open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şerê Qeladizê 1975

**Şerê Qeladizê** şerê ku di 1975an de navbera hêzên Iraqê û pêşmergeyên kurd de qewimî.

## Şer
Şerê Qala Diza di sala 1975 de li Başûrê Kurdistanê di navbera hêzên Iraqê û pêşmergeyên Başûrê Kurdistanê de dest pê kir. Ev şer di heman demê de di bin kontrola Mustafa Barzanî de bû û şopand ku kurdên Başûrê Kurdistanê bi çalakiyan berxwedanê çêkirin.

Qeladizê herêmeke stratejîk bû û hêzên Iraqê hewl dan ku li ser vî herêmê kontrol bikin lê hêzên pêşmerge bi stratejî û tecrübeyên xwe xebatên xwe hwel dane ku şerê serketî pêk bibin. Li vir, pêşmergeyên Başûrê Kurdistanê bi serfirazî hêzên Iraqê têkbirine û di dawiya şer de biserketine.

## Encama Şerê
Leşkerê Iraqê paşê vegeriyan û herêmê Qeladizê bi tevahî ji hêla pêşmergeyan ve kontrol hat. Ev serketin şopand ku hêzên pêşmergeyan dikarin di hemberî hêzên fermî, bi serfirazî berxwedanê bikin.

## Piştî Şerê
Ev serketin piştî şerê Qeladizê zêde kir moral û şanê Barzanî û şopand ku Kurdistanê başur dikare bi alîkariyên pêşmergeyan şerê bi hêzên fermî bikin. Di piştî şerê de, Kurdên Başûrê Kurdistanê dikarin xwedî kontrola herêmên zêdetir bin.

## Çavkanî

Kategorî:Dîroka Başûrê Kurdistanê
Nurettin Sözen

**Nurettin Sözen** (jdb. 1937, li Girîn, Bakurê Kurdistanê) bijîşk, siyasetmedar û şaredarê berê ya Stembolê bû.

Zanîngeha Stembolê qedand û di sala 1978an de bû profesor û di 28ê adara 1989an de dema ku endamê Partiya Sosyal-Demokratîk a Gel bû, bû şaredarê Stembolê. Ew heya 28ê adara 1997an di ofîsa xwe de xizmet kir. Heya ku di sala 2002an de wek parlementerê Sêwasê di xwecihê xwe hat hilbijartin, bêr ve ti wezîfeyên siyasî negirt. Sözen niha endamê Partiya Gel a Komarî e.

Sözen zewicî ye û yek zarokê wî heye.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 22an
Kategorî:Jidayikbûn 1937
Kategorî:Kesên ji Sêwasê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Parlamenterên Sêwasê
Kategorî:Parlamenterên Stembolê
Kategorî:Siyasetmedarên tirk
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Gel a Komarî
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Gel a Komarî (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Ali Müfit Gürtuna

**Ali Müfit Gürtuna** (jdb. 1 Hezîran 1960, li Ermenek, Qereman) parêzer û siyasetmedarekî tirk e, ku ji 11ê mijdara 1998 heya 1ê nîsana 2004an şaredarê Stembolê bû.

## Kariyera siyasî
Di destpêka salên 1980an de li Partiya Welatê Dayikê, (bi tirkî: *Anavatan Partisi*, bi kurtasî *ANAP*) dest bi kariyera xwe ya siyasî kir. Di 1994an de bi tevlîbûna Partiya Refahê aliyê xwe guhert. Serkeftina wî piştî vê biryarê pêk hat. Di dawiya 1998an de weke şaredarê Stembolê hat tayînkirin û di 18ê nîsana 1999an de bi dengê gel hat hilbijartin. Li Tirkiyeyê yekemîn şaredar e ku li enstrumanên muzîkê lêxistiye û di hunerê de girîngî daye wî.

Dema ku demê wî yê ofîsê xilas bû, wî du salan dev ji siyasetê berda heya ku di 2006an de bi destpêkirina *Turkuaz Hareketi* (Tevgera Tirquoise) vegerî raya giştî. Wî îddîa kir ku ji bo serketina hilbijartinên 2007an ji siyasetmedarên navdar ên Tirkiyeyê yên ji meylên siyasî yên cuda îttîfaqek çêkiriye, lê wan bi ser neketiye hilbijartinê.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê
Kategorî:Jidayikbûn 1960
Kategorî:Jidayikbûn 1952
Kategorî:Kesên ji Qeremanê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Parlamenterên Stembolê
Kategorî:Siyasetmedarên tirk
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Emrullah İşler

**Emrullah İşler** (jdb. 7 Çile 1960) teolog, mamosteyê zanîngehê û siyasetmedarekî tirk e. Ew di 25ê kanûna 2013an de di kabîneya sêyemîn a serokwezîr Recep Tayyip Erdoğan de wek cîgirê serokwezîr hat tayînkirin.

## Jînenîgarî
Emrullah İşler di 7ê çileya 1960an de li gundê Kuşcuören ê navçeya Kizilcahamam a Enqereyê wekê endamê malbata Abdullah û Zeliha İşler hatiye dinê.

Piştî wergirtina beşa Zanistên Îslamî de ji Fakulteya Perwerdehiyê li Zanîngeha Padîşah Saud li Riyad, Erebistana Siûdî, xwendina xwe bi lîsansa bilind qedandiye û paşê doktoraya tefsîr (Tefsîr û hedîs) li Beşa Zanistên Îslamî ya Bingehîn a Enstîtuya Zanistên Civakî ya Zanîngeha Enqereyê wergirtiye.
Emrullah zewicî ye û sê zarokên wî hene.

### Kariyera akademî
Îşler di Fakulteya Îlahiyatê ya Zanîngeha Cumhuriyetê ya Sêwasê de wekê doçent a tesfîrê û paşê jî li Fakulteya Perwerdehiyê ya Zanîngeha Gaziyê ya Enqereyê di beşa zimanê erebî da xebitiye û paşê jî bûye mamoste. Wî her weha wekî profesorê dervê li zanîngehên Qazaxistan û Erebistana Siûdî kar kiriye.

### Siyasî
Bi rêya Partiya Dad û Geşedanê (AKP) ya desthilatdar ket siyasetê û di hilbijartinên giştî yên sala 2011an de wek parlamenterê parêzgeha Enqereyê ji bo meclîsa Tirkiyeyê hat hilbijartin. Ew wek serokê Koma Navparlamenterên Nîjerya-Tirkiyeyê hat tayînkirin. İşler şêwirmendê sereke yê serokwezîr bû. Ew wergêrê zimanê erebî yê Erdoğan bû û di nav derdora wî de cih girt.

Di 26ê kanûna 2013an de Emrullah İşler bû cîgirê serokwezîr û li şûna Bekir Bozdağ di guhertina kabîneya Erdoğan de 10 navên nû ku rojek berê, di 25ê kanûnê de, piştî skandala gendeliyê ya sala 2013an li Tirkiyeyê hatibû eşkerekirin, girt.

İşler di sala 2014an de înkar kiribû ku Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê îşkenceyê li dijî girtinên xwe dike.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 22an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 23an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 24an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 25an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 26an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 21ê
Kategorî:Jidayikbûn 1960
Kategorî:Kesên ji Stembolê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên tirk
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Kasımpaşa

**Kasımpaşa** taxeke çîna karkeran e li qeraxa bakurê Kevana Zêrîn di nav navçeya Beyoğlu ya Stembolê, Tirkiyeyê. Dema ku ji bo bingehên xwe yên deryayî û keştiyên xwe herî baş tê zanîn, ew deverek bi lez pêşkeftî ye, ku dibe ku ji hêla projeyên Haliçport-Tersane Stembolê ve ku di sala 2022an de li ser peravê wê pêk tê, pir were guheztin.

