open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amandola

**Amandola** komun û şaredariyeke parêzgeha Fermoya li herêma Markeyê ye ku yek ji şaredariyên navendî ya Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Fermoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Fermoyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Fermoyê

Li jêr lîsteya 40 şaredariyên (komun) parêzgeha Fermo, Marke, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Fermoyê
Kategorî:Şaredariyên Marcheyê
Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Florensê

Li jêr lîsteya 41 şaredariyên (komun) bajarê metropolîten a Florens, Toskana, Îtalyayê hatiye nivîsandin.

## Lîste

## Çavkanî

Florensê
Edhem Barzanî

**Edhem Osman Ehmed Barzanî** (bi soranî: ئەدهەم عوسمان ئەحمەد بارزانی) siyasetmedarekî kurd e.

## Jiyan
Edhem Barzanî di 16ê nîsana sala 1962an de li cem Osman Barzanî kurê Şêx Ehmedê Barzanî hatiye dinyayê. Wî di sala 1988 de dest bi kariyera xwe ya siyasî bi damezrandina Hizbullaha Şoreşgera Kurd kir. Wek partiyên din ên Kurdên Başûrê, grûpê jî ji Îranê li dijî Sedam Huseyn pere distand. Hizbullaha Şoreşgera Kurd di sala 2004an de hatiye hilweşandin û piştî wê Edhem Barzanî tevî xizmên xwe yên mayî tevlî Partiya Demokrat a Kurdistanê bûye. Di sala 2011an de aloziyên di navbera wî û PDKê de dest pê kir, piştî ku wî îdia kir ku eger Mesûd Barzanî bixwaze pêbaweriya xwe biparêze pêwîstiya wî bi reforman heye. Di sala 2014’an de ji PDK’ê derket û ji hemû wezîfeyên xwe yên hikûmetê îstifa kir. Di adara 2015an de piştî rexnekirina Mesûd Barzanî û PDK’ê daxwaza xwe ya avakirina tevgereke siyasî ya nû anî ziman. Wî têkiliyên nêzîk di navbera PDKê û Tirkiyê de rexne kir û li dijî hebûna Tirkiyeyê li Kurdistana Başûr bû. Wî gelek caran daxwaz ji PDKê kir ku çalakvan û rojnamevanên girtî yên Herêma Kurdistanê azad bike. Wî amaje bi destwerdana Tirkiyê li Kurdistana Başûr kir û got: "herdem ku Tirkiyê perçeyek ji xakê dagir kiribe, tu carî jê derneketiye" û daxwaz ji Tirkiyeyê dike ku nakokiyên xwe ligel PKKê di nav sinorên Tirkiyê de bihêle. Di gulana 2021 de, wî nameyek ji Hemas re şand, ku tê de piştgiriya xwe ji wan re li dijî Israêlê diyar kir.

Têkiliyên wî bi Hüseyin Velioğlu re hebûn û di sala 1999an de ji bo perwerdehiyê li bajarê Soran, mêvandariya Velioğlu kir. Di hezîrana 2019’an de, İshak Sağlam, serokê Partiya Doza Azad, hat serdana wî.

Di dawiyê de ji aliyê Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve derbas bûna wî yê Hewlêrê hatiye qedexekirin. Di tîrmeha sala 2024an de Rêveberiya Asayîşa Hewlêrê ya ser bi PDKê der barê Edhem Barzanî de biryara girtinê dide.

## Çavkanî

Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistanê
Bagno a Ripoli

**Bagno a Ripoli** komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a Florensa li herêma Toskanayê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Florensê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Florensê
Erhan Gündere (Erhano)

**Erhan Gündere** (Erhano) Rapbêj û Helbestvanê Kurd, (jdb. 2001, Îdir, Agirî) Li Zanîngeha Konya Selçukê beşa Teknîsyeniya Tenduristiyê qedandiye. Li ser zimanê Kurdî rap û helbest a dinvîse û xebatên xwe berdevam dike.
Erhano huner û helbestên xwe bi giranî li ser pirsgirêkên ciwakê bikartîne. Daxwaza wî ewe kû bala ciwakê bikşîne cîhana di nava aşitî û azadiyê de. Di wextek kin de ji nava ciwakên gelek kes lê guhdar dikin. Pirtûka wî ya bi navê Kusura Bakma Çok Sevdim di sala 2021an de çapbûye. 
Di rojên pêş de pirtûka wî ya bi navê **Min bi Kurdî hezbike Canê** wê têkeve destên xwendevanên kurdan. Erhano di gelek aliyên medyaya ciwakî hunerên xwe pêşkêş dike.

## Berhem
* *Kusura Bakma Çok Sevdim*, (2021,Kitap Yurdu doğrudan Yayıncılık)

## Girêdanên derve
* Hesabén wî yé medyaya ciwakî - İnstagram
* Hesabén wî medyaya ciwakî - Tiktok
* Hesabén wî medyaya ciwakî - Spotify
* Xeyalê Perperok

## Çavkanî

Kategorî:Agahîdank nivîskar
Kategorî:Helbestvanên kurd
Kategorî:Hunermendên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 2001
Kategorî:Kesên ji Agirî
Kategorî:Mêr
Kategorî:Nivîskarên kurd
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Goriziayê

Li jêr lîsteya 25 şaredariyên (komun) parêzgeha Gorizia, Friuli-Venezia Giulia, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Friuli-Venezia Giulia
Goriziayê
Capriva del Friuli

**Capriva del Friuli** komun û şaredariyeke parêzgeha Goriziaya li herêma Friuli-Venezia Giuliayê ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojhilata Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Goriziayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Friuli-Venezia Giulia
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Goriziayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Udineyê

Li jêr lîsteya 134 şaredariyên (komun) parêzgeha Udine, Friuli-Venezia Giulia, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Udineyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Udineyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Frosinoneyê

Li jêr lîsteya 91 şaredariyên (komun) parêzgeha Frosinone, Lazio, Îtalya hatiye diyarkirin.

## Lîste

## Çavkanî

Frosinoneyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Frosinoneyê
Kategorî:Şaredariyên Lazioyê
Aquino, Lazio

**Aquino** komun û şaredariyeke parêzgeha Frosinoneya li herêma Lazioyê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Frosinoneyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Frosinoneyê
Kategorî:Thomas Aquinas
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Imperiayê

Li jêr lîsteya 66 şaredariyên (komun) parêzgeha Imperia, Liguria, Îtalyayê hatiye diyarkirin.
## Lîste

## Çavkanî

Imperiayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Imperiayê
Airole

**Airole** komun û şaredariyeke parêzgeha Imperiaya li herêma Lîgûryayê ye ku yek ji şaredariyên li bakurê rojavayê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Imperiayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Imperiayê
Acquaviva d'Isernia

**Acquaviva d'Isernia** komun û şaredariyeke parêzgeha Iserniaya li herêma Molîzeyê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Iserniayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Molîzeyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Iserniayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Iserniayê

Li jêr lîsteya 52 şaredariyên (komun) parêzgeha Isernia, Molise, Îtalyayê hatiye diyarkirin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Molîzeyê
Iserniayê
Hamîde Esîl

**Hamîdê Esîl** an jî **Ruxşana** hunermendeke efxanî bû. Esîl yek ji hundermendên pêşîn ên jin e ku di dehsalan 1950 heya 1970an de aktîv bû.

