open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kanala Mezin a Çînê

thumb|323x323px|Nexşe
**Kanala Mezin a Çînê** (Çînî: 大运河; pinyin: *Dà Yùnhé*) kanaleke ku li Çînê bi destê mîrovahatî yê hatîye çêkirine. Kanala Mezin a Çînê kanala dirêjtirîn di cîhanê de ye û cîhek turîstîk a navdar e. Kanal ji Beijingê dest pê dike û parêzgehên Hebei, Shandong, Jiangsu û Zhejiang derbas dikê û digehîje bajarê Hangzhou. Kanal çemê zer û çemê Yangtsê bi heva dike. Beşên herî kevnare yên kanalê di sedsala 5an B.Z. de tê çêkirin, lê beşên wê yên din di xanedana Sui (581-618 P.Z.) de hat çêkirin. Di sala 2014an de ket Lîsteya Mîrasên Cîhanê.



## Çavkanî

Kategorî:Çîn
Kategorî:Çînî
Kategorî:Dîrok

Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Çînê
Yang Guangxian

**Yang Guangxian** (, jdb. 1597 - m. 1669 Şantung, Çîn) stêrnasê çînî bû. Di salên 1665an û hetanî demên dawiyê rêveberiya nivîsgeha stêrnasiya çînê kiriye.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1597
Kategorî:Kesên sedsala 17an
Kategorî:Mirin 1669
Kategorî:Stêrnas
Kategorî:Stêrnasên çînî
Serhildana 1967ê

**Serhildana 1967ê** ji ber zextên Şahê Îranê kurdan bi rêberiya PDKÎ dest bi serhildanê kirin û 18 mehan ev ev pêvçûn dewam kirin.

## Mijarên têkildar
* Dîroka Rojhilatê Kurdistanê

## Çavkanî

Kategorî:1966 li Îranê
Kategorî:1967 li Îranê
Kategorî:1968 li Îranê
Şerê PJAK û Îranê

PJAKê biryar da ku şer li dijî rêjima Îranê bike. Di nîsana 2004an şer destpêkir û heta 2011an berdewam kir.

## Mijarên têkildar
* Dîroka Rojhilatê Kurdistanê

## Çavkanî

Kategorî:Dîroka kurdan
Kategorî:Dîroka Kurdistanê
Kategorî:Şerên Îranê
Sine (nahiye)

thumb|Şaristana Sineyê
**Navenda navçeya Sine**, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Sineyê ve girêdayî ye. Ev nahiye dikeve parezgeha Kurdistanê a Rojhilata Kurdistanê.

## Gundistan
:Bajar : Sine
* Abîder
* Arendan
* Huseyn Abadê Başûrî
* Sine
* Neran
* Serab Qamîş

## Çavkanî

Kategorî:Nahiyeyên navçeya Sineyê
Omeriyan

thumb|Map of Omeriya
**Omeriyan**, **Omeriya** herêmeke çiyayî ya Mêrdînê ye. Bi navê eşîra Omeriyan tê naskirin.

Herêm di navbera Nisêbîn, Midyad û Mêrdînê de ye û Mehsertê di nava herêm de ye.
Omeriyan ji 99 gundan pêk tê û li gor tixûbên ku dewleta tirk avakiriye hatiye winda kirin.

## Çavkanî

## Herwiha binêre
* Herêma Torê
* Omerî
* Çalê

Kategorî:Herêmên Kurdistanê
Sîrvan (nahiye)

thumb|Navçeya Sineyê
**Sîrvan**, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Sineyê ve girêdayî ye. Ev nahiye dikeve parezgeha Kurdistanê ya Rojhilata Kurdistanê.

## Gundistanên nahiyeya Sîrvan
* Ciwanro Şerqî
* Meyanro

## Çavkanî

Kategorî:Nahiyeyên navçeya Sineyê
Kelaterzan (nahiye)

thumb|Şaristana Sineyê
**Bexşa Kelaterzan**, yek ji herêmên ku bi Şaristana Sineyê ve girêdayî ye. Bexş dikeve parezgeha Kurdistanê a Rojhilata Kurdistanê.

## Gundistan
* Ciwanro Xerbî
* Kelaterzan
* Negal
: Bajar : Şuyêşe

## Çavkanî

Kategorî:Nahiyeyên navçeya Sineyê
Abîder (gundistan)

**Gundistana Abîder** navê herêmeke gundistanî ye li bexşa navendî ya şaristana Sine ku bi Şaristanê Sineyê ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kurdistanê ya Rojhilata Kurdistanê

## Çavkanî

Kategorî:Gundistanên şaristana Sineyê
Gundistana Meyanro (gundistan)

**Gundistana Meyanro** navê herêmeke gundistanî ye li Herêma Sîrvan ku bi Şaristanê Sineyê ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kurdistanê ya ser bi Rojhilata Kurdistanê ve.

## Çavkanî

Kategorî:Kurdistan (parêzgeh)
Herêma Nenwer

**Herêma Bewîn**, yek ji herêmên ku bi Şaristanê Baneyê ve girêdayî ye. Herêm dikeve nav axa parezgeha Kurdistanê ya bi ser Rojhilata Kurdistanê ve girêdayî.

## Dabeşkirina herêmî
* Gundistana Bewîn
* Gundistana Nenwer
:Bajar : Buyên Xwarû

## Çavkanî

Kategorî:Kurdistan (parêzgeh)
Alberta

**Alberta**, yek ji parêzgehên Kanadayê ye û dikeve herêma Rojavayê Kanadayê. 17e navend û bajar di Parêzgeha Albertayê de cih digire. Bajarên Edmonton û Calgary di nav sînorê vê parêzgehê de ye.

## Bajarên parêzgehê
**Bajar û navendên Parêzgeha Albertayê**


## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1905an li Kanadayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1905an de hatine avakirin
Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê
Manitoba

**Menitoba**, Parêzgehekî welatê Kanadayê ye û dikeve herêma Rojavayê Kanadayê. 9 Bajar û navend di parêzgehê de cîh digire.

## Bajarên parêzgehê
**Lîsteya bajaran, hêjmara gelhe û pîvanên rûerda bajarên parêzgehê**

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1870an li Kanadayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1870an de hatine avakirin

Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê
Çirûskîzm

**Çirûskîzm** ekol û rewtekeke hunerî û ramanî ye ku di sala 2003an de li bajarê Amedê ji hêla nivîskar Rênas Jiyan ve hatiye avakirin.

## Hêmanên rewteka Çirûskîzmê
Wek ekoleke hunerî û ramanî Çirûskîzm ji şeş hêmanan (elementan) ava dibe:
# Goşt
# Bîr
# Çirûsk
# Agir
# Êş
# Azadî

Ev hêman bi vî awayî di ekolê de difesilin: goşt di çirûskîzmê de fenomeneke bingehîn e, ew “tişt”ek e, ew alav an jî objeyek e, wek kevirekî, wek hesinekî û hwd. Di qonaxa serî de goşt hê ne‘bû’ye mirov, ger xwe biêşîne wê hêdî hêdî bi‘be’ mirov. Di çirûskîzmê de “bûn” girîng e, biqasî fenomenolojiyê di çirûskîzmê de jeneolojî jî girîng e, “bûn” ev jeneolojî ye. Mirov bi awayekî fenomenolojîk tiştek e, ev tişt an jî alav goştek e.

## Çavkanî

Kategorî:Rewtekên hunerî
New Brunswick

280px|thumb|Nû Brunswick
**New Brunswick**, () parêzgehekî welatê Kanadayê ye û li herêma Rojhilatê Kanadayê cih digire. Li parêzgehê zimanê îngilîzî û fransî bi awakî fermî tê naskirin.

## Bajarên parêzgehê
Lîsteya bajaran, hejmara gelhe û pîvanên rûerda bajarên parêzgehê

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1867an li Kanadayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1867an de hatine avakirin
Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê
Newfoundland û Labrador

**Newfoundland and Labrador,** yek ji Parêzgehê welatê Kanadayê ye û dikeve herêma Rojhilatê Kanadayê. Bi tenê sê bajar di parêzgehê de cîh digire. Bajarê herî mezin û paytexta parêzgehê bajarê St. John's e.

