open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carthago delenda est

[thumb|Bermayiyên dîrokî yên [Qertacê]]
**Ceterum autem censeo Carthaginem esse delendam** ("Hê jî, ez dibînim ku Qertac divê bê hilweşandin") gelek caran wek **Carthago delenda est** yan **Ceterum censeo** tê kurtkirin, hevoka latînî ye, ji aliyê Katoyê Mezin ve hatiye gotin, siyasetvanekî Komara Romê. Hevok ji nîqaşên ku li Senatoya Romî rû da peyda bû berî Şerê Pûnîk ê Sêyem di navbera Rom û Qertacê de, tê gotin ku Kato ew wek encama hemû axaftinên wî bi kar aniye da ku bavêje şerê derkeve.

## Çavkanî

Kategorî:Kato
Reddit

**Reddit** malpereke berhevoka nûçeyên civakî, nirxandina naverokên înternetê, û nîqaşê ya amerîkî ye.

Endamên tomarkirî dikarin naverokên wan bispêrînin malperê wek lînk, nivîs, û wêneyan ku endamên din dengê xwe didin ê erênî yan neyînî. Şandî li gorî mijarê di desteyên ku ji aliyê bikarhênerên tên çêkirin de tên rêzkirin, ji wan desteyan re "subreddit" tê gotin, tê de mijarên cûr bi cûr, wek nûçe, siyaset, werziş, zanist, fîlm, lîstikên vîdyoyê, muzîk, pirtûk, saxlemî, lênan, heywanên malê, û parvekirina wêneyan hene.

Reddit ji aliyê hevalên odeyê yên Zanîngeha Vîrjînya Steve Huffman û Alexis Ohanian ve di 2005an de hate damezrandin.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 2005an
Kategorî:Medyaya civakî
Kategorî:Nivîsbariyên androîdê

Kategorî:Şirketên di Borsaya New Yorkê de tên lîstekirin
Barîkayî

**Barîkayî** () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.

## Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 123 kes (34 malbat) bûn.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Serdeştê
Îslamnasî

**Îslamnasî** lêkolîna zanistî ya li ser ola Îslamê û çand û civakên ku Islam di rabirdû û îro de teşe girtiye ye.

## Çavkanî


Kategorî:Lêkolînên Asyayê
Osmannasî

**Osmannasî** şaxeke rojhilatnasiyê ye û zanista dîrok û çanda Împeratoriya Osmanî vedibêje. Ji ber çêbûna Dewleta Osmanî, Osmannasî mijarên Îslamnasî û Tirknasî, lê her wiha Erebnasî, Irannasî, Bîzansnasî û dîroka Ewropaya başûr-rojhilat digire dest.

## Pêşketina Osmannasiyê
Di serdema nûjen a destpêkê de, bi taybetî wergêr û dîplomat bi ziman, çand û dîroka Osmaniyan re mijûl bûn.Joseph von Hammer-Purgstall-ê awistirî (1774–1856) wekî damezrînerê rastîn ê Osmannasiya zanistî tête hesibandin. Nexasim ji ber dîroka xwe ya deh bergan a Împeratoriya Osmanî û têkiliyên berbiçav ên di navbera Monarşiya Habsburgî û Stembolê de, zanyarên almanîaxêv di Osmannasî de heya 1950an deng dan.

## Lîsteya Osmannasiyan

* Ömer Faruk Akün (1926–2016)
* Ahmet Refik Altınay (1881–1937)
* Franz Babinger (1891–1967)
* Patrick Balfour, 3. Baron Kinross (1904–1976)
* Mehmet Bayrak (jdb. 1948)
* Dmitri Nikolajewitsch Boguslawski
* Dimitrie Cantemir (1673–1723)
* Murat Çağlayan (jdb. 1974)
* Herbert W. Duda (1900–1975)
* Suraiya Faroqhi (jdb. 1941)
* Caroline Finkel
* Elias John Wilkinson Gibb (1857–1901)
* Tayyib Gökbilgin
* Joseph von Hammer-Purgstall (1774–1856)
* Markus Koller
* Halil İnalcık (1916–2016)
* Nicolae Iorga (1871–1940)
* Machiel Kiel (jdb. 1938)
* Hans-Joachim Kißling (1912–1985)
* Friedrich Kraelitz (1876–1932)
* Klaus Kreiser (jdb. 1945)
* Ahatanhel Krymskyj (1871–1942)
* Stanley Lane-Poole (1854–1931)
* Josef Matuz (1925–1992)
* Michail Serafimowitsch Meyer
* Johann Heinrich Mordtmann (1852–1932)
* Raoul Motika (jdb. 1961)
* Wera Mutaftschiewa (1929–2009)
* Boris Nedkow
* Christoph K. Neumann (jdb. 1962)
* Ignatius Mouradgea dOhsson (1740–1807)
* İlber Ortaylı (jdb. 1947)
* Julius Heinrich Petermann (1801–1876)
* Donald Quataert (1941–2011)
* Hellmut Ritter (1892–1971)
* Witali Iwanowitsch Scheremet
* Stanford Shaw (1930–2006)
* Franz Taeschner (1888–1967)
* Maria Todorova (jdb. 1949)
* Rudolf Tschudi (1884–1960)
* Gilles Veinstein (1945–2013)
* Paul Wittek (1894–1978)
* Elizabeth Zachariadou (1931–2018)
* Erik-Jan Zürcher (jdb. 1953)
* Pjotr Zwetkow

## Her wiha binêre

* Zimanê osmanî
* Tirknasî
Deriyê sinorî yê Kêlê

**Deriyê sinorî yê Kêlê** (, *Merz Kile*), ew yek ji deriyên sînorî yên di navbera Rojhilata Kurdistanê (Îran) û Başûrê Kurdistanê (Iraq) de ye. Ev deriyê sinorî dikeve navbera bajarên Serdeşt û Qeladizê.

## Çavkanî

Kategorî:Deriyên sinorî yên Kurdistanê
Profesor Moriarty

**Profesor James Moriarty** kesayeteke aşopî ye ku di du çîrokên Sherlock Holmes ên Sir Arthur Conan Doyle de rolên sereke dilîze û di pênc çîrokên din de jî tê behskirin. Moriarty ji hêla Doyle ve wekî bilîmetekî tawanbar li ser pileya detektîv hate famkirin. Holmes jê re dibêje "Napoleonê Tawanê".

## Moriarty û Sherlock Holmes
Moriarty tenê di kurteçîroka *The Final Problem* û romana *The Valley of Fear* de diyar dibe. Doyle di destpêkê de karakterê Moriarty afirand da ku Sherlock Holmes di *The Final Problem* de ji hêla dijberek wekhev ve bikuje, ji ber ku nivîskar dixwest rêzeya detektîvê biqedîne.

Di wan çîrokan de Moriarty tê navandin: *The Empty House* , *The Norwood Builder* , *The Missing Three-Quarter* , *The Illustrious Client* û *His Last Bow* .

Navlêkirina "Napoleonê Tawanê" (The Napoleon of Crime) dibe ku vegere xebatkarê Scotland Yard Robert Anderson, yê ku tawankarê alman-amerîkî Adam Worth wekî "The Napoleon of the criminal world" bi nav kir. Worth tête hesibandin ku ji bo karakterê Moriarty yek ji nimûneyên rolê ye, teoriyek ku bi taybetî li Dewletên Yekbûyî tête bijartin.

Her wiha inglîz Jonathan Wild, yê ku Doyle wî Sherlock Holmes li *The Valley of Fear* wekî Moriarty yê sedsala 18an û William Brodie ku li bajarê zayînê Edinburgha Doyle hema bêje efsanewî bû û ji bo Robert Louis Stevenson û şahkarê wî *[[Meseleya seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde (pirtûk)|Meseleya seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde]]* îlham bû, wek nimûneyên rastîn ji bo mejiyê mezinê tawanbar ê li pişt eniya burjuwa tên hesibandin. Diyar e Sidney Paget ji bilî sermetranê romankatolîk ê Westminster, Henry Edward Manning û portreya wî ya George Frederic Watts a 1882 wekî mînakek ji bo nîgarên xwe ji bo *The Final Problem* .

## Jînenîgariya aşopî
Profesor James Moriarty, yek ji sê birayan (yên din Serheng James Moriarty û li West England-ê serwerê rawestgehê ne), ji malbateke baş e.

