open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Golparêz

thumb|300px|Golparêz (futbol)

## Nimûne
thumb|300px|bandy
Li jêr daxuyaniyên gulîyên werzişê tên pêkanîn
* futbol
* soçiya çîmê
* destgog
* hurling
* lakros
* polo
* sutopu
* soçiya bûzê
* florgog
* soçiya rînkê
* bandy
* futsal

thumb|300px|goga avê

## Futbol

**Golparêz** an **Qalevan** an jî **Golgir**, yek yarîkerê di futbolê da, li herî paş de radiweste û yekem erka parastina netêketiya goga li dergeha desteya xwe dike. Di nav golgirîyê de li qada dergehê de destnedayî ye. Bi sînordariyê di hebûna nav Qada cezayê de, yek yarîkerek bi rêzika destdana gogê ye. Eger golgir seqet bibe, lîstik disekine û başkirin di nav qadê de pêk tê.

Golgir, bi piranî b kurt kirina **GK** (Îngilîzî golgir: *goalkeeper*) tê zanîn. Hejmara formayê, bi gelemperî 1 e. Daxuyaniya IFFHS'ê ya herî dawî, got ku golkgirê herî baş di desteya Real Madrid de xwekirina forma Iker Casillas e.

## Soçîya bûzê

thumb|300px|soçîya bûzê

## Çavkanî


Kategorî:Têgehên werzişî
Satoshi

thumb|265x265px
**Satoshi** yekîneya herî piçûk a bitcoin e. Navê wê ji Satoshi Nakamoto, damezrînerê(ên) bîtcoîn, tê. 100 mîlyon satoshi yek bitcoin e. 0.00000001 BTC --> 1 satoshi ye û 0.00210028 BTC -->210,028 satoshi ye.

## Çavkanî
https://www.investopedia.com/terms/s/satoshi.asp ( arşîv )

Kategorî:Aborî
Kategorî:Bitcoin
Kategorî:Kripto
Kategorî:Pere
Kategorî:Teknolojî
Peykerê Zeus ê Olîmpiyayê

**Peykerê Zeus**, peykerek mezin bû ku Zeus rûniştî nîşan dida . Perestgeha Zeus di sala 456 (B.Z.)an da lî ser çîyayê olîmpos hatibû çêkirin. Phidias ji bo Perestgeha Zeus, peykerê Zeus ku 13 metre bilind bû, dî navbera salên 438-430 (B.Z.) çêkir. Yek ji heft nuwazeyên cîhanê ye .

Peyker ji zêr û diranên fîlan hatiye çêkirin. Textê ku Zeus li ser rûniştibû, ji peykerê xwe bi heybettir bû, ji ber ku ew ji dara ebenûsê hatibû çêkirin û bi xêzên zêr, dîranên fîl û kevirên giranbiha hatibû xemilandin.

Peykerê di hundirê Perestgeha Zeus da bû. Çermê peykerê ji diranên fîlan bû. Ru, por û kincên wî ji zêr bû. Ji ber ku di dawîya korîdoreke tarî da bû, diranên fîlan çavên mîrovan dikişand û kûr bandor dikir.

Dema ku lîstikên olîmpiyatê ji hêla Theodosius ve di sala 391 (P.Z.)'î da bi hinceta pûtperestiyê hatin qedexe kirin, Perestgeha Zeus jî hate qedexe kirin. Navdarên Atînayê peyker birin Konstantînopolîs û li wir di agirê mezin de di sala 462 î de hate hilweşandin.

Hin beşên peykerê ku di sala 1829 î de li Olymposê ji hêla Fransiyan ve hatî dîtin, li muzeya Louvre ya Parîsê têne pêşandan.

Zeus di mîtolojiya Yewnanî de xwedayê herî bi hêz û girîng e. Ew wekî xwedawendê esman û birûskê jî tê naskirin.

## Çavkanî

Kategorî:Dîrok
Kategorî:Heft nuwazeyên cîhanê
Kategorî:Hilweşînên 475an
Kategorî:Huner
Kategorî:Mîtolojiya yewnanî
Kategorî:Peyker
Kategorî:Peykerên xirabkirî
Jenifer Brening

**Jenifer Brening**, ( li Berlîn, Almanya) stranbêj û stranivîseke alman e ku di pêşbirka Eurovision 2018e de li bajarê Lîzbon a Portugalê, San Marînoyê, bi strana "Who We Are"yê temsîl kiriye.

## Dîskografî
### Albûm

### Single
#### Wekî stranbêja sereke

#### Wekî stranbêja bijartî

## Çavkanî

Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Stranbêjên alman
Akataş

**Akataş** (bi farisî: "Yê ku bedê diafirîne") yek ji wan Dêwên di mîtolojiya Îranî de ye ku hewl daye ziyarê bide Zerdeşt. Ew "ceribker" e û hewl dide ku mirovan bike karên bed.

## Çavkanî

Kategorî:Mîtolojiya îranî
Kategorî:Mîtolojiya Kurdistanê
Kategorî:Zerdeştî
Ferhat Göçer

**Ferhat Göçer**, ( li Bêrecûk, Riha) bijîşk û hûnermendekî bi eslê xwe kurd e ku muzîka bi zimanê tirkî dibêje.

## Jînenîgarî
Ferhat Goçer li navçeya Bîrecîk a Rihayê ji dayik bûye û zarê herî mezinê dê û bavekî perwerdekar e ku li bajarê Îzmîtê, cihê erka malbata wî li wir bû mezin bûye. Di sala 1985an de Lîseya Îzmîtê qedandiye. Piştî qedandina Fakulteya Tibbê ya Stenbolê ku di heman salê de dest bi kar dike xwendiye. Di sala 1988an de beşa dengbêjiyê ya Konservatuara Dewletê ya Zanîngeha Stenbolê perwerdeya xwe ya muzîkê werdigire û du salan bi peymanî li Opera û Baletê ya Dewletê dixebite.

Ji bo xizmeta xwe ya mecburî bi cih bîne diçe Rihayê û li wir wekî doktor dest bikar dike. Goçerê ku dema vegeriya Stenbolê li Nexweşxaneya Haydarpaşa ya Numuneyê dest bi nourosurjê kir, jibo muzîkê de armancek nû ji bo xwe danî: Ji bo armanca danasîna muzîka nûjen klasîk ji cîhanê re dest bi muzîkê kir. Li ser vê armancê îro jî karê wî yê muzîk û bijîşkî ya emeliyata giştî didomîne.

## Dîskografî
### Albûm
* *Ferhat Göçer* (albüm) (2005)
* *Yolun Açık Olsun* (2007)
* *Çok Sevdim İkimizi* (2008)
* *Biz Aşkımıza Bakalım* (2010)
* *Seni Sevmeye Aşığım* (2011)
* *Kalbe Kiralık Aşklar* (2013)
* *Sığmıyorsun Geceye ve Zamana* (2015)
* *Düştüm Ben Yollara* (2015)
* *Bu Kalp İçinde Teksin* (2017)
* *Sabahattin Ali Şarkıları* (2020)
* *Anadolu Aryaları Vol. 1* (2020)
* *Bana Aşkı Yaşat* (2021)
* *DüetZ* (2022)
* *Yürü Yüreğim* (2022)

## Çavkanî

Kategorî:Hunermendên kurd
Kategorî:Kurdên Bakurê Kurdistanê
Kategorî:Mirovên zindî
Tîrgan

thumb|Cejna Tirgan û Cejna Neteweyî ya Demavendê li Amolê
**Tîrgan** cejna baranê ya kevnar a îranî ye ku li gorî salnameya Zerdeştî di 13ê meha Tîrê, roja Tîrê de, di destpêka tîrmeha salnameya gregorî de tê pîrozkirin.Wekî qaîdeyek, Tîrgan di 4ê tîrmehê de di salên normal ên gregorî de û di 3ê tîrmehê de di sala duşeşî de (mînak 2020) tê pîrozkirin. Salên paşerojê 2021, 2022 û 2023 Tîrgan dikeve 4ê tîrmehê; Sala 2024 saleke duşeşî ye û ji ber vê yekê Tîrgan di 4ê tîrmehê de ye.

Di Farisiya Navîn (an jî Pehlewî) navê wê Tîştar û bi avestayî jî Tişrya bû.

Ji serî de, cejn behsa firîşteyê Tîr (wekheviya peyva tîrê) dike, ku piştî ziwabûnê xuya bû da ku barana ku dirêj li bendê bû bi birûskê bîne.

