open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Berjeng

[alt=A diagram of a human torso labelled with the most common symptoms of an acute HIV infection|thumb|Nîşan di nav [Hepatosplenomegalî|(mezinbûna kezeb û zikê), û berjengên (di nav de serêş, û vereşîn) ya akût Enfeksiyona HIV'ê.]]
**Berjeng,** nîşanên dîtin an tespîtkirî ne û nîşanên nexweşî, birîn an jî rewşekî tecrûbirkirî ne. Wekî berjengiya germahiyek ji normalê bilindtir an kêmtir be, tansiyona xwînê bilind an kêm bibe an jî anormaliyek di skanek bijîjkî de xuya dibe. Berjengî tiştek ji asayî ye, ku wekî hestiyariya tayê, serêş, êş an êşên din ên laşê ji aliyê kesek ve tê ceribandin.

Di bijîjkî de vedîtin nîşana wê yekê nexweşiyê destnîşan, dişopîne û dibîne, ku ev nîşana rewşa wî ya bijîjkî ye. Berevajî têgîna "berjeng" (nîşan), ku dîtina objektîfa ji bo tiştê nexweş hîs dike tê bikar anîn. Her çend ev dîtin ji bo nexweşê tiştek nebin jî, ew alîkariya bijîşkî dikin ku nexweşiya dibe sedema giliyên wî nas bike.

Mînak, nexweş ji serêşê gilî dike nîşanek e. Bi pirsek berfireh, bijîjk dikare fêr bibe û ev gilî gilîyek tîrêjê, ku ji stûyê ber bi pişta serî ve belav bike û dibe ku vê wêneyê wekî nîşanek gengaz a hîpertansiyon ("pêşnîşanî") binirxîne. Dema ku çîrok diqede û tê ser muayeneyê, pîvandina tansiyona xwînê, muayeneya çav û hwd. Bi van rêbazan “nîşanên” tansiyona bilind ên bi “berjengên” nexweş re li hev dikin, têne bidestxistin.

## Cureyên berjengî

* **Berjengiyên Prognostîk**. nîşaneyên encamên pêşerojê yên rewşa heyî ya nexweş.
* **Berjengên Anamnezê** nîşanên nexweşiyek berê ne.
* **Berjengên Teşhîsê (danasîn)**. Nîşanên ji bo xizmetên naskirina nexweşiyê dikin.
* **Berjengên Patonomîk**, nîşanên ti gumanê li ser hebûna hin nexweşî ne.
## Çavkanî

Kategorî:Tendurustî
Zimanê Avestaya Kevin

Avesta, Zent an jî Zend yek ji kevintirîn zimanên Arîyan ê ye. Pirtûka Zerdeştî "Zend Avesta" li Ewropayê ye -bi xeletî- ji Anquetil Duperron. Zend tê wateya şirovekirinê. li gel Hindistanê koma zimanên Aryen pêk tîne û ji şaxê hindî yên malbata zimanên hind û ewropî ye. Sogdî jî zimanekî Arîyan yê kevnar e. Medan û Farisan bi zimanekî Avestayî yê hevpar diaxivin. Ji aliyê din ve, Farisiya Navîn jê re Pehlewî (224-642 PZ 224-642) tê gotin, ev zimanê ku di navbera salên 224-642 de tê axaftin zimanê fermî yê Sasaniyan bû. Pehlewî heta sala 900 piştî zayînê hatiye axaftin û nivîsandin. Di van salan de Îranî bûne misilman. Pehlewî ku di bin bandora erebî de pêşketina xwe domand, hinekî din guherî û cihê xwe ji farisiya hemdem re hişt.
Nexweşiyên infeksiyonê

**Nexweşiya infeksiyonê**, wekî nexweşiyên vegirtinê û şaxek bijîşkiyê jî têne zanîn, ku pisporê teşhîsê, dermankirin û kontrolkirina nexweşiyên infeksiyonê ye. Pisporê nexweşiya infeksiyonê bi giranî bi infeksiyonên nexweşxaneyê an derketinên derveyî nexweşxaneyê re mijûl dibe.

## Vegir
Pisporên nexweşiyên infeksiyonê danûstendina bi pisporên din re di hin nexweşiyên tevlihev ên wekî HIV/AIDS de ji pisporiyên cihê sûd werdigirin. Her çend piraniya wan ji aliyê bijîjkên di nexweşiyên infeksiyonê de ne pispor in, ku têne derman kirin jî pisporên nexweşiyên infeksiyonê di rewşên nayên fêm kirin an cidî têne şêwir kirin. Mînak, ji bo têgihîştina tayek bi eslê xwe nenas alîkarî were xwestin.

Pisporên nexweşiyên infeksiyonê dikarin li nexweşxaneyan û hem jî li klînîkan bixebitin.

## Dîrokî
Nexweşiyên infeksiyonê bi dermanê rêwîtiyê û dermanê tropîkal ve girêdayî ne, ku gelek nexweşiyên infeksiyonê ji aliyê xwezaya xwe ve li herêmên tropîkal an bintropîkal pêşve diçin.

## Vekolîn
Pispor ceribandinên cihêreng dikin da ku cins û celebê mîkrobê sedema nexweşiyê tespît bikin. Testên sereke rengdêra Gram, çandên xwînê, ceribandinên serolojîk, ceribandinên diyarkirina genê û testa Reaksiyona Zincîra Polîmarazê ne.

## Dermankirin
Pispor ji bo dermankirina infeksiyonê cûrbecûr dermanên antî-germ bikar tînin. Dermanên têne bikar anîn li gorî celebê dermanê girêdayî ye, mînakî dermanên antîbiyotîk ên li dijî bakteriyan, dermanên antîvîrus ên li dijî vîrusan, dermanên antîparazît ên li dijî parazîtan û dermanên antîfungal ên li dijî fungî têne bikar anîn.

## Girêdanên derve

* Civaka Amerîkî ya Nexweşî û Nexweşiyên Infeksiyonê

## Çavkanî
Guliyên bijîşkê

Bijîşkî li Kurdistanê di bin sê beşên akademîk ên sereke de têne kom kirin. Bi taybetî neqla gurçik, mejî û kornea de; Neştergeriya Tumora Mejî ya Bê Binîk, Neştergeriya Guhê, Neştergeriya Kêmkirina Zikê û gelek emeliyetên din ên girîng li Nexweşxaneya tibê ya Zanîngeha Dîcleyê ya Amedê tê kirin.

### Zanistên bijîşkî yên bingehîn
* Anatomî
* Biyofizîk
* Biyostatîstîk
* Biyokîmya
* Embrîolojî
* Parmakolojî
* Fîzolojî
* Histolojî
* Mîkrobiyolojî
* Bi li Nexweşxaneya tibê ya Zanîngeha Dîcleyê ya Amedê tê kirinyolojiya bijîşkî
* Dîroka bijîşkî û exlaqî
* Perwerdehiya bijîşkî
* Onkolojî
* Patolojî

### Zanistên bijîşkî yên klînîkî
* Bijîşkên lezgîn
* Bijîşka Edlî
* Bijîşka malbatê
* Psîkiyatriya zarok û ciwanan
* Pediatricî
* Dermatolojî
* Bijîşkî û rehabîlîtasyon
* Nexweşiyên enfeksiyonê
* Nexweşiyên sîngê
* Tendurustiya gel
* Bijîşka navxweyî
* Kerdiyolojî
* Nûrolojî
* Bijîşka nukleerî
* Onkolojiya radyasyonê
* Radyolojî
* Psychiatrî
* Bijîşkiya werzîşê
* Genetîk

### Zanistên bijîşkî yên cerahî
* Anesteziyolojî û reanîmasyon
* Mejî û nûrosurgerî
* Emeliyata zarokan
* Emeliyata Giştî
* Emeliyata pêsîrê
* Nexweşiyên çav
* Jinekolojî û Dayikbûn
* Nexweşiyên guh, poz, qirik
* Emeliyata dil û damar
* Ortopedîk û Trawmatolojî
* Emeliyata plastîk, jinûvesaz û estetîk
* Ûrolojî
* Tibî Patolojî

## Çavkanî

Kategorî:Nexweşiyên mirovan
Kategorî:Zanistên bijîşkî
Teşxîsa cûdaker

**Veniyasîna cûdaker** an jî **Teşhîsa cihêreng** rêbazek tespîtkirinê ya sîstematîk e, ku ji bo nasandina nexweşiyên kesekî nexweş bi sedema semptom tê bikar anîn. Bi gotinek din ew hewl dide ku navnîşa teşhîsên mimkun teng bike û hewl bide teşhîsek yekane biparêze. Ji bo teşhîsek cihêreng were çêkirin berî her tiştî nişêt têne dîtin û vedîtin têne xuyakirin, bi girtina van navan navnîşek nexweşiyên herî muhtemel tê çêkirin û nexweşiyên di vê lîsteyê de gav bi gav têne teşhîs kirin heta ku ew li hev were rakirin.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Bijîşkî
Prognoz (psîkolojî)

**Prognoz** di psîkoterapiyê de tê fêm kirin an Psîkolojiya klînîkî, derûnnasî û dermanê psîkosomatîk, mîna derman, prognoza pêşerojê ya nexweşiyê dike. Ji ber komplîkasyona awarte prognoz tenê daxuyaniyên îhtîmalê ne.

