open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mistafa Remzî Bucax

**Mustafa Remzî Bucak**, rewşenbîr, parêzer û siyasetmedarekî Kurd bû. Ew di sala 1912an de li qeza Sêweregê li gundê Anazûyê tê dinyayê. Navê bavê wî Mihemed Axa ye. Bavê wî piştî bizava azadî ya 1925an tê nefîkirin. Ew xwendina xwe ya seretayî li Sêweregê, ya navendî û bilind jî li Stembolê diqedîne. Berî ku xwendina xwe ya hûqûqê xelas bike, yanî di sala 1935an de diçe Parîsê û salekê li wir dimîne. Di sala 1940î de hem hûqûqê xelas dike hem jî bi ZEHRA qîza Osman Paşayê Kurd re dizewice. Mustafa Remzî BUCAK 2yê Gulana 1960î de terka welatê xwe dike û diçe Amerîkayê. Demekê tê Parisê û dibe mêvanê Mîr Kamûran Bedirxan li wir qederekê dimîne, di 16ê tîrmeha 1985an li DYAyê diçe rehmetê, cenazê wî li kêleka gora Av. Faîk BUCAK tê definkirin.

## Xebat û berhemên wî
Di salên 1940 û 1950yan de zarokên kurdan yên halxweş û hin yên feqîr jî derfeta xwendina bilind dîbûn. Lê li Kurdistanê zaningeh tunebûn. Ewana mecbûrê Anqere û Stembolê kiribûn. Lê ciyekî ku lê bimînin, razên, bixwin û vexwin tunebû. Mustafa Remzî Bucak û xanima wî Zehra Xan, DÎCLE TALEBE YURDU ava kirin. Ev herdu kes ji bo xwendevanên Kurd bûbûn wek bav û dê an xwuşk û bira yên mezin. Li yurdê gelek kesên ku paşî wê di doza kurd de tevbigerin diman. Dîcle bûbû xwendegeha kurda. Dr.Yusuf Azîzoglu, Mustafa Ekinci, Faik Bucak, Musa Anter, Dr.Tarik Ziya Ekîncî, Edip Karahan, Ali Karahan, Ziya Şerefhanoglu, Nejad Cemîloglu, Edip Altinakar, Enwer Aytekîn…..û gelek Kurdên din piştevanên vê yurdê bûn. Her weha Di DÎCLE TALEBE YURDU de xebatên li ser zimanê kurdî, yên sîyasî û kulturî dihatin kirin. Li gora ku em ji Musa Anter û Dr.Tarik Zîya Ekîncî dixwînin; li yurdê her sal Newroz dihat pîrozkirin, folklor dihat hînkirin, kovara HAWAR a ku Mîr Celadet û hevalên wî derdixistin, di nav xwendevanan de dihat xwendin.

Di sala 1950î de Mustafa Remzî BUCAK, Dr.Yusuf AZÎZOGLU û Mustafa EKÎNCÎ di hilbijartina giştî de bi ser dikevin û li Parlamena Enqereyê dibin wekîlên xelkê Diyarbekir. Di sala 1943yan de li qeza Ozalp a Wanê ku li ser sînorê Îranê ye, 33 kurd, bi fermana General Mustafa Muglali hatibûn kuştin. Sedemê vê bûyerê, çav tirsandina Kurdan bû. Ji bo ku tevgera Kurdên rojhilat li Kurdên rojava bandor neke. Lê dema Mustafa Remzî BUCAK û hevalên xwe çûn Parlamena Tirkiyeyê, pêşniyar kirin ku lêkolîn li ser vê bûyerê bê kirin. Dozê şopandin.

Di sala l965an de nameyeke bi navê Bir Kürt Aydınından İsmet İnönü′ye mektup ji bo serokwezîrê wê demê yê Turkîyê, ji İsmet İnönü Paşa re dişîne.

## Çavkanî
* Bucak, Mustafa Remzî- Ji rewşenbîrekî kurd, nameyek ji bo Îsmet Paşa– Weşanên Doz/Stenbol-1991
* http://kovarabir.com/mehmud-m-e-xerzi-mustafa-remzi-bucak/ 

Kategorî:Jidayikbûn 1912
Kategorî:Kesên ji Sêwregê
Kategorî:Mirin 1985
Kategorî:Nivîskarên zimanê kurdî
Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê
Kogoro Akechi

**Kogoro Akechi** () detektîvekî taybet yê aşopî ye ku ji aliyê nivîskarê japon Rampo Edogawa ve hatiye afirandin.

## Kesîkirina fîgûrê
Kogoro Akechi mêrekî mezin, dilgir û rind xemilandî ye û ku encamên jîr distîne ema hinek jî eksentrîkî ye. Bi bervajiya paşê de dîmena wê ya berê de ew bi porên belawela û kîmonoya hincirî bû û wê demê de di xaniyeke 10-qm- di tebeqa duyemîn li ser dikaneke titûnê de dijiya.

Kogoro Akechi di nepandina bi kinc hosteyî ye û her wiha jî dizane. Ew di dozên zor de alikariya polisan dike, bi taybet li Tokyoyê li ku ew dijî ema ew li gunditî jî alîkarî dike.Wexta ku ew difikire ew cigareyên misirî dikişîne. Ew pêhesiya xwe ji amajeya xwe zêdetir dibawerîne . Dozên tawankarî ew bi kanînên xwe yê derûnî çareser dike.

Kogoro Akechi bi jinek bi navê Fumiyo zewicî ye . Ew herdu lawek bi navê Yoshio Kobayashi pêsikandî kirine. Ew jî ji nepandina bi kinc hosteyî ye , bi taybet wek jinekî cîwan. Yoshio her wiha serkêşê Yaneya Detektîvê Law e ( Boy Detectives-Club) . Akechi gelek caran wê yaneyê bikar tîne ji bo agahî ji bo dozên xwe biciwîne. Dijvanê Akechi Şeytanê 20 rû ye (*Kaijin nijū mensō*) , dizekî bêkotek ku ne ji bo pere didize lê belê tek ji bo jîrî ya xwe çespandî ke. Herdu kes de rêz li hev du re he. 

## Nivîskar û berhemên wê
Kogoro Akechi ji aliye Rampo Edogawa ve dihat afirandin. Rampo heyranekî Arthur Conan Doyle bû û kesê romana wê Sherlock Holmes wek emsalê Kogoro Akechi sirûşt bû. Kogoro Akechi di sala 1925an di cara yekem di kurteçîrokekî de kifş dibû. Di sedsala çarîka lipê detektîvê ji Tokyoyê di çîrokên din yê Ranpo de doz zelal kir û wisa Akechi kesê aşopî yê yekemîn bû ku di wêjeya japon bi dîsa kifşbû. Di çîrokên Rampo de dengê nizm bi dersiriştî û şehwanî ve ye.

## Hîçek (trîviya)
Shinichi Kudo di manga/rêzefîlma Detektîv Conan paşnavê bernavkê xwe Conan Edogawa ji aliye Rampo Edogawa û pêşnav ji aliye Arthur Conan Doyle hilda. Di eynî manga de pêşnavê detektîvê şêxsî Kogoro Morî ji Kogoro Akechi tê .

Di sala 2005an Rêzefîlmek ( Anîme) ku li ser berhêmên Edogawa binyatkirî ne li ser sernavê Rampo Kitan: Game of Laplace dihat çêkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Kesayetên honakî
Cemîl Saîb

**Cemîl Saîb** di sala 1887an de li Silêmaniyê ji dayik bûye. Nivîskarekî kurd e. Di sala 1925an de çîrokeke dirêj bi navê Le xewma (Di xew de) nivîsî, ev berhema wî cara yekem di rojnameya Pêşkewtin de belav bûye, Cemal Baban cara yekem ew çîroka wî Le xewma (Di xew de) belav kir. Ev kurteromana (novel) wî li ser rexnekirina desthilata Şêx Mehmûd e.

## Çavkanî
* Di xew de, Cemîl Saîb, 2009 Stenbol, Weşanên Avesta (ji soranî werger bo kurmancî: Ziya Avci)

Kategorî:Jidayikbûn 1887
Kategorî:Nivîskarên kurd
Çewlika heywanan (pirtûk)

***Çewlika heywanan*** (), cefeneke distopyayî ye û ji aliyê nivîskarê îngilîz George Orwell ve nivîsandî ye û di sala 1945 weşandî bû.

