open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Babez for Breakfast

Babez for Breakfast, albûma şeşem a Lordi ye ku di 2010an da derketiye.

## Stran

# SCG5: It's a Boy!
# Babez for Breakfast
# This Is Heavy Metal
# Rock Police
# Discoevil
# Call Off the Wedding
# I Am Bigger Than You
# ZombieRawkMachine
# Midnite Lover
# Give Your Life for Rock and Roll
# Nonstop Nite
# Amen's Lament to Ra
# Loud and Loaded"  3:1514.
# Granny's Gone Crazy
# Devil's Lullaby

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2010an
Kategorî:Lordi
To Beast or Not To Beast

To Beast or Not to Beast, albûma şeşem a Lordi e. Li 'yê di 2013'an da albûm derket. 

## Stran

# We're Not Bad for the Kids (We're Worse)
# I Luv Ugly
# The Riff
# Something Wicked This Way Comes
# I'm the Best
# Horrifiction
# Happy New Fear
# Schizo Doll
# Candy for the Cannibal
# Sincerely with Love
# SCG6: Otus' Butcher Clinic

Kategorî:Albûm
Kategorî:Lordi
Scare Force One

Scare Force One, albûma şeşem a Lordi e. Li 'yê di 2014'an da albûm derket.

## Stran

# SCG7: Arm Your Doors and Cross Check
# Scare Force One
# How To Slice a Whore
# Hell Sent in the Clowns
# House of Ghosts
# Monster is My Name
# Cadaver Lover
# Amen’s Lament to Ra II
# Nailed by the Hammer of Frankenstein
# The United Rocking Dead
# She’s a Demon
# Hella’s Kitchen
# Sir, Mr. Presideath, Sir

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2014an
Kategorî:Lordi
Napalm Market

**Napalm Market** albûma şeşem a Lordi ye ku di 1993an de derketiye.

## Stran
# Inferno
# I Would Do it All For You
# Interball Mexico
# Anti-bohemian
# Saga

## Çavkanî

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 1993an
Kategorî:Lordi
Zombilation

Zombilation, albûma şeşem a Lordi e. Li 'yê di 2009'an da albûm derket.

## Stran

# Hard Rock Hallelujah
# Bite It Like a Bulldog
# Who's Your Daddy?
# Devil is a Loser
# Blood Red Sandman
# Get Heavy
# They Only Come Out At Night
# My Heaven Is Your Hell
# Beast Loose In Paradise
# Deadache
# Would You Love A Monsterman?
# Bringing Back The Balls To Rock
# Forsaken Fashion Dolls
# Supermonstars (The Anthem Of The Phantoms)
# The Children Of The Night
# Rock The Hell Outta You
# Pet The Destroyer
# Monster Monster
# It Snows In Hell

Kategorî:Albûm
Kategorî:Lordi
Mizgefta Menûçêhr

250px|thumb|Mizgefta Menûçêhr
**Mizgefta Menûçêhr**, mizgefteke dîrokî li bajarê kevnare yê Ermeniyan Anî yê herêma Qersê ye. Mizgeft di dema dewleta Şedadiyan de ji aliyê Menûçehrê kurê Şavur ve hatiye avakirin. Çêkirina wê derdora sala 1072'yan e. Yek ji mizgeftên herî kevnare yên Kurdistanê ye.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Avahiyên di 1086an de hatine xilaskirin
Kategorî:Mizgeftên kurdan
Kategorî:Mizgeftên Kurdistanê
Kategorî:Qers
Kategorî:Şedadî
Ebdurehman Xalisê Talebanî

**Şêx Ebdurehman Xalisê Talebanî** (erebî:**عبدالرحمن خالص طالباني**) alimekî misilman yê Qedîriyan e ku ji Kerkûkê ye. Di sala 1797 ji dayîk bûye. Tihsîlekî pir baş ditiye.

Di medreseyan de xwendiye. Dîwanekî wî heye, Wî hem bi kurdî hem bi erebî û hem ji bi tirkî dinivîsand. Di berhemên xwe de maxlasa Xalis nivîsiye. Sala 1897'de wefat kir.

## Berhem
* Dîwan
* Kitabu’l-Maarif fî şerḥi Mesnewî Şerîf.
* Behcetu’l-esrar Tercumesi

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1797
Kategorî:Kesên sedsala 19an
Kategorî:Kurdên Başûrê Kurdistanê
Kategorî:Mirin 1897
Kategorî:Nivîskarên kurd
Komkujiyên tirkan

**Komkujiyên tirkan **ew komkujî ne yên ku bi destên împeratoriya Osmanî ya ya tirkîaxiv di sedsala 20an de pêk hat û li dijî van kêmneteweyan bû:
* Nîjadkujiya ermeniyan
* Komkujiya asûriyan
* Komkujiya yewnaniyan
Aashiqui 2

**Aashiqui 2** (bi kurdî: *Evîndar 2*) fîlmekî hindistanî ye ku di 2013an de li Bollywoodê hat çêkirin.

## Mijar
Stranbêjeke navdar Rahul Jaykar, Aarohi Keshav Shirke re evîndar dibê. Vê keçê dikê stranbêjeke navdar. Dura ru alkolê Rahul Jaykar dengê xwe wenda dikê. Ru vê sedemê RJ intîhar dikê.

