Sedrenc

thumb|200px|Texteyê sedrencê
thumb|200px|Kevirên sedrencê (ji çepê): şah, keleh, şalyar, leşker, hesp û fîl
thumb|200px|Du yarîkerine sedrencê di nîgarokeke farîsî ya sedsala 16-an de
thumb|200px|Wilhelm Steinitz, yekemîn qehremanê cîhanê yê sedrencê (1886).
thumb|200px|Viswanathan Anand, qehremanê cîhanê yê sedrencê yê îro.
**Sedrenc** (ji sanskrît *catír anga*, "ji çar parçeyan pêkhatî anku, ji çar parçeyên leşkerî pêk tê: fîl, erebe, siwar û piyade)" , bi erebî û farisî: *shatranj*) kişik, şetrenc an jî şaxmat lîstikeke gelek kevn a ku ji Hindistanê hatî di sedsala şeşan de ji aliyê faris û ereban ve li Kurdistan û Ewropayê hate belavkirin. Ev lîstik ji bo du kesan e û her yek ji yarîkeran bi 16 keviran li ser texteyekî çargoşe dilîzin.

Sedema vê lîstikê ev e ku yarîkerek şahê yarîkerê din kiş bike heya ku şah nekaribe bi cih bike. Lê belê, koka lîstikê pir remzî ye: şerê di navbera yê spî û yê reş de, ronahî û tarî, roj û şev...

## Kevirên sedrencê
Di lîstika sedrencê de 16 kevirên spî û 16 kevirên reş tên bikaranîn. Yarîkerê ku bi kevirên spî dilîze lîstikê destpê dike. Navên keviran ev in:
* Şah (1)
* Şalyar (1)
* Leşker (8)
* Keleh (2)
* Hesp (2)
* Fîl (2)

## Texteyê sedrencê
Texteyê sedrencê çargoşe ye û ji 64 kareyên spî û reş pêk tê.

## Sedrenc li Kurdistanê
Mîrê Botan, di dema Mem û Zînê de, bi sedrencê dileyize û Ehmedê Xanî wê tîne ser zimên.

### Yaneyên sedrencê li Kurdistanê
Li Kurdistanê gelek yaneyên sedrencê hene. Du ji wan Yaneya Gare ya Dihokê û Yaneya Pêşmerge ya Silêmaniyê ne .
### Yaneya Gare
Yaneyeke sedrencê li Dihokê ye. Çend ji endamên vê yaneyê ev in: Karîn Kemal, Çinar Wirya, Zuha Mihemed û Mihina Se'ed.
### Yaneya Pêşmerge
Yaneyeke sedrencê li Silêmaniya Başûrê Kurdistanê ye. Beşdarên di hinde qehremaniyên sedrencê de Îmam Hesen, Dilpak Îsma'îl, Rena Se'ed û Zeyne Basil in.

## Qehremanên fermî yên cîhanê yên sedrencê
### FIDE
* Wilhelm Steinitz -  (1886–1894)
* Emanuel Lasker -  (1894–1921)
* José Raoúl Capablanca - Kûba (1921–1927)
* Aleksandr Alyexîn -  / Sovyetistan / Fransa (1927–1935 û 1937–1946)
* Max Euwe -  (1935–1937)
* Mîxaîl Botvinnîk - Sovyetistan (1948–1957, 1958–1960 û 1961–1963)
* Vasîlî Smislov - Sovyetistan (1957–1958)
* Mîxaîl Tal - Sovyetistan (1960–1961)
* Tîgran Petrosyan - Sovyetistan (1963–1969)
* Borîs Spaskî - Sovyetistan (1969–1972)
* Robert Fischer -  (1972–1975)
* Anatolî Karpov - Sovyetistan (1975–1985)
* Garrî Kasparov - Sovyetistan (1985–1993)
* Anatolî Karpov -  (1993-1999)
* Alexander Khalîfman -  (1999-2000)
* Viswanathan Anand -  (2000-2002)
* Ruslan Ponomarîov -  (2002-2004)
* Rustam Kasîmdzhanov -  (2004-2005)
* Veselin Topalov -  (2005-2006)
* Vladîmîr Kramnîk -  (2006-2007)
* Viswanathan Anand -  (2007-2013)
* Magnus Carlsen -  (2013-2023)
* Ding Liren -  (2023-2024)
* Dommaraju Gukesh -  (2024-....)

### PCA
* Garrî Kasparov -  (1993-2000)
* Vladîmîr Kramnîk - (2000–2006)

## Șetrencê bi hevpeyivîn

Ew guhertoyek satrancê ye ku pêşbazvan bi e-nameyê tevgeran diguhezînin. Dema bersivê bi rojan tê pîvandin û lîstikek dikare meh an sal bidome.

Federasyona Satrancê ya Navneteweyî (ICCF)  ji organîzekirina Lîtikên Olîmpiyadê û Şampiyoniya Şetrencê ya Cîhanê bi hevpeyivîn.

## Şampiyoniya Cîhanê ya ICCF

"Finala" ya Şampiyoniya Cîhanê pêşbirkek e ku diyar dike ku dê kî taca ekumenîkî bigire heya ku capa pêş de diyar bike ka kî dê şûna wî bigire.

Pêşbaziya di "Pêşpêkî" de dest pê dike, paşê "Nîvfinal" li dû "Namzedam" û di Finalê de bi dawî dibe.

## Olîmpiyadên ICCF

Olîmpiyad tûrnûvayek e ku her welatek ku bi ICCF-ê ve girêdayî ye dikare tîmek ku ji 6 lîstikvanên birêkupêk û du cîgir pêk tê pêşkêş bike ku wê temsîl bike. Di du qonaxan de tê lîstin: Nîvfînal û Final.

## Çavkanî




Kategorî:Werzişên ferdî