open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lunar New Year

**Sala Nû ya Heyvê**, li hin herêman, li gorî salnameya heyvê ye ; ew destpêka salnamê ye. ya ku mehên çerxên heyvê û çerxên rojê ne . Di roja îro de, Sala Nû ya Lunar piranî behsa salên nû yên Asyaya Rojhilat dike ku di heman tarîxê de têne pîroz kirin, ya ku herî zêde wek Sersal Lunar a Çînî tê naskirin.

## Pîrozbahî

### Rojhilata Asya

Pîrozbahiyên sersalê yên Lunar-a Asyaya Rojhilatî ya nûjen bi gelemperî li heman herêmê di heman tarîxê de dikevin (ku di dawiya Çile an serê Sibatê de çêdibe).

Ya jêrîn ji Sersala Nû ya Çînî, bi karanîna salnameya kevneşopî ya Çînî, têne girtin û heman tarîxê par dikin:

* Sala Nû ya Çînî *(Festîvala Biharê)*
* Sala Nû ya Koreyî *(Seollal)* 
* Sala Nû ya Viyetnamî *(Tengên uan)* 
* Sala Nû ya Japonî (berî 1873) - Ryukyu (heyî) 

Ya jêrîn di dîroka dirêj a Çînê de ji salnameya Çînî bandor dibin:

* Sala Nû ya Tîbetî *(Losar)* 
* Sala Nû ya Mongolian *(Tsagaan Sar)* 

## Her weha bibînin

* Qada çandî ya Rojhilata Asya
* Hindistana Mezin
* Sersal
* Roja Sersalê
* Salnameya Lunisolar
* Salnameya lunisolar a Çînî
* Sersala nû ya tavê ya Başûr û Başûrrojhilatê

## Çavkanî
Bolonya

**Bolonya** (, bi zaravayê bolonyezî: *Bulåggna*), bajarekî komun a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.

## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:500000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:116874
  bar:1871 from:0 till:118217
  bar:1881 from:0 till:126178
  bar:1901 from:0 till:153271
  bar:1911 from:0 till:179311
  bar:1921 from:0 till:212754
  bar:1931 from:0 till:249226
  bar:1936 from:0 till:281162
  bar:1951 from:0 till:340526
  bar:1961 from:0 till:444872
  bar:1971 from:0 till:490528
  bar:1981 from:0 till:459080
  bar:1991 from:0 till:404378
  bar:2001 from:0 till:371217

PlotData=
  bar:1861 at: 116874 fontsize:S text:116.874 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 118217 fontsize:S text:118.217 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 126178 fontsize:S text:126.178 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 153271 fontsize:S text:153.271 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 179311 fontsize:S text:179.311 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 212754 fontsize:S text:212.754 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 249226 fontsize:S text:249.226 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 281162 fontsize:S text:281.162 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 340526 fontsize:S text:340.526 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 444872 fontsize:S text:444.872 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 490528 fontsize:S text:490.528 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 459080 fontsize:S text:459.080 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 404378 fontsize:S text:404.378 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 371217 fontsize:S text:371.217 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderk - ISTAT

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Kategorî:Boii

Kategorî:530î b.z.
Parma

**Parma**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:200000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:68284
  bar:1871 from:0 till:68889
  bar:1881 from:0 till:68382
  bar:1901 from:0 till:77004
  bar:1911 from:0 till:84140
  bar:1921 from:0 till:96347
  bar:1931 from:0 till:106400
  bar:1936 from:0 till:109365
  bar:1951 from:0 till:122978
  bar:1961 from:0 till:147368
  bar:1971 from:0 till:175228
  bar:1981 from:0 till:179019
  bar:1991 from:0 till:171989
  bar:2001 from:0 till:170031

PlotData=
  bar:1861 at: 68284 fontsize:S text:68.284 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 68889 fontsize:S text:68.889 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 68382 fontsize:S text:68.382 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 77004 fontsize:S text:77.004 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 84140 fontsize:S text:84.140 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 96347 fontsize:S text:96.347 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 106400 fontsize:S text:106.400 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 109365 fontsize:S text:109.365 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 122978 fontsize:S text:122.978 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 147368 fontsize:S text:147.368 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 175228 fontsize:S text:175.228 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 179019 fontsize:S text:179.019 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 171989 fontsize:S text:171.989 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 170031 fontsize:S text:170.031 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderka İSTAT


## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Lîsteya gundên Meraxayê

Navên gundên Meraxayê bi rêza alfabê:

## A
* Argûn Meraxa
* Aşan
* Axbilax Sofla Meraxa
* Axbilax Elemdar
* Axbilax Olya
* Axbilax Fitûhî
* Axçe Dizec Meraxa
* Axçe Kehil Meraxa
* Axçe Meşhed Meraxa
* Axkend Simriq
* Aqacerî Bêhbehan
* Aqacerî Meraxa
* Almaçvan
* Aheq

## B
* Badamlû Meraxa
* Baxyêrî
* Balî Qeye
* Bolbol Meraxa
* Bilûkabad
* Behniq
* Beyanlûçe

## C
* Cemalabad Meraxa
* Cokî Bîjen
* Cokî Mohemedrêza
* Cokî Vesetî
* Cehangîr Kendî
* Cêyran Sofla Meraxa
* Cêyran Olya Meraxa

## Ç
* Çalalû Badyanlû
* Çalalû Çilbiyanlû
* Çaybaxî
* Çibînlû
* Çikan
* Çalan Sofla
* Çalan Olya
* Çanaqbilax Sofla
* Çanaqbilax Olya
* Çivan Bax
* Çivan Sofla
* Çivan Elemdar
* Çivan Olya

## D
* Daşatan Meraxa
* Daşbilax Bazar
* Dirac Sofla
* Dirac Olya
* Deveboynî
* Dîverzim

## E
* Ehmedabad Meraxa
* Ekîs
* Elîlû
* Emîr Meraxa
* Elokendî
* Elevyan Meraxa
* Elîabad Meraxa

## Ê
* Êsfêstanc
* Êsfehancîq
* Êydlû

## F
* Fetolah Bilaxî

## G
* Goşayêş Meraxa
* Gol Meraxa
* Goltepe Meraxa
* Golçivan
* Golêstan Sofla
* Golêstan Olya
* Golî Kendî
* Gencî Meraxa
* Gûnebaxan
* Givîce Qele Sofla
* Givîce Qele Olya
* Givîce Qimlaq Meraxa
* Gûydiriq Sofla
* Gûydiriq Olya

## H
* Hacîbaqêr Kendî
* Hacî Kurd
* Hacî Kendî Meraxa
* Herq Meraxa
* Herîs Meraxa

## K
* Kamilabad Meraxa
* Kerecabad
* Kurde Dêh
* Kergertan
* Keremcevan
* Kûsesêfir
* Kehcûq
* Kehiq
* Kehlan

## L
* Lalêzar Meraxa

## M
* Mohsênabad Meraxa
* Merdûq
* Mixancîq
* Melaqasim Meraxa
* Memeşîr
* Mûsadiriq
* Molû Meraxa
* Molevî Sofla
* Molevî Olya
* Mêymûniq
* Mînbaş Hesarlû

