open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jacksonville, Florîda

**Jacksonville**, bajarê herî mezin ê parêzgeha Florîda û di warê gelheyê de bajar, 13em bajarê mezin yê DYAyê ye.

## Erdnîgarî
Bajar li rojhilata-bakurê parêzgeha Florîda û li perava Çemê John cih digire. Bajar dikevê 40 km başûrê sinorê parêzgeha Georgia û Florîdayê.

## Gelhenasî
Li gor statistîka 2020an, belavbûna etnîkî ya bajarê bi vî awayî hatiye diyarkirin:
* Amerîkanên spîpêst: 58,75%
* Amerîkanên reşpêst/afroamerîkî: 30,96%
* Amerîkanên asyayî: 8,06%
* Du yan zêdetirîn melez: 3,42%
* Amerîkanên melez: 1,78%
* Niştimaniyê amerîkî: 0,23%
* Amerîkanên bi eslê xwe hawaiiyî an jî pasîfîk-giravî: 0,08%

## Bajarên hevkar
* Bahía Blanca, Arjentîn (1967)
* Murmansk, Rûsya (1975)
* Changwon, Koreya Başûr (1983)
* Nantes, Fransa (1984)
* Yingkou Çîn (1990)
* Port Elizabeth, Afrîkaya Başûr (2000)
* Curitiba, Brezîl (2009)
* San Juan, Porto Rîko (2009)

## Galerî

Wêne:Skywaytrain.JPG
Wêne:CSX 5508 ready to put office car on Silver Meteor atJacksonville, FL November 18, 1986 02 (22144391504).jpg
Wêne:JEAHQ.jpeg
Wêne:UNF Student Union pic.jpg
Wêne:Ritz Theatre, Jacksonville FL.jpg
Wêne:JaxpanoAcosta.png


## Çavkanî
Malpera fermî 

Kategorî:Bajarên Florîdayê
Hind bint Utbe

**Hind bint Utbe** (erebî: **هند بنت عتبة**) sehabeya Muhemmed pêxember e û jina Ebû Sûfyan e. Pêşiyê dijminê Muhemmed û misilmantiyê bû lê dûre bûye Misilman. Di sala 635an de wefat kiriye.

Navê bavê wê Utbe bin Rebîa ye û navê dêya wê Safiye bint Ûmeye ye. xûşka sehabe Ebû Hûzeyfe ye û ji aliyê dêya xwe ve bi Muhemmed ve eqreba ye.

Hind pêşiya ku nebûbû misilman di Şerê Uhudê de Hemze bi saya Wehşî bin Herb daye kuştin.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn sedsala 6an
Kategorî:Kesên ji Mekeyê
Kategorî:Mirin sedsala 7an
Kategorî:Mirin 635
Kategorî:Sehabeyên jin
Hubei

thumb|Hubei

**Hubei** (çînî: 湖北, *Húběi*) parêzgeheke ku li herêma navîn a Çînê ye. Ew navekî kevnar e ku ji dema Xanedana Qin ve heta niha hatiye bikaranîn. Navê Hubei tê wateya "bakurê golê" . Hubei li bakurê Gola Dongting e. Paytexta Hubeiyê Wuhan e.

Cîranên Hubeiyê li bakur Henan, li rojhilat Anhui, li başûr-rojhilat Jiangxi, li başûr Hunan, li rojava Chongqing û li bakur-rojava Shaanxi ye. Bendava sê Goravan (Three Gorges Dam), ku bendava herî mezin a dinyayê tê hesibandin li rojavayê Hubei yê li Yichangê ye. Beşeke mezin ji parçeyên hundir û rojhilatê Hubei, li ser rastiya Jianghanê ye. Ber bi rojava ve, erdnîgarî çiyayî ye û çend rêzeçiya hene, wek rêzeçiyayê Wudang.

Ji ber ku berê welatekî bi navê "Dewleta Chu" li vir hatiye damezrandin, bi awayeki ne fermî ji Hubei ra "Chu" jî tê gotin. Wekî din, Hubei bi gelemperî wekî "warê mesî û riz" tê binavkirin. Berhemên çandiniyê riz, genim, pembû û çay ye. Li Hubeiyê, pîşesaziya otomotîv û metalurjîk û tekstîl heye. Shennongjia ku herêma daristanî ya Hubeiyê ye, herêmeke girîng a çandî ye.

Rûerdê parêzgehê 185.900&nbsp;km² ye, hejmara niştecîhan 58.500.000 e.

## Binêre
* Karantînakirina Hubeiyê, 2020
* Nexweşîna Koronavîrusê 2019

## Çavkanî

Kategorî:Çîn
Kategorî:Parêzgehên Çînê
Huangshi

**Huangshi** (çînî: 黃石; "*Huángshí"*) bajarek di parêzgeha Hubei ya Çînê da ye.

## Beşên îdarî
Bajarê Huangshi, ji çar nahîye, yek bajaroka asta navçeyê , yek navçeyî û yek herêma pêşveçûna aborî pêk tê.

* Nahîyeya Huangshigang (黄石港区)
* Nahîyeya Xisaishan (西塞山区)
* Nahîyeya Xialu (下陆区)
* Nahîyeya Tieshan (铁山区)
* Bajaroka Daye (大冶市)
* Navçeya Yangxin (阳新县)
* Herêma Pêşveçûna Aborî ya Huangshi (黄石经济开发区)

## Çavkanî

Kategorî:Bajar
Kategorî:Çîn
Chibi, Hubei

**'Chibi** (Çînî: 赤壁) bajarek di parêzgeha Hubei ya Çînê da ye. Navê rastîn ê bajar Puqî (蒲 圻) bû. Lêbelê, navê bajar bi biryara ku di 11ê hezîran a 1998an da li meclîsa bajar hat girtin, hate guhertin. Navê Chibi ji şerê chibi pêk tê, ku şerekî dîrokî li wê deverê ye. Rûerdê bajar 1723 km² , niştecîhên bajar 506509 kes e.
## Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 478.410 kesî
## Cihên dîrokî
Yanloudong (羊 楼 洞) navenda hilberîn û bazirganiîya çay a kevin e. Ew li kêleka bajarê Zhaoliqiao, ku li ser sînorê Hubei, ye. Ew ji Chibi 26 km dûr e.



## Çavkanî
http://www.gov.cn/test/2007-03/23/c ontent_559214.htm 

https://tr.wikipedia.org/wiki/Chibi

Kategorî:Bajar
Kategorî:Çîn
Kategorî:Çînî
Jingzhou

**Jingzhou** (bi çînî: 荆州市, *Jīngzhōu shì*) bajarekî bi ser parêzgeha Hubei ya Çînê ve ye. Bajar li peravê bakurê çemê Yangtzeyê ye. Rûerdê bajar 14.104 km² e.

## Dabeşên îdarî
Bajarê Jingzhou, ji du nahiye, sê bajarokên asta navçeyê û sê navçeyan pêk tê.

* Nahiyeya Jingzhou (荆州区)
* Nahiyeya Shashi (沙市区)
* Bajaroka Songzi (松滋市)
* Bajaroka Shishou (石首市)
* Bajaroka Honghu (洪湖市)
* Navçeya Jiangling (江陵县)
* Navçeya Gong'an (公安县)
* Navçeya Jianli (监利县)

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Çînê
Kategorî:Çîn
Sina Weibo

**Sina Weibo** (çînî: 新浪微博, *Xīnlàng Wēibó*) medyaya civakî û mîkrobloga Çînê ye. Ew li Çînê malpera herî populer e. Ew mîna tevlihebûna malperên Twitter û Facebookê ye. Malper di 14ê tebaxa 2009an de ji hêla SINA Corporation ve hate damezrandin. Ji 500 milyonî zêdetir bikarhênerên qeydkirî hene. Rojane nêzikî 100 milyon peyam têne şandin, .

