open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Keyaniya Yûgoslavyayê

**Keyaniya Yûgoslavyayê** welatek li Ewropaya Başûr-rojhilat û Navîn bû ku ji 1918 heta 1941 hebû. Ji sala 1918 heta 1929 bi fermî jê re Keyaniya Serb, Xirwat û Slovenan dihat gotin, lê têgeha "Yûgoslavya" (bi wateya: "Welatê Slavên Başûr") ji ber eslê xwe navê wê yê zimanê devkî bû. Navê fermî yê dewletê di 3ê çiriya pêşîn 1929an de ji aliyê key Aleksandar I. ve wek "Keyaniya Yûgoslavyayê" hate guherandin.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1918an li Ewropayê
Kategorî:Avabûnên 1945an li Ewropayê
Kategorî:Dewletên dîrokî
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1918an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1941ê de hilweşiyan

Kategorî:Monarşiyên berê
Kategorî:Sedsala 20an li Kosovayê
Kategorî:Sedsala 20an li Montenegroyê
Kategorî:Sedsala 20an li Slovenyayê
Pirtûkxaneya Asûrbanîpal

**Pirtûkxaneya Asûrbanîpal** ku wek keyê paşîn ê mezin ê Împeratoriya aşûrî Asûrbanîpal hatiye bi nav kirin , berhevokek ji zêdetirî 30,000 lewheyên axesork û fragmanên e ku tê de her cûre nivîsên sedsala 7an BZ, di nav de nivîsên bi zimanên cuda, hene. Di nav wan de destana navdar a Gilgamêş ye.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên sedsala 7an b.z.

Kategorî:Pirtûkxaneyên li Iraqê
Şewata li Amed û Mêrdînê 2024

**Şewata li Amed û Mêrdînê** şewateke berfireh e ku di 20ê hezîrana sala 2024an de li erdên di navbera bajarên Amed û Mêrdînê li Bakurê Kurdistanê de derketiye. Şewat li qadên çandiniyên di navbera navçeyên Çinar a bi ser parêzgeha Diyarbekirê û navçeya Şemrex a bi ser parêzgeha Mêrdînê ve derketiye. Li qadên ku şewat derdikeve û ber bi qadên niştecihên ve diçe ji ber şewatê 15 kes jiyana ji dest dane û 73 kes birîndar bûne.

Şewat a ku di despêkê saet di 22:15an de li gundê Tobîn û Bodikan a ku bi ser navçeya Çinar a Diyarbekirê ve ye dest pê dike û bi tesîra bayê bi awayekî bilez li qadeke berfireh zêde dibe û ber bi gundên Reşan, Şewaşî û Dirînê ya bi ser navçeya Şemrexa Mêrdînê ve diçe.

## Sedem
Li gorî rapora ku ji aliyê serdozgerê Amedê ve hatiye amadekirin şewat ji ber xetên elektrîkê derketiye. Hatiye texmînkirin ku agir ji ber xetên elektrîkê ku sist bûne û ketine erdê yan jî çirûskên ku ji xetên elektrîkê ketiye erdê agir bi gihayên hişk ketiye derketiye. Hatiye diyar kirin ku ji ber van xirabiyên di xetên elektrîkê de welatiyan bi caran serlêdan li pargîdaniya elektrîkê li DEDAŞê dane lê xetên elektrîkê ji aliyê DEDAŞê ve nehatine çêkirin.

Ji ber van şewatan li herêma şewatê di navbera 15 û 20 hezar donim zevî û mêrgên welatyan şewitiye.

## Pêşveçûyîna bûyeran
Şewat di despêkê de di 20ê hezîrana sala 2024an de seat di 22:15an de li qadên çandiniyên li gundên Çinarê derdikeve û bi herikîna bayê re bi awayeke bilez berbelav dibe û ber gundên bi ser navçeya Şemrex a Mêrdînê ve diçe. Hatiye diyar kirin ku şewat li herêmeke berfireh, berfireh bûye ku tesîran li 17e gundên di navbera Amedê û Mêrdînê kiriye.

Li gorî daxuyaniyên ku ji aliyê siyasetmedarên DEM Partiyê hatiye ragehandin ji aliyê siyasetmedarên DEM Partiyê ve bi caran daxwaza helîkopterên agirkujiyê hatiye kirin lê hemî bang û daxwazên siyasetmedaran bê bersîv mane.

Li herêman şewat bi alikariya tîmên agirkujiyên ya şaredariyên bajarên mezin ên şaredariya Amed, Mêrdîn û Wanê û bi alikariya welatiyan di 21ê hezîranê de hatiye kontrolkirin. Li hinek herêman jî agirên ku bi gihayên hişk ketiye dotira rojê hatiye kontrolkirin û hatiye vemirandin.

Di şewatê de 924 ajalên biçûk (pez) û mezin mirine. Li Amedê 8 hezar û 100 donim zevî dişewite ku hezar û 450 donim zeviyên neçinî ne û 6 hezar û 550 donim jî zeviyên ku hatibûn çinîn dişewitin. Li Mêrdînê jî 7 hezar donim zevî şewitî di nav zeviyan de 4 hezar donim nehatibû çinîn û 3 hezar donim jî hatibû çinîn.

## Bandor
Ji ber şewata berfireh 17 gundên navçeyên Çinar û Şemrexê bi bandor dibin. Şewata ku du roj berxwe dide û bi bandora bayê bi awayek bilez berbelav dibe qadeke nêzîkî 20 hezar donim erdên çandî û ne çandî dişewitin.

Ji ber agirê ku bi herêmên niştecihî dikeve li gundên navçeya Çinarê 15 kes jiyana ji dest didin û li seranserê qada şewatê 73 kes birîndar dibin.

## Çavkanî

Kategorî:Amed
Kategorî:Bakurê Kurdistanê
Kategorî:Mêrdîn
Archibald Milne Hamilton

**Archibald Milne Hamilton** an jî bi kurtahî **A.M.Hamilton** (1898–1972) endezyarekî avahî yê Zelandaya Nû bû ku di dawiya salên 1930an de bi avakirina Rêya Hamilton a di Kurdistanê re û sêwirana pergala Callender Hamilton Bridge û Callendar Hamilton Aircraft Hangar di dawiya salên 1930an de tê zanîn.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1898
Kategorî:Mirin 1972
Keyaniya Kastîlyayê

**Keyaniya Kastîlyayê** (bi spanî *Reino de Castilla;*bi latînî *Regnum Castellae)* di serdema navîn de dewletek li Nîvgirava Îberî bû. Ew jedera xwe vedigire **Kontiya Kastîlyayê** ya sedsala 9an (bi spanî:*Condado de Castilla* , bi latînî: *Comitatus Castellæ*), ku serdestiyek sînorê rojhilatî ya Keyaniya Asturiasê bû. Di dirêjahiya sedsala 10an de, kontên kastîlî xweseriya xwe zêde kirin, lê heya sala 1065an ew ji Leónê veqetiya û bû keyaniya serbixwe. Di navbera salên 1072an û 1157an de dîsa bi Leónê re hate yek kirin û piştî sala 1230an yekîtî mayende bû.