## Bajarên parêzgehê
* Corner Brook
* Mount Pearl
* St. John's - paytexta parêzgehê û bajarê herî mezin ya parêzgehê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1949an li Kanadayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1949an de hatine avakirin
Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê
Kanîsor, Bane

**Kanîsor** bajarekî li parêzgeha Kurdistanê ye, ser bi Rojhilatê Kurdistanê ve. Girêdayî dewleta Îranê ye.

## Çavkanî
Oxır Be Uğur (albûm)

**Oxir be Uğur**, yek ji albûmên hûnermend Diyar Dêrsim e ku sala 2006ê derketiye. 13 stranên albûmê hene û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. *Oxir be Uğur* herwiha yek ji stranên wê albûmê ye ku ji bo Uĝur Kaymaz hatiye gotin zarokekî 12 salî ku bi destê polîs hatiye kuştin.

## Berhemên di albûmê de

# Oxır be Uğur
# Şerin Şerin
# Mere
# Hak Alınır Dostum
# Elefteria
# Wezo Birindar ım
# Daye Zor E
# Edlaye
# Delal Mi
# Heval Dimeşin
# Jın Jıyan u Maf
# Nedi Nedi
# Ez Koçer im

## Çavkanî

* https://www.last.fm/music/Diyar/Oxir+Be+Ugur

Kategorî:Albûmên kurdî
Winchester

**Winchester** bajarekî Hampshire, Înglistan e.

## Girêdanên derve

## Çavkanî


Kategorî:Paytextên dewletên dîrokî
Nova Scotia

**Nova Scotia** (bi kurdî tê wateya: "Skotlenda Nû") parêzgehekî welatê Kanadayê ye û yek ji parêzgehên herî biçûk e. Parêzgeh li herêma Rojhilatê Kanadayê û Maritimesê cîh digire. Bajarê herî mezin û paytexta parêzgehê bajarê Halifax e.

## Bajarên parêzgehê
thumb|250x250px|Nexşeya Parêzgeha Nova Scotiayê

* Halifax - serbajara parêzgehê ye û niha beşek ji Şaredarîya herêmî ya Halifaxê ye.
* Sydney - bajaroka navborî, û niha beşekî ji Şaredarîya Herêmî ya Cape Bretonê ye
* Dartmouth - berê bajarê herî mezin ê Nova Scotia bû  naha beşek ji Şaredarîya herêmî ya Halifaxê ye
*

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1867an li Kanadayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1867an de hatine avakirin
Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê
Ontario

[300px|thumb|[Avşara Niagara]]
**Ontario** parêzgehekî Kanadayê ku bi hêjmara zêde yê nifûsê parêzgeha herî mezin ê Kanadayê ye. Parêzgeha Ontario dikeve herêma Rojhilatê Kanadayê ku Ji hêla rûberê ve di nav 10 parêzgehan de parêzgeha duyem e. Serbajarê parêzgehê ku bajarê herî mezin ê Kanadayê ye bajarê Torontoyê ye. Paytexta federal bajarê Ottawayê li parêzgeha Ontarioyê ye.

## Bajarên parêzgehê
**Lîsteya bajaran, hêjmara gelhe û herêmên Parêzgehê.**

## Nifûs

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Avabûnên 1867an li Kanadayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1867an de hatine avakirin

Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê
Şemlik, Şahînbeg

**Şemlik** (bi tirkî: *Ortaklar*), gundekî bi ser navçeya Şahînbega Dîlokê ve ye..
## Çavkanî

Kategorî:Gundên Şahînbegê
Sibge

**Sibge** (bi tirkî: *Akbayır*), gundekî bi ser navçeya Şahînbega Dîlokê ve ye..
## Çavkanî

Kategorî:Gundên Şahînbegê
Senemgîrd

**Senemgîrd** yan jî **Senemgird** (bi tirkî: *Serince*), gundekî bi ser navçeya Şahînbega Dîlokê ve ye..

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Şahînbegê
Gerceyîn

**Gerceyîn** (bi tirkî: *Gerciğin*), gundekî bi ser navçeya Şahînbega Dîlokê ve ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Şahînbegê
Girava Prens Edward

**Girava Prens Edward** (; ), parêzgeheke welatê Kanadayê ye û li herêma Rojhilatê Kanadayê cîh digire. Bajarên herî mezin ya parêzgehê û paytexta parêzgehê bajarê Charlottetown e.

## Bajar û navendên parêzgehê

* Charlottetown - serbajara parêzgehê ye. Hêjmara gelhe ya bajarê 36.094 kes e.
* Summerside - 14.829 kes
* Stratford - 9.706 kes
* Cornwall - 5.348 kes
* Montague - 1.961 kes
* Alberton - 1.145 kes
* Kensington - 1.619 kes
* Mouse - 1.053 kes
* Georgetown - 555 kes lê dijîn

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1873an li Kanadayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1873an de hatine avakirin

Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê
Bourne (film series)

***Filmên Bourne*** rêzeke filmên heyecander ên aksiyonê ya amerîkî ye ku li ser karakterê Jason Bourne ( Matt Damon ) hatiye avakirin. Jason Bourne kujerekî CIA-yê ye ku ji amneziyaya dîsisyoetîv ketiye lewra hewl dide bizane ka kî ye. Ev karakter ji hêla nivîskarê Robert Ludlum ve hatiye afirandin .

Di wan her sê romanên Ludlumî de yên ku ji bo sînemayê hatine adaptekirin, Matt Damon wek karakterê sernavî hatiye destnîşankirin. Doug Liman derhêneriya *The Bourne Identityê kiyr* (2002) û Paul Greengrass derhêneriya *The Bourne Supremacy* (2004), *The Bourne Ultimatum* (2007) û *Jason Bourne* (2016) kiriye. Tony Gilroy jî bilî *Jason Bourne* hevkariya nivîsîna hemû filmên din kiriye û herwiha jî derhêneriya *The Bourne Legacy* (2012) kiriye.

Damon tercîh kir ku venegere filmê çaremîn anku *The Bourne Legacy* ku tê de behsa karekterekî nû yê sereke tê kirin û ew jî Aaron Cross ( Jeremy Renner ). Aaron Crossê ku operatîvekî wezareta parastinê ye, ji ber kiryarên Bourneî di *Ultimatumê de* hewl dide bireve da ku jiyana xwe xelas bike. Karakterê Jason Bourne di *Legacyê de* xuya nake, lê navê wî û wêneyên Damon wekî Bourne di tevahiya filmî de xuya dibin. Damon ji bo filmê pêncemîn vegeriya, *Jason Bourne* .

## Filmê Bourne
*Ev rêzike filmê Bourne* bi gelemperî bi erênî hat pêşwazîkirin û rexneyên erênî girtine. Herwiha zêdetirî 1.6 milyar dolaran qezenc kirin.

}      
| Doug Liman 
| colspan="2" | Tony Gilroy û William Blake Herron 
| Doug Liman, Patrick Crowley and Richard N. Gladstein 
|-
! scope="row" | *Supaya Bourne* 
|       
| rowspan="2" | Paul Greengrass 
| colspan="2" | Tony Gilroy 
| rowspan="2" | Frank Marshall, Patrick Crowley and Paul L. Sandberg 
|-
! scope="row" | *The Bourne Ultimatum* 
|       
| Tony Gilroy, Scott Z. Burns û George Nolfi 
| rowspan="2" | Tony Gilroy 
|-
! scope="row" | *Bourne Legacy* 
|       
| Tony Gilroy 
| Tony Gilroy û Dan Gilroy 
| Frank Marshall, Patrick Crowley, Jeffrey M. Weiner and Ben Smith 
|-
! scope="row" | *Jason Bourne* 
|       
| Paul Greengrass 
| colspan="2" | Paul Greengrass û Christopher Rouse 
| Matt Damon, Paul Greengrass, Gregory Goodman, Frank Marshall, Jeffrey M. Weiner and Ben Smith 
|}
## Çavkanî

Kategorî:Fîlmên amerîkî
Quebec

**Quebec** () parêzgehê herî mezin yê Kanadayê ye ku li herêma rojhilata welêt cih digire. Zimanên fermî yê parêzgehê inglîzî û fransî ne.