## N
* Nircabad
* Nesîrkendî Meraxa
* Neva Meraxa

## O
* Ozbek Meraxa
* Oxçî
* Orta Qişlaq Olya
* Ozûn Obe

## P
* Padganê Êslamî Êmam Rêza
* Palçiqlû Meraxa

## Q

* Qeratlû Meraxa
* Qerace Qeye
* Qirtavil
* Qerekene Mûsevî
* Qerebirqi
* Qerekend Meraxa
* Qerenaz Sofla
* Qerenaz Olya
* Qişlaq Meraxa
* Qişlaq Emîr
* Qotan Meraxa
* Qele Xalêse
* Qomtepe Meraxa
* Qovaqlû Meraxa
* Qûzlûce Meraxa
* Qûşqeyesî Meraxa
* Qûşebilax Meraxa
* Qûyin Qişlaq
* Qîzçe
* Qeyebilaxî

## S
* Sarûce Meraxa
* Sarî Qişlaq Sofla
* Sarî Qişlaq Olya
* Sarî Qeye Meraxa
* Sirc
* Serkarabad
* Sergeze
* Seîdabad Meraxa
* Sinûkêş
* Seîd Kendî
* Some Meraxa
* Some Sofla Meraxa
* Some Olya Meraxa

## Ş
* Şahvêrdî Kendî
* Şextelû
* Şelîlvend
* Şexcan
* Şêxler Sofla
* Şîrînkend Meraxa

## T
* Tazêkend Elîabad
* Tazêkend Meraxa
* Tazêkend Sofla
* Tazêkend Olya Meraxa
* Tazêkend Qerenaz
* Tazêkend Qişlaq Meraxa
* Tazêkend Golçivan
* Tazêkend Nesîrpûr
* Talibxan

## V
* Vercevî

## X
* Xanqa Meraxa
* Xodacû
* Xormazerd
* Xetib
* Xetib Sofla
* Xelîfe Kendî Meraxa

## Y

* Yay Şehir
* Yogvirg
* Yêleqarşû Sola
* Yêngce Meraxa
* Yoncalû Meraxa

## Z
* Ziniq
Argûn, Meraxa

**Argûn** gundekî ser bi navenda bajarê Meraxa li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Meraxayê
Makîneya hesabê

**Makîneya hesabê** an jî **pêjimêrk** hesabkerê elektronîkî yê veguhêzbar, kêrhatî ye ku dikare were bikaranîn da ku hesabên hejmarî pêk were. Hin makîneyên hesabê yên teknîkî û zanistî yên nûtir di heman demê de li ser matematîka sembolîk bi karanîna pergala cebîrê ya xêvjimêrê jî hoste dibin, ji ber vê yekê ew dikarin, wek mînak, hevkêşan ji nû ve saz bikin an çareser bikin. Bi kirdarî hemî makîneyên hesabê yên îroyî vedorên entegre elektronîkî û ekranên LC wekî pêşandan bi kar tînin û ji hêla pîlek an şaneya rojê ve têne xebitandin.

thumb|Casio Mini ji sala 1972 , yek ji wan pêşîn hesabkerên xerîdaran ên bi erzanî ye.

## Dîrok
thumb|319x319px|Commodore SR36 ji sala 1974ê
[thumb|374x374px|Pêjimêrka grafîkî [TI-89]]Beriya danasîna makîneyên hesabê yên elektronîkî jî, pêdivî bi hesabkerên barkêş hebû. Ev ji makîneyên hesabê yên mekanîkî û jimarerastek peydakirî bû. Piraniya wan makîneyên lêzêdekirina sade bûn. Makîneyên çar-celeb - ango, makîneyên hesabkirinê yên ku dikarin zêde bikin, veqetînin, pir bikin û parve bikin - di mezinahiyên cûrbecûr de hebûn. Mînaka herî naskirî Curta ye.

## Çavkanî

Kategorî:Îcadên amerîkî
Kategorî:Îcadên sedsala 20an
Modena

**Modena**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye. Bajêr, di heman demê de paytexta parêzgeha Modena ye.
## Gelhe
Li gorî salan hêjmara niştecihên bajêr wiha ye:

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îtalyayê
Ravenna

**Ravenna**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye. Bajarê Ravenna di heman demê de paytexta parêzgeha Ravennayê ye.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:150000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:55973
  bar:1871 from:0 till:58544
  bar:1881 from:0 till:59696
  bar:1901 from:0 till:62723
  bar:1911 from:0 till:69802
  bar:1921 from:0 till:70502
  bar:1931 from:0 till:76335
  bar:1936 from:0 till:80658
  bar:1951 from:0 till:91513
  bar:1961 from:0 till:115188
  bar:1971 from:0 till:131547
  bar:1981 from:0 till:137375
  bar:1991 from:0 till:135844
  bar:2001 from:0 till:134631

PlotData=
  bar:1861 at: 55973 fontsize:S text:55.973 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 58544 fontsize:S text:58.544 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 59696 fontsize:S text:59.696 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 62723 fontsize:S text:62.723 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 69802 fontsize:S text:69.802 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 70502 fontsize:S text:70.502 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 76335 fontsize:S text:76.335 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 80658 fontsize:S text:80.658 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 91513 fontsize:S text:91.513 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 115188 fontsize:S text:115.188 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 131547 fontsize:S text:131.547 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 137375 fontsize:S text:137.375 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 135844 fontsize:S text:135.844 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 134631 fontsize:S text:134.631 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Jêderk - İSTAT

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Rimini

**Rimini**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye. Bajarê Rîmînî di heman demê de paytexta parêzgeha Riminiyê ye
## Gelhe
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara niştecihên bajarê 151.200 kes e.
## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Kategorî:268 b.z.
Zimanê kornî

**Zimanê kornî** an jî **zimanê kernevekî** (bi kornî: **' an **') zimanekî keltî ye ku ji nêz ve bi walesî û bretonî re têkildar e, ku heya dawiya sedsala 18an li Cornwall dihat axaftin û di sedsala 20an de ji nû ve zindî bû. Navê zimanê Kernowek an Kernewek (britann. Kornobika), wekî navê welat, ji niştecîhên kevnar ên kevnar ên Cornwall, Cornovii, hatiye.

## Dîrok û vejîn
thumb|Li gorî K. George (1993) guherandina tixûbê zimanê kornî-îngilîzî 1300–1750

Axaftvanê zikmakî yê naskirî yê paşîn ya zimanê kornî,  ji  (bi kornî: **), di 1777 de wefat kir. Demek dirêj ew wekî "axaftvanê dawîn" dihate hesibandin ji ber ku ew di seferek kevnfîroşê îngilîzî  de xuya bû. Wî li axaftvanên "paşîn" ên Kornî geriyabû, ji wan re hatibû şandin, û dema ku jê pirsî gelo ew hîn jî dikare bi zimanê zikmakî biaxive, wê bi wî sondên Kornî barand. Lêbelê, Dolly Pentreath axêverê zikmakî ya herî paşîn a Korniya kevneşopî ye; wê bixwe diyar kir ku ew tenê di 12 saliya xwe de fêrî îngilîzî bûye.

