open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zanîngeha Herranê

**Zanîngeha Herranê** zanîngeheke dewletî ye ku di sala 1992an de li Riha ya Bakurê Kurdistanê hatiye damezrandin.

## Dîrok
Zanîngeha Herranê li Rihayê ye.Ew yek ji kevintirîn niştecihên cîhanê ye, ku dîroka wê vedigere 11,000 sal berî niha.

Yekem yekîneya xwendina bilind ku li Rihayê hatiye avakirin, Dibistana Pîşeyî ya Rihayê ye (1976).Piştre Fakûlteya Cotkariyê (1978), û Fakûlteya Endezyariya Avahiyê (1984) ku her du jî girêdayî Zanîngeha Dîcleyê ne hatin avakirin.Piştî van dibistanan di sala 1988an de li Rihayê ji aliyê Zanîngeha Dîlokê ve Fakûlteya Olnasiyê hat avakirin.

Di sala 1992an de , wekî beşek ji damezrandina 23 zanîngehên nû , Zanîngeha Herranê hate damezrandin (9ê tîrmeha 1992; Nimreya zagonê 3837), ku dibistanên jorîn, û her wiha du fakûlteyên (Fakûlteya Huner û Zanistî, Fakulteya Bijîjkî) vedihewîne , dibistanek pîşeyî (Dibistana Pîşeyî ya Xizmetên Tenduristiyê ya Rihayê) û sê enstîtu (Enstîtuya Zanistên Xwezayî û Sepandî, Enstîtuya Zanistên Tenduristiyê, Enstîtuya Zanistên Civakî) girêdayî bûn.

Di sala 1994an de dibistanên pîşeyî (dibistanên pîşeyî yên Sêwreg, Hîlvanî Suruc, Bêrecûk, Wêranşar û Hewagê) û fakûlteyan yên nû (bijîjkî, aborî û zanistên rêvebirinê) tevlî pergalê bûn.Piştre dibistanên pîşeyî yên Kaniya Xezalan (1995), Serê Kaniyê (1995) û Kolikê (1997) hatin avakirin. Koleja Tenduristiyê di sala 1997 de hate damezrandin.

Di sala 2007an de, vîzyoneke nû ji bo berfirehkirina bernameyên perwerdehiyê di sala 2007an de hate bicîh kirin, li dûv wê Fakûlteya Perwerdehiyê û Fakûlteya Hunerên Bedew ligel Koleja Tûrîzmê û Rêvebiriya Otêlê hatin damezrandin.

## Zanîngeh îro
Di kanûna pêşîn a 2015an de, Zanîngeha Herranê bi 9 fakûlte û 2 kolej hebûn ku ji zêdetirî bernameyên pileya çar-salî pêşkêşî dikirin, û deh dibistanên bazirganiyê ku dereceyên hevkariyê yên du-salî pêşkêşî dikin.

Xwendekar di 3 enstîtuyan de di asta Master an Doktorê Felsefeyê de mezûn dibin. Zêdetirî 800 endamên fakûlteyê di nêzîkê 70 beş / bernameyên cihêreng de ji 12,000 xwendekar re xizmet dikin.

Li Zanîngeha Herranê zimanê perwerdeyê bi tirkî ye. Pergalek perwerdehiya du semester tê bikar anîn.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1992an li Tirkiyeyê
Herranê
Kategorî:Zanîngehên Bakurê Kurdistanê
Herranê
Rolyef

[thumb|[Venus von Laussel|Venusa Lausselê, bi qasî 25,000 salî, li Muzaya Aquitaine, Bordeaux]]
**Rolyef** (ji latînî *relevare* ku tê wateya 'rakirin, bilindkirin') peykerê ku ji binê kevir, zinar an erdê derdikeve û formek hunerî ya pêşandanê ye ku bi rengek 3D ji rûyê zinar an kevir derdikeve pêş. Rolyef dikarin fîguran nîşan bidin, lê di heman demê de dikarin xemilandinên razber jî bin. Wekî şêweyek hunerî, rolyef awayeke hunerî ya di navbera peyker û wênesaziyê de ye.

## Çavkanî
Sarkofag

**Sarkofag** (ji yewnaniya kevn σαρκοφάγος, *sarkophágos*, "goştxwar") bi eslê xwe tabûtek kevir e. Gava meriv îro qala sarkofagan dike, tabûtên ku ji hesin an ji materyalên din ên domdar têne çêkirin jî wekî sarkofag têne binav kirin. Sarkofag bi pirranî di şikeft, gor an dêran de têne danîn û, berevajî tabûta texteyî, ji bo parastina mayînde têne armanc kirin.

## Çavkanî

Kategorî:Peyker
Valerian

**Valerian** (bi latînî: **Publius Licinius Valerianus**; nêzîkî 199 - 260 an 264) ji 253 heta bihara 260 PZ împeratorê Romayê bû.

Wek împarator, wî hewl dida ku sînoran aram bike û di hundirê welatê xwe de wî zilm li xirîstiyanan dikir. Piştre ji aliyê împaratorê faris Şepûr I ve piştî Şerê Edessayê dîl hat girtin, bû yekem împeratorê Romê ku wekî dîlekî şer hat girtin, û bû sedema şok û bêîstîqrarê li seranserê Împeratoriya Romê. Bûyera nedîtî û çarenûsa nenas a împeratorê dîl bû sedema reaksiyonên cihêreng û "gotinên nû yên li ser Împeratoriya Romê".

Hev-împeratorê wî kurê wî Gallienus bû, ku piştî girtina Valerian ji hêla Sasaniyan ve di sala 260an de bû împeratorê yekane.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn sedsala 2an
Kategorî:Mirin 260î
Fîlîpê Ereb

**Fîlîpê Ereb** an bi navê xwe yê latînî **Philippus Arabs** an jî **Marcus Iulius Philippus** (kêm caran wekî **Philippus I** jî tê navandin); jdb. li dora 204 li Şehba, Sûrî - m. 249 li nêzî Verona) ji 244 piştî zayînê heta mirina xwe împeratorê împeratoriya Romê bû.

Ew li Aurantîs, Erebistana kevnare, li bajarekî Sûriya îroyîn, ji dayik bû. Piştî mirina Gordianus III di sibata 244an de, Philippus desthilatdar bû. Wî bi lez û bez bi Împeratoriya Sasanî ya farisan re danûstandinên aştiyê kir û ji bo ku ji aliyê senatoyê ve were pejirandin vegeriya Romayê. Di dema desthilatdariya wî de, bajarê Romayê hezarsala xwe pîroz kir.

Philippus di îlona 249an de di Şerê Verona de hate xayînkirin û hate kuştin. Ev yek piştî serhildanek ku ji hêla cîgirê wî, Gaius Messius Quintus Decius ve hatibû rêvekirin, qewimî. Padîşahiya Philippus a pênc salan, di sedsala sêyem a aloz de, bi gelemperî aram bû.

Di dawiya sedsala 3an de û di sedsala 4an de, Philippus ji hêla hin endamên dêrê ve wek yekem împeratorê xiristiyan hat îlankirin. Ew di Kronîkona Jerome de weha hate binav kirin, ku di serdema navîn de bi navê *Historia Adversus Paganos* ("Dîroka dijî paganan") ya pir populer a Orosius de baş dihat zanîn. Herwiha, di *Historia Ecclesiastica* ya Eusebius Qeyserî de jî wekî xiristiyan hate pêşkêşkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Împeratorên Romê
Kategorî:Jidayikbûn 200î
Kategorî:Mirin 249
As Aventuras de Gui & Estopa

***As Aventuras de Gui & Estopa*** rêzefîlmekî brezîlî ye ku ji aliyê Mariana Caltabiano ve ji bo televîzyona Cartoon Network di sala 2009 de hatiye çêkirin.

## Dûblajvanên fîlmê

* Mariana Caltabiano be navê Gui "Iguinho", Cróquete Spaniel, Dona Iguilda, Fifivelinha û Róquete Spaniel
* Eduardo Jardim be navê Estopa û Pitiburro
* Arly Cardoso be navê Ribaldo "Riba"

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 
* 

Kategorî:Rêzefîlm
Yasmine Lafitte

**Yasmine Lafitte** (jdb. 1ê çiriya pêşîn a 1973 li Tahar Souk, Maroko bi navê rastî *Hafida El Khabchi* pornostêrkeke berê ya fransî-marokanî ye .