## Nifûs

## Bajar û navendên parêzgehê

Di parêzgeha Quebecê de 223 navend hene. Li gorî dadrêsîya Parêzgehê di navbera bajar û bajarokan de ti cûdahî tine ye. Hemî navend xwedî sitatû ya *ville* ne. Paytexta parêzgehê bajarê Quebecê ye û bajarê herî mezin a parêzgehê bajarê Montreal e.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Avabûnên 1867an li Kanadayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1867an de hatine avakirin
Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê
Vaye (kovar)

**Kovara Vaye** her ji hijmara (0'a heta 11'a) hat weşandin. Di mehê carekê de di hate belavkirin û nêzîkê 3000 daneyan dhatine firotinê bi bihayê 3500 dînarên Îraqî. Bi zimanê kurdî bi tîpên erebî û du berperên zimanê erebî jî têde di hatine nivêsîn. Di sala 2012an de jî sekinî. Di kovara Vaye de pitir ji 550ê Gotaran têda hatibuna belavkirinê.

Yekemîn hejmara kovara Vaye di 8ê tebaxê sala 2010an de derket û heta 20ê hezîrana sala 2012an 12 hejmar derketine. Cîhê xebata û weşandina kovarê bajê Dihokê başurê Kurdistanê bû. Hawar mehê êdu caran derdiket. Kovara Vaye, kovarekî Rewşenbîrî û çandî, hunerî, wêjeyî û rexnegirîbû û ji aliyê rojnamevanê ciwan Hogir Silêvaneyî ve dihate derxistin. Kovara Vaye ku di nav kovarên li Dihokê di hatine weşandin cih û mekaneta xwe hebû. Alîkariyeke wê ya mezin ji bo zimanê ciwanên kurd yên devera Behdînan cihgirtbû. Di kovarê de bi giranî lêkolîn, çîrok û carne helbestên bi kurdî, ji edebiyata kurdî nivîsên bijartî hatin weşandin. Bi vi awayî Hawar di wêje û mijara zimanî de bûbû rewtek û ekolek û heta sala hunermendên kurd dihatin weşandin. Kovara Vaye bi bo cihê meraq û gengeşeya medya kurdî ji li bakurê Kurdistanê jî.

## Girêdanên derve
* Kovara Vaye li Kenalê TRT Kurdî Bernameya Gulbarîn 
* Kovara Vaye li rupela fermî  ya xwedan franza û edîtorê Vaye
* Kovara Vaye li ser şaşeyên TVyê
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Çavkanî

Kategorî:Kovarên kurdî
Kategorî:Kovarên rawestandî
Kategorî:Rojnamegeriya kurdî li Başûrê Kurdistanê
Saskatchewan

**Saskatchewan** parêzgehekî Kanadayê ye ku li navenda welêt cîh digire. Li parêzgehê 5 milyonan zêdetir karpêtê dîrokî û 250 mûzexane heye. Li gorî serjimariya 2021ê de nifûsa parêzgeh 1.132.505 bû. Navenda îdarî bajarê Regina ye.

## Nifûs

## Bajar û navendên parêzgehê
Li gorî dadrêsîya Parêzgehê Saskatchewanê ku hejmara gelheya bajarokekî gehîşte 5000î (hezar) dikarê statûya bajarê bistîne. Paytexta parêzgehê bajarê Regina ye û bajarê herî mezin a parêzgehê bajarê Saskatoon e.

* Estevan
* Flin Flon (Beşên herî zêde dikeve nav parêzgeha Manitobayê)
* Humboldt
* Lloydminster (Beşên herî zêde di nav parêzgeha Albertaye)
* Melfort
* Melville
* Moose Jaw
* North Battleford
* Prince Albert
* Regina - Paytexta parêzgehê
* Saskatoon - Bajarê herî mezin
* Swift Current
* Weyburn
* Yorkton

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Avabûnên 1905an li Kanadayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1905an de hatine avakirin
Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê
Northwest Territories

**Northwest Territories**, parêzgehekî welatê Kanadayê û li herêma Bakûrê Kanadayê cîh digire. Bi îngilîzî û fransî re bi temamî 11 zimanê fermî li parêzgehê hatiye naskirin.

## Bajar û navendên parêzgehê
Paytexta Herêmî ya parêzgeha **Northwest Territoriesê**

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1870an li Kanadayê
Kategorî:Deryaya Beaufort
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1870an de hatine avakirin

Kategorî:Okyanûsa Arktîk
Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê
Nunavut

**Nunavut**, bi zimanê înuktîtut: ᓄᓇᕗᑦ, *nunaˈvut*, bi wateya "welatê me", bi fransî: *Nunavut*, parêzgeheke welatê Kanadayê ye li herêma Bakurê Kanadayê.

## Bajar û navendên parêzgehê

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1999an li Kanadayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1999an de hatine avakirin

Kategorî:Okyanûsa Arktîk
Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê
Aberdeen

**Aberdeen** (; ), li bakûrê-rojhilata Skotlandê de bajarek e. Rêza nifûsê de 3emîn girantirîn bajarê Skotlandê ye. Aberdeen paytexta Aberdeenshire ye.

## Mijarên têkildar
* Lîsteya Bajarên Keyaniya Yekbûyî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Skotlendayê
Bangor

**Bangor** li Caernarfonshire, Wêlsê de bajarekî katedralî ye. Kevntirîn bajarê Wêls e. Yek ji piçûtirîn bajarê Keyaniya Yekbûyî ye. Di sala 2011'an de, hejmara welatiyên Bangorê 16.358 bû.

## Galerî

Wêne:Bangor Coast.png|Bajarê Bangorê
Wêne:Bangor Cathedral from Bangor Mountain.jpg|Katedrala Bangorê
Wêne:Bangor High Street & Clock.jpg|Sûka "High Street", Bangor
Wêne:Bangor High Street.jpg|"High Street", Bangor
Wêne:Bangormap1947.png|Bangor di sala 1947an de
Wêne:Ysbyty Gwynedd, Bangor.jpg|Ysbyty Gwynedd (Nexweşxaneya Gwynedd)
Wêne:A market day in Bangor.jpeg|Bazara Bangorê, 1856
Wêne:Bangor-Wales-map.jpg|Nexşeya Bangorê (2018)


## Girêdanên derve

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Wêlsê
Bath, Somerset

**Bath** , mezintirîn bajarê kontnişîniya Somersetê ye. Navê bajarê ji Serşokên Romayiyan (Bath) tê.Di sala 2011'an de hejmara welatiyên Bathê 88.859 bûn.Bath li Geliyê çemê Avonê de ye, 156 km rojavayê Londonê û 18km başûrê rojhilata Bristolê de ye.Bajar di sala 1987'an de wekî ciyê mîrasa cîhanê hate îlankirin.

## Girêdanên derve

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Înglistanê

Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Înglistanê
Birmingham

**Birmingham** (bi kurdî wek **Bermingham** jî tê nasîn), di rêza nifûsê de duyemîn girantirîn bajarê Înglistan û Keyaniya Yekbûyî ye. Li West Midlandsê de bicihkirî ye.

## Girêdanên derve

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên sedsala 6an li Înglistanê
Kategorî:Bajarên Înglistanê
Airdrie

**Airdrie**, bajarekî parêzgeha Alberta ya Kanadayê ye. Bajar, wek beşek ji bajêrê Calgaryê tê hesibandin.

## Demografî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Kanadayê
Kategorî:Kanada
Brooks

**Brooks**, bajarekî parêzgeha Alberta ya welatê Kanadayê ye û li herêma Albertaya başûr cih digirê. Brooks, bajêrek li rojhilata Albertaya Kanadayê ye ku bi ser Parêzgeha Newellê ve ye.

Qada erdê bajêr 18.21 km² ye û li gorî daneyên sala 2021an rûniştvanên bajêr nêzîkî 14.924 kes bûn.

## Yên din

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Kanadayê
Kategorî:Kanada
Mahalebaşî

**Mahallebaşî,** taxeke girêdayê navçeya Yakutiye a Erzirome ye. Rûniştvanên vê taxê piranî ji navçeyên başûr û rojhilatê Erzîrome wekê Qereyazî, Xinûs, Qereçan û bajarên din ên kurdan hatine li ve derê bicîh bûne. Gelek caran rastê êrişên nîjadperestan hatiye. Kurden vê taxê tu carî serê xwe natewînin hemberê van êrişên hovane.
Armagh

**Armagh**, bajarê kontnişînî ya kontnişîniya Armagh'ê ye û li Îrlendaya Bakur e û herwiha bajêrekî dêrî ye. Armagh paytexta County Armagh e.

## Girêdanên derve

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 457an
Kategorî:Bajarên Îrlendaya Bakur
Lîsteya Bajarên Keyaniya Yekbûyî

Ev **Lîsteya Bajarên Keyaniya Yekbûyî** ye ku ji 2015an pê ve wek fermî hatine pejirandin.

