open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karl Abraham

**Karl Abraham** (jdb. 3ê gulanê 1877 li Bremen; m. 25ê kanûna pêşîn 1925 li Berlin) neurolog, psîkiyatrîst û psîkoanalîstek navdar ê Alman bû.

## Jînenîgarî
[thumb|Bo bîranîna wî li xaniyê lê maye, li [Berlin-Grunewald]]
thumb|Bo bîranîna Abraham li kolana Berlînê, Rankestraße
[thumb|Goristan, Thuner Platz 2-4, li [Berlin-Lichterfelde]]Abraham li Würzburg û Berlinê perwerdeya zanîngehê dibîne û doktoraya xwe li Freiburg im Breisgau bicih tîne. 1904 heya 1907 li cem Eugen Bleuler wekî asîstan, li zanîngeha Zürich Burghölzli dixebite.

Di heman demê de Carl Gustav Jung û Sigmund Freud jî navdar in û Abraham wan baş dişopîne.

Ew angaşta Freud a geşedana psîkoseksûal hinekê bipêş dixe û di nava radeyan de bisînor dike:

# Pêvajoya oral a pêşwext: Otoerotîzm; bêî objektek; beriya ambîvalent
# Orala dereng (kannîbalîstîk) Radeya: Narsîzm; Yekbûyîna giştî ya serveyan, tişteyan
# Faza anal-sadîstî ya pêşwext: Evîndariya kêm
# Faza anal-sadîstî ya paşwext: Evîndariya partîal
# Genîtaliya pêşwext (fallîk): Hezkirina objektê bi genîtalî
# Genîtaliya nederbasbûyî, nediyar: Hezkirina objektê; bi ambîvalentî

## Berhem
* *Psychoanalytische Studien/Gesammelte Werke - Lêkolînên psîkoanalîtîkî/Berhemên berhevkirî*. Hg. v. Johannes Cremerius. 2 Bde. Weşanxaneya Psychosozial, Gießen 1999.Nirxandina Eva Jaeggi  Xwendekar û alîgirên Karl Abraham (almanî)
* *Briefe (nameyan) 1907-1926*, (Nameyên bi Sigmund Freud re), 2. korrigierte Auflage. S. Fischer, Frankfurt am Main 1980.
* Sigmund Freud / Karl Abraham: *Nameyên wan 1907-1925*. Vollständige Ausg. 2 Bde., hg. von Ernst Falzeder / Ludger M. Hermanns. Turia + Kant, Wien 2009. (almanî)

## Çavkanî
* Hilda Abraham: *Karl Abraham. Sein Leben für die Psychoanalyse*. Kindler - Karl Abraham. Jiyana wê ya bo psîkoanalîzê, München 1976. ISBN 3-463-00650-2 (almanî)
* Brigitte Kaderas: *Karl Abrahams Bemühungen um einen Lehrauftrag für Psychoanalyse an der Friedrich-Wilhelms-Universität. Quellenedition der 'Denkschrift der Berliner Psychoanalytischen Vereinigung betreffend Einführung des psychoanalytischen Unterrichts an der Berliner Universität' und ihre Ablehnung*. In: Jahrbuch für Universitätsgeschichte 1 (1998). (almanî)

## Girêdanên derve
* Agahiyên jînenîgarî 
* Malpera psîkoanalîstên Berlînê ya Înstîtuta Karl-Abraham

Kategorî:Bijîşkên alman
Kategorî:Hevwelatiyên Împeratoriya Alman
Kategorî:Hevwelatiyên Komara Weimarê
Kategorî:Jidayikbûn 1877
Kategorî:Kesên ji Bremenê
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirin 1925
Kategorî:Norolog
Kategorî:Psîkoanalîstên alman
Theodor Abt

**Theodor Abt** (jdb. 1947 li Zürich) ji sala 1977 ve wekî profesorê civaknasiya çandiniyê li ETH Zürichê kar dike.

Di nava salên 1973–79 berpirsiyariya konseptên pêşketinê yê du kantonên Swîsreyê kiriye. Ew ji dibistana Carl Gustav Jung e, analîstek e. Ji sala 1975ê ve bi serê xwe praksîsiyê dike. Ji sala 1983 heya 1988 ew endamê *Înstîtuta Jung* bû. Ji sala 1990ê ve ew profesorê cotyariyê ye. Ji sala 1995ê ve endamê Înstûtuya lêkolîn û perwerdeyê ya psîkolojiya kûraniyê ye. Ji sala 1988ê ve serokê civaka dostaniya goristanên keyên Egîptê (Misir) ye.

## Çavkanî
* *Introduction to picture interpretation. According to C. G. Jung*. ISBN 3-952-26082-7.
* *Knowledge for the afterlife. The egyptian amduat, A quest for immortality*. ISBN 3-952-26080-0. (îngîlîzî)
* *Fortschritt ohne Seelenverlust - Gavavêtin bêî ziyana ruhê* ISBN 3-85630-637-4 / 978-3-85630-637-3. (almanî)

## Girêdanên derve
* 3SAT li ser goristanên keyan 
* Agahiyên nûjenkirina gundan, ji nû ve ruhdana wan

Kategorî:Jidayikbûn 1947
Kategorî:Kesên ji Zürichê
Kategorî:Mêr
Kategorî:Psîkoanalîstên swîsrî
Volkana Sehendê

**Volkana Sehendê** 60 km li rojhelata gola Urmiyê ye û 40 km başûrî bajarê Tewrêzê ye. Di zivistanî de berv li ser volkanê dibare û li ser wersîş tê kirin. Salê 600 mm baran û berf dibare û ava hilandina berfê di çema diherike, ava Tewrêze ji vir tê.

Kategorî:Çiyayên Îranê
Kategorî:Volkan
Jürg Acklin

**Jürg Acklin** (jdb 20'ê reşemiyê 1945 li Zürich) nivîskar û psîkoanalîstekî navdar ê Swîsreyî ye.

## Jiyan
Jürg Acklin lawê endezyarekî elekronîkê ye. Li bajarê Küsnacht a li ber Gola Zürichê ye mezin bûye.

Sala 1974 li Zanîngeha Beremenê perwerdeya xwe bidawî dike. Ji xeynî xebata xwe ya demane li dibistana alternatîv, di TVa Swîsreyê Schweizer Fernsehenê de redaktoriyê dike. Ji sala 1983ê ve wekî psîkoanalîst jî kar dike. Li Zürichê dijî.

Acklin li ser nakokiyên nivşan, qeyranên têkiliyan ûêd gelek nivîsar weşandiye.

## Xelat û paye
* 1971 Conrad-Ferdinand-Meyer-Xelat
* 1972 Xelata wêjeyê ya Bremenê ji bo *Alias*
* 1996 Xelata pirtûkê ya bajarê Zürichê bo *Froschgesang - Strana beqê*
* 2002 Nîşaneya rûmetê a Kantona Zürichê
* 2005 Zolliker Xelata hunerê
## Berhem
* *Der einsame Träumer - Xeyalperestê bi tenê*. Helbest. Weşanên Regenbogen, Zürich 1967
* *Michael Häuptli. Der Traum eines jungen Menschen - Michael Häuptli. Xeyalê ciwanek*. Flamberg, Zürich 1969
* *Alias*. Tekstek. Flamberg, Zürich 1971
* *Das Überhandnehmen - Belavbûyî*. Tekstek. Flamberg, Zürich 1973
* *Der Kommunistenprozess in Zürich von 1843 - Prosesa komûnistan li Zürich a sala 1843* (bi tevî Christoph Kappeler). Bremen 1974
* *Der Aufstieg des Fesselballons - Baketina balonan*. Steinhausen, München 1980
* *Der Känguruhmann - Kangûrûman*. Roman. Nagel & Kimche, Zürich/Frauenfeld 1992, ISBN 3-312-00177-3
* *Das Tangopaar - Parcota tangoyê*. Roman. Nagel & Kimche, Zürich/Frauenfeld 1994, ISBN 3-312-00197-8
* *Froschgesang - Strana beqê*. Roman. Nagel & Kimche, Zürich/Frauenfeld 1996, ISBN 3-312-00217-6
* *Der Vater - Bav*. Roman. Nagel & Kimche, Zürich/Frauenfeld 1998, ISBN 3-312-00241-9
* *Defekt*. Roman. Nagel & Kimche, Zürich 2002, ISBN 3-312-00290-7
* *Vertrauen ist gut - Bawerî baş e*. Roman. Nagel & Kimche, Zürich 2009, ISBN 978-3-312-00364-8

## Girêdanên derve
* [ Agahiya di lîsteya nivîskaran de ya Weqfa Bibliomedia




[Kategorî:Jidayikbûn 1945]
Kategorî:Kesên ji Zürichê
Kategorî:Mêr
Kategorî:Nivîskarên swîsrî
Kategorî:Pedagogên swîsrî
Kategorî:Psîkoanalîstên swîsrî
Kategorî:Wêjeya almanî
Kategorî:Wêje (swîsre)
Richard Feynman

**Richard Phillips Feynman** (jdb.  li Queens, New York; m.  li Los Angeles) fîzîknasekî mezin ê Amerîkayî bû. Sala 1965 guncavê Xelata Nobel a fîzîkê hat dîtin.