## Lîstikvan
* Rahul Jaykar: Aditya Roy Kapur
* Aarohi Keshav Shirke: Shraddha Kapoor
* Vivek: Shaad Randhawa

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Fîlmên hindistanî
Kategorî:Fîlmên li ser xwekuştinê
Kategorî:Fîlmên Bollywoodê
Kategorî:Fîlmên 2013an
Esma Xatûna Hekarî

**Esma Xatûn**, yan jî **Esma Xatûna Hekarî** hedîsvana kurd a navdar e, dota Ehmedê Huseynê Hekarî bû. Esma di sala 1315an hatiye dinyayê û bi texmînî di sala 1369an de wefat kiriye. Bi xwe xwişka Ciweyriyeyê ye. 

Perwerdeya xwe li cem Ehmed bin Îdris el-Hemawî û Fadil Remezanî girtiye. 

## Çavkanî

Kategorî:Hedîsvanên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1315
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kesên sedsala 14an
Kategorî:Mirin 1369
Emetullah

**Emetullah**, zanyara Îslamê yê bi eslê xwe kurd e. Navê bavê wê *Elî bin el-Şehab Ehmed el-Kurdî* ye. Dîroka ji dayikbûn û mirina wê nayê zanîn, lê tê zanîn ku di sedsala 15'an de jiyaye. Emetullah dema wefat kiriye 60 salîbûye. 

## Çavkanî

Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kesên sedsala 15an
Ûm Muhemmed

**Ûm Muhemmed** (*Umm Muhammad*), di sedsala 14'an de jiyaye. Ew hedîsvana jin bû. Keça Yûsifê Hekarî bû bi eslê xwe kurd bûn.

Çend alimên mezin yên weke Ebû Ebdullah Muhemmed bin Omer û Ebdulletîf ji Ûm Mihemedê hedîs guhdar kirin û hildane.

## Çavkanî

Kategorî:Hedîsvanên kurd
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kesên sedsala 14an
Muhemmedê Kurdî

**Muhemmedê Kurdî** yan **Muhemmed bin Silêman el-Kurdî** (erebî: محمّد بن سليمان الكردي, *Muhammed bin Sulayman al-Kurdi*, z. 1715, Şam - m. 1780 Medîne) nivîskarê Îslamê ye. Navê wî dirêj " Muhemmed bin Silêman
el-Kurdî el-Medenî el-Şafî" ye. Hîna yek salîbû wî birine Mekeyê. Perwerdehiya olê li Haremeyn, Misir, Şam û Yemen li cem alimên mezin girtiye.

Li cem alimên wek; Şêx Silêman, Muhemmed Seîd bin Muhemmed Sunbul el-Mekkî, Ebû Tahir Muhemmed bin Îbrahîm el-Kûranî, Seyîd Ebdullah el-Mehdelî ez-Zebîdî, Seyîd Huseyn bin Omer el-Elewî, Kutbedîn Mustafa bin Kemaledîn el-Bekrî, Şemsedîn Muhemmed ed-Dimyatî, Şehabedîn Ehmed el-Cewherî û Yûsif el-Kurdî perwerdeya xwe girtiye.

## Berhemên Muhemmedê Kurdî
### Çend pirtûkên wî

•El-Ḥawaşi’l-Medeniyye ʿala Şerḥi’l-Muḳaddimeti’l-Ḥaḍramiyye

•el-Mesleku’l-ʿadl ala Şerḥi Muḫtaṣarı Ba Faḍl.

•el-Fevâʾidu’l-medeniyye fî-men yuftâ bi-qewlihî min eʾimmeti’ş-Şâfiʿiyye (müteʾaḫḫiri’s-sâdeti’ş-Şâfiʿiyye)

•El-Fetwa el-Kurdiyye

•el-İntibâh li-mâ yedullü ala fażîleti taʿcîli’ṣ-ṣalat

•es̱-S̱aġru’l-bessâm ʿan meʿâni’ṣ-ṣuveri’lletî yüzeeicu fîhe’l-ḥukam

## Çavkanî

Kategorî:Alimên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1715
Kategorî:Kesên sedsala 18an
Kategorî:Mirin 1780
Kategorî:Nivîskarên kurd
Ciweyriye Xatûna Hekarî

**Ciweyriye** an **Ciweyriye Xatûna Hekarî** (jdb. 1305 - m. 1381) alimeyeke misilmana kurd e. Di derbarê jiyana Ciweyriyê zêde agahî tûneye. Mihemed Emîn Zekî di pirtûka xwe ya bi navê "Meşahirê Kurd û Kurdistan" de qala wê kiriye.

Ciweyriye keça Ehmedê Huseynê Hekarî, û xwişka Esma Xatûna Hekarî ye.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1305
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kesên sedsala 14an
Kategorî:Mirin 1381
Yûsifê Kurdî

**Yûsifê Kurdî** navê temamî **Yûsif el-Esam el-Sehranî el-Kurdî** yek ji nivîskar, tefsîrvan û fiqihnasê kurd yê sedsala 16'an ê herêma Soran e. Wî Quranê jî tefsîr kiriye.

## Pirtûkên wî
* El Mesail we'l Delaî (Li ser fiqihê ye)
* Haşiyetul Îsam Ala El Camî
* Hasiyet el-Şerh
el-Kutup lîl Şemsiye.

## Çavkanî

Kategorî:Alimên kurd
Kategorî:Fiqihnasên kurd
Kategorî:Kesên sedsala 16an
Kategorî:Nivîskarên kurd
Kategorî:Tefsîrvanên kurd
Lîsteya axiverên dawî yên naskirî zimanan

Her ziman gava axiverê wê yê dawî yê ku baş dikare biaxive dimire, dihesibe zimanekî mirî.

Ji nêzîkî 7000 zimanên zindî, nêzîkî 500 hebî hene ku hatine senifandin wek zimanên li ber mirinê"tenê çend qisekerên temenmezin mane ku pê diaxivin".