## Jînenîgarî û pêşveçûna hunermendî
Ruxşana di malbateke peştûn ji dayik bû. Bavê xwe fermandarekî bi çar stêrkan ya arteşa efxanî bû. Ruxşana li Kabûlê jidayik bû, lê malbat bi eslê xwe ji başurê Efxanistanê ye.

Di demên 1950 heya 1970an de populerbûna xwe di asta herî mezin di kariyera xwe bû û poster û reklamên xwe di kolanên Kabûlê belavbûn. Baweşînên xwe mezintir bû jibo ku Ruxşana bi du zimanên ji civaka Efxanistanê sitranan digot wek bi zimanê derî û peşto.

Ruxşana di Simi Valley, li Kalîforniyayê bi mal bû pêşî ku di 20ê çileya paşîn, 2020an jiyana xwe feda kir.

## Çavkanî

Kategorî:Hunermendên efxanî
Kategorî:Jidayikbûn 1940
Kategorî:Jinên Efxanistanê
Kategorî:Mafên jinan li Efxanistanê
Kategorî:Mafên mirovan li Efxanistanê
Kategorî:Mirin 2020
Kategorî:Peştûn
Lîsteya şaredariyên parêzgeha L'Aquilayê

Li jêr lîsteya 108 şaredariyên (komun) parêzgeha L'Aquila, Abruzzo, Îtalyayê hatiye diyarkirin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Abruzzoyê
L'Aquilayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha L'Aquilayê
Kategorî:Şaredariyên Abruzzoyê
Avezzano

**Avezzano** komun û bajarekî parêzgeha L'Aquilaya li herêma Abruzzoyê ye ku yek ji bajarên başûrê Îtalyayê ye.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha L'Aquilayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Abruzzoyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha L'Aquilayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Latinayê

Li jêr lîsteya 33 şaredariyên (komun) parêzgeha Latina, Lazio, Îtalyayê hatiye diyarkirin.
## Lîste

## Çavkanî

Latinayê
Kategorî:Şaredariyên Lazioyê
Aprilia, Lazio

**Aprilia** komun û şaredariyeke parêzgeha Latinaya li herêma Lazioyê ye ku yek ji şaredariyên li herêma navendî ya Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Latinayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Avabûnên 1936an li Îtalyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Latinayê
Ehmed Zehîr

**Ehmed Zehîr** (bi peşto û derî: احمد ظاهر) yek ji sitranbêjên herî navdar ê Efxanistanê ye.

## Jiyana pêşîn

## Kariyera wî

## Dîskografî

* 1967: *Dilak bin*
* 1967: *Bahar*
* 1968: *Shab ha-e- zulmani*
* 1969: *Madar*
* 1969: *Awara*
* 1970: *Ghulam-e-Qamar*
* 1970: *Sultan-e-Qalbha*
* 1971: *Az Ghamat ay Nazaneen*
* 1971: *Gulbadaan*
* 1971: *Yaare Bewafa*
* 1971: *Laily*
* 1972: * Ahmad Zahir und Jila*
* 1972: *Ahange Zindagee*
* 1973: * Shab-e Hijraan*
* 1973: *Dard-e-Dil*
* 1974: *Neeshe Gashdum*
* 1975: *Aasheq rooyat Man*
* 1976: *Lylee Jaan*
* 1977: *Ahmad Zahir ba Sitara Ha*
* 1978: *Um Baamanee*
* Shamali
* *Aye Rashke Gol Ha*
* *Live*
* *Wairana Manzil*
* *Gol Haye Jawedan*
* *Songs from Afghanistan*
* * Yad Ha Wa Khatera Ha*
* * Yad Ha Wa Khatera Ha 2*
* *Majlesi*

## Çavkanî

Kategorî:Çanda Efxanistanê
Kategorî:Hunermend
Kategorî:Hunermendên Efxanistanê
Kategorî:Hunermendên Îranê
Kategorî:Jidayikbûn 1949
Kategorî:Jidayikbûn 1946
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirin 1979
Kategorî:Mûzîka Efxanistanê
Kategorî:Peştûn
Kategorî:Stranbêj
Kategorî:Stranbêjên Efxanistanê
Kategorî:Şoreşgerên efxan
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Rietiyê

Li jêr lîsteya 73 şaredariyên (komun) parêzgeha Rieti, Lazio, Îtalyayê hatiye diyarkirin.
## Lîste

## Çavkanî

Rietiyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Rietiyê
Kategorî:Şaredariyên Lazioyê
Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Romayê

Li jêr lîsteya 121 şaredariyên (komun) bajarê metropolîten a Romayê hatiye diyarkirin.
## Lîste

## Çavkanî

Romayê
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Romayê
Kategorî:Şaredariyên Lazioyê
Affile

**Affile** komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a Romaya li herêma Lazioyê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Romayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Romayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Leccoyê

Li jêr lîsteya 88 şaredariyên (komun) parêzgeha Lecco, Lombardiya, Îtalyayê hatiye diyarkirin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Leccoyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Leccoyê
Kategorî:Şaredariyên Lombardiyayê
Abbadia Lariana

**Abbadia Lariana** komun û şaredariyeke parêzgeha Leccoya li herêma Lombardiyayê ye ku yek ji şaredariyên li herêma bakurê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Leccoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Leccoyê
Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Genovayê

Li jêr lîsteya 67 şaredariyên (komun) bajarê metropolîten a Genova, Lîgûrya, Îtalyayê hatiye diyarkirin.
## Lîste

## Çavkanî

Genovayê
Keyaniya Misirê

**Keyaniya Misirê** tevahiya dewleta împeratoriya Xanedaniya Mihemed Elî li Bakur û Rojhilatê Afrîkayê di faza xwe ya dawîn de di heyama 1922-1953 de vedibêje.

Keyanî di 28ê sibata 1922an de ji Keyaniya Yekbûyî ya Brîtaniya Mezin û Îrlendayê serbixwe bû û di 15ê adara 1922an de bi ragihandina a siltanê berê Fuad I wek key bû. Pêşiya vê yekê serhildanek gel a li dijî hêza mêtingehî di sala 1919an de bû. Piştî zêdetirî 2000 sal desthilatdariya biyanî ya di bin şêwazek hikûmetê ya keyîtî de, yekem car dewletek neteweyî ya Misirê ya serwer derket holê.

