open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Audi

**Audi AG** () ew afirênera otomobîla almanî ye. di 1909 de bi fermî ji hêla endezyar August Horch ve hat bûye damezrandin. lê bi rastî her di sala 1899 wek fikara August Horch ew fikreya hebû.

Audi pargîdaniyek tevahî ya Koma Volkswagen e û koka wê li Ingolstadt Bavaria li Almanya ye. Wesayîtênên marqebî yên Audi li seranserê cîhanê li neh saziyên hilberînê têne hilberandin. Rehênên pargîdaniyê tevlihev in, vedigerin destpêka sedsala 20-an û pargîdaniyên destpêkê (Horch û *Audiwerke*) ku ji hêla endezyar August Horch ve hatine damezrandin ; û du çêkerên din (DKW û Wanderer), di sala 1932an de dibin sedema damezrandina Yekîtiya Oto . Serdema nûjen a Audi bi bingehî di 1960an de dest pê kir dema ku Auto Union ji hêla Volkswagen ve ji Daimler-Benz hate stendin .  Piştî ku marka Audi bi destpêkirina 1965 rêzeya Audi F103 ji nû ve destpê kir, Volkswagen di 1969 de Auto Auto bi NSU Motorenwerke re kir yek, bi vî rengî forma îroyîn ya pargîdaniyê afirand.
 

## Dîrok

### Zayîna pargîdanî û navê wê
Pargîdaniya otomobîlan Wanderer di destpêkê de di 1885 de hate damezrandin, paşê bû şaxek ya Audi AG.
thumb| 1923 Audi Type E

## Models

Audi di van salên dawî de bi Formula One ve hate girêdan lê ji ber raya pargîdaniyê ku ew ne giredayî otomobîlên rê ye ne her gav berxwe dide, lê teknolojiya yekîneya hêza hîbrîd di werzîşê de hate pejirandin, nêrîna pargîdaniyê dişoxilîne û lêkolînê di bernameyê de teşwîq dike ji hêla serokê berê yê tîmê Ferrari Stefano Domenicali ve .

## Kirrûbirrîn
rast|thumb| Tîpa Audi Sans (hat bikar anîn 1997–2009)
rast|thumb| Type type Audi Type (ji 2009 ve tê bikar anîn)

## Her weha bibînin

* DKW
* Horch
* Wanderer (pargîdanî)

## Çavkanî


Kategorî:Volkswagen AG
August Horch

**August Horch** (12 Çirî 1868 – 3 Sibat 1951) ew mihendis û pêşengê otomobîla almanî ya ji corê Audi bû.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* Newspaper clippings about August Horch in the 20th Century Press Archives of the ZBW

Kategorî:Jidayikbûn 1868
Kategorî:Mirin 1951
Pedala gazê

**Pedala gazê** mekanîzmayek e ku herikîna şilavê bi tûjkirin an astengkirinê tê rêvekirin.

Hêza motorek dikare bi sînorkirina gazên hundugazê (bi karanîna gazê were zêdekirin an kêm kirin), lê bi gelemperî tê kêm kirin. Terma *throttle* hatiye ku bi nefermî, her mekanîzmayeke ya ku pê hêz an jê leza motorekî tê rêkûpêk kirin, wek pedala lezker a gerîdey Ya ku bi gelemperî *gaz* (di çarçova hewavaniyê de) tê binavkirin, bi taybetî ji bo balafirên. 

## Motorên şewitandina navxweyî
thumb| Dîmenek xaçerokî ya valahiyek bilbil
Di motora şewitandina navxweyî de, throttle bi rêkûpêkkirina mîqdara sotemenî an hewaya ku dikeve motorê ve tê wateya kontrolkirina hêza motorê. Di nava wesayitê de motor kontrola bikaranîn ji aliyê ajovanê ji bo biserûberkirina hêza carinan throttle, accelerator, an gazê navê pedal . Ji bo motorek benzînê, gaz bi piranî mîqdara hewa û sotemeniya ku dihêle bikeve motorê rêkûpêk dike. Di van demên dawî de, ji bo motorek GDI, gazê mîqdara hewa destûr dide ku bikeve hundurê motorê. The throttle of a diesel, dema ku heye, herikîna hewayê di motorê de birêkûpêk dike.

## Badanê gazê
thumb| Pêkhatên laşek gazê ya tîpîk|girêdan=Special:FilePath/Throttlebody.png
çep|thumb| Laşê gazê sensora pozîsyona gazê nîşan dide . Kabloya gazê li milê çepê yê werçerxe û reş girê dide. Koxa bi rengê sifir a li kêleka vê xuya dibe dema ku pedal tê berdan gazê vedigire rewşa xweya betal (girtî).
rast|thumb| Wêne ya BMW S65 ji E92 BMW M3 heşt laşên gazê yên takekesî nîşan dide|girêdan=Special:FilePath/Bmw_e92_m3_engine3.jpg

## Her weha bibînin

* Otomobîla adapteyî

## Çavkanî
2. ji wikipediya Engilîzî
Kleine Freiheit (fîlm)

***Kleine Freiheit*** (*Azadiya biçûk*, sernavê navneteweyî *A Little Bit of Freedom*) fîlmekê derhênerê kurd Yüksel Yavuz e. Fîlm li ser hevalîniya û (pêwendiya paşê) di navbera du xortên koçberin ên ku ne qanûnî koçberî Almanya bû ne.
## Naverok
Baran ciwanekî Kurd e, piştî ku dêûbavên wî alîkariya serhildêrên Kurd kiribû, ji hêla mîlîsên Tirk ve hatin gunehbarkirin bi xayîntî kirinê û dûv re hatin kuştin şandin Hamburg. Naha Baran 16 salî ye, nahêlin ku ew li Almanya bimîne û bi hêviya tarî ya paşve dersînorkirinê re rû bi rû ye.

