open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zara Larsson

**Zara Larsson** () stranbêj û strannivîseke swêdî ye ku di sala 1997an de li Stockholmê hatiye dinyayê.

## Jînenîgarî
Zara Larsson li Solnayê (Stockholm, Swêd) ji dayik bûye. Ew li Tallkrogen (Enskede, li başûrê Stockholmê) mezin bû. Dayika wê hemşîre ye û bavê wê efser e. Xwişkeke wê ya piçûk heye, Hanna, ya ku stranbêj e û endama koma Lennix e.

Larsson dibistana seretayî li Gubbängsskolan xwendiye, lê di pola sêyem de veguhestine Dibistana Şahane ya Baleyê li Swêdê û heya 15 saliya xwe de xwendiye. Piştre wê xwendina xwe li dibistana hunerî Kulturama li Stockolmê kuta kiriye.

Gava ew hê jî ciwan bû dest bi gotina stranan dikir. Ew dibêje ku di destpêkê de artîstên wekî Carola Häggkvist û Whitney Houston îlhama wê ya sereke bûn. Herwiha ew diyar dike ku haya wê ji cîhan, pirsgirêkên civakî û şêwazên zayendî heye.

## Karyer
Di 10 saliya xwe de, ew ji bo xelata werzê talenta Talang, guhertoya swêdî ya televîzyona brîtanî a Got Talent, werzişa neteweyî li Swêdê bi dest xist. Çend sal şûnda, di 2012an de, Larsson bi labelê tomarê TEN Music Group re peyman kir û piştre tomara berhevoka pêşandanê, lîstika dirêjkirî Introducing, di kanûna paşîn a 2013an de serbest kir. Yek "Uncover" derket pêşberî nexşeyên muzîkê li Skandînavya: Swêd, Danîmarka û Norwêc. Di sibata 2013an de, *Uncover* ji hêla Universal Music Swêdê Platinum ve hat pejirandin. Di tîrmeha 2013an de, sazkirina li welêt Platinum hate pejirandin. Larsson di nîsana 2013an de li Dewletên Yekbûyî bi Epic Records re peymanek sê-sale îmze kir. Di sala 2016an de, ew li merasîmên vekirinê û girtinê ji bo UEFA Euro li Fransayê hat pêşandan.

## Dîskografî
* *[[1 (Zara Larsson album)|1]]* (2014)
* *[[So Good (Zara Larsson album)|So Good]]* (2017)

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 
* 

Kategorî:Jidayikbûn 1997
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Muzîkvanên femînîst
Kategorî:Popvanên swêdî
Kategorî:Swêdî
Aşorî

**Aşorî**, **Aşûrî** (, , ), gundekî bi ser navçeya Xarta parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Xartê
Kewê

**Kewê** stranbêjeke kurd e li navçeya Xelfetî ya Rihayê hatiye dinyayê.

## Jînenîgarî
Di 2009an de dest bi muzîkê kir û albûma xwe ya yekemîn *Zerag* derxist.

Zeraq yek ji wan albûman e ku ji aliyê Mir Multi Media hatiye pêşkêşkirin. Albûma Zeraq bi şêweya dengbêjiyê hatiye çêkirin.

## Dîskografî
### Albûmên Stûdyê
* Zeraq (2009)
* Dil-Ar (2016)
### Single (Sitranê Yekem)
* Were Dil (2019)
* Çi Bikim (2019)

## Vîdeografî
### Klîb
* Newroz (2015)
* Destana Efsanewî (2015)
* Bêhna Peltanê (2018)
* Were Dil (2019)
* Çi Bikim (2019)

## Çavkanî

Kategorî:Kesên ji Xelfetiyê
Kategorî:Stranbêjên kurd
Abrans, Xart

**Abrans** (, , ), gundekî bi ser navçeya Xarta parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Xartê
Hostanîbêja zarhaweyên kurdî (pirtûk)

**Hostanîbêja Zarhaweyên Kurdî** pirtûka Mele Nûriyê Hesarî ye. Ev pirtûka Mele Nûrî li ser (gramer) "zimannasiya kurdî" ye û berhema wî ya pêşîn û naskirî ye ku di 1996'an de li Swêdê ji aliyê Zeynelabidin Zinar ve di weşanxaneya PENCINARê ve hatiye çapkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Pirtûkên kurdî
Kategorî:Pirtûkên sedsala 20an
Hedîsvan

**Hedîsvan** an **Muhedîs** (erebî: **محدث**) kesê/kesa ku li ser hedîsan dixebite re tê gotin. Hedîsvan hedîsan li kategoriyan ji hev cûda jî dikin.

### Çend hedîsvanên navdar
* Buxarî (Fars)
* Malik bin Enes (Ereb)
* Esma Xatûna Hekarî (Kurd)
* Mawerdî (Kurd)
* Macîdê Kurdî (Kurd)

## Çavkanî

Kategorî:Hedîs

Kategorî:Hedîsvanên kurd
Mariah Carey

**Mariah Carey,** (jdb. 27ê adara 1969, Long Island) stranbêj, lîstikvan û hilberînerê muzîka amerîkî ye. Mariah wekî "Songbird Supreme" û "Queen of Christmas" tê binav kirin ku bi rêza dengbêjiya xwe ya pênc-oktave, şêwaza stranbêjiya melismatîk û karanîna îmzeya qeyda bilbilê tê zanîn. Carey di sala 1990an de bi albûma xwe ya pêşîn a bi navûdeng re bi navdar bû û hunermenda yekem e ku pênc stranên xwe yên yekem di Billboard Hot 100 de, ji "Vision of Love" bigire heta "Emotions" gihîştin hejmara yekemê.

## Jînenîgarî
Mariah Carey di 27ê adara sala 1969an de li Huntington, New York ji dayik bûye. Navê wê ji strana "They Call the Wind Maria", bi eslê xwe ji muzîka Broadway ya 1951 Paint Your Wagon hatiye wergirtin. Carey, ji sê zarokên Patricia, stranbêja berê ya operayê û rahênerê dengbêjê ku bi eslê xwe Îrlandî ye û Alfred Roy Carey, ku endezyarekî hewavaniyê ya ji ku bi eslê xwe Afro-Amerîkî û Venezuela-Amerîkî ye. Paşnavê Carey piştî ku ew koçî New Yorkê bûye ji hêla bapîrê wê yê Venezuelayî, Francisco Núñez ve hate pejirandin. Malbata Patricia ji ber ku bi mêrekî reş re zewicî ye wê red kiriye. Pevçûnên nijadî nehişt ku malbata Carey di civata xwe de tevbigere. Carey piraniya dema xwe li malê bi tenê derbas kir û di sê saliya xwe de dest bi stranbêjiyê kir, pir caran operaya Verdi Rigoletto ya bi îtalî teqlîd dikir. Xwişka wê ya mezin Alison bi bavê xwe re jiyan dikir, Mariah û birayê wê yê mezin Morgan bi diya xwe re jiyan kirine.

## Dîskografî
### Albûmên Stûdyo
* Mariah Carey (1990)
* Emotions (1991)
* Music Box (1993)
* Merry Christmas (1994)
* Daydream (1995)
* Butterfly (1997)
* Rainbow (1999)
* Charmbracelet (2002)
* The Emancipation of Mimi (2005)
* E=MC² (2008)
* Memoirs Of An Imperfect Angel (2009)
* Merry Christmas II You (2010)
* Me. I Am Mariah... The Elusive *Chanteuse (2014)

## Vîdyonîgarî
* Mariah Carey (1990)
* Emotions (1991)
* Music Box (1993)
* Merry Christmas (1994)
* Daydream (1995)
* Butterfly (1997)
* Rainbow (1999)
* Charmbracelet (2002)
* The Emancipation of Mimi (2005)
* E=MC² (2008)
* Memoirs Of An Imperfect Angel (2009)
* Merry Christmas II You (2010)
* Me. I Am Mariah... The Elusive *Chanteuse (2014)

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1969
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Stranbêjên amerîkî
Îsmetedîn Xatûn

**Îsmetedîn Xatûn** an **Îsmet Xatûn** navê dirêj **Îsmetedîn Amîne Uner Dimeşqiye** (erebî: عصمة خاتون, * 'Ismat Khatun*) jina Nûredîn Zengî bû û dû re bi Selahedînê Eyûbî re zewiciye. Dibêjin jineke pir xêrxwaz bûye û hinek medrese dayê çêkirin.