## Jiyan
[thumb|Richard Feynman li [Los Alamos National Laboratory|Los-Alamos.]]
Hêj di zaroktiya xwe de ji fîzîk û matematîkê hez dikir. Li Zanîngeha Priceton perwerde dibîne. Bi destpêkirina Şerê II. ve bo xebatên atomê tê vexwendin. Ew jî tevlî Projekta Manhattanê (çêkirina çeka atomî) dibe.

Piştî şer diçe Zanîngeha Cornell. Cîhana elektrodînakê bipêş dixe.
Bi tevî Julian Schwinger û Sin-Itiro Tomonaga sala 1965 Xelata Nobelê ya fîzîkê werdigire.[thumb|Richard Feynman ([Los Alamos National Laboratory|Los-Alamos- Nasnameya wê ya kar a dema Şerê II.)]]

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* Feynman Online (îngîlîzî) 
* There's plenty of Room at the Bottom
* Vega Science Lectures  (4 kompl. vîdeo, îngîlîzî)
* Ralph Leighton li ser Tuva û Feynman 
* Preprints von Feynman  wie *The value of science*, *Quantum mechanical computers* (1984), *Qualitative theory of Yang-Mills theories in 2+1 dimensions* (1981)
* Los Alamos raportên Feynman 
* Dieter Zeh: Feynman’s Quantum Theory, Ms. Heidelberg 2008
* Nachruf, The New York Times, 17.Februar 1988
* The messenger series (îngîlîzî)

Kategorî:Ateîst
Kategorî:Fizîknasên amerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1918
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirin 1988

Kategorî:Xelatgirên Nobela Fizîkê
Julian Schwinger

**Julian Seymour Schwinger** (jdb.  li New York; m.  li Los Angeles) yek ji giregirê angaştvanên fîzîknasiyê yê Amerîkayî ye. Bi tevî Richard P. Feynman û Sin-Itiro Tomonaga sala 1965 de guncavê Xelata Nobel a fîzîkê-Xelata Nobelê hatiye dîtin. Xelat „ji bo lêkolînên giranbiha li ser elektrodînamîka qûantan kiriye û cîhana fîzîka parçeyên elementaran bipêşxistiye“ lê hatiye dayîn.

## Jiyan û girîngî
Schwinger li kolêja bi navê City College û li Zanîngeha Columbia perwerde dîtiye. Sala 1939ê xwendina zanîngehê ya bingehîn li cem fîzîknasê navdar Rabi bidawîkiriye.

Paşê diçe cem Robert Oppenheimer, Berkeleyê û li Zanîngeha Purdue dersdariyê dike.

Sala 1950 teoriya efektîv-ranjê bipêş dixe, giraniyê dide Strûktûra Spin-Isospin. Di şerê 2. de di laboratûara radyasyonê yaMIT de, li ser projekta radaran dixebite. Li ser elektromanyetîk radyasyon, prînsîpên bandora qûantan (rêbazên varyasyonê), cîhana pêlan û kontrolkirina wan ûêd. gelek nivîsaran dinivîsîne.

Piştî şer îcar bala xwe dide elektrodînamîka qûantan. Di nava salên 1945-1972 li Zanîngeha Harvard dersdariyê dike.

Sala 1947 marî dibe (dizewice).

## Berhem
Ji Schwinger:
* *Classical Electrodynamics (The advanced book program)*,1998 Westview Pr
* *Selected works*, 1977 (bi şîroveyek (gelek) kurt ji aliyê Schwinger bi xwe)
* *Einsteins Erbe - Mîratê Einstein*, Weşanxaneya Spektrum (pirtûkek popûlar, herwiha mîsoger li ser angaşta relatîvîtiyê, cara pêşîn 1985)
* wekî weşanger: *Selected papers on Quantumelectrodynamics*, dover (pêşîn 1957, xebatên klasîk ên bi ferdî, Schwinger, Feynman)
* *QED - an individual view*, J. physics, Bd. 43, 1982, herwiha L. Brown, Hoddeson „The birth of particle physics“, 1983

Li ser Schwinger (îngîlîzî):
* Jack Ng (Hrsg.) *Julian Schwinger*, world scientific 1996 (bi tevkariya Freeman Dyson û Schwinger bi xwe, û ya George Green „The greening of quantum field theory -- George Green and I“)
* Jagdish Mehra, Kimball Milton *Climbing the mountain -- the scientific biography of Julian Schwinger*, Oxford 2000
* Schweber *QED and the men who made it*, Princeton 1994
* ders. *The sources of Schwingers Greens functions*, Proc.Nat.Acad. Bd.102, 2005, S.7783
* Martin, Glashow, Nachruf in physics today Oktober 1995
* Jeremy Bernstein *A theory of everything*, Springer 1996 (bi tevî Essay bo Schwinger)

## Girêdanên derve
* Jînenîgarî, Zanîngeha St.Andrews
* Jînenîgarî ji Milton 2006
* Schwinger ''QED and the magnetic moment of the electron'', Physical Review 1948 
* Schwinger ''On the spin of the neutron'', Physical Review 1937 
* Hin xebatên Schwinger ên "Proceedings of the National Academy of Sciences" li vir online tên pêşkêşkirin: http://www.pnas.org

Kategorî:Fizîknasên amerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1918
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirin 1994
Kategorî:Xelatgirên Nobela Fizîkê
Ernst Aeppli

**Ernst Aeppli** (jdb. 1892 li Brittnau, Kanton Aargau; m. 1954 li Zürich) psîkoanalîstekî navdar ê Swîsreyî ji dibistana Carl Gustav Jung bû.

Li Hasliberg a Berner Oberland û dûv re jî li dibistana alman a li San Remoyê mamostetiyê dike. Di nava salên 1914 û 1918 li saziya tixûban de dixebite. Di heman demê li li Zanîngeha Zürichê li cem Jung dixwîne. Sala 1923 bidawî dike.

## Berhem
* *Lebenskonflikte - eine psychologische Beratung / Nakokiya jiyanê - agahdarkirinek psîkolojîk* (1942)
* *Der Traum und seine Deutung - Xewn û şîroveya wê* (1943)
* *Psychologie des Bewusstsein und Unbewussten - Derûnînasiya [[binhişar]] û [[hişar]]ê* (1947)
* *Persönlichkeit - Vom Wesen des gereiften Menschen / Kesayetî - Xwezaya mirovên maqûl* (1952)
* *Psychologische Beratung - Agahdarkirineke psîkolojîk* (posth. 1956)

Kategorî:Jidayikbûn 1892
Kategorî:Kesên ji Aargau (kanton)
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirin 1954
Kategorî:Psîkoanalîstên swîsrî
Carlo Rubbia

**Carlo Rubbia** (jdb.  li Gorizia) fizîknasekî navdar ê Îtalî bû.

Rubbia sala 1984 bi tevî Simon van der Meer guncavê Xelata Nobelê ya Fizîkê tê dîtin. Xelat „ji bo lêkolînên wî yên li ser vedîtina partîkela W û Z, analîzkirina bandora qels a bozonan“ lê tê dayîn.

Di bin serokatiya wî de dedektora bi navê UA1-Detektor tê çêkirin. Ew gerînendeyê saziya Ewropayê ya bo lêkolînên nûklearê (CERN) û endamê Accademia Nazionale dei Lincei (Roma) bû.
## Dokûment
* 1991 – Gesichter der Schweiz - Rûyê Swîsreyê ji aliyê Nicolas Gessner, dokûmanterfîlmek li ser 700 saliya serxwebûna Swîsreyê
## Girêdanên derve
* Portreya Carlo Rubbia di kovara magazînê ya NZZ Folio

Kategorî:Fizîknasên îtalî
Kategorî:Jidayikbûn 1934
Kategorî:Kesên ji Îtalyayê
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Xelatgirên Nobela Fizîkê
Josef Christian Aigner

**Josef Christian Aigner** (jdb. 1953 li Grieskirchen) , psîkoterapîst û psîkoanalîstekî navdar ê awistrî ye.

Aigner li înstîtuta bi navê Institut für Psychosoziale Intervention und Kommunikationsforschung (PsyKo) ya Zanîngeha Innsbruck profesoriyê dike. Ew endamê yekîtiya parastina zarokên a Awistriyayê ye Österreichischen Kinderschutzbundes.