## Axiverên dawî yên zimanan

## Wekî din
* Mirina zimanî
* Zimanê mirî
* Lîsteya zimanê di bin xeterê de
* Lîsteya zimanên mirî li gorî tarîxa mirinê

## Nîşe

## References

Kategorî:Zimanên mirî
Ebdulqadirê Kurdî

**Ebdulqadirê Kurdî** yan **Şêx Ebdulqadir el-Kurdî**, fiqihnasê Îslamê bû. Hevotina fiqihê li cem Osmanê Kurdî hildaye, hevotina wekî dinê jî li cem alimên mezin û navdar hildaye, Navê bavê wî "Şêx Yûsif" e, Bi xwe kurdê Helebê bû. Ebdulqadirê Kurdî piştî demekî çûye Mekeyê heca xwe kiriye û di sala 1491'an de wefat kiriye.

## Çavkanî

Kategorî:Alimên kurd
Kategorî:Fiqihnasên kurd
Kategorî:Kesên sedsala 15an
Kategorî:Kurdên Rojavaya Kurdistanê
Kategorî:Mirin 1491
Fexrûlnîsa Dîneweriye

**Şehre Dîneweriye** yan jî bi navê naskirî **Fexrunîsa** (jdb. 1091, Bexda - 1179 Bexda) nivîskar, hedîsvan û helbestvana kurd a pêşîn e.

Navê bavê wê Ehmed bin el-Ferec bin Omer el-Dînewerî ye. Fexrunîsa li cem Ebi el-Xetab Nasir bin Ehmed el-Batirvanî, Ebi Ebdullah el-Huseyîn bin Ehmed el-Neabî û Talha bin Mihemed el-Zeynebî xwendiye.

Îbn Elcewzî ji di berhema xwe a bi navê "El-Tasdik Bilnazar ilallah Azze Wecel" de behsa wê kiriye û pesna wê dide.

## Çavkanî

Kategorî:Hedîsvan
Kategorî:Hedîsvanên kurd
Kategorî:Helbestvanên kurd ên jin
Kategorî:Jidayikbûn 1091
Kategorî:Kesên sedsala 12an
Kategorî:Kurdên sedsala 11an
Kategorî:Mirin 1179
Kategorî:Mirin 1112
Kategorî:Nivîskarên kurd ên jin
Kategorî:Xetçêkerên kurd
Kategorî:Xweşnivîsên îranî
Kategorî:Xweşnivîsên jin
Zanîngeha Azad a Brukselê

**Zaningeha Azad a Brukselê** (bi holendî:*Vrije Universiteit Brussel; bi kurtahî *'VUB**') zanîngeheke lêkolînê ya holendî û îngilîzî-axêv e ku li Bruksela Belçîkayê ye. Ew çar kampus hene: Kampusa Zanista mirovî ya Brukselê, Kampusa Zanist û Teknolojiyê (li Elsene), Kampusa Tenduristiyê ya Brukselê (li Jette), Kampusa Teknolojiya Brukselê (li Anderlecht) û Kampusa Photonics a Brukselê (li Gooik).
## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1970an li Belçîkayê
Muhemmed Zêrîndest

**Muhemmed Zêrîndest** an **Ebû Rûh Muhemmed ibn Mansur ibn Ebdullah ibn Mansur Jamani** yan ji navberka wî **Gorgani**, Farisî; زرین‌دست, Bijîşkekî tıbê ê faris yê sedsala 11'an e. Pirtûkekî bi navê "Nur al-ayun" (Ronahiya Çavan) nivîsandîye.

## Çavkanî

Kategorî:Bijîşkên faris
Kategorî:Kesên sedsala 11an
Gombe (parêzgeh)

**Parêzgeha Gombeyê**, (bi îngilîzî: *Gombe State*) parêzgeheka (wîlayet) Nîjeryayê ye. Li bakûrê rojhilata Nîjeryayê ye. Serbajarrê wî Gombe ye.

Kategorî:Demokrasî
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1996an de hatine avakirin

Kategorî:Nîjerya
Kategorî:Parêzgehên Nîjeryayê
Parêzgehên Nîjeryayê

thumb|320px|
**[[Nîjerya]]** ji 36 parêzgehan (wîlayet) û yek hêrema federal ya paytextê (Abuja) pêk tê.

## Parêzgeh

Nîjeryayê
Kategorî:Dabeşkirina Nîjeryayê
Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li Afrîkayê
Abia (parêzgeh)

**Parêzgeha Abiayê** (), parêzgeheke (wîlayet) Nîjeryayê ye. Li başûrê rojhilata Nîjeryayê ye. Serbajarê wê Umuahia ye û bajara mezin ê bazirganiyê Aba ye. Navenda bazirganiyê, Aba berê li we herêmê wekî wekîla hikûmeta kolonyal ya Brîtanyayê bû. Parêzgeha Abiayê di sala 1991an de bi veqetîna ji parêzgeha Imoyê hatiye avakirin. Ew yek ji dewletên damezrîner yê ji herêma Deltaya Nîjerê ye.

## Girêdanên derve


Kategorî:Avabûnên 1991ê li Nîjeryayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1991ê de hatine avakirin
Kategorî:Nîjerya
Kategorî:Parêzgehên Nîjeryayê
Adamawa (parêzgeh)

**Parêzgeha Adamawayê**, (bi îngilîzî: *Adamawa State*) parêzgehekî (wîlayet) Nîjeryayê ye. Li bakurê rojhilata Nîjeryayê ye. Serbajarrê wî Yola ye. Ew tevî 3 beşên din yên îdarî (Adamawa, Ganye, Mubi û Numan) di sala 1991'an de bi veqetandina ji Parêzgeha Gongolayê hatiye avakirin. Ew herwiha zanîngehên American University of Nigeria in Yola û Modibbo Adama University of Technology Yola dihewîne. Ew yek ji sî û şeş (36) wîlayetên Komara Federal ya Nîjeryayê ye.

