open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Çiyayê Kolîbaba

**Çiyayê Kolîbaba** yan jî **Kolîbaba**, çiyayekî li ser sinorên herêmên Gimgim û Kopê ye.
Çiya li başûrê Çiyayên Xamirpêtê û Gola Xamirpêtê ye.

## Erdnîgarî
thumb|çep|Erdnîgariya herêmê
Çiyayê Kolîbaba li başûrê Çiyayên Xamirpêtê û li bakurê çiyayên Bilîcanê ye. Çiyayê Kolîbaba piştî depresyona mezin a ku ji başûrrojava ber bi bakur-rojhilat dirêj dibe bi qûntara Çiyayên Xamirpêtê ve girêdayî ye. Ew yek ji bilindtirîn çiyayên parêzgeha Mûşê ye. Zêdeyî 20 gund li quntara çiyê hene. Ji ber wekheviya deştên tîpîk ên Ermenîstanê, ji aliyê bilindahî, gelî û şeklê ve pir dişibihe Çiyayê Ara yê li Ermenîstanê.

## Çavkanî

Kolîbaba
Kategorî:Gimgim
Kategorî:Kop
Kategorî:Mûş
Kategorî:Serhed
Save

**Save ** (), yek ji bajarê parêzgeha Merkezî ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên parêzgeha Merkeziyê
Şehbaz

**Şehbaz ** (), yek ji bajarê parêzgeha Merkezî ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

## Çavkanî
Ceferîyeh

**Ceferîyeh ** (), bajarekî parêzgeha Qum ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
## Çavkanî

Kategorî:Bajarên parêzgeha Qumê
Verzene (navçe)

**Verzene** yek ji navçeyên parêzgeha Îsfehanê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Verzene ye.

Kategorî:Navçeyên parêzgeha Îsfehanê
Cerqevîye (navçe)

**Cerqevîye** yek ji navçeyên parêzgeha Îsfehana Îranê ye û navenda vê navçeyê bajarê Cerqevîye ye.
## Çavkanî

Kategorî:Navçeyên parêzgeha Îsfehanê
Martîn

**Martîn** yan jî **Mardîn** (bi Zimanê aramî: ܡܪܬܝܢ) — navê mêrê kurdan, di nav Asûrî, Kurdan û File de hevpar e. Wergerandin tê wateya "mêr", "şervan", "hêz".
Ravend

**Ravend ** (), yek ji bajarê parêzgeha Îsfehanê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
## Çavkanî
Pepikên Hirçê

**Pepikên Hirçê** (*Paeonia turcica*) navê riwek û pincarek e ji malbata riwekan a bi navê *Paeonia turcica*. Gelek cureyên wê hene. Li kurdistanê di biharê de ji bin axê weke gûzek girover derdikeve.

Di biharê de bi şiklê gûzê, ji gelek riwekan, di nav wan de nebata Helîz, ji axê derdikeve. Paeonia turcica ji dîrokê heta roja îro li gelek deveran ji bo armancên dermanî tê bikar anîn.

## Çavkanî

Kategorî:Malbata Pepikên Hirçê

Kategorî:Riwek
Bîdeh

**bîdeh ** (), yek ji bajarê parêzgeha Îsfehanê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
## Çavkanî
Mervdeşt

**Mervdeşt ** (), yek ji bajarê parêzgeha Farsê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
## Çavkanî

Kategorî:Bajarên parêzgeha Farsê
Komunên Seine-et-Marneyê

thumb|Departmenta Seine-et-Marne û nexşeya Departmentên Fransayê.
Li jêr lîsteya 507 komunên departmenta Seine-et-Marne ya Fransa ye hatiye nivîsandin.

## Çavkanî

Kategorî:Komunên Fransayê
Achères-la-Forêt

**Achères-la-Forêt**, komuneke li departmena Seine-et-Marne ya li herêma Île-de-Franceya li bakurê navendî ya Fransayê ye.

## Nifûs

## Binêre
* Komunên Seine-et-Marneyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunên Seine-et-Marneyê
Estehban

**Estehban ** (), bajarekî parêzgeha Farsê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
## Çavkanî

Kategorî:Bajarên parêzgeha Farsê
Myanşehr

**Myanşehr ** (), yek ji bajarê parêzgeha Farsê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
## Çavkanî
Armîta Gerawen

**Armîta Gerawen** (jdb. 2 nîsan 2006, li Kirmaşan — m. 28 çiriya pêşîn 2023, li Tehranê), keçeke kurd a 17 salî bû ku li gorî şahidên bûyerê di 1ê çiriya pêşîn a sala 2023an de li metroya Tehranê rastî êrîşên polîsên Îranê hatiye. Di hundirê mêtroyê de çi diqewime nayê zanîn lê li gorî îdîayan di dema aloziya di navbera wê û polîsên exlaqê ya Îranê de serê wê li metalek hişk dikeve û ji ser hişê xwe diçe. Piştre ji aliyê hevalên wê ve ji nav metroyê tê derxistin û wê radikin nexweşxaneyê. Armîta Gerawen ji ber birînên ku di mêjiyê wê de çêdibin 20 roj di komayê de dimîne. Piştî 20 rojan ku li beşa lênihêrîna giran a nexweşxaneya artêşê de hatiye dermankirin, di 22ê cotmeha sala 2023an de mirina mêjiyê ya wê tê ragihandin. Mirina Armîta Gerawen bi kuştina Jîna Emînî re hatiye berawirdkirin û ji aliyê wezîra derveyê ya Almanyayê Annalena Baerbock ve wekê bûyereke “bêtehemûl” hate binavkirin.

## Bûyer
Di 1ê çiriya pêşîn a sala 2023an de, Armîta Gerawen a 17 salî û bi du hevalên xwe re diçin metroya Tehranê. Piştre vîdeoyên ku ji aliyê kamereyên ewlehiyê ya rawestgeha metroya Tehranê tê girtin dide nîşan ku çend jinên sergirtî bi Armîta Gerawen û hevalên wê re siwarê metroyê dibin. Di heman vîdeoyê de piştî demek kurt hevalên Armîta wê bi awayekî bê hiş ji trênê derdixin.

Li gor rêxistina mafên mirovan Hengawê ku navenda rêxistinê li Norwêcê ye û kesên bûne şahidê bûyerê ragihandiye, Gerawen ji ber ku serê xwe negirtiye, rastî êrîşa polîsên Îranê hatiye û di dema aloziyek demkurt de serê wê li metalek tirênê dikeve û ji ser hişê xwe diçe. Ji ber ku vîdeoyên aloziya di nav vagonên metroyê de tineye nayê zanîn ka serê wê çawa li metalên vagonê ketiye. Piştî vê bûyerê bi "birînên giran ên mêjî" wê radikin nexweşxaneyê.

Vexuyanên kamerayên rawestegehê dide nîşan ku piştî demek kurt Armîta Gerawen û hevalên wê siwarê metroyê dibin, ji hêla hevalên wê ve bi awayekî bêhiş ji trênê tê derxistin. Medyaya dewleta Îranê dîmenê bûyerê parve dike lê bûyerên di hundirê wesayîta trênê de ku Gerawen çawa dikeve yan jî çi li serê wê dikeve nîşan nade. Ji aliyê Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî hatiye îspat kiriye ku dîmenên bûyere hatiye qutkirin û ji vexuyanên vîdeoyê sê deqe û 16 saniye ji vîdeoyê hatiye derxistin.

Nexweşxaneya ku Gerawen rakirine ji aliyê hêzên ewlehiyê ve hatiye dorpêçkirin û tê gotin ku li nexweşxaneyê hêzên ewlekariyê gef li malbat û hevalên wê xwarine. Rojnamevanê ku dixwaze li ser rewşa Gerawen lêkolîn bike ji bo demeke kurt ji aliyê hêzên rejîma Îranê ve tê desteserkirin.

## Mirina Armîta Gerawen
Di 22ê çiriya pêşîn de, medyaya dewletê ya Îranê radigihîne ku mirina mejiyê ya Gerawen pêk hatiye. Di 28ê cotmehê de, ji aliyê rayedarên Îranê ve mirî hat ragihandin.

## Veşartîna wê
Cinazeyê Armîta Gerawen ji aliyê dewleta Îranê ve hatiye desteserkirin destûr nehat dayîn ku malbata wê cinazeyê keça bibin Kirmanşanê veşêrin. Gerawen bi zorê rayedarên dewleta Îranê li qebristana Beheştî Zera ya Tehranê hate veşartin.

