Çirnûkê gur

thumb|Çirnûkê gur ê şîn (''Aconitum napellus'')
[thumb|[Bizinkuja axûdar (*Aconitum anthora*)]]
[thumb|[Çirnûkê gur ê Kurdistanê yan çirnûka gurê ya gurê (*Aconitum lycoctonum*)]]

**Çirnûkê gur** an **bizinkuj** (*Aconitum*) cinseke riwekên famîleya adirgeyan (*Ranunculaceae*) e. Riwekek pirr axûdar (bijehr) e.

Navê wê yê latînî ji mîtolojiya grekî tê. Tê texmînkirin ku ev nav jî bingeha xwe ji çiyayê Akonîtos ê li Pontûsê ye girtiye. Herkûles segê serî yê Hadesê (gorî mîtolojiya grekî dojeh) Kerber (Zerberus) xapandiye, deraniya erdxana ronahî. Kerber vereşiyaye, li cihê vereşa wê lê rijiyaye ev giha hêşîn bûye.

Çirnûka gurê sala 2005'ê wekî riweka axûdar a salê hatiye hilbijartin. Bi qasî 400 cureyên wê hene. Li Kurdistanê jî hin cureyên wê diçên.

## Cureyên çirnûkê gurê

* *[[Aconitum alboviolaceum]]* Kom.
* Bizinkuja axûdar (*Aconitum anthora* L.)
* *[[Aconitum baicalense]]* Turcz. ex Rapaics
* *[[Aconitum barbatum]]* Pers.
* *[[Aconitum bisma]]* (Buch.-Ham.) Rapaics (Syn.: *Aconitum palmatum* D.Don)
* *[[Aconitum brachypodum]]* Diels
* *Aconitum* ×*cammarum* L.
* *[[Aconitum carmichaelii]]* Debeaux (Syn.: *Aconitum chinense* Paxton)
* *[[Aconitum columbianum]]* Nutt. (Syn.: *Aconitum noveboracense* A.Gray ex Coville)
* *[[Aconitum coreanum]]* (H.Lév.) Rapaics
* *Aconitum degenii* Gayer:
** Bizinkuja Degen (*Aconitum degenii* Gayer subsp. *degenii*):
** Bizinkuja panîkûlî (*Aconitum degenii* subsp. *paniculatum* (Arcang.) Mucher, Syn.: *Aconitum paniculatum* auct.)
* *[[Aconitum delphiniifolium]]* DC.
* *[[Aconitum falconeri]]* Stapf
* Bizinkuja Himalayayan (*Aconitum ferox* Wall. ex Ser.)
* *[[Aconitum fischeri]]* Rchb. (Syn.: *Aconitum sinense* Sieb. ex Lindl. & Paxton )
* *[[Aconitum forrestii]]* Stapf
* *Aconitum* ×*fusungense* SheHuaLi & Y.HueiHuang
* *[[Aconitum gymnandrum]]* Maxim.
* *[[Aconitum hemsleyanum]]* E.Pritz.
* *[[Aconitum henryi]]* E.Pritz.
* *[[Aconitum heterophyllum]]* Wall. ex Royle
* *[[Aconitum jaluense]]* Kom.
* *[[Aconitum japonicum]]* Thunb.
* *[[Aconitum krylovii]]* Steinb.
* *[[Aconitum kusnezoffii]]* Rchb.
* *[[Aconitum lycoctonum]]* L.:
** Bizinkuja zer (*Aconitum lycoctonum* subsp. *lycoctonum*, Syn.: *Aconitum excelsum* Rchb., *Aconitum septentrionale* Koelle)
** Çirnûkê gur ê Kurdistanê (*Aconitum lycoctonum* subsp. *vulparia* (Rchb.) Nyman, Syn.: *Aconitum lycoctonum* auct., *Aconitum vulparia* Rchb.)
* *[[Aconitum maximum]]* Pall. ex DC.
* *[[Aconitum nagarum]]* Stapf (Syn.: *Aconitum dielsianum* Airy Shaw)
* Çirnûkê gur ê şîn (*Aconitum napellus* L.)
* *[[Aconitum orientale]]* Mill.
* *[[Aconitum pendulum]]* N.Busch
* Bizinkuja tantiros (*Aconitum pilipes*)
* Bizinkuja nûrandî (*Aconitum plicatum*)
* *[[Aconitum reclinatum]]* A.Gray (Syn.: *Aconitum vaccarum* Rydb.)
* *[[Aconitum scaposum]]* Franch.
* *[[Aconitum sinomontanum]]* Nakai
* *[[Aconitum spicatum]]* (Brühl) Stapf
* *[[Aconitum sungpanense]]* Hand.-Mazz.
* *[[Aconitum tauricum]]*
* *Aconitum* ×*tokii* Nakai
* Bizinkuja rengîn (*Aconitum variegatum* L.)
* *[[Aconitum uncinatum]]* L.
* *[[Aconitum vilmorinianum]]* Kom.
* *[[Aconitum volubile]]* Pall. ex Koelle

## Çavkanî
* Alan T. Whittermore & Bruce D. Parfitt: *Ranunculaceae* in der *Flora of North America*, Volume 3, 1997: ''Aconitum'' - Online.  (ne bi kurdî ye)
* Wencai Wang, Dezhi Fu, Liang-Qian Li, Bruce Bartholomew, Anthony R. Brach, Bryan E. Dutton, Michael G. Gilbert, Yuichi Kadota, Orbélia R. Robinson, Michio Tamura, Michael J. Warnock, Guanghua Zhu & Svetlana N. Ziman: *Ranunculaceae*, in der *Flora of China*, 2001: ''Aconitum'' - Online. 

## Girêdanên derve

* www.giftpflanzen.com
* Zur Heilwirkung der Aconitum-Arten, am Beispiel von ''Aconitum napellus''.  (almanî)

Kategorî:Famîleya adirgeyan
Kategorî:Riwekên axûdar