open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Riley Steele

**Riley Steele** (jdb. 26ê tebaxa 1987 bi navê rastî *Brittni Anne Palmer* li San Diego,Kalîforniya,DYA) pornostêrkeke amerîkî ye ku ji îlona 2013ê ve ji bo Axel Braun Productions dixebite. Ji salên 2008 heta 2013an ew ji bo stûdyoya porno ya amerîkî Digital Playground xebitî.

## Jiyana wê
thumb|Riley Steele (kesê çarem ji çepê), ligel beşdarên din li Xelatên AVN 2010 |center|250x250px
Riley Steele li Escondidoyê mezin bû.Beriya kariyera xwe ya wekî pornostêrk, ew wekî berkar li firoşgehek bercoviyê û li Starbucksê xebitî. Pornostêrk Jesse Jane, ku Steele di dema îmzekirina wêneyan de ji bo fîlma *[[Pirates (fîlma pornoyê)|Pirates]]* nas kir, ew anî nav karsaziya pornoyê. Ew di wê demê de bi 19-salî ve berê di berdewamiya *Pirates II: Stagnetti’s Revenge* de rol lîst. Ew berê di sala 2008an de di fîlma *[[Nurses (fîlma pornoyê)|Nurses]]* de leystibû.

Di sala 2009an de, ew di fîlma *[[Fly Girls (fîlma pornostêrk|Fly Girls]]* de xwe bi xwe lîst. Rêzeyeke fîlmên piçûk yên pornoyê jî derbarê wê de hatine afirandin. Di 20ê tebaxa 2010ê de, fîlma tirsnak Piranha 3D li sînemayên amerîkî derket. Li vir ew rola Crystal Shepard dilîze û bi vê fîlimê re rola xwe ya yekem li derveyî karsaziya pornoyê dilîze. Di sala 2015an de, wê rola sereke ya Barbarella di tiraneya pornoyê  de lîst.Di sala 2011an de, ew yek ji pêşkêşkerên Xelatên AVN ya sala 2011ê bû.

Riley Steele li ser bergê albûma koma Danko Jones ya sala 2010an a *Below the Belt* tê dîtin.

## Fîlmnîgarî (bijartî)
thumb|Riley Steele (2012)
* 2008: Pirates II: Stagnetti’s Revenge
* 2009: Riley Steele: So Fine
* 2009: Riley Steele: Love Fool
* 2009: Riley Steele: Chic
* 2009: Fly Girls
* 2009: Bad Girls Vol. 2
* 2010: The Smiths
* 2010: Bad Girls Vol. 3
* 2010: Piranha 3D
* 2010: The Smiths
* 2010: Body Heat
* 2011: The Masseuse Vol. 1
* 2011: Top Guns
* 2011: Riley Steele Roomates
* 2011: So Fine
* 2011: Assassins (Film, 2011)
* 2011: Strip For me
* 2011: Satisfaction
* 2011: Babysitters Vol. 2
* 2011: The Masseuse Vol. 4
* 2011: Fighters
* 2012: Swingers
* 2012: For Rent
* 2012: Stripper Pole
* 2012: Code of Honor
* 2013: Pretty Panties
* 2013: Jack Attack
* 2014: Riley Goes Gonzo
* 2015: 
* 2015: Peter Pan XXX: An Axel Braun Parody
* 2016: Suicide Squad XXX: An Axel Braun Parody
* 2016: Supergirl XXX: An Axel Braun Parody
* 2017: Riley Goes Gonzo 2 (Cover Star)
* 2018: The Female Of The Species
* 2019: Black & White (Filmreihe) Vol. 16 (Cover Star)
* 2019: Threesome Fantasies Vol. 5
* 2019: Anal Beauty Vol. 13 (Cover Star)
* 2019: Fucking Markus
* 2019: Tushy Raw Vol. 2
* 2019: Manuel's Maximum Penetration Vol. 8
* 2019: Love Emergency
* 2019: Evil Starlets
* 2019: Dirty Little Mermaids
* 2019: Ministry Of Evil
* 2020: Lesbian Yoga
* 2020: Swallowed.com Vol. 39
* 2020: Oil Slick Vol. 3
* 2020: Anal Antics Vol. 2
* 2021: Anal Beauty Vol. 15
* 2021: Blacked Raw Vol. 39
* 2022: Tushy Raw Vol. 32
* 2022: Beautifully Stacked Vol. 10}}

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 

Kategorî:Jinên amerîkî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Pornostêrkên amerîkî yên jin
Kîvroşka Amerîkî

**Kîvroşka Amerîkî**, cureyekî kîvroşkan e ku di sala 1917an de ji hêla Komeleya ARBA ve hate naskirin.

Wek hemû cureyên kîvroşkên kehî, ev kîvroşka Amerîkî ji cureyê *Oryctolagus cuniculus* ye.

## Galeriya wêneyan

RabbitAmericanBlue.jpg|Kîvroşka rengê qewr a Amerîkî


## Mijarên têkildar
* Lîsteya cûreyên kîvroşkan

## Çavkanî

Kategorî:Kerguh
Han Yu

**Han Yu** (768 - 25 Kanûna 824), an jî bi navê xwe yê rûmet **Tuizhi**, helbestvan, zanyar û siyasetmedarê çînî ye û di dema Xanedaniya Tang de jiyaye. Wî bi girîngî bandor li pêşkeftina neokonfucianîzmê kir û ji ber bandora wî ya li ser kevneşopiya edebî ya çînî, wek Dante, Shakespeare, an ji Goethe te ditin. Han Yu, di siyasetê de li ser mıjara "desthilatdariyek navendî ya bihêz" sekinî û di mijarên çandî da jî gelek bi bandor bu.

Ew bi gelemperî di nav baştirîn nivîskarên Çînê de tê hesibandin. Zanyarê Xanedana Ming Mao Kun, ew di nav "Heşt Mamosteyên Mezin ên Tang û Song" de dixe rêza yekem.

## Çavkanî



Kategorî:Fîlozofên çînî
Kategorî:Jidayikbûn 768
Kategorî:Mirin 824
Kategorî:Nivîskarên çînî
Kategorî:Siyasetmedarên çînî
Boushaki

**Boushaki** dibe ku behs bike:

## Mirov
*Muhammed Al-Saghir Boushaki
*Mustafa Ishak Boushaki

## Weşan
*Daxwaznameya Boushaki ji bo mafên siyasî yên Cezayîrî
Komunên departmenta Saône-et-Loire

thumb|Departmenta Saône-et-Loire li ser nexşeya Fransayê.

Li jêr lîsteya 564 komunên departmenta Saône-et-Loire ya Fransayê hatiye nivîsandin.

## Çavkanî

Kategorî:Komunên Fransayê
Kategorî:Komunên Saône-et-Loire
L'Abergement-de-Cuisery

**L'Abergement-de-Cuisery**, komuneke li departmena Saône-et-Loire a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.

## Nifûs

## Binêre
* Komunên departmenta Saône-et-Loire
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunên Saône-et-Loire
Luo Guanzhong

**Luo Ben** (çînî: 罗本), an jî **Guanzhong** (贯中) (jdb. 1330 – m. 1400)  nivîskarekî çînî bû ku di dema xanedanên Yuan û Ming de jiyaye. Ew bi navê **Huhai Sanren** (湖海散人, Húhǎi Sǎnrén) jî tê zanîn.

Luo du roman nivîsîn ku ji klasîkên Çar Romanên Klasîk ên Mezin ên Çînê ne. Ev roman Çîroka sê keyaniyan û Qiraxa avê (*Shui Hu Zhuan*) ne.

## Pirtûk

* *[[Çîroka sê keyaniyan]]*
* *[[Shui Hu Zhuan]]*
* *[[Pingyao Zhuan]]* (平妖傳)
* *[[Sansui Pingyao Zhuan]]* (三遂平妖传)
* *[[Can Tang Wudai Shi Yanzhuan]]* (残唐五代史演義)
* *[[Fenzhuang Lou]]* (粉妝樓)
* *[[Sui Tang Zhizhuan]]* (隋唐志傳)
* *[[Sui Tang Liangchao Zhizhuan]]* (隋唐兩朝志傳)

## Çavkanî



* 
* 
* A record of a conference on ''Romance of the Three Kingdoms'' in China in 1999 ****
* 

Kategorî:Çîn
Kategorî:Çînî
Kategorî:Dîrok
Kategorî:Jidayikbûn 1330
Kategorî:Mirin 1400
Kategorî:Nivîskar
Kategorî:Wêje
Çar romanên klasîk ên mezin ên Çînê

[thumb|Nimûneyek ji pirtûka ''[Qiraxa Avê*]]
*'Çar romanên klasîk ên mezin ên Çînê*' ([[Zimanê çînî|Çînî]]: 四大名著, *Sì Dà Míngzhù*) berhemên edebî ne ku ji hêla pisporên [[wêje]]ya [[çîn]]î ve wek berehemên herî girîng û bi bandor têne hesibandin.