Sala 1993 Hans-Czermak-Xelatê digire.

## Nivîs
;Monografî
* *Der ferne Vater. Zur Psychoanalyse von Vatererfahrung, männlicher Entwicklung und negativem Ödipuskomplex. - Bavê dûr. Li ser psîkoanalîza tecrubeya bavtiyê, pêşketina mêrtiyê û [[kompleksa oîdîpûsê]] ya neyînî* Habilitation. Psychosozial-Verlag, Gießen, 2002
;Tekst û hevpeyvîn
* *Josef Christian Aigner, Gerald Poscheschnik: Jungen und Männer im pädagogischen Diskurs: zwischen Selbstbehauptung, Empirie und Geschlechterkampf.* In: Erziehung und Unterricht, Mai/Juni 5-6, 2010 (online )
* *Die Einäugigkeit der Geschlechterdebatte.* In: Der Standard, 24. März 2011 (online)

Kategorî:Jidayikbûn 1953
Kategorî:Mêr
Kategorî:Psîkoanalîstên awistirî
Girêcana Êlektrayê

**Girêcana Êlektrayê** an jî **Kompleksa Êlektrayê** rêmanek, têgînek derûnînasiyê ye, ji aliyê Sigmund Freud ve hatiye derxistin. Forma mêyî ya kompleksa oîdîpûsê ye. Ango kompleksa oîdîpûsê li cem lawan, a Êlektra jî xwe li cem keçan dide der.

Di pêvajoya kompleksê de keçzarok wekî ku dil bikevê, hez ji bav dike, bala xwe bi giştî dide bavê. Di heman demê de bi hestên bîzî û kerixînî, nefret jê diya xwe dike. Bi diya xwe re dikeve hemberiyê, pozberiyê.
## Bêjenasî
Navê Êlektra ji efsaneyeke yewnanî tê. Elektra bo heyfa bavê xwe Agamemnon bistîne, diya xwe Klîtemnestrayê (Κλυταιμνήστρα) dikuje.

Sigmund Freud dibêje li cem keçzarokan pêdiviya yan daxwaza penîsê heye û ev yek ne rasyonal lê di binhişara wan de cih digire. Tevgerên femînîstan vê nêrînê rexne dikin. Keçzarok bi giştî dixwaze penîsê ku bûye sedemê jidayîkbûna wê qedirbilind bike. Van hestên nerasyonal hêdî hêdî keçzarokê evîndarê bav û dijberê dê dike.

Wekî oîdîpûskompleksê di elektrakompleksê de jî divê dê-bav şaşiyan nekin, bi ser zarokan de neçin, bihêlin vê pêvajoyê bi kêfa xwe derbas bikin, bêî qeza û bela derbas bikin. Heger zarok bên cezakirin an bêrûmetkirin, bandora xwe bi neyînî li tevahiya jiyana wan dike. Herwiha dê-bav di riya zarokan de jî neçin, ev jî xetereya însestê bibîrtîne, zarok dikarin viya wekî însestê binirxînin,

## Herwiha binêre
* Kompleksa oîdîpûsê
* Seksûalîteya înfantîl
* Kompleks (psîkolojî)
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Çêtir dîtinên zayendî
Kategorî:Psîkoanalîz
Lou Andreas-Salomé

**Lou Andreas-Salomé** – jidayîkbûnê Louise von Salomé; hin caran bi bernavka „Henry Lou“ – (jdb.  li St. Petersburg; m.  li Göttingen) nivîskar, psîkoanalîsteka navdar bû.

## Girîngiya wê
Lou Andreas-Salomé hevnasî bi gelek navdarên serdema xwe re datîne. Bo mînak Sigmund Freud, Carl Gustav Jung, Friedrich Nietzsche, Paul Rée ûêd. Ev yeka han bandora xwe li jiyana wê jî dike. Xwe di her warê jiyanê de bipêş dixe.

Bi giranî xwe dide wêje û fîlozofiyê. Bi Richard Dehmel, Knut Hamsun, Gerhart Hauptmann, Erich Mühsam, Frank Wedekind, August Strindberg, Rainer Maria Rilke, Käthe Kollwitz û gelekan re dikeve gotûbêjên wêjeyê.

## Berhem
* *Im Kampf um Gott - Bo Xwedê şer*, 1885; ISBN 3-548-35174-3
* *Henrik Ibsens Frauengestalten - Fîgûrên jinan ên Henrik Ibsen*, 1892
* *Friedrich Nietzsche in seinen Werken Friedrich Nietzsche di berhemên xwe de*, 1894. Neu herausgegeben mit Anmerkungen von Thomas Pfeiffer, Ffm und Leipzig, Insel 2000; ISBN 3-458-34292-3
* *Ruth*, 1895
* *Jesus der Jude - Îsayê Cihû*, 1895
* *Aus fremder Seele - Ji ruhên biyan*, 1896
* *Fenitschka. Eine Ausschweifung - Fenitschka. Kefxweşiyek bêpîvan*, 1898; ISBN 3-548-30315-3
* *Menschenkinder - Zarokên mirov*, 1899
* *[[Ma (Roman)]]. Ein Porträt - Ma (Roman). Portreyek*, 1901
* *Im Zwischenland - Di navberê de, di welatê naverastê de*, 1902
* *Die Erotik - Erotîk*, 1910; ISBN 3-88221-302-7; ISBN 3-926023-17-1
* *Vom frühen Gottesdienst - Ji perestîşa/ayîna pêşwext*, 1913
* *Zum Typus Weib - Jina tîpîk*, 1914
* *Anal*, *Sexual*, 1916
* *Psychosexualität - Psîkoseksûalîte*, *Drei Briefe an einen Knaben - Sê name ji zilamek/mêrikek re*, 1917
* *Narzißmus als Doppelrichtung - Duriyana narsîzmê*, *Das Haus. Eine Familiengeschichte vom Ende des vorigen Jahrhunderts*, 1921
* *Die Stunde ohne Gott - Katjimêra bêî Xwedê* und andere Kindergeschichten (û çîrokên zarokan ên din), 1922
* *Der Teufel und seine Großmutter - Ehrîman û dapîra wî* (Traumspiel), 1922). Versiyona dîjîtalîzekirî a zanîngeh û pirtûkxaneyên Düsseldorfê
* *Rodinka. Eine russische Erinnerung - Rodînka. Bîranînek rûsî*, 1923
* *Rainer Maria Rilke (Buch des Gedenkens) - Reiner Maria Rilke (pirtûka bîranînan*, 1928; ISBN 3-458-32744-4
* *Mein Dank an Freud. Offener Brief - Sipasiya min bo Freud- Nameyeke vekirî*, 1931

Kategorî:Jidayikbûn 1861
Kategorî:Jinên alman
Kategorî:Mirin 1937
Kategorî:Nivîskarên alman
Kategorî:Nivîskarên alman ên jin
Kategorî:Psîkoanalîstên alman
Kategorî:Stembarên Nazîzmê
Franz Alexander

**Franz Gabriel Alexander** (bi mecarî *Ferenc Gábor Alexander*, * 22ê kanûna paşîn 1891 li Budapeşt; m. 8ê adarê 1964 li Palm Springs) bijîşk û psîkoanalîstekî navdar bû.

Ew wekî bavê psîkosomatîkê dihate zanîn. Zanîna psîkosomatîkê gelek bipêş xistiye. Krîmînolojîyê sûd ji nêrînên wê girtiye.

Di nava salên 1919 - 1930 li Berlinê jiyaye. Sala 1950 bo navê Holy Seven heft nexweşiyên psîkosomatîk ên girîng rave dike.