## Çavkanî

Kategorî:Zimanên keltî
Kategorî:Zimanên Înglistanê
Kategorî:Zimanên Keyaniya Yekbûyî
Lîsteya gundên Merendê

Navên gundên Merendyê bi rêza alfabê:

## A
* Arbatan
* Axkehrîz

## B
* Babire Sofla
* Babire Olya
* Barûc
* Bengîn
* Behram Merend

## C
* Camê Bozorg Rûsta
* Cevaş

## Ç
* Çaykesen
* Çêrahgah Emîr
* Çirçir

## D
* Darandaş
* Diriq Merend
* Dervîş Mohemed
* Dogîcan
* Doletabad Merend
* Dîdêban Merend
* Dizec Hosêynbêyg
* Dizec Olya
* Dizec Qorban

## E
* Eberxan Merend
* Erdeklû Merend
* Eresî Merend
* Erlan
* Esedaxî
* Eslî Kendî
* Elinciq
* Emîrabad Merend
* Enamiq
* Evîndîn
* Erebkehrîz

## Ê
* Êyşabad Merend

## F
* Farfar

## G
* Gezafer
* Golcar
* Golzar Merend
* Goleban
* Gelînqeye
* Gûşe Diriq

## H
* Havstîn
* Havîstîn
* Herzend
* Herzend Cedîd
* Herzend Etîq
* Herîs Merend
* Hevciqan

## Î
* Îstigahê Herzend
* Îlat Yalqûz Axac

## K
* Kerab Merend
* Kendilic
* Kûhkemer Merend
* Kûhnab

## L
* Lîvar

## M
* Moctemeê Kûrêhayê Acorpezî Merend
* Mecîdabad Merend
* Mehbûbabad Merend
* Merkîd
* Merkîd Xarabasî
* Moxolû
* Melayehya Rûsta
* Melayûsif Merend
* Molû
* Miyab Merend
* Mîzab

## N
* Nûcedêh Diriq
* Nûcedêh Şêxler
* Nûrabad Merend

## O
* Oryantepe

## P
* Peyam Merend
* Pîr Êshaq
* Pîr Bala

## Q

* Qapûlûx
* Qirace Feyazollah
* Qirace Mohemed
* Qirxlar
* Qirmizî Qişlaq
* Qerebilax Merend
* Qeretepe Merend
* Qelender Merend
* Qemîş Axil
* Qûşqeyesî Merend
* Qînir

## R
* Rom Qûyûsî

## S
* Sarîtepe Merend
* Sorxe Merend
* Segban
* Sêyedlû
* Sîvan

## Ş

* Şamiqlûyê Sofla
* Şordiriq

## T
* Tazêkend Axûnd

## V
* Vanlûciq

## X
* Xanêser Merend
* Xelxal Merend

## Y

* Yalqûzaxac Merend
* Yêkan Sedî
* Yêkan Olya
* Yêngce Sadet
* Yêngce Kurd
* Yêngce Yaranmîş

## Z
* Zal Merend
* Zirxan
* Zimehrîr Merend
* Zencîr Merend
* Zinûziq Merend
Piacenza

**Piacenza**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye. Bajêr di heman demê de navenda parêzgeha Piacenzayê ye.
## Gelhe
Li gorî daneyên sala 2020an hêjmara gelhe ya bajarê 103.607 kes e:
## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Kategorî:218 b.z.
Lîsteya gundên Melekanê

Navên gundên Melekanyê bi rêza alfabê:

## A
* Arpa Deresî Melekan
* Arûq
* Axçe Dizec Melekan
* Axçe Meşhed Çardolî
* Axkend Qerexizir
* Aqmênar

## B
* Baba Qazî
* Baba Kelek
* Bayramkendî Melekan
* Bayqût
* Benayêm

## Ç
* Çalalû
* Çixalû

## D
* Daşbilax Melekan
* Demirçî Melekan
* Dizec Şêyxolêslam Melekan

## E
* Ehmedabad Melekan
* Emîr Xayêb
* Ebasabad Melekan
* Ebdolabad Melekan
* Elîabad Melekan

## F
* Fetolah Kendî

## G
* Gidiklû

## H
* Hesenabad Melekan
* Hosêynabad Melekan
* Hûrîler
* Hîpîk Bilaxî

## Î
* Îdelûy Bozorg
* Îdelûy Kûçek

## K
* Kûrecan Melekan

## L
* Lotfabad Melekan
* Lekler Melekan
* Lêylî Daxî

## M
* Mecîdabad Melekan
* Mohsênabad Melekan
* Melaserab
* Mêhmandar Sofla
* Mêhmandar Olya
* Mêydancîq Melekan

## N
* Naxirçî Bilax
* Nosretabad Melekan
* Nosretabad Lekler

## P
* Perçîn Bilax

## Q
* Qaşoqçî
* Qorban Kendî
* Qereçal
* Qereçinaq
* Qerexizir Melekan
* Qeregol Melekan
* Qelecûq Melekan
* Qulîkendî Melekan
* Qendehar Melekan
* Qorîcan
* Qozlû Melekan
* Qozûçî Evîn
* Qûşbilax
* Qûşqeye

## S
* Sarîqeye Melekan
* Salarabad
* Sormelû

## Ş
* Şirazvil
* Şiranlû
* Şerîflû
* Şerîflû Melekan
* Şorce Tûraxay
* Şêyxolêslam Melekan
* Şêxbaba Melekan
* Şîrvan Şahlû
* Şîrînkend

## T
* Tazêqele Melekan
* Tazêkend Hûrîler
* Tazêkend Xankendî
* Tazêkend Şêyxol Êslam
* Tepe Îsmaîlabad
* Tûrçî
* Tûraxay

## Û
* Ûçbilax Melekan

## Y
* Yûzbaş Kendî
* Yoliqnilû Cedîd
* Yoliqnilû Qedîm

## Z
* Zemanabad Melekan
Arpa Deresî, Melekan

**Arpa Deresî** gundekî ser bi navenda bajarê Melekan li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Melekanê
LSD

**Asîda lîzerjîk a diyetîlamîd** an jî **LSD** (el-es-dî) (bi îngîlîzi: *Lysergic acid diethylamide*), bi devkî wekî **asîd** jî tê zanîn, tiryak û madeyeke tezînker û halusînojen e.

Bandorên bi gelemperî raman, hest û hay ji derdora xwe diguhezin. LSD gelek caran dibe sedema pagirtên belavbûyî, zêdebûna tansiyonê û zêdebûna germahiya laş. Bandorên bi gelemperî di nav nîv saet de dest pê dikin û dikarin heya 20 demjimêran bidomînin. Ew bi giranî wekî tiryakeke rekreasyonê an ji bersedemên giyanî tê bikaranîn.

## Bandorên

## Çavkanî

Kategorî:Tiryak
Kategorî:1938 di zanistê de
Kategorî:1938 li Swîsreyê
Carpi

**Carpi** (bi zimanê emilian: *Chèrp*), bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye. Bajarê Kapriyê 20 km dikeve aliyê bakurê rojavayê navenda parêzgeha Modenayê.

## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:65000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:16698
  bar:1871 from:0 till:17913
  bar:1881 from:0 till:18856
  bar:1901 from:0 till:22876
  bar:1911 from:0 till:27465
  bar:1921 from:0 till:30880
  bar:1931 from:0 till:33823
  bar:1936 from:0 till:34189
  bar:1951 from:0 till:37643
  bar:1961 from:0 till:45208
  bar:1971 from:0 till:55099
  bar:1981 from:0 till:60614
  bar:1991 from:0 till:60715
  bar:2001 from:0 till:61476

PlotData=
  bar:1861 at: 16698 fontsize:S text:16.698 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 17913 fontsize:S text:17.913 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 18856 fontsize:S text:18.856 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 22876 fontsize:S text:22.876 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 27465 fontsize:S text:27.465 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 30880 fontsize:S text:30.880 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 33823 fontsize:S text:33.823 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 34189 fontsize:S text:34.189 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 37643 fontsize:S text:37.643 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 45208 fontsize:S text:45.208 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 55099 fontsize:S text:55.099 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 60614 fontsize:S text:60.614 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 60715 fontsize:S text:60.715 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 61476 fontsize:S text:61.476 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderk - ISTAT

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Faenza

**Faenza**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:60000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:36111
  bar:1871 from:0 till:36385
  bar:1881 from:0 till:36104
  bar:1901 from:0 till:39750
  bar:1911 from:0 till:39900
  bar:1921 from:0 till:42145
  bar:1931 from:0 till:46503
  bar:1936 from:0 till:47189
  bar:1951 from:0 till:48043
  bar:1961 from:0 till:51076
  bar:1971 from:0 till:54694
  bar:1981 from:0 till:55158
  bar:1991 from:0 till:54139
  bar:2001 from:0 till:53641

PlotData=
  bar:1861 at: 36111 fontsize:S text:36.111 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 36385 fontsize:S text:36.385 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 36104 fontsize:S text:36.104 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 39750 fontsize:S text:39.750 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 39900 fontsize:S text:39.900 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 42145 fontsize:S text:42.145 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 46503 fontsize:S text:46.503 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 47189 fontsize:S text:47.189 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 48043 fontsize:S text:48.043 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 51076 fontsize:S text:51.076 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 54694 fontsize:S text:54.694 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 55158 fontsize:S text:55.158 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 54139 fontsize:S text:54.139 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 53641 fontsize:S text:53.641 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderk - ISTAT

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Lîsteya gundên Verzeqanê

Navên gundên Verzeqanê bi rêza alfabê:

## A
* Abxûar
* Aateş Xosro
* Aastmal
* Axbilax Sofla Verzeqan
* Aqababa Seng
* Aqababa Feramerzî
* Alûçe Qişlaq
* Avan Verzeqan
* Avanser
* Axbilax Verzeqan

## B
* Bicûşen
* Berazîn Verzeqan
* Bekîrabad Verzeqan
* Benekaxî
* Bûrmelêk
* Bûrûn Diriq
* Behrbêyk
* Bîşek

## C
* Cacan
* Ceferabad Verzeqan
* Cevanan Gurûh
* Coşîn Verzeqan

## Ç
* Çaykendî Xêyredîn
* Çiraxlû Verzeqan
* Çêşmêgan
* Çelnab

## D
* Daşkesen Verzeqan
* Dayimmiq
* Descêrd Verzeqan
* Dengah
* Devrîq
* Dehlîq
* Dizec Seferelî
* Dizec Melêk

## E
* Erdeşîr Verzeqan
* Erzîl
* Erecan
* Esterqan
* Elherd Verzeqan
* Emîrabad Verzeqan
* Endergan
* Envîq
* Evîliq
* Eyrî Olya
* Elvîq
* Elîabad Verzeqan
* Elîbêyk Kendî Verzeqan
* Elîyar

## F
* Ferxiran

## G
* Gezanbend
* Goşayêş Verzeqan
* Golaxûr Verzeqan
* Golçûl
* Golenber
* Gelû Verzeqan
* Gûrand
* Givîce Soltan

## H
* Hacîlar Verzeqan
* Hemamlû
* Homay Sofla
* Homay Olya
* Hêybet Bêglû
* Hîzecan

## Î
* Îzevan
* Îşiqlû

## K
* Kasîn
* Kalîcan
* Kebûd Gombed Verzeqan
* Kirvîq
* Keringan Verzeqan
* Kelan Verzeqan
* Kelem Rûsta
* Kulû Verzeqan
* Kûcan Verzeqan
* Kûrakêş
* Kohnelû
* Kîxal

## L
* Lalebêcan
* Lehlû Verzeqan
* Lemberan
* Lîcîn
* Lîlab
* Lêylîxane

## M
* Merzabad Verzeqan
* Mezreê Sevarê
* Mezreê Şadî
* Mêsqeran
* Meşahîr Rûsta Verzeqan
* Meşk Enber
* Melêk Talêş
* Melêk Qozat
* Mêhterlû
* Mîrzaelî Kendî
* Mîlîq
* Mîvêrûd

## N
* Niçiq
* Nesîrabad Verzeqan Şomalî
* Nesîrabad Verzeqan Conûbî
* Nêgarêstan Verzeqan
* Nehrîq

## O
* Ozî Verzeqan

## Q

* Qirace Melêk
* Qerebilax Verzeqan
* Qereqeye Xarvana
* Qereqeye Verzeqan
* Qişlaq Hacîlar Verzeqan
* Qişlaq Xûrşa Sofla
* Qişlaq Xûrşa Olya
* Qişlaq Rehîm
* Qişlaq Merzabad
* Qeye Qişlaq

## R
* Revadaniq
* Rûzî

## S
* Sarîçîmen
* Serpa Diriq
* Sorxe Dizec
* Serdarkendî
* Serkêş Verzeqan
* Sexindêl
* Seqay
* Sondaxir
* Sehran Verzeqan
* Sêyêdabad Verzeqan
* Sîvan Verzeqan
* Sîyehkelan
* Semsam Kendî
* Some Dêl
* Sîfar

## Ş
* Şerefabad Verzeqan
* Şêxmilo

## T
* Tazêkend Bekîrabad
* Toximdêl
* Terzem
* Tevîl Verzeqan

## V
* Verdîn Verzeqan
* Verzeqan Verzeqan
* Venêstan

## X
* Xarvana
* Xakvaniq
* Xelefensar
* Xûîn Dizec
* Xûîn Rûd
* Xêyredîn

## Y
* Yaşîl
* Yêngce Verzeqan

## Z
* Zerîn Rêkab
* Zexnabad
* Zengabad Verzeqan
Abxûar

**Abxûar** gundekî ser bi navenda bajarê Verzeqan li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Verzeqanê
Imola

**Imola**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye. Îmola, li ser deverê Çemê Santerno hatiye avakirin.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:65000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:26313
  bar:1871 from:0 till:29157
  bar:1881 from:0 till:30246
  bar:1901 from:0 till:33144
  bar:1911 from:0 till:35597
  bar:1921 from:0 till:37718
  bar:1931 from:0 till:39855
  bar:1936 from:0 till:41525
  bar:1951 from:0 till:45350
  bar:1961 from:0 till:51289
  bar:1971 from:0 till:57224
  bar:1981 from:0 till:60661
  bar:1991 from:0 till:62567
  bar:2001 from:0 till:64348