## Çavkanî

Kategorî:Kesên ji Kirmaşanê
Kategorî:Sûc li Îranê
Tevgera Komûnîst a Şoreşger

**Tevgera Komûnîst a Şoreşger** bi kurtasî **TKŞ**, partiyeke siyasî li Rojavayê Kurdistanê ye ku li ser rêya komunîstiyê tevdigere. Ev partiyê di 1994 de hatiye damezrandin.

## Çavkanî

## Binêre
* Partiya Marksîst-Lenînîst Komunîst (Tirkiye û Kurdistan)
* Serhildana Rojavaya Kurdistanê

Kategorî:Partiyên siyasî yên Rojavaya Kurdistanê
Aigremont, Haute-Marne

**Aigremont**, komuneke li departmena Haute-Marney ya li herêma Grand Esta li bakurê rojhilatê Fransayê ye.

## Nifûs

## Binêre
* Komunên Haute-Marne
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunên Haute-Marneyê
Komunên Haute-Marne

thumb|Nexşeya Departementên Fransayê.
Li jêr lîsteya 426 komunên li Departementa Haute-Marneyê hatiye nivîsîn.

## Çavkanî

Kategorî:Komunên Fransayê
Kategorî:Komunên Haute-Marneyê
Zarç (navçe)

**Zarç** yek ji navçeyên parêzgeha Yezd ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Zarçê ye.

Kategorî:Navçeyên parêzgeha Yezdê
Meybod

**Meybod ** (), yek ji bajarê parêzgeha Yezdê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
## Çavkanî

Kategorî:Bajarên parêzgeha Yezdê
Metroya Tehranê

thumb|Dîmenek ji rawestgeha Şehîd Ghoddousi ya Metroya Tehranê.
thumb|Nexşeya xet û rawestgehên Metroya Tehranê.
**Metroya Tehranê** (bi farisî: مترو تهران), yek ji torên veguhastina hesinî ye ku li paytexta Îranê, li Tehranê xizmeta veguhastina bajarî dike. Metroya Tehranê ji aliyê dirêjî û hejmara rawestgehan ve tora metroyê ya herî mezinê li Rojhilata Navîn e. Di heman demê de metro yek ji torên metroyê yên herî qelebalixê li Rojhilata Navîn e. Sîstem 274,1 kîlomêtre dirêj e û xwedî pênc xet û 155 rawestgehan e.
## Dîrok
thumb|Pêşveçûna xetên Metroya Tehranê 1998-2022.
Planên destpêkê ji bo pergala metroyê di dawiya salên 1960an de hatin destpêkirin lê ji ber pirsgirêkên civakî-siyasî yên wekî Şoreşa Îranê û şerê Îran û Iraqê heya sala 1982an nekarîn ku planê bînin cih. Di sala 1970an de Rêxistina Plan û Budçeyê û Şaredariya Tehranê ji bo avakirina metroyekê li Tehranê îhaleyek navneteweyî ragihandin. Şîrketa fransî SOFRETU ya girêdayî saziya veguhestinê ya Parîsê RATP ya dewletî îhaleyê bi dest xist û di heman salê de dest bi xebatên pêşîn ên li ser projeyê kiriye.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1999an li Îranê
Kategorî:Îran
Kategorî:Tehran
Tehran
Kûxêrdhereng

**Kûxêredhereng ** (), yek ji bajarê parêzgeha Hurmizganê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
## Çavkanî
Bender Pol

**Bender Pol ** (), yek ji bajarê parêzgeha Hurmizganê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
## Çavkanî
Milet Mihemed

**Milet Mihemed** (jdb. 1990, Dihok, Başûrê Kurdistanê), nivîskar û helbestvanekî kurd e. Yekemîn pirtûka xwe ya helbestan bi navê "Di malbiçûkê he da zaroyek tabota xwe durist dikit" di sala 2016 li bajêrê Silêmaniyê çap kiriye، Romana xwe ya pêşîn a bi navê "Axbirînus" di sala 2018ê de li bajêrê Dihokê belave kiriye.

## Jiyan
### Salên destpêkê
Milet Mihemed, li bajarê Dihokê di sala 1990î de ji dayik bûye. Li qeza Sêmêlê xwendina seretayî li dibistana Sêmêlê qedandiye, dû re li dibistana navendî û amadeyî ya Sêmêlê xilas kiriye. Li Zanîngeha Polîteknîkî ya Dihokê Peymangeha Teknîkî ya Şêxan li bajêrê Şêxan xwandina xwe xilas kiriye.

Li destpêka peymangehê dest bi nivîsandina helbesta kilasîkî kiriye lê berdewamî jê ra neda, lê piştî ku ji peymangehê derçûy helbesta azad nivîsaye, her wesa ji ber hezjêkirina wî ji bo hunerê şêwekariyê û dunyaya wêjeyê xwe fêrî karên dîzayna grafîkê kiriye, li çapxaneya Hawar wî karî dikit û niha berdewam e û xizmeta nivîskaran dikit ji aliyê dizaynê re.

### Jiyana wêjeyî

Milet Mihemed li sala 2011ê dest bi nivîsandinê kiriye, yekemîn helbesta wî nivîsandî bi navê "Pişta tabloyê Monalîzayê" bû, ku helbesta kurt bû di rojnameya War da belave kirbû, paşan yek li dûv yek helbestên xwe di rojnameyan da belave kirin, her wesa li festival, êvarî û konsêrtên wêjey helbest xwandin, li sala 2016ê hemû helbestên xwe kom kirine li bajêrê Silêmaniyê yekem pirtûka xwe ya helbestan ku di bite yan nexrî çapkirye, li sala 2018ê yekem romana xwe bi navê "Axbirînus" li bajêrê Dihokê çapkiriye, ku romaneka fantazî û jêwarî ye, tê da leşkerekê yariya şetrencê yaxî dibit û ji yariyê direvit. Li sala 2019ê ji ber keysa da'şê romanekê dinvîst û dibite yekemîn roman bi zarê kurmancî li ser vê pirsê, ji ber lukeyşna wê û ji ber çend berperan qesta Stembolê dikit, paşan piştî vedigerit li keyseka dadgehê amade dibit ji bo ku bêhtir bizanit bi jêwarî beşa tevnê romana xwe bikit û herwesa li gelek cih û deman xwe mandî kire ji bo nivîsandina wê romanê û çapkirina wê, heya niha nivîskar berdewam e ji karwanê xwe yê nivîsînê re.

## Berhemên wî
### Dîwanên helbestan
* Di malbiçûkê he da zaroyek tabota xwe dirust dikit (2016), çapxaneya Rênma, Silêmanî
* Evîna gulberojan (helbest, kurteçîrok, helbestên pexşanî) (2023), çapxaneya Hawar, Dihok
* Name bo bitnêbûnê (2021) bi zaravê behdînî û bi zimanê tirkî, Tehran, Îran
### Roman
* Axbirînus (2018), çapxaneya Hawar, Dihok
* Geşta da'şên foratê (2019), çapxaneye Hawar, Dihok
* Olîvya (2020), Tehran, Îran 

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1990
Kategorî:Nivîskarên kurd
Agassac

**Agassac**, komuneke li departmena Haute-Garonne ye ku li herêma Oksîtanyayê li başûrê rojavayê Fransayê ye.

## Nifûs

## Binêre
* Komunên Haute-Garonne
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunên Haute-Garonneyê
Anne Vyalitsyna

**Anna Sergeyevna** "**Anne**" **Vyalitsyna** (bi rûsî А́нна Серге́евна Вьяли́цына jdb. 19ê adara 1986a li Gorkî,Komara Sosyalîst a Federatîv a Sovyetê ya Rûsyayê,Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst) ku bi nasnavê **Anne V** jî tê zanîn, modeleke rûs-amerîkî ye ku herî baş ji ber pêşandanên xwe yên 10-salane (2005–2014) di kovara *Sports Illustrated Swimsuit Issue* de tê zanîn.

## Jiyana berî û vedîtin
Vyalitsyna li bajarê Rûsyayê Gorkî (niha Nîjnî Novgorod) ji dayik bû.Her du dêûbavên wê bijîjk in.Bavê wê doktorê werzişê ye li yaneyek futbolê û diya wê bijîşkek zarokan e.Vyalitsyna di 15 saliya xwe de dest bi kariyera xwe wek modela profesyonel kir piştî ku IMG Models ew li Sankt Petersburgê hate vedîtin dema ku ji bo MTV's Fashionably Loud Europe li rûyên nû digeriya .Ew ket pêşbirkê û piştî serkeftina pêşbirkek ku ji hêla IMG û MTVê ve  desteberkirî bû ew  çû New Yorkê. Ew di 16ê çiriya paşîn a  2013ê de bû hemwelatiya DYAê.