Prognoz bi teşhîsa têkildar û faktorên cûda yên din ve girêdayî (hevalîtî, lihevhatin, şert û mercên jiyana civakî ye.)

**Nimûneyên pêşveçûna nexweşiyê:**

* pêşveçûna pêşkeftî ya qonax
* pêşveçûna statîk a kronîk
* pêşveçûna pêşkeftî ya kronîk

## Prognoza psîkolojiyê
Di psîkolojiyê de, prognoz beşek ji tespîtkirinê ye. Ji ber vê yekê prognozekî gotinek *psîkolojîk-dîagnostîk* e, wekli ser dibistan, xwendin û serkeftina pîşeyî an jî li ser dersa nexweşiyek derûnî an jî rehabîlîtasyona sûcdar .

Dema ku ji aliyê psîkolojan têkeliyek maqûl a rêbazan, serîlêdana pîşeyî, nirxandin û şirovekirinê tê bikaranîn, pêbawerî û rastdarî ya wan prognozan bi rêkûpêk zêde ye. Dema ku heyama pêşbîniyê zêde dibe, derbasdar kêm dibe, ango heyama divê tê beyan kirin ew dirêj bibe (daxuyanek prognoza di derbarê serfiraziya pîşeyî ya di 20 salan de di pratîkê de tune ye).

Di warên gotinên prognozê de psîkolojiya seyrûseferê û têgîna herî berfireh ya çarçoveyên pîşeyî (di nav de dibistan, xwendin, perwerdehî, rehabîlîtasyona pîşeyî) prognoza psîkolojîkê ya herî zêde tê bikaranîn û di warê pejirandina zanistî de ya herî pêşkeftî ye.

Di warê lêkolîna aliyên metodolojîk ên prognozên psîkolojiya dadrêsî de niha serdest in, nemaze yên prognozê û nirxandina modelên statîstîkî yên matematîkî-psîkolojîk û psîkometrîkî di warên prognozî ve sûc in.

* x 1 = temen bi salan
* x 2 = zayend (0 an 1)
* x 3 = hejmara mehkûmên sûc di ciwanan de
* x 4 = hejmara giştî ya mehkûmên berê
* x 5 = dema ku ji mehkûmkirina yekem re derbas bûye
* x 6 = cureyê sûc (li gorî tabloyê)

dubarekirina sûcdarekî girtî gengaz e, û herwiha dikare were destnîşankirin (pêvajoya li gorî *Pîvana Vegerandina Koma Bersûcdar* li gorî Hanson û Thornton).

## Prognoza dermanê psîkosomatîk
Berevajî nexweşiyên somatîkî ne hewce ye, ku nîşanên nebûna psîkopatolojîk e. Di şûna wê de, pêvajoyên nûrotîkî jî dikarin bi dizî pêk werin an jî qet nîşanên eşkere dernexin. Di heman demê de, *başbûna nîşanên* dermankirinê ve ne hewce ye ku saxbûnê nîşan dide, lê di heman demê de dikare ji ber kapasîteya tazmînatê vegere. Ev bi hêsanî tê wateya nexweşiya niha yên ti nîşanan nadin. Ji ber vê yekê tenê îfadeya *nîşanên* *nexweşiyê* nîşan didin.

## Prognoza psîkiyatriyê
Di psîkiyatriyê de, qursa nexweşiyê dikare pir pêbawer were prognoz kirin. Mînak, hin formên psîkozên fazîk gelemperî bi dûbarekirina rêkûpêk xuya dibin, lê bi tevahî ji holê radibin û ji ber vê yekê nexweş paşê bi zorê bandor dibin. Di rewşa nexweşiyên din de, nemaze di celebê şîzofrenîk de, divê kronîkasyon were hêvî kirin.
## Çavkanî

Kategorî:Psîkîatrî
Banka Zîraatê

**Ziraat Bankası A.Ş.** yek ji şeş bankeyên dewletê ye ku li Tirkiyeyê di xebatê de ye. Banka Zîraatê berdewamiya Amûrên Welat ên ji aliyê Mîdhat Paşa ve di sala 1863an ve di dema Împaratoriya Osmanî de hatiye damezrandin.

## Dîrok

### 1863-1880
Dema Ehmed Şefîk Midhat Paşa di sala 1863'an de li bajaroka Pîrotê yekem Fona Welatê Damezrandinê ya îlhama xwe ji kevneşopiya îmeceyê girtiye û bi derxistina "Rêznameya Amûrên Welat" ve.  1867'an de li seranserê Împaratoriya Osmanî *sindoqên dengdanê* ketine meriyetê û gelek salan bi serkeftî xizmet kirin. Di 15’ê Tebaxa 1888’an de *Banka Ziraatê* wekî saziyeke aborî ya nûjen bi awayekî fermî hate avakirin û şûna fonên Benefitê girt û Fona Benefitê wê demê kar dikir, veguherî şaxên bankê û dest bi xebata xwe kir.

### 1920-2000

Wêne:Midhat pasha.jpg|Damezrênerê Bankê Mîthat Paşa
Wêne:Merzifonlu Kara Mustafa Pasha Mosque, Karaköy, İstanbul (12966948964).jpg|Banka Ziraatê Şaxa Karakoyê di sala 1968'an de
Wêne:Ankara asv2021-10 img23 Ziraat Bank Museum.jpg|Avahiya yekem a Banka Ziraatê li Ulus, Enqere
Wêne:Ziraat Bankası mobil ATM, Teknofest 2019.jpg|Ziraat mobile ATM
Wêne:Atina-Ziraat Bankası, 1938.jpg|Banka Ziraatê li Şaxa Samsûnê di sala 1938'an de
Wêne:Ziraat Bankası reklamı 1938 Tan.png|Di sala 1938'an de rojnameya Tan reklama Banka Ziraatê da


## Binêre herwiha

* Beşdariya Ziraetê
* Avahiya Navenda Giştî ya Banka Ziraat
* Muzeya Banka Ziraat
* Ziraat Bank (tîma voleybolê ya mêran)
* Îhap Hulusî Gorey

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 
* Bîmeya Parastina Krediyê - Sîgorta Ziraat
* Ziraat Hayat û Emeklilik A.Ş.: Malpera Rûpelê 
* Rûpel - Ziraat Bank International AG 

Kategorî:Tirkiye
Komplîkasyon

**Komplîkasyon**, di wateya bijîşkî de, têgîna 'komplîkasyon' bandorên neyînî yên pêşbînîkirî yên rewşek, nexweşî an dermankirina bijîşkî ye. Komplîkasyon bandorek neyînî li ser pêvajoya nexweşiyekê dike. Komplîkasyon dikare wekî giranbûna nexweşiya heyî an derketina gilî û vedîtinên nû li bandora pergalên hinavên din dike were dîtin. Komplîkasyonên bi nexweşiya bingehîn re dibe sedema derketina nexweşiyên nû. Ligel vê yekê, ji ber dermankirinên têne bikaranîn dibe ku komplîkasyon çêbibin.

Ji ber gelek sedeman komplîkasyon çêdibin. Ev faktorên wekî temenê nexweş, nexweşiyên din ên heyî yên nexweş, pergala parastinê, dermanên têne bikaranîn û destwerdanên neştergerî û rewşa pergala parastinê ne.