Deverên bi hev re Piyalepaşa, Hasköy û Şişhane hene ku bi tunelek Metro ve girêdayî ye. Her weha li nêzîk Dolapdere û Kurtulüs hene ku, wekî Tatavla, ji hêla yewnanên Xiyosê ve hatî damezrandin, ku hilbijart ku malên xwe yên li Kasımpaşayê berbi cihekî bilindtir bihêlin piştî dêra wan veguherî mizgeftê. Kevana Zêrîn li Kasımpaşayê disekine û bi Üsküdar, Karaköy, Fener, Balat, Ayvansaray, Eyüp û Sütlüce ve girêdide.

## Çavkanî

Kategorî:Taxên Stembolê
Partiya Selameta Neteweyî

**Partiya Selameta Neteweyî** (tirkî: *Millî Selâmet Partisi*, kurtasî **MSP**) partiyeke siyasî ya îslamî li Tirkiyeyê bû ku di 11ê cotmeha 1972an de wek cîgirê Partiya Nîzama Netewî ya qedexekirî hatibû damezrandin.

Partî ji aliyê komeke bingehîn a kadroyên xebatkar ên MNPê ya ku niha qedexe ye, hatiye damezrandin û Süleyman Arif Emre wekê serokê damezrîner ê qeydkirî xebitîbû. Ji ber qedexekirina MNPê ji aliyê dewleta laîk a hişk ve, tenê 19 kes amade bûn ku partiyê ava bikin. Necmettin Erbakan ku di damezrandina partiyê de cih girtibû, di gulana 1973an de bi awayekî fermî tevlî partiyê bû û di cotmeha 1973an de dest bi serkêşiya partiyê kir. Partî bêhtir populer bû û di hilbijartinên 1973an de %11,8 dengan bi dest xist û 48 kursiyên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê bi dest xist. Di hilbijartinên 1977an de %8,56 dengan bi dest xist û 24 kursî bi dest xist. Di sala 1974an de bi Partiya Gel a Komarî (CHP) di bin rêveberê ve demê Bülent Ecevit re hikûmeta koalîsyonê ava kir. MSP piştî derbeya leşkerî ya 1980an​​ hatiye girtin.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1972an li Tirkiyeyê
Kategorî:Partiyên siyasî yên ku di 1972an de hatine avakirin
Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê
Kategorî:Recep Tayyip Erdoğan
Kategorî:Sansûr li Tirkiyeyê
Partiya Refahê

**Partiya Refahê** (tirkî: *Refah Partisi* (RP)) partiyeke siyasî ya îslamî yê li Tirkiyeyê bû ku ji aliyê Ali Türkmen, Ahmet Tekdal û Necmettin Erbakan ve di sala 1983an de li Enqereyê weke mîrasgirê du partiyên berê, Partiya Nîzama Netewî (MNP) û Partiya Selameta Meteweyî (MSP) ku ji siyasetê hatibûn qedexekirin, hatibû damezrandin. Partiya Refahê di wê demê de beşdarî hilbijartinên şaredariyan bû û li sê bajarên wek Qonye, Riha û li Wanê şaredariyan bidest dixe ku di vê hilbijartinê de ji %5 ji dengên giştî werdigire.

Partiya Refahê bi Partiya Tevgera Neteweparêz (MHP) û Partiya Demokrasiya Reformîst (İDP) re di hilbijartinên 1991an de beşdarî hilbijartinên sêalî bû. Wan %16,9 dengan bi dest xist. Herwiha 62 parlementer bi dest xistin, lê 19 parlementerên MHPê (di 25ê kanûna 1991êan de Partiya Tevgera Demokrat damezrand û di 29ê kanûna 1991an de tevlî MÇPê bû) û 3 parlementerên İDPê piştî hilbijartinê ji Partiya Refahê derketin. Dengên wan bi salan zêde bû, heta ku ew di 1996an de bûn partiya herî mezin a di bin serokatiya serokwezîr Necmettin Erbakan de. Hikûmeta koalîsyonê ya Erbakanê di 1997an de ji aliyê artêşa Tirkiyeyê ve ji desthilatê hat dûrxistin, ji ber gumana wan bi bernameyeke îslamî heye.

Di 1998an de Partiya Refahê ji aliyê Dadgeha Destûra Bingehîn a Tirkiyeyê ve ji ber binpêkirina cudabûna ol û dewletê ji siyasetê hat qedexekirin. Qedexe di 13ê sibata 2003an de ji aliyê Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) ve hat erêkirin. Biryara DMMEyê ji aliyê Rêxistina Şopandina Mafên Mirovan ve hat rexnekirin, ji ber ku DMMEyê gelek caran betalkirina partiyên din red kiribû, lê DMMEyê biryara xwe parast.

Serokkomarê niha yê Tirkiyeyê Recep Tayyip Erdoğan endamê berê yê partiyê ye. Piştî ku demekê ji siyasetê hat qedexekirin, ji vê koma îslamî derket û Partiya Dad û Geşedanê (AKP) damezrand. Serokkomarê berê yê Tirkiyeyê Abdullah Gül heta hilweşandina Partiya Refahê cîgirê serokê Tirkiyeyê bû.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1983an li Tirkiyeyê
Kategorî:Partiyên siyasî yên ku di 1983an de hatine avakirin
Kategorî:Recep Tayyip Erdoğan
Kategorî:Siyasî li Tirkiyeyê
Partiya Faziletê

**Partiya Faziletê** (tirkî: *Fazilet Partisi*, FP) partiyeke siyasî ya îslamî bû ku di 17ê kanûna 1997an de li Tirkiyeyê hatiye damezrandin. Ew ji hêla Dadgeha Destûra Bingehîn ve nedestûrî hate dîtin û piştre di 22ê hezîrana 2001an de ji ber binpêkirina xalên laîk ên Destûra Bingehîn hate qedexe kirin. Piştî qedexekirina partiyê, parlementerên partiyê du beşên partiyan ava kirin: Partiya Dad û Geşedanê (AKP) ku serokatiya wê Recep Tayyip Erdoğan dike û Partiya Seadetê (SP) ya bi serokatiya Recai Kutan.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1997an li Tirkiyeyê
Kategorî:Partiyên siyasî yên ku di 1997an de hatine avakirin
Kategorî:Siyaset li Tirkiyeyê
Hîpîas

**Hîpîas** (bi yewnanî: Ἱππίας, *Hippías*), siyasetmedarekî Yewnanistana kevnar bû. Di sedsala 6an p.z. de jiyan dike, kurê mezin ê Pîsîstratos, tiranê Atînayê, bû.

Hîpîas piştî mirina bavê xwe di sala 527 p.z. de, wekî tiranê Atînayê dest bi hukûmetê kir. Bi destê birayê xwe Hîparxos, ew desthilatdariya Atînayê bi hev rêve bir.

Lê piştî ku Hîparxos di sala 514 p.z. de hat kuştin, Hîpîas dest bi siyaseta zordestane û zalimane kir. Ew dest pê kir ku piştgirên xwe di hemberî hêzên demokrasîxwaz re biparêze, û dawiyê jî li dijî gelê xwe zexmkar bû. Ev rewş hat bi "tiraniya hêrsdar" nîşandan.

Di sala 510 p.z. de, Hîpîas ji hêla Spartayê ve hat avêtin û desthilatdariya wî di Atînayê qediya. Paşê ew ber bi Persan ra hevdam bû da ku di çalakiyên dijî Atînayê de beşdar bibe, xususan di pêşbaziyên Maratonê de.

## Mîrasê wî

Hîpîas, herçiqas ku di dawiyê de tiraneke zalim bû, lê di destpêka hukûmetê de li dijwarî xwe desthilatdariyeke qebûlkirî kir. Ew jî wekî nimûneyek ji guhartinê di navbera tiranî û demokrasî de tê binêrîn.