## Kariyera wê
Di nav şeş mehan de piştî ku pêşbirkê qezenc kir, Vyalitsyna ji bo Anna Molinari, Chloé û Sportmaxê xebitî. Ew li ser bergên kovarên Vogue, ELLE û Glamourê derket. Wê di sala 2005an de di kovara *[[Sports Illustrated Swimsuit Issue]]* de pêşkêşa xwe ya yekem çêkir û heya 2014an her sal tê de xuya bû. Ew di çapa 2005ê de obje/mijara boyaxkirina laşê ya Joanne Gairê bû.  

Di beşa pêncem a rêzeya fîlmên  "*Die Hard* " , "*A Good Day to Die Hard*", ew rola mêvanek girt ku navê wê di jenerîkê de nehatibû nivîsandin.

Di sala 2016an de, ew ji bo pêşandana modeyê ya Versace SS 2017 ligel Carmen Kass, Bette Franke, Adriana Lima, Naomi Campbell, Caroline Trentini û Mariacarla Boscono li ser podyûmê meşiya.

Di sala  2018an  de, ew ji bo pêşandana Intimissimi li ser podyûmê meşiya. Di payîza 2020an de ew dûv re ji bo Veronica Beard, Rag & Bone û Salvatore Ferragamo li ser podyûmê meşiya.

Piştî navberek sê-salî, wê di sala 2023an de vegera xwe li ser podyûmê pîroz kir. Wê bi Valentino Haute Couture FW23 dest pê kir û dûv re jî pêşandanên jêrîn ên SS 2024 meşiya: Carolina Herrera, Retrofete, Prabal Gurung, ku wê vekir, Staud, Richard Quinn, John Richmond, Elisabeta Franchi û Chiara Boni Le Petite Robe, ku ew girt, Givenchy SS 2024 ligel Jessica Stam, Natasha Poly.

## Jiyana kesane
Di sala 2009an  de, Vialítsyna beşdarî Maratona New Yorkê bû. Ji bo Achilles International, wê bi dilxwazî ​​bi werzişvanek astengdar re bi pêşbirkê re bû û di dema rast de li ser twitterê behsa pêşbirkê kir.

## Fîlmnîgarî

### Fîlm

### Televîzyon

### Înternet

### Vîdeyoyên muzîkî

## Çavkanî

## Girêdanên derve
*2006 Sports Illustrated Swimsuit Gallery - Anne V 
*SI Swimsuit Collection Gallery - Anne V 
*The Age: "The Russians are coming"
*
*

Kategorî:Aktrîsên rûs
Kategorî:Jinên rûs
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên amerîkî yên jin
Kategorî:Modelên rûs
Komunên Haute-Garonne

thumb|Nexşeya departmentên Fransayê.
Li jêr lîsteya 586 komunên li departementa Haute-Garonne ya Fransayê hatiye nivîsîn.

## Çavkanî

Kategorî:Komunên Fransayê
Kategorî:Komunên Haute-Garonneyê
Biyog

**Biyog**, dareke bi histrî ya bi fêkî ye. Fekiyên wê qasa tovên zeytûnan gir dibin. Ev dar li derê bejî diçê. Dareke ku li her derê Kurdistanê nayê dîtin.

Şaxên ciwan por in. Ew xwedî kapasîteya bilind e ku li dora qurmê guliyên nû hilberîne. Li Çiyayên Xamirpêtê çend dar hene.

## Girêdanên derve

## Çavkanî

Kategorî:Cureyên bi kêmtirîn metirsî
Kategorî:Dar
Ribêz

**Ribêz** yan jî **Ribês** (*Rheum ribes*) cureyekî riwên kovî yên ku ji cinsê Rêwas tê xwarin e. Pincarek ji celebê riwekan e ku ji malbata *Polygonaceae* ye. Gelek cureyên wê hene. Ribês bi taybetî di mehên gulan û hezîranê de li deverên bilindên Kurdistanê şîn dibe û di heman mehan de tên berhevkirin û têne xwarin. Pincar ji deverên bilind û asê û ji axa xîçik hez dike.

## Çavkanî
Sherlyn Chopra

**Sherlyn Chopra** (jdb.1983 an jî 1984 li Haydarabad,Hindistan) lîstikvan û modeleke hindistanî ye ku di fîlmên bi hindî, telugû û tamîlî de bi taybetî di rolên wêrek de xuya bûye.Rola wê ya yekem di sala 2020an de di fîlma amerîkî *[[Beeper (fîlm)|Beeper]]* de bû. Di tîrmeha 2012an de Chopra bala medyayan kişand piştî ku ew bû yekem jina hindistanî ku ji bo kovara Playboy ya amerîkî tazî derket û wek "Efsaneya Bollywoodê" hate binavkirin. Wêne piştî du salan hatin weşandin. Dûv re ew ji bo pêşkeşkirina sezona şeşem a pêşandana MTVê Splitsvilla hate hilbijartin. Di kanûna pêşîn a 2013an de, wê strana xwe ya muzîkê ya bi sernavê "Bad Girl" derxist. Ew di sala 2009an de di pêşandana rastîn a *[[Bigg Boss]]ê* de beşdar bû.

## Jiyana berî
thumb|Sherlyn Chopra (2016)
Chopra li Haydarabad, Hindistan wek keça bavekî xiristiyanê pencabî û dayikeke misilman a faris ji dayik bû. Bavê wê yê rehmetî (2005) bijîjk û ​​diya wê kozmetîker bû. Xwişkek wê heye ku wekî pêşkêşvan dixebite û birayek piçûktir ku li Zelendaya Nû wekî teknîker dijî. Li malê malbata wê bi hindî, înglîzî û urdû diaxiviyan û carekê endamên çalak ê Dêra Metodîst bûn, li wir ew qas oldar bû ku di cih de bi dilê xwe Zebûr 119 bi devkî li ber civatê dixwend. Ew beşdarî Dibistana Bilind a Keçan a Stanley bû, ku li wir xwendekarek xebathez bû, hevalên wê tune bûn û wek heyrana xwendinê dihat hesibandin. Wê ji dibistanê wek ya herî baş mezûn bû. Piştre ew li Zanîngeha Saint Ann's ji bo Jinan li Sikanderabadê hate pejirandin. Di sala 1999an de, ew wek Miss Andhra hate tackirin û wisa bala wê ji bo pîşesaziya şahiyê kişiya. Li gorî Chopra têkoşîna xebata dirêj bû sedema îstîsmara zayendî ya wê di pîşesaziyê de, di dawiyê de ew bû yek ji dengên bihêz ên tevgera "Me Too" li Hindistanê.

## Kariyera wê
200px|thumb|Chopra (2013)Kariyera lîstikvaniya destpêkê ya Choprayê bi taybetî ji rolên piştgirî yên mêbazî di fîlmên Bollywoodê de pêk dihat. Ew di fîlmên wekî *Time Pass*, *[[Red Swastik (fîlm)|Red Swastik]]* û *Game* de rol lîst.Fîlma wê ya yekem a bi zimanê telugû fîlma *A Film by Aravind* bû ku li tevî Richard Rishi lîst. Chopra di heman demê de pêşbira Bigg Bossê bû. Ew di roja 27an de ji pêşandanê hate avêtin.Ji sala 2013an vir ve, wê di Kamasutra 3D de ku ji hêla Rupesh Paul ve hat deranîn, rola sereke lîst û di 66emîn Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Cannesê de jî di trailerê de hate dîtin. Piştî kişandina rojekê, Sherlyn Chopra ji fîlma Kamasutra 3D derket.

