Gotinên pêşiyan

**Gotinên pêşiyan** di nav her neteweyê de hîmekî bingehîn ê civakî ye. Xwediyê wan gotinan ne belî ye û di bingeha xwe de gelek caran hatine guhertin. Gotinên pêşiyan, ew gotin in ku çîrokekê, nêzîkatiyekê, an perspektîfekê bi hevokeke kurt tîne zimên ku tim di hişê mirov de bimîne û mirov bi hêsanî bikaribe ji yekî/e din re jî bêje.

Çend Mînakên Cûrbecûr ji herema Oxîyê ya nivîsandî:Canê Elî
## Lîsteya gotinên pêşiyan
* *Ji gayê bor re hincet fîtik e*.
* *Heft çîrokên hirçê hene, her heft jî li ser hirmiyê ne*.
* *Dema hirç pîr bû kudik pê gunikan dilîzin*.
* *Dema mirov kal dibe, zarok tilîkan davêjin mirov*.
* *Ker bi ku ve here jî ker e*.
* *Şîrê kerê encax dehşekê mezin dike*.
* *Mirov pîvazê nexwe bêhn ji devê mirov nayê*.
* *Şîreta kerê palasa wî ye*.
* *Bi fisan çarşef boyax nabe*.
* *Bi tirr û fisan hundir germ nabe*.
* *Hêter çi qas jî ji hev dûr herin guhê xwe tim li ser hev bin*.
* *Dijminê bavan nabin dostê lawan*.
* *Dostê bavan nabin dijminê lawan*.
* *Rih dibe bihost, dijmin nabe dost*.
* *Mala bavê meydan e mala xezûr zindan e*.
* *Kûsi miskê naxwe*.
* *Mêr çol e jin gol e*.
* *Ne bihara dûbihar, ne jî pîra diranzêr û guh bi guhar*.
* *Seg (kûçik) goştê seg naxwe*.
* *Nokê rabû li kokê*.