Pirtûk derbarê serhildana ajalan de ye ku li hemberê ferwerdariya xwediyê xwe mirovanî ku ajalan paşguhkirî û serifandî dike. Di pey serkeftînen ji serî de û dewlemendiya destpêkî berazan hema herî zêdê rêberî xwe re hildidin û zordestiyekî tê damezrandin ku ji ya berê xirabtire. Ji sewa ku naverok , roman wek kurteçîrokeke li ser dîroka Yekitiya Sovyetê sirûştkirî bû li ku şoreşa reşemiyê bi gelê çê dibû û paşê zordestiya Stalin ava bû.

## Çavkanî

Kategorî:Çîrokên ajalan
Kategorî:Pirtûkên li ser Yosîf Stalîn
Kategorî:Romanên li ser ajalan
Kategorî:Romanên li ser berazan
Kategorî:Romanên li ser kûçikan
Helbestên Bijare

**Helbestên Bijare** albûmeke helbestan e.

Di vê albûmê de ji pirtûka Helbestên Dînik, Êşên Qehbik û Rondikên Binevşê helbestên cuda cuda yên Occo Mahabad hene.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Pirtûk
Helbestên dînik

***Albûma Helbestên Dînik*** albûmeke helbestan e.

Albûm navê xwe ji kitêba Occo Mahabad ya Helbestên Dînik girtiye. Di vê albûmê de ji bîstan zêdetir helbest hene. Mijara helbestan ser eşq û evînê ye.

Helbestên Dînik kitêba wî ya yekemîn e û ji aliyê Weşanxaneya Ava ve di sala 2012an de derketiye. Kitêba Helbestên Dînik ji 80 rûpelan pêk tê.

Occo Mahabad xwestiye ku qalib û qlîşeyên zimanê kurdî bişkêne. Lewma em zimanê wî de şop û dengên Melayê Cizîrî û Ehmedê Xanî dibînin. Di helbestan de şêweya modern û yên dengbêjî bi hev re hatine bikaranîn. Mijara helbestan bi giştî li ser evîn, eşq û pevşabûnan e. Occo Mahabad tê de 12 cure, şêwe û terz bi kar aniye. Ev kitêb ji aliyê raya giştî ve gelek hat rexnekirin. Kitêb bi formeke azad û zêde zêde erotîk bû. Piştî kitêba Arjen Arî ya Erotîka kitêbeke radîkal hat dîtin. Him ji aliyekî zehf hat hezkirin him jî jê zehf hat nefretkirin. Lê rastiya herî mezin ev bû ku kitêb xwe da xwendin. Rastiyeke din jî ew e ku di civata kurdan de erotîzm girîng e. Di kilam û stranan de, ji xeynî wê şair û edîbên mezin Baba Tahirê Uryan, Ehmedê Xanî, Melayê Cizîrî û gelek nirxên din li ser erotîzmê sekinîne. Divê em vê rastiyê qebûl bikin û tiştekî normal bibînin

## Çavkanî

* https://m.haberler.com/helbesten-dinik-kitabi-4499971-haberi/ 
* https://occomahabad.wordpress.com/2012/04/16/pirtuka-helbesten-dinik-ya-occo-mahabad-derket/

Kategorî:Pirtûkên helbestan
Kategorî:Pirtûkên kurdî
Kategorî:Pirtûkên li ser wêjeya kurdî
Kategorî:Pirtûkên Occo Mahabad
Perikên xwînê

thumb|300px
thumb|300px
**Perikên xwînê** wekî **trombosît** jî tê navkirin. Bi gelemperî perikên xwînê wekî corek ji xaneyên xwînê tê hesibandin. Bi yewnanî *trombos* “meyîn”, *kytos* jî bi wateya “xane” tê bikaranîn. Lê bi eslê xwe perikên xwînê xane nînin. Trombosît pirtikên sîtoplazmaya xanêyên gewre (megakaryosît) yên moxê hestî ne. Di moxê hestî de xaneyên gewre (megakaryotîs) perçe dibin. Ji sîtoplazma û hin endamên van xaneyan, perikên xwînê çêdibin.

Perikên xwînê bênavik in. Temenê perikên xwînê 7-12 roj e. Trombosîtên pîr an jî yên bêkêr, di sipil û kezebê de tên hilweşandin. Mîkrolîtreyek (mm3) xwînê de bi qasî 150-400 hezar perikên xwînê heye . Perika xwînê ji xiroka sor û xiroka spî hûriktir e.

Heke di laş de birînek çêbibe, ziyan digihîje lûleyên xwînê, xwîn ji lûleyên ziyangirtî diherikê derve. Divê rê li ber xwînçûyînê bêne girtin, yan na, jiyana mirov dikeve xeterê. Karê serekê yê trombosîtan, meyandina xwînê ye. Xwînmeyîn dema xwînçûnê pêk tê. Hinek ji perikên xwînê li sipil de tê embarkirin. Hin caran ji ber hokarên genetîk (bomaweyî) an jî jiber nebûna proteîna meyînê, trombosît karê xwîn meyînê pek nayinin, ev rewş wekî nexweşiya xwînberbûn (hemofîlî) tê navkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Biyolojiya xaneyî
Kategorî:Biyolojî
Kategorî:1842 di zanistê de
Ferhenga Termên Kompîtûrê

**Ferhenga Termên Kompîturê**, ferhengeke destî û înternetî ye. Armanca vê ferhengê, pêşxistina termên kompîturê û yên înternetê ye. Ferheng ji aliyê Occo Mahabad ve hatiye nivîsandin. Ferheng li ser înternetê belaş tê belavkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Ferheng
Defraggler

**Defraggler**, yekereke bêpere û xurt e. Mirov dikare dîskên kompîturê bi vê bernameyê bi yek bikin ku pergala xwe bihêz û xurttir bixebitînin.

Bername ji aliyê şîrketa Priform ve hat pêşxistin. Kurdiya vê bernameyê cara ewil aliyê Occo Mahabad ve hatibû kirin. Niha bername bi fermî ser internetê tê belavkirin. Bername ji pêncî zimanî zêdetir hat wergerandin.

Bername ji bo lez û performansa kompîturê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Nivîsbariya 2008an
Revo Uninstaller

**Revo Uninstaller** amûra rakirina bernameyan ji bo kompîturan e. Qirêjî û bermahiyên bernameyan jî radike.

## Revo ev amûran dihewîne

-Rêvebera Destpêkê

-Rakera Bernameyan.

-Amûrên Windowsê.

-Paqijîkera Dosyayên Bêkêr.

-Paqijîkera Çalakiyên Gerokan.

-Paqijkirina Şopên Office.

-Rakirina Çopan.

Pêşxistkerê bername VS Revo Group e.

Kurdiya vê bernameyê ji aliyê Occo Mahabad ve hatibû kirin.

## Çavkanî
Aimp Player

**Aimp Player** bernameyeke ji bo lêdan û guhdarkirina muzîkê alternatîveke azad û bêpere ye. Bername herî baş li ser pergala Windowsê dixebite.

Aimp van teşeyan destek dike: MP1, MP2, MP3, MP4, M4A, MPC (MP+, MPP), AAC, aacPlus, AC3, Ogg Vorbis, FLAC, Ogg FLAC, TTA, APE, WavPack, Speex, WAV, CDDA, WMA, MID, RMI, KAR, S3M, XM, MOD, IT, MO3, MTM, UMX.
MP3, WMA, OGG û WAV.

Pêşxistkerê bername Artem Izmaylov û Mike Green e. Ev bername ji aliyê Occo Mahabad ve hatibû kurdîkirin.

## Taybetmendiyên bernameyê
* Piştgiriya temayan
* Piştgiriya lîsteyên lêdanan
* Piştgiriya darikê amûrên Winampê
* Piştgiriya şemitandina agahiyên stranan
* Piştgiriya vebijêrkên dubarekirin û tevlihevkirina stranan
* Piştgiriya guherandina reng û dîmenan
* Piştgiriya manuel
* Piştgiriya kaş bike û berde
* Piştgiriya nîşandana dema stranan
* Piştgiriya ekolayzir û efektan.

## Çavkanî

Kategorî:Nivîsbariya 2006an
Kategorî:Nivîsbariyên androîdê
Kategorî:Nivîsbarî
Heinrich Heine

**Christian Johann Heinrich Heine** (jdb. 13ê kanûna pêşîn a 1797, li ser navê **Harry Heine** li Düsseldorf, Almanya; m. 17ê sibatê 1856 li Parîs, Fransa) yek ji girîngtirîn helbestvan, nivîskar û rojnamevanên alman ên sedsala 19an de bû. Heine wekî yek ji nûnerên paşîn tête fikirandin û di heman demê de jî wekî serhildêrek romantîzmê ye. Wî zimanê rojane bi helbestê gengaz kir, rûpelên taybetmendî û rêwîtiyê li ser formeke hunerî bilind kir û ji bo wêjeya almanî hêsaniyeke bêhempa da. Berhemên hema hema ti helbestvanekî din ê Almanî nehatiye wergerandin û li muzîkê heya niha gelek caran hatiye danîn.