## Lîsteya bajaran



## Nexşeya bajaran

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Keyaniya Yekbûyî
Calgary

**Calgary**, bajarekî parêzgeha Alberta ya welatê Kanadayê ye û bajara herî mezin ya parêzgeha Alberta ye.

## Gelhenasî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Kanadayê
Kategorî:Kanada
Cold Lake

**Cold Lake**, bajarekî parêzgeha Albertaya Kanadayê ye û li herêma Bakurê Albertayê cîh digirê.

## Gelhenasî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Kanadayê
Kategorî:Kanada
Fort Saskatchewan

**For Saskatchewan**, bajarekî parêzgeha Albertaya Kanadayê ye li herêma bajarê mezin ya Edmontonê cîh digirê.

## Gelhenasî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Kanadayê
Kategorî:Kanada
Ecgberth keyê Wessexê

**Ecgberth** (771/775 - 839), anku **Ecgbert**, **Egbert** an **Ecgbriht** jî tê gotin, ji sala 802an heta mirina xwe di 839an de keyê Wessexê bû. Bavê wî Ealhmundê Kentî bû. Egberth di salên 870î de bi destê Offayê Merciayî û Beorhtricê Wessexî rezorê bi darê zorê ve qesra Charlemagne ku li Keyaniya Frankan bû,li vir ve hate sirgûnkirin. Lê Ecgbert, sala 802an de piştî mirina Beorhtricê vegeriya Wessexê û derket ser textê e.

## Çavkanî
* 
* Egbert's charters

* 
* 
* 
* Edwards, Heather (2004) ''Ecgberht'', Oxford Online Dictionary of National Biography
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorî:Hikûmdarên avaker
Kategorî:Jidayikbûn 770î
Kategorî:Key
Kategorî:Mirin 839
Grande Prairie

**Grande Prairie**, bajarekî parêzgeha Albertaya Kanadayê ye.

## Gelhenasî


## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Kanadayê
Lacombe

**Lacombe**, bajarekî herêma Albertaya Kanadayê ye.

## Gelhenasî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Kanadayê
Kûzeran

**Kûzeran**, navê yek ji bajarên li parêzgeha Kirmaşanê ye, ser bi Rojhilatê Kurdistanê ve. Girêdayî dewleta Îranê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên parêzgeha Kirmaşanê
Duncan

**Duncan**, bajarokekî herêma Kolumbiya Brîtanî ya Kanadayê ye û li girava Vancouverê cih digire.

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Kanadayê
Muhemmed Emîn Muînî

**Muhemmed Emîn Muînî** yek ji siyasetmedarê kurde û di Komara Kurdistanê de wek wezîrê karên derve dixebitî 

## Çavkanî
Ehmed Elahî

**Ehmed Elahî** siyasetmedarekî kurd e ku di Komara Kurdistanê de wek Wezîrê Darayiyê xebitîbû.

## Çavkanî

Kategorî:Komara Kurdistanê
Kategorî:Kurdên sedsala 20an
Kategorî:Kurdên Rojhilata Kurdistanê
Kategorî:Siyasetmedarên kurd
Ebdurehman Îlhanîzade

**Ebdurehman Îlhanîzade** yek ji siyasetmedarên kurde û di Komara Kurdistanê de wek wezîrê karên derve xebitîbû 

## Çavkanî

Kategorî:Komara Kurdistanê
Kategorî:Kurdên Rojhilata Kurdistanê
Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Rojhilatê Kurdistanê
Îsmaîl Îlhanîzade

**Îsmaîl Îlhanîzade** yek ji siyasetmedarên kurde û di Komara Kurdistanê de wek wezîrê rêyan xebitîbû 

## Çavkanî
Kerîm Ehmedeyn

**Kerîm Ehmedeyn** siyasetmedarekî kurd e ku di Komara Kurdistanê de wek wezîrê posta, telefon û telegraf xebitibû.

## Çavkanî
Menaf Kerîmî

**Menaf Kerîmî** (jdb. 1920, li Mehabadê, Rojhilatê Kurdistanê, Îran - 31 tîrmeh 2003, li Mehabadê), siyasetmedarekî kurd e û di hikûmeta Komara Kurdistanê de wek wezîrê perwerdehiyê xebitîbû .

## Çavkanî

Kategorî:Siyasetmedarên kurd
Xelîl Xûsrevî

**Xelîl Xûsrevî** yek ji siyasetmedarên kurde û di hikûmeta Komara Kurdistanê de wek wezîrê kar û xebatan xebitîbû 

## Çavkanî
Enderby

**Enderby**, bajarekî herêma Kolumbiya Brîtanî ya Kanadayê ye.

## Gelhenasî


## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Kanadayê
Mîr Cefer Baxirov

**Mîr Cefer Baxirov**(17 îlon 1896-7 gulan 1956) yek ji siyasetmedarên tirkê azerî ye. Di Komara Sosyalîst ya Sovyet ya Azerbaycanê de rêbereke sîyasî bû. Di avakirina Komara Kurdistanê de rola wî ya baş an xerab hebû.

## Mijarên têkildar
* Hikûmeta Neteweyî ya Azerbaycanê

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1896
Kategorî:Mirin 1956
Kategorî:Şoreşgerên azerî
Gundistana Şûy

**Gundistana Neran** navê herêmeke gundistanî ye li Herêma Navendî ya Şaristana Baneyê ku bi Şaristanê Baneyê ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kurdistanê ya Rojhilata Kurdistanê

## Çavkanî

Kategorî:Rojhilata Kurdistanê
Ezna

**Ezna**, navê yek ji bajarên li parêzgeha Luristanê ye, ser bi Rojhilatê Kurdistanê ve. Girêdayî dewleta Îranê ye.

## Çavkanî
Nanaimo

**Nanaimo**, bajarekî herêma Kolumbiya Brîtanîya Kanadayê yê.
## Gelhenasî
Di sala 1901an de, Nanaimo xwediyê 6,130 nişteciyan bû. Di hêjmara sala 2011an gelheya bajarê gihişte 83,810 kesa. Bi vî rengî li gorî serjimêriya 2006an rêjeya zêdebûna gelhe ji sedê 6,5% zêde bû. Di heman demê de hêjmara gelhe li Kolombiya Brîtanî jî, ji% 7.0 zêde bû.

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Kanadayê
Dergezîn (navçe)

**Dergezîn ** yek ji navçeyên Parêzgeha Hemedanê ye li Rojhilatê Kurdistanê ya girêdayî dewleta Îranê.Navenda vê navçeyê bajarê Dergezîn ye.

## Çavkanî

Kategorî:Navçeyên Hemedanê
Gundistana Çîn

**Gundistana Çîn** navê herêmeke gundistanî ye li Herêma Lodab ku bi Şaristana Buwêr Ehmed ve girêdayî ye. Herêm dikeve parêzgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed ya Rojhilata Kurdistanê

## Çavkanî

Kategorî:Rojhilata Kurdistanê
Lodab (nahiye)

**Lodab**, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Buwêr Ehmed ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed a Rojhilata Kurdistanê.

## Dabeşkirina herêmî
* Gundistana Lodab
* Gundistana Çîn
Bajar: Gerab Soflî

## Çavkanî

Kategorî:Rojhilata Kurdistanê
Heşxelî

**Hacîxelîl**, **Heşxelî** (, bi tirkî: Hacıhalil) gundeki ser bi navçeya Xursina Erzîromê ye. 32 km ji Xursin û 118 km ji navenda bajarê Erzîromê durtir e. Hejmara kesên tê da dijîn 1.243 kes e. Gund bi çanda xwe ya kurdewarî navdar e.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Pasîna Jêr
Behmeî Germsîrî (navçe)

**Herêma Navendî ya Şaristana Behmeî**, yek ji herêmên ku bi Şaristana Behmeî ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed a Rojhilata Kurdistanê.

