open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jon Bernthal

**Jonathan Edward Bernthal** ( jdb. 20ê îlona 1976) lîstikvanêkî amerîkan e . Ew herî zêde di nav temeşevane de hatîye naskirin dema ku rola xweya bi navê **Shane Walsh** pêşandana di rêzefîlme *[[The Walking Dead]]* a kanla AMC li ser Netflix ê.

Herwesa di van filma jî de xweya bûye weka: Daredevil* (2015–2018) û *The Punisher* (2017–2019) . û *The Pasific* (2010) de. Herwesa d*i fîlimên wekî The Wolf of Wall Street* (2013), *Fury* (2014), *Sicario* (2015), *The Accountant* (2016), *Driver Baby* (2017), *Wind River* (2017).*Jinebiyan* (2018), û *Ford v Ferrari* (2019).*

## Jiyana Taybetî
Bernthal di 25.9. 2010 de bi hemşîreya trawmayê Erin Angle re zewicî. wan dû kur û keçek hene, Henry (li Tebax 2011 bûye) û Billy (Li çile 2013 bûye), û keçek wan Adeline (Li sibat 2015 bûye).

## Filmografî

## Xelat û namzet

## Çavkanî

Kategorî:Aktorên amerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1976
Kategorî:Mirovên zindî
Ahlam

thumb|أحلام 2

Ehlam Al-Şamsî ( Bi erebî احلام الشامسي) (13ê Sibatê, 1968 ), stranbêja Îmaratî . Piştevanên wê jê re digotin "Şah", herwisan stranbêjê Siûdî Mihemed Abdo jê re digot "Hunermenda Kendavê"û ew yekem hunermenda kendav bo sitran li mehricana Sousse de sitran gûtin û herwisan Ew di Festîvalên Ramallah û Bir Zeit de du caran beşdarî stranbêjiyê bû.Ew yekem û tenê stranbêjê kendavê ye ku heya îro du caran beşdarî Festîvala Jerash li Urdun, Lîbya û Cezayîr, Festîvala Palmyra li Sûriye, Libnan, Fas di her Festîvala Navneteweyî ya Mawazine û Marrakech de beşdar boyî

Kategorî:Jidayikbûn 1968
Kategorî:Mirovên zindî
Dîwarê Kaxazî (Wallpaper)

[thumb|r wallpaper - mêrgê [Mongolya Hundir]]
**Dîwêr Kaxazî** an **paşxane** bi Îngilîzî (Wallpaper) an (wekî **Dîwarê Kaxazî yê Disktop (Disktop Wallpaper),** **paşnavê** **Disktop, Fotoya Pişt Disktop** an **wêneya** **Disktop ya** li ser komputerê tê zanîn) Ew wêneyek dîjîtalî ye. A ku li ser Screena Komputerê tê bikar anîn. An li ser Telefon an jî li ser amûrên din ên elektronî. Li ser komputerê wallpaper (dîwar) bi gelemperî li ser Screenê têne bikar anîn, di pirnaiya Amûrên nûjen de bi gelempî Foto liser Screena wan heya. Di cîhazên nûjen bi gelemperî rê didin bikarhêneran bi keyfe dilê xwe Fotoya bi guhrîn ku mirov dikar bi destan wêneyê Wek ser screena Telefon an Laptop an cîhazên dinên pêşketî de bedil bike û biguherînin.

## Dîrok
frame|Nexşeya kaxezê ya orîjînal a komputerê, wekî ku di Xerox's Officetalk û Star de tê bikar anîn
Pergala X Window yek ji wan pergalên pêşîn bû ên ku piştgiriya wêneyek keyfî wekî wallpaper bi riya bernameya xsetroot. Dikir, ku bi kêmasî ve di destpêka sala 1985-an de X10R3 dibe ku dîmenderê bi rengek zexm an binary-wêneyek X BitMap têxe dosî. Di 1989 de, bernameyek nermalava belaş a bi navê xgifroot hate weşandin ku destûr da ku wêneyek rengek keyfî ya GIF wekî kaxez were bikar anîn, û di heman salê de bernameya xloadimage ya belaş hate belav kirin ku dikare cûrbecûr teşeyên wêneyan nîşan bide (wêneyên rengîn di Sun Rasterfile de format) wekî paşnavê ser screenê. Di pey re, gelek bername hatin serbestberdan ku ji bo formatên dî yên wêneyî û taybetmendiyên din piştgiriya kaxezê zêde kirin, wek bernameya xpmroot (di sala 1993-an de wekî fvwm hate weşandin ) û nermalava xv (di 1994-an de hate weşandin). 

## Paşnavên anîmasyonî
[rast|thumb|Wêneyek anîmasyon li ser [Windows 10 -ê nermalava sêyemîn-ê bikar tîne]]
Paşnavên anîmasyon (carinan wekî *paşnavên zindî* an *paşnavên* *dînamîk* têne binavkirin) ji bo wallpaperên ku wêneyek livînok an dîmenek 2D / 3D wekî paşnavê pergala xebitandinê li şûna wêneyek statîk nîşan dide an vedibêje, ew dibe ku behsa wallpapera ku di lîsteyek lîsteyê de têne dorpêç kirin, bi gelemperî bi hin bandorên derbasbûnê. Hin pergalên xebitandinê, wekî pergala xebitandina Android, ji bo kaxezên dîmenên anîmasyonê piştgiriya xwemalî peyda dikin.

#### Windows

### Google

#### Android

### Apple

#### macOS

#### iOS

## Her weha

* Koma kaxezê

## Çavkanî
Miyade Al-Hennawî

thumb|Mawazine fête son dixième anniversaire dans un climat de controverses (5781618927)

**Mayyada Al-Hinnawi** (Bi kurdî Miyade Hennawî) l( jdb. 8ê çiriya pêşîn, **[[1959]]** li Helebê ) stranbêjeke Sûrî ye li bajarê Helebê ji dayik bû ye, wê digotin stranbêja nifş û di rêza yekem de di nav stranbêjên Ereb de hate diyar kirin, çaxê ku ew di ciwaniya xwe de stran digotin û ji hêla muzîkvan Mihemed Abdel-Wahab ve hate vedîtin dema ku wî yek ji şevên wî li havîngeha Bloudan li Sûriyê guhdarî dengê wê dikir, Her sal havînê serdana wê dikir û Resorta Bludan wekî "havîngeha navdaran" tê zanîn, ku Abdel Wahab hevalê wezîrekê Sûrî bû, yê ku mêrê hunermend Mayada al-Hinnawi bû di 1977 de û di dema êvarê de muzîkjenê nifşan guhdariya dengê Mayada kir û dilxweşiya xwe ya mezin ji bo dengê xweyê bedew diyar kir û hate pejirandin ku ew ê serdana Misrê bike Bi hunerî, ku di wê demê de ji hêla Mayada ve hate red kirin, redkirina ramana hunera pîşeyî îfade dike

## Strana kurdistan
Mayada Al-Hinnawi vegeriya strana Tarabî piştî nebûna 9 salan, ku me çe jê nedît tenê stranên welatparêziyê nebin, û konsera wêya dawîn a taybetî di konsêrta Kartaca de 2005 bû, û albûma wê ya nû îsal, ku têda strana (Ayni) bû, ya ku wê sala par tomar kir, ji hêla Nebli Fadel Cezayîrî ve hatî çêkirin. Di demên bê de, wê bi strana (Ruh Lê Xwedê) şopand, û wê stranek li ser Kurdistanê got bi navê , (welatê mêran) ji hêla helbestvan Mihemed Mehdî el-Cewahirî ve, ku ji hêla Helkewt Zahirê kurd ve hatî çêkirin, strand .

Kategorî:Jidayikbûn 1959
Kategorî:Mirovên zindî
Matt Dallas

**Matthew „Matt“ Joseph Dallas** (jdb. 21ê çiriya pêşîn, 1982 li Phoenix, Arîzona) lîstikvanekî amerîkan e ku bi rêzefîlma amerîkî Kyle XY hate nas kirin.

## Jiyana berî
Dallas li Phoenix, Arîzona ji dayik bû, û beşdarî Dibistana Huneran a Arîzonayê bû. Du birayên wî yên piçûk û xwişkek wî ya piçûk hene. Ew di 12 saliya xwe de bi lîstikvaniyê re têkildar bû, dema dapîra wî ew birin hilberîna piyesa *[[The Ugly Duckling]]* li şanoyek civaka herêmî ya bi navê Desert Stages Theater.