## Çavkanî


Kategorî:Helbestvanên alman
Kategorî:Helbestvanên cihû
Kategorî:Helbestvanên romantîk
Kategorî:Jidayikbûn 1797
Kategorî:Masonên alman
Kategorî:Mirin 1856
Kategorî:Nivîskarên alman
Kategorî:Nivîskarên ji Düsseldorfê
Kategorî:Rexnegirên ateîzmê
Rondikên Binevşê (pirtûk)

***Rondikên Binevşê***, pirtûka sêyem ya Occo Mahabad e. Pirtûk ji aliyê weşanxaneya Do'yê 2016'an de der çûye.
Em dikarin bibêjin ku bi du beşan hatiye teşekirin.

Beşa yekê de Rondikên Binevşê û serpêhatiya helbestê bi naverokeke tije hatiye honandin. Bi giştî mijara vê beşê li ser eşq, veqetîn, êş û bêriyên hezkirinê ne. Beşa duyem bi helbestên cuda û tevlihev hatine vegotin.

## Girêdanên derve
* www.idefix.com: ''Rondıken Bınevşe''

Kategorî:Pirtûkên kurdî
Êşên Qehbik (pirtûk)

***Êşên Qehbik***, pirtûka duyem ya Occo Mahabad e. Pirtûk ji aliyê Weşanxaneya Do ve di sala 2013'de hatiye çapkirin.

## Mijara pirtûkê
Mijara pirtûkê bi temamî êş in. Tê de êşên cur bi cur hene; êşên sîyasî, êşên eşq û evînê, êşên tenêtiyê, êşên veqetînê, êşên terikandinê û yên din.

## Girêdanên derve
* https://m.haberler.com/esen-qehbik-kitabi-5178030-haberi/
* https://occomahabad.wordpress.com/2013/05/05/pirtuka-occo-mahabad-ya-bi-nave-esen-qehbik-derket/

Kategorî:Pirtûkên kurdî
Mehyeddin Hussein

**Mehyeddin Hussein** an jî **Mohiddin Hussein**, bloger û rojnamevanekî kurd e, li Almanyayê dijî.

Li dezgeha medyayî ya almanî Deutsche Welle û herwiha li Bernama Kurdî ya WDR COSMO dixebite.
Berê edîtor û prodûserê nûçeyan bû li televizyona Rûdaw li Hewlêrê.

## Jiyan
Mehyeddin Hussein sala 1992an li bajarê Dêrika Hemko yê Rojavayê Kurdistanê hatiye dinyayê. Piştî destpêka şerê Sûriyê, çû Başûrê Kurdistanê û li wir dest bi xwendina endazyariya kompûterê kir li zanîngeha Kurdistan-Hewlêr lê berê xwe da rojnamegeriyê û li Rûdawê bû prodûserê nûçeyan. Pişt re berê xwe da Almanyayê û li wir di dezgeha medyayî ya almanî Deutsche Welle de dest bi kar kir.

## Çavkanî

Kategorî:Blogerên kurd
Hambûrger

thumb|Hambûrger
**Hambûrger** cureyekî balolk ê bi kufteyekî gilover di nav du şêrt nançe de ye. Bi giştî ew bi ketçap, mayonez, tirşîn, pîvaz, firengî, gormiz û naverokên din ve jî servîs dibe.

Hambûrger normal bi goştê sor e ema bi goştê mirîşk jî heye (mirîşkbûrger). Hambûrgereke bi şêrtekî penîr jî he û jê re penîrbûrger (bi înglizî: *cheeseburger*) dibêjin. Her wiha hambûrgera bi masî (masîbûrger) û ya vejetaryan jî (vejîbûrger) hene. Navê "hambûrger" ji navê bajarê almanî Hamburg tê.

## Çavkanî


Kategorî:Pêjgeha alman
Kategorî:Xwarin
Kategorî:Xwarinên bigoşt
Kategorî:Xwarinên neteweyî
Cheeseburger

thumb|Cheeseburger
**Cheeseburger** hambûrgereke bi şêrteke penîr e.

Bi awayê normal şêrteke penîr li ser kufteyekî gilover tê danîn. Xwaringehên di cîhanê de penîrên cûr bi cûr hildiden. Çedar, penîrê swîsreyî , mozzarella, Monterey û penîrên herî giring in. Di wek hambûrgerê cheeseburger jî dikare bi pir naverok be wek mînak: selete, firengî, pîvaz, arû, gormiz, mayonez , ketçap û bi pîleberêz ve hene. Naverokên ku hindik tên bikaranîn wek mînak siyale û zeytûn ne.

Her wiha cheeseburger bi pir şêrt û kifte jî hene. Wana re cheeseburgerê duqat an jî cheeseburgerê sêqat tê gotin. Gelek cheeseburgerê bi wê cure bi goştê beraz ne û wisa lewma li Amerîkayê gelek caran cheeseburgerê mezin re *bacon triple cheeseburger* (cheeseburgerê goştê beraz yê sêqat) dibêjin.

Cheeseburgereke taybet bi navê *Juicy Lucy* ye. Di wê cure de pênîr hindirê goşt de ye û paşê goşt heta helandina penîrê tê biraştin.

Di wek dahênerê cheeseburgerê Lionel Sternberger tê navandin ewê ku di sala 1924an jî 1926an de di xwaringeha bavê xwe de bi ceribandin şêrtek penîr li ser hambûrgerek bi dest xist. Xwaringehên din jî ji bo dahêneriya cheeseburgerê maf xwe re hildidin. Îzbata yekem a nivîsandin di menûya xwaringeha O'Dell's li Los Angeles ji sala 1928 tê dîtin.
## Çavkanî

Kategorî:Hambûrger
Kategorî:Xwarina bilez
Mirîşkburger

thumb|Mirîşkbûrger( Mcchicken)
**Mirîşkburger** cureyeke hambûrger bi goştê gilover yê mirîşk di nav du şêrt nançe de ye. Bi giştî ew bi ketçap, mayonez, sosa çeşniyê kaho, tirşîn, pîvaz, firengî û naverokên din ve jî servîs dibe.

## Çavkanî

Kategorî:Xwarin
Filet-O-Fish

thumb|Filet-O-Fish
**Filet-O-Fish** an jî **Masîbûrger** balolkeke bi fîletoya masiya panekirî, bi sosa Tartarê, penîrê amerîkan yê pastoritî di nav du şêrt nançeyên pijiyayî ye. Masîburger di sala 1962an de li Cincinnati, Ohio ji aliyê xudaneke lîsansê McDonald’s Lou Groen ve dihat afirandin, çinkî hinek katolîk di roja îniyê de goşt ne dixwarin û firotina Hambûrger wê roj de kêm dibû.

## Dîrok
Ew balolk di sala 1962an de li Cincinnati ji aliyê Lou Gron xudaneke lîsansê Mcdonalds ve dihat afirandin. Xwaringeha wê li nêzîkê cîraniya mirovên katolîk bû û wê roja îniyê de goşt ne dixwarin ( ema masî dixwarin ).

## Çavkanî

Kategorî:Xwarin
Pêjgeha şîleyê

thumb|Guiso de zapallo italiano
**Pêjgeha şîleyê** ew hilberînek di navbera kevneşopiya navxweyî û beşdariya kolonyayê ya spanî, ew xwarin, bargêr û celebên culinary re hevşeng dike.

Kategorî:Pêjgeha Amerîkaya Başûr
Mayonez

thumb|Mayonez
**Mayonez** soseke qalind û sare û ku normalî ji bo balolk û seleteyan tê bi kar anî . Ew emulsiyoneke qayîm ji zêd, zêrika hêķê , ava lêmûn an jî sirke ye. Proteîn û lesitîn ji zêrika hêkê li mayonezê wek emulgator tê bi kar anî.http://www.exploratorium.edu/cooking/eggs/eggscience.html  Rengê mayonez bi cidatî ye ema zêdetir spî , rengê kremê an jî safirî ye.

## Çavkanî


Kategorî:Pêjgeha fransî
Kategorî:Pêjgeha spanî
Kategorî:Sos
Hasan Tercan

**Hasan Tercan** Muzikjen, Hunermendekî Kurd e. 1969an de li navçe ya Mêrdîn, Li Midyadê li gundê Mizîzexê hatiye dinyayê. Heta heftsaliya xwe li gund maye. Dibistana serate yan navîn li vir xwendîye.