## Jiyan û kariyera wê
Lafitte di malbateke misilmanên oldar de li Thar Es-Souk, gundekî piçûk ê Marokoyê ji dayik bû, dema ku ew tenê pênc mehî bû bi malbata xwe re çû Fransayê û li derûdora Lyonê mezin bû.

Dema ew 18 salî bû, piştî qedandina dibistanê, wê dev ji malbata xwe berda; Di vê demê de wê wek hemşîre perwerde kir û ji bo darayîkirina xwendina xwe wek sifrevan xebitî.

Di sala 2004an de, ew bi hevalê xwe re di wê demê de ket nav pîşesaziya erotîkê, piştî ku bersiv da reklamek kovarek pargîdaniyek hilberîna piçûk a ku coteyarên amator digeriyan.

Di sala 2006an de, ew di beşa pêşandana axaftinê ya TF1 La Méthode Cauet de hate pêşandan, paşê ew di hevpeyivînên rojnameyê, bergê kovaran û bûyerên sosyeteyê de hate xwestin, û ew bû reklamgera kovara FHMê. Di sala 2007an de, wê bi hilberînerê Marc Dorce re peymaneke taybetî navîşand. Di heman salê de, wê di fîlma dramayê ya Danielle Arbid *[[Un homme perdu]]* de, ku di 60emîn Festîvala Fîlman a Cannesê de pêşan da, rolek sereke lîst. Di sala 2008an de, wê di dramaya sûcê ya Olivier Marchal *[[MR-73 (fîlm)|MR-73]]* de roleke piştgirî lîst. Piştî ku di gelek berhemên navneteweyî de xuya bû, ew ji lîstikvaniya pornoyê di sibata 2009an de berda bû ji ber ku balê bikişîne ser fîlm û hilberîna kevneşopî.

Di sala 2005an de wê bi Olivier Lafitte re bi navê "Alko Productions" pargîdaniya xwe ya hilberînê damezrand.

## Xelat û berendamî
* 2007 Xelata Venusê **xelatgir** - Lîstikvana herî baş a ewropî
* 2007 Xelatên X - Lîstikvana herî baş
* 2008 Xelatên X - Lîstikvana herî baş
* 2008 Xelata Eroticline - Lîstikvana herî baş a ewropî

## Fîlmnîgarî (bijartî)
### Fîlmên pornografîk
* *Éloge de la chair*, de Jack Tyler
* *[[Casino - No Limit]]*, d'Hervé Bodilis
* *Yasmine et les masseuses*
* *Yasmine et les Sex Models*
* *Mafia Girl*
* *Hard Intrusions*
* *Yasmine à la prison de femmes*, d'Alain Payet
* *Yasmine, pornochic 14*
* *Yasmine, sex for cash*
* *Yasmine, les trottoirs de l’est*
* *Les Concubines*
* *Phil de Nice*
* Go Oulji go
* *Fuck V.I.P Cockaine*
* *La Nymphomane*, de Yannick Perrin
* *Le Barriodeur 4*
* Razaq el mgadar
* *Story of Yasmine*
* *Story of Sophia*
* *Urgences*, d' Alain Payet
* *L'Auto-École*
* *The Nurse* ( with tarra white)
* *Bordel de Luxe*, de Tony Del Duoma
* *[[French conneXion]]*, d'Hervé Bodilis
* *Dorcel Airlines 2 Paris / New York*
* *Dorcel Airlines Flight N°DP 69*, d'Hervé Bodilis
* *L'Honneur des Mariani*
* *Ultimate French Girls*

### Televîzyon
* 2013 : Oxygène, un épisode de *[[Métal Hurlant Chronicles]]*

### Fîlmên nepornografîk
* 2007 : *[[Un homme perdu]]* de Danielle Arbid
* 2008 : *[[MR 73 (film)|MR-73]]* d'Olivier Marchal

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 
* Yasmine Lafitte on Myspace

Kategorî:Fransiyên misilmanbûyî
Kategorî:Jinên fransî
Kategorî:Jinên marokan
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Pornostêrkên fransî yên jin
Kategorî:Pornostêrkên marokan
Diyap Yildirim

**Diyap Yildirim** (jdb. sala 1852 li Melkişî, Mîreketiya Dojhîk – m. sala 1932 li Sêwas, Komara Tirkiye) siyasetmedarekî tirkiye ê bi eslê xwe kurd û serokê eşîra *Ferhadan* ya Dêrsimê bû. Di navbera salên 1920-1923an de di Meclîsa Neteweyî ya Mezin a Tirkiyeyê de nûnertiya bajarê Mamekî kiriye.

## Mijarên têkildar

* Şerê Cîhanî yê Yekem
* Şerê Rizgariya Tirkiyeyê
* Hikûmeta Meclîsa Neteweyî ya Mezin
* Kurdên Osmanî

## Çavkanî

Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî
Kategorî:Kurdên Tirkiyeyê
Kategorî:Parlamenterên Dêrsimê
Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê
Kategorî:Siyasetmedarên Kurd
Kategorî:Şerê cihanê ya yekem
Fîlmê ezmûnî

**Fîlmê ezmûnî** an jî **sînemaya ezmûnî** şêwazeke hunerî ye di çêkirina fîlman de ku hunerên dîtbarî bi sînemaya kevneşopî re digihîne hev, bi mebesta nirxandina peymanên sînemayê û gotûgona formên ne-çîrokî û alternatîfên vegotina kevneşopî an jî rêbazên xebatê. hunerek bi serê xwe ku ji salên 1920-an vir ve derketiye holê û li ser r

rêge naçe zan.. Ji berê ve hatî destnîşan kirin û li ser pergalek bazirganiya pîşesaziyê û teknîkî mezin dibe, pir caran bi emojîyên xwe, û awayên belavkirina wan têne cûda kirin. 

## Çavkanî

Kategorî:Sînema
Şepûr I

**Şepûr I** (bi farisî: شاپور), ku ji 240/242 heta 270 PZ padîşah bû û wekî împeratorê Sasanî tê hesibandin. Wî Împaratoriya Sasaniyan ku ji aliyê bavê wî Erdeşêrê Yekê ve hatibû avakirin, xurt û berfireh kir.

Kategorî:Mirin 270
Sera Kadıgil

**Saliha Sera Kadıgil** (jdb. 29, Mijdar, 1984 li Stenbolê), siyasetmedar û parêzerekî tirk e ku ji sala 2018an vir ve wekî parlamentera heyama 27emîn ya Meclisa Neteweyî ya Tirkiyeyê da wek parlementer kar dike. Kadıgil di destpêkê de wekî endama CHPê dibe parlamenter û piştre îstifa dike û di sala 2021an de beşdarê Partiya Karkerên Tirkiyê dibe.

## Jînenîgarî
Saliha Sera Kadıgil di 29ê mijdara sala 1984an de li Stenbolê ji dayik bûye. Piştî ku di sala 2003an de xwendina xwe ya Lîseya Vefa xilas dike, xwendina xwe ya zanîngehê di sala 2007an de li fakulteya hiqûqê ya Zanîngeha Stenbolê dixwîne. Li Zanîngeha Queen Mary ya Londonê teza masterê ya li ser xebatên sînemayê qedandiye. Kadigil niha li Zanîngeha Stenbolê doktoraya xwe didomîne.
## Kariyera wê
Sera Kadigîl ku xebatên xwe yên hiqûqî di warê çand û hunerê de giran kiriye, ji roja ku hatiye damezrandin heta niha parêzera gelek saziyên şano û hunerê û saziyên kedê yên wekî sendîkaya lîstikvanan, sendîkaya sînema û televîzyonê kiriye. Sera Kadıgil xeynî parêzeriyê wekê endama Lijneya Rêveber a Komîsyona Mafê Heywanan ya Baroya Stenbolê xebatên xwe meşandiye.