## Çavkanî
* *Psychosomatische Medizin. Grundlagen und Anwendungsgebiete - Bijîşkiya psîkosomatîk. Hîm û bikaranîna wê* 3. unveränderte Auflage - 3. çapkirin (bêî guhertin)
* *Irrationale Kräfte unserer Zeit: eine Studie über das Unbewußte in Politik und Geschichte - Hêza îrrasyonal a dema me: Xebatek li ser bêbîriya polîtîka û dîrokê*. (Werger bo almanî ji Henry Bernhard). Stuttgart: Klett, 1946. (Ya orjînal *Our Age of unreason*)
* *Der Verbrecher und seine Richter - Komkujer û dadgerê wê*. Ein psychoanalytischer Einblick in die Welt der Paragraphen. Frankfurt a.M., 1971. (almanî)
* *Geschichte der Psychiatrie - Dîroka psîkiyatriyê*. Ein krit. Abriß d. psychiatr. Theorie u. Praxis von d. Frühgeschichte bis zur Gegenwart. Zürich: Diana Verl., 1969. (The History of psychiatry [dt.]). (almanî)
* *Psychoanalytic Pioneers - Pêşengên psîkoanalîkê* von Franz Alexander (Autor), Samuel Eisenstein (Autor), Martin Grotjahn (Herausgeber), Transaction Publishers,U.S. (April 1995), ISBN 1-56000-815-6 (10), ISBN 978-1-56000-815-6 (13) (almanî)
**Online bi îngîlîzî**
* The corrective emotional experience (1946) (chapters 2, 4, and 17 of the book by Franz Alexander, Thomas M. French et al., Psychoanalytic Therapy: Principles and Application. New York: Ronald Press, 1946) Franz Alexander (îngîlîzî)

## Girêdanên derve
* Axavtinên li ser Komkujer û Dadgerê wê bi Kurt Tucholsky re
* Kurtejînenîgariya li Înstîtuta Freud 
* Kurt Eissler: The Chigaco Institute of Psychoanalysis and the sixth period of the development of psychoanalytic technique (1950) (a critical comment to the Alexander's 1946 essay on "The corrective emotional experience")- PSYCHOMEDIA Telematic Review (engl.)

Kategorî:Amerîkî
Kategorî:Bijîşk
Kategorî:Jidayikbûn 1891
Kategorî:Kesên ji Budapeştê
Kategorî:Mecar
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirin 1964
Kategorî:Psîkoanalîst
Kategorî:Psîkoanalîstên nû
Günter Ammon

thumb|Mala ku Günter Ammon tê de zaroktî û ciwantiya xwe derbaz kiriye
[thumb|Gora wî li [girava Kapriyê (Capri), Îtalya]]

**Günter Ammon** (jdb. 9ê gulanê 1918 li Berlîn - m. 3ê îlonê 1995 li Berlîn) psîkoanalîstekî alman û damezrênerê Zanîngeha Berlînî ya Psîkiyatriya Dînamîk (*Berliner Schule der Dynamische Psychiatrie*) û Akademiya Almanî ya Psîkoanalîzê (*Deutsche Akademie für Psychoanalyse*) bû.

## Jiyan
Günter Ammon perwerdeya psîkolojî, fîlozofî, antropolojî û arkeolojiyê dîtiye.

Sala 1967 wekî doçent li Zanîngeha Azad a Berlinê dixebite. Salek şûnde komek lêkolînê ava dike, bi hev re li ser psîkolojiya dînamîk dixebitin. Herwiha li ser psîkiyatriya dînamîk jî.

## Hin nivîsên wî
* 1959: „The Theoretical Aspects of Milieu Therapy“ (li ser angaşta psîkolojiya dînamîk)
* 1970: „Gruppendynamik der Aggression“ (dinamîka komî ya êrîşheziyê)
* 1972: „Gruppendynamik der Kreativität“ (dînamîka komî ya afirandêriyê)
* 1973: „Gruppenpsychotherapie. Beiträge zur Theorie und Technik der Schulen einer psychoanalytischen Gruppentherapie“ (xebateke li ser psîkoterapiya komî)
* 1975: „Psychotherapie der Psychosen“ (psîkoterapiya psîkozan)
* 1979: „Kindesmißhandlung“ (bêrûmetkirina zarokan)
* 1979: (Weşanger) „Handbuch der Dynamischen Psychiatrie“ Band 1 (Broşûr li ser psîkolojiya dînamîk)
* 1982: (Weşanger) „Handbuch der Dynamischen Psychiatrie“ Band 2
* 1998: „Das Borderline-Syndrom. Krankheit unserer Zeit“ (Sîndroma Borderline, Nexweşiya dema me)

## Çavkanî

* Hansjörg Hemminger: *Das therapeutische Reich des Dr. Ammon. Eine Untersuchung zur Psychologie totalitärer Kulte.* Quell-Verlag: Stuttgart 1989 (Împeratoriya terapîk a Dr. Ammon. Lêkolînek li ser psîkolojiya kûltên totalîter) (almanî)
* Maria Ammon (Hg.): *WADP (World Association for Dynamic Psychiatry) 25 years: what is new in psychiatry?* Pinel-Verlag: Berlin 2007 (Komeleya cîhanî ya psîkolojiya dînamîk, 25 salan çi nûkirin pêk anî di psîkiyatriyê de) (îngîlîzî)

## Girêdanên derve
* Kurtejînenîgarî û wêneyên Günter Ammon 

Kategorî:Bijîşkên alman
Kategorî:Jidayikbûn 1918
Kategorî:Kesên ji Berlînê
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirin 1995
Kategorî:Psîkoanalîstên alman
Xorxon

**Xorxon** an jî **Xorxwin**, bi tirkî navê wê kirine *Düzyayla*, gundekî Hafika Sêwasê ye.

Kategorî:Gundên Hafikê
Kembis

**Kembis** an jî **Kemis**, bi tirkî navê wê kirine *Dışkapı*, gundekî Hafika Sêwasê ye.

Kategorî:Gundên Hafikê
Kotî

**Kotî** (Kotnî?), bi tirkî navê wê kirine *Alçıören*, gundekî Hafika Sêwasê ye.

Kategorî:Gundên Hafikê
William Cullen

**William Cullen** FRS FRSE FRCPE FPSG (jdb.  li Hamilton, Lanarkshire; m.  li Kirknewton, Midlothian) bijîşk û kîmyagerekî navdar ê skotlendî bû.

## Jiyan û girîngî
Sala 1751 Cullen dibe profesorê bijîşkiyê li Zanîngeha Glasgow, 1755 jî profesorê kîmya û bijîşkiyê li Zanîngeha Edinburghê. Di nava sala 1773 de dibe serokê *Royal College of Physicians in Edinburgh* û 1777 bo *Fellow of the Royal Society of London* tê hilbijartin. Cullen di riya Robert Whytt (1717–1766) de diçû. Wê demê Zanîngeha Edinburghê li seranser Ewropayê di warê bijîşkiyê de pêşeng bû.

Whytt riya bavê neurolojiyê Thomas Willis (1621–1675) û Thomas Sydenham (1624–1689) geş kiribû ku van kesan angaşta tûrenasiyê, norologiyê ava kiribûn. 1776 Cullen têgîna *[[neuroz]]ê* dertîne. Ev kesan tûrenasiyê ji bandora serdema navîn azad dikin. thumb|William Cullen.
## Berhem
* *First Lines of the Practice of Physick, for the Use of Students* (1777) dt. *Kurtepirtûkek bo xwendekaran*
* *Institutions of Medicine*
* *Synopsis Nosologicae Medicae* (1785), klasîfîkasyonek nexweşiyan
* *A treatise of the Materia medica* (1789

## Girêdanên derve

* Li ser William_Cullen di Classic Encyclopedia (îngîlîzî)
* [Agahî di arşîva Royal Society de](http://www.royalsociety.org/DServe/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqCmd=Show.tcl&dsqDb=Persons&dsqPos=0&dsqSearch=(Surname='Cullen'))

Kategorî:Bijîşkên skotlendî
Kategorî:Endamên Royal Society
Kategorî:Jidayikbûn 1710
Kategorî:Kîmyagerên skotlendî
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirin 1790
Kategorî:Tûrenasî
Kategorî:Zanyarên brîtanî
Kategorî:Zanyarên skotlendî
Didier Anzieu

**Didier Anzieu** (jdb. 8ê tîrmehê 1923 li Melun - m. 25ê çiriya paşîn 1999 li Paris) psîkoanalîstek navdar ê fransî bû.

Ew bi xebatên xwe yên li ser teoriyên Sigmund Freud û dînamîka komî tê naskirin. Bi navê *"Çerm-Ez"* angaştek wî heye. Ew raman û ceribandinan wekî çerm û goşt dibîne. Kesayetî yan formata ramanê ji ceribandinên têkiliyan tê.

1945 Anzieu dest bi École normale supérieure dike ku Jacques Lacan jî li wir e. Piştî fîlozofiyê dest bi perwerdeya psîkolojiyê dike li cem *Daniel Lagache* ku sala 1951 dibe asîstanê wî. Anzieu xwe dide warê Psîkolojiya klînîkêyê û bi taybetî psîkodrama û testên projektîv.

