Zimanê ketelanî

**Ketelanî** ( ), zimanekî romanî ji koma hind û ewropî ye. Zimanê ketelanî ji aliyê 9,5 milyon kes ve li Ketelonyayê, li herêma otonom Valensiya, li giravên Balear, li Andorrayê (li Andorrayê zimanê fermî tenê ketelanî ye, lê li vir bi fransî û spanî jî dipeyivin), li Roussillonê (), li rojhilata Aragonê û li bajarê Alghero () jî tê peyvîn. Zimanê ketelanî ji zimanê latînî tê. Ji sedsala 15an û vê de ew di bin bandora spanî ango kastîlî de maye. Her çiqas ev ziman biser spanî de here jî (mînak: *cercar / buscar, restar / quedar, vós / vostè*, û her wiha). Gerek mirov wî wek zaravayekî spanî nebîne, ji ber ku ew zimanek serbixwe ye û zaravayên xwe yên taybet hene.

Li hember spanî a ku bû zimanê fermî yê dewleta spanî, ketelan bi daxwazeke xort bi zimanê xwe axivîn û li hember spanî sekinîn. Ji bo ku zimanê wan bibe zimanê fermî yê herêma ketelonî daxwazeke wan a xurt hebû. Ev daxwaza wan bi mirina dîktator Franco re hat cih. Parlamena spanî di sala 2004an de ev daxwaz li komisiyona Ewropayê kir, bi seba ku 9 milyon kes li Ewropayê bi ketelanî dipeyivin (zêdeyî maltayî û estonî).

Îro hîn ev daxwaz ne hatiye pejirandin. Têkiliyên zaravayên ketelanî ji 95% in (ji 95% hev fam dikin). Du zaravayên sereke yên vî zimanî hene. Zaravayê yekem *keteloniya rojhilat* e, yê ku li Barselona , li Girona, li giravên Balear û li Roussillon tê axaftin. Yê duyem jî *keteloniya rojava* ye, yê ku li bakur rojava, li Lleida û Valensiya tê axaftin.

## Rewşa îroyîn a zimanê ketelanî

Bi kurtî, mirov dikare bibêje ku rewşa zimanê ketelonî wesa ye (2007):

:**[[Ketelonya]]** ()
* 7.134.797 akincî, 84,7% pê diaxive, 97,4% ketelanî fehm dike

:**[[Valencia|Herêma Valensî]]** () an Welatê Valensî ():
* 4.806.908 akincî, 53% pê dipeyive, 75,9% ketelanî (valensî) têdigehê

:**[[Balear|Giravên Balear]]** ():
* 1.001.62 akincî, 74,6% pê xeber dide, 93,1% ketelanî fehm dike

:**[[Ketelonya]]ya Bakur** (), ango li Roussillonê:
* 422.297 akincî, 37,1% pê dixive, 65,3% ketelanî têdigehê

:**[[Andorra]]** (li vî welatê pîrenêyî jî zimanê ketelanî fermî ye):
* 78.549 akincî, 78,9% pê dipeyive, 96% fehm dike
thumb|Zimanê ketelanî li Ewropayê

:**Navçeya rojhilatî ya [[Aragon]]ê** (Franja del Ponent):
* 45.357 akincî, 88,8% pê deng dikin, 98,5% ketelanî têdigehê

:Bajarê **L'Alguer** yê Sardînyayê:
* 40.257 akincî, 61,3% pê diaxive, 90,1% fehm dike.

thumb|Zaravayên ketelanî: ziman û sînorên siyasî yên dewletên Spanî û Fransî

## Zaravayên ketelanî

* **Ketelaniya rojhilatî** (bi ketelanî: *dialecte oriental*)
** zaravayê rûsilyonî an yê bakurî (li navçeya Roussillon a Fransayê)
** zaravayên navendî
*** zaravayê transisyonê
*** zaravayê *salat*
*** zaravê tarragonayî
** zaravayên balearî (yên giravên Balear)
*** zaravayê malyorkayî
*** zaravayê menorkayî
*** zaravayên eivissayî û formenterayî
** zaravayê algerî (yê bajarê L'Alguer li Sardînyayê)

* **Ketelaniya rojavayî** (bi ketelanî: *dialecte occidental*)
** zaravayên bakur-rojavayî
*** zaravayê palyarsî
*** zaravayê rîbagorzayî
*** zaravayê tortosayî
** zaravayên valensiyayî
*** zaravayê valensiyayî-bakurî
*** zaravayê valensiyayî-navendî (yê *apitxat*)
*** zaravayê valensiyayî-başûrî
**** zaravayê malyorkayî li Valensiyayê

## Çend hevokên bi ketelanî

## Çavkanî

*COM ensenyar català als adults*. Mapes per a l'estudi de la llengua catalana, 6 (1989). Departament de Cultura, Barcelona.

## Girêdanên derve

Kategorî:Welatên Ketelanî
Kategorî:Zimanên romanî
Kategorî:Zimanên Aragonê
Kategorî:Zimanên Sardînyayê