Keyaniya Misirê li ser xaka komarên îroyîn ên Misir, Sûdan û Sûdana Başûr belav bû û car caran beşek ji dewletên Lîbya (pir herêma dîrokî Kîrenakya) û Çad (herêmên Ennedî û Borkou) û Sêgoşeya Ilemî ya nakokî (niha ji hêla Kenyayê ve tê kontrol kirin) û heya nuha mezintirîn dewleta serdema nû ya Afrîkayê bû û di wê demê de, şeşem dewleta herî mezin a cîhanê bû.Bi zêdetirî 27 mîlyon niştecîh, padîşah di heman demê de welatê herî bingaşe ê Rojhilata Navîn bû.Di encamê de, welat di cîhana erebî û îslamî de xwedî bandorek siyasî û çandî ya mezin bû û bi vî rengî bi bandor şûna Împeratoriya Osmanî girt, ku di sala 1922an de hilweşiya û welat heta sala 1914an bi navgînî jê re bû, wekî hêza pêşeng a Sunî.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1922an li Afrîkayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1922an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1953an de hilweşiyan

Kategorî:Keyaniyên berê
Genova

**Genova** bajareke metropolîten a li herêma Lîgûryayê ye ku yek ji bajarên li bakurê rojavayê Îtalyayê ye. Genova bajar û serbajarê herêma Lîgûryayê ye û şeşemîn bajarê herî mezin ê Îtalyayê ye.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Genovayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îtalyayê
Kategorî:Paytextên dewletên dîrokî
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Genovayê
Athiya Shetty

**Athiya Shetty** (jdb. 5ê çiriya paşîn a 1992an li Mumbaî,Maharaştra, Hindistan) aktrîseke hindistanî ye. Wek Keça lîstikvan Suniel Shetty, wê di fîlmên hindî *Hero* (2015), *Mubarakan* (2017) û *[[Motichoor Chaknachoor]]* (2019) de rola sereke lîst.

## Jiyana berî
## Kariyera wê
## Jiyana kesane
[thumb|221x221px|Shetty bi merê xwe [KL Rahul re di sala 2023an de]]

Shetty di 23ê kanûna paşîn a 2023an de bi hevjînê xwe yê demdirêj krîketvanê hindistanî KL Rahul  re zewicî.

## Fîlmnîgarî

### Fîlm

## Xelat û berendamî

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 
* 

Kategorî:Aktrîsên hindistanî
Kategorî:Jinên hindistanî
Kategorî:Mirovên zindî
Zimanê warayî

**Zimanê warayî** an jî **warayî** zimanekî awistronezyayî ye û pêncem zimanê herêmî yê herî zêde tê axaftin ê Fîlîpînan e, ku xwecihê Visayayên Rojhilatî ye. Ew zimanê zikmakî yê gelê Waray û zimanê duyem ê gelê Abaknon ê Capul, Samar Bakur û hin gelên bi zimanê Sebwanoyî-axêv ên Rojava û başûrê girava Leyte ye.Ew di nav zimanên Bisayan de sêyem e ku herî zêde tê axaftin, tenê li pişt Sebwanoyî û Hiligaynon.

## Çavkanî
Wonder Woman

**Wonder Woman** yek ji superlehengên herî kevn ên û yekem superlehenga jin a weşanxaneya DC Comicsê ye . Ew ji hêla William Moulton Marston ve hate afirandin û di sala 1941 de yekem xuyabûna xwe di All Star Comics #8 de çêkir; çap di 21ê cotmeha 1941ê de (roja bergê Kanûn / Çile 1941/1942) derket holê.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 
* 
* Amazon Archives

Kategorî:Amazonên DC Comics
Kategorî:Çanda DYAyê
Kategorî:Dotmîrên honakî
Kategorî:Hemşîreyên honakî
Kategorî:Jinên bîseksuel ên honakî
Kategorî:Nêçîrvanên honakî yên cinawiran
Kategorî:Nîvxwedayên honakî
Kategorî:Sekreterên honakî
Kategorî:Şervanên jin ên honakî

Kategorî:Xwedabanûyên honakî
Kategorî:Xwedawendên DC Comics
Kategorî:Zanyarên jin ên honakî
Ameglia

**Ameglia** komun û şaredariyeke parêzgeha La Speziaya li herêma Lîgûryayê ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojavayê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha La Speziayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên parêzgeha La Speziayê
La Spezia

**La Spezia** komun û bajareke parêzgeha La Speziaya li herêma Lîgûryayê ye ku yek ji bajarên bakurê rojavayê Îtalyayê ye. Bajêr serbajarê parêzgeha La Spezia ye û li ser perava Kendava La Speziayê li başûrê herêma Lîgûryayê hatiye avakirin.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha La Speziayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên parêzgeha La Speziayê
Isaac Albéniz

**Isaac Albéniz** (jdb. 1860, Camprodon, Ketelonya, Spanya - m. 1909, Cambo-les-Bains, Pyrénées-Atlantiques, Fransa) kompozîtor û piyanojenekî ketelan bû

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1860
Kategorî:Ketelan
Kategorî:Mirin 1909
Kategorî:Piyanojen
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Savonayê

Li jêr lîsteya 69 şaredariyên (komun) parêzgeha Savona, Lîgûrya, Îtalyayê hatiye diyarkirin.
## Lîste

## Çavkanî

Savonayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Savonayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Livornoyê

Li jêr lîsteya 19 şaredariyên (komun) parêzgeha Livorno, Toskana, Îtalyayê hatiye diyarkirin.
## Lîste

## Çavkanî

Livornoyê
Livorno

**Livorno** komun û bajareke li herêma Toskanayê ye ku yek ji bajarên navendî yên Îtalyayê ye. Livorno bajarekî bendergehê ye li ser Deryaya Lîguryayê li perava rojavayê herêma Toskanayê hatiye avakirin.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Livornoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Livornoyê
Bertonico

**Bertonico** komun û şaredariyeke parêzgeha Lodiya li herêma Lombardiyayê ye ku yek ji şaredariyên li bakurê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Lodiyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Lodiyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Lodiyê

Li jêr lîsteya 60 şaredariyên (komun) parêzgeha Lodi, Lombardiya, Îtalyayê hatiye diyarkirin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Lodiyê
Kategorî:Şaredariyên Lombardiyayê
Zimanê ûzbêkî

**Zimanê ûzbêkî** an jî **ûzbêkî** (bi ûzbêkî *Oʻzbekça* an jî *oʻzbek tili*) li Asyaya Navîn bi qasî 43,5 mîlyon axêveran girîngtirîn zimanê tirknijadî ye.Li Ûzbêkistanê ew zimanê zikmakî yê piraniya gelheyê û zimanê fermî ye. Alfabeya ûzbêkî dê heta sala 2025an ji kirîlî bibe latînî.