## Kariyer
Dallas di gelek fîlman de lîstiye, û sê sezon di rêzefîlma televîzyona ABC Family Kyle XY de karakterê sernavê lîstiye. Rêzefîlm piştî ku ji hêla ABC ve hate betalkirin di 16ê Adar 2009 de bi dawî bû. Dallas di fîlmên *[[Camp Slaughter ( fîlm)|Camp Slaughter]]* (2005), *[[Living The Dream ( fîlm)|Living The Dream]]* (2006) û *[[Babysitter Wanted ( fîlm)|Babysitter Wanted]]* (2008) de jî diyar bû. Ew bûye mêvanê şowa televîzyonê Entourage .

Di 2004an de, Dallas divîdyoya muzîkî ya Fan_3 ya Geek Love de lîst. Di 2005an de Dallas bi Mischa Barton re di muzîka vîdyoya James Blunt de ji bo Goodbye My Lover û di 2008an de jî di klîba muzîkê ya Katy Perry ya "Thinking of You" de dilîze.

Dallas di Eastwick ABC de hat avêtin, hezkirina hezkirina Roxie (Rebecca Romijn) dilîze. Di 2009 de, hate ragihandin ku Dallas dê di fîlma *[[Beauty & the Briefcase ( fîlm|Beauty & the Briefcase]]* de bi Hilary Duff re xuya bike. Dallas di fîlimek westerna indie ya bi navê The First Ride of Wyatt Earp wek Bat Masterson de bû, ku di 6ê Adar 2012 de hate weşandin.

## Jiyana kesane
Matt Dallas eşkere hevzayendbaz e. Di 5ê tîrmeha 2015an de, ew bi hevjînê pênc-salî Blue Hamilton re zewicî. Di Kanûna 22, 2015, Dallas û Hamilton li ser kanala xwe ya YouTube ragihandin ku wan kurek 2 salî, kurê wan Crow, manewî kirine.

## Fîlmnîgarî

### Fîlm

### Wêneguhêz

### Vîdyoyên muzîkî

## Çavkanî

Kategorî:Aktor
Kategorî:Aktorên amerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1982
Kategorî:Mirovên zindî
Marguerite MacIntyre

**Marguerite MacIntyre** (jdb.  li Detroit, Michigan)lîstikvan, nivîskar û hilberînerê amerîkan e. Ew li Lîseya Coronado ('79) lîstikvan bû, di 16an de di piyesa xwe ya yekem de derket ser dikê. Ew di hilberên şanoyê yên herêmî de ji Fahrenheit 451 li Şanoya Falcon heya başûrê Pasîfîkê li Goodspeed derket.

Ew her weha di hilberên Broadway an Off-Broadway ên *Jane Eyre*, *City of Angels*, *No Way to Treat a Lady*, *Annie Warbucks*, *Weird Romance, û* *Mata Hari* de jî xuya bû. Wê heya sezona şeşemîn a *[[The Vampire Diaries]]* rola Sheriff Forbes lîst. Ji bo The Vampire Diaries spin-off show The Originals, ew wekî nivîskarek karmend, edîtorê çîrokê û ji bo sezona dawîn wekî nivîskar û hilberînerê serperişt tê hesibandin.Ew niha li Naşvîl, Tênêsî dijî.

## Fîlmnîgarî

### Wêneguhêz

### Fîlm

## Agahiyên din
MacIntyre Bekeloriyosa Hunerên Bedew ji Zanîngeha Kalîforniyaya Başûr digire, û li Akademiya Keyî ya Hunera Dramatîkî ya Londonê lîstikvanî xwend.

## Çavkanî

Kategorî:Mirovên zindî
Xanîk

**Xanîk** () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.

## Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 122 kes (26 malbat) bûn.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Soma Biradostê
Xoremava, Ûrmiye

**Xoremava** () gundekî ser bi nahiya Enzelê ya bajarê Ûrmiyeyê ya li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.

## Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 376 kes (74 malbat) bû.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Enzelê
Ningguo

**Ningguo**, bajarekî welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhui de cih digire.
## Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 1999an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 380.867 kesî
## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Çînê
Suzhou, Anhui

**Suzhou**, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.

## Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.352.924 kesî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Çînê
Lîsteya gundên Şinoyê

Navên gundên Şino bi rêza  alfabê:

## A
* Axbilax ,Şino

## B
* Bab xalidava
* Balagîr
* Betiryan
* Bîjenava
* Bêmezorte

## C
* Cebreîlava

## Ç
* Çeperava
* Çeşmegul
* Çarbit
* Çilasyab

## D
* Doab ,Şino
* Dorbe
* Dûrved
* Dostek ,Şino
* Doşmes mezin
* Doşmes biçûk
* Dehgurcî

## E
* Elîava ,Şino 
* Elîyan ,Şino
* Elkava
* Emîrava ,Şino
* Eynlrom

## F

* Fecirava

## G

* Gerdkaşan
* Gerdge gul
* Gelaz
* Gulmaveran
* Gencava
* Gundê melaîsa
* Gundvîla

## H
* Hesenava, Şino
* Hesennûran
* Hiq

## Î
* Îslamlû ,Şino

## K
* Kanîreş, Şino 
* Kanîsor, Şino
* Kanîkesîl
* Kurûşava
* Kohneqele

## L
* Lûlikan

## M
* Mamedan, Şino 
* Mîrava, Şino

## N
* Nerzêve
* Nelîvan

 
## P

* Pervane
* Pûşava
* Poliye
* Pîrotava
* Pêyqele, Şino

## Q

* Qazanava 
* Qereseqel
* Qeletiyan

## R
* Reşkond

## S
* Serdere, Şino
* Sergîz
* Sengan
* Senger, Şino
* Sûce
* Sêkanî, Şino
* Siyavan ,Şino
* Sîbyan
* Sofyan, Şino

## Ş

* Şahwane
* Şahînava, Şino 
* Şêxan, Şino 
* Şêxosman
* Şêvebirro

## T

* Tajdînava
* Tajandere  
* Tersebilax
## X
* Xalidava, Şino

## Z
* Zime
Axbilax, Şino

**Axbilax** an **KanîSpî** () gundekî devera Deştebêlê ser bi navenda bajarê Şinoyê li parêzgeha Azerbaycana Rojavayî li Îranê ye. Xelkê gundî kurd in û ji eşîra Herkî pêk hatine û bi zimanê Kurdiya Kurmancî di'axivin.

## Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.295 kes (375 malbat) bûn.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Navenda navçeya Şinoyê
Kategorî:Şino (navçe)
Vîtamînên B

**Grûpa Vîtamînên B** ew ji 8 Vîtamînên gelek pêdivî yên laşî mirov in ên weka **B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9, B12** .

Ev vîtamîna di laşên mirova de pir di pêdivî ne. Her çenda van Vîtamînan navên wekhev jî hebin lêbelê dîsan jî ew di pêkhateyên kîmiyayê de pir ji hav di cuda ne. Herwesa ew bi gelemperî her yek ji wana di xwarnekê de hebe yak yan dû bigira zêdatir jî her di heman xwarinê de hene. Ankû piraniya xwarinên yek corê **Vîtamîn** **B** têde be. yek an dû corên heman vîtamîn yan bigre zêdetir jî di heman xwarnê de hene.

## Bi destxistina wan
Vîtamîn ên **B bi** pirrnî di goşt de hene. Her weha bi tevahî di xwarinên weka karbohîdartê de bi kêmî têne dîtin. Karbohîdartên pêvajoyê yên wekî şekir û arê spî ji hevpîşeyên xweyên neçareserkirî xwedî vîtamîna B kêmtir in. Ji ber vê sedemê, li gorî qanûnan li gelek welatan (Dewletên Yekbûyî jî tê xwestin) pêdivî ye ku vîtamînên B thiamine, riboflavin, niacin, û folîk asîd piştî pêvajoyê dîsa li arî spî were zêdekirin. Vê carinan li ser etîketên xwarinê "Arûya Zengînkirî" tê gotin. Vîtamînên **B** bi taybetî di goştên wekî tirkan, ton û kezebê de heye.  Çavkaniyên baş ji bo ku vîtamînên **B** ( fêkîyên an fasûlî)ne. çemên hemû, kartol, mûz, îsotên chili, tempeh, hevîrtirşkê bi tam, hevîrtirşkê brewer da, û benî . Her çend hevîrtirşîna ku ji bo çêkirina bîran tê bikar anîn dibe ku bîran çavkaniya vîtamînên B bin,  hebûna wan ji belengaz heya negatîf e ji ber ku vexwarina etanol rê li ber wergiriya tiamîn digire (B 1 ),   riboflavin (B 2 ),  niyasîn (B 3 ),  biotîn (B 7 ),  û asîdê folîk (B 9 ).   Wekî din, her yek ji lêkolînên pêştir bêtir tekez dike ku zêdebûna vexwarina bîrayê û vexwarinên din ên alkolî dibe sedema kêmbûna net a wan vîtamînên B û rîskên tenduristiyê yên bi kêmasiyên bi vî rengî ve girêdayî.