Di vê serdemê de, keyên kastîlî li başûrê Îberyayê li ser hesabê mîrektiyên îslamî zeftên berfireh pêk anîn. Keyaniyên Kastîlya û Leónê, digel destkeftiyên xwe yên başûr, di bin navê Taca Kastîlyayê de hatin naskirin, têgehek ku di heman demê de berfirehbûna derveyî jî tê de ye.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1060î li Ewropayê
Kategorî:Dewletên dîrokî
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1065an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1833an de hilweşiyan
Kategorî:Dîroka Kastîlyayê

Kategorî:Keyaniyên berê
Kategorî:Monarşiyên berê yên li Ewropayê
Kategorî:Spanya di serdema navîn de
Kategorî:Welatên berê di dîroka Spanyayê de
Keyaniya Astûryayê

**Keyaniya Astûryayê** keyaniyek li Nîvgirava Îberî bû ku ji hêla zadeganê vîzîgot Pelayo ve hatibû damezrandin. Ew yekem saziya siyasî ya xiristiyanan bû ku piştî zefta Hispaniaya vîzîgot ji aliyên emewiyanan ve di sala 711an de hate damezrandin. Di sala 718an an 722an de (çavkanî diguhere), Pelayo artêşek Emewiyan di Şerê Covadongayê de têk bir, ku bi paşverû wekî destpêka Rekonkîstayê tê dîtin.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 718an
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 710î de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 920î de hilweşiyan
Kategorî:Hilweşînên 924an

Kategorî:Keyaniyên berê
Kategorî:Monarşiyên berê yên li Ewropayê
Kategorî:Portûgal di serdema navîn de
Kategorî:Rekonkîsta
Kategorî:Sedsala 8an li Portûgalê
Kategorî:Sedsala 9an li Portûgalê
Kategorî:Sedsala 8an li Spanyayê
Kategorî:Sedsala 9an li Spanyayê
Kategorî:Sedsala 10an li Portûgalê
Kategorî:Sedsala 10an li Spanyayê
Kategorî:Spanya di serdema navîn de
Kategorî:Welatên berê di dîroka Spanyayê de
Keyaniya Leónê

**Keyaniya Leónê** keyaniyeke serbixwe bû ku li bakurê rojavayê Nîvgirava Îberî bû. Ew di sala 910an de hate damezrandin dema ku mîrên xiristiyan ên astûrî li berava bakurê nîvgiravê paytexta xwe ji Oviedo guhastin bajarê León. Keyên Leónê şerên navxweyî, şerên li dijî keyaniyên cîran û kampanyayên ji bo paşvexistina êrişên *[[moro]]* (ereb û berber) û vîkîngan ji bo parastina bextewariya guheztina keyaniya xwe kirin.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên sedsala 10an li Ewropayê
Kategorî:Avabûnên sedsala 10an li Spanyayê
Kategorî:Avabûnên 910an
Kategorî:Dewletên berê li Ewropayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 910î de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1230an de hilweşiyan
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1833an de hilweşiyan
Kategorî:Keyaniya Kastîlyayê

Kategorî:Keyaniyên berê
Kategorî:Monarşiyên berê yên li Ewropayê
Kategorî:Rekonkîsta
Kategorî:Sedsala 10an li Spanyayê
Kategorî:Spanya di serdema navîn de
Kategorî:Welatên berê di dîroka Spanyayê de
Keyaniya Aragonê

**Keyaniya Aragonê** (bi aragonî: *Reino d'Aragón*, bi ketelanî: *Regne d'Aragó*, bi latînî: *Regnum Aragoniae*, bi spanî *Reino de Aragón*) li Nîvgirava Îberî keyaniya serdema navîn û nûjen a destpêkê bû, ku bi herêma xweser a îroyîn a Aragonê ya li Spanyayê re têkildar e. Pêdivî ye ku ew bi Taca Aragonê ya mezintir re neyê tevlihev kirin, ku di heman demê de deverên din jî dihewand - Mîrektiya Ketelonyayê (ku wîlayetên berê yên Ketelonyayê di nav de dihewand), Keyaniya Valensiyayê, Keyaniya Mallorcayê û milkên din ên ku niha beşek ji Fransa, Îtalya û Yewnanistanê ne ku ew jî di bin desthilatdariya keyê Aragonê de bûn, lê ji Keyaniya Aragonê cuda dihatin birêvebirin.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1035an li Ewropayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1035an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1707an de hilweşiyan

Kategorî:Keyaniyên berê
Kategorî:Monarşiyên berê yên li Ewropayê
Kategorî:Ronesansa spanî
Kategorî:Spanya di serdema navîn de
Kategorî:Welatên berê di dîroka Spanyayê de
Asklêpios

**Asklêpios** (yewnanî: Ἀσκληπιός) hekîm û bijîşkekî di mîtolojiya yewnanî û çîrvanokên Yewnanistana kevnare de bû. Lawê Apolon û dotmîr Koronîs e. Zeus ditirsa ku dermanê nemiriyê çêke, wî pê destê Kîklopan da kuştin.

## Teswîrkirin û hebandina wî

Di demên zû de ew wek lehengekî hatiye qebûlkirin. Mînak di nav Îlyadayê jî ew lehengek e. Lê di demên dereng de ew ji xeynî lehengiyê wek xwedawendeke hatiye hesibandin.

Çanda Asklêpios di herêma Teselyayê derket lê paşî belavê hemû Yewnanistana kevnare bû. Li bajarê  jî bo wî perestgeh hate avakirin. Di sala 293ê berî zayînê de çand derbasî Romaya kevnare bû û bi navê *Aesculapius* wek xwedawendek hat qebûlkirin.

## Mîta wî
Asklêpios kurê xwedawend Apolon û dotmîra Teselyayê Koronîs e. Ev jî wê dike nîv-xwedawend. Li gorî hin rîwayetan ji ber ku Asklêpios bêzewac an go nehelal çêbû. Ji ber vê diya wî, wî emanetê seg û bizinekî kir. Asklêpios wisa bê dê mezin bû, lê bavê wî alîkariyê ji wî kêm nekir. Bavê tibê û gîyayên bişîfa şanî wî kir.

Di dema xortaniya xwe ew li hespmêr Xîron jî perwerde stand. Zanayekî baş bû. Lê navê wî û jêhatîbûna wî çû heya li Zeus. Zeus bihîst ku Asklêpios dikare miriyan jî vejîne. Zeus li vê gotinê tirsa pê brûskê wî kuşt. 

## Çavkanî

Kategorî:Argonot

Kategorî:Lehengên mîtolojiya yewnanî
Kategorî:Mîtolojiya yewnanî
Kategorî:Xwedayên tenduristiyê
Kategorî:Xwedayên yewnanî
Kategorî:Zarokên Apolon
Keyaniya Navarrayê

**Keyaniya Navarrayê** (bi baskî : *Nafarroako Erresuma*, bi spanî: *Reino de Navarra*, bi fransî : *Royaume de Navarre,* bi latînî *Regnum Navarrae*) , bi eslê xwe Keyaniya Pamplonayê (bi baskî: *Iruñeko Erresuma*), keyaniyeke baskî bû ku herêmên li her du aliyên Pîreneyên Rojavayî dagir kiribû, ku herêmên wê yên herî bakur bi eslê xwe dirêjî Okyanûsa Atlantîkê (Kendava Bîskayê) di navbera Spanya û Fransaya îroyîn.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên sedsala 9an li Ewropayê
Kategorî:Avabûnên sedsala 9an li Spanyayê
Kategorî:Avabûnên 824an
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 820î de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1841ê de hilweşiyan
Kategorî:Keyaniya Kastîlyayê

Kategorî:Keyaniyên berê
Kategorî:Monarşiyên berê yên li Ewropayê
Kategorî:Ronesansa spanî
Kategorî:Spanya di serdema navîn de
Keyaniya Orşelîmê

**Keyaniya Orşelîmê** , ku wekî **Keyaniya Latînî** jî tê zanîn, dewleteke xaçperestan bû ku yekser piştî sefera xaçperestan a yekem li Levantê hate damezrandin. Ew hema du sed sal dom kir, ji hilkişîna Godfrey ya Bouillon li ser textê key di sala 1099an de heya hilweşîna Ekayê di sala 1291an de. Dîroka wê bi qutbûnek kurt di hebûna xwe de li du serdeman tê dabeş kirin, bi hilweşîna wê piştî zefta Orşelîmê di sala 1187an de û vegerandina wê piştî sefera xaçperestan a sêyem di sala 1192an de dest pê dike.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1099an li Asyayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1099an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1291ê de hilweşiyan
Kategorî:Filistîn di serdema navîn de

Kategorî:Keyaniyên berê
Kategorî:Monarşiyên berê yên li Asyayê
Kategorî:Welatên berê yên li rojavayê Asyayê
Keyaniya Qibrisê

**Keyaniya Qibrisê** ( bi fransî : *Royaume de Chypre*; bi latînî: *Regnum Cypri*) keyaniyeke serdema navîn a dewletên xaçperestan bû ku di navbera salên 1192an û 1489an de hebû. Di destpêkê de wekî keyaniyeke xiristiyanî û serbixwe hate hikûm kirin, ew ji hêla xanedana fransî ya Lusignan ve piştî sefera xaçperestan a sêyem hate damezrandin. Ew ne tenê tevahiya girava Qibrisê girtibû, lê di heman demê de pêgehek wê li ser axa Anatolyayê jî hebû: Antalya di navbera 1361 û 1373 de û Korîkos di navbera 1361 û 1448 de.