Li gor efsaneyeke din, Erêşê Kevandar ji bo çareserkirina nakokiyeke demdirêj a di navbera mîrên Îran û Tûran, Manucher û de hatiye anîn. Li gorî vê yekê, di roja 13’ê meha Tîrê de, Erîş ji lûtkeya Damewendê tîrek ber bi rojhilat ve avêtiye. Niqteya daketina wî sînorê di navbera her du keyan de ava kir û îmkana vegerandina erdên ku ji Efrasiyab winda kiribûn. Bi bidawîhatina nakokî re, piştî ziwabûnek dirêj, baran di dawiyê de rabû, ku bi berfirehî hate pîroz kirin.

Cejna Tîrganê ya orîjînal di du rojan de li pey hev dihat pîroz kirin, Tîrganê biçûk û Tîrganê mezin.Îro jî hinek ji gelê Îranê vê cejnê bi dîlan, stran û xwendina helbestan pîroz dikin.Āsch-e Reschteh (şorba siyaleyê ya bi meqerneyê), fêkiyên teze û şîrînahiya Şoleh Sard ("Agirê Zer": birincê bi safran re) tê pêşkêşkirin. Li dora destan jî bendên rengîn têne girêdin û piştî deh rojan di çemekî de têne avêtin. Li hin herêmên Îranê yên weke Mazenderanê jî gel rojê xwe li ser kaniyên çem derbas dikin an jî di nava deryayê de dileyizin.

## Belavbûn
Tîrgan di çanda hindûîranî de mîna Newroz an jî Şeva Çille tê pîrozkirin. Ji bilî Îran, Efxanistan û Tacîkistanê, Tîrgan li Asyaya navendî û hinek Kurdan jî tê pîrozkirin, lê li derveyî Îranê wek cejnên din ên Îranê (mînak Newroz) Li derveyî Îranê wekî cejnên din ên Îranî (mînak Newroz) ne pir binavûdeng e.

## Her wiha binêhre

* Salnameya îranî

## Çavkanî

Kategorî:Cejn
Kategorî:Cejnên îranî yên kevnare
Kategorî:Mîtolojiya îranî
Kategorî:Mîtolojiya Kurdistanê
Kategorî:Mîtolojî
Komunên departmena Seine-Maritime

border|rast|200px
Li jêr lîsteya 708 komun, koda posteyê û koda ÎNSEE ya komunên departmena Seine-Maritime hatiye diyarkirin.

## Çavkanî

Seine-Maritime
Kategorî:Komunên Seine-Maritime
Ambrumesnil

**Ambrumesnil**, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.

## Nifûs

## Mijarên din
* Komunên departmena Seine-Maritime
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunên Seine-Maritime
Mehmûd Ferşçiyan

**Mehmûd Ferşciyan** (bi farisî محمود فرشچیان, Maḥmūd-e Farščīyân; 24ê kanûna paşîn 1930 li Îsfehanê) wênesazekî îranî û hosteyê wênesaziya mînyatûra farisî ye.

## Jiyan û berhem
Mehmûd Ferşçîyan di malbateke hunermendên îranî de hatiye dinê. Hê di xortaniya xwe de li Îsfehanê ji aliyê wênesazên mînyaturê ve hatiye hînkirin.Li cem mamostayên îranî Hac Axa Mîrza Axa Emamî (1880-1955) û Îsa Behadorî (1905-1986) xwendiye û dibistana hunerî ya pîşeyî ya Îsfehanê qedandiye.Di sala 1980 de li Îtalyayê dest bi xwendina hunerê kir û li wir çend dîploma wergirt. Piştî ku vedigere Îranê, di Dezgeha Giştî ya Hunerên Bedew de, ku piştre bû Wezareta Rewşenbîrî û Hunerê, kar dike. Mehmûd Ferşçîyan niha li DYAyê dijî. Mehmûd Ferşçîyan berhemên klasîkên farisî yên wekî Şahnameya Firdewsî, Çarîna Omer Xeyam û çapên lawebêjên Hafizê Şîrazî wêne kir.Wêneyên wî di gelek muzexane û pêşangehên cîhanê de hatine nîşandan û di berhevokên navneteweyî de ne. Di sala 2001 de wî muzexaneya xwe li Tehranê vekir, Muzeya Ferşçîyan li Kompleksa Çandî û Dîrokî ya Se'dabad. Di sala 2008an de zêdetirî 70 berhemên Ferşçîyan li wir hatin nîşandan.

; thumb|Muzeya Ferşçiyan li Teheranê
; Wênekirina pirtûkan

* Shamseddin Mohammad Hafez: *The Ghazals of Hafiz* (inglîzî û farisî). Weşanger Arthur John Arberry, Afshin Sadeghi. Wêneyên Mehmûd Ferşçîyan û Amir Ahmad Falsafi. Gooya 2020. ISBN 978-964761068-1
* Omar Chayyām: *Rubaiyat of Omar Khayyam*. Ill. Mahmoud Farshchian; weşanger H. Amir-Khani, M.A. Eslami-Nodooshan und H. Sadeghi (Übersetzer). Tehran, 1999. ISBN 979649213903
* Firdausi: *The Shahnameh (Book of Kings)*. Epic Poem in Persian. Illustrations Mahmoud Farshchian. Negar Publ. 1993.

## Bazirganî
Wêneyên bi boyaxê avî, guaj, tabloyên zêtî û akrilîk ên Mehmûd Ferşçîyan li bazirganiya hunerê bi bihayê 20 hezar dolaran heta 475 hezar dolarî ne.

## Pirtûk

* *Mahmoud Farshchian. Paintings.*Homai, New York 1991. 
* *Barguzidah-yi asar-i naqqashiy-i Mahmud Farshchiyan. A Selection of the Miniatures by Mahmoud Farshchian.* Zarin va Simin books, Teheran, 2006. 
* Azra Ghandeharion: The Bridge between Popular and Elite. Iran Mahmoud Farshchian's Painting ACLA Conference 2016, Annual Meetings. Havard University, 17. März 2020, abgerufen am 27. April 2022
* Mahmoud Mohsen Farshchian, Shahnaz Pahlavi, Hashtrudi [Hrsg.]: *Paintings and Drawings by Mahmoud Farshchian.* Bongahe Tarjomeh Va Nashre Ketab 1976.
* Zeinab Rajabi, Syyed Abutorab Ahmadpanah: *The Explanation of the Frame in Traditional Persian Paintings and Its Innovation in the Artworks of Mahmoud Farshchian*, in: Negreth Journal, Vol. 15, Ausgabe 55, November 2020, S. 87–85.

## Girêdanên derve

* Mahmoud Farshchian, About Art Work  tehranauction.com, roja wergirtiye 26ê nîsanê 2022.

## Çavkanî

Kategorî:Îranî
Kategorî:Mirin 2025
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Wênesaz
Mirad (nav)

**Mirad** , carina wek **Murad** jî tê nivîsandin (ji erebî: مراد, **Murad**) navekî erebî yê mêran e. Her wemiha di ermenî , azerbaycanî, bengalî, tirkî, farisî û berberî de hevpar e û li Rojhilata Navîn bi gelemperî tê bikaranîn.

## Bêjenasî
*Murad* tê maneya "Xweziya jidilve" û zêdetir wek Mirad tê kurdîkirin.

## Pêşnav

### Siltanên osmanî

* Mirad I (1326–1389), ku pirî caran bi nasnavê Hüdavendigâr-ji farisî: خداوندگار Khodāvandgār -«dilsozê Xwedê», siltanê sêyem. Navê Murad bi lîstikeke li ser peyva erebî "mordd", ku tê maneya "xwestî" an "xwestin" wergirtiye..
* Mirad II (1404–1451)
* Mirad III (1546–1595)
* Mirad IV (1612–1640)
* Mirad V (1840–1904)