## Çavkanî

Kategorî:Akademîsyenên honakî
Kategorî:Dizên camêr ên honakî
Kategorî:Îngilîzên honakî
Kategorî:Kesayetên Arthur Conan Doyle
Kategorî:Kesayetên Sherlock Holmes
Kategorî:Zanyarên honakî
Konstantin Flemig

**Konstantin Friedrich Flemig** (jdb. 1988 li nêzê Stuttgart) rojnamevanekî alman û derhênerê belgefîlman e.

## Jiyan
Konstantin Flemig li sala 1988 li nêzîkê Stuttgart hate dinê. Yekem hewldanên wî yên sînemayî vîdyoyên bi şêwazê rêzefîlma MTVyê Jackass bû. Wî fîlma xweya serîlêdanê ji bo dibistana fîlmê li Komara Demokratîk a Kongoyê kişand, ku wî jiyana rojane li xwaringehek luks li paytext Kînşasa belge kir. Ew berî xwendina fîlmê belgefîlm û nivîsandina senaryoyê li Akademiya Fîlmê ya Baden-Württemberg ya navdar, ew li Munihê beşdarî Dibistana Rojnamevaniya Alman bû. Li wir ew beşek ji tîmê nivîskaran bû ji bo Oink'n'Slay, kesê yekem-kesê ku-rexnegir-girîng e û hûn berazek ji girûxane direve rêve dikin.

## Fîlmnîgarî

* *Kinshasa à la carte* (2010) (Kurtefîlm)
* *Exit, Exit, Exit – Kriegsreporter in Ausbildung* (2012)
* *Irtidad* (2013)
* *BilderKrieg* (2016)

## Xêlatên wergirtî

* *Hollywood International Independent Documentary Award* ji bo BilderKrieg
* *Special Mention Award* des *International Open Film Festival* ji bo BilderKrieg
* *Jury Prize* des *Baghdad International Film Festival* ji bo BilderKrieg

## Girêdanên derve

* Malpera Konstantin Flemig 
* Interview mit Flemig bei Zebrabutter
* 

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1988
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Rojnamevanên alman
Jeffrey DeMunn

**Jeffrey DeMunn** (jdb. ) Akterekê amerîkî ye. Ew gelek bi navûdeng ket dema ku wî rola xweya bi navê Dale Horvath gêrandî di rêzafilama tirsê ya bi navê *[[The Walking Dead]]* de ya li sala (2010 heya 2012)ê. Herwesa di gelek filmên din jî de rol gêrandin bi navên cuda cuda kirî ye weka lîstina bi navê *Captain Esteridge* di *filmê The Hitcher* (1986), û bi navê *Sheriff Herb Geller* di filmê *Blob* (1988), Andrei Chikatilo di filmê *Citizen X* (1995). Terwilliger di *The Green Mile* (1999), û Chuck Rhoades, Sr. di *Bîlyonan de* (2016 – aniha). X Files (fîlim)

## Jiyana kesane
DeMunn dû car zawiciya car yekam di sala 1974an de bû bi Ann Sekjaer re û wan li 1995 dev ji hev berdan. Herwesa di sala 2001 de ew bi Kerry Leah re zewic pêkîna.

## Filmografî

### Fîlm

### Televîzyon

## Şanocî

## Xelat û namzet

## Çavkanî
2. https://m.imdb.com/name/nm0218810/

3. https://walkingdead.fandom.com/wiki/Jeffrey_DeMunn

## Girêdanên derve

* 
* Jeffrey DeMunn at the Internet Broadway Database

Kategorî:Jidayikbûn 1947
Kategorî:Mirovên zindî
Lîsteya gundên Bokanê

Navên gundên Bokan bi rêza  alfabê:

## A
* Axûtman
* Albilax

## B
* Baxçe, Bokan
* Baxçe, Bokan
* Berdereşan, Bokan
* Berdezer
* Bendmecîdxan
* Boxdadaxî

## C
* Canbilax
* Cimboxe
* Cevanmerd, Bokan

## Ç
* Çavirçîn
* Çardîwar, Bokan

## D
* Darbiser
* Daregirdle
* Daşaxl
* Daşbend
* Derzyolî
* Derwêşan
* Dewrêşelî
* Dengozî Serû
* Dokçî
* Dewletawa
* Deweşehrî

## E
* Etabilaxî
* Ehmedawa, Bokan
* Exteter
* Erbenos
* Ermenîbilaxî
* Espoxe
* Eskîbexdad
* Eşkotan
* Eşîgulan
* Excuwan
* Exlîyan
* Emîrawa
* Evîneçî
* Ebasawabehî
* Ebasawaaxtaçî
* Ebdilahawa
* Ebdilahtepesî
* Ezîzkend
* Elmawa
* Elîkend

## H
* Hecîawa extaçî
* Hecîkend
* Hecîlek
* Haşîawa
* Hesenawa, Bokan
* Hisênawa, Bokan
* Hisênmame
* Hesar, Bokan
* Hesarbilaxî
* Himamyan
* Hemzêawa, Bokan
* Hewareberze

## Î
* Îbrahîmxesar 
* Îlanî 

## O
*Oçtepe
*Ortakend
*Ozûnqişlaq

## P

* Paşbilax
* Pîrbehadîn
* Pîrvelîbaxî

## R
* Rehîmxan

## T

* Tazeqele, Bokan
* Tebet, Bokan  
* Tepî
* Trkaşe
* Terekman kendî
* Tikantepe
* Tahirawa
* Tirxe

## G
* Gavmîşan
* Gayince
* Gerdqibran
* Gulbehî
* Gultepe Qurmîş
* Gulmerznîk
* Gulolanî Serû
* Gulolanî Xwarû
* Gendiman
* Goktepe, Bokan

## K
* Kanî Elesêyde
* Kanî Pankeqacer
* Kanî Xware
* Kanî Dirêj
* Kanî reş, Bokan
* Kanî Sewiz
* Kanî Sîran
* Kanî Şqaqan
* Kanî Tûmar
* Kanî Elîgerde
* Kanî Qele
* Kanî Gurge
* Kanî Gozele
* Kanî Mihemedelî
* Kildge
* Kûçeketmîş
* Kûre Acornêmet
* Kûre Kanî
* Kûse, Bokan
* Koke
* Kûlawa
* Kehrîzan
* Kehrîzserdar
* Kehrîze Elîaqa
* Kehrîze mehmûdaxa
* Kohnemelar

## L
* Lasegulan
* Ligz

## M

* Mehmûdawa
* Mezree Mîrawa
* Melaler
* Menûçêhrî
* Mose, Bokan

## N
* Naçît
* Nobar
* Nîskawa

## Q

* Qacer, Bokan
* Qadirawa, Bokan
* Qarincey Gewre
* Qarincey Kiçke
* Qazanser
* Qzlîyan
* Qazîexevî
* Qatanqir
* Qalûyîresûl
* Qalûyîşêyxan
* Qiralî
* Qirivçahî Serû
* Qirivçahî Xwarû
* Qereberaz
* Qeredax, Bokan
* Qerekend, Bokan
* Qeregul, Bokan
* Qizilgonbed
* Qişlaqhecîşehab
* Selamet
* Qilayçî
* Qeleresûl
* Qilxetepe
* Qilîç, Bokan
* Qirmîş
* Quler

## S
* Simbe
* Sarîqamîş, Bokan 
* Sarîqamîş Qişlaq 
* Sedê Şehîdkazimî
* Serabrehîmxan
* Serbaxçe 
* Serdarawa 
* Serdkûhêstan
* Sirêylawa
* Seqizlû
* Sêydawa, Bokan
* Sêydawa Qacar 
* Sêyfedînî Serû
* Sêyfedînî Xwarû

## Ş

* Şerefkend
* Şorce
* Şehrîkend
* Şêxelî, Bokan
* Şêxler

## X
* Xanqa, Bokan
* Xorasane
* Xorxore, Bokan
* Xosawa

## Y
* Yasîkend
* Yaxyan
* Yekşwe
* Yênkce
* Yênkîkend

## Z
* Zavekûh
* Zîrendol
Enping

**Enping**, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
## Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 507.200 kesî
## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Çînê

Kategorî:Jiangmen
Xalîl Alxas

**Xalîl Alxas** an **Xalîl Alxasî** (bi tirkî Halil Öztoprak), (z. 1892, Axtîl, Elbistan, Gurgum - m. 1967) kurdekî navdar, fîlozofek, helbestvanek, dînnas û lêkolînerekî elewî bû.
Di sala 1956an de wî pirtûka xwe ya bi navê "Wateya veşartî ya Quranê û rastiyê di dîrokê de" weşand, ku nîqaşên gir û cidî di gelemperiyê de gurr dikirin.
Paşê wî pirtûka xwe ya duyemîn ya "Wateya veşartî ya Quranê û rastiyên di Încîlê de" weşand. Û dû re pirtûka xwe ya sêyem "îbadet di Quranê de, şadiya Misliman" di sala 1963 de weşand.
Xalîl Alxas bi her yek ji zimanên Kurmancî, Osmanî, Erebî, Farisî û Almanî dizanî.
Di sala 1967 de ew çû ber dilovaniya Xwedê.