Di sala 1174an de mêrê wî Nûredîn Zengî ku dimire li ser wê bi Selahedînê Eyûbî re dizewice.

Bi xwe ji nexweşiya weba ya ku li Şamê derketibû ve di sala 1186an de miriye.

## Çavkanî

Kategorî:Eyûbî
Kategorî:Kesên ji Şamê
Kategorî:Kesên sedsala 12an
Kategorî:Mirin 1186
Kategorî:Selahedînê Eyûbî
Nûredîn Zengî

**Nûredîn Mehmûd Zengî**, ango **Ebûlqasim Melik Adil Nûredîn Mehmûdê kurê Zengî** (erebî: نور الدين محمود زنگي, *Nur al-Din Muhammad Zangi*, z. 1118, Mûsil - m 1174, Şam), atabegê selcûqiyan bû.

## Jiyana wî

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1118
Kategorî:Mirin 1174
Kategorî:Xanedana Zengiyan
Ezîz Osman

**Ezîz Osman** an **Melik Ezîz Îmadedîn Ebûlfeth Osman kurê Selahaddin Eyyubi** (erebî: "الملك العزيز أبو الفتح عثمان عماد الدين بن صلاح الدين ", kurê Selahedînê Eyûbî ê dûdiyan e ku piştî wefata bavê xwe bû siltanê Misirê.
Ji kekê xwe Efdal dû sal piçûk bûye.

Bi xwe jî di sala 1171an de ji dayik bûye û di sala 1198an de ji hespê ve ketiye û wefat kiriye. Piştî wefata wî jî kurê wî Mensûr ketiye dewsa wî.

## Çavkanî

Ebûlfida, Tarîxê Beşer

Kategorî:Eyûbî
Kategorî:Jidayikbûn 1171
Kategorî:Kurdên sedsala 12an
Kategorî:Mirin 1198
Kategorî:Selahedînê Eyûbî
Kategorî:Siltanên Eyûbî
Efdal kurê Selahedîn

**Efdal kurê Selahedîn** an jî **Ebû Hesen Nûredîn Melikê Efdal Elî bin Selahedîn Yûsif** (jdb. 1169, Şam - m. 1225 Semîsad), Kurê Selahedînê Eyûbî ê mezin e. Di navbera salên 1186–1196an de dewleta kurdan a Eyûbî de bûye Siltanê Sûriyê.

## Çavkanî

Kategorî:Eyûbî
Kategorî:Jidayikbûn 1169
Kategorî:Kurdên sedsala 12an
Kategorî:Kurdên sedsala 13an
Kategorî:Mirin 1225
Kategorî:Selahedînê Eyûbî
Ted Ewigk

**Ted Ewigk** him rêzeromanekî serbixwe ya nehênî û him jî karakterek di tîma Professor Zamorra de ye .Ted Ewigk ronahiya cîhana fîgura romanan wekî beşek ji rêzên Bastei yê "Gespenster-Krimi" dît. Bi vê serlehengê re deh heb berg li wir derket. Dûv re jî, romanên li ser nûçegihanê şevreşkan, ku bi şevreşkan û bûyerên din ên serxwezayiyê ve mijûl dibe, ji hêla Robert Lamont (Werner K. Giesa) ve hatine nivîsîn. Dûvre ew jî Giesa bû ku Ted Ewigk beşdarî rêzeromana honaka zanistî û tirsnakê Profesor Zamorra kir, ku ji 1974-an vir ve weşandî ye . Reproductions (hardcover) ji rêzeromana resen ji hêla weşanxaneya Zaubermond-Verlag ve hat weşandin. Digel vê yekê, bergeha yazdehmîn a serbixwe (ji hêla Werner K. Giesa ve hatî nivîsandin) ji hêla Romantruhe ve di rebandana 2006an de hate çap kirin, ku di wê demê de dawî dide.

## Girêdanên derve

* https://www.romantruhe.de
Evdaldede

**Evdaldede** (bi tirkî: *Abdaldede*) taxeke bi ser Sûra parêzgeha Diyarbekirê ve ye.

Kategorî:Diyarbekir
Kategorî:Taxên Sûrê
Ariana Grande

**Ariana Grande-Butera** (jdb. 26 hezîrana 1993 li Boca Raton, DYA) stranbêj, strannivîs, model û lîstikvaneke amerîkî ye. Kesayeteke bibandorê muzîka populer a hemdem e û pir caran wekî îkoneke çanda popê hatiye dîtin. Grande di serdema kariyera xwe de gelek xelat wergirtiye ku di nav de du xelatên Grammy, xelateke Brit, xelateke Bambi, du Xelatên Muzîkê ya Billboard, sê Xelatên Muzîka Amerîkî, neh Xelatên Muzîka Vîdyoyê MTV û 30 Rekoranên Cîhanê yên Guinnessê he ye.

## Jînenîgarî
Ariana Grande-Butera di 26ê hezîrana sala 1993an de li Boca Raton, Florîda ji dayik bûye. Ew keça Joan Grande ku ji Brooklynê ye û hilberînerê amûrên ragihandinê û ewlehiyê.

Malbata Grande bi eslê xwe îtalyan e û ew xwe wekî îtalyanekî amerîkî bi navgîniya "nîv sîcîlyayî û nîv Abruzzese" bi nav dike. Ew xwediyê birayê nîvmezin, Frankie Grande, *entertainer* û hilberîner e û wê têkiliyeke nêzîk bi dapîra dayika xwe Marjorie Grande re heye. Malbata Grande ji New Yorkê çû Florîda gava ku dayika wê bi wê re ducanî bû û dêûbavên wê ji hev veqetiyan dema ku ew li dora 9 an 10 salî bû.

Gava ku zarok bû, Grande bi guhertoya theiranoya Zarokan a Fort Lauderdale re perform kir, di guhertoya wan a muzîkî Annie de rola yekem wekî karakterê sernav lîst. Di 8 saliya xwe de, wê li salona karaoke li ser keştiyek rêwîtiyê û ligel orkestrasyonên cihêreng ên wek South Florida's Philharmonic, Florida Sunshine Pops û Orkestrayên Symphonic, performansa xwe kir û ew yekem awazê televîzyona xwe ya neteweyî bi strana "The Star-Spangled Banner" kir. Di vê demê de ew beşdarî dibistana Pine Crest a Florida û paşê dibistana amadeyî ya Broward North bû.

Di 13 saliya xwe de, ew di derbarê kariyera muzîkê de ciddî bû, her çend ew hîn jî li ser şanoyê sekinî. Dema ku ew yekem car hat Los Angeles, Kalîforniya ji bo hevdîtinê bi rêvebirên xwe re, wê bertek nîşan da ku albûmek R&B tomar bike: "Ez wisa bûm, ez dixwazim albûmek R&B çêkim, Ew mîna 'Um bûn, ew armancek helluva ye. Kî diçe albûmek R&B a 14 salî, bikire?!" Di sala 2008an de, Grande di rola piştgiriyê de ya cheerleader Charlotte di muzîka 13 li Broadway de hat avêtin, ji bo wê ew xelatek Neteweyî wergirt. Xelata Komeleya Theateranoya Ciwanan. Dema ku ew beşdarî muzîkê bû, Grande ji Dibistana Amadekariyê ya North Broward derket, lê qewimandina wî berdewam kir; Dibistanê jê re materyal şand ku ew bi mamosteyan re bixwîne. Wê her weha di demên cuda de stranbêjê muzîkê ya New York City Birdland jî stran kir.

## Dîskografî
* Yours Truly (2013)
* My Everything (2014)
* Dangerous Woman (2016)
* Sweetener (2018)
* Thank U, Next (2019)
* Positions (2020)
* Eternal Sunshine (2024)

## Fîlm
* 2011 Snowflake, the White Gorilla
* 2016 Underdogs
* 2016 Zoolander 2

## Turneyên Konsera
* The Listening Sessions (2013)
* The Honeymoon Tour (2015)
* Dangerous Woman Tour (2017)
* Sweetener World Tour (2019)
* The Sweetener Sessions (2018)

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 
* Malpera fermî

Kategorî:Aktrîsên amerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1993
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên amerîkî yên jin
Kategorî:Muzîkvanên femînîst
Kategorî:Stranbêjên amerîkî
Ertuğrul Edirne

**Ertuğrul Edirne** (jdb. 2ê kanûna paşîn a 1954 li Hadimköy, Stembol, Tirkiye) wênesaz û xêzkarekî tirk e. Li Almanyayê ew ji sala 1977an vir ve bi navgîniya hejmarek xêzkirinên mîna Gespenster Geschichten, Bessy, Lasso û Silberpfeil hat nasîn. Di vê navberê de ew bi bingehîn kampanyayên reklamên navdar, sêwiranên wêneyan ji bo qada wêjeya spehî û herwiha CD û LP vehewîne dişoxilîne, ji bo nimûne ji bo Romantruhe an rêzika şanoya radyoyê Gruselkabinett. Edirne ji destpêka 1980an vir ve li Almanyayê dijî û xebitiye.