### Kesên din

* Mewlana Murad, alimê Îslamê
* Şehzade Mirad, şehzadeyê osmanî
* Murad, lîstikvanê Bollywood ê hind .
* Murad Artin (jdb. 1960), siyasetmedarê ermenî-swêdî
* Mirad Mîrza, kurê duyem ê împeratorê Mughal Ekber
* Mirad Bakş (mirin 1661), kurê herî piçûk ê împeratorê Mughal şah Cîhan û şahbanû Mimtaz Mehel
* Mirad Beg (1750–1801), Serhozê Memlûkên Misirê
* Mirad Qureşî, British Bangladeshi Labour Party politician
* Mirad Umaxanov (born 1977), Guleşvan û Olîmpiyadê rûs bi eslê daxistanî
* Murad Wilfried Hofmann (1931 – 2020) Dîplomat û nivîskarê Alman.
* Murad Muhemmedî , Guleşvan û Olîmpiyadê Îranî
* Muradê mezin , nasnavê Hamparsum Boyacıyan fedayiyek Ermenî û çalakvanê siyasî
* Murad Topalyan, çalakvanê siyasî yê Ermenî-Amerîkî
* Mirad Gundikî, nivîskarê Kurd .
* Miradê Kinê, dengbêj û muzîkvanê Kurd .
* Mourad Benchellali, Hemelatiyekî fransî hat girtin û li kampên binçavkirinê yên Guantanamoyê hat binçavkirin.
* Mourad Bouzidi, Kickbokserê holendî-tûnisî
* Mourad Daami, navbijvanê pêgogê yê tûnisî
* Mourad Mergaoui, romannivîs û helbestvanê Cebelîtalî-Marokî.
* Mourad Ikhlef, cezayîrî hat girtin û ji Kanadayê hat dersînorkirin bi îdiaya ku berê bi Koma Îslamî ya Çekdar re têkildar e û têkiliya wî bi Ehmed Resam re heye.
* Mourad Marofit (jdb. 1982), Bezvanê dûr û dirêj a Maroko
* Mourad Medelci, siyasetmedarê cezayirî
* Mourad Meghni, gogbazê cezayirî
* Mourad Salem, hunermendê tûnisî yê li Fransayê dijî

; Morad

* Morad Fareed, Karsaz û werzişvanê berê yê Nû Yorkî
* Morad Mameri, DJ-ya fransî-cezayirî, ku bi brrnavê DJ Mam's tê naskirin.
* Morad Sari
* Morad (rapvanê spanî) (jdb. 1999)
* Morad (jdb. 1977), rapvanê fransî li  Scred Connexion

## Çavkanî

Kategorî:Navê gedeyan
Mewlana Murad

**Mewlana Murad** (, bengalî: মাওলানা মুরাদ, *Mawlana Murad*) alim û mamosteyekî îslamî bû ku li bajarê Mekke  li Erebistana osmanî bû.

## Jiyan
Murad di sedsala 17an de li Bengalê hatiye cîhanê. Piştî Şerê Plassey di sala 1757an de û dû re rabûna serweriya kolonyal a Brîtanyayê, hin misilmanên bengalî yên mîna Murad ew qas dilgiran bûn ku wan biryar da ku koçî welatên misilman ên mîna Împeratoriya Osmanî bikin.

Murad di sedsala 18an de li bajarê Mekeyê bi cih bûye û wek alimekî îslamî yê zana hatiye naskirin û ji ber vê yekê jî bi pêşgira rûmetê ya Mewlana hatiye binavkirin.

Di sala 1799an de, komeke bengaliyan ku Beşarat Elî û Şerîetullah Taluqdar 18 salî jî di nav de bûn, koçî Mekeyê kirin û ji wan re hat pêşniyarkirin ku li mala Murad razan bibin.

Murad du salan fêrî fiqih, wêjeya erebî û dîroka îslamê ji Şerîetullah re kir.

## Çavkanî

Kategorî:Alim
Aleyna Tilki

**Aleyna Tilki**, ( li Qonye, Tirkiye) stranbêj, stranivîs û lîstikvaneke tirk e ku bi strana *Cevapsız çınlama* (*[Tê wateya çi?]*) hatiye naskirin.

## Jînenîgarî
Aleyna Tîlkî di 28ê adara sala 2000an de li navenda bajarê Qonyeyê weke keça dayikeke ji Trebzonê û bavekî ji Qonyeyê hatiye dinyayê. Ew bi beşdarbûna xwe ya di pêşbirka *Yetenek sizsiniz Türkiye* (*[Tê wateya çi?]*) cara ewil di televizyonê de hatiye dîtin. Di tebaxa sala 2016an de wek dengbêj beşdarî strana *Cevapsız Çınlama* ya bestekar û aranje Emrah Karaduman bû. Klîba wê stranê ku li ser YouTubeê hat weşandin, di sala 2016an de li bû videoklîpa herî zêde yê ku hate temaşekirin û di salekê de zêdetirî 480 milyon car hate temaşekirin.

## Dîskografî
**Stranên wê**

**Muzîkên filmê**

**Xebatên ku beşdar bûye**

## Fîlmografî
**Televizyon**

## Çavkanî

Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Stranbêjên tirk
Kurdayetiya îslamî

**Kurdayetiya îslamî**, **neteweperweriya kurdî ya îslamî** (bi soranî: کوردایەتیی ئیسلامی, *Kurdayetîy îslamî*) an **senteza kurdî ya îslamî** de îdeolojiyek e ku neteweperestiya kurd bi îslamiyetê re tîne yek. Ji ber ku li dijî hemû îdeolojiyên Tirkiye, Iraq, Îran û Sûriyê ye, gelek kurdan îslamiya kurdî qebûl kirine.

## Dîrok
Ev îdeolojî di Serhildana Şêx Seîdê Pîranî de hat afirandin, li wir zû mezin bû û piştgirî ji kurdan girt, gelek kesan ew yekane rêya bidestxistina serxwebûnê û parastina çand, dîn û hebûna xwe ya giştî didîtin. Şêx Seîd afirînerê îdeolojiyê ye.

Yek ji kurdên îslamî yên tundtir jî mîna Mele Krêkar, xwediyê asteke neteweperestiyê ye. Mele Krêkar di hin vîdyoyan de behsa pirsgirêkên kurdan û piştgiriya serxwebûna Kurdistanê dike. Tevî ku wî her dem vê yekê dikir dema ku tundrewiya xwe ya îslamî diparêze. Ew wekî "Rojekê daxuyaniyên siyasî û niştimanî diweşîne, rojekê jî daxuyaniyên cîhadî diweşîne". Mele Krêkar jî populîst e, û populerbûna wî li Kurdistana Iraqê di navbera 2017 û 2019an de zêde bû, bi taybetî di nav ciwanên ku li dijî hikûmeta kurdî bûn. Rewşenbîrê kurd Hama Xerîb parêzvaniya wê yekê kir ku divê neteweperestiya kurdî ya sereke were reformkirin û îslamê jî tê de hebe. Mele Krêkar her wiha got, laîktiyê “nirxên kurdan tine kiriye”.

Gelek kesên din jî vê îdeolojiyê wekî faşîst, tundrew, dij-tirk, dij-ereb, dij-xiristiyan, dij cihû û "tehdîd li ser her kesê ku ne kurd û ne misilman be."

## Rêxistin

* Ensar el Îslam
* Alên Spî
* Xebat
* Komela Îslamî ya Kurdistanê
* Hereketa Îslamiya Kurdistanê
* Bizûtinewey Îslamî le Kurdistan
* Eniya Kurdî ya Îslamî
* Rewtî Şax
* Micahîdên Kurdistanê
* Civaka Îslamiya Kurdistanê
* Partiya Doza Azadî
* Hereketa Azadî

## Kes

* Şêx Seîd
* Osman Ebdulezîz
* Elî Bapîr
* Mele Krêkar
* Kosarî
* Mehmet Yavuz
* Zekeriya Yapıcıoğlu

## Mijarên têkildar
*  Kurdayetî
* Neteweperwerî
* Xoybûn
* Komeley Jiyanewey Kurdistan
* Mafê Çarenûsê
* Dijî kurdbûn
* Kurdkirin
* Selefîtî li Kurdistanê

## Çavkanî

Kategorî:Dîroka kurdan
Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê
Kategorî:Neteweperweriya kurdî
Kategorî:Neteweperwerî
Atiye

**Deniz Atiye Yılmaz**, ( li Bremen, Almanyaya Rojhilat) stranbêj û strannivîseke bi eslê ereb e ku hûnera xwe bi zimanê tirkî û bi zimanê inglîzî çêdike. Atiye, di sala 2006an de bi strana xwe ya destpêkê ya bi navê “*Don't Think*” hatiye naskirin.

## Jînenîgarî
Atiye, keça dêyekî holendî û bavekî ereb ku bi eslê xwe erebên bajarê Xetayê ye. Di temenekî biçûk de dest bi dersên piyano û dansê kiriye. Di 8 saliya xwe de malbata wê ji Almanyayê koçî Amerîkayê bû û piştî şeş mehan malbatê wê ji Amerîkayê koçê Îzmîrê bû. Piştî salekê carek din dîsa malbatê wê koçî ji Almanyayê dibe û Atiye salekê li Dibistana Holendî ya Cke-ê xwend û dest bi dersên stranbêjiya xwe kir. Hunermend piştî xwendina xwe ya lîseyê li Almanyayê di sala 2008an de vegeriya Tirkiyê. Atiye bi Pedagogê Dengê Opera û Baletê yê Dewletê yê Îzmîrê Barîton Aşkin Metîner perwerdeya xwe ya dengbêjiyê wergirtiye.