## Gotarên têkilîdar
* Alxasî

## Çavkanî
* M. Bayrak Binboga Kürt Asiretleri IN: Bîrnebûn 1998 Ausgabe 5, s. 56 ff.
* https://alevi.com/alevitische-geschichte/ 
* http://www.ehlibeyt-alevi-seyyitleri.com/31.html 
* https://www.dr.com.tr/Yazar/halil-oztoprak/s=16960
* Diversity and Contact among Singer-Poet Traditions in Eastern Anatolia, Seite 149 - 182, Ulaş Özdemir

Kategorî:Nivîskarên kurd
Şinoya Serî (gundistan)

**Gundistana Şinoya Serî** navê herêmeke gundistanî ye li Navenda navçeya Şinoyê ku bi Navçeya Şinoyê ve girêdayî ye. Herêm dikeve parêzgeha Azerbaycana Rojava ya Rojhilata Kurdistanê

## Çavkanî

Kategorî:Şino (navçe)
Alain Delon

**Alain Delon** lîstikvanekî fransî ye ku di 8ê çiriya paşîn 1935 de li Sceaux ji dayik bûye. Ew yek ji lîstikvanên fransî yê herî navdar û rêzdar e. Bi 135 mîlyon destûrnameyên sindoqê, ew di nav kesayetek û cinsek sembolê salên 60-an de cih digire.

Kategorî:Aktorên fransî
Kategorî:Jidayikbûn 1935
Kategorî:Mirin 2024
Esmera Serdêr

**Esmera Serdêr** an jî **Dayê Esmer**, micêwira Kaniya Spî ya Lalişa Nûranî bû.

Dayê Esmer di 7ê çiriya pêşîn a 2020an de çû ber dilovaniya Xwedê.

## Çavkanî

Kategorî:Êzdîtî
Kategorî:Micêwir
Axûtman

**Axûtman** () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.

## Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 336 kes (63 malbat) bûn.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Bokanê
Êndîwer

**Êndîwer** gundekî kurdan ê Rojavaya Kurdistanê ê ser bi bajarê Dêrika Hemko ve ye. Li ser qiraxa Ava Mezin (Dîcle) ye û li ser sêgoşeya sînor di navbera rojava û bakûr û başûrê Kurdistanê de cih digire.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Dêrika Hemko
Leyla Ferîqî

**Leyla Ferîqî** (rojbûn 1977 li Merîwanê, Rojhilatê Kurdistanê), hunermendeka kurd e. Ew xwediya çendîn albûm û strana ye. Niha li welatê Swêd dijît.

## Jiyan
Leyla Ferîqî xuşka hunermenda rehmetî Merzya Ferîqî ye û jina hunermendê bernas Nasir Rezazî ye. Ew xwediya çendîn albûm û stranan e ku hinek ji stranên wê ji hêla muzîkvanê kurd Halkut Zahir ve hatine çêkirin. Yek ji stranên wê bi navê strana "Guwêm lêbigirin" bû û straneka wê ya din jî bi erebî heye. Herwesa ew weka "sinderêlla kurdî" tê naskirin. Ji ber kar û xebata wê ya hêja di mîdiyaya kurdî de wê di sala 2008ê de bo yekam car dest bi stran gotinê kiriye û di rojbûna xwe de li 2016ê wê amja bi wê yekê kir ku ew ya mijûlî straneka xwe ya nû ye.

## Albûm
### Stranên Kit
* Lew, Guwêm lêgirin, 2007
* Her Deytewe, Guwêm lêgirin, 2007
* Rige'na Liba'dena, Guwêm lêgirin, 2007
* Sewnd, Guwêm lêgirin, 2007
* Guwêm lêgirin, Guwêm lêgirin, 2007
* Zînduwim kewe,
* Be Işqî to, Guwêm lêgirin, 2007
* Swênd, Leila Ferîqî Swênd, 2020
* Min Hale Bum, Guwêm lêgirin, 2007
* Rigêna Libadena, 2020
* Minal, Liala Faraiqi Minal, 2020
* Miniş Lerem
* Ba jet dilm

## Çavkanî

Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Stranbêjên kurd
Sahel Rosa

**Sahel Rosa**, (; Rojhilata Kurdistanê) model û kesayetiya televîzyonê û lîstikvaneke japonî ku bi eslê xwe kurd e.

## Jiyan
Sahel Rosa weke zarokê herî piçûk ê malbatê di nav 11 zarok de , li bajarekî piçûk ê gundekî kurdan, li Îranê, nêzîkê tixûbê Iraqê ji dayîk bû. Di dema 1980an de, yek ji şerên herî hov û xwînrîn ên sedsala 20an di navbera Iraq û Îranê de çêbû, ku di encamê de zêdeyî milyonek qurbanî dan. Mîna di hemû şerên bi vî rengî de, sivîlên bêguneh ên di navbera artêşên şer de hatin girtin encamên trajîk kişandin. Ew wisa jî bi malbata Sahel re bû.Di dema Sahel de çêbû, şerê Iran û Iraq baş di rêve bû û, her çend her du welatan di dawiyê de li ser agirbesteke fermî di 1988 de razî bûn, lê pir caran êrişên top û bombebaranên esmanî li ser tixûbê her du welatan berdewam kirin. Wê malbata xwe di êrişek hewayî de winda kir ku tevahiya bajar wêran kir. Ew li bajarê 400 niştecîhan tenê zindî bû. Çend mehên bê, Sahel li nexweşxaneyekê ma da ku birînên xwe baş bike û xwe bi jiyana xwe ve girêbide. Di vê dema başbûnê de, Flora Jasmin , dilxwazê ​​ku Sahel vedît, wê timûtim serdan dikir. Lêbelê, piştî ku Sahel ji nexweşxaneyê derket û birin sêwîxaneyê, Flora şopa Sahel winda kir.

Wan salekê dîsa civiyan. Sahel di reklamek televîzyona neteweyî de ku sêwiyên ku hewcedariya wan bi kurbûnê heye diyar kir. Ji ber ku pir dêûbavên potansiyel ên xwedêgiravî zarokên piçûk tercîh dikin, zehmet bû ku ji 5 saliya xwe de ji bo Sahel malbatek xwedan peyda bibe. Gava Flora reklama dît, ew çû Sahel û hefteya xwe ji nû ve ziyaret kir.

## Fîlmnîgarî

### Fîlm

* The Gun | Ju (2018) - waitress
* Yaru Onna: She's a Killer | Yaru Onna (2018)
* The Virgin Psychics | Eiga Minna! Esupa Dayo! (2015) - Julie Babcock
* Listener (2015) - Sally (ep.2)
* Tokyo Island | Tokyo-jima (2010) - Kim

### Rêzefîlm

* Sutekina Sen Taxi (Fuji TV-KTV / 2014) - Herurozu Sawaguchi (ep.6)
* Bunshin (WOWOW / 2012)
* Floating like the Plastic Cover | Kaze ni Maiagaru Vinyl Sheet (NHK / 2009)
* Q.E.D. | Q.E.D. Shomei Shuryo (NHK / 2009) - ep.4

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 
* TV NHK https://www.youtube.com/watch?v=HtHDQy4dDeA life of sahel Rose
* Love and dreams for every child | Sahel Rosa | TEDxKyoto http://www.tedxkyoto.com/events/tedxkyoto-2014/love-and-dreams-for-every-child-sahel-rosa 
* Sahel Rosa https://www.youtube.com/watch?v=P8eoaMJGeCE
* Sahel Rosa https://www.youtube.com/watch?v=XmCiAbXiSv8
* هنر پیشه ساحل رز https://style.nikkei.com/article/DGXMZO56552250Z00C20A3000000 
* 
* プロフィール - エクセリング
* エクセリング - 所属事務所
* 
* 
* 

Kategorî:Aktrîsên japonî
Kategorî:Japonî
Kategorî:Jidayikbûn 1985
Kategorî:Kurdistan
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên kurd
Jieyang

**Jieyang**, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
## Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.877.025 kesî
## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Çînê
Navnivîska telefonan

thumb|Navnivîska telefonan**Navnivîska telefonan** navnîşek aboneyên têlefonê li deverek erdnîgarî an abonên karûbarên ku ji hêla rêxistina ku peldankê diweşîne ve têne peydakirin e. Armanca wê ew e ku bihêle ku jimareya têlefonê ya abonerek ku bi nav û navnîşê hatî destnîşankirin were dîtin.

Di sala 1992an de pargîdaniyeke têlefonê, ku 58.000 ton navnivîskênên têlefonan yên kevin berhev kiri bû, wan veguherand bi veguheztina wan bo sotemeniya hin kamyonên xwe.

Di sedsala 21-an de hatina Înternet û jîrfonan hewcedariya pirtûkek têlefona kaxizê pir kêm kir. Hin civak, wekî Seattle û San Francisco, hewil dan ku belavkirina wan a nexwestî wekî dorpêç, nexwestî û zirarê bide jîngehê qedexe bikin.

