Yehya Sînwar

**Yehya Îbrahîm Hesen Sînwar** (bi inglîzî: *Yahya Ibrahim Hassan Sinwar*, jdb. 29 çiriya pêşîn 1962 - m. 16 çiriya pêşîn 2024) milîtan û siyasetmedarekî filistînî bû ku wekî serokê defakto yê Hemasê kar dikir. Ew piştî mirina Îsmaîl Henîce ji tebaxa 2024an heta çiriya pêşîn a 2024an serokê siyasî yê rêxistinê bû. Wekî nûnerê herî payebilind ê Hemasê, ew desthilatdarê defakto yê Şirîta Xezeyê bû. Sinwar herwiha wekî plankerê êrîşa terorîstî ya Hemasê li dijî Îsraêlê di 7ê cotmeha 2023an de tê dîtin.

Sinwar di sala 1962ê de li kampa penaberan a Xan Yûnis li Xezeyê jidayik bû, ku di wê demê de di bin desthilatiya Misirê de bû. Malbata wî bi Şerê Filistînê yê sala 1948an de ji Mejdal 'Esqalan (Aşkelona nûjen) hatibû derxistin an reviyabû. Wî xwendina xwe li Zanîngeha Îslamî ya Xezeyê qedand û li wir lîsansa erebnasiyê wergirt. Sinwar ji ber organîzekirina revandin û kuştina çar filistîniyên ku di sala 1989ê de wek hevkar û leşkerên îsraêlî dihesiband, ji aliyê Îsraêlê ve bi 4 cezayên heta hetayê hat mehkûmkirin. Ji wan ew 22 sal di hepse de ma heta serbestberdana wî ya di sala 2011ê de de. Serbest berdana wî beşek ji pevguhertina girtiyan bû, û ew di nav 1026 kesên din de ji bo leşkerê Israêlî Gilad Şalit hate berdan. Sinwar dema ku di girtîgehê de bû, hê jî plana revandina leşkerên îsraêlî û kuştina filistîniyên ku bi hevkariya Îsraêlê dihatin gumankirin organîze kir. Di sala 2004ê de ew bi tumora mêjî ya ku jiyana wî tehdît kir ket, û li Navenda Bijîşkî ya Soroka ji aliyê cerrahên îsraêlî ve tedawiya bijîşkî wergirt.

Sinwar yek ji damezrînerên saziya ewlehiyê ya Hemasê bû. Di sala 2017 de, ew wek serokê Hemasê li Xezayê hat hilbijartin û îdia kir ku sala pêş de 'berxwedana aştiyane' bişopîne. Wî dû re piştgirî da xwepêşandanên sînorê Xezayê yên 2018-2019, û paşê sond xwar ji bo tunekirina Îsraêlê. Wî rûbirûbûna leşkerî wekî riya yekane ya "rizgarkirina Filistînê" dît, û got ku rizgarkirina Filîstînê wê "bi zorê, ne bi danûstandinan" were bidestxistin.

Wî lewma bi Îranê re têkiliyên xurt avakir. Gava ku di sala 2021ê de ji nû ve wekî serokê Hemasê hate hilbijartin, Sinwar ji hewildanek kuştinê ya Îsraêlê filitî. Ew bi berfirehî wekî plansazê êrîşa terorîstî ya Hemasê li dijî Îsraêlê 2023 de tê qebûlkirin. Rêxistinê ji du salan ve plana êrîşê dikir: Sinwar dixwest ku Hizbulaya Libnanê û Îran jî tev lê bibin û di heman demê de ji pevçûnan dûr ket, da ku êrîş bibe surprîz.
thumb|250x250px|Yehya Sinwar xwe di malekê de veşartiye, çend saniye berî ku ji aliyê droneke îsraêlî ve bê kuştin.
Hemas û lîwayên Îzzeddîn el-Qassam ji aliyê DYA, Yekîtiya Ewropa û welatên din ve weke rêxistinên terorîst hatin binavkirin û di îlona 2015an de, Sinwar bi taybetî ji aliyê hikûmeta DYAyê ve weke terorîst hat îlan kirin. Ji roja êrîşa terorîstî ya li ser Îsraêlê ya sala 2023an, Sinwar wek firar xwe vedişart, û kesî nizanibû li ku ye. Di gulana 2024an de, Kerîm Xan, dozgerê Dadgeha Cezayê ya Navneteweyî, ji bo Sinwar ji ber sûcên şer û sûcên li dijî mirovahiyê, wekî beşek ji lêpirsîna ICC ya li Filistînê, serlêdan kir.

Di 16ê cotmeha 2024ê de, di pevçûnek bi Hêzên Parastina Îsraêlê de hat kuştin, û mirina wî ji aliyê Hemasê ve hat piştrast kirin.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1962
Kategorî:Mirin 2024