## Girêdanên derve

* ''Autobiografie'' im Portal *ertugrul-edirne.de*
* ''Autobiografie''  im Portal *perry-rhodan.net*
*

Kategorî:Jidayikbûn 1954
Kategorî:Xêzekarên tirk
Bebe Rexha

**Bleta "Bebe" Rexha** (Rexha wekî *Reca* bixwîne) (jdb. 30ê tebaxa 1989, Brooklyn, New York, DYA) stranbêja amerîkayî ye ku bi eslê xwe alban e.

## Jînenîgarî
Rexha di 30ê tebaxa 1989an de, li Brooklyn, New York, DYA, ji dêûbavên xweya etnîkî hate dinê. Bavê wê, Flamur Rexha, dema ku beşek ji Yûgoslavyayê bû, li Debar, Makedonya Bakûr ji dayik bû. Wî di 21 saliya xwe de koçberî Amerîka kir, û dayika wê, Bukurije Rexha, li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji dayik bû ji bo malbatek Albanî bi koka Gostivar (ku niha beşek ji Makedonya Bakûr e). Di zimanê Albanî de, bletë tê wateya "bee"; û wê diyar kir "dêûbavên min Albanî ne, û mirovan dest pê kir gazî min dikin 'Bebe'."

Rexha qalibek lîst û xwe fêrî gîtarê û piyanoyê kir. Rexha beşdarî Dibistana Bilind a Tottenville ya li Girava Staten, bû ku ew beşdarî cûrbecûr muzîkan bû. Ew di heman demê de di dibistana navîn de jî beşdarî koroyê bû. Piştî ku beşdarî zabitê bû, wê kifş kir ku dengê wî rengînek soprano bû. Rexha Coldplay, Cranberry, Lauryn Hill, Alanis Morissette, û Kanye West wekî bandorên muzîkî tomar dike.

Wekî ciwanek, Rexha stranek şand ku divê di çalakiya salane ya "Grammy Day" a Akademiya Neteweyî ya Recêkirina Huner û Zanistî de were pêşandan. Rexha xelata "Stranbêja Teenasê Bestê" wergirt, li dora 700 pêşbazgerên din jî ket. Wekî encamek, wê peywirek bi talentê lêgerînê ya Samantha Cox re îmze kir, ku Rexha teşwîq kir ku beşdarî dersên stranbêjiyê li Manhattan bibe.

## Dîskografî
### Albumên Stûdyoyê
* *Expectations* (2018)
*

### EP

* 2015 : *I Don't Wanna Grow Up*
* 2017 : *All Your Fault: Pt. 1*
* 2017 : *All Your Fault: Pt. 2*
*

## Fîlmnîgarî
* 2019 UglyDolls Tuesday (The Spygirls dolls)
## Turneyên Konsera

* All Your Fault Tour (2017)
* Warped Tour (2015)
* Bebe & Bassy Tour (2017)
* Nick Jonas – Nick Jonas: Live in Concert (2015)
* Ellie Goulding – Delirium World Tour (2016)
* Bruno Mars – 24K Magic World Tour (2018)
* Katy Perry – Witness: The Tour (2018)
* Jonas Brothers - Happiness Begins Tour (2019)

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1989
Kategorî:Jinên amerîkî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Stranbêjên amerîkî
Hixnî

**Hixnî**, anku **Hiẍnî** (, , ), gundekî bi ser navçeya Kisanteya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Kisantê
Xanzar, Kisante

**Xanzar** (, , ), gundekî bi ser navçeya Kisanteya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Kisantê
Nicole Kidman

**Nicole Mary Kidman** (jdb. 20ê hezîrana 1967, Honolu, Hawaii) lîstikvan û fîlmçêker e. Nicole Mary Kidman di heman de hemwelatiyê Awistralya û Amerîkayê ye. Wê di gelek film û rêzefîlman de lîstikvanî kiriye û gelek xelat wergirtiye ku di nav de xelatên Oscarê jî hene.

## Jînenîgarî
Nicole Mary Kidman di 20ê hezîrana sala 1967an de li Honolulu, Hawaii, di dema ku dê û bavê wê yên awistralyayî bi vîzeya xwendekaran bi demkî li Dewletên Yekbûyî bûn, ji dayik bûye. Dayika wê, Janelle Ann (née Glenny), mamosteya hemşîretiyê û endama lobiya bijartinê ya jinan bû û di heman de pirtûkên mêrê xwe sererast dikir. Bavê wê Antony Kidman, biyokîmyager, derûnnasekî klînîkî û nivîskar bû. Xwişkeke wê ya biçûk ê bi navê Antonia heye ku rojnamevan û pêşkêşvana televîzyonê ye. Kidman li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji dê û bavên awistralyayî ji dayik bûyw ku xwediyê hemwelatîbûna du welatan ên Awistralya û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye. Ew bi eslê xwe îngilîzî, îrlendî û skotlendî ye. Ji ber ku li Hawaiî ji dayik bûye navê Hawaiî "Hōkūlani" ([hoːkuːˈlɐni]) lê hatiye kirin ku tê wateya "stêrka ezmanî". Wê îlhama xwe ji pitikek fîlê ku di heman demê de li Baxçeyê Heywanan ê Honolulu ji dayik bû wergirtiye.

## Fîlmnîgarî

{| class="wikitable"

## Çavkanî
### Not

### Jêder

Kategorî:Aktrîsên awistralî
Kategorî:Jidayikbûn 1967
Kategorî:Jinên awistralî
Kategorî:Mirovên zindî
Tina Turner

**Tina Turner**, bi navê wê yê rastî **Annie Mae Bullock** (jdb. 26ê çiriya paşîn a 1939an, Nutbush, Tennessee, DYA - m. 24ê gulana 2023an, Küsnacht, Swîsre) stranbêja *[[rock and roll]]*, lîstikvan, nivîskar û dansvana swîsreyî ya ku li DYAyê hatiye dinyayê. Tina Turner bi bernavkê *Queen of Rock 'n' Roll* (qiralîçeya Rock 'n' Roll) jî tê naskirin.

## Mirina wê
Turner di 24ê gulana 2023an de li bajarê Küsnacht li Swîsreyê mir.

## Dîskografî
### Tomarên li stûdyoyê
* 1974: *Tina Turns the Country On!*
* 1975: *Acid Queen*
* 1978: *Rough*
* 1979: *Love Explosion*
* 1984: *Private Dancer*
* 1986: *Break Every Rule*
* 1989: *Foreign Affair*
* 1993: *What's Love Got to Do With It*
* 1996: *Wildest Dreams*
* 1999: *Twenty Four Seven*

## Fîlmnîgarî

## Gerên konseran
* 1977: Australian Tour
* 1978–1979: The Wild Lady of Rock Tour
* 1982: Nice 'n' Rough Tour
* 1984: 1984 World Tour
* 1985: Private Dancer Tour
* 1987–1988: Break Every Rule World Tour
* 1990: Foreign Affair: The Farewell Tour
* 1993: What's Love? Tour
* 1996–1997: Wildest Dreams Tour
* 2000: Twenty Four Seven Tour
* 2008–2009: Tina!: 50th Anniversary Tour

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1939
Kategorî:Mirin 2023
Kategorî:Rock and roll
Kategorî:Stranbêjên swîsrî
Muhasibê Xelatî

**Muhasibê Xelatî** an **Nejmedînê Eyûb** yek ji stêrnas û matematîkzanê kurd ê sedsala 13an e.
Navê wî Nejmedînê Eyûb e, lê bi leqeba Muhasibê Xelatî hatiye naskirin. Navê wî yê temamî Nejmedîn Eyûb Muhasibê kurê Eynel Dewle kurê Nesrellah e.Bi xwe kurdê Xelatê ye, di derbarê jiyana wî de agahî zêde tuneye. Di dewleta kurd a Eyûbî de li cem Elmelîkûl Kamîl (m. 1238) xebitiye û muhasebetiyê kiriye. Li ser stêrnasiyê berhemên wî hene.