## Çavkanî

Kategorî:Îcadên amerîkî
Aelius Nicon

Aelius Nicon pişte zayînê di sersala 2 de li Pergamonê (niha Bergamayê) mîmar û avaker bû. Nicon bavê Galenê bu. Galen jî anatomîst û filozofekî navdar bu û heya niha jî galen di nav dîroka kevdar de bijîşken navdar e. ji ber wî sedemê nîkon bavê galênê navdar tê nasîn

Kategorî:Jidayikbûn sedsala 2an
Kategorî:Mirin 140î
Lîsteya gundên Miyanduawê

Navên gundên Miyanduaw bi rêza  alfabê:

## A
* Atderesî
* Axbilax, Miyanduaw
* Axdaş, Miyanduaw
* Axkend
* Axkend Barûq

## B
* Bademlû
* Başiçîq
* Başbilax
* Begtaş
* Biyûkbilax

## C
* Carçlû, Miyanduaw
* Canaxa
* Cibîglû
* Ceferawa Mikiryan
* Ceferawa, Miyanduaw
* Ceferawa Çîlek
* Cevad Hesarî

## Ç
* Çaxirehmed
* Çalîximaz
* Çilîk Gund
* Çoxanlû

## D
* Daşaltî
* Daştepe
* Dilikdaş
* Dewletawa, Miyanduaw
* Doweçî
* Dêh Mensûr
* Dêh Wêysîaxa

## E
* Ehmedawa Qaşqagoz
* Erbet Serû
* Erbet Xwarû
* Ermenak Serû
* Ermenak Xwarû
* Eminkendî
* Emîrawa Zerîne
* Emîrawa Barûq
* Eskerawa
* Elîbilaxî, Miyanduaw
* Elîbeglû
* Elîyarkendî

## F
* Fisindûz
* Fîrûzawa
## G
* Gavmîşgulî
* Gerdereş
* Gerdequl
* Gizlan
* Gul Silêmanawa
* Gencawa
* Gûzillûy Serû
* Gûzillûy Xwarû
* Gûzlî
* Goktepe, Xalise
* Goktepe, Lah
* Gokcilv
* Gûyxerabe

## H
* Hecîhesen Serû
* Hecîbêhzad
* Hecîhesen, Miyanduaw
* Hecîhesen, Xalise
* Hecîkendî, Miyanduaw
* Hasilqobî, Efşar
* Hesenawa, Miyanduaw
* Hesenkendî, Miyanduaw
* Hisênawa, Qele
* Hesarlû
* Hemîd, Miyanduaw
* Hêyderawa, Miyanduaw
* Hêyderbaxî
* Hêyran, Miyanduaw
* Hobekoxan

## Î
* Îbrahîmawa 
* Îbrahîm Hesarî 
* Îslamawa 
* Îslam Tepe 
* Îsmaîl Kendî 
* Îdêşe 
* Îîşke 
* Îlanlûtepe

## K
* Kanî Ser
* Kurdkendî, Miyanduaw
* Koxan, Miyanduaw
* Korawa
* Koselerî Serû
* Koselerî Xwarû

## L
* Leleklû

## M

* Mihemedqulû Qişlaq
* Miradxanlû
* Mercanawa
* Merwankendî
* Mescid
* Muşîrawa
* Mizeferawa
* Melaşehabedîn
* Melakendî
* Melhemlû
* Milkawa
* Memedil
* Memekendî
* Mensûrawa
* Mensûrkendî
* Mîrzanizam

## N
* Nadirgulî
* Nebîkendî
* Nixtalû
* Nesîrkendî
* Nizamawa, Miyanduaw
* Norûzlû

## O
* Ortadirq
* Olamçî
## P
* Peteklû

## Q

* Qaryaxdî
* Qibaxkendî
* Qipçax
* Qudretkendî
* Qirqçî
* Qirmizxelîfey Serû
* Qirmizxelîfey Xwarû
* Qirmizîbilax
* Qerepapax, Miyanduaw
* Qereboxaz
* Qeretepe, Miyanduaw
* Qeresiqal
* Qereqzlû
* Qizqele
* Qişlaqî Tilxab
* Qişlaqî Hecîhesen
* Qişlaqî Zêynalkendî
* Qişlaqî Norûzlû
* Qetar
* Qetardaş
* Qolhesen
* Qelemezin
* Qimîşlû
* Qûçkendî
* Qorîderiq

## R
* Resûlawa, Miyanduaw

## S
* Satilmîşî Topxane
* Satilmîşî Mihemedawa
* Satilmîşî Mihemedlû
* Sayincîq
* Sebzî, Miyanduaw
* Serçinar, Miyanduaw
* Sogulîtepe 
* Sîstek Serû

## Ş
* Şebanlû, Miyanduaw
* Şikurkendî
* Şorce Barûq
* Şorce Kurd
* Şehrekûçtepe Kurd
* Şibloya Serû
* Şibloya Xwareû
* Şirînaw
* Şînawa, Miyanduaw

## T
* Tezekend, Miyanduaw
* Tezekendî Axbilax
* Tezekendî Hecîhesen
* Tezekendî Hasilqobî
* Tezekendî Liliklû
* Tepereş, Miyanduaw
* Tepesarmî
* Tekaxac
* Tilxab
* Tûpaxac

## Û
* Ûçtepey Qele
* Ûçtepey Kurd
* Ûzinobe

## V
* Vlîawa

## X
* Xankendî, Miyanduaw
* Xezîney Enbarnû
* Xezîney Enbarkewne
* Xeyêrawa

## Y
* Yarcanî Serû
* Yarcanî Xwarû
* Yarcanî Xalise
* Yastîkend
* Yeqînelîtepe
* Yaklû
* Yêlîbilax
* Yênikce
* Yênkîkend, Miyanduaw

## Z
* Zarencî
* Zaxe, Miyanduaw
* Zencîrawa
* Zengîawa
* Zêynalkendî
Çemê Ganjê

**Çemê Ganjê** (, ; ) çemeke Asyayê ye ku ji nav Hindistan û Bengladeşê re derbas dibe. Çem ji Glacier Gangotri ya rojavayê çiyayê Hîmalaya li eyaleta Uttarakhand a Hindî derdikeve, û di  a Hindîstan û Bengladeş re ber bi başûr û rojhilat ve diherike, di dawiyê de xwe di Kendava Bengalê de vala dike . 

Ava wê ji bo bi mîlyona mirova dibe ava vexwarina jiyanê .  Ew çemek pîroz e û wekî xwedawenda *Ganga* di Hinduîzm de tê pejirandin.   Di dîrokê de girîng e;

Cihên berpirs hojdariyê didin ji ber Pis bûna ava Ganga. Ku pîsbûna ava wî metirsiyê ji bo bi miliyone ji mirova dirust dike û di heman demê de ji bo ajalan jî metirsiyek çêdike.

## Galerî

Wêne:Bhagirathi_River_at_Gangotri.JPG|Çemê Bhagirathi li Gangotri
Wêne:Devprayag_-_Confluence_of_Bhagirathi_and_Alaknanda.JPG|Devprayag, pevçûna Alaknanda (rast) û Bhagirathi (çep) hin çem, destpêka Ganges proper.
Wêne:HeadwatersGanges1.jpg|Çemê Himalaya yê Çemê Gangesê li herêma Garhwal a Uttarakhand, Hindistan. Çemên ser û çeman bi peravêjan têne nîşankirin; bilindahiyên çiya, gol û bajaran di qulikan de bi metroyan têne xuyang kirin.
Wêne:GangesValley&Plain.jpg|Nexşeyek 1908an rêça Ganga û şaxên wê nîşan dide.
Wêne:Ganga_catchment.jpg|Devera girtinê ya Ganges
Wêne:River_Ganga_with_Howrah_bridge_in_the_backdrop.jpg|Çemê Ganges li Kolkata, li pişt Pira Howrah
Wêne:Lower_Ganges_in_Lakshmipur,_Bangladesh.jpg|Ganjê Jêrîn li Lakshmipur, Bengladeş


## Çavkanî

Kategorî:Çemên Asyayê yên navneteweyî
Kategorî:Çemên Bengladeşê
Kategorî:Çemên Hindistanê
Leleklû

**Leleklû** () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.

## Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1640 kes (388 malbat) bûn.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Miyanduawê
Ben Sombogaart

**Ben Sombogaart** (jdb. 8ê tebaxa 1947 li Amsterdam) derhênerekî fîlm û televîzyona holendî ye.

## Jiyan
Sombogaart li Amsterdam di Nederlandse Film en Televisie Academie de xwend. Derhênana wî ya yekem rêzefîlma Allemaal tuig bû! (ji 1982). Ew yekem bi navgîniya televîzyon û fîlmên zarokan ve hate nas kirin, di nav de *Abeltje*, *Het Zakmes* û *Mijn Vader woont in Rio*.