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 2009an li Çînê
Kategorî:Çîn
Kategorî:Çînî
Kategorî:Malper
Kategorî:Malperên parvekirina Civakî
Kategorî:Medyaya civakî
Kategorî:Medyayên civakî
Kategorî:Sepanên mobîlê
Omaha, Nebraska

**Omaha**, li navîna-rojavayê DYA cîh digire û li perava Çemê Missouri yê hatîye avakirin.

## Gelhenasî

## Bajarên hevkar

* **[[Braunschweig]], [[Almanya]]**
* **[[Naas]], [[Îrlenda (girav)|Îrlenda]]**
* **[[Shizuoka]], [[Japon]]**
* **[[Šiauliai]], [[Lîtvanya]]**
* **[[Xalapa-Enriquez]], [[Meksîk]]**
* **[[Yantai]], [[Çîn]]**

## Galerî

Wêne:Heartland of America Park, Omaha, Nebraska.jpg
Wêne:Above West Omaha.jpg
Wêne:Office buildings in downtown Omaha.jpg
Wêne:Desert Dome Omaha Zoo.jpg
Wêne:First National Bank Building, Omaha, Nebrasaka 110a.jpg
Wêne:First National Tower.jpg


## Jêderkên derva
Oakland, Kalîforniya

**Oakland**, bajareke parêzgeha Kalîforniya ye. Bajar li perava xalîç a San Fransisco yê cîh digire.

## Gelhenasî

## Bajarên hevkar

* **[[Dalian]], [[Çîn]]**
* **[[Fukuoka]], [[Japon]]**
* **[[Nakhodka]], [[Rûsya]]**
* **[[Ocho Ríos]], [[Jamaîka]]**
* **[[Sekondi Takoradi]], [[Gana]]**
* **[[Santiago de Cuba]], [[Kûba]]**
* **[[Agadir]], [[Maroko|Marako]]**
* **[[Da Nang|Danang]], [[Viyetnam|Vîetnam]]**
* **[[Oakleigh]], [[Awistralya]]**

## Galerî

Wêne:View from Tribune Tower.jpg
Wêne:Oak Tree growing in Frank H. Ogawa Plaza.jpg
Wêne:Aerial view of city of Oakland 1.jpg
Wêne:Upper Rockridge in Oakland, CA.jpg
Wêne:Lake Merritt, towards the southern end.jpg
Wêne:Tribune Tower in Downtown Oakland, Jan 2009, by Hitchster.jpg


## Çavkanî
Pittsburgh

**Pittsburgh**, bajarê duyemîn ya mezin a parêzgeha Pensîlvanîya ye. Bajar, serbajara wîlayeta Allegheny yê ye.

## Gelhenasî

## Bajarên hevkar

* **[[Da Nang]], [[Vietnam]]**
* **[[Bilbao]], [[Spanya]]**
* **[[Charleroi]], [[Belçîka]]**
* **[[Donetsk]], [[Ûkrayna]]**
* **[[Fernando de la Mora]], [[Paraguay]]**
* **[[Matanzas]], [[Kûba|Kuba]]**
* **[[Omiya]], [[Japon]]**
* **[[Ostrava]], [[Çekya|Komara Çek]]**
* **[[Prešov]], [[Slovakya]]**
* **[[Saitama]], [[Japon]]**
* **[[San Isidro]], [[Nîkaragua]]**
* **[[Sheffield]], [[Brîtanya]]**
* **[[Sofya]], [[Bulgaristan]]**
* **[[Wuhan]], [[Çîn]]**
* **[[Zagreb|Zagrep]], [[Kroatya|Krowatya]]**

## Galerî

Wêne:Duquesne Incline from top.jpg
Wêne:AlleghenyCtyCourthouse-082904.jpg
Wêne:Pitt Skyline.jpg
Wêne:DuquesnePittsburghSkyline.JPG
Wêne:Roberto Clemente Bridge.jpg
Wêne:Downtown Pittsburgh from the North Shore.png


## Çavkanî
Malpera fermî

Kategorî:Bajarên Pensîlvanyayê
Charlotte

thumb |Charlotte, Karolînaya Bakur (2019)
**Charlotte**, bajarê herî mezin ê parêzgeha Karolînaya Bakur û bajara navend a wîlayeta Macklenburgê ye.

## Gelhenasî

## Bajarên hevkar

* **[[Arequipa]], [[Perû]]**
* **[[Krefeld]], [[Almanya]]**
* **[[Baoding]], Hebei, [[Çîn]]**
* **[[Voronezh]], [[Rûsya]]**
* **[[Limoges]], [[Fransa]]**
* **[[Wrocław]], [[Polonya]]**
* **[[Kumasi]], [[Gana]]**
* **[[Hadera, Hayfa]], [[Îsraêl|İsraêl]]**

## Galerî

Wêne:Southpark aerial Charlotte NC.jpg
Wêne:Saint Peter Catholic Church (Charlotte, North Carolina) - view from Mint Museum.jpg
Wêne:Duke Energy Center and The Westin Charlotte, 2010.jpg
Wêne:WellsFargoCharlotte.jpg
Wêne:Imaginon.jpg
Wêne:LynxBlandStreet.jpg


## Çavkanî
Malpera fermî

Kategorî:Bajarên li Karolînaya Bakur
St. Louis

**St. Louis**, bajarekî li rojavayê parêzgeha Missouri yê cîh digire. Bajar di wîlayeta St, Louis County ê de bajareke serbixwe ya DYA ye.

## Gelhe

## Bajarên hevkar

* **[[Bologna]], [[Îtalya]]**
* **[[Bogor]], [[Îndonezya]]**
* **[[Brčko, Brčko District]], [[Bosniya û Herzegovîna|Bosnian û Herzegovîna]]**
* **[[Donegal, County Donegal]], [[Îrlenda (girav)|Îrlenda]]**
* **[[Galway, County Galway]], [[Îrlenda (girav)|Îrlenda]]**
* **[[Liyon]], [[Fransa]]**
* **[[Nanjing]], [[Çîn]]**
* **[[Saint-Louis]], [[Senegal]]**
* **[[Samara]], [[Rûsya]]**
* **[[San Luis Potosí]], [[Meksîk]]**
* **[[Stuttgart]], [[Almanya]]**
* **[[Suwa]], [[Japon]]**
* **[[Szczecin]], [[Polonya]]**
* **[[Wuhan]], [[Çîn]]**
* **[[Yokneam Illit]], [[Îsraêl]]**

## Galerî

Wêne:Gateway Arch - St. Louis - Missouri (17275578342).jpg
Wêne:JeffersonLake BJC.jpg
Wêne:Busch Stadium Panorama (6040385355).jpg
Wêne:St Louis Metrolink train.jpg
Wêne:Cathedral-basilica-of-saint-louis.jpg
Wêne:FromLacledesLanding.JPG


## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajarên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê
Louisville, Kentakî

**Louisville** bajarê herî mezin yê parêzgeha Kentakî ye û 17em bajara herî qerebalix yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye.

## Gelhenasî

## Bajarên hevkar

* **[[Jiujiang]], [[Çîn]]**
* **[[La Plata]], [[Arjentîn]]**
* **[[Mainz]], [[Almanya]]**
* **[[Montpelier (Vermont)|Montpellier]], [[Fransa]]**
* **[[Perm]], [[Rûsya]]**
* **[[Quito]], [[Ekuador]]**
* **[[Tamale]], [[Gana]]**
* **[[Leeds]], [[Keyaniya Yekbûyî|Keynîya Yekbûyî]]**

## Galerî

Wêne:Louisville Fourthstreetlive.jpg
Wêne:WaterfrontPkDwnt.jpg
Wêne:LouisvilleViewFromBelvedere.jpg
Wêne:AliCenter.jpg
Wêne:Broadway3rdLou.jpg
Wêne:The Kentucky Center for the Performing Arts.jpg


## Çavkanî

## Girêdanên derve
Orlando, Florîda

**Orlando**, bajareke parêzgeha Florîda ye û bajarê rêveberiya wîlayeta Orange County yê ye.

## Gelhenasî

## Bajarên hevkar

* **[[Curitiba]], Brezîl - 1996**
* **[[Guilin]], Çîn - 1986**
* **[[Monterrey]], Meksîk**
* **[[Oblast d'Orenbourg]], Rûsya - 1997**
* **[[Reykjanesbær]], [[Îslenda|Îslend]]****a**
* **[[Marne-la-Vallée]] Fransa - 2002**
* **[[Tainan]], Taywan - 1982**
* **[[Hyderabad]], [[Hindistan]]**
* **[[Urayasu]], Japon - 1991**
* **[[Valladolid]], Spanya - 2006**
* **[[Vientiane]], [[Laos]]**

## Galerî

Wêne:OrlandoNightSkyline.jpg
Wêne:Orange County Convention Center.jpg
Wêne:Magic Kingdom castle.jpg
Wêne:Orlando, Florida - Downtown from I-4 East.jpg
Wêne:SunRail train leaving Winter Park Station.JPG
Wêne:Orange County Courthouse, Orlando, FL.jpg


## Çavkanî
Malpera fermî


Kategorî:Bajarên Florîdayê
Lebid bin Rebîe

**Lebid bin Rebîe** (erebî **لَبيد بن ربيعة بن مالك أبو عقيل العامِري**) sehabeyê Muhemmed pêxember û helbestvan e.

Ji helbestvanê nav û deng ê Mekeyê ye ku nêzîkî wefata Muhemmed pêxember bûye Misilman. Bi xwe li Kufeyê wefat kiriye.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 560
Kategorî:Mirin 661
Kategorî:Sehebayên Muhemmed
Zeyneb bint Muhemmed

**Zeyneb bint Muhemmed** (erebî: **زينب بنت النبي محمد**), Keça Muhemmed pêxember û Xedîce bint Xuweylid a mezin e. Di sala 599î de jidayîkbûye û di sala
629î de di sî û yek saliya xwe de li Medîneyê wefat kiriye.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 599
Kategorî:Kesên ji Mekeyê
Kategorî:Malbata Muhemmed
Kategorî:Mirin 629
Bernard Carra de Vaux

**Bernard Carra de Vaux** (jdb. 5ê sibata 1867an - m. 1953) oryantalîstê fransî ye.

Bi xwe malbateke navdar tê û Katolîk bû. Li ser Rojhilata Navîn jî lêkolînên wî hene.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1867
Kategorî:Mirin 1953
Kategorî:Nivîskarên fransî
Kategorî:Rojhilatnasên fransî
Ûm Kulsûm bint Muhemmed