## Dîskografî
### Album
* *[[Gözyaşlarım]]* (2007)
* *[[Atiye (albüm)|Atiye]]* (2009)
* *[[Budur]]* (2011)
* *[[Soygun Var]]* (2013)

#### Single
* *Don't Think* (2006)
* *[[Bring Me Back]]* (2012)
* *Yetmez* (2014)
* *Sor* (2015)
* *Come to Me* (2015)
* *Abrakadabra* (2015)
* *Kalbimin fendi* (2016)
* *İnşallah Canım Ya* (2016)
* *Zamansız Aşklar* (2017)
* *Radiant Night* (2017)
* *We Got That La* (2017)
* *Mazallah* (2017)
* *[[Hisset]]* (2018)
* *Tom Tom* (2019)
* Ses Seda Yok (2021)
* Allem Kallem (2022)

## Çavkanî

Kategorî:Hunermendên ereb
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Stranbêjên tirk
Gülben Ergen

**Gülben Ergen**, ( li Kadıköy, Stenbol) lîstikvan û stranbêjeke tirk e ku bi karê modeliyê û lîstikvaniyê dest bi karê xwe kiriye û piştre jî wekê solîst dest bi muzîkê kiriye.

## Jînenîgarî
Gülben Ergen di 25ê tebaxa sala 1972an de li Stenbolê hatiye dinyayê. Wê perwerdeya xwe li dibistana navîn Kadıköyê û perwerdeya lîseyê, li lîseya Kadıköyê qedandiye. Ergen di temenê 16e saliya xwe de di sala 1987an de di Pêşbirka Sînema Star a ku ji aliyê rojnameya *[[Hürriyet|Hurriyetê]]* ve hatibû organîzekirin de bû duyemîn, piştî qedandina lîseyê dest bi modeliyê kiriye.

Bi fîlmê ku lîstikvaniya serekeyî Bülent Ersoy wergirtibû, dest karê lîstikvaniyê kiriye. Di heman salê de bi Kenan Kalav re di fîlma *Deniz Yıldızı* ku derhênerê fîlmê Kartal Tibet kiriye, rola sereke wergirtiye.

Di sala 1994an de li Gazînoya Maksimê di bin kadroya Îbrahîm Tatlises de cih girt û di klîba Îbrahîm Tatlises a "Haydi Söyle" de jî rol wergirtiye. Di vê heyamê de dest bi kariyera muzîka xwe kir, di heman demê de beşdarî koma binkadroya Nurdan Torun bû. Paşê beşdarî rêzefîlma *Fırat* a bi derhêneriya Îbrahîm Tatlises bû û çend beş di rêzefîlmê de rol wergirtiye.

## Dîskografî
* *[[Merhaba (albüm)|Merhaba]]* (1997)
* *[[Kör Aşık]]* (1999)
* *[[Sade ve Sadece (albüm)|Sade ve Sadece]]* (2002)
* *[[Uçacaksın (albüm)|Uçacaksın]]* (2004)
*
* *[[Uçacaksın|9+1 Fıkır Fıkır]]* (2005)
* *[[Gülben Ergen (albüm)|Gülben Ergen]]* (2006)
* *[[Aşk Hiç Bitmez]]* (2008)
* *[[Uzun Yol Şarkıları]]* (2009)
* *[[Hayat Bi' Gün]]* (2011)
* *[[Kalbimi Koydum]]* (2015)
* *[[Seni Kırmışlar]]* (2020)

## Fîlmografî

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên tirk
Kategorî:Kesên ji Stembolê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên tirk ên jin
Kategorî:Stranbêjên tirk
Hemdî Paşa

**Ehmed Hemdî Paşa** di navbera salên 1918-1920an de wezîrê deryayî yê osmanî yê kurd, sekreterê giştî yê Cemîyeta Tealîya Kurdistanê û efserê giştî yê artêşa osmanî bû.

Akademiya Leşkerî ya Osmanî qedandiye û gihîşte pileya generalê lîwayê û serfermandarê giştî.Ew ji hêla Îtihad û Tereqî ve neçar ma ku zû xanenişîn bibe, lê ji hêla ramyarî ve dijberiya wan berdewam kir. Belgeyên hikûmeta Brîtanyayê Hemdî wekî yek ji ronahiyên pêşeng ên tevgera kurd bi nav dikin.

Hemdî di pêwendiya berdewam de bi Sir Horace Rumbold, Baronê 9. re bû, derbarê memorandumên  Cemîyeta Tealîya Kurdistanê di nav wan de perspektîfa Kurdistana serbixwe wekî astengek li ber pêşveçûna Bolşewîkan  ber Mezopotamyayê.

Di dema Şerê Rizgariya Tirkiyeyê de Hemdî sirgûnî Yewnanistanê bû û efû û destûra vegerê jê re hat pêşkêşkirin jî venegeriya. Her wiha bi navê Hemdî yê şoven jî dihat naskirin.

## Çavkanî

Kategorî:Amîralên osmanî
Kategorî:Kurdên sedsala 20an
Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî
Şebnem Ferah

**Şebnem Ferah**, ( li Yalova, Tirkiyê) hûnermendekî cureya muzîka rockê ye.

## Jînenîgarî
Şebnem Ferah, yek ji sê keçên ku ji bajarê Skopyayê (Üsküp) koçî bajarê Yalovayê bûne. Eleqeya Şebnem Ferah bi muzîkê re di temenê 5-6 saliya wê de dest pê kiriye û malbata wê roleke mezin di naskirina wê ya muzîkê de lîstiye. Ji ber ku di malbata Ferah de hema bêje her kes bi muzîkê re eleqedar bû û li her quncikekî malê amûrek muzîkê heye, wê wek zanayê muzîkê amade dike.

Di dibistana seretayî de dest bi dersên mandolîn û solfejyoyê kir û di orkestraya dibistanê de wek solîst cih digire. Perwerde lîseyê li Lîseya Namık Sözeri ya Taybet a Bursayê wek xwendekara înternetê xwendiye û van dewranan alîkariya Şebnem Ferah kir ku xwe nas bike û bi tenê li ser piyan bisekine.

Di 15ê mijdara sala 1996an de bi alîkariya Sezen Aksu û Onno Tunç ji pargîdaniya Raks Musicê yekemîn albûma xwe ya solo "Jin" derxist. Di vê albûmê de bi Îskender Paydaş, Tarkan Gözübüyük û Demir Demirkan re xebitiye. Wî klîba xwe ya yekem ji bo strana "Vazgeçtim Dünyadan" wênekir. Hem bi firotina band û CD û bi vîdeoklîpa xwe demeke dirêj di rêza yekem de cih girt û piştre jî ji bo stranên "Yağmurlar", "Bu Aşk Fazla Sana" û "Fırtina" klîp wêne kiriye. Yekemîn konsera xwe ya solo di 4ê nîsana 1997an de li Zanîngeha İzmirê ya Egeyê, ji girseyeke qelebalix a ji ku ji 6000 kesî pêk tê da.

## Dîskografî
* *Kadın* (1996)
* *Artık Kısa Cümleler Kuruyorum* (1999)
* *Perdeler* (2001)
* *Kelimeler Yetse* (2003)
* *Can Kırıkları]]* (2005)
* *10 Mart 2007 İstanbul Konseri* (2007)
* *Benim Adım Orman* (2009)
* *Od* (2013)
* *Parmak İzi]]* (2018)

## Çavkanî

Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Stranbêjên tirk
Îbnûdehak

**Kurê Zihak, Îbnûdehak**, ankû **Îbnûdeḧak**, **Îbnu'd-Dehak**, serhozekî kurd bû ku dev ji îslamê berda, bû xiristiyan û kete rajeya împeratorê bîzansî Romanos I Lekapenos ( serwerî 920–944). Romanos diyariyên dewlemend dan wî û ew vegerandin baregeha xwe, keleha el-Ca'ferî, ku belkî nêzîkî Tarsûsê bû. Lêbelê, di dawiya payîza 927an de, ew ji hêla parêzgarê Ebasî yê Tarsûsê, Semal el-Dulafî ve rastî êrişê hat, têk çû û hat kuştin.

