Dersên hilbijarî yên kurdî li Tirkiyeyê

**Dersên bijareyî yên kurdî li Tirkiyeyê** ji dersên kurdî re tên gotin ku li Tirkiyeyê li dibistanên dewletê ji bo hin xwendekaran wek dersên bijareyî tê pêşkêşkirin.

## Bi giştî rewşa zimanê kurdî li Tirkiyeyê
Bi avabûna Komara Tirkiyeyê zextên li ser zimanê kurdî dest pê kirin. Di demên pêşî de di fermiyetê de sizayên pereyî ji wan kesan re dihate dayîn ku bi kurdî xeber didan. Di destpêka salên 1930î de dirûşma kampanyaya hikûmeta Tirkiyê, *"[[Hemwelatno, bi tirkî bipeyivin!|Hemwelatîno, bi tirkî xeber bidin!]]"* bû ku ji bo asîmîlekirina gelên netirk ên li Tirkiyeyê bû. Di vê kampanyayê de serokwezîrê tirk İsmet İnönü îlegalbûna zimanên din ên nefermî îlan kir. Di pey vê kampanayayê de hikûmeta komara Tirkî dest bi sizakirina her kesekî ji xeynî zimanê tirkî xeberdayî dikir.

Dîsa bikaranîna zimanê kurdî di saziyên fermî de hate qedexekirin. Bi Qanûna Tewhîdê Tedrîsatê (bi tirkî *Tevhidi Tedrisat Kanunu*) zimanê perwerdehiyê yên li dibistanan bi temamî wek tirkî hatibû diyarkirin û hê jî wisa ye. Li dibistanên xisûsî jî bi mewzuat û praktîkê rê li ber perwerdehiya bi kurdî hatiye girtin. Ji ber xeberdana zimanê kurdî çendîn kes li bajarên tirkî hatine êrîşkirin.

## Kurdî wek dersa bijareyî
Li dibistanên Tirkiyeyê sinifên 4an a dibistanên seretayî û 5, 6, 7 û 8an a dibistanên navîn ji xeynî dersên mecbûrî, dikarin 3 dersan jî wekî dersên bijareyî bibijêrin. Di çarçoveya Ziman û Zaravayên Zindî (sinifên 5, 6, 7 û 8) de zaravayên kurmancî û zazakî yên kurdî di nav dersên bijareyî de ne.

Di dersên bijareyî malbatên xwendekaran dibijêrin ku zarokên wan heftiyê 2 saetê kîjan dersê bibînin. Li gorî cureyê mektebê, ev saet derdikevin 4an an dadikevin 1ê. Ji ber ku ji bo dersa hilbijartî were dayîn, divê kêmanî 10 xwendekar serî lê bidin.

Ji bo ku mamosteyekî karibe dersên kurdî bide, divê heftiyê bi kêmanî 15 saetan dersa kurdî bide. Ev yek jî dibe îmkanek ji bo mamosteyên kurdî yên tayînnekirî.

Ji bo mamosteyekî karibe di mektebeke de dersên kurdî bide divê bi kêmanî 10 sinif bên vekirin û di her sinifê de jî bi kêmanî 10 xwendekar hebin. Yanî bi kêmanî 100 xwendekar zimanên kurdî wek dersên bijareyî bibijêrin, Wezareta Perwerdehiyê mamosteyeke zimanê kurdî tayînî wê mektebê dike.

## Tarîx
Wezareta Perwerdehiya Neteweyî ya Tirkiyeyê bi Rêbera Dersên Bijareyî yê bi hejmara 12668 û bi nimreya 2012/37 di sala 2012an de îmkan hate dayîn ku Kurmancî û Zazakî di bin navê Ziman û Zaravayên Zindî de ji aliyê xwendekarên sinifên 5, 6, 7 û 8an karibe were bijartin.

Ji bo avakirina hişmendiya ziman û ji bo bijartina zimanê kurdî wek dersên bijareyî gelek saziyên ziman û komeleyên civata sivîl balê dikişînin ser mijarê, xebat dimeşînin û bang li xelkê dikin.

Li Tirkiyeyê piraniya kurdan daxwaz dikin ku zimanê kurdî bibe zimanê fermî û bibe zimanê perwerdehiyê yê kurdan. Hin kurd dibêjin dersên bijareyî kêm dimîne, û ji ber vê yekê bijartina zimanê kurdî wek dersên bijareyî red dikin.

Tê gotin ku gelek kes jî ji ber nebûna haya wan a ji dersên kurdî, kurdî nabijêrin.

## Herwiha binêre
* Dijî kurdbûn
* Guhertina navên heywanan li Tirkiyeyê
* Guhertina navên cografî yên Tirkiyeyê

## Çavkanî

Kategorî:Binpêkirinên mafên kurdan
Kategorî:Bişavtin
Kategorî:Cudakarîya li dijî kurdan
Kategorî:Cudakarî li Tirkîyeyê
Kategorî:Dijkurdîtî
Kategorî:Tirkiye
Kategorî:Zimanê kurdî