**Ûm Kulsûm bint Muhemmed** (erebî: أُمُّ كُلْثُومْ بِنْتِ النَّبِيِّ مُحَمَّدٌ (ʔummu kulθu:m), jdb. 604 - m. 630)
Keça Muhemmed pêxember û Xedîce bint Xuweylid a sisiyan e. Pêşiyê bi kurê Ebû Leheb bi Utbe re zewiciye lê bi zora Ebû Leheb ve mêrê wê wê berda ye.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 603
Kategorî:Kesên ji Mekeyê
Kategorî:Malbata Muhemmed
Kategorî:Mirin 630
Dîroka leşkerî ya kurdan

**Dîroka leşkerî ya Kurdistanê** hemû pêkhateyên leşkerî yên têkildarî miletê kurd dihundirîne.

## Her wisa binêr
* Hengên Şemsedînov
* Hengên Hemîdiye
* Hengên Eşîran
* Pêşmerge
* Hêzên Parastina Gel
* YPG
* Cerdewan
* Yekîneyên Parastina Jinê

## Çavkanî

Kategorî:Dîroka Kurdistanê
Hengên Şemsedînov

**Lîwayên Şemsedînov** li sala 1855ê bi alîkariya Rûsyaya Çarî di navbera Kurdên Şemsedînov de bi modela Hengên Qazaxan hatibûn ava kirin 

## Her wisa binêr
* Dîroka leşkerî ya kurdan
* Têkiliyên kurd û rûsan

## Çavkanî
Ûm Kulsûm

**Ûm Kulsûm** (, bilêvkirina erebiya misrî: [ʊm kʊlˈsuːm]; ; navê wê yê dirust: , jdb. 31 kanûna pêşîn 1898, an jî 4 gulan 1904 - m. 3 sibat 1975) aktrîs, strannivîs û stranbêja misrî bû. Ûm Kulsûm wek stranbêja herî dengxweş a muzîka erebî tê nirxandin.

Navê wê yê bi rûmet "Kewkab el-çarq" ("Stêrka Rojhilatê") hat dayîn. Ew li welatê xwe Misrê wekî sembolek neteweyî tête hesibandin; wê bi "Dengê Misrê", "Xatûna Strana Erebî" û "Pîramîda Çaremîn a Misrê" hatiye binavkirin.
## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1898
Kategorî:Jidayikbûn 1904
Kategorî:Mirin 1975
Kategorî:Stranbêjên misrî
Serhildana Şêx Ebdulselamê Barzanî

**Serhildana Barzaniyan ya yekem** li devera Barzan li dijî Osmaniyan destpê kir. Serokatî û rêbertiya vê nerazîbûna kurdan Şêx Ebdulselamê Barzanî. Bi vê serhildanê malbata Barzaniyan di dîroka siyasî ya kurdan de cihê xwe ava kir.

Di sala 1908ê de jî bi dûçûna artêşa tirkan rûsan Şêx Ebdulselamê Berzanî vexwend Tiflîsê û alikariya xwarin û ya pare da Şêx Ebdulselamê Berzanî di dema serhildanê de.

Li herêma Barzan, bi rêberiya Şêx Ebdulselamê Berzanî serhildan hate destpêkirin. Di encamê de hêzên barzanî têkçûn û şêx revî nav çiyayên Hekarîyê li herêma Tîyarîyê. Hêjayî gotinê ye ku li herêma Tîyarê bêhtir Nestûrî dijiyan. Têkiliyên Barzanyan û Nestûriyan baş bûn. Paşî vegerî Barzan û bi hikûmeta Osmanî re têkiliyên baş danî. Lêbelê Osmanî, ji fealiyetên Şêx Ebdulselam her ditirsî. Li sala 1914ê Şêx Ebdulselam Barzanî diçe ber bi herêma Şikakan ku li gel Simkoyê Şikak hevdîtinan bike. Li gundê Gengeçînê dibe mêvanê Sofî Ebdula Axa. Lê Sofî Ebdula xiyanetê li Şêx Ebdulselam dike û wî digire bi çar zêrevanên wî ve. Paşî teslîmî Osmaniyan dikin. Li Mûsilê tê darve kirin 

Şêx Ebdulselam, li Mûsilê ji alî dewleta Osmanî ve di kanûna paşîn a sala 1915ê de hate darvekirin. Hêjayî gotinê ye ku wî wextî parêzgarê Mûsilê Suleyman Nazif bû, bixwe jî kurd bû. Lê demildest darvekirina Şêx Ebdulselam bicih anî.

## Çavkanî

Kategorî:Serhildanên kurdan
Anhui

thumb|Anhui

**Anhui** (çînî: 安徽 "*Ānhuī"*) parêzgehek ku li herêma navîn a Çîn e. Ew li herêma rojhilatê Çînê, di navbera çemê Yangtze û çemê Huaihe da ye. Paytexta parêzgehê Hefei ye. Ew yek ji parêzgehên piçûk ên Çîn e.

Navê "Anhui" ji bajarên Anqing û Huizhou (naha Huangshan) tê. Kurtkirina ku ji bo Anhui tê bikar anîn "Wan" e. Ji ber ku berê welatekî bi navê "Dewleta Wan" li vir hatîye damezrandin, ev kurtkirin tê bikar anîn. Çîyayê Wan û çemê Wan li vê parêzgehê cih digire. Rûerdê parêzgehê 139.400 km² ye, di 2004an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 64.610.000 kesî.

## Beşên îdarî yên Anhui
17 bajarên parêzgehê heye.



## Çavkanî

# http://www.people.com.cn/GB/shenghuo/1090/2435218.html 

Kategorî:Avabûnên sedsala 17an li Çînê
Kategorî:Çîn
Kategorî:Parêzgeh
Qibixtepe

**Qibixtepe** (bi ermenî: Դդմասար, Ddmasar) gundekî êzîdiyan li parêzgeha Aragatsotn a Ermenistan e.

## Çavkanî

* RA 2001 POPULATION AND HOUSING CENSUS RESULTS

Kategorî:Gundên Êzîdiyan li Ermenistanê
Fujian

thumb|Fujian

**Fujian** (çînî: 福建, *Fújiàn*) parêzgeheke Çînê ye. Li ser peravê başûr-rojhilatê Çînê ye. Li rojhilatê parêzgehê tengava Taywanê û Taywan heye. Navê Fujian ji navên du bajarên vê parêzgehê, Fuzhou û Jian'ou pêk tê. Nav ji dema xanedana Tang tê. Rûerdê parêzgehê 121.400 km² ye, di 2004an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 35.110.000 kesî.

Beşek mezin a Fujian ji hêla Komara Gel a Çînê ve tê rêvekirin. Lêbelê, du girav, Kinmen û Matsu, di bin rêveberiya Komara Çînê (Taywan) de ne. Ji ber vê yekê, di dabeşkirina îdarî ya Komara Çînê de jî parêzgeheke bi navê Fujian heye.

## Bajarên sereke
* Fuzhou
* Xiamen
* Quanzhou
* Zhangzhou
* Putian

## Çavkanî

Kategorî:Çîn
Kategorî:Parêzgehên Çînê
Virginia Beach, Virginia

**Virginia Beach**, bajareke parêzgeha Virginia ye. Bajar, giradayê ti wîlayetek nîne, bajarek serbixwe ye.

## Gelhenasî

## Bajarên hevkar

* **[[Moss]], [[Norwêc]]**
* **[[Miyazaki]], [[Japon]]**
* **[[Bangor]], [[Keyaniya Yekbûyî|Keynîya Yekbûyî]]**
* **[[Waiblingen]], [[Almanya]]**

## Galerî

Wêne:VirginiaBeachAquario.jpg
Wêne:Virginia Beach - panoramio.jpg
Wêne:Virginia beach from space.jpg
Wêne:VirginiaBeach.jpg
Wêne:Adam Thoroughgood House - South LR.jpg
Wêne:Virginia Beach 2.jpg


## Çavkanî
Guangdong

thumb|Guangdong
**Guangdong** (çînî:广东省, *Guǎngdōng shěng*), parêzgeheke Çînê ye. Ew parêzgeh xwediyê xeta deryayî ya herî dirêj a Çînê ye. Ew parêzgeha herî bi şênî ya Komara Gel a Çînê ye. Nêzîkî 120 milyon kes li vir dijîn. Rûerdê parêzgehê 177.900 km² ye.

## Beşên îdarî yên Guangdongê



## Çavkanî

Kategorî:Çîn
Kategorî:Parêzgehên Çînê
E-Sînemaya Serbixwe

**E-Sînemaya Serbixwe** fanzîn û kovara malpera Sînemaya Serbixwe û edîtorê wê Rûmet Med e.

Fanzîna “Sînemaya Serbixwe” (Hejmara yekem: 2018) di heman demê de yekem e-fanzîna sînemayê bi kurdî ye û di sala 2020ê de jî hejmara duyem a fanzînê hatiye weşandin. Ji hejmara sêyemîn pê ve weke e-kovar hate weşandin. Hejmara dawî ya e-kovarê di sala 2021ê de derket.