Baran bi Chernor nas dike , lawek afrîkî ku xwedan heman pirsgirêk e û ku ji bo pere qezenc ke tiryak difiroş e .

Dema ku Baran xayinê malbata wî ferq dike û dixwaze wî bikuje tişt hîn aloztir dibin. Lêbelê, zilam doza jiyana xwe dike û Baran wî spartiye. Di dawiyê de, herdu Cherno û Baran, ên ku ji bo azadkirina Cherno hewlek bêhêvî dabûn, ji hêla polîs ve têne girtin.

## Lîstikvanên fîlmê

* Çağdas Bozkurt wek Baran
* Necmettin Çobanoglu wek Selîm
* Leroy Delmar wek Chernor
* Sunay Girisken wek Nergiz
* Nazmi Kirik wek Haydar
* Suzana Rozkosny wek Alma
* Naci Özarslan wek Şef ( Chef )
* Thomas Ebermann wek Käpt'n ( Kapîtan )
* Oktay Çagla wek Delîl
* Demir Gökgöl wek Hecî Baba ( Haci Baba )

Endamên din ên kastê:

* Alpay Aksungur wek Küchenhilfe
* Turgay Aydin wek Murat
* Ibrahim Bah wek Şefê Chenor
* Jasmina Barjamovic wek pismama Nergiz
* Charlotte Crome wek karmenda jin ( Beamtin )
* Abdulrahman Gülbeyaz wek Muzîkvan
* Bright A. Isokpan wek Tellerwäscher
* Joachim Kappl wek karmend ( Beamter)
* Tolga Kaya wek Genosse
* Atilla Kiliç wek Genosse
* Joanna Kitzl wek Meryem
* Samuel Makinde wek Hevalê yekem ê Chenor
* Ismael Nabe wek Hevalê duyem ê Chenor
* Piro as Fleischlieferant
* Thomas Roth wek Fahnder
* Holger Umbreit wek Fahnder
* Cafer Yildiz wek sewzefiroş ( Gemüsehändler)
* Sema Çagla wek Genosse

## Rexneya fîlmê
Di sala 2003 de, ew fîln di Festîvala Fîlman a Cannesê de hate pêşandan.

Fîlm, bi taybetî ji ber ku rast li ser nakokiya Tirk – Kurd û pêşengiya lîstikvanên neprofesyonel rast tê xuyang kirin, pir xweş hat pêşwaz kirin. Çağdaş Bozkurt di mîhrîcana fîlmê ya Enqereyê de xelata lîstikvaniyê stend, lê fîlm li Stembolê (Festîvala Navneteweyî ya Fîlmê ya Stembolê) xelata hilbijartinê ya temaşevanan stend û di Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Enqereyê de 'Xelata Grand Prix' stend.

Kleine Freiheit, sernavê almanî yê fîlmê, ("Azadiya Piçûk", bi peyv bi wergêran hatî wergerandin) gotinek li ser Große Freiheit e (bi wateya "Azadiya Mezin"), navê navdar ê kolanek li taxa çiraya sor li St.Pauli li ku naverok tê danîn.

## Çavkanî

Kategorî:Fîlmên almanî
Kategorî:Fîlmên 2003an
Yewnanistana Rojava (parêzgeh)

**Yewnanistana Rojava (parêzgeh)**, (bi grekî: Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας *Periféreia Dytikís Elládas*)
yek ji sêzdeh parêzgehên îdarî yên Yewnanistanê ye. Parêzgeh li rojavayê erdnîgariya Yewnanistanê ye û ji bakurê rojavayê nîvgirava Peloponeseyê pêk tê. Rûerd a parêzgehê 11.336 km² çarçik û nifûsa wê, li gorî hejmartina sala 2011an 679 hezar û 796 kes e.

## Bajarên mezin ên parêzgehê

* Missolonghi (Μεσολόγγι)
* Agrinio (Αγρίνιο)
* Aigio (Αίγιο)
* Amaliada (Αμαλιάδα)
* Patras (Πάτρα)
* Pyrgos (Πύργος)
* Nafpaktos (Ναύπακτος)

## Çavkanî

Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1987an de hatine avakirin
Kategorî:Parêzgehên Yewnanistanê
Makedonyaya Rojava (parêzgeh)

**Makedonyaya Rojava**', (bi grekî:Δυτική Μακεδονία) yek ji sêzdeh parêzgehên îdariya Yewnanîstanê ye, ku ji beşê rojavayê Makedonya Yewanistanê pêk tê. Parêzgeh, bakurê rojavayê Yewnanistanê cîwarbûye û bi yekeyên herêmî yên Florina, Grevena, Kastoria, û Kozani de hatiye dabeşkirin. Nêzîkî 280.000 kes ve, di sala 2017an de li herêma Yekîtiya Ewropayê de yek ji rêjeya bêkariyê ya herî bilind bû.