Di 14'ê gulana 2013'an de, Serok Goodluck Jonathan îlan kir ku li Parêzgeha Adamawayê tevî cîranên wî Parêzgeha Bornoyê û Parêzgeha Yobeyê rewşa acîl e, ji ber xebatên Boko Haram.

### Mîrên Adamawayê
Mîrên Adamawayê:

* Modibbo Adama ben Hassan 1809-1848
* Lawalu ben Adama 1848-1872 (kurê ê berê)
* Sanda ben Adama 1872-1890 (birayê ê berê)
* Zubayru ben Adama 1890-1901 (birayê ê berê)
* Bibbo Ahmadu ben Adama 1901-1909 (birayê ê berê)
* Iya ben Sanda 1909-1910 (kurê Sanda ben Adama)
* Muhammadu Abba 1910-1924 (kurê Bobbo Ahmadu ben Adama)
* Muhammadu Bello ben Ahmadu ben Hamidu ben Adamu 1924-1928
* Mustafa ben Muhammadu Abba 1928-1946 (kurê Muhammadu Abba)
* Ahmadu ben Muhammadu Bello 1946-1953
* Aliyu Mustafa 1953- 2010
* Muhammadu Barkindo Aliyu Musdafa 2011–heta niha


Kategorî:Avabûnên 1991ê li Nîjeryayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1991ê de hatine avakirin
Kategorî:Nîjerya
Kategorî:Parêzgehên Nîjeryayê
Serdar Reşîdxan Xorasanî

**Serdar Reşîdxan** yek ji serokên kurd xorasanî e ku mêrxasîya heta li stranê gel jî hatîye nexşandin. bi hevkarîyê dewleta Îran û Rusya beşek ji kurdên xorasanê hat parçe kirin serdar ji bo nehiliştin ev protokola bi rê wan bajaran ket ku lê mixabin dê rojê dudyan li rê da mir. piştê mirênê reşîd xan xelkên ku çaev li benda wî bûn despêkirina stran jibo wî kirin ku paşda ji bo zelzele bûn bajarê qoçan vê strana bi farisî jî hate xwndin.

## Stranê Reşîdxan
Îro du ro ne lêlo sibe sê ro ne lo

Reşîd nehatiye lêlo dil dişewite lo

Way awy Reşîdxan serdarê kulî Qoçan

Tu çûy te negot lêlo, yarek min heye lo

Li şehrî xerîb lêlo, dildar min heye lo

Way way Reşîdxan serdarê kulî Qoçan

Va kincên kê ne lêlo, kincê yarê ne lo

Dixwazim bişom lêlo, bi ava gulan lo

Way way Reşîdxan serdarê kulî Qoçan

Kincê hakim e lêlo, bi çavan bişom lo

Gul bihara me lêlo, bi çavan bişom lo

Way way Reşîdxan serdarê kulî Qoçan

## Çavkanî

* کتاب رشیدخان سردار کل قوچان روایتی تاریخی از دوران زندگی و حکومت امیر حسین خان شجاع الدوله حاکم قوچان تألیف حجی محمد تقدیسی
* کتاب حرکت تاریخی کرد به خراسان
Anambra (parêzgeh)

**Parêzgeha Anambrayê** (), parêzgehekî (wîlayet) Nîjeryayê ye. Li başûrê rojhilata Nîjeryayê ye. Serbajarrê wî Awka ye. Navê vê parêzgehê navekê îngilîzkirî ye û navê we ya orijînal 'Oma Mbala', navê hêremî yê Çema Anambrayê (Anambra River) ye. Cihê paytextê û rûniştina hihûmetê bajarrê Awkayê. Bajarên herî mezin yê bazirganî û karsaziyê li gorî rêzê; Onitsha, Nnewi û Ekwulobia nin. Temaya parêzgehê "Ronahiya Neteweyê" (Light Of The Nation) ye.

### Deverên hikûmeta hêremî
thumb|alt=Anambra State LGA Map alt text|Nexşeya deverên hikûmeta hêremî yê Anambrayê

Parêzgeha Akwa Ibomê ji bîst û yek (21) deverên hikûmetê yê hêremî pêk tê. Ew:

* Aguata
* Awkaya Bakur
* Awkaya Başûr
* Anambraya Rojhilat
* Anambraya Rojava
* Anaocha
* Ayamelum
* Dunukofia
* Ekwusigo
* Idemiliya Bakur
* Idemiliya Başûr
* Ihiala
* Njikoka
* Nnewiya Bakur
* Nnewiya Başûr
* Ogbaru
* Onitshaya Bakur
* Onitshaya Başûr
* Orumbaya Bakur
* Orumbaya Başûr
* Oyi


Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1991ê de hatine avakirin
Kategorî:Nîjerya
Kategorî:Parêzgehên Nîjeryayê
Sherlock (rêzefîlm)

**Sherlock** (*Şerlok*) rêzefîlmekî li ser detektîvê bi nav û deng Sherlock Holmes (*Şerlok Holmes*). Heta niha gelek rêzefîlm, kartonfîlm û fîlmên metrajdirêj hatiye çêkirin. Ev rêzefîlm guncandineke nûjen a çîrokên Sir Arthur Conan Doyle e. Di 2010an de hatiye çêkirin û bi çar sezone didome. Di her sezonekê de sê beş hene lê di sezona dawî de tenê beşek hat weşandin.