Hemû hejmarên Sînemaya Serbixwe: https://sinemayaserbixwe.com/hemu-hejmaren-kovara-sinemaya-serbixwe/ 

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* Hejmara Duyem a E-Fanzîna "Sînemaya Serbixwe" Derket
* Hejmara Duyem a "Sînemaya Serbixwe"
* Hejmara Çarem

sînema
Gansu

thumb|Gansu

**Gansu** (çînî:甘肃 / 甘肅, *Gānsù*) parêzgeheke Çînî ye. Ji ber ku korîdoreke teng bû, ew di sedsalan de wekî derî di navbera herêma Huangheya jor (çemê Zer) de û deverên rojavayê Çînê re xizmet kirîye.

Serbajarê parêzgehê Lanzhou ye, rûerdê parêzgehê 454.000 km² ye, di 2004an de hejmara rûnştivanên parêzgehê bi 454.000 kesî di hate hijmart in.

## Dîrok
Gansu di xanedana Qin (221-206 B.Z.) de tevlî axa Çînê bû. Marco Polo ji vir ra ketiye Çînê û gelek kesan serdana vê deverê kiriye. Navê Gansu ji navên deverên Ganzhou û Suzhou di dema xanedana Yuan de hate afirandin (1206-1368). Ji 1644an heta 1911an, ew di bin rêveberiya xanedana Qing (Manchu) de ma. Zuo Zongtang (1812-1885), yek ji serwerên herî navdarê vê serdemê, piştî serhildanên Taiping û misilmanan (1862-1877), nêzîkî 50 salî demeke bi aştî pêk anî. Di sala 1920an de yek ji erdhêja herî mezin ya cîhanê li vir pêk hat. Li rojhilatê Gansuyê erdheja bi mezinahiya 8,6 qewimî. Nêzîkî 200.000-250.000 kesan jiyana xwe ji dest da û pir bajar û bajarok hilweşiya.

## Erdnîgarî
Taybetmendiya herî berbiçav a bingeha xwezayî di Gansu de plato ne. Gansuya rojhilat, navenda erdhejê ya Çînê ye. Li Gansu di navbera havîn û zivistanê de cûdahiyên germê yên mezin hene. 

## Demografî
Piraniya nifûsa Çînê Han e (92%). Di nav gelan de civakên mongol, tirk û tîbetî jî hene.

## Aborî
Pembo, rûnê felq, zebeş, garis hilberên bazirganî yên çandinî yên sereke ne. Lêbelê, aboriya Gansu bi piranî li ser bingeha maden derxistinê ye. Neft û komir û hesin tê derxistin.

Parêzgeh li Çînê navendek hêza nukleer e.

## Galerî

Wêne:JiayuguanFort.jpg
Wêne:Summer Vacation 2007, 263, Watchtower In The Morning Light, Dunhuang, Gansu Province.jpg
Wêne:Cernuschi Museum 20060812 156.jpg
Wêne:Daxia-River-Valley-panorama-5902+5903+5904+5905+5906.jpg


## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1666an li Çînê
Kategorî:Çîn
Kategorî:Parêzgehên Çînê
Hainan

thumb|Hainan
**Hainan** (çînî: 海南)) parêzgeha herî piçûk a Çîn e. Parêzgeh ji nêzîkî 200 giravî pêk te. Rûerdê wê 33.920 km² ye. Paytext û bajaroka herî mezin Haikou ye. Nifûsa wê 8.180.000 kes e.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1988an li Çînê
Kategorî:Çîn
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1988an de hatine avakirin
Kategorî:Parêzgeh
Hebei

thumb|Hebei
**Hebei** (çînî: 河北; "*Héběi")* parêzgeheke Çîn e. Wateya navê "Hebei" "bakurê çemê" ye. Parêzgeh li bakurê çemê Zer e. Rûerdê parêzgehê 187.700 km² ye, di 2015an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 73.326.101 kesî.

## Çavkanî

Kategorî:Çîn
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1928an de hatine avakirin

Kategorî:Parêzgeh
Heilongjiang

thumb|Heilongjiang
**Heilongjiang** (çînî: 黑龙江, *Hēilóngjiāng*), parêzgeheke Çînê ye. Ew li bakurê rojavayê Çînê. Wateya orjînal a navê Heilongjiang "çemê ejderha yê reş" e. Ev, bi çînî, navê çemê Amur e. Li bakur û rojhilatê parêzgehê de Rûsya cîh digire.

## Erdnigari
Çemê Amûr sînorê di navbera Çîn û Rûsyayê de cih digire.

Rûerdê parêzgehê 454.800 km² ye, di 2010an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 38.312.224 kesî.

## Girêdanên derve
Malpera fermî ya Heilongjiang  (Zimanê Çînî)

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1954an li Çînê
Kategorî:Çîn
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1954an de hatine avakirin

Kategorî:Mançurya
Kategorî:Parêzgehên Çînê
Henan

thumb|Henan
**Henan** (çînî: 河南, *Hénán*) parêzgeheke Çînê ye. Navê Henan tê wateya "başûrê çemê". Beşeke mezin a Henan li başurê çemê Zer e. Lê, beşeke parêzgehê li bakurê çem e.

Li Henan bajarên Luoyang û Kaifeng hene ku di dîrokê de wekî paytextên împeratoriyên cuda yên Çînê xîzmet kirine.

Henan bi serjimêriya 2010an de xwedanê nifûsa 94,02 milyon kesî bû û ew parêzgeh bû ku li Çînê herî zêde nifûsa wê heye, lê îro piştî parêzgehên Guangdong û Shandong di rêza sêyem de ye.

Rûerdê parêzgehê 167.000 km² ye, di 2013an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 94.100.000 kesî.

## Girêdanên derve
Malpera fermî ya Henan 

## Çavkanî

Kategorî:Çîn
Kategorî:Parêzgehên Çînê
Hunan

thumb|Hunan
**Hunan** (bi çînî: 湖南, *Húnán*) parêzgeheke Çînê ye. Perestgeha navdar a Shaolin jî di vê parêzgehê de ye.

Rûerdê parêzgehê 211.800 km² ye, hejmara niştecîhan 63.930.000 (2009) kes e.

Serbajarê Hunanê Changsha ye.

## Çavkanî

Kategorî:Çîn

Kategorî:Parêzgehên Çînê
Guizhou

thumb|Guizhou
**Guizhou** (çînî: 贵州, *Gùizhōu*) parêzgeheke li başûrê rojhilata Çînê ye. Navenda wê bajarê Guiyang e.

## Erdnîgarî
Guizhou bi gelemperî xwedî xwezayeke çiyayî ye. Lêbelê, gava ku hûn ji rojava ber bi rojhilat û başûr ve diçin, cîhe rastî zêde dibe. Beşa rojavayê parêzgehê, beşeke platoya Yunnan-Guizhou ye.

Guizhou xwedanê hewaya subtropîkal e. Di demsalên wê da guhertin pir kêm çê dibin. Germahiya navînî ya salane di navbera 10-20&nbsp;°C de ye.

## Beşên îdarî yên Guizhouyê
Neh bajarên Guizhouyê heye.

400x400px



## Çavkanî

Kategorî:Çîn

Kategorî:Parêzgehên Çînê
Jiangsu

thumb|Jiangsu
**Jiangsu** (çînî: 江苏; "J*iāngsū"*), parêzgeheke Çîn e. Ew di warê hilberên elektronîk û konfeksîyon da yek ji parêzgehên pêşeng e. Serbajarê Jiangsu, Nanjing e. Di warê nifusê da di rêza pêncemîn da ye. Di behra Zer da nêzîkê 1.000 kîlometreyan perava Jiangsu heye. Çemê Yangtze ji başûrê Jiangsu ra derbas dibe.

Parêzgeha Jiangsu ji dema xanedana Sui û xanedana Tang ve wekî navendek aborî û bazirganî ya neteweyî xebitiye. Yangzhou, Nanjing, Wuxi, Suzhou û Şanghay (ku di sala 1927 de ji parêzgeha Jiangsu veqetîya) hemî navendên mezin ên aborî yên Çînê ne.

Bi destpêkirina guhertinên aborî yên Çînê yên 1990an , Jiangsu bû pêşkeftina warê aborî yê. Wekî parêzgeha herî pêşkeftî ya Çînê tê hesibandin.

Rûerdê parêzgehê 102.600 km² ye, di 2004an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 79.800.000 kesî.

## Çavkanî
http://www.chinadaily.com.cn/bizchina/2014-04/01/content_17393546_2.htm

http://www.cn.undp.org/content/dam/china/docs/Publications/UNDP-CH-HD-Publication-NHDR_2013_EN_final.pdf 

Kategorî:Çîn
Kategorî:Parêzgeh
Tampa

**Tampa**, bajarekî parêzgeha Florîda ya DYA ye. Bajar, li rojavayê Florîda û li ser perava xalîça Meksîkê ye cîh digire.