## Karên wan

## Nîşanên Kêmbûna wan
Çend nexweşiyên bi navê kêmasiya vîtamînê dibe ku ji kêmbûna vîtamînên B be.

## Navên Wan

## Çavkanî
Ebrû Tîmtîk

**Ebrû Tîmtîk** ( bi tirkî : Ebru Timtik ;  - ) parêzereke mafên mirovan bû ku piştî greva birçîbûnê ya ku ji bo darizandinek adil dixwest miriye. Ew yek ji koma 18 parêzeran bû ku tê zanîn nûnerê xerîdarên rexnegirên hikûmeta Tirkiyê ne, ku li 2017an de hatibûn girtin.

Tîmtîk di koma 18 parêzeran de bû ku di îlona 2017 de hate girtin. Ew hemî endamên Komeleya Hiqûqnasên Pêşverû () an Buroya Hiqûqê ya Gel () bûn, ku bi nûnertiya ajanên rexnegirên hikûmeta tirkî tê zanîn. Di adara 2019an de, ew bi endambûn an hevkariya Eniya qedexe - Partiya Rizgariya Gel a aryoreşger hatin tawanbar kirin, û ew bi zîndanên dirêj hatin mehkûm kirin. Tîmtîk 13 sal û 6 meh, û Aitak Unsal jî 10 sal û 6 meh cezayê hepsê hate birîn. Milena Buyum, Rêvebera Kampanyaya Bilind a Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî ya ji bo Tirkiyeyê, mehkûmkirinên wekî "perçiqandina dadê û careke din îfade dike ku dadgehên felcbûyî yên di bin zexta siyasî de ne ku darizandinek dadperwer bide." Her wiha banga serbestberdana parêzeran bê şert û merc û betalkirina mehkûmiyan hate kirin. Di Çirî de serlêdana Tîmtîk a Dadgeha istinafê ya Herêmî ya Stenbolê hatiye red kirin, û di dema mirina wê de, serlêdana wê ya Dadgeha Bilind a Tirk li bendê bû.

2 çileya 2020an de, Tîmtîk ji bo mafê xwe yê darizandinek adil dest bi greva birçîbûnê kir û Onsal di 2 Sibat de tevlî bû. 5 Nîsan, Roja parêzerên tirk, her du jî ragihand ku ew ê rojiya xwe heya mirina xwe derbas bikin.

## Çavkanî

Kategorî:Kurdên sedsala 21ê
Kategorî:Parêzerên kurd
Dehgurcî

**Dehgurcî**, **Dê Gurc** (), gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.

## Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 730 kes (118 malbat) bûn.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Navenda navçeya Şinoyê
Chuy Bravo

**Jesús Melgoza** (jdb. 7ê kanûna pêşîn, 1956 – m. 14ê kanûna pêşîn, 2019) aktor û komedyenekî meksîkî-amerîkayî bû. Jesús Melgoza bejinkurt (kurtebala) bû, bejna wî gehişt 1,30 m.

Kategorî:Aktorên amerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1956
Kategorî:Karsazên amerîkî
Kategorî:Mêrên amerîkî
Kategorî:Mirin 2019
Şeyhmus Diken

**Şeyhmus Diken**, nivîskarekî kurd e ku di sala 1954an de li Amedê hatiye dinyayê. Zanîngeha Enqereyê, beşa Zanyariya Siyasî xwendiye. Di 1990î de nivîsên wî di rojnameyên Radikal, Yeni Yüzyıl û Yeni Binyıl hatin weşandin. Berhemên Şeyhmus Diken bi zimanê tirkî ne, lê çend ji pirtûkên wî jî hatine wergerandin bo kurdî.

## Berhemên wî
* Bir İnsan Hakları Delisi, Rıdvan Kızgın (Dipnot Yayıncılık, Enqere, 2012)
* Kürdilihicazkâr Metinler (Doruk, Enqere, 1997)
* Güneydoğu'da Sivil Hayat (Metis, Stembol, 2001)
* Sırrını Surlarına Fısıldayan Şehir, Diyarbakır (İletişim, Stembol, 2002, çapa 6em 2007)
* Diyarbekir Diyarım Yitirmişem Yanarım (İletişim, Stembol, 2003, çapa 3em 2009)
* Tango ve Diyarbakır (Weşanên Lîs, 2004, Amed)
* İsyan Sürgünleri (İletişim, 2005, Stembol)
* Türkiye'de Sivil Hayat ve Demokrasi (Dipnot, Enqere, 2006)
* Amidalılar, Sürgündeki Diyarbekirliler (İletişim, Stembol 2007, çapa 2em 2009)
* Taşlar Şahit (Weşanên Lîs, Amed, 2008, çapa 2em 2008)
* Zevalsiz Ömrün Sürgünü Mehmed Uzun (Weşanên Lîs, Amed, 2009)
* Diyarbekir El Sallıyor (Diyarbakır Tabip Odası Yayını. Tirkî-kurdî-îngilîzî, Amed, 2009)
* Bir Kürdün AKP Okumaları (Evrensel Basım Yayın). Stembol, 2009)
* Gittiler İşte (Aras Yayıncılık, Stembol, 2011)
* Ula Fılle Hoş Geldin (İletişim Yayınları, 2012, çapa 3em 2015)
* Amida Ana (Can Yayınları, 2014)
* Diyarbekir El Sallıyor. Tirkî-kurdî-almanî (Weşanên Lîs, Amed, 2014)
* Kürdistan'da Sivil Toplum (tevî nivîskar Nurcan Baysal, İletişim Yayınları 2015)

## Kitêbên wî ku hatine wergerandin bo kurdî
* Bajarê ku razên xwe ji bircên xwe re dibilîne: Diyarbekir (Sırrını Surlarına Fısıldayan Şehir: Diyarbakır), Kurmancî, Lîs Yayınları, wergêr: Zeynep Yaş, Amed, 2006)
* Dûrxirawekanî Raperîn (İsyan Sürgünleri), bi soranî, weşanên Wezareta Rewşenbîrî yên Herêma Kurdistan û weşanên Bîr, wergêr: Feyzullah Brahîm Xan, 2007)

## Çavkanî

Kategorî:Nivîskarên kurd
Kategorî:Nivîskarên zimanê tirkî
Lîsteya gundên Pîranşarê

Navên gundên Pîranşar bi rêza  alfabê:

## A
* Abxorde

## B
* Babekirawa
* Badînaway Pîran
* Badînaway Mengûr
* Bazirgan, Pîranşar
* Balaban, Pîranşar
* Bavley Serû
* Bavley Sêydan
* Bedirawa
* Birahîmawa
* Berdereşan
* Berdeqol
* Berdegewre
* Berkemiran
* Bestambeg
* Bendere
* Bêkûs

## C
* Ciran
* Cildîyan

## Ç
* Çiyane

## D
* Dalavan
* Dayeşêyxî
* Derbke
* Deştgendiman
* Doçûman
* Dolîgûzan
* Dîlze

## E
* Ehmedxerîb 
* Eşnozeng
* Emînawa
* Endîze
* Evxen

## G

* Gerdaşvan
* Gerdbasik
* Gerdrehmet
* Gerdşeytan
* Gerdşînan
* Gerdkispîyan
* Gerdkûlan
* Gerdmiradbeg
* Gerdnelîn
* Gerdase
* Gerdebin
* Gerdesor
* Gerdîmxane
* Gergûlî Serû
* Gergûlî Xwarû
* Gezgesik
* Gulawa, Pîranşar
* Gulik, Pîranşar
* Gunedar Lacan
* Gunedar, Pîranşar

## H
* Hecîxelde
* Hecran
* Hemzêaway Serû
* Hemzêaway Xwarû
* Hablis
* Hengawa
* Hevarabîd

## K
* Kasveredêh 
* Kasegeran
* Kanîeşkift
* Kanîeşkift, Pîranşar
* Kanîbax
* Kanîbidax
* Kanîsêv
* Kanîşînka
* Kanîkele
* Kanîkîslan
* Kanîmela
* Kanîxelîlan
* Kanînibte
* Keplehesen
* Keremnedar
* Kelekîn, Pîranşar
* Kendire
* Kendequlanî Serû
* Kendequlanî Xwarû
* Kopir
* Kolîc
* Kohnelahîcan
* Kîley Sîpan
* Kîley Xwarû

