Germkirin, Hewakirin û Basarkirin

girêdan=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Rooftop_Packaged_Units.JPG/220px-Rooftop_Packaged_Units.JPG|thumb| Yekîneya GHBê ya banê bi dîmena vekêşana hewaya nû
[girêdan=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Central_ventilation_tube2.jpg/220px-Central_ventilation_tube2.jpg|thumb| Kanala hewalêkirinê ya bi valahiya belavkera dergehê. Vana li seranserê avahiyek têne saz kirin da ku hewa li hundur an derveyî jûreyan bigerin. Di naverastê de [Damper (herikîn)|damperek heye ku vekêşanê vedike û digire û hindiktir hewayê nav cîhê dike.]]
**Germkirin, Hewakirin û Basarkirin** (**GHB**), () an jî bi kurte: *HVAC* bikaranîna teknolojiyên cihêreng e, ku ji bo kontrolkirina germahî, şilbûn û paqijiya hewayê li cîhek dorpêçkirî ye. Armanca wê peydakirina rehetiya germî û qalîteya hewaya hundurîn a pejirandî ye. Sêwirana pergala GHKê binavdeka endezyariya mekanîkî ye, ku li ser bingeha prensîbên thermodînamîk, mekanîka şilavê, û veguheztina germê ye. "Sarkirin" carinan bi îngilîzî wekî **HVAC&R** an **HVACR** li kurtenivîsan an jî "hewadarkirin" tê avêtin, wekî di **HACR** de (wek binavkirina qutkerên tîrêjê yên HACR) tê zêdekirin.

## Dîrok
GHBê li ser îcad û vedîtinên ji aliyê Nikolay Lvov, Michael Faraday, Rolla C. Carpenter, Willis Carrier, Edwin Ruud, Reuben Trane, James Joule, William Rankine, Sadi Carnot û gelekên din ve hatine çêkirin, pêk tê.

## Germkirin
Germkirin alavên armanca germahiyê (ango sorkirinê) ji bo avahiyê çêbikin. Ev dikare bi germkirina navendî ve were kirin. Pergalek wusa ji boyîler, firne, an pompeya germê ya avê vedihewîne, hilm, hewaya cîhê navendî, wekî jûreyek firnê ya xaniyek, an jûreyek mekanîkî li avahiyek mezin germ dike. Germahî dikare ji aliyê konveksyon, rêvegirtin an radyasyonê ve were veguheztin. Germkirina cîhê ji bo germkirina odeyên yekane têne ji yekîneyekî yekane tê bikar anîn û pêk tê.

### Bend
girêdan=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Panna.jpg/170px-Panna.jpg|thumb| Yekîneya germkirina navendî
Germkirin ji bo celebên sotemeniyê, di nav de sotemeniyên hişk, şil û gazan hene. Cûreyekî din a çavkaniya germê elektrîk e, bi gelemperî rîbên germkirinê ji têl berxwedana bilind pêk tê (binêre Nichrome). Ev prensîba ji bo germkerên binke dep û germên birbar jî tê bikar anîn. Germkirina elektrîkê bi gelemperî ji bo pergalên pompeya germê wekî germahiyek piştgir an pêvek têne bikar anîn.

Pompeya germkirinê di salên 1950an de, li Japonya û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê populerbûna xwe bi dest xist. Pompeyên germahiyê dikarin germahiyê ji çavkaniyên cihêreng, wekî hewaya hawîrdorê, hewaya derçûyê ji avahiyekê an ji erdê derxînin. Pompeyên germahiyê ji derveyî avahiyê hewaya hundur vediguhezînin. Di destpêkê de, pergalên pompeya germahiyê ya GHBê tenê di avûhewayên nerm de dihatin bikar anîn, lê digel çêtirkirinên di xebata germahiya nizm û kêmkirina baran de ji ber xaniyên bikêrtir, ew populerbûna di avhewayên sartir zêde dibin û ew dikarin bi sarkirina hundurê jî berevajî tevbigerin.

#### Hewa
Pergalên hewaya germ hewaya germkirî bi navgîniya pergalên danûstendinên kanalîzasyonê belav dikin û hewayê bi kanalên metal an fiberglass vedigerînin. Gelek pergal heman kanalan di hewaya ji aliyê kelek vaporatorê ve sar dike, ku ji bo hewayê belav bikin. Pêkanîna hewayê bi gelemperî di nav parzûnên hewayê de tê fîltrekirin da ku toz û pariyên polen jê bibin.