## Çavkanî

Kategorî:Zimanên qarlûqî
Kategorî:Zimanên tirkî
Kategorî:Zimanên Çînê
Kategorî:Zimanên Pakistanê
Kategorî:Zimanên Qazaxistanê
Kategorî:Zimanên Qirgizistanê
Kategorî:Zimanên Rûsyayê
Kategorî:Zimanên Tacîkistanê
Kategorî:Zimanên Tirkmenistanê
Kategorî:Zimanên Ûzbêkistanê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Luccayê

Li jêr lîsteya 35 şaredariyên (komun) parêzgeha Lucca, Toskana, Îtalyayê hatiye diyarkirin.
## Lîste
* Altopascio
* Bagni di Lucca
* Barga
* Borgo a Mozzano
* Camaiore
* Camporgiano
* Capannori
* Careggine
* Castelnuovo di Garfagnana
* Castiglione di Garfagnana
* Coreglia Antelminelli
* Fabbriche di Vergemoli
* Forte dei Marmi
* Fosciandora
* Gallicano
* Lucca (navenda parêzgehê)
* Massarosa
* Minucciano
* Molazzana
* Montecarlo
* Pescaglia
* Piazza al Serchio
* Pietrasanta
* Pieve Fosciana
* Porcari
* San Romano in Garfagnana
* Seravezza
* Sillano Giuncugnano
* Stazzema
* Vagli Sotto
* Viareggio
* Villa Basilica
* Villa Collemandina
## Çavkanî

Luccayê
Keyaniya Dahomeyê

**Keyaniya Dohemeyê** keyaniyeke Afrîkaya Rojavayî bû ku di hundurê Benîna îroyîn de ye ku ji sala 1600an heya sala 1904an hebû. Ew di destpêka sedsala 17an de li ser Deşta Abomeyê di nav gelê Fon de pêş ket û di sedsala 18an de bû hêzek herêmî, li başûr berfireh bû û bajarên girîng ên wekî Whydah, ku beşek ji Keyaniya Whydahê li peravên Atlantîkê bû, dagir kir û wisa wê bê asteng ji bo bazirganiya sêgoşeyî dikarbû bike.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên sedsala 17an li Afrîkayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di sedsala 17an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1904an de hilweşiyan
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Mantuayê

Li jêr lîsteya 66 şaredariyên (komun) parêzgeha Mantua, Lombardiya, Îtalyayê hatiye diyarkirin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Mantuayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Mantuayê
Kategorî:Şaredariyên Lombardiyayê
Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Mîlanoyê

Li jêr lîsteya 133 şaredariyên (komun) bajarê metropolîten a Mîlano, Lombardiya, Îtalyayê hatiye diyarkirin.
## Lîste

## Çavkanî

Mîlanoyê
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Mîlanoyê
Kategorî:Şaredariyên Lombardiyayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Monza û Brianzayê

Li jêr lîsteya 55 şaredariyên (komun) parêzgeha Monza û Brianza, Lombardiya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Monza û Brianzayê
Kategorî:Şaredariyên Lombardiyayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Maceratayê

Li jêr lîsteya 55 şaredariyên (komun) parêzgeha Macerata, Marke, Îtalyayê hatiye diyarkirin.

## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Markeyê
Maceratayê
Kategorî:Şaredariyên Marcheyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Paviayê

Li jêr lîsteya 188 şaredariyên (komun) parêzgeha Pavia, Lombardiya, Îtalyayê hatiye diyarkirin.

## Lîste

## Çavkanî

Paviayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Paviayê
Kategorî:Şaredariyên Lombardiyayê
Veduggio con Colzano

**Veduggio con Colzano** komun û şaredariyeke parêzgeha Monza û Brianzaya li herêma Lombardiyayê ye ku yek ji şaredariyên li bakurê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Monza û Brianzayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Monza û Brianzayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Sondrioyê

Li jêr lîsteya 77 şaredariyên (komun) parêzgeha Sondrio, Lombardiya, Îtalyayê hatiye diyarkirin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Sondrioyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Sondrioyê
Kategorî:Şaredariyên Lombardiyayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Vareseyê

Li jêr lîsteya 139 şaredariyên (komun) parêzgeha Varese, Lombardiya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Vareseyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Vareseyê
Kategorî:Şaredariyên Lombardiyayê
Apiro

**Apiro** komun û şaredariyeke parêzgeha Macerataya li herêma Markeyê ye ku yek ji şaredariyên Îtalyaya navendî ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Maceratayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Markeyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Maceratayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Pesaro û Urbinoyê

Di vê rûpelê de lîsteya 60 şaredariyên (komun) parêzgeha Pesaro û Urbino, Marke, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Markeyê
Pesaro û Urbinoyê
Kategorî:Şaredariyên Marcheyê
Kassandra (pirtûk)

**Kassandra** pirtûkeke nivîskarê kurd Silêman Demir e.

Pirtûk qala Kasandraya ku lehengeke mîtolojiya yewnanî ye. Pirtûk yekem car ji hêla Weşanên Avestayê ve di sala 2010an de hate çapkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Pirtûkên kurdî
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Massa-Carrarayê

Di vê rûpelê de lîsteya 17 şaredariyên (komun) parêzgeha Massa-Carrara, Toskana, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Massa-Carrarayê
Carrara

**Carrara** komun û bajareke parêzgeha Massa-Carraraya li herêma Toskanayê ye ku yek ji bajarên Îtalyaya navendî ye.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Massa-Carrarayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Massa-Carrarayê
Arbus, Sardînya

**Arbus** komun û şaredariyeke parêzgeha Medio Campidanoya li herêma Sardînyayê ye ku yek ji şaredariyên giravî yên Îtalyayê ye.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Medio Campidanoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajarên Sardînyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Medio Campidanoyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Medio Campidanoyê

Di vê rûpela de lîsteya 28 şaredariyên (komun) parêzgeha berê ya Medio Campidano, Sardînya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Markeyê
Medio Campidanoyê
Kategorî:Şaredariyên li Sardînyayê
Mihyedîn nahrîn

**Mihyedîn Nahrîn** Nivîskar, û mamosteyê ziman û wêjeya kurdî ye.

## Jiyana wî
Mihyedîn Nahrîn sala 1992an li gundê Hecî Hemze yê li ser Kerboranê hatiye dinê. Zaroktiya wî li gundekî Hezexê derbas dibe.