PlotData=
  bar:1861 at: 26313 fontsize:S text:26.313 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 29157 fontsize:S text:29.157 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 30246 fontsize:S text:30.246 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 33144 fontsize:S text:33.144 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 35597 fontsize:S text:35.597 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 37718 fontsize:S text:37.718 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 39855 fontsize:S text:39.855 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 41525 fontsize:S text:41.525 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 45350 fontsize:S text:45.350 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 51289 fontsize:S text:51.289 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 57224 fontsize:S text:57.224 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 60661 fontsize:S text:60.661 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 62567 fontsize:S text:62.567 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 64348 fontsize:S text:64.348 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderk - ISTAT

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Cesena

**Cesena**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:95000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:36269
  bar:1871 from:0 till:38528
  bar:1881 from:0 till:40873
  bar:1901 from:0 till:45308
  bar:1911 from:0 till:49197
  bar:1921 from:0 till:53949
  bar:1931 from:0 till:60791
  bar:1936 from:0 till:61167
  bar:1951 from:0 till:70390
  bar:1961 from:0 till:79704
  bar:1971 from:0 till:86584
  bar:1981 from:0 till:89455
  bar:1991 from:0 till:88487
  bar:2001 from:0 till:90948

PlotData=
  bar:1861 at: 36269 fontsize:S text:36.269 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 38528 fontsize:S text:38.528 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 40873 fontsize:S text:40.873 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 45308 fontsize:S text:45.308 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 49197 fontsize:S text:49.197 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 53949 fontsize:S text:53.949 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 60791 fontsize:S text:60.791 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 61167 fontsize:S text:61.167 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 70390 fontsize:S text:70.390 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 79704 fontsize:S text:79.704 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 86584 fontsize:S text:86.584 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 89455 fontsize:S text:89.455 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 88487 fontsize:S text:88.487 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 90948 fontsize:S text:90.948 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderka ISTAT


## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Lîsteya gundên Herisê

Navên gundên Herisê bi rêza alfabê:

## A
* Aqaelîlû
* Alpavit

## B
* Bacabac
* Barûq Heris
* Berazîn
* Bezvan
* Beşîr Heris
* Bîlvêrdî

## C
* Canqûr Heris
* Cexnab
* Cîqe Heris

## Ç
* Çaykendî Heris
* Çeqmaqbilax Sofla
* Çeqmaqbilax Olya
* Çemen Zemîn
* Çinziq
* Çobanlar Serdarlû

## D
* Daxdaxan
* Dîbeglû
* Dîzecver

## E
* Ehmedabad Şhrek
* Ehmedabad Lîqlî
* Erbetan
* Esbexan
* Estîyar Heris
* Efşord
* Emendî
* Endîs Heris
* Ebasabad Heris
* Ebdolcebar Heris

## G
* Gemend
* Gûrevan Heris
* Gogerçîn
* Gevîc
* Gûydiriq Kendî
* Gîldîr

## H
* Hosêynabad Heris
* Hêşmetabad Heris
* Herzendiq
* Herzeverz
* Hefderan
* Hîq
* Hîq Xacê

## K
* Kerem Cevan
* Kehlîk Bilaxî

## M
* Mehmûdabad kurdler
* Merkîd Heris
* Mernab
* Moşîrabad Heris
* Meqsûdlû Heris
* Mûsalû
* Mêhram Heris
* Miyan Bazûr
* Mîniq

## N
* Nahiye Heris
* Nemervêr
* Nûcedêh Heris
* Nehran Heris
* Nehend Heris
* Nîçiran

## P
* Param
* Pakçîn

## Q

* Qirace Heris
* Qeregûnî Heris
* Qizilce Xerabe
* Qişlaq Bala
* Qişlaq payîn
* Qeleler
* Qûyûcaq Heris
* Qîzqapan Heris

## S
* Saxsilo
* Seray Heris
* Sorxegav
* Serend Heris
* Sûlûce
* Sûlîdiriq Heris
* Semedabad Heris
* Some Heris

## Ş
* Şalî Heris
* Şamlû Heris
* Şehrek Payîn
* Şehsevarî
* Şêxreceb

## T
* Tazêkend Heris
* Tazêkend Serend
* Tazêkend Olya Tazêkend
* Tazêkend Nehend
* Torkayêş
* Teref

## V
* Velîlû
* Venyar

## X
* Xanqah Heris
* Xormalû Heris
* Xoşgnab Heris
* Xelec Heris

## Y
* Yêngce Heris
Cento

**Cento**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
## Gelhe
Li gorî daneyên sala 2014an hêjmara niştecihên komûnê 35 hezar û 837 kes e.
## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Barûq, Heris

**Barûq** gundekî ser bi navenda bajarê Heris li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Herisê
Lîsteya gundên Hûrandê

Navên gundên Hûrandê bi rêza alfabê:

## A
* Aqberaz
* Avalan Hûrand

## P
* Peştab

## T
* Tûbîn Hûrand
Egeya Bakur (parêzgeh)

**Egeya Bakur** (bi grekî: Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, *Periféria Voríou Eghéou*)
yek ji sêzdeh parêzgehên îdarî yên Yewnanistanê ye û ji aliyê gelheyê ve herêma îdarî ya herî biçûk e. Parêzgeh, ji giravên deryaya Egeyî ya bakur-rojhilat pêk tê ku jê re dibêjin giravên Egeya Bakur.

## Bajarên mezin ên parêzgehê
* Xiyos (Χίος)
* Kalloní (Καλλονή)
* Karlóvasi (Καρλόβασι)
* Mýrina (Μύρινα)
* Mytilíni (Μυτιλήνη)
* Omiroúpoli (Ομηρούπολη)
* Pythagóreio (Πυθαγόρειο)
* Vathý (Βαθύ)

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1987an li Yewnanistanê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1987an de hatine avakirin
Kategorî:Parêzgehên Yewnanistanê
Clearway

The **clearway** term di çend bikaranîn Commonwealth de ye. li gelek welatan heye. ku ameje ye ji bo wê yekê ku di kolan de parkkirin qedexe ye.

## Awistrelya
rast|thumb| Mînaka nîşana Clearway li New South Wales|girêdan=Special:FilePath/Clearway.png

## Zelanda Nû
rast|thumb|324x324px| Li Brîtanyayê ji bo rêgezek zelal binivîse. Pelika di binê nîşanê de diyar dike ku sînorên rêgezê ji vê xalê wêdetir derbas nabe. Nîşanek wekhev ji bo rêyên paqij li gelek welatên din tê bikar anîn.|girêdan=Special:FilePath/Clearway_ends_sign.jpg

## Qraliyeta Yekbûyî
çep|thumb| Li Oxford rêgezek bajarî.

## Çavkanî

* ji Wikipediya Englîziy
Merge (traffic)

thumb|277x277px| Du rê li yek digirin
[thumb| Li [Warşova|Warsaw nîşana rêça rêbaza zipper]]
**merge** an **rêbaza zipper** an Dû-rê-yek bigirin û bibin yek . dema dû rê dibin yek yan reyek teng dibe, û şofêrên erban xwe bigihînin xala kêmkirina rê û li wî cîhî dibine yek.
rast|thumb|209x209px| Sê xet dibin du

## Çavkanî
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Merge_(traffic)
Bao Xishun

**Xishun Bao** (bi navê xwe **Xi Shun j**î tê zanîn; z. 2ê çiriya paşîn 1951) şivanekî çînî ye, ji Chifeng, Mongolya hundir, ji hêla Rekorên Cîhanê Guinness ve wekî yek ji mirovên herî dirêj a cîhanê tê nas kirin. Ew berê ji hêla Rekorên Cîhanê Guinness ve wekî mirovê herî dirêj hat pejirandin. Lêbelê, di 17ê îlona 2009an de, Sultan Kösen wek mirovekî herî dirêj jiyîn ji Bao Xishun derbas bû.