## Fîlmnîgarî
### Fîlm
200px|thumb|Sherlyn Chopra li civîna çapemeniyê ya Playboyê (2012)

### Televîzyon

## Muzîk

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 
* Sherlyn Chopra li ser Instagramê
* Sherlyn Chopra li twitterê
* 

Kategorî:Aktrîsên hindistanî
Kategorî:Jinên hindistanî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên hindistanî
Hengaw

**Hengaw** an jî **Dezgehe Mafê Mirovan a Hengawê** (bi farisî: سازمان حقوق بشری هنگاو), dezgeheke sivîl a mafên mirovan a Kurd e ku navenda dezgehê li Norwêcê ye. Hengaw di sala 2016an de bi armanca raporkirina binpêkirinên mafên mirovanên ku li dijî kurdên li Rojhilata Kurdistanê (Îran) pêk tên, hatiye damezrandin. Raporên wan ên li ser kolberên kurd ku li ser sinorê bakur û rojhilatê Kurdistanê ji aliyê rejima Îranê têne kuştin, ji aliyê Neteweyên Yekbûyî ve hatiye bikaranîn. Ji sala 2022an vir ve raporên wan li ser tepeserkirina xwepêşanderên li Rojhilata Kurdistanê di dema xwepêşandanên Jîna Emînî ya di sala 2022an de, ji aliyê gelek dezgehên ragihandinê yên navneteweyî ve hatiye bikaranîn.

Hengaw di sala 2023an de li ser mirina keça Kurd Armîta Gerawen de rapor weşandiye. Li gorî raporên Hengawê Armîta di dema aloziyên di navbera wê û polêsên Îranê de serê wê li metalên di nav vagonên metroyê de ne dikeve û ji ser hişê xwe çûye. Rapora di derbarê mirina Armîta Gerawen de ji aliyê gelek saziyên medyayên cihanê ve hatiye bikaranîn.

## Çavkanî

Kategorî:Binpêkirinên mafên mirovan li Îranê
Kategorî:Civak
Kategorî:Çand
Kategorî:Mafên mirovan
Kategorî:Mafên mirovan li Kurdistanê
Kategorî:Têkiliyên navneteweyî
Rêxok

Rêxok, darek e ku li erdê pir dereng şîn dibe. Tama wê dişibe givîjê. Fêkiyên darê sor in.

Rêxok(Cotoneaster nummularius) di dermanên gelêrî de tê bikar anîn; Xwarinên ji fêkiyan tên çêkirin ji bo zik û devê baş in. Li Çiyayên Xamirpêtê çend dar hene.

## Çavkanî

Kategorî:Dar
Hûlitirşik

Hûlitirşik, dareke bi fêkî û ji famîleya hilûk e. Her ku fêkiyan digihêjin rengê wan yê sor tarîtir dibe. Hirç di payîzê de vê fêkî pir dixwin.
Komunên Vosgesê

thumb|Nexşeya departementên Fransayê.
Li jêr lîsteya 507 komunên departmena Vosges a Fransayê hatiye nivîsîn.

## Çavkanî

Kategorî:Komunên Fransayê
Les Ableuvenettes

**Les Ableuvenettes**, komuneke li departmena Vosgesa li herêma Grand Estê ye ku li bakurê rojhilatê Fransayê ye.

## Nifûs

## Binêre
* Komunên Vosgesê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunên Vosgesê
Lawrasya

**Lawrasya**, (bi îngilîzî: *Laurasia*) nêzîkî 335-175 milyon sal berê perçeyek ji bakurê du girseyên mezin ên bejahî bûn ku beşek ji superparzemîna Pangeayê pêk anîne. Beşa din jî ku superparzemîna Pengaeyê pêk anibû Gondwana bû. Lawrasya ji Gondwana bi qasî 215 yan jî 175 milyon sal (destpêka di serdema dawî ya trasî de) di dema perçebûna Pangeayê de veqetiyaye ku piştî parçebûnê ber bi bakur ve diçe û di dawiyê de bi vebûna Okyanûsa Atlantîk a Bakur ku 56 milyon sal berê vebûye, perçe dibe. Navê Lawrasyayê ji yekkirina navên *Laurentia* û *Asia*yê pêk hatiye.

Laurenşa, Avalonya, Baltîka û rêzek teranên piçûktir, li orjeniya Kaledonyayê de nêzîkî 400 milyon sal berê avakirina Lawrasya/Ewroamerîkayê pêk anîne. Paşê Lawrasya/Ewroamerîkayê bi Gondwana re li hev ketin û Pangaeayê ava kirine. Dûv re Qazaxistan û Sîbîrya ji Pangaeayê nêzîkî 290–300 milyon sal berê veqetiyane ku Lawrasya hatiye avakirin.

## Binêre
* Pangea
* Gondwana

## Çavkanî

Kategorî:Biyoerdnîgarî
Kategorî:Dîroka xwezayî ya Asyayê
Kategorî:Erdnasiya Asyayê
Kategorî:Parzemîn
Împeratoriya Awistirya-Mecaristanê

**Împeratoriya Awistirya-Mecaristanê** di navbera salên 1867 û 1918'an de li Ewropaya Navendî monarşiyeke destûrî ya pirneteweyî bû. Împeratoriya Awistirya-Mecaristanê hevalbendek leşkerî û dîplomatîk a du dewletên serwer bû ku bi yek monarşek ku hem împeratorê Awistirya û hem jî keyê Mecaristanê bû. Împeratoriya Awistirya-Mecaristanê faza dawîn di pêşkeftina destûrî ya monarşiya Habsburgê de pêk anî: ew bi Lihevkirina Awistirya-Mecaristanê ya sala 1867an li dûv Şerê Awistirya-Prusyayê hate damezrandin û demek kin piştî ku Mecaristan di 31ê çiriya pêşîn a 1918an de yekîtî bi Awistiryayê re qut kir, hate hilweşandin.

## Çavkanî

Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1867an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1918an de hilweşiyan
Kategorî:Dîroka nûjen a Mecaristanê

Awistirya-Mecaristanê
Awistirya-Mecaristanê
Kategorî:Xanedana Habsburg-Lorraine
Benîştê Qânok

**Benîştê Qânok**, (bi latînî, *Chondrilla juncea*) riwekek ji famîleya stêregulan (Asteraceae) e. Ji kokên nebatê benîşt tê wergirtin.

## Çavkanî

Kategorî:Famîleya stêregulan
Kategorî:Floraya Kurdistanê
Kategorî:Riwek
Kehnûc

**Kehnûc ** (), yek ji bajarê parêzgeha Kirmanê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
## Çavkanî
Cîroft

**Cîroft** (), yek ji bajarê parêzgeha Kirmanê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên parêzgeha Kirmanê
Şehrî Babek

**Şehrî Babek ** (), bajarekî parêzgeha Kirmanê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.

## Çavkanî
Hayao Miyazakî

**Hayao Miyazakî** (bi japonî: 宮崎 駿, *Miyazaki Hayao*, jdb. 5 kanûna paşîn 1941an li Tokyo, Japon) derhêner, senarîst, wênesaz, hunermendê grafîkê, mangaka û hilberînerê fîlmê yê japonî ye. Studio Ghibli, ku di sala 1985an de ji hêla wî û Isao Takahata ve hatî damezrandin, li çaraliyê cîhanê tê nasîn û ji bo çend hunermendên din ên anime bûye hêlînek kariyerê. Miyazakî di sala 2003an de ji bo fîlma xwe ya bi navê Spirited Away xelata Oscarê wergirt. Fîlmên wî *[[Howl's Moving Castle]]* (2004) û *[[As the Wind Rises]]* (2013) ji bo Oscarê hatin berbijêrkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1941
Kategorî:Mangaka
Kategorî:Mirovên zindî
Mangaka

**Mangaka** (bi japonî: 漫画家, *manga-ka*) têgîna japonî ji bo hunermendên xêzeçîrokan e û li qada navneteweyî ji bo hunermendên şêweya manga tê bikaranîn. Nav pêk tê ji peyva *manga* ya ji bo xêzeçîrokên japonî û paşgira *-ka* (家) ya bi wateya "pispor", "çêker" an "afirîner". Piraniya mangaka ne tenê çîrokên xwe xêz dikin, di heman demê de nivîsa ku bi wan re derbas dibe jî dinivîsin. Li Japonê, mangaka karekî serbixwe ye. Peyv di sala 1909an de ji hêla Kitazawa Rakuten ve hate çêkirin, lê wî beriya wê peyva *mangashi* ("masterê manga", 漫画師) bi kar anîbû. Ji nivîskarên ku xêz nakin re (Manga) Gensaku-sha ([漫画]原作者) tê gotin.

## Çavkanî

Kategorî:Manga
Anîme

**Anîme** (bi japonî アニメ, [anîme]) ji fîlm û rêzefîlmên anîmasyonê re tê gotin, yên ku li Japonyayê hatine hilberandin. Li Japonê bixwe, anîme tê wateya her cûre fîlm û rêzefîlmên anîmasyonê, hem yên ku li welêt têne hilberandin hem jî yên ku li derveyî welêt hatine derxistin. Ew hevtayê peyva manga, xêzeçîrokên japonî, ye. Japon di cîhanê de xwedî çanda herî berfireh a anîmasyonê ye.


