2025

## Bûyer

### Kanûna paşîn
[thumb|Mala wêranbûyî piştî [Erdheja Tîbetê 2025|zelzeleya li Tîbetê]]
[thumb|Fotografek ji şewatên li [Los Angelesê]]

* 1ê kanûna paşîn
** Piştî Mecaristanê, serokatiya Desteya Yekîtiya Ewropayê ketiye desta Polonyayê.
** Bulgaristan û Romanya piştî rakirina kontrola hidûdên erdî proseya tevlêbûna Herêma Şengenê temam kir.
** Liechtenstein bûye dewleta 37an a ku zewaca hevzayendî qanûnî kiriye.

* 6ê kanûna paşîn – Îndonezya bûye endama BRICSê ya 10an.

* 7ê kanûna paşîn
** Zelzeleyeke bi hêza 7,1 li Herêma Otonom a Tîbetê ya Çînê rû daye, 126 kes mirin û 201 kes birîndar bûn.
** Los Angeles ji ber bayên bihêz û hişkesaliyê di tarîxa xwe de şewatên herî wêranker tecrûbe kir. Ji 13.000an zêdetir avahî xerab bûn. 24 kes mirin, 180.000 kes hatine tehliyekirin.

* 10ê kanûna paşîn – Hevşaredarên Akdenîza Mêrsînê Hoşyar Sariyildiz û Nuriye Aslan ligel hin endamên Meclisa Belediyeyê hatin binçavkirin û qeyûm li belediyeyê hat tayînkirin.

* 11ê kanûna paşîn
** Rojnamevanên kurd Nazim Deştan û Cîhan Bîlgîn, ên ku di bombardimana dewleta Tirkiyeyê de hatibûn kuştin, ji ber ku Tirkiye destûra derbasbûna Bakur neda li Qamişloyê hatin veşartin.
** Hevdîtinên Îmraliyê: Heyeta Partiya DEMê Sırrı Süreyya Önder û Pervin Buldan bi siyasetmedarê kurd Selahattin Demirtaş re li hepsxaneyê civiya.

* 12ê kanûna paşîn – Tûra duyem a hilbijartinên serokdewletê Xirwatistanê pêk hat. Zoran Milanović ji bo dewra duyem hatiye hilbijartin.

* 
** Reîscimhûrê Koreya Başûr Yoon Suk Yeol, ê ku ji wezîfeya xwe hatibû bidûrxistin, hatiye binçavkirin.
** Şerê Îsraêl û Hemas: Îsraêl û Hemas li ser agirbestekê li hev kir a ku niyet dike şerî xilas bike, esîrên îsraêlî bi mehpûsên filîstînî veguhêze, û rê bide alîkariya navmiletî.
*  - Hevdîtineke di navbera Fermandarê Hêzên Sûriya Demokratîk (HSD) Mezlûm Ebdî û Serokê Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) Mesûd Barzanî de pêk hat.

* 
** Êrîşek li dijî sivîlan ji aliyê Tirkiye û hêzên çekdar ên sûrî vê li Bendava Tişrînê pêk hatiye ku 5 sivîl hatine kuştin û 20 sivîl jî birîndar bûne. Di 30ê kanûna paşîn a 2025an de Çavdêriya Heqên Mirovan (HRW) ev êrîş wekî sûcê şer bi nav kiriye.
** Di teqîna tankereke mazotê de li Nîjeryayê 77 kes mirin.
** Du hakîmên şerîetê li Tehranê, paytexta Îranê hatine kuştin. Piştî êrîşê, çekdaran du kesên din birîndar kirin û dûre xwe kuştin.

*  – Şerê Îsraêl û Hemas: Agirbestek ketiye meriyetê. 3 rehîneyên îsraêlî û 90 mehpûsên filîstînî hatine berdan.

*  – 78 kes di agirekî otelekê de mirin li  Tirkiyê.

*  – Taylenda bûye dewleta 38an a ku zewaca hevzayendî qanûnî kiriye.

* 
**  bûye serokwezîrê () Îrlendayê.
** Hevdîtinên Îmraliyê: Heyeta Partiya DEMê Sırrı Süreyya Önder û Pervin Buldan bi Abdullah Öcalan re li hepsxaneya Îmraliyê civiya.

*  – Hilbijartinên Belarûsê yên 2025an pêk hat. Alexander Lukashenko ji bo dewra 7an dîsa hat hilbijartin.

