Kûze

**Kûze** an **kûje** (*Mustelidae*), famîleyekî guhandarên goştxwer tewr mestir ji binekoma guhandarên dirûvê kûçikan (*Caniformia*) e.

## Şayes
Gelek guhertoyên di mezinahî û reftara kûzeyan çêdibin. **Kûzik** (*Mustela nivalis*) pir ne mestir e ji mişkan, lê dirêjiya kûjeyê avî ya girse digihîje ta 2.4 m û giraniya kûjeyê avî ya deryayê digihîje 45 kg.
Teviya van guhertoyan, lê kûzeyan di çend taybetmendiyên gelemperî tevkarî dikin. Kûze guhandarekî biçûk e bi lingên kurt, kurkên stûr û guhên kin û glover. Kûze canewerekî bi tenê dijî, şevger û dirêjiya salê çalak e.
Ji xeynî kûjeyê avî ya deryayê ve, kûze bîn an bihinên tûj û xurt ji toşpiyê qûna xwe peyda dike ji bo îşaretkirina zayendî û nîşankirina sînorên herêmê xwe.

## Bikaranînên mirov

Xanimek e bi banevankekî" (bi rastî ev fisteq e
Mirov dikanibû çend cureyên kûzeyan kedî bike ji mêj ve wek fisteqê kedî (*Mustela putorius furo*) û xedî bike ji bo bazirganiya kurkê wan bi nirx wek vîzonê deryayê (*Neovison macrodon*)(nemabûyî), vîzonê Amerîkayê (Neovison vison) û mînkê Ewropyayê (*Mustela lutreola*).

## Sîstematîk

### Dabeşandina klasîk
Famîleya kûzeyan ji 2 binefamîleyan , 22 cinsan û 57 cureyên mayî çêdibe gor dabeşandinek e kevin:

;**Binefamîleya [[Mustelinae]]**
** Cinsê *[[Arctonyx]]*
*** *Arctonyx collaris*
** Cinsê *Eira*
*** *Eira barbara*
** Cinsê *[[Galictis]]*
*** *Galictis vittata*
*** *Galictis cuja*
** Cinsê *[[Xwere|Gulo]]*
*** * [[Xwere|Gulo gulo]]*
** Cinsê *[[Ictonyx]]*
*** * Ictonyx striatus*
*** *Ictonyx libycus*
** Cinsê *[[Lyncodon]]*
*** *Lyncodon patagonicus*
** Cinsê *[[Marten|Martes]]*
*** " Martes americana*
*** * Martes flavigula*
*** [[Bokenge]], * Martes foina*
*** * Martes gwatkinsii*
*** * Martes martes*
*** * Martes melampus*
*** * Martes pennanti*
*** * Martes zibellina*
** Cinsê *Meles*
*** * Meles anakuma*
*** * Meles leucurus*
*** * Meles meles*
** 'Cinsê '[[Mellivora]]*
*** * Mellivora capensis*
** Cinsê *[[Melogale]]*
*** * Melogale everetti*
*** * Melogale moschata*
*** *Melogale orientalis*
*** " Melogale personata*
*** * Melogale cucphuongensis*
** Cinsê *Mustela*
*** *Mustela africana*
*** *Mustela altaica*
*** [[Banevank]] * Mustela erminea*
*** * Mustela eversmannii*
*** * Mustela felipei*
*** * Mustela frenata*
*** * Mustela itatsi*
*** * Mustela kathiah*
*** * Mustela lutreola*
*** * Mustela lutreolina*
*** * Mustela nigripes*
*** * Mustela nivalis*
*** * Mustela nudipes*
*** * Mustela putorius*
**** *Mustela putorius furo*
*** * Mustela sibirica*
*** *Mustela strigidorsa*
*** *Mustela subpalmata*
** Cinsê *Neovison*
*** *Neovison vison*
*** *Neovison macrodon* (di sedsala 19 an [[nemabûyî|†]])
** Cinsê *Poecilogale*
*** *Poecilogale albinucha*
** Cinsê *Taxidea*
*** *Taxida taxus*
** Cinsê *Vormela*
*** *Vormela peregusna*

;*'Binefamîleya Lutrinae**
** Cinsê ''[[Aonyx]]''
*** ''Aonyx capensis''
*** ''Aonyx cinerea''
** Cinsê ''[[Enhydra]]''
*** ''Enhydra lutris''
** Cinsê ''[[Lontra]]''
*** ''Lontra canadensis''
*** ''Lontra provocax''
*** ''Lontra longicaudis''
*** ''Lontra felina''
** Cinsê ''[[Lutra]]''
*** ''[[Kûjeyê avî ya Ewropayê|Lutra lutra]]''
*** ''Lutra sumatrana''
** Cinsê ''[[Hydrictis]]''
*** ''Hydrictis maculicollis''
** Cinsê ''[[Lutrogale]]''
*** ''Lutrogale perspicillata''
** Cinsê ''[[Pteronura]]''
*** ''Pteronura brasiliensis''