Di navbera salên 2011e û 2012an de endama Lijneya Rêveberiya Navendî ya Şaxa Jinan a CHPê bû û ji sala 2014an û vir ve 3 serdeman wekî endama meclîsa partiyê xebatên siyasî kiriye. Kadigil di heyama 27emîn de wek Parlamenterê Herêma 1em a Stenbolê ya CHPê hat hilbijartin û endama Komîsyona Wekheviya Derfetên Jin û Mêran e. Di 25ê hezîrana sala 2021an roja înê ji CHPê îstifa dike û derbasî Partiya Karkerên Tirkiyê (TİP) dibe. Niha wekî berdevka Partiya Karkerên Tirkiyê û sekreterê buroya yasayî kar dike. Di axaftina lêçûna sala 2022an de di dema axaftina xwe de cîgirê Recep Tayyîp Erdogan Fuat Oktay bi sîstema ku bi xwe re anîbû bi stranên "Derew" û "Bloody Bible" protesto kir û bû sedem ku axaftina wê ji aliyê serokê meclîsê ve were qut kirin. Di Hilbijartina Giştî ya sala 2023an a Tirkiyeyê de ji lîsteya Partiya Karkerên Tirkiyeyê, li herêma 1em a Stenbolê, di rêza 1em de bûye berendamê parlamenteriyê.
## Çavkanî

Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1984
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên tirk
Glori-Anne Gilbert

**Glori-Anne Gilbert** ( jdb.12ê hezîrana 1969a li Hutchinson, Reno County, Kansas; wekî Gloria Lynn Berg jî tê zanîn) lîstikvan û modeleke berê ya amerîkî ye .Wê di gelek fîlmên erotîk de lîstiye û di rêzeya fîlmên tirsnak ên Morella de bi tevahî di heşt fîlman de rola sereke lîstiye.

## Jiyana wê
Gilbert di temenekî ciwan de beşdarî gelek pêşbirkên bedewiyê bû û yekem karên xwe yên modelsaziyê, piştre jî wek modela tazî, wergirt.Wê di di civata dêra xwe de jî rola pêşengiya ciwanan girt.Di sala 1996 de wê bi lîstikvaniya di fîlma *Evil Ambitions* de dest bi lîstikvaniyê kir.Di sala 1998an de ew modela *London Night Studios* bû ji bo superlehenga aşopî *Poizon* . Di sala 2005an de wê di fîlmên *[[Lust Connection (fîlm)|Lust Connection]]* û *[[Komodo vs. Cobra (fîlm|Komodo vs. Cobra]]* de rolên serekî lîst. Fîlma paşîn, di nav tiştên din de, li ser ejderhayekeke Komodoyê ya cinawirî bû: Di sala 2004an de, wê di fîlma tirsnak a ajalan *The Curse of the Komodo* de lîst, ku tê de ejderhayeke Komodoyê wekî dijber tevdigeriya. Ji sala 2007an pê ve ew bi tevahî heşt fîlmên rêzeya fîlmên Morella di rola bi eynî sernavê de hate dîtin.Fîlman ku dikarin ji fîlimên slasher re werin hesibandin, wekî fîlmên bi budceya kêm têne dabeş kirin û bi firotanên rasterast hatine weşandin.

## Fîlmnîgarî

* 1996: Evil Ambitions
* 1998: Vampire Call Girls
* 1998: Night Vamps
* 1998: Killer Sex Queens from Cyberspace
* 1999: Peepers
* 2000: Dream Witch
* 2000: The Lair of Sinful Thoughts
* 2002: Witchunter
* 2002: Blood Sisters: Vamps 2
* 2003: Bare Wench Project: Uncensored
* 2003: Treasure Hunt
* 2004: The Thing Below
* 2004: The Curse of the Komodo
* 2004: Countess Dracula's Orgy of Blood
* 2005: Lust Connection (Fîlma televizyonê)
* 2005: Crash Landing
* 2005: Sub Zero – Eisige Jagd *(Sub Zero)*
* 2005: Komodo vs. Cobra (Fîlma televîzyonê)
* 2005: The Witches of Breastwick
* 2005: Bare Wench: The Final Chapter (Fîlma televîzyonê)
* 2006: Emmanuelle Tango
* 2006: Busty Cops 2
* 2007: The Breastford Wives
* 2007: Cry of the Winged Serpent
* 2007: House on Hooter Hill
* 2007: Morella Presents Graveyard Theater: Morella's All-Nite Spooktacular
* 2007: Morella Presents Graveyard Theater: Blood Flood
* 2007: The Da Vinci Coed (Fîlma televîzyonê)
* 2008: Morella Presents Graveyard Theater: The Blood Seekers
* 2008: Morella Presents Graveyard Theater: House of Evil
* 2008: Morella Presents Graveyard Theater: Disciple of Death
* 2008: Morella Presents Graveyard Theater: Blood Vision
* 2008: Morella Presents Graveyard Theater: Terror in the Crypt
* 2009: Mad Monster Rally
* 2010: The Hills Have Thighs
* 2011: Sexy Wives Sindrome (Fîlma televîzyonê)
* 2011: Busty Coeds vs. Lusty Cheerleaders (Fîlma televîzyonê)


## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên amerîkî
Kategorî:Jinên amerîkî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên amerîkî yên jin
Gordianus III

**Marcus Antonius Gordianus** an **Gordianus III** (20ê kanûna paşîn a 225an - 244), ji sala 238an heta sala 244an împeratorê Romayê bû.

Di 13 saliya xwe de ew bû împeratorê yekta yê herî piçûk ê împeratoriya Romayê ya yekbûyî. Gordianus kurê Antonia Gordiana û Junius Balbus bû, ku berî sala 238an piştî zayînê mir. Antonia Gordiana keça qeyser Gordianus I û xwişka biçûk a qeyser Gordiana II bû. Li ser jiyana wî ya destpêkê beriya pesnê wî pir hindik tê zanîn. Gordian di sala 238an de navê bapîrê xwe yê dayikê girtibû.

## Çavkanî

Kategorî:Împeratoriya Romê
Kategorî:Jidayikbûn 225
Kategorî:Mirin 244
Denizlî

**Denizlî** li rojavayê Asyaya Biçûk paytexteke parêzgeha Tirkiyeyê û bi 1,005,687 niştecîhan (li gorî sala 2016an), piştî Îzmîr û Aydinê sêyem bajarê herî mezin ê herêma Egeyê ye.

Li herêma Denizlî a îro akinciyên ewil di derdora 4000 . de teyê tarîxkirin. Herêm di dîrokê de ji aliyên Hîtît, Frîgî, Yewnanî, Roma, Selçûqî û Mongolan ve hatiye dagirkirin û bi cih bûne.

## Nifûs

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Tirkiyeyê
Eurîpîdês

[thumb|Peykerê Eurîpîdês li [Muzeya Louvre, Parîs]]
**Eurîpîdês** (yewnanî: Eὐριπίδης Mνησαρχίδου Φλυεύς ) di yewnanîstana kevnar da ji her sê nivîskarên navdar yên trajedîyên de ya dawî. Di sala 484ê berî zayînê de li Atînayê ji dayik bû û di 406ê berî zayînê de li Makedonyayê kevnar de mir. 

## Jiyana Wî
Agahiyên derheqê jiyana Eurîpîdês hem kêm hem jî ne zehf zelal in.

Navê diya wî Cleito yê bavê wî Mnesarxos an jî Mnesarxîdes bû. Hin çavkaniyan de derheqê malbata wî de tê gotin ku fikîfiroş in, çavakaniyekî din de jî derheqê wan de tê gotin malbateke dewlemend û arîstokrat bûn.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 480î b.z.
Kategorî:Mirin 400î b.z.
Sabahat Akkiraz

**Sabahat Akkiraz** bi navê rastî **Sabahat Akkiray** (jdb. 6ê sibata 1957an li gundê Yaylacik, Qenxal, Sêwas), hunermenda muzîka gelêrî ya tirk û siyasetmedar e .

## Jiyana wê
## Dîskografî

* *Gül Yüzlü Sevdiğim* (1982)
* *Şafak Söktü* (1983)
* *İnsana Muhabet Duyalı* (1984)
* *Bir Gerçeğe Bel Bağladım* (1985)
* *Boş Yere Kavgayı Zahmet Biliriz* (1986)
* *Fazilet* (1988)
* *Deli Gönül - Bu Sene* (1989)
* *Bendeki Yaralar* (1990)
* *Yalan Dünya* (1992)
* *Dostların Anısına* (1993)
* *Dağlar Kardeşimi Geri Verin* (1994)
* *Yiğit İnsanların Türküleri* (1996)
* *Türkülerle Gide Gide* (1997)
* *Yüreğimin Sesi* (1999)
* *Deli Derviş* (2000)
* *Chante Alevite/ Alawite Singing - Long Distance* (2001)
* *Lamekan* (2002)
* *Konserler* (2002)
* *Kaygusuz* (2003)
* *Seyran* (2006)
* *Külliyat* (2006) (with Orient Expressions)
* *Türkü Hayattır* (2007)
* *Birlikte Türküler Söylüyoruz* (2008) (with Mustafa Özarslan)
* *Dillerdeki Türküler* (2010)
* *Yine mi Figan Var Dostların Anısına ...* (2010)
* *Seçmeler* (2011)
* *Turap* (2014)
* Sabahat Akkiraz & Dostları 47 (2017)

## Çavkanî

Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 24an
Kategorî:Jidayikbûn 1955
Kategorî:Jinên tirk
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Muzîkvanên tirk
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Gel a Komarî
Nû Roj (rojname)

thumb|Rojnameya Nû Roj 1996
***Nû Roj*** rojnameyeke nûçeyî û şirovî ya hefteyî bû ku hejmara wê ya yekem di 10ê tebaxa 1996an de li Stembolê derket. Nû Roj berdewama rojnameya Roj bû.