1954 Anzieu dibe profesorê klînîk pîkolojiyê li Strazburg. Sala 1963 wî vedixwînin Sorbonne.

## Nivîs

* *Analytisches Psychodrama mit Kindern und Jugendlichen - Analîtîk psîkodrama bi zarok û ciwanan*, Paderborn: Junfermann 1984 (wergera almanî)
* *Freuds Selbstanalyse und die Entdeckung der Psychoanalyse - Xweanalîzkirina Freud û keşfa psîkoanalîzê*, München: Weşanxaneya Verlag Internationale Psychoanalyse 1990 (Wergera 3., lêzêdekirin û rojanekirin, versiyona 1988) (almanî)
* *Das Haut-Ich / Çerm-Ez*, Frankfurt: Suhrkamp 1991 (almanî)

## Girêdanên derve
* Pirtûkrêziya nivîsên Anzieus  (fransî)
* Jean-Michel Petot: Didier Anzieu 
* Naomi Segal: Didier Anzieu – the story of a skin

Kategorî:Jidayikbûn 1923
Kategorî:Kesên ji Melunê
Kategorî:Mirin 1999
Kategorî:Nivîskarên fransî
Kategorî:Psîkoanalîstên fransî
Michael Balint

**Michael Balint** (jdb.  li Budapeşt bi navê *Mihály Maurice Bergsmann*; m.  li London) psîkoanalîstek navdar ê Mecar bû.

## Jiyan
Balint li Bûdapeştê bijîşkiyê dixwîne- Sala 1920 diçe Berlînê. Sala 1939 diçe Brîtanyayê. Li Klînîka Tavistockê dixebite. Sala 1968 dibe serokê civaka psîkoanalîstên Brîtanyayê.thumb|Depa bîranînê ji bo Michael Balint, Budapeşt 1986
## Berhem
* *Der Arzt, sein Patient und die Krankheit - Bijîşk, nexweşê wê û nexweşî* (1966), Stuttgart: Klett-Cotta, 10. Aufl. 2001, ISBN 3-608-94003-0. Original: *The doctor, his patient and the illness*, 1957
* *Angstlust und Regression - Windabûna tirsê û regresyon*, Klett-Cotta (1999), ISBN 3-608-95635-2 (almanî)
* *Therapeutische Aspekte der Regression. Die Theorie der Grundstörung - Aliyê terapîk ê regresyonê. Teoriya hilweşîna bingehîn*. Neuauflage, aus d. Engl. von Käte Hügel, 3. Auflage 2003, ISBN 978-3-608-91912-7 (almanî)

## Li ser Balint
* Andre Haynal, *Die Technik-Debatte in der Psychoanalyse. Freud, Ferenczi, Balint - Di psîkoanalîzê de gotûbêja teknîkî. Freund, Ferenczi, Balint*. ( Geist und Psyche - Ruh û psîşe), Frankfurt am Main: Fischer-TB.-Vlg., 1989 (almanî)

## Girêdanên derve
* Michael Balint - Weqfa Balint a alman, Die Deutsche Balint-Gesellschaft e.V. 
* Balint Stiftung Ulm  (almanî)
* Hezkirina pêşwext û hilweşîna bingehîn. Lêkolînên Michael Balint li ser nasîna/têkiliya serveyan a pêşwext (PDF-Datei; 184 kB) (almanî)

Kategorî:Bijîşk
Kategorî:Jidayikbûn 1896
Kategorî:Kesên ji Budapeştê
Kategorî:Mecar
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirin 1970
Kategorî:Nivîskar
Kategorî:Psîkiyatrîst
Kategorî:Psîkoanalîst
Kategorî:Weşanger
Théodule-Armand Ribot

**Théodule Ribot** (jdb.  li Guingamp, Côtes-d’Armor; m.  li Paris) fîlozof û psîkologekî navdar ê fransî bû.

Li dibistana navdar École normale supérieure a li Parîsê ye dixwîne. Sala 1872 li Parîsê xwe dide xebatên biyolojiyê û sala 1876 bi navê *Revue philosophique* tevgerekê lidardixe. Herwiha sala 1884 bingeha civaka psîkolojiya fîzyolojîk davêje.

1885 wekî profesorê psîkolojiyê li Zanîngeha Sarbonne û 1888 bo xebatên psîkolojiya ceribandinê li Collège de France dixebite.

## Werke
* *La psychologle anglaise contemporaine* (1870, 2. Versiyon 1875)
* *L'hérédité. Étude psychologique* (1873, Nûkirin 1882)
* *La philosophie de Schopenhauer* (1874)
* *La psychologie allemande contemporaine* (1879; almanî, Braunschweig 1881)
* *Les maladies de la mémoire* (1881; almanî, Hamburg 1882)
* *Les maladies de la volonté* (1882)
* *Les maladies de la personnalité* (1885)
* *La psychologie de l'attention* (1888)

Kategorî:Fîlozofên fransî
Kategorî:Jidayikbûn 1839
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirin 1916
Kategorî:Psîkolog
Kategorî:Psîkologên fransî
Piera Aulagnier

**Piera Aulagnier** (jidayikbûnê *Spairani*; jdb. 1923 li Mailand; m. 1990) psîkoanalîst û psîkiyatrîsteke navdar a fransî bû. Xanim Aulagnier bêhtir li ser psîkozê û psîkotîkan radiwestiya.

Zaroktiya wê hinekê li Misirê derbas bûye û li Romayê bijîşkî xwendiye. Sala 1950 çûye Parîsê. Li cem Jacques Lacan perwerde dîtiye.

Bi navê peymana narsîstîk konseptekê bi pêş dixe. Ew fantazî peyvên fêrbûyî yên zarokan bi ceribandinên wan ên laşî ve girêdide.

## Berhem
;Fransî
* Piera Aulagnier e.a., Le désir et la perversion, Seuil, Paris 1967.
* Piera Castoriadis-Aulagnier, La violence de l'interprétation. Du pictogramme à l'énoncé. Presses universitaires de France, Paris 1975.
* Piera Aulagnier, Les Destins du plaisir: aliénation, amour, passion: séminaire Sainte-Anne, années 1977 et 1978, Presses universitaires de France, Paris 1979.
* Piera Aulagnier, L'Apprenti-historien et le maître-sorcier [Texte imprimé] : du discours identifiant au discours délirant, Presses universitaires de France, Paris 1984.
* Piera Aulagnier, Penser l'originaire . Voies d'entrée dans la psychose, Dunod, Paris 1992.
* Piera Aulagnier, Un Interprète en quête de sens, Hg. mit einem Vorwort von Maurice Dayan, Ramsay, Paris 1986.

;Îngîlîzî
* Piera Aulagnier, The violence of interpretation : from pictogram to statement, translated by Alan Sheridan, Brunner-Routledge, East Sussex & Philadelphia 2001.

## Li ser wê
;Almanî
* Eckart Leiser: *Piera Aulagnier oder der Ursprung des Subjekts im Körper*. In: ders.: *Das Schweigen der Seele. Das Sprechen des Körpers. Psychoanalytische Zugänge zum Körper und dessen Leiden*. Psychosozial Verlag, Giessen 2007

;Fransî
* Sophie de Mijolla-Mellor: *Penser la psychose: Une lecture de l'oeuvre de Piera Aulagnier*. Dunod, 1998
* Hélène Troisier: *Piera Aulagnier*. Presses Universitaires de France, 1998

## Girêdanên derve
* Psîkoanalîstên Ewropayê (almanî)
* Agahdarî li ser ''Piera Aulagnier – Portraits de la psychanalyse française''  (fransî)
* Jînenîgariya wê di ''Quatrième Groupe'' 

Kategorî:Jidayikbûn 1923
Kategorî:Jinên fransî
Kategorî:Kesên ji Fransayê
Kategorî:Mirin 1990
Kategorî:Psîkiyatrîstên fransî
Kategorî:Psîkoanalîstên fransî
Çekyayî

**Çekyayî** an jî **çek** (bi çekî: **Češi** ) navê gelê slav ê ji Çekyayê ye. Bi zimanê çekî dipeyvin ku ev ziman nêzîkî slovakî û sorbiya jor e. Kalikên çekiyan hozên slavî yên ku di sedsala 6an de li Moravya, Bohêmya û Sîlesya dijîn bûn. Bi gelemperî li Çekyayê dijîn lê her wiha li Slovakya, Awistirya, DYA, Keyaniya Yekbûyî (KY), Şîlî, Kanada, Almanya û Rûsya gelheyeke wan ya kêm heye. Li cîhanê di navbera 11-12 milyon çek hene.