## L
* Lavîn
* Lekbin

## M
* Maşekan 
* Mamhîbe
* Mezra Temerçîn
* Mezra Paneser
* Mêşedêy Serû
* Mêşedêy Xwarû

## N
* Nemînce
* Nehalistan

 
## P

* Padganê, Pîranşar
* Pesve
* Pîrkanî

## Q

* Qibadbeygî 
* Qebirhisên
* Qerexizir
* Qizqapan, Pîranşar
* Qelat, Pîranşar
* Qelatey Reş
* Qeley Seyîdehmed
* Qûbe
* Qurçave

## R
* Rizgarî, Pîranşar
* Rîgawa, Pîranşar

## S
* Salûs
* Sipîseng
* Sertîz
* Serokanî
* Sirînçave
* Sincile
* Soxanlû
* Sêgedekan
* Sêlve
* Sêvekidey Serû
* Sêvekidey Xwarû

## Ş

* Şalîawa
* Şextan 
* Şekerawa 
* Şelîmcaran
* Şehristen
* Şehrekî Dêhlîz
* Şehrekî Şehîd Rizvanî
* Şehrekî Senetî, Pîranşar
* Şînawa, Pîranşar

## T

* Tezegele ,Pîranşar
* Terkêşî Serû  
* Terkêşî Xwarû
* Terkêşî Qehvexane
* Tevan
* Topizawa, Pîranşar
* Tojale

## V
* Vermêşan

## X
* Xaldar
* Xirapa
* Xirinc
* Xire berdişan
* Xirîaxlan
## Y
* Yaqûş

## Z
* Zibka
* Zengawa, Pîranşar
* Zêydanî Pîran
* Zinovaycan
* Zêvey Pîran
* Zêvey Qivre
J. Eddie Peck

**John Edward Peck** (jdb. 10ê çiriya pêşîn 1958 li Lynchburg , Vîrjînya) lîstikvanekî wêneguhêz û fîlmê yê amerîkan e. Di rolên wî yên herî naskirî Cole Howard di The Young de û Restless û Jake Martin di All Children My de ne. Wî her wiha wekî kesayetek bi navê Lance ku di kursa kolejê de xwendekarek Diane Chambers bû di beşeke Cheers de hîn dikir.

## Jiyan û perwerdehiya berî
Ew di salên 1970î de li Joplin, Missouri dijiya û di 1976an de ji Dibistana Amadeyî ya Joplin Parkwood, ku ew endamê tîma tenîsa zanîngehê bû, mezûn bû. Ew beşdarî Zanîngeha Missouri ya Dewleta Başûrê bû, û li wir wî BA di kirrûbirrê de stend.

## Kar
Di destpêka kariyera xwe de, Peck di gelek rêzefîlmên binavûdeng ên televîzyonê de, wekî **, *[[Highway to Heaven]]*, *[[Cheers]]*, *[[Murder]], [[She Wrote]]* û *[[Knight Rider]]* de rolên mêvanî lîst. Peck di rêzefîlma televîzyona ABC Family Kyle XY de wekî Adam Baylin di fînala sezonê ya sezona yek û hin beşên duyemîn de mêvan bû.

Piraniya karên Peck hem li ser rêzefîlmên helesor hem jî di demên weşandî yên serekî de ye. Ew belkî bi rola xwe ya di *The Young and the Restless* de wekî Cole Howard, ku wî ji 1993 heta 1999 lîst, herî zêde tête nas kirin. Ew jî bi domdariya Michael Lowry di rola Jake Martin de li cem *All My Children*, ji 2000 heta 2003, tê nas kirin. Navnîşên wî yên din ên sabûnê *Days of Our Lives* (1991–1992); *Dynasty* (1988–1989) û *Dallas* (1989) ne .

Peck di fîlmên wekî *Dangerously Close*, *Lambada*, *To Grandmother's House We Go* û *Blind Heat* de jî cih girtiye û yek ji hosteyên pêşbaziya Miss USA 1998 bû.

## Jiyana kesane
Peck ji 1989 de bi Sonya Zaza re zewicî ye. Du kurên wan hene, Austin û Dalton.

## Fîlmnîgarî

## Çavkanî

Kategorî:Aktor
Kategorî:Aktorên amerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1958
Kategorî:Mirovên zindî
Magda Apanowicz

**Magda Apanowicz** ( jdb. 8ê çiriya paşîn, 1985 li Vancouver , Kolumbiya Brîtanî ) lîstikvaneke kanadayî ye. Ew bi rolên xwe yên wekî Andy Jensen di rêzefîlma ABC Family Kyle XY de, wekî Lacy Rand li ser rêzefîlma dramaya honaka zanisîî ya bi sernavê Caprica ya kurttemen a Syfy û wekî Emily (dayika xwe Maya Hartwell) li ser rêzfîlma honaka zanistî Continuum tê nas kirin. Di demên dawî de, wê wekî Sandy di rêzefîlma handar a Netflix de You dilîze .

## Jiyana kesane
Apanowicz ji nijada polonî ye û salekê li Polonya di pola nehemîn de ma. Ew li cem apê xwe dijî û li Jelenia Góra dibistanek xwend. Piştra wê li Dibistana Fîlmê ya Vancouver xwend.

## Kariyer
Ew di 10 saliya xwe de bi lîstikvaniyê re eleqedar bû, piştî ku birayê wê ew bi Pulp Fiction danasîn. Wê karîyera xwe di 2002-an de bi dîmenên kurt di rêzefîlmên Jeremiah û John Doe de dest pê kir.Ji 2007 heta 2009, wê rola Andy Jensen di rêzefîlma Kyle XY de lîst. Di 2008an de wê di fîlma xwemal a Hallmark Channel *Every Second Counts* de lîst.

Di 2009 de, Apanowicz wekî Lacy Rand, rêzefîlmek rêzdar, di drama televîzyonê Caprica de, bi Eric Stoltz û Alessandra Torresani re hate avêtin. Ew paşê li Hellcats xuya bû. Di 2012 de, wê mêvan di sezona duyem a rêzefîlma komedî ya romantîk a Jane Espenson, Husbands, de lîst.

## Fîlmnîgarî

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên ji Vancouverê
Kategorî:Aktrîsên kanadayî
Kategorî:Jinên kanadayî
Kategorî:Mirovên zindî
Raxeb Elame

thumb|Ragheb Alama, Merit Park Hotel &amp; Casino (02)

Raxeb Elame (bi engilîzî Ragheb Alama ) (7ê Hezîrana 1962 [2] -), stranbêjek libnanî û hemwelatiya Kanada heye .

Ew li mala bapîrê xwe li bajarokê Ghobeiry, li başûrê Beyrûtê, ji malbatek misilman a civaka şîe ji dayik boye, ku ji neh zarokan pêk tê, di rêza çaremîn de, di nav Temaşevanê wî de bi super stêrk(Super star) berniyas bo. paşan wek dadwer di bernama Arab idol lo kenala MBC hate danan û piştî hîngê wek Birêvebir û lîstikvana MBC-yê Ahlam, li şûna wî Wael Kfoury dana

Di 2015 de, ew vegeriya ku bi Elisa û Donia Samir Ghanem re li ser MBC4 dibe endamê juriya X Factor.

Di 2019 de, ew ji bo heyama pêncemîn, Ahlam Al Shamsi, Samira Saeed û Mohamed Hamaki beşdarî panelê dadrês bû
herwisan Raxeb Elame seredana bajarê hewlêrê kir li başurê kurdistanê û Ahengek ji bo temaşevanên xwe li kurdistanê pêşkêş kir
Tongling

**Tongling**, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.

## Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.700.000 kesî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Çînê
Vermêşan

**Vermêşan** () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.

## Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 57 kes (8 malbat) bûn.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Navenda navçeya Pîranşarê
Joe Biden

**Joseph Robinette "Joe" Biden, Jr.** (jdb. 20ê çiriya pasîn a 1942an) siyasetmedarekî amerîkî ye ku ji 2021ê heta 2025an 46em serokdewletê Dewletên Yekbûyî bû û di dema rêveberiya serok Barack Obama de ji 2009an heya 2017an 47em cîgirê serokê DYAyê bû. Endamê Partiya Demokrat e, wî ji 1973an de wekî senator Delawarê temsîl dikir heya 2009an.

Biden di sala 1942an de li Scranton, Pennsylvania, ji dayik bûye û deh salan li wir jiya berî ku bi malbata xwe re here Delaware. Ew di sala 1969an de bû parêzer û di 1970î de hate hilbijartin ji bo encûmena wilayeta New Castle. Ew yekem car di 1972an de hate hilbijartin ji bo Senato û bû senatorê şeşan yê herî ciwan di dîroka amerîkî de.