## Dabeşkirina herêmî
* Gundistana Behmeî Germsîrî Bakurî
* Gundistana Serasyabî Yusefî

## Çavkanî

Kategorî:Rojhilata Kurdistanê
Penticton

**Penticton**, bajarekî herêma Kolumbiya Brîtanîya Kanadayê yê.
## Gelhenasî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Kanadayê
Victoria

**Victoria**, bajarekî ser bi herêma Kolumbiya Brîtanî ya welatê Kanadayê ve.
## Gelhenasî

**Victoria** .

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Kanadayê
Dauphin

**Duaphin**, bajarekî herêma Manitobaya Kanadayê yê.
## Gelhenasî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Kanadayê
Dieppe

**Dieppe**, bajarekî herêma New Brunswicka Kanadayê ye.

## Gelhenasî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Kanadayê
Lîkek

**Gerab Soflî**, navê yek ji bajarên li parêzgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmedê ye, ser bi Rojhilatê Kurdistanê ve. Girêdayî dewleta Îranê ye.

## Çavkanî
Navenda Şaristana Dena (navçe)

**Herêma Navendî ya Şaristana Dena**, yek ji herêmên ku bi Şaristana Dena ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed a Rojhilata Kurdistanê.

## Dabeşkirina herêmî
* Gundistana Dena
* Gundistana Tutî Nede
:Bajar:Sîsext

## Çavkanî

Kategorî:Kûgîluyî û Buwêr Ehmed (parêzgeh)
Çîtab

**Çîtab**, yek ji bajarên parêzgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmedê ye, ser bi Rojhilatê Kurdistanê ve li Îranê.

## Çavkanî
Gundistana Kefşkenan

**Gundistana Kefşkenan** navê herêmeke gundistanî ye li Herêma Navendî ya Şaristana Behmeî ku bi Şaristana Behmeî ve girêdayî ye. Herêm dikeve parêzgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed ya Rojhilata Kurdistanê

## Çavkanî

Kategorî:Rojhilata Kurdistanê
Navenda navçeya Kûgîluyî (nahiye)

**Herêma Navendî ya Şaristana Kûgîluyî**, yek ji herêmên ku bi Şaristana Kûgîluyî ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed a Rojhilata Kurdistanê.

## Dabeşkirina herêmî
* Gundistana Dehdeşt Rojhilatî
* Gundistana Dehdeşt Rojavayî
* Gundistana Doşmenzeyarî
Bajar: Dehdeşt

## Çavkanî

Kategorî:Rojhilata Kurdistanê
Suq (nahiye)

**Suq**, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Kûgîluyî ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed a Rojhilata Kurdistanê.

## Dabeşkirina herêmî
* Gundistana Teybî Germsîrî Başûrî
* Gundistana Rak
Bajar: Suq

## Çavkanî

Kategorî:Rojhilata Kurdistanê
Mîrê min - Gelyê Zîlan (albûm)

**Mîrê min - Gelyê Zîlan** albûma dengbêjê kurd Kawîsê Mîlanî ye. Albûm ji heşt stranan pêk tê û di 2006an de ji aliyê Çağdaş Kasetçilik ve hat çêkirin.

## Stranên albûmê
# Mîrê min
# Hesîrê Gelyê Zîlan (Hesîrê Geliyê Zîlan)
# Dewrane
# Kewê
# Alîko lo lawo
# Bavê Şukrî
# Koçera Reşê
# Heyle Nurê

## Çavkanî

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên kurdî
Evîna Feqiyê Teyran (albûm)

**Evîna Feqiyê Teyran** albûma hunermendê ermen Aram Dîkran e. Albûm ji deh stranan pêk tê û ji aliyê Mîr Musikverlag (Düsseldorf, Almanya) û Kom Müzik Yapım (Stembol, Tirkiye) ve hat çêkirin.

## Stranên albûmê
# Ay dilberê
# Zînê
# Bilbilo
# Xemilî Zozan
# Nînaqan
# Bêbextî
# Te ez kal kirim
# Sebra dila
# Şev çû
# Zerya min

## Çavkanî

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên kurdî
Bavê Koroxlî (albûm)

**Bavê Koroxlî** albûma hunermenda kurd Ayşe Şan e. Albûm ji 11 stranan pêk tê û ji aliyê Aşanlar Müzik Yapım ve hat çêkirin.

## Stranên albûmê
# Were bêmal
# Dilo ez bimrim
# Bavê Koroxlî
# Were pêşmergê me
# Rinda min
# Hêlîcan
# Lê lê Eyşanê
# Yar Meyremê
# Ax lê kinê
# Xirabo
# Leylo leylo ziravê

## Çavkanî

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên kurdî
Xerîb im dayê (albûm)

**Xerîb im dayê** (Xerîbim dayê) albûma hunermenda kurd Ayşe Şan e. Albûm ji 16 stranan pêk tê û ji aliyê Çağdaş ve hat çêkirin.

## Stranên albûmê
# Yar qederê
# Wele te nastînim
# Berîvanê
# Ximximê torîvan
# Yara min
# Koçerê
# Xerîb im dayê
# Lawikê Metînî
# Meyro
# Bêmal
# Govend ranabe
# Yadê rebenê
# Lê lê Ximşê
# Bavê Seyro
# Xezalê
# Heseniko

## Çavkanî

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên kurdî
Oy delal - Hepsa Diyarbekir (albûm)

**Oy delal - Hepsa Diyarbekir** albûma hunermenda kurd Ayşe Şan e. Albûm ji 11 stranan pêk tê û ji aliyê Aşanlar ve hat çêkirin.

## Stranên albûmê
# Oy delal
# Memo Zînê
# Ay lê wesê
# Hepsa Diyarbekir
# Zerî heyran
# Hawar dayê
# Yar Meyremê
# Hawar derdo
# Bavê Ferat
# Bavê Koroxlî
# Dilo ez bimrim

## Çavkanî

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên kurdî
Qomasor

**Qomasor**, **Qomesor** (, gundeki mezin e bi ser bajarê Erzîromê û navçeya Xursinê ve ye. 71 km ji Erzîromê û 16 km ji Xursinê durtir e. Gund pir mezin e. Destpêka sedsala 20em di nava gund de kurd û fileh (ermen) tev dijiyan. Piştî şerê cîhanî yê yekem fileh çûne Ermenistanê. Aniha kurdên redkî tê da dijîn. Hejmara şeniyê gundê Qomasorê li gorî jimartina sala 2000î, 2.109 kes e.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Pasîna Jêr
Todewêran

**Todewêran**, **Tuduveren** (, , bi tirkî: Kükürtlü), gundekî bi ser bajarê Erzîromê û navçeya Xursinê ve ye. 100 km ji Erzîrom e û 24 km ji navenda navçeya Xursin durtir e. Li gorî jimartina sala 2000, 411 kes tê da dijîn. Di sedsala 20em di nava gund kurd û fileh (ermen) tev dijiyan. Piştî şerê cîhanî yê yekem fileh çûne Ermenistanê. Xelkê Todewêranê ji berega cemaldîniyan e.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Pasîna Jêr
Qasimo (albûm)

**Qasimo** albûma hunermenda kurd Aslîka Qadir e. Albûm ji 16 stranan pêk tê û di sala 2001ê de ji aliyê Kom Müzik Yapım a Stembolê ve hate çêkirin.

## Stranên albûmê
# Dolavê, gelêrî
# Keçikê canê, gelêrî
# Bedew û qesengê te me, tekst û gotin: Mîkayilê Reşîd; muzîk: Egîdê Cimo.
# Qasimo, gelêrî
# Zêr zeynemê, gelêrî
# Hey delal, gelêrî
# Xezal, gotin û muzîk: Qadirê Emir (bavê wê)
# Enst
# Tu dizanî, gelêrî
# Neçe avê, gelêrî
# Loy li min (ha sive ye), gelêrî
# Lê lê dayikê, gelêrî
# Bejinê, gelêrî
# Gulîzer, gelêrî
# Em tenê mane
# Rom xayîn e, gotin û muzîk: Egîdê Cimo

## Çavkanî

Kategorî:Albûmên kurdî
Qadîcelal

**Qadîcelal** (, bi tirkî: Kadıcelal), yek ji gundên bajarê Erzîromê û navçeya Xursinê ye. 107 km ji navenda bajarê Erzîromê û 28 km navçeya Xursin durtir e. Li gorî jimartina sala 2000î, 657 kes tê da dijîn. Qadîcelal gunde dengbêjê navdar ê Mistefayê Xelle Heyran e.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Pasîna Jêr
Qazîcelal

**Qazîcelal**, (bi tirkî: *Kadicelal*), gunde kî bi ser Xursina Erzîromê be ye û 107&nbsp;km jî navenda bajarê Erzîromê û 28&nbsp;km jinavçeya Xursin dûr e. Li gorî jimartina sala 2000an hêjmara gelhe ya gund 657 kes e. Qazîcelal gunde Dengbêjê navdar Mistefaye Xelle Heyran e.
Yûzwêran

**Yûzwêran**, **Yozwêran** (, , bi tirkî: *Yüzören*), yek ji gundên bajarê Erzîromê û navçeya Xursinê ye. Li gorî jimartina sala 2000a 388 kes tê da dijîn. Li destpêka sedsala 20em di nava gund da kurd û ermen tev dijîyan. Piştî şerê cîhanî yê yekem ermen çûne Ermenistanê. Niha tenê kurd tê da dijîn.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Pasîna Jêr
Ebûlebas Îranşehrî

**Ebûlebasê Îranşehrî** (), **Ebûlebas Elîranşehrî** yan jî **Hekîmê Îranşehrî** (), fîlozof, matematîknas, zanyarê xwezayî û yê dîroka dîn, stêrnas û nivîskarek fars bû.