## Çavkanî

Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1192an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1489an de hilweşiyan

Kategorî:Monarşiyên berê yên li Asyayê
Kategorî:Monarşiyên berê yên li Ewropayê
Kategorî:Sedsala 13an li Kîprosê
Kategorî:Sedsala 14an li Kîprosê
Kategorî:Sedsala 15an li Kîprosê
Kategorî:Welatên giravî
Iva Hasperger

**Iva Hasperger** (jdb. 10ê adara 1977an li Zagreb) lîstikvaneke xirwat e ku li Amerîkayê dijî û dixebite. Ew ji bo fîlmên wek Dinoshark (2010), Rake (2014) und Three Days (2012) tê nasîn.

## Jiyana wê
Ivanna Hasperger di 10ê adara 1977an li Zagreba Xirwatistanê ku berê beşeke Yûgoslavyayê bû , ji dayîk bû. Dêûbavên wê herdû doktor in . Ji bilî zimanê îngilîzî, ew zimanê almanî jî baş dizane.

## Fîlmnîgarî (bijartî)

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Aktrîsên ji Zagrebê
Kategorî:Aktrîsên xirwat
Kategorî:Jinên xirwat
Ingrid Rouif

***Céline Bouchard*** ku bi navê **Ingrid Rouif** jî tê naskirin, lîstikvaneke fransî ye.

## Jiyana wê
Ingrid Rouif di dawiya salên 2000an de di fîlmên erotîk ên êvara yekşemê de li ser kanala M6ê yek ji lîstikvana dubare bû.

Wê di fîlma *[[Le Roi danse (fîlm)|Le Roi danse]]* de ligel Benoît Magimel lîst û rola Madame de Montespanê stend.

## Fîlmnîgarî
### Sînema
* 2000 : *[[Le Roi danse]]* de Gérard Corbiau

### Televîzyon
* 1999 : *[[Radio de charme]]*
* 2000 : *[[Granturismo]]*
* 2000 : *[[Les Pilules de l'amour]]*
* 2001 : *De si jolies sorcières*
* 2001 : *[[La Septième Porte (film, 2001)|La Septième Porte]]*
* 2003 : *[[Moi, Hector Berlioz]]*
* 2009 : *[[Père et Maire (film, 2009)|Père et Maire]]*
 
#### Pêşandanên televîzyonê
* *[[Plus belle la vie]]*
* *[[Groland]] *
* *[[Non, fallait pas l’inviter]]*
* *[[Fallait pas m’inviter]]*

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Aktrîsên fransî
Kategorî:Jinên fransî
Kategorî:Mirovên zindî
Pirtûkxaneya Brîtanyayê

**Pirtûkxaneya Brîtanyayê** (bi inglîzî **British Library** (**BL**) ) pirtûkxaneya neteweyî ya Keyaniya Yekbûyî ye. Pirtûkxane li Londonê ye û yek ji girîngtirîn pirtûkxaneyên lêkolîn û gerdûnî yên cîhanê ye. Ew yek ji mezintirîn pirtûkxaneyên cîhanê ye. Tê texmînkirin ku di navbera 170 û 200 mîlyon tiştên ji gelek welatan de hene. Wekî pirtûkxaneyek depoya qanûnî, Pirtûkxaneya Brîtanyayê kopiyên hemî pirtûkên ku li Keyaniya Yekbûyî û Îrlendayê hatine hilberandin, di nav de beşek mezin ji sernavên biyanî yên ku li Keyaniya Yekbûyî têne belav kirin, werdigire. Pirtûkxane saziyeke giştî ya ne-kargerî ye ku ji hêla Wezareta Çand, Medya û Werzişê ve tê piştgirî kirin.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1973an li Keyaniya Yekbûyî

Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên li Brîtanyayê
Kategorî:Pirtûkxaneyên ku di sala 1997an de hatine bi dawî kirin
Kategorî:Pirtûkxaneyên ku di sala 1973an de hatine damezrandin
Kategorî:Pirtûkxaneyên lêkolînê li Keyaniya Yekbûyî
Kategorî:Pirtûkxaneyên neteweyî
Taban Şoreş

**Taban Şoreş**, wekî **Taban Shoresh** jî tê naskirin (jdb. 1983), xebatkara alîkariyê ya brîtanî ya ku bi eslê xwe kurd e, çalakvana mafên jinan û damezrênerê rêxistina ne-qezenc: *[[The Lotus Flower]]* ye. Ew di heman demê de ji komkujiya Enfalê rizgar bûye.

## Çavkanî

Kategorî:Çalakvanên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1983
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Mirovên zindî
Lîstika Qiraliyeta Ûr

[thumb| Qutiya lîstikê ya ku ji bo lîstina Bill û Bîst Meydan hatî çêkirin (1635-1458 BZ)[Wêne:Bm-royalgame.jpg|çep|thumb| II. sargon Graffiti ya lîstikê li qesra 's, Muzexaneya Brîtanî, London, hat dîtin  |222x222px]] **Lîstika Keyaniya Urê**, bi navê din **Lîstika bîst çarçikî** an jî bi kurtî **Lîstika Urê**, di destpêka sedsala 3000 salê  de li Mezopotamyaya kevn de tê lîstin û lîsteka nêrînî ya stratejî yê li ser maseyê ye ku di navbera du lîstikvanan de hatiye lîstin. Ev lîstik li Rojhilata Navîn de di nav mirovên hemî erêncên civakî de meşhûr û şaşeyanên lîstikê her derê, ligel Mezopotamya li derveyê Mezopotamyayê jî hatiye dîtin. Dema ku meşhûrîya wê li dûrgehê bûye bilind, girîngiya ruhanî hatî bû dabeş kirin û tê diyarkirin ku bûyerên di lîstikê de berî derdikevin di binavberê paşerojêkê de nîşanê heye ku mîrozil lêdana an jî peyamên ji Xwedeyan an jî hebûnên din yên sererast ên neayîniyan têne bi xwe girtin.

Lîstika Urê heya demên Kevna Xirabî hatî bûye meşhûr û herî mixabin bi demekî ve dest pê kir ku ew bi yêekemîn formenên tavlaya muasir bûyî an jî ew cihe tavlayê da. Di encamê de, bi derveyî dema ku dadwerên Îsraêlê li koçê Hindistanê de dest bi koçberiyê kirin dema dehan 1950'an re bi mecalan her derê hate birin û ev gel berdewam kir ku jîrekê lîstikê ji bona wî lêzêdaye.

Lîstika Urê di Rojhilata Navîn de bûye meşhur û şaşeyan lîstikê hate dîtin li Îranê, Sûriyê, Mîsra, Libnanê, Sri Lanka, Qibris û Girît. Di gorên Tutankhamun de jî çar şaşeyên lîstik hatine dîtin ku gelekî bi lîstika keyên Urê re têne hevrîndin. Ev şaşeyan mecalan zar û pîvên lîstikê ji bo parastin û gelekî li dû re şaşeyên senetî hebûn. Bi vî awayî, hemû şaşe bi rêya yekê ji bo her du lîstikê dikare bûye lîstin û tenê pêwîst bû ku şaşe ji bo jor kirin.

Bi tevahî agahiyên nasnameyên lîstikê yên bi derveyî ne dirêj in, lîstik tê gotin ev nav bi pîvanê ku hatî dîtin jîyologê Brîtanî Leonard Woolley dema ku li Gorrê Padişahanê li Urê hate digotin. Kopyayên lîstikê ji wî demê ve tê mezrandin di nav cûdahîya arkeologan de yên din li Rojhilata Navîn de. Rêzên lîstikê yên Mîlâdê 2. sedsale de bişînovkar Itti-Marduk-balāṭu de hate pejirandin di têvên hilmaya Babilonî de. Li ser vê têv û şikla şaşeya lîstikê şêwirmendek British Museum Irving Finkel rêzên bingehîn yên lîstikê diyar kir dîsa çêkirin çawa lîstikê dikare bûye lîstin. Armanca lîstikê ew e ku rêwîtiya şaşeyê bibihîzîne û hemû şaşeyan xwe piştî berê ya hevalê xwe bibarîne. Wek tavla ya muasîr, lîstik tev li hevrikînî yên stratejî û şans dikeve.
 