## Kariyer
Xishun Bao angaşt dike ku heya şanzdeh saliya xwe ji normalê de bû. Sê salan di Artêşa Rizgariya Gel de xebitî. Dûv re ew vegeriya Mongola Navxweyî ku bi diya xwe re bijî û çend mehan li nexweşxaneya herêmî ya Chifeng City xebitî. Di 2005 de, ew bû zilamê herî dirêj ê cîhanê. Bao ji rumatîzm êş dikişîne.

Di Kanûna 2006 de, ji veterînerên ji Xishun Bao hat xwestin ku alîkariya wan bike ku di şikêpikên plastîk de ji zikê du delfînan derxînin. Delfîn şaxên ku di zikê wan de rûniştibûn û bûbûn sedema bêhêvîbûn û depresiyonê, bêhemdî helandin. Bijîşkan nikaribû wan rakin, ji ber vê yekê Xishun Bao destên xwe yên 1,06 metre dirêj bikar anîn da ku bigihîje zikê delfînan û plastîk bi destan rakir.

## Jiyana kesane
Xishun Bao di 24ê adar 2007 de bi firoşyar Xia Shujuan re zewicî bû. Merasîma mongolî di 12ê tîrmeha 2007an de pêk hat. Kurê Bao di 2ê çiriya pêşîn a 2008 de li nexweşxaneyek li Zunhua, Parêzgeha Hebei ji dayik bû. Bao di beşa 11em a The Amazing Race 16 de wekî silava "Pit Stop" xuya bû. Beşa di 2ê gulana 2010an de hate weşandin.

## Her wiha binêr e

* Lîsteya mirovên herî dirêj
* Robert Wadlow, di dîrokê de zilamê herî dirêj
* Earlyndör Gongor, di destpêka-sedsala 20an a Mongolyayê de mirovek pir dirêj
* Leonid Stadnyk
* Sultan Kösen, li gorî Pirtûka Rekorên Guinness zilamê herî dirêj e
* Yao Defen
* Gîgantîzm
* Chandra Bahadur Dangi, kesê herî kurt ê dîrokê
* Zeng Jinlian, jina herî dirêj a dîrokê

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* World’s tallest man, Xishun Bao, has married 
* A photo with his bride (picture 4)
* Xishun Bao - World's tallest man 

Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirovên zindî
Piştêna sîngê

thumb|Piştêna sîngê, beşek ji pelepeykerê ye.

**Piştêna sîngê** an jî **kemera sîngê**, (, ) beşek ji pelepeykerê ye.

Hestiyên ko herdu milan bi tewerepeykerê ve girê didin, piştêna sîngê (kemera sîngê) pêk tînin. Piştêna sîngê du cor hestî ne. hestiyê pirika mil û defe (hestiyê bêrokê) li xwe digire. Ango piştêna sîngê mirov ji du hestiyên pirikê û du hestiyên berokê bi tevahî ji çar hestiyan pêk tên.
thumb|Piştêna sîngê mirov ji çar hestiyan pêk tê.

### Pirika mil
Hestiyê pirika mil (, ) hestiyek dirêj e û bi şeweyî -S ye. Seriyekî wî bi beşa tewerepeyker a hestiyê sîngê ve girêdayî ye, seriyê din jî bi defeyê (hestiyê bêrokê) ve girêdayî ye. Ji ber ko hestiyê pirikê di navbera pelepeyker û tewerepeykerê de mîna pire, girêdan ava dike, vê navê girtiye.

### Defe
Defe (, ) hestiyek pan û sêgoşeyî ye û her wekî hestiyê berokê jî tê navkirin. Defe li aliyê piştê qefesa sîngê de, li ser parsûyên jorîn de cih digire. Di navbera parsû û defeyê de masûlke hene. Defe (hestiyê bêrokê) ji aliyê hestiyê pirikê ve tê destekkirin. Herwisa defe bi hestiyê pazû yê mil ve jî girêdayî ye. Hestiyên pirika mil û hestiyên bêrokê ango piştêna sîngê, ji boy masûlkeyên mil û piştê, rûyê girêdanê peyda dikin. Beşa çepê û ya rastê ya piştêna sîngê bi hevdu re girêdayî nîn in. Loma her beş ji hevdu cuda, bi awayekî xweser dikare kar bike. Pirika her beşê bi navbeynkariya gehek bizêw bi tewerepeykerê ve girêdayî ye. Ev rewş firsend dide tewahiya piştêna sîngê ko bi hesanî bilive û bi vî awayê jî livîna her mil û sermilê hêsantir bike.

## Çavkanî

Kategorî:Biyolojî
Veguhêzîya rêhesinî

thumb|Nexşeya tora rêhesina cîhanê
**Veguhestina rêhesinî** (ango bi **veguhastina** **trênê** jî tê zanîn) ew ji bo veguhaztina rêwî û kelûpelên bazirganî tê bikaranîn.
thumb| Minecart-sedsala 16-an, mînakek zûtir a veguhastina rêhesinî ya bê hêz
thumb| KTT sazkirina karûbarê Guangdong Bi Trenê li ser hesin Guangshen, ku ji hêla MTR Corporation Limited ve tê bikar anîn, mînakek veguhastina rêhesin ya nûjen
[thumb| Rêzeyek DR2800 di qereqola Sijiaoting a li Ruifang District, New Taipei, [Taywan|Taiwan re derbas dibe]]
[thumb| The SL Hitoyoshi steam -hauled geryanekê trênê di navbera xebatê Kumamoto û Hitoyoshi li Kyushu, [Japon|Japan]]

## Dîrok

## Çavkanî

Kategorî:Binesazî
Xefnêrî

**Xefnêrî** kiryara bidestxistina agahdariya veşartî an nepenî an eşkerekirina heman tiştî bêyî destûra xwediyê agahdariyê ye. Ji kesê ku xefnêriyê dike re wekî sazûmanê xefnêrî an jî xefnêr re tê gotin. Xefnêr alîkariya saziyan dikin ku agahiyên veşartî derxînin holê.

Her kesek an daîra xefnêriyê (komek hevkariya xefnêran), di xizmeta hikûmetek, pargîdaniyek an operasyonek serbixwe de, dikare xefnêriyê bike. Pratîk nepenî ye, lewra ku ji hêla pênaseyê ve nayê xwestin. Di hin şert û mercan de, dibe ku bibe amûrek qanûnî ya sepandina zagonê û di rewşên din de, dibe ku neqanûnî be û bi qanûnê were cezakirin. Xêfnêrî rêbaza berhevkirinê ye ku tê de komkirina agahdariyê ji çavkaniyên nediyar vedihewîne.Xêfnêrî bi gelemperî perçeyek ji hewildana sazûmanî ya hikûmetek an endîşeyek bazirganî ye. Lêbelê, têgîn dibe ku bi dewletê re li ser dijminên potansiyel an rastîn ên ji bo armancên leşkerî xefnêrî bibe. Xêfnêriya li ser pargîdaniyan wekî xefnêriya pîşesaziyê tê zanîn.