## Sezona yekê, 2010

# Lêkolînek li ser Helesor
#: Xaziyê şerê Efxanistan, Dr. John Watson vedigere Londonê û ji xwe re li xaniyekê digere. Bi saya hevalekî xwe Sherlock Holmes dinase û ev û Sherlock bi hev re dest bi detektîviyê dikin.
# Bankvanekî Kor
#: Kuştinên aloz li her derê Londonê diqewimin û di wan kuştinan de sembolên nepenî û sosret tên bi kar anîn. John Watson û Sherlock Holmes dest bi lêkolinê dikin û xwe di nav tawanbarên Çînî de dibînin.
# Lîstika Mezin
#: Mycroft alikariya Sherlock dixwaze. Lê tawankarek jî dixwaze bi revandiyên bombe-pêçayî bi Sherlock re lîstikan bilîze.
аЯды

## Sezona duyan, 2012

# Li Belgraviayê Hetîketî
# Tajiyên Baskerville
# Sûlava Reichenbach

## Sezona sêyan, 2014
# Darbesta Vala
# Nîşana Sê Kesan
# Sonda Wî Ya Dawîn

## Sezona çaran, 2016
Bûka Kirêt (beşekê taybet wê di nav sezona sê û çar de dileyze)
# Şeş Thatcher(an)
# Detektîvê Derewkirî
# Pirsgirêka Dawiyê

## Çavkanî

Kategorî:Rêzefîlm
Sherlock Holmes

**Sherlock Holmes**
(Şerlok Holmes) karakterekî aşopî ye ku di sala 1887an de ji aliyê nivîskarê brîtanî Arthur Conan Doyle ve hatiye afirandin.

Sherlock li Londonê dije û detektîvekî pir serkeftî ye. Polis û mirov, ji bo sûcên cûrbecûr, -pirranî sûcên ku çareserkirina wan dijware- serî li Sherlock Holmes didin. Ew jî bi rêbazên xwe wan çareser dike.

John Watson him hevkarê wî ye him jî jînenîgarî û serpêhatiyên Sherlock Holmes dinivîse. Ji bilî çar çîrokan hemû çîrokên Sherlock ji aliyê John Watson ve tên vegotin.

## Çavkanî

Kategorî:Çanda viktoryayî
Kategorî:Detektîvên brîtanî yên honakî
Kategorî:Detektîvên camêr ên honakî
Kategorî:Îngilîzên honakî
Kategorî:Kesayetên Arthur Conan Doyle
Kategorî:Kesayetên Sherlock Holmes

Kategorî:Tawannasên honakî
Hybrid Theory

Hybrid Theory, albûma şeşem a Linkin Park e. Li 'yê di 2000'an da albûm derket.

## Stran

# Papercut
# One Step Closer
# With You
# Points of Authority
# Crawling
# Runaway
# By Myself
# In the End
# A Place for My Head
# Forgotten
# Cure for the Itch
# Pushing Me Away

Kategorî:Albûm
Meteora

Meteora, albûma şeşem a Linkin Park e. Li 'yê di 2003'an da albûm derket.

## Stran

# Foreword
# Don't Stay
# Somewhere I Belong
# Lying from You
# Hit the Floor
# Easier to Run
# Faint
# Figure.09
# Breaking the Habit
# From the Inside
# Nobody's Listening
# Session
# Numb

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2003an
Kategorî:Linkin Park
Minutes to Midnight

Minutes to Midnight, albûma şeşem a Linkin Park e. Li 'yê di 2007'an da albûm derket.

## Stran

# Wake
# Given Up
# Leave Out All the Rest
# Bleed It Out
# Shadow of the Day
# What I've Done
# Hands Held High
# No More Sorrow
# Valentine's Day
# In Between
# In Pieces
# The Little Things Give You Away
# No Roads Left

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2007an
Kategorî:Linkin Park
Akwa Ibom (parêzgeh)

**Parêzgeha Akwa Ibomê** (), parêzgehekî (wîlayet) Nîjeryayê ye. Li parçeya başûrî yê beravî ya Nîjeryayê ye. Serbajarrê wî Uyo ye. Li parçeya başûrî yê beravî ya Nîjeryayê ye. Di navbera hêlîpanên 4°32′N û 5°33′N, û hevêrkeyên 7°25′E û 8°25′E cih distîne. Parêzgeh li rojhilatê ji aliyê Parêzgeha Cross River ve, li rojavayê ji aliyê Parêzgeha Rivers ve û li başûrê ji aliyê Okyanûsa Atlantîk ve û li serê başûrê Parêzgeha Cross River ve hatiye sinorkirin.

Akwa Ibom yek ji 36 parêzgehên Nîjeryayê ye, bi nifûsa xwe ya zêdetirî milyon kesan û bêhtirî 10 milyon kesên li diyasporayê ye. Ew di sala 1987an de bi veqetandina ji parêzgeha Cross Riverê hatiye avakirin û hêjî petrol û gaza herî bi kalîte li welatê ji vê parêzgehê tê derxistin. Bajara Uyoyê, bi zêdetirî 500, 000 rûniştvanên xwe serrbajara parêzgehê ye. Akwa Ibom xwediyê balafirgekekî (Akwa Ibom International Airport) û du benderên sereke yên li ser Okyanûsa Atlantîkê ye û tê pêşniyarkirin ku li Oronê benderekî di standardên cihanê de yê bi navê *Ibaka Seaport*'ê were avakirin. Hikûmet her wiha bi kompleksa sporê ya ultramodern yê 30, 000 kesî pesna xwe dide. Parêzgeha Akwa Ibomê ji E-kitêbxaneya Ibomê re, navenda agahiyê yê di standardên cihanê de, malxwêyî dike. Tevî zimanê îngilîzî zimanên sereke zimanê îbibioyî, zimanê annangî, zimanê eketî û zimanê oronî ne.