== Çar klasîk ên mezin ==
Çar romanên klasîk ên mezin, bandor li ser [[çîrok]], [[şano]], [[sînema]] û [[lîstik]]ên [[Japon]], [[Kore]] û [[Viyetnam]] kiriye. Ev çar pirtûk bi rêza nivîsandinê ev in:

* *Çîroka Sê Keyanîyan* ( Çînî 三國演義 ) ([[sedsal]]a 14 an)
* *Qiraxa Avê* ( Çînî 水滸傳 ) (sedsala 14 an),
* *Rêwîtiya ber bi rojava* ( Çînî 西遊記 ) (sedsala 16 an.). Her weha wekî " *Mîmun King* " tê zanîn.
* *Xewna koşka sor* ( Çînî 紅樓夢 ). (sedsala 18an). Wekî "*Çîroka Kevir''" jî tê zanîn.

## Çavkanî

Kategorî:Çîn
Kategorî:Çînî
Kategorî:Pirtûk
Kategorî:Wêje
Qiraxa avê (çîrok)

***Qiraxa avê*** (bi çînî: 水滸傳, *Shuǐhǔ zhuàn*) çîrokeke çînî ye ku ji hêla Shi Nai'an ve hatiye nivîsandin.

Çîrok wek yek ji Çar Romanên Klasîk ên Mezin ên Çînê tê dîtin. Ev çîrok li şûna çîniya klasîk bi zimanê çînî yê gelêrî hatiye nivîsandin . 

Çîrok behsa 108 kesan dike ku çawa derdikevin ser çiyayê Liang û li dijî hêzên biyanî şer dikin. Çîrok di dema Xanedana Song da derbas dibe.

## Çavkanî

Kategorî:Çîn
Kategorî:Çînî
Kategorî:Pirtûk
Kategorî:Wêje
Serheng Muhsîn

**Serheng Muhsîn** an jî **Sarhang Mohsen** (jdb. 4ê kanûna pêşîn a 1986 li Hewlêr, Başûrê Kurdistan) gogbazekî kurd e.

## Jiyana wî
Serheng Muhsîn di 4ê kanûna pêşîn a 1986an de li bajarê Hewlêrê yê Başûrê Kurdistanê ji dayîk bûye.

## Jiyana wî ya werzişê
Ew wek golparêz dilîze û di tîma neteweyî ya futbolê ya Iraqê û Klûba Hewlêrê de lîstiye.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Futbolvanên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1986
Kategorî:Kesên ji Hewlêrê
Kategorî:Kesên ji Hewlêrê (parêzgeh)
Kategorî:Mirovên zindî
Febê

**Febê** (yewnanî: Φοιβη, inglîzî: Phoebe) tîtanek e di mîtolojiya yewnanî de. Diya wê Gaîa ye û bavê wê jî Ûranos e. Mêrê wê disa wek wê tîtan Keos e. Navê wê ji peyva phoibos (ronahî) an jî phoibazô (pêşbinî) tê. Xwedawenda hişê ronî ye. 220x124px|thumb|rast|Li muzeya Pergamonê Febê

Febê heman demê de dapîra Apolon, Artemîs û Hekatayê ye. Ew kesê sêyem e ku xwediyê pêşbiniya Delfîyê ye. Çendî ku pêşbinî ji Apolonê re hatibe tekildarkirin jî, bi rastî pêşbiniyê Febê daye nevîyê xwe Apolonê. Pirtûka Hêsîodosê Teogonîayê de ew navê *xwediyê taca zêrîn* derbas dibe.

## Çavkanî

Kategorî:Apolon
Kategorî:Artemîs
Kategorî:Diana
Kategorî:Mîtolojiya yewnanî
Kategorî:Xwedabanûyên yewnanî
Girê Qelrex

**Girê Qelrex**, an jî **Girdî Qelrex** (jê re *Gird-î Qalrakh* jî dibêjin), şûnwarekî dîrokî li deşta Şehrezûrê li Başûrê Kurdistanê ye.

Gir di salên 2016, 2017 û 2019an de ji aliyê arkeologên Zanîngeha Goethe ya Frankfurtê ve hate hilkolandin. Li gor lêkolîneran mirov ji hezarsala sêyem a berî zayînê heta serdema îslamî bi berdewamî lê jiyaye.

## Çavkanî

Kategorî:Cihên arkeolojîk li Iraqê
Kategorî:Împeratoriya Sasanî
Kategorî:Parêzgeha Silêmaniyê
Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê
Güzide Alçu

**Güzide Alçu** (jdb. 5'ê tîrmeha 1997an li Amed , Bakurê Kurdistanê ) gogbazeke kurd e ku niha di Lîga Yekem a Futbolê ya Jinan a Tirkiyeyê de ji bo Amed S.K. dilîze. Ew endama Tîma neteweyî ya futbolê ya jinan a bin 19 salî ya Tirkiyeyê bû.

## Jiyana kesane
Güzide Alçu di 5'ê tîrmeha 1997an de li bajarê Amedê yê Bakurê Kurdistanê di malbateke Kurd de hatiye cîhanê. Piştî ku di sala xwendinê ya 2014/15an de Lîseya Werzişê ya Amedê qedand, ji bo perwerdehiya bedenî û werzişê li Zanîngeha Dîcleyê li Koleja Perwerdeya Bedenî û Werzişê hat tomarkirin.

## Kariyera werzişî
### Yane
thumb|upright|çep|Güzide Alçu ya Amedê S.K. di Lîga Yekem a Jinan a 2018-19 de.
thumb|Güzide Alçu ( kesê ji rastê ya duyem), sertîma Amedê S.K. di maça Lîga Yekem a 2017–18an de li hember Beşiktaş J.Kê
thumb|Güzide Alçu (çep) li hember Beşiktaş J.K. di sezona lîga pêşîn a 2017-18 de.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Futbolvanên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1997
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kesên ji Amedê
Kategorî:Mirovên zindî
Mîrgeha Xaltan

**Mîrgeha Xaltan**, mîrgeheke ku mîr Mîrza Beg di navbera salên 1640 û 1720î de serdariya mîrgehê kiriye. Ji pey wî jî Mîr Temê, kurê wî bi heman peywirê rabûye.

Dema siwarê Barîn, bavê Mîr Elî, Temê Mîr Mîrza Beg, di sala 1800’î de koça dawî dike,wî di ziyareta Şêxevind de vedişêrin,bin ax dikin,pey bavê xwe serdema Mîr Elî Tem dest pê dike,li ser daxwaza mîrê Botan û bi daxwaza mala Mîrza Beg Mîr Êlî Tem dice Cizîra Botan û wek berpirsîyar û Mîrê Welatê Xaltan tê naskirin,kurê wî Qaso,Hamid û Musa serleşker bûn,dema diwan digerîya ji çêl mîrekê Botan ê herî qedîm Mîr Elî Tem bu,lewma jî,ji Êzdîyên Basa an jî Êzdîyên Basî,re dibên mala Mîra an jî Mîro,ciqasî jî di bingeha xwede Xaltî niqîbî an jî Şedikîne.

Di dema 1700 heta 1900an de êzdîyên Welatê Xalta xwedî 366 gund bûn û di herêma xwe de bi awayekî serbixwe-xweser bûn û xwedî hêzeke ber bi çav bûn ku paytexta wan bajarê Ridwanê bu. Wek tê zanin di gelek klam û zargotinade derbas dibe dibên Ridwana bavê Tem ku Mîr Tem kurê Mîr Mîrza Beg e û Bavê Mîr Elîye ku heya îro jî ji Awiskêre dibêjîn Awiska Elî. (Awiska bi tirkî: İkiköprü) Awiska bajarokekî bi ser navçeya Qubîna Êlîhê ve ye.

Lê maxabin Kurdên misilman û hin hevkarên wan hin êzdî ê paşverû ditirsand û ji ber vê êrîşî dijwar anîn ser Êzdîyên Xaltan bi sedhezarê Êzdîyên Xalta qetil kirin.

