Lluís Llach

**Lluís Llach i Grande**, behtir wek **Lluís Llach**  tê naskirin, jdb. 7ê gulana 1948an, Girona, Ketelonya) stranbêj, strannivîs, nivîskar û siyasetmedarekî ketelan e. Ew yek ji pişkdarên sereke yên tevgera muzîkî ya ketelanî Strana Nû (*Nova Cançó*) bû. Strana wî ya herî navdar a bi navê *[[L'Estaca]]* bûye sirûda nefermî ya tevgera ji bo serxwebûna Ketelonyayê. Llach ji îlona 2015an ta kanûna paşîn a 2018an endamê Parlamena Ketelonyayê bû.

## Zaroktî û xortaniya wî
Llach di 7ê gulana 1948an de li bajarê Gironayê hatiye dinyayê. Li gundikê bi navê Verges (Baix Empordà) mezin bûye. Ew di 6 saliya xwe de li piyanoyê dixe. Dema 9 salî bû diçe bajarê Figueres da ku xwendina xwe berdewam bike. Di 15 saliya xwe de diçe Barselonayê û li wir dest bi xwendina endezyariyê dike, lê piştî du salan dev jê berdide. Dû re ew di Fakulteya Aborînasiyê de xwe tomar dike.

## Tevgera ''Nova Cançó'' û dîktatoriya Franco
Llach hîn di zanîngehê de tevî tevgera li dijî dîktatoriya Franco bû. Di 1967an de endamê koma stranbêj û strannivîsên ketelan *[[Els Setze Jutges]]* ("Şazdeh Dadger") bû û yek ji beşdarên sereke yên hereketa muzîkvanên ketelan a bi navê Strana Nû (*[[Nova Cançó]]*) bû. Muzîkvanên ketelan li hemberî dîktatoriya faşîst a Francisco Franco bûn û stranên siyasî bi zimanê ketelanî digotin. Di dirêjahiya dîktatoriya faşîst a Franco (1939-1975) de ziman û taybetmendiyên din ên çandî yên nasnameya ketelanî qedexe bûn.

Di 1969an de sêlika xwe ya pêşîn qeyd dike. Di 12ê kanûna pêşîn a 1969an li Palau de la Música li Barselonayê stranên xwe pêşkêş dike û di dawiya sala 1970î de ji ber xwenîşandanên wî li Teatro Español li Madrîdê ti çare tune bû diviya biçûya sîrgûnê. Llach li Parîsê wek penaber jiyaye û heta mirina dîktator Franco ne vegeriya Ketelonyayê.

Di 1973an de cara pêşîn derdikeve sehneya tiyatroya Olympia ya Parîsê. Di 1976an de, piştî mirina Franco bi salekê, Llach vedigere Ketelonyayê.

## Jiyana wî
Llach parêzerê mafên kesên LGBT ye. Di sala 2019an de dema prosesa dadgehkirina rêveberên referandûma serxwebûna Ketelonyayê ku di 1ê çiriya pêşîn a 2017an de çêbûbû, Llach protesto kir, got, ku wî wek "hemwelatiyekî homoseksuel û alîgirê serxwebûnê û hemwelatiyekî dilxwaz a cîhanê" di mihakemeyê de pirsên eboqatên partiya rastgir a tûj a spanyolperest Vox qebûl nekirin û bersiv neda wan.

## Sêlikên wî
* Els èxits de Lluís Llach (1969)
* Ara i aquí (1970)
* Com un arbre nu (1972)
* Lluís Llach a l'Olympia (1973)
* L'Estaca (1973)
* I si canto trist... (1974)
* Viatge a Itaca (1975)
* Barcelona, gener de 1976 (1976)
* Campanades a morts (1977)
* El meu amic, el mar (1978)
* Somniem (1979)
* Verges 50 (1980)
* I amb el somriure, la revolta (1982)
* T'estimo (1984)
* Maremar (1985)
* Camp del Barça, 6 de juliol de 1985 (1985)
* Astres (1986)
* Geografia (1988)
* La forja de un rebelde (1990)
* Torna aviat (1991)
* Ara, 25 anys en directe (1992)
* Un pont de mar blava (1993)
* Rar (1994)
* Porrera (1995)
* Nu (1997)
* 9 (1998)
* Temps de revoltes (2000)
* Jocs (2002)
* Junts (2003)
* Poetes (2004)
* Que no s'apague la llum (2005)
i... (2006)
* Verges 2007 (2007)

## Pirtûkên wî
* Memòria d'uns ulls pintats (2012)
* Estimat Miquel (2014)
* Les dones de la Principal (2014)
* El noi del Maravillas (2017)
* Escac al destí (2020)

## Xelatên wî
* 1982: Creu de Sant Jordi
* 2013: Xelata Euskadi de Plata ji bo wergera spanî ya *Memòria d'uns ulls pintats*.
* 2013: Premi de Narrativa Maria Àngels Anglada ji bo *Memòria d'uns ulls pintats*.
* 2016: Xelata Méditerranée ji bo *Les yeux fardés* (wergera fransî ya *Memòria d'uns ulls pintats*).
* 2017: Doctor Honoris Causa per la Universitat de Girona
* 2020: Medalla d'Or de la Generalitat

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1948
Kategorî:Ketelan
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Muzîkvanên ketelan
Kategorî:Siyasetmedarên ketelan