Komplîkasyon divê bi şert û mercên jê re sekûle tê gotin, neyê tevlihev kirin, ku bi taybetî di qonaxa akût a hin nexweşiyan de çêdibin û zirarek mayînde dihêle. Paşmayî di destpêka nexweşiyê de an dereng di pêvajoya başbûnê de çêdibin. Mînak, wendabûna domdar a hêzê li aliyekî laş ji ber derbek berê encamek e.

## Nexweşiyên û komplîkasyonên curbicur
### Komplîkasyonên îyatrojenîk
Komplîkasyonên îyatrojenîk ji ber dermankirina tê kirin çêdibin û pir cihêreng in:

**<u>Derman:</u>** Di rewşên wekî dayîna dermanên neguncayî ji nexweş re, dayîna bi dozek neguncav, neşopandina rêgezên veguhestinê, karanîna xelet a derman de çêdibe. Ji bo pêşîlêgirtina van, tedbîrên parastinê yên wekî karanîna reçeteyên elektronîkî, lihevhatina rêzikên hilanînê û veguheztinê, pakkirina dermanan di dozên pêşwext de têne sepandin.

**<u>Nojdar:</u>** Komplîkasyonên nojdarî ji ber anesteziyê çêdibin. Ev nojdarên nexweş an xeletî ne. Ji bo pêşîlêgirtina wan qaîdeyên gerdûnî têne sepandin. Ev ji verastkirina nasnameya nexweş, nîşankirina cîhê nojdariyê û aliyek, kontrolkirina wan çend caran li ser bingeha kontrola dualî berî, di dema û piştî nojdariyê de pêk tê.

**<u>Daşnasî:</u>** Teşhîskirina şaş, zêdeteşhîs, teşhîsa neguncayî ne. Ev cudahî ji ber cudahiyên nexweş û bijîşk in.

*Mirov, ragihandin û xebata tîmê*: Karîna mirovan bi hev re dixebitin ji aliyê faktorên wekî rêveberiya hiyerarşiya jêr-jorîn û danûstandina di navbera endamên tîmê de tê bandor kirin.

*Enfeksiyonên girêdayî dermankirinê*: Sedema herî gelemperî ya komplîkasyonên bi dermankirinê re ji derveyî kateter e, ku li nexweşan tê sepandin. Îhtîmala enfeksiyonê piştî prosedurên wek kateterên mîzê, gihandina damarên navendî an venous, entûbasyonê zêde dibe. Çavkaniyên herî gelemperî yên dermankirinê / enfeksiyona nexweşxaneyê *[[Escherichia coli]], Proteus mirabilis* e.

Sedema herî gelemperî ya çêbûna van enfeksiyonan paqijiya destan e.
## Çavkanî

## Girêdanên derve
Komunên departmena Aisne

thumb|Li ser nexşeya Fransayê cihê departmena Aisneyê diyar dibe
Li jêr 799 komun koda ÎNSEE û koda posteyên li departmena Aisne ya Fransayê hatiye diyarkirin.

## Çavkanî


Aisne
Abbécourt

**Abbécourt**, komunekî departmena Aisneê li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.

## Nifûs

## Mijarên din
* Komunên departmena Aisne
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunên Aisne
Dercy

**Dercy**, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-France e li bakurê Fransayê.

## Nifûs

## Mijarên din
* Komunên departmena Aisne
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunên Aisne
Solarisbank

**Solarisbank AG** enstîtûyek krediyê ya li paytexta Berlînê ya Almanyayê destûrdayî ye. Armanca pargîdaniyê xebata danûstandinên bankdarî ye.

## Dîrok
Di Adara 2016'an de ji aliyê pargîdaniya Fintechê ya LinLeapê, Marko Wenthin û Andreas Bittner ve banke hate damezrandin. Piştîdestûrnameya bankdariyê ya tevahî ji Desthilata Çavdêriya Darayî ya Federal a Almanî (BaFin) û Banka Navendî ya Ewropayê (ECB) wergirt.

Di 25'ê Rêbendanê 2022'an de, Bafin ji aliyê PwC ve fermana lênihêrînek taybetî da. Sedema vê yekê vekolînek çavdêriya bankê ya ji sala 2020'an e, ku tê de kêmasiyên lihevhatinê hatine tespît kirin . 

## Modela karsaziyê
Bi taybetî, banke platformekî bankdarî wekî karûbar peyda dike. Platforma pargîdaniyên din bi wan re dihêle têkildar bibin da ku bixwe bibin pêşkêşkerên karûbarê darayî, bêyî ku hewcedariya xwe bi destûrnameyek bankdariyê ya tevahî hebe.

## Pêvajoya lêpirsînê
Di 23'ê Kanûnê 2021'an de, Roland Folz di heman demê de rêveberê heft pargîdaniyên darayî yên cihêreng,  ku hemu li Îngilîstanê hatine tayîn kirin.  Li dû vê rasthatina gumanbar, di sibata 2022'an de, Desthilata Çavdêriya Darayî ya Federal a Almanyayê çavdêrekî şand da ku lêkolînê li Solarisbank ji ber hevkariya wê ya bi sextekaran, şûştina dravan û nepejirandina rêzikên qanûnî bike. Folz red kir ku Solarisbank bi mebest alîkariya sûcdaran kir, tevî ku di sala 2021'an de zêdetirî mîlyonek hesabên nû yên serhêl ên bi guman vekir.  Ligel vê yekê, Folz daxuyand ku ew dixwaze li şûna çalakiyên xwe veguhezîne Asyayê  û Rojhilatê Ewropayê da ku ji darizandinê dûr bixe. 

## Girêdanên malperê

* Malpera Solarisbank AG

## Çavkanî


Kategorî:Avabûnên 2016an li Almanyayê
Rûniştek (kesên zagon)

Li gorî Zagona Almanî, **rûniştina kesên zagon** li şaredariya qanûna, statû an pîvanek qanûnî ya din ve hatî destnîşankirin an ku rêveberî lê tê kirin. Cihê giştî yê dadrêsiya kesayetiya qanûnî ji aliyê nivîsgeha qeydkirî ve tê destnîşankirin.

## Kesên zagon li gorî hiqûqa giştî û hinavan
Ji navenda saziyeke yasayî ya hiqûqa giştî an jî yek ji organên wê ( sîrket, sazî, weqf li gorî hiqûqa giştî, desthilatdarî, nivîsgeh ) jî tê gotin **kursiyê fermî** an jî cihê **desthilatdariyê** ye. Kesên dadrêsî û rêveberiyê li ofîsa qeydkirinê li ser çalakiya xwe asayî ye.  Ti kursiyên Rayedarên herêmî tune ye. Cihê dadrêsiyê li gorî cîhê organên we tê destnîşankirin (mînak.&nbsp;B. Wezaret, hikûmeta herêmî ).

Rûniştek dikare bi zagonî, biryarname an normek qanûnî ya têkildar ji bo damezrandinê an rêxistinê bên destnîşankirin.  Di asta federal de, an jî qanûnekî bi biryarnameya rêxistinê ji aliyê serokwezîrê federal (ji ber biryara Hikûmeta Federal) e, ku di çarçoveya berpirsiyariya dezgehê ji aliyê Wezîrê Federal ve dikare were damezrandin.

Ji bilî rûniştek an navenda fermî, saziyek qanûnî ya li gorî qanûnên giştî xwediyê rûniştekê an cîhên din be. Ji ber Qanûna Berlîn/Bonnê, wezaretên federal her yek li paytexta federal Berlînê û li bajarê federal Bonnê nivîsgehek avakirin. Yek ji van rûnişteka ofîsên wan a sereke an bingehîn e.

## Binêre herwiha

* Qanûna Pargîdaniya Navneteweyî (Almanya)

## Çavkanî
ISO 9362

Standarda **ISO 9362** kodekî standardkirî ya navneteweyî ji bo destnîşankirina cîhên karsaziyê di danûstandinên diravdaneyê diyar dike. **BIC** (kurte: ) li çaraliyê cîhanê ji aliyê bankê, komîsyonker, parêzger û pargîdaniyên wekî wan tê bikaranîn û dikare her hevkarek beşdar rasterast an neyekser bi yekta nas bike. Piştî karanîna wê ya orîjînal di danûstendinên dravdana SWIFT'ê, jê re **SWIFT-BIC** jî tê gotin, bi *hevokî koda BIC an koda* *SWIFT* jî hevpar e; *Navnîşana SWIFT* an *BIC* dê rast be.