## Bajarên parêzgehê

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1987an li Yewnanistanê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1987an de hatine avakirin
Kategorî:Parêzgehên Yewnanistanê
Ayçî, Seqiz

**Ayçî** gundekî ser bi navenda navçeya Seqizê li Kurdistana Îranê ye.

Kategorî:Gundên Seqizê
Eyûb, Seqiz

**Eyûb** gundekî ser bi navenda bajarê şaristana Seqizê li Kurdistana Îranê ye.

## Bibîne
* Şaristana Seqizê

Kategorî:Gundên Seqizê
Alîmekan, Bane

**Alîmekan** gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.

Kategorî:Gundên bajarê Baneyê
Trieste

**Trieste** (bi kurdî wek **Trîest** jî tê nasîn, bi zimanê fûrlanî: *Triest*, bi slovenî: *Trst*), bajarekî komun a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Friuli-Venezia Giuliayê ye. Bajêr, di heman demê de navenda parêzgeha Trieste ye û bajarê herî mezin a herêmê ye.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:550 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:300000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1700 text:1700
  bar:1800 text:1800
  bar:1850 text:1850
  bar:1869 text:1869
  bar:1880 text:1880
  bar:1887 text:1887
  bar:1910 text:1910
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1700 from:0 till:5000
  bar:1800 from:0 till:30000
  bar:1850 from:0 till:70000
  bar:1869 from:0 till:123098
  bar:1880 from:0 till:144844
  bar:1887 from:0 till:158478
  bar:1910 from:0 till:229510
  bar:1921 from:0 till:239558
  bar:1931 from:0 till:250170
  bar:1936 from:0 till:248307
  bar:1951 from:0 till:272522
  bar:1961 from:0 till:272723
  bar:1971 from:0 till:271879
  bar:1981 from:0 till:252369
  bar:1991 from:0 till:231100
  bar:2001 from:0 till:211184

PlotData=
  bar:1700 at: 5000 fontsize:S text:5.000 shift:(-8,5)
  bar:1800 at: 30000 fontsize:S text:30.000 shift:(-10,5)
  bar:1850 at: 70000 fontsize:S text:70.000 shift:(-10,5)
  bar:1869 at: 123098 fontsize:S text:123.098 shift:(-10,5)
  bar:1880 at: 144844 fontsize:S text:144.844 shift:(-10,5)
  bar:1887 at: 158478 fontsize:S text:158.478 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 229510 fontsize:S text:229.510 shift:(-10,-5)
  bar:1921 at: 239558 fontsize:S text:239.558 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 250170 fontsize:S text:250.170 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 248307 fontsize:S text:248.307 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 272522 fontsize:S text:272.522 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 272723 fontsize:S text:272.723 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 271879 fontsize:S text:271.879 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 252369 fontsize:S text:252.369 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 231100 fontsize:S text:231.100 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 211184 fontsize:S text:211.184 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderka ISTAT

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Friuli-Venezia Giulia
Udine

**Udine**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Friuli-Venezia Giuliayê ye. Di heman demê de bajar navenda parêzgeha Udineyê ye.
## Gelhe
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya bajarê 99.051 kes e.
## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên sedsala 10an li Îtalyayê
Kategorî:Avabûnên 983an
Kategorî:Bajar û bajarokên Friuli-Venezia Giulia
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Udineyê
Pordenone

**Pordenone**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Friuli-Venezia Giuliayê ye. Di heman demê de navenda parêzgeha Pordenoneyê ye.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:55000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:0
  bar:1871 from:0 till:9561
  bar:1881 from:0 till:11152
  bar:1901 from:0 till:13642
  bar:1911 from:0 till:18141
  bar:1921 from:0 till:21927
  bar:1931 from:0 till:23481
  bar:1936 from:0 till:22174
  bar:1951 from:0 till:27171
  bar:1961 from:0 till:34055
  bar:1971 from:0 till:47364
  bar:1981 from:0 till:52094
  bar:1991 from:0 till:50192
  bar:2001 from:0 till:49122

PlotData=
  bar:1861 at: 0 fontsize:S text:n.d. shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 9561 fontsize:S text:9.561 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 11152 fontsize:S text:11.152 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 13642 fontsize:S text:13.642 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 18141 fontsize:S text:18.141 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 21927 fontsize:S text:21.927 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 23481 fontsize:S text:23.481 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 22174 fontsize:S text:22.174 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 27171 fontsize:S text:27.171 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 34055 fontsize:S text:34.055 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 47364 fontsize:S text:47.364 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 52094 fontsize:S text:52.094 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 50192 fontsize:S text:50.192 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 49122 fontsize:S text:49.122 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderka ISTAT 

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Friuli-Venezia Giulia
Gorizia

**Gorizia** (sl. *Gorica*, fur. *Gurize*), bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Friuli-Venezia Giuliayê ye. Di heman demê de navenda parêzgeha Goriziayê ye.
## Gelhe
Li gorî daneyên sala 2017an hêjmara niştecihên komûnê 34 hezar û 428 kes e.
## Çavkanî

Kategorî:Bajarên dabeşkirî
Kategorî:Bajar û bajarokên Friuli-Venezia Giulia
Eno

**Eno** an jî navê rast **Ensar Albayrak** (jdb. 18 hezîranê 1997, Qowanciyan, Xarpêt, Bakurê Kurdistanê), rapvan û stranbêjê alman e ku bi eslê xwe kurd e.

## Jiyana berî
Rapvanê kurd Eno li Qowanciyan, navçeyek li Elezîzê ji dayik bû, û piştra li Wiesbaden mezin bû. Dema ku ew sê sal û nîv bû malbat ji wir koç kir û di destpêkê de li Wiesbaden di bin mercên nehs de dijiya heya ku dêûbavên wî serlêdana penaberiyê kirin. Eno heya heşt saliya xwe neçû dibistanê. Wekî ku ji hawîrdora malbatê ya nêzîk tenê yek e, wî sertîfîkaya derketina dibistanê heye û li Zanîngeha Zanistên Bicîhkirî ya RheinMain endezyariya avahiyê dixwîne.

## Kariyera rapvaniyê

### Destpêkên zû
Di dema xwendina xwe de, wî di 2016 de dest bi rapê kir û stranên xweyên yekem li YouTube bar kir. Wî di destpêkê de ji xwe re digot Eno183, li ser bingeha nasnavê xwe û koda postê ku ji bo Wiesbaden diqede.