Kategorî:Jidayikbûn 570î b.z.
Kategorî:Mirin 490 b.z.
Bilal Erdoğan

**Necmettin Bilal Erdoğan** (jdb. 23 Nîsan 1981) karsazekî tirk e û zarokê duyemîn yê serokkomar Recep Tayyip Erdoğan e.

## Jiyana berê
Necmettin Bilal di 24ê nîsana 1981an de zarokê duyemîn ê Recep Tayyip û Emine Erdoğan bû. Birayê wî yê mezin Ahmet Burak û du xwişkên wî yên biçûk Esra Erdoğan û Sümeyye Erdoğan hene. Piştî ku di 1999 de dibistana navîn li Lîseya Kartal Anadolu İmam Hatip qedand, Erdoğan çû Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û li Zanîngeha Indiana Bloomington lîsansa zanistên siyasî û aborî qedand. Paşê di 2004an de li Zanîngeha Harvardê li Dibistana Hikûmetê ya John F. Kennedy bawernameya masterê wergirt.

## Kariyera wî
Piştî mezûniyetê, demekê li World Bank wek stajyer xebitî. Di 2006an de vegeriya Tirkiyeyê û dest bi jiyana xwe ya bazirganiyê kir. Erdoğan yek ji sê hevparên wekhev ên *BMZ Group Denizcilik ve İnşaat Sanayi Anonym Şirketi*, pargîdaniyek veguhastina deryayî ye. Di heman demê de ew di desteya rêvebir ya Weqfa Ciwanên Tirk (TÜGVA) de cih digire, ku bi biryara serokkomarê Tirkiyeyê, bavê Bilal, ji dayîna bacê bêpar e.

Erdoğan di dema skandala gendeliyê ya sala 2013an a li Tirkiyeyê ku ji endamên din ên payebilind ên TÜRGEV ​​re derbas bû, hat sûcdarkirin, ji ber wê jî îfade da.

## Jiyana taybet
Erdoğan di 2003an de bi Reyyan Uzuner re zewicî. Du kurên hevjînê Ömer Tayyip û Ali Tahir û keçek bi navê Fatima Serra hene.

Di cotmeha 2014an de rojnameya *Today's Zaman* ragihandibû ku Erdoğan û malbata wî koçî Bolonya, Îtalya, kirine, piştî ku AKPê bavê wî di meha hezîranê de piraniya parlementeriyê winda kir. Tê gotin ku ew ê doktoraya xwe li Zanîngeha Johns Hopkins SAIS Bologna Center li wir biqedîne, lê ya ku divê bike ew e ku teza xwe biqedîne, ku ne hewceyî hebûna wî ya daîmî li Bologna ye, lê dihêle ku ew destûra rûniştinê ya du salan bistîne.

Di sibata 2017an de dozgerekî li Bologna li dijî wî ji ber şûştina pereyan doz dabû destpêkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1981
Kategorî:Karsazên tirk
Kategorî:Mirovên zindî
Karya

**Karya** (yewnanî: Καρία, Karía) li Rojavayê Anatolyayê herêmekî dîrokî bû. Herêm îro li hemberê Bodrumê û Muğla ya Tirkiyê ye. Ev herêm di demên kevnar de wek welatekê xwe bi navê Karya tê nas kirin, û ji hêla gelê Karyan re hate şaxkirin.thumb|rast|Nexşeya Karyayê

## Çavkanî

Kategorî:Cihên arkeolojîk ên Yewnana kevnare li Tirkiyeyê
Kategorî:Erdnîgariya Yewnanistana kevnare
Kategorî:Herêmên Anatolyayê yên dîrokî
Bitînya

**Bitînya** (yewnanî: Βιθυνία, Bithynía) li Rojavayê Anatolyayê herêmeke kevnar bû ku heman demê de rojhelatê Deryaya Mermereyê bû.thumb|rast

Kategorî:Herêmên Anatolyayê yên dîrokî
Kategorî:297 b.z.
Terpsîxorê

**Terpsîxorê** (yewnanî: Τερψιχόρη) di mîtolojiya yewnanî de ji neh muzan yekê ye. Ew wek mûza dansê tê naskirin. Navê wê ji peyva “τέρψις” (terpsis = kêfxweşî, şadî) û “χορός” (choros = govend, dans) tê, ku bi hev re dibe "ya ku bi dans şadî têda ye" .thumb|rast

## Mijarên têkildar
* Muz

Kategorî:Hevjinên Arês
Kategorî:Keçên Zeus
Talîa

**Talîa** di mîtolojiya yewnanî de ji neh muzan yekê ye. Ew wek mûzê komedya naskirin. Navê wê ji peyva thállos (θάλλος) tê, ku manaya “guhertin, mezinbûn, hilbijartin, bazdan” dide, ku bi tevlêbûna stranan û komedya têkildar e.thumb|rast

## Mijarên têkildar
* Muz

Kategorî:Keçên Zeus
Kategorî:Xwedabanûyên yewnanî
Ûranîa

**Ûranîa** (yewnanî: Οὐρανία) di mîtolojiya yewnanî de yek ji muzan e. Ew lêkolînên li ser astronomî û hunerên li ser mijara esmanî temsîl dike. Wek neh xwişkên xwe keça Zeus û yên Mnêmosînêyê ye.thumb|rast

## Mijarên têkildar
* Muz

Kategorî:Hevjinên Hermês
Kategorî:Keçên Zeus
Hattûşaş

**Hattûşaş** an go **Hattuşa** bajarê kevnar û paytexta Hîtîtan bû. Tê texmînkirin ku di Serdema bronzî li bakurê Anatolyayê hatiye damezrandin. Demên bajarê yên pêşketî heman demê çaxên Hîtîtan yên herî baş di sedsala 17em û 13em b.z. bû. Pişt re bajar hêdî hêdî vala bû. thumb|rast|Derîyê bi şêr, Hattûşaş

Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Tirkiyeyê
Kategorî:Paytextên dewletên dîrokî
Pelasg

**Pelasg**, **pelasgî** (yewnanî: Πελασγοί, *Pelasgoí*) an go **qewmê pelasgan**, qewmekî kevnare bû ku beriya yewnanên helenî li Yewnanistana kevnare jiyane. Li gorî hin zanyaran ew netewekî hind û ewropî, li gorî hin zanyarên din jî nêzîkê qewmê etrûskan e.
## Çavkanî

Kategorî:Gelên kevnare yên Anatolyayê
Kategorî:Mîtolojiya yewnanî
67em kabîneya Tirkiyeyê

**Kabîneya Pencemîn a Erdoğanê** hikûmeta 67emîn û niha ya Komara Tirkiyeyê ye. Di 3ê hezîrana 2023an de hate ragihandin. Kabîne piştî sondxwarina serokkomar Recep Tayyip Erdoğan hate ragihandin.

Fahrettin Koca û Mehmet Ersoy tenê wezîrên ku di kabîneya berê de jî xizmet kirine ne, her çend Koca paşê ji kar hat avêtin jî, ji ber vê yekê Ersoy tenê endamê kabîneyê ma ku di kabîneya berê de xizmet kiriye.

## Lîsteya kabîneyê

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Kabîneya Serokkomariyê Serokatiya Komara Tirkiyeyê

Kategorî:Avabûnên 2023an li Tirkiyeyê
Kategorî:Partiya Dad û Geşedanê
Kategorî:Recep Tayyip Erdoğan
Kategorî:Siyaset li Tirkiyeyê
Yılmaz Tunç

**Yılmaz Tunç** (jdb. 1 Sibat 1971) siyasetmedarekî tirk ê Partiya Dad û Geşedanê (AKP) û Wezîrê Hiqûqê di kabîneya Recep Tayyip Erdoğan de ye. Berê ew çend dewre endamê Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê bû.

## Jiyana berê
Yılmaz Tunç li gundê Ulukaya a navçeya Ulusê ya li parêzgeha Bartinê ji dayik bûye. Dibistana seretayî li gund xwendiye û lîse li Kastamonuyê mezûn bûye. Piştre li Zanîngeha Stembolê hiqûq xwendiye û di 1995an de mezûn bûye. Piştre li rojavayê Tirkiyeyê xizmeta leşkerî kiriye.