## Çavkanî

Kategorî:Kesên ji Bidlîsê
Kategorî:Kesên ji Xelatê
Kategorî:Kesên sedsala 13an
Kategorî:Matematîknasên kurd
Kategorî:Stêrnasên kurd
Kategorî:Zanyarên kurd
Charlize Theron

**Charlize Theron** (jdb. 7ê tebaxa 1975, Benoni, Afrîkaya Başûr) lîstikvan û fîlmçêkereke amerîkan, bi eslê xwe ji Afrîkaya Başûr e. Di sala 2003an de di beşa listîkvanên jin de, listîkvanê herî baş hat nîşandan û xelata Oscarê wergirt.

Theron di salên 1990an de bi lîstikvana jina pêşeng a di fîlimên Hollywoodê de The Devil's Advocate sala 1997an, Mighty Joe Young, sala 1998an, û fîlma Cider House Rules di sala 1999an de di lîstika pêşeng de di filmên Hollywood de derket. Di sala 2003an de, ew ji ber wênesaziya xweya serîlêder Aileen Wuornos li Monster, ku ji bo wê xelata Akademiyê ya Best Actress bidestxistî, xelata Akademiyê werdigire, û bû yekem lîstikvana Afrîkaya Başûr ku di Oscar de kategoriyek aktorê werdigire. Wê ji bo lîstina jinek destdirêjiya cinsî ya ku di dadê Welatiya Bakur de dadê digerin, sala 2005an de xelatek akademiya din wergirt. Theron ji mêj ve di gelek fîlmên çalakiyê yên top-star de, di nav de Hancock (2008), Snow White and Huntsman (2012), Prometheus (2012), Mad Max: Fury Road (2015), Fate of the Furious (2017), û Atomic Blonde (2017). Wê her weha pesnê lîstina jina pirsgirêkdar a di komediya Jason Reitman-dramas Young Adult (2011) û Tully (2018) de, û ji bo wênesazkirina Megyn Kelly di drama Bombshell (2019) de, nû wergirtina namzedê sêyemîn ya Akademiya xelata baştirîn a lîstikvanê.

Ji destpêka salên 2000î û pê de, Theron bi şirketa xwe Denver and Delilah Productions re hilberîna fîlimê kir. Wê gelek fîlim çêkirine, di piraniya wan de ew rolek pêşeng hebû, di nav de The Burning Plain (2008), Cihên Dark (2015), û Long Shot (2019). Theron di sala 2007an de hemwelatiyek amerîkî bû, û di heman demê de hemwelatîbûna xwe ya Afrîkaya Başûr jî digire.

## Jînenîgarî
Theron li Benoni ji dayik bû, di wê demê de parêzgeha Transvaal (naha parêzgeha Gauteng) ya Afrîka Başûr, tenê zaroka Gerda (née Maritz) û Charles Theron (27 çiriya paşîn 1947 - ).Rêbernameya leşkerî ya Seconderê Duyemîn a Boer Danie Theron apê wî mezin e Ew ji malbatek afrîkî ye, eslê û bav û kalên wê jî bi Holendî û Frensî û Almanî jî hene; bav û kalên wê fransî rûniştevanên zû Huguenot li Afrîkaya Başûr bûn. "Theron" navekî Occitan (bi eslê xwe Théron) bi navgîniya Afrîkî tê navandin.

Ew li zeviyê bav û kalên xwe li Benoni, nêzîkî Johannesburg, mezin bû. Di  de, bavê Theron, alkol vexwar. Hem Charlize û hem jî diya wê demê ku alkol vexwarin bavê wî bi fizîkî êrîşî dayika wî kirin û du gule reşand bi ser hevjîna xwe de. Dayika Theron bi destên xwe parast, gule berda û ew kuşt. Kuştin bi qanûnî hatiye pejirandin ku ew xweparastin e, û dayika wê bêyî doz lê hat girtin.

Theron beşdarî dibistana seretayî Putfontein (Laerskool Putfontein) bû, heyamek ku dema ku wî got ku ew ne "li fitne bû". Li 13, Theron şandin dibistana konseyê û dest bi xwendina xwe li Dibistana Neteweyî ya Hunerê ya li Johannesburg-ê kir.

## Fîlmnîgarî

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên amerîkî

Kategorî:Fîlmçêkerên amerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1975
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên amerîkî yên jin
Muzîkvan

thumb|Muzîkvanekî yewnan
**Muzîkvan** kesek e ku amûrekî muzîkê dilîze an jî bi muzikê jêhatî ye. Her kesê ku muzîkê li hev dike, rêve dibe yan jî muzîkê dike, jê re muzîkvan tê gotin.

Muzîkvanek ku alavek muzîkê dilîze jî wekî alavkar an jî behaneyîkar tê zanîn. Muzîkvan dikarin bi her şêwazê muzîkê re pispor bibin, û hin muzîkvan bi şêwazên cûrbecûr ve girêdayî li gorî çand û paşxaneyê cihê xwe digirin. Nimûneyên hunera mûzîvan ya pêkanîna hunerê, pêşandanê, stranbêjiyê, rapkirinê, hilberîn, bestekarkirin, aranekirin û orkestrasyona muzîkê pêk tîne.

## Çavkanî

Kategorî:Muzîk
Şemsedînê Merdûxî

**Şemdedînê Merdûxî** an jî **Şêx Şemsedîn Weliyê Merdûxî**, *Shams al-Din Mardoukhi* (jdb. 1506 - m. 1577 Uraman, Rojhilata Kurdistanê) zanyarê matematîk û stêrnasiyê ê kurd e.

Navê bavê wî Şêx Ebdulxefar Merdûxî Erdelanî ye. Ji ber ku pirsrast û dîndar bû jê re gotine Welî. Ji gellek ciyan ji bo hînbûna îlim hatine cem wî. Di sala 1577an de li Rojhilata Kurdistanê li nêzîkî Uramanê wefat kiriye. Xûya dike ku berhemên wî negihiştîne roja me.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1506
Kategorî:Kesên sedsala 16an
Kategorî:Kurdên Rojhilata Kurdistanê
Kategorî:Mirin 1577
Kategorî:Stêrnasên kurd
Kategorî:Zanyarên kurd
Şêx Şihabedînê Kako

**Şêx Şihabedînê Kako Zekeriyayî** (jdb. 1595 - m. 1662) yek ji mutesewif û helbestvanekî kurd e ku bi xwe di teriqeta neqişbendî de bû.

Di hûvde saliya xwe de li cem bavê xwe dest bi xwendinê kiriye. Li gundên wan leşkerên ku hatine li wan zilmê kirine ji ber wê helbestekî bi kurdî nivîsandiye û giliyê wan bi Xwedê re kiriye. Şêx Şihabedîn vê helbesta xwe dema ku çûye Hecê nivîsiye.

Seyid Ebdulsemed Muradî di pirtûka xwe a *Nûru'l-Enwar* de gotiye, Şêx Şihabedîn îcazet daye 99 murîdan.

## Çavkanî

Kategorî:Helbestvanên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1595
Kategorî:Mirin 1662
Şêx Cesimê Merdûxî

**Şêx Cesimê Merdûxî** yan **Şêx Mihemed Cesimê Ewil Merdûxî** (m. 1721) alimê îslamê û nivîskarê kurd e. Dîroka jidayîkbûna wî nayê zanîn, lê di sala 1721ê de wefat kiriye.

Navê wî yê dirêj *Şêx Mihemed Cesimê kurê Şêx Mehmûdê kurê Şêx Ehmedê kurê Şêx Mistefa Textî Merdûxî* ye.
Şêx Cesimê Merdûxî li pişt xwe gelek berhem hiştine, ku wî berhemên xwe bi kurdî, farisî û erebî nivîsîne. Mixabin di şewatekê de tevahiya berhemên wî şewitîne û tenê helbestekî wî bi kurdî maye.

## Çavkanî

Kategorî:Kesên sedsala 17an
Kategorî:Kesên sedsala 18an
Kategorî:Mirin 1721
Kategorî:Nivîskarên kurd
Tianjin

**Tianjin** (bi çînî: 天津; pinyin: Tiānjīn; Wade-Giles: T'ien-chin), Yek ji bajarên mezintir yên Çîne. Rûbarê bajar 11919 km² ye. Germahîya hewayê kêmzêde 12,3&nbsp;°C ye. Bilindahîya bajar ji deryayê 561 cm ye.