Rojname ji dozdeh rûpelan pêk hat û zimanê wê tirkî bû, lê beşek bi kurdî jî hebû.

Xwediyê rojnameyê Alper Aslan bû

## Mijarên têkildar
* Medya Güneşi
* Jiyana Nû
* Serkeftin
* Vatan Güneşi
* Roj

## Çavkanî

Kategorî:Rojnameyên kurdî
Kategorî:Rojnameyên rawestandî
Mehmet Rüştü Tiryaki

**Mehmet Rüştü Tiryaki** (jdb. 1971, li Amed, Bakurê Kurdistanê), parêzer û siyasetmedarê kurd e ku di Partiya Çep a Kesk de siyasetmedarî dike.

## Jînenîgarî
Tiryakî di sala 1971ê de li Amedê hatiye dinê. Li Wezareta Tenduristiyê wek karmendê tenduristiyê, paşê jî li Midûriyeta Tenduristiyê ya Amedê û Nexweşxaneya Onkolojiyê ya Enqereyê xebitiye. Tiryaki endamê damezrîner ê Yekîtiya Karkerên Tenduristî û Civakî ye. Di heman demê de li KESKê û EĞİTİM-SENê jî wek şêwirmendê hiqûqî xebitiye.
## Kariyera siyasî
Ji hezîrana sala 2015an ve nûnerê Lijneya Bilind a Hilbijartinê (YSK) ya HDPê ye. Di hilbijartina hezîrana sala 2018an de wekê parlementerê ji HDPê hate hilbijartin.

Tiryakî rexnegirekî girîng e ji organîzekirina hilbijartinan ji aliyê hikûmeta Tirkiyê ve ku wek zehmetkirina dengdana girtiyan û veguheztina sindoqên dengdanê li deverên kurdî ku wî gotiye ku ev yek ji bo kêmkirina rêjeya dengên partiya wî ye. Di gulana sala 2019an de jî Lijneya Bilind a Hilbijartinê ya Tirkiyê bi diziya daneyên astengdarên derûnî ji bo betalkirina encamên hilbijartina Şaredariya Stenbolê sûcdar kiribû. Tiryakî ji BBC Tirkî re ragihandiye û aniye ziman ji Lîjneya Bilind a Hilbijartinê re gotiye "Dema we ji bo betalkirina hilbijartinê serlêdan kir, we got ku 20 hezar astengdarên derûnî deng dane û we daneyên kesane yên Wezareta Tenduristiyê diziye."

Di mijdara sala 2019an de Tiryakî diyar kiribû ku ji sala 2015an û vir ve li Tirkiyeyê 16 hezar û 300 endamên HDPê hatine binçavkirin û 3 hezar û 500 endamê HDPê jî girtî ne.

Li gorî daneyên sala 2019an li dora 16 hezar endam û siyasetmedarên HDPê hatine desteser kirin û 6 hezar endam û siyasetmedarên HDPê girtî ne.
## Çavkanî

Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 26an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 27an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 28an
Kategorî:Jidayikbûn 1971
Kategorî:Kesên ji Amedê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Parlamenterên Batmanê
Kategorî:Siyasetmedarên kurd
Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokratîk a Gelan
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan
Federica Tommasi

**Federica Tommasi** ( jdb.14ê nîsana 1974 li Verona , Îtalya) pornostêrkeke îtalyan e .

## Jiyana wê
Piştî ku wê xwendina xwe li lîseyeke zanistî li Veronayê qedand, wê xwe li Zanîngeha Modena li Fakûlteya Aboriyê tomar kir. Wê biryar da ku dev ji zanîngehê berde da ku kariyera xwe wekî borsafiroş bişopîne, û dema ku ew dixebitî, wî yekem ezmûna xwe ya şikestî bi mamosteyê xwe re bû.

Wê di filma erotîkê *[[Fallo!]]* (2003) ku ji hêla Tinto Brass ve hatibû deranîn di beşa *Montaggio alternato* de lîst. Ew di fîlimê de lîstikvana yekane ye ku dîmenek seksa devkî ya rastîn kişandiye.Ji hingê ve, wê biryar da ku kariyerek wekî pornostêrk bişopîne.

Di sala 2012an de wî bi Désirée Giorgetti re di handara *Morgue Street* de, ku ji hêla Alberto Viavattene ve hat deranîn û ku bingeh kurteçîroka Edgar Allan Poe bi sernavê *The Murders in the Rue Morgue* ye , lîst.

Di kanûna pêşîn 2012an de wê *Sette piccoli racconti erotici* li weşanxaneya E.F.edizioni, pirtûkeke kurteçîrokên erotîk bi pêşgotina Tinto Brass nivîsand.

## Fîlmnîgarî
### Fîlmên pornografîk

* *Manager di giorno mignotte di notte* (2000)
* *Euro Angels Hardball 22: Super Hard Sex* (2003)
* *Fallo Grosso* (2003)
* *Italian She Male 8* (2003)
* *Rifallo* (2003)
* *Rotte in Culo* (2003)
* *Tentazioni Perverse di una Coppia Perbene* (2003)
* *Tre X Volta* (2003)
* *3 porche preferite dagli italiani* (2004)
* *B come Blondie* (2004)
* *Babes With No Limits 1* (2004)
* *Babes With No Limits 2* (2004)
* *Debuttante in Famiglia* (2004)
* *Dirty Girl Gangbang 2* (2004)
* *Federica, il Trans e Big Willy* (2004)
* *Life* (2004)
* *Rifallo con tutti quanti* (2004)
* *Segreti e Peccati* (2004)
* *1945 - Prede di guerra* (2005)
* *Attrazioni perverse* (2005)
* *Collezionista* (2005)
* *Commedia del Desiderio* (2005)
* *Federica Tommasi si fa sbattere da tutti* (2005)
* *Federica Tommasi si vende* (2005)
* *Girls Obsexion 1* (2005)
* *Sacralita dell'orgasmo anale* (2005)
* *Shemales Invade Italy* (2005)
* *Sodomia* (2005)
* *Verso gli anta la peluria e tanta* (2005)
* *Violenza Carnale* (2005)
* *Amiche intime* (2006)
* *Double the Fun 2 on 1 3* (2006)
* *Hairy Honies 25* (2006)
* *Olimpiadi della Depravazione* (2006)
* *Signore lo prendono doppio* (2006)
* *Attenzione: Istruzioni per l'Uso* (2007)
* *Brutalita sessuali* (2007)
* *Girl Love Girl* (2007)
* *Mediterranea* (2007)
* *My Life* (2007)
* *Sfoghi Sessuali* (2007)
* *Stupri Italiani 17: L'Uomo senza Volto* (2007)
* *Trans World 2* (2007)
* *Tutto in bocca* (2007)
* *Vita in gioco* (2007)
* *3 Cazzi per Godere 4* (2008)
* *Eredita* (2008)
* *Private Specials 4: Italian Mamas* (2008)
* *Distretto di polizia molto particolare* (2009)
* *Hairy: Calde e... Pelose* (2010)
* *Lesbian College Coeds 10* (2010)
* *Hot 40+ 20* (2011)
* *Hairy Honies 49* (2012)
* *Wikipiedi* (2015)

### Fîlmên nepornografîk
* *[[Fallo!]]*, regia di Tinto Brass (2003)

## Girêdanên derve
* 
* 

## Çavkanî

Kategorî:Jinên îtalî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Pornostêrkên îtalî
Xelata Juno

**Xelatên Juno** (wekî JUNOS tê şêwazkirin), xelatên ku ji hêla *Akademiya Huner û Zanistên Tomarkirinê ya Kanada* ve têne pêşkêş kirin da ku destkeftiyên berbiçav di pîşesaziya muzîkê de nas bikin. Di destpêkê de ji wan re *Xelatên Pelên Zêrîn* dihatin gotin, û trofe dişibihe metronomek. Digel Xelatên Screen Canadian, ew yek ji pêşandanên sereke yên xelata şahî ya kanadayî ya salane têne hesibandin. Yekem merasîma Xelatên Juno di 23ê sibata 1970an de ji bo rêzgirtina destkeftiyên muzîkê yên hunermendan ji bo sala 1969an hate lidarxistin. Endamên nû yên Music Hall of Fame ya Kanada jî wekî beşek ji merasîmên xelatan têne destnîşan kirin.