Kategorî:Îcadên japonî
Cazmûryan (navçe)

**Cazmûryan ** yek ji navçeyên parêzgeha Kirman ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Cazmûryan e.

Kategorî:Navçeyên parêzgeha Kirmanê
Gülüstan Kılıç Koçyiğit

**Gülüstan Kılıç Koçyiğit** (jdb. 1979, li Mêzgir, Dêrsim, Bakurê Kurdistanê) siyasetmedareke kurd e ku wekê parlamentera serdema 27an a HDPê ya Mûşê û parlamentera serdema 28an a HEDEPê ya Qersê hatiye hilbijartin.

## Jînenîgarî
Gülüstan Kılıç Koçyiğit di sala 1979an de li navçeya Mêzgir a bi ser parêzgeha Dêrsimê ji dayik bûye. Xwendina xwe ya seretayî û navîn li Dêrsimê û xwendina xwe ya lîseyê jî li Semsûrê qedandiye. Xwendina xwe ya zanîngehê jî li Zanîngeha Anadoluyê beşa îdareya giştî û civaknasiyê xwendiye.
## Kariyera siyasî
Di hilbijartinên giştî yên sala 2018an de wekî parlementerê Partiya Demokratîk a Gelan a Mûşê hate hilbijartin û di hilbijartina giştî ya sala 2023an wekê parlamentera parêzgeha Qersê hatiye hilbijartin.

## Çavkanî

Kategorî:Kesên ji Dêrsimê
Kategorî:Siyasetmedarên kurd
Konarek

**Konarek ** (), bajarekî parêzgeha Sîstan û Belûçistanê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
## Çavkanî

Kategorî:Bajarên parêzgeha Sîstan û Belûçistanê
Heval Bozdağ

**Heval Bozdağ** (jdb. 1977 li Agiriyê) nojdarê tibê û siyasetmedarekî kurd e. Heval Bozdağ Pisporê nexweşiyên infeksiyonê ye û parlamenterê Agiriyê yê Partiya Wekhevî û Demokrasiyê ya Gelan a serdema 28an e.

## Jînenîgarî
Heval Bozdağ li Nexweşxaneya Dewletê ya Agiriyê wekî pisporê nexweşiyên infeksiyonê xebitî û di sala 2016an de bûye serokê Odeya Tabîban a Agiriyê.

Di sala 2016an de bi hinceta ku di çarçoveya xebatên sendîkayan de beşdarî çalakiya protestoyî bûye, di sala 2016an de ji aliyê dewleta tirk ve ji kerên wî yên Nexweşxaneya Dewletê ya Agiriyê ji kar hatiye derxistin.
## Kariyera siyasî
Heval Bozdağ sê serdeman di Desteya Rêveber a Kongreya Demokratîk a Gelan (HDK) de cih girtiye.

Di hilbijartinên giştî yên Tirkiyeyê yên sala 2023an de wekê parlamenterê Partiya Çep a Keskan a Agiriyê ya serdema 28an hatiye hilbijartin. Bozdağ endamê Komîsyona Tenduristî, Malbat, Xebat û Karûbarên Civakî ya Meclisa Neteweyî ya Tirkiyê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Kesên ji Agiriyê
Kategorî:Siyasetmedarên kurd
Çiyayê Spî (Bêsnî)

**Çiyayê Spî** çiyayek e ku dikeve bakurê rojhilatê Besniyê û bi navê Çiyayê Hevedan jî tê naskirin.

Spî (Bêsnî)
Nêreûs

**Nêreûs** (yewnanî: Νηρεύς) di mîtolojiya yewnanî de xwedawendekî deryayê ye, taybetmendiya wî ew bavê Nereîdan e. Navekî wî jî **zilamê kalê deryayê** ye. Kurê behrê ye, behr wî bê mêr afirand. 220x124px|thumb|rast

## Çavkanî

Kategorî:Mîtolojiya yewnanî
Kategorî:Mîtolojiya Hêraklês
Kategorî:Xwedayên deryayê yên yewnanî
Aferîn TV

**Aferîn TV ** (, *Afarin*, anku *Aferîn*), kanala televîzyonekî kurdî yî îslamî ye ku ji bo zarokên 2 heta 12 salî ye. Aferîn aîdê Şîrketa Aferîn e û di 10ê sibatê 2020an de li seransera dinyayê dest bi weşanê kir. Aferîn navenda wê li Silêmaniyê ye, kanal ji bo zarokên kurd stranên perwerdeyî û şahî çêdike.

## Çavkanî

Kategorî:Kanalên televîzyonê ji bo zarokan
Kategorî:Kanalên televîzyonê yên kurdî
Eiza González

**Eiza González Reyna** (jdb. di 30ê kanûna paşîn a 1990an li Meksîko, Meksîk) lîstikvan û stranbêjeke meksîkî ye. Wê bi rola xwe ya yekem wekî Lola Valente di telenovela muzîkê ya meksîkî *[[Lola, érase una vez (rêzefîlm)|Lola, érase una vez]]* (2007-2008) de navdar bû û dûv re di rola sereke ya Clara Molina de di rêzefîlma ciwanan a Nickelodeonê *[[Sueña conmigo (rêzefîlm)|Sueña conmigo]]* (2010-2011). Ew di heman demê de bi rolên xwe yên wekî Santanico Pandemonium di rêzefîlma tirsnskê ya amerîkî *[[From Dusk till Dawn: The Series (rêzefîlm)|From Dusk till Dawn: The Series]]* wekî Monica "Darling" Castello di fîlma polîsî - aksiyonê *[[Baby Driver (rêzefîlm)|Baby Driver]]* de, wekî Nyssiana di fîlma aksiyon - cyberpunk ** (2019), wekî KT di fîlma Bloodshot (2020) de û wekî Cam Thompson di fîlma *[[Ambulance (fîlm )|Ambulance]]* de.

## Jiyana berî û perwerde
González di 30ê kanûna paşîn a 1990 de li paytexta Meksîko ya Meksîkê wek keça yekane ya modela berê Glenda Reyna û Carlos González bû. Bavê wê di 12 saliya xwe de di qezaya motorçerxê de mir; wê mirina bavê xwe wekî bandorek xurt li ser kariyera xwe binav kiriye. Birayekî wê heye ku 12 sal ji wê mezintir e.

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkoyê
Kategorî:Aktrîsên meksîkî
Kategorî:Jinên meksîkî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Stranbêjên ji Meksîkoyê
Kategorî:Stranbêjên meksîkî
Kategorî:Şanogerên meksîkî
Saruhan Oluç

**Saruhan Oluç** (jdb. 14 çileya 1958an li Stembolê), nivîskar, rojnamevan û siyasetmedarekî bi eslê xwe tirk e ku cîgirê hevserok û hevberdevkê (hevpeyvdar) Partiya Demokratîk a Gelan a berê bû.

## Jînenîgarî
Saruhan Oluç di sala 1958an li Stembolê hatiye dinyayê. Xwendina xwe yê zanîngehî li Zanîngeha Teknîkî ya Ren Westfalya Aachen, Beşa Endezyariya Mekanîkî dixwîne. Bi salan xebatên weşangeriyê kiriye. Di desteyên edîtoriya kovara aborî û ansîklopediya sosyalîzm û têkoşînên civakî de xebitiye. Di gelek rojname û dezgehên ragihandinê de wek edîtor, qunciknivîs, sernivîskar û şirovekarê siyasî kar kiriye.

Saruhan Oluç bi awayekî baş zimanê almanî û zimanê îngilîzî dizane.

## Kariyera siyasî
Saruhan Oluç di nav damezrînerên Partiya Azadî û Hevgirtinê (ÖDP) de bû ku demekê dirêj alîkarê serokê giştî yê ÖDPê kiriye. Wek cîgirê serokê berpirsê mafên bingehîn û siyasetên siyasî ya Partiya Wekhevî û Demokrasiyê (EDP) kar kiriye ku di heman demê de damezrînerê Partiya Wekhevî û Demokrasiyê (EDP) ye. Wekê cîgirê hevserok û berdevkê partiyê yê Partiya Demokratîk a Gelan xebatên siyasî meşandiye. Parlamenterê Partiya Demokrata a Gelan a serdema XXV a Antalyayê û serdema XXVII a Stembolê ye. Ji sala 2019an ve cîgirê serokê koma HDPê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 25an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1958
Kategorî:Kesên ji Stembolê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên tirk
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokratîk a Gelan
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê
Burhan Toprak

**Burhan Toprak** (jdb. 1989, Çinar, Amed, Bakurê Kurdistanê), hunermend û çêkerê baglama kurd. Li Tirkiye, Bakurê Kurdistanê, Ewropa û gelek welatan konser dan.