## Kariyera siyasî
Tunç di 1998an de bû cîgirê serokê şaxa Pendikê ya Partiya Faziletê û di 1999an de jî endamê meclîsa şaredariya Pendikê. Di 2001an de bû serokê damezrîner ê şaxa Pendikê ya Partiya Dad û Geşepêdanê (AKP). Di hilbijartinên giştî yên 2011, hezîrana 2015, hilbijartinên pêşwext ên mijdara 2015 û 2018an de, wekî nûnerê Bartinê ji bo Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê ji bo AKPê hat hilbijartin.

### Wezarata Hiqûqê
Di hezîrana 2023an de, ew di kabîneya Recep Tayyip Erdoğan de wekî Wezîrê Hiqûqê hate ragihandin. Wekî wusa, wî planên xwe yên ji bo danîna sînorek ji bo zêdebûna kirêya %25 ragihand.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Hikûmeta 67an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 22an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 23an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 24an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 26an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 25an
Kategorî:Jidayikbûn 1971
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Mehmet Özhaseki

**Mehmet Özhaseki** (jdb. 25 Gulan 1957) siyasetmedarekî tirk ê Partiya Dad û Geşedanê (AKP) û Wezîrê berê yê Jîngeh, Bajarvanî û Guherîna Avhewayê ye. Ew Şaredarê berê yê Qeyserî ye.

## Jiyana berê
Mehmet Özhaseki di 25ê gulana 1957an de li Qeyseriyê ji dayik bû. Özhaseki perwerdehiya xwe li Qeyseriyê dest pê kir û piştre li Zanîngeha Hacettepe beşa endezyariya elektronîkê xwend. Wî perwerdehiya xwe li Fakulteya Hiqûqê ya Zanîngeha Stembolê qedand.

## Kariyera siyasî

### Şaredarê Qeyseriyê
Di hilbijartinên adara 1994an de ji bo Şaredariya Melikgaziyê hate hilbijartin. Di hilbijartinên 2004an de bi %72ê dengan wekî Şaredarê Qeyseriyê hate hilbijartin. Di hilbijartinên adara 2009an de dîsa namzet bû û ji nû ve wekî Şaredarê Qeyseriyê hate hilbijartin.

### Wezareta Jîngeh, Bajarvanî û Guherîna Avhewayê
Özhasekî di hilbijartinên giştî yên hezîrana 2015an de wek parlamenterê Partiya Dad û Geşedanê (AKP) ji bo Qeyseriya Enqereyê hat hilbijartin. Di mijdara 2015an de ji nû ve hat hilbijartin. Di 24ê mijdara 2015an de ji aliyê serokwezîra ve demê Binali Yıldırım ve di kabîneya 65emîn a Tirkiyeyê de wek Wezîrê Jîngeh, Bajarvanî û Guherîna Avhewayê hat tayînkirin. Piştre Murat Kurum li şûna wî hat tayînkirin lê dûv re ji nû ve hat tayînkirin. Di 2024an de careke din Murat Kurum li şûna wî hat tayînkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Hikûmeta 65an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Hikûmeta 67an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 25an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 26an
Kategorî:Jidayikbûn 1957
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Vedat Işıkhan

**Vedat Işıkhan** (jdb. 20 Çile 1966) siyasetmedar û profesorekî ye. Ew ji 4ê hezîrana 2023an ve Wezîrê Kar û Ewlehiya Civakî yê Tirkiyeyê ye. Ew li Ertuqî, Mêrdîn, di malbateke kurd de ji dayik bûye.

## Xwendin
Işıkhan hemû xwendina xwe ya seretayî û navîn li Îzmîrê wergirt, piştre ji Zanîngeha Hacettepe bawernameyên lîsans, master û doktorayê wergirt. Di 2009an de, Işıkhan pileya profesortiyê wergirt û di 2003an de bû profesorê hevkar. Pisporiyên wî li ser rêveberiya stresê, karên civakî û polîtîkayên civakî bûn.

## Kariyera wî
Di 2012an de, Işıkhan koordînatorê bernameya ASDEP a Wezareta Malbat û Polîtîkayên Civakî bû. Di navbera salên 2015 û 2018an de, Işıkhan wekî şêwirmendê akademîk ê serokkomariyê yê AKPê li ser polîtîkayên civakî xebitî. Piştre di 8ê cotmeha 2018an de ji bo desteya polîtîkayên civakî ya serokkomariyê hate tayînkirin.

Işıkhan kariyera xwe wekî karmendê beşa karûbarên civakî ya Fakulteya Zanistên Aborî û Îdarî li Zanîngeha Hacettepe dest pê kir. Piştî ku wekî cîgirê rêveberê navenda serlêdana karûbarên malbatî ya zanîngehê xebitî, 3 salan beşê bi rê ve bir. Herwiha wekî cîgirê dekanê fakulteyê jî xebitî.

Işıkhan di 17ê kanûna pêşîn a 2021an de bû cîgirê serokê desteya siyaseta civakî ya serokkomariyê û hîn jî li Zanîngeha Hacettepe endamekî karmendê fakulteyê ye.

Piştî serkeftina serokkomar Recep Tayyip Erdoğan di hilbijartinên serokkomariyê li Tirkiyeyê a 2023an de, Işıkhan wekî Wezîrê Kar û Ewlehiya Civakî hate tayînkirin. Ew li şûna Vedat Bilgin di vê wezîfeyê de cih girt.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Hikûmeta 67an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1966
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên kurd
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Murat Kurum

**Murat Kurum** (jdb. 7 Gulan 1976) endezyarekî tirk, endamê parlementerê navçeya hilbijartinê ya Stembolê û ji tîrmeha 2018 heta hezîrana 2023an wezîrê berê yê Jîngeh û Bajarvaniyê ye. Ji tîrmeha 2024an vir ve ew niha wezîrê Jîngeh, Bajarvanî û Guherîna Avhewayê ye.

## Jiyana berê
Murat Kurum di 7ê gulana 1976an de li Çankaya, Enqere ji dê û bavê Mehmet Kurum û Satı Kurum bû. Bavê wî, Mehmet, karmendê dewletê bû li Wezareta Karûbarên Gelemperî û Xanî. Diya wî Satı, jina malê bû.

Murat Kurum demek kurt li Dibistana Seretayî ya Atatürk li Mêrdînê xwend, berî ku vegere Enqereyê da ku xwendina xwe ya seretayî li Dibistana Seretayî ya Seyranbağları biqedîne. Piştre li Lîseya Kocatepe Mimar Kemal li Enqereyê xwend. Kurum paşê beşdarî azmûna ketina zanîngeha Tirkiyeyê bû û li wir ew ji bo bernameyek endezyariya xwarinê hat qebûlkirin. Lêbelê, wî sala din ji nû ve azmûn da ku endezyariya înşaetê bixwîne.

Ew di 1999an de ji Zanîngeha Selcûqê li Qonyeyê bi bawernameya endezyariyê di beşa înşaetê de mezûn bû. Kurum piştre di 2017an de ji Zanîngeha Okanê bi teza xwe ya li ser veguherîna bajarî bawernameya xwe ya masterê temam kir.

## Kariyera wî
Di navbera 1999 û 2005an de, wî di gelek rêxistinên taybet ên ku di warê înşaetê de dixebitin de wekî endezyar, rêveberê şantiyeyê û koordînator xebitî.

Di navbera 2005 û 2006an de, wekî pispor li Daîreya Bicîhanînê ya Enqereyê ya Rêveberiya Pêşvebirina Xaniyên Girseyî xebitî. Di navbera 2006 û 2009an de, ji 2009an vir ve wekî Rêveberê Şaxa Bicîhanînê ya Aliyê Ewropî yê Daîreya Bicîhanînê ya TOKÎ Stembolê Emlak Konut GYO A.Ş., ku şaxek Rêveberiya Xaniyên Girseyî ya Serokwezîriya TR ye, xebitî. Wî wekî Rêveberê Giştî û endamê lijneya rêveberan xebitî. Di 10ê tîrmeha 2018an de wekî Wezîrê Jîngeh û Bajarvaniyê hate tayînkirin.