Kategorî:Xelatên di 1970an de hatine çêkirin
Falsetto

**Falsetto** (bi îtalî: [falˈsetto]; biçûkkirina peyva falso, "derew") tê wateya *dengê derewîn* û qala dengê li jorî dengê modal dike. Ew bi gelemperî ji dengê modal yek oktav bilindtir e.
Xelata Oscar

**Xelata Oscar**, ku wekî **Oscar** an jî **Academic Awards** jî tê zanîn, xelata hêjayî hunerî û teknîkî ye ji bo pîşesaziya fîlmê û wek xelata herî girîng a fîlmê tê hesibandin. Ew her sal ji bo pejirandina serfiraziya destkeftiyên sînemayê ji hêla Akademiya Huner û Zanistên Sînemayê (AMPAS) ve tê pêşkêş kirin. Xelatên Akademiyê ji hêla gelek kesan ve wekî xelatên herî bi prestîj ên di pîşesaziya şahiyê de li DYAyê û li seranserê cîhanê têne hesibandin. Peykera Oscarê şovalyeyekî bi şêwaza Art Deco nîşan dide.

## Çavkanî


Kategorî:Xelatên di 1929an de hatine çêkirin
Fifty Shades of Grey (fîlm)

**Fifty Shades of Grey** fîlmek erotîk a amerîkî ya sala 2015an e ku ji hêla Sam Taylor-Johnson ve ji senaryoya Kelly Marcel hate çêkirin.

Fîlma dirêj li ser beşa yekem a trîlojiya romana *[[Shades of Grey]]* a nivîskarê brîtanî E. L. James hatiye çêkirin. Tê de Dakota Johnson û Jamie Dornan rolên sereke dilîzin.

## Çîroka fîlmê

## Aktorên fîlmê

Fîlm di 11ê sibata 2015an de li Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Berlînê hat nîşandan.

## Çavkanî

Kategorî:Fîlmên amerîkî
Kategorî:Fîlmên 2015an
Salih Mirzabeyoğlu

**Salih Mirzaoğlu**, bi navê rastî **Salih İzzet Erdiş** (jdb. 10 gulan 1950, li Ezirgan - m. 16 gulan 2018, li Yalova, Tirkiye) bingehparêzekî îslamî ya kurd bû, ku bi eslê xwe ji malbatekî Seyîdî hebû. Malbata wî nêzîkî her du biratiyên îslamî yên Neqşbendî û Nurcu bûn û di sala 1925an de di serhildana Şêx Seîdê Kurd de li dijî Komara Tirkiyê ya nû hatî damezrandin beşdar bûn. Wek piraniya endamên İBDA-C-ê ew jî kurdekî etnîkî bû.

Di sala 1975an de bi hevalên xwe re kovareke siyasî bi navê *Gölge* (Siya) derdixe. Mîrzabeyoglû di bin bandora helbestvanê îslamîst Necîp Fazıl Kısakürek de maye ku kovareke bi navê *Büyük Doğu* derdixist.

Ew îdeolog û lîderê gumanbar ê Eniya Mezin a Êrîşkarên Îslamî ya Rojhilat (ÎBDA-C) ye, ku komeke îslamî ya milîtan e ku li Tirkiyê heye. Di 29ê Kanûna 1998an de bi îdiaya ku xwestiye bi zorê pergala makezagonê ji holê rake, hat girtin. Piştî konsepta ÎBDA-C ya 'berxwedana bê rêber', êrîşên din ên li ser bank, sînagog, dêr, cihên ku alkolê lê dikin û qereqolên TVyê ji aliyê komên ku digotin ew parçeyek ji ÎBDA-C'ê ne, hatin îdîakirin. Di teqînên li Stenbolê de 65 kesan jiyana xwe ji dest dan û konsolosê Brîtanya Roger Short jî di nav de bû. Mîrzabeyoglû bi cezayê muebbetê hat mehkûmkirin.

Di 23'ê Tîrmeha 2014an de ji girtîgehê derket û di 29ê Mijdara 2014an de bi Serokkomar Recep Tayyîp Erdogan re şêwirî.

## Çavkanî

Kategorî:Fundamentalîzma îslamî
Kategorî:Jidayikbûn 1950
Kategorî:Mirin 2018
Tenzîmat

**Tenzîmat** (bi osmanî: تنظیمات) reformên laîk, lîberal û rojavayî yên li Împeratoriya Osmanî bûn ku di sala 1839an de dest pê kir û di 1876 de bi dawî bûn. Ew bi hewildanên cûrbecûr ji bo nûjenkirina Împeratoriya Osmanî û ewlekirina yekitiya axa xwe ya li hember tevgerên neteweyî yên navxweyî û hêzên êrîşkar ên derve, hate diyarkirin. Reforman di nav komên etnîkî yên cihêreng ên Împeratoriyê de osmanîzm teşwîq kir û hewl da ku pêla bilindbûna neteweperestiyê li Împeratoriya Osmanî rawestîne. Reform bûn sedema wekheviya kesên nemisilman û misilmanan û hevzayendîtî bi tanzîmatê rewa bû û tawankar nekirin.

## Çavkanî

Kategorî:Dîroka tevgerên civakî
Lehiya Zanklî

**Lehiya Zanklî**, navê lehiyekê ye ku li gorî pisporên erdnas 5,33 milyon sal berê bûye sedema vetijekirina Deryaya Navîn. Her çiqas dibe ku beriya lehiyê jî qismî girêdanên bi Okyanûsa Atlantîk re hebe jî vê lehiyê krîza şoriyê ya serdema Messînî bi dawî anî û Deryaya Navîn bi Okyanûsa Atlantîk ve ji nû ve girê daye. Ji nû ve girêdana destpêka Serdema Zanklî nîşan dide.

Li gorî vê modelê, ava ji Okyanûsa Atlantîkê ji nû ve hewza ziwabûyî di Tengava Cîbraltarê ya îro re dagirtiye. Deryaya Navîn û baskê deryayê bi piranî di heyamekê de ku tê texmînkirin di navbera çend meh û du salan de bi ava Lehiya Zanklî tije bûye. Dibe ku bilindbûna asta deryayê di hewzeyê de di nav rojek de carinan gihîştiye bilind bûna 10 mêtre yê. Li ser bingeha taybetmendiyên erozyona ku heya demên nûjen di bin nîzama Pliyosen de hatine parastin, Garcia-Castellanos *et al.*, texmîn dikin ku av bi leza herikîna zêdetirî 1 kîlometre herikî ye û herî zêde 100 milyon metre kûp di çirkekê de, bi qasî 1000 carî ji herikîna Çemê Amazonê ya îro ye, herikiye hewza Deryaya Navîn. Lêkolînên li ser avahîyên binerdî yên li Tengava Cîbraltarê nîşan didin ku kanala lehîyê hêdî hêdî ber bi binê hewzeyê ve daketiye.

## Galerî

Etapa4.jpg|Şirovekirina hunerî ya lehiya Deryaya Navîn bi rêya Tengava Cîbraltar (A) û Tengava Sîcîlyayê (F) nêzî 5,3 milyon sal berê.



## Çavkanî

Kategorî:Deryaya Navîn
Sevim Tanürek

**Ayşe Sevim Tanürek** ( jdb. 1934(?) – 16'ê gulanê 1998) hunermendeke muzîka klasîk a tirk bû.

## Jiyana berî
Di navbera salên 1950-1959'an de di Radyoya Enqereyê ya TRT'ê de derket ser dikê. Pişt re li Stenbolê dest bi perfomansên xwe yên sahneyê dike.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1930î
Kategorî:Mirin 1998
Uşak

**Uşak** (), bajar û navenda parêzgeha Uşakê ku li herêma Egeyê ya Tirkiyeyê ye.

## Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya bajarê 252.044 kes hatiye tomarkirin.

## Erdnîgarî

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Tirkiyeyê
Siza

**Siza** yan jî **ceza**, bi gelemperî, sepandina encamek nexwestî an ne xweş e li ser komek an kesek, ku ji hêla rayedarek ve tê birîn, di çarçoveyek ji dîsîplîna zarokan bigire heya qanûnên tawanan, wekî bersiv û rêgiriyê li hember kiryarek an tevgerek taybetî ku nexwestî tê dîtin an nayê qebûlkirin. Lêbelê, gengaz e meriv ji hev cihê bike ku di navbera têgihiştinên cuda ên cûrbicûr de ceza çi ye.