Ciqas ji Êzdîyên Xaltî li berxwedan mixabin bi ser neketin 1800 heta 1940 û 50, bi kuştin bi talan û bi darê zorê bêtirî 350 gundê Êzdîyên Xaltî ji wan standin hinen kurdên misilman hinek ereb li wan gunda bi çîbûn û heya îro ji li gund û milkê wan dijîn

Bine malek ji mala Mîr Elî (Ali)

Mîr Alî

Mîr Alî ( zayin. 1500? li Welatê Jor Serhad- mirin. 1570? li Cizîrê)

Îzettîn bin Alî el Xaltî

Îzettînê Mîr Alî( zayin. 1560? li Cizîr- mirin. 1650? li Cizîrê)

Mîr Mîrza Beg

Serdarê Welatê Xaltan ( zayin. 1640? li Serhedê - mirin. 1720? li Xaltan niqîba)

Mîr Temê,Mîr Mîrza Beg

Tem kurê Mîr Mîrza Beg ( zayin. 1710? li Welatê Xaltan niqîba - mirin. 1800? li ziyareta şêxevinda Xalta)

Mîr Alîyê Mîr Tem

Mîr Alîyê Mîr Tem ( zayin. 1790? li Xaltan niqîba - mirin. 1860? li Cizîrê)

Qaso,yê Mîro Mîr Alî

Qaso Mîro Mîr Alî (zayin. 1840? li Cizîra Bota- mirin. 1900? li welatê Xalta )

Siloyê Qasoyê Mîro

Siloyê Qaso(zayin.1855?, li Basa Êzdî Bota - mirin. 14.05.1916,Li Silopîya di fermana basa,de

Nimoyê Silo

Nimoyê Silo (zayin.1870?, li Basa Êzdî Bota - mirin. 1910? , li Basa Êzdî Bota )

Simo ê Nimo

Simo ê Nimo (zayin.01.07.1884, li Basa Êzdî Bota - mirin. 30.12.1945, li Welatê Xalta gundê Qorixê)

Siloyê Simo

Silo (zayin.28.02.1935, li Basa Êzidî Bota - mirin.22.02 2015, li Almanya)

## Çavkanî
Şerê Milazgirê

**Şerê Milazgirê**, şerekî ye ku di 26ê tebaxa sala 1071an de di navbera Împeratoriya Bîzansê û Împeratoriya Selçûqiyan li nêzîkî Manzikertê (li Milazgir îro ya bi ser parêzgeha Mûşê, li Bakurê Kurdistanê) çêbûye. Têkçûna bi biryar a artêşa bîzansê û girtina împerator Romanos IV Diogenes rolek girîng leyîst di têkbirina desthilatdariya Bîzansê de li Anatolya û Ermenistanê, û destûr da ku hêdî hêdî Anatolya were tirkkirin. Gelek tirkên ku di sedsala 11an de li rojava geriyan, serkeftina li Milazgirê wekî deriyekî Anatolyayê dîtin.
thumb|Riyên di şerê Milazgirê de

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Paul Markham: ''The Battle of Manzikert: Military Disaster or Political Failure?'', Gotar libo *De Re Militari* (inglîzî)
* Bryan T. Carey: ''Debacle at Manzikert, 1071: Prelude to the Crusades'' (inglizî)
* Çengê Mîlazgirê – Şêr jibo sînorên dînî: http://dradiowissen.de/beitrag/die-schlacht-von-mantzikert (almanî)

Kategorî:Şerên Împeratoriya Bîzansê
Kategorî:1071 li Asyayê
Çîroka Sê Keyaniyan

[thumb|Sê keya, wêneya li ser hevrîşimê ku ji hêla [Sekkan Sakurai (1715–1790) ve hatîye çêkiri û Liu Bei, Guan Yu û Zhang Fei nîşan dide. ]]
***Çîroka Sê Keyaniyan*** ( Çînî ya kevneşopî : 三國演義; Çînî ya hêsan : 三国演义; pinyin : sān guó yǎn yì) çîrokek e ku ji hêla Luo Guanzhong ve di sedsala 14 an de li ser salên dawîn ên Xanedana Han de hatî ye nivîsandin. Behsa navbera salên 169 an û 280 an dike. Behsa salên dema Sê Împeratorî ya dike. 

Ew yek ji ''Çar Romanên Klasîk ên Mezin ên Çînê'' ye û ji 120 beşan û bi qasî 800.000 peyvan pêk tê. 

## Çavkanî



Kategorî:Çîn
Kategorî:Çînî
Kategorî:Pirtûk
Kategorî:Wêje
American Sable

**Kîvroşka American Sable**, cureyek ji kîvroşkan ku ji hêla Komeleya ARBA ya amerîkî ve hatiye nasandin. Ev kîvroşk ji wek cureyên din ji giyaxwar e. Ev kîvroşk xwediya dû guhên dirêj û dû lingên dirêj yên pişt û yên kurt ên pêşiyê ye. Gelek caran ev kîvroşk dibe qurbanî û nêçîrkirin ji hêla heywanê din ve yên wek rûvî, mar û bazan ve.

## Çavkanî

Kategorî:Kerguh
Kîvroşka Angora

**Kîvroşka Angora**, yek ji kevintirîn nijadên kîvroşkan yên ku hatine kedîkirin. Ev kîvroşk giyaxwer in û pir belbelva li seranserê cîhanê û welatên curbicur û gelek cureyên Angora hene mînak Angora îngilîzî, Angora fransî û Angora Mezin (*Giant*). Yên din jî weke Angora almanî, ya çînî, japonî, koreyî û ya rusî hene.

## Çavkanî

Kategorî:Kerguh
Lopa Fuzzy ya Amerîkî

**Lopa Fuzzy ya Amerîkî**, yek ji cureyên kîvroşkên Amerîkayê ye ku ji hêla komaleya *[[ARBA]]* ve hatiye nasandin. Ev kîvroşk bi cûreyê xwe ji parzemîna Amerîkayê ye lê bi awayekê giştî li hemû cîhanê belbelva bûye. Kîvroşke navhatî ji hêla kêşan û giraniyê ve, 1,4 - 1,8 kîlogiram e. Herwiha mawayê jiyana kîvroşkê jî derdorên 5-8 salan in.

## Mijarên têkildar
* Lîsteya cûreyên kîvroşkan

## Çavkanî

Kategorî:Kerguh
Aleksandr Dûgîn

thumb|Aleksandr Dûgîn (2018)
**Aleksandr Gelyevîç Dûgîn** (bi rûsî: Александр Гельевич Дугин, *Aleksandr Gel'evich Dugin*) jdb. 7 sibat 1962 li Mosko, Sovyeta berê), siyasetmedar, fîlozofê siyasî yê rûsperest û rastgirekî tund e.

Dugin damezrînerê tevgereke ewrasyayî ya rastgirên tund li Rûsyayê ye û ji hêla çavdêran ve wekî neo-faşîst tê hesibandin.

## Jiyan

### Salên destpêkê
Dugin ji malbateke leşkerî ye.  Der barê bavê de agahiyên cuda hene, ku Dugin bi xwe jî beşdarî wan bûye.  Ev kes kolonel an general bû û ji bo KGB an GRU dixebitî.  Dugin piştî sertîfîkayek mezûn  ya derçûna dibistanê, di salên 1970’an de beşdarî Enstîtuya Avhewayê ya Dewletê li Moskowê bû û bi eslê xwe dixwest ku kariyera leşkerî bişopîne. Ew ji sala 1980’an vir ve antî-komunîst bû.  Ji ber çalakiyên xwe, ji aliyê KGB'ê ve hate şopandin  û di dawiyê de ji Enstîtuya Hewayî ya Dewletê hate derxistin an jî ji ber performansa xwe ya nebaş xwendina xwe neqedand.  Skeçek biyografîk îdîa dike ku Dugin paşê ji bo KGBê xebitî,  di her rewşê de wî debara xwe di serî de wekî paqijkerê kolanan qezenc dikir. 

Dugin gelek zimanan dipeyive, di nav de almanî, frensî, îngilîzî û îtalî.

### Çalakiyên siyasî
Di heman demê de bi teoriyên rastgir ên radîkal û neo-faşîst re mijûl bû.  Bi gihandina arşîva KGB'ê  wî berhemên René Guénon, Ernst Jünger û Julius Evola xwend.  Di vê demê de, belkî hê berê jî,  ew bû endamê xeleka piçûk a ezoterîk Golovin  ("Fermana Reş a SS"  ) li dora Yevgeni Golovin, mîstîkek faşîst a eşkere. Ev yek ji şêwirmendên wî yên herî girîng bû.  Tê gotin ku ji sala 1983 heta 1989 Dugin serokê dorhêlê bûye.  Di 1987 de, Dugin bû endamê koma neteweperest û antîsemîtî ya radîkal Pamjat, li wir jî bû endamê desteya rêvebir.  Lêbelê, ew di sala 1989-an de ji ber mebestên antî-Sovyet û "şeytanîzm", ku belkî tê wateya nêzîkbûna wî ji okultîzma Nazî ya derdorê re, hate derxistin.  Ji ber tiştê ku wî hîs kir asta nizm a rewşenbîrî ya komê bû, ew di sala 1989 de çû Ewropaya Rojava û bi gelek neteweperestên ultraneteweyî re hevdîtin kir.  Wî we nas kir.&nbsp;yek. Alain de Benoist û Jean-François Thiriart, ku ew vegerî kevneşopiya rûsî. 
[thumb|Ala partiyê ya [Partiya Bolşevîk a Neteweyî ya Rûsyayê, ku ji aliyê Dugin ve hatiye damezrandin]]

## Felsefe û jeopolîtîk
thumb|Ala partiyê ya "Partiya Avrasyayê" ku Dugin di sala 2002 de amadekir.
Dugin helwêstên dij-rojavayî û antî-lîberal temsîl dike û bi rêya torên navneteweyî, "konsepta jeopolîtîk ya neo-Ewrasîzmê " li ser bingeha "Împeratoriya Rûsiya Mezin ji Dublin heta Vladivostok" di bin serokatiya Rûsyayê de ku li dijî Yekîtiya Yekbûyî ye, belav dike. Dewletên.  Di zanistên siyasî û medyayê de, ew wekî "serokê ramanê" ( Der Spiegel ), "pisikker" ( FAZ ) an "mamoste" ( Focus Online ) ya Serokê Rûsyayê Vladimir Putin an jî wekî " Rasputin " tê binav kirin.