Fîlma wî The Twins *De Tweeling* (2002), fîlma wî ya yekem ne ji bo temaşevanên zarokan, wî naskirinek navneteweyî anî û bû namzetê Oscar / Fîlma baştirîniyê.

Fîlma wî ya serketî ya holendî *De Storm* a li ser karesata lehiyê ya 1953, di Festîvala Fîlimê ya Stony Brook a 2010 de Xelata Destkeftina Fîlmê ya Navdar stend. Fîlma wî ya *[[Bride Flight ( fîlm|Bride Flight]]* di sala 2008ê di sînemayên Hollandayê de jî pir serfiraz bû.

Abeltje, Het Zakmes, *De Tweeling* (derhênerê çêtirîn) û Kruistocht in spijkerbroek (2007) de her yekê di festîvala fîlmê ya Holandî de Golika Zêrîn stendin. *Het Zakmes* Xelata Emmy jî stend.

## Fîlm

### Fîlm

### Wêneguhêz

## Girêdanên derve

* 

Kategorî:Derhênerên fîlman ên holendî
Kategorî:Derhênerên televîzyonê ên holendî
Kategorî:Jidayikbûn 1947
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirovên zindî
Kartikeya

**Kartikeya** herwesa weka **Skanda,** **Kumara**, **Murugan** û **Subrahmanya,** tê naskirin. ew xwedayê Hindusiya yê şer e.    Ew kurê **[[Parvati]]** û Shiva ye, û birayê Ganesha ye, xwedayakî hindusiyaye yê ku çîroka jiyana wî di Hinduîzmê de gelek muhima.  Ew li Asyaya Başûr jî dinav xelkê de tê abdat kirin. û ev xwedayê hindusiya li Hindistana Başûr li welatên weka Srî Lanka, Singapûr û Malezyayê wekî Murugan tê naskirin.   

Ew bi gelemperî dinav xelkê hindusi de wekî mirovek hertim ciwan tê temsîl kirin, an jî waka hêmayêykê nêzê tawusê ye, Piraniya îkonan wî bi yek serî nîşanî dikin, lê hin deran bi şeş serîya jî efsaneya wî nîşan dide.    Ew ji bo wê yekê hat bûn dakû zilm xerabiyên Taraka yê Dêw tune bike, fêrbûna lêgerîna jiyana exlaqî û teolojiya Shaiva Siddhanta hîn dike .   Wî gelek şaîr-pîroz, wekî Arunagirinathar îlham girtiye .  

## Etîmolojî û navdêr

Kartikeya di nav nivîsarên kevnar û serdema navîn ên çanda Hindistanê de bi gelek navan tê nas kirin. Di nav van de herî gelemperî Murugan, Kumara, Skanda, û Subrahmanya ne.

Navê Skanda ji skanḍr-, ku tê maneya "leaper an êrişkar" wekî di piraniya çîroka de, xweda dixwest ku Skanda ji dayik bibe da ku dêwê bi navê Taraka ji nav bibe, ku bû bexşînek da ku ew tenê ji hêla kurê şîfave ve were kuştin. Wan Parvati şand daku raz Shîva wê bizewicîne. Lêbelê, Shiva di medîtasyonê de winda bû û Parvati ne kişand ser xwe heya ku tîrê ji kevanê Kama, xwedayê evînê, ku wî tavilê şewitand, xist. Piştî gelek salan ji bêbaweriyê, tovê Shiva ew qas xurt bû ku xweda, ji encamê ditirsin, Agni, xwedayê agir dişînin ku lîstika hezkirina Shiva ya bi Parvati re qut bike. Agni tov stend û ew avêt Ganga, ku Skanda lê çêbû.

Kartikeya tê wateya "ya Krittikas".  Ev destan jî bi bûyîna wî ve girêdayî ye. Piştî ku ew li qiraxa Çemê Ganga xuya dibe, ew ji hêla şeş ji heft stêrkên herî geş di ezmana şevê de bi navê *Krittikas* di nivîsarên Hîndû de (ku di nivîsarên Grekî de Pleiades tê gotin) de kom dibe. Van şeş dayîkan hemî dixwazin wî û pitika Kartikeya şîrmij bikin. Kartikeya nîqaşê bi mezinbûna pênc serî zêdetir dike ku bi tevahî şeş serî hene da ku ew li her şeş dayikan binihêre, û bila her yekê yek hemşîre bike.   **sixeş Krittikas** Śiva, Sambhūti, Prīti, Sannati, Anasūya û Kṣamā ne.

## Îkonografî

## Efsane

## Perestgeh

## Galerî

Wêne:Skanda, from Kannuaj.jpg|Peykerê xwedayê Skanda, ji Kannauj, Bakurê Hindistanê, dora sedsala 8an.
Wêne:Thaipusam Murugan.jpg
Wêne:Murugan by Raja Ravi Varma.jpg|Kartikeya şeş serî serî li tawusê siwar kir, ji hêla Raja Ravi Varma .
Wêne:Marudhamalai 2.jpg|Perestgehên Kartikeya-Subrahmaniya li herêmên girên wekî  navdar in. Li jor:  ya sedsala 12an li .
Wêne:Marudhamalai Murugan Temple Coimbatore.jpg|Reflections perestgeha Marudhamalai
Wêne:Lanham Murugan Temple USA.jpg|, 

## Çavkanî

Kategorî:Hinduîzm
Kategorî:Xwedayên bedewiyê
Kategorî:Xwedayên hindû
Google Crowdsource

**Google Crowdsource**, platformek e ku ji hêla Google ve hat pêşve xistin ku algorîtmayên zîrekiya çêkirî ya hilberên xwe bi alîkariya bikarhênerên dilxwaz baştir bike.

Crowdsource ji bo Android û ji bo guhertoya tevnê di 29ê tebaxê 2016an de hate dest pê kirin. Di vê projeyê de cûrbecûr peywirên kurt hene ku bikarhêner dikarin biqedînin da ku fonksiyonên cûrbecûr ên Google-ê baştir bikin. Erkên wekî naskirina tiştan di wêneyan de, nirxandina hestiyariya hin şîroveyan, û pejirandina wergerandinan tê de hene. Bi qedandina van karan re, bikarhêner daneyan radestî Google dikin da ku karûbarên wekî Google Maps, Google Translate, û Android baştir bikin. Dema ku bikarhêner karên xwe temam dikin, ew pesnên wekî serjimêrî, pêbawerî û sertîfîkayên ku pêşveçûna wan dişopînin distînin.

## Taybetmendî
Crowdsource cûrbecûr peywiran digire nav xwe. Her peywir ji Google re agahdariya cûda peyda dike ku di perwerdehiya algorîtmaya fêrbûna makîneyê de tê bikar anîn. Di salixdana sepanê ya li ser Google Play de, Google van karan wekî "Mîkrotasks" bi nav dike ku divê ji 5-10 çirkeyan zêdetir neyê girtin.

## Ziman
Platform bi zimanên jêrîn peyda dibe: Afrikaans, Albanî, Almanî, Amárico, Erebî, Ermenî, Assamese, Azerî, Bahasa (Îndonezya), Bahasa (Malay), Bengalî, Belarûsî, Burma, Bosnian, Bulgar, Canarés, Cantones, Catalan, Cebuano, Czech, Cherokee, Chichewa, Chinese (Hêsan), Chinese (Traditional), Cingalés, Koreyî, Korsîkan, Kroatî, Haitian Creole, Danish, Dzongkha, Slovakî, Slovenya, Spanî, Esperanto, Estonî, Baskî, Fînî, Fransî, Fransî, Fransî , Gurcî , Grek , Gujaratî , Hausa , Hawaî , Îbranî , Hindî , Hmong , Macarca , Igbo , Endonezyayî , Ingilîzî , Îrlandî , Îzlandî , Îtalî , Japonî , Javanese , Khmer , Kazak , Kinyarwanda , Kirgiz , Kurdî , Kurdî , Kurdî Soranî , Laotianî , Latînî , Letonî , Lîtvanî , Luxembourg, Macedonian, Malayalam, Malay, Malagasy, Maltese, Maltese, Marati, Mongolian, Dutch, Nepalî, Norwêcî, Oriya, Paştûn, Farsî, Polonî, Portekîz, Panjabi, Romanche, Romen, Rus, Samoan, Sirbanî (Alfabeya Kirîlî), Serrano, Sesoto, Şona, Sicilian, Sindhi, Sudan, Sudan, Sudan , Tajik , tamazight , Tagalog ( Filipin ), Tay , Tamil , Tatar , Telugu , Tîbet , Tirk , Turkmen , Ukrayna , Ûygûr , Urdu , Ozbek , Viyetnamî , Wolof , Xhosa , Yîdîş , Yoruba û Zûlû.

## Girêdanên derve

* Google Crowdsource - Malpera fermî.
* Malpera alîkariya Google Crowdsorce.