## Bajarên sereke
Uyo, Eket, Ikot Ekpene, Oron, Abak, Ikot Abasi, Ikono, Etinan, Esit Eket û Uruan.

## Deverên hikûmeta hêremî
Parêzgeha Akwa Ibomê ji sî û yek (31) deverên hikûmetê yê hêremî pêk tê. Ew:

* Abak (malper )
* Eastern Obolo (malper )
* Eket (malper )
* Esit-Eket (malper )
* Essien Udim (malper )
* Etim-Ekpo (malper )
* Etinan (malper )
* Ibeno (malper )
* Ibesikpo-Asutan (malper )
* Ibiono-Ibom (malper )
* Ika (malper )
* Ikono (malper )
* Ikot Abasi (malper )
* Ikot Ekpene (malper )
* Ini (malper )
* Itu (malper )
* Mbo (malper )
* Mkpat-Enin (malper )
* Nsit-Atai (malper )
* Nsit-Ibom (malper )
* Nsit-Ubium (malper )
* Obot-Akara (malper )
* Okobo (malper )
* Onna (malper )
* Oron (malper )
* Oruk Anam (malper )
* Ukanafun (malper )
* Udung-Uko (malper )
* Uruan (malper )
* Urue-Offong/Oruko (malper )
* Uyo (malper )


Kategorî:Avabûnên 1987an li Nîjeryayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1987an de hatine avakirin
Kategorî:Nîjerya
Kategorî:Parêzgehên Nîjeryayê
A Thousand Suns

A Thousand Suns, albûma şeşem a Linkin Park e. Li 'yê di 2010'an da albûm derket.

## Stran

# The Requiem
# The Radiance
# Burning in the Skies
# Empty Spaces
# When They Come for Me
# Robot Boy
# Jornada del Muerto
# Waiting for the End
# Blackout
# Wretches and Kings
# Wisdom, Justice, and Love
# Iridescent
# Fallout
# The Catalyst
# The Messenger

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2010an
Kategorî:Linkin Park
Living Things

Living Things, albûma şeşem a Linkin Park e. Li yê di 2012an da albûm derket.

## Stran

# Lost in the Echo
# In My Remains
# Burn It Down
# Lies Greed Misery
# I'll Be Gone
# Castle of Glass
# Victimized
# Roads Untraveled
# Skin to Bone
# Until It Breaks
# Tinfoil
# Powerless

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2012an
Kategorî:Linkin Park
The Hunting Party

The Hunting Party, albûma şeşem a Linkin Park e. Li 'yê di 2014'an da albûm derket.

## Stran

# Keys To The Kingdom
# All For Nothing (Feat. Page Hamilton)
# Guilty All The Same (Feat. Rakim)
# The Summoning
# War
# Wastelands
# Until It’s Gone
# Rebellion (Feat. Daron Malakian)
# Mark The Graves
# Drawbar (Feat. Tom Morello)
# Final Masquerade
# A Line In The Sand

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2014an
Kategorî:Linkin Park
All We Know Is Falling

All We Know Is Falling, albûma şeşem a Paramore e. Li 'yê di 2005'an da albûm derket.

## Stran

# All We Know
# Pressure
# Emergency
# Brighter
# Here We Go Again
# Let This Go
# Whoa
# Conspiracy
# Franklin
# My Heart

Kategorî:Albûm
Kategorî:Paramore
RIOT!

RIOT!, albûma şeşem a Paramore e. Li 'yê di 2007'an da albûm derket.

## Stran

# For a Pessimist, I'm Pretty Optimistic
# That's What You Get
# Hallelujah
# Misery Business
# When It Rains
# Let the Flames Begin
# Miracle
# Crushcrushcrush
# We Are Broken
# Fences
# Born For This

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2007an
Kategorî:Paramore
Brand New Eyes

Brand New Eyes, albûma şeşem a Paramore e. Li 'yê di 2009'an da albûm derket.

## Stran

# Careful
# Ignorance
# Playing God
# Brick By Boring Brick
# Turn It Off
# The Only Exception
# Feeling Sorry
# Looking Up
# Where The Lines Overlap
# Misguided Ghosts
# All I Wanted
# Decode

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2009an
Kategorî:Paramore
Paramore (albûm)

Paramore, albûma şeşem a Paramore e. Li 'yê di 2013'an da albûm derket.

## Stran

# Fast in My Car
# Now
# Grow Up
# Daydreaming
# Interlude: Moving on
# Ain't It Fun
# Part II
# Last Hope
# Still Into You
# Anklebiters
# Interlude: Holiday
# Proof
# Hate to See Your Heart Break
# (One of Those) Crazy Girls
# Interlude: I'm Not Angry Anymore
# Be Alone
# Future

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2013an
Kategorî:Paramore
Led Zeppelin I

Led Zeppelin I, albûma şeşem a Led Zeppelin e. Li 'yê di 1969'an da albûm derket.

## Stran

# Good Times, Bad Times
# Babe I'm Gonna Leave You
# You Shook Me
# Dazed and Confused
# Your Time Is Gonna Come
# Black Mountain Side
# Communication Breakdown
# I Can't Quit You Baby
# How Many More Times

Kategorî:Albûm
Kategorî:Led Zeppelin
Led Zeppelin III

Led Zeppelin III, albûma şeşem a Led Zeppelin e. Li 'yê di 1970'an da albûm derket.