## Çavkanî

## Pirtûka çavkaniyê
Lilie, Ralph-Johannes; Ludwig, Claudia; Pratsch, Thomas; Zielke, Beate (2013). Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit Online. Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. Nach Vorarbeiten F. Winkelmanns erstellt ( bi almanî). Berlin and Boston: De Gruyter.

Kategorî:Kurd
Kategorî:Kurdên sedsala 10an
Kategorî:Kurdên xiristiyan
Kategorî:Kuştiyên cengê
Kategorî:Mirin 927
Joanna Palani

**Joanna Palani** (jdb. 1993 li Ramadî) xwendekareke kurd û şervana Yekîneyên Parastina Jinê ( YPJ ) yên Yekîneyên Parastina Gel (YPG) û Pêşmerge ye ku li Danîmarkayê dijî .

## Jiyan
Joanna Palani ji malbateke kurd a Îranê ye û li kampa penaberan a Neteweyên Yekbûyî li Ramadî ji dayik bûye. Dema ku Palani sê salî bû, malbata wê bi wê re koçî Danîmarkayê kirin.Piştî dibistanê, wê li Zanîngeha Kopenhagê dest bi xwendina felsefe û ramyariyê kir.Di dema xwendina xwe de di sala 2011an de çûye Helebê. Piştî perwerdeya leşkerî ya li gel Yekîneyên Parastina Jinên Kurd, di sala 2014’an de beşdarî şerê Kobanê û sala 2016’an jî di şerê Minbicê de bû.Şeş meh di nava YPG'ê û 6 mehên din jî di nava Pêşmergeyê de bû. Li gorî nûçeyên çapemenî, wê zêdetirî sed terorîstên Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê di dema leşkeriya xwe de weke sekvanek kuştine û di azadkirina zîndaneke Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê de bi keçên temenbiçûk yên ku bi darê zorê hatine laşfiroşiyê de beşdar bûne.

Di sala 2016’an de di dema serdana malbata xwe ya li Danîmarkayê de, Palani ji bo 12 mehan derketina derve hat qedexekirin. Piştî ku di hezîrana 2016'an de her wiha çû Dohayê, ew hat binçavkirin.Ger Palani bê sûcdarkirin, heta du sal cezayê girtîgehê jê re tê xwestin. Bingeh zagonek e ku Danîmarka di adara 2015an de ji bo rêgirtina li ber geşta alîgirên Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê bo Rojhilata navîn derxistiye holê.

Li gorî Palani, ew nikare vê nêzîkatiyê fêm bike ji ber ku mafê xwe yê parastina welatê xwe yê kurdî li dijî rêxistina terorîst a Dewleta Îslamî bi kar aniye.

Ew dibêje ku ew ê her weha çekan hilgire da ku welatê xwe yê duyemîn, Danîmarka biparêze, û bawer dike ku wê di şerên şerê navxweyî li Sûriyê de nirxên Ewropayê parastiye.

Palani li Kopenhagê dijî û dixwîne.

## Çavkanî

Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kurd
Kategorî:Kurdên sedsala 21ê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Şervanên biyanî yên Hêzên Sûriya Demokratîk
Kategorî:YPG
Kategorî:YPJ
Mîr Hisênê Kurdî

**Mîr Hisênê Kurdî** bi erebî **Emir Hussein al Kurdî** ; أمیر حسین الکردي ) ji hêla portûgaliyan ve bi navê  **Mirocem**  ,  **Mir-Hocem** an jî **Mihir Hussain** tê nasîn , parêzgarê bajarê Cide li Deryaya Sor bû, wê ku demê destpêka sedsala 16an beşek ji Siltaniya Memlûqî ya Misrê bû.Ew wekî amiralê komkeştiya Memlûqî a ku ji hêla hêzên Împeratoriya Portûgalî  li Okyanûsa Hindî ve şer kir, rawesta.

## Çavkanî

Kategorî:Kurd
Kategorî:Kurdên sedsala 16an
Hadise

**Hadise Açıkgöz**, ( li Mol, Anvers, Belçîka) stranbêjekî belçîkî û tirk e ku wekî keça malbatekî Sêwazî li Belçîkayê ji dayik bûye. Hadise keça dêyekî tirk û bavekî çerkes e. Piştî tevlîbûna pêşbaziyê sala 2003an İdool 2003, amadekariyên ji bo pêşnumaya ku ji hêla albuma yekem ve hatî wergirtin dest pê kiriye.

## Jînenîgarî
Hedise Açikgöz, di 22ê çiriya paşîn sala 1985an de wekî keça dayikeke kumikî-tirk û bavekî lezgî (Çerkez) li bajaroka Mol a bi ser Anvers a Belçîkayê hatiye dinyayê. Dema ku ew di temenê 11e saliya xwe de bû, dêûbavên wî zewaca xwe bidawîkirin. Di 18e saliya xwe de beşdarî pêşbaziyê Idool 2003 a Belçîkayê dibe.

Piştî îmzekirina peymana albûmê bi 2 Brains Records re, Hadise bi Yves Gaillard re xebitî û strana xwe ya yekem "Sweat" amade kir û di 1ê mijdara 2004an de ji bo firotanê pêşkêş kir. Stran, di lîsteyên fermî yên Belçîkayê di Ultratop de heta asta 19an bilind bû. Di gulan sala 2005an de, wê single duyemîn a "Stir Me Up" û yekem klîpa xwe bi vî stranê çêkiriye. Stran di lîsteya Ultratop a Belçîkayê heta asta 13an bilind dibe û dibe stran a herî zêdeyê ku di lîsteyê de disekine.

Stranbêj albûma xwe ya duyemîn a studyoyê derxist û yekem single a albûmê A Good Kisss weşand û klîba yekem a albûmê bi vî single li Stenbolê wênekir.

## Dîskografî
### Albûmên wê
* *[[Sweat (Hadise albümü)|Sweat]]* (2005)
* *[[Hadise (albüm)|Hadise]]* (2008)
* *[[Fast Life (Hadise albümü)|Fast Life]]* (2009)
* *[[Kahraman (albüm)|Kahraman]]* (2009)
* *[[Aşk Kaç Beden Giyer?]]* (2011)
* *[[Tavsiye (albüm)|Tavsiye]]* (2014)
* *[[Şampiyon (albüm)|Şampiyon]]* (2017)
### EP'ên wê
* *[[Düm Tek Tek]]* (2009)
* *[[Aşka Kapandım]]* (2021)

## Fîlmografî
### Fîlm

### Bernameyên Tv'yê

* *[[Idool 2003]]* (2003) - Bêşbaz
* *[[Popstar Alaturka]]* (2006) - Pêşkêşvan
* *[[O Ses Türkiye]]* (2011-2020) - Juri
* *[[O Ses Çocuklar]]* (2014-2016) - Juri
* *[[O Ses Türkiye|O Ses Türkiye Rap]]* (2021) - Juri

## Çavkanî

Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Stranbêjên tirk
Şevval Sam

**Türkdeniz Şevval Sam** ( li Stenbol, Tirkiye), lîstikvan û stranbêjeke bi eslê kurd e.

## Jînenîgarî
Şevval Sam, di 11ê mijdara sala 1973an de li Stenbolê ji dayik bûye. Diya wê Leman Sam stranbêj e û bavê wê Selim Sam muzîkvan e. Sam, perwerdeya xwe li dibistana seretayî û navîn ya Hasan Ali Yücel xwendiye. Lîseyê jî li Lîseya Zincirlikuyu ya Teknîka Avahiyê beşa restorasyonê xwendiye. Xwendina xwe ya bilind li Zanîngeha Marmarayê, Fakûlteya Hunerên Bedew, li Beşa Grafikê xwendiye.

## Dîskografî

## Fîlmografî

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên tirk
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Stranbêjên tirk
Hande Yener

**Makbule Hande Özyener** yan jî **Hande Yener**, ( li Kadıköy, Stenbol) stranbêj û strannivîseke tirk e ku ji destpêka sala 2000an ve bi stranên xwe yê cûreya pop muzîkê hatiye naskirin.

## Jînenîgarî
Makbule Hande Özyener di 12e çileya paşîn a sala 1973an de wekî keça malbatekî Bahriyeyî li navçeya Kadiköy a Stenbolê ji dayik bûye. Ew yek ji du keçên Yildiz Yazici û Erol Özyener (1934 - 30 Berfanbar 2012) ku di navbera wê û xwîşka wê 5 sal hebû. Hande, ku li Erenköyê mezin bûye ji zaroktiya xwe ve dixwest ku bibe stranbêj. Piştî dibistana navîn xwest ku perwerdehiya Konservatuarê wergirbigire lê malbata wê ne xwest ku here Konserwatuarê. Piştre çû lîseya Kadıköyê ya Keçan lê xwendina xwe ya lîseyê di pola duyemîn de berdaye. Di temenê 17e daliya wê de dêûbavê wê jiber ku bavê kesekî alkol vedixwar, ji hev cuda bûne. Hande Yener diyar kiriye ku jiber van pirsgirêkan wê gelek êş kişandiye.