Kategorî:Google
Kategorî:Nivîsbariya 2016an
Kategorî:Nivîsbariyên androîdê
Kategorî:Servîsên Google
Ali Sunal

**Ali Sunal** (jdb. 22ê îlona 1977 li Stembolê), lîstikvanê tirk ê şano, sînema û rêzefîlmên TV ye. Ew kurê Kemal Sunal e. Ew bi rolên xwe di "Mahmut" de di fîlma Propaganda de, ku li wir bi bavê xwe re dilîst, û "Mustafa" di rêzefîlma *[[En Son Babalar Duyar ( rêzefîlm)|En Son Babalar Duyar]]* de tê nas kirin.

Hunermendê ku li Zanîngeha Yeditepeyê Rêveberiya Karsaziyê xwend, di komên wekî Sadri Alışık Kültür Merkezi Tiyatrosu û Dormen Tiyatrosu de xebitî. Wî di fîlm û rêzefîlmên TV de lîst. Sala 1999an ji Zanîngeha Stembolê, Beşa Birêvebiriya Karsaziyê mezûn bû. Ew hîn jî di nav bedena Şanoya Stembolê de dixebite. Di tîrmeha 2011 de, lîstikvan bi Gökçe Bahadır re zewicî. Di 23ê sibata 2012an de coteyar di yek rûniştinê de hate veqetandin. Di sala 2018an de, wî parêzer Nazlı Kurbanzade zewicand.

## Fîlmnîgarî

## Çavkanî

Kategorî:Aktorên tirk
Kategorî:Jidayikbûn 1977
Kategorî:Mêr
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Tirk
Ole Brandt

**Ole Brandt** mamoste û nivîskar û helbestvanekî grînlendî bû ku di 22ê çiriya pêşîn a 1918an de li herêma Iganniarfik, nêzîkî Aasiaatê (bi danîmarkî: *Egedesminde*) hatiye dinyayê. Ew çar salan endamê birêvebirina herêmî ya Grînlendayê (bi danîmarkî: *Grønlands Landsråd*) bû.

## Berhemên wî
* Qooqa, 1971
* Tugdluartok I, 1973
* Tugluartok II, 1973
* Ippiarsuup imai
* Pîtaralak
* Taseraq pingajuallu

## Mirina wî
Ole Brandt di 24ê hezîrana 1981ê de çû ber dilovaniya Xwedê.

## Çavkanî

Kategorî:Grînlenda
Kategorî:Jidayikbûn 1918
Kategorî:Mirin 1981
Kategorî:Nivîskarên grînlendî
Anton Wilhelm Amo

**Anton Wilhelm Amo** an **Anthony William Amo** (rojbûn 1703, li Aximê ku dikeve welatê Gana yê îro - mirin 1759), fîlozofekî afrîkî bû. Ew bi eslê xwe ji welatê Gana bû. Amo dibe profesor piştî xwendina xwe ya li Almanyayê . Amo yekem kesê afrîkî bû yê ku beşdarî li zanîngeheka ewropî kirî.

Anton Wilhelm Amo mirovekî nzema ji gelê akan bû.

## Çavkanî

Kategorî:Fîlozofên alman
Kategorî:Jidayikbûn 1703
Kategorî:Mirin 1759
Anshun

**Anshun**, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
## Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.297.339 kesî
## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Çînê
Nzema

**Nzema** navê gelekî afrîkî ye. Hejmara vî gelî digehe 328.700 kesî, ji wan 262.000 li başûrê rojavayê Ganayê dijîn û 66.700 jî li başûrê rojhilata welatê Peravê Diranfil. Zimanê wan bi navê nzima (li Ganayê) yan appolo (li Peravê Diranfil) jî tê naskirin.

Piraniya xelkê nzema cotkar in.

## Kesên bernas ên xelkê nzema
* Kwame Nkrumah (1909 – 1972), pan-afrîkîparêz.
* Anton Wilhelm Amo (li dor 1703 — li dor 1759), fîlozofekî alman ê bi eslê xwe nzema bû.
* Maame Harris Tani (m. 1958), serokekî dîndar.

## Çavkanî

Kategorî:Gana
Kategorî:Gelên afrîkî
Îbrahîm Xelîl

**Îbrahîm Xelîl** (bi tîpguhêziya latînî ji alfabeya erebî: *Ibrahim Khalil*, z. 5ê gulana 2000, Hesîçe, Sûrî) strannivîs û stranbêjekî kurd e.

## Jînenîgarî
Îbrahîm Xelîl di 5ê gulana 2000î de li Hesîçe li Rojavayê kurdistanê di malbateke muzîkjenan de ji dayik bûye. Wî di 9 saliya xwe de gavên xwe yên muzîkê yên herî pêşî avêtin. Di 11 saliya xwe de li Dibistaneke muzîkî ya li Hesîçeyê*[Kîjan?]* dest bi xwendina muzîkê dike.

Îbrahîm ji sala 2012an û pê de li Almanyayê dijî. Wî li wir Dibistana Ewropî ya Clemens-Brentano xwendiye.

## Albûm
Îbrahîm Xelîl di sala 2012an de yekemîn vîdyoya xwe ya muzîkê bi navê "Beje beje" derxist. Dûv re herdû stranên "Heyo" û "Bivinm" derxistin. Wî ji stranbêjên weke Jangir Broyan û Arthur Safoyan re jî stran nivîsandine.

Şêwazeyên wî ya muzîkê cûrbicûr in, ku tê de balladên pop û her weha muzîka gelêrî ya kevneşopa êzdiyan jî dibêje.

### Dîskografî

#### Stran

* 2016 Feb - "Ay Dil"
* 2016 Feb - "Keçka Êzidî"
* 2016 Sep - "Shems Xayeme"
* 2017 Feb - "Êz Çi Bikîm Min Hez Bikî"
* 2017 Jun - "Seva Te"
* 2017 Oct - "Tu Tu Tu" (li gel Amar Zakharov, David Odi)
* 2018 Jan - "Şaya Artur"
* 2018 Jun - "Ez Berfim"
* 2018 Dec -  "Potpori/Govend"
* 2019 May - "Romanci"
* 2019 Jun - "Yazidi Mashup" (li gel Ishkhan Dengbêj)
* 2019 Oct - "Ezdixana Mine"
* 2019 Dec - "Bvinm"
* 2019 Mar - "Le Le Le" (li gel Khaloyan)
* 2020 Jun - "Kûda Ez Herîm"
* 2020 Julc - "Miran & Anna"

#### Vîdeoklîp

## Çavkanî

*  1. https://ezidi24.com/ku/?p=3818 
*  2. https://ezidi24.com/ar/?p=29021 
*  3. http://yazidis.info/en/news/967/ibrahim-khalil-is-a-talented-yazidi-musician 
*  4. https://open.spotify.com/artist/0OUAAlYlXWXrhzlCPUiWXe?si=qSg5AgjyR6aIsgyrsEQ4Nw
*  5. https://armenopole.com/daykamin.html
*  6. https://m.shamshyan.com/hy/article/2020/02/18/1147727/

## Girêdanên derve

* 
* Ibrahim Khalil li ser YouTube
* Ibrahim Khelil li ser Discogs

Kategorî:Êzîdî
Kategorî:Jidayikbûn 2000
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Stranbêjên kurd
Lîsteya gundên Şahîndijê

Navên gundên Şahîndij bi rêza  alfabê:

## A
* Aştîbilax
* Axacarî
* Axtepe, Şahîndij
* Axçemecêd
* Alîçîn

## B
* Bax Serû
* Bax Xwarû
* Baxçemêşe
* Baxlûçe
* Bayramqelesî
* Berde Neqşîne
* Boxlemîş
* Bîbîkend
* Bêyktolî Serû

## C
* Coşatûy Serû
* Coşatûy Xwarû

## Ç
* Çipo
* Çiraxebdal
* Çimpan
* Çiploce
* Çiçiklû

## D
* Daşkesen, Şahîndij
* Demirçî, Şahîndij
* Dolanqîr

## E
* Elîawa, Şahîndij
* Ehmedawa, Şahîndij
* Ehmedawa Daşkesen
* Ehmedbêyk
* Exîcan
* Exçelû
* Eqbal
* elagoz
* elibalta
* Ebasbilaxî
* Eqreblû

## F
* Fetahawa

## G
* Geçîqelesî
* Gedkilû
* Gulçirmo
* Gulî, Şahîndij
* Gozelbilax
* Gûlî

## H
* Hecîawa
* Hesenevlan
* Hesenlû, Şahîndij
* Hisênawa Mehmûdawa
* Hisênawa Sefaxane
* Hesar Şahîndij
* Hemzê Qasim
* Heyderawa, Şahîndij
* Heçesû
* Hevlasû