Di 7ê çileya 2024an de hate ragihandin ku Kurum dê ji bo Şaredariya Stembolê bibe namzet. Piştî ku di hilbijartinê de winda kir, wî erkê xwe yê parlamenteriyê berdewam kir heta ku di 2ê tîrmeha 2024an de ji bo cara duyemîn wekî Wezîrê Jîngeh û Bajarvaniyê hate tayînkirin.

## Jiyana taybet
Kurum zewicî û sê zarokên wî hene.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Hikûmeta 67an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Hikûmeta 66an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1976
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Alparslan Bayraktar

**Alparslan Bayraktar** (jdb. 1975) akademisyen, endezyar û siyasetmedarekî tirk e. Ji 2023an vir ve wekî Wezîrê Enerjî û Çavkaniyên Xwezayî kar dike. Berî vê wezîfeyê, wî di wezaretê de gelek postên bilind girtine, di nav wan de Cîgirê Wezîr û Komîserê Desteya Rêkxistina Bazara Enerjiyê.

Bayraktar ji 2015an vir ve serokê Konseya Enerjiyê ya Cîhanê ya Tirkiyeyê û ji 2018an vir ve jî serokê Navenda Rêziknameyê ya Stembolê ye.

## Jiyana berê
Bayraktar di 9ê tîrmeha 1975an de li Qiriqxan, parêzgeha Xetayê, ji dayik bûye. Malbata wî bi eslê xwe ji Trebzonê bû lê ew paşê koçî Enqere kirin û li wir perwerdehiya xwe temam kir.

Bayraktar ji Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê Bawernameya Zanistî ya Endezyariya Mekanîkê, ji Zanîngeha Tufts a li Massachusettsê Bawernameya Masterê di Hunerê de û ji Zanîngeha Tufts a li Massachusettsê jî hin perwerde di Têkiliyên Navneteweyî de wergirt. Wî herwiha ji Zanîngeha Bilkent a li Enqereyê Bawernameya Masterê di Hiqûq û Aboriyê de wergirt. Bayraktar doktoraya xwe di Enerjî, Aboriya Jîngehê û Siyasetê de ji Zanîngeha Teknîkî ya Rojhilata Navîn (METU) a li Tirkiyeyê wergirt û lêkolîna xwe li ser "Analîzek Piralî ya Veguherînên Enerjiya Kêm-Karbon a Tirk-Alman" sekinand.

## Kariyera wî

### Kariyera akademîk
Bayraktar li Zanîngeha Bilkent a Enqerê ji bo bernameya Aborî, Siyaset û Ewlehiya Enerjiyê (EEPS) û li Zanîngeha Teknîkî ya Rojhilata Navîn (METU) a Enqerê ders daye. Wî herwiha beşdarî gelek nivîs û gotarên li ser mijarên wekî veguheztina enerjiyê, zêdekirina ewlehiya dabînkirinê û rêveberiya enerjiyê bûye.

### Kariyera siyasî
Bayraktar berî ku di 4ê hezîrana 2023an de bibe Wezîrê Enerjî û Çavkaniyên Xwezayî yê Komara Tirkiyeyê, di navbera 2018 û 2023an de wekî Cîgirê Wezîr û di navbera 2016 û 2018an de wekî Rêveberê Giştî yê Karûbarên Navneteweyî û Yekîtiya Ewropayê kar kir, ji 2010 heta 2016an wekî Komîserê Desteya Rêkxistina Bazara Enerjiyê ya Tirkiyeyê jî xebitî.

Bayraktar di "Veguherîna Enerjiya Tirkiyeyê 1.0" de beşdar bû, ku bingehek ji bo Stratejiya Neteweyî ya Enerjî û Madenê peyda kir. Serdema berî 2016an pêwîstiya bi rêbernameyan ji bo misogerkirina dabînkirina enerjiya bi bandor û pêşvebirina enerjiya paqij nas dikir. Piştî ragihandina Stratejiya Neteweyî ya Enerjî û Madenê ya Tirkiyeyê di 2017an de, Bayraktar planên ji bo "Veguherîna Enerjiya Tirkiyeyê 2.0" destnîşan kir. Di vê qonaxa din de polîtîkayên ku armanc dikin zêdekirina ewlehiya dabînkirinê, kêmkirina girêdayîbûna biyanî û cûrbecûrkirina tevliheviya enerjiyê ya Tirkiyeyê bi zêdekirina para çavkaniyên nûjenkirî, hatin pêşanî dan.

Bayraktar di gelek çalakiyên navneteweyî yên enerjiyê de axivî ye, mijarên wekî pêşeroja enerjiyê, armancên bêalîbûna karbonê û rola enerjiya nukleerî wekî amûrek veguhêz ji bo bidestxistina enerjiya paqij nîqaş kiriye.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Hikûmeta 67an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1975
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Osman Aşkın Bak

**Osman Aşık Bak** (jdb. 11 Cotmeh 1966) endezyarekî mekanîkê, siyasetmedar û Wezîrê Ciwan û Sporê yê Tirkiyeyê ye.

## Jînenîgarî
Ji 1980 heta 1983an li Lîseya Kuran a Kabataş xwendiye û paşê bi serokkomar Recep Tayyip Erdoğan re hevdîtin kiriye, ku di wê demê de li heman taxê dijiya. Paşê di 1987an de ji Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê Fakulteya Endezyariya Mekanîkê mezûn bûye. Di salên zanîngehê de, wî tîma futbolê ya Esenler Erokspor birêve biriye û li kêleka Recep Tayyip Erdoğan beşdarî amadekariyên hilbijartinê yên Partiya Refahê bûye.

Di 1988an de, ew çû Londonê, paşê li Zanîngeha Nottinghamê dest bi lîsansa xwe ya bilind li ser Rêveberiya Karsaziyê û Endezyariya Pîşesaziyê kir, di vê navberê de du salan li Nottinghamê wekî hakemê futbolê xebitî. Di 1992an de, wî lîsansa xwe ya bilind qedand û vegeriya Tirkiyeyê, li Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê, Enstîtuya Zanistê ya li ser Endezyariya Pîşesaziyê dest bi doktoraya xwe kir.

### Kariyera siyasî
Di serdema 24an de wek Parlamenterê Stembolê û di serdema 25, 26 û 27an de jî wek Parlamenterê Rizeyê hat hilbijartin. Bû endamê Koma Tirkiyeyê ya Meclîsa Parlamenter a NATOyê û Berdevkê Komîsyona Karûbarên Derve. Dûr ve ew wek Cîgirê Serokê Komîteya Siyasî ya Meclîsa Parlamenter a NATOyê hat hilbijartin. Her wiha wek Serokê Komîsyona Lêpirsîna Antî-Dopîngê jî kar kiriye. Berê di kabîneya 65an a Tirkiyeyê de wek Wezîrê Ciwan û Sporê kar kiriye û niha jî di kabîneya 67an a Tirkiyeyê de wek Wezîrê Ciwan û Sporê kar dike.

### Jiyana taybet
Bak bi inglîzî şareza ye û hinekî jî almanî û farisî dizane. Ew zewicî ye û 4 zarokên wî hene.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Hikûmeta 65an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Hikûmeta 67an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 23an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 24an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 26an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 25an
Kategorî:Jidayikbûn 1966
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Mehmet Ersoy

**Mehmet Nuri Ersoy** (jdb. 1968) karsazekî tirk e û ji 3ê tîrmeha 2023an vir ve Wezîrê Çand û Geştiyariyê yê Tirkiyê ye.

Ersoy di 1968an de li Stembolê ji dayik bûye. Piştî qedandina xwendina xwe ya navîn li *Deutsche Schule Istanbul*, wî li Zanîngeha Stembolê beşa Rêveberiya Karsaziyê ya bi zimanê inglîzî xwendiye. Di sala 1991an de wî bi birayê xwe yê cêwî Murat Ersoy re pargîdaniyeke geştiyariyê ya bi navê "*Ersoy Turistik Servisleri*" (ETS) damezirandîye. Piştî wê di sala 1999an de "*Voyage Hotels Group*", di 2001ê de "*Didim Tur*" wekê beşek ji ETSê û di 2004an de şîrketa hewayî AtlasGlobal ku wekê Atlasjet tê zanîn, tevlî koma şîrketên xwe kiriye.

