Roja cîhanî ya Kobaniyê

thumb|Yek ji yekemîn xwepêşandanên Roja Cîhanî ya Kobanê, 1ê mijdara 2014an, Parîs.
**Roja cîhanî ya Kobaniyê** (bi îngilîzî: *World Kobane Day*) rojeke bîranîn û pîrozbahiyê ye ku ji bo bîranîna şervanên kurd ên ku di berxwedana Kobanê de li hemberî terorîstên DAÎŞê şer kirine tê lidarxistin. Pîrozbahî her sal di 1ê mijdarê de li Rojavayê Kurdistanê û li Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyê û bi merasîm ên cihêreng û bi etîketên medyaya civakî ji aliyê kurdan ve tê pîrozkirin.

## Dîrok û wate
Di îlona 2014an de, Dewleta Îslamî (DAIŞ) dest bi dorpêçkirina bajarê Kobaniyê (Eyn Îsa) û deverên derdora wê kir, bi armanca ku wan bixe bin destê xwe. Şêniyên bajêr û Hêzên Parastina Gel (HPG) - bi taybetî Yekîneyên Parastina Gel (YPG) û Yekîneyên Parastina Jin (YPG) - bi berxwedaneke dijwar rabûn ser piya. Berxwedana Kobanê ji aliyê êrîşên hewayî yên Koalîsyona Navneteweyî ve jû hatin piştgirîkirin. Di Çileya 2015an de, hêzên kurd bi ser ketin û bajar ji destê DAIŞê ve azad bû.

Dorpêç û berxwedana Kobaniyê di asta navneteweyî de bal kişand ser xwe û bû xwedî wateyeke sembolîk – ew wek yek ji yekemîn têkçûnên leşkerî yên giran ên DAIŞê tê hesibandin.

Kobanê ji wê rojê û pê de wekî sembolek tê dîtin ji bo têkoşîna li dijî tundrewiya îslamîst, ji bo xweseriyê, wekheviya zayendî û nirxên bingehîn ên demokratîk. Dirûşma "Jin, Jiyan, Azadî" bi azadkirina Kobaniyê wek sloganeke tevgera kurd bilind bû û li hemû cîhanê dengveda.

### Çalakî û xwepêşandanên yekem
Di 1ê çiriya paşîn a 2014an de, li çar aliyê cîhanê mirovan li gelek bajaran daketin qadan, da ku hevgirtina xwe bi Kobaniyê re nîşan bidin. Ji wê salê û pê de jî çalakî, mîtîng, bernameyên çandî û *înfo-aktivîte* tên organîzekirin. Bi demê re, ev roj bûye sembolek ji bo hevgirtina navneteweyî bi Rojavaya Kurdistanê û Rêveberiya Xweser a Bakûr û Rojhilatê Sûriyê re, ji bo bîranîna qurbaniyan û daxwaza piştgiriyê ji bo xwe birêxistin, mafên mirovan û azadiya siyasî.

### Îlankirin
Roja Cîhanî ya Kobaniyê bi hewldan û kedên kesayetiyên ji civaka sîvîl, zanist, rêxistinên mafên mirovan û tevgerên kurd hate destpêkirin, yên ku 1ê Mijdarê wekî roja hevgirtina gerdûnî îlan kirin. Li gorî Rêxistina Mafên Mirovan (ÎHD), komek ji zanyar, Xelatgirên Nobela Aştiyê û parêzvanên mafên mirovan beşdarî daxuyandina 1ê Mijdarê wekî Roja Cîhanî ya Kobanê (World Kobane Day) bûn.

## Çalakiyên li dora Roja Cîhanî ya Kobaniyê
Li dora Roja Cîhanî ya Kobaniyê, li çar aliyê cîhanê çalakiyên cihêreng çêdibin ji bo hevgirtin, bîranîn û ronîkirina siyasî.

### Çalakiyên gelêrî û kulturî
Li gelek bajaran mîtîng û xwepêşandan tên organîzekirin. Tê de mirov bi panqart, axaftin, muzîk û çalakiyên cûrbicûr piştgiriya xwe ji bo Kobanê û Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyê re tînin ziman. Digel van, bernameyên çandî roleke girîng dilîzin: Xwendina nivîsan, pêşangeh, nîşandana fîlman û bernameyên muzîkê mijarên berxwedanê, rola jinan, û şahidiyên wêjeyî û hunerî yên ji Kobanê tîne rojevê.

Li gel çalakiyên giştî, karê agahdarkirinê yê berfireh tê kirin: Bi fîşek, gotûbêj, semîner û materyalên serhêl (online) agahdarî li ser paşxaneya dîrokî, rewşa siyasî ya heyî û pêşveçûnên civakî yên li wir tên dayîn. Bi vî awayî, Roja Cîhanî ya Kobanê dibe alîkar, ku hişmendiya li ser rewşa li Bakur û Rojhilatê Sûriyê zêde bibe û hevgirtina navneteweyî bi awayekî pratîkî bê xûrtkirin.

## Daxwaz û bangewaziyên siyasî
Di çarçoveya Roja Cîhanî ya Kobaniyê de, çend daxwazên bingehîn tên ziman, yên ku hevgirtin û piştgiriya siyasî dixwazin:

* Nûavakirina Kobaniyê û herêmên din ên di şer de hatine rûxandin, da ku ji bo mirovên li wir vegera ewle û jiyaneke bi rûmet bê misoger kirin.
* Herwiha vekirina korîdorên mirovahî û şandina alîkariyan, da ku piştgiriya bijîşkî û maddî ya ku lezgîn pêwîst e, bigihîje herêmên bandor lê bûne.
* Piştgiriya darizandina tawanên ku ji aliyê DAIŞ’ê ve hatine kirin, da ku edalet ji bo qurbaniyan pêk were û normên hiqûqî yên navneteweyî bihêztir bibin.
* Daxwaza naskirin û parastina binyadên (avahiyên) Rêveberiya Xweser a li Bakur û Rojhilatê Sûriyê, yên ku wekî mînakek rêxistina demokrasîya bingehîn û wekheviya zayendî têne dîtin.
* Piştgirîkirin di vegera terorîstên DAIŞê yên biyanî û darizandina wan a li gor hiqûqê, da ku berpirsyarî bê girtin û rîskên ewlehiyê yên navneteweyî kêm bibin.

## Çavkanî

Kategorî:Berxwedanên kurdan
Kategorî:Kobanî
Kategorî:Rojavaya Kurdistanê
Kategorî:Roja navneteweyî