7 salî bi malbatî koçberî Konya, navçeya wê Seydişehirê kirine û di 11 saliya xwe de jî dest bi futbolê kiriye. Di 18 salîya xwe de di asta profesyonelî di Konya spor lîga ya yekem de berdevam kiriye.

Xwestek ya muzîkê her wext di dilê xwe de veşartî hiştiye. Di karê xwe yên pêşî bi qezenca xwe tembûr ji xwe re kiriye, ew roj û ev roj e ji hev veneqetiyane.

1992 an de koçberî Swêd bûye. ji 6 welatên biyanî bi şeş kesan re ji xwere Komek muzîkê çêkir, bi zimanên cuda cuda stran gotin.

Herdem li himberî pirsgirêkê ciwakî hişyarîya xwe kêm nehiştîye. Sekna Hunermendî ji Hunermendî ya xwe dûr nehiştîye.
Berhemên wî yê bi tirkî, bi kurdî hene. Sitrana wi ya bi navê Anam Ağladı - Canın Olayım ji aliyê bi 100dan kesan ve hatiye xwendin. 'Hasan Tercanhîn li Swêd dijî û li ser kar û xebatên xweye.

## Albûm
* Anam Ağladı (EMA Müzik) - (2004)
* Bi Xêr Hatin [Kalan Müzik] - (2015)
* Wê Rojek bê [Kalan Müzik] - (2018)

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 
* Anam Ağladı
* Windayîme
* Çevirdin Yüzün
* Ezim dildar

Kategorî:Jidayikbûn 1969
Kategorî:Kesên ji Mêrdînê
Kategorî:Stranbêjên kurd
Periya deryayî ya biçûk

thumb|Periya deryayî ya biçûk
***Periya deryayî ya biçûk*** (bi danîmarkî: *Den lille Havfrue*) çîrokeke nivîskarê danîmarkî Hans Christian Andersen e.

Peykereke navdar a Periya deryayî ya biçûk heye li Kopenhagenê (Danîmarka).

## Çavkanî

Kategorî:Berhemên Hans Christian Andersen
Kategorî:Çîrok
Kategorî:Çîrokên danîmarkî
Akademiya Îbranî

**Akademiya Îbranî** (**Academy of the Hebrew Language - הָאָקָדֶמְיָה לַלָּשׁוֹן הָעִבְרִית**) saziya sereke ya zimanê îbranî e. Akademiya di sala 1890 de wekî "Komîteya Zimanê Îbranî" di Orşelîmê de dest pê kir. Di sala 1953 de ji aliyê "Akademiya Îbranî" ve hate guhertin, ku li Zanîngeha Îbrahîm li Orşelîmê li Givat Ram hat saz kirin.

## Çavkanî

* Academy of the Hebrew Language 

Kategorî:Avabûnên 1953an li Îsraêlê
Kategorî:Îsraêl
Kategorî:Rêxistinên ku di 1953an de hatine avakirin
Kategorî:Zimanê îbranî
Elî Baba û çil diz

**Elî Baba û çil diz** yan jî **Elî Baba û çil şêlanker** (bi erebî *Ali Baba wal arba'een harami*) 270emîn çîroka Hezar û yek şev e. Di çapa berê ya erebî de ew çîrok tune bû. Bi tenê ew di wergera rojhilatnasê fransayî Antoine Galland de hebû wê vê çîrokê goya di sala 1709an li Parîsê ji çîrokbêjeke sûrî bihîstiye.

## Naverok
Elî Baba êwrana xwe bi darvanî qezenc dike. Bi alîkariya xulama xwe ya jîr Mercane (an jî Morgiana) ew zora koma çil şêlankeran dibe û gencîneya ji şkeftiyê xwe re hildide. Wek xelat Eli Baba Mercane azad dike û wê bi biraziyê xwe re dizewicîne.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
*  Çîroka Elî Baba û çil diz
*  Çîroka Elî Baba û çil şêlanker li Youtube.com

Kategorî:Çîrok

Kategorî:Erebên honakî
Kategorî:Hezar û yek şev
Kategorî:Kesên honakî yên ji Bexdayê
Kategorî:Zargotina iraqî
Eledîn û lembeya newaze

thumb|Eledîn û lembeya newaze
**Eledîn û lembeya newaze** , **Aladîn û lampaya bi efsûn** yek ji çîrokên Hezar û yek şev e. Ji wek çîroka Elî Baba û çil diz meriv niha texmîn dike lê ku ew çîrok di sedsala 18'an ji aliyê rojhîlatnas û wergêrê fransayî Antoine Galland ve dihat biserîkirin. Çavkaniya wê xiristiyanê maronî Hanna Diab ji Helebê bû.

## Naverok
Eledîn ciwanekî kelêj e ku li Çînistanê dijî û bavê wî terzî mir û jinebiyek hejar hişt. Efsûnkarekî afrîkî dizane ku tenê Eledîn dikare lembeya efsûnî ji şikeftekê derxîne. Ji ber vê yekê diçe serdana lawik, xwe wekî mamê wî pêşkeş dike û wî dibe şikeftê.Eledîn gustîla efsûnî ya parastinê ji efsûnkar distîne û dikeve şikefta ku tê de gencîneyên mezin hene.Ew gelek cewahir dixe bêrîkên xwe, lê naxwaze lembeyê bide efsûnkar heta ku ew bi ewlehî ji şikeftê derkeve. Efsûnkar hêrs dibe û vekirina odeya binê erdê digire.Bêhêvî, Eledîn gustîlê difirikîne, li wir cinek hêzdar der tê , ku divê daxwazên xwediyê gustîlê pêk bîne.Eledîn bi alîkariya vî cinê dîsa derdikeve derve û dikare vegere mala diya xwe. Dema ku diya Eledîn dixwaze lembeyê paqij bike da ku bikaribe bifroşe, cinekî hîn bihêztir xuya dike, yê ku bi heman awayî li kêleka xwediyê lembeyê alîkar e.

Diya Eledîn ji bo kurê xwe destê keça bedew a siltan dîwan dike, lê wezîrê mezin ew ji xwe re wek bûk ji kurê xwe re hilbijartiye. Lêbelê, cinê lembeyê vê planê pûç dike û prensesê tîne cem Eledîn, ku êdî dikare pê re bizewice. Wekî din, cin ji Eledîn û bûka wî re qesrek ava dike, ku ji ya siltan jî bi çirîsettir e. Efsûnkar hay ji bextê Eledîn dibe û diçe serdana keça siltan a ku ji hêza efsûnî ya lembeyê nizane. Ew çiraya efsûnî ya kevnar bi prensesê re bi lembeyekî nû diguherîne û bi vî awayî lembe dikeve destê wî. Bi fermana efsûnkar, cinê lembeyê qesra Eledîn û prensesa wî tîne Afrîkayê. Eledîn gazî cinê gustîla efsûnî dike û bi wê tê birin cem prensesê.Piştî standina lembeyê û kuştina efsûnkar, qesr û keça siltan li cihên xwe yên berê tên vegerandin.Birayê bed yê sêrbaz dixwaze tola Aladîn hilîne û bi kincê pîrejinekê diçe qesra wî .Lêbelê, Eledîn ji hêla cinê gustîlê ve tê hişyar kirin û birayê efsûnkar dikuje. Paşê Eledîn bi şahî û bextewarî bi prensesê re demeke dirêj dijî û piştî mirina siltan dibe domdarê wî .

## Çavkanî

Kategorî:Çîrok
Kategorî:Hezar û yek şev
Kategorî:Misilmanên honakî
Keça Kumsor

|thumb|Keça Kumsor û gur
***Keça Kumsor***  çîrokeke ewropî derbarê keçikek û gurekî mezin û xirab e. Jêdera çîrokê heta sedsala dehem gêrî diçe û di gelek çîrokên ewropî de. Di nav ên dinde çîrokek de yek li ser sernavê *La finta nonna (Dapîra nerast) e.* Ew çîrok ji aliyê *[[Italo Calvino]] berhema xwe Fiabe italiane ( Çîrokên Gelêrî yê Îtalyan) de* dihat nivîsandin. Guhartoya navdartirîn ji aliyên Charles Perrault û Birayên Grimm dihat nivîsandin. Keça Kumsor yek ji gelek çîrokan ên herî zêde tê guhartin û ravekirin û parodîkirin dibe.

