Lîsteya xanedan û dewletên kurdan

Ev lîsteyeke xanedan, dewlet û herêmên otonom ên kurdan e. Heta sedsala 10an têgiha "kurd" bi maneyeke etnîkî nedihat bikaranîn û ji koçerên îranî yên li herêma di navbera Gola Wanê û Gola Ûrmiyeyê re "kurd" dihat gotin. Di çavkaniyên erebî yên serdema navîn de, "kurd" ji koçer û nîvkoçerên ku ne faris bûn û ne jî tirk bûn re dihat gotin.

## Dewletên destpêkî

[thumb|250x250px| [Xanedana Eyûbiyan di sala 1193an de]]

* Sadaqî (770–827)
* Deysemiyan (938–955)
* Hecbanî (906–1080)
* Eyşanîyan (898/9–961)
* Şedadî (951–1199)
* Rewadî (955–1071)
* Hesnewî (959–1014)
* Merwanî (983–1096)
* Enazî (990/91–1117)
* Şivankarî (sedsala 11an–sedsala 12an)
* Mîrektiya Gêlê (1049–1864, Bakurê parêzgeha Amedê)
* Hezarhespî (1115–1425)
* Eyûbî (1171–1341)
* Mîrektiya Bedlîsê (1187–1847)
* Mîrektiya Erdelan (sedsala 14an–1865 an 1868)
* Dewleta Zekarî (1161–1360)
* Mîrektiya Melkîşî (sedsala 13an–1663)
* Mîrektiya Mukriyan (sedsala 14an–sedsala 19an)
* Xanedana Zarinal (1448–1925)
* Mîrîtiya pazokî (1499–1587)
* Mîrektiya Sileyman (sedsala 15an–1838)
* Mîrektiya Soran (berî 1514an–1836)
* Mîrektiya Mîks (?–1846)

## Bermahiyên Xanedana Eyyûbiyan (sedsala 13an–sedsala 19an)
thumb|250px|Hemû mîrnişîn û xanedanên kurdan ji salên 770-î heta sala 1868-ê mîladî
Gelek pêkhateyên siyasî yên kurdan di serdema piştî hilweşîna Xanedana Eyûbiyan a di sala 1260an de geş bûn. Hin ji van desthilatdaran îdia dikir ku zuryetên eyûbiyan in.

* Xanedana Xoyê (1210–1799)
* Mîrektiya Çewligê (1231–1864)
* Mîrektiya Hesenkêfê (Mîrektiya Melîkan) (1232–1524)
* Mîrektiya Kilîsê
* Mîrektiya Şirwanê (?–1840î)
* Mîrektiya Hekarî (?–1845)
* Xanedana Zirkan (1335–1835)
* Mîrektiya Badînan (1339–1843)
* Mîrektiya Botan (?–1833)
* Mîrektiya Mehmûdî (1406–1839)
* Mîrektiya Pinyanîşî (1548–1823)

## Herêmên tampon di navbera Osmanî û Îranê de (sedsala 13em–19em)
Di dîrokê de ji ber sedemên curbecur, pêkhateyên kurdan wekî herêmên tampon di navbera Împeratoriya Osmanî û Îranê de hebûn. Çend ji wan ev in:

* Xanedana Xoyê (1210–1799)
* Mîrektiya Paloyê (1495–1845)
* Mîrektiya Bradost (1510–1609)
* Mîrektiya Baban (sedsala 16an–1850)
* Xanadiya Tewrêzê (1757–1799)
* Xanedana Hesen Xanî li Pîş-e Kuh (1795–1820)
* Xanadiya Serabê (sedsala 18an) 

## Xanedanên din ên esil kurd

thumb|250x250px| Xanedana Sefewiyan sedsalên 16-18an
thumb|270x270px| Xanedana Zendan di 1776an de

* Xanedana Hemdaniyan (890-1004) - xanedan ji malbatekî ereb ve hatiye birêvebirin, lê di dema desthilatdariya wan de malbat bi kesên kurd re zewicî, piştî wê jî xanedan bûye kurdî.
* Xanedana Sefewiyan (1501–1736) – Ev xanedan qismen bi eslê xwe kurd bû.
* Xanedana Zendan (1751-1794) – Xanedan bi eslê xwe kurd lekî bû.
* Xanedana samaniyan (819-99) –Xanedan ji eslê fermandarê kurd Behram Çûbin dihat.Lê ew di asteke pir bilind de Farisî bûn û heta wekî "padîşahên Farisî" jî hatin binavkirin.

## Dewletên sedsala 20-21ê

* Dewleta Kurd (1918–1919)
* Keyaniya Kurdistanê (1921–1924 û 1925)
* Kurdistana Sor (1923–1929) û Kurdistana Okrug (1930)
* Komara Agiriyê (1927–1931)
* Komara Mehabadê (1946–1947)
* Komara Laçînê (1992)
* Mîrnişîna Îslamî ya Biyare (2001–2003)

## Niha

* Herêma Kurdistanê (herêma xweser li Iraqê, 1970–heta niha)
* Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyê (2012–heta niha)

## Nexşe

Wêne:73artzrounis.png|Mox *(Mok)* û Ancewasî *(Anjevatsik)*
Wêne:ZanddynastyTrial.png|Zendiyan
Wêne:Ayyubid Sultanate 1193 AD.jpg|Eyûbiyan
Wêne:Median Empire.jpg|Keyekseriya Medî
Wêne:Map of Roman dependency of Sophene, Corduene, Commagene, and Osrhoene as of 31 BC.png|Kardox
Wêne:Kurdistan1920.png|Di peymana Sevrê de Kurdistana serbixwe (1920)
Wêne:Red kurdistan 1923 1929.png|Kurdistana Sor (1923–1929)
Wêne:Autonomous Region Kurdistan-en.png|Hikûmeta Herêma Kurdistanê


## Mijarên têkildaar

* Eyaleta Kurdistanê
* Mala Kayus
* Kardox

## Bîbliyografî
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* Nexşeya dîrokî: Dewletên Kurdan di sala 1835an de
* Nexşeya dîrokî: Navçeyên siyasî yên kurdan û daxwazên erdnîgarî, 1919-98


Kategorî:Dîroka Kurdistanê
Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê
xanedan û dewletên kurdan
Kategorî:Mîrgehên kurdî
Kategorî:Welatên berê yên li rojavayê Asyayê
Kategorî:Xanedanên kurdan