## Çavkanî

Kategorî:Çalakvanên rûs
Kategorî:Felsefeya siyasetê
Kategorî:Jidayikbûn 1962
Kategorî:Mirovên zindî
Ouyang Xiu

**Ouyang Xiu** ( Zimanê çînî ; 1 Tebax 1007 - 22 Îlon 1072), an bi navê wî yê rûmet **Yongshu**, helbestvan, dîrokzan û nivîskarek çînî ye ku di dema Xanedaniya Song de jiya ye. Hem di nav hemdemên xwe de û hem jî di sedsalên paşîn de nivîskarek pir navdarê. Ouyang Xiu kesayeta navendî ya "Heşt Mamosteyên Tang û Song" tê hesibandin. Wî *Tevgera Proza Klasîk* vejand û di îmtîhanên împaratorî de pêşxist, rê li ber mamosteyên pêşerojê yên wekî Su Shi û Su Zhe vekir.

Berjewendîyên Ouyang Xiu pir cihêreng bûn. Wekî dîroknas, ew ji hêla Emperor Renzong ve hatî wezîfedar kirin ku *[[Yeni Tang Kitabı|Pirtûka Nû ya Tang]]* binivîse, û ev pirtûk di sala 1060an de qediya. Wî her weha di dema xwe ya vala de *Qeydên Dîrokî yên Pênc Xanedanan jî nivîsî.* Weke helbestvan, ew di cureyên ci û shi de nivîskarekî bi nav û deng bû.

Berjewendîyên Ouyang Xiu pir cihêreng bûn. Wekî dîroknas, ew ji hêla Emperor Renzong ve hatî wezîfedar kirin ku *[[Yeni Tang Kitabı|Pirtûka Nû ya Tang]]* binivîse, û ev pirtûk di sala 1060an de qediya. Wî her weha di dema xwe ya vala de *Qeydên Dîrokî yên Pênc Xanedanan jî nivîsî.* Weke helbestvan, ew di cureyên ci û shi de nivîskarekî bi nav û deng bû.

## Çavkanî

* 
* 
* Biography by James T.C. Liu in Franke, Herbert, *Sung Biographies*, Wiesbaden, 1976, vol. 2, pp.&nbsp;808–816. .
* Carpenter, Bruce E., "Confucian Aesthetics and Eleventh Century Ou-yang Hsiu" in *Tezukayama University Review (Tezukayama Daigaku Ronshu)* Nara, Japan, 1988, no. 59, pp.&nbsp;111–118. ISSN 0385-7743.

Kategorî:Dîroknasên çînî
Kategorî:Helbestvanên çînî
Kategorî:Jidayikbûn 1007
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirin 1072
Kategorî:Nivîskarên çînî
Chrika Abarash

**Chrika Abarash** (jdb. 1987 li taxa Tûyî Malik , Silêmanî , Başûrê Kurdistanê) lîstikvaneke kurd a ji Başûrê Kurdistanê ye. Wê li ber kamerayê dest bi lîstikvaniyê kir Berê, wî tenê di şanoyê de kar kiribû.

## Fîlm

## Şano
* *Baran*

## Girêdanên derve
* 
* 

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1987
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kesên ji Silêmaniyê
Kategorî:Mirovên zindî
Ferdinand Justi

**Ferdinand Wilhelm Jacob Justi** (jdb. 2ê hezîrana 1837an li Marburg ; m. 17ê sibata 1907an li Marburg) rojhilatnasekî alman bû ku di dawiya sedsala 19'an de li Hessenê jî wekî pêşkêşvan û lêkolînerê çanda cotkariya gundan hate nasîn.

ye."

## Jiyan û bandor

## Berhemên wî
* *Handbuch der Zendsprache.* Leipzig 1864.
* *Dictionnaire kurde-francaise.* Petersburg 1879.
* *Geschichte des alten Persiens.* Berlin 1879 (= *[[Allgemeine Geschichte in Einzeldarstellungen]].* [])
* *Kurdische Grammatik.* Sankt Petersburg 1880.
* *A History of All Nations.* Lea Brothers, 1902.
* *Geschichte der orientalischen Völker im Altertum.* Berlin 1884.
* *Iranisches Namenbuch.* Marburg 1884; Nachdruck Hildesheim 1963.
* *Hessisches Trachtenbuch.* Marburg 1899–1905.

## Çavkanî

Kategorî:Alman
Kategorî:Jidayikbûn 1837
Kategorî:Mêrên alman
Kategorî:Mirin 1907
Kategorî:Rojhilatnas
Zimanên kartvelî

**Zimanên kartvelî**, wekî **zimanên qefqazî yên başûr**, **zimanên qefqasyayî yên başur** an **[[zimanên îberî]]** jî tên naskirin, malbateke zimanî ye ku xwecihiya xwe li Qefqaza başûr e û bi taybetî li Gurcistanê tê axaftin. Nêzîkî 5,2 milyon kartvelîaxiv li seranserê cîhanê hene, bi komên mezin li Rûsya, Îran, Dewletên Yekbûyî, Yekîtiya Ewropayê, Îsraêl û bakurê rojhilatê Tirkiyeyê. Têkiliya malbata kartvelî bi malbateke zimanên din re ne diyar e, ji ber vê yekê ew yek ji malbatên zimanên bingehîn ên cîhanê ye.

## Çavkanî
Gola Xamirpêtê

**Gola Xamirpêtê** yan jî **Xamirpêta Mezin** goleke tektonîk e û gola herî bilind ê li Bakurê Kurdistanê ye ku gol di navbera navçeyên Gimgim û Xinûsê de ye.

Li ser çiyayên Xamirpêtê ye. Bilindahiya golê ji asta deryayê 2.149 metre ye û kûraniya golê jî li dora 0-21 metre ye. Rûbera golê 1.088 km² ye. Ava zêde ya golê diherike çemê Îskender.

## Erdnîgarî
### Flora
thumb|çep|Nexşeya cûreyên nebatên li deverên başûrê çiyayên Xamirpêtê
Li gola Xamirpêtê giyayên wek kimkork û helîz, kardî, gûlik, kereng, ribêz, tirşo, pepikên hirçê, mendik, kaşim û gonî hene. Darberû, kenêr, guvîj, hirmî, sêv û şîlan darên din ên li herêmê ne.

### Gola Mezin
Gola Mezin 21 metre kûr û 2.149 metre ji asta deryayê bilind e. 

### Gola Biçûk
Gola Biçûk 47 metre kûr e. Gola dorveger li bilindahiya 2.173 m ye. Gola ku li jorê ye, di binê gola Xamirpêtê ya Mezin de diherike.

## Mijarên têkildar
* Gola Xamirpêtê ya Biçûk

## Çavkanî

Kategorî:Gimgim
Xamirpêtê
Xamirpêtê
Kategorî:Golên Tirkiyeyê
Huckleberry Fînn çavhilkiriyên leheng (pirtûk)

**Huckleberry Fînn çavhilkiriyên leheng** romaneke henekbaz ya nivîskarê amerîkî Mark Twain e, ku di 4ê kanûna pêşîn a sala 1884an de li Londonê bi sernavê "*The Adventures of Huckleberry Finn*" û di sibata sala pêş de li New Yorkê bi sernavê " *Adventures of Huckleberry Finn*" hat weşandin.