Di 9ê tîrmeha 2018an de serokkomarê Tirkiyeyê Recep Tayyip Erdoğan kabîneya xwe nû ragihandibû ku Ersoy wekê Wezîrê Çand û Geştiyariyê hatiye tayînkirin.

## Şewata otêla Kartalkayayê
Piştî şewata otêla Kartalkaya ya 2025an ku herî kêm 79 kes kuştin, Ersoy diyar kir ku dezgeha agirkujiyê di dema vekolînên 2021 û 2024an de li otêlê "ti rewşek neyînî di derbarê tevdîrên agir de" nedîtiye. Şaredarê bajarê Boluyê Tanju Özcan li dijî daxuyaniyên Ersoy got ku dezgeha agirkujiyê ji sala 2007an vir ve, dema ku Bolu şaredariyek ji hêla AKPê ve dihat birêvebirin, otêlê kontrol nekiriye û got ku:

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Hikûmeta 66an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Hikûmeta 67an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1968
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Yusuf Tekin

**Yusuf Tekin** (jdb. 3 Tebax 1970) burokrat û siyasetmedarekî tirk e. Tekin ji 4ê hezîrana 2023an ve Wezîrê Perwerdehiya Neteweyî yê 67em kabîneya Tirkiyeyê ye.

## Jînenîgarî
Ew di 1970an de li Tortim a parêzgeha Erzîromê ji dayik bûye. Xwendina xwe ya seretayî û navîn li Rizeyê qedandiye, di 1994an de ji Zanîngeha Enqereyê, Fakulteya Zanistên Siyasî mezûn bûye û di heman salê de wekî alîkarê lêkolînê li Zanîngeha Sivas Cumhuriyetê, Fakulteya Zanistên Aborî û Rêveberiyê dest bi kariyera xwe ya pîşeyî kiriye.

Tekin, ku di 1997an de mastera xwe di zanistên siyasî û civakî de û di 2002an de doktoraya xwe temam kir, wekî endamê fakulteyê li Zanîngeha Tokat Gaziosmanpaşa, Fakulteya Zanistên Aborî û Rêveberiyê hate tayînkirin. Tekin, ku heta 2007an wekî profesorê alîkar kar kir, di heman salê de bû profesorê hevkar di warê Siyaset û Zanistên Civakî de. Piştî ku heta 2009an li Zanîngeha Tokat Gaziosmanpaşa xebitî, ew ji bo Fakulteya Zanistên Ewlehiyê ya Akademiya Polîsan hate tayînkirin.

Di dema kariyera xwe ya akademîk de, wî di heman demê de postên îdarî yên wekî serokê beşê, cîgirê dekan, endamê senatoya zanîngehê, endamê fakulteyê û rêveberiya enstîtuyê jî girtiye.

Tekin di 2013an de wek Cîgirê Sekreterê Wezareta Perwerdehiya Neteweyî hate hilbijartin û di navbera 2015 û 2018an de wek serokê Lijneya Mutewelî ya Zanîngeha Manas a Qirqiz-Tirk xebitî.

Tekin, ku piştî ku posta cîgirê sekreter bi sîstema nû ya hikûmetê hate betalkirin, vegeriya mamostetiyê, li Zanîngeha Yıldırım Beyazıt a Enqereyê, Fakulteya Zanistên Siyasî, Beşa Zanistên Siyasî û Rêveberiya Giştî wek profesor hate tayînkirin. Di 15ê îlona 2018an de Tekin dest bi erkê xwe yê rektorê Zanîngeha Hacı Bayram Veli ya Enqereyê kir. Tekin di 4ê hezîrana 2023an de, dema ku rektor bû, wek Wezîrê Perwerdehiya Neteweyî hate tayînkirin.

## Nêrînên wî
Tekin berê di 2014an de nerînên xwe yên li ser perwerdehiya tevlihev-zayendî anîbû ziman û diyar kiribû ku ew "ne mecbûrî ye".

## Jiyana taybet
Tekin bi Ayşe Tekin re zewicî ye û 3 zarokên wî hene. Ew herwiha bi awayekî baş inglîzî dizane.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Hikûmeta 67an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1970
Kategorî:Kesên ji Erzîromê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Mahinur Özdemir Göktaş

**Mahinur Özdemir Göktaş** (jdb. 7 Mijdar 1982) siyasetmedar û dîplomateke tirk û belçîkî ye û di navbera salên 2020 û 2023an de sefîra Tirkiyeyê li Cezayirê bû. Ev endama jin a herî ciwan û yekem a meclîsê ye ku hîcab li xwe kiriye. Ev di 2015an de ji ber înkarkirina jenosîda ermeniyan ji Partiya Navenda Demokratîk a Humanîst (cdH) hate derxistin.

## Jiyan
Göktaş dikare bi fransî, holendî, inglîzî, tirkî û spanî biaxive. Di destpêkê de wê dixwest hiqûqê bixwîne, lê ji ber ku wê texmîn kir ku ew ê nikaribe bi hîcabê li dadgehê dozê veke, wê fikra xwe guherand. Ev xwediyê bawernameyek di zanistên siyasî de bi giranî li ser rêveberiya giştî ji Université libre de Bruxelles ye. Ev herwiha endamek çalak a gelek NGOyan li Schaerbeek û damezrînera rêxistinek xwendekaran e. Di 2006an de, ev wekî encumenê şaredariyê li bajarê Schaerbeekê hate hilbijartin. Di 2009an de ev tevlî Partiya Navenda Demokratîk a Humanîst li Brukselê bû û di 7ê hezîrana 2009an de wekî endama Parlamenterê Herêmî ya Brukselê hate hilbijartin. Ev yekem jina bû ku di meclîsa parlementerê ya Belçîkayê de ku hîcab li xwe kir. Di tîrmeha 2018an de, wê ragihand ku ew ê di hilbijartinên herêmî yên cotmeha 2018an de nebe namzet.

Piştî ku serokkomar Recep Tayyip Erdoğan di hezîrana 2023an de ji nû ve hat hilbijartin, ew wekî Wezîra Malbat û Xizmetên Civakî hate tayînkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Hikûmeta 67an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1982
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Yaşar Güler

**Yaşar Güler** (jdb. 18ê îlon a 1954an, li Erdêxan) generalekî teqawitbûyî yê Tirkiyeyê ye ku niha wekî Wezîrê Parastina Neteweyî kar dike. Berê, ji 2018an heta 2023an wekî 30emîn Serokê Fermandariya Giştî ya Hêzên Çekdar ên Tirkiyeyê kar kiriye.

Di 10ê tîrmeha 2018an de, ew ji hêla serokkomar Recep Tayyip Erdoğan ve wekî 30emîn Fermandariya Giştî ya Hêzên Çekdar a Komara Tirkiyeyê hate tayînkirin, li şûna Hulusi Akar, ku di heman rojê de bû Wezîrê Parastina Neteweyî.

Ew niha bi Demet Güler re zewicî ye û zarokek jê heye. Du neviyên wî hene.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1954
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên tirk
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Kategorî:Wezîrên Tirkiyeyê
Mehmet Fatih Kacır

**Mehmet Fatih Kacır** (jdb. 16 Cotmeh 1984) siyasetmedar û bazirganekî tirk e.

Wî di şirketên ku ew damezrîner û rêveberê wan bû de modelên bikêrhatî û sêwiranên pîşesaziyê pêşxistin. Ew yek ji damezrînerên Weqfa Tîma Teknolojiyê ya Tirkiyeyê ye. Ji 31ê tîrmeha 2018an vir ve wekî Cîgirê Wezîrê Pîşesazî û Teknolojiyê kar dike. Di 3ê hezîrana 2023an de, ew beşdarî kabîneya nû ya ku ji hêla serokkomar Recep Tayyip Erdoğan ve hatî ragihandin bû û bû Wezîrê Pîşesazî û Teknolojiyê yê nû.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Hikûmeta 67an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1984
Kategorî:Kesên ji Stembolê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
İbrahim Yumaklı

**İbrahim Yumaklı** (jdb. 1969) siyasetmedarekî tirk e ku niha wekî Wezîrê Çandinî û Daristanan yê Tirkiyeyê xizmet dike.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Hikûmeta 67an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1984
Kategorî:Jidayikbûn 1969
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Ömer Bolat

**Ömer Bolat** (jdb. 30ê tebaxa 1963an, li Stembol) akademisyen û siyasetmedarekî tirk e. Di tevahiya kariyera xwe de di warên aborî, têkiliyên navneteweyî û rêveberiya karsaziyê de gelek xebatên girîng kiriye. Bolat di 67em kabîneya Tirkiyeyê de bû Wezîrê Bazirganiyê.