Heta tîrmeha 2010'an, kurtenivîsa BIC ji bo "Kodê Nasnameya Bankê" (nasnameya bankê bi wateya mecaziya koda celebê bankê) bû. Dema ku BIC bi karsaziya wekî ne-dirav re girêdayî bû, ew wekî  jî hatîbû zanîn. BIC di ISO 13616 de tê navnîş kirin, ku jimara hesabê ya Banka Navneteweyî (IBAN) diyar dike.

### Nimûne

* SWIFT-BIC BELADEBEXXX ji Berliner Sparkasse re hatî peywirdar kirin. Ev aîdî Berlîner Landesbank (BE LA) li Almanya (DE) ye ku li Berlînê (BE) ye.
* SWIFT BIC RBOSGGSX ji Banka Natwest Offshore ya li Girava Channel Guernsey li Brîtanya Mezin, ku IBAN-a wê xwediyê formata GB00NWBK000000000000000 e, tê veqetandin.
* SWIFT BIC CHASGB2LXXX ji JPMorgan Chase Bank li London, Keyaniya Yekbûyî ve hatî veqetandin.
* SWIFT-BIC RZTIAT22263 ji Raiffeisenbank Kitzbühel ( koda cûrbecûr: 36263) li Avusturya hatî veqetandin.
* SWIFT-BIC BCEELULL ji "Banque et Caisse d'Epargne de l'Etat" ya li Luksemburgê re tê destnîşankirin.
* SWIFT-BIC MARKDEFF (an MARKDEFFXXX) ji navenda Deutsche (DE) Bundesbank (MARK) li Frankfurt am Main (FF) re tê tayîn kirin.
* SWIFT-BIC GENODEF1JEV ji Volksbank Jever re tê veqetandin. Ew beşek ji komeleya Almanî (DE) ya bankeyên hevkariyê (GENO) ye û beşdarek SWIFT ya pasîf e (1), ango bêyî girêdanek rasterast bi pergala SWIFT re.
* SWIFT-BIC UBSWCHZH80A ji banka Swîsreyê UBS AG re tê veqetandin.
* SWIFT-BIC CEDELULLXXX ji Clearstream Banking SA re li Luksemburgê ve hatî veqetandin.
* SWIFT-BIC HELADEF1RRS ji Rhön-Rennsteig-Sparkasse re tê veqetandin. Ji ber ku ew beşdarek SWIFT-a pasîf e, mînakî.&nbsp;B. Danûstandin tenê bi koda 8-hejmar HELADEFF ya dêûbavê Landesbank Hessen-Thüringen têne pejirandin.
* SWIFT-BIC GENODEF1S04 ji Sparda-Bank München eG re tê veqetandin. Ji ber vê yekê ew jî beşdarek SWIFT ya pasîf e.

## Girêdanên derve

* Polîtîkaya BIC ji 30. Çile 2015 )
* Pirtûka Spî: ISO 9362: 2014 - Pêkanîna BIC  )
* Peldanka SWIFT BIC, maskeya lêgerînê  )
* Bundesbank:  Gulan 2012 li *[[Internet Archive|Arşîva Înternetê]]* )

## Çavkanî

Kategorî:Standardên ISOyê
Bîlançoya hebûnê

**Bîlançoya hebûnê** berhevokê di hesabên tevheviya hebûn an jî berhevoka li ser sermaya giştî ya bîlançoya milê deynan e.

## Giştî
Tevahiya bîlançoyê li aliyê hebûn û deynên bîlançoyê herdem wekî hev e. Ev ji ber herdu aliyên bîlançoyê bi hevsengiyê (bi qezenc an zirarê) ve têne hevseng kirin. Tevahiya bîlançoyê berhevokek e. Ji ber ku sermayeyên sabît û heyînên heyî yên li aliyê hebûna bîlançoyê û ji sermaye û sermaya deynê li aliyê sermayê pêk tê:

Tevahiya malî termekî qanûnî ya di § 266 para 2 û 3 HGB, xalên bîlançoyên takekesî ("Post") di dawiyê de bêyî tevahî bîlançoyê wekî encama lêzêdekirina wan were destnîşan kirin, têne navnîş kirin. Li gorî qanûna muhasebeyê, tevheviya bîlançoyê ne xalekî bîlançoyê ye. Li gor § 266 para 3 HGB'ê di aliyê hebûnê de, windabûna net a salê § 267 para 4a HGB'ê di tevheviya bîlançoyê de cih nagire.

## Wêje

* Ernst Heymann, Norbert Horn: *Qanûna Bazirganî (bêyî Qanûna Deryayê): Şîrove* . Walter de Gruyter, 1999. pirtûkên Google
* Hilmar J. Vollmuth: Birastî *xwendina bîlançoyan, baştir têgihiştina wan, sêwirana çêtirîn: analîza bîlançoyê û rexnekirina bîlançoyê ji bo pratîkê.* Haufe Verlag DE, 2009, pirtûkên Google

## Çavkanî
Hesaba spartinê

thumb| Hesaba spartinê, spartina teserifê, hesaba bazirganiyê, an jî her cûreyên hesabên bankê yên destûra spartinê û vekişîna ji aliyê xwediyê hesabê dide.
**Hesaba spartinê**, spartina teserifê , hesaba bazirganiyê, an jî her cûreyên hesabên bankê yên destûra dirav û vekişandin ji aliyê xwediyê hesabê dide. Ew kiryarên di pirtûkên bankê de têne tomar kirin û bîlançoya encamê ji bo bankê wekî berpirsiyariyek tê tomar kirin û mîqdara bankê divê xerîdar nîşan dide. Hin banke ji bo vê karûbarê xercê bidin, hinêkî din jî dikarin li ser diravên hatine razandin berjewendiya xerîdar bidin.

Kategorî:Xizmetên fînansî
Hacî Yûsiv Paşa

[thumb|Gora Hacî Yûsiv Paşa, li gundê [Qerxelixa Îbrahîm Begê, Dutax]]
**Hacî Yûsiv Paşa** di dema Împeratoriya Osmanî de Mîrêmîrantî kiriye. Ji eşîra Sipkî ye. Ser herema ji Mûşê heta Ezirganê fermandarî kiriye
û ji aliyê Ebdulhemîd IIê bi nîşanên Nîşana Osmanî, Nîşana Mencîye, Mîr, Emîr-ul Omerayê ve hatiye xelatkirin.

Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî
Qesra Keçikê

thumb|Dîmenek ji Qesra Keçikê
thumb|Dîmenek Qesrê ji perava Deryaya Navîn
**Qesra Keçikê** yan jî **Qesra Deryayê** (bi tirkî: *Kızkalesi*) qesreke giravî yê li Tirkiyeyê ye ku li giraveke biçûkê li taxa Kızkalesi ya bi ser navçeya Erdemli ya parêzgeha Mêrsînê ve ye. Qesr bi restorasyonên (nujenkirin) ku di van salên dawî de hatiye çêkirin, heşt bircên wî hatine parastin.

Dirêjahiya sura qesrê ya roja îro 192 mêtre ye. Dîwarên başûr û rojava berbi hev in. Aliyên bakur û rojhelat bi çerxeke kevî hatiye dorpêçkirin. Deriyê sereke li aliyê bakur e û li aliyê rojava jî deriyekî biçûk û galeriyek heye. Heşt baskên qesra keçikê hene û her yek awayê xwe yê taybet heye.

## Erdnîgarî
Navê giravê di serdema navîn de Crambusa bû. Bi yewnanî ya serdema navîn Γραμβούσσα, *Gramvoussa* ye. Qesr li koordînata  e û bi qasî 300 metre ji bejahiyê dûr e. Kelhe li ser giraveke deryaya Deryaya Navîn hatiye avakirin. Rûbera giştî ya giravê bi qasî 15.000 metre çargoşe ye û keleh piraniya bejahiya giravê digire. Qesra keçikê, 23 kîlomêtre ji navçêya Erdemliyê û 60 kîlomêtre ji bajarê Mêrsînê dûr e.