## Çavkanî

Kategorî:Pirtûkên li ser nîjadperestiyê
Kategorî:Pirtûkên zarokan li ser nîjadperestiyê
Kategorî:Pirtûkên zarokan li ser xulamtiya amerîkî
Kategorî:Romanên li ser nîjadperestiyê
Kategorî:Romanên serpêhatî yên amerîkî
Kategorî:Romanên zarokan ên amerîkî
Kategorî:Romanên Mark Twain
Kategorî:Wêjeya zarok û ciwanan
Hekatê

**Hekatê** yan **Hekata** (bi yewnanî: Ἑκατη, *Hekatê* yan jî Ἑκατα, *Hekata*, latînî: *Hecata*) di mîtolojiya yewnanî û mîtolojiya romayî de xwedawenda sêrbaz, sêrbazî, şev, heyv, spêleyê ye. Ew keça Persês û Asteryayê ye. Navekî wê jî "Hekataya porbirqok" e.
[220x124px|thumb|rast|Hekata di berhema [Jupîter and Semeleyê de hurgiliyek - https://en.wikipedia.org/wiki/en:Gustave_Moreau (1894-1895)]]

### Etîmolojî
Wateya navê wê "li dûr dixebite" ye. Dîsa peyva Hekatosê jî navekî Apolonê ye. Çeka Hekatayê piranî sêrbazî û Apolonê jî tirkevan e ji ber vê yekê tê texmînkirin ku ev nav ji wan re hatiye dayîn.

## Mîtolojî

Hekata di nav hemû tîtan û xwedawendan de xwediyê cihekî serbixwe ye. Hemû kesayetên mîtolojiya xwe de pir qîmet dibîne. Nemiran pir hurmet diden ji wê re. Ew bi kêfa dilê dikarî alikariyan bide her kesî.

Hekata di çaxê şerê tîtanan de yek ji hevalbendên Zeusên ku ji Tîtanan bû. Beriya şer çi di destê de hebû ew dîsa di destê wê de ma û Zeus diyariyên din jî da ji wê re.

Hekata di dema şerê devan de jî li hemberî devan şer kir, ew li ser hinek vazoyên kevnar de her du destên xwe de petal girtî û li hemberî devan hatiye teswîrkirin.

## Persefonê û Hekatê
Di dema Hadês Persefonêyê revandî bû. Persefonê zehf hawar kir. Lê di nav dinyaya binerdî bû ji ber vê yekê kes dengê wê nebîhîst ji xeynî Hekatayê. Hekata dengê wê seh kir, hate şikefta ew mayî. Agahiyan da diya wê Dêmêtêr û Hêliosê piştî deh rojên girtî Persefonê azad ma. Persefonê û Hekata bûn hevalên hev yên qenc.

## Çavkanî

Kategorî:Hevjinên Hermês
Kategorî:Keçên Zeus
Kategorî:Mîtolojiya yewnanî
Kategorî:Xwedabanûyên efsûnî
Kategorî:Xwedabanûyên şevê
Kategorî:Xwedawendên Anatolyayê
Persês

**Persês** (yewnanî: Περσης, latînî: *Perses*) di mîtolojiya yewnanî de tîtanek e. Temsîliyeta werankarî û xirabkirinê dike. Kurê Krîos û yên Eurîbîayê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Mîtolojiya yewnanî
Kategorî:Xwedayên yewnanî
Abdulbari Gozal

**Abdulbari Gozal** an jî **Baran Gozel** (jdb. 23ê adar 1949 li Türkiye Ağrı /Doğubeyazıt) karserekî kurdAzerbaycanê dijî. Gozel karsaz û sermayedarekî mezin e û xwediyê şîrketa Azar Son e.

## Çavkanî

Kategorî:Amerîkî
Kategorî:Mêr
Lîsteya bajar û bajarokên li Kolumbiya Brîtanyayê ya Kanadayê

[thumb|Nexşeya bajarên [Kolombiyaya Brîtanî|Kolumbîya Brîtanyayê ]]

Li Kolombiyaya Brîtanî, Kanada, ew bajar û cîhên ku ji 5,000 kesan bêtir lê dijîn di Niha de, ew 52 bajar in. Bajarê herî mezin Vancouver e ku 631,486 kes lê dijîn, û yê herî piçûk jî Greenwood bi qasî 665 kesan lê dijîn.

## Lîsteya bajaran
Kanada,ew bajar û cîhên ku ji 5.000 kesan bêtir lê dijîn:

1. Abbotsford
2. Armstrong
3. Burnaby
4. Campbell River
5. Castlegar
6. Chilliwack
7. Colwood
8. Coquitlam
9. Courtenay
10. Cranbrook
11. Dawson Creek
12. Delta
13. Duncan
14. Enderby
15. Fernie
16. Fort St. John
17. Grand Forks
18. Greenwood
19. Kamloops
20. Kelowna
21. Kimberley
22. Langford
23. Langley
24. Maple Ridge
25. Merritt
26. Mission
27. Nanaimo
28. Nelson
29. New Westminster
30. North Vancouver
31. Parksville
32. Penticton
33. Pitt Meadows
34. Port Alberni
35. Port Coquitlam
36. Port Moody
37. Powell River
38. Prince George
39. Prince Rupert
40. Quesnel
41. Revelstoke
42. Richmond
43. Rossland
44. Salmon Arm
45. Surrey
46. Terrace
47. Trail
48. Vancouver
49. Vernon
50. Victoria
51. West Kelowna
52. White Rock
53. Williams Lake

## Çavkanî

Kategorî:Lîste
Heyv û stêrk

thumb|Sembola heyv û stêrk
**Heyv û stêrk** sembolek e ku di çarçoveyek dîrokî de tê bikar anîn. Ew yekem car di sala 300 berî zayînê de li dewleya Yewnanî ya Bîzansê hate afirandin, û dema ku padîşahê Pontos Mithridates VI bajarê Bîzans xiste padîşahiya xwe, wî heyv û stêrk wekî nîşana xwe bikar anî. Paşê ji Yewnanan derbasî Îrana Mezin bû. Di sedsala 5an de, ew di pereyên ku Împeratoriya Sasanî bikar anîne de hebû, ji sedsala 3an heya hilweşîna Sasaniyan piştî êrişê Misilmanan li ser Farisan di sedsala 7-an de 400 sal li ser pereyên Sasaniyan bû. Heyv û stêrk jî bûye sembola Împeratoriya Osmanî û paşê bûye sembola Tirkiye. Şêxên Misilman dibêjin ku heyv û stêrk ne sembola Îslamê ye, û Îslamê jî tu semboleke fermî tune ye, û heyv û stêrk semboleke çandî ya pûtperestiyê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Nakokiyên eleqadarî îslamê
West Kelowna

West Kelowna, yan wek **Westbank** jî dihê **nasandin** , bajarekî ser bi Okanagan Valley ya parêzigah British Columbia ve.

## Çavkanî
Çalakiya fizîkî

**Çalakiya fîzîkî** Çalakiya fîzîkî her livîna parçeyên laş ku ji aliyê masûlkan ve tê kirin û pêdivî bi xerckirina enerjiyê heye, wek tevgerên ku di dema kar, lîstin, kirina karên malê, veguhestin û çalakiyên rekreasyonê de têne kirin.

## Çavkanî
Rêxistin

**Rêxistin**, komeke armancdar e ku sîstemekê dişopîne û xwedî sînorên ku wê ji hawîrdora wê vediqetîne ye.

## Cureyên rêxistinan

## Çavkanî
Vernon, Kolombiya Brîtanyayê

**Vernon** bajarekî Kanadî yê ser bi parêzgeha British Columbia ve ye. Rûbera bajarî 94.2003 km² ye, û nifûsa wî li gorî serjimariya sala 2006 35.944 kes bûn. Ev bajar ji hêla nifûsê ve di nav bajarên Kanada de yê rêza 116-an de ye. 

## Çavkanî
Werzişa ferdî

**Werzişa ferdî** cureyek werzişê ye ku tê de beşdar bi ferdî bi hev re dikevin pêşbirkê.Lê pêşbirkên tîmê yên wekî pêşbaziya relay, Kupa Davis û Kupaya Fed di werzîşên takekesî de jî çêdibin.

## Dîrok
## Nimûneyên werzişên ferdî

* bedmînton
* Bîlard
* Bowlîng
* Belemvanî
* Şikeftvanî
* Krasfît
* Krokêt
* Rev
* Duçerxesiwarî
* Dart
* Dans
* Xûjavbûn
* Siwarkarî
* Şûrbazî
* Iskêyta pênîşanî
* Golf
* Jîmnastîk
* Hunerên lêdanê yên hevedudanî
* Hêlpeydakirin
* Powerlîftîng
* Kevirvanî
* Roîng
* Belemvanîya bavanî
* Tîravêtin
* Iskî
* Snowbordsiwarî
* Snokêr
* Iskêyta Lezê
* Iskwaş
* Pelsiwarî
* Iskêytbordîng
* Melevanî
* tenîsa sermaseyê
* Futbola destan
* Tayçîçiwan
* Hunerên lêdanê yên çînî
* tenîs
* Werzişa sêgane
* Guleş
* Kindirlêdan

## Çavkanî
Werzişa tîmî

**Werzişa tîmî** an jî **werzîşên komê** werzîşên ku tê de werzişvan bi hev re dixebitin ku bigihîjin armancek hevpar vedihewîne. Futbol, ​​hokey, futbola Amerîkî, beysbol, basketbol, ​​voleybol, tenîs, avjenî, rugbî, xistina penaltiyên hentbolê û kriket werzişên tîmê ne. Endamên tîma werzişê di bin serokatiya rêvebirê tîmê de bi sernavê rahênerê sereke ne.