Stranên yekem di YouTubeê de serketinek rêzdar bi dest xistin, ji ber vê yekê *Ich will* nêzîkê nîv mîlyon kes dîtin. Wekî din, Eno beşdarî formata Von der Straße bû di chartên rapvanên Celo & Abdi û labela wan 385idéal de. Pêşkeftina wî bi strana *Wer macht Para?* digel Dardan, ku di nav demeke kurt de sê mîlyon dîtin li ser YouTube girt.

Piştî ku Xatar wî bi labela xwe *[[Kopfticker]]' navîşand, wî xwendina xwe sekinand.

Albûma wî ya kolanî an mixtape Xalaz di 5ê çileya 2017an de bi navgîniya Kopfticker Records hate weşandin û di chartên Almanyayê de gihîşt hejmara 39an. Di 2017 de, şopa AMG2 bi [[Azziz Memo|Azzi Memo]] re, ku di chartên almanî de gihîşt hejmara 8an, şopand.

Di 11ê gulana 2018an de, Eno dixwest konserek belaş bide da ku nîşana vekirina firoşgeha xwarina bilez a Harput Burger li Wiesbaden bide. Lêbelê, dema ku 3000 kes li kolanê qelebalix bûn, ku hin ji wan ji Frankfurt, Hanau û Saarland hatibûn, neçar bû ku konser were betal kirin.

Di sala 2018an de, Eno yekem single *Wäwä*, *Penthouse*, *Canê canê* (bi hev re Raschid Moussa) û *Mercedes* serbest berdan, hemî ev bûn ku di nav chartên Alman de cih bigirin. Albûma wî Wellritzstraße di 26ê ciriya pêşîn a 2018an de hate weşandin û bi navgîniya labela sereke [[Alles oder Nix Records]] hate weşandin.

Ew piştî ku albûma xwe ya paşîn a bi navê 'Brot' li [[Alles oder Nix Records]] derxist, ku ji sala 2018-an vir ve lê dixebitî, ji pargîdaniyê derket. Eno, ku di Cotmeha 2022-an de ji pargîdaniyê derket, di heman salê de bi [[Universal Music|Universal Music Group/Urban]] Bajar re îmze kir.

== Dîskografî ==

=== Albûm ===
{| class="wikitable"
! rowspan="2" |Sal
! rowspan="2" |Sernav 
! colspan="3" |Peak chart positions
|-
!Almanya 
!Awistirya
!Swîsre
|-
|2018
|*Wellritzstrasse*
|5
|–
|41
|-
|2019
|*Fuchs*
|3
|6
|10
|-
|2020
|*Bonität*
|16
|35
|50
|-
|2022
|*Brot''
|62
|-
|-

### Mixstape

### Singles

#### As lead artist

#### As featured artist

### Other charted songs

## Girêdanên derve

* Malper li ser Facebook

## Çavkanî

Kategorî:Hunermendên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1998
Kategorî:Kesên ji Elezîzê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Rapvanên alman
Kategorî:Rapvanên kurd
Brescia

**Brescia**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Lombardiyayê ye. Bajêr, Di heman demê de navenda parêzgeha Bresciayê ye.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:250000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 56878
  bar:1871 from:0 till: 58539
  bar:1881 from:0 till: 62899
  bar:1901 from:0 till: 73033
  bar:1911 from:0 till: 87210
  bar:1921 from:0 till: 103636
  bar:1931 from:0 till: 114607
  bar:1936 from:0 till: 123332
  bar:1951 from:0 till: 142059
  bar:1961 from:0 till: 172744
  bar:1971 from:0 till: 210047
  bar:1981 from:0 till: 206661
  bar:1991 from:0 till: 194502
  bar:2001 from:0 till: 187567

PlotData=

  bar:1861 at: 56878 fontsize:S text: 56.878 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 58539 fontsize:S text: 58.539 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 62899 fontsize:S text: 62.899 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 73033 fontsize:S text: 73.033 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 87210 fontsize:S text: 87.210 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 103636 fontsize:S text: 103.636 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 114607 fontsize:S text: 114.607 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 123332 fontsize:S text: 123.332 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 142059 fontsize:S text: 142.059 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 172744 fontsize:S text: 172.744 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 210047 fontsize:S text: 210.047 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 206661 fontsize:S text: 206.661 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 194502 fontsize:S text: 194.502 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 187567 fontsize:S text: 187.567 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderka ISTAT

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îtalyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Brescia
Bergamo

**Bergamo** (bi zimanê lombardî: *Bèrghem*), bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Lombardiyayê ye. Bajêr, di heman demê de navenda parêzgeha Bergamoyê ye.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya nifûsa bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:150000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 44765
  bar:1871 from:0 till: 42662
  bar:1881 from:0 till: 44291
  bar:1901 from:0 till: 52482
  bar:1911 from:0 till: 64422
  bar:1921 from:0 till: 72260
  bar:1931 from:0 till: 80050
  bar:1936 from:0 till: 86788
  bar:1951 from:0 till: 104166
  bar:1961 from:0 till: 115887
  bar:1971 from:0 till: 128096
  bar:1981 from:0 till: 123504
  bar:1991 from:0 till: 114936
  bar:2001 from:0 till: 113143
  bar:2010 from:0 till: 120694

PlotData=

  bar:1861 at: 44765 fontsize:S text: 44.765 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 42662 fontsize:S text: 42.662 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 44291 fontsize:S text: 44.291 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 52482 fontsize:S text: 52.482 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 64422 fontsize:S text: 64.422 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 72260 fontsize:S text: 72.260 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 80050 fontsize:S text: 80.050 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 86788 fontsize:S text: 86.788 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 104166 fontsize:S text: 104.166 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 115887 fontsize:S text: 115.887 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 128096 fontsize:S text: 128.096 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 123504 fontsize:S text: 123.504 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 114936 fontsize:S text: 114.936 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 113143 fontsize:S text: 113.143 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 120694 fontsize:S text: 120.694 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderka ISTAT

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Hestiyên mil û dest

thumb|Mil û dest beşên pelepeykerê ne.
thumb|Mil û destek mirov ji 30 hestiyan pêk tê.

