Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê

**Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê** hevpeymaniyeke partiyên sereke yên kurdên Rojhilata Kurdistanê ye. Hevpeymanî di krîza navxweyî ya Îranê ya salên 2025 û 2026an de bi armanca birêvebirina krîzên ji ber şer, biryardayîneke hevkarî ya koordîne kirî û yekkirina hêzên kurdî yên li Rojhilata Kurdistanê, piştî xwepêşandanên sala 2025 ê 2026an û şerê Îsraêl û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Komara Îslamî ya Îranê, hatiye damezrandin.

## Dîrok
### Paşperdeh
Beriya vê hevpeymaniyê, Navenda Hevkariya Partiyên Siyasî yên Rojhilata Kurdistanê ye ku di sala 2018an de hatiye damezrandin û Navenda Diyalogê ya Hevkariya di Navbera Partiyên Rojhilata Kurdistanê de ku di sala 2023an de piştî xwepêşandanên ji bo kuştina Jîna Emînî hatiye damezrandin, ji bo pêşvebirina hevbeş a berjewendiyên siyasî yên kurd, hatibû damezrandin. Ji destpêka sala 2025an vir ve, Navenda Diyalogê civînên mehane li dar xistiye û serokatiya navendê di navbera aliyên beşdar de bi dorê ve hatiye birêvebirin. Li gorî daxuyaniyekê ku piştî damezrandina hevpeymaniyê hatiye dayîn, Navenda Diyalogê di warê hêsankirina danûstandina ramanan û koordîne kirina çalakiyan û di damezrandina hevpeymaniya nû de roleke sereke lîstiye.

Di 5ê çileya sala 2026an de çend partiyên kurdên Rojhilata Kurdistanê di bin çavdêriya Navenda Diyalogê de di civîneke asta bilind de civiyan ku bersiveke hevbeş ji bo xwepêşandanên 2025-2026an li Îranê û li Rojhilata Kurdistanê koordîne bikin. Piraniya partiyên kurdên Rojhilata Kurdistanê piştgirî dan xwepêşandanan û banga dest jikarberdanê kirine. Êrîş li piraniya bajarên kurdan ên Rojhilata Kurdistanê hatibû destpêkirin ku di nav de Parêzgeha Kirmaşan, Parêzgeha Kurdistanê û deverên din ên Rojhilata Kurdistanê hebûn. Di dema xwepêşandanan de Partiya Azadiya Kurdistanê (PAK) heta berpirsiyariya gelek êrîşên li ser Supaya Pasdarên Şoreşa Îslamî girtiye ser xwe û diyar kiriye ku wan van êrîşan ji bo tolhildana êrîşên mûşekî yên li dijî wan pêk anîne.

Di 12ê aibata 2026an heft partîyên kurdên Rojhilata Kurdistanê ji bo pejirandina pêşnûmeyeke lihevkirinê û avakirina hevpeymaniyeke hêzan civiyan. Piştî ku du partîyan red kirin ku belgeyê şanenav bikin, pêvajo hatibû paşxistin. Navenda Diyalogê biryar da ku biryarê paş bixe lê diyar kiriye ger du partîyên din biryar bidin ku beşdar nebin, pênc partîyên ku berê şanenav kiribûn dikarin di rojên pêş de bi avakirina hevpeymaniyê berdewam bikin.
### Avakirina hevpeymaniyê
Hevpeymanî di 22ê sibata 2026an de hatiye damezrandin.

Piştê ragihandina peymanê Eniya Gel a Demokratîk a Ahwazî, Hevgirtina Berfireh ji bo Azadî û Wekheviya li Îranê, Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê (KNK), Yehuda Ben Yosef, serokê civaka kurd ên cihû yên li Îsraêlê û Partiya Yekîtiya Demokratîk (PYD) damezrandina hevpeymaniyê pîroz kirin. Lê belê bi avakarina xwe re hevpeyman rastê gef ên komên nîjadperest ên îranî hatiye. Rêberê nenas ê muxalefeta monarşîst, Reza Pehlewî, rexne li hevpeymaniyê kiriye û partiyên kurdî bi cudaxwaziyê tawanbar kiriye û piştî hilweşîna rejîma heyî gefa êrîşên leşkerî li dijî kurdan xwariye. Di bersivê de, hevpeymaniyê pabendbûna xwe ya bi mafên kurdan re ji nû ve piştrast kiriye û bang li "hêzên alîgirê azadiyê" kiriye ku li dijî otorîterîzmê bisekinin.
### Şerê Îranê ya 2026an
Piştî şerê Îranê ya 2026an nûnerên koalîsyonê diyar kirin ku ew bi hev re biryarên siyasî û leşkerî koordîne dikin û ji bo qonaxek nû amadekariyê dikin û diyar kirine ku hêzên wan "di hundurê Îranê de ye û li ser sinorê rojhilat û başûrê Kurdistanê amade ne ku êrîş pêş bikevin dikarin bersiv bidin. Hinek endaman diyar kirine ku hêzên wan berê di şerê li dijî artêşa Îranê de bûn, di heman demê de çeperên wan bi mûşek û dronan bûne armanca êrîşên Îranê.