## Çavkanî

# https://halktv.com.tr/dunya/mezopotamyanin-kayip-oyunu-4-bin-600-yillik-sirrin-hikayesi-707216h
# https://gorgondergisi.com/antikcagin-gizemli-ur-kraliyet-oyunu/
# https://usluoyunlaratolyesi.com/tr/urunler/ahsap-oyunlar/ur-kraliyet-oyunu

Kategorî:Sumer
Keyaniya Galîsyayê

**Keyaniya Galîsyayê** (bi galîsyayî *Reino de Galicia* an jî *Galiza*; bi spanî *Reino de Galicia*; bi portûgalî *Reino da Galiza*;bi latînî: *Galliciense Regnum*) keyaniyeke siyasî li başûrê rojavayê Ewropayê bû ku, di dema xwe ya herî baş de, tevahiya bakurê rojavayê Nîvgirava Îberî dagir kiribû. Keyanî di sala 409an de ji hêla keyê suewî *[[Hermerico]]* ve bi Braga wek paytextê ve hate damezrandin.Ew keyaniya yekem bû ku bi fermî katolîkî pejirand. Di sala 585an de, ew bû beşek ji Keyaniya Vîzîgotan. Di sedsala 8an de, Galîsya bû beşek ji Keyaniya xirîstiyanî ya Astûryayê ya ku nû hatibû damezrandin, ku paşê bû Keyaniya Leónê û bi demkî di bin desthilatdariya keyên xwe de serxwebûna xwe bi dest xist. Compostela di sedsala 11an de bû paytexta Galîsyayê, dema ku serxwebûna Portûgalê (1128) sînorê wê yê başûr diyar kir. Bi hatina keyê kastîlî Ferdinand III. Keyaniya Leónê di sala 1230an de, Galîsya ket bin kontrola taca Kastîlyayê.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên sedsala 10an li Portûgalê
Kategorî:Avabûnên 910an
Kategorî:Avabûnên 409an
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 910î de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1833an de hilweşiyan
Kategorî:Keyaniya Kastîlyayê
Kategorî:Keyaniyên berê
Kategorî:Portûgal di serdema navîn de
Kategorî:Welatên berê di dîroka Spanyayê de
Keyaniya Fransayê

**Keyaniya Fransayê** navê dîroknivîsî an têgînek giştî ye ji bo yekîneyên siyasî yên cihêreng ên Fransayê di serdema navîn û destpêka serdema nûjen de. Ew ji serdema navîn a bilind heta 1848an di dema hilweşandina wê de yek ji dewletên herî bi hêz li Ewropayê bû. Ew di heman demê de hêzek mêtingeh a destpêkê bû ku bi mêtingehên li Asya û Afrîkayê re bû, û ya herî mezin Nû Fransa li Amerîkaya Bakur li dora Golên Mezin bû.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên sedsala 9an li Fransayê
Kategorî:Avabûnên 843an
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 980î de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1814an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1815an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1792an de hilweşiyan
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1815an de hilweşiyan
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1848an de hilweşiyan
Kategorî:Fransa di serdema navîn de
Kategorî:Hezarsala 2an li Fransayê
Kategorî:Hezarsala 1ê li Fransayê
Kategorî:Împeratoriyên berê

Kategorî:Keyaniyên berê
Kategorî:Welatên berê di dîroka Fransayê de
Xanedana Hesen Xanî

**Xanedana Hesen Xanî** dûgelekî şiîtî-kurdî bû ku di navbera salên 1795 û 1820an di herêmên Kirmaşan heya Xaneqînê çaxekî kurt hikûm kir. Xanedan ji aliya Hesen Xanî hatiye avakirin ku ji êla Feyliyan ye. Dûgel di sala 1820an ji aliye Axa Mihammed Xan û tevgerên qacaran hatiye hilweşandin.

## Çavkanî

Kategorî:Dîroka Kurdistanê
Kategorî:Dûgelên kurd
Kategorî:Kurdên feylî
Kategorî:Xanedanên kurd
Ice Age (fîlm)

***Ice Age*** fîlmekî anîmasyonî yê di sala 2002ê de ji aliyê Chris Wedge ve hatiye hênandin. Tê de Ray Romano, John Leguizamo, Denis Leary, Goran Višnjić û Jack Black xwedî rolên sereke ne.

## Dûblajvanên fîlmê

* Ray Romano bi navê Manfred "Manny"
* John Leguizamo bi navê Sid
* Denis Leary bi navê Diego
* Goran Višnjić bi navê Soto
* Jack Black bi navê Zeke
* Cedric the Entertainer bi navê Carl
* Stephen Root bi navê Frank
* Diedrich Bader bi navê Oscar
* Alan Tudyk bi navê Lenny
* Jane Krakowski û Lorri Bagley bi navê Rachel û Jennifer
* Chris Wedge bi navê Scrat
* Tara Strong bi navê Roshan

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 
* 

Kategorî:Anîmasyon
Kategorî:Fîlmên amerîkî
Kategorî:Fîlmên 2002an
Lauren Hays

**Lauren Hays** (jdb. 21ê gulana 1968an li Fairfax, Vîrjînya,DYA,bi navê rastî *Laura Lynn Thorsen*) lîstikvan û pêşkêşvaneke amerîkî ye. Ew di bin bernavkê **Laura Lynn** de jî stranbêja Muzîka Countryê ye.

## Jiyana wê
Lauren Hays di sala 1992 de bi fîlma *Meatballs 4* dest bi kariyera xwe ya fîlman kir û heya sala 2003 di gelek fîlmên erotîkê de ji bo bazarên DVD û televîzyonê lîst. Ew di heman demê de çend caran di rolên piştgirî yên piçûktir de di rêzefîlmên televîzyonê de yên wekî *[[Silk Stalkings (rêzefîlm)|Silk Stalkings]]* an *[[Renegade (rêzefîlm)|Renegade]]* û her wiha di rolên sereke di rêrêzefîlmên erotîk *Hotel Erotica* û *Thrills* de hate dîtin.

Ew bi stranbêjê muzîka countryyê Lucas Hoge re zewicî ye û bi wî re performansê dike. Di sala 2006an de wê bi navê Laura Lynn bi muzîka xwe albûmek bi heman navî jî derxist.

## Fîlmnîgarî
* 1992 : *[[Meatballs 4]]* : Lauren
* 1992 : *[[Round Trip to Heaven]]* : la contestataire
* 1992 : *[[The Summoned]]* : Susan Dalton
* 1992, 1996: *Silk Stalkings* (rêzefîlm, 2 beş) : Crystal / Bev
* 1993 : *[[Alien Intruder]]* : Roni
* 1993 : *[[Ring of Fire II: Blood and Steel]]* : la mauvaise fille de la bande
* 1993 : *[[Mirror Images II]]* : Amanda
* 1993 : *[[Teasers]]* : Mystery
* 1993 : *[[California or Bust]]*
* 1994 : **'
* 1994 : ''[[The Great Bikini Off-Road Adventure]]'' : Lori Baker
* 1994 : ''[[Surf, Sand and Sex]]'' : l'hôtesse
* 1995 : ''[[Raw Adventures at Bikini Point]]''
* 1992-1996 : ''[[Silk Stalkings]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Crystal / Bev
* 1996 : ''[[Raven (film)|Raven]]'' : Brunette
* 1997 : ''[[Le Rebelle (série télévisée)|Renegade]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Michelle
* 1997 : ''[[Married with Children]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Susie
* 1997 : ''[[Hot Springs Hotel]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Dana
* 1997 : ''[[Heavenly Hooters]]''
* 1998 : ''[[Sex Files: Alien Erotica]]'' : Nancy
* 1998 : ''[[Beverly Hills Bordello]]'' (rêzefîlma televîzyonê)
* 1998 : ''[[Sex Files: Digital Sex]]'' : Janet
* 1998 : ''[[Rebecca's Secret]]'' (fîlma televîzyonê) : Gwen
* 1998 : ''Life of a Gigolo (La Vie d'un gigolo)'' : Danielle
* 1998 : ''[[Dangerous Invitation]]'' : Rita
* 1998 : ''[[Club Wild Side]]'' : Mia Richardson
* 1999 : ''[[Babewatch Biker Babes]]'' : l'hôte
* 1999 : ''[[Web of Seduction]]'' : Simone
* 1999 : ''[[Temptations (film)|Temptations]]'' : Beverly Halloway
* 1999 : ''[[Stripper Wives]]'' : Michelle
* 1999 : ''[[Crime & Passion]]'' : Maria Carrin
* 2001 : ''[[Thrills (série télévisée)|Thrills]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Felicia Reynolds
* 2001 : ''[[Passion Cove]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Grace
* 2001 : ''[[Bikini Bash]]''
* 2002 : ''[[Hotel Erotica]]'' (rêzefîlma televîzyonê) : Chloe
* 2002 : ''[[Pampered Peds]]''
* 2002 : ''[[Partners in Peril]]''
* 2002 : ''[[Trance : Susan]]''
* 2002 : ''[[Perfectly Legal : Taylor Price]]''
* 2002 : **'
* 2002 : *[[Bachelorette Party Exposed]]*
* 2003 : *[[Womb Raider : Cara Loft]]*
* 2003 : *[[Babewatch Girls on Girls]]*
* 2003-2013 : *[[Sexcetera]]* (rêzefîlma televîzyonê) : la reporter