Herêm navê xwe ji navê bajarê hildide, herêma ku bajar hatiye avakirin bi navê *Tempa Bay* tê binavkirin.

## Gelhenasî

## Bajarên hevkar
* **[[Agrigente]] (Îtalya)**
* **[[Barranquilla]] (Kolombiya)**
* **[[Córdoba]] (Arjentîn)**
* **[[Grenada|Granada]] (Nîkaragûa)**
*
* **[[Le Havre]] (Fransa)**
* **[[Oviedo]] (Spanya)**
* **[[Camarines Sur]] (Fîlîpîn)**
* **[[Ashdod]] (Îsraêl)**

## Galerî

Wêne:Downtown Tampa and Convention Center During Gasparilla Pirate Fest 2003.jpg
Wêne:Tampa First Baptist Church01.jpg
Wêne:Ft. Brooke Cannon.jpg
Wêne:TampaAerial-02.JPG
Wêne:Tampachanneldistrict.JPG
Wêne:Gasparilla Pirate Fest 2003 - Pirate Flagship Invading Tampa.jpg


## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Florîdayê
Tinea nigra

[thumb|[Mîkrografeke ku tê de *[[Hortae werneckî]]*, sedema nexweşiya çermî *Tinea nigra*, xuya ye.]]
thumb|''Tinea nigra'' li ser piyê mirov
***Tinea nigra*** herweha bi navê **phaeohyphomycosis** (feohîfomîkoza serveyî) û bi navê ***Tinea nigra palmaris et plantaris*** ê jî tê zanîn, înfeksiyona karî ya serveyî ye ku dibe sedema reşbûna çerma mirovan, makulên ku çilkên bêêş in û di hevêsa pêyên ferdên tendurist de dibin sedema vê nexweşiyê.

Makul, carinan di tilî û pêçî û dibe ku carinan di stû û singan de yan di şermgehan de tê ragihandin
## Mijarên têkildar
* Karî (kuvark)
* Kimê
* Mîkoz
* Mîstanik
* Zeng

## Çavkanî

Kategorî:Biyolojî
Kategorî:Nexweşiyên çermî
Laşkolî

thumb|Lêkolîna hundirê mirov
thumb|Dîseksiyona mişkekê
[thumb|[Embrîo û gametofîta Ginkgoyê]]
**Laşkolî**, **laşlêkol**, **laşlêkolîn** an jî **dîseksiyon** (ji zimanê latînî *dissecare*, "parçe parçe kirin, hûr kirin") herwiha **anatomîzasyon** jî tê gotin, lêkolîna hundirên laş û hinavên mirov û giyanewerên mirî û riwekan e. Armanca wê lêkolîna organan û çawaniya wan e.

## Çavkanî

Kategorî:Bijîşkî
Perestgeha Aştiyê

thumb|Perestgeha Aştiyê li Romayê
**Perestgehê Aştiyê** (bi latînî: *Templum Pacis*), herwisa bi navê Forûma Vespasiani (bi latînî: *Forum Vespasiani*) tê nasîn, perestgeheke kevnar a Romayê ye. Perestgeh di sala 71ê piştî zayînê de li Romayê ji aliyê împerator Vespasiani ve hate avakirin. Sedema avakirina vê forûmê rûmetdarkirina xwedawenda aştiyê ya Romayê ya bi navê Paks (Aştî) bû.

## Çavkanî

Kategorî:Împeratoriya Romê
Kategorî:Vespasianus
Îtihad û Tereqî

**Îtihad û Tereqî** (bi osmanî: إتحاد و ترقى جمعيتی, bi tirkî: *İttihat ve Terakki Cemiyeti*) rêxistineke tirkî bû ku di dewra Împeratoriya Osmanî de hatiye sazkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Neteweperweriya tirkî
Kategorî:Nîjadkujiya ermeniyan
Kategorî:Partiyên siyasî yên ku di 1889an de hatine avakirin
Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê
Kategorî:Rêxistin
Kategorî:Rêxistina bi dizî
Ebdulrezaq Bedirxanî

**Ebdurrizaq Bedirxan** ji Malbata Bedirxaniyan e. Kurê Necîb Paşayê Bedirxan û neviyê Bedirxan Beg bû Di proseya şerê cîhanî yê yekem de gelek hewl da ku herêmeke otonom ji bo kurdan ava bike.

Ebdurrizaq Bedirxan wek gelek rewşenbîrên din yên kurd li dijî Siltanê Osmaniyan alîkarî dida Îtihad û Teraqîyê lê piştî şoreşa makezagonî ya li sala 1908ê dijitiya îtihadxwazan kir.

Di wezareta derve ya Osmaniyan de jî wek karmendek xebitiye. Li konsolxaneyên Petersburgê û Tehranê de xebitiye. Li sala 1906ê parêzgarê Stembolê tê kuştin. Ji ber vê li gel 25 kurdan tê girtin. Gelek endamên malbata bedirxaniyan û babê Simkoyê Şikak sirgûnê Trablusê dibin. Lê piştî şoreşa makezagonî li sala 1910ê vedigere welat û diçe Tebrîzê. Di reşemeha 1912ê ya li Erzîromê kombûnên kurdan çêdibin. Tê gotin Ebdurrizaq alîkarî daye van kombûnan. Têkiliya wî bi rûsan gelek hebû. Jixwe zêde li Kurdistana Osmaniyan nemabû piştî şoreşa makezagonî, an li Îranê bû an jî li Rûsî  Lê têkiliya wî li gel rûsan zêde nema.

Di destpêka sala 1913ê diçe Xoyê û li wir bi alîkariya Simkoyê Şikak bi navê Gihandin rêxistinekê ava dike. Her wisa dibistaneke kurdî jî bi alîkariya rûsan vekir. Di dibistanê de bi elfebaya rûsî hem dersên kurdî hem dersên rûsî dida. Bi navê Cemiyet rojnameyek derxist. Ji ber lihevnehatina Simkoyê Şikak û Ebdurrizaq Bedirxan û ji ber destpêkirina şerê cîhanî yê yekem van xebatan zêde dewam nekir. Piştî van xebatan Ebdurrizaq Bedirxan dikeve destê îtihadxwazan û li Mûsilê bidarve dikin 

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1864
Kategorî:Kurdên sedsala 19an
Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî
Kategorî:Malbata Bedirxaniyan
Kategorî:Mirin 1918
Kategorî:Siyasetmedarên kurd
Chris Olivero

**Christopher Anthony Olivero** (jdb. 15ê çiriya pêşîn a 1984, li Stockton, Kalîforniya) lîstikvanekî amerîkan e.

## Jiyan
Chris Olivero di fîlma wêneguhêzê Alien Arsenal ya David DeCoteau de pêşkeşiya xwe ya ewil kir. Di 2003 de, ew rola mêvanek dubare li John Cardell di rêzefîlmê Boston Public de lîst. Di 2005an de, ew di rêzefîlmê 24 - *Twenty Four* de wekî kurê serokê Dewletên Yekbûyî, ku li ser Hêza Hewayî Yek hat kuştin, hat dîtin. Di navbera 2006 û 2009an de ew di 43 beşên rêzefîlmê Kyle XY de rola Declan McDonough lîst.Olivero ji 2006an û pê ve bi aktrîsê Alexandra Picatto re zewicandî ye.

## Fîlmnîgarî(bijartî)

* 1999: *Once and Again*
* 1999: *Alien Arsenal ( fîlma wêneguhêzê)*
* 2003: Boston Public
* 2003: *Navy NCIS: Naval Criminal Investigative (Service*, S01x03: Seadog, rêzefîlm)
* 2004: CSI: Miami (rêzefîlm)
* 2005: 24 (rêzefîlm)
* 2006: Ghost Whisperer (rêzefîlm)
* 2006–2009: Kyle XY (rêzefîlm)
* 2011: Seance: The Summoning

## Girêdanên derve

* 

Kategorî:Aktorên amerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1984
Kategorî:Mêr
Jean-Luc Bilodeau

**Jean-Luc Bilodeau** (jdb. 4ê çiriya paşîn 1990) lîstikvanekî kanadayî ye ku ji sala 2004an vir ve çalak e . Ew ji bo rola xwe ya wekî Ben Wheeler di bernameya kanala ABC Family Baby Daddy de herî baş tê zanîn. Bilodeau di heman demê de di fîlm û rêzefîlmên wêneguhêzê de, mîna Ill Fated, Trick 'r Treat, 16 Wishes, Kyle XY, No Ordinary Family and Best Player de çalak bû. Ew jî di vîdyoya muzîka Emmalyn Estrada "Do Not Make You Let You Go" de bû û di fîlma LOL de rola Jeremy'ê dilîze.

## Jiyana berê
Bilodeau kurê Raymond û Barbara Bilodeau ye û xwişkeke wî bi navê Danielle Bilodeau he ku ajana hûnermendan e. Berî ku ew bibe lîstikvan, ew neh sal xewn bû lê ji ber bernameya xwe ya fîlmê mijûl dans ber da. Ew ji nijada Kanadî yê fransî ye.

