Xijendeyên Kurdistanê

## Xijendeyên Kurdistanê
Li Kurdistanê ji çîn (biyolojî)a xijendeyan (Reptilia), du koman hene:
### Koma [[Pelikdar]] (''Squamata'')
## Binkoma Qirtîşan (Lacertilia)
##### Famîleya [[Apapik]]an (''Gekkonidae'')
* Apapika Kurdistanê (*Asaccus kurdistanensis*)
* Apapika bi tiliyên belgeyî (*Asaccus elisae*)
* Apapika Mêrdînê (*Cyrtopodion heterocercus*), li herêmên Kirmaşan û Merdînê.
* Apapika Kirminşanê ( *Asaccus kermanshahensis*)
* Apapika Kotşî (*Cyrtopodion kotschy syriacus*)
* Apapika dûvikreq (*Cyrtopodion scabrum*)
* Apik, apapika gurî (*Hemidactylus turcicus*)
* Apapika dûvikqelew (*Eublepharis angramainyu*)
* Apapika tillîkurt (*Stenodactylus affinis*)

Wêne:Asaccus elisae.jpeg|Apapika bi tiliyên belgeyî (*Asaccus elisae*)
Wêne:Hemidactylus turcicus.jpg|Apapik (*Hemidactylus turcicus*)
Wêne:Stenodactylus affinis tiermotive.jpg|Apik an apapika tillîkurt (*Stenodactylus affinis*)
Wêne:Eublepharis angramainyu.JPG|Apapika dûvikqelew (*Eublepharis angramainyu*)

Wêne:

##### Famîleya [[Sûsmar]]an (''Agamidae'')
* Gumgumok (*Laudakia*)
* Gumgumoka pelikmezin (*Laudakia nupta nupta*)
* Gumgumoka Qefqazê (*Laudakia caucasica*)
* Gumgumoka gawiran (*Laudakia stellio*)
* Sûsmarê erdê ron (*Trapelus agilis*) an (*Trapelus agilis isolepis*)(?)
* Sûsmarê serîbeq (?) (*Phrynocephalus arabicus*)
* Sûsmarê (*Trapelus lessonae*)

Wêne:Laudakia stellio 004.JPG|Gumgumoka gawiran (*Laudakia stellio*)
Wêne:Laudakia caucasica (1).JPG|Gumgumoka Qefqazê (*Laudakia caucasica*)


##### Famîleya Margîseyan (''Chamaeleonidae'')
* Margîse, bûkelemûn, pîrika melekdas an (bi soranî) têrtêre (*Chamaeleo chamaeleo*)

Wêne:Gewöhnliches Chamäleon.jpg|Margîse (*Chamaeleo chamaeleo*)
Wêne:Camaleon galifa.JPG|Margîse (*Chamaeleo chamaeleo*)


##### Famîleya (''Scincidae'')
* Çavmar (?) (*Ablepharus kitaibelii*) kitaibelii*)</ref>
* (*Chalcides ocellatus*)
* (*Eumeces schneideri*) 
* (*Trachylepis vittata*)
<gallery>
Wêne:Ablepharus rueppellii 01.jpg|[[Çavmar]] (*Ablepharus kitaibelii*)
Wêne:Schneiders skink 001.jpg|(*Eumeces schneideri*)
Wêne: Mabuya vittata 002.jpg|(*Trachylepis vittata*) an (*Mabuya vittata*)
Wêne:Chalcides ocellatus-01 (xndr).jpg|(*Chalcides ocellatus*)
</gallery>

===== Famîleya Marmarokên dîwaran (*Lacertidae*) =====
* [[Marmaroka Heranê]] (*Acanthodactylus harranensis*)
* [[Marmaroka zinaran]] an marmaroka Ermenistanê (*Darevskia armeniaca*)
* [[Marmaroka dîwaran]] (*Podarcis muralis*)
* (*Ophisops elegans*)
* [[Marmaroka Kerminşanê]] (*Eremias montanus*)
* [[Marmaroka Qersê]] (*Lacerta agilis*)
* [[Marmaroka navinçî]] ?(*Lacerta media*)
* [[Daykemar]] an dêlemar (*Lacerta trilineata*)
* [[Marmaroka Zagrosê]] an marmaroka Kurdistanê(*Timon princeps kurdistanicus*)
* (*Apathya yassujica*)
* [[Marmaroka Ûrmiyê]](*Apathya cappadocia urmiana*)
* [[Marmaroka zinaran]] (*Apathya cappadocica*)
<gallery>
Wêne:Armenischegebirgseidechse-02.jpg|Marmaroka zinaran an marmaroka Ermenistanê (*Darevskia armeniaca*)
Wêne:Apathya cappadocica urmiana.jpeg|Marmaroka Ûrmiyê(*Apathya cappadocia urmiana*)
Wêne:M Zauneidechse1 Edit1.jpg|Marmaroka Qersê (*Lacerta agilis*)
Wêne:Jaszczurka trójpręga.jpg|Daykemar (*Lacerta trilineata*)
Wêne:Lakerta media.jpg|Marmaroka navinçî(*Lacerta media*)
Wêne:LacertaPrinceps.jpg|Marmaroka Zagrosê (*Timon princeps kurdistanicus*)
Wêne:Timon princeps.JPG|Marmaroka Zagrosê (*Timon princeps kurdistanicus*)
Wêne:Ophisops elegans.jpg|(*Ophisops elegans*)
Wêne:Eidechse 6.jpg|Marmaroka dîwaran (*Podarcis muralis*)
</gallery>