Di 2ê adara 2026an de di yekem daxuyaniya xwe ya hevbeş ê ji dema damezrandina xwe ve, hevpeymanî û endamên hevpeymaniyê ji gel xwestine ku ji cihên hêzên çekdar ên Îranê ku li deverên kurdî bi cih bûne, xwe ji van deveran dûr bihêlin". Her wiha di daxuyaniyê de bang li gel kirine ku di dema hilweşîna rejîmê û serhildana gel de hişyar û koordîne bimînin, çalakiyên siyasî li gorî rêberiya hevpeymaniyê li hev bikin û saziyên giştî û avahiyên xizmetguzariyê biparêzin.

Di 3ê adarê de, êrîşên dijwartir li herêmên Rojhilata Kurdistanê ku piraniya wan kurd in, di nav de êrîşên li ser qereqolên sinor ên li ser sinorê rojhilat û başûrê Kurdistanê û baregehên din ên ewlehiyê, ji aliyê hinek analîstan ve wekê "vekirina rê ji bo pêşveçûna kurdan" hatine wesifandin.

Di 9ê adarê de logoya hevpeymaniyê hatiye pejirandin û hatiye ragihandin.

## Endamên hevpeymaniyê
Endamên avakarên hevpeymaniyê pênc partiyên herî mezin ên Rojhilata Kurdistanê ne ku piraniya wan li sirgûnê li Herêma Kurdistanê ne. Partiyên endamên hevpeymaniyê ev in:
* Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê (PDK-Î)
* Partiya Azadiya Kurdistanê (PAK)
* Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK)
* Rêxistina Xebata Rojhilatê Kurdistanê (Xebat)
* Komeleya Zehmetkêşên Kurdistanê (Komele)

Serokên partîyên jêrîn beşdarî daxuyaniya çapemenîyê ya fermî bûn û peymana ku bi fermî hevpeymanîyê amade kiriye şanenav kirine ev in: Mistefa Hîcrî (PDKI), Huseyîn Yezdanpenah (PAK), Baba Şêx Huseynî (Xebat), Vîyan Peyman (PJAK) û Riza Keyabî (Komele).

Partiya Komala ya Kurdistana Îranê, bi serokatiya Ebdullah Muhtedî û Rêxistina Partiya Komunîst a Îranê ya Komala Kurdistanê, tevî ku ew beşek ji Navenda Diyalogê bûn, di destpêkê de ji îmzekirina peymanê dûr ketine. Ji ber nezelalî û armancên nezelal, Partiya Komala ya Kurdistana Îranê peymanê îmze nekiriye. Lêbelê partiyê hinek aliyên erênî qebûl kiriye ku yekîtiya ji aliyê hevpeymaniyê ve hatiye pêşve xistin pêşwazî kiriye û banga rêveberiyek hevbeş ê di serdema veguhêz de li Kurdistanê kiriye ku "hêzeke Pêşmerge" ya yekgirtî û dîplomasiyek navneteweyî ya koordînekirî di nav de heye.

Endamên din jî ev in:
* Partiya Komeleya Kurdistana Îranê (pêşî beşdarê hevpeymaniyê nebibû lê 4ê adara 2026an de biryara xwe dide û beşdarî hevpeymaniyê dibe)
## Armanc û rêziknameya hevpeymaniyê
### Armancên sereke
Armancên sereke yên hevpeymaniyê "têkoşîna ji bo guhertina komara îslamî ya Îranê ber bi Îaraneke demokratîk ve, bidestxistina mafê çarenûsî yê gelê kurd û avakirina saziyeke neteweyî û demokratîk li ser bingeha îradeya siyasî ya neteweya kurd ên li Rojhilatê Kurdistanê" ne.

### Bendên ji bo Rojhilata Kurdistanê
* Xwe birêvebirina kurdan
* Naskirina xweparastina rewa
* Redkirin û şermezarkirina tundûtûjiya navxweyî.
* Avakirina navendeke hevbeş a fermandariya ji bo hêzên Pêşmerge (PDKÎ, PAK, Xebat, Komele) û gerîlayan (PJAK)
* Rizgarkirina Rojhilata Kurdistanê û avakirina sîstemeke îdarî ya demokratîk li herêmê.
* Birêvebirina hêrêma rizgarkirî bi rêya awayê rêveberiya hevpeymaniya navendî
* Piştê rizgarkirinê, organîzekirin û çavdêrîkirina hilbijartinên azad û demokratîk ên li Rojhilatê Kurdistanê
* Divê hemî hêzên endam rêz li encamên van hilbijartinên demokratîk bigirin û encama hilbijartinan qebûl bikin.
* Bêyî ku dijayetî li dijî ala heyî ya Kurdistanê bike, pejirandina alayekê ji bo ku nûnertiya Rojhilata Kurdistanê bike.
### Bendên ji bo Îranê
* Demokratîkirin û sekularîzekirina Îranê
### Bendên din ên hevpeymaniyê
* Hevkariya bi "neteweyên bindest" ên din û hêzên opozîsyonê re.
* Wekheviya tamem a zayendî.
* Ger ku pêwîstî hebin bendên nû li bin vê mijarê werin zêdekirin

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 2026an li Kurdistanê
Kategorî:Komên serhildêr li Îranê
Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Îranê
Kategorî:Rêxistinên kurdan