Famîleya belghewêzan

[thumb|[Pojan jî ji heman malbatê ye (*Veronica officinalis* û *Veronica latifolia*)]]

**Famîleya belghewêzan**, **famîleya brîndarokan**, **famîleya pelhewêzan** *(Plantaginaceae* yan carnan *Veronicaceae*),* famîleyeke [[riwek]]an e, li ser desteya [[Magnoliopsida]] tê hejmartin. Li pirraniya parzemînan endamên vê malbatê tên dîtin.

== Sîstematîk ==
2000 cure, 92 çînên malbatê di 12 şaxan hatine rêzkirin:

* Şaxa Angelonieae Pennell[[Wêne:Maypurpleflower.jpg|thumb|Şaxa Angelonieae: *Angelonia angustifolia*]]: Bi qasî 6 çînan:
** *Angelonia* Humb. & Bonpl.
** *Basistemon* Turcz.
** *Melosperma* Benth.
** *Monopera* Barringer
** *Monttea* Gay
** *Ourisia* Comm. ex Juss.: 26 heya 30 cureyan.
* Şaxa Antirrhineae Dum.: Bi qasî 29 çînan: [[Wêne:Alpen-Leinkraut.jpg|thumb|Şaxa Antirrhineae: [[Gihamêmûza alpî]] (*Linaria alpina*).]]
** *Acanthorrhinum* Rothm.
** *Albraunia* Speta
** *Anarrhinum* Desf.
** [[Devê şêr]] (*Antirrhinum* L.): 20 heya 30 cureyan
** [[Asarina]] (*Asarina* Mill.)
** [[Devsist]] (*Chaenorrhinum* (DC.) Rchb. )
** [[Zengila mezin]] (*Cymbalaria* Hill )
** *Ephixiphium* (Engelm. ex A. Gray) Munz
** *Galvezia* Dombey ex Juss.
** *Gambelia* Nutt.
** *Holmgrenanthe* Elisens
** *Holzneria* Speta
** *Howelliella* Rothm.
** [[Kîksiya]] (*Kickxia* Dum. )
** *Lafuentea* Lag.
** [[Gihamêmûz]], mêmûz, mêmûza bezerekî (*Linaria* Mill.): Bi qasî 150 cureyan
** *Lophospermum* D.Don
** *Mabrya* Elisens
** *Maurandella* (A.Gray) Rothm.
** *Maurandya* Ortega
** *Misopates* Raf.
** *Mohavea* A.Gray
** *Neogaerrhinum* Rothm.
** *Nuthallanthus* D.A.Sutton
** *Pseudorontium* (A.Gray) Rothm.
** *Rhodochiton* Zucc. ex Otto & A. Dietr.
** *Sairocarpus* D.A.Sutton
** *Schweinfurthia* L.
* Şaxa Callitricheae Dum.: 2 çîn û heya 41 cureyan:
** [[Avestêr]], stêr(ik)ên avê (*Callitriche* L.): 25 heya 40 cureyan 
** *Hippuris* L.: Tekane cure:
*** [[Çamên avê]], çamikên bejî (*Hippuris vulgaris* L.)
[[Wêne:Hippuris vulgaris kz.JPG|thumb|Tribus Callitricheae: [[Çamên avê]] (*Hippuris vulgaris*)]]