Kategorî:Ceza
Kategorî:Dadmendiya sizayî
Kategorî:Felsefeya civakî
Rededey

**Rededey** yan jî **Ridad** (wekî **Ridade** jî tê zanîn; bi zimanê çerkezî: ; bi zimanê rûsî: ), ni hêza xwe ya bedenî li ber xwe daye û bernavka "Giant Rededey" hatiye naskirin. Rededey bi duela xwe ya bi mîrê rûsî Mstislav re tê zanîn.

## Jînenîgarî
thumb|172x172px|Wêneyê ku têkoşina di navbera Rededey û Mstislav de nîşan dide
Agahiyên li ser Rededey ji dîroka devkî ya Çerkezan û çavkaniyên nivîskî yên rûsî hatine wergirtin. Di malbateke esilzade ya ji eşîreke çerkez ku bi navê Kasog tê zanîn de hatiye dinê.

Mîrekên bibandor ên Çerkesyayê bi awayekî periyodîk diciviyan da ku Serokek (Пщышхо) hilbijêrin. Li ber çavê çavdêrên biyanî, mîrê sereke wekî qralê gelê Çerkez dihat hesibandin. Lêbelê, mîrîtî bi piranî otonom bûn û sernav bi piranî sembolîk bûn. Rededeyê ku bi jêhatî û zîrekiya xwe ya leşkerî derdikeve pêş, bandora xwe li ser hemû eşîrên çerkezan damezrand û ji hemî mîrên çerkezan sonda pêvgirêdayî werdigire û wek Mîrê Çerkesan (Mîrê Zih-Kasog) tê hilbijartin. Rededey ku di çavkanîyên devkî yên çerkesî de rolek girîng lîstiye, li gorî van çavkaniyan “wî ji jiyana xwe zêdetir ji welatê xwe hez kiriye”. Li gorî heman çavkaniyan “Ji Rededey bihêztir Çerkez tunebûye”.

## Çavkanî

Kategorî:Mirin 1022
Serhildana Elîkê Batê

**Serhildana Elîkê Batê** (bi tirkî; *Ali Batı isyanı*), serhildaneke kurd li herêmên îro ya Nisêbîn, Mêrdîn û Midyadê bû ku bi armanca avakirina dewleteke kurd, wek li dijî siyaseta navendîbûnê ya di vê demê de li Împeratoriya Osmanî bû. Serhildan di dor sala 1919an de bû, Elîkê Batê, ku berî dilsozekî Osmanî bû û di Şerê Cîhanî yê Yekem de bi artêşa xwe aliya osmanî kir, serokê vê serhildanê bû. Şervanên wî piranî ji eşîra wî bûn.

## Serhildan
Serokê eşîrê Elîkê Batê cara yekem di 15ê Tîrmeha 1913an de hat naskirin. Piştî têkoşîna şeş salan, ew û gelek zilamên xwe hatin kuştin. Bûyerên di Şerê Cîhanê yê Yekem de qewimîn û di vê serdemê de artêşa Osmanî di nava şer de bû, sedem ku bûyer dirêjtir bibin. Çalakiya Elîkê Batê bi taybetî li derdora navçeyên Midyad û Nisêbînê pêk hat. Di destpêka bûyerê de dewleta Osmanî tedbîrên zorê negirt û biryara rawestandina lêgerînên leşkerî da. Êrişa Elîkê Batê ya li Nisêbînê bû xaleke veguherî. Bi alîkariya hêzên leşkerî yên ji parêzgehên nêzîk êrîşeke berfireh li dijî wî hat destpêkirin. Elîkê Batê di 18ê Tebaxa 1919an de hat kuştin û ev bûyer bi dawî bû.

## Çavkanî

Kategorî:Serhildan
Kategorî:Serhildanên kurd
Kategorî:Şerê Cîhanê a yekem
Mizgîn Ay

**Mizgîn Ay** (jdb. 22ê hezîrana 2000an li Êlih), sprîntereke kurd e ku di pêşbaziya li Şampiyoniya Atletîzma Ciwanan a Cîhanê ku li bajarê Nairobî ya Kenyayê hatiye lidarxistin, di 100 mêtre ya stêrkên cîhanê de bi dema 11:62 bûye şampiyona cîhanê.

## Jînenîgarî
Mizgîn Ay di 22ê hezîrana sala 2000an de li Êlihê ji dayik bûye. Di pêşbaziya Lîstikên Hevgirtina Îslamî ya 2017an de di kategoriya mezinan de pileya sêyem bi dest xistiye. Di Şampiyoniya Atletîzma Ciwanan a Cîhanê ya ku li bajarê Nairobi ya Kenyayê hatiye lidarxistin di 100 mêtre ya stêrkên cîhanê de bi dema 11:62 dibe şampiyona cîhanê. Mizgîn Ay di pêşbirka 200 mêtreyê de bûye sêyemîna cîhanê. Di 23yem Şampiyoniya Atletîzma Navxweyî ya Balkanan de ku li bajarê Stenbolê hatiye lidarxistin, bi demajoya 7:38 çirke yan de di 60 metre de madalyaya zêrîn bi dest xist û li Tirkiyeyê rekora nû ya U20an bidestxist.

Mizgîn Ay bi eslê xwe kurd e û ji Êlihê ye ku zaroka şeşem a malbateke ji heft zarokan pêk tê. Xwendina xwe ya dibistana seretayî li Dibistana Seretayî ya Beypazari Çayirlıoglu perwerde dîtiye. Perwerdekarê wî Muhsîn Soysal li heman dibistanê mamosteyê wê ya werzîşê bû. Di 10 saliya wê de serkeftina wê ya kurt hate dîtin. Di 12e saliya xwe de dest bi bezên profesyonel kir û kete yaneya Fenerbahçeyê.
## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 2000
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kesên ji Êlihê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Werzişvanên kurd
Murat Çepni

**Murat Çepni** (jdb. 1974, li İkizdere, Rîze), siyasetmedarekî ye ku parlementerê HDPê ya bajarê Îzmirê ya heyama 27em e.

## Jînenîgarî
Murat Çepnî di sala 1974an de li Rîzeyê hatiye dinê. Ji ber ku di salên zanîngehê de bi giranî bi siyasetê re eleqedar dibe hatiye girtin xwendina wî ya zanîngehê di nîvî de dimîne. Piştî ku ji girtîgehê derdikeve careke din dîsa dest bi siyasetê dike û bi damezrandina HDPê re bi siyasetek aktîv di nav xebatên HDPê de cih digire. Xeynî ji HDPê di partiyên wekê Partiya Sosyalîst a Bindestan de cih xebatên siyasetê meşandiye.

Murat Çepnî di Partiya Demokratîk a Gelan de endamê Lijneya Rêvebirina Navendî, endamê Meclîsa Partiya Demokratîk a Gelan û Hevserokê Ekolojiyê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Siyasetmedarên tirk
Casino - No Limit

***Casino - No Limit*** (bi wateya "Xumarxane - Bê Sînor")  fîlmeke porno ya fransî ya sala 2008an e ku ji hêla Marc Dorcel ve hat hilberandin û ji hêla Hervé Bodilis ve hat deranîn nav lîstikvanan de: Mélissa Lauren, Yasmine Lafitte, Nacho Vidal, Roxy Panther, Claudia Rossi, Nina Roberts, Léa Lazur, Christina Bella, Regina Ice, Mégane, Suzie Carina, Ana Martin, Sofia Valentine, hwd., bûn.

## Naverok
Nacho Vidal organîzatorê lîstikeke "Bê Sînor" dilîze ku tê de lîstikvan ji bo pişkek pir bilind dilîzin û li wir her tişt dikare were wagerkirin. Beşdar sûcdarekî şer yê berê (Horst Baron), serbekî dewlemend û Nacho bixwe ne. Rola sereke ya jinê ji hêla Mélissa Lauren ve tê girtin, ku bi alîkara xwe Yasmine û mêrê wê re beşdarî lîstikê dibe da ku tol hilde. Lîstik li ser daxwaza Horst (ku ji hêla Horst Baron ve tê lîstin) bi alîkara wî Nina Roberts re tê amadekirin.