Perwerdeya xwe ya sereke; ji elîfbayê ta Mewlûdê li ber destê dayîka xwe xwendiye. Perwerdeya xwe ya mektebê jî ji dibistanê ta zanîngehê li van derana xwendiye: Gundê Zergûza Xwarê, Hezex, Batman, Stenbol û Amed. Li Zanîngeha Dîcleyê ji beşa Mamosetiya Zanistên Civakî mezûn bûye. Bi salan li dibistana navîn mamostetî û rêvebertî kiriye.

## Xebat
Demeke dirêj li Kurdî-Dera Amedê dersên ziman û wêjeya Kurdî daye. Nivîs û meqaleyên wî di van kovaran de weşiyane: Nûbihar, Temaşe, Dilop, Bar, Wêje û Rexne, Sînemaya Serbixwe, The Hall Kurdî], Bernamegeh, Gazete Duvar, Nêrîna Azad û Le Monde Diplomatique Kurdî. Li ser hin malperên hunerî û aktuelî hîn jî qunciknivîsiyê dike, herwekî: Ria Taza, Çandname, Sînemaya Serbixwe, Netewe, Rûpela Nû û Nûpel .

## Berhem
Pirtûka wî ya ewil **Perwerdeya Zarokan Bi Çîrokan** e.

Pirtûk ji alîyê Weşanxaneya Nûbiharê ve hatiye çapkirin. Mebest û armanca pirtûkê di bergê paş de wisa hatiye neqilkirin: "Çîrok, tenê tiştên xeyalî nînin. Di eslê xwe de û bi peyama xwe alavake perwerdeyê ne. Perwerdekarên zarokan dikarin ji bo her rewşê ji wan re çirokan bibêjin yan jî bixwinin. Em hin caran ji zarokan re çîrokan dibêjin yan dixwinin, lê bêyî ku em hay ji peyam û tesîra wan hebin. Çîrok rê nîşanî zarokan didin û wan perwerde dikin. Bandora çîrokan li ser zarokan pir e, lewma divê em mezin hay ji çîrokên xwe hebin. Çîrokên me ji zarokan re gotî, bi awayekî pozîtîf yan negatîf tesîre li wan dikin. Ji ber vê sedemê divê em çîrokên xwe baş hilbijêrin. Çîrok dê hertim ji zarokan re rêbertiyê bikin. Emanet, hay ji rêberê zarokên xwe hebin!*"*

Pirtûka wî ya din **Meseleyên Evînê** ye.

Pirtûk ji alîyê Weşanxaneya Nameyê ve hatiye çapkirin. Nivîskar ji destpêka evînê heta dawîya wê behsa her guhertin û rewşa evînê dike. Nivîskar li ser her şekil û her cureyê evînê disekine. Nivîskar dema behsa evînê dike ji çîrok, mîtolojî, sînema, muzîk û wêjeyê jî mînakan dide.

## Çavkanî
Acquedolci

**Acquedolci** komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a Messinaya li herêma Sîsîlyayê ye ku yek ji şaredariyên giravî yên Îtalyayê ye.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Messinayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Avabûnên 1922an li Îtalyayê
Kategorî:Bajar û bajarokên Sîsîlyayê
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Messinayê
Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Messinayê

Di vê rûpelê de lîsteya 108 şaredariyên (komun) bajarê metropolîten a Messina, Sîsîlya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Sîsîlyayê
Messinayê
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Messinayê
Kategorî:Şaredariyên Sîsîlyayê
Messina

**Messina** (bi kurdî wek **Mesîna** jî tê nasîn), komun û bajarê navenda metropolîten a Messinaya li herêma Sîsîlyayê ye ku yek ji bajarên giravî yên Îtalyayê ye.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Messinayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Sîsîlyayê
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Messinayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Novarayê

Di vê rûpelê de lîsteya 87 şaredariyên (komun) parêzgeha Novara, Piemont, Îtalyayê hatiye nivîsandin.

## Lîste

## Çavkanî

Novarayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Novarayê
Kategorî:Şaredariyên Piemontê
Agrate Conturbia

**Agrate Conturbia** komun û şaredariyeke parêzgeha Novaraya li herêma Piemontê ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojavayê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Novarayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Piemontê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Novarayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Nuoroyê

Di vê lîsteyê de lîsteya 74 şaredariyên (komun) parêzgeha Nuoro, Sardînya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Sardînyayê
Nuoroyê
Kategorî:Şaredariyên li Sardînyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Nuoroyê
Aritzo

**Aritzo** komun û şaredariyeke parêzgeha Nuoroya li herêma Sardînyayê ye ku yek ji şaredariyên girava Sardînya, Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Nuoroyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajarên Sardînyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Nuoroyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Oristanoyê

Li jêr lîsteya 88 şaredariyên (komun) parêzgeha Oristano, Sardînya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Sardînyayê
Oristanoyê
Kategorî:Şaredariyên li Sardînyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Oristanoyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Padovayê

Li jêr 102 şaredariyên (komun) parêzgeha Padova, Veneto, Îtalya hatiye lîstekirin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê
Padovayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Padovayê
Abano Terme

**Abano Terme** komun û şaredariyeke parêzgeha Padovaya li herêma Venetoyê ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojhelatê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Padovayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Padovayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Ogliastrayê

Li 23 şaredariyên (komun) parêzgeha berê ya Ogliastra, Sardînya, Îtalyayê hatiye lîstekirin.
## Lîste

## Çavkanî

Ogliastrayê
Kategorî:Şaredariyên li Sardînyayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Olbia-Tempioyê

Li jêr 26 şaredariyên (komun) parêzgeha berê ya Olbia-Tempio, Sardînya, Îtalyayê hatiye lîstekirin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Sardînyayê
Olbia-Tempioyê
Kategorî:Şaredariyên li Sardînyayê
Ağcabədi (navçe)

**Ağcabədi** yek ji 66 navçeyên (rayonên) dewleta Azerbaycanê ye. Ev navçe li navenda Azerbaycanê ye û paytexta wê bajarê Ağcabədi ye.