Forma werzişên komê û hevkariya endamên wê cuda ye. Di hin werzîşan de du tîm rûbirûyê hev dibin û werzişvan divê ji bo gihîştina armanca xwe hewl bidin. Bi gelemperî, divê were gotin ku mebest ji werzîşên weha hêsankirina tevgera gogê an tiştên mîna wan li gorî rêzek qaîdeyên ku dibin sedema xalan e. Ji bo vê yekê plansaziyek baldar, amadekariyek rast, û amadekariya derûnî û laşî ya endamên tîmê hewce dike.

Lêbelê, formên din ên werzîşên tîmê ji bo bidestxistina xalan tevnagerin gogê. Hin pêşbirkên melevaniyê û bezê ji vê kategoriyê ne.

## Dîrok
## Nimûneyên werzişên tîmî

* Ragbî
* Futbol
* Waterpolo
* Hokiya ser çîmenê
* Basketbol
* Volîbol
* hendbol
* Hokiya ser cemedê
* Kêrlîng

## Çavkanî

Kategorî:Têgehên werzişî
Ragbî

**Ragbî** an **futbola Ragbî** di wateya xwe ya giştî de hemî werzîşên ku koka wan di forma futbolê de ye ku li dibistana Ragbî ya li Englîztan tê lîstin vedihewîne. Ango: Ragbî 15-alî, Ragbî 13-alî, futbola Amerîkî, futbola Avusturalya, û futbola Kanadayî.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 


Kategorî:Werziş
Kategorî:Werzişên holkê
Kategorî:Werzişên olîmpiyadê
Yekîtiya Ragbî

**Yekîtiya Ragbî** (bi îngilîzî: Rugby Union) an jî Ragbî 15-alî werzişek tîmê ye ku li ser çîmenê ya çargoşe bi deriyê H-yê li her du aliyên qadê û bi topeke bi şikilê hêkê tê lîstin. Yekîtiya Ragbî di destpêka sedsala 19-an de li Englîztan hate vedîtin û, ligel lîga Ragbî 13-alî, yek ji du formên sereke yên futbola Ragbî ye.

## Dîrok

## Çavkanî

Kategorî:Lîstikên gogê
Kategorî:Werziş
Futbola amerîkî

**Futbola amerîkî** werzişeke komê ya malbata futbolê ya Ragbî ye, ku li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pir gelemperî ye. Pêşbaziya herî girîng a vê werzişê bûyera Super Bowl e ku girêdayî lîga NFL ye.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Çanda DYAyê

Kategorî:Lîstikên gogê
Kategorî:Werziş
Futbol Kanadayî

**Futbol Kanadayî**Futbola Kanadayî lîstikek tîmê ya malbata futbolê ye ku li Kanada tê lîstin. Futbola Kanadayî û futbola Amerîkî bi eslê xwe hevpar in û gelek dişibin hev û wekî futbola gridiron têne zanîn. Tevî van wekheviyan, futbola Kanadayî ji hevtayê xwe yê Amerîkî werzîşek cihêreng e, û gelek qaîdeyên wê cûda ne, tevî hebûna 12 lîstikvanan li şûna 11 lîstikvanan.

## Dîroka

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Werziş
Waterpolo

**Waterpolo ** werzişek tîmê ye ku bi topê di avê de tê lîstin. ku du tîm bi 6 lîstikvanan û di her tîmekê de golparêzek ligel 6 lîstikvanên rezervê beşdarî vê werzişê dibin û di qadeke 30x20 metreyî de di nava hewzê de dilîzin. Divê lîstikvan bi avjeniyê tevbigerin. Ev lîstik dê di 4 demên 8 deqeyan de "ji bo jinan 6 deqîqe" were kirin. Tîma ku di van 4 caran de zêdetir goga bavêje dervazeyê alîyê din serketî ye.
## Dîrok

## Çavkanî

Kategorî:Lîstikên gogê
Kategorî:Werziş
Keos

**Keos** (yewnanî: Κοῖος) di mîtolojiya yewnanî de yek ji tîtanan e. Kurê Ûranos û yê Gaîayê ye. Wateya navê wî bi zimanê yewnanî "Erê" an jî "Belê" ye, lê bi latînî *Coeus* bi wateya "Jêpirsîn" û "Pirsyarî" ye.
Xwişka xwe Febêyê re zewicî. Du zarokên wan çêbû bi navê Lêto û Asterîa ew hê dijî mexlukatên tîrêjî bûn.
Febê û Keos, wek Apolon û Artemîsê sembolên mexlukatên tîrêjî yên esmanî bûn.

## Çavkanî

Kategorî:Mîtolojiya yewnanî
Kategorî:Xwedayên yewnanî
Hokiya ser çîmenê

**Hokiya ser çîmenê ** werzişek komê ye ku di navbera du tîmên ku ji 11 lîstikvanan pêk tê li ser çîmenekê tê lîstin û bi mebesta ku topek piçûk têxin golê dijber.

## Dîroka

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Lîstikên gogê
Kategorî:Werziş
Volîbol

**Voleybol ** werzişeke komê ye ku tê de lîstikvan di du tîmên şeş kesî de, li her du aliyên torê têne bicihkirin û li gorî qaîdeyên lîstikê hewl didin ku topê li qada tîma dijber bixin. Voleybol yek ji werzişên herî populer û navdar ên cîhanê ye. Dirêjiya qada voleybolê 18 metre û firehiya wê jî 9 metre ye, her tîm ji bo bi ser bikeve divê ji 5 setan 3 setan bi dest bixe, her setek bi 25 pûanan e û ger bikeve destê pêncan (destê dawîn) ew 15 pûanan pêk tê.

## Dîrok

## Çavkanî

Kategorî:Lîstikên gogê
Kategorî:Werziş
Hendbol

**Hendbol ** sporeke komê ye ku du tîmên beşdar her yek diwanzdeh lîstikvanan hene û ji van diwanzdeh lîstikvanan heft li meydanê ne. Ji van heft lîstikvanan yek wek golparêz li ber gol disekine. Di hentbolê de, lîstikvan ji bo ku puanan bi dest bixin, divê gogê têxin gola dijber. Di vê werzişê de dest ji bo derbasbûn û gulebaranê tê bikaranîn. Di hentbolê de tîma ku zêdetir gol biavêje bi ser dikeve. Ev lîstik di dawiya sedsala 19-an de li Danîmarkayê hate vedîtin.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 


Kategorî:Lîstikên gogê
Kategorî:Werziş
Hokiya ser cemedê

**Hokiya ser cemedê**Hokiya qeşayê (bi îngilîzî: Ice hockey) navê yek ji werzîşên herî populer e ku li Amerîkaya Bakur (DYA û Kanada) tenê Hokiya ser cemedê jê re tê gotin. Hokiya lîstikek tîmê ye ku li ser berfê tê lîstin. Werzişa hokeyê li welatên sar ku demsala sar û sermayê dirêj e, gelekî populer e, ji ber ku li welatên Skandînavya û Kanadayê Hokiya yekem werzişa wan welatan tê dîtin. Hokiya qeşayê yek ji çar werzîşên sereke yên li Amerîkaya Bakur e, digel lîga pîşeyî ya herî populer ku wekî Lîga Hokiya Neteweyî (NHL) û ji bo jinan Lîga Hokiya ya Neteweyî ya Jinan (NWHL) tê zanîn.
## Dîroka

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Çanda Kanadayê
Kategorî:Sedsala 19an li Kanadayê
Kategorî:Werziş
Kategorî:Werzişên atletîk
Kêrlîng

**Kêrlîng ** (bi îngilîzî: curling) werzişek e ku bi paldana keviran li ser qeşayê tê lîstin. Van keviran ber bi hedefek ku ji sê derdorên li ser hev pêk tê diherikin. Kêrlîng di dawiya Serdema Navîn de li Skoçyayê derket holê. Çavkaniyên nivîskî yên yekem ên di derbarê lîstina bi kevirên li ser berfê de bi karên Paisley Abbey, li Renfrewshire di Sibata 1541-an de têkildar in. Kêrlîng lîstikek komê ya werzîş û şahî ye ku di navbera du koman de li ser rûberek qeşayê ya pir safî û nerm tê lîstin.

