Václav Havel

**Václav Havel** (bilêvkirina bi kurdî:*Vatslav Havel*) (5ê çiriya pêşîn a sala 1936ê li Pragê hatiye dinyayê - ) nivîskar û şanonamenivîsê çek. Ew dawîn serkomarê Komara Çekoslovakyayê û serokkomarê herî pêşîn yê Çekya bû.

## Jiyan

### Desptêka Jiyanê

Vatslav Havil di malbateka navdar da mezin bû ko ji nêzîk ve girêdayî bûyerên kultûrî û siyasî yên Çêkoslovakiyayê di navbera salên 1920an û 1940an da bû. Ji ber van girêdanên bi siyasetê ra, komûnîstan nehêla ko li 1951ê nehêla ew bi awayekê fermî xwîndina xwe bidomînit. Li destpêka salên 195an wî wekî harîkarê ezmûngeheka kîmyayî kar dikir û êvaran jî xwîndina xwe berdewam dikir. Wî li 1954ê xwîndina navendî imamkir. Ji ber sedemên siyasî nehêlan ew xwîndina xwe ya piştî navendiyê li warên mirovantiyê bidomînit. lewma ew neçar ma ko bêdilê xwe li Zankoma (kolîja) Aboriyê li Zanîngeha Yeknîkî ya Çêkyayê bixwînit. Piştî du salan, xwîndina xwe hêla.

Kevneşopa kultûrî a malbata wî karekê weha li wî kir ko li pey bihayên kultûrî yên Çêkiyayê ko li wan salan dihatin bin-pêkirin biçit. Piştî xizmeta leşkirî li salên 1957-59ê, wî wekî karkerekê depa şanoyê li Pragê kar kir û bi rêya nameyan li Zankoma Şanoyê li Akademya ya Hunerên Bicihkirinê li Pragê xwîndina xwe di warê dramayê dûmand. Jib o caran pêşîn şanoyeka wî bi navê *Mehvaniya li Bexçeyî* li sala 1963ê hat nîşa dan.

Piştî depesrkirina sala 1968ê ko bi anvê Bihara Pragê hatiye niyasîn, nehêlan ko ew şanoyan çê bikit, lewma bi awayekê çelengtir hundirî siyasetê bû. Ev bi belavkirina manîfêsto a Beyana 77ê gehişt kopîtkan. Ev manîfesto piçekê bersiva girtina endamên banda Xelkê Plastîkî yê Cîhanê bû. Jiber çelengiyên siyasî ew çend carekan dikevit zîndanê, cara ji hemiyan dirêjtir 4 sal bûn. Hertim jî ew li bin çavan dihat girtin. Piştî dirêjtirîn heyama xwe a zîndanê, wî şanoya *Largo Desalato* nivîsî ko behsa nivîsakrekî dikit ko ditirsit dubare bihêt zîndanîkirin. Ew jibo gotarên xwe jî binavûdeng bû, nemaze jibo anînezimana jîrane û zelala "piştî-totalîteryanîzm”ê (binihêre *Hêza Bêhêzan*, zaraveyek ko jibo wesfandina rewşa civakî û siyasî ya nûdem dikit ko çawa karekê weha dikit xelk bikarin "di direwekê da bijîn". Wekî alîgirekê berxwedana bêtund-û-tîjî, ew bû yek ji kesatiyên serkêş di Şoreşa Mexmelîn a sala 1989ê.

## Serokkomarî
thumb|çep|Václav Havel (2010)
Li roja 29ê Befirbara Pêşîna sala 1989ê, ew wekî rêberê Minbera Bajêrwar (Civic Forum, bi tevaya dengan ji aliyê Civata Federal bo serkomariyê hat hilbijartin.

Piştî hilbijartin ên azadên sala 1990ê, ew her wekî serkomar mave. Bi ser pest û givaşên xurt ra, Vatslavî her pişta maneveya federasyona Çêkoslovakiyayê ko ji Çêkiyayê û Slovakê pêkdihat digirt. Ew dewran bi navê Jiberhevhilweşyana Çêkoslovakiyayê dihêt niyasîn. Li roja 3ê Xêveya (HIzîrana) 1992ê, dema ew berbijarê yekane yê serkomariyê bû, parlemana federal deng neda wî. Sedema vê piştgirînekirina endamperlemanên Slovak li wî bû. Dema Slovakan Serxwebûna xwe ragihandî, wî li roja 20ê Xêveyê xwe ji serkomariyê vekêşa. Piştî damezrandina Komara Çêkiyayê, ew li roja 26ê Befirbara Paşîna sala 1993ê wekî berbijarekê serkomariyê hat nav hilbijartinan û biserkevt.

Li Befirbara Pêşîna 1996ê hat zanîn ko tûşî nexweşiya şêrpenceya sihan bûye. Brînkariya sihên wî li nexweşxaneya Zanîngeha Innsbruck ê serkevt. Nexweşiya wî du salan piştra dîsa vegeriya.

Kêmtir ji salekê piştî mirina jina xwe Olegayê, ko di nav xelkî da gelek hezkirî bû, ew bi lîstikvana navdar Dagmar Havlová re zewicî.

Vatsal jibo cara duyê, li sala 1998ê, wekî serkomarê Çêkiyayê hat hilbijartin. Wî li 2ê Reşemeha 2003ê dest ji serkomariyê berdan, dema hevrikê wî yê herî mezin, Václav Klaus di hilbijartinan da serkevtin destveanî.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1936
Kategorî:Mirin 2011
Kategorî:Nivîskarên çekyayî
Kategorî:Serokdewletên Çekoslovakyayê
Kategorî:Serokkomarên Çekyayê