Paul Éluard

**Paul Éluard** (jdb. 14'ê berfanbarê 1895, Saint-Denis – m. 18'ê sermawezê 1952, Charenton-le-Pont), helbestvanekî frensî ye.

Paul Éluard, di 14'ê berfanbarê a sala 1895 de li bajarê Saint-Denis hate dinê. Bavê wî karmend û diya wî jî terzîtî dikir. Navê wî yê rastîn **Eugène Grindel** e. Dema bavê wî terka malbata xwe kir, ew hê zarok bû. Diya wî ew û her du birayên wî çûne cem pîrika xwe. Ewî zarokaniyek gelek bi êş û jan bihurand. Di huvdeh saliya xwe de bi nexweşiya êşa zirav, kefte nav nivînan. Du salan di senatoryumekê de raza û ji perwerdehiya xwe dûr keft. Piştî ku ji nexweşxaneyê derkeft, wî birin leşkeriyê. Piştî pênc mehan îcar nexweşiya Bronşîtê bela xwe lê da. Ji ber êş û nexweşiya wî di leşkeriyê de karê namenivîsandina leşkeran û xwendina wan didinê. Di ber hemû van êş, jan û karên xwe re her tim pirtûk li ber destê wî ne û wêjeya Frensî dişopîne û dinivîse. Bi mirina Apollinaire gelek diêşe û li ber wî dikeve.Pişt re rastî gelek wêjevanên xort dihê; L.Aragon, A.Breton, R.Desnos, H.Arp, M.Ernest...û bi van re tevlî Dadaist’a (Rêbazeke ku qet giringî bi rêzikê zmên û estetîkê nade) û surreralîstan dibe.

thumb|Gora Paul Éluard

Di sala 1924 ê de derdikeve rêwîtiyekê ku dê paşê ew bi xwe jî poşman bibe. Ji Tahiti, Gravên Cook, Zelanda Nû, Cava, Sumatra, Seylan, Hindistan. Pişt re hevala wî Gala diçe hawara wî û wî dihêne Marsêyê. Li dijî Franko dikeve nava rêzeçalakiyan û di nav refên Azadîxwazên Spabyolî de cihê xwe digire. Helbesta wî ya bi navê Liberte (Azadî) mîna sirûda azadiyê olan dide û di serhildanê de cihekî taybet digire. Di sala 1946 de dev ji Gala berdide û bi Nuch re dizewice. Di nav şahidên vê zewacê de yek jê jî Pîkaso ye. Di sala 1952 an, di roja 18 ê Sermawezê de bi nexweşiya dil diçe ser dilovaniya xwe.

Eluard, di afrîneriya xwe de da pey Sureralîstan. Wî her tim êş, kul û xemên civaka xwe anî zimên. Zimanekî sade, herikbar û rojane bikar anî. Ji kelepûra helbesta Frensî sûd wergirt û li ser wê qesreke xweşik û bêhempa ava kir. Ticar stranên xav û beredayî negotin. Bi riya helbestê pireke saxlem di navbera xwe û mirovahiyê de ava kir. Wî hemû serpêhatiyên xwe ên bi êş û jan mîna mirovekî ji rêzê vegot û bo vê gotinê jî şêwazeke cuda ji xwe re ava kir. Bi ristên kurt û balkêş hest û dilîniyên cemawer rakir pêdarê. Di helbestên wî de dem ne bi sînor e. Remz û sembolên ku bikaranîne pir bi hosteyî afirandine. Marcenak, bo rasteqîniya di helbesta wî de wiha dibêje; “*Însan ne ji bo şer hatiye dinê, lê ji bo bi jin û zarokên xwe re bextewer bijî.*”

Helbestên Eluard heta mirovahî hebe dê mîna tîrêjên rojê bibiriqin û hêvî, daxwaz û riya bexteweriya wan ê rohnî bike.