## Têkiliyên siyasî
Bolat bi awayekî çalak di siyasetê de cih girt û di nav Partiya Dad û Geşedanê (AKP) de gelek postên girîng girt. Di navbera îlona 2012 û îlona 2015an de sê salan wekî endamê Komîteya Navendî ya Biryar û Îdarî (CDAC) xebitî. Herwiha, di navbera 2015 û 2016an de beşdarî Komîteya Fazîleta Siyasî û Exlaqê ya AKPê bû.

Bolat di 2023an de ji aliyê serokkomar Recep Tayyip Erdoğan ve wek Wezîrê Bazirganiyê hat tayînkirin.

## Jiyana taybet
Bolat zewicî ye û du zarokên wî hene.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Hikûmeta 67an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1963
Kategorî:Kesên ji Stembolê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Abdulkadir Uraloğlu

**Abdulkadir Uraloğlu** (jdb. 1966) siyasetmedarekî tirk e, ku ji 4ê hezîrana 2023an vir ve di 67em kabîneya Tirkiyeyê de wekî wezîr kar dike. Berê ew serokê Rêveberiya Giştî ya Otobanan li Tirkiyeyê bû.

## Jiyana berê û taybet
Uraloğlu di 1966an de li Trebzon ji dayikbûye. Di 1988an de ji Zanîngeha Teknîkî ya Karadenizê di beşa endezyariya înşaetê de mezûn bûye. Piştî mezûnbûnê, demek kurt wekî endezyarê şantiyeyê di sektora taybet de xebitiye.

Uraloğlu zewicî ye û 3 zarokên wî hene.

## Kariyera wî

### Rêveberiya Giştî ya Otobanan (1989-2023)
Uraloğlu di 1989an de tevlî Rêveberiya Giştî ya Otoban (KGM) bû û heya 2003an li gelek cihan wekî endezyar xebitî, paşê bû cîgirê rêveberê KGM li Trebzonê. Paşê ew bû rêveberê Qeyserî, Samsun û demek kurt li Bursayê, berî ku wekî rêveberê Îzmîrê yê KGM were tayînkirin. Uraloğlu di 2015an de ji vê wezîfeyê derket û ji Partiya Dad û Geşedanê bû namzetê parlamenteriyê yê Trebzonê. Piştî ku nekarî hilbijartinê bike, ew vegeriya KGMê, dîsa wekî rêveberê Îzmîrê. Di tîrmeha 2018an de, ew bû rêveberê giştî yê KGMê. Di îlona 2018an de, ew ji bo desteya çavdêriyê ya Türk Telekomê hate hilbijartin dema ku posta xwe li KGMê parast. Ev yek bû sedema rexneyên medyaya çepgir, ku Uraloğlu ji ber "du mûçeyan" henekê xwe pê kirin.

### Wezîrê Veguhastin û Binesaziyê (2023-)
Di 4ê hezîrana 2023an de, Uraloğlu ji aliyê Recep Tayyip Erdoğan ve wekî Wezîrê Veguhastin û Binesaziyê di 67em kabîneya Tirkiyeyê de hate tayînkirin. Merasîma radestkirina peywirê bi wezîrê berê Adil Karaismailoğlu re roja din pêk hat.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Hikûmeta 67an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1966
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Împeratoriya Îznîkê

**Împeratoriya Îznîkê** an jî **Împeratoriya Nikayê**, piştî dagirkirina Konstantînopolê ji hêla leşkerên Sefera Xaçperestan a Çarem di 1204an de hate damezrandin. Ev împerator di navbera 1204 heya 1261an de berdêwam bû.

## Çavkanî

Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1204an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1261ê de hilweşiyan
Kategorî:Împeratoriyên berê
Kategorî:Sedsala 13an li Asyayê
Garnik Asatrian

**Garnik Asatrian** (ermen: Գառնիկ Սերոբի Ասատրյան; jidayikbûn March 7, 1953) yek ji profesorê amerîkî-îranî ye ku Zaningeha Yerevanê ya Dewletê de dixebite. Li ser çand û mêjûya kurd dixebite.

## Narativên dij-Kurdî di akademiyê de
Hin lêkolîneran dibêjin ku hin şîrove û teoriyên akademîk li ser dîrok û nasnameya kurdan dibe ku beşdarî tiştê ku rexnegir wekî narativên dij-Kurdî di diskursa akademîk de bin. Ev nîqaş bi taybetî li ser pêşveçûna dîrokî ya nasnameya kurdan û jî li ser têkiliya komên wekî Zaza û Êzidî bi civaka kurdî re tê kirin.

Antropologê holandî Martin van Bruinessen destnîşan kir ku hewildanên hin lêkolîneran ji bo veqetandina Zazayan ji kurdan di hin rewşan de bi “*definite political agenda*” ve girêdayî bûne.

Rexne jî li ser hin şîroveyên iranologê ermenî Garnik Asatrian hatine kirin. Ew dibêje ku têgîna kurdan wek neteweyek yekbûyî bi piranî di destpêka sedsala bîstan de di çerçoveya hereketên siyasî de derket holê û ku hin kom, wekî Êzidî, divê ne wek kurd werin binavkirin.

Hin lêkolîneran jî gotine ku ev şîrove dibe ku bi faktorên siyasî ve girêdayî bin û pêwendî bi şert û mercên siyasî yên herêmê û têkiliyên dîrokî yên di navbera ermeniyan û kurdan de hebe.

Di hin hevpeyivînan de bi medyayê ermenî re, Asatrian jî diyar kir ku damezrandina dewletek kurdî dibe ku ji bo ewlehiya neteweyî ya Ermenistanê “*serious threat*” be; gotinên ku rexnegir wan wek mînakên şert û mercên siyasî yên li ser nîqaşên akademîk ên derbarê nasnameya kurdan de nîşan didin.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1953
Kategorî:Kurdolog
Kategorî:Mirovên zindî
Hadeyî

**Hadeyî** an **serdema hadeyî** serdema yekem û serdema herî kevin ên ji çar serdemên jeolojîk ên dîroka Erdê ye ku bi çêbûna gerstêrkê re nêzîkî 4,6 milyar sal berê dest pê dike (texmînkirî 4567,30 ± 0,16 milyon sal berê ku ji aliyê temenê materyalê hişk ê herî kevn ê Pergala Rojê ve hatiye destnîşankirin - perçeyên toza dîska protoplanetary - ku wekê kondrule û têkelên dewlemend ên kalsiyûm-alemînyûm di hinek meteoran de ku dîroka wan nêzîkê 4.567 milyar sal e têne dîtin) û 4.031 milyar sal berê bi dawî bûye ku temenê formasyonên kevir ên saxlem ên herî kevn ên naskirî yên li ser Erdê ku ji aliyê Komîsyona Navneteweyî ya Stratîgrafiyê ve hatiye nas kirin. Lihevketina navbera Erd (Dinya) û gerstêrka Theia de ku Heyv bi lihevhatinê hatiye afirand, di destpêka vê serdemê de qewimiye. Piştî serdema hadeyî serdema arkeyî destpê kiriyw û tê texmînkirin ku Bombebarana Giran a Dereng li ser sinorê hadeyî-arkeyî qewimiye.