## Jînenîgarî
Burhan Toprak di sala 1989an de li bajarê Amedê yê Bakurê Kurdistanê ji dayik bûye. Toprak, piştî perwerdehiya muzîkê ket nav cîhana muzîkê. Toprak ê ku li Navenda Muzîkê ya Celal Baytaş perwerdeya teorîk û pratîkî ya muzîkê dît, baglama wekî amûra xwe ya sereke tercîh kir.

Ji berê heta niha bi baglama xwe bi gelek hunermendan re li ser sehnê hatiye. Albûma xwe ya bi navê Gûl Şerîne bi muzîkhezan re da nasîn. Piştre Dewran e, Gundio Hawar û Lo Lo Keko albûmên xwe pêşkêşî muzîkhezan kirin.

Li Tirkiye, Ewropa û gelek welatên ku gelê Kurd lê ne, konser, çalakî û dawetan dike. Duetên wî yên bi navên Şiyar Berwarî, Hozan Ersîn, Ercan Çekan, Tufan Derînce û Murad Şamil hene.

## Albûm
* Mirani (2023)
* Grani (2019)
* Kela Zınara Merdıne (2019)
* Govend Halay (2019)
* Hawar Gule (2019)
* Le Le Keko / Yara Mın Naze / Sıltane (2018)
* Nazdar Bes Xemline (2018)
* Ax Welato (2018)
* Gowend (2017)
* Dewrane Dewrane (2013)
* Zilan Derman Gowedî (2011)
*
*
*

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1989
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Muzîkvanên kurd
Grup Seyran

**Grup Seyran**, komek muzîka gelêrî ya kurdî ye ku li Bakurê Kurdistanê hatiye damezrandin.

## Bingeh
Grup Seyran di sala 2003an de li navçeya Bazarcixê ya Bakurê Kurdistanê hatiye damezrandin. Piştre endamên komê ji Bakurê Kurdistanê derketin û li Almanyayê xebatên xwe domandin.

Yek ji endamên komê Ferdi Tomar ji Bazarcixê ye û endamê din Ali Polat jî ji navçeya Albistan a Gurgumê ye. Wan bi albûma 'Cano' dest bi xebata xwe kir û bi albûma xwe bala mezin kişand.

Grup Seyran li Tirkiye, Bakurê Kurdistanê, Ewropa û gelek welatan konseran dide. Kom hê jî li Almanyayê xebatên xwe didomîne.

## Albûm
* Dılo Dılo (2020)
* Mırım (2012)
* Ez Nizanim (2006)
* Bese (2006)
* Cano (2004)

## Çavkanî
Kerkin

**Kerkin** () gundekî girêdayî Kercosê ye.

## Dîrok

Navê gundê li gor qeydiyên sala 1928an ji zimanê suryankî tê. Bi suryankî Kfarkine. "Kfar" tê maneya gund, mezra; "kine" tê maneya kesên rast.
Nejla Demir

**Nejla Demir**, (jdb. 1988, li Agiriyê) endezyara cotemenî, rojnamevan û siyasetmedareke kurd e.

## Jînenîgarî
Nejla Demir di sala 1988an de li Agiriyê ji dayik bûye û xwendina xwe ya seretayî û navîn li Agiriyê qedandiye. Li Zanîngeha Wanê xwendina xwe ya bilind di warê zanistên çandiniyê de qedandiye. Demir ji Enstîtuya Zanistê di beşa Endezyariya Çandiniyê de lîsans û di warê zanistên heywanan de bi pîleya lîsanasa bilind diqedîne.

Di Ajansa Nûçeyan a Dîcleyê de dest bi rojnamegeriyê dike ku heta ajans di sala 2016an de ajans ji aliyê dewlet û hikumeta tirk ve hatiye girtin. Di sala 2019an de ji ber gotarên wê yên di derbarê Dagirkirina Serêkaniyê ku ji aliyê dewleta tirk û çekdarên Daîş û El nusra yên berê ve di sala 2019an hatiye dagirkirin, di Rojnameya Karincayê de hatin weşandin, di derbarê wê de lêpirsîn hat destpêkirin û di sala 2019an de ji bo demeke kurt ji aliyê dewleta tirk ve hatiye girtin.

## Kariyera siyasî
Di hilbijartinên giştî yên 14 gulana 2023an de ji YSPê wekî Parlamentera Agiriyê hatiye hilbijartin. Wê destnîşan kiriye ku ew armanc dike ku li Agiriyê projeyên çandiniyê yên li ser bingeha keda jinan pêk bên û li Agiriyê derfetê çêbike ku pêşî li koçberiya ciwanan bê girtin.

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1988
Kategorî:Kesên ji Agiriyê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Rojnamevanên kurd ên jin
Kategorî:Siyasetmedarên kurd
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan
Sonda jiyana bi kurdî

**Sonda jiyana bi kurdî**, sond û çalakiyeke sivîl e ku li dijî asîmîlasyon û astengkirinên ku li hemberî zimanê kurdî tê bikaranîn hatiye lidarxistin. Çalakiya sondxwarinê ji aliyê deh endamên Platforma Ciwanên Serbixwe li Qada Şêx Seîd li Amedê hatiye lidarxistin. Ciwanên ku beşdarî çalakiyê bûne ji bo ku ji vir pê de dê di jiyana xwe yê li hemî perçeyên Kurdistanê bi kurdî biaxivin sond xwarine.

## Paşperdeh
Piştî damezrandina Komara Tirkiyeyê li Bakurê Kurdistanê astengkirin û asîmîlasyonek tundî li dijî zimanê û çanda kurdî ji aliyê Tirkiyê hatiye bikaranîn. Asîmîlasyon bi deman re her ku diçe li bajarên Bakûrê Kurdistanê bi astengkirina zimanê kurdî girantir dibe. Asîmîlasyon ji aliyê hemî hikumetên dewletê ve bi reng û awayên curbecur hatiye bikaranîn. Di salên 2016 û 2019an de ji aliyê serokkomarê vê serdemê Recep Tayyip Erdoğan ve asîmîlasyon bi girtin û qedexekirina saziyên zimanê kurdî ku nav de enstîtûyên kurdî, rojname, dibistan, hemî qenalên televîzyonên Bakurê Kurdistanê û saziyên çandî hatine qedexekirin û hatine girtin, girantir bûye.

Li hemberî asîmîlasyonê ciwanên kurd bi awayên curbecur ku bandora asîmîlasyonê li dijî zimanê kurdî kêm bike çalakî û xebatên curbecur pêk tînin. Sonda jiyana bi kurdî yek ji van çalakiyan e ku li dijî asîmîlasyona Tirkiyê hatiye lidarxistin.

## Sonda çalakvanan
Ciwanên ku li Qada Şêx Seîd a Amedê kom dibin ji bo ku jiyana xwe yê li Kurdistanê bi kurdî bijîn sond xwarin dest bi jiyana xwe yê bi kirin. Sonda ciwanên ev e;

Sond bi navê Xwedayê Kurdistanê!
Sond bi navê Xwedayê Kurdistanê!
Sond bi navê Xwedayê Kurdistanê!

Ez ê ji niha û pê de li Kurdistanê di hemû qadên jiyanê de bi Kurdî biaxivim!
Ez ê ji niha û pê de li Kurdistanê di hemû qadên jiyanê de bi Kurdî biaxivim!
Ez ê ji niha û pê de li Kurdistanê di hemû qadên jiyanê de bi Kurdî biaxivim!”
Heta hemû miletê kurd li welatê xwe di hemû qadên jiyanê de bi zimanê xwe biaxive ez ê di vê têkoşîna xwe de berdewam bim, ez ê berdewam bim, ez ê berdewam bim!