## Çavkanî

Kategorî:Kesên sedsala 9an
Kategorî:Matematîknasên faris
Kategorî:Stêrnasên faris
Beorhtricê Wessexî

**Beorhtric**(802'yan de mir), anku **Brihtric**; tê wateya * Desthilatdarê Rewneqdar* .Ji sala 786'an heta 802'yan desthilatdariya Keyaniya Wessexê kir. Lê belê  hêz di destê xezûra wî û jina wî bû. Beorhtric cîgirê Cynewulfê Wessexî bû. Navê dê û bavê wî nayê zanîn lê belê Kronîkên Anglo-Saksonan angaşt dike ku ew ji nifşa Cerdicê bû.
thumb
Di sala 786'an de,Cynewulf ji aliyê Cyneheard ve hate kuştin. Cyneheard piştî wî zûka mir.

Kategorî:Jidayikbûn sedsala 8an
Kategorî:Mirin 802
Dogonbedan

**Dogonbedan**, navê yek ji bajarên li parêzgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmedê ye, ser bi Rojhilatê Kurdistanê ve. Girêdayî dewleta Îranê ye. Girêdayî Herêma Navendî ya Şaristana Kûgîluyîe.

## Çavkanî
Geçsaran (nahiye)

**Bexşê Geçsaran**, yek ji herêmên ku bi Şaristana Geçsaran ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed a Rojhilata Kurdistanê

## Dabeşkirina herêmî
Ji çar gundistanan û bajarekî pêk tê 
* Îmamzade Cefer
* Buwêrehmedî Germsîrî
* Bîbî Hekîme
* Lîşter
:Bajar: Dogonbedan

## Çavkanî

Kategorî:Rojhilata Kurdistanê
Îmamzade Cefer (gundistan)

**Gundistana Îmamzade Cefer** navê herêmeke gundistanî ye li Geçsaran (navçe) ku bi Şaristana Geçsaran ve girêdayî ye. Herêm dikeve nav parêzgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed ya Rojhilata Kurdistanê

## Çavkanî

Kategorî:Rojhilata Kurdistanê
Brockville

**Brockville**, bajarekî herêma Ontarioya Kanadayê yê.

## Gelhenasî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Ontarioyê
Cambridge, Ontario

**Cambridge**, bajarekî herêma Ontarioya Kanadayê ye.

## Rêjeya etnîkî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Ontarioyê
Cambridge (cudakirin)

* **[[Cambridge]]** bajarekî Ingilistanê
* **[[Cambridge, Ontario]]** bajarekî Kenedayê
* **[[Zanîngeha Cambridge]]** zanîngeheke Ingilistanê
Trîatlon

**Trîatlon** cureyekî werzişê hevgirtî ye ku ji sê bûyeran pêk tê yek li dû yek bêyî ku bêhnvedan di navbera wan de hebe. Pirr caran ew avjenî (melevanî) û bisîklet û bezîn in.

Qonaxên pêşbaziyê avjenî, qada derbasbûna yekem; duçerxesiwarî, qada derbasbûna duyem û bazdan in. Dûrahiya her yek ji van qonaxan li gorî celebê nijadê diguhere. Trîatlon ya çûye di nava yariyên olîmpî de her ji sala 2000ê were.

Êk ji trîatlonên here navdar eve ye Trîatlona Ironman, ku divê bo du mîlan avjenî û paysikil bû 100 mîlan û paşî maraton jî bo bezînê.

## Çavkanî


Kategorî:Werziş
Kategorî:Werzişên ferdî
Lejyona Cihûyan

**Lejyona Cihûyan** (1917–1921) legyonek nefermî ya di navbera 38-42 xulaman, ku li Brîtanya Mezin kar kir da ku li dijî eskerên Împeratoriya Osmanî yên li Filistînê di Cihana Yekem de şer bike.
Dîroka ramana aborî

**Dîroka ramana** ***aborî*** ji destpêka sedsalan heya roja îro bi ramyarî û teoriyên cûda re derbarê *[[aboriya siyasî]]* û *aboriyê de* mijul dibe. Dîroka ramana aborî gelek dibistanên cûda yên ramana aborî digire . Ramînerê Yewnanî Arîstoteles pirsa hunera çêkirina drav çi ye û gelo divê mal ji hêla dewletê ve be yan bi rêgezên taybetî be dike. Di demên navîn de, Thomas Aquinas got ku firotina hilberên bi bihayê adîl pêdivîyek exlaqî ye.

Tezîsên ramyarê Brîtanî Adam Smith gelek caran ji Wealth of Nations (1776) re bingeha aboriya nûjen binav kir. Hêza laşî ya ramanên Adam Smith, nemaze ji Sedsala 18- an a Fîzîkokratan, pir ramanên wî di binî de digire . Pirtûka Wealth of Nations diyar dike ku guherînên mezin di dema Şoreşa pîşesaziyê de di warê aborî de ne. Piştî Smith, Thomas Malthus, Jean-Baptiste Say, David Ricardo û John Stuart Mill wekî aborînasên Klasîk domand. Wan lêkolîn hebûna xwedanxanî, kapîtalîst û çîna karker, dabeşkirina dahata neteweyî û bandora wan li bazirganî û gelheya navneteweyî. Li London, Karl Marx pergala kapîtalîst wekî mirovên mêtinger û pênase û rexne kir. Di salên 1870-an de, destpêkên aboriya neoklasîkî gihîştina pezê xwe, û serî li prensîpên matematîkî û zanistiyê dan.

Kategorî:Aboriya siyasî
Kategorî:Aborî
Kategorî:Dîrok
Kategorî:Dîroka zanistê li gorî disîplînan
Destpêka Dema Nûjen

**Serdema nûjen** a serdema di navbera dawiya Serdema Navîn de di dîroka Ewropî û Şoreşa pîşesaziyê de ye. Di vê çerçovê de, serdema nûjen ya serdema navîn dora sê sedsalan ji nîvê duyemîn ê 15'ê û nîvê duyemîn ê sedsala 18'an vedigire.

## Bûyerên diyarker ên serdemê

* 1444 – Kovara çapkirinê ya Gutenberg.
* 1453 – Serkeftina Osmanî ya Konstantînopolîs.
* 1485 – Mirina qiralê Îngilistan , III. Richard.
* 1486 – Weşandina *900* pirtûkên Giovanni Pico della Mirandola.
* 1492 – Lêgerînerê Italî-Portekîz, Krîstofor Kolumbus, perestgehê kifş kir, ku paşê dê were binavkirin Amerîka (Di heman salê de, Garnata, dewleta dawîn Endulusî li Spanyayê, çend meh beriya ku dest pê bike ket nav hevalbendiya Spanî-Katalanî.
* 1517 – Martin Luther Tevgera Reform dest pê dike.
* 1532 – Pirtûka Mîr bi dest Machiavelli hate çap kirin.
* 1545 – Civata Trento civiya.