Kevirên ji serdema hadeyî pir kêm in ku ev kevir bi piranî ji zirkonên granulî yên ji deverên (Jack Hills) li Rojavayê Avusturalya pêk tên. Modelên jeofîzîkî yên hadeyî di nav jeologan de hê jî nakokî ne ku tektonîka plakeyan û mezinbûna kratonan a ji bo parzemînan dibe ku di serdema hadeyî de dest pê kiribe lê hê jî di derbarê vê mijarê de nezelalî berdewam dike.

Di serdema hadeyî ya destpêkê de atmosfera Erdê pir stûr û ji alîyê hîdrîdê ve dewlemend bû ku pêkhateya atmosferê dişibiya ewrên rojê û gewrên gazê ku bi piranî ji dûkela avê, metan û ji amonyakê pêk dihat. Her ku rûyê Erdê sar bûye ava atmosferê ya ku dûkel bûye veguheriye ava şile û di dawiyê de superokyanûseke ku hema hema tevahiya gerstêrkê (Dinya) vedigire çêbûye û tevahiya rûyê erdê ve guherandiye gerstêrkeke okyanûsî. Derketina gazên volkanîk û bombebaranên asteroîdan atmosfera di serdema hadeyî bi awayeke zêdetir guherand û di dawiyê de atmosfer veguheriye atmosfera Paleoarkeanê ku bi nîtrojen û karbondîoksîtê dewlemend bû.

## Çavkanî

Kategorî:Serdemên jeolojîk
Arkeyî

**Arkeyî** an jî **serdema arkeyî** di çavkaniyên kevintir de carinan wekê arkeozoyî hatiye binavkirin, yek ji çar serdemên jeolojîk ên dîroka Erdê ye û serdema duyem e. Beriya serdema arkeyî serdema Hadeyî û piştre jî serdemên Proterozoyî û Fanerozoyî tên. Arkeyî serdema ji 4,031 heta 2,500 milyon sal berê temsîl dike ku piştî serdema Proterozoyî duyem serdema herî dirêj ê jeolojîk a dîroka Erdê (Dinya) ye. Tê texmînkirin ku Bombebarana Giran a Dereng bi destpêka Serdema Arkeyî re hevdem e. Qeşagirtina huronî di dawiya serdema arkeyî pêk hatiye.

Di serdema arkeyî de Erd bi piranî cîhaneke okyanosî bû ku qalikê parzemînî hebûn lê piraniya qalikan di bin okyanûseke kûrtir ê ji okyanûsên îro de bûn. Ji xeynî hinek krîstalên bermayiyên kêmdîtî ku qalikê parzemînî yên herî kevin ê îro ye dîroka wan vedigere serdema arkeyî. Piraniya hûrguliyên jeolojîk ên arkeyî ji aliyê çalakiyên berdewam ên piştê vê serdemê tine bûne. Atmosfera Erdê jî ji aliyê pêkhateyê ve ji atmosfera îro pir cuda bû ku atmosfera prebiyotîk atmosfereke kêmker bû ku ji aliyê metanê ve dewlemend bû û oksîjena azad a atmosferê kêm bû.

Jiyana herî kevin a naskirî ku bi piranî ji aliyê matên mîkrobî yên avên kêm kûr ên ku wekê stromatolît hatiye binavkirin tê temsîlkirin, di serdema arkeyî de dest pê kiriye û di seranserê serdemê de prokaryotên asan (arkea û bakterî) mane. Pêvajoyên fotosentezê ya herî zû ku bi taybetî fotosentez ên ji aliyê siyanobakteriyên destpêkê ve ku di nîvê/derengiya serdema arkeyî de derketine holê û piştî serdema arkeyî bûne sedema guherînek kîmyewî ya mayînde yê di okyanûs û di atmosferê de.

## Çavkanî

Kategorî:Serdemên jeolojîk
Fahrettin Koca

**Fahrettin Koca** (jdb. 2 Çile 1965) bijîşk û siyasetmedarekî Tirkiyeyê ye ku bi eslê xwe kurd e. Ew Wezîrê Tendurustiyê ya 67em a kabîneya Tirkiyeyê bû.

## Jiyana berê
Fahrettin Koca di 2ê çileya 1965an de li gundê Omero, Navçeya Qulek, parêzgeha Qonyeyê wek endamê malbateke kurdên Anatolyayê ji dayik bûye. Koca ji eşîra Bekiran e. Wî xwendina xwe ya seretayî û navîn li Qonyeyê û lîse jî li Bursayê qedandiye. Piştî ku di 1988an de ji Fakulteya Nojdarî ya Zanîngeha Stembolê mezûn bûye dibe nojdar. Wî pisporiya xwe di Beşa Tenduristiya Zarokan û Nexweşiyan de li Fakulteya Nojdariyê ya Cerrahpaşa ya Stembolê qedandiye.

## Kariyera wî
Koca di 1995an de bûye bijîşkê zarokan. Ew wekê bijîşk û rêveberê bijîşkî li gelek saziyên tenduristiyê kar kiriye.

Koca Serokê Lijneya Bawermendan a Zanîngeha Medipol a Stembolê bû ku di ala 2009an de ji hêla Weqfa Perwerde, Tenduristiyê û Lêkolînê (TESA) ve hatibû damezrandin ku ew serokê damezrîner ê weqfê bû. Di heman demê endamê Saziya Pediatrîkê ya Tirkiyeyê, Komeleya Metabolîzm û Xwarina Zarokan û Komeleya Saziyên Tenduristiyê yên Nexweşxaneyên Taybet (OHSAD) e. Herwiha ew cîgirê serokê Komîteya Perwerdehiyê ya Lijneya Karsaziyê ya Lijneya Têkiliyên Aborî ya Derve (DEİK) û serokê Komeleya Nexweşxaneyên Zanîngehê ye.

### Kariyera siyasî
Piştî hilbijartinên giştî yên sala 2018an ku li gorî guhertinên referandûma destûra bingehîn a Tirkiyeyê ya 2017an hatin lidarxistin, Koca ji aliyê serokkomar Recep Tayyip Erdoğan ve wekê Wezîrê Tenduristiyê hatibû tayînkirin ku di 10ê tîrmeha sala 2018an de dest bi kar kiribû. Di 2ê tîrmeha sala 2024an Koca ji karê xwe îstifa kiriye û li cihê wî Rêveberê Tenduristiyê ya Parêzgeha Stembolê Kemal Memişoğlu hatibû erkdarkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Hikûmeta 67an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Hikûmeta 66an a Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1965
Kategorî:Kurd
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê
Kategorî:Siyasetmedarên tirk
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Dadwerî û Werarê (Tirkiye)
Hîpakratês (tîran)

**Hîpokratês** tîranekî Atînayê bû. Agahiyên derheqê wî  de gelek ne diyar in. Tenê Solon û  Hêrodotos li ser wî nivîsandiye. 

Herodotos gotiye ku Hîpakratês,  qurbanek dida rastê mucizeyekê hat: sîlokan ku li ser agir bûn, bi xwe dest pê kirin ku bikelin. Lê agir ne dişewitiye. Di vê dema şaş de, Xîlonê remilvan ew dît û got:

"Heke tu jineke xwedî yî, jê bibe. Heke zarokekî heye, wî jê xwe bê. Ji ber ku ev nişan e ku zarokê te dê bibê tîran (rayedar) û dê xeterê bide."

Tê gotin ku piştî vê bûyerê Pîsîstratos hatê dinê.

## Çavkanî

Kategorî:Tîranên Atînayê
Arshak Poladian

**Arshak Poghosi Poladian** (ermenî: Արշակ Պողոսի Փոլադյան, *Arshak Poghosi Poladyan*, jdb. 15 gulan 1950), siyasetmedar, dîroknas, nivîskar û dîplomatekî ermen e. Li ser mêjûya kurd xebiti ye.

## Pirtûkên wî
* Kurds in the 7th-10th centuries according to Arabic sources, Yerevan (in Russian), 1987
* Kurds in Arabic Sources, Beirut (in Arabic), 1995

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1950
Kategorî:Kurdolog
Kategorî:Mirovên zindî