## Siyaset
Joe Biden şeş car ji bo Senato hate hilbijartin û di Senatê de çaremîn pîr bû dema ku wî dev ji kar berda wekî cîgirê serok li 2009. Ew endamekî demdirêj bû û serokê berê yê Komîteya Têkiliyên Derve jî bû. Ew li dijî Gulferê Kendavê*[Tê wateya çi?]* yê 1991 bû, lê bang kir ku Dewletên Yekbûyî û NATO di 1994 û 1995an de mudaxeleyî Warerê Bosnayê*[Tê wateya çi?]* bikin. Wî dengê xwe da pêşnûmeya ku authorizederê*[Tê wateya çi?]* Iraqê di 2002 de destûr da, lê li dijî zêdebûna hêzên Dewletên Yekbûyî di 2007an de. Wî di heman demê de serokatiya Komîteyê kir. Qanûna Dadweriya Senatoyê, mijarên têkildarî siyaseta tiryakê, pêşîlêgirtina sûc, û azadiyên sivîl û pêşengiya xebatên qanûndanînê ji bo damezrandina Qanûna Tawana Tundûtûj û Qanûna Zagonê û Zagona Tundiya Li Ser Jinan. Wî di dema namzedên Dadgeha Bilind a DYE ya ji bo dadger Robert Burke û Clarence Thomas serokatiya Komîteya Dadweriyê kir.

## Binerê

* Pete Buttigieg

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Jidayikbûn 1942
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Serokdewletên DYAyê
Pirtûkhezî

**Pirtûkhezî** peyveke gelemperî ye ku ji bo danasîna berhevoka pirtûkên bedew, kêm an binirxên dîrokî, ku bi piranî ji hêla kesên kesane ve tê bikaranîn ji bo ku li gorî hin pîvanên berhevokê pirtûkxaneyek taybet saz bike, tê bikaranîn. Bala berhevkarê pirtûkhez piştgiriyê dide xebatên wî ku berhevoka xwe li yek an çend jûreyên guncan û mobîlya taybetî pêşkêş bike. Yekem pirtûka li ser pirtûkheziyê di nîvê yekem ê sedsala 14an de ji hêla pirtûkhez Richard de Bury, metranê Durham ve, bi sernavê *Philobiblon*, hat nivîsandin. Yekem kovara zanistî ya têkildar *[[Bulletin du Bibliophile (kovar)|Bulletin du Bibliophile]]* ji sala 1834 û vir ve li Fransayê tê weşandin. St. Wiborada a St. Gallen wekî parêzvana pirtûkxane û pirtûkhezan tête hesibandin, û salnameya ji bo pirtûkhezan ji hêla Hans Rost ve ji 1933 heya 1940 ve hatî weşandin navê wî lê hate dan.
[thumb|[Pirxwîner (wênesazî)|''Pirxwîner'', 1850, li gorî Carl Spitzweg]]

## Çavkanî

Kategorî:Pirtûkhez
Lîsteya gundên Nexedeyê

Navên gundên Nexede bi rêza  alfabê:

## A
* Ade
* Axçe zêve
* Axabeglû
* Alagûz Serû
* Alagûz Xwarû

## B
* Baranî ecem
* Baranî kurd
* Bayzava
* Biçinlû
* Behramawa
* Bêygemqele

## C
* Caşîran

## Ç
* Çaqal mistefa
* Çiyane

## D
* Daşderge
* Daymav
* Derbend
* Derge Eresxan
* Derge Litfilah
* Deşteqûre
* Demirçî
* Dizec gewre
* Daylançî erxî Serû
* Daylançî erxî Xwarû

## E
* Elîawa
* Emînlû
* Ecemlû
* Ezîmxanlû
* Elîmelek

## F
* Feroxzed

## G

* Gerdeqît
* Gul
* Gulwan
* Gûranawa Paşaî
* Gûranawa Qazî
* Gûranawa Qezaq
* Gûrxane
* Gûîk

## H
* Hecîfîrûz
* Hecîbaxlû
* Hesenlû
* Helebî
* Heyderawa

## Î
* Îslamawa 

## K
* Karwansera 
* Kamûs
* Kanîberde
* Kanîmamsêyêd
* Kûzegeran
* Kehrîzecem
* Kehrîze Şikak

## L
* Levaşlû

## M
* Masve 
* Mezree Tilxab
* Mezree Nerzmez
* Memlû
* Memînd
* Mêhmandar
* Mîrawa

## N
* Nizamawa

 
## P

* Pêncten şehîd
* Piyecîk

## Q

* Qarna
* Qereqesab
* Qelat
* Qelecûx

## R
* Rahdane

## S
* Saxîsîtepe
* Saral Serû 
* Saral Xwarû 
* Sedmexzenî Hesenlû

## Ş

* Şavle
* Şerîfedîn
* Şorakendî
* Şûnqar
* Şehrekmehdî
* Şehîd Mihemedrîvf
* Şêxehmed
* Şêxmerûf
* Şîrînbilax, Nexede

## T

* Tabye
* Tezeqele  
* Tezekend cibil
* Tezekend dêm
* Topizawa
* Taliqan

## Û

* Ûxsar

## V
* Vezne

## X
* Xelîfan
* Xelîfelû
* Xinxine

## Y
* Yadgarlû
* Yûnislû

## Z
* Zelîlan
Mîhrîban Aliyeva

**Mîhrîban Aliyeva** (**, jdb. 26ê tebaxa 1964an li Bakû, Azerbaycan Komara Sosyalîst a Sovyet, Yekîtiya Sovyet) siyasetmedareke azerî ye.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Parlamena Neteweyî ya Azerbaycanê
Kategorî:Jidayikbûn 1964
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên jin ên azerî
Ganymede

thumb|Ganymede (peyk)

Ganymede (Berçîs III) / ˈɡænɪmiːd /, peyka Berçîs e. Ganymede peykên Pergala Rojê ya herî mezin û giran e. Di Pergala Rojê de tişta nehemîn-mezin, ew bêyî atmosferek berbiçav mezintirîn e. Bejna wê 5,268 km (3,273 mi) e, ku ew ji hêla gerstêrk ve ji gerstêrka Tîrê 26% mezintir e, her çend tenê 45% girseyî ye.  Xwedî navokek metalîkî ye, ew di Pergala Rojê de kêmbûna kêmbûna faktora inertiyê ya laşek hişk heye û heyva yekane ye ku bi qada magnetîsî tê zanîn. Li derveyî Berçîs, ew peyka heftemîn û ya sêyemîn a Peykên Galilei e, koma yekem a tiştan e ku li dora gerstêrkek din hatine vedîtin.  Ganymede bi qasî heft rojan li dora Berçîsê geriyaye û bi heyvên Europa û Io re, bi rêzê ve, di beza 1: 2: 4 de ye.

Ganymede bi qasî mîqdarên wekhev ji kevir û ava silikat pêk tê. Ew laşek bi tevahî cihêkirî ye ku xwedan navokek dewlemend, şilav û okyanûsek navxweyî ye ku dibe ku ji hemî okyanûsa Erdê bihevra av hebe.  Rûberê wê ji du celebên sereke yên erdan pêk tê. Herêmên tarî, yên ku bi kraterên bandorê têr bûne û bi çar mîlyar sal berê hatine tarîfkirin, li dora sêyeka peykê digire. Herêmên siviktir, bi hêl û berikên berfireh têne xaçandin û tenê hindik kevnare ne, mayî vedişêrin. Sedema erdolojiya têkçûyî ya erda ronahî bi tevahî nayê zanîn, lê îhtîmal e ku encama çalakiya tektonîkî ya ji ber germbûna pêlê be. 

Zeviya magnetîsî ya Ganymede dibe ku bi konveksiyonê di nav koka wê ya hesinî ya şil de çêbibe.  Zeviya magnetîsî ya hindik di nav qada magnetîsî ya pir mezintir a Berçîs de hatî veşartin û dê tenê wekî tevliheviyek herêmî ya xetên zeviyê nîşan bide. Hewa oksîjena tenik heye ku tê de O, O2, û dibe O3 (ozon) jî heye.  Hîdrojena atomî pêkhateyek atmosferê ya piçûk e. Ma peyk an ionosfera peykê heye ku bi atmosfera wê ve têkildar e an na. 