Kategorî:Dîrok
Kategorî:Dîroka cîhanê
Kategorî:Dîroka Ewropayê li gorî serdeman
Kategorî:Sedsala 17an li Ewropayê
Kategorî:Sedsala 15an li Ewropayê
Kategorî:Sedsala 16an li Ewropayê
Kategorî:Sedsala 18an li Ewropayê
Kategorî:Serdema Nû
Kategorî:Serdemên dîrokê
Zanistên civakî

**Zanistên civakî** yek ji şaxên zanistê ye ku têkiliyên di navbera kesan û têkiliyên di navbera civakan de lêkolînên dike. Ev têgîn berê ji bo qada sosyolojiyê, "zanista civakê" ya orîjînal a ku di sedsala 18an de hatiye damezrandin û hatiye bikar anîn. Têgeh di roja îro de ligel sosyolojiyê, dîsîplînên akademîk ên cihêreng vedihewîne ku di nav wan de antropolojî, arkeolojî, aborî, erdnîgariya mirovî, zimannasî, zanistiya rêveberiyê, zanistiya ragihandinê, psîkolojî û zanistên siyasî hene.

Zanyarên civakî yên pozîtîvîst metodên dişibin ku di zanistên xwezayî de têne bikar anîn wekî amûreke ji bo têgihîştina civakan bikar tînin û ji ber vê yekê zanistê di wateya wê ya nûjen a îro de pênase dikin. Berevajiya vê zanyarên civakî yên şirovekar yan jî zanyarên spekulatîf dibe ku rexneya civakî yan şîroveya sembolîk bikar bînin ji xeynî avakirina teoriyên bi awayekî empirîkî yên sembolîk û bi vî rengî zanistê di wateya wê ya berfireh de dinirxînin. Di pratîka akademîk a nûjen de lêkolîner bi gelemperî eklektîk in ku gelek metodolojiyan bikar tînin (mînak; bi berhevkirina lêkolînên hejmarî û kalîteyî).

Li gel mezinkirina şaxên navbêna navdêran, û tixûbên di navbera zanistên civakî û zanyariyên ne-civakî de bi piranî bêzar bûne; *neuropsychology* dikare mînakek vê be.

## Zanistên civakî
Di bin sernavê Zanistên Civakî de, şaxên zanistiyê yên li jêr hatine rêzkirin bi gelemperî têne vekolîn kirin. Lê belê, dibe ku hin ji van parçeyan di bin komên dîsîplîna akademîk de bin.

* Zanistên ragihandinê
* Aborî
* Zanistên Perwerde
* Erdnîgarî (mirovî, aborî, civakî, siyasî, çandî)
* Zanistên dîrokê
** Dîrok
** arkelojî
** paleografi
** Jenolojî
* Numismatic
* têkiliyên navneteweyî
* Zimannasî
* Siyasetnasî
* Karê civakî
* Derûnnasî
* Muzîknasî
* Fîlolojî
* Dadwerî
* Etnografî
* Karwerî
* Krîmînolojî
* dîroka hunerê
* Felsefe
* Civaknasî
* Mirovnasî (Civakî û culturalandî)
* Mafên mirovan
* Etnolojî
* Demografî
* Olnasî
* Kronolojî

## Çavkanî

civakî
civakî
Eusebios

**Eusebius**( **c** . 263 - 339?  ) (Yewnanî: Εὐσέβιος τῆς Καισαρείας, Eusébios tés Kaisareías) (bi gelemperî wekî *Eusebius Pamphili,* an " Pamphilus '(heval) Eusebius" tê zanîn)

Ew di sala 314-an de li Bûyîna Maritima bû . Bi gelemperî, ew ji ber sedemên tomara xwe li ser Dêrên Xiristiyaniya Xiristiyan û nemaze xebata wî li ser *Kronîk* û *Dîroka Olî*, damezrînerê Church Historiography tê hesibandin. Anavkaniyek berê ya Hegesippus, ya ku wî jê re dîroka dêrê vedigire, sax maye.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf201.toc.html
* http://www.tertullian.org/fathers/eusebius_martyrs.htm
* http://www.documentacatholicaomnia.eu/20_30_0265-0339-_eusebius_caesariensis,_sanctus.html
* http://www.newadvent.org/cathen/05617b.htm "Eusebius"
* http://www.tertullian.org/rpearse/eusebius/ Eusebius
* http://www.earlychurch.org.uk/eusebius.php
* http://www.fourthcentury.com/index.php/eusebius-chart

Kategorî:Dîn
Kategorî:Dîrok
Kategorî:Jidayikbûn 260î
Kategorî:Mirin 339
Hamilton

**Hamilton**, bajarekî herêma Ontarioya Kanadayê ye.
## Gelhenasî

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1810î li Kanadayê
Kategorî:Bajarên Ontarioyê
Serfaryab (nahiye)

**Bexşê Serfaryab**, yek ji herêmên ku bi Şaristana Çeram ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed a Rojhilata Kurdistanê.

## Dabeşkirina herêmî
Ji du gundistanan û bajarekî pêk tê 
* Serfaryab (gundistan)
* Poşte Zîlayî (gundistan)
:Bajar: Serfaryab

## Çavkanî
Dîroka Rûsyayê

**Dîroka Rûsyayê** bi Slavên Rojhilatî dest pê dike. Kêmasî li ser dîroka rûsan beriya sala 864-an tê zanîn, dema ku alfabeya kîrîl hate kifş kirin. Mîrîtiya Kiev , yekem dewleta mezin a ku ji hêla rûsan ve hate damezrandin, ji hêla dagirkirina Mongolan ve di sedsala 13-an de hate hilweşandin. Mîrîtiya Moscow , ku di sedsala 14-an de hate damezirandin, bi demê re pêş ket û di sedsala 16-an de bû Çarîtî ya Rûsyayê . Vê Çarîtî di sedsala 18- an de bihêztir kir û Împaratoriya Rusya ava kir .

Dema ku Rûsya Şerê Cîhana Yekemîn şer dikir, Bolşewîkan, ku ji monarşiyê nerazî bûn, Şoreşa Çiriya Pêşîn sala 1917 çêkir, girseya karkeran û gundiyan bi xwe re kişand in. Piştî vê tarîxê, Rûsya avahiyek dewletek bingehîn a ku li ser bingeha sosyalîzmê ava kir. Ew Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst îlan kir, ku tê de gelek dewletên ku kolonyalîstên Împaratoriya Rûsya ya berê bûn. Şerê Cîhanî yê Duyem bi salan şopand. Yekîtiya Soviyetê, bi serokatiya Rûsya, Peymana Warsaw bi gelek dewletan re li Ewropaya Rojhilat îmze kir û serokatiya Bloka rojhilatê kir . Welatên Bloka Rojavayê jî rêxistina NATO saz kirin. Lêbelê, Bloka Rojhilat, ya ku li pişt Bloka Rojavayî ji hêla aborî û çekdarî ve ye, di salên 1990-an de têk çû. Vê perçebûnê ji hêla Yekîtiya Sovyetê bixwe jî ketibû dû hev. Hemî komarparêzên Soviyet serxwebûna xwe yek bi yek îlan kirin. Di Kanûn 1991 de, Komara Sosyalîsta Federasyona Sovyetê ya Rûsyayê welatek serbixwe bû û Federasyona Rûsyayê ava kir.

## Çavkanî


Kategorî:Rûs
Kategorî:Rûsya (herêm)
Pax Romana

[rast|thumb|250x250px| Erdên herî mezin ên ku împeraratoriya Romayê bi bidestxistina [Traianus|Traianus re gihîştin ]]
**** (27 BZ - 180 PZ) bi latînî tê wateya *Aşitiya Romê*. Ew ji bo serdema aramî ya dirêj a împeratoriya Romê tê bikaranîn. Ev gotin ji hevahengiya carinan hişk a serokên serhildêr û dewletên ku di navbera wan de di bin serweriya erî û zagonên Romî de şer dike de derket. Augustus Caesar, serokê li Romayê yê ku "" peyda kir.

## Taybetmendî
Di vê demê de, Romayiyan hêj şerê dewletên cîran û eşîrên, nemaze eşîrên Germiyan û Farisan berdewam kirin. Di heman demê de, aloziya siyasî di nav malbatên rû spî de berdewam kir. Lêbelê, "" serdemek aramî ya li Romayê ye, ne jî şerên medenî yên mezin hebûn ku bi berdewamî dişewitin mîna di sedsala 3-an AD.