## Çavkanî

Kategorî:Navçeyên Azerbaycanê
Alimena

**Alimena** komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a Palermoya li herêma Sîsîlyayê ye ku yek ji şaredariyên giravî yên Îtalyayê ye.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Palermoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Sîsîlyayê
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Palermoyê
Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Palermoyê

Li jêr lîsteya 82 şaredariyên (komun) Palermo, Sîsîlya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Sîsîlyayê
Palermoyê
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Palermoyê
Kategorî:Şaredariyên Sîsîlyayê
Bettona

**Bettona** komun û şaredariyeke parêzgeha Perugiaya li herêma Umbriyayê ye ku yek ji şaredariyên Îtalyaya navendî ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Perugiayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Umbriyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Perugiayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Perugiayê

Li jêr 59 şaredariyên (komun) parêzgeha Perugia, Umbriya, Îtalyayê hatiye lîstekirin.
## Lîste

## Çavkanî

Perugiayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Verbano-Cusio-Ossola

Li jêr lîsteya 74 şaredariyên (komun) parêzgeha Verbano-Cusio-Ossola, Piemont, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Verbano-Cusio-Ossola
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Verbano-Cusio-Ossola
Kategorî:Şaredariyên Piemontê
Antrona Schieranco

**Antrona Schieranco** komun û şaredariyeke parêzgeha Verbano-Cusio-Ossolaya li herêma Piemontê ye ku yek ji şaredariyên bakûrê rojavayê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Verbano-Cusio-Ossola
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Piemontê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Verbano-Cusio-Ossola
Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Torînoyê

Li jêr 312 şaredariyên (komun) bajarê metropolîten Torîno, Piemont, Îtalyayê hatiye lîstekirin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajarê metropolîtan ê Torînoyê
Torînoyê
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Torînoyê
Kategorî:Şaredariyên Piemontê
Cinzano

**Cinzano** komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a Torînoya li herêma Piemontê ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojavayê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Torînoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Avabûnên 1757an li Îtalyayê
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Torînoyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Vercelliyê

Li jêr lîsteya 86 şaredariyên (komun) parêzgeha Vercelli, Piemont, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Vercelliyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Vercelliyê
Kategorî:Şaredariyên Piemontê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Pescarayê

Li jêr 46 şaredariyên (komun) parêzgeha Pescara, Abruzzo, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Abruzzoyê
Pescarayê
Kategorî:Şaredariyên Abruzzoyê
Abbateggio

**Abbateggio** komun û şaredariyeke parêzgeha Pescaraya li herêma Abruzzo ye ku yek ji şaredariyên başûrê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Pescarayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Abruzzoyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Pescarayê
Adria

**Adria** komun û şaredariyeke parêzgeha Rovigoya li herêma Veneto ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojhelatê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Rovigoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Rovigoyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Rovigoyê

Li jêr lîsteya 52 şaredariyên (komun) parêzgeha Rovigo, Veneto, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê
Rovigoyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Sassariyê

Li jêr lîsteya 92 şaredariyên (komun) parêzgeha Sassari, Sardînya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Sardînyayê
Sassariyê
Kategorî:Şaredariyên li Sardînyayê
Alghero

**Alghero** (bi zimanê ketelanî: *l'Alguer*, zimanê sardî: *S'Alighèra*) komun û şaredariyeke parêzgeha Sassariya li herêma Sardînya ye ku yek ji şaredariyên girava Sardînyaya Îtalyayê ye.
## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Sassariyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajarên Sardînyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Sassariyê
Kategorî:Welatên Ketelanî
Nîvgirava Kolayê

**Nîvgirava Kolayê** nîvgiraveke ku bi piranî li bakurê rojavayê Rûsyayê û beşek nîvgiravê di nav sinorê Fînlenda û Norwêcê de ye. Ew yek ji mezintirîn nîvgirava Ewropayê ye. Nivgirav piraniya axa herêma Murmanskê pêk tîne ku hema hema bi tevahî di hundirê çembera Arktîk de ye ku li aliyê bakur bi Deryaya Barents û li aliyê rojhilat û li aliyê başûrê rojhilat bi Deryaya spî re sînordar e. Bajarê Murmansk, rûniştgeha herî qelebalix a nîvgiravê, nifûsa nîvgiravê bi qasî 270.000 kes e.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Samîlenda
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Teramoyê

Li jêr 47 şaredariyên (komun) parêzgeha Teramo, Abruzzo, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Abruzzoyê
Teramoyê
Kategorî:Şaredariyên Abruzzoyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Terniyê

Li jêr lîsteya 33 şaredariyên (komun) parêzgeha Terni, Umbria, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Umbriyayê
Terniyê
Acquasparta

**Acquasparta** komun û şaredariyeke parêzgeha Terniya li herêma Umbriayê ye ku yek ji şaredariyên Îtalyaya navendî ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Terniyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Umbriyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Terniyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Veronayê

Li jêr lîsteya 98 şaredariyên (komun) parêzgeha Verona, Veneto, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Veronayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Veronayê
Albaredo d'Adige

**Albaredo d'Adige** komun û şaredariyeke parêzgeha Veronaya li herêma Venetoyê ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojhelatê Îtalyayê ye.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Veronayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Veronayê
Zimanê bretonî

**Zimanê bretonî** an jî **bretonî** (bi bretonî: *brezhonek* [bʁeˈzɔ̃ːnɛk]) zimanekî brîtonî yê başûr-rojavayî yê koma zimanên keltî ye ku li Bretanyayê (Fransaya îro) tê axaftin. Tenê zimanê keltî ye ku hê jî bi berfirehî li ser parzemîna Ewropayê tê xeberdan. Bretonî bi beşa zimanên keltî yên navgiravî ve girêdayî ye. 

Di Serdema Navîn a Paşîn de koçberên brîtonî zimanê bretonî ji girava Brîtanyaya Mezin bi xwe re birin Armorîkayê (navê kevnar ê herêma perava atlantîk a nîvgirava Bretanya) û bi vî awayî bretonî dibe zimanekî keltî yê navgiravî (însular). Zimanê bretonî nêzîkî zimanê kornî ye. Kornî jî wek zimanê bretonî zimanekî brîtonî yê başûr-rojavayî ye.

Walesî û kumbrî (îro mirî ye), du zimanên brîtonî yên rojavayî, tevî ku zimanên brîtonî bin jî ji bretonî bi dur ketine. Li aliyê din, sê zimanên goidelîk ên koma keltî, îrlendî, manx (li girava Manê) û gaelîka skotî jî bi eslê xwe zimanên keltî yên navgiravî ne lê ew jî ji zimanê bretonî gelek bi dûr ketine.