## Dîrok
Li gorî Strabo, girav di serdema kevnar de ji hêla rêbiran (korsan) ve hatiye bikar anîn. Tê pêşbînîkirin ku keleh ji aliyê Alexios Komnenos I ê Împaratoriya Bîzansê ve piştî Sefera Xaçperestiya Yekem hatiye avakirin. Lêkolînên arkeolojîk ên ku di salên 1982 û 1987an de hatine weşandin destnîşan dikin ku plana orîjînal a Bîzansê li başûrê kelehê bi bircên çargoşeyî yên karakterîstî dijî.
## Efsaneya qesrê
Li gorî efsaneya Qesra keçikê, falbêjekî ji qeral re radigihîne ku keça wî ya rind ji aliyê marekî ve tê bijehr kirin. Falbêj dibêje ev dê pêk were û heta qeral jî nikare çarenûsa wê biguherîne. Li ser vî yekê ew keça xwe dişîne kelehê. Lê marek xwe di selika tirî ya ku ji bejahiyê hatiye şandin de vedişêre û diçe kelehê bi keça wî ve dide û keçik tê bijehr kirin.

## Çavkanî

Kategorî:Giravên Deryaya Navîn
Kategorî:Giravên Tirkiyeyê
Kategorî:Qesr
Dazvan, Batman

**Dazvan** yan jî **Dazwan** (), niştecihbûnek li gundê Geçîte li navçeya Kercosê ya parêzgeha Batmanê (Bakurê Kurdistanê) ye.
## Mizgefta Dazvan
Mizgeft li Dazwanê ye li gundê Geçîtê ya navçeya Kercews ye. Gundê Geçît 78 km dûrî navenda bajarê Êlihê û 18 km dûrî navenda Gercûşê ye. Mizgeft bi destan hatiye çêkirin, ev mîmarî herêmê nîşan dide. Deriyê mizgeftê alîye bakure ye û şeklê wê yê çargoşe ye.

## Eşîret li gundê Dazvanê
Eşîra Dazwanî li gundê Dazvanê bi cih bûne. Ji ber vê yekê navê gund Dazvan e. Eşîra Hesarê (eşîra Cegerxwîn) jî li gundê Dazvanê peyda dibe. Gundê Eşîra Hesar ne dûrî Dazvanê ye, mesafe dora 14 kîlometre ye.

## Binêre

* Batman (parêzgeh)
* Kercews
* Dazwanî

## Çavkanî
Sparkasse

thumb|473x473px| Qadên karsaziyê bankên teserûfê û komeleyên banka teserifê yên li Almanyayê (Hezîran 2020)
**Sparkasse** bi gelemperî bankên ne-qezenc, gerdûnî yên di bin qanûnên giştî yên xwediyê şaredariyê de ne.  Wekî pênc bankên teserifê yên azad hene, ku ne xwediyê rayedarên herêmî û ji rêxistinên ne qezencê re jî girêdayî ne. 

## eslê peyvê
Peyva hevedudanî "Sparkasse" ji sedsala 18 bi armanca eslê wan re pejirandina teserûfê ya razandina diravê li xezîneyê destnîşan dike.

### Logo û sêwirana pargîdanî
thumb| Logoya Sparkasse li Almanya

## Avahiyên Sparkassen
[thumb| Avahiya Sparkasse li [Recklinghausen]]
[thumb| Sparkasse Barnim li [Eberswalde, Brandenburg]]

## Awistirya

### Logo
thumb| Logoya heyî ya Erste Bank û bankên teserifê yên li Awistiryayê

## Navneteweyî
Modela banka Sparkasse li 86 welatan belav bûye. Li Îtalyayê hemû pişkên di bankên Sparkasseyê ji weqfan re têne veguheztin. 

### Spanya
thumb| Şaxa Caixa Manlleu li Sabadell (2006)

## Wêje

* Jürgen Mura: *Rêxistina Banka Savings: Dîrok* . Li: *Ansîklopediya Ansîklopedî ya Pere, Banking û Borsayê ya Knapp* . Frankfurt am Main 2007, Gotar Hejmar 2002.
* Jürgen Mura: *Li ser dîroka bankeyên teserifê li GDR ji sala 1945 de* . Di: *Arşîva Dîroka Bankê* 1/1982, ji hêla Desteya Şêwirmendiya Zanistî ya Enstîtuya Lêkolîna Dîroka Bankê, Frankfurt am Main ve hatî weşandin.
* Hans Pohl, Bernd Rudolph, Günther Schulz: *Dîroka aborî û civakî ya bankeyên teserifê yên Alman di sedsala 20-an de.* *Sedsal* (= *di dîrokê de bankên teserifê* . Cild 18). Deutscher Sparkassenverlag, Stuttgart 2005, ISBN 978-3-09-303000-0 .
* *Dîroka herêmî ya Sparkassen-Finanzgruppe* (= *Di dîrokê de bankayên* teserûfê. Cild 19). Beş 1. Deutscher Sparkassenverlag, Stuttgart 2006, ISBN 978-3-09-303810-5 .
* Hugh Rockoff: *Dîroka Bankên Teserûfê û Deynên Xanî yên Dewletên Yekbûyî* . Li: *Arşîva Dîroka Bankê* 2/1993, ji hêla Desteya Şêwirmendiya Zanistî ya Enstîtuya Lêkolîna Dîroka Bankê, Frankfurt am Main ve hatî weşandin.
* Max Seidel: *Sîstema banka teserifê ya Alman* . Beş 1. *Dewletên federal ên Almanyayê ji bilî Prûsya û Reichsland Alsace-Lorraine* . Heymanns, Berlîn 1896.
* Bodo Spiethoff : *Ji mezinahiyê re nedixwest.* *Dîroka Bankên Teserifê yên Bavyera* . Weşanger Max Schmidt & Sons, Munich 1958.
* Bernhard Vogler: *Les Caisses d'Epargne en Alsace ji 1832 heta 1870* . Di: *Arşîva Dîroka Bankê* 2/1991, ji hêla Desteya Şêwirmendiya Zanistî ya Enstîtuya Lêkolîna Dîroka Bankê, Frankfurt am Main ve hatî weşandin.
* Marcus Lüppens: *The Brand Diamond* . Gabler Verlag, Wiesbaden 2006, ISBN 3-8349-0099-0 .
* Alexander Scheike: *Pêdiviyên qanûnî yên ji bo taybetkirina madî ya bankeyên teserifê yên şaredariyê.* *Lêpirsînek bi taybetî li ser forma qanûnî ya kooperatîfa qeydkirî*, Lang, Frankfurt am Main 2004, ISBN 3-631-52470-6 .

## Girêdanên derve

* Malpera fermî ya Sparkassen-Finanzgruppe ya Almanî
* Malpera fermî ya Komeleya Bankeyên Teserifê ya Ewropî û Enstîtuya Bankên Teserifê ya Cîhanê (Îngilîzî)

## Çavkanî
Mahoor Bagheri

**Mahour Bagheri**, (bi farsî:ماهور باقری) stranbêj, muzîkvan, dengbêj û nivîskarê popê ye ku di 3ê Îlona 1988an de li Tehran hatiye dinyayê. Ew li piraniya enstrumanan dixe û demekê mamostetiya muzîk dike.

## Jînenîgarî
Taybetmendiya wî gîtar ye û di stîla flamenko de jî şareza ye.
Di 13 saliya xwe de dest bi kar muzîk û stranbêjiyê kiriye û di 17 saliya xwe de ji ber eleqeya xwe ya mezin bi zanistê re ketiye zanîngeh û xwendina xwe ya akademîk di warê kîmya dekompozyonê de berdewam kiriye heya lîseyê.
Di 19 saliya xwe de dest bi mamostetiya gîtara flamenko dike û di vî warî de gelek şagirtên wî hebûn.
Ji sala 1999`an ve bi awayekî profesyonel dest bi stranbêjiya popê kiriye û gelek berhem berhem anîne.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* iran mojavez 

Kategorî:Îranî
Kategorî:Jidayikbûn 1988
Kategorî:Stranbêj
Parkstadion

**Parkstadion** li Gelsenkirchen, Nordrhein-Westfalen, Almanya stadyumek pir-armanc bû, ku êdî ji bo mêvandariya bûyerên girîng nayê bikar anîn. Stadyum di sala 1973'an de hate çêkirin û pênc maçên Kûpaya Cîhanê ya FIFA1974 li dar xist.  Kapasîteya wê 62,109 bi kursiyên 45,067 bû.

Di Kûpaya Cîhanê ya FIFA1974'an de, Yugoslavyayê bi 9-0 xistina Zaire rekora serkeftina herî mezin a heta niha di Kûpaya Cîhanê ya FIFA de tomar kir.