### Xeter
Bikaranîna sobeyan, germkirina cîh û boyleran wekî rêbazek germkirina hundurîn dikare bibe sedema şewitandina bêkêmasî û belavkirina karbonmonoksît, oksîtên nîtrojenê, formaldehîd, pêkhateyên organîkên dilşewat û hilberên din ên şewitandinê. Şewitandina netemam dema ku oksîjen têr neke çêdibe; têketina sotemenî ne di nav gemarên cihêreng de hene û derketin jî hilberên zerardar in, ku ya herî xeternak jî karbonmonoksît e, ku gazek bê tam û bêhn e, û bandorên neyînî yên cidî yên tenduristiyê dike.

### Çerxa Sarkirinê
[girêdan=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Heatpump.svg/220px-Heatpump.svg.png|thumb| Nîşanek stîlîzekirî ya hêsan a çerxa sarincê: 1) [pêça kondensasyonê, 2) valveya berfirehkirinê, 3) pêça helmîner, 4) pêpest]]
Di çerxa sarincê de çar hêmanên bingehîn ji bo sarkirinê bikar tîne, ku ev pêpest, xestkirin, cîhaza pîvandinê û helmîner in.

### Enerjiya germkirinê
Di paşerojê de, germkirina avê ji bo germkirina avahiyan bikêrtir bû û li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê standard bû. Îro, pergalên hewayên bi zorê dikarin ji bo klîma duqat bikin û bêhtir populer bin.

Hin feydeyên pergala hewayên bi zorê, ku niha bi berfirehî li dêr, dibistan û niştecîhên bilind têne bikar anîn, ev in.

* Bandorên merckirina hewaya baş
* Teserûfa enerjiyê heta %15-20
* Merckirina hê 

Kêmasiyekî lêçûna sazkirinê dikare ji pergalên kevneşopî yên GHBê hinekî zêdetir be.

### Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê
Standardên herî naskirî yên ji bo sêwirana GHBê li ser bingeha daneyên ASHRAE ne. Çar cildên Destûrên ASHRAE yên herî populer Bingehîn, Refkirin, Serlêdanên GHBê, Pergal û Amûrên GHBê ne. Guhertoyên heyî yên çar pirtûkên destan li jêr têne xuyakirin:

* 2020 Destana ASHRAE - Pergal û Amûrên GHBê
* 2019 Destana ASHRAE - Serlêdanên GHBê
* 2018 ASHRAE Destûra Sarkirinê
* 2017 Destana ASHRAE - Bingehîn

#### Teknîsyenî

 

### Keyaniya Yekbûyî

* Rêber A: Sêwirana Jîngehê
* Rêber B: Germkirin, guheztin, klîma û sarincê
* Rêber C: Daneyên Referansê
* Rêber D: Pergalên veguheztinê li Avahiyan
* Rêber E: Endezyariya Ewlehiya Agir
* Rêber F: Karbidestiya Enerjiya Avahiyan
* Rêber G: Endezyariya Tenduristiya Giştî
* Rêber H: Pergalên Kontrola Avahîsaziyê
* Rêber J: Daneyên hewa, rojê û ronahiyê
* Rêber K: Elektrîkên avahiyê
* Rêber L: Jiyandinbarkirin
* Rêber M: Endezyariya Sexbêrî û Rêvebir

### Awistralya
Komeleya Peyivdarên Klîma û Mekanîkî ya Awistralya (AMCA), Enstîtuya Awistralya ya Sarinkirin, Klîma û Germkirinê (AIRAH), Komeleya Mekanîkî ya Sarinkirina Awistralya û CIBSE berpirsiyar in.

## Binêre
 
* Leza hewayê (GHB)
* Endezyariya mîmarî
* Pirtûka ASHRAE
* Yekîneya Hêza Alîkar
* Germkirina elektrîkê
* Yekîneya Alîgirê Pêçê
* Ferhenga Zaravên GHBê
* Hêza serê-dawî
* Hêza elektrîkê ya otêlê
* Endezyariya Mekanîk
* Kazana darê ya li derve
* Serbûna tîrêjê
* Sendroma avahiya nexweş
* Kodên Yekgirtî
* Koda Mekanîkî ya Yekgirtî
* Vemanasyon (mîmarî)
* Roja Cîhanî ya Refikê
* Wrightsoft

## Çavkanî

## Bêhtir xwendin

* *[https://web.archive.org/web/20150308003244/http://publicecodes.cyberregs.com/icod/imc/2012/index.htm Koda Mekanîkî ya Navneteweyî]* (2012 (Çapkirina Duyemîn)) ji hêla Encumena Kodê ya Navneteweyî, Thomson Delmar Learning.
* ** (Tebax 2003) ji hêla Althouse, Turnquist, and Bracciano, Weşanxaneya Goodheart-Wilcox; çapa 18.
* *[https://www.nytimes.com/2012/08/19/sunday-review/air-conditioning-is-an-environmental-quandary.html?_r=0 The Cost of Cool.]*

## Girêdanên derve

* 

Kategorî:Avahî
Kategorî:Endezyariya avakirinê

Kategorî:Înşeat