## Î
* Înçe Kêşawerz 
* Înçe, Şahîndij 

## K
* Kanî Sincod
* Kiran, Şahîndij
* Kurdkendî, Şahîndij
* Kirkire, Şahîndij
* Kûse, Şahîndij
* Kehrîz, Şahîndij
* Kehil Serû
* Kehil Xwarû

## L
* Leylikawa

## M

* Mamalû
* Mihemedawa, Şahîndij
* Mehmûdawa Serû
* Mehmûdawa Xwarû
* Miracil
* Mestanawa
* Meqbûl
* Menber
* Moşandere

## N
* Necar
* Newrozawa
* Newrozlû

## O
*Otaqlû
*Obebilaxî
*Osmanolen

## P

* Parey Serû
* Parey Xwarû
* Pervîzawa
* Piçaqçî

## Q

* Qazanlû
* Qalqanlû
* Qibankendî
* Qedîm
* Qereoxlan, Şahîndij
* Qerebilaxî Serû
* Qerebilaxî Xwarû
* Qeretepe, Şahîndij
* Qerezax
* Qereqoynlû, Şahîndij
* Qereqiye, Şahîndij
* Qizilqebir
* Qizilqiyey Serû
* Qizilqiyey Xwarû
* Qizilqiyey Navend
* Qişlaq Bextiyar
* Qotir, Şahîndij
* Qele Qorîne
* Quzlûce
* Quzlûy Efşar
* Quzlûy Serû
* Quzlûy Xwarû
* Qulanciq
* Qivîciq
* Qîzkorpî
* Qîzce

## R
* Riza Qişlaq

## S
* Sarûcey Serû
* Sarûcey Xwarû
* Sancûd 
* Seîdawa
* Silêmanawa
* Sefaxane 
* Sefyarxan
* Sûrîn

## Ş

* Şehreksenetî, Şahîndij

## T

* Tezeawa
* Tezekend, Şahîndij  
* Turkwêran
* Terkdere
* Tizxerab
* Tûmaraxac

## Û
*Ûçdere
*Ûzinî Serû
*Ûzinî Xwarû

## X
* Xatûnawa
* Xanqulî
* Xezayî Serû
* Xezayî Xwarû
* Xelec, Şahîndij
* Xelvet
* Xacêlû
* Xolîne
* Xeybelî

## Y
* Yênkce, Şahîndij
* Yenkîawa
* Yenkîerx
* Yûsifkendî

## Z
* Zemanawa
* Zêydkendî
* Zêynalû, Şahîndij
* Zahirkendî


Kategorî:Lîste
Aştîbilax

**Aştîbilax** () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.

## Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 81 kes (20 malbat) bûn.

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Şahîndijê
Banaz: A Love Story

***Banaz: A Love Story*** ( *Benaz : Çîrokeke Evînî )* weka fîlmek de sala 2012 ji hêla Deeyah Khan ve hatbûye çêkirin. Fîlm li ser jiyan û mirina keça brîtanî-iraqî ya bi eslê kurd Benaz Mehmûd e. Ew di sala 2006an de li Başûrê Londonê li ser fermana malbata wê hate kuştin bi navê namûsê. Fîlm pêşandana xweya Brîtanya li Festîvala Fîlman a Raindance li London îlona 2012 hatiye kirin.

## Sînopsîs

## Pêşandanên fîlimê
*Banaz: Çîrokeke evînê* ji bo weşana ITV ya kovara rojnamevanî ya lêkolînê *Exposure*, ji bo weşana neteweyî ya Keyaniya Yekbûyî di 31ê Çirî de di berhemhênana bi Hardcash Productions û Fuuse Films re ji nû ve hatiye guhartin. Navê fîlima ji nû ve guhartî ya ITV *Exposure* ev e: BANAZ - KUJTINEK B HNAMON.

Pêşandanên din ên Banaz Çîrokeke Evînê:

* Festîvala Fîlmê ya Eurodok
* Festîvala Fîlm û Hunerê ya Navneteweyî ya Jinan 2013 (Miami)
* Nîşandana fîlmê ya Wezareta Navxweyî UK 2012
* Festîvala Fîlman a Glasgow 2013
* Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Bergen 2013
* DOCS BINIRE. Mafên Mirovan di Fîlimê de IFF çiriya paşîn 2013 Polonya
* Nîşana House of Lords Keyaniya Yekbûyî Kanûn 2013
* Nîşandana Parlamena Swêdê Çile 2014
* De Balie Amsterdam sibat 2014
* JIYAN ON ME. . . JI F FSTIVALA FILLM ZDAN India Hindistan sibat 2014
* Zanîngeha Chulalongkorn Thailand adar 2014
* Festîvala Fîlimê ya Navneteweyî û Foruma Mafên Mirovan | 8ê adar 2014
* Konseya Mafên Mirovan a Neteweyên Yekbûyî Cenevre 10 adar 2014 
* UN New York 6 gulan 2014

## Pejirandin

## Her weha bibînin

* Jineolojî
* Namûs

## Girêdanên derve

* Malpera fermî
* 
* Gotara Deeyah di derbarê çima wê fîlma Banaz çêkir
* Gotara Guardian di derbarê xelata Emmy de ji bo Banaz
* Gotara Çavdêr di derbarê Banaz de
* Hevpeyivîna Deeyah li Norwêcê di derbarê Banaz de ji hêla weşana femînîst Fett.
* Gotara Nick Cohen ji bo Standpoint Magazine derbarê Banaz.

## Çavkanî

Kategorî:Fîlmên norwêcî
Kategorî:Fîlmên 2012an
Harvey Alter

**Harvey James Alter** (jdb.12ê Îlona 1935ê-) vîrusnas û lêvekolekê pizişkiyê yê Amerîayî ye ko li sala 2020ê Xelata Nobelê ya bijîşkiyê ji bo lêkolînên xwe yên li ser keşfkirina vîrusa Hepatît C vîrusê wergirt. Wê ew xelat bi hevbeşî digel du zanistvanên dî (Michael Houghton û Charles Rice) yên ko her li ser vedîtina wê vîrusê xebitîbûn wergirt.

## Jînenîgarî
Alter wekî kurê tenê yê koçberên Cihû yên nifşê duyemîn ji dayik bû. Wî di sala 1956an de ji Zanîngeha Rochesterê bawernameya bekaloryosê û M.D. wekî qedandina xwendinên bijîşkî wergirt.Piştî ku li Nexweşxaneya Strong Memorial a li Rochester, New York wek niştecîh kar kir, Alter di 1961 de wekî alîkarê lêkolînê beşdarî Enstîtûyên Tenduristî yên Neteweyî (NIH) li Bethesda, Maryland bû.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1935
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Vîrusnas
Charles Rice

**Charles Moen Rice III** (jdb: 25ê tebaxa 1952ê) ew vîrusnasekê Amerîkayî ye. Û ji ber lêkolînên xwe yên li ser vîrusa bi navê Hepatît C karî bi hevparî digel her yek ji Harvey Alter û Michael Houghton Xelata Nobel ya pizişkiyê wergir in. Ew li Zanîngeha Rockefellerê li New Yorkê profesore di biwarê vîrusnasiyê de.

## Jîyanname
Ew li Sakrametoyê li Kalîforniyayê hat dinyayê.

## Xelat

* 1986 bûrsa Pew Charitable Trust 
* 2004 Hevalek Hilbijartî, Komeleya Amerîkî ji bo Pêşkeftina Zanistê 
* 2005 Endamê Hilbijartî, Akademiya Neteweyî ya Zanistan 
* 2005 Hevalê Hilbijartî, Akademiya Amerîkî ya Mîkrobiolojiyê 
* 2007 Xelata Vîrolojiyê ya MW Beijerinck 
* Xelata Robert Koch 2015 
* 2016 Xelata Tenduristî ya Artois-Baillet Latour 
* 2016 Xelata Lasker 
* Xelata Nobel a Fîzyolojî an Tibbî ya 2020 

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1952
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Vîrusnas
Michael Houghton

**Michael Houghton** (jdb. 1949) vîrus nasekê Brîtanî-Kanadî ye. Wî digel hevkarên xwe li sala 1989 de vîrusa bi navê Hepatît C vîrus vedîtin, anko keşf kirin. Herwiha ew di 2020an de, bi hevparî digel kesên weka Harvey Alter û Charles Rice karîn Xelata Nobelî ya pizişkiyê werbigrin. Ew niha profesor e û li ser vîrus nasîyê li Zanîngeha Albertayê.