Gorî jimartina Adar 2011 an ,hejmarên niştecîhên bajar 10,01 milyone.

## '''Girêdanên derve'''
* Sîte ya fermî 
** Sîte ya fermî 

## '''Çavkanî'''
https://www.britannica.com/place/Tianjin-China



Kategorî:Bajarên Çînê
Mandarîn

frameless|rast

**Mandarîn** an jî **Beifanghua** (北方話; Hanyu Pinyin: Běifānghuà) zaraveyê Zimanê çînî ya ku herî pir tê axaftin e. Zaraveyên bakurê Çinê piranî bi navê **Mandarîn** tê zanîn. lê Mandarîn bi kurtasî zimanê fermî yen Çîn û Taywane.
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6f/Map_of_sinitic_languages-en.svg

## Mînak

## Çavkanî
* (Standard Mandarin)

Kategorî:Ziman
Kategorî:Zimanên Çînê
Kategorî:Zimanên Malezyayê
Kategorî:Zimanên Singapûrê
Kategorî:Zimanên Taywanê
Hugo Helsten

**Hugo Alexander Hellsten** ( jdb.  15 îlona 1894 - 25ê gulana 1978)  damezrênerekî  danîmarkî bû ku beşdarî Olîmpiyadên Havînê yên 1920-an bû .

Ew beşek ji tîmê Danîmarkî bû, ku di sala 1920-an de bûyera pergala belaş a di tîmên mêran ên gymnastics de dibe ku xelata medyayê zêrîn bistîne.

## Çavkanî
Ellie Goulding

**Elena Jane Goulding** (jdb. 30 kanûna pêşîn 1986 li Hereford, Herefordshire, Îngilistan/Keyaniya Yekbûyî), stranbêj û strannivîsa îngilîzî ye .

Di 2010-an de, ew bû hunermendê duyem ku topa Sound of Sound of ... pirsîn kir û Xelata Hilbijartina rexnegiran li xelatên Brit di heman salê de wergirt. Ew di 2010 de albûma xwe ya pêşîn a studyoyê, Lights, derxist; Ew di Hejmara 1 de li ser Charts Albums-yê Brîtanya derket û li Keyaniya Yekbûyî zêdetirî 850,000 kopî firot. Di Novembeririya paşîn a 2010 de, albûma bi navê Bright Lights hatiye çap kirin, ku du stranbêj pêk anîn: kovarek Elton John ya "We Song" ya ku ji bo reklamê yekem John Lewis Christmas hatiye hilbijartin, gihîşt jimara 2 li ser Singapxaneya Singles a UK, û "Lights. ", ku li ser Billboard Hot 100 ya amerîkî heta roja îro, bû yeka herî top-charting Goulding, ku li hejmar 2 derket.

Albûma duyemîn a stûdyoyê Goulding, Halcyon, di çiriya pêşîn a 2012 de derket. "Tiştek Ku Dibe Happen" pêşiya vê albûmê wekî pêşengeha yekane bû. Ev albûm di Hejmara 2 de li ser Charts of the UK Brîtanî derket û piştî 65 hefte, ew gihîşt Hejmara 1. Halcyon di Hejmara 9-ê de li ser Billboard US 200-ê de derket. Halcyon Days, çapkirinek nû ya Halcyon, di tebax 2013 de derket. , çêkirina stranbêjan, wek "Burn", ku li Brîtanyayê bû yekemîn бројa wê ya yekê. Di 2014 Xelatên Brit de, wê xelat ji bo Hunermendê Solo Jina Brîtanî wergirt. Goulding di 6-ê çiriya paşîn a 2015-an de albûma xwe ya sêyemîn a Studio, bi navê Delirium, derxist, bi "On My Mind" wekî pêşengê albumê. Di Decemberile 2015 de, wê pêşbaziya xwe ya yekemîn Grammy Award for Best Pop Solo Performance for single "Sing Me Like You You Do" wergirt.

## Jînenîgarî
Elena Jane Goulding di 30-ê 1986an de li Hereford hat dinê û li Lyonshall, gundek piçûk li nêzî Kington, Herefordshire mezin bû. Di 9 saliya xwe de, ew dest bi klarinetiyê kir û di 14 saliya xwe de dest bi hînkirina gîtarê kir. Goulding beşdarî dibistana bilind a Lady Hawkins 'ya li Kington bû û, heya 15 salî, dest bi nivîsandina stranan kir. Wê di Îngilîzî, siyasetê, Drama û Muzîkê de A girt, 3 pileyên yekem bi pola "A" derbas kir lê Muzîk negirt.

Piştî ku wî li Zanîngeha Kent beşdarî xwendekariyek li drama and xwendina şanoyê kir û heya salê xwe ya dawî bimîne, wê bi Jamie Lillywhite ku rêveberiya wê bû û bi derhênerê Starsmith re ku ew ê bibe hevkarê wê yê sereke û hilberînerê sereke yê Lights re hevdîtin kir.

## Dîskografî

* *Lights* (2010)
* *Halcyon* (2012)
* *Delirium* (2015)

## Fîlmnîgarî
* 2013 Tom & Issy
* 2014 Ellie Goulding: Healthy Eating on Tour
* 2017 Louder Together

## Turneyên Konseran
* The Lights Tour (2010)
* The Halcyon Days Tour (2012–2014)
* Delirium World Tour (2016-2017

## Çavkanî
Akrî

alt=|thumb
**Akrî** (acra) (di heman demê de Akra, ji Yewnana kevnar: Ἄrîvkî, Hebrewbranî: חקרא, חקרהaqra (h)) kompleksek xurtkirî ya li Orşelîmê bû ku ji hêla Antîoxos IV Epiphanes, serwerê Împeratoriya Seleukî ve hatî çêkirin, li pey sûkê wî bajarê di sala 168 BCE de .

Keleş di bûyerên li dora Serhildana Makkabîoi û avakirina Padîşahiya Hasmonean de rolek girîng lîst. Ew ji hêla Simon Thassiduring ve ev têkoşînê ve hate hilweşandin.

Cihê rastîn yê Acra, ji bo têgihîştina Orşelîmê Helenîst, krîtîk dirêj bû. Dîroknas û arkeologan deverên cihêreng li dora Orşelîmê pêşniyar kiribû, ku bi giranî li ser encamên ku ji delîlên edebî hatine werdigirtin. Vê nêzîkatiyê di ronahiya gemiyê ku di dawiya salên 1960-an de dest pê kirin de dest bi guhertinê kir. Kifşên nû ji nû ve nirxandina çavkaniyên edebiyata kevnar, erdnîgariya Orşelîmê û berê de kifşên kifş kirin. Yoram Tsafrir li quncikê başûrê rojhilata Perestgeha Perestgehê pejnek ji masoneryê ve şirove kiribû û ceribandinek ji helwesta gengaz a Acra-yê. Dema Benjamin Mazar di salên 1968 û 1978 de li nêzî dîwarê başûr ê iyayê Gomayê, taybetmendiyên ku dikarin bi Acra re têkildar bûn, di nav de jûreyên barîkatan û cîvakek mezin hati bûn nexşandin. Di 2015-an de, Desteya Sîrwanên Israelsraîlîlî qewimandina Acra li cîhê cûda, başûr-rojavayê Mountiyayê Perestgehê û bakur-rojavayê Bajarê Dawid ragihand.

Termê Greka kevnar acra ji bo danasîna strukturên din ên fortkirî di dema serdema helenîstîk de hate bikar anîn. Acra bi gelemperî Acra Seleucid tête gotin ku ew ji referansên Ptolemaic Baris wekî acraand ji çaryeka paşîn a li Orşelîmê ku navê wî Acra mîrîtî kiriye, cuda dike.

## Çavkanî

Kategorî:Antîoxos IV Epîfanês
Zimanê viyetnamî

**Zimanê Viyetnamî** (tiếng Việt an jî Việt ngữ) zimanê fermî yê Viyetnamê ye. Nêzîkî 3 mîlyon kes bî vî zimanî diaxife.

## Alfabe

Dî Viyetnamî da 29 herf hene.

: 

Dî Viyetnamî da ji bîlî van herfan , yekbuyên ji 2 û 3 herfan pek tê hene.