## Stran

# Immigrant Song
# Friends
# Celebration Day
# Since I've Been Loving You
# Out On the Tiles
# Gallows Pole
# Tangerine
# That's the Way
# Bron-Yr-Aur Stomp
# Hats Off to (Roy) Harper

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 1970an
Kategorî:Led Zeppelin
Led Zeppelin II

Led Zeppelin II, albûma şeşem a Led Zeppelin e. Li 'yê di 1969'an da albûm derket.

## Stran

# Whole Lotta Love
# What Is and What Should Never Be
# The Lemon Song
# Thank You
# Heartbreaker
# Living Loving Maid (She's Just a Woman)
# Ramble On
# Moby Dick
# Bring It on Home

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 1969an
Kategorî:Led Zeppelin
Led Zeppelin IV

Led Zeppelin IV, albûma şeşem a Led Zeppelin e. Li 'yê di 1971'an da albûm derket.

## Stran

# Black Dog
# Rock and Roll
# The Battle of Evermore
# Stairway to Heaven
# Misty Mountain Hop
# Four Sticks
# Going to California
# When the Levee Breaks

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 1971ê
Kategorî:Led Zeppelin
Houses of the Holy

Houses of the Holy, albûma şeşem a Led Zeppelin e. Li 'yê di 1973'an da albûm derket.

## Stran

# The Song Remains the Same
# The Rain Song
# Over the Hills and Far Away
# The Crunge
# Dancing Days
# D'yer Mak'er
# No Quarter
# The Ocean

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 1973an
Kategorî:Led Zeppelin
Physical Graffiti

Physical Graffiti, albûma şeşem a Led Zeppelin e. Li 'yê di 1975'an da albûm derket.

## Stran

# Custard Pie
# The Rover
# In My Time of Dying
# Houses of the Holy
# Trampled Under Foot
# Kashmir
# In the Light
# Bron-Yr-Aur
# Down by the Seaside
# Ten Years Gone
# Night Flight
# The Wanton Song
# Boogie with Stu
# Black Country Woman
# Sick Again

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 1975an
Kategorî:Led Zeppelin
Presence

Presence, albûma şeşem a Led Zeppelin e. Li 'yê di 1976'an da albûm derket.

## Stran

# Achilles Last Stand
# For Your Life
# Royal Orleans
# Nobody's Fault But Mine
# Candy Store Rock
# Hots on for Nowhere
# Tea for One

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 1976an
Kategorî:Led Zeppelin
In Through The Out Door

In Through the Out Door, albûma şeşem a Led Zeppelin e. Li 'yê di 1979'an da albûm derket.

## Stran

# In the Evening
# South Bound Saurez
# Fool in the Rain
# Hot Dog
# Carouselambra
# All My Love
# I'm Gonna Crawl

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 1979an
Kategorî:Led Zeppelin
Coda

thumb|Albûma Coda
**Coda**, albûma şeşem a Led Zeppelin e. Albûm di 1982'an de derket.

## Stranên albûma ''Coda''

# We’re Gonna Groove
# Poor Tom
# I Can’t Quit You Baby
# Walter's Walk
# Ozone Baby
# Darlene
# Bonzo’s Montreux
# Wearing and Tearing
# Baby Come on Home
# Travelling Riverside Blues
# White Summer/Black Mountain Side
# Hey Hey What Can I Do

## Çavkanî

Kategorî:Albûm
Kategorî:Led Zeppelin
Mele Nûrûllahê Godişkî

**Mele Nûrûlahê Godişkî** (1918-2003) nivîskar û fiqihzanê îslamê ê kurd e.

Mele Nûrûllahê Godişkî ji Sêrtê ye. Hîna sê salî bûye bavê wî wefat dike. Li cem apê xwe mezin dibe. Dibe heft salî dişînin xwendinê medreseyê. Di medreseyê de dixwine.
Nûrûlah Godişkî gellekî berhem nivîsiye. Ji berhemên wî çend pirtûk evin.

* 1.Dîwan: Kurdî, tirkî û erebî ye.

* 2.El-Cewahirurreşadiyye: Beyitên Kurdî

* 3.El-Hemailu Fişşemail: 5569 beyîtên Kurdî.

* 4.Sehlûl Mewrid: Mewlid.

* 5.El-Himyan Fi Hidayetissibyan.

* 6.El-Sebaiku Fil Menasik: Li ser umre u hec e. Bi zimanê kurdî ye.

* 7.Çenta Yetiman: Li ser fiqihê ye.
* 8.Kufrul Kebair:

* 9.Camiul Meani.

* 10.Dilo Rabe.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Jidayikbûn 1918
Kategorî:Kesên ji Sêrtê
Kategorî:Kesên sedsala 20an
Kategorî:Mirin 2003
Kategorî:Nivîskarên kurd
Bauchi (parêzgeh)

**Parêzgeha Bauchiyê** (), parêzgehekî (wîlayet) Nîjeryayê ye. Serbajarrê wî Bauchi ye. Bauchi, bi piranî wek Bauchi Stateyê tê gotin ji bo ku bi bajara li bakura welat yê bi navê Bauchiyê ne tevlihev kirin. Ew di destpêkê de di nava Parêzgeha Gombeyê de bû lê di 1996'an de jê veqetiya û bû parêzgehekê cuda. Zanîngeha Abubakar Tafawa Balewa di serbajarra Bauchiyê de hatiye bicihkirin.

### Deverên hikûmeta hêremî

Parêzgeha Bauchiyê ji bîst (20) deverên hikûmetê yê hêremî (DHH) pêk tê. Ew:

Kategorî:Avabûnên 1976an li Nîjeryayê

Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1976an de hatine avakirin
Kategorî:Nîjerya
Kategorî:Parêzgehên Nîjeryayê
Dêmqosnî

**Dêmqosnî** () gundekî girêdayî navçeya Wanê ya Payizavayê ye.
Nêzî 70 xane li vir gundê heye.Eşîrên gundê de rûspî jî OsmanBegi(Pinyanişî) ne

## Erdnîgarî

Wanê re 30, Payizavayê re jî 8&nbsp;km dûrahiya wê gundê heye.