**Mil û destê** mirov beşek ji pelepeykerê ye.

Her mil û destek mirov ji 30 hestiyan pêk e. Hestiyên mil û dest bi gehên bizêw bi hev re girêdayî ne.

Mil ji du beşan pêk tê, jorê mil û jêrê mil. Jorê mil ji hestiyek, jêrê mil (bazend) ji du hestiyan pêk tê. Hestiyê beşa jorê mil wekî hestiyê bazû (hestîyê bask) () tê navkirin. Hestiyê bazû hestiyê herî dirêj û stûr e hestiyê mil e. Hestiyê baskê (bazû) bi seriyekî xwe ve bi hestiyê bêrok ve girêdayî ye, serê din ê hestiyê baskê jî li hêla anîşkê, bi herdu hestiyên jêrê mil ve girêdayî ye.

Ji herdu hestiyên jêrê mil, hestiyê yê stûr û kintir, wekî kewere () tê navkirin. Kewere li aliyê tiliya mezin a dest de cih digire. Hestiyê dirêjtir û ziravtir ê jêrê mil jî wekîzende (hestiyê enişkê) () tê navkirin. Hestiyê enîşkê li aliyê tiliya qilîçkê ya dest de cih digire. Hestiyên jêrê mil, ango kewere û zende li kêleka hev ji enîşkê heta zendê dirêj dibin û bi hestiyên meçeke yên dest ve girê dibin.

Hestiyên meçeke heîşt in. Li zendê destê de bi du rêzên bi awayekî çar û çar rêz dibin. Meçeke, hestiyên kin in. Rêza aliyê jêrê mil bi kewereyê re, rêza aliyê dest jî bi hestiyên şeyê dest ve girêdayî ne.

Hestiyên şeyê dest pênc in û li beşa kefa dest de cih digirin. Her yekî ji şeyên dest, bi tiliyekî ve girêdayî ye.

Hestiyên tiliyên destê 14 ne. Tiliya mezin ji du hestiyan, tiliyên din ji sê hestiyan pêk tên.

## Çavkanî

Kategorî:Biyolojî
Varese

**Varese**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Lombardiyayê ye. Berjêr, di heman demê de navenda parêzgeha Varese ye û 55 km li bakurê bajarê Mîlano yê cîwar bûye.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:95000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 17703
  bar:1871 from:0 till: 19339
  bar:1881 from:0 till: 20811
  bar:1901 from:0 till: 25046
  bar:1911 from:0 till: 29316
  bar:1921 from:0 till: 32583
  bar:1931 from:0 till: 38858
  bar:1936 from:0 till: 41869
  bar:1951 from:0 till: 53115
  bar:1961 from:0 till: 66963
  bar:1971 from:0 till: 83239
  bar:1981 from:0 till: 90527
  bar:1991 from:0 till: 85687
  bar:2001 from:0 till: 80511

PlotData=

  bar:1861 at: 17703 fontsize:S text: 17.703 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 19339 fontsize:S text: 19.339 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 20811 fontsize:S text: 20.811 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 25046 fontsize:S text: 25.046 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 29316 fontsize:S text: 29.316 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 32583 fontsize:S text: 32.583 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 38858 fontsize:S text: 38.858 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 41869 fontsize:S text: 41.869 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 53115 fontsize:S text: 53.115 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 66963 fontsize:S text: 66.963 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 83239 fontsize:S text: 83.239 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 90527 fontsize:S text: 90.527 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 85687 fontsize:S text: 85.687 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 80511 fontsize:S text: 80.511 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderka ISTAT

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Vareseyê
Behare Elewî

**Behare Elewî** an jî **Bahara Alavi** ( jdb. 1989 li bajarê Saqizê, Rojhilatê Kurdistanê - m. 2010), çalakvanê mafên mirovan, parêzvanê mafên jinan û blogereke kurd e. Di 1989an de li bajarê Saqiz, li Rojhilatê Kurdistanê ji dayik bû. Ew endamê kampanyaya berhevkirina milyonek îmzekirina ji bo guherandina qanûnên Îranê di berçavgirtina mafên jinan de bû. Behare Elewî, di serê sala 2010an de di bûyerek trafîkê de jiyana xwe jidest da..

## Jiyan
Behare Elewî , dema ciwaniya xwe, di 2005an de dest bi nivîsandinê kir û di 16 saliya xwe de dest bi parastina mafên jinan kir û di heman demê de wê dest bi nivîsandina tevnvîsa xwe, Keça Rojê kir. Bertekên ji mirovan diyar kir ku bandora nivîsên wê li ser kampanyayên din heye. Ew ji ber nivîsên xwe di bin zexta saziyên ewlehiya Îranê de bû.

Yek ji rêhevalên wê, Kaveh Kermanshahi, ku xelata Hellman / Hammett ji Human Rights Watch stendi bû, ew di hevpeyvînekê de digel Radio Zamaneh pêşkêşî Behare  kir, û got ku wî cesareta nivîsandinê ji Behare Elewî fêr bû.