## Çavkanî

Kategorî:Fîlmên pornografîk
Parlamena Ewropayê

**Parlamena Ewropayê** (PE) yek ji saziyên zagonsaz ên Yekîtiya Ewropayê ye û yek ji heft saziyên wê ye.Li gel Encûmena Yekîtiya Ewropayê (wekî Encûmen û bi awayekî nefermî wekî Encûmena Wezîran tê zanîn), ew zagonên ewropî, piştî pêşniyara Komîsyona Ewropayê, dipejirînin.Parlamen ji 705 endaman pêk tê.Di sala 2009an de bi 375 mîlyon hilbijêrên mafdar, ew duyem hilbijêrên herî mezin ên demokratîk li cîhanê (piştî Parlamena Hindistanê) nûner dike.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1952an li Fransayê

Kategorî:Rêxistinên ku di 1952an de hatine avakirin
Mohemmad Henîf

**Mohemmed Henîf** (jdb. 1961) romannivîs û alimekî Îranî ye. Mohemmed Henîf xwediyê gelek xelatên neteweyî ye ku yek ji wan xelatên bi navûdeng ên pirtûka salê ya Îranê, Xelatên wêjeyî yên Celal El Ehmed, Xelata Pênûsa Zêrîn wergirtiye.

## Jîyan
Çend sal piştî Şoreşa 1979an, wî wek welatekî mamoste dest bi karê xwe kir. Lêbelê, di demek kurt de ji ber sûcên siyasî yên bêbingeh ji kar hate avêtin. Paşê ji bo xwendina dîrokê derbasî zanîngeha Xarazmî bû, lê edebiyat û nivîsandina afirîner jî ji bo wî wek pêşînek ma. Taybetmendiya wî ya di dîrokê de ew teşwîq kir ku bi berfirehî li ser folklora Farisî binivîsîne û her weha ew kir yek ji çend romannivîsên Îranî ku di romanên xwe de realîzma sêhrbaz bikar tîne: nêzîkbûnek bi taybetî di berhemên wî yên paşerojê de diyar dibe, wek mînak, Kefa Sêrbaz û Peykerê Sifir (roman). Ew Mirov Ji Paşê Bêhna Mirinê Bîne (roman), Bi Keda Zehmetî (roman) û Herêmîkirina Realîzma Sêrbaz li Îranê (lêkolîn). Ew niha bi giranî li ser çîrokan e.

## Berhemên wî
* Bi Keda Zehmetkêş (2019)
* efsûna Gubta (2018)
* Mirov ji hingê ve mirinê bîhn kir (2017)
* Xalê efsûnî û peykerê sifir (2012)
* qefesê (2009)
* Xewna Ahvan (2008)
* Kulîlkên qeşayê (1998)

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1961
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Nivîskarên postmodern
Kategorî:Romannivîsên mêr
Charlotte Cardin

**Charlotte Cardin** (jdb. 9ê mijdara 1994an li Montreal, Quebec, Kanada), stranbêjeke pop, elektro û jazzê ya kanadayî ye. Cardin di 15 saliya xwe de wek model dest bi kariyera xwe kiriye û di gelek kampanyayên reklamê yên wekî *Barilà* de rol wergirtiye.

## Kariyera wê
Charlotte Cardin di fînalîsta Top 4ê, di demsala yekem a pêşbirka stranbêjiyê ya TVA La Voixê di sala 2013an de piştre jî di heman salê de di li single "Du vent, des mots" de hevalbendiya gotina sitranê kiriye. Wê strana bi Garou re, ku endamê jûriyê bû, di rêzefîlma xwişka *The Voice: la plus belle voix* ku di 1ê adara sala 2014an de li Fransayê hatiye weşandin, gotiye.

Wê yekem EPya xwe ya solo, Big Boy, di sala 2016an de li ser Cult Nation Records derxist. EPê stran hem bi îngilîzî û hem jî bi frensî hatiye gotin û rapper Nate Husser wekî hunermendek diyarkirî li ser "Like It Doesn't Hurt" vekir. Ew ji bo strana xwe "Les échardes" di beşa Fransî de bû fînalîsta Xelata Strannivîsînê ya SOCAN û sernavê strana "Big Boy" di CBC Radio 2 de hate lîstin û di Radyoya 2 Top 20 de hate tomar kirin. Wê li ser pêşandana nîqaşê ya Tout le monde en parle xuya bû ku di mijdara 2016an de mini-albûma xwe nîqaş bike.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1994
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Stranbêjên kanadayî
İclal Aydın

**İclal Aydın** (jdb. 14 îlona 1979an li Nevşehirê (Tirkiye)), lîstikvan, nivîskar, rojnamevan û helbestvana tirk e ku bi eslê xwe çerkez û kurd e.

## Jînenîgarî
Îclal Aydin wekê keça dayikeke bi eslê xwe çerkez û bavekî kurd hatiye dinê. Ji ber ku cihê karmendiya malbata wê li Nevşehirê bû li wir hatiye dinê. Di temenê yek salî ya wê ji ber peywirê malbata wê ew û malbata xwe koçê Enqereyê dibin. Piştî dibistana seretayî demekê li Lîseya Anadoluyê ya Xarpêtê, lî dibistana şevînî dixwîne. Piştî ku dê û bavê wî ji hev cuda bûn vedigere Enqereyê. Salên xwe yên dibistana navîn û lîseyê bi nivîskarî û karê şanoyê derbas dike. Ji opla sêyemîn a dibistana navîn bi di heman demê de xebitiye. Di sala 1989an de Beşa Şanoyê ya Fakulteya Ziman, Dîrok û Erdnîgariyê ya Zanîngeha Enqereyê bidest dixe. Di sala duyemîn a xwendina xwe ya zanîngehê de dev ji ji xwendina xwe ya zanîngehê berdide û koçê Berlînê dibe. Li Almanyayê şeş salan wek lîstikvanê şanoyê bi awayekî profesyonel karê şanovanî dike û li Almanyayê beşdarî lêkolîn û kursên cuda yên civakî dibe.

## Kariyera wê
Di sala 1996an de dev ji şanoyê berda û vedigere Tirkiyeyê. Di sala 1997an de dest karê televizyonê dike. Di sala 1997an de beşdarî klîba *Ölünce Sevemezsem Seni* ya Koma Ayna bû. Rêzefîlma televîzyonê ya bi navê *Sıcak Saatler* ku tê de rol werdigire li Tirkiyeyê gelek populer dibe. Di heman demê de di nava rojê de li HBBê bernameyeke bi navê *2'den 4'e* a li ser jinan pêşkêş dike. Demekê li televîzyona Kanal Dyê di navbera salên 1998 û 2000an de jî di radyoya Radyo Dyê, Radyo Cumhuriyet, Radyo Kent, BRT FM de bernameyan çêkir. Bernameya wê ya bi navê *Zirveler* di sala 2000an de Xelata Bernameya Sibê ya Baştirîn wergirtiye. Pirtûka xwe ya yekem bi berhevkirina rojnivîsk û nivîsên ku ji bo bernameya *Hayat Güzeldir* (jiyan xweş e) nivîsîbû, çapkir. Di sala 2002an de albûmeke helbestan a bi navê “Keça Min” derxistiye, ku ji keça xwe re diyarî kiriye.

## Çavkanî

Kategorî:Helbestvanên kurd ên jin
Kategorî:Jidayikbûn 1971
Kategorî:Kurdên Bakurê Kurdistanê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Nivîskarên kurd ên jin
Houda Majd

**Houda Majd** (jdb.1988-) lîstikvaneke marokan e ku di sala 2015an de sernavê Miss Arab wergirt.

## Jiyana wî
Huda li Marokoyê jidayikbû.Ji ber karê bavê xwe piraniya salên zarokatiya xwe di geştê de derbas bû, di navbera Kuweyt, Înglistan û Amerîkayê de bi cih bû.Di beşa Rêveberiya Pergalên Agahdariyê de xwend.

Wê di xortaniya xwe de dest bi lîstikvaniyê kiriye di fîlmeke marokanî ya bi sernavê *The Black Room* , ku derhêneriya wê Hassan Benjelloun kiriye, piştre ji ber xwendina xwe demekê rawestiyaye, û dîsa di sala 2014an de vegeriyaye û beşdarî kurtefîlmê (Echo of Sound) bûye.