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên amerîkî
Kategorî:Jinên amerîkî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Stranbêjên Countryê
Lîsteya şaredariyên Geliyê Aostayê

Li jêr lîsteya 74 şaredariyên (komun) Geliyê Aosta, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Geliyê Aostayê
Kategorî:Erdnîgariya Geliyê Aostayê
Kategorî:Lîsteyên şaredariyên Îtalyayê
Kategorî:Şaredariyên Geliyê Aostayê
Allein

**Allein** (bi arpîtanî: *Alèn*) komun û şaredariyeke li herêma Geliyê Aostayê ye ku li bakurê rojavayê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên Geliyê Aostayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Geliyê Aostayê
Kategorî:Şaredariyên Geliyê Aostayê
Mia Zottoli

**Mia Zottoli** (jdb 6ê nîsana 1968an li Boston, Massachusetts, DYA) lîstikvaneke amerîkî ye .

## Jiyana wê
Mia Zottoli di 6ê nîsana 1968an de li Boston, Massachusetts , DYAyê ji dayik bû.Ew bi lîstikvan Thomas Haden Church re dergistî bû. Keçek wan heye, Cody ku di sala 2004an de ji dayîk bû, lê ew qet nezewicîn û ji hingê ve ji hev veqetiyan. Wê ji zanîngehê mezûn bû û li wir di sêwirana grafîkê de mezûn bû.

## Fîlmnîgarî
* Auditions from Beyond (1999)
* Shandra: The Jungle Girl (1999)
* Dungeon of Desire (1999)
* Playboy: Girlfriends 2 (1999)
* Profiler (1999) 1 beş
* Hot Club California (1999)
* Animal Attraction: Carnal Desires (1999)
* Diary of Lust (2000)
* Kama Sutra (2000) 2 beş
* Sex Files:Sexually Bewitched (2000)
* Sex Files: Alien Erotica II (2000)
* The Voyeur (2000) 1 beş
* Sex Files: Sexual Matrix (2000)
* Indecent Disclosure (2000)
* Hollywood Sins (2000)
Fast Lane to Vegas (2000)
* Emmanuelle 2000: Being Emmanuelle (2000)
* Forbidden Highway (2001)
* Platinum Blonde (2001)
* Scandal: Sex@students.edu (2001)
* Boston Public (2001) 1 beş
* Thrills (2001) 1 beş
* Love Goddesses of the World (2001) ? beş
* Sinful Temptations (2001)
* 7 Lives Xposed (2001) 3 beş
* Animal Attraction III (2001)
* Sex Court: The Movie (2001)
* Personals II: CasualSex.com (2001)
* Intimate Touch (2001)
* Emmanuelle 2001: Emmanuelle's Sensual Pleasures (2001)
* Madame Hollywood (2002)
* Sexy Urban Legends (2002) 1 beş
* Beauty Betrayed (2002)
* Playboy: Wet & Wild Live! (2002)
* Embrace the Darkness 3 (2002)
* Naked Betrayal (2002)
* Thirteen Erotic Ghosts (2002)
* Staying on Top (2002)
* Slaughter Studios (2002)
* Rolling Kansas (2003)
* All for Lust (2003)
* Hatchetman (2003)
* The Mummy's Kiss (2003)
* Visions of Passion (2003)
Bad Bizness (2003)
Thunderdome (2003)
* Sexual Curiosity 2: Secret Sins (2003)
* Insatiable Desires (2003)
* Blind Passion (2004)
* My Best Friend's Wife (2005)
* Pro Football Cheerleaders Exposed (2006)
* Survival of the Nude Reality Girls (2007)
* Blood Scarab (2008)

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Aktrîsên amerîkî
Kategorî:Jinên amerîkî
Kategorî:Mirovên zindî
Komara Saint-Maloyê

**Komara Saint-Maloyê** di dîroka Saint-Maloyê de serdemek kurt e, di dema ku ev bajar dewletokek bû. Serxwebûn di 11ê adara 1590an de, ji ber vedîtinên mezin û şerên navxweyî yên ku hêza navendî pir lawaz kir, di demek dewlemendiyek mezin de ji taca Fransayê hate ragihandin.Ev serxwebûn heta sala 1594 dom kir. Dibe ku em deyndarê vê komarê ye ku dirûşma nefermî ya bajêr: "Ni Français, ni Breton, Malouin suis" (Ne fransî ne bretonî, Malouin suis) û ya herî berbelav, li gorî rêberên rêwîtiyê yên nûjen: "Malouin d'abord , Breton ensuite ... et Français s'il en reste" (Pêşî Malouin, paşê Bretonî ... û Fransî heke tiştek hebe).

## Çavkanî

Kategorî:Dewletok
Kategorî:Dîroka Saint-Maloyê
Lîsteya şaredariyên metropola Bariyê

Li jêr lîsteya 41 şaredariyên (komun) Bajarê Metropol a Bari, Puglia, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Lîsteyên şaredariyên Îtalyayê
Acquaviva delle Fonti

**Acquaviva delle Fonti** (bi barezî: *Iacquavìve* [jakːwaˈviːvə]) komun û şaredariyeke bajarê metropola Barî ya li herêma Pugliayê ye ku li başûrê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên metropola Bariyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê
Kategorî:Şaredariyên Metropola Bariyê
Besyan

**Besyan** (azerî: Püsyan eli) navê eşîreke kurdan e. Eşîra besyan a ku navê wê di hin çavkaniyan de wekê besyan, pisyan anku pisiyan jî derbas dibe, gore Şeref Xan yek ji eşîrên Silvî bûye. Hin eşîrên Silivî (Silêmanî) yên ku eslê xwe ji devera Farqînê bûne, di sedsala 17mîn de koçbere serhedê, hêla Bazîdê bûne. Besyan li vir roleke mezin di damezrandina mîrgeha Bazîdê de lîstene. Heya çawa tê xuyan mîrên Bazîdê, wek avakêrê Qesra bi navê xwe Îshak Paşa jî ji vê ezbetê bûye. Piştre di dema Şah Ebas I. kesen ji wê eşîrê derbasê erdê Azerbeycanê dibin û heya niha jî li Qerebaxê û Naxçîwanê dijîn. Dîsa li Anadoliyê, li Qirşehîrê jî eşîreke kurdan bi navê pisyan heye, dibe ku ev jî bigîhin vê eşîra kurdan a dîrokî.

## Çavkanî

Kategorî:Eşîr
Kîmopoliya

**Kîmopoliya** ( yewnanî: Κυμοπόλεια) di mîtolojiya yewnanî de keçeke Posîdonê ye. Wateya navê wê tinazker e. Di derheqê wê de tenê yek agahiyek heye. Di Teogonîayê de dibêje ku bavê wê, wê daye devê bi sed dest Briareosê.