## Naverok
Keçikek ji dapîra kumeke sor diyarî dike . Mirov lema wê re Keça Kumsor dibêjin . Bi rojekî dayika wê Keça Kumsor bi selikek bi kulîçe û mey ve dişine ji bo here li cem dapîra xwe wê nexweş û ramediyayî ye. Dayik ewî serwext dike ji bo riya xwe derbas ne ke. Li daristan de ew gurekî dibîne û wê re dipeyve. Gur Keça Kumsor guh dan dike û behsa gulîkên li ser çergehê dike. Keça Kumso hişyarî dayika xwe ji bîr dike û biryar dide û destegulekî din dîsa diçîvîne. Gur jî lez dike û diçe mala dapîrê li ku ew wê dixwe. Ew kirasa raketinê ya dapîrê li xwe dike û hêviya Keça Kumsor disene . Demek jî şûnde Keça Kumsor tê mala dapîr û diçe hindirê ( verziyona Perrault) bi gotinên din ji nivîna dapîrê (versiyona Birayên Grimm) . Li vir Keça Kumsor seva dirûva dapîrê şaş dibe û ema gur nas na ke û gur wisa Keça Kumsor jî dixwe. Nêçîrvanek ema dapîr û Keça Kumsor ji zikê gur de derdixe. Di cem versiyona Perrault de nêçîrvan gule ber dide gur. Di cem versiyona Birayên Grimm nêçîrvan keviran dixe hindirê zikê gur û seva giranî gur ni kare birevê û wisa dimire. Di versiyoneke çîrokê yê îtalyan de ( Dapîra nerast) Keça Kumsor xwe bi jîriya xwe ve xwe rizgar dike. Gur jî di pey re dimire.

## Çavkanî

Kategorî:Berhemên Charles Perrault
Kategorî:Çîrokên ewropî
Kategorî:Çîrokên Birayên Grimm
Geoffreyê Monmouthî

**Geoffreyê Monmouthî** (bi îngilîzî *Geoffrey of Monmouth*, bi walesî: *Gruffudd ap Arthur* an jî *Sieffre o Fynwy*; bi latînî: *Galfridus Monemutensis*; ~1090 –~1155) keşe , zana û dîroknivîsekî walesî ku li gorî hin çavkaniyan bi eslê xwe bretonî bû.

Berhema wî ya herî girîng nivîsek dîrokî ya bi Latînî ye. Navên wê  an  in. Ev nivîs, û pirtûkên wî yên din, di geşedana çîroka Key Arthur de pir girîng bûn. Hin kesên di Serdema Navîn de fikirîn ku nivîsarên Geoffrey dîrokek rast in. Lêbelê, ji sedsala 16-an ve karakterê mîtolojîk û efsanewî yê çîrokên wî tê nas kirin.


Kategorî:Jidayikbûn 1090î
Kategorî:Mirin 1155
Kategorî:Mirovnasên brîtanî
Kategorî:Mîtolojiya wêlsî
Monte Águila

**Monte Aguila** bajarekî devera Biobíoyê li Şîleyê ye.

Hejmara niştecihan digehe 6 090 kesî.

## Monte Aguila bi wêneyan

Wêne:Monte 1.2.jpg
File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (12).jpg|
File:Bomberos monte aguila.jpg|
File:Img-estadio.jpg|
File:Entrada x yumbel.jpg|
File:Premiacion O.V.V. 2017 (4).jpg|
File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (103).jpg|
File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (63).jpg|
File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (14).jpg|
File:Carros abandonados mte aguila.jpg|


## Çavkanî

Kategorî:Şîle
Berbera

**Berbera**

Somaliland

Berbera (Somali: Barbara, Erebî: بربرة) li Somaliland li bajarê Westernwest Woqooyi bakbeş e. [3] [4]
Li deryayê, Berbera beşdariya portên bazirganî li ser sevara Somalî bû. Piştre piştre wekî paytexta Somaliland ji 1884-1941 heta 1941, dema ku ji aliyê Hargeisa ve hatibû veguherandin. Di sala 1960î de, parastina Somaliland Brîtanya Dewleta Somaliland û pênc rojan piştî bi Trust Trusta Somalayê (Somalaya Îtalya ya berê) da ku ji bo Komara Somalilî ava bike. [5] [6] Li ser riya petrolê ya stratejîk girêdayî ye, bajarokê kapîtalek kûr heye, ku wekî qezenca bazirganî ya herêmê ye.

Di dema demên kevnar de. Berbera beşek ji bajarên Somalî bû ku di nav torê bazirganî de bi bazirganiya somîlan re digel Phenicia, Ptolemic Misir, Yûnanî, Parthian Persia, Saba, Nabataea û Roman Empire. Sailorên sîvîl ên kevneya maristanî ya Samomî ya ku wekî beden veguherîna xwe veguhestin tê bikaranîn. [7]
Berbera bi navê kevneşopî ya deryaya başûr ya başûrê Gulf-Aden diparêze. Ew tête fikirkirin ku bajarokê Malao ji 800 bajariyên derveyî Avalîtiyan ve tê gotin, di beşa heştê ya Perrya Erythraean de, ku di sala sedsala yekemîn de nivîsandiye hate nivîsandin. Di Perlusê de ev tê gotin
qeşek vekirî ye, ji hêla tewra veşartî ji alîyê rojhilat ve veşartî. Li vir niştecîh bêtir aştî ne. Li vê derê veguhestin tiştên ku ji berê ve behsa bihîstin, û gelek tuneyên, klokên ji Arsinoe, cil û şewitandin; vexwarinê, kulîlkên nermî yên piçûk di piçûkek, rûn, zêr û zêr, zêrîn. Ji van cihan ji merrh, piçûkek piçûk, ((ku bi awayekî dûr ve tê zanîn), firotana zehmet, duaca, copal û
Zimanê telugû

**Zimanê telugû** (bi telugû: తెలుగు [t̪el̪uɡu]) zimanekî dravîdî ye û zimanê gelê telugû û zimanekî fermî yê deverên Andhra Pradesh û Telangana yên Hindistanê ye. Di sala 2019an de hejmara telugûaxivan gehişte zêdeyî 82 milyonî û zimanê herî xeberdayî yê sêyem ê Hindistanê ye.

## Çavkanî

Kategorî:Telugû
Kategorî:Ziman
Kategorî:Zimanên kevnare
Kategorî:Zimanên Asyayê
Kategorî:Zimanên Behreynê
Kategorî:Zimanên Kuweytê
Kategorî:Zimanên Malezyayê
Kategorî:Zimanên Qeterê
Kategorî:Zimanên Srî Lanka
Dharius

**Dharius** (z. 24'ê îlona 1984'an de wek **Alan Alejandro Maldonado Tamez**) Monterrey, Nuevo León, Meksîk), raperekî meksîkî ye.

Kategorî:Jidayikbûn 1984
Kategorî:Meksîk
Kategorî:Mirovên zindî
Mehmet Söğüt

**Mehmet Söğüt** helbestvan, nivîskarekî kurd ê bi zimanê tirkî ye. Di sala 1973’an li Albistanê ji dayik bûye. Dibistana yekem, navîn û lîse li wir xwendiye. Paşî çûye derveyî welêt, Swîsreyê. Gelek demek dirêj e ku li Ewropayê ye. Kar û barên nivîsê ji li Ewropa didomine. Rojnameya Özgür Politika, Özgür Gündem de nivisand. Esmer Dergisi, Berfin Bahar, Güney Dergisi, Her Şeye Karşın, Aykırı Sanat û gelek kovaren din ê wejêyî de jî cih girt. Helbest, kurteçirok û romanan dinivîsîne. Li gelek cîha meriv kare nivis, çîrok û helbestên Mehmet Söğüt bibine bixwîne.

Di derbarê çand û wêje ya kurdî de li ser televîzyonan pêşkêşiya bernaman kir, xebitî.

Sê pirtûken wî bi zimanê tirki çapkiriye. Aniha bi biryarek radîqal wergerek nû sitendiye ku vegere ser kaniya zimané zikmakî ji ber vê yekê bi kurdî jî dinivîsîne.

## Berhemên wî

* Karanlıktaki Gölge - (2006) Weşanén Aram
* Mucizevi Hayatlar - (2013) Sinirsiz Kitap
* Sürgün - (2015) Sınırsız Kitap
* Kıskançlık - Bumerang - (2024) Luvi Yayınları

## Girêdanên derve
* 
* Mehmet Söğüt - Yazılar
* Mehmet Söğüt - Yazılar

## Çavkanî

Kategorî:Helbestvanên kurd
Kategorî:Nivîskarên kurd
Tilîko

**Tilîko**  navê çîrokeke almanî ye ku ji aliyê Birayên Grimm ve hatiye cîvandin. Ew çîrok di cara yekem di çapa duyem ê bi hêjmara 37 tê xwendin.