## Kariyer
Jean-Luc Bilodeau wek baştirîn serlehengê Jay di Disney Channel Original film de 16 Wishes, Debby Ryan stêr bû û wekî Ash digel Jennette McCurdy û Jerry Trainor di fîlma Nickelodeon Original Best Player de derket. Wî demê di Kyle XY de wekî rêzek birêkûpêk bû wek Josh Trager ji bo her sê sezonan li ser ABC Family. Ew rola serekî ya Ben di lîstika serketî ya ABC Family Baby Daddyco-starr Tahj Mowry de, ku di dawiya Gulana 2017-an de weşandibû rola sereke lîst. Ew niha di Karakterê Duyemîn a Carol on CBS de star dike.

## Fîlmnîgarî

## Çavkanî

Kategorî:Aktorên kanadayî
Kategorî:Jidayikbûn 1990
Kategorî:Mêrên kanadayî
Kategorî:Mirovên zindî
Karl von Terzaghi

**Karl von Terzaghî** (Karl Anton Terzaghi Edler von Pontenuovo) (z. 2 çiriya pêşîn 1883 li Pragê, m. 25 çiriya pêşîn 1963 li Winchester (Massachusetts, DYA)) wekî damezrênerê mekanîka axê ya nûjen, zanyarî tê hesibandin. Yekemîn damezrînerê Mekanîka Zemînê ye. Di beşa endezyariya avahiyan da bi xebat û lekolînên wi yên pir hêja hene.

Dî Şerê Cîhanî yê Yekem de li ser peymana Awistirya-Mecaristan û Osmaniyan derbasî Stembolê dibe. Xebatên xwe yên zanîstî li Stembolê didomîne. Hevkarîgerî anko Hevbandoriya av û axê bûne bingeha xebatên wî. Lekolîn û xebatên xwe yên di derbarê Hevkarîgeriya av û axê kû bûye yekemîn berhema Mekanîka Zemînê de di sala 1924an de di pirtûka xwe ya bi navê *[[Erdbaumechanik]]* de tomar kiriye û weşandiye. Piştî xebatên wî yen zanistî edî tevger û pêkhateyên erdê li ser zexmî ya avahiyan da bûye mijareke girîng û avahîsazan ji pê da avahiyên xwe li gorî teoriya wî avakirine.

## Formûla wî ya empîrîk
qk=c’*Nc*sc*dc + q*Nq*sq*dq+0,5* γ*B’*Nγ* s γ*d γ

Karl von Terzaghi ev formûla empîrîk ji bo hesabên Hilgirîna Zemînan peşniyar kiriye. Ji bo hesab hêsantir bibin her têgeheke di formûlê da bê Yekeyên Pîvanê ne. Ev têgehana li gorî pêkhateyên erdê; ava jêrzemînê, hokeya lêkxişandina navxeyî û kohezyonê diguherin. Nirxê têgehan di tabloyan da tên hilbijartinê û di formûlê de tên bicîhkirin. Nirxê hatiye dîtin ji bo ewlehiyeka teqez bi çençarjimara ewlehiyê ra tê parvekirin.Nirxê çençarjimarê li gor pêkhateyên zemîn û avahiya plankirî tê guhertinê. Nirxê wê di navbera 2-4 an de ye..

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1883
Kategorî:Mirin 1963
Jiangxi

thumb|Jiangxi
**Jiangxi** (çînî: 江西, *Jiāngxī*) parêzgeheke li rojhilata Çînê ye. Ew li bakur bi Anhui re, li bakur rojhilat Zhejiang, li rojhilat Fujian, li başûr Guangdong, li rojava Hunan û li bakur rojava Hubei ra cîran e. Serbajara wê Nanchang e. Ji'an, Ganzhou, Pingxiang û Jiujiang bajarên din ên mezin ên parêzgehê ne.

Rûerdê parêzgehê 166.919 km² ye, di 2013an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 45.200.000 kesî.

## Çavkanî

Kategorî:Çîn

Kategorî:Parêzgehên Çînê
Jilin

**Jilin** (çînî: 吉林, *Jílín*), parêzgeheke li bakur rojhilatê Çînê ye. Li rojhilat bi Korêya Bakur û Rûsya re , li bakur parêzgeha Heilongjiang, li başûr parêzgeha Liaoning û li rojava Mongolya Hundir ra ciran e.

Serbajarê parêzgehê Changchun e.

Rûerdê parêzgehê 191.126 km² ye, di 2010an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 27.462.297 kesî.

## Çavkanî


Kategorî:Mançurya
Kategorî:Parêzgehên Çînê
Liaoning

thumb|Liaoning
**Liaoning** (çînî: 辽宁, "*Liáoníng"*), parêzgeheke li bakur rojhilatê Çînê ye. Parêzgeh di sala 1907an de di bin navê Fengtian (bi çînî: 奉天, *Fèngtiān*) de hate damezrandin, lê navê wê di 1929an de hate guhertin. Di bin rejima japonî ya Manchukuo de, navê parêzgehê paşta hate vegerandin, lê navê Liaoning di 1945an de dîsa hate lê kirin.

Liaoning parçeyê başûrê Mançurya ye ku bakurê rojhilatê Çînê pêk tîne.

Çemê Yalu sînorê parêzgehê, ya bi Korêya Bakur re, nîşan dide.

Rûerdê parêzgehê 145.900 km² ye, di 2012an de hejmara niştecîhan digihîje 43.900.000 kesî.

## Çavkanî
Malpera fermî ya Liaoning

Kategorî:Avabûnên 1907an li Çînê
Kategorî:Çîn
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1907an de hatine avakirin

Kategorî:Mançurya
Kategorî:Parêzgeh
Qinghai

thumb|Qinghai
**Qinghai** (çînî: 青海, *Qīnghǎi*) parêzgeheke Çînê ye. Ew li ser Platoya Tîbetêan de ch digire.

## Dîrok
Hin deverên Qinghai di sedsala 3an (B.Z.) de ket bin destê Çînê. Nifûsa çînî zêde bû û Qinghai di 1928an da bû navçeyek îdarî ya Çînê. Piraniya Qinghai ji çiyayan û dewerên bilind pêk tê. Gelek rêzeçiya yê parêzgehê hene.

## Erdnîgarî
Di havînê de baran zêde dibe. Zivistan sar û ba ye û havîn germ in.

Gola Koko Nor, gola herî mezin a Çînê, di nav sînorên Qinghaiyê de ye.

Qinghai, di nav parêzgehan de, xwedanê aboriya herî piçûk a Çînê ye. Di nav çalakiyên pîşesaziya giran de çêkirina hesin cihekî girîng digire.

## Demografî
Nifûsa Qinghai, ji 54,5% Çînî û 20,87% tîbetiyan pêk tê. Ji bilî van, Hu (çînên misilman), mongol, tirkên salar û monguor (tu) jî dijîn.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Avabûnên 1928an li Çînê
Kategorî:Çîn
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1928an de hatine avakirin
Kategorî:Parêzgeh
Arnold Wilson

**Arnold Wilson** bi navê xwe yê dirêj **Sir Arnold Talbot Wilson** komîserekê leşkerî yê Brîtanî bû di navbera salên 1918 û 1920an de. Di wextê karmendiya wî de Şêx Mehmûdê Berzencî serhildan dijî Brîtanî da destpê kirin.

## Çavkanî

Kategorî:Brîtanî
Kategorî:Jidayikbûn 1884
Kategorî:Mirin 1940
Kategorî:Sedsala 20an li Iraqê
Malbata Barzaniyan

**Malbata Barzaniyan** malbateke girîng e di Dîroka Kurdistanê de, li herêma Barzanê rûniştî ne.

## Şecereya Barzaniyan
* Zarokên Şêx Mihemedê Barzanî: Şêx Ebdulselamê Barzanî, Şêx Ehmedê Barzanî, Mistefa Barzanî, Şêx Osmanê Barzanî
* Zarokên Şêx Osman Barzanî: Edhem Barzanî
* Zarokên Mistefa Barzanî: Ubeydelah Barzanî, Idrîs Barzanî, Mesûd Barzanî, Sabir Barzanî, Eyub Barzanî, Lûqman Barzanî, Sîdad Barzanî, Nîhad Barzanî, Dilşad Barzanî, Sîhad Barzanî, Weceh Barzanî, Cahîda Barzanî
* Zarokên Mesûd Barzanî: Mesrûr Barzanî, Nebîla Barzanî, Mensûr Barzanî, (bi giştî 8 zarok hene)
* Zarokên Idrîs Barzanî: Nêçîrvan Barzanî, Dilovan Barzanî, Bariz Barzanî, Ebas Barzanî, Yusif Barzanî, Rewan Barzanî
* Zarokên Sabir Barzanî: Sîrwan Barzanî

## Çavkanî

Kategorî:Malbatên kurdî
Kategorî:Malbatên naskirî
Shaanxi

**Shaanxi** , ( çînî: 陕西; "*Shǎnxī*;"), parêzgeheke Çîn e.

Çemê Wei û plato ya Loess li vir e. Li başurê Mongolya Hundir cih digire.

Serbajarê wê Xi'an e.

Rûerdê parêzgehê 205.800 km² ye, di 2010an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 37.327.378 kesî.