Li dikana ku tê de dixebitî dixwest ku Sezen Aksu re hevdîtinê pêk bîne. Piştî çendekî bi alîkariya Hülya Avşar, Sezen Aksu wê naskir û piştre wekî vokalîstê dikê ya Sezen Aksu dest bi karê muzîkê kir. Bi Altan Çetin re dest bi karê çêkirina albuma xwe ya yekemîn kir û di sala 2000 de albûma xwe ya yekem a bi navê *Senden İbaret* derxistiye.

## Dîskografî
* *[[Senden İbaret]]* (2000)
* *[[Sen Yoluna... Ben Yoluma...]]* (2002)
* *[[Aşk Kadın Ruhundan Anlamıyor]]* (2004)
* *[[Apayrı]]* (2006)
* *[[Nasıl Delirdim?]]* (2007)
* *[[Hipnoz (albüm)|Hipnoz]]* (2008)
* *[[Hayrola? (albüm)|Hayrola?]]* (2009)
* *[[Hande'ye Neler Oluyor?]]* (2010)
* *[[Teşekkürler (Hande Yener albümü)|Teşekkürler]]* (2011)
* *[[Kraliçe (albüm)|Kraliçe]]* (2012)
* *[[Mükemmel (albüm)|Mükemmel]]* (2014)
* *[[Hepsi Hit Vol. 1]]* (2016)
* *[[Hepsi Hit Vol. 2]]* (2017)
* *[[Carpe Diem (Hande Yener albümü)|Carpe Diem]]* (2020)

## Çavkanî

Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Popvanên tirk
Kategorî:Stranbêjên tirk
Canan Kaftancıoğlu

**Canan Kaftancıoğlu**, ( li Mesudiye, Ordu, Tirkiye) nojdar û siyasetmedareke tirk e ku ji sala 2018an ve seroka parêzgeha Stembolê ya Partiya Gel a Komarî ye.

Di  de ji aliyê Dadgeha Bilind ve 4 sal û 11 meh û 20 roj cezayê girtîgehê li Canan Kaftancıoğlu hat birîn û qedexeya siyasetê lê hatiye birîn.

## Jînenîgarî
Canan Kaftancıoğlu, li navçeya Mesudiye ya bi ser parêzgeha Orduyê wekê zaroka duyem a malbatê ji dayik bûye. Perwerdeya xwe ya dibistana seretayî û navîn di sala 1995an de qedandiye. Li Zanîngeha Stembolê beşa tibbê xwendiye. Di sala 1997an de, dest bi pisporiyê masterê li tibbî dadê ya beşek ji zanîngehê ye kir û di sala 2000an de li Weqfa Mafên Mirovan a Tirkiyeyê vekolîna bûyeran kir û teza bi navê *Nirxandinên Îşkenceyê Tibbî ya Dadê* nivîsî û bû bijîşka tibbî ya dadê.

Rejîma Erdogan, wê ji ber twîtên wê yên li ser komkujiya ermeniyan û kuştina sê siyasetmedarên kurd Sakine Cansız, Fidan Doğan û Leyla Şaylemez ku li Parîsê ji aliyê sixurên tirk ve hatine kuştin dadgeh kiriye.

## Polîtîka
Di navbera salên 2011-2012an de berpirsiyariya çapamenî, çand û pêwendiya Partiya Gel a Komarî ya Stembolê dike. Di navbera salên 2012-2014an de dibe cîgira serokê parêzgeha Stembolê ya Partiya Gel a Komarî û ji bo heman partiyê di sala 2014an dibe namzedê serokatiya şaredariya navçeya Maltepeyê. Di 13ê çileya 2018an de li Stembolê di kongreya 36em de bûye serokê parêzgeha Stembolê ya Partiya Gel a Komarî (CHP) û heta niha erka xwe yê serokatiya CHPê ya Parêzgeha Stembolê didomîne.

## Çavkanî

Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên tirk
Şêx Mistefayê Texteyî

**Şêx Mistefa Textewî Merdoxî** () helbestvanekî kurd ê ji Uraman e ku berî sala 1788 jiyaye. Berhemên wî di nav nimûneyên destpêkê yên dibistana helbesta nivîskî ya Goranî de ne.Texteyî bavê helbestvan Şêx Ehmedê Texteyî ye ku di derdora sala 1640î de hatiye cîhanê.

## Çavkanî

Kategorî:Helbestvanên kurd
Kategorî:Kesên ji Kurdistanê (parêzgeh)
Kategorî:Kesên ji Sineyê
Kategorî:Kesên sedsala 15an
Kategorî:Kesên sedsala 16an
Kategorî:Nivîskarên kurd
Mélanie Thierry

**Mélanie Thierry**, ( li Laye, Fransa) lîstikvan û modeleke fransî ye ku di sala 2008an de rola bi navê Aurora di fîlimê *[[Babylon A.D.]]* ya Hollywoodê de lîstiye û hatiye naskirin.

## Kariyer
Mélanie Thierry li Fransayê dest bi kariyera xwe ya modeliyê kiriye û piştre derbasî lîstikvaniyê bûye. Wê bi rêzeke rolên xwe yê di berhemên fransî de dest pê kir û di 17e saliya xwe de di fîlmê *[[The Legend of 1900]]* de ku li qada navneteweyî hate belav kirin lîstikvanî kiriye. Di heman demê de bi Rufus Sewell re di du beşên drama *BBC Charles II, The Power and The Passion* de lîstiye. Di vî drama yê de dergîsê mîrê fransî ya bi rola bi navê Louise de Kérouaille, dilîze.

Thierry, di sala 2008an de di fîlimê *[[Babylon A.D.]]* de, rola bi navê Aurora, di yekem debuta xwe ya Hollywoodê de rol wergirtiye.

## Fîlmografî

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên fransî
Kategorî:Mirovên zindî
Léa Seydoux

**Léa Seydoux**, ( li Parîs, Fransa) lîstikvaneke fransî ye ku bi rolên xwe yên di fîlmên fransiyên wekî *[[The Last Mistress]]* a sala 2007an û *[[On War]]* a sala 2008an de hatiye naskirin.

Seydoux, yekem car piştî ku xelata Trophée Chopard wergirt û ji bo performansa xwe di fîlmê *[[The Beautiful Person]]* a sala 2008an de yekem berbijariya xweya Xelata Césarê wergirtiye, bal kişandiye.

## Jînenîgarî
Léa Seydoux di 1ê tîrmeha sala 1985an de ji dayik bûye û keça karsaz Henri Jérôme Seydoux-Fornier de Clausonne û Valérie Schlumberger e. Ew li Passy, ​​li herêma 16ê ya Parîsê ji dayik bûye û li Saint-Germain-des-Prés li herêma 6an a Parîsê mezin bûye. Ew bi baweriyek tund a Protestan mezin bûye lê niha ne keseke dîndar e.

Dê û bavê Seydoux her du jî bi eslê xwe Alsatî ne. Jiber ku pargîdaniyên naskirî yên Fransayê di destê malbata wê de ne malbata Seydoux li Fransayê malbatekî naskirî ye.

Seydoux bi André Meyer zewicandiye û kurekî wanê bi navê Georges heye.

## Fîlmografî

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên fransî
Kategorî:Jinên fransî
Kategorî:Mirovên zindî
Muhemmedê Rewadî

**Mihemedê Rewendî** an jî **Mihemedê kurê Hisênê Rewendî** damezrînerê Xanedana Rewend bû, ku di nîvê sedsala 10an de li herêmên Bakurê Kurdistanê / Ermenistana mezin û Azerbeycana îranî desthilatdar bû. Di navbera salên 953–956 de kurê wî Husênê Yekem ê kurê Mihemed li şûna wî hat.