## Çavkanî


Kategorî:Gel
Kategorî:Komên etnîk li Çekyayê
Kategorî:Slav
Zerk

**Zerk**, bi tirkî navê wê kirine *Çaltepe*, gundekî ser Qenxala Sêwasê ye.

Kategorî:Gundên Qenxalê
Minzîlwêran

**Minzîlwêran** an jî **Menzîlwêran**, bi tirkî navê wê kirine *Onaran*, gundekî ser Qenxala Sêwasê ye.

Kategorî:Gundên Qenxalê
CDA

CDA (Yakgirtuy Krîstyan Dêmokrat) partêky Hollendîye (Be Hollendî: Christen-Democratisch Appèl). Lêreda pertuky pîrozy Încîl wek destpêşxerêk bekar dêt.

## Mêju
CDA be fermî le 11 Oktober 1980'da damzra. Ke brîty bu le sê party dîke:
1. CHU, Yekêty Mêjuy Krîstyanekan.
2. ARP, Party Dij be Şorriş.
3. KVP, Komelley Krîstyan.
Pêştir le 1967'ewe em sê parte xerîky danustandin bun bo yekgirtin û yek lîstî.

Be fermî em parte le 1980'da damezra, bellam le 1977'ewe be lîstêky serbexo bejdary hellbijardnekany kird:
Kabîney Dries van Agt (Be Kurdî: Drîs fan Axt):
1. Van Agt I 19/12/1977 - 11/9/1981
2. Van Agt II 11/9/1981 - 29/5/1982
3. Van Agt III 29/5/1982 - 4/11/1982
Kabîney Ruud Lubbers:
4. Lubbers I 4/11/1982 - 14/7/1986
5. Lubbers II 14/7/1986 - 7/11/1989
6. Lubbers III 7/11/1989 - 22/8/1994
Le 1994'da be tewawy şikistyan hêna û le 1998 dubare dengêky êcgar kemyan hêna, 29 le 150. Çune rîzy opozisyon.

Le 2002'da parteka carêky ke dengêky zoryan hêna:
7. Balkenende I 15/5/2002 - 22/7/2002
8. Balkenende II 22/7/2001 - 7/7/2006
9. Balkenende III 7/7/2006 - 22/2/2007
10. Balkenende IV 7/7/2006 - 14/10/2010

## Endaman
Le 1/1/2011'da parteke 65.905 endamy heye.
Le 1980'da 162.179 endamy hebwe.

## Mallperry CDA
CDA

Kategorî:Avabûnên 1980an li Holendayê

Kategorî:Holenda
Kategorî:Partiyên siyasî
Kategorî:Partiyên siyasî yên ku di 1980an de hatine avakirin
Qerecewêran

**Qerecewêran**, bi tirkî navê wê kirine *Karacaören*, gundekî ser Qenxala Sêwasê ye.

Kategorî:Gundên Qenxalê
Meryemana, Qoçgîr

**Meryemana**, bi tirkî navê wê kirine *Alişir*, gundekî Qoçgîra Sêwasê ye.

Kategorî:Gundên Qoçgîrê
Devekse

**Devekse** (), bi tirkî navê wê kirine *Ekinli*, gundekî Qoçgîra Sêwasê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Qoçgîrê
Todirge

**Todirge** (Todurge?), bi tirkî navê wê kirine *Demiryurt*, gundekî Qoçgîra Sêwasê ye.

Kategorî:Gundên Qoçgîrê
Alocîsikû

**Alocîsikû** an **Alocîsekî**, bi tirkî *Alıçlıseki*, gundekî Qoçgîra Sêwasê ye.

Kategorî:Gundên Qoçgîrê
Baxlame

**Baxlame** (), bi tirkî *Bağlama*, gundekî Qoçgîra Sêwasê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Qoçgîrê
Beçeklî

**Beçeklî** an jî **Beceklî**, bi tirkî *Becekli*, gundekî Qoçgîra Sêwasê ye.

Kategorî:Gundên Qoçgîrê
Çamûrciya Jêr

**Çamûrciya Jêr (Şêna Jêrın)**, bi tirkî navê wê kirine *Aşağıçamurcu*, gundekî Qoçgîra Sêwasê ye.

Kategorî:Gundên Qoçgîrê
Çûlhe'elî

**Çûlhe'elî**, **Çûlhehelî** an jî **Gundê Çay**, bi tirkî navê wê kirine *Çulhaali*, gundekî Qoçgîra Sêwasê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Qoçgîrê
Qirqkilîse

**Qirqkilîse**, ya ku tê wateya *çil dêr*, bi tirkî navê wê kirine *Yeşildere*, gundekî Qoçgîra Sêwasê ye.

Kategorî:Gundên Qoçgîrê
Gundê Qerê

**Gundê Qerê**, bi romî navê wê kirine *Karaman*, gundekî Qoçgîra Sêwasê ye.

Kategorî:Gundên Qoçgîrê
Tomte

**Tomte** (bi swêdî [ˈtɔ̀mːtɛ] tê xwendin) yan jî **nisse** (li Norwêc û Danîmarkayê [ˈnìsːɛ] dixwînin) yan **tomtenisse** yan jî bi fînî *[[Haltija|tonttu]]* (li Finlandiyayê) di folklora skandînavî de afirandîyekî efsanewî (cûreyê cînekî skandînavî) ye. Di baweriya kevn de, tomte, bi taybetî bi şevan , parastvanê mal û malbata cotkaran e.

Piraniya caran, tomte / nisse wek kesekî khal û bejnbost e. Dirêjahiya bejna wî li gor hêrem yan jî çîrokê diguhere, gegan dibe tenê çênd santimetro û gegan jî dibe biqasî nîviyê bejna mirovêkî gêhîştî. Dîsan piraniya caran riyekî wî yê dirêj heye û wekê cotkarekî kinc li xwe kiriye. Lê belê , di hin çîrokan de, tomte bi awayekî efsûnî bejn û bala xwe li gor kêfa xwe diguhere û dikane ji mirovekî jî dirêjtir û mezintir bibe.

Ligel ku di piraniya çîrokan de tomte wekî kesekî bejnbost bê taswîrkirin, ew her xwediyê hêzên efsûnî ye ku mirov pê nikanin. Hin çîrok vedibên ku tomte / nisse dikane mirov dînik yan jî felc bike.Tomte zû hêrs dikeve û gelek tişt hene ku hêrsa wî hilbînin, wek nedirûstbûn, nedilovanbûn, yan jî zalîmbûna cotkarekî/ê. Bi taybetî jî bi cotkarên ku bi cotgeh û hewyanên xwe re dilovan û rind nin in, sebra wî nîn bû. Tomte ji hemû heywanan hez dike, kedî yan jî kov. Lê bi taybetî jî kêfa wî ji hespan pir tê.

Bi Xrîstiyanbûna gelê Skandînavya, rola tomte ya di çirokên gelerî de kêmtir bû û bi demên nûjen vir ve jî tenê bi Krîstmisê ve bi sînor bû.

## Wekî din bibîne
* Brownie (Scotland and England)
* Hob (Northern England)
* Yule Lads (Iceland)
* Leprechaun (Ireland)
* Domovoi (Slavic)
* Tonttu or Haltija (Finland)
* Duende (Spain, South America)
* Elf
** Christmas elf
* Gnome
* Dwarf
* Kobold (German)
* Sprite
* Vættir
* Legendary creature
* Santa Claus
* Household deity
** Lares (Roman)
** List of Lithuanian household gods

## Çavkanî
* Benda Wikipedia’yê bi Ingilîzî 

Kategorî:Folklor
Kategorî:Mîtolojî
Kategorî:Zargotina danîmarkî
Miguel Benasayag

**Miguel Benasayag** (jdb. 1953 li Arjentîn) psîkoanalîst, fîlozof û weşangerekî Arjentînî ye.

## Fîlozofiya wî

Benasayag dibistanek nû ava nekiriye. Wî nakokiyên di navbera hîmên îndîvîdûalîzmê û civakê de hene kêm kiriye, li çareseriya wan geriyaye. Kesekî li dijî kapîtalîzmê ye, kapîtalîzmê bo xêrê nabîne, rexne dike. Hinekê pesîmîst e lê dema mirov li peyamên wî dinêre, hêza xwebaweriyê dide mirov.