## Çavkanî

Kategorî:Asayîş
Peloponês (parêzgeh)

**Peloponês** (bi grekî: Περιφέρεια Πελοποννήσου) yek ji sêzdeh Parêzgehên Yewnanistan ye û li başûrê Yewnanistanê cihwar bûye. Aliyê bakur ve Yewnanistana Rojava û li aliyê bakur-rojhilat jî Parêzgeha Atîka yê cih digire. Rûerda parêzgehê bi qasî 15.490 kîlometreçarçik (5.980 mîl çarçik) e. Xeyn ji herêmên bakurê rojavayê Achaea û Elis ên girêdayî Yewnanistana Rojava ye, piraniya nîvgirava Peloponêsê û beşekî biçûk ê nîvgirava Argolî ku beşek ji Atîka yê ye, vedihewîne. Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara niştecihên parêzgehê 577 hezar û 903 kes e.

## Bajarên mezin ên parêzgehê
* Kalamáta (Καλαμάτα) (Niştecih, 2011: 54.567)
* Trípoli (Τρίπολη) (Niştecih, 2011: 30.912)
* Kórinthos (Κόρινθος) (Niştecih, 2011: 30.176)
* Árgos (Άργος) (Niştecih, 2011: 22.209)
* Sparti (Σπάρτη) (Niştecih, 2011: 17.408)

## Çavkanî

Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1987an de hatine avakirin
Kategorî:Parêzgehên Yewnanistanê
Egrîqaş

gundekî ser bi navenda bajarê Mehabadê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.

## Hejmara rûniştvanan

## Bibîne
* Gundistana Mengurrî Rojhilat
* Navçeya Xelîfan
* Şaristana Mehabad

Kategorî:Gundên Mehabadê
Mehmet Sait Arzu

**Mehmet Sait Arzu**, helbestvanekî kurd e ku di sala 1981î de li gundê Xirbizilê ya Xana Axpar (Çinar) a Amedê ji dayik bû.

Dibistan li gundê Xirbizilê û li navçeya Xana Axparê xwend. Di dû re li zanîngeha Cûmhûrîyetê beşa Civaknasiyê kuta kir. Di wan salan de ji ber se­demên polîtîk demeke kin di zindanê de ma. Pişt re li zaningeha Gaziyê lîsansa bilind kuta kir. Ji zarokatiya xwe de bi wêjeyê ve têkildar dibû. Di salên zanîn­gehê de tevlî hevalên xwe di nava karê kovara Kizilirmakê de cih girt û edîtoriya kovarê kir. Di çapameniya azad de di beşa înternetê de çend nivîsên wî hatin weşandin.

Ji salên ciwantiyê û vir ve bêtir li ser zimanê kurdî têkildar dibe. Demek dirêj e di nava hevalên xwe yên wêjehez de xebatên zimanê kurdî dike û bêtir jî li ser helbesta kurdî hûr û kûr dibe.

## Berhemên wî

 Bir Daha, Helbest, Weşanên J&J, 2016 - Amed

 Çokeşli Evlilik, Lêkolîn, Weşanên J&J, 2016 - Amed

 Banga Bêdengiyê, Helbest, Weşanên J&J, 2019 - Amed

 Bîra Helbestê I Robozik, Helbest, Weşanên J&J, 2019 – Amed

 Bîra Helbestê II Helebçe, Helbest, Weşanên J&J, 2020 – Amed

 Bîra Helbestê III Şingal, Helbest, Weşanên J&J, 2020 – Amed

## Çavkanî

Kategorî:Helbestvanên kurd
Egeya Başûr (parêzgeh)

**Egeya Başûr (parêzgeh)**, (bi grekî: Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου *Periféreia Notíou Aigaíou*) yek ji sêzdeh herêmên îdarî yên Yewnanîstanê ye. Parêzgeh ji komên giravên Kîklades û Dodekanesos ên li Deryaya Egeyî ya navîn û başûrê rojhilat pêk tê.

## Rêveberiya parêzgehê
Sêzdeh yekeyên îdarî ên parêzgehê ev in:

## Bajarên mezin ên parêzgehê

## Çavkanî

Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1987an de hatine avakirin
Kategorî:Parêzgehên Yewnanistanê
Level crossing

[thumb| Piraniya derbasgehên li [Ewropa û cîhanê bi rengek saltire (Saint Andrews Cross, an crossbuck ) têne nîşankirin da ku bikarhênerên rê li ser derbasbûna astê û / an derbazbûna astê de hişyar bikin bêyî ku çi astengî hebe. Ev xaç li Slovenyayê li ser xaçerêyek astek e.]]
[thumb| A bihurka li Hoylake, Merseyside, [Îngilistan, Brîtanya bi trêneke derbas]]
[thumb| Li Abington, [Massachusetts, Dewletên Yekbûyî (DY) xaçerêyek hesinî]]
Xaçerêya **astî xaçerokek** e ku xeta rêhesin di rê an rêgezê re derbas dibe, an jî di rewşên kêm de pîstek balafirgehê, di heman astê de,  berevajî xeta hesinî ya ku di ser re an di bin re derbasbûnek an tunelek derbas dike . Navên din **de derbasbûna asta** **hesinî**, **derbasbûna** **hesinî** (di serî de navneteweyî), **derbasbûna** rêhesinî (bi giranî Amerîkaya Bakur), **derbasbûna pola**,  **riya bi rêhesin**, **xaçparêz**, **derbasbûna trênê** û **RXR** (kurtkirî).

Li Ewropa zêdeyî 100,000 derbasbûnên astê hene û li Amerîkaya Bakur jî zêdeyî 200,000 derbasbûn hene.

## Dîrok

## Ewlekarî
[thumb| Derbasbûna astê li [Almanya bi sensoreke radarê ya hêkîn-teşe ji bo dîtina astengiyên li ser derbasbûnê]]
 
Xaçerêkên asta Kirwatî dişibihin xaçerxên Sllovenî ku ronahî di sêgoşeyek de ji çirayên sor pêk hatine. Gelek derbasbûn bi asteng û zengilên otomatîkî ne.

## Nîşe

## Çavkanî
Babûlmuezem

[rast|thumb|Babu'l-Muezem di adara 1917an de dema [Stanley Maude kete nav Bexdayê.]]
**Babûlmuezem**, **Babu'l-Muezem** (bi erebî: باب المعظم, *Bab al-Mo'atham*), taxeke navçeya Rusafe ye li parêzgeha Bexdayê, Iraq. Tax li kêleka rojhilat a rûbarê Dîcleyê ye. Pirtûkxane û Arşîva Neteweyî ya Îraqê, Zanîngeha Bexdayê, Bajarê Bijîşkî ya Bexdayê û Baxçeyê berê yê Ridvan li vê taxê ne.