## Dîroka

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Werziş
Şerê tîtanan

**Şerê tîtanan**, **Tîtanomaxîa**, di mîtolojiya yewnanî de şerê di navbera xwedawendên olîmpî û yên tîtanan de. Li gorî bawermendan destpêkê de bi rêberiya xwedawend Zeus li hemberî serhildana bavê xwe Kronos şerekî dijwar di navbera nemirên dînê Yewnanistana kevnare de qewimiye.

Zeus bi alîkariya diya xwe ji destê bavê xwe filîtî. Ji bavê xwe dûr li girava Krîtê hat mezinkirin. Serê xwe hilda nemiran li xwe kom kir. Ji wan ra soz da ku ti statuyên wan bihata parastin. Gelek Tîtan jî di hemberê Kronos beşdarî hêzên Zeusî bûn.
Ew deh sal şer kirin. Hêj kes nizaniya ew şer kengî biqede. Bi gotina Reayê Zeus di bin erdê devên xwediyê sed dest rizgar kir û ji wan re hingîw û şerabê xwedawenda da. Xwest ku devên bi sed dest beşdarî hêzên xwedawendan be. Devan jî beşdarî hêzên Zeusê bûn. Şer gelek dijwar bû, erdhej li Çiyayê Olîmpê heta Tartaros çêdibû, ava behrê dikeliya. Tîtanan jî xwedawendan jî têk nediçûn. Zeus pê birûskan êrîş dikir her derê şewat girtibû. Devên bi sed dest carekî se sed kevir bi hev re avêtin. 

Di dawiyê de tîtan têk çûn. Xwedawendan tîtana pê zincîran girêdan wan şandin bin erdê Tartarosê. Ew der dûr û tarî ye.

## Çavkanî

Kategorî:Mîtolojiya yewnanî
Arşîva Annayê

**Arşîva Anayê** (bi inglîzî: *Anna's Archive*) engineyek metasearch a pirtûkxaneya sîber serhêl a ne-qezencê ye ku bigihîje cûrbecûr çavkaniyên pirtûkê, ku ji hêla tîmek arşîvsazên nenas ve hatî afirandin û di bersiva rasterast de ji hewildanên dadrêsiyê re hate destpêkirin, ku bi fermî ji hêla ‘The Publishers Association’ û ‘Authors Guild’ ve hatî piştgirî kirin, ji bo girtina ‘Z-Library’ di Mijdara 2022 de 

Tîmê Arşîva Anna îdîa dike ku gihandina metadatayê ji materyalên Pirtûkxaneya Vekirî re peyda dike, ku ew bibe piştgirek pirtûkxaneyên sîber Pirtûkxaneya Genesis, Sci-Hub û Z-Library, agahdariya ISBN-ê pêşkêşî dike, tu materyalên mafên daneriyê tune. li ser malpera xwe, û tenê metadatayên ku jixwe ji gelemperî têne peyda kirin destnîşan dike. Anna's Archive destnîşan dike ku malpera wan, projeyek ne-qezenc, bexşînan qebûl dike da ku lêçûn bigire (mêvandarî, navên domain, pêşkeftin û têkildar).

Ji 1ê Cotmeha 2023an pê ve, malpera Anna's Archive îdîa dike ku "Pirtûkxaneya daneya vekirî ya herî mezin a cîhanê ye. ⭐️ Awênekira Sci-Hub, Library Genesis, Z-Pirtûkxane, û hêj bêtir. 📈 21,616,998 pirtûkên, 97,847,479 kaxizên, 2,451,040 komîkên, 508,998 kovarên - her û her hatine parastin.”. 

## Terîf
thumb|Kurteşopek ji Malper ya Anna’s Archive, ku di 23ê îlona 2023an de hatî kişandin
Anna's Archive destnîşan dike ku "agahdarî dixwaze azad be", û ku endamên tîmê "bi xurtî bi herikîna azad a agahdarî, û parastina zanîn û çandê bawer dikin". Li gorî malperê, Arşîva Anna (" search-engine ya pirtûkxaneyên sîwan : pirtûkên, kaxezên, komîkên, kovarên") "projeyek e ku hewl dide ku hemî pirtûkên heyî katalog bike, bi berhevkirina daneyên ji çavkaniyên cihêreng ... [û ji bo ] bi rêya 'pirtûkxaneyên sîberê' pêşketina mirovahiyê bişopîne ku van hemû pirtûkan bi hêsanî di forma dîjîtal de peyda bike." Tîmê her weha destnîşan kir, "Em li aliyê din ê fêkiyê ne [ji Z-Library û têkildar]; pir haydar in ku tu şopek nehêlin, û xwedan ewlehiya xebitandinê ya bihêz in." Li gorî malpera Anna's Archive: "Peyva li ser Arşîva Anna li ser Twitter, Reddit, TikTok, Instagram, li qehwexane yan pirtûkxaneya xweya herêmî, an li ku derê hûn diçin belav bikin! Em ji dergehparêziyê bawer nakin - heke em werin avêtin, em ê rast li cîhek din derkevin, ji ber ku hemî kod û daneyên me bi tevahî çavkaniyek vekirî ne."

## Çavkanî

Kategorî:E-pirtûk
Kategorî:Malperên pirtûkan
Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal
Kategorî:Weşanên akademîk
Rachele Brooke Smith

**Rachele Brooke Smith** (jdb. 7ê çiriya paşîn a 1987an li Arîzona,DYA) lîstikvan û dansereke amerîkî ye. Wê di çend fîlman de wek *[[Center Stage:Turn It Up (fîlm)|Center Stage:Turn It Up]]*, *[[Bring It On: Fight to the Finish (fîlm)|Bring It On: Fight to the Finish]]*, *[[Atomic Shark (fîlm)|Atomic Shark]]*, Legend of the White Dragon hwd. de lîstiye.

## Jînenîgarî
### Jiyana berî
Smith ji pênc keçên biriknas Dr.Kris Smith û hevjîna wê Tracy keça duyem mezin e. Dema ku ew li Arîzonayê mezin bû cûrbecûr berjewendîyên werzişê pêş xist, di nav de werzişa kaşeyê, tenîs û breakdansê. Ew ji Lîseya Shadow Mountain di 2006 de mezûn bû û dûv re beşdarî Zanîngeha Brigham Young li Provo, Utahê bû.

Di derûnnasiyê de mezûn bû û di beşa Karûbarên Mirovî û Rêvebiriyê de mastera xwe domand. Ew di dêra xwe ya herêmî de bi dilxwazî çalak e. Ew piraniya dema xwe ya serbest bi rêxistinên ku piştgirî didin jin û zarokên bêmal û stembar dixebitin re derbas dike. Dilxwaziya wê ya dawî belavkirina felsefeya dansê wekî terapiyê ye. Ew li seranserê welatê xwe digere û ji zarok û ciwanan re axaftinên motîvasyon û waneyên dansê dide û pêşandana webê ya atolyeya xwe *Unbreakable Dreams* çêdike.

Li ser kanala xwe ya YouTubeê, ew di heman demê de waneyên dans û fîtnêsê, *FUN LIFE FITNESS hacks* , ku ji temaşevanên xwe re dibe alîkar ku laş, hiş û giyanek tendirist biparêzin, dide.

### Kariyera wê
Ji ber ezmûna wê ya dansê ya balkêş (cez, hip-hop, bale, breakdance û yên din) digel kenê wê yê pê da, Rachele ji bo çend kampanyayên reklamê hate vexwendin. Ew di vîdyoyên muzîkê de ji bo du hunermendên navdar, John Legend û Andre 3000 jî derketiye.

Di sala 2008an de, wê rola Kate Parker di fîlmê *Center Stage: Turn It Up* de girt, ku tê de ew ligel Kenny Wormald lîst. Di sala 2009an de, wê di fîlma *[[Bring It On: Fight to the Finish (fîlm)|Bring It On: Fight to the Finish]]* de di rola Averyê de lîst, fîlma pêncem û dawîn di efsaneya *Bring It Onê* de.

Di sala 2010 de ew tenê di fîlmên serkeftî de wekî danserê hate bikar anîn.Ji sala 2011an pê ve di televizyonê de kêm xuya bû. Ew di sînemayê de çêtir dihat nasîn, her çend di fîlmên kêm-naskirî de be jî.

### Jiyana kesane
Smith ji 25ê hezîrana 2022an vir ve bi Emilio Palafox re zewicî ye.

## Fîlmnîgarî

### Fîlm

### Televîzyon

### Înternet

### Vîdyoyên muzîkî

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 

Kategorî:Aktrîsên amerîkî
Kategorî:Danserên amerîkî yên jin
Kategorî:Jidayikbûn 1975
Kategorî:Jinên amerîkî
Kategorî:Mirovên zindî
Bowlîng

**Bowlîng** werzişek e ku tê de werzişvan divê li gogan bileyze. Bowlîngvan ew kes e ku bi topê dileyze.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Lîstikên gogê
Kategorî:Werziş
Kategorî:Werzişên ferdî
Belemvanî

**Belemvanî** (bi îngiîzî: Canoeing), werziş û seyrangehek li derve ye ku bi kano û kayakan tê kirin. Di qada navneteweyî de, ji karanîna kayak û kanoyan re Belemvanî tê gotin.
Ev werziş yekem car di Olîmpiyadên Havînê yên sala 1936an de li Berlînê hat lidarxistin.