Erdhêja Shaanxi di sala 1556an de li vir hatîye holê û 830.000 kesî jîyana xwe ji dest daye.

## Çavkanî
Malpera fermî ya Shaanxi

Kategorî:Çîn
Kategorî:Parêzgeh
Malbata Babaniyan

**Malbata Babaniyan** malbateke girîng e di Dîroka Kurdistanê de, li herêma Silêmanîyê rûniştî ne. Bermayîyên Mîrektiya Babanin.

## Endamên malbatê
* Ebdurehman Paşayê Babanî
** Ehmed Paşayê Babanî
* Seîd Paşayê Babanî
** Mihemed Şerîf Paşayê Babanî
* Mistefa Zihnî Paşayê Babanî
** Ehmed Naîmê Babanî
** Îsmaîl Heqî Babanî
** Huseyîn Şukrî Babanî
** Suleyman Hikmet Babanî
**** Cîhad Baban
***** Kaya Baban
***** Hanzat Öz
**** Selîm Baban
***** Ayşe Semiha Baban
**** Abbas Recai Nüzhet
***** Neslîhan Baban
***** Diclehan Baban
* Cemal Babanî: Li 1914ê Kovara Bangî Kurd li Bexdayê derxist.

## Şecereya malbatê
* Ebdurehman Paşa mamê Ehmed Paşa ye
* Zarokên Mistefa Zihnî Paşa: Ehmed Naîmê Babanî, Îsmaîl Heqî Babanî, Huseyîn Şukrî Babanî, Hikmet Babanî

## Mijarên têkildar
* Malbatên girîng

## Lînkên derve
* Şecereya malbatê: http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11498/34636/001637440019.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Kategorî:Malbatên naskirî
Malbata Geylaniyan

**Malbata Geylaniyan** an jî **malbata Gîlaniyan** malbateke girîng e di Dîroka Kurdistanê de, li herêma Şemdînanê rûniştî bûn. Lê niha endamên malbatê bi giştî li Stembol û Urmiyeyê dijîn.

## Endamên malbatê
* Ebdulqadirê Geylanî
* Şêx Ebdulezîzê Geylanî
* Seyîd Tehayê Hekarî
* Şêx Ubeydullahê Nehrî
* Seyîd Ebdulqadir: kurê Şêx Ubeydullahê Nehrî ye
* Seyîd Mihemed Sadiq: kurê Şêx Ubeydullahê Nehrî ye

## Şecereya malbatê
* Seyîd Tehayê Hekarî bavê Şêx Ubeydullahê Nehrî ye
* Şêx Ubeydullahê Nehrî bavê Seyîd Ebdulqadir e
* Şêx Ubeydullahê Nehrî bapîrê Şêx Seyîd Tahayê Hekarî ye

## Şecereya Malbatê
* Ebdulqadirê Geylanî bavê Şêx Ebdulezîzê Geylanî
* Tehayê Hekarî bavê Şêx Ubeydullahê Nehrî
* Şêx Ubeydullahê Nehrî bavê Seyîd Ebdulqadir e

## Çavkanî

Kategorî:Malbatên naskirî
Lîsteya malbatên naskirî

**Malbatên naskirî** ev malbatên naskirî yên ku di dîroka welatê xwe de roleke giring lîstî ne.

## Malbatên Kurdistanê
* Malbata Bedirxaniyan
* Malbata Barzaniyan
* Malbata Babaniyan
* Malbata Geylaniyan
* Malbata Arwasiyan
* Malbata Fermano
* Îbn Esîr

## Çavkanî

Kategorî:Malbatên naskirî
Edward Noel

**Edward William Charles Noel** (jdb. 14ê nîsana 1886; m. 10ê kanûna pêşîn a 1974) serhengekê artêşa brîtanî bû di şerê cîhanî yê yekem de û piştî şer. Gelek têkiliya wî bi Şêx Mehmûdê Berzencî re çêbûye. Piştî agirbesta Moudros li Rojhilatê Anadoluyê çalak bû.

Noel di sala 1908an de beşdarî Artêşa Hindî ya Brîtanî bûye. Wî li Gurcistan, Azerbaycan û Asyaya Navîn wek efser û sîxur kar kiriye. Di sala 1915an de li bajarê Ehvazê yê Îranê bûye konsolos. Di çar salên xizmeta xwe de li wir wî fersend dîtiye ku li ser kokên etnîkî yên nifûsa herêmî lêkolînê bike. Li Îranê fêrî zimanê kurdî bû.

Piştî agirbesta Moudrosê li Bexdayê wek komîserê sîxuriya Brîtanî hatiye tayînkirin. Di 12 adara 1919an de, hatiye wezîfedar kirin ku li herêmên kurdan vekolînan bike. Ew bi serokên eşîrên kurd ên li wilayetên rojhilatê Osmaniyan re civiya. Di 13ê hezîrana 1919an de, Komîserê Brîtanî li Bexdayê, Albay Arnold Wilson, ji Londonê re pêşniyar kir ku ji bo avakirina Kurdistanekê di bin banê Brîtanyayê de tevbigere.

Major Noel di 3ê tîrmeha 1919an de ji Bexdayê çûye Stenbolê û bi Sekreterê Dewleta Brîtanî yê Komîserê Bilind  û serokên neteweperwerên kurd ên Kurdistan Teali Cemiyeti re civiya. Noelî ji Wezîrê Karên Hundirîn ê osmaniyan, Adil Bey, belgeyek stend ku destûr dida wî ku ji hemî postexaneyên osmanî telegramên şîfrekirî bişînei.

Di 21ê tîrmeha 1919an de, Hohler di nameyekê de ji hevkarê xwe Telley re di Wezareta Derve de dinivîse ku wî li Stenbolê bi Noel re hevdîtin kiriye, ku Noel dixwaze bibe  kurd, ku serweriya brîtanî li Mezopotamya ewle ye û ji ber sînorê rojhilat lihevhatina bi eşîrên kurdan re baş pêwîste. Bi ser de, Hohler got ku, tevî biryara hatî dayîn jî çûyîna Noel ji bo herêma kurdan bi tena serê xwe û ji kurdan cuda û çûyîna ji bo civîneke Klûba kurdan bi kincên eskerî (unîferm) neberpirsiyarane bûye.

Amîral  di 10ê hezîranê de ji Lord Curzon re nivîsandiye ku Noel dê bi tena serê xwe û ji kurdên din cuda biçe herêmê da ku balê nekişîne û ew ê gel li hember Mustafa Kemal Paşa tehrîk bike. Noel li Helebê bi serhildêrên kurd re civiya, mirovên eşîretên çekdar li wir civandin û çû Meletiyê. Li wir wî bi koma Mutasarrıf (rêvebirên sanjak) ya Meletiyê, Halil Bey, û waliyê Xarpêtê Alî Galip Bey re hevdîtin kir. Lê pilana wan eşkere bû, ji ber vê yekê ew hingê bi fermana Mistefa Kemal ji aliyê leşkerên tirk ên ku dilsozê tevgera wî bûn ve hatin şopandin. Noel, Ali Galip û yên din ber bi Kâhta reviyan.

Di telgrafeke ku wî ji Rihayê ji Sefîrê Bilind ê brîtanî re li Stenbolê di 19 îlona 1919an de şandiye de, gotiye ku êlên kurd ewê dagîrkeriya brîtanya pêşwazî bikin, ku nîvê gelheyê wê kurd bin û eger ku kurd li Herêmên xwe walî ji wan be, ewê dê guh bidin walî û bibin hevalên Hikumeta Birîtanya.

Di 21ê kanûna pêşîn a 1919an de, wî pileya serekî wergirt. Noel heya sala 1938an li herêmê ma. Noel ji sala 1919an û vir ve xwediyê Fermana Xizmeta Ciyawaz bû. Ew di 1974 de mir.

## Çavkanî

Kategorî:Brîtanî
Kategorî:Jidayikbûn 1886
Kategorî:Mirin 1974
Shanxi

thumb|Shanxi
**Shanxi** (çînî: 山西; "*Shānxī"*), parêzgeheke Çîn e. Ew li rojhilatê Hebei, li başûr û başûrê rojhilatê Henan, li rojava Shaanxi, û li bakur jî Mongolya Hundir va dorpêçkirî ye.

Rûerdê parêzgehê 156.800 km² ye, di 2010an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 35.712.111 kesî.

## Çavkanî
Malpera fermî ya Shanxi

Kategorî:Çîn
Kategorî:Parêzgeh
Sichuan

thumb|Sichuan
**Siçuan** (çînî: 四川 , "Sìchuān"), parêzgeheke Çînê ye.

## Erdnîgarî
Rûerdê parêzgehê 485.000 km² ye, di 2004an de hejmara niştecihên parêzgehê digihe 81.620.000 kesî.

Di 12ê gulan a 2008an de, ji ber erdheja bi mezinahîya 8.0 ku navenda wê Sichuan bû, nêzîkê 70,000 kes mirin.