Tev li şerê cîhanê ên yekemîn dibe, ev şer bandorekî mezin li ser helbestvan dihêle, piştî wî dibe endamê partiya Kominîst

Di şerê cîhanê ên 2. de di nav tevgera berxwedanê de cîh digre wî deme helbesta xwe a "Azadî" bi dizî dide weşandin.

Niha di wêjevaniya frensî de di nav ên herî mezin da cîh digre. û helbestên li gelek zimanan hatiye wergerandin.

18.11.1952 da bi kirîza dil terê ser dilovaniya xwe.

## Helbst
Helbesta wî ya bi navê ***Azadî***

:*Li deftera xwe ya dibistanê*
:*li darên maseya xwe*
:*li xîzî li berfê*
:*navê te dinivîsim*

:*Li hemû rûpelên nivîsandî*
:*li hemû rûpelên vala*
:*li kevirî li xwînê li kaxezê li xweliyê*
:*navê te dinivîsim*

:*Li wêneyên zêrrkirî*
:*li çekên şerrvanan*
:*li taca paşayan*
:*navê te dinivîsim*

:*Li çolistan û dehlistanê*
:*li hêlîna firrindeyan li nokan*
:*li dengvedana zarrokiya xwe*
:*navê te dinivîsim*

:*Li seyriyên şevê*
:*li nanê sîs yê rojê*
:*li demên dezgirtî hev*
:*navê te dinivîsim*

:*Li zeviyan li qeraxa esman*
:*li çengên çivîkan*
:*li aşê siyan*
:*navê te dinivîsim*

:*Li her hilma elindê*
:*li deryayê li keştiyan*
:*li çiyayê şeyda*
:*navê te dinivîsim*

:*Li kefa ewran*
:*li dilopên xuhokî yên bahozê*
:*li barana tund û bêtam*
:*navê te dinivîsim*

:*Li dirûvên dibiriqin*
:*li demjimêrkên rengan*
:*li rastîniya fizîkî*
:*navê te dinivîsim*

:*Li şiverêyên haybûyî*
:*li rêyên vebûyî*
:*li meydanên di ser kinarên xwe re berfire dibin*
:*navê te dinivîsim*

:*Li lampeya hildibe*
:*li lampeya ditemire*
:*li xaniyên hatî hev*
:*navê te dinivîsim*

:*Li fêkiyê awêneyê*
:*û odeya parvekirî*
:*li doşeka xwe ya vala*
:*navê te dinivîsim*

:*Li seyê xwe yê hesûd û sernerm*
:*li guhên xwe yên durhîkirî*
:*li destê wî yê goc*
:*navê te dinivîsim*

:*Li nêrdewana ber deriyê xwe*
:*li tiştên nas*
:*li hurmîna bayê pîroz*
:*navê te dinivîsim*

:*Li rûyê pencereya surprîzan*
:*li lêvên hişyar*
:*li raserî bêdengiyê*
:*navê te dinivîsim*

:*Li stargehên xwe yên ruxandî*
:*li bircên xwe yên hilweşî*
:*li dîwarên bêriya xwe*
:*navê te dinivîsim*

:*Li dûriya bêbêrîkirin*
:*li tenêtiya tazî*
:*li gavên mirinê*
:*navê te dinivîsim*

:*Li saxiya vegerrî*
:*li xeteriya rê lê hatî girtin*
:*li hêviya bêbîr*
:*navê te dinivîsim*

:*Û bi hêza peyvekê*
:*dîsan dest bi jiyana xwe dikim*
:*hatim dinyayê daku te binasim*
:*da ku nav li te bikim*

:***Azadî***
:Werger: Husein Muhammed

## Berhem
* *La Vie immediate* (1932),
* *La Rose publique* (1934),
* *Les yeux fertiles* (1936)
* *Cours naturel* (1938)

## Çavkanî

* Helbestvanê Azadiyê Paul Eluard, Berken Bereh, Tîroj Hejmar:2

Kategorî:Dadaizm
Eluard, Paul
Kategorî:Jidayikbûn 1895
Kategorî:Mirin 1952