## Bi almanî
* *Die verweigerte Zukunft. Nicht die Kinder sind krank, sondern die Gesellschaft, die sie in Therapie schickt. - Paşeroja hatiye redkirin. Zarok nexweş nînin, civak wan dişîne terapiyê*, bi tevî Gérard Schmit (2007), Weşanxaneya Antje Kunstmann (Sernivîsa orjînal : *Les Passions tristes*). (almanî)

## Bîbliyografî (fransî)
* *Malgré tout, contes à voix basse des prisons argentines* (1980), Éditions Maspero (Originaltitel : *A pesar de todo*), préfacé par David Rousset.
* *Utopie et liberté. Les droits de l'homme: une idéologie ?* (1986), La Découverte.
* *Critique du bonheur* avec Edith Charlton (1989), La Découverte.
* *Cette douce certitude du pire* avec Edith Charlton (1991), La Découverte.
* *Penser La liberté: La décision, le hasard et la situation* avec la collaboration de Annick Monte (1994), La Découverte.
* *Peut-on penser le monde ? Hasard et incertitude*, en collaboration avec Herman Akdag et Claude Secroun (1997), éditions du Félin.
* *Le Mythe de l'individu* (1998), La Découverte.ISBN 2-7071-2883-X
* *La Fabrication de l'information : les journalistes et l'idéologie de la communication* (1999) avec Florence Aubenas, La Découverte. ISBN 978-2-7071-3112-6
* *Du Contre-pouvoir*, en collaboration avec Diego Sztulwarkal (2000), La Découverte.ISBN 2-7071-3316-7
* *Résister, c'est créer*, en collaboration avec Florence Aubenas (2002), La Découverte.
* *Che Guevara : Du mythe à l’homme - Aller-retour* (2003) -- Broché.
* *Les Passions tristes. Souffrance psychique et crise sociale*, en collaboration avec Gérard Schmit (2003), La Découverte, nouvelle édition 2006 -- Broché.
* *Abécédaire de l'engagement*, avec Béatrice Bouniol (2004), Bayard -- Broché.
* *La Fragilité* (2004a), édition La Découverte, collection armillaire.ISBN 2-7071-4268-9
* *La Santé mentale en actes : De la clinique au politique* de Miguel Benasayag (Postface), et al (2005) -- Broché
* *Connaître est agir : Paysages et situations* en collaboration avec Angélique Del Rey (2006), édition La Découverte, collection armillaire.
* *Plus jamais seul, le phénomène du téléphone portable* (2006), édition Bayard.
* *Éloge du conflit*, avec Angélique del Rey (2007), La Découverte.
* *La chasse aux enfants L'effet miroir de l'expulsion des sans-papiers*, avec Angélique del Rey et des militants de RESF (2008), La Découverte.ISBN 978-2-7071-5453-8

## Girêdanên derve

* Hevpeyvîn (fransî) li malpera ''Périphéries''
* Hevpeyvîn (fransî) li malpera ''Article XI'' 
* malgretout.org 

Kategorî:Bijîşk
Kategorî:Fîlozof
Kategorî:Jidayikbûn 1953
Kategorî:Kesê ji Arjentînê
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Psîkoanalîst
Kategorî:Psîkoanalîstên fransî
Jessica Benjamin

**Jessica Benjamin** (jdb. ) psîkoanalîst û femînîsteke amerîkî ye.

## Jiyan û girîngî
Jessica Benjamin li New York City psîkoanalîstiyê dike û li Zanîngeha New Yorkê kar dike.

Ew yek ji damezirênerên koma xebatê ya bi navê *Yekîtiya navneteweyî bo psîkoanalîz û psîkoterapiyê* û ya navenda *Stephen Mitchell Center for Relational Studies* a li New Yorkê ye.

Gulana sala 2008, bo weqfa Sigmund Freud a li Viyanayê ye tê vexwendin û li wir Sigmund-Freud-Nîşanê werdigire.

## Nivîs
* *The Bonds of Love: Psychoanalysis, Feminism and the Problem of Domination*, 1988 ; deutsch: *Die Fesseln der Liebe. Psychoanalyse, Feminismus und das Problem der Macht - Girêya evînê. Psîkoanalîz, femînîzm û pirsgirêka desthilatê*; wergera almanî ji Nils Thomas Lindquist û Diana Müller, Basel 1990, dann Frankfurt/M. 1994, Frankfurt/M. 2004 (3. Aufl.), ISBN 3-86109-168-2.
* *Like Subjects and Love Objects: Essays on Recognition, Identification and Difference*, 1995
** (wergera almanî ji Helgard Kramer …): *Phantasie und Geschlecht. Psychoanalytische Studien über Idealisierung, Anerkennung und Differenz - Fantazî û zayende. Xebatên psîkoanalîtîk li ser îdealîzekirin, naskirin û cudatiyê*, Basel 1993, Frankfurt/M. 1996, ISBN 3-596-12858-7.
* *Shadow of the Other: Intersubjectivity and Gender in Psychoanalysis*, 1997
** (wergera almanî ji Irmgard Hölscher): *Der Schatten des Anderen. Intersubjektivität, Gender, Psychoanalyse - Siya yên din. Întersûbjektîvîtî, zayende, psîkoanalîz*, Stroemfeld Frankfurt/M. 2002, ISBN 3-86109-145-3.

## Weşan
* *Unbestimmte Grenzen. Beiträge zur Psychoanalyse der Geschlechter - Tixûbên nediyar. Agahî li ser psîkoanalîza zayendeyan*, Frankfurt/M. 1994, ISBN 3-596-11954-5.

## Nîşan
2008: Sigmund-Freud-Nîşan li Viyana

## Girêdanên derve
* Name ji serokwezîra Almanyaya Federal Merkel re

## Çavkanî

Kategorî:Femînîstên amerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1946
Kategorî:Jinên amerîkî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Psîkoanalîstên amerîkî
Andreas Benz

**Andreas Benz** (jdb. 1942 li Marburg – 5ê tebaxa 2017an) nivîskar, psîkoanalîst û psîkiyatrîstekî Swîsreyî ye.

## Jiyan
Nivîskarê pirtûkên zanistî yên li ser etnopsîkoanalîz û psîkoterapiya kurteformî, bi tevî malbata xwe li Zürichê dijî.

Perwerdeya bijîşkiyê dibîne. Li ser trawma, şer, tundiyê lêkolîn kiriye. Bi xwe jî wekî zarok şerê duyemîn jiyaye.

## Berhem (almanî)
* *Der Überlebenskünstler: drei Inszenierungen zur Überwindung eines Traumas*. Europ. Verlagsanstalt, Hamburg 1997 ISBN 3-434-46233-3
* *Erregen und Erregtwerden: Potenz und Impotenz des Mannes als Ausdruck von Macht-/ Ohnmachts-Konflikten*. In: Sexualberatungsstelle Salzburg (Hg.): "Trieb, Hemmung, Begehren - Psychoanalyse und Sexualität". Verlag Vandenhoek & Ruprecht, Göttingen 1998, 158 S.
* *Wir brauchen viel Zeit, um jung zu werden. Die widersprüchlichen Ebenen des Zeiterlebens in der Psychotherapie*. Werkblatt Nr. 43, Heft 2/1999
* *Operationsresultate von 74 Fällen von Aneurysma der Arteria communicans anterior*. Diss. med. Zürich 1969
* *Augenblicke verändern mehr als die Zeit. Das psychoanalytische Interview als erster Eindruck von Therapeut und Gesprächspartner.*1988 In: Psyche, 42, Heft 7, 577-601.

## Herwiha

* Erich Fromm: *Anatomie der menschlichen Destruktivität. - Anatomiya destrûktîviya mirov* 1976 ISBN 3-499-17052-3

## Girêdanên derve
* Agahî di rojnameya bijîşkan a Swîsreyê de 2001, PDF (308 kB) (almanî)
* Periyodîka Awistriyayî "Werkblatt" bi agahiya li ser Benz (almanî)

Kategorî:Jidayikbûn 1942
Kategorî:Kesên ji Marburgê
Kategorî:Mêr
Kategorî:Nivîskarên swîsrî
Kategorî:Psîkiyatrîstên swîsrî
Kategorî:Psîkoanalîstên swîsrî
Kategorî:Wêjeya almanî
Artêş

thumb|Leşkerên Awistiryayê
**Artêş**, **sipa** ji hêzên çekdarî yên dewlet an gelekê re tê gotin. Di heman demê de ji bo hêza çekdarî ya herî mezin jî tê bikaranîn. Ji wê biçûktir, parartêş e.

Pirranî hêzên çekdarî yên dewletekê tîne bîra mirov. Armanca artêşê parastina welat e. Ji bo welat biparêze û serî bi artêşên dijmin an dagirker re derîne, xwe di gelek awayan de birêxistin dike.