: CH GH GI KH NG NGH NH PH QU TH TR

## Girêdanên derve
**Ferheng**

* VDict: Vietnamese online dictionaries
* Vietnamese Translator 
* The Free Vietnamese Dictionary Project
* Nom look-up 

### Dersa taybet

* Vietnamese & other related languages
* Online Vietnamese Reading Program (ASU)
* 20 lessons 

**Çavkaniyên din**

* British Museum Exhibit : Exhibit of classical Vietnamese, including Kim Van Kieu .
* Nom Foundation: An organization dedicated to the preservation of the Nom writing.
* Vietnamese Writing System: An overview of the Vietnamese writing system.
* Online Keyboard for Vietnamese 
* The right place of the Vietnamese accent a simple rule for learners, on where to put the tonal accent
* Wiktionary in Vietnamese
* 
* Wikisource in Vietnamese

## Çavkanî

Kategorî:Ziman
Kategorî:Zimanên Çekyayê
Kategorî:Zimanên Çînê
Kategorî:Zimanên Kambocayê
Kategorî:Zimanên Taywanê
Kategorî:Zimanên Viyetnamê
Zimanê taylendî

frameless|rast

**Zimanê taylendî** (ภาษาไทย: *phasa tai*, *p̣hās̄ʹāthịy*) zîmanê fermî ya Taylendayê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Ziman
Kategorî:Zimanên Taylendayê
Pirteqalî

**Pirteqalî**, **rengê pirteqalê** yan jî **narincî**, rengekî di pêlên dîtbar de ye. Meziniya pêla rengê pirteqalî li dora 630-760 nanometre ye.

## Rengê pirteqalî
* Nirxa Hex: #FF6600
* Nirxa RGB: 255, 102, 0
* Nirxa CMYK: 0, 60, 100, 0

## Çavkanî

Kategorî:Reng
Nanometre

**Nanometre** (sembola wê nm, bi înglîzî *nanometer*) yekîneka pîvana dirêjahiyê di Sîstema Navneteweyî ya Yekînan anko SI da ye û himberî milyar yeka (yek li ser milyar) metreyê ye. Bi rênivîsa matematîkê bi vî rengî dihêt nivîsîn: 1×10−9 m.

Nanometre yekîneka berbelav jibo pîvana pêldirêjahî ya tîrêjên jêrsor e.

* 1 nm =0,000000001 m

Parzûna xaneyê 12 nm e.

## '''Çavkanî'''
https://www.science.org.au/curious/technology-future/how-small-nanoscale-small

https://www.scitechnol.com/nanomaterials/nano-meter.php 

Kategorî:Metre
Kategorî:Yeke
Era Istrefi

**Era Istrefi** (jdb. 4 tîrmeh 1994), stranbêj û strannivîseke kosovayî ye. Cara yekem di 19e salî ya xwe de di sala 20013an de strana bi navê "Mani Per Money" navdar bû.

Era Istrefi, di navbêna "Shume Pis", "Redrum", "Nuk E Di" û "Live It Up" de xebatên hem bi Almanî û hem Îngilîzî pêk tîne. Wê gelek xelat û namzedan wergirtine, di nav de Xelata Ewropayê Border Breakers û Music Award. Di sala 2018 de, wê performansa strana fermî ji bo Kûpaya Cîhanê ya FIFA ya 2018, tevî Nicky Jam û Will Smith, li merasîma bidawîbûna fînalê ya mezin li Moskowê.

## Jînenîgarî
Era Istrefi di 4ê tîrmeha 1994an de li malbatek Kurd li bajarê Prishtînayê, piştre jî beşek ji FR Jugosllavî, Kostera yê nû diyar bû. Bavê wê Nezir Istrefi, rojnamevan, di 2004an de mir. Dayika Istrefi, Suzana Istrefi (née Tahirsylaj), muzîkjenek çalak ku di navbera salên 1980 û 1990 de, ji mirina mêrê xwe ji karîyera xwe dûr ket.

Di sala 2013an de, restrefî bi singa "Mani Per Money" derket, di cîhana Albanî de, dest bi weşana xwe kir, û di dawiyê de materyalên ku di Gheg Albanian de tê gotin bi zimanê phrasesngilîzî hat çap kirin, derket. Monthsend meh şûnda, wê tomariyek şopandin, "A Po Don?", Ku bi vîdyoyek muzîkê re hate pêşve xistin; bi heman awayî naskirina xwe bi dest xist. Single a wê yê sêyemîn "E Dehun" li dêrê ortodoks hate desteserkirin. Dema serbestberdana xwe, "E Dehun" li restrefî sê xelatên Videofest piştrast kir, di nav de yek ji bo "Hunermendê nû ya nû". Di Kanûn 2014 de, stranbêj çêkir balada pop "13", ku li Dewletên Yekbûyî hate hilberandin, ji bo vexwarinê peyda bû. Vîdyoya muzîka wê ya bihevra hema hema 200,000 caran di nav 24 demjimêran de li YouTube hate dîtin, ku paşê encama wê di Kovara V de hate weşandin.

## Dîskografî

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1994
Kategorî:Jinên kosovayî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Stranbêjên kosovayî
Kategorî:Strannivîsên alban
Bella Ciao

thumb|Bella Ciao
**Bella Ciao** (bi kurdî: *Çaw Bella*), kilamekî îtalî ye û wexta şerê cîhanî yê duyem de ji aliyê partîzanê îtalî hatiye gotin. "Bella Ciao" îtalî de tê wateya "*Xatirê te rindê"*.

Kilama Çaw Bella, li Îtalî di dewra Benito Mussolini de ji aliyê antî-faşîst, şoreşger û sosyalîstan hatiye gotin. Gotinên kilamê aîdê kî ne, nayê zanîn. Muzîka kilamê dişibe yek kilama folklorîk yê îtalî ku bi navê Po Valley tê nasîn.

Kilama Bella Ciao bo gelek zimanan hatiye wergerandin. Ji aliyê Koma Dengê Azadî û Ciwan Haco , Çaw Bella bi kurdî jî hatiye gotin.

## Çavkanî
https://en.wikipedia.org/wiki/Bella_ciao

Kategorî:Stranên îtalî
Dibistanên Eşîran

**Dibistanên Eşîran** li sala 1892yê de ji aliyê Siltan Ebdulhemîd ve hatin vekirin. Armanca van dibistanan ew bû ku zarokên serhozên ereb, kurd û ernewitan perwerde bike û bixe bin xizmeta Osmaniyan.
[thumb|240x240px|Wêneyê Dibistana Eşîran a ku di navbera 1880 û 1893 de hatî kişandin ([Abdullah Biraderler, Pirtûkxaneya Kongreya DYAyê)]]
thumb|240x240px|Komeke xwendekarên '''Dibistana Eşîran''' (Abdullah Biraderler, 1892-1893)

## Avabûn
 Siltan Ebdulhemîd vekirina van dibistanan îlam kir û bang li serhozên kurd,ereb,ernewut kir ku zarokên xwe bihinêrin van dibistanan. Lê vekirina van dibistanan encax li sala 1892yê mimkûn bû. Li pêşiyê tenê li Stenbol û Bexdayê hatin vekirin. Lê piştî sê salên dî, li Patnos, Selmas, Toprakkale, Wan û Mudrakê jî hatin vekirin.

## Armanca vekirina dibistanan
Siltanê Osmanîyan, Siltan Ebdulhemîd di bîranînên xwe de ji bo armanca avakirina van dibistanan wiha dibêje;

Her çend Siltan Ebdulhemîd bi dûçûna polîtikayên pan-osmanî ev dibistan vekiribin jî, gelek xwendevanên kurd bi xwendinê li dijî van fikrên Siltan Ebdulhemîd mezin bûn. Di vê derbarê de rojnameya ermen Ginthak li sala 1903ê de wiha dibêje;

Li sala 1907ê jî ev dibistan ji aliyê Siltan Ebduhemîd ve hatin girtin.

## Pirtûk
* Osmanlı Devletinde Aşiret Mektebi, Alişan Akpınar

## Mijarên têkildar
* Dîroka Kurdistana Osmaniyan
* Hengên Hemîdiye

## Çavkanî
Oppo

**Oppo Electronics Corp**, bi gelemperî wekî **OPPO** tê navnîş kirin, pargîdaniyek elektronîkî û ragihandinê ya mobîl a Çînê ye. Bi bingehî li bajara Çîn a Dongguan, Guangdong e.

Oppo li Çînê bi telefon û lîstikvanên Blu-ray û amûrên din ên elektronîkî tê zanîn. Hilberînerek pêşeng a telefonê ye, di sala 2019-an de li Çînê navnîşa herî mezin a bazara telefonan bû û li çaraliyê cîhanê di rêza 5-emîn de cih girt. Oppo aligirê BBK Electronics ye. Ew beşek ji Pargîdaniya Elektronîkî ya BBK û OnePlus, Vivo û Realme ye.