Michael Jackson di 4'ê Îlona 1988'an de di dema gera xwe ya Cîhanê ya Xerab û di 15'ê Hezîrana 1997'an de di gera xwe ya HIStory Cîhanê de derket stadyumê. Di heman demê de hate plan kirin ku di 6'ê îlona 1992'an de li stadyumê li ser gera xwe ya Cîhanê ya Xeterdar performans bike, lê ji ber tenduristiya nexweş betal kir.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Parkstadion Gelsenkirchen

Kategorî:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
FC Schalke 04 (Basketbol)

**Klûba Futbolê ya Gelsenkirchen-Schalke 04 e.V.** bi gelemperî wekî **FC Schalke 04** tê zanîn, klûbeke werzişê ya Almanya ye ku ji navçeya Schalke ya bajarê Gelsenkirchenê ye . Pêşengê beşa basketbolê ji bo demek dirêj tîma mêran bûye û di Bundesliga Basketbolê ya 2'emîn Bundesliga ProA de lîst.

## Kesayetî

* Hubert Beck (* 1949), rahênerê demdirêj
* Christoph Körner (* 1962), piştî guherandina Bayer Leverkusenê 77 caran lîstikvanê navneteweyî bû.

**Zêdekirin:** Darnell Dunn (Zanîngeha Pepperdine), Lavon Hightower (Zanîngeha Dewleta Rojavayê Missouri), Marley Jean-Louis (EN Baskets Schwelm), Johannes Joos (Gladiators Trier), Jordan Spencer (London Lions).

**Çûyin:** Austin Arians (nenas), Patrick Carney (dawiya kariyerê), Michael Haucke (BSV Wulfen), Jacob Mampuya (Scanplus Baskets Elchingen), Brandon Parrish (nenas), Niclas Sperber (PS Karlsruhe Lions), Lutz Walhöfer (nenas), Lars Wendt (nenas)

## Fêrker

## Tîmên bêhtir

* 5 tîmên mêran:
** 2. Mêr (Oberliga 4), 3. Mêr (Landesliga 7), 4. Mêr (lîga navçeyê 13), 5. Mêr (lîga navçeyê 13), 6. Mêr (lîga navçeyê EL)

* Tîma jinan (Oberliga 2)

## Girêdanên derve

* Malpera fermî ya beşa basketbolê ya FC Schalke 04

## Çavkanî
Kela Mamureyê

thumb|Dîmenek ji Kelheya Mamureyê
thumb|Dîmenek ji Kelheya Mamureyê û Deryaya Navîn
**Kelheya Mamureyê,** keleyek dîrokî ye ku li ser peravê li nêzî taxa Bozdogan a navçeya Anamur a Mêrsînê li başûrê Tirkiyeyê li ser perava Deryaya Navîn dirêj dibe.

## Dîrok
Kelheya Mamureyê di sedsala 3an de ji aliyê Romayiyan ve ji bo şopandina rêyên bazirganiyê yên Deryaya Navîn û Kîlîkyayê û ji bo parastina keştiyên bazirganiyê ji korsanan hatiye çêkirin. Kelheya ku bi demê re hatiye rûxandin û hilweşandin, di sedsala 12an de di serdema Qraliyeta Ermeniyan a Kîlîkyayê de hatiye restorekirin.

## Çavkanî

Kategorî:Kelehên Tirkiyeyê
Kategorî:Wargehên dîrokî
Ternopîl

**Ternоpîl** (, bi almanî : *Tarnopol*) bajarekî li rojavayê Ûkraynayê ye. Ev bajar li ber Çemê Seretê ye. Ternopîl yek ji girîngtirîn bajarên Rojavayê Ûkraynayê ye û li herêmên dîrokî yên Galîsya û Podolya ye. Nifûsa bajêr li gorî sala 2021'an bi qasî 224,921 e.

## Bajarên hevbeş

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Ûkraynayê
Herêma Lîwanê

**Herêma Lîwanê** yek ji 11 navçeyên bajarî yên bajarê asta parêzgeha Guangzhou ya parêzgeha Guangdong a Çînê ye. Herêm ji hêla Çemê Pearl ve li du beşan tê dabeş kirin: Xiguan li bakur-rojhilat û Fangcun li başûrê rojava ye.

## Dîrok
Herêma Lîwanê ji helbesta "Lizhiwan" yê "Benda ava kesk û leylanên sor ên li her du peravên" hatiye wergirtin. Ew rûberek 16.2 kîlometre çargoşe (6.3 mîl çargoşe) vedigire û nifûsa wê ya sabît bi qasî 540,000 û nifûsek ne-xwecihî yên sabit jî zêdetirî bi qasî 200,000 e. Navçeya Lîwanê li beşa pêşkeftî ya rojavayê Guangzhou û li perava bakur-rojhilatê Çemê Pearlê ye.

## Dabeşên îdarî

### Metro
Lîwan niha ji aliyê çar xetên metro yên ji aliyê metroya Guangzhou ve têne xebitandin têne xizmet kirin:

* Xeta 1 - Akademiya Chen Clan, Changshou Lu, Huangsha, Fangcun, Huadiwan, Kengkou, Xilang
* Xeta 5 - Jiaokou, Tanwei, Zhongshanba, Xichang, Xicun
* Xeta 6 - Hesha, Tanwei, Ruyifang, Huangsha, Stasyona Parka Çandî
* Xeta 8 - Stasyona Parka Kültür
* Xeta Guangfo - Longxi, Jushu, Xilang, Hedong, Shachong

## Zanyarî
Dibistan ev in:

* Lîseya Guangzhou Xiehe (广州市协和中学)
* Dibistana Navîn a Guangzhou True Light (广州真光中学)
* Dibistana Navîn a Guangzhou Peiying (Berê Dibistana Navîn a Guangzhou Puiying,广州培英中学)
* Dibistana Navîn a sî û pêncemîn (广州第三十五中学)

## Girêdanên derve

* Malpera fermî ya Hikûmeta Navçeya Lîwanê  hatiye arşîvkirin

## Çavkanî

Kategorî:Çîn
Lewis Hamilton

Sir **Lewis Carl Davidson Hamilton** MBE HonFREng (zayîn 7'ê Çile 1985, Stevenage) ajokarek pêşbaziyê ya Brîtanî ye ku ji bo tîmê Mercedes-AMG F1 di Şampiyoniya Cîhanê ya Formula 1 de pêşbazî kir. Hamilton di tîma McLaren F1 de dest bi kariyera xwe kiriye ku ji sala 2007 heta 2012'an tê de beşdar bû. Yek ji du ajokarên Formula 1 yê herî zêde şampiyoniya wan girtiye, ligel Michael Schumacher, bi 7 şampiyoniyên cîhanê bi dest xistine. Ew ajovanê di dîroka Formula 1 de herî zêde serketî, pozîsyona herî pole û podyumê qedandî ye. Hamilton di heman demê de gelek rekoran jî digire, di nav de piraniya serketinên pêşbaziya pir pozîsyonên pole û pir podyum e. 

## Salên destpêkê û perwerdehî
rast|thumb|255x255px| Lewis Hamilton û bavê wî Anthony Hamilton piştî 2008 Grand Prix ya Brezîlê bi sernavê Hamilton pîroz dikin.

## Karîyera Formula 1

### McLaren (2007-2012)

#### Bi Alonso re hevaltî
alt=A silver Formula One car driving around a corner.|thumb| Hamilton di pêşbirka şeşemîn a kariyera xwe de, di sala 2007'an de bi pêşbirka xweya yekem bi dest xist.
alt=A group of people dressed in orange celebrate, with Hamilton in the middle wearing a baseball cap.|thumb| Hamilton di sala 2008'an de bi tîma McLaren re sernavê xwe yê yekem a cîhanê pîroz dike.

## Xelat û destkeftî

### Formula 1

* Şampiyoniya Şofêr a Cîhanê ya Formula 1 (7): 2008, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020  
* Şampiyoniya Tîma Tagên Cîhanê ya Formula 1 (8): 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021  
* Xelata Gera Herî Lez a DHL (5): 2014, 2015, 2017, 2019, 2020  
* Xelata FIA Pol / Xelata Pirelli Pole Position (5): 2015, 2016, 2017, 2018, 2020
* Trofeya Bîranîna Hawthornê (10): 2007, 2008, 2012, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 
* Xelata Lorenzo Bandini (1): 2009 

*

### Nîşan û xelatên taybetî

* girêdan=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Order_of_the_British_Empire_(Civil)_Ribbon.png|60x60px Fermana Împaratoriya Brîtanî
* girêdan=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Knight Bachelor Ribbon.svg|60x60px Împaratoriya Şovalye ya Brîtanî 
* Xelata Rûmetê, Grenada  

### Naskirin

* Wêneyek portreyî ya ji aliyê Dario Mitidieri, Galeriya Portreya Neteweyî, London ve hatî kişandin. 
* Hamilton Straight, Silverstone Track . 