* Şaxa Cheloneae Benth.: Bi 9 çînan: [[Wêne:Penstemon triflorus flowers.jpg|thumb|Şaxa Cheloneae: *Penstemon triflorus*]]
** *Brookea* Benth.
** [[Sermark]] (*Chelone* L.), serê maran
** *Chionophila* Benth.
** *Collinsia* Nutt.
** *Keckiella* Straw
** *Nothochelone* (A.Gray) Straw: Çîna monotîpîk, bi tekane cureyê:
*** *Nothochelone nemorosa* (Douglas ex Lindl.) Straw
** [[Penstemon]] (*Penstemon* Schmidel): Tevlî *Pennellianthus* Crosswh..
** *Tonella* Nutt. ex A.Gray
** *Uroskinnera* Lindl.
* Şaxa Digitalideae Dum.: Bi 3 çînan: [[Wêne:Digitalis purpurea.jpg|thumb|Tribus Digitalideae: [[Mirîsoka sor]] (*Digitalis purpurea*).]]
** [[Mirîsok]], mijmijok, tûlezer (*Digitalis* L.) : Bi qasî 18 cureyan.
** [[Erinus]] (*Erinus* L.): Du cure.
** *Mirîsoka kanaryayî* (Lindl.) Loudon (carnan di*Digitalis*): 2 heya 3 cure.
* Şaxa Globularieae Rchb.: Bi 3 çînan: [[Wêne:GlobulariaNudicaulis.jpg|thumb|Şaxa Globularieae: [[Gulboriya ewropayî]], gulboriya tazî (*Globularia nudicaulis*).]]
** *Campylanthus* Roth
** [[Gulborî]] (*Globularia* L.): 20 heya 25 cureyan.
** *Poskea* Vatke
* Şaxa Gratioleae Benth.: Bi qasî 16 heya 40 çîn û 320 cureyan, li pirraniya parzemînan:[[Wêne:Illustration_Gratiola_officinalis0.jpg|thumb|Şaxa Gratioleae: [[Gihasayeya pîroz]] (*Gratiola officinalis*).]]
** *Achetaria* Cham. & Schltdl.
** *Adenosma* R.Br.
** [[Pelstûr]] (*Bacopa* Aubl.): Tevlî *Brami* Adans., *Bramia* Lam., *Herpestis* Gaertn., *Hydranthelium* Kunth, *Macuillamia* Raf., *Moniera* P.Browne, *Monocardia* Pennell, *Sinobacopa* D.Y.Hong bi qasî 60 cureyan.
** *Benjaminia* Mart. ex Benj.: Monotîpîk û tekane cure:
*** *Benjaminia reflexa'' (Benth.) D'Arcy
** *Boelckea* Rossow: Monotîpîk û tekane cure:
*** *[[Boelckea beckii]]* Rossow: Welat Bolîvya.
** *Braunblanquetia* Eskuche: Monitîpîk û tekane cure:
*** *[[Braunblanquetia littoralis]]* Eskuche
** *[[Capraria]]* L.
** *[[Cheilophyllum]]* Pennell ex Britton
** *[[Conobea]]* Aubl.
** *[[Darcya]]* B.L.Turner & C.C.Cowan
** *[[Deinostema]]* T.Yamaz.
** *[[Dizygostemon]]* (Benth.) Radlk. ex Wettst.
** *[[Dodartia]]*
** *[[Dopatrium]]* Buch.-Ham. ex Benth.
** *[[Fonkia]]* Phil.
** *[[Geochorda]]* Cham. & Schltdl.: Monotîpîk.
** Gihasaye, gihakerem (*Gratiola* L.): Tevlî *Amphianthus* Torr., *Sophronanthe* Benth., *Tragiola* Small & Pennell bi qasî 25 cureyan.
** *[[Hydrotriche]]* Zucc.
** *Ildefonsia* Gardner: Monotîpîk, tekane cure:
*** *[[Ildefonsia bibracteata]]* Gardner
** *[[Leucospora]]* Nutt.
** *[[Limnophila]]* R.Br.
** *Maeviella* Rossow: Monotîpîk û tekane cure:
*** *[[Maeviella cochlearia]]* (Huber) Rossow
** *[[Mecardonia]]* Ruiz & Pav.
** *[[Otacanthus]]* Lindl.
** *[[Philcoxia]]* P.Taylor & V.C.Souza P.