## Dîrok
Bingeha artêşan di dema antîk de hatiye avêtin. Berê mirovan xwe ji xwezayê û êlên din diparast. Bi derketina çînan ve, di nava civakê de nakokî û desthilatî li ser mirovan xwe didin der. Çînên serdest bo berjewendiyên xwe, hêzên xwerû bo parastin û şer avakirine. Artêş wiha derketine.

Sumerî, Împeratoriya Roma, Medî, Grekî û Egîptiyan bingeha artêşên niha hene, avêtine. Bi taybetî Romayiyan. Di serdema navîn de artêşên feodalan ji xeynî berjewendiyên xwe, bo ol û baweriyan jî artêş bikaranîne.
 
Heya sedsala 17. ji bo artêşan newêrekî, cengawerî, merdî û xurtî girîng bû. Di bijartina eskeran de bala xwe didan van pîvanan. Lê dûv re dîsîplîn, taktîk, bilezî û teknîk jî ket rojeva artêşan. Eniyên nû yên şer, yekîneyên nû diviyan.

Di serdema 19. de, fransî, rûs, japon û almanan hunera şer gelek bipêş xistin, di sazkirina artêşan de teknîk û perwerdeyên nû derxistin. Bi giştî artêş bipêş xistin.

Di serdema 20. de çekên kîmyayî, atomî û biyolojîk hatin îcad kirin. Giraniya şer ket ser teknîka çekan. Mirovahiyê du şerên cîhanî kirin. Bi dehmilyonan kes mirin. Tevkujî, komkujî û nîjadkujî bûn. Hejmara eskeran hatin kêmkirin, ji dêl wan ve teknîka çekan bû girîng.

## Artêş ne tenê bi dijminan re şer dikin
Li welatên parzemîna Amerîkayê, Tirkiye, rojhilata navîn û Afrîkayê artêşan dest danîn ser xwermendê jî. Li gelek welatan cûntayên leşkerî hatin ser desthilatiyê. Gelê xwe kirin bin desthilatiya xwe. Herwiha dest avêtin aborî, çand û hunerê jî. Bi sedhezaran hevwelatiyên xwe kuştin, êşkence kirin. Cûnta hêj jî bidawî nebûne.

## Artêşên nûjen
Artêş ji 4 heya 6 parartêşan pêk tê. Ji aliyê orgeneralan ve tê birêvebirin. Artêşên nûjen ji sê beşan pêk tê: Hêzên bejayî, hêzên esmanî û hêzên deryayî. Herwiha hêzên sîxurî, hêzên teknîkî, hêzên tenduristiyê, jandarmê ûêd jî hene û girêdayî serfermandariyê ne.

Li hin welatan artêş wekî *"artêşa neteweyî, artêşa gel, artêşa sor, artêşa azadiyê hwd"* jî tên binavkirin.

## Artêşên gerîllayî
Pirraniya welatan bi hêzên çekdarî yên neteweyî, hêzên gerîllayî azad bûbin jî, bêjeya artêşê pirranî ji bo artêşên dewletan tê bikaranîn. ARGK, HPG artêşên gerîllayî ne. Artêşa Sor ji awayê gerîllayî derbasê artêşa bipergal û fermî bûye.

## Hin mînakên wê
* Heer (Bundeswehr) an Deutsches Heer, Artêşa Almanyaya Federal
* Bundesheer an Österreichisches Bundesheer, Artêşa Awistriyayî
* Artêşa Tirk, Artêşa Romê
* Artêşa Perûyê (Ejército Del Perú)
* British Army, Artêşa Brîtanî
* Artêşa DYAyê (United States Army)
* Artêşa Fransayê, (Armée de Terre)
* Artêşa Îtalyayê
* Artêşa Spanyayê (Ejército de Tierra)

## Çavkanî
Parartêş

rast|150px
thumb|150px|Flamaya generalên fermandar ji parartêşeka Alman
**Parartêş**, wekî ji navê wê kivşe ye, parek ji artêşan e. Ji artêşê biçûktir e. Ji sê-çar firqeyan, qewtên eskeran pêk tê. Gelek parartêş digihên hev, artêşekê pêk tînin. Ji aliyê marşalan (korgeneral) ve tên birêvebirin.

Ji 40 heya 80 hezar eskeran pêk tê. Sedsala dawî de teknîkên çekan gelek bipêş ketine, di şerên niha de yekîneyên biçûk û operatîv tên bikaranîn. Parartêş kêm tê bikaranîn, bi taybetî di operasyonên leşkerî yên cengên biçûk de. Carnan NATO parartêşan ji welatên endam lidardixe.

Bingeha parartêşan Napoléon Bonaparte avêtiye. Fransayî û almanan ev sazûman dewlemend kirine. Beriya sala 1914 parartêş ji herî zêde du firqeyan pêk dihatin.

Kategorî:Yekîneyên leşkerî
Wolfgang Berner

**Wolfgang Berner** (jdb. 1944 li Viyana) psîkiyatrîst û psîkoanalîstekî awistrî ye.

Berner ji sala 1995 heya avrêla 2010 profesor û gerînendeyê înstîtuta bo lêkolînên zayendîtiyê Forensische Psychiatrie ye.

Bi taybetî û giranî li ser pedofîlîyê radiweste. Ji aliyê dadgehan ve bi fermî wekî pispor û zanayê nexweşiyên zayendîtiyê û cezakirina wan tê nasîn.

Ji sala 1984 heya 1993 Berben serokatiya komeleya psîkoanalîzê ya Viyanayê dike. Sala 1993 Sigmund-Freud-Nîşanê digire.

Wolfgang Berner birayê derhêner Dieter Berner e. Marî bûye (zewiciye), du keç û lawek wî heye.

## Weşanên bijartî
* Psychodynamische Psychotherapie bei Delinquenz (2008) (almanî)
* Sexualstraftäter behandeln: mit Psychotherapie und Medikamenten (2007) (almanî)
* The benefits of sexual offender therapy (2006)
* Sexualstörungen (2005) (almanî)
* Sexualität – zwischen Phantasie und Realität (1997) (almanî)
* Verlaufsformen der Sexualkriminalität (1986) (almanî)

Kategorî:Bijîşkên awistirî
Kategorî:Jidayikbûn 1944
Kategorî:Mêr
Kategorî:Psîkiyatrîstên awistirî
Kategorî:Psîkoanalîstên awistirî
Firqe

rast|150px
**Firqe**, **dîvîzya** yekîneyeke leşkerî ye. Ji artêş û parartêşê biçûktir, ji lîwayê (brîgadê) mezintir e. Dikare tevahiya çekên ji bo şerê plankirî ne, bikarbîne. Gorî pêdiviyan di tevahiya cureyên artêşê de, firqe tên sazkirin.

Ji 10 heya 30 hezar eskeran pêk tê. Fermandariya wê, generalê major (majorgeneral) dike. Generalê major ji aliyê rutbeyê ve di ser generalê lîwayê re ye.

#### Hin ji cureyên dîvîzyayan (firqeyan)
thumb|150px|Flamaya fermandarên firqeyek almanan, 1933-1945

* Firqeya panzeran
* Firqeya çetirbazan, sîwaneyan, paraşûtan
* Firqeya hêzên esmanî
* Firqeya hêzên deryayî

### Girêdanên derve

Kategorî:Yekîneyên leşkerî
Gola Ohrîdê

thumb|Gola Ohrîdê

**Gola Ohrîdê** (Makedonî: *Охридско Езеро "Ohridsko Ezero"* - Albanî: *Liqeni i Ohrit*), goleke li Balkanan di nêvbera başurê rojavayê Komara Makedonyayê û rojhelatê axa Albanyayê de ye ku di nav herêmeka çiyayî de dimîne. Ji aliyê ajalên ku avê de dijîn de ekosîstema Ohrîdê û derdora wê de 200 zêdetir cinsên benderuhê ku mexsûsê wir in hene. Gol bi kûrahiya xwe ya 286 mêtro yê ve, di hemû Ewropayê de gola herî kûr tête hesibandin. Bilindahiya wî ya ji asta behrê 698 metreye. Piştî ku gol hêla UNESCOyê ve di sala 1979 de tevî Kelepora Cîhanê bû, girîngiha golê bêtir zêde bû. Di sala 2010 de NASA yê navê Ohrîdê navê goleka Tîtanê kir ku seyareya herî mezin a Satûrn ê ye.

## Galerî

Wêne:Lake Ohrid.jpg|Gola Ohrîdê


## Çavkanî

Kategorî:Albanya
Ohrîdê
Kategorî:Golên Albanyayê
Kategorî:Golên Makedonyaya Bakur
Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Makedonyaya Bakur
Kategorî:Komara Makedonyayê