Vedîtina Ganymede di 7-ê Çile 1610-an de ji Galileo Galilei re tê hesibandin, yê ku yekem lê mêze kir.  Navê peykê di demek kurt de ji hêla stêrnas Simon Marius ve hate pêşniyar kirin, piştî Ganymede mîtolojîk, mîrek Trojan ku Zeus dixwest (hevparê Yûnanî yê Jupiter), ku wî ew hilgirt da ku bibe kevçiyê xwedayan.  Ji Pioneer 10 dest pê kir, gelek gemiyên fezayê Ganymede geriyan.  Lêkolînên Voyager, Voyager 1 û Voyager 2, pîvandinên mezinahiya wê safî kirin, dema ku Galileo okyanûsa binê erdê û meydana magnetîsî xwe vedît. Mîsyona din a plansazkirî ya pergala Berçîs, Jupiter Icy Moon Explorer (JUICE) a Ajansa Fezayê ya Ewropî ye, ku dê di 2022-an de were destpêkirin. Piştî firînên her sê peykên Galilei yên cemidî, tê lêpirsîn ku lêpirsîn bikeve dora Ganymede. 

## Çavkanî
Reqe (anatomî)

**Reqe** an jî **spîka çav** (bi îngilîzî: *sclera, white of the eye*) çîna derva ya çav e.
thumb|302x302px|Reqê çîna derva ya çav e.
Çavê mirov ji sê çînan pêk tê. Çîna derve reqe û korniye lixwe digire. Çîna naverast ji koroyîd, tenê kûlkdar û rengîneyê pêk tê. Çîna navî jî toreyê lixwe digire. Reqe ji bestereşaneya rîşalî yên spî û rîşalên qaîşokî pêk tê. Çîna rîşalî çînek req (zexm) e, ev çîna zexm ji bo girêdana masûlkeyên çav tê bikaranîn. Reqe ji xeynî aliyê pêşîyê, goga çavê ji alîyê paşî, herdu kêlekê û ji aliyê jêr ve dipêçe. Li aliyê pêşiya goga çav de reqe diguhere, dibe wekî perdeyek ron (şefaf) ev beşa reqeyê wekî korniye tê navkirin. Ronahi pêşî ji korniyeyê derbas dibe ko bikeve nav çav. 5 ji 6 parên (5/6) rûyê derva yê goga çav ji aliyê reqeyê ve, 1 ji 6 parên ( 1/6) rûyê goga çav jî ji korniyeyê pêk tê. Li aliyê paşîya goga çav de reqê tenik e, demarên bînînî ji vê beşa tenik a kunikî de derbas dibin. Reqê pêkhateyên nav çav diparêze, herwisa ji ber zexmiya reqeyê, şeweyî (şikil) gogî ya çavjî tê parastin. Palikên çav, bijang û birû reqeyê diparêzin ko ji derva toz û pirtik nekevin çav.

## Çavkanî

Kategorî:Biyolojî
Sanming

**Sanming**, bajarekî di asta wîlayetê de yê welatê Çînê ye. Ev bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.

## Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.503.388 kesî.

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Çînê
Wuyishan

**Wuyishan**, bajarekî Çînê bi ser asta wilayetê de ye. Bajar li parêzgeha Fujianê cih digire.

## Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2005an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 226.79 kesî.

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Çînê
Yong'an

**Yong'an**, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di parêzgeha Fujianê de cih digire.

## Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2009an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 322.236 kesî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Çînê
James Sie

**James Sie** (z. 18ê kanûna pêşîn 1962'an li Summit, Nû Jersey, DYA) aktor amerîkî û medyayên civakî ye.

Kategorî:Aktor
Kategorî:Amerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1962
Kategorî:Karsaz
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirovên zindî
Bulletin du Bibliophile (kovar)

**Bulletin du Bibliophile** yek ji kevintirîn kovarên zanistî yên pirtûk û pirtûkxaneyê ye ku li ser pirtûkheziyê hûr dibe.

Kovar di 1834an de ji hêla kevnarparêzê parîsî Jacques Joseph Techener (1802–1873) ve hate damezrandin. Di destpêkê de tenê wekî katalog hate armanckirin, ew bi saya têbinî û edîtoriyên pirtûkheziyê yên Charles Nodier zû bû kovar. Ji 1858 heya 1968 sernavê wê *Bulletin du Bibliophile et du Bibliothécaire* bû. Kovar ku nîvsalî çap dibe Association Internationale de Bibliophilie (A.I.B.) de xuya dike.

## Çavkanî

* A. Labarre: Bulletin du Bibliophile. In: Lexikon des gesamten Buchwesens. 2. Auflage. Band 2. Hiersemann, Stuttgart 1989, S. 25.

## Girêdanên derve

* Bergên dîjîtalkirî li Gallica
* Bergên dîjîtalkirî di archive.org de

Kategorî:Kovar
Pûlhezî

[thumb|Pûlhez ([François Barraud, 1929)]]
thumb|Yekemîn pûlê cîhanê ev pûlê bi navê "Penny Black" bû, di sala 1840î de li Îngilistanê derket.
[thumb|[Yekemîn pûlê kurdî|Yekemîn pûlê Kurdistanê di sala 1923an de derket.]]
**Pûlhezî** lêkolîna pûlên posteyê û dîroka postayê ye. Her wiha behsa çalakiyên berhevkirin, texdîr û lêkolînên li ser pûl û hilberên din ên pûlheziyê dike. Pûlhezî ji berhevkirina pûlan an lêkolîna posteyê pê ve tiştekî din digire, gengaz e ku meriv bê xwediyê pûlekî be pûlhez be. Wekî mînak, pûlên ku têne lêkolîn kirin dibe ku pir kêm bin an tenê li muzexaneyan bimînin.

## Dîrok
Pûlhezî piştî ku yekem pûla cîhanê hate weşandin demek kurt dest pê kir. Ev bi navê Penny Black e, ku di 6'ê Gulana 1840an de li Brîtanya Mezin derket. Danasîna pûlê li welatên din jî bû alîkar ku berhevkirina pûlê belav bibe. Di destpêkê de wan ji bo nameya rojane pûlên piçûk ên posteyê tenê ji bo kêfê berhev kirin û ji wan re bikar anîn, ji bo nimûne, pêvekirina abajer an kaxizê dîwêr, ku hema hema hertim berhevokên hilweşandî, asê bikin.

Tenê hêdî hêdî bû ku meriv dest pê kir ku ji nêz ve li pûlanan mêze dike. Hejmara pûlên posteyê yên ku wê demê hatin derxistin hê jî pir hindik bû. Ji bo berhevkarê wê demê, bê guman ew bû ku bi navê berhevokên gelemperî çêbikin. Ev tê vê wateyê ku pûlhez hemî pûlên postayê yên li cîhanê li berhevoka xwe zêde kir.

## Çavkanî
Koroyîd

thumb|333x333px|Koroyîd beşek ji çîna navarast a çav e, di navbera reqe û toreyê de cih digire.
**Koroyîd** beşa serekî ya çîna naverast a çavê mirov e.

Çîna naverast a çav, li gel koroyîdê rengîne û tenê kûlkdar (bi îngilîzî: *ciliary body*) jî lixwe digire. 5 ji 6 (5/6) beşê çîna naverast a çav jî koroyîdê pêk tê. Koroyîd li aliyê pêşiya çav de diguhere, dibe rengîne. Li aliyê pêşiyê çîna naverast a goga çav de 1 ji 6 beşên çînê, ji tenê kûlkdar û rengîneyê pêk tê.

Koroyîd di navbera reqe û toreyê de cih digire. Çîna koroyîd gellek lûle û mûlûleyên xwînê lixwe digire. Mûlûleyên xwînê, di nav xwînê de xurek û madeyên pêwist dabîn dikin ji boy goga çav. Çîna koroyîd pîgmenta melanînê lixwe digire. Pîgmenta melanîn ronahiya zêde ya nav çav dimijîne. Çîna koroyîdê di nav goga çav de odeyek tarî ava dike. Ronahî di bîbikê de dikeve nava çav, piştê çalakkirina ronahiyawergirên toreyê, ronahî ji aliyê çîna melanîn a koroyîdê tê mijandin. Bi vî awayî, tîrojên ronahiyê tenê carek li ser ronahiyewergiran dikeve, heke heman tîroj ji carek zêdetir li ser ronahiyewergiran biketa, bînîna zelal a çav têk diçû.

## Çavkanî

Kategorî:Biyolojî
Sarah Wayne Callies

**Sarah Wayne Callies** (jdb. ) lîstikvanek amerîkî ye. Ew pir baş hate naskirin di nav temeşevane de. Dema ku wê rol xwe gêrandî di her 2 rêzefilmên *[[Prison Break]]* û *[[The Walking Dead]]* de. Bi rol gêrandina Sara Tancredi li kanalê Fox di rêzefîlma *[[Prison Break]]* de her wiha wek Lori Grimes jî li kanalê AMC di rêzefîlmê *[[The Walking Dead]]* de.