&nbsp;W. Fritsch, F. Almeda, A.&nbsp;B. Martins, B.&nbsp;C. Cruz & D. Estes: *Rediscovery and Phylogenetic Placement of Philcoxia minensis (Plantaginaceae), with a Test of Carnivory.*, In: *Proceedings of the California Academy of Science*, 58, 2007, S.&nbsp;447–467 .
** *[[Schistophragma]]* Benth. ex Endl.
** *[[Schizosepala]]* G.M.Barroso: Monotîpîk, tekane cure:
*** *Schizosepala glandulosa* G.M.Barroso:
** *[[Scoparia]]* L.
** *[[Stemodia]]* L.: Inklusive *Chodaphyton* Minod, *Lendneria* Minod, *Morgania* R.Br., *Poarium* Desv. ex Ham..
** *Tetraulacium* Turcz.: Monotîpîk, tekane cure:
*** *[[Tetraulacium veroniciforme]]* Turcz.
* Şaxa Hemiphragmeae Wall.: Tenê çînek:
** *[[Hemiphragma]]* Wall.: Monotîpîk.
* Şaxa Plantagineae Dum.: 2 an 3 çîn: [thumb|Tribus Plantagineae: [Belghewêza mezin (*Plantago major*).]]
** *[[Aragoa]]* Kunth
** *[[Littorella]]* P.J.Bergius: Bi qasî 3 cureyan. Cureyê navdar pîvazoka hopikê, gihapîvazoka keskmayî, carnan *Plantago*.
** Belghewêz, pelhewêz (*Plantago* L.): Bi qasî 275 cureya; carnan tevlî *Littorella*.
* Şaxa Russelieae Pennell: 2 çîn:[thumb|Tribus Russeliae: ''[Russelia equisetiformis*]]
[[Wêne:Tetranema roseum.jpg|thumb|Tribus Russelieae: *Tetranema roseum*]]
** *Russelia* Jacq.: Bi qasî 62 cureyan.
** *Tetranema* Benth.
* Şaxa Sibthorpieae Benth.: Du çîn:
** *Ellisiphyllum* Maxim.: Monitîpîk e.
** *Sibthorpia* L.: Bi qasî 5 cureyan.
* Şaxa Veroniceae Duby: 9 heya 16 çîn: [[Wêne:(MHNT) Veronica chamaedrys - Flowers.jpg|thumb|Tribus Veroniceae: [[Pojana bagerê]], pojana bêyom (*Veronica chamaedrys*).]]
** *Kashmiria* D.Y.Hong
** *Lagotis* Gaertn.
** [[Mendexoş]], gihamendîya xoş (*Paederota* L.): Du cure.
** *Picrorhiza* Royle ex Benth.
** *Scrofella* Maxim.
** [[Pojan]] (*Veronica* L.), tevlî *Hebe* Comm. ex Juss. û *Belghewêza şîn, pelhewêza şîn*; bi qasî 450 cureya 
** *Veronicastrum* Heist. ex Fabr.
** [[Wulfenia]] (*Wulfenia* Jacq.)
** *Wulfenopsis* D.Y.Hong

== Çavkanî ==
* [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/lamialesweb.htm#Plantaginaceae Famîleya Plantaginaceae] di [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html APWebsite.] (ne bi kurdî ye)
* D.&nbsp;C. Albach, H.&nbsp;M. Meudt, B. Oxelman: *Piecing together the "new" Plantaginaceae*. American Journal of Botany, Band 92, S. 297–315, 2005, [http://www.amjbot.org/cgi/content/abstract/92/2/297 Volltext] .
* David C. Tank, Paul M. Beardsley, Scot A. Kelchner & Richard G. Olmstead: *L. A. S. JOHNSON REVIEW No. 7*, *Review of the systematics of Scrophulariaceae s.l. and their current disposition*, In: *Australian Systematic Botany'', 19, S. 289–307.

## Girêdanên derve
* Famîleya Plantaginaceae  a li DELTA.  (îngilîzî)