## Xelat
* 1992 - Xelata Bîrdariya Karl Landsteiner
* 1993 - Xelata Robert Koch
* 1994 - Xelata William Beaumont
* 2000 - Xelata Lasker
* 2005 - Xelata Bîranînê ya Dale A. Smith
* 2009 - Xelata Serkeftina Jiyana Hepdart
* 2013 - Ew bû kesê yekem ku Xelata Navneteweyî ya Weqfa Gairdner $ 100,000 red kir û got "Min hest kir ku dê neheqî be ku ez vê xelatê qebûl bikim bêyî ku tê de her du hevkarên Dr. Qui-Lim Choo û Dr. George Kuo hebin.“
* 2019 - Doktoraya Rûmetê ya zanistê ji Zanîngeha Rojhilata Anglia
* 2020 - Xelata Nobel a Fîzyolojî an Dermanan

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Jidayikbûn 1949
Kategorî:Mirovên zindî
Zunyi

**Zunyi**, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
## Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 6.127.009 kesî
## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Çînê
Al (reng)

thumb|Kulîlka al
**Al** an **Pembe** rengek e ku bi tevlihevkirina sor û spî tê çêkirin. Ev peyv di Soranî û Goranî de jî heye.
## Di wêjeyê de
Ehmedê Xanî dibêje:

Siyahpûş dibêje:

## Çavkanî

Kategorî:Reng
Xelo û Celo

**Xelo û Celo** navên çend temsêriyane yên ku ji hêla Xelîl û Celîl ve hatine çêkirine. Û yek zincîra wan li ser kanalê Waar TV dihat pexişkirin.

## Filim

## Akter

* Xelîl Qedişî

* Celal Abdula

## Çavkanî
Xelîl Qedişî

**Xelîl Qedişî** (Rojbûn 1957 li komelgaha Qediş. Li Amêdiyê) Ew Akterekî komêdîye yê devara amêdiyê ye. Di sala 1992 ji bo yekam car dast bi karê xwe yê komêdî dike. Herwesa wî beşdarî di gellek berhem û filmên komîke de kirye li ser astê parêzgaha duhokê .
## Jiyan name
## Filim

## Çavkanî

Kategorî:Hunermend
Kategorî:Hunermendên kurd
Kategorî:Kesên ji Dihokê
Rêzimana farisî

**Rêzimana farisî** (bi farisî: دستور زبان فارسی-Destûrê zebanê farsî) rêzimana zimanê farisî ye.

## Alfabeya farisî
## Nav
### Yekjimar
### Pirjimar

## Cînav
Cînav bi farisî wek **ضمیر**(zemîr) tê zanîn.

## Hoker
#  (benaberîn/ ji ber vê)
#  (şayed/ şayed,belkî)
#  (bi/pê)
#  (bi giştî)
#  (qet)
#  (ji bilî)
#  (di wextê xwe de)

## Rengdêr
#  (bêhtir)
## Lêker

### Cureyên lêkeran
# Lêkerên sade: خوردن(xorden/xwarin), دیدن(dîden/dîtin)
# Lêkerên pîşvendî:Ji pêvekek û lêkereke sade tê çêkirin. Mînak; برگشتن(ber geşten/vegerîn), برداشتن(berdaşten/hilgirtin,wergirtin,jêbirin)
# Lêkerên morekeb: Ji navdêr, rengdêr û lêkerekê sade tê çêkirin. Mînak; زمین خوردن(zemîn xorden/ketin), کمک کردن(komek kerden/alî kirin,harî kirin)
# Lêkerên pîşvendî yên morekeb: Ev lêkeran ji navdêrek, pêvekek û lêkerekê sade tê çêkirin. Mînak;سردرآوردن(serderaverden/têgehiştin, fêmkirin),سرباززدن(serbazzeden/red kirin)
# Lêkerên ebaretî: به پایان رساندن(be payan resanden)
# Lêkerên yek şexse: خوش آمدن(xoş ameden)

## Di farisî de zeman
### Zemanî halê exbarî
Bi farisî wek زمان حال اخباری (zemanî halê exbarî) tê nivîsîn. Di kurmancî de miqabilê dema niha û fereh e.

### Zemanê gozeşteyî sade
Bi farisî wek زمان گذشتهی ساده(zemanî halî exbarî) tê nivîsîn. Bi kurmancî em dibêjin *dema sade ya borî*

### Zemanê gozeşteyî estemrarî
Bi farisî wek زمان گذشتهی استمراری(zemanî gozeşteyî estemrarî) tê nivîsîn.

### Zemanê gozeşteyî neqlî

### Zemanê gozeşteyî dûr

### Zemanê halê natemam

### Zemanê gozeşteyî natemam

### Halê eltezamî û emr
Bi farisî wek حال التزامی(halê eltezamî) û حال امر(halê emr) tê nivîsîn.

## Daçek
Daçekên serek di zimanê farisî de ev in;
#  (beray): Bi kurmancî *ji bo* tê bikaranîn
# (ta): Bi kurmancî *ta* tê bikaranîn
# (der): Bi kurmancî *di..da* tê bikaranîn
# (bê): Bi kurmancî *bi* tê bikaranîn
# : Bi kurmancî *ra* tê bikaranîn
# : Bi kurmancî *ji* tê bikaranîn
# : Bi kurmancî *pêşî* tê bikaranîn

## Çavkanî
* Elfabêya kurdî û bingehên gramera kurdmancî-Celadet Bedîrxan, weşanên Nefelê 2002
* HUSEIN MUHAMMED-Kurtenerînek li hin beşên rêzimana kurdî https://drive.google.com/file/d/0B4fCdsgQUeAyWmRSU3dBV0hPdzA/view
* Rêzimana Kurdî ya Kurmancî- Abdullah Karabax https://drive.google.com/file/d/0B4fCdsgQUeAyYlV1WC1XaW85QVU/view
* دستور کاربردی-فاطمه جعفری (Destûrê karberdî-fatema Ce'eferî)
Howard Aykin

**Howard Hathaway Aiken** ( jdb. 8ê adara 1900an li de li Hoboken, New Jersey , DYA, m. 14ê adara 1973 li St. Louis, Missouri , DYA ) fîzîknasekî amerîkî û pêşengek di komputersaziyê de bû, ku sêwiranerê têgehî yê orîjînal li pişt komputera Harvard Mark I ya IBMê bû .

## Jiyana wê

Residence Dewletên Yekbûyî yên Amerîkî warên hejmartina saziyên Zanîngeha Harvard Zanîngeha Alma Mater ya Wisconsin Zanîngeha Madison Harvard (Ph.D.) Ji bo Rêzkirinên Bijarte Tê zanîn Kontrola Xweser a Zanîngeha Harvard Mark I - Xelatên Çaremîn Xelata Bîranînê ya Harry H. Goode (1964) Medalya Edison (1970)

Zanîngeha Harvard Mark I / ASCC IBM, milê çepê.

Ew di pêşbirkê de pêşeng bû, li pişt Harvard Mark IBM I Computer [1] - sêwiranerê têgînî yê xwemal bû - Howard Aiken Hathaway (14ê Adar, 1973 8ê Adar, 1900). [Biguherîne] jînenîgarî

Wî di demek paşê de li Zanîngeha Wisconsin-Madison xwend, û di sala 1939 de li Zanîngeha Harvard Ph.D. di fîzîkê de stend. Di vê demê de, wî bi hevkêşeyên ciyawazî re rû bi rû ma ku ew tenê bi jimare dikare çareser bike. Wî amûreke pêhesibandinê ya elektro-mekanîkî xeyal dikir ku dikare ji wî re gelek xebata dijwar bike. Di destpêkê de ji vê komputerê re Kalkulatorê Kontrola Rêziknameya Otomatîk (ASCC) hate gotin û paşê jî ji Zanîngeha Harvard Mark I. re hat gotin. Bi alîkariya Grace Hopper û fînansekirina ji IBM, amûr di 1944 de hate qedandin. Di 1947 de, Aiken xebata xwe ya li ser komputerê li Zanîngeha Harvard Mark II qedand. Wî xebata xwe li ser Mark III û Mark IV ya Mark Harvard berdewam kir. Mark III hin pêkhateyên elektronîkî bikar anîn û Mark IV hemî elektronîkî bû. Bîra tîrêja magnetîkî ya Mark III û Mark IV û Mark IV wekî bîra bingehîn a magnetîkî bikar bînin.

Aiken ji Motora Ciyawaziyê ya Charles Babbage hat îlham kirin.

Ji Zanîngeha Wisconsin-Madison College of Engineering îro Xelata Endezyaran di 1958, Xelata Harry Harry Memorial Goode di 1964, Medalya John Wetherill di 1964, û Medalya IEEE û Addison ji bo pejirandina hêja ji pêşkeftinên pêşkeftin û karûbarê komputerên dîjîtal re ji bo mezin û beşdariya mezin wergirtin. Di warê perwerdehiyê de di warê komputerên dijîtal de girîng e '. Di 1970 de.

Howard Aiken di heman demê de karmendê Deryayî yê Dewletên Yekbûyî bû.

Ew teqawît bû li Fort Lauderdale, Florida, û di 14-ê Adarê 1973-an de di rêwîtiyek St. St., Missouri de mir.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1900
Kategorî:Mirin 1973