## Jiyan
thumb|250x250px|alt=|Nexşeya Azerbaycanê di sedsalên 9. û 10. deMalbata Mihemed kurê Husênê Rewadî bi eslê xwe Erebî bû, li bakurê-rojhilatê Azerbeycanê û bajarê Tewrêz wek bindestên Xanedana Ebasiyan di dawiya sedsala 8an û destpêka sedsala 9an de serwerî kir. Mîna niştecihên din ên Ereb ên li Azerbeycanê, wan bi îhtîmalek mezin di sedsala 9an de heya radeyekê bi gelheya herêmî ya îranî tevlihev bû.Di nîvê sedsala 10an de ew bi tevahî kurd bûn, ji ber zewaca bi malbatên kurdî yên herêmî re, navên kurdî yên hevpar ên wekî Mamlan dan xwe. Dîroknasê osmanî  Müneccimbaşı (m. 1702), ku berhehma xwe li ser Ta'rîx el-Bab wa'l-Ebwab a niha windabûyî ya sedsala 12an bingeh girtiye, Mihemed kurê Husên yekem wek serwerê Rewadîyên kurdbûyî dihesibîne, û lê zêde dike ku wî hin navçe li Ermenistanê serwerî kiriye.

Pevçûnek zûtirîn şerek desthilatdariyê pêk hat, ku di dawiyê de bi vegirtina Azerbeycanê, û her wiha rojhilata Piştqefqasyayê ji hêla xanedana Deylemî- Selarî a Tarom ê ve bû.Di 948 de, serwerê selarî Marzuban ibn Muhammed (serwerî 941/2–957) di şerekî li nêzî bajarê Qazwênê de ji hêla Biweyhiyan ve têk çû û hate girtin. Mihemed kurê Husên di navbera salên 948-953-an de di hepsa xwe de ji nebûna suzeren xwe sûd wergirt û hin deverên Azerbeycanê, bi îhtîmaleke mezin Ehar û Varzaqan vegirt.Lê belê, kurê Mihemed kurê Husên û cîgirê Husênê Yekem ê kurê Mihemed di sala 955/6 de baca Marzûbanê daye, ev jî nîşan dide ku Rewadiyan berdewam Selariyan wekî serwerên xwe dipejirînin.Xuyaye ku Husênê Yekem ê kurê Mihemed di navbera salên 953-956 de bû domdarê bavê xwe.

## Çavkanî

Kategorî:Kurdên sedsala 10an
Kategorî:Mirin 950î
Kategorî:Xanedana Rewadiyan
Beyazıt Öztürk

**Beyazıt Öztürk** yan jî navê ku xwe pê dide pênasekirin **Beyaz**, ( li Bolu, Tirkiyê) pêşavan, pêşkêşvan û lîstikvanekî tirkî ye ku koka xwe gurcî ye ku bi bernameya xwe yê bi navê *Beyaz Show* hatiye naskirin.

## Jînenîgarî
Beyazıt Öztürk, wekî kurê bavekî ji bajarê Artvînê û dayikeke ku bi eslê xwe penaberê Gurcistanê ye li bajarê Boluyê hatiye dinyayê. Bavê wî bi koka xwe gurcî ye.

Beyaz, di heman demê de lîstikvanê basketbolê yê xwedî lîsans e. Di dema xwendina xwe ya zanîngehê de bi bernameyên radyoyê re eleqedar bûye. Di heyama ku hêjmara qenalên televizyon û radyoyên taybet bi lez zêde dibe, li radyoyên Eskîşehîrê bi hevalê xwe re dest bi xabetên radyoyê dike. Lê ji ber ku nikare tîpa "r"ê, bîne ziman daxwaza wî ya pêşkêşvaniya radyoyê nehate pejirandin. Jiber vî yekî di radyoyê de tenê karê amadekirina bernameyê dane wî. Lê dîsa jî Beyaz rêzikên radyoyê şikand û dengê xwe gihand guhdarvanan. ji ber şêwaza wî yê cuda wekî kesekî tinazkar hate nirxandin. Bi hevalên xwe re dest bi derxistina kovara mîzahî ya siyasî "Gina" kir. Di bin karîkaturên ku ji bo vê kovarê xêz kiribûn de cara yekem bernavka xwe yê "Beyaz" bikar aniye.

## Bername

## Fîlmografî

## Çavkanî

Kategorî:Aktorên tirk
Kategorî:Kesên ji Boluyê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Pêşevanên tirk
Alyson Hannigan

**Alyson Lee Hannigan**, ( li Washington, District of Columbia, DYA) aktrîs û pêşkêşvana televîzyonê ya amerîkî ye ku bi rola xwe ya bi navê *Willow Rosenberg* di rêzefîlma televîzyonê *[[Buffy the Vampire Slayer]]* di salên 1997 û 2003an de û rola bi navê *Lily Aldrin* di sîtkoma *[[How I Met Your Mother]]* de di salên 2005 û 2014an de tê zanîn.
## Jînenîgarî
Hannigan li Washington, DC wekî yekem zarokê Emilia (Posner) Haas ku karmenda nekêşbarê ye û Alan Hannigan ku qemyonvan e, ji dayik bûye. Bavê wê bi eslê xwe îrlendî ye û dayika wê bi baweriya cihû ye. Hannigan di çar saliya xwe de di reklaman de dest bi kariyera xwe kiriye û di 11 saliya xwe de çûye Hollywoodê.

Hannigan bi diya xwe re jiyaye û beşdarî Dibistana Bilind a North Hollywood bûye. Dema ku diçe serdana bavê xwe li Santa Barbara, bi awayekî serfirazî ji beşdarî berbijariya dibe. Piştî xwendina xwe yê lîseyê, diçe Zanîngeha Dewleta Californiayê di beşê psîkolojiyê de dîploma xwe werdigire.

## Fîlmografî
### Fîlm

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên amerîkî
Kategorî:Aktrîsên ji Los Angelesê
Kategorî:Mirovên zindî
Komunên departmena Oise

thumb|300px|Departmena Oise
Li jêr lîsteya 679 komunên departmena Oisê û koda posteyê û koda ÎNSEE hatine diyarkirin

## Çavkanî

Oise
Kategorî:Komunên Oise
Abancourt, Oise

**Abancourt**, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.

## Nifûs

## Mijarên din
* Komunên departmena Oise
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Komunên Oise
JavaScript

**JavaScript** (jê re **JS** jî tê gotin), zimanekî bernamesaziyê ye ku yek ji teknolojiyên WWWê ye, li gel hevalên xwe: HTML û CSS. Zêdetir ji 97%-a malperan wî bikar tînin.

JavaScript zimanekî astbilind e, kodên wî nikarin rasterast ji aliyê kombersan bê karpêkirin û kodên wî tên guhertin ji bo zimanekî astnizm û paşê tê karpêkirin. Herwiha, zimanekî dînamîk e û ne pêdivî ye cûreyên guherokên wî bên diyarkirin.

JavaScript di pêşiyê de tenê di nav gerokan de dihat bikaranîn, lê niha gelek rajekaran jî wî bi kar tînin. Binavûdengtirîn jîngeha karpêkirinê jî ji bo rajekaran Node.js e.

Herçend ku her du peyvên Javayê û JavaScriptê ji hev nêzî ne, û hin sîntaksên wan, lê bi piranî ji hev cûda ne.

## Çavkanî

Kategorî:Îcadên amerîkî
Kategorî:Zimanên programkirinê
Kategorî:Zimanên programkirinê yên asta bilind
Luscious López

**Luscious López** (jdb. 11ê îlonê 1981a li Santa Cruz, Kalîforniya, DYA), aktrîseke *[[porno]]* ya amerîkî ye. López di sala 2004an de di 23 saliya xwe de dest bi pîşesaziyê kir.

## Jiyan
López, ku navê wê yê rast Rosalia Murillo ye, di 11ê îlona 1981ê de li Santa Cruz, Kalîforniyayê ji dayik bû. Berî ku wê biryar da ku kariyera xwe ya *porno* bikire, wê karên cûda dixebitî; ew mamoste bû û di pîşesaziya lênerîna tenduristiyê de xwedî helwest bû.

## Kariyera pornoyê
thumb|312x312px|Luscious López ( 2007 )
López li Arîzonayê dibistana hunerê xwend û di wê demê de ji bo waneyên wênekêşî û wênekêşiyê wekî modela tazî dest bi qezenckirina pereyan kir. Vê yekê ew rê da biryara xwe ya dawî ku bibe pornostêrk. Destpêka wê vedigere sala 2005an û wê pêşî li Arîzonayê dest bi kişandina fîlman kir û paşê vegeriya Kalîforniyayê ji bo ku karên baştir û zêdetir bi dest bixe. Lopez di şêwazên cûrbecûr de dîmen kişandibû, wekî *hardcore*, pornoya înteraktîv, striptîz , seksa sêkesî, seksa komî û destperî.

Tenê salek piştî destpêka wê, wê berendamek ji bo Xelata XCRO wergirt, kevneşopiyek ku di 2007 û 2008an de berdewam kir. Lêbelê, wê hîn jî ti xelat negirtiye. Di yanzdeh salên çûyî de, López bi qasî sed fîlmên porno yên X-rêjeyê de lîstiye.