## Çavkanî

Kategorî:Bexda
Kategorî:Taxên Bexdayê
Goristan Cengî ya Bexdayê ya Deriyê Bakur

**Goristana Cengî ya Bexdayê ya Deriyê Bakur** () goristaneke li paytexta Bexdayê ya Iraqê ye. Ev goristan aramgeha dawî ya 4480 kesî ye, gelek ji wan kesên leşkerî ne yên ku di Şerê Cîhanî yê Yekem û Şerê Cîhanî yê Duyem de li Îraqê hatine kuştin. Di 2012an de bingehên nû yên bibeton yên 511 kêlikan ji aliyê Commonwealth War Graves Commission (CWGC) ve hatine çêkirin û tanên nû li dor hatine avakirin.

Li xeynî gorên kesên leşkerî yên Commonwealtha brîtanî, 127 gorên kesên din ên ku di şerên cîhanî de hatine kuştin, ji nav wan 100 mezelên tirkan û 41 gorên kesên sivîl jî hene.

Goristan li taxa Wezîriye ye ku dikeve navçeya Rusafe ya Bexdayê. Deriyê sereke yê goristanê ber Koleja Hunerê û Enstîtuya Rêvebiriyê ya li Zanîngeha Bexdayê ye.

Goristan ji hêla sê nifşên malbata Ferî ve tê xemilandin û parastin.

## Kesên navdar ên ku li Goristanê veşartî ne
* Lieutenant General Sir Frederick Stanley Maude, m. 18 çiriya paşîn 1917. Aramgeheke piçûk jê re hatiye avakirin
* Lieutenant Colonel John Hugo Bill, m. 2 çiriya paşîn 1919. Gora wî: XIX. G. 4..
* Captain Alfred Christopher Pearson, m. 4 nîsan 1919. Gora wî: XIX. F. 12.
* Captain Kenneth Robert Scott, m. 2 çiriya paşîn 1919. Gora wî: XII. D. 14.

## Çavkanî

Kategorî:Goristanên Îraqê
Robert Wadlow

**Robert Pershing Wadlow** (jdb 22ê sibata 1918 – m. 15ê tîrmeha  1940), ku wekî Alton Giant û Giant of Illinois jî tê zanîn, zilamekî amerîkan bû ku di dîroka tomarkirî de kesê herî dirêj bû ji bo wî delîlên bênavber hene. Ew li Alton, Illinois, bajarekî piçûk nêzîkê St. Louis, Missouri, çêbû û mezin bû.

Wadlow di mirina xwe de di 22 saliya xwe de gihîşte bilindahiya 2,72 m û 199 kg. Mezinahiya wî ya mezin û mezinbûna berdewamiya wî di mezinbûnê de ji ber hîpertrofiya glanda hîpofîzaya wî bûn, ku encamek anormalî asta bilind a hormona mezinbûna mirovî (HGH). Heya dema mirina wî jî, ne diyar bû ku mezinbûna wî bidawî bû.

## Jiyana berî
Wadlow li Alton, Illinois, di 22ê sibata 1918 de, ji Harold Franklin û Addie May (Johnson) Wadlow re çêbû, û ji pênc zarokan mezintirîn bû. Ew di 8 saliya xwe de ji bavê xwe dirêjtir bû, û di dibistana seretayî de maseyek taybetî ji bo wî hate çêkirin. Dema ku mezûnbûna xwe ji Lîseya Alton di 1936 de, ew 254 cm  bû. Wî bi mebesta xwendina dadrêsê li Koleja Shurtleff tomar kir.

## Salmezinî û mirin
Wadlow dema rêve diçû bendên lingan dixwest û di ling û lingên wî de hestek piçûk hebû. Wî çu carî erebeya seqetan bikar neanî.

Wadlow piştî gera xweya 1936 ya Dewletên Yekbûyî bi Ringling Brothers Circus re bû navdar, li zencîreya Madison Square Garden û Boston Garden (qet li tenişta pêşan) xuya kir. Di dema xuyangkirinên xwe de, wî cilên xweyên rojane li xwe kir û daxwaza sîrkê red kir ku ew kumek û dûvikên jorîn li xwe bike.

Di 1938 de, wî bi Pargîdaniya Navneteweyî ya Pêlavê, ku wî pêlavan belaş pêlav peyda kir, dîsa tenê di kincên wî yên kolanan ên rojane de, geryanek danasînê dest pê kir. Wadlow xwe dît ku di reklamê de dixebite, ne wekî fenek pêşangeh. Wî xwedan hêzek mezin a fîzîkî bû çend rojên dawî yên jiyana wî.
çep|thumb|Pelavê WadlowWadlow girêdayî Fermana DeMolay bû, rêxistina ji hêla mêrên ciwan re ji hêla Masonan ve hatî piştgirî kirin, û paşê Mason bû. Çiriya paşîn 1939, Wadlow di bin hukmê Grand Lodge of Illinois A.F. û A.M. de Master Mason bû.

Salek berî mirina wî, Wadlow John Rogan wekî kesê herî mezin ê her demê derbas kir. Di 27ê hezîrana 1940an de (18 roj berî mirina wî), bijîşkan ew pîvand ku ew 8 lingên 11,1 inches (2,72 m) e.

Kategorî:Amerîkî
Tesalya (parêzgeh)

**Tesalya**, (bi grekî: Θεσσαλία *Thessalía*) yek ji herêmên kevneşopî û îdarî yên modern ên Yewnanistanê ye, ku piraniya wan ji herêma antîk a bi heman navî pêk tê. Beriya Serdema Tarî ya Yewnan, Telasya bi navê Aeolia ( yewnaniya kevn: Αἰολία, Aiolía) hatiye binavkirin. Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya parêzgehê bi qasî 732.762 kes e.

## Bajarên herêmê

## Çavkanî

Kategorî:Parêzgehên Yewnanistanê
Êşîn

[thumb| Maskek trajîk a li ser pêşangeha Theateranoya Dramatîk a Royal li [Stockholm, Swêd.]]
**Êşîn**, an **êşan** bi wateya ne rehatî û eziyat kêşan dihêt 

bi gelemperî wekî fîzîkî an jî derûnî têne kategor kirin.  Ew dibe ku di hemî dereceyên tûjiyê bigire heya bê tehamulîyê.

## Bêjezanî
Bêjeya *êş* carinan di wateya teng a êşa laşî de tê bikar anîn, lê pir caran ew behsa êşa psîkolojîkî dike, an jî pir caran hîn jî ew êşê di wateya fireh de, ango her hestek an hestek ne xweş dibîne . Peyva *êş* bi gelemperî behsa êşa laşî dike, lê ew di heman demê de hevwateyek hevpar a *êşê ye jî* . Peyvên *êş* û *azar* bi gelemperî her du bi hev re bi awayên cûda têne bikar anîn. Mînakî, ew dikarin wekî hevwateyên guhêrbar werin bikar anîn. An jî dibe ku ew di 'dijberî' de ji hev re werin bikar anîn, wekî "êş fîzîkî ye, êş giyanî ye", an "êş neçar e, êş vebijarkî ye". An jî dibe ku ew ji bo pênasekirina hev bêne bikar anîn, wekî di "êş êşa laşî ye", an "êş êşek giran a laşî an derûnî ye"

## Huner û wêje
rast|thumb|340x340px|<center> ''Dîmen bi Daketina carcarus''</center><center> ji hêla Pieter Brueghel Pîrê</center>

## Çavkanî


Kategorî:Pirsgirêkên civakî