## Pêşveçûn
thumb|266x266px|Sala 2012 -an li Comic-Con-ê Callies

### ''Girtîgeha Girtîgehê''
rast|thumb|297x297px|Bangên li Edmonton Expo 2013

## Jiyana Xweyî
Di  de, Callies bi Josh Winterhalt re zewicî,. Di 23 Çile 2007 de, reklamnasê wê ragihand ku jin li benda zarokê xweyê yekemin û Keça wan di 2007 de ji deyikbû.paşî  Zarokê wanê duyemîn yê kur di sala 2013 de hatî dinê.

## Filmografî

### Fîlm

### Televîzyon

## Xelat û namzet

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên amerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1977
Kategorî:Mirovên zindî
Matthias Krings

**Matthias „Metty“ Krings** (jdb. 13ê îlona 1943 li Gerolstein , Almanya; bi rastî *Peter Paul Krings*)pêşkêşvan, stranbêj, lîstikvan û hilberînerê televîzyona alman e. Ew ji 1997 ve hemwelatiyê Luksembûrgê ye.

## Jiyan
Krings li Fremersdorf li Saarland mezin bû û çû dibistana navîn li Dillingen. Piştî xilaskirina dibistana navîn, ew yekem li Dibistana Hunerê ya Saarbrücken grafîk xwend û bû mamosteyê hunerê. Karê wî yê dawîyê wekî mamoste li dibistana navîn a Saarburg bû.

Di dema xwendina xwe û dema mamostetiyê de, wî wekî şansoger û strannivîs xebitî, ku radyo û televîzyon ji zû de jê agahdar bû.

## Bernameyên wêneguhêzê

## Girêdanên derve
* 

## Çavkanî

Kategorî:Alman
Kategorî:Jidayikbûn 1943
Suryaniyên Îraqê

'''Suryaniyên''' **Îraqê** yan **Suryanî li Iraqê** (zimanê suryanî: ܐܬܘܪܝܐ ܕܥܝܪܩ, ) yek ji kêmatiyên etnîk ên Iraqê ye.

## Gelî

Çaxê ku mesîhîtî li Rojhilatanavîn belav bû gelên Mezopotamyaya jorîn yên Aramî ev ol zû pejirandin. Bi vê re gelên ku mesîhîtî pejirandin di nav hev de çêtir heliyan û bûn yek lê yên ku mesîhîtî ne pejirandin li derveyî vê yekîtiyê man. Bandora mesîhîtiyê herwiha jiyan da çanda herêmî . Êdî mîrasa kevnar û dewlemend ya Mezopotamyayê dîsa xwedî ji xwe re dîtin û gavên mezin avêtin.

Navenda dêra Suryanî li bajarê Riha bû. Ji vir tevgera misyonê ya mezin destpêkir û mesîhîtî di nav piraniya Aramî de belav kir. Lê gelên ne samî yên Mezopotamya jorîn mesîhîtî ne pejirandin . Di vê navberê de Bîzans hêza herêmê ya mezin bû lê navbera wê û dêra Suryanî hedî hêdî vedibû. Ev yek bi cihe bûna dêra Bîzans û dêra Suryanî bi encam bû (sedsala 5an û 6an a piştî zayînê).

## Jimara rûniştvanên suryanî li Îraqê
Di raporeke sala 1950i de hejmarên CIA-yê ya ku li ser Îraqê hatî kirin, ew dibûne 98.000 keldanî û 30.000 nestorî û 25.000 katolîkên suryanî û 12.000 jakobî hate texmînkirin.

Li gorî statîstîkên ku Dêra Katolîk a Roman berhev kir dema ku serjimêriya katolîk a keldanî ya li Îraqê di 2012 û 2013an de hatiye kirin, keldo-aşûrî li Îraqê 230.071 kes bûn.

Projeyek nifûsê ya ku ji hêla *Weqfa Shlama* ve tê *meşandin* diyar kir ye ku nifûsa suryanî ya toraqê bi tevahî 151.047 kes in (ji Adara 2020) ve.

## Mijarên têkildar
* Suryanî
* Enkawa

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Daxuyaniyên Çapemenî yên Konseya Asûrî ya Ewropa

Kategorî:Civaka Iraqê
Kategorî:Komên etnîk li Iraqê

Kategorî:Suryanî
Mesîhtî li Iraqê

[thumb|Dêra Mar Metta ku nêzîkî [Mûsilê ye]]
[thumb|[Dêra Mar Metta, Iraq]]
thumb|Dêra Ermenî ya Bexda, Iraq
[rast|thumb|Xirabeyên [Dêra Mar Êlyas a ku di 595an zayînî de li başûrê Mûsilê ji hêla keşîş Mar Êlyas ve hate damezrandin]]
[thumb|Cejna ''[Corpus Christi* ku suryanî û [[Ermenî|ermen]] tê de beşdar bûn, li Bexdaya Iraqê (1920).]]
*'Mesîhtî li Iraqê''', wekî civaka herî kevnare ya xiristiyan a domdar li cîhanê tê hesibandin. Piraniya mesîhiyên li Iraqê asûrî ne û ji bilî xiristiyanên suryanî hijmareka kêm ji mesîhiyên ermenî û ereb û tirkmen û kurd jî li Iraqê hene.

Li gorî çend çavkaniyan piraniya xiristiyana ji hêla etnîkî ji kurd û eraban di cuda ne û ew xwe wekî gelên ji hev cûda, bi koka xwe cuda û xwedan dîrokên cuda didin naskirin.

## Civakên mesîhiyan

## Dîrok

## Çavkanî


Kategorî:Xiristiyanî li Iraqê
Kategorî:Xiristiyanî li Rojhilata Navîn
Îdan Amêdî

**Îdan Amêdî** (bi îbranî: עידן עמדי), (jdb. 19ê sibata 1988) stranbêj, strannivîs û lîstikvanekî îsraêlî ye.

## Jînenîgarî
Îdan Amêdi di malbateke kurdên cihû ji Amêdî de hat dinyayê û li Orşelîmê mezin bû.

Amedî di hunerên cengî yên cûrbecûr de pispor e, wekî tekwondo û boksa thai. Beriya leşkeriya xwe di 2005an de, wî li taekwondo sernavê şampiyonê duyem-şehîn ê Îsraêlê bi dest xist.

## Dîskografî
* *Idan Amedi* (2011)
* *Bazman Hahachron (Recently)* (2013)
* *Ratzinu Lihiyot (we wanted to be)* (2015)
* *Chelek Mehazman (Part of the time)* (2017)

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1988
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Stranbêjên îsraêlî
CNN

**Cable News Network** (**CNN**), anku "Tora nûçeyan a bikablo", kanalek televîzyona nûçegihanên amerîkî ye, ku xwedan (CNN Worldwide) e. CNN di sala 1980 de ji hêla xwediyê medyaya amerîkî ve Ted Turner û Reese Schonfeld ve wekî kanaleka nûçeyan a 24 saet hate damezrandin. Di 1980an de, dema ku hate weşandin, CNN yekemîn kanala televîzyonê bû ku nûçegihaniya wê bi şevûroj bû, û yekemîn kanala televîzyonê ya ku taybet bû bi hemû demê xwe ve ji bo nûçeyan li Dewletên Yekbûyî yên Amrîkaye.

## Xelat û rûmet
2020: Ed Lavandera ya CNN-ê ji bo "Hêza Karkerê Veşartî: Li Amerîkayê Bê Belge" Peabody hate xelat kirin.

2019: Dibistana USC Annenberg xelata Walter Cronkite da CNN.

2018: Nima Elbagir a CNN dê Xelata Rojnamegeriya Wêrekiyê ya 2018 ji Weqfa Ragihandina Jinên Navneteweyî bistîne.

1998: CNN ji bo azadiya axaftinê xelata çar azadiyê stend.

## Wêne

Cnncenter.jpg|CNN Navenda Atlanta
CNN_News_bureaus_world.png|Cihên buroya CNN
CNN_headquarters_in_New_York_City_IMG_3707.JPG|CNN li Bajarê New York
CNN_Center_studios.jpg|Stûdyoyên Navenda CNN


## Çavkanî

* girêdan=|weşana gihîştina vekirî - xwendin belaş

## Girêdanên derve
* 
* CNN Live Stream 

Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî
Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê
Tezekend dêm

**Tezekend dêm** () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.

## Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 13 kes (5 malbat) bûn.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Nexedeyê
Temaşevan

**Temaşevan** ew kesane yên li tiştekî dinêrin û temaşe dikin. Ev peyva pir di kanalên ragihandinê de tê bikaranîn.

## Çavkanî

Kategorî:Medya
Kategorî:Şano
Nicholas Rowe

**Nicholas James Sebastian Rowe** (jdb. 22ê çiriya paşîn 1966 li Edinburgh , Skotlenda ) lîstikvanekî skotlendî ye. Di destpêka kariyera xwe de ew wekî lîstikvanê sereke di fîlma sînemayê *[[Young Sherlock Holmes ( fîlm )|Young Sherlock Holmes]]* (1985) de derket.