Tê texmîn kirin ku ew serdema bi ragihandina dawiya "Civilerê Navxweyî yê Mezin ê Roman" di sedsala 1-an B.Z di 27 B.Z de dest pê kiriye, û mirina Împerator Marcus Aurelius di 180-an de qedand an mirina kurê wî Commodus 192-an. Di vê heyamê de, bazirganiya li Romayê bêyî ku ji aliyê piratîkan ve were asteng kirin an jî ji hêla hêzên dijmin ve hatibe talan kirin hate kirin. Lêbelê, aştî her gav neda. Her çend serhildan bi gelemperî xuya dikirin, ew tavilê hatin tepisandin. Ji bo nimûne, eşîrên Brîtanî (Boudica û Iceni) li dijî desthilata Roman mirovkuj serî hilda di 60 bz de, û bi kêmî ve 150,000 kes, mirin ji bilî ji bo wan kesên ku sworded û birçîna bûn piştî Brîtanya Mezin têkçûna.

Wekî din, di vê demê de pevçûn û serketinên Roman li her du sînoran berdewam kirin. Traianus di serdema hukumdariya xwe de bi Farisan re di nav têkoşînek cidî de bû, û hema hema hemî deh salên dawîn a serdema Marcus Aurelius derbas kir, parastina helwestên împeratoriyê. Bi rastî, meriv dikare bibêje ku Romê li seranserê  di pevçûnê de ye. Lêbelê, dewletên navxweyî bi piranî ji şeran dûr bûn, da ku di nav împeratoriyê de wêneya aşitiyê biser bikeve.

## "Pênc Împeratorên Mezin" ên
[rast|thumb|152x152px| [Nerua ]]
[rast|thumb|133x133px| [Traianus ]]
[rast|thumb|118x118px| [Hadrianus ]]
[thumb|133x133px| [Antoninus Pius ]]

* Nerua
* Traianus
* Hadrianus
* Antoninus Pius
* Marcus Aurelius

## Girêdanên derve

* www.unrv.com/early-empire/pax-romana.php 
* Pax Romana koma nîqaşê

Kategorî:Augustus
Kategorî:Dîrok
Kategorî:Împeratoriya Romê
Serfaryab

**Serfaryab**, navê yek ji bajarên li parêzgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmedê ye, ser bi Rojhilatê Kurdistanê ve. Girêdayî dewleta Îranê ye. Di nav bexşa Serfaryab de ye.

## Çavkanî
Çeram (gundistan)

**Gundistana Çeram** navê herêmeke gundistanî ye li Çeram (bexş) ku bi Şaristana Çeram ve girêdayî ye. Herêm dikeve nav parêzgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed ya Rojhilata Kurdistanê.

## Çavkanî

Kategorî:Rojhilata Kurdistanê
Bûstan (nahiye)

**Bexşê Bûstan**, yek ji herêmên ku bi Şaristana Başt ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed a Rojhilata Kurdistanê.

## Dabeşkirina herêmî
* Babuyî (gundistan)
* Telxab (gundistan)

## Çavkanî

Kategorî:Kûgîluyî û Buwêr Ehmed (parêzgeh)
Şoreşa Sipî

**Şoreşa Sipî** li sala 1963yê Şahê Îranê îlan kir. Bi dûçûna wê paketê ax û zevîyên di bin kontrola mollayên Şîî de xist nav malên dewletê.

## Sedemên şoreşê

## Encamên şoreşê

## Çavkanî

Kategorî:Mohammad Reza Pehlewî
Kategorî:Sedsala 20an li Îranê
Kategorî:Şoreşa Îslamî ya Îranê
Kategorî:1963 li Îranê
Ebulhesen Benisedr

**Ebulhesen Benisedr** (1933-2021) yek ji siyasetmedarên îranî ye.

## Jiyana siyasî
Di tîrmeha 1979ê de di hikûmeta demkî ya Îranê de wek cîgirê wezîrê aboriyê dixebite. Di heman salê de hikûmeta demkî rûdixe û hikûmeta konseya şoreşger ava dibe, di vê hikûmetê de jî wek wezîrê aboriyê dixebite. Bi xebatên xwe û sekna xwe ve tesîra bêalîbûna xwe mezin dike. Di reşemeha 1980ê de hilbijartinên serokkomariyê çêdibe û di encamê de wek yekemîn serokkomarê Îranê tê hilbijartin. Lê Xumênî ji bo biryardanê li ser wî bû. Têkiliya Benîsedr û rêxistinên şoreşger û çepgiran gelek xurt bû û ev dibû sedema nakokiyan di navbera Benîsedr û Xumênî de. Micahidên Gel ên Îranê piştgriya xwe ji bo Benîsedr didaxûyîne û ev jî dibe dawî anîna serokkomariya Benîsedr ji aliyê Xumênî ve

## Çavkanî

Kategorî:Dîlgirtina Tehranê

Kategorî:Jidayikbûn 1933
Kategorî:Kesên ji Hemedanê
Kategorî:Mirin 2021
Cornwall

**Cornwall** () an jî bi zimanê kornî **Kernow** ([ˈkɛrnɔʊ], [ˈkɛrnɔ]), dever û welatekî dîrokî yê Înglistanê (Keyaniya Yekbûyî) ye. 

## Erdnîgarî
Cornwall li girava Brîtanya Mezin, li Okyanûsa Atlantîk nîvgiravek e. Li bakurê Deryaya Keltî heye. Li başûr Lamanş heye. 

## Niştecihên Cornwallê
Niştecihên Cornwallê wek kornî yan *Cornish* tên nasîn. Berê, kornî xwedî zimanekî keltî yê bi navê *kernowek* (zimanê kornî) bûn.

## Wêne

Customs House Quay (26373195405).jpg|Gumrika kevn li bendera Falmouthê.
RB 20180726 St Michaels Mount Cornwall 54 (cropped).jpg|St Michael's Mount
Tin mine near St Agnes 2.JPG|Kaneke pîl a berê li St Agnesê
St Teath, Delabole slate yard - geograph.org.uk - 934449.jpg|Kevirê kornî (*slate*)

Truro Cathedral 7.jpg|Dêra Truroyê
St Germans Church.jpg|Dêra St German
St Andrew's Church in Calstock.jpg|Dêra St Andrew
St. Mary Magdalen, Launceston, Cornwall - geograph.org.uk - 1730130.jpg|Dêra St Mary Magdalene
St Austell Snow 030209 011.jpg|{{Ill|Dêra Holy Trinity
St. Ives Parish Church.jpg|Dêra {{Ill|St Ia, li St Ives
St Petroc's Church, Bodmin - geograph.org.uk - 51028.jpg|Dêra St Petroc, Bodmin

Cotehele, house from courtyard.jpg|Cotehele
Trerice neu korr.jpg|Trerice


## Çavkanî

Kategorî:Keyaniyên berê
Kategorî:Wîlayetên Înglistanê
Merivên reben (pirtûk)

**Merivên reben** (bi rûsî: Бедные люди, *Bedniye lyûdî*)) yekem romana nivîskarê rûsî Fyodor Dostoyevskî ye. Romana nameyî di navbera 1844 û 1845 de hate nivîsandin û navdariya Dostoyevskî damezrand. Ew gihîşte xwendevaniyeke bêhêz a gelemperî û ji hêla rexnegirên nûjen ên bandor ên wekî Vîssarîon Grîgoryevîç Belînskî ve bi çoşdarî re jî hate pêşwazkirin. Ew yekem car di sala 1846an de di kovara Peterburgski Sbornik de hate çapandin.

## Wergera zimanê kurdî
*Merivên reben* di 1991ê de ji hêla Hesenê Metê ve hate wergerandin û ji nav çapên Weşanên Welat ve li Stockholma Swêdê hate der.

## Çavkanî

Kategorî:Pirtûk
Kategorî:Romanên Fyodor Dostoyevskî
Kitchener

**Kitchener**, bajarekî herêma Ontarioya Kanadayê ye.
## Gelhenasî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Ontarioyê
Windsor

__NOTOC__

* Windsor, Ontario, bajarekî li Kanadayê.
* Windsor (malbat), Malbatekî mîrî li Keyaniya Yekbûyî
Abamectin

## Abamectin

abamectin bi berfirehî wek petkujî Û dermanê derxistê kirman tê bikar anîn.

## Navên Bazirganî

di nav ticaretê ; Abba, Abathor, Affirm, Agri-Mek, Avid, Dynamec, Epi-Mek, Genesis Horse Wormer, Reaper, Termictine 5%, Vertimec, CAM-MEK 1.8% EC (cam for agrochemicals), Zephyr û Cure 1.8 EC dihundirîne.

## Bikar Anîn
Abamectinê li cem beytaran jî wek helmintkuj tê bikar anîn.