===== Famîleya Marmarokên dirûvê maran (*Anguinidae*) =====
* [[Marmarokê bêpiyê zikzer]] (*Ophisaurus apodus*)
<gallery>
Wêne:Sheltopusik 001.jpg|[[Marmarokê bêpiyê zikzer]] (*Ophisaurus apodus*)
</gallery>

===== [[Famîleya pezmijokan]] (*Varanidae*) =====
* [[Pezmijoka çol û deştan]] (*Varanus griseus*)
<gallery>
Wêne:Varanus griseus.JPG|[[Pezmijoka çol û deştan]] (*Varanus griseus*)
</gallery>

===== Famîleya marmarokên kor (*Amphisbaenidae*) =====
* *'Cinsê** (''Blanus'')

== Binkoma Maran(''Serpentes'') ==

===== Famîleya koremeran (''Typhlopidae'') =====
* [[Koremar]] (''Typhlops vermicularis'')
* [[Koremarê pozdirêj]] (''Rhinotyphlops episcopus''), nezîkî Xelefetiya Rihê.
<gallery>
Wêne:Typhlops vermicularis2.jpg|Marê kor (''Typhlops vermicularis'')
</gallery>

===== Famîleya ''Leptotyphlopidae'' =====
* **Cinsê** marên kor (''Leptotyphlops'')

===== Famîleya [[Ejdehmar]]an (''Boidae'') =====
* [[Ejdehmarê axê]] Rojhilata Navîn an Javelîn (''[[Eryx jaculus]]'')
<gallery>
Wêne:Eryx jaculus.jpg|[[Ejdehmarê axê]] Rojhilata Navîn (''[[Eryx jaculus]]'')
</gallery>

===== [[Famîleya Kewmaran]] (''Colubridae'') =====
* [[Marê reş]], [[reşmar]] an [[reşemar]] (''Coluber jugularis'')
* [[Kewmar]] (''Coluber'')
* [[Tîremar]] (''Coluber najadum'')
* [[Kewmarê esûsik]] an Kewmarê a Baranî (''Eirenis barani'')
* [[Marê ron]] an keskê tarî(?) (''Malpolon insignitus fuscus '') an (''Malpolon monspessulanus fuscus '')(?)
* [[Marê avî]] (''Natrix natrix'')
* **Cinsê** (''Rhynchocalamus'')
* **Cinsê** (''Spalerophis'')
* **Cinsê** (''Telescopus'')
<gallery>
Wêne:Natrix natrix (Marek Szczepanek).jpg|[[Marê avî]] (''Natrix natrix'')
Wêne:Coluber najadum.jpg|[[Tîremar]] (''Coluber najadum'')
Wêne:Couleuvre montpellier.jpg|Marê kesk (?)(''Malpolon monspessulanus'')
</gallery>

===== Famîleya Maregîskan (''Viperidae'') =====
* [[Margîska Kurdistanê]] (''Vipera raddei kurdistanica'')
* [[Maregîska Ûrmiyê]] (''Vipera wagneri'')
* [[Maregîska şaxdar]] (''Vipera ammodytes'')?
* [[Ejdeha]],maregîska çiyan,maregîska rojhilatê,marê kofî an maregîska kefenê (''Macrovipera lebentina'')
<gallery>
Wêne:
Wêne:
</gallery>

===== Famîleya [[Marê mertal]](''Elapidae'') =====
* [[Kobrayê çolê]] (''Walterinnesia aegyptia'')
<gallery>
Wêne:Walterinnesia aegyptia.jpg|[[Kobrayê çolê]] (''Walterinnesia aegyptia'')
</gallery>

== Koma Xijendeyên qalikdar (''Testudinata'') ==
==== Famîleya [[Req|reqên bejî]] (''Testudinidae'') ====
* **Cinsê** reqên bejî (''Testudo'')
* Req, [[kîso]] an [[şkêvlatok]]
<gallery>
Wêne:Testudo x4.jpg|**Cinsê*' reqên bejî (*Testudo*)
</gallery>

==== Famîleya [[Reqesêl|reqên avî]] (*Geoemydidae*) ====
* [[Reqesêl]] an [[reqê avî]] (*Mauremys caspica*)
<gallery>
Wêne:Kîso-2.jpg|Kîsoyek ji devera [[Bismil]]ê, Bakurê Kurdistanê]]
Wêne:Req1.jpg|Reqesêl an reqê avî ji devera [[Kemberlû]], Bakûrê Kurdistanê (*Mauremys*)
Wêne:Western Caspian turtle (Mauremys rivulata), El-Al river.jpg|[[Reqesêl]] (*Mauremys caspica'')


## Çavkanî

* Ferhenga Kurdî-Tirkî yê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, Zana Farqînî
* Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2007 Annual Checklist.http://www.itis.gov/index.html
* The Reptile Database.http://www.tigr.org/reptiles/search.php 
## Girêdanên derve
* http://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Stenodactylus&species=affinis
* http://www.reptilechannel.com/snakes/venomous-snakes/venomous-snakes-iraq.aspx 
* http://www.reptilechannel.com/reptile-news/2009/07/14/cites-us-fish-wildlife-2010.aspx 
* http://www.waza.org/en/zoo/choose-a-species/reptiles/lizards-and-tuatara/asaccus-kurdistanensis 
* http://www.waza.org/en/zoo/select-a-region/europe-and-middle-east/reptiles/snakes/vipera-raddei 

Kategorî:Faunaya Asyayê
Kategorî:Faunaya Ewropayê
Kategorî:Faunaya Kurdistanê
Kategorî:Lîste
Kategorî:Xijendeyên li Kurdistanê
Kategorî:Xijendeyên Asyayê
Kategorî:Xijendeyên Ewropayê