## Jiyana berî
Rowe li Edinburgh, Skotlenda, wek kurê dêûbavên înglîz Alison, stranbêjek û Andrew Rowe, endamê parlamenê û weşangerê Partiya parêzdar ji dayik bû. Wî xwendina xweya fermî li Koleja Etonê stend, ku ew li wir di nav hilberên dibistanê de xebitî, û dûv re BA di xwendinên Hispanistik de ji Zanîngeha Bristolê stend.

## Kariyer
Rowe di cûrbecûr fîlimên sînemayê, dramayên wêneguhêz û şanonameyan de lîst. Wî Sherlock Holmes di fîlma sînemayê ya Barry Levinson *[[Young Sherlock Holmes ( fîlm )|Young Sherlock Holmes]]* de lîst, dema ku hîn jî li dibistanê beşek xwendibû. Ew vegeriya rola Sherlock Holmes 30 sal şûnda, di fîlmê 2015 Mr. Holmes diçe dîtina şanoyekê.

## Jiyana kesane
Rowe şeş salan hevjînê Lou Gish bû heya mirina wê ji şêrpenceya sibatê 2006. Rowe zewicî ye û keçek wî he ye (2009 çêbû).

## Fîlmnîgarî

### Fîlm

### Televîzyon

### Dîmenên mêvanî yên televîzyonî

## Çavkanî

Kategorî:Brîtanî
Kategorî:Jidayikbûn 1966
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirovên zindî
Zhangzhou

**Zhangzhou**, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Fujianê de cih digire.

## Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.809.983 kesî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Çînê
Alan Cox

**Alan Douglas Cox** (jdb. 6ê tebaxa 1970 li Westminster, London, Îngilistan) lîstikvanekî îngilîz e. Ew dibe ku herî pir tê naskirin ji bo rolkirina xortekî ciwan Dr. Watson di berhema Barry Levinson Young Sherlock Holmes (1985) de.

## Jiyan û kariyer
Cox li Westminster, London, ji dayik bû, û kurê aktorê xelatgir ê Xelata Emmy yê skotlandî Brian Cox û jina wî ya yekem, lîstikvan Caroline Burt e. Cox li Londonê li Dibistana St Paul-ê hate xwendin. Xwişkek wî, Margaret, û du birayên nîvî Orson Jonathan Cox û Torin Kamran Cox hene. Cox adaptasyona TV-ya 1982a ya lîstika wî ya bi navê A Voyage Round My Father, ku li hember Laurence Olivier dilîze, nîşanî ciwan John Mortimer da. Ew dibe ku herî zêde bi rola xwe di Young Sherlock Holmes (1985) de tê nas kirin, ku wî guhertoyek ciwan a Dr. Watson lîst.Di fîlmên din de An Awingly Big Adventure (1995), Mrs. Dalloway (1997), û The Auteur Theory (1999) hene. Di 2011an de, Cox di komediya serbixwe Act Naturally de jî wek nudîstek bi navê Cory Beck hev-lîst.

Cox nezewicî ye û zarokên wî tune.

## Fîlmnîgarî

### Fîlm

* *If You Go Down in the Woods Today* (1981)
* *[[Young Sherlock Holmes ( fîlm)|Young Sherlock Holmes]]* (1985)
* *An Awfully Big Adventure* (1995)
* *Mrs Dalloway* (1997)
* *The Auteur Theory* (1999)
* *Weight* (2000)
* *John O'Hagen* (2001)
* *Justice* (2003)
* *Ladies in Lavender* (2004)
* *August* (2008)
* *The Speed of Thought* (2008)
* *Act Naturally* (2011)

### Rêzefîlm

* *The Devil's Crown* (1978)
* *Shoestring* (1980)
* *Jane Eyre* (1983)
* *Casualty* (1990)
* *The Bill* (1991)
* Londons Burning Richard Sidwell(1992)
* *The Young Indiana Jones Chronicles* (1993)
* *Crown Prosecutor* (1995)
* *Ellington* (1996)
* *The Thin Blue Line* (1996)
* *Midsomer Murders* (2004)
* *M.I. High* (2008)
* *John Adams* (2008)

### Fîlma wêneguhêzê

* *A Divorce* (1976)
* *A Voyage Round My Father* (1982)
* *East Lynne* (1982)
* *Adam Bede* (1991)
* *The Odyssey* (1997)
* *Cor, Blimey!* (2000)
* *Wasserfälle von Slunj, Die* (2002)
* *Not Only But Always* (2004)
* *Elizabeth David: A Life in Recipes* (2006)
* *Housewife 49* (2006)
* *Margaret* (2009)
* *Lucan* (2013)

## Pirtûknîgarî

* Holmstrom, John. *The Moving Picture Boy: An International Encyclopaedia from 1895 to 1995*. Norwich, Michael Russell, 1996, p.&nbsp;381.

## Girêdanên derve

* 

Kategorî:Aktorên îngilîz
Kategorî:Jidayikbûn 1970
Kategorî:Mirovên zindî
Marvel Comics

**Marvel Comics** navê markeyê û şopa bingehîn a **Marvel Worldwide Inc.**, berê **Marvel Publishing, Inc** û **Marvel Comics Group** , weşangerê xêzeromanan û medyaya pêwendîdar ên amerîkî ye. Di sala 2009 de, pargîdaniya The Walt Disney Company pargîdaniya Marvel Entertainment, pargîdaniya dêûbav Marvel Worldwide kir.

## Çavkanî

Kategorî:Çanda DYAyê
Kategorî:Marvel Entertainment
Grand Theft Auto: San Andreas

**Grand Theft Auto: San Andreas** lîstikeke aksiyon-serpêhatî ye ya sala 2004an ku ji aliyê Rockstar Games hatiye çêkirin. Ew di rêzelîstika Grand Theft Auto de sernavê heftem e. Di çiriya pêşîna 2004an de bo Playstation 2 hatiye belavkirin û di hezîrana 2005an de bo Microsoft Windows û Xbox. Ew bû lîstika 2004an a herî firotî û her wiha jî yek ji ên hemû deman e. Heta sala 2011an li seranserê cîhanê 27,5 milyon nisxe firotin, ew hîn jî lîstika Playstation 2ê ya herî firotî.

## Çîroka lîstikê
Ew di nava derdora cîhana vekirî de bi cih dike, a ku lîstikvan dikarin bi kêfa wan lê bigerîn û li hev û din hîkarî bikin, bi çîroka gangsterê berê Carl Johnson "CJ" mijûl e, ew e ku ji ber mirina diya xwe vegeriye malê, deqene ew bi rêwîtiya dirêj re eleqedar bibe ku bibe hevriya wî di gerîna wîlayeta xeyalî Los Santos de, ku ji Kalîforniya û Nevadayê bingeh datîne.

Lîstik gelek hêmanên jiyana heyî ya cîhanê nîşan dide, wek bajar, herêm, avahiyên wê, û bûyerên çîrokê li ser çendîn bûyerên jiyana heyî hatine bingehdanîn.

Ji aliyê gelek rexnegir yeka ji lîstikên vîdyoyê ên herî baş yên ku qet hatiye çêkirin tê hesibandin.

## Çavkanî

Kategorî:Rêzelîstik
Xankendi

**Xankendî**,**** (azerî: Xankəndi) an **Stêpanakêrt** (bi ermenî: Ստեփանակերտ; navê bajar ê resen bi ermenî: Վարարակն, **Vararakn**), paytext û bajarê herî mezin ya Komara Qerebaxê (Komara Artsaxê) ye. Nifûsa wê di 2017an de digehêje 566.000 kesî. Ew navenda îdarî, çandî û aborî ya welêt e. Navê wê kiriye Stepanakert ji bo rêzgirtina Stepan Shahumyan, kesayetiyekî Partiya Komunîst û Tevgera Karkerên Navneteweyî bû.

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Azerbaycanê
Kategorî:Navçeyên Azerbaycanê
Kategorî:Paytextên Asyayê
Kategorî:Qerebaxa Jorîn