Dûpişk (kêzî)

**Dûpişk** (*Scorpiones*), komek e artropodên an girêçikpiyên jehrî ne. Dûpişk, bi derziya di serê dûvê xwe de jehrê berdide dijminên xwe.

## Belavbûna erdnîgarî
Dûpişk li hemû pazemînên Cîhanê dijî ji xeynî Brîtanya, hinek giravên Okanûsiya, Nû Zelenda û parzemîna Antartîkta yê. Li hinek herêmên Kurdistanê jê re *dûvpişk*, *dolpî*, *tûpişk* û hin navên bi vî rengî nêzîkî hev jî tên xebitandin.

## Dûpişk di kultûr de
Dûpişk, pir bi jehra. Axlabe ji, li Kurdistanê, li herêmên weke Elih, Nisêbîn, Cizire bota, û li dore vanderan pir dijîn. Li ser dûpişkan li herême botanê bigiştî gelek çîrok li ser hene. Çawa ku weke Şahmaran di nav xelkê de bi mar ve hata afirandin, bi dûpişk ve ji heman afirandin heya. Axlebe ji li herême Cizîre bota û li dore wê pir li ser vê yekê dihata axiftin. Pir çîrok dihatina vegotin. Şahmaran, çawa ku nêvî jin û nêvî mar hata afirandin, Dûpişk ji nêvî mêr û nêvî dûpişk hata afirandin. Bi vê afirandinê ve, pir çirok û vegotin ji hene. Di çîrokên bi dûpişk re bizêdeyê ji bêbaxtî derdikete pêş. Li Dore Nisêbînê ve gotinaka ku bi ji bo ku wê bêbaxtiyê bênin ser ziman dihata ser ziman û ew vegotin ji, li herêmên din yên kurdistanê ji dihata vegotin.

Vegotinên ku bi dûpişk ve têne vegotin, pir kevn in. Ji demên berê ve ne. Di mîtolojiya kurdan de ji hem bi navê xwe û hem ji hine navên din ji yên ku lê hatina kirin heya.

Dûpişk yek ji bircan e. Dema havînê birca dûvpişk êvaran gelek baş tê şopandin.

## Taksonomiya dûpişkan
Koma dûpişkan ji 13 famîleyan û nêzî 1400 cure û binecureyan çêdibe.

**Koma Dûpişkan**
* Jêrekoma Orthosterni  Pocock, 1911 
** Beşekoma Pseudochactida  Soleglad et Fet, 2003 
*** Jorefamîleya Pseudochactoidea  Gromov, 1998 
**** Famîleya Pseudochactidae  Gromov, 1998 
** Beşekoma Buthida  Soleglad et Fet, 2003 
*** Jorefamîleya Buthoidea  C. L. Koch, 1837 
**** FamîleyaButhidae  C. L. Koch, 1837 (Dûpişkê dûvikestûr)
**** Famîleya Microcharmidae  Lourenço, 1996 
** Beşekoma Chaerilida  Soleglad et Fet, 2003 
*** Jorefamîleya Chaeriloidea  Pocock, 1893 
**** Famîleya Chaerilidae  Pocock, 1893 
***** Binefamîleya Chearilinae  Pocock, 1893 
***** † Binefamîleya Electrochearilinae Fet, Soleglad et Anderson 2004  (nemabûye)
** Beşekoma Iurida  Soleglad et Fet, 2003 
*** Jorefamîleya Chactoidea  Pocock, 1893 
**** Famîleya Chactidae  Pocock, 1893 
***** Binefamîleya Chactinae  Pocock, 1893 
****** Êla Chactini  Pocock, 1893 
****** Êla Nullibrotheini  Soleglad et Fet, 2003 
***** Binefamîleya Brotheinae  Simon, 1879 
****** Êla Belisariini  Lourenço, 1998 
****** Êla Brotheini  Simon, 1879 
******* Bineêla Brotheina  Simon, 1879 
******* Bineêla Neochactina  Soleglad et Fet, 2003 
***** Binefamîleya Uroctoninae
**** Famîleya Euscorpiidae  Laurie, 1896 
***** Binefamîleya Euscorpiinae  Laurie, 1896 
***** Binefamîleya Megacorminae  Kraepelin, 1905 
****** Êla Chactopsini  Soleglad et Sissom, 2001 
****** Êla Megacormini  Kraepelin, 1905 
***** Binefamîleya Scorpiopinae  Kraepelin, 1905 
****** Êla Scorpiopini  Kraepelin, 1905 
****** Êla Troglocormini  Soleglad et Sissom, 2001 
**** Famîleya Superstitioniidae  Stahnke, 1940 
***** Binefamîleya Superstitioniinae  Stahnke, 1940 
***** Binefamîleya Typlochactinae  Mitchell, 1971 
**** Famîleya Vaejovidae  Thorell, 1876 
*** Jorefamîleya Iuroidea  Thorell, 1876 
**** Famîleya Caraboctonidae  Kraepelin, 1905 (Dûpişkê bipirç )
***** Binefamîleya Caraboctoninae  Kraepelin, 1905 
***** Binefamîleya Hadrurinae  Stahnke, 1974 
**** Famîleya Iuridae  Thorell, 1876 
*** Jorefamîleya Scorpionoidea  Latreille, 1802 
**** Famîleya Bothriuridae  Simon, 1880 
***** Binefamîleya Bothriurinae  Simon, 1880 
***** Binefamîleya Lisposominae  Lawrence, 1928 
**** Famîleya Hemiscorpiidae  Pocock, 1893 (= Ischnuridae, =Liochelidae) (dûpişkê zinaran û dûpişkê daran)
***** Binefamîleya Hemiscorpiinae  Pocock, 1893 
***** Binefamîleya Heteroscorpioninae  Kraepelin, 1905 
***** Binefamîleya Hormurinae  Laurie, 1896 
**** † Famîleya Protoischnuridae Carvalho et Lourenço 2001  (extinct)
**** Famîleya Scorpionidae  Latreille, 1802  dûpişkê zerikpê)
***** Binefamîleya Diplocentrinae  Karsch, 1880 
****** Êla Diplocentrini  Karsch, 1880 
****** Êla Nebini  Kraepelin, 1905 
***** Binefamîleya Scorpioninae  Latreille, 1802 
***** Binefamîleya Urodacinae  Pocock, 1893 
*** Jorefamîleya *incertae sedis*
**** † Famîleya Palaeoeuscorpiidae  Lourenço 2003  (nemabûye)
** Beşekoma *incertae sedis*
*** † Famîleya Archaeobuthidae  Lourenço 2003  (extinct)
*** † Famîleya Palaeopisthacanthidae  Kjellesvig-Wæring 1986  (extinct)
*** † Famîleya Protobuthidae  Lourenço et Gall 2003  (extinct)
*** † Famîleya *incertae sedis* (contains genera *[[Corniops]]* Jeram 1994; *[[Palaeoburmesebuthus]]* Lourenço 2002; *[[Sinoscorpius]]* Hong 1983).

## Galerî

Wêne:Bark Scorpion.jpg|Dûpişk
Wêne:Dûvpişk.JPG|Tûpişk


## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Biolumunescence in scorpions 
* Scorpion anatomy
* Scorpions in Qatar 
* Caring for a Pet Scorpion 
* Scorpions from the Chihuahuan Desert Region of Mexico and the United States
* CDC – Insects and Scorpions – NIOSH Workplace Safety and Health Topic
* The Scorpion Hobby 


Kategorî:Faunaya Kurdistanê