## Naverok
Cotkareke hejar û jina wî ku li gundekî dijîn, ji ber ku zarokên wan tune ew gelek xemgînin.Rojekî ew û jin xwe dibêjin : Xasiya zarokeke me hebûya û ew qasî tiliyekî bûya me yê bi dil û can hezkira. Jin nexweş dibe û piştî 7 meh de ew lawek zayin dike ku qasî tiliyekî ye û lema Tilîko tê navandin. Bi rojekî ew bi bavê xwe diçin ji bo darjêkirinê û çenberî dajo li ku ew di ber guhê hespê rûdine û ferman dide wê. Du mêr wê dibînin û dixwazin ji bo Tilîko bikirin pere bidin bavê wê. Mêr pêşiyê naxweze kurê xwe bifiroşe . Tilîko ema bavê xwe hemandî dike û vegera xwe soz dike. Tilîko li ser kulika yek ji wan mêran rûdinê û wan re diçe. Tilîko bi êvarek herdu mêra dixapîne û dibêje ew gereka hera bimîze . Lema herdu mêran ewî li ser zeviyê de dihêlin. Tilîko ema şanşê xwe hildide û direve hindirê qulika mişk. Di peyre Tilîko karûbara xwe dide 2 diz û dibêji ku ew di malê de dikarê pere di nav çarçoveya caxan bide. Li wê malê de ema Tilîko diqarê û dizên bi tirs dirêvin . Bi beyaniyek li ser pûşê ew xew re diçe. Çêlekek pûş dixwe û Tilîko wisa dikevê hindirê ûrê çêlek. Cihê ûrê çêlek kêm dibe û ji ûrê de Tilîko diqarê ku ew ne dixwaze daha bixwe. Keşe bawer dike ku cin ketiye bejna çêlekê û lema ew wê dihêle şerjikirî û ûrê çelekê davêje li ser rêxê li ku gurek wê dibîne û dixwe. Tilîko bi dengê xwe vê gur dişîne li cem mala debavê xwe li ku bavê Tilîko gur dikuje û Tilîko rizgar dike.

## Çavkanî

Kategorî:Çîrokên Birayên Grimm
Auguste Dupin

thumb|Wêneyê Auguste Dupin ji kurteçîroka bi navê ''The Purloined Letter'' (1864)
**Auguste Dupin** an jî **C. Auguste Dupin** detektîvekî aşopî ye ku ji aliyê nivîskarê amerîkî Edgar Allan Poe ve hatiye afirandin. Dupin di kurteçîroka *The Murders in the Rue Morgue* (Kuştinên Rêka Morgueyê) di cara pêşîn de derbûn dibe û gelemper ew wek detektîvê aşopî yê yekem tê nasîn. Piştî wê kurteçîrokê re ew di kurteçîrokên *The Mystery of Marie Rogêt* (1842) (Sira Marie Roget) û *The Purloined Letter* (1844) (Nameya dizîn) dîsa derbûn dibe.

Dupin ne detektivekî profesyonel e û handana wê ji çareserkirina dozên her sê çîrok de guherandî ne. Bi ve wê Poe ratiocination digot Dupin jîriya xwe ya mezin bi fanteziya afirînerî bi hev re dikir û wisa dikar bû di jîriyên tawankaran de heştyar bike. Karînin wê wisa rindin ku ew dikarê ramanên hevalê xwe (ku di wan sê çîrok bênave û behsa Dupin dike) çare bike.

Wexta Poe derbarê Dupin de nivîsand wê demê de peyva detektîv tune bû. Kesê C. August Dupin bingeha detektîvên aşopî (wek mînak Sherlock Holmes) çê dikir û jenreya detektîvên aşopî de gelek element tev damezrand.

## Çavkanî

Kategorî:Detektîvên camêr ên honakî
Kategorî:Edgar Allan Poe
Kategorî:Kesayetên honakî
Heval û Hêvî (rêzefîlm)

**Heval û Hêvî** (bi japonî: 未来少年コナン, *Mirai Shonen Conan*, bi wateya "Lawê paşerojê Conan") rêzefîlmekî anîme ye ku di sala 1978an de ji aliyê şirketa Nippon Animation ve hatiye hilberandin. Sernavê ingîlizî ku ji aliyê hilberînerê Japon tê *Conan, the Boy in Future* ye. Ema bi îngilzî ew li ser sernave *Future Boy Conan* tê nasîn.

Ev rêzefîlm bi Kurdî li ser sernavê "Heval û Hêvî" hatiye dûblajkirin. Rêzefîlm adaptasyona romana *The Incredible Tide* ku ji hêla Alexander Key ve hatiye nivîsandin.

Di sala 1984an de di pey rêzefîlm de fîlmekî sînemayê li ser sernavê *Mirai Shōnen Conan Tokubetsu-hen: Kyodaiki Gigant no Fukkatsu* (未来少年コナン　特別編　巨大機ギガントの復活), hatibû hilberandin.

## Naverok
Pêşçîrok di sala 2008an de destpê dike wexta mirovahî nêzîke qirbûnê ye. Di nav netewan de şereke wêranker hebû ku çekên ultramagnetizî bi kar anî bûn û ku ji kakilka req a erdê de ziyan kirine û sirniya erdê xar bûye û wisa her heft parzemîn parçebûyî û li binê asta deryaya têwer bûn. Komeke mirov dixwastin li gerdûnê de birevin ema ew plan bi ser neket û roketên wan dîsa li ser erdê de ketin.Tek hinek ji wan mirovan ne qir dibûn û di pey gêrbûnê ewna giraveke biçûk dîtin ku he ne xirabî bû . Ew koma mirov girav dixistin wargeha xwe ya biçûk . Piştî 9 sal de di nav wan mirovên jînde de laweke bi navê Heval zayîn bû. Zayina wê gede ji bo mirovan heviyeke nû bû. Piştî 11 sal re her mirov mirine tek Heval û dapîrê xwe hê dijîn .Bi rojekî di sala 2028an de Heval ji peravê de keçeke bêhiş dibîne. Navê wê keç Hêvî ye. Ji nû ve Heval û Hêvî serpêhatiyeke mezin bi çavên xwe dibînin.

## Kesên rêzefîlm
* Heval (Konan, コナン) navê serlehengê rêzefîlm e. Ew 11 salî ye û ji aliyê dapîrê xwe ve li ser girava Nokosarejima hatibû hêvotin. Ew gelek hêz e û bi Hêvî ve afînîteyeke dûrhiştdar he.

* Hêvî (Rana, ラナ) kesê yekem e ku ji derveya giravê tê û herwiha Hêvî keça yekem e ku Heval dibîne. Hêvî neviya Doktor Lao ye. Lepka dixwaze Hêvî bikarîne ji bo Lao ferz bike û ji wê sira wizeya tavê bistîne. Hêzên dûrhişdar yê Hêvî hene û ew dikarê bi qaqlîbaz Tikki komunîkasyon bike û dûrî de ew dikare hebûna dapîre xwe pêhesîn ke. Ew ji High Harbour tê.

* Dapîr (Ojī, おじい) pêwendiya kesûkariya wê bi Heval ne zelal e. Çinkî bi gotina wê dayika Heval di pey zayîna wê mirî bû û hemû cîvak Heval bi hev re hêvotin kirin.
* Monsley, Fermandara ciwan ê Artêşa Industria'yê, duyemîn kesê ku ne ji giravê ye ku Heval dibîne. Ew şîretên Lepka dişopîne û, wekî balafirvana balafirên Falco, alîkariya desteserkirina Lana elqebûl dike, û piştre jî dorpêçkirina ser Harbor-ê Hişmend pêk tîne. Di dawiya dawiyê de, lêbelê, ew dijberî Lepka-ê dike û hemî hevalbendiya xwe bi Heval re dike.
* Qijo Kurikek çûk ku li girava yekem ku Heval digihêje tenê dimîne. Qijo bi kurtî piştî hevokek bi Heval re bibe hevalek yekem û dilsoz û dibe alîkar ku Heval Heviyê rizgar bike. Qijo nêçîrvanek hosteyî ye û bi gelemperî zikê wî birçî tê rêve kirin.

## Çavkanî

Kategorî:Fîlmên 1984an
Kategorî:Fîlmên 1979an
Kategorî:Rêzefîlm
Kategorî:Rêzefîlmên japonî
Avatar (rêzefîlm)

**Avatar**  (sernavê resen: *Avatar: The Last Airbender, an jî navnetewî Avatar: The Legend of Aang)*, rêzefîlmekî kertonî ye ku ji aliyê şirketa Nickelodeon ve hatiye hilberandin û weşandin. Ew rêzefîlm bi kurdî li ser kanalên Zarok TV û Pelistank TV hatine weşandin. Ew rêzefîlm di herdu kanala de bi zarava û dûblajvanên din weşandî bûne.