Fosîlên kûzeyan
Cinsên nemabûyî
* ''[[Brachypsalis]]''
* ''[[Chamitataxus]]''
* ''[[Cyrnaonyx]]''
* ''[[Ekorus]]''
* ''[[Megalictis]]''
* ''[[Oligobunis]]''
* ''[[Potamotherium]]''
* ''[[Sthenictis]]''

== Dabeşandina nû ==
Eger kûze li heşt binefamîleyan were belavkirin di analaysîzê cenetîk:




== Pêşangeh ==
<gallery>
Wêne:Lyncodon patagonicus1.jpg|[[Kûzeyê Patagoniyayê]] (''Lyncodon patagonicus'')
Wêne:Mustela strigidorsa.gif|[[Kûzeyê piştxêzxêzokî]] (''Mustela strigidorsa'')
Wêne:Mustela nivalis -British Wildlife Centre-4.jpg|Kûzik an Kûzeyê biçûktir (''Mustela nivalis'')
Wêne:Mustela nigripes 2.jpg|Fisoyê an [[bûkinkê nigreş]] (''Mustela nigripes'')
Wêne:Mustela eversmannii 3.jpg |Bûkinkê çolê (''Mustela eversmannii'')
Wêne:Steinmarder (cropped).jpg|[[Bokenge]] (''Martes foina'')
Wêne:Martes martes crop.jpg|[[Kûz]], **kûze**, **qûz** an **kûze**yê **daran*' (*Martes martes*)
Wêne:Ilder.jpg|[[Bûkink]] an fisteq (*Mustela putorius*)
Wêne: Meles meles anakuma at Inokashira Park Zoo.jpg|[[Kurebeşkê Japonê]] (*Meles meles anakuma*)
Wêne:Meles meles MHNT.jpg|[[Kurebeşk|Kurbeşkê Ewropayê]] (*Meles meles*)
Wêne:Otter in Southwold.jpg|[[Kûzeyê avî yê Ewropayê]] (*Lutra lutra*)
Wêne:LutraCanadensis fullres.jpg|[[Kûjeyê avî ya çemê Amerîkayê Bakur]] (*Lontra canadensis*)
Wêne:sea otter cropped.jpg|[[Kûzeyê avî yê deryayê]] (*Enhydra lutris*)
Wêne:giantotter.jpg|[[Kûzeyê avî yê girs]] (*Pteronura brasiliensis*)
Wêne: Otter from Cambodia.jpg|[[Kûjeyê avî ya bi pozê pirç]] (*Lutra sumatrana*)
Wêne:Arctonyx collaris - Sterndale.jpg|[[Kurebeşkê hingiv]] (Arctonyx collaris)
Wêne:MinkforWiki.jpg|[[Vîzonê Amerîkayê]] (*Neovison vison*)
Wêne:Europäischer Nerz.jpg|[[Mînkê Ewropayê]] (*Mustela lutreola*)
Wêne:Mustela erminea upright.jpg|[[Banevank]] an kûzeyê dûvik kin* Mustela erminea*
Wêne:Marbled_polecat.jpg|[[Fistîk]] *Vormela peregusna*
Wêne:Whitenapedweasellg2.jpg|[[Kûzeyê xêzxêzokiyê Afrîkayê]] (*Poecilogale albinucha*)
Wêne:Mountain Weasel (Mustela altaica).jpg|[[Kûzeyê çiyayan]] (*Mustela altaica*)
Wêne:Mustela itatsi on tree.JPG|[[Kûjeyê Japonê]] (*Mustela itatsi*)
Wêne:Eira barbara.jpg|Kûjeyê tayra (*Eira barbara*)
Wêne:Greater grison.jpg|Kûjeyê grîsonê mestir (*Galictis vittata*)
Wêne:Galictis.jpg|Kûjeyê grîsonê biçûktir (*Galictis cuja*)
Wêne:Gulo gulo 2.jpg|[[Xwere]] (*Gulo gulo*)
Wêne:Striped polecat.jpg|[[Bûkinkê xêzxêzokî]](*Ictonyx striatus*)
Wêne:Nürnberg Martes flavigula Nürnberg.jpg|[[Bokengeyê qirik zer]] (*Martes flavigula*)
Wêne:American Marten.jpg|[[Bokengeyê Amerîkayê]] (Martes americana)
Wêne:Japanese Marten.jpg|[[Bokengeyê Japonê]] (*Martes melampus*)
Wêne:Fisher_(animal).jpg|[[Bokengeyê masîgirt]] (*Martes pennanti*)
Wêne:Yellow bellied weasel.jpg|[[Kûzeyê zikzer]] (*Mustela kathiah*)
Wêne:HelictisSubaurantiacusWolf.jpg|[[Bûkink-kurebeşkê Çînê]] ( *Melogale moschata'')


## Çavkanî

## Girêdanên derve

* http://animaldiversity.ummz.umich.edu/accounts/Mustelidae/

Kategorî:Faunaya Afrîkayê
Kategorî:Faunaya Amaerîkaya Bakur
Kategorî:Faunaya Asyayê
Kategorî:Faunaya Ewropayê
Kategorî:Faunaya Kurdistanê
Kategorî:Guhandarên li Kurdistanê