*  – Hisseyên teknolojiyê yên global daketin ji ber Deepsake, şîrketeke çînî ku bûye reqîbê ChatGPTê. Qîmeta Nvidia di rojekê de nêzîkî 600 mîlyar dolarên amerîkî daket, di tarîxa DYAyê de cara yekê ye.
* 
** Teyareya 64 rêwiyan bi helîkoptereke eskerî li DYAyê di hewayê de qeza kir, ti kes sax nefilitî.
** Piştî ketina rejîma Beşar Esad, Ahmed al-Sharaa wekî reîscimhûrê Sûrîyê yê 20an hatiye tayînkirin.

*  – Piştî qebûlkirina reforma destûra esasî, Nîkaragua bûye dewleteke  ku ji aliyê hevserokên  û  ve tê birêvebirin.

### Sibat
* 
** Ji ber şerê ticarî ya Çîn û DYAyê, Çînê kontrola îhracatê û zêdetir bacên gumrikê li ser hin malên îthalatê ragihandin.
** Di êrişeke çekdar dijî mektebekê de li Örebro, Swêdê tewrî kêm 11 kes hatin kuştin û 15 kes birîndar bûn. Ew êrişê herî kujer bû di tarîxa vî welatî de.
** Serokê DYAyê Donald Trump ragihand dê DYA kontrola Şirîta Xezeyê li ser xwe bigre û ordiya DYAyê ji nû ve înşakirina Xezeyê bi rê ve bibe.

* 
**  bûye Serokê Yewnanistanê piştî çar raundên hilbijartinên serokî ya 2025an.
**  ji meqema Serokê Romanyayê îstifa kir.

## Jidayikbûn

## Mirin

### Kanûna paşîn
* 
** Wayne Osmond, stranbêj û gîtarîstê amerîkî (jdb. 1951).
** David Lodge, nivîskarê îngilîzî (jdb. 1935.
** Sally Oppenheim-Barnes, sîyasetmedara îngilîzî (jdb. 1928).
** Rosita Missoni, sêwirînera îtalî (jdb. 1931).
** Nora Orlandi, stranbêja îtalî (jdb. 1933.
* 
** Agnes Keleti, bedenparêza îsraîlî-macarî (jdb. 1921).
** Mary Abrams, sîyasetmedara amerîkî
** Aldo Agroppi, futbolvanê îtalî
* 
** Jeff Baena, senarîst û derhênerê amerîkî (jdb. 1977).
** Hans Dieter Beck, weşangerê almanî
** Emmanuel Bonde, siyasetmedarê kamerûnî
** Morris Bradshaw, futbolvanê amerîkî
** José Brouwers, lîstikvanê belçîkî 
** Christopher Hood, akademîsyenê brîtanî
* 
** Edgar Maddison Welch, aktorê amerîkî (jdb. 1988).
** Richard Foreman, nivîskarê lîstikê amerîkî (jdb. 1937)
* 
** Costas Simitis, siyasetmedar û serokwezîrê berê yê yewnanî (jdb. 1936).
* 
** Jean-Marie Le Pen, siyasetmedarê fransî (jdb. 1928).
* 
** James McEachin, aktor û helbestvanê amerîkî (jdb. 1930).
* 
** Joan Plowright, aktrîsa îngilîz (jdb. 1929).
** David Lynch, germende û wênesazê amerîkî (jdb. 1946).
* 
** Denis Law, futbolvanê skotlendî (jdb. 1940).
** Jan Shepard, lîstikvana amerîkî (jdb. 1928).
* 
** Bavê Teyar, tiyatrovan û komedyenê kurd (jdb. 1961).
* 
** Cecile Richards, çalakvana amerîkî (jdb. 1957).
* 
** Garth Hudson, muzîkvanê kanadayî (jdb. 1937).
* 
** Mukerem Talabanî, siyasetmedarê kurd (jdb. 1923)
* 
** Marianne Faithfull, stranbêj û aktrîsa îngilîz (jdb. 1946).

### Sibat
* 
** Horst Köhler, sîyasetmedarê almanî (jdb. 1943).
* 
** Irv Gotti, hilberînerê amerîkî (jdb. 1970).
** Waldo Díaz-Balart, wênesaz û hunermendê kûbayê (jdb. 1931).
** Ernst-Joachim Küppers, melevanê olîmpiyadê almanî (jdb. 1942).
** R. I. Moore, dîroknasê brîtanya (jdb. 1941).
* 
** Tony Roberts, aktorê amerîkî (jdb. 1939).

### Adar

### Nîsan

### Gulan
*
** Sırrı Süreyya Önder, siyasetmedarê tirkîye (jdb. 1962).
* 
** Xeter (Jîwar Hacibî), rapvanê û karsazê kurd (jdb. 24ê kanûna pêşîn a 1981).

### Hezîran

### Tîrmeh

### Tebax

### Îlon

### Çiriya pêşîn

### Çiriya paşîn

### Kanûna pêşîn

## Çavkanî