## Çavkanî

Kategorî:Mîtolojiya yewnanî
Kategorî:Zarokên Posîdon
Airalo

**Airalo** bazareke eSIM e. Ev eSIM'an ji bo zêdetirî 200 welat û navçeyî li çaraliyê cîhanê ji rêwiyan ra dabîn dike û destragihîştina înternetê ya bilez li derveyî welêt dide wan. Ji 31ê Adara 2024an va, sepana Airalo'yê zêdetirî 10 miliyon bikarênerên xwe heye û li App Store û Google Play Store da bi 53 zimanan li ber dest e.

## Dîrok
Airalo startup-eke bicihbûyî li Dewletên Yekbûyî ye ku sala 2019an ji aliyê Abraham Burak û Bahadir Ozdemîr va hatiye damezirandin. Armanca wan destragihîştina rêwiyan bo girêdana bilez, guncanbiha û cîhanî bi rêya teknolojiya eSIM'ê ye.

Abraham û Bahadir karsazên koçeriya dîjîtal in ku sînordariyên girêdayîbûna di rêwîtiyê da ji nêzik va tecrube kirine. Teknolojiya eSIM'ê derfetek ji bo pêşkêşkirina dewsgireke guncanbiha û destragihîştî ji bo rêwiyan dabîn kir.

Di sala 2019an da, Airalo'yê 1.9 miliyon dolar bûceya toxim ji Antler û Sequoia Capital dabînikirina darayî ya toximê Surge yê Hindê ji hêla darayî va dabîn kir. Di sala 2021ê da, 5 miliyon dolar sermaye di Series A da bi dest xist. Û di sala 2023an da, 60 miliyon dolar di dora darayî ya Series B da. e& Capital, baskê sermayeguzariyê yê e& (ku zêdetir wek Etisalat hilgira bicihbûyî li Imaratê dihê naskirin), bi beşdariya startupa ‘generator’ giraniya sermayeguzariya xwe da ser Antler Elevate, Liberty Global, Rakuten Capital, Singtel Innov8, Surge (sindoqa seretayî ku ji aliyê Peak XV ji hêla darayîyê va dihê dabînkirin, ku pêştir wek, Sequoia Capital India û SEA dihat naskirin), Orange, T Capital (baskê sermayeguzariyê yê Deutsche Telecom), KPN Ventures, Telefónica Ventures û I2BF Global Ventures'ê.

## Çavkanî

Kategorî:Telekomunîkasyon
Chardonnay

**Chardonnay** () cureyekî tiriyê kesk e ku di çêkirina şeraba spî de tê bikaranîn. Koka wî herêma Burgonyayê li rojhilatê Fransayê ye lê îro li gelek cihan tê çandin.

## Galerî

Blanc de blanc grand Cru champagne.jpg|Şampanya Blanc des Blanc ji tiriyên Chardonnay tê çêkirin.



## Çavkanî

Kategorî:Tirî
Francesca Fialdini

**Francesca Fialdini** (jdb. 11ê çiriya pêşîn a 1979an li Massa,Îtalya) rojnamevan, pêşkêşvana televîzyon û radyoya îtalî ye.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1979
Kategorî:Kesên ji Massayê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Rojnamevanên îtalî yên jin
Abşeron

**Abşeron** yek ji 66 navçeyên (rayonên) dewleta Azerbaycanê ye. Ev navçe li rojhelatê Azerbaycanê ye û paytexta wê bajarê Xirdalan e.

## '''Nav'''
Navê navçeyê bi kurdî tê wateya av + şoran.

Kategorî:Navçeyên Azerbaycanê
Mîxaêl Pselos

**Mîxaêl Pselos** (yewnanî: Μιχαήλ Ψελλός, *Mikhaēl Psellos*), dîroknas, nivîskar û rewşenbîrekî Împeratoriya Bîzansê bû. Ew şêwirmendiya çend împerator jî kiriye.

## Jiyan û xebatên wî

Di sala 1018  da li Kostantînopolîsa paytexta Bîzansê hate dinê. Çaxê zayinê dê û bavên wî yên arîstokrat navê Kostantînê dane wî. Lê belê paşê wî navê guhert kir Mîxaêl. Çaxê navê xwe guhert beşdarî keşîşxaneya navîn bibû.

Hêj biçûkatiyê xwe de gelek xwendevanekî jêhatî bû. Di destpêkê da nivîsyarê dadger bû, demekî kurt de di nava burokrasiyê da gihîşte astekê bilind. Ew wek rûsipiyeke qesrê di gelek beşan de berhemên taybet nivîsand. Di beşên hiqûqê, tibê, felsefeyê û teolojîyê de pirtûkan nivîsand.

## Çavkanî

Kategorî:Bîzansî
Kategorî:Jidayikbûn 1010î
Kategorî:Mirin sedsala 11an
Andrew Tate

**Emory Andrew Tate III** (jdb. 1ê berfanbara 1986an) karsaz û kîkbokserekî berê yê amerîkî-brîtanî ye. Ew bi nerînên xwe yên dijraber bi taybetî li ser medyaya civakî bi nav û deng bûye. Ji ber vê yekê di heman demê aligir û dijberên wî pirbûne.

#### Jiyana Pêşîn û Pîşe
Andrew Tate li Washington, D.C., Amerîka, ji dayik bûye û li Luton, England mezin bûye. Ew kurê kişiksazê navdar Emory Andrew Tate Jr ye û di nav malbatekî de mezin bûye ku wî hem ji Amerîkayê û hem jî di Brîtanya bandor bi bandor bûye. Andrew Tate di kîkboksê 4 caran bûye şampiyonê cîhanê. Birayê wî Tristan Tate e.

#### Karsazî
Piştî karê xwe ya wekî kickboxer Tate berê xwe da karsaiyê. Tate gelek kompanyayên cûda avakriye, di nav wan de yên bazarkariya online jî. Yek ji yên herî girîng û bi nav **Hustler's University** ye. Hustler's University platformek online e kû dersan li ser bazirganiyê, darayî û avakirina şexsiyeteke xurt dide.

**Çalakiyên li ser medyaya sosyal**

Andrew Tate bi arandina xwe li ser babetên mîna rola jin û mêr, têkiliya di navbera jîn û mêr de û li ser siyasetê bi nav bûye. Ji bo vê yeke li ser gelek platformên medyaya civakî hatiye astengkirin.

**Jiyana taybet**

Tate xwe bi jiyaneke luks nişan dide, ku yek jê gelek mal û milk û bi taybetî tirimpêlên giranbuha li seranserî cîhanê hene. erovajî rexne li ser provokasonan û astengkirinê gelek xortên ciwan li welatên rojava wî wekê emsalî ji xwe re dibînin.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1986
Kategorî:Karsazên ji Şîkagoyê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Misilmanên brîtanî
Kategorî:Werzişvanên ji Şîkagoyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Barletta-Andria-Trani

Li jêr lîsteya 10 şaredariyên (komun) parêzgeha Barletta-Andria-Trani, Apulia, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê
Barletta-Andria-Trani
Andria (Îtalya)

**Andria ** komun û şaredariyeke parêzgeha Barletta-Andria-Tran a li herêma Pugliayê ye ku li başûrê Îtalyayê cih digire.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Barletta-Andria-Trani
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Barletta-Andria-Tran
Lîsteya şaredariyên li parêzgeha Brindisiyê

Li jêr lîsteya 20 şaredariyên (komun) li parêzgeha Brindisi, Pulia, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê
Brindisiyê
RCN Televisión

thumb
**RCN Televisión**, toreke televîzyonê ya Kolombiyayê ye ku xwediyê wê Organización Ardila Lülle e. Ew di sala 1967 de hate damezrandin.

## Girêdanên derve
* Malpera fermî

Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî
Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Kolombiyayê
Lîsteya şaredariyên li parêzgeha Foggia

Li jêr lîsteya 61 şaredariyên (komun) parêzgeha Foggia, Puglia, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê
Foggia
Alberona

**Alberona** (bi zaravayê pugliezî: *Areveròne*) komun û şaredariyeke parêzgeha Foggia ya li herêma Pugliayê ye ku li başûrê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên li parêzgeha Foggia
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Foggiayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Lecceyê

Li jêr 97 şaredariyên (komun) parêzgeha Lecce, Apulia, Îtalyayê hatiye nivîsandin.

## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê
Kategorî:Lîsteyên şaredariyên Îtalyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Lecceyê
Dadistan (kovar)

***Dadistan*** kovareke hiqûqî ya çarmehane ye.
Hejmara pêşîn a Dadistanê di 2022an de belav bû. Hejmara yekem bi dosyeyeke bi sernavê "Destpêka Hiqûqê" derket pêşberî xwendevanan.

## Nasnava Kovarê
**Xwediyê Îmtiyazê:**Sabri ÇATIKKAŞ, **Edîtor:**Şêxo FÎLÎK, **Lijneya Weşanê:** Sezgin Dinç, Cemîl Çelîk,Rênas Xendekî, Şêxo Fîlîk, Hüseyin İnal
## Hejmarên Kovarê
### Hejmara 1em
2022, Kanûna Paşîn, Sibat, Adar, Nîsan
### Hejmara 2em
2022, îlon, Çirîya Pêşîn, Çirîya Paşîn, Kanûna Pêşîn
Dosye: Hiqûqa Romayê

## Girêdanên derve
*Hesabê X (Twitter) ya Dadistanê
*Kanala Youtubeê ya Dadistanê

## Çavkanî
* Dadistan, Hejmar:1 2022

Kategorî:Kovarên kurdî
Hevbendiya ji bo Rizgarkirina Şaristaniyê

**Hevbendiya ji bo Rizgarkirina Şaristaniyê** (bi inglîzî: *Alliance to Rescue Civilization*) rêxistinek e ku ji bo damezrandina "hilgirtiyek" li derveyî Dinyayê ya şaristaniya mirovî ye.

Ev sazî, an koma saziyan, dê ji nûvekirina Dinyayê, piştî felaketeke li seranserê cîhanê an şerek cîhanî, re xizmet bike. Armanca vê dîskê, şaristaniyê mirovî him di warê zanistî û him jî di warê huner biparêze.

Rêxistin niha daxwaz dike ku li şûna plana NASAyê ku heta sala 2024an vegere wir, li ser Heyvê sazgehek bi vî rengî ya "hilgirtiye" were çêkirin

Mîsyona Hevbendiya ji bo Rizgarkirina Şaristaniyê di heman demê de piştgiriya Buzz Aldrin, duyemîn mirovê ku li ser Heyvê dimeşe, kişandiye, ku naha pir wextê xwe dide ramana kolonîzasyona Marsî

## Çavkanî

## Têkiliyên derve
* Hevpeymanîya Rizgarkirina Sivîlî - Çaremeke Rêxistinî - Arşîva înternetê
* Hevpeymanî bo rizgarkirina şaristaniyê, Ad Astra, 1999
*
Feryal Demirci Clark

**Feryal Demirci Clark** (jdb. 6 kanûna paşîn 1979, li Meletî, Bakurê Kurdistanê, Tirkiyê) siyasetmedareke brîtanî ku bi eslê xwe kurda elewî ye. Clark endama Partiya Karkeran a Brîtanyayê (*British Labour Party*) ye û di sala 2019an de bû parlamentera ji bo Enfield North.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1979
Kategorî:Kurdên elewî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên brîtanî
Kategorî:Siyasetmedarên kurd
Keyaniya Bavyerayê

**Keyaniya Bavyerayê** (bi almanî : *Königreich Bayern* , bi bavyerî *Kinereich Bayern*) dewletek li Ewropaya Navendî bû. Ew dewleta Bavyerayê di dema serweriya keyên Bavyerayê di navbera salên 1806an û 1918an de destnîşan dike. Jêdera keyaniyê peymana bavyerî-fransî ya Brnoyê ji 10-12-ê kanûna pêşîn, 1805an û di Aştiya Pressburgê de di 26ê kanûna pêşîn, 1805an de di navbeyna damezrînerên împeratorê Fransayê Napoleon Bonaparte û împeratorê romayî--lman û awistirî Franz II./I. de bû , ji ber ku Awistirya niha neçar ma ku kontiya Tîrolê û Vorarlbergê bide Bavyerayê. Di 1ê kanûna paşîn a 1806an de, elektor Maximilian IV li Munîhê wekî Key Maximilian I Joseph hate ragihandin.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1806an li Ewropayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1806an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1918an de hilweşiyan
Kategorî:Dîroka Bavyerayê

Kategorî:Keyaniyên berê
Arezzo

**Arezzo** komun û bajareke parêzgeha Arezzo ya li herêma Toskanayê ye ku li Îtalyaya navendî ye. Bajêr di heman demê de navenda parêzgeha Arezzoyê ye.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Arezzoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Arezzoyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Arezzoyê

Li jêr lîsteya 39 şaredariyên (komun) parêzgeha Arezzo, Toscana, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Arezzoyê
Castelfranco di Sopra

**Castelfranco di Sopra** komun û şaredariyeke parêzgeha Arezzo ya li herêma Toskanayê ye ku li Îtalyaya navendî ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Arezzoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Avabûnên sedsala 13an li Îtalyayê
Kategorî:Avabûnên 1299an li Ewropayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Arezzoyê
Shahab Vali

**Şehab Vali**, anku **Shahab Vali**, lêkoler, dîroknas, nivîskar û akademisyenekî kurd e. Wî bi piranî li ser mîtolojî û baweriyên kevnar lêkolîn kirine û nivîsîne.

## Jiyana Wî
Di sala 1973an de li Îranê jî dayîk bûye. Di sala 2001ê perwerdeya xwe ya lîsansê, di Tarîxa Dîn û Tesewifê da li Tehranê qedandiye. Di sala 2003an de mastera xwe li ser *Destxetên Yarsanan* di beşa Ziman û Nasnameyên Kulturî ya Zanîngeha Lyon-Jean Moulin ya Fransayê de temam kiriye.
Ji sala 2013yan vir ve li Zanîngeha Mêrdînê di beşa Çand û Zimanê Kurdî da wekî mamoste dixebite. Heman demê de li ser Botan timesê nivîskariyê dike.

## Berhemên wî
* Les Yârsâns : Aspects Mythologiques – Aspects Doctrinaux, Editions Universitaires Européennes, Février, 2011.

* Osmanlı Devleti ve Kürtler, (Editör), Kitap yayınevi, 2018 (bi tirkî)

* Kurdên Yarsan, Dîrok û Mîtolojî, ( wer. Sevda Orak Reşitoğlu - ji Zimanê fransî hatiye wergerandin). Weşanên Avesta 2018

* Mem û Zîna Hewramî, Nûbihar, 2020. (ligel Cumhur Ölmez)

* Şahnameya Kurdî Rustemê Zal û Heft Xana Wî, Weşanên Avesta, 2021.

* Mîtos û Edebiyat, Bikaranîna Mîtosên Kurdo-Îranî di Edebiyata Kurdî de, Nûbihar - 2023.(Amadekarî ligel Kenan Subaşı)

* Perîşanname, Weşanên Avesta, 2023 (ligel Erol Şaybak)

## Çavkanî
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Ascoli Picenoyê

Li jêr lîsteya 33 şaredariyên (komun) parêzgeha Ascoli Piceno, Marche, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Markeyê
Ascoli Picenoyê
Kategorî:Şaredariyên Marcheyê
Acquasanta Terme

**Acquasanta Terme** komun û şaredariyeke parêzgeha Ascoli Piceno ya li herêma Markeyê ye ku li Îtalyaya navendî ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Ascoli Picenoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Markeyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Ascoli Picenoyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Astiyê

Li jêr lîsteya 118 şaredariyên (komun) parêzgeha Asti, Piedmont, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Astiyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Astiyê
Kategorî:Şaredariyên Piemontê
Agliano Terme

**Agliano Terme** (bi zimanê piemontezî: *Ajan*) komun û şaredariyeke parêzgeha Astî ya li herêma Piemontê ye ku li bakurê rojavayê Îtalyayê ye.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Astiyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Piemontê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Astiyê
Keyaniya Pontosê

**Keyaniya Pontosê** li perava başûrê deryaya reş bû.Ew ji hêla Mithridates I Ktistes BZ di sedsala 3an de hate damezrandin û heya sedsala 1ê berî zayînê hebû. Keyanî di bin serweriya Mîthrîdates VI de gihîşt asta xwe ya herî mezin, yê ku Kapadokya, Bîtynya, Galatya, Kolxîs, Împeratoriya parêzgeha Roma ya Asyayê û Keyaniya Bosporayê kontrol dikir. Piştî şerekî demdirêj di navbera Împeratoriya Romayê û Pontosê de, keyanî di dawiyê de bi qismî di nav Împeratoriya Romayê de hate girêdan û li wir wekî parêzgeha Bîtînya û Pontus hebûna xwe domand. Beşa rojhilatê Pontosê wekî keyaniya xerîdar a Romayê hebûna xwe domand heya ku di bin Nero de hate hilweşandin.