## Xelat
* **2006** Xelata XRCO berendamî – *Unsung Siren*.
* **2007** Berendama Xelata AVN - Di fîlmekê de dîmena analê ya Herî Baş (*Manhunters*- bi Marcos Leon re berendam).
* **2007** Xelata AVN, namzeda Xelata AVN - Seksa komî ya herî baş (Big Phat Wet Ass Orgy 2) - berendamî tevî Annabelle, Luissa Rosso, Mya Kiss, Naomi, Sophia Castello, Velicity Von, Brian Pumper, Byron Long, Charlie Mac, Cun Tree, L.T. Mark Anthony û Nate Turnher).

## Fîlmnîgarî

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 
* 

Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Pornostêrkên amerîkî yên jin
IMessage

**iMessage** platformeke şandina peyaman a rasterast e ku ji aliyê Appleê ve tê pêşvebirin û di sala 2011ê de hatiye bilavkirin. iMessage tenê li ser sîstemên Appleê kar dike: macOS, iOS, iPadOS û watchOS.

Ji taybetmendiyên sereke yên iMessageê ku li ser her pergaleke palpiştkirî kar dikin: şandina peyamên nivîskî, wêne, vîdyo û faylan; agahî derbarê gihiştin û xwîndina peyaman; û şifrekirina peyaman da ku ti aliyekê nikare wan bixwîne, Apple bi xwe jî.

Li paş bilavkirina wî di sala 2011an de, di sala piştê wê de li ser macOS hat berdestkirin, di 2020ê jî iMessage li ser macOSê hat nûkirin û çend taybetmendiyeke nû hatin zêdekirin.
## Çavkanî

Kategorî:Apple, Inc.
Kategorî:Nivîsbarî
Interlingua

**Interlingua**, **zimanê interlingua** (kodên wî: *ia*, *ina*) zimanekî navneteweyî ya alîkar e ku di navbera 1937-1951ê de kar li ser wî hatiye kirin ji aliyê Saziya Navneteweyî ya Zimanên Alîkar ve. Zimanê alîkar a yekem e û zêdetirîn bikarhênerên wî hene. Zimanên alîkar wan zimanan in ku hatine çêkirin dikarin bihêsanî ji aliyê mirov û kombersan ve bê têgihiştin. Piraniya axêverên zimanên romanî dikarin bihêsanî ji Interlingua-ê tê bigihin.

Rêzimana wî ne tevlihev e û vokabûlerên wî jî, gelek ji yên zimanên romanî ve nêzî ne. Ev jî wisa lê dike ku hêsan be bo fêrbûnê, herî kêm ji bo axêverên zimanên romanî.

Peyva Interlingua çê bûye ji peyvên latînî yên *inter*, bi wateya "navber" û *lingua*, bi wateya "ziman".

## Çavkanî

Kategorî:Zimanên çêkirî
Kategorî:Zimanên romanî
Keça deryayê

thumb|Wêneyekê keçekî deryayî li John William Waterhouse
**Keça deryayê** yan jî **Keça deryayî**, jînewerek avî ye ku li gorî mîtolojiyê serî û laşê jorîn jin e, çîp û lingê wê masî ye. Keça deryayî, di folklora gelek çandên li çaraliyê cîhanê ku di nav de Ewropa, Asya û Afrîka heye xuya dibe.

Hinek caran bi bûyerên xeternak ên wekî lehî, bahoz, hilweşîna keştiyan û bi xeniqînê re têkildar in. Di kevneşopiyên gelêrî yên din de (yan carinan di nav heman kevneşopan de) ew dikarin xêrxwaz bin, bextewariyê bidin yan jî evîndarê mirovan bibin.

Di gelek çandên li çaraliyê cîhanê de, Keçên deryayî bi awayên cûda lê pir nêzîkê hevdu hatine pênasekirin. Mîna sîrenan, stranan ji deryavan re dibêjin û wan efsûn dikin, wan ji kar dûr dixin û ji keştiyên wan dadixin deryayê yan jî xerabtir keştiyên wan binav dikin. Di çîrokên din de, keçên deryayî wekî jînewerên deryayên dilpak têne xuyakirin kirin, mirovên ku di xetera xeniqînê de ne wan xilas dikin. Di heman demê de kuran daxwaz dikin ku bên di bin padîşahiya xwe yê binê avê de bijîn. Di berhema Keça deryayê ya Piçûk a Hans Christian Andersen de tê gotin ku hinek keçên deryayî dema kuran kaşê binê avê dikin, ji bîr dikin yan jî nizanin ku mirov nikare di binê avê de bêhna xwe bistînin.

Sîrenên di mîtolojiya yewnanî de paşê wek hev hatine dîtin û di hinek zimanan de jî heman peyv ji bo herdu jîneweran hatiye bikaranîn.
## Efsaneya Keça deryayî
Efsaneyên jînewerên nîv-mirov ên nîv-masî-bedenî vedigere 5000 sal ê. Nêrînek giştî ev e ku çêlekên deryayê bandorek mezin li çêbûna van efsaneyan kirine. Wek mînakek ji bo piştgirîkirina vê teoriyê, Christopher Columbus got ku wî di rêwîtiya xwe ya bo cîhana nû de Keça deryayê dîtin, lê ew pir eware bûn û ku bi awayê ku wî hêvî dikir ne rind bûn.

Kesên ku keçên deryayî dîtine wan wek mirovên bê-axaftin û bi porê kesk, reş, qehweyî yan jê zer tînin ziman. Bedena wan ji nîvî de masî ye û bi gelemperî wan wek jînewerên ku di okyanûsan de û hinek caran jî di çeman de avjeniyê dikin, binav dikin.

Çîrokên keça deryayî hema hema gerdûnî ne. Çîroka keça deryayî ya yekem a naskirî ji aliyê Asûriyan ve di sala 1000 berî zayînê de hatiye dîtin. Atargatis, dayika şahbanûya Asûrî Semîramîs, xwedawendek nemir e ku evîndarê şivanekî dibe. Lê şivan a ciwan ê ku jê hez dikir dimire. Jiber vê yekê ew ji bo ku bibe masî, xwe davêje golê. Lê av, laş û bedewî ya wê yê bêkêmasî venaşêre, dûvikek masî jêre çêdike û şiyana jibo bêhna xwe di binê avê de bistîne dide wê.

Di serdema nûjen de di hinek stranên kurdî de helbestên di derbarê keça deryayî de hatiye gotin. Di strana stranbêja kurd Rêzan Şîrvan de, strana wê ya bi navê *siwarê evînê* de helbest a ku di derbarê keça deryayî de hatiye nivîsandin ev e:
Lê yarê! Qezî dirêj, çev xezalê
Tu deryajînek di nava behra Wanê de, li ser rûyê erdê tu nikarî bijî, tu yê bimirî Ez jî berfek im li serê sîpanê xelatê, dixwazim bêm cem te
Edî ku nagihêjim erdê, ez dihelim û namînim Erê yarê, dil bi zarê

## Çavkanî

Kategorî:Efsaneyên serdema navîn
Kategorî:Mîtolojî
Kategorî:Okeanîd
Xuriya meymûnan

**Xuriya meymûnan** nexweşiya infeksiyona ji aliyê vîrusa xuriya meymûnan ya hin heywanan ve derbasî nav mirovan çêdibe. Nîşan bi taya, serîşê, êşên masûlkeyan, girêkên lenfê werimî dest pê dikin û paşê ew wekî bilbilî û qalik li ser çêdibe. Dem ji nîşanbûnê heta destpêka nûveyê li dora 10 rojan e. Demjimêra nîşanan bi gelemperî du û çar hefte ye.

Xuriya meymûnan dikare ji goştê heywanên kovî yên Afrîkayê, gezkirina heywanan an xişandin, şilavên laş, tiştên gemarî an têkiliya nêzîk bi kesek vegirtî re were belav kirin. Vîrus bi gelemperî di nav hin mişkan de belav dibe. Teşhîs dikare bi ceribandina birînek ji bo DNA'ya vîrusê were piştrast kirin. Dibe ku nexweşî bişibihe xuriya mirîşkan.

Xuriya meymûnan yekem car di sala 1958an de di nav meymûnên laboratîfê ya li Kopenhag, Danîmarka hate vegotin. Yekemîn bûyerên di mirovan de di sala 1970an de li Komara Demokratîk a Kongoyê hatin dîtin.

## Çavkanî