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 
* DriverDB.com'da Lewis Hamilton
* 

Kategorî:Jidayikbûn 1985
Kategorî:Mirovên zindî
Pisîka Schrodinger

**Pisîka Schrödinger** di fîzîka kuantûmê de ezmûneke ramanê ya pir nîqaşkirî ye, ku ji hêla fîzîknasê Avusturyayî Erwin Schrödinger ve hatî pêşkêş kirin.

Ev ezmûna ramanê, ku di sala 1935-an de ji hêla Erwin Schrödinger ve hatiye pêşkêşkirin, paradoksek superpozisyona kuantumê ye. Schrödinger bi vê ezmûnê xwest ku di şîroveya Kopenhagê de pirsgirêkên mekanîka kuantûmê nîşan bide. Pisîkek di rewşek rasthatî de tê hiştin ku ew dibe ku mirî an sax be, û ji bo biryardanê çavdêrî divê. Vê ezmûna ramanê şirovekirina teorîkî ya mekanîka kuantûmê dijwar kir.

Di ezmûna pisîka Schrodinger de; Pisîkek bi fîşekek jehrê û çavkaniyek radyoaktîf di qutiyek girtî de dihêlin. Ger sehker di hundir de radyoaktîvîteyê tespît bike, mekanîzmaya ku fîşekê dişkîne dixebite û jehr pisîkê dikuje.&nbsp; Li gorî şiroveya Kopenhagê, di dawiya saetekê de,rewşa zindîbûn û mirina pisîkê qasî hev e. Tenê dema ku sindoq tê vekirin û temaşekirin, yek ji van rewşan rast dibe.
## Çavkanî

Kategorî:Ajal
Diod

Diod hêmanek xola elektrîkê ye ku tenê ji yek alîyekî herik derbas dibe. Hêmanên ku tirûşa wan di yek alî de pir piçûk e, ji aliyekî jî piir mezin e.

Aliyê ku tirûş piçûk e jê re "hêla rast" an "hêla ragihînê" tê gotin, û ji aliyê ku ew mezin e jê re "hêla berevajî" an "hêla xitimî" tê gotin. Nîşana diodê di forma tîrê de ye ku rêça herikînê nîşan dide.

Her wiha de, serikên diodê bi nîşanên erênî (+) û neyînî (-) têne destnîşankirin. Ji serika "+" re anod, û ji termînala "-" re katod tê gotin. Dema ku çavkaniya voltajê li ser anoda dîodê pola erênî (+) û katoda dîodê pola neyînî (-) be dîod vedibe û herik derdbas dibe.
## Çavkanî
Qanûna Ohm

[rast|thumb|200x200px|Herîka [Sirêma elektrîkê|elektrîkê I, ji çavkaniyek voltaja *V*, di tirûşa *R* re derbas dibe. Qanûna Ohm: *V =* IR *.*]]
**Qanûna ohmê** dibêje di xola elektrîkê de ku herîka navbera du xalên gehînerê diherike ji cûdahiya potansiyelê (mînak voltaj) rêje rast; Bi tirûşa di navbera du xalan de rêje berevajî ye.

Li vir, *I* herîk amper, *V* cudahiya potansiyelê ya di navbera her du xalên referansê de bi volt e û *R* guhêrbara xolê ye (volt/amper) ku bi ohmê tê pîvandin û jê re tirûş tê gotin. Cûdahiya potansiyelê wekî voltajê jî tê zanîn, û carinan sembolên *U*, *E*, an emf (hêza elektromotîv) li şûna *V* têne bikaranîn.

Ev qanûn herîk û voltaja ku di têlekê de di xolên elektrîkê yên hêsan de diherike diyar dike. Ji ber ku ew têkiliya di navbera voltaj, herîk û tirûşê de di asta makroskopî de dikole, Formula jorîn di endezyariya elektrîkê / elektronîkî de hevsengiyek pir girîng e. Ev hêman bi piranî di xola elektrîkê de hene.

## Çavkanî

Kategorî:Endezyariya elektronîk
Eladîn (fîlm 1992)

***Eladîn*** (bi inglîzî: *Aladdin*) fîlmekî anîmasyonî yê di sala 1992ê de ji aliyê John Musker û Ron Clements ve hatiye hênandin. Tê de Scott Weinger, Robin Williams, Linda Larkin, Jonathan Freeman, Frank Welker, Gilbert Gottfried û Douglas Seale xwedî rolên sereke ne.

## Dûblajvanên fîlmê

* Scott Weinger bi navê Aladdin
* Robin Williams bi navê The Genie
* Linda Larkin bi navê Jasmine
* Jonathan Freeman bi navê Jafar
* Frank Welker bi navê Abu
* Gilbert Gottfried bi navê Iago
* Douglas Seale bi navê The Sultan
* Jim Cummings bi navê Razoul
* Charlie Adler bi navê Gazeem
* Corey Burton bi navê Prince Achmed

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 
* 

Kategorî:Anîmasyon
Kategorî:Fîlmên amerîkî
Kategorî:Fîlmên 1992an
Ebdulbaqî Nihawendî

**Ebdulbaqî Nihawendî**  (jdb. 1570 li Culaq, Nihawend ; m. nêzî 1632 li Hindistan)  esilzade, dîroknas û jînenîgarê kurdê Dewleta Sefewiyan û paşê  Xanedana Babûr bû.

## Jiyan
Ebdulbaqî di sala 1570an de li Culaqê li nêzîkî Nihawendê li Dewleta sefewiyan, erdek ku bav û kalên wî ji Şah Îsmaîl wergirtibûn, ji dayik bû. Bavê wî Xaca Axa Baba helbestvanekî ku bi nasnavê Modrekî derketiye û bûye wezîr û nazêrê Hemedanê û birayê wî Axa Kezr jî ji bo Lahîcanê û paşê jî wezîr û diwanê Hemedanê hatiye tayînkirin. Ebdulbaqî bi xwe li Hemedan, Simnan, Bestam, Deylaman, Lahîcan, Yezd û Abarkuh û paşê jî li Kaşanê karmendê darayî bû. Piştî mirina birayê xwe, Ebdulbaqî wek wezîrê Hemedanê hat tayînkirin, lê di dawîyê de ji Îranê reviya, ji ber ku mirov hewl da ku Şah li dijî wî derxînin. Gava ku ew Kasan bû, li ser nêzîkbûna artêşê Ebdulrehîm Xanê Xanan bi heyranî bihîst, li dora sala 1614an çû Xendeşê.Xanî-Xanan pêşwaziya wî kir û peywira dahatê da wî û nivîsandina bîranîn, rêz û dîroka împaratoriyê spart wî. Ev berhema Maʾāṯer-e Raḥīm di sala 1616an de bi dawî bûye. Heya sala 1619an, Ebdulbaqî wekî aminê Deqan û Berar dimîne û di sala 1632an de wefat dike.

## Çavkanî

## Pirtûk
* 

Kategorî:Dîroknasên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1570
Kategorî:Kurdên sedsala 16an
Kategorî:Kurdên sedsala 17an
Kategorî:Kurdên Rojhilata Kurdistanê
Kategorî:Mirin 1632
Kuştina bi guleyan li dibistana Robb a Uvalde (Teksas, DYA) 2022

**Kuştina bi guleyan li dibistana Robb a Uvalde**, êrîşekî komkujî ye ku di 24ê gulana 2022an de ji aliyê êrîşkar Salvador Ramos ê 18 salî ve li dibistana seretayî ya Robb a li bajarê Uvalde ya Teksasê li Amerîkayê pêk hatiye. Di encamê de 19 zarok û du mamoste hatin kuştin û 16 kes jî birîndar bûn. Salvador Ramos jî ji aliyê hêzên ewlehî yên Amerîkayê ve di heman rojê de hate kuştin.

## Giştîve
Uvalde bajarekî bi piranî hîspanî ye ku bi qasî 16 000 kesan li herêma Teksasa Başûr dijîn. Bajar bi qasî 100 km dûrî sînorê Dewletên Yekbûyî û Meksîkê ye û bi qasî 135 km dûrî San Antonio ye.