## Çavkanî

Kategorî:Bretanya
Kategorî:Çanda Bretonyayê
Kategorî:Dîroka Bretonyayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Vicenzayê

Li jêr lîsteya 119 şaredariyên (komun) parêzgeha Vicenza, Veneto, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê
Vicenzayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Vicenzayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Grossetoyê

Li jêr lîsteya 28 şaredariyên (komun) parêzgeha Grosseto, Toskana, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Grossetoyê
Follonica

**Follonica** komun û şaredariyeke parêzgeha Grossetoya li herêma Toskanayê ye ku yek ji şaredariyên Îtalyaya navendî ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Grossetoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Avabûnên 1834an li Îtalyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Grossetoyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Viterboyê

Li jêr lîsteya 60 şaredariyên (komun) parêzgeha Viterbo, Lazio, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Viterboyê
Kategorî:Şaredariyên Lazioyê
Latera

**Latera** komun û şaredariyeke parêzgeha Viterboya li herêma Lazioyê ye ku yek ji şaredariyên Îtalyaya navendî ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Viterboyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Monarşiyên berê yên li Ewropayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Viterboyê
Viterbo

**Viterbo** komun û bajarê parêzgeha Viterboya li herêma Lazioyê ye ku yek ji bajarên Îtalyaya navendî ye.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Viterboyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Viterboyê
Şêrko Kerîm

**Şêrko Kerîm Latîf Gubarî** (jdb. 25ê gulana 1996an li Kerkûk, Başûrê Kurdistanê) futbovanekî pîşeyî yê kurd e ku di tîma Lîga Stêrkên Iraqê ya Yaneya werzişî ya Hewlêrê de wek êrîşber dileyize.

## Çavkanî

Kategorî:Futbolvanên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1996
Kategorî:Kesên ji Kerkûkê
Kategorî:Mêrên kurd
Kategorî:Mirovên zindî
Ala Talebanî

**Ala Talebanî** siyasetmedareke kurd e û seroka bloka Yekîtiya Niştimaniya Kurdistanê li Parlamena Iraqê ye .Ew sê caran endama Encûmena Nûnerên Iraqê ye.

## Jiyana berî
Ala Tehsîn Talebanî li bajarê Kerkûkê yê Başûrê Kurdistanê ji dayik bûye.Wê Dibistana bilind a keçan a Filistînê qedandiye.Ew yek ji biraziyên Serokomarê berê yê Iraqê Celal Talebanî ye.Ew yek ji biraziyên Serokomarê berê yê Iraqê Celal Talebanî ye.

## Kariyera wê
Di sala 1986ê de Talebanî bû endama Yekîtiya Niştimaniya Kurdistanê (YNK).Ew du rojan di girtîgehê de hat girtin û ji ber ku kurdek etnîkî bû û red kir ku endama Partiya Beesê bibe, karê xwe yê mamostetî û endezyariyê winda kir.Piştî siyaseta Sedam Huseyn ya li dijî kurdan, ew di sala 1991ê de ji Iraqê derket û çû Brîtanyaya Mezin. Li wir ew endama şandekê bû ku bi serokwezîrê Brîtanya Tony Blair re hevdîtin kir.

Piştî rûxandina Sedam Huseyn, ew vegeriya Iraqê.Talebanî bi Zeyneb El-Suweyc re komeke bi navê Yekîtiya Jinên Kurd (paşê bi navê Jinên ji bo Iraqeke Azad hate nasîn) damezirand û di heman demê de hevdamezrînera Desteya Bilind a Jinên Iraqê ye.

Talebanî li dijî biryara 137 ya Encumena Rêveberiya Demkî a Iraqê derketibû, ku eger ev biryar were pejirandin dê mafên jinan li Iraqê ji holê rabe .

Talebanî yek ji endamên Hevpeymaniya Kurdistanî bû ku di kanûna paşîn a 2005an de ji bo Meclîsa Niştimanî ya Veguhêz a Iraqê hat hilbijartin. Di heman salê de derbasî encûmena nûnerên Iraqê bû û piştî hilbijartinên parlamena Iraqê ya sala 2010ê wek endam ma.Di sala 2014an de, ew bû yekane jin ji parêzgeha Kerkûkê ku di hilbijartinên parlamenî yên 2014an de bi dengê gel bi ser ket.Ew seroka YNKê di Encûmena Nûneran de ye.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1964
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Jinên kurd di siyasetê de
Kategorî:Kesên ji Kerkûkê
Kategorî:Kurdên sedsala 21ê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên kurd
Kategorî:Siyasetmedarên Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê
Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Venedîkê

Li jêr lîsteya 44 şaredariyên (komun) bajarê metropolîten a Venedîk, Veneto, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Venedîkê
Annone Veneto

**Annone Veneto** komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a Venedîka li herêma Venetoyê ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojhelatê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Venedîkê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Venedîkê
Hazal Aras

**Hazal Aras** (jdb. 1975an li Agirî , Bakurê Kurdistanê ) siyasetmedareke kurd e. Şaredara Agirî yê niha ye.

## Jiyana wê
Hazal Aras di sala 1975an de li Agiriyê ji dayik bûye. Li Zanîngeha Meletiyê Fakûlteya Zanistên Aborî û
Rêveberiyî û li Zanîngeha Anatolyayê jî li Fakûlteya Civaknasiyê xwend. Di sala 2004an de di hilbijartinên giştî yên şaredariyên Agiriyê de weke endama Meclîsa Giştî ya parêzgehê hate hilbijartin. Di 31ê adara 2019an de di hilbijartinên giştî yên herêmî de weke şaredara navçeya Diyadîn a Agiriyê hate hilbijartin.Piştre di hilbijartinên giştî yên herêmî yên 31ê adara 2024an de bû şaredara Agiriyê.

## Çavkanî

Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Jinên kurd di siyasetê de
Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê
Kategorî:Şaredar
Dvîn

**Dvîn** an **Duîn** (bi ermeniya kevin: Դուին *Duin* an jî Դվին *Dvin*) bajarekî mezin ê dîrokî û paytexta Ermenistanê di Serdema Navîn de bû. Ev bajar piştî êrîşa mongolan wêran bû.

Bab û mamên Selahedînê Eyûbî li bajarê Duînê ji dayik bûne.

## Çavkanî

Kategorî:Dîroka Ermenistanê
Nem

**Nem** kombûna buhara avê ya ku di hewayê de heye. Buhara avê, rewşa avê ya gazê, bi gelemperî bi çavê mirov nayê dîtin. Nem; îhtîmala barîna baranê, şevnem, an mijê nîşan dide.

thumb|Dabeşkirina gerdûnî ya nemahiya nisbî ya li ser rûyê navîn di salên 1981-2010 de ji berhevoka daneya CHELSA-BIOCLIM+

Nem bi germahî û zexta pergala têkildar ve girêdayî ye. Heman mîqdara buhara avê di hewaya sar de ji hewaya germ re zêdetir dibe sedema nemahiya nisbî. Parametreyek têkildar xala şevnem(xunav)ê ye. Her ku germahî zêde dibe mîqdara buhara avê ya ku ji bo têrbûnê hewce dike zêde dibe. Her ku germahiya parselek hewayê kêm dibe ew ê di dawiyê de bigihîje xala têrbûnê bêyî ku girseya avê zêde bike an winda bike. Rêjeya buhara avê ya ku di nav parsek hewayê de heye dikare pir cûda bibe. Mînakî, parselek hewayê ya nêzî têrbûnê dibe ku di 30&nbsp;°C (86&nbsp;°F) de her metrekupek hewayê 28 g av hebe, lê di 8&nbsp;°C (46&nbsp;°F) de her metrekupek hewayê tenê 8 g av hebe.