## Çavkanî

Kategorî:Çalakiyên sivîl
Kategorî:Zimanê kurdî
Ablaincourt-Pressoir

**Ablaincourt-Pressoir**, komuneke li departmena Sommeya li herêma Hauts-de-France ye ku li bakurê Fransayê ye.

## Nifûs

## Binêre
* Komunên departmena Sommeyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunên Sommeyê
Komunên departmena Sommeyê

thumb|Nexşeya departementên Fransayê.
Li jêr lîsteya 772 komunên departmena Somme ya Fransayê hatiye nivîsîn.

## Çavkanî

Kategorî:Komunên Fransayê
Kategorî:Komunên Sommeyê
Xorasan

**Xorasan** herêmeke dîrokî ya rojhilatê ye li Deşta Îranê ya di navbera Asyaya Rojava û Navîn de. Navê Xorasan farisî ye tê wateya "ku roj jê tê" an jî "parêzgeha rojhilat".
center|thumb|Xorasan
## Çavkanî

Kategorî:Dîroka cografî ya Tacîkistanê
Kategorî:Dîroka cografî ya Ûzbêkistanê
Kategorî:Dîroka Asyaya Rojava
Kategorî:Dîroka Tirkmenistanê
Kategorî:Erdnîgariya Asyaya Navendî
Kategorî:Erdnîgariya Asyaya Rojava
Kategorî:Herêmên Efxanistanê
Kategorî:Herêmên Îranê
Kategorî:Herêmên Tacîkistanê
Kategorî:Herêmên Tirkmenistanê
Kategorî:Herêmên Ûzbêkistanê
Maweraunnehr

**Maweraunnehr** (ماوراءالنهر; piştî çemeke) navê dîrokî ye ji bo herêm û şaristaniya ku li Asyaya Navîn a jêrîn e ku bi qasî rojhilatê Ûzbêkistana îroyîn, rojavayê Tacîkistan, beşên başûrê Qazaxistanê, beşên Tirkmenistan û başûrê Qirgizistanê têkildar e. Ji hêla erdnîgarî ve, ew herêm di navbera çemên Amû Derya li başûrê wê û Sîr Darya li bakurê wê de ye.
## Herwiha bibîn

* Xorasan

## Çavkanî

Kategorî:Dîroka Asyaya Navendî
Kategorî:Erdnîgariya Asyaya Navendî
Kategorî:Herêmên dîrokî
Kategorî:Herêmên Asyayê
Tracy Chapman

**Tracy Chapman** (jdb. 30ê adarê 1964an) stranbêj û strannivîsek amerîkî ye. Chapman herî baş bi stranên xwe yên bi nav u deng ên wek "Fast Car" (1988), "Baby Can I Hold You" (1988) û "Give Me One Reason" (1995) tê zanîn.

## Çavkanî

Kategorî:Femînîstên amerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1964
Kategorî:Jinên amerîkî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Muzîkvanên amerîkî
Kategorî:Muzîkvanên femînîst
Becky G

**Rebbeca Marie Gomez** (jdb. 2ê adara 1997an li Inglewood,Kalîforniya,DYA) ku bi pîşeyî wekî **Becky G** tê zanîn, stranbêj , danser û lîstikvaneke amerîkî ye. Ew bi pirrengiya xwe ya di muzîkê de tê nasîn, stran û albûmên tomarkirî yên ku gelek celeb hene.Ew gelek xelat wergirtiye, di nav de du Xelatên Muzîkê yên Amerîkî, Xelatek Muzîkê ya iHeartRadio, neh Xelatên Muzîkê yên Amerîkaya Latînî û Xelata Rûmetê ya Evolution Extraordinary, û ji bo Xelata Muzîkê ya Billboardê û pênc Xelatên Grammy yên Latînî berendam bûye. Ew Xelata Impact li Billboard Women in Music wergirt. Gomez di sala 2021an de pargîdaniya xwe ya kozmetîkê Treslúce Beauty damezrand.

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên amerîkî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Popvanên amerîkî
Kategorî:Rapvanên amerîkî
Kategorî:Stranbêjên amerîkî
Komunên Pas-de-Calaisê

thumb|Nexşeya departemenên Fransayê
Li jêr lîsteya 890 komunên departmena Pas-de-Calais a Fransayê hatiye nivîsandin.

## Çavkanî

Kategorî:Komunên Fransayê
Bellinghem

**Bellinghem**, komuneke li departmena Pas-de-Calais a li herêma Hauts-de-Franceyê ye ku li bakurê Fransayê ye.

## Nifûs

## Binêre
* Komunên Pas-de-Calaisê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Avabûnên 2016an li Fransayê
Kategorî:Komunên Pas-de-Calaisê
Mandana Karimi

**Mandana Karimi** (jdb. bi navê rastî **Manizeh Karimi ;**19ê gulana 1988an li Tehran,Îran) lîstikvan û modeleke îranî ye ku li Hindistanê dijî.Piştî çend projeyên wek modela serkeftî li seranserê cîhanê, wê di fîlma Bollywoodê *[[Bhaag Johnny]]* de rola sereke lîst. Ew beşdarî pêşandana televîzyonê ya rastîn a binavûdeng *[[Bigg Boss|Bigg Boss 9]]* bû û di sala 2015an de bû duyem.

## Jiyana berî
Karimi di 19ê gulana 1988an de li Tehrana Îranê di malbateke misilman de ji dayik bû. Bavê wê bi regeza xwe îranî û hindî ye û diya wê jî faris e.Ew li Tehranê mezin bû. Li ser pêwendiya xwe bi Hindistanê re, wê got: "Ez gelek caran çûme Hindistanê ji bo serdana malbata xwe an ji bo betlaneyê."

## Kariyera wê
Karimi dest bi kariyera xwe kir wek hostes, ku paşê dev ji kariyera xwe ya modelê berda. Karimi dest bi kariyera xwe kir wekî hostesa hewayê û dûv re dev ji wî karî berda da ku li pey kariyera modelsaziyê bibe.

## Jiyana kesane
Karimi di hevpeyvînekê de wiha got: “Yekem fîlma ku min lê temaşe kir di 8-9 saliya xwe de fîlma Sholay bû.Bavê min yek ji wan kêm kesan bû li Îranê ku xwediyê kaseteke fîlmê bû, tevî ku Hikûmetê destûr neda ku kasetên vîdyoyê bihêlin.

## Fîlmnîgarî

### Fîlm

### Televîzyon

### Web series

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên îranî
Kategorî:Aktrîsên sînemayê yên îranî
Kategorî:Jinên îranî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên îranî
Kerengnebi

**Kerengnebi**, (bi latînî, *Eryngium billardieri*) riwekek ji famîleya stêregulan (Eryngium) e.

Pelên stûnê têne paqijkirin û wekî mûz têne xwarin.

## Çavkanî

Kategorî:Famîleya stêregulan
Kategorî:Floraya Kurdistanê
Kategorî:Riwek
Komunên Nordê

thumb|Nexşeya Komunên Fransayê.
Li jêr lîsteya 648 komunên departmena Nord a Fransayê hatiye nişandan.

## Çavkanî

Kategorî:Komunên Fransayê
Lille

**Lille** (bi kurdî wel **Lîl** jî tê nasîn), komuneke li departmena Nord a li herêma Hauts-de-Franceyê ye ku li bakurê Fransayê ye.

## Nifûs

## Binêre
* Komunên Nordê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajarên Fransayê
Kategorî:Komunên Nordê

Kategorî:Prefektorî (Fransa)
Komunên departmena Dordogne

Li jêr navnîşa 503 komunên departmena Dordogne ya Fransayê hatiye nivîsandin.

## Çavkanî

Kategorî:Komunên departmena Dardogne
Kategorî:Komunên Fransayê
Abjat-sur-Bandiat

**Abjat-sur-Bandiat**, komuneke li departmena Dordogne ya li herêma Nouvelle-Aquitaineyê ye ku li başûrê rojavayê Fransayê ye.

## Nifûs

## Binêre
* Komunên departmena Dordogne
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunên departmena Dardogne
Achenheim

**Achenheim**, komuneke li departmena Bas-Rhin a li herêma Grand Estê ye ku li bakurê rojhilata Fransayê ye.

## Nifûs

## Binêre
* Komunê departmena Bas-Rhinê

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunê departmena Bas-Rhinê
Serserî Ebûsûd

**Serserî Ebûsûd** (tirkî: *Mehmed Ebüssuûd Efendi*, jdb. 30ê Berfanbarê 1490an - m. 23ê Tebaxê 1574an), Hiqûqnasekî Henefî û Osmanî-kurd û zanîstvanekî Quranê bû wekî Qadiya (Hiqûq) Stembol di salên 1533 heya 1537 û wekî Şêxulîslamiyê împeratoriya Osmanî ji sala 1545 heya 1574 de bû. Ji wî re gotin "El-İmâdî“ ji bêr ku malbata xwe ji gundê Imadê bû, nêzikî bajarê Îskîlîpê.