Rêzefîlm li cîhanek aşopî ku piranî li ser bingeha Rojhilata Asyayê ye, dileyize. Şêwaza rêzefîlmê bi bandora anîmeyên japonî ve girêdayî ye û bi vî awayî xwe ji rêze anîmasyonên dinên amerîkî veqetîne, lê şêwazek anîme ya paqij nine.

Di vê rêzefîlmê de, Aangê 12 salî divê bi aştiyê û hevsengiyê bi cîhanê re bîne û bi dawî anîna şerê li dijî Netewê agirî yê bi ya cîhanê. Di dema naverokê de, ew bi heval, rêheval û hevalbendên ku piştgiriyê didin wî re dike, lê bi berdewamî ji hêla Neteweya agirê ve tête şopandin.

Li şûna Avatar rêzefîlmê The Legend Korra, ku naveroka wî 70 sal şûnda tê danîn, di bernamê de, naverok di vê heyamê de di xêzeromanan de berdewam dibe.

## Çavkanî

Kategorî:Rêzefîlm
Eugène François Vidocq

**Eugène François Vidocq** (z . 23'ê tîrmehê 1775 li Arras ; m. 11'ê gulanê 1857 li Parîs) tawankar û tawannaseke fransayî bû.Jiyana wê gelek nivîskaran wek mînak Victor Hugo an jî Honoré de Balzac sirûş kir. Seva çalakiyên wê wek damezrîner û birêveberê Sûreté Nationale û yek jî vekirina detektîvxaneya şexsî ( ku belkî ya yekem di cîhanê de bû) ew lema ji aliyê dîroknasan wek bavê tawannasîya nûjen û yê polisa fransayî tê hesibandin. Her wiha ew wek detektîvê yekem tê nasîn.
## Jiyana wî

## Çavkanî

Kategorî:Duşerkîbaz
Kategorî:Jidayikbûn 1775
Kategorî:Mirin 1857
Xcas

alt=XCas|thumb|Xcas
Xcas bernameyek komputerê ye ku ji bo mathematics bikar tîne. Xcas ji interfaceê giac e ku gihiştiye ku Baskê bi Pergala Algebra Computer (CAS) ji bo Microsoft Windows, Apple macOS û Linux / Unix. Giac di zimanên programa C++ de hatiye nivîsandin.


çavkaniya vekirî


**OS**

* Microsoft Windows
* Apple macOS
* Linux
* FreeBSD
* Android
* liserxetê



**Features**
 Xcas hevpeymanan çareser dike û dikarin grafikên plankirin.



**Emrên (reşad)**
Wekhevî: solve(wekhevî,x)
Hevkêşeya dîferensiyel: desolve(y'=k*y,y)

**Dîrok**

Xcas û Giac bi projeyên ku ji aliyê Parîsê Bernard Parisse ve di sala 2000'an de ji Fransayê Grenoble (Isère) li Zanîngeha Joseph Fourier ve têne pêşxistin, projeyên vekirî hene. Xcas û Giac li ser projeyên pêşîn ên ku ji projeya Erable tête bingehîn.


**pêvek**

http://www-fourier.ujf-grenoble.fr/~parisse/giac.html 

## Çavkanî
Richard Wilson

**Richard Wilson** (navê bi rastî **Iain Carmichael Wilson**; jdb. 9'ê tîrmeha 1936 li Greenock,Renfrewshire, Skotlenda ) lîstikvan, derhênerê şanoyê û pêşkeşvanekî skotlendî ye.

## Jiyan
Di pey perwerdiya xwe ya bilinde Wilson diçû Artêşa Brîtanyayê li ku ew leşkeriya xwe li Singapûrê dikir. Di pey wê re ew di Royal Academy of Dramatic Art de perwerdiya aktorî fêr dibû û ew li Edinburgh, Glasgow û Manchester de şano dilîst. Di sala 1994an de ew ji bo destmêza xwe seva şanoya brîtanî ew wek *Officer of the British Empire* tayinkirî bû. Di sala 1996an de heta 1999 ew bireveberê Zanîngeha Glasgowê bû.

Wilson ji bo rola xwe ya wek pasevanê malnişînbûyî Victor Meldrew di rêzefîlma BBC*One Foot in the Grave* navdar dibû.Ew rêzefîlm bi 6 sezon bû ku di nav salên 1990 û 2000 weşandî bûn. Di rêzefîlma Merlin de ew rola bijîşkê keyanî Gaius dilîst.

Richard Wilson hevzayendxwaz e.

## Wêneguhêz

* *The Sweeney* (1978)
* *Some Mothers Do 'Ave 'Em* (1978)
* *The Adventures of Sherlock Holmes* (1985)
* *Andy Robson* (1982–83)
* *Born and Bred*
* *Have I Got News for You*
* *The World of Peter Rabbit and Friends*(1992)
* *Doctor Who*
* *Duck Patrol*
* *Emmerdale*
* *Hot Metal* (1988)
* *Selling Hitler* (1991)
* *Under The Hammer* (1994) - Ben Glazier
* *King of Fridges* (2004) - Frank
* *Father Ted*
* *Inspector Morse*
* *Mr. Bean*
* *Gulliver's Travels*
* *My Good Woman*
* *Life As We Know It*
* *Rentaghost*
* *Normal Service*
* *One Foot in the Grave* (1990–2000) as Victor Meldrew
* *High Stakes*
* *Only When I Laugh* (1979-1982) - Dr. Gordon Thorpe
* *A Sharp Intake of Breath*
* *Tutti Frutti*
* *Cluedo*
* *Star Portraits with Rolf Harris*
* *Jeffrey Archer: The Truth*
* *Crown Court* (1970)
* *Thank God You're Here*
* *Merlin* – Gaius
* *Demons* - Father Simeon
* *Britain's Best Drives*
* *The F Word*
* *Would I Lie To You?*
* *New Tricks* (2009)
* *A Harlot's Progress* (2006)
* *Confessions from the Underground-Narrated (2012)*

## Fîlm

* *A Dry White Season*
* *A Passage to India*
* *Carry On Columbus*
* *Fellow Traveller*
* *How to Get Ahead in Advertising*
* *Prick Up Your Ears*
* *Soft Top Hard Shoulder*
* *The Man Who Knew Too Little*
* *Women Talking Dirty*
* *Whoops Apocalypse*
* *Gnomeo & Juliet*

## Çavkanî

Kategorî:Aktor
Kategorî:Jidayikbûn 1936
Kategorî:Mirovên zindî
Şînok

thumb|Peykera Şînok li Brukselê ( li cem Galerie Horta)
**Şînok** () kesên xêzeromanekê ne ku wek kesên dumahiyê rêzeya xêzeromana *Johan et Pirlouit* (Johan û Pirlouit) ji hêla kovara Spirou û xezkarê belcîkayî Peyo dihatin afirandin. Peyva "şînok" ji renge şîn tê . Çinkî şînok şînin. Şînokan afirîdên merivî bi kulik û şelên spî ne ku li nav daristane li malên kivar de dijîn . Ew ji 100 şînok pirtir he ne. Markeya Şînokê bi xêzeroman destpê dikir ema paşê bi fîlm, rêzefîlm, lîstikên xêvjimêrê, lîstok, parka kêfê û hwd ve berbelav dibû.

## Karakter

## Çavkanî

Kategorî:Xêzeçîrok
Darbirên hêrsok (rêzefîlm)

**Darbirên hêrsok** ( sernavê resen *The Angry Beavers*) anîmasyoneke destkir e ku ji hêla Mitch Schauer ve hatiye afirandin û ku li ser Norbert û Daggetê du birayên dînoke ye ku hem ji hev hez dikin hem jî hez dikin şerê hev bikin.

## Naverok
Rêzefîlm di derbarê birayên darbir Daggett û Norbert de ye, ku du xwişkên piçûk hatine dayîn û ji ber vê yekê ji hêla dêûbavên xwe ve ji malê hatine avêtin. Naha ew di bendava xwe de wek bekar dijîn û serpêhatîyên ecêb li wê derê û li derûdora wê dijîn. Car carinan, her du bira jî li bajêr an jî li deverên din ên ku berê darbirek nedîtine, rêwîtiyê dikin. Di serpêhatiyên xwe de, ew pir caran dikevin nav cedelên hişk û dûv re aliyên xwe bed zer re nîşan didin, ku sernavê diyar dike. Norbert û Daggett bi gelemperî kesên ku bi wan re hevdîtin dikin weke batînok têne hesibandin.