## Çavkanî

Kategorî:Avûhewa
Kategorî:Çendaniyên fizikî
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Trevisoyê

Li jêr lîsteya 95 şaredariyên (komun) parêzgeha Treviso, Veneto, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê
Trevisoyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Trevisoyê
Valdobbiadene

**Valdobbiadene** komun û şaredariyeke parêzgeha Trevisoya li herêma Veneto ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojhelatê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Trevisoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê
Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îtalyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Trevisoyê
Bad Gyal

**Alba Farelo i Solé** (jdb. 7ê adara 1997an li Vilassar de Mar, parêzgeha Barselonayê, Ketelonya (Spanya)) ku bi bernavka xwe **Bad Gyal** tê zanîn, stranbêj, strannivîs, DJ û lîstikvaneke ketelan e. Muzîka wê wekî tevhevkirina janrên wekî reggîton, dancehall û trap tê binav kirin. Ji bilî kariyera xwe ya stranbêjiyê, ew bi xebata wekî DJ û bi şêwaza xwe tê zanîn.

## Jiyana berî
Alba Farelo di 7ê adara 1997an de li Vilassar de Mar,Barselonayê ji dayik bû.Ew ji pênc zarokan ya herî mezin e. Bavê wê lîstikvan û dûblajvanê navdar Eduard Farelo ye, ku di guhertoya spanî de wekî dûblajvanê Gollum di sêyîneya Lord of the Rings û Bail Organa di prequelên Star Warsê de tê zanîn.

Di destpêkê de li Vilasarê di nanpêjxaneyek herêmî de, wekî garson û di navendek telefonê de xebitî. Di sala 2016an de, wê dest bi xwendina sêwirana modeyê li BAU li Barselonayê kir, lê sala paşîn dev ji xwendina xwe berda da ku balê bikişîne ser hewesa xwe ya herî xurt: muzîk.

Berî ku navdar bû, ew di vîdyoklîpa "Te Invito A Soñar" ya stranbêj Ayesha Chanel de xuya bû.

Hunermenda ku nikarîbû stûdyoyek tomarkirinê û hilberînerek bikira, li malê tomar kir û bi alîkariya hevalan, di dema xebatê de stranên xwe yên yekem derdixist. Bi dahata konserên xwe yên ewil re, piştî demekê zêdetir dest bi xebatên hilberîn û tomarkirinê kir.

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên ketelan
Kategorî:Jinên ketelan
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Muzîkvanên femînîst
Kategorî:Stranbêjên ketelan
Susanna Rafart

**Susanna Rafart** (), anku **Susanna Rafart i Corominas** (jdb. 1962, li Ripoll, Ketelonya), helbestvan û wergêreke ketelan e.

## Berhem
### Helbest
* 1996 *Olis sobre paper*
* 1997 *A cor què vols*
* 1999 *Reflexió de la llum*
* 2000 *Jardins d'amor advers*
* 2002 *Pou de glaç*
* 2004 *Retrat en blanc*
* 2005 *Baies*
* 2010 *L'ocell a la cendra*
* 2011 *La mà interior*
* 2011 *En la profunda onada*. Girona: Curbet.
* 2013 *La llum constant*
* 2022 *El saüc i la forja: antologia (2001-2021)*. Pagès editors

### Prosa
#### Çîrokên ji bo zarokan
* 1993 *Els gira-sols blau*
* 1995 *El pirata 101*

#### Berhevokên çîrokan
* 2000 *La pols de l'argument*
* 2003 *La inundació*
* 2008 *Les tombes blanques*

#### Rojnivîsk, çîrok û cêribandin
* 2006 *Un cor grec*
* 2011 *Gaspara i jo*
* 2012 *Els xiprers tentaculars. El paisatge en l'obra de Maria Àngels Anglada*
* 2015 *Crisàlide. Pastoral en si menor*
* 2017 *Dies d'agost*. Girona: Curbet.
* 2018 *La fugida d'Urània*. Salt: Ela Geminada.
* 2023 *Les roses a frec de l'hivern*. Palma: Lleonard Muntaner.

### Werger
* 2006 *Principi i fi de la neu (Trucs i baldufes)*, Yves Bonnefoy
* 2007 *Aforismes*, Leonardo Da Vinci
* 2007 *Cants órfics*, Dino Campana
* 2007 *Obra poètica*, Salvatore Quasimodo (li gel Eduard Escoffet)

### Wergerên pirtûkên wê
* 2005 Πоеэия (bo bulgarî)
* 2005 *Molino en llamas* (bo spanî)
* 2005 *Pozzo di neve* (bo îtalî)
* 2006 *Moulin en flames* (bo fransî)

### Yên din
* 1999 *Diccionari de la rima*

## Çavkanî

Kategorî:Helbestvanên ketelan
Kategorî:Helbestvanên zimanê ketelanî
Kategorî:Jinên ketelan
Isidre Martínez

**Isidre Martínez**, anku **Isidre Martínez Marzo** (jdb. 1964 li Valensiya, Spanya), wergêr û helbestvanekî bi zimanê valensyayî-ketelanî ye.

Martínez di sala 1990î de beşa Fîlolojiya Ketelanî qedand. Wî berhemên îngilîzî yên Gerard Manley Hopkins (*The Wreck of the Deutschland*, 1992; *Complete Sonnets*, 1999) û ya Dylan Thomas (Poesia reunida 1934-1952, 2015) wergerandine bo zimanê ketelanî.

Di sala 1986an de bi berhevoka helbestan a bi navê *La casa perduda* (1986) Xelata Señoriu d'Ausiàs March de Beniarjó wergirt. Di sala 2005an de jî bi xebata xwe *Hostes* Xelata Cales Riba hat pê bexişîn.

## Berhem
### Helbest
* *La casa perduda*. València: El Cingle, 1986.
* *Inici de les hores*. Barcelona: Edicions 62, 1987.
* *Himnes*. València: Alfons el Magnànim, 1990.
* *L'altre encara*. Alzira: Bromera, 1994.
* *Camí de tornada*. Alzira: Bromera, 1996.
* *La tristesa de Sòcrates*. Barcelona: La Magrana, 1999.
* *Els adéus*. Barcelona: Edicions 62, 2000.
* *Sense mi*. Denes: València, 2001.
* *Hostes*. Barcelona: Proa, 2006.

### Roman
* *Cementiri dels anglesos*. València: Eliseu Climent, 2008.

## Çavkanî

Kategorî:Helbestvanên valensyayî
Kategorî:Helbestvanên zimanê ketelanî