Ebûsûd lawikê Îskîpîlî Şêx Mûhîdîn Mihemmed Serserî bû. Ev malbat bi eslê xwe kurd e ku ji hêla şerên Aqqoyûnî, mirektiya kurdan û Osmaniyan ji Amedê ve koçeriya Anatolya Navîn kirin. Ji ev sedemê zikmakiya Ebûsûd kurdî bû. Di jiyana xwe perwerdî ji ew nêzîk ve bi Sultan re xebitî, nerînên dadwerî yên ku kuştinên Suleyman li ser Ezîdiyan û êrîşa cîgirê wî Selim I ser Kîprosê rewa kirin.

## Çavkanî

## Wêje
* Richard C. (2009). "Abū l-Suʿūd". In Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis; Nawas, John; Rowson, Everett (eds.). Encyclopaedia of Islam (3rd ed.).

Kategorî:Jidayikbûn 1490
Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî
Kategorî:Mirin 1574
Kategorî:Şêxên kurdî
Komunên departmena Haute-Saône

thumb|Nexşeya komunên Fransayê.
Li jêr navnîşa 539 komunên li departmena Haute-Saône a Fransayê hatiye nivîsandin.

## Çavkanî


Kategorî:Komunên Fransayê
Abelcourt

**Abelcourt**, komuneke li departmena Haute-Saône a li herêma Bourgogne-Franche-Comté ye ku li rojhilatê Fransayê ye.

## Nifûs

## Binêre
* Komunên departmena Haute-Saône
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunên departmena Haute-Saône
Zimanê başkîrî

**Zimanê başkîrî** zimanekî tirknijadî ye û girêdayî şaxê Kipçakî ye. Başkîrî li Başkîryayê bi rûsî re zimanê fermî ye. Li Rûsya, Ûkrayna, Belarûs, Qazaxistan, Ûzbêkistan, Estonya û dewletên cîran ên piştî Sovyetê û her wiha li biyanistana başkîrî ji hêla 1.6 mîlyon axiverên xwemalî ve tê axaftin.

## Çavkanî

Başkîrî
Kategorî:Zimanên tirkî
Kategorî:Zimanên Qazaxistanê
Başkîrî
Minimax TV

**Minimax TV** kanaleke televizyonê ya payedar a Ewropî ye ku ji bo zarokan armanc dike, ku navenda wê li Mecaristanê ye, û li 11 welatên Ewropaya Navîn weşanê dike. Kanal her wiha ji 1994 heta 1998 li Spanyayê û ji 1999 heya 2004 li Polonya hate weşandin. Armancên polîtîk ên Minimax bernameyên perwerdehiyê û ne-tundûtûjiyê hene.

Ji sala 2018an ve, kanal 24 demjimêran dimeşe. Berê, ji 1995an heya 2017an, Minimax bi salan bi Sportmanía, Musicmax, Game One, ITV Mecaristan, M+, Cool, Animax, û C8 re parve kir.

Ji ber ku kanal li gelek welatan bi gelek zimanan bi heman bernameyê (ji bilî reklamên bazirganî) weşan dike, trailerên bernameyê û hêmanên din ên pêşkêşkirinê ji 2004an heya 2021an agahdariya nivîskî nedane, lêbelê, wan dîsa dest pê kir.

Dîrok
Minimax eslê xwe li Spanyayê ye, ku ew di 1-ê Rêbendana 1994an de wekî beşek ji pakêtek Sogecable ya 4-kanal a li ser Canal Satélite hate destpêkirin, ku li ser satelîta Astra 1C rojê 13 demjimêran, ji 8-ê sibehê heya 21-ê êvarê weşanê dike.[6][7] ][8] Di sala 1994 de, Canal+ niyeta xwe diyar kir ku wê kanalê li seranserê Ewropayê bide destpêkirin û tewra jî pakêta Canal Satelite pêşkêşî temaşevanên Amerîkaya Latîn bike.[9] Di sala 1995-an de, kanala Sportmanía dest pê kir û bi Minimax re dest bi parvekirina demjimêran kir. Di 1996 de, Minimax bi Nickelodeon re peymanek çêkir ku pêşandanên paşîn dawiya hefteyê belav bike.[10] Di Gulana 1998 de, Minimax dest bi weşana rêzefîlmê ji Fox Kids kir, di destpêkê de wekî bloka sê demjimêran.[11] Lêbelê, heya Mijdara 1998-an, Fox bi tevahî weşanên Minimax kirîbû û ew di 15-ê Mijdara wê salê de ji hêla guhertoya Spanî ya Fox Kids ve hate guheztin. Lêbelê, bernameya Minimax di sibehan de ji bo temaşevanên pêşdibistanê berdewam kir.[12]

Dubarekirina Minimax ya Ewropaya Navîn a heyî di 16ê Avrêl 1999 de dest pê kir dema ku guhertoya torê ya Polonî hate destpêkirin.[13][14] Guhertoyek Minimax di 6 Kanûn 1999 de li Macarîstanê hate dest pê kirin, ku bi demsala Noelê re hevaheng be. Di destpêkê de, kanal tenê di navbera 18:00-20:00 CET de weşana xwe dikir.[15] Heta 3 Adar 2000, wê gav bi gav saetên weşana xwe dirêj kir, û ji wê tarîxê û pê de, kanal di navbera 06:00-20:00 CET heya 31 Kanûn 2017 hate weşandin. , hin jê ji serdema komunîst in, û dema ku ti kanalên din ên zarokan nekirin, pêşkêşî dike û naveroka tundûtûjiyê nîşan nade. Vê yekê bû sedem ku kanal li Macarîstanê populerbûna xwe zêde bike.[16]

Di 2 Gulan 2000 de, guhertoyek herêmî ya kanala televîzyonê ya fransî Game One

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1999an li Mecaristanê
Kategorî:Kanalên televîzyonê ji bo zarokan
Canal Panda

**Canal Panda** kanaleke televizyonê ya pereyî ya portûgalî ye, yekem e ku di bernameya zarokan de pispor e, bi taybetî rêzefîlmên anîmasyonî yên ku ji bo zarokên 6 heta 14 salî têne hilbrerandin. Kanal di sala 1996 de bi navê Panda Club li Spanya û Portûgalê hate damezrandin. Di sala 1997an de navê kanalê wek Canal Panda hate guhertin. Di sala 2001an de kanal li Spanyayê hate girtin da ku bala xwe bide ser bazara Portûgalê. Ew di sala 2011an de li Spanyayê ji nû ve hate destpêkirin û di 2022an de dîsa hate girtin. Xwedana Canal Panda Dreamia ye, pargîdaniyek hevbeş di navbera AMC Networks International Iberia û NOS de.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1996an li Portûgalê
Kategorî:Kanalên televîzyonê ji bo zarokan
Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî
Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî
Komunên departmena Isère

thumb|Nexşeya komunên Fransayê, Isère.
Li jêr lîsteya 512 komunên li departmena Isère a Fransayê hatiye lîstekirin.

## Çavkanî


Kategorî:Komunên Fransayê
Les Abrets-en-Dauphiné

**Les Abrets-en-Dauphiné**, komuneke li departmena Isère a li herêma Auvergne-Rhône-Alpesê ye ku li başûrê rojhilata Fransayê ye.

## Nifûs

## Binêre
* Komunên departmena Isère
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunên departmena Isère
Zarbeling

**Zarbeling**, komuneke li departmena Moselle a li herêma Grand Estê ye ku li bakurê rojhilata Fransayê ye.

## Nifûs

## Binêre
* Komunên departmena Moselle
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunên departmena Moselle
Cacerm

**Cacerm ** (), yek ji bajarê parêzgeha Xorasana Bakur ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye. Piraniya xelkê vî bajarî kurd in.

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Bakur
Bam û Sefîabad (navçe)

**Bam û Sefîabad** yek ji navçeyên parêzgeha Xorasana Bakur ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda navçeyê bajarê Sefîabad e.
## Çavkanî

Kategorî:Navçeyên parêzgeha Xorasana Bakur
Majan

**Majan ** (), yek ji bajarê parêzgeha Xorasana Başûr ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye.
## Çavkanî