## Girêdanên derve

* Şahidê rovî dêla rovî ye.
* Dims bi sebrê nabe helaw.
* Dema seydê gûyê tajî tê.
* Çavê li deriyan xwelî li seriyan.
* Dengê defê ji dûr ve xweş tê.
* Menêre li bejnê, binihêre li vînê.
* Nan û mast taştiya rast, nan û dew taştiya derew.
* Here ba wî yê te bigrine, meçe ba yê te bikenîne.
* Gişkê neda ber nîskê.
* Dinya bi dor e, sire tê gahay bor e.
* Deriyê xeratan bi benan girêdayî ye.
* Deriyê xwe bigir cîranê xwe meke diz.
* Destê xebitî li ser zikê têr e.
* Destiyê bivir ne ji darê be dar nakeve.
* Dev dixwe rû fedî dike.
* Dêhn ne dêhn in, ê ji wan bawer dikin dêhn in.
* Dê û dotê şer kirin, bêaqilan bawer kirin.
* Dibêjin tu li rê, qeda û bela li rê.
* Dilê şivên bixwaze dikare ji nêrî şîr derxe.
* Dilê tirsonek sîng û berên gewr nabîne.
* Dinya gul e, bêhn bike û bide hevalê xwe.
* Dinya li dinyê, çavên gur li mîhê.
* Ku dît ez im, ku nedît diz im.
* Ku dijminê te gêrîk be jî hesabê xwe bike.
* Dûr bi nûr e.
* Eger xêr bê welatekiwê bigihije hemî cihê welât.
* Erd birinc be, av rûn be, ku xwedi tunebe zû xelas dibe.
* Eyarê bênamûsa firehe.
* Ez çi dibêjim bilûra mi çi dibêje.
* Ez ezim tu tuye.
* Ez hêdi dimeşim bela dighê mi, ez zû dimeşimez dighêm bela.
* Ê dizya hingiv bike wê mêş pêvedin.
* Ê jinê berde li paniyê nanêre.
* Ê ne di şerde be şêre.
* Ê rabe cihê wi, ê bimre jina wi dimine.
* Êş hat Şam'ê, ecelhati mirin.
* Fala qereçiya lihev derdikeve.
* Feqir çûn xwe daliqinin ditin ku dewlemend li ba dibin.
* Galgala ket nav dev û dirana, wê bigere li bajar û şaristana.
* Giha dibin kevirde namine.
* Gotna rast bi mirov ne xweş tê.
* Gul ew gul bû baran ji lê hat şil bû.
* Gur dikujin qijak dixun.
* Ha kevir li cer ket ha cer li kevir ket.
* Hechecikê silava li hecêk.
* Hemi çêlek tên dotin, hemi gotin nayên gotin. -
* Hem ji dêrê bû hem ji ji mizgeftê.
* Hem serê xwe dişkine hem ji xercê xwe dide.
* Here miletan, bigre adetan.
* Her giha li ser koka xwe şin tê.
* Her kezizerek simbêlsorek li himbere.
* Her tişt ji ziravi mirov ji stûri diqete.
* Heta mi xwe naskir mal li xwe xelas kir.
* Hevalê bêje "heval heval" mede dû.
* Heyfa ciwaniyê pîrî li pêye.
* Heywana tu bigerinî wê erzan bibe.
* Hin dikin, hin dixon.
* Hingivê debeye di eyarê kâçikdaye.
* Hûrik hûrik dagir tûrik.
* Ji hirçkê du eyar dernayê.
* Jin kelehe mêr girtiye.
* Ji pira pir diçe ji hindika hindik.
* Ji rovi fenektir tune ji eyarê wi pirtir tune.
* Ji xelkêre masigiro ji xwere kwêsigiro.
* Kanya ku tu avê jê vexwi kevra navêjyê.
* Karê ne ji mire bayê wê di ser mire.
* Keçkê bêbav çiyayê bêav.
* Keda helal dibe mû naqete, keda haram bibe weris ji diqete.
* Kerê miri ji gur natirse.
* Kes nakeve gora kesi.
* Ku kela şorbê çû buhayê heskê pere nake.
* Kumê rasta tim qetyayiye.
* Kurmê şiri heta piri.
* Ku te girt bermede ku te berda bi dû nekeve.
* Kûçik ji kê bitirse bi wi ali direye.
* Lê kaliyê lê koriyê; mirin çêtireji feqiriyê.
* Li bejnê neri bi zêra kirî, laçek rakir kertkê guri.
* Li kerê mirî digere ku nala jêke.
* Mala me li çoyê meye; çoyê me li ser milê meye.
* Malê axê diçe canê xulêm dêşe.
* Malê çamêrki û xesiski wek hev dire.
* Mal li ser malê nabe.
* Mal mala teye lê bi alyê firaxa nere.
* Meger li newala nebin xeyala.
* Mêja Kurmanca ne ibadete, adete.
* Mêrê qels du cara şer dixwaze.
* Mirin mirine xirexir çiye?
* Mirişka bigere wê lingê wê bi zelq be.
* Mirov bi carkê qûnek nabe.
* Mirov xwe bi destê xwe ne xurine xura mirov naşkê.
* Nabêjin kê kir; dibêjin kê got.
* Nan û pivaz hebe nexweşi çavreşiye.
* Navê gur derketiye; rovi dinya xera kir.
* Ne dujminê xeraba bin; dujminê xerabiyê bin.
* Ne fene, ev çi dar û bene?
* Ne xwar ne da hevala, geni kir avêt newala.
* Nivişta bê tişt, xwedyê xwe kuşt.
* Pisik ne li male mişk Evdirrehman'e.
* Pivaz, çi sor çi sipi.
* Qantir nazê xwê şin nayê.
* Qedrê gulê çi zane; kelbeş divê kerê reş.
* Qûna wê qûna mirişkêye hêkê qaza dike.
* Reng rengin, sor bi dengin.
* Rûyê reş ne hewci teniyêye.
* Serê du berana di beroşkêde nakela.
* Sê wêne dost hene: Nano, gano, cano.
* Simbêl bi pisika ji heye.
* Şahdê rovi terya wiye.
* Şeb û şekir çûn Diyarbekir, şekir rûnişt deng nekir, şeb rabû pesnê xwe kir.
* Şerê sibehê ji xêra êvarê çêtire.
* Şeva reş keleha mêraye.
* Şeytên gotiye "ê li xwe bi heyire ez di winim.
* Şêr şêre; çi jine çi mêre.
* Şikefta sed pez heryê wê sed û yek pez ji heryê.
* Şûr kalanê xwe nabire.
* Ta bi ta dibe rih.
* Taji bi zorê nare nêçirê.
* Teyrê ku goşt dixwun nikilxwarin.
* Timayi birakuje.
* Tirsa gur ji baranê heba wê ji xwere kulavek çêkra.
* Tîr bikî dan diçe,rohn bikî nan diçe
* Tu bi hiriba tê li nav keri ba.
* Tu cehnemê nebini buhuşt bi te xweş nabe.
* Tu çi têxi kewarê wê ew bê xwarê.
* War ew ware lê bihar ne ew bihare.
* Wê ev hevira hin gelek avê hiline.
* Xeber çekê jinêye.
* Xeta xwar ji gayê pire.
* Xwedê ji yekire xera bike diranê wi di pelûlê de dişkê.
* Xwedyê xêra dibe evdalê ber dêra.
* Xwestek û kodik bi şûnde?
* Xilt çiqas axê bikole bi serê xwe dadike.
* Ya nare aş ya ji dire aşvan dikuje.
* Yarê diya mi yek ba minê bi dendikê bihiva bi xwedi bikra.
* Zikê zaroka tijeye lê zimanê wan nagere.
* Zimanê dirêj darkukê serê xwedyê xwe ye.
* Zor gêzerê radike.
* Çikas ser saxbe ewkas kûn we nenera bibîne

## Çavkanî
* Malpera Wîkîgotinan

Kategorî:Antropolojiya çandî
Kategorî:Cureyê wêjeyî
Kategorî:Çand
Kategorî:Folklor
Kategorî:Lîste
Kategorî:Wêje
Kategorî:Zanîn
Kategorî:Ziman