## Dîrok
Navê OPPO cara yekem di sala 2001 de li Çînê hat qeyd kirin û di 2004'an de hate destpêkirin. Ji wê demê ve, ew li hemû deverên cîhanê berfireh bûye û li Cîhanê hatîye nasandin.

Di Hezîran 2016 de, OPPO bû hilberînerê herî mezin a Telefonê li welatê Çînê, têlefonên xwe li zêdetirî 200,000 firotgehan difiroşe.

OPPO di sala 2017 de serketiya sponsorê tîmê neteweyî ya krîpto ya Hindistanê wergirt û mafên xwe bi dest xistin ku logoên xwe li ser kîteyên tîmê ji 2017'an heta 2022'an destnîşan bikin.

Di sala 2019 de OPPO bû sponsor a pêşbirka tenîsê ya French Open Grand Slam ya ku li Roland-Garros, Parîsê tê li dar xistin. Di sala 2019 de, li gorî lêkolîna a Number Research Oppo, pargîdaniyekek lêkolînê ya bazara Hindistanê ye, OPPO wekî nîşaneke ku li Hindistanê reklama herî bilind a di dema netê de ye.

## Çavkanî

Kategorî:Teknolojî
Peymana Sykes–Picot

thumb|Nexşe, 8 gulan 1916
thumb|Nexşe 1919
Bi destpêka şerê cîhanî yê yekem parçebûna Osmaniyan jî destpê kir û axa kurdan ket di bin dagirkeriya dewletên ewropiyan. Hêj şerê cîhanî yê yekem berdewam dikir, Brîtanyayê, Fransayê û Rûsyayê axa Osmanîyan bi hevpeymaneke veşartî ji xwe re parve kiribûn. Bi dûçûna vê hevpeymana veşartî ya bi navê Peymana Sykes Picot; Rojhilata Navîn û Kurdistan di navbera van hêzên kolonyalîst bi erêkirina Cemiyeta Neteweyan hate parçe kirin. Bi dûçûna vê peymanê Libnan, Suriye û Rojavayê Kurdistanê ji bo mandateriya Fransayê ma. Li dijî vê Brîtanyayê jî li ser Iraq, Başûrê Kurdistanê (Mandateriya Iraqê), Filistîn û Urdunê mandaterî qezenc kir.

Deverên Kurdistanî jî wiha hatin parvekirin 
* Rûsan rêvebirina Erzîrom, Trapezon, Wan xeta Mûş, Sêrt, Cizîr, Amêdiyê heta hidûdê Îranê bidest xist
* Fransayê rêvebirina Dîlok, Mêrdîn û hemî parêzgeha Mûsilê ku Kerkûk, Silêmanî jî tê da bidest xist
* Brîtanyayê di destpêkê de çi cih bidest nexist ê rêvebirina Mûsilê li gel Fransayê parve kir

Ev peyman di navbera dîplomatên van dewletan Mark Sykes, François Georges-Picot, û Sergei Sazonov de hatibû destnîsan kirin. Peyman navê xwe ji van dîplomtan werdigire.

## Mijarên têkildar
* Dîroka Kurdistanê

## Çavkanî

Kategorî:Peyman
Kategorî:Peymanên navneteweyî
Kategorî:1916 li Fransayê
Kategorî:1916 li Keyaniya Yekbûyî
Vodafone

**Vodafone**, pargîdaniyeke telekomunîkasyon a navneteweyî ye ku navenda pargîdanyê li bajarê Newbury, Berkshire Birîtanyayê ye.

Peyva "Vodafone" ji peyvên kurtkirî yên îngilîzî "voice", "vo" ku tê wateya "deng", "data", "da" ku tê wateya daneyê û "fone" ku tê wateya "telefonê" hatiye wergirtin.

Pargîdanî ji sala 2018an ve li 25 welatan karê tora telekomînîkasyonê dike û li 47 welatên din jî bi pargîdaniyên cihêreng re hevkariyê da ye. Di cotmeha sala 2017an de, logoya pargîdaniyê hatiye nûve kirin û bi slogana "Pêşeroj bi kelecan e. Hûn amade ne?" xebatên xwe berdewam kiriye.

## Dîrok
Vodefone di 1 kanûna paşîn 1985 an de bi navê Racel-Vodafone Holdîng li bajarê Newbury, Berkshire ofîsa xwe ya yekemîn vekir û pîştê demekê kurt navê wî bi Recal Telekomînîkasyon Grup ve hate guhertin. 29 kanûna pêşîn a 1986 an de Recal Electronics 110 mîlyon Ewro da û Vodafone bi temamî bû sazîyek Recal Electronics.
## Torê li Ewropayê

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1984an li Înglistanê
Kategorî:Avabûnên 1991ê li Înglistanê
Kategorî:Markayên brîtanî
Kategorî:Telekomunîkasyon
Konferansa Aştiyê ya Parîsê

**Konferansa Aştiyê ya Parîsê** piştî Şerê Cîhanî yê Yekem ji bo çareserkirina pirsgirêkan ji aliyê dewletên şerker hate amade kirin. Di konferansê de gelek dewletan û rêxistinan kurd jî di nav de cihê xwe girtin

Di proseya van konferansan de gelek rûdan li Kurdistanê û hemî Rojhilata Navîn çêbûn. Ev konferans nêzî saleke berdewam kir û bi hinek peymanan bi dawî hat.

7ê gulana 1918ê İngilîzan Kerkûk dagir kir. Bi vê dagirkirinê jî Şêx Mehmûdê Berzencî li gel ingilîzan ket têkiliyan û van têkiliyan feydeya xwe da û li ser navê ingilîzan li heman salê bû waliyê Silêmanîyê .

Di proseya Konferansa Aştiyê ya Parîsê de hem Şerîf Paşa hem jî Seyîd Ebdulqadir têkiliyên dîplomatîk dikirin. Rêberên kurdan dijî parçekirina Kurdistanê bûn. Nedixwastin parçeyeke kurdan li Iraqê parçeyek li nav Osmaniyan bimîne. Serokê rêvebirina heyeta kurdan Seyîd Ebdulqadir jî wiha digot;

Şerîf Paşa digot Kurdistaneke xweser a di bin desthilata tirkan de gelek ji Kurdistaneke parçekirî çêtir e û ji serokê konferansê George Clemencau re nameyek şand.

## Mijarên têkildar
* Dîroka Kurdistanê

## Çavkanî
Konferansa San Remoyê

250px|thumb|Konferansa San Remoyê

**Konferansa San Remoyê** piştî Konferansa Aştiyê ya Parîsê ji aliyê dewletên mitefîq hate durist kirin. Gelek dewlet û rêxistin tevlî vê konferansê bibûn.

Konferansa San Remoyê, gelek li ser mijara kurdan sekinî. Her çend gelek biryarên têkildarî kurdan wergirtibin jî, gelek rexne li civaka kurd jî hate kirin. Lord Curzon digot ku şexsiyetek tine di nav kurdan de ku rêberiya kurdan bike, her wisa digot her kurd tenê berpirsiyaretiya eşîra xwe dike 

Di konferansê de têkildarî kurdan hindek biryar hatin wergirtin;
# Li rojhilatê çemê Feratê, li jêrî Ermenistanê û li bakurê Mezopotamyayê herêmeke otonom ji aliyê komîsyonekê ve were ava kirin. Ev herêm ji bo keldanî-asûriyan dê hinek temînatan bide
# Dewleta Osmanî dê xebatên vê komîsyonê qebûl bike
# Piştî destpêkirina peymanê de di salekê de eger Miletê Kurd bixwaze, dikare ser li Cemiyeta Neteweyan bide ji bo destxistina serxwebûnê. Tirkiye jî mecbûre ku mafê kurdan qebûl bike.
# Eger kurdên di parêzgeha Mûsilê de bixwazin dikarin tevlî Kurdistanê bibin, dewletên mitefiq li dijî vê yekê dernakevin.

## Çavkanî

Kategorî:Siyonîzm
Kategorî:1920 li Ewropayê
Kategorî:1920 li Îtalyayê
Kazo

**Kazo** yan jî **Rizgan Kazo** humermend, dengbêj û Helbestvanek Kurd e. Rizgan Kazo di sala 1950'an de li gundê Elmanis a Wanê hatiye dinyayê.