Zêdetirî pênc salan ew di çarçova kampanyaya mafên mirovan û mafên jinan de li gelek bajarên Îranê geriya. Wê çalakvanên din ên mafên jinan û her weha mirovên asayî ronî kir û perwerde kir ku li dijî çandên çewt ên wekî sinetkirina jinan têkoşîn bike.

Li yek ji seferên xwe yên bi bavê xwe re, ew qeza derbas kir û mir.

Mirina wê di nav çalakvanên mafên mirovan û jinan de bertekên berfireh da, gelek gotar li ser jiyan û çalakiyên wê di medyayên cihêreng de hatin weşandin

### Werger
#### Bi kurmancî
* Bahara alavi webblog bi navê keça rojê zimane farisî

## Çavkanî

Kategorî:Blogerên îranî
Kategorî:Blogerên kurd ên jin
Kategorî:Çalakvanên mafên mirovan
Kategorî:Kesên ji Seqizê
Kategorî:Mirin 2011
Motor

thumb|Motor
[thumb|Motora [tirombêlan]]
thumb|Motora AC
**Motor**, makînên hêzê ne. Makînên teşeyek yên ku hêzê vedigerîne hêzeke mekanîkî. yên ku hêza materyalên sotemeniyê an jî hêza xwezayî vediguherîne hêza mekanîkî. Her wisa ew makînên di otomobîl û jeneratoran de têne bikar anîn motorên germahiyê ne. 

## Motorên germahiyê
Motorê germahiyê ya ku hêzên germê ji bo çêkirina hêzên mekanîkî bi kartînin. dikare ji bo cûrbecûrîye sotemeniyê li hundur an jî ji derveyî silindirên motorê were çêkirin.

### Cirneyên motorên germahiyê
* Motorên şewitandina navxweyî
* Motorên şewitandina derveyî

## Motorên Elektrîkê
Ew makînan ên ku hêza elektrîkê ji bo hêza mekanîkî vedigerînin.

### Cirneyên motorên elektrîkî
* Motora DC
* Motora AC

## Çavkanî

Kategorî:Elektrîk
Kategorî:Makîne

Kategorî:Otomotîv
Kişandin

rast|thumb|200x200px| Dravanî di pîvan û cûreyê de, li erd, av û li hewa pir diguhere. Li vir traktora mezin a balastê barê giran (bi vir de, veguherînek ) bi karanîna xêzikê dikişîne
**kişandin,** di nav bera dû an jî zêdetir ji dû tişt tê kirin, da ku ew ji hêla çavkaniyek an çavkaniyên hêzê ve bêne vekêşandin. Çavkaniya vekişînê dibe ku wesayîtek bejayî, an keştiyek an her tiştekê dinê be, ku ew barkêş tiştek be û bikare were kişandin. Ev dibe ku ji aliyê zincîreke, werîsek, bar, an îmkanên din ve bê kirin.

## Kêşandina Cûreyên trailer
thumb| Trailer rêwîtiyek celebek naskirî ya wesayîta şahiyê ne
thumb| Lowboys barên pir giran digirin
thumb| Gelek keştiyên hêzê li ser trailerek bicîh dibin

## Ewlehiya tewrê
thumb| Deryavanan V-22 Osprey bi piergeya Naval Station Norfolk ve dikişînin

## Kapasîteya kişandinê
thumb|A Morris C8 towing a 25-pounder
thumb|245x245px| Wesayîtên vegerandina tank hatine sêwirandin ku di her şert û mercî de, di nav şer de, barê pir giran bikişînin

## Kêşandina Owkêşkirina wesayîtan
rast|thumb| Tirombêla barkêş a boomê ya celebê giran
rast|thumb| Bi kamyonek hilweşiyayî

* damezrandina nexşeyek lîsansê ji bo kamyonên bargir ên ku karûbarên kişandina qezayê pêşkêş dikin 
* pêdivî bi pejirandina kargêrên karsaziyên karûbarên kişandina qezayê û rêveberên depoyên ku ji wan kamyonên karesatê yên qezayê kar dikin 
* pêwîstî bi pejirandina ajokarên kamyonan ên qeza 
* damezirandina hewcedarî û parastinên têkildarî depokirin û tamîrkirina wesayîtên motorê yên piştî qezayên rê. 

## Firrok
Gliders bi balafirên ku hêzdar dibin li hewa têne kişandin. Tugên hedef ji bo pratîka hedefa leşkerî li hewa têne kişandin.

## Kêşandin bi rêya Keştiya
thumb|100x100px| Tugboatek di operasyonê de

## Çavkanî
Kêleka riyê

thumb| Di vî wêneyî de milê Riya Saskatchewan 11 (ku li rastê xeta spî ya hişk tê xuyang kirin ) têra xwe fireh e ku otomobîlek rawestandî bicîh bîne bêyî ku rê li seyrûseferê bigire di rêçên rêwîtiyê de
[thumb| Li [Komara Îrlendayê, xeta zer li destê rastê, Kêlaka Rê ye ji bo sekinandina otrumbîlan heka bê û pirsgirêkek di otrumbîlekê de çê bibe.]]