## Dîrok

## Çavkanî

## Girêdanên derve


Kategorî:Werziş
Şikeftvanî

**Şikeftvanî** berhevokek teknîkî ye ji bo ketina bi ewleyî di kavilên binê erdê de, ku bi diwanzdeh hazar salên dîroka ceribandin û xeletiya rêxistinkirî, û her weha lêkolînên zanistî hatine bidestxistin. Îro li zêdetirî çil welatên cîhanê kom û rêxistinên fermî yên şikeft û Şikeftvaniyê hene ku bi armanca vekolîn, lêkolîn û parastina şikeftan kar dikin. Nêrînên şaş li ser şikeftan hene, ku piraniya wan ji bo şahî û werzîşê ne, û di encamê de ev çalakiya çandî ya civakî beşek ji turîzmê an jî werzîşek profesyonel tê hesibandin. Hêjayî gotinê ye ku li gorî ragihandina fermî ya Yekîtiya Cîhanî ya Şikeftvaniyê, ji ber nebûna pêşbirk û lîga şikeftan wek werzîşa pîşeyî nayê naskirin. Beşek din a van ramanan şikeftê ji Şikeftvanî veqetîne û performansa her yekê ji rêxistinên cihêreng ve girêdide. Keşifên şikeftan ên cîhanê her çar salan carekê di bin sernavê Yekîtiya Şikeftvanî Cîhanê de dicivin û teknîkên herî dawî, lêkolînên zanistî, hilberên pîşesazî û hunerî, raporên şikeftan, tevî nexşeya şikeftan, hwd.
Yekem rêxistina fermî ya Şikeftvaniyê li cîhanê Civata Şikeftvanî ya Frensî bû, ku ji hêla Edward Alfred Martel ve di 1895 de hate damezrandin.Îro, Federasyona Şikeftvaniya Frensî armancên kêrhatî bi 7,500 endamên di 250 klûbên Şikeftvanî de birêve dibe. Komeleya Şikeftvanî ya amerîkî rêxistinek gel e ji bo şopandina şikeftan û forumek ji bo komkirin û hevkariya Şikeftvanî bi zêdetirî deh hezar endam û 240 grûp (komên Şikeftvanî) Motoya Civaka Şikeftvanî ya amerîkî ev e: "Lêkolîn, Xwendin, Parastin".. Lîsteya rêxistinên din ên şikeftan ên li cîhanê

## Dîrok

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Werziş
Krasfît

**Krasfît**, bernameyek parêz û fitnessê ye ku ji hêla Greg Glassman ve hatî damezrandin

## Dîrok

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Egzersîza fizîkî
Kategorî:Werziş
Krokêt

**Krokêt** Krokêt di nîvê sedsala 19an de li Brîtanyayê hate tomar kirin û gelek welatên din ev werziş di qadên xwe yên werzişê de tomar kirin. Niha, Federasyona Krokêt ya Cîhanê li Înglistanê di bin navê WCF de dixebite.
Berpirsiyariya sereke ya WCF ji bo lidarxistina şampiyoniyên cîhanê ew e ku rêgez saz bike û çavdêriya pêkanîna wan li welatên endam bike. Hejmara endamên Federasyona Kroketê ya Cîhanê 30 e, ji wan 10 endamên tam, 11 endamên hevkar û 9 endamên çavdêr in.

## Dîrok

## Çavkanî

## Girêdanên derve


Kategorî:Werziş
Rev

**Rev** rêbazek tevgera erdê ye ku dihêle ku mirov û heywanên din zû bi piyan bimeşin. Rev rengek rêvekirinê ye ku bi qonaxek hewayê ya ku tê de hemî ling ji erdê nînin (her çend îstîsna hebin) tê destnîşan kirin. Ev berevajî meşê ye ku lingek her gav bi erdê re têkiliyek e û ling bi piranî rast têne girtin. Û navenda giraniyê li ser bingeh an lingan di forma pendulumek berevajî de ye.
Reva lez ji mesafe 400 metre û kêmtir (di Olîmpiyadê de bi sê mesafe 100 metre, 200 metre û 400 metre tê kirin).
Reva nîvlez ji 400 metreyan heta 3000 metreyan (di Olîmpiyadê de li dûrahiya 800 metre û 1500 metreyan tê kirin).
Reva pêşbaziyên berxwedanê yên 5000 metre û zêdetir (di Olîmpiyadê de 5000 metre û 10000 metre û maraton têne kirin).
Reva bi astengî di mesafeyên olîmpiyatê yên 110 metre, 400 metre û 3000 metre têne kirin.

## Dîrok

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Werziş
Luna Stern

**Luna Stern** (jdb. 2ê sibata 1982 li Hamburg, Almanya) model û keça şow ê alman e ku ji salên 2007 heya 2010 wek pornostêrk xebitî .

## Kurtejiyan
Luna Stern di sibata 1982an de li Hamburg, Almanya ji dayik bû. Luna Stern 10 sal li Yewnanistan û Îtalyayê jiya. Ew bi taybetî wekî pornostêrk li Îtalyayê hate nas kirin. Îro ew dîsa li Almanya dijî û xwe wekî pornostêrka berê bi nav dike.

## Fîlmnîgarî (bijartî)
[thumb|[Heather Veitch (çep) û Luna Stern (rast)]]
* Luna: My First Black Man [Sins Store] (2009)
* Intime Fantasie 2 [Pink'O] (2010)
* Relazioni Intime [Pink'O] (2007)
* Greta Martini: Voglio Diventare una Pink'o Girls [Pink'O] (2009)
* Intime Fantasie 1 [Pink'O] (2007)
* Spermabiester [Goldlight] (2008)
* Can't Believe [Sins Store] (2007)
* Teufels Fotzen 2 [Goldlight] (2007)
* Luna's Angels [Pink'O] (2007)
* Luna Stern: La Prima Volta con un Uomo [Pink'O] (2008)
* Abusi in Gendarmeria [Sins Store] (2009)
* Glamour Dolls 1 [Pink'O] (2008)
* Intime Fantasie 3 [Pink'O] (2010)

## Girêdanên derve

* 
* https://www.model-kartei.de/sedcard/modell/327273/

## Çavkanî

Kategorî:Jinên alman
Kategorî:Kesên ji Hamburgê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên alman ên jin
Kategorî:Pornostêrkên alman
Bedmînton

**Bedmînton** (bi îngilîzî: Badminton), kokên badmintona îro li Hindistanê dest pê kiriye ku ji lîstika ku wan berê digotin "Poona". Ev lîstika ku li Hindistanê pêşbirkeke xweş bû, ji aliyê efserên artêşa Brîtanyayê ve ji Hindistanê bo welatê wan hat veguhestin.
Di sedsala pêncan de li Çînê lîstikek bi navê Ti jian zi hebû û tê de topek li hewa dixist. Nêzîkî 1600, mirovên li Ewropayê lîstikek bi navê "jeu de volant" bi karanîna raketê lîstin. Dema ku efserên Brîtanî li Hindistanê bi cih bûn, wan ev lîstik bi guherandina lîstika înglîzî ya cengdore û shuttlecock îcad kirin, û ji ber ku ew bi giranî ji hêla efserên ku li bajarê Poona bi cih bûne dihat lîstin, bi vî navî navdar bû û pir zû, pêşbirkek werzişê hate çêkirin û wan ew di destpêka sala 1870an de digel alavên pêwîst bi welatê xwe dan nasandin.
"Dûka Îngilîzî" bi fermî lîstik bi Îngilîstanê da nasandin. Di sala 1873’an de bi lidarxistina şahiyekê li cihê rûniştina xwe (Badminton) lîstika “Puna” organîze dike û ev lîstik yekser bala kesên din kişandiye û di nav çîna dewlemend a civaka Înglîstanê de hatiye naskirin û ji wir jî belav dibe. Wan navê lîstika nû "Badminton" li ser rûniştina Duke dan.

## Dîrok

## Çavkanî

## Girêdanên derve


Kategorî:Werziş
Duçerxesiwarî

**Duçerxesiwarî** Duçerxesiwarî ji bo çûnûhatin, bêhnvedan, werzîş an jî spora serbixwe bikaranîna duçerxekê ye. Duçerxesiwarî bi berfirehî wekî rengek pir bi bandor û bikêrhatî ya veguheztina li ser mesafeyên kurt û navîn tê hesibandin.
## Dîrok

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Werziş