## Çavkanî

Kategorî:Anatolyaya klasîk
Kategorî:Avabûnên sedsala 3an b.z.
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di sedsala 1ê de hilweşiyan
Kategorî:Hilweşînên 62an
Kategorî:Împeratoriya Hexamenişî

Kategorî:Keyaniyên berê
Kategorî:Zerdeştî
Kategorî:281 b.z.
Zimanê emîlyanî-romanyolî

**Zimanê emîlyanî-romanyolî** (bi zimanê emîlyanî-romanyolî: *langua emiglièna-rumagnôla*), zimanekî galoîtalî ye ku li Îtalya û San Marînoyê tê xeberdan.

## Mijarên têkildar
* Zimanê emîlyanî
* Zimanê romanyolî

## Çavkanî

Kategorî:Zimanên galoîtalî
Kategorî:Zimanên romanî
Kategorî:Zimanên Îtalyayê
Kategorî:Zimanên San Marîno
Zimanê lîgûrî

**Zimanê lîgurî**, zimanekî galoîtalî ye ku li Îtalya, Fransa û Monakoyê tê xeberdan.

## Çavkanî

Kategorî:Zimanên galoîtalî
Kategorî:Zimanên romanî
Kategorî:Zimanên Arjentînê
Kategorî:Zimanên Fransayê
Kategorî:Zimanên Îtalyayê
Kategorî:Zimanên Monakoyê
Kategorî:Zimanên Sardînyayê
Zimanê piemontezî

**Zimanê piemontezî** yan jî **zimanê piemontî**, zimanekî galoîtalî ye ku li Îtalyayê tê xeberdan.

## Çavkanî

Kategorî:Zimanên galoîtalî
Kategorî:Zimanên romanî
Zimanê venetî

**Zimanê venetî**, zimanekî galloîtalî ye ku bi taybetî li Îtalyayê tê xeberdan.

## Zaravayên venetî
* Çîpîlo
* Fiumanî
* Talyanî
* Triestînî

## Çavkanî

Kategorî:Zimanên galoîtalî
Kategorî:Zimanên romanî
Kategorî:Zimanên Arjentînê
Kategorî:Zimanên Brezîlê
Kategorî:Zimanên Îtalyayê
Kategorî:Zimanên Meksîkê
Kategorî:Zimanên Montenegroyê
Kategorî:Zimanên Romanyayê
Kategorî:Zimanên Slovenyayê
Kategorî:Zimanên Xirwatistanê
Patricia Acevedo

**María del Socorro Patricia de la Campa Medina Acevedo del Limón** (19'ê avrêl 1959an li Meksîko) lîstikvan, bireveber û dûblajkerek Meksîkî ye. Ew bi taybetî bi dengê xwe di gelek filmkertonan mîna Sailor Moon û Simpsons navdar e.

Kategorî:Aktrîsên meksîkî
Alpha Acosta

**Ana Alpha Christina Acosta Lucas** lîstikvaneke Meksîkî ye. Ew bi taybetî di rêzêfilman dilîze.

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên meksîkî
Kategorî:Jinên meksîkî
Donald Davidson

**Herbert**  <span data-ve-ignore="true"><span class="mw-content-ltr" data-ve-ignore="true" lang="en">Davidson</span></span>
تصنيف:مقالات تحوي نصا بالإنجليزية
( 6 Adar 1917 - 30 Tebax, 2003) fîlozofek Amerîkî bû ku ji 1981 heta 2003 li Zanîngeha California, Berkeley wekî Profesorê Felsefeyê xebitî piştî ku li Zanîngeha Stanford, Zanîngeha Rockefeller, Zanîngeha Princeton, û Zanîngehê postên hînkirina bingehîn girt. ya Chicago .. Berhemên wî ji salên 1960î û pê ve di gelek warên felsefeyê de bi taybetî di felsefeya hiş, felsefeya ziman û teoriya kiryarê de bi bandor bûn. Her çend bi piranî di forma kurte gotarên ku bi eşkere xwe dispêrin ti teoriyek bilindtir hatine weşandin jî, xebata wî ji ber metodên xwe yên ku karakterek xurt bi xwe re yek dike tê zanîn, û ramanên li ser hejmareke mezin ji pirsgirêkên xuya ne girêdayî û ji bo sentezkirina xebata hejmareke mezin ji fîlozofên din, di nav de Arîstoteles, Kant, Wittgenstein, B. Frank Ramsay, Water Vapor Quine, û J. M. yek. Inscope. .

Kategorî:Jidayikbûn 1917
Kategorî:Mirin 2003
Perestgeha Artemîsê ya Efesosê

thumb|rast|Teswîra Perestgeha Artemîsê ya Efesosê
**Perestgeha Artemîsê ya Efesosê** an go **Perestgeha Artemîsê** avahiyeke di nav Heft nuwazeyên cîhanê yekî bû. Di dema kevnar de li bajarê Efesosê (Îzmîra îroyîn), hatibû avakirin. Ev avahî cîhanê de di nav perestgehên xwedawend Artemîsê ya herî girîng bû. Ji xwe dihat bawerkirin ku Artemîs parêzvanê bajarê Efesosê ye.

Dihat zanîn ku Perestgeha Artemîsê ew qas mezin bû ku perestgehên din yên Yewnanistana kevnare hingê nîvê wê bûn. Ev perestgeh 127 stûnan pêk dihat. Di nav perestgehê peykerekî mezin yên xwedawendê hebû.

Di sala B. Z 550ê çêkirina perestgehê dest pê kiriye. Perestgeh B. Z. sedsala 4em de hate şewitandin. Lê paşê disa hat avakirin û heya sala P. Z. 267ê da dagirkirina Gotan li ser peya ma. Piştî wêrankirina Gotan dîsa hat avakirin vê carê ji hêla Xiristiyanan hat xerakirin.  Niha ji xeynî stûnan ti tişt ji perestgehê nemaye.

## Çavkanî

Kategorî:Amazon (mîtolojî)
Kategorî:Efesos
Kategorî:Heft nuwazeyên cîhanê
Anastasia Acosta

**Anastasia Magdalena Acosta Loría** (jdb. 18 çiriya pêşîn 1974, li San José, Kosta Rîka) lîstikvan û modeleke meksîkî ye.

## Fîlmografî

### Şano

* *Quiero pero no puedo* (Teatro Insurgentes)
* *El show de la escuelita* (Teatro blanquita)
* *Busco al hombre de mi vida, marido ya tuve* (Teatro Arlequín/Teatro Ofelia)

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên meksîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1975
Kategorî:Jinên meksîkî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên meksîkî yên jin
Zaravayê fiumanî

**Zaravayê fiumanî**, zaravayekî zimanê venetî ye ku li Xirwatistanê, li bajarê Rijekayê tê xeberdan.

## Çavkanî

Kategorî:Zimanên galoîtalî
Kategorî:Zimanên romanî
Kategorî:Zimanên Xirwatistanê
Kategorî:Zimanê venetî
Zaravayê talianî

**Zaravayê talianî** yan **zaravayê talyanî** yan jî **venetiya brezîlî**, zaravayekî zimanê venetî ye ku li Brezîlê tê xeberdan.

## Çavkanî

Kategorî:Zimanên galoîtalî
Kategorî:Zimanên romanî
Kategorî:Zimanên Brezîlê
Kategorî:Zimanê venetî