## Jînenîgarî
Kazo di malbateke dengbêj de hatiye dinyayê. Jiber vê yekê ku bi temenê zarokatiyê dest bi dengbêjî ya xwe kirîye. Bav û Bapîrê Kazo jî dengbêj bûn.

Bapîrê Kazo di dîwana Ecemê Kinê û *Zor* Huseyn Paşa de dengbêjî kirîye. Kazo di temenê ciwanî ya xwe de bi dengbêjê wek Hecî Evdilkerîm û wekê Tahiro re sitrana gotiye û bi alîkariya van dengbêja gelek albûmên xwe çêkirî ye.

Dengbêj Kazo bi dengbêj Mihemed Arîfê Cizrawi û dengbêjê Radyo ya Êrîvanê bi bandor bûye. Dema ku di sal 1990'de li bakûrê Kurdistanê qedexebûn li ser muzîka Kurdî rabû bi navê Koma Şîrvan komek muzîkê avakir. Endamên komê bi giştî ji malbata Kazo bû. Di vê pêvajoya de 26 Albûm derxist.

Di sala 1983'an de Hunermed Şivan Perwer strana Kazo bi navê Delalîke Dilê Mino di albûma xwe ya bi navê Bilbilo-Ferz de got.

## Dîskografî
### Albûmên Stûdyoyê
* Xelîlê Xazî (1997)
* Lawikê Medenî (2004
* Bavê Mihemed Salih (2005)
* Yar Tû Gulî (2001)
* Bihar û Havîn (2017)
* Eyşan Elî
* Kewê
* Dengê Gel (2016)
* Lawikê Gundî
* Heseno
* Sî û Sê Gulê
* Salimê Min
* Henê Henê
* Felek (Vol-1
* Felek (Vol-2
* Diyarbekir
* Bavê Mıhemed Salıh
* Ez Nexweşim
* Bedewê
## Fîlmnîgarî
### Klîbê Rizgan Kazo
* Çiyayê Simbil
* Felek
* Pîrbûn
* Dîyarbekir
* Derdê Dila, bi keça xwe Rêzan Şîrvan re dibêje
* Ax Welat
* Wer Neke
* Leyla
* Xanolyê
* Bo Min
* Gelyê Zîlan

## Çavkanî

Kategorî:Kurd
Stranên Folklorî

Stranên kurdî û folklorî. Stranên folklorî bandoreke mezin kirne li ser kurmancî û zaravayên dinên kurdî jî. Bandorê xwe li ser stranên gelên din jî kirne, wek ermen û tirk û faris û aşuriyan.

## Stranên folklorî
* Memyane
* Zembîlfiroş
* Mîrkut
* Tewlê Narê
* Heylo qurlingo
* Xensê Xensê
* Eman Neman Koçerê, bilbende
* Dê Wernê
* Nêrgiz Nêrgiz
* Lorkê Lorkê
* Male barkin
* Kundirê Mîranî
* Ez kevok im
* Ez Berf im
* Lê Xanimê
* Lê Zeynê
* Lê Xifşê
* Lê Wesê
* Di be zazaki beLê Xim Ximê
* Lê Kinê
* Mele Îsa
* Eyşoka Romanî
* Weyla li min xerîbê

## Çavkanî
* Malper ''Kurdistan24'' Stranên folklorî
* Malpera ''Waşûkanî FM'' Stranên folklorî
Elind Hazim

**Elind Hazim** (rojbûn 1987, li Dihok, Başûrê Kurdistanê) stranbêj û hunermedekî kurd e.

Elind Hazim bi şêwaza xwe yê taybet hatiye naskirin û bi hunermendên wekê Hesen Şerîf û Romî Harkî re stranan gotiye.

Hunermend bi stranên xwe yên navdar beşdarê şahiya Newroza Kolnê bûye û di sala 2026an de jî beşdarî Newroza Amedê bûye.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* Elind Hazim li ser Youtube

Kategorî:Jidayikbûn 1987
Kategorî:Kesên ji Dihokê
Gulat

**Gulat**, gundekî bi ser Şingala navçeya Şingalê ya Mûsilê (Îraqê) ve ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Şingalê
Zulfi Tigrel

Di sala 1876an da li Diyarbekir hatiye dinê. Di meclîsa Ormaniyan da ji 1912 heta 1921 mebûstiya Diyarbekir kiriye. Îngilîza wî piştî Şerê Yekemînê Cîhanê derdest kirine û şandine Girava Maltayê, ji ber ku têkiliyên wî hebûne bi mişextkirin û kuştina Ermeniyan. Piştî azadbûnê, tê dikeve meclîsa Tirka ya Enqerê û li wêder mebûstiya wî didome. Ji 1921î heta 1940î (tenê 1927-1931 ne tê da) bênavber mebûstiya Diyarbekir kiriye. Mistefa Kemal wî şandiye Lozanê li ser navê Kurda, lê Zulfî tu tiştekî ji Kurdan ra nekiriye, wan bê war û bê welat, bê maf û bê ziman hiştiye. Gunê Kurda di sitûyê wî û İsmo da ye.

## Çavkanî
Mehmûd Xelanî

**Mehmûd Xelanî**, anku **Meḧmûd Xelanî**, gundekî bi ser Şingala navçeya Şingalê ya Mûsilê (Îraqê) ve ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Şingalê
Şerê Rizgariya Tirkiyeyê

**Şerê Rizgariya Tirkiyeyê** şerên piştî şerê cîhanî yê yekem heta îlamkirina Komara Tirkiyeyê (1919-1923).

Di 19'ê Gulana 1919'an de  li dijî hêzên dagirker dest pê kir. Di 23'yê Nîsana 1920'an de bi pêşengiya  Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê hate vekirin. Di vî şerî de gelên li herêmê li dijî dagirkeriyê bûn yek. Piştî serkeftina li diji hêzên Ewropayî, di 29'ê Cotmeha 1923'an de  hate ragihandin. Ev pêvajo bû bingeha avakirina dewleta nû.

## Çavkanî

Kategorî:Dîroka leşkerî ya Îtalyayê
Kategorî:Dîroka Tirkiyeyê
Kategorî:Şerên DYAyê
Kategorî:Şerên Ermenistanê
Kategorî:Şerên Fransayê
Kategorî:Şerên Keyaniya Yekbûyî
Kategorî:Şerên Tirkiyeyê
Kategorî:Şerên Yewnanistanê

Kategorî:1923 li Tirkiyeyê
George Curzon

**George Nathaniel Curzon, Yekem ****', [[Knight of the Order of the Garter|KG]], [[Knight Grand Commander of the Order of the Star of India|GCSI]], [[Knight Grand Commander of the Order of the Indian Empire|GCIE]], [[Privy Counsellor|PC]], [[Fellow of the British Academy|FBA]] ( – ),  siyasetmedar û nivîskarekê brîtanî bû. Di navbera 1898 û 1911 de navê wî **Lord Curzon of Kedleston** bû; di navbera 1911 û 1921 de **Earl Curzon of Kedleston''' bû. Curzon endamê  bû û di navbera 1899 û 1905 de "" – waliyê giştî  – bû.

## Jiyan
thumb|Lord Curzon Lord Curzon wek Parêzgarê Hîndistanê li ser rêwîtiyek li Dhaka, Bengal (1904)|çep
[thumb|George Curzon bi jina xwe [Mary Curzon, Baroness Curzon of Kedleston|Mary Curzon li ser fîlê  „Lakşman Prasad“  liDelhi am 29 ' ê kanûna pêşîn a 1902ê|çep]]
## Çavkanî

Kategorî:Endamên Royal Society
Kategorî:Jidayikbûn 1859
Kategorî:Mirin 1925
Kategorî:Siyasetmedar
Kategorî:Siyasetmedarên brîtanî
Fatimeya Xalidî

**Fatimeya Xalidî** an **Fatime Xalidî Neqşîbendî** wêjevana kurd e.

Fatimeya Xalidî di 1826 hatiye dinyayê, leqeba wê Sîte ye ku li ser fiqihê jî zane bûye. Di derbarê jiyana wê de agahî kêm e.
Ji nivîskariyê û ji helbestan hez kiriye.
Bi xwe li Şamê jiyaye û di sala 1869an de çûye Hîcazê û li wir wefat kiriye.

## Çavkanî

Kategorî:Helbestvanên kurd ên jin
Kategorî:Jidayikbûn 1826
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kesên sedsala 19an