**Kêleka riyê**, **rexê riyê** an **rexê zehmetiyê** yê riyan (bi inglîzî *hard shoulder*) qadek zor li kêleka rêyek serekî ye. ku ger pirsgirêkek cidî hebe ajokarên otomobîlan (Ereban) dikarin lê bisekn in. ku li aliyê rastê li welatên li ser aliyê rastê qels dikin. û LiLi aliyê çepê jî li welatên ku li milê çepê hajotn ê dikin. 
## Armanc
Pêdivî gelek karanîn hene, di nav de:

* Wesayîtên acîl ên wekî ambulans, kamyonên agirvemirandinê û otomobîlên polîs dikarin milê xwe bikar bînin da ku tevliheviya trafîkê derbas bikin .
* Di bûyera acîlbûn an têkçûnê de, ajokarek dikare bikeve milê ku ji herikîna seyrûseferê derkeve û ewlehiyek mezintir bistîne.
* Birêvebiriya seyrûsefra çalak, ku li ser rêyên pir-lane yên qerebalix tê bikar anîn, dibe ku rê bide 'milê dijwar' ji hêla seyrûsefera giştî ve di leza kêm de di dema demjimêrên pir trafîkê de.
* Li hin deveran dibe ku "milê bypass otobusê" were peydakirin ku dihêle karûbarên otobusê trafîka sekinî derbas bikin.
* Pêdiviyên şehkirî cîhek din peyda dikin, pêdivî ye ku ajokar hewceyê çalakiyek dûrbîn be (wek mînak ji ajotvanek rêyek çewt dûr bikeve) an jî hewce dike ku kontrola wesayîta xwe ji nû ve bistîne berî ku pevçûnek çûnûhatin çêbibe.
* Li hin deverên gundewarî yên bê peyarê, dibe ku rê were dayîn ku peyade û bîsîkletvan li ser milên xwe bimeşin an siwar bibin.
* Li ser rêbendên dorpêçkirî, milên devê xwe ji rêçên rêwîtiyê dûr dixin ku xetera hîdro-plankirinê kêm dike, û şewitandin û sprakirina ava bahozê li ser peyayan bi karanîna her peyarêkê cîran kêm dike.
* Milên asfaltî berî ku av li binyada rê bikeve, avê ji rê dûr dixin û hêviya jiyana rûyê rê zêde dike.
* Shoulders alîkariyê dikin ku piştgiriya avahî ya jêzêde ya rê.
* Gava ku şofêrên nîv-kamyonê hewceyê xewê ne û li rawestgehên kamyon û deverên bêhnvedanê cîhên parkkirinê tune, yan ji ber ku li wir dezgehên wusa tune an jî ji ber ku hemî cîhên parkkirinê yên nîv-kamyon tijî dagirtî ne, dibe ku ajokar berê xwe bidin milê otobanê û di kabîna kamyona wan de radizên.
* Li hin welatan, parkirina li milê ji hêla qanûnê ve nayê qedexekirin, û hilbijêrên mişmiş û berûkan bi gelemperî wan li rêyên ku di daristanekê re derbas dibin bikar tînin.

## Taybetmendiyên gelemperî

## Bikaranîna acîl ji hêla hemî trafîkê ve

## Çavkanî
Como

**Como**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Lombardiyayê ye. Bajêr di heman demê de navenda parêzgeha Comoyê ye û 50 km dikeve bakurê rojhilata bajarê Mîlanoyê.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:100000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2009 text:2009

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 31260
  bar:1871 from:0 till: 33369
  bar:1881 from:0 till: 36183
  bar:1901 from:0 till: 43714
  bar:1911 from:0 till: 50203
  bar:1921 from:0 till: 53767
  bar:1931 from:0 till: 60128
  bar:1936 from:0 till: 62415
  bar:1951 from:0 till: 70447
  bar:1961 from:0 till: 81983
  bar:1971 from:0 till: 97996
  bar:1981 from:0 till: 95571
  bar:1991 from:0 till: 87059
  bar:2001 from:0 till: 78680
  bar:2009 from:0 till: 84085

PlotData=

  bar:1861 at: 31260 fontsize:S text: 31.260 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 33369 fontsize:S text: 33.369 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 36183 fontsize:S text: 36.183 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 43714 fontsize:S text: 43.714 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 50203 fontsize:S text: 50.203 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 53767 fontsize:S text: 53.767 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 60128 fontsize:S text: 60.128 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 62415 fontsize:S text: 62.415 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 70447 fontsize:S text: 70.447 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 81983 fontsize:S text: 81.983 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 97996 fontsize:S text: 97.996 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 95571 fontsize:S text: 95.571 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 87059 fontsize:S text: 87.059 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 78680 fontsize:S text: 78.680 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 84085 fontsize:S text: 84.085 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderka ISTAT 

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Comoyê
Pavia

**Pavia**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Lombardiyayê ye. Di heman demê de navenda parêzgeha Paviayê ye.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:
 
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:90000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 33965
  bar:1871 from:0 till: 38079
  bar:1881 from:0 till: 37721
  bar:1901 from:0 till: 37611
  bar:1911 from:0 till: 43222
  bar:1921 from:0 till: 44861
  bar:1931 from:0 till: 53453
  bar:1936 from:0 till: 56122
  bar:1951 from:0 till: 63683
  bar:1961 from:0 till: 74962
  bar:1971 from:0 till: 86839
  bar:1981 from:0 till: 85029
  bar:1991 from:0 till: 76962
  bar:2001 from:0 till: 71214

PlotData=

  bar:1861 at: 33965 fontsize:S text: 33.965 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 38079 fontsize:S text: 38.079 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 37721 fontsize:S text: 37.721 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 37611 fontsize:S text: 37.611 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 43222 fontsize:S text: 43.222 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 44861 fontsize:S text: 44.861 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 53453 fontsize:S text: 53.453 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 56122 fontsize:S text: 56.122 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 63683 fontsize:S text: 63.683 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 74962 fontsize:S text: 74.962 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 86839 fontsize:S text: 86.839 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 85029 fontsize:S text: 85.029 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 76962 fontsize:S text: 76.962 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 71214 fontsize:S text: 71.214 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderka ISTAT