## Galerî
200px|Hongzhaobi, South Renmin Road, Chengdu
200px|South Renmin Road, Chengdu
200px|Hongxing Road, Chengdu
200px|Zongfu Road, Shudu Ave., Chengdu
200px|Nijia Qiao, South Renmin Road, Chengdu
200px| Jin River, Shangri-la Hotel Chengdu

## Çavkanî

Kategorî:Çîn
Kategorî:Parêzgeh
Thesaurus Linguae Graecae

**Thesaurus Linguae Graecae** (**TLG**), anku **Pirtûkxaneya Dijîtal a Edebiyata Yewnanî**, bingeha agahiyan û projeya lêkolînê ya Zanîngeha Kalîforniya ya Irvine (Kalîforniya, DYA) ye ku di sala 1972an de ji aliyê Marianne McDonald ve hat destpêkirin.

Armanca projeyê ev e, komkirina tekstên bi yewnaniya kevn li ser pirtûkxaneyeke dijîtal. Lêkolînerên TLGyê ji sala 1972an ve korpuseke tekstên yewnanî çêdikin ji Homêros (sedsala 9 û 8an berî zayînê) heta sala ketina Konstantînopolîsê (1453).

## Malpera TLGyê
*  Thesaurus Linguae Graecae

## Çavkanî

Kategorî:Zimanê yewnanî
Aquileia

## Aquileia

Aquileia li îtalîyayê bajarekî kevin ya împaratorîya Romayê ye. Serdemên Kevinê da Aquileia yekê mezinterînê bajarê dinya bû û 100.000 kes li vir dijîbûn lê îro bajarekî piçûke û 3,500 kes li wî barajê de dijîn . îro Aquileia yekem bajarê dîrokî a bakûrê îtalyaye.

## Dîrok
thumb|çep| wêneya Stûnên kevin li Aquileia.
Aquileia nêzîkî çema Natiso di sala 180/181 berî zayinî ji alîyê Romîyan hat ava kirin.

## Wêne


sol|20px**<span style="color:white">Aquileia</span>**



file:Basilica Aquileia 110.jpg|Aquileia - Basilika
file:Aquileia sepolcreto.jpg|Aquileia - agorkevirên kevin
file:Aquileia.jpg|Aquileia - lengergehê kevin
file:Udine aquileia2.jpg|Aquileia - Stûna kevin a Roma
file:Foro Aquileia.jpg|Aquileia - forûma kevin


## Çavkanî


Kategorî:Bajarên Îtalyayê
Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îtalyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Udineyê
Kategorî:Udine
Kategorî:180 b.z.
Cincinnati

**Cincinnati**, bi wek (sinsiˈnæti) tê xwendin. Bajareke giradayê parêzgeha Ohio ye û yek ji wan bajarên bazirganiyê girîng ya DYA ye. Bajar bi Keybanû Rojava tê binavkirin û serbajarê wîlayeta Hamilton County ye.

## Gelhenasî

## Bajarên hevkar

* **[[Liuzhou]]**, Volksrepublik Çîn (1988)
* **[[Gifu]]**, Japon (1988)
* **[[Charkiw]]**, Ûkrayna (1989)
* **[[München]]**, Almanya (1989)
* '''Simbabwe''' '''Harare''', Zîmbabwe (1990)
* **[[Nice]]**, Fransa (1991)
*
* **[[Mysore]]**, Hîndîstan ( 2012)

## Galerî

Wêne:Cincinnati Skyline from Devou Park.jpg
Wêne:TylerDavidsonFountainAtNight.jpg
Wêne:Cincinnati aerial at night 2017.jpg
Wêne:Downtown Cincy.jpg
Wêne:PNC Tower.jpg
Wêne:McMicken Hall, University of Cincinnati, 2005-08-19.jpg


## Çavkanî
Şêx Seîdê Berzencî

**Şêx Seîdê Berzencî** bavê Şêx Mehmûdê Berzencî ye.

Şêx Seîdê Berzencî li Mûsilê bi tehrîka Îtihad û Teraqî ji aliyê gel ve hatiye qetilkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Kesên kuştî
Colorado Springs

**Colorado Springs**, bajareke giradayê parêzgeha Kolorado ye.

## Gelhenasî
## Bajarên hevkar

* **[[Fujiyoshida]]**, Japon
* **[[Kaohsiung]]**, Taywan
* **[[Smolensk]]**, Rûsya
* **[[Bîşkek]]**, Qirgizistan
* **[[Nuevo Casas Grandes]]**, Meksîk
* **[[Bankstown]]**, Awistralya
* **[[Palmas, Tocantins]]**, Brezîl

## Galerî

Wêne:Colorado springs downtown.jpg
Wêne:PikesPeakFromUCCS.jpg
Wêne:Colorado Springs, Colorado city hall.jpg
Wêne:Air Force Academy Doolittle Hall by David Shankbone.jpg
Wêne:Colorado Springs Transportation by David Shankbone.jpg
Wêne:Nikola Tesla, with his equipment Wellcome M0014782.jpg


## Çavkanî

Kategorî:Bajarên li Koloradoyê
Fort Worth, Teksas

**Fort Worth**, yek ji wan bajarên mezin ya parêzgeha Teksasê ye. Li gor hêjmara niştecihan bajara mezin a hevdemîn ya DYA.

## Gelhenasî

## Bajarên hevkar

* **[[Reggio Emilia]]**, **[[Îtalya]]**
* **[[Nagaoka, Niigata]]**, **[[Japon]]**
* **[[Trier]]**, **[[Almanya]]**
* **[[Bandung]]**, **[[Îndonezya]]**
* **[[Budapeşt]]e**, **[[Mecaristan]]**
* **[[Toluca]]**, **[[Meksîk]]**
* **[[Mbabane]]**, **[[Esvatînî]]**

## Galerî

Wêne:0011Fort Worth Stockyards Exchange Ave E Texas.jpg
Wêne:W 7th bridge bikeway, Fort Worth.jpg
Wêne:St. Patrick Cathedral - Fort Worth, Texas 03.jpg
Wêne:Fort Worth Water Gardens 1 (4689217353).jpg
Wêne:Tarrant Court House (1 of 1).jpg
Wêne:TRE@FWITC.jpg


## Çavkanî
Jimara Reynolds

**Jimara Reynolds** an **Hejmara Reynold** bi navê Osborne Reynolds bû, ku di navbera 1842 û 1912 de jiyaye û vê hejmarê pênase kiriye.
Di Mekanîka Herkoyîyan, Fluid Mechanics de bi rêjeya Hêzên Mêtingehkar Interial Forces (vs,d) li hember hêzên viscosity (μ / ρ) ye. Encama Hevkarîgeriya van herdû cureyê hezan û bandora wan a li ser herikîna herkoyîyan (bi piranî jî ya avê) Hidrology amaje dike.
Ji ber vê yekê, hejmara Reynolds-ê tête bikar anîn ku ji bo diyarkirina pergala darêjê anko rewşa herikîna avê.Li gor vê jimarê Herk dû beş in Herikîna Lemîner û Herikîna Bitûrbûlans.Ger hejmara Re di borîyê de ji 2300 ê kêmtir be, ew wekî Herikîna Lemîner tê hesibandin û heke mezintir be, ew wekî Herikîna Bitûrbûlans tê hesibandin.
Di herikîna tevlihev a li ser plakeyan an baskên amûran de, hejmara krîtîk a Reynoldsê 5x10 ^ 5 e.
Septimius Seuerus

**Septimius Seuerus** (; bi tunê ; jdb. 11 nîsan 145 – m. 4 sibat 211) Di navbera 193 û 211an de împeratorê Romê bû. Septimius li herême Leptis Magna de hat dinê. Leptis Magna li Afrîkayê herêmeke Împeratoriya Romê bû.
[çep|thumb|Peykerê zêrîn ya Septimus Seuerus (Muzexaneya Arkeolojî, [Komotini)]]

## Jiyana wî

## Çavkanî

Kategorî:Împeratorên Romê
Kategorî:Jidayikbûn 145
Kategorî:Mirin 211
Yunnan

thumb|Yunnan
**Yunnan** (çînî: 云南; "*Yúnnán"*), parêzgeheke Çîn e. Serbajarê parêzgehê, bajarê Kunming e , ku berê wekî "Yunnan" dihat bi nav kirin.

Yunnan li herêmek çiyayî de cih digire. Piraniya nifûsê li rojhilata parêzgehê dijî. Yunnan di çavkaniyên xwezayî de dewlemend e û xwedanê cûrbecûr nebatê ye. Ji nêzîkê 30.000 celebên nebatên ên li Çînê hene û 17.000 zêde yî vana li Yunnan e.

Yunnan di heman demê de li Çînê xwedî rezervên herî mezin ên Aluminyum, Sirb, Çînko û Pîl e û di heman demê de xwedî rezervên mezin ên sifir û nîkel in.

Li gel 34% ji nifûsa Yunnan ku ji kêmneteweyan pêk tê, Yunnan ji hêla etnîkî ve yek ji wan parêzgehên cihêreng ên li Çînê ye. Hani, Zhuang, Dai û Miao komên hindikayî yên etnîkî li parêzgehê ne.

## Çavkanî
Malpera fermî ya Yunnan



Kategorî:Çîn
Kategorî:Parêzgeh