Stefania Turkewich

**Stefania Turkewich-Lukianovych** (jdb. 25 nîsan 1898 – m. 8 nîsan 1977), bestekar, piyanojen û muzînaseke ûkraynî bû ku wekî yekem bestekara jin a Ûkraynayê hatiye naskirin. Berhemên Stefania Turkewich li Ûkraynayê ji aliyê Sovyetê ve hatibûn qedexekirin.

## Zarokatiya wê
Stefania, li Lvîvê (ku di wî demê de bi Awistirya-Mecaristanê ve girêdayî bû) ji dayik bûye. Kalikê wê Lev Turkewich û bavê wê Îvan Turkewich kahîn bûn. Dayika wê Sofia Kormoshiv (Кормошів) piyanîstek bû û bi Karol Mikuli û Vilém Kurz re xebitiye û her weha ligel ciwana Solomiya Krushelnytska piyanoyê jendaye. Hemî malbata wê muzîkvan bû û her kesî enstrûmanekê jendida. Stefania, zarokatiya xwe û hezkirina wê ya muzîkê wiha bîr aniye:
Di navenda her tiştî de diya min hebû, ku piyanoyek baş jendida. Di zarokatiya xwe de min pir hez dikir ku li piyanoya wê guhdarî bikim. Paşê, me li mala xwe dest bi orkestraya salonê kir. Me wiha enstrûmanan jendida: bav bass, diya min piyanoyê, (Льоньо) Lyonyo çello, min harmoniyumê, (Maríyka і Zenko) Marika û Zenko… kemananê jendida. Bavê min koroya malbatê jî ava kir. Ev gavên me yên pêşiyên nav cîhana muzîkê bûn.Dema ku behsa jiyana me ya muzîkê dihat, Bav tu carî pereyan kêm nedikir û hincet nedikir.

## Xebatên wê
Stefania, bi Vasyl Barvinsky re dest bi xebatên muzîka xwe kir. Ji 1914 heta 1916an li Viyanayê wekî piyanîst bi Vilém Kurz re xebitî. Piştî Şerê Cîhanê yê Yekem, bi Adolf Chybiński re li Zanîngeha Lvivê xebitî û her weha li benda xwendina wî ya li ser teoriya muzîkê li konservatuara Lvîvê sekinî.

Di sala 1919an de yekem xebata xwe ya muzîkê nivîsî - Liturgy (Літургію), qui Çend caran li Katedrala St.

Di sala 1921ê de wê bi Guido Adler re li Zanîngeha Viyanayê û bi Joseph Marx li Zanîngeha Muzîk û Hunerên Performansa Viyanayê, ku wê di sala 1923an de bi dîplomaya mamostetiyê qedandiye xwendiye.

Di sala 1925an de ew bi Robert Lisovskyi re zewicî û bi wî re çû Berlînê ku ji sala 1927an heta 1930an li wir dijî û bi Arnold Schoenberg û Franz Schreker re xebatên xwe yên piyanoyê pêşkêş kir. Di vê heyamê de di sala 1927an de keça wê yê Zoya (Зоя) hate dinyayê.

Di 1930 de ew çû Pragê li Çekoslovakyayê, li Zanîngeha Charles bi Zdeněk Nejedlý re, û li Konservatuara Pragê bi Otakar Šín re xwend. Wê di akademiya muzîkê de bi Vítězslav Novák re jî kompozîsyon xwendiye. Di payîza sala 1933an de wê dest bi mamostetiya piyanoyê kiriye û li Konservatuara Pragê dibe akompanîst. Di sala 1934an de wê teza xwe ya doktorayê li ser mijara folklora Ûkraynayî di operayên rûsî de parast. Ew yekem jina ji Galîsyayê bû (ku di wî demê de beşek ji Polonyayê bû) ku Ph.D.yê wergirtiye.

Vegerîna wê ya Lvivê, ji sala 1934an heta destpêka Şerê Cîhanî yê Duyem û Piyano li Konservatoreya Lvîv xebitî û bû yek ji endamên Yekîtiya Muzîkvann Pîşeyî Ûkraynayê.

## Kompozîsyon

### Karên senfonîkî
* Semfoniya Hejmar 1, 1937
* Semfoniya hejmar 2a, 1952
* Semfoniya hejmara 2b, guhertoya duyemîn
* Sinfonietta, 1956
* Sê skeçên senfonîkî, 3 Tîrmeh 1975
* Helbesta senfonîkî "La Vitа"
* Senfoniya Fezayê, 1972
* Suite ji bo orkestrayên têl ducar
* Xeyalê ji bo orkestrayên têl ducar

### Balet
* Het meisje met de verschrompelde handen - Bristol, 1957
* The zincîr
* Vesna (bihar; baleta zarokan), 1934-1935
* Mavka (Nymph Forest; Baleta Zarokan), 1964-1967, Belfast
* Scarecrow – 1976

### Opera
* Mavka - li ser bingeha Strana Daristanê ya Lesia Ukrainka (ne temam)

### Operayên ji bo zarokan
* Tsar Okh an Dilê Oksana, 1960
* Şeytanê Ciwan
* Baxçeyek sebze, 1969

### Karê koral
* Liturgy, 1919
* Zebûr ji Sheptytsky re
* Berî şer
* Triptych
* Lullaby (Ah, no pisîk) 1946

### Muzîka odeyê
* Sonata ji bo keman û piyanoyê, 1935
* Kuarteta Hêlan, 1960 - 1970
* Triyo ji bo keman, keman û çello, 1960 - 1970
* Kuartet ji bo du kemanan, viola û piano çello, 1960 - 1970
* Triyo ji bo bilûr, klarînet û fagot, 1972

### Piyano
* Guhertoyên li ser mijara Ukraynayê ya 1932
* Fantasy: Piano Suite li ser Mijarên Ukraynayî, 1940
* Impromptu, 1962
* Grotesk, 1964
* Suite çiya, 1966-1968
* A Cycle of Children's Pieces, 1936–1946
* Stranên Sersalê yên Ukraynayî û Shtjedrivka
* Nûçeyên baş
* Sersal bi Harlequin, 1971

### Karên din
* Dil - Dengê solo bi orkestrayê re
* Lorelei - Çîrokbêj, Harmonium û Pîano 1919 - peyvên Lesia Ukrainka
* Gulan – 1912
* Mijarên stranên gelêrî
* Li ser Meydan - Meydana Serxwebûnê - perçeya piyanoyê
* Strana Lemky ji bo deng û têl
## Çavkanî

## Girêdanên derve
* Projeya Strana Hunerê ya Ukraynayê - Stefania Turkewich
* Stefania Turkewich: Galîsî I | Stranên Hunerî
* Muzeya Muzîk û Bîranînê 
* "King Okh" an Dilê Oksana
* Fîlm li ser Stefania Turkewich
* Promiyera cîhanê ya yekem senfoniya Stefania Turkewich
* Sê skeçên senfonîkî - Serokwezîrê Cîhanê
* Konser ji bo 120 saliya jidayikbûna Stefania Turkewich
* Premiere. Operaya Stefania Turkewich-Lukiyanovich "Dilê Oksana"

Kategorî:Helbestvan
Kategorî:Kesên ji Ûkraynayê
Kategorî:Muzîk