## Kesên rêzefîlmê

## Çavkanî

Kategorî:Rêzefîlm
Kaptin Bijar

**Kaptin Bijar**, anku **Kaptan Bijar** (), rêzefîlmekî anîme ye ku di sala 1983an de bi 128 beş ji aliyê şirketa Toei Animation ve hatibû hilberandin. Ew rêzefîlm behsa çîroka rêzeya mangayê *Captain Tsubasa* dike û ku bi destê mangavan Yoichi Takahashi hatibû afirandin. Bi kurdî ew serleheng û sernavê rêzefîlm li ser navê "Kaptin Bijar" hatiye dûblajkirin.

## Naverok
Xwendekara seretayî ya Japonî ya donzdeh-salî Bijar gogbazek dilxaz e ku xeyal dike ku Kasa Cîhanê ji bo Japonyayê qezenc bike. Bi dirûşma xwe "Gog hevalê mine" û pir rahenanê, ew di salên paş de lîstikvanekî serketî dibe û gelek heval qezenc dike.

## Çavkanî

Kategorî:Rêzefîlmên japonî
Akira Toriyama

**Akira Toriyama** (, *Toriyama Akira*; jdb. 5 nîsan 1955, li Kiyosu, Aichi, Japon - m. 1 adar 2024) hunermendekî şêweya manga (mangaka) yê japonî bû.

## Jiyan
Akira Toriyama ku li prefektoriya Aichiyê hatiye dinyayê, di zarokatiya xwe de jî fanekî xêzeroman û filmê kartonê bû. Bi fîlmê kartonê "101 Dalmatians" yê Walt Disney ve di cara pêşîn daxwaza wê hedibû ji bi xwe li ser kaxizê xêz bike.

Toriyam di sala 1974an de di dibistana bazirganiyê prefektorî di cêrgeya darijêniyê de perwendîşa xwe xelas kir û di eynî sal de ew heta sala 1977an de ew wek sêwirîner (dîzayner) ji bo fîrmeyeke sêwirînerî dixebitî.

Sala paşîn, wî beşdarî mehana Shukan Shonen Jump "Young Jump Award" bû û bi Wonder Island wekî xêzkar pêşkeşa xwe ya yekemîn kir ku çîrokek serpêhatî ya ecêb di derbarê şikeftvan, cadû û keyek de, ku di Weekly Shonen Jump de hate weşandin.

Di 1979an de wî dest bi kar kir li ser rêzemangaya Dr. Slump, ku di heman kovarê de bi serfiraziyek mezin derketi bû. Toriyama ev xelata Shogakukan Manga ya 1982an di kategoriya Shōnen de werdigire. Serkeftina wî ya herî mezin heya nuha ji 1984an heya 1995an hate weşandin û 42 berheman rêzefîlmên manga berbiçav Dragonball. Ew digel 152 mîlyon kopiyên ku tenê li Japonê têne firotin (2010) di rêza duyemîn a rêzefîlma herî serkeftî ya dîrokê de cih digire.

Di 1983 de, Akira Toriyama studyoya xwe ya sêwirandinê damezrandiye Bird Studio û beşdarê sêwirandina grafikî ya karakteran di lîstikên vîdyoyê de, di nav de serpêhatiya Dragon Quest û 1995-an de lîstika rola-lîstina Chrono Trigger ve hatî weşandin. Ji wî tê sêwirana idiosyncratic ya otomobîlê QVOLT, ku otomobîla japonî CQ Motors di adara 2005-an de li bazirganiyê derxist.

Di kanûna paşîn a 2007 de li Shonen Jump "Dragon Ball x One Piece: Cross Epoch" xuya bû, kurteçîrokek kurt a nû bi hevkariya Eiichiro Oda, ku xêzkarê One Piece e.

Di sala 2013an de, ew di Festîvala Navneteweyî ya Dessinée d'Angoulême de xelata taybetî wergirt.

## Berhem

## Çavkanî


Kategorî:Jidayikbûn 1955
Kategorî:Mangaka
Kategorî:Mirin 2024
Barguhêz (fîlm)

**Barguhêz** () fîlmekî fransayî yê aksiyonê ji sala 2002an de ye.

## Naverok
Frank Martin, ku berê Pisporê karûbarê hewayê ya bijarde bûv, karbes kir û xaniyek li nêzî Fréjus li kendava deryaya navîn li başûrê Fransayê kir. Li wir ew jiyanek biyanî ya bîrûbawer û vekişandî dijî. Li pişt dîmenê, Frank xwedan karsaziyek xêrxwazî ​​û her wiha veguhastina berbiçav a ji bo bikirrên dbişik ku dixwazin kes (ne pir pir mezin) tiştan bikişînin pir bi ewlehî û berbiçav veguhestin. Veguhastin, ji bo ku ew BMWya 7î ya tarî bikar tîne, ew plan û berbiçav bicîh dike.

Wî ji bo karsaziya xwe sê rêpîvan kir:
* 1. Tiştek di peymanê de ne guheztin an renegotin.
* 2.Nav nav ne têne gotin.
* 3.Kelûpel ti carî nayê vekirin.

Di veguhaztinek yekî de, ew neçar e ku ji ber tekerek qedandî yekeke nû ji bagajdanjê hildee. Ew dibîne ku çelteyê ku ew veguhezîne xwe dilivîne. Ew çente vedike û hindirê wêxew Liya'ya asyayî ku bendkirî dibîne. Her çend ew digel vekirina pakêtê rêpîvana xwe binpê kir, ew çelteyê bi Lai ve ji dermandarê xwe Bettencourt re radest kir. Bettencourt wî bi veguhaztinek din re ferman dike û çelteyek dosyeyê jî dide wî.

Di rê de pişta ku Frank li benzîngehek aşo dikie. Ev aşoya kurt jiyana wî difilitîne, çinkî dema ku ew vedigere cihê parkkirinê, gerîdeya wî ya ku li wir parkkirî ye diteqe. Bettencourt bi eşkere xwest ku wî bi alîkariya bombeya çelteyê bikuje.

Frank vedigere mala Bettencourt û dest bi şerkirina cerdevanên wî dike. Di tevliheviya gelemperî de, Lai ku di xenzikê de hatî dîlkirin dikare bireve.



## Çavkanî

Kategorî:Fîlmên aksiyonê
Kategorî:Fîlmên fransî
Kategorî:Fîlmên 2002an
Geisterjäger John Sinclair

**Geisterjäger John Sinclair** ("Nêçîrvanê pêrewan John Sinclair") sernav û herwiha navê serlehengê aşopî yê romanên lênûsk (romana erzan ya biperoş, bi inglizi: *dime novel*) e. Helmut Rellergerd bi bernavka xwe Jason Dark John Sinclair di sala 1973an de dahênand.

## Çavkanî

Kategorî:Detektîvên brîtanî yên honakî
Kategorî:Kesayetên honakî
Kategorî:Pirtûk
Kategorî:Rêzeroman
Aqdam

**Aqdam** (), gundekî bi ser navçeya Sumbasa Osmaniyeyê ve ye.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Sumbasê
Baxçe, Osmaniye

**Baxçe** () navçeyeke parêzgeha Osmaniyê ye ku dikeve Tirkiyê.

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Tirkiyeyê
Toprakkale

**Toprakkale**, berê **Qinik** (), navçeyeke parêzgeha Osmaniyeyê ye ku dikeve komara Tirkiyeyê.

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Tirkiyeyê
Kategorî:Navçeyên Kinikanê
Gerdûna meymûnan (fîlm 2001)

**Gerdûna meymûnan** (sernavê resen bi îngilîzî: *Planet of the Apes*) fîlmeki amerîkî yê honaka zanistî ji sala 2001ê de ye ku bi derhêneriya Tim Burton çêbûye û her wiha ew nûfîlmkirina klasîkê *Planet of the Apes* ji sala 1968an de ye û herdu fîlm jî li ser romana *La Planète des singes* binyatkirî ne ku ji aliyê Pierre Boulle ve hatiye nivîsandin.

## Naverok

## Xelat

## Çavkanî

Kategorî:Fîlmên honaka zanistî yên amerîkî
Kategorî:Fîlmên li ser xulamtiyê
Kategorî:Fîlmên 2001ê
Peyas, Xetay

**Peyas** (), navçeyeke ser Xetayê (Tirkiye) ye.

## Çavkanî

Kategorî:Navçeyên Xetayê
Kategorî:Xetay
Şêxan (navçe)

**Şêxan** yek ji navçeyên parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê, Herêma Kurdistanê) ye. Şêxan ji nahiyên Şêxan, Etrîş (Etrûş), Qesrok, Zîlkan û Baedrê pêk dihê.

## Çavkanî

Kategorî:Navçeyên Dihokê