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Paviayê
Monza

**Monza**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Lombardiyayê ye.

## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:150000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 24499
  bar:1871 from:0 till: 25266
  bar:1881 from:0 till: 26807
  bar:1901 from:0 till: 41218
  bar:1911 from:0 till: 51655
  bar:1921 from:0 till: 54617
  bar:1931 from:0 till: 61516
  bar:1936 from:0 till: 65052
  bar:1951 from:0 till: 73114
  bar:1961 from:0 till: 84445
  bar:1971 from:0 till: 114327
  bar:1981 from:0 till: 123145
  bar:1991 from:0 till: 120651
  bar:2001 from:0 till: 120204

PlotData=

  bar:1861 at: 24499 fontsize:S text: 24.499 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 25266 fontsize:S text: 25.266 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 26807 fontsize:S text: 26.807 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 41218 fontsize:S text: 41.218 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 51655 fontsize:S text: 51.655 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 54617 fontsize:S text: 54.617 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 61516 fontsize:S text: 61.516 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 65052 fontsize:S text: 65.052 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 73114 fontsize:S text: 73.114 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 84445 fontsize:S text: 84.445 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 114327 fontsize:S text: 114.327 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 123145 fontsize:S text: 123.145 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 120651 fontsize:S text: 120.651 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 120204 fontsize:S text: 120.204 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderka ISTAT

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Mantova

**Mantova**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Lombardiyayê ye. Bajêr, di heman demê de navenda parêzgeha Mantovayê ye.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:70000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 0
  bar:1871 from:0 till: 33783
  bar:1881 from:0 till: 35727
  bar:1901 from:0 till: 36449
  bar:1911 from:0 till: 39560
  bar:1921 from:0 till: 43879
  bar:1931 from:0 till: 47840
  bar:1936 from:0 till: 46620
  bar:1951 from:0 till: 53810
  bar:1961 from:0 till: 62411
  bar:1971 from:0 till: 65703
  bar:1981 from:0 till: 60866
  bar:1991 from:0 till: 53065
  bar:2001 from:0 till: 47790

PlotData=

  bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 33783 fontsize:S text: 33.783 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 35727 fontsize:S text: 35.727 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 36449 fontsize:S text: 36.449 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 39560 fontsize:S text: 39.560 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 43879 fontsize:S text: 43.879 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 47840 fontsize:S text: 47.840 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 46620 fontsize:S text: 46.620 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 53810 fontsize:S text: 53.810 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 62411 fontsize:S text: 62.411 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 65703 fontsize:S text: 65.703 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 60866 fontsize:S text: 60.866 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 53065 fontsize:S text: 53.065 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 47790 fontsize:S text: 47.790 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: jêderk - ISTAT 

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îtalyayê
Cremona

**Cremona**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Lombardiyayê ye. Bajêr, di heman demê de navenda parêzgeha Cremonayê ye.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:85000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 43614
  bar:1871 from:0 till: 43109
  bar:1881 from:0 till: 42250
  bar:1901 from:0 till: 49191
  bar:1911 from:0 till: 55483
  bar:1921 from:0 till: 58450
  bar:1931 from:0 till: 62447
  bar:1936 from:0 till: 64019
  bar:1951 from:0 till: 68636
  bar:1961 from:0 till: 73902
  bar:1971 from:0 till: 82094
  bar:1981 from:0 till: 80929
  bar:1991 from:0 till: 74113
  bar:2001 from:0 till: 70887

PlotData=

  bar:1861 at: 43614 fontsize:S text: 43.614 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 43109 fontsize:S text: 43.109 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 42250 fontsize:S text: 42.250 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 49191 fontsize:S text: 49.191 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 55483 fontsize:S text: 55.483 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 58450 fontsize:S text: 58.450 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 62447 fontsize:S text: 62.447 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 64019 fontsize:S text: 64.019 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 68636 fontsize:S text: 68.636 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 73902 fontsize:S text: 73.902 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 82094 fontsize:S text: 82.094 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 80929 fontsize:S text: 80.929 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 74113 fontsize:S text: 74.113 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 70887 fontsize:S text: 70.887 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderka ISTAT 

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Cremonayê
Kategorî:218 b.z.
Lecco

**Lecco**, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Lombardiyayê ye. Bajêr, di heman demê de navenda parêzgeha Leccoyê ye.
## Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:55000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2009 text:2009

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 16224
  bar:1871 from:0 till: 18083
  bar:1881 from:0 till: 19964
  bar:1901 from:0 till: 25191
  bar:1911 from:0 till: 30020
  bar:1921 from:0 till: 31044
  bar:1931 from:0 till: 33557
  bar:1936 from:0 till: 36973
  bar:1951 from:0 till: 42454
  bar:1961 from:0 till: 48230
  bar:1971 from:0 till: 53230
  bar:1981 from:0 till: 51377
  bar:1991 from:0 till: 45872
  bar:2001 from:0 till: 45501
  bar:2009 from:0 till: 47529

PlotData=

  bar:1861 at: 16224 fontsize:S text: 16.224 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 18083 fontsize:S text: 18.083 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 19964 fontsize:S text: 19.964 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 25191 fontsize:S text: 25.191 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 30020 fontsize:S text: 30.020 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 31044 fontsize:S text: 31.044 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 33557 fontsize:S text: 33.557 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 36973 fontsize:S text: 36.973 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 42454 fontsize:S text: 42.454 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 48230 fontsize:S text: 48.230 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 53230 fontsize:S text: 53.230 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 51377 fontsize:S text: 51.377 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 45872 fontsize:S text: 45.872 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 45501 fontsize:S text: 45.501 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 47529 fontsize:S text: 47.529 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: Jêderka ISTAT 

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Leccoyê