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên marokan
Kategorî:Jidayikbûn 1988
Kategorî:Jinên marokan
Kategorî:Mirovên zindî
Reality-TV

**Reality- TV** cureyekî programa televîzyonê ye ku halên heyata heqîqî yê nenivîsandî belge dike, bi gelemperî ji xeynî aktorên profesyonel mirovên nenas dilîzin. Şowa *reality* di destpêka salên 1990an de bi şowên wekî *The Real World* re wekî celebek cihêreng derket holê, dû re di destpêka salên 2000an de bi serkeftina rêzefilmên *Survivor*, *Idols*, û *Big Brother* ku hemî jî bûn franchisên global, qedr û qîmetekê bi dest xist. Şowên *reality*ê bi "îtirafan" ve têne tijîkirin, beşên kurt ên hevpeyvînê ên ku tê de endamên lîstikvanan li waqiayên ku li ser ekranê têne xuyakirin reaksiyonên xwe nîşan didin an kontekstekê peyda dikin; ev bi gelemperî di şowên *reality*ê ya amerîkî de tê dîtin. Di şowên *reality*ê ên pêşbaziyê esas digirin de bi gelemperî beşdar bi qedemeyî elîmîne dibin ji aliyê heyeta hakeman ve an ji aliyê pêşbazan bixwe ve, an ji aliyê bînerên şowê ve.

Belgefîlm, xeberên televîzyonê, bernameyên sporê, talk show, û şowên lîstikên tradîsyonel bi gelemperî wekî reality nayên sinifandin. Hin cureyên bernameyên televîzyonê yên ku berî geşbûna bernameyên reality hebûn jî wekî reality hatine sinifandin, di nav de şowên kameraya veşartî, şowên peydakirina qabiliyetê, seriyên belgefîlman ên li ser mirovên asayî, şowên lîstikan yên konsept-bilind, şowên pêşxistina malê, û şowên dadgehê yên ku doz û problemên heyata heqîqî nîşan didin.

Programên realityê ji ber ku populerbûna xwe zêde bû bi rexneyên muhîm rû bi rû bû. Rexnegir îdia dikin ku şowên televîzyonê yên *reality* rastiyê nadin ekskirin, bi awayên hem îmayî (beşdar di halên sunî de têne bicihkirin, ferq dikin ku ne jidil e), hem jî bi xapandinê (guherandina ku halê cuda nîşan dide, beşdar li ser tevgerê tên perwerdekirin, çîrokên ji berê de çêkirî, çîrokên jixwe-sehnekirî). Hin şow bi hîlekirinê hatine sûcdarkirin ku bi yê favorî an jî bi yê binketî dane qezenckirin. Rexneyên din ên li ser bernameyên televîzyonê yên *reality* ev in ku niyeta wan şermezarkirin an îstismarkirina beşdaran e; ku ew stêrkan ji mirovên bêqabiliyet ên ku ne hêjayî meşhûrbûnê ne, fîgurên xirab, an ji herduyan jî çêdikin; û ew asayîbûnê cazib dikin û meth dikin.

### Reality-ya Kurdî
Bernameya *Cafe Kemîn* ya Waar TVyê jî yek ji bernameyên **reality**ê ya bi kurdî bû.

## Çavkanî
The Legend of Zelda

**The Legend of Zelda** (bi japonîゼルダの伝説, *Zeruda no Densetsu*), bi kurtî wekî Zelda tê binav kirin, rêzelîstikek vîdyoyê ya pargîdaniya japonî Nintendo ye. Yekem *The Legend of Zelda* di sala 1986an de hate berdan, ji hingê ve 20 "beşên sereke" û hin jêder derketine. Rêze ji hêla Shigeru Miyamoto ve hate afirandin, yê ku karmendek Nintendo ye ku bi gelemperî di pêşkeftina lîstikan de rola hilberîner dilîze. Lîstok hema hema hemî ji hêla beşa Analysis & Development ya Nintendo Entertainment ve hatine pêşve xistin, ji bilî çend lîstikên ku pêşkeftina wan bi Flagship/Capcom, Vanpool û Grezzo ve hatin peyman kirin. Rêzelîstik yek ji lîstikên herî girîng ên Nintendo ye.

## Çavkanî

Kategorî:Lîstikên komputerê
Mortal Kombat

**Mortal Kombat** rêzelîstikê şer e ku ji sala 1992an vir ve ji hêla pêşdebirê DY Midway Games ve hatî weşandin. Lîstikên komputerê ji bo platformên cihêreng hatin derxistin. Digel vê yekê, gelek adaptasyonên fîlmê, rêzefîlmên televîzyonê, pirtûkên çîrokan, albûmên muzîkê û lîstikek qertê hatin weşandin. Mortal Kombat li çaraliyê cîhanê zêdetirî 79 mîlyon kopî firotiye û yek ji rêzelîstikên herî serfiraz e. Lîstik yek ji wan markayên lîstika vîdyoyê ya herî dahat e ku bi dahata zêdetirî 5 mîlyar dolarî ye.

Rêzelîstik bi şideta xwe ya grafîkî ya bilind tê zanîn. Ev yek kuştiyên *Fatality* vedihewîne, yên ku tevgerên qedandinê ne ku dijberên têkçûyî dikujin, li şûna ku wan bişkînin.

Kategorî:Lîstikên komputerê
Bandirma

**Bandirma** bajarêkî di parêzgeha Balikesîrê ye. Navê bajêr di demên kevnar de bi *Panormos* (Πάνορμος) bû. Ji sala 2012an vir ve reforma rêveberiya herêmî, bajarê navçeyê ji aliyê qad û nifûsê ve weke navçeyê ye.

Kategorî:Bajarên Tirkiyeyê
GMA Network

**GMA Network, Inc.** (bi gelemperî wekî **GMA** tê zanîn) konglomerateke medyayê ya fîlîpînî ye ku navenda wê li bajarê Quezon City ye. Ew di 1950î de ji hêla Robert La Rue Stewart ve hate damezrandin. Pargîdanî li gelek îstgehên fîlîpînî yên radyo û televîzyonê dixebitîne, di nav de GMA, GTV, Super Radyo DZBB 594 û Barangay LS 97.1.

## Çavkanî

## Malpera fermî
* GMA Network


Kategorî:Şirket
Evciler

**Evciler** bajarokekî parêzgeha Afyonkarahisarê ye li herêma Egeyê ya Tirkiyê. Bajarok 132 km dûrî bajarê Afyonê li ser rêya Denizliyê ye. Gelheya bajarok 3.394 (2021) ye. Şaredar Ali Dede Savaş (PDG) ye.

## Çavkanî

Kategorî:Bajarokên Tirkiyê
Kategorî:Navçeyên Tirkiyê
ABS-CBN

**ABS-CBN Corporation** (bi gelemperî wekî **ABS-CBN** tê zanîn) konglomerateke medyayê ya fîlîpînî ye ku navenda wê li bajarê Quezon City ye. Ew di sala 1946an de wekî Bolinao Electronics Corporation hate damezrandin. Pargîdanî bi yekbûna Alto Broadcasting System û Chronicle Broadcasting Network hate damezrandin.

## Çavkanî

## Malpera fermî
* ABS-CBN


Kategorî:Şirket
Rudy Tahlo

**Rudy Tahlo** (bi erebî: رودي تحلو) li bajarê Qamişlo yê parêzgeha Hesekê, li bakurê Sûriyê ji dayîk bûye. Di sala 2008 an de li zanîngeha El-Baath li Humsê beşa endezyariya petrokîmyayê xwend.

## Karê wî
Pêşangeha "Sûriya Dijî Jibîrkirinê" li Kolnê bi beşdariya du wênegiran: ji Japonê (Megumi Yoshitake), du ji Almanya (Bekka Boris) û (Lotus Jekyll), ji Fransa (Yan Arthus-Bertrand), û (Rudy Tahlo) ji Sûrye.

Di dema kişandina wêneyan de li bajarê Derek, wênegir Rudy bi komek keçên herêmê re dixebite ku bi sedan wêneyan bikşîne. Beşdaran cil û bergên rengîn li xwe kirin û 8 keçên kurd li ser girekî govend gerandin û di pêşandana modayê de bi kamerayê keniya. Tahlo girîngiya çanda kevneşopî û cil û bergên gelerî vedibêje û dibêje, "Ev ji bo gelê Kurd xwedî nirxeke exlaqî ya mezin e û rengên herî xweşik wê dikin tablo. Di pîrozbahiyên Newrozê de ev yek gelekî diyar dibe. Xelk zêdetir pê re eleqedar dibin.

## Çavkanî

Kategorî:Kesayetên Kurdên Sûriyê
Kategorî:Kurdên Rojavaya Kurdistanê
Kategorî:Kurdên Sûriyê
Kategorî:Qamişlo
Kategorî:Sûrî