Nêzîkî ji sedî 90 ji xwendekarê dibistana seretayî ya Robb hîspanî ye û nêzîkê ji sedî 81 nifûsa xwendekar ji paşerojên aborî yên paşwendiyê tên. Dibistan jibo 600 xwendekaran, ji pola duyem heta ya çarem li bajarê Uvalde, Teksasê perwerde dida.

## Êrîşa çekdarî
Êrîşkar, danê sibê demjimêr di 11.30an de di dema nîqaşekê de dapîra xwe li mala wan li Uvalde gulebaran kir û dapîra wî bi vî êrîşê birîndar bû.

Ramos piştre re bi SUVe kî xwe li xendeqekî li derveyî dibistanê qelibî. Li gorî polîsan Romos çekbendekî bê plake (çekbendên taktîkî) li xwe kiribû û çenteyek piştan, hemî kincên reş lê bû, demançe, tivingek AR-15 û çend şerjorên xwedî kapasîteyên bilind pê re hebûn. Ramos piştre polêsek UCISD ku hewl da nehêle ew bikeve hundirê dibistanê, lêda wî birîndar kir.

Ramos di danê sibê demjimêr di 11.30an di deriyê başûr re derbasî dibistanê dibe. Piştî demeke polîsan ragihand ku bangên li ser wesayîta ku nêzîkî dibistanê û ku kesekî çekdar bi tivingê derbasê hundir bûye, hatiye xeta 911ê yê. Şahidek anî ziman ku Ramos pêşî gule berda du kesên li malekî sersaxiyê ya nêzîk lê her du kesên li wî avahiyê bûn bê birîndarî xwe xilas kirine. Ramos dema xwe gihandiye dibistanê ji 40ê heta 60 xulekan li avahiya dibistanê berî ku polîs wî rawestîne zarokan kuşt.
## Zarok û kesên ku hatine kuştin
Di encama gulebaranê de 19 xwendekarên zarok û du mamosteyên ku hatine kuştin ev in:

* Uziyah Garcia, 9
* Xavier Javier Lopez, 10
* Jose Flores, 10
* Miranda Mathis, 11
* Eva Mireles, 44
* Ellie Garcia, 10
* Tess Marie Mata, 10
* Eliahana "Elijah" Cruz Torres, 10
* Annabell Guadalupe Rodriguez, 10
* Irma Garcia, 48
* Nevaeh Bravo, 10
* Makenna Elrod, 10
* Maite Yuleana Rodriguez, 10
* Alithia Ramirez, 10
* Jayce Carmelo Luevanos, 10
* Jailah Nicole Silguero, 11
* Rogelio Torres, 10
* Alexandria "Lexi" Aniyah Rubio, 10
* Amerie Jo Garza, 10
* Jackie Cazares, 10
* Layla Salazar, 10

## Çavkanî

Kategorî:Komkujiyên li dijî zarokan
Kategorî:Komkujî
RT (TV)

thumb|150x150px| Yekem logoya RT ji 2005 heta 2009
**RT** (berê **Russia Today** an **Rossiya Segodnya** toreke televizyona navneteweyî ya di bin kontrola dewleta Rûsyayê ye, ku ji aliyê hikûmeta Rûsyayê ve tê fînansekiri.   Ew televizyonên payedar an kanalên belaş êu ji temaşevanên derveyî Rûsyayê re têne rêve kirn, û hwiweha naverokî Înternetya ê bi rûsî, îngilîzî, spanî, fransî, almanî û erebî peyda dike.

### Bername
thumb| "Breaking the Set" (2012–2015) pêşkêşvan û nûçegihan Abby Martin
thumb| Logoya Russian Telegraph
Bernameyên taybetmendiyê yên RT (bi pêşkêşvanan parantezê) hene: 

## Not
: 1.Di *The New York Times* de nivîsand, Stephen Heyman texmîn kir ku ji 100 dolar zêdetir&nbsp;milyon ji gulana 2008ê ve li qereqolê hatibû xerckirin. 

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 
*  

Kategorî:Avabûnên 2005an li Rûsyayê
Kategorî:Kanalên televîzyonê li Rûsyayê
Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî
Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê rûsî
Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî
Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Înternetê
Mîxaîl Fradkov

**Mîxaîl Yefîmovîç Fradkov** (bi rûsî : Михаи́л Ефи́мович Фрадко́в) (jdb. 1 îlon 1950) siyasetmedarekî rûs e. Di navbera salên 2004-2007an de serokwezîrê Rûsyayê bû.

Kariyera heta Pûtînê: Fradkov ji malbatekî cihû li nêzîkî bajarê niha yê bi navê Samara tê naskirin, hate dinyayê. Ew li Moskoyê beşa endezyariya mekanîkê xwend û di sala 1972an de mezûn bûye. Di warê bazirganiya navneteweyî de jî doktoraya xwe kir. Di sala 1973an de, ew li Hindistanê hate tayîn kirin, ku ew du salan li wir buye balyoz. Dû re li Yekîtiya Sovyetê di cihê peywiran de xizmet kir. Piştî belavbûnê vê carê nûnertiya Rûsyayê di civîna Cinêvê ya CIS kiriye.

Di sala 1992an de, ji bo Wezareta Bazirganiya Derve hate wezîfedarkirin. Ew di sala 1997an de, ji aliyê Yeltsinê ji kar hate avêtin û di sala 1999'an de ji aliyê Pûtîn ve hate vegerandin.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1950
Kategorî:Mirovên zindî
Vîktor Zubkov

**Vîktor Alekseyevîç Zubkov** (bi rûsî : Виктор Алексеевич Зубков; 15'ê Rezberê 1941'an li Sverdlovsk, SFSR a Yekîtiya Sovyetê ya Rûsyayê) siyasetmedar û karsazekî rûs e. Di navbera salên 2007 û 2008an de ji bo demeke kin 8 mehan serokwezîrê Rûsyayê kir. Di sala 2012an de di heyama derbasbûnê de ji bo rojekê wek serokwezîrê demkî hat tayînkirin.

## Jiyan
[çep|thumb|215x215px| Serokwezîrê [Holendayê Mark Rutte û Alîkarê Serokwezîr Zubkov di merasîma îmzeyê de. Ji bo şirketên Holendî û Rûsî semîner û maseyên curbecur hatin lidarxistin. Di hevdîtinan de li ser Enerjî, Biyogirs, Tenduristî, Balafirgeh û Veguhestina Navxweyî hatin nirxandin. Di navbera şîrketan de peyman û peymanên cuda hatin îmzekirin.]]
çep|thumb|214x214px| Alîkarê Serokwezîr Vîktor Zubkov bi cîgirên din ên serokwezîr Sergey Îvanov û  Seçîn re di civîna hikûmetê de.
rast|thumb|210x210px| Medvedev, Pûtîn û Zubkov di civîna yekem a hikûmeta nû ya 12'ê Gulanê 2008'an de.

## Xelat

* Fermana Meriyet ji bo Welat
** 1st Class
** Sinifa 2mîn (19 Îlon 2008) - ji bo tevkariya wî ya kesane di polîtîkayên aborî yên dewletê de û ji bo çalakiyên wî yên gelek salan
** Sinifa 3. (9 Gulan 2006) - ji bo parastina berjewendiyên aborî yên Federasyona Rûsyayê û kirina tevkariyek berbiçav di xebata gelek salan de
** Sinifa 4mîn (11 Avrêl, 2000) - ji bo xizmetên wî ji dewletê re û ji bo beşdariya wî ya mezin di pêkanîna reformên aborî de
* xencera merasîmê
* Fermana Ala Sor a Kedê (1981)
* Rêza Rozeta Rûmetê (1975)
* Medalyaya Kedê ya Kedê (1986)
* Aborîzanê Rûmetî yê Federasyona Rûsyayê (16ê Îlon 2001) - Ji bo xizmetên wî yên di warê aborî û darayî de
* Nîşana Hikûmeta Federasyona Rûsyayê (1998)
* Hemwelatiyê rûmetê yê herêma Lenîngradê (2009)
* , pola 1. (Dêra Ortodoks a Rûsyayê, 2011)

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Profîl  Arşîv kirin , Gazprom .
* Profîl: Viktor Zubkow  Makîneya hatî , *BBC News*, 12 Îlon 2007
*

Kategorî:Jidayikbûn 1941
Kategorî:Mirovên zindî