## Gelhenasî

## Çavkanî

Kategorî:Gundên Payizavayê
Kategorî:Osmanbegî
Osmanbegî

**Osmanbegî an jî îsmanbegi**, Mîle eşira Pinyanişî.

= Gundên Osmanbegîyan =
# Dêmqosnî
# Çîçkanîs
# Akrûs
# Qesr, Şax
# Xanîk, Elbak(hinek)
# Qizilce, Elbak(hinek)
# Degirmin(hinek)
# Xarnik, Payizava (hinek)

Kategorî:Eşîrên Bakurê Kurdistanê
Kategorî:Êla Ertoşî
Bayelsa (parêzgeh)

**Parêzgeha Bayelsayê** (), parêzgehekî (wîlayet) Nîjeryayê ye. Serbajarrê wî Yenagoa ye. Bayelsa parêzgehekî li başûrê Nîjeryayê di nav hêrema Deltaya Nîjerê ye, di navbera parêzgehên Delta û Riversê de ye. Çar zimanên serekî yên bi navê Izon, Nembe, Epie-Atissa, û Ogbia tên axaftin. Wekî parêzgehên din, zimanê îngilîzî li vir jî zimanê fermî ye. Parêzgeh di sala 1996an de ji beşekê Parêzgeha Riversê hatiye avakirin û bi vî awayî bû yek ji parêzgehên federasyona Nîjeryayê.

### Deverên hikûmeta hêremî
Parêzgeha Bayelsayê ji heşt (8) deverên hikûmetê yê hêremî pêk tê. Ew:

* Brass
* Ekeremor
* Kolokuma/Opokuma
* Nembe
* Ogbia
* Sagbama
* Southern Ijaw
* Yenagoa

Kategorî:Avabûnên 1996an li Nîjeryayê

Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1996an de hatine avakirin
Kategorî:Nîjerya
Kategorî:Parêzgehên Nîjeryayê
Benué (parêzgeh)

**Parêzgeha Benuéyê** (), parêzgehekî (wîlayet) Nîjeryayê ye. Paytexta wî Makurdi ye. Nifûsa parêzgeha Benuéyê li gorî serjimara sala 2006'an nêzîkî 4,253,641 e. Bi pirranî kesên ji Tiv û Idomayê lê rûdinên, ku ew li gorî rêzê zimanê tivî û zimanê îdomayî xeber didin. Komên din ên etnîk; Igede, Etulo û Abakwa, Jukun, Hausa, Akweya û Nyifon in. Bi paytexta xwe ya li Makurdi, Benue herêmeke dewlemend e; hin ji berhemên mezin yên wir kartol, kasava (manihot esculenta), soya, baçîk, loke (linum usitatissimum), yam, kuncî, birinc, û gûzên mezin in.

### Deverên hikûmeta hêremî

Parêzgeha Benuéyê ji bîst û sê (23) deverên hikûmetê yê hêremî pêk tê. Ew:


Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1976an de hatine avakirin
Kategorî:Nîjerya
Kategorî:Parêzgehên Nîjeryayê
Angels Fall First

***Angels Fall First*** albûma şeşem a Nightwish e. Di 1997an da albûm derket.

## Stran

# Elvenpath
# Beauty and the Beast
# The Carpenter
# Astral Romance
# Angels Fall First
# Tutankhamen
# Nymphomaniac Fantasia
# Know Why The Nightingale Sings
# Lappi (Lapland)

Kategorî:Albûm
Oceanborn

**Oceanborn**, albûma şeşem a Nightwish e. Li 'yê di 1998'an da albûm derket.

## Stran

# Stargazers
# Gethsemane
# Devil & The Deep Dark Ocean
# Sacrament Of Wilderness
# Passion And The Opera
# Swanheart
# Moondance
# The Riddler
# The Pharaoh Sails To Orion
# Walking In The Air
# Sleeping Sun

Kategorî:Albûm
Wishmaster

Wishmaster, albûma şeşem a Nightwish e. Li 'yê di 2000'an da albûm derket.

## Stran

# She Is My Sin
# The Kinslayer
# Come Cover Me
# Wanderlust
# Two For Tragedy
# Wishmaster
# Bare Grace Misery
# Crownless
# Deep Silent Complete
# Dead Boy's Poem
# FantasMic
# Sleepwalker

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2000an
Century Child

Century Child, albûma şeşem a Nightwish e. Li 'yê di 2002'an da albûm derket.

## Stran

# Bless The Child
# End Of All Hope
# Dead To The World
# Ever Dream
# Slaying The Dreamer
# Forever Yours
# Ocean Soul
# Feel For You
# The Phantom Of The Opera
# Beauty Of The Beast

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2002an
Once

Once, albûma şeşem a Nightwish e. Li 'yê di 2004'an da albûm derket.

## Stran

# Dark Chest Of Wonders
# Wish I Had An Angel
# Nemo
# Planet Hell
# Creek Mary's Blood
# The Siren
# Dead Gardens
# Romanticide
# Ghost Love Score
# Kuolema tekee taiteilijan
# Higher Than Hope

Kategorî:Albûm
Dark Passion Play

Dark Passion Play, albûma şeşem a Nightwish e. Li 'yê di 2007'an da albûm derket.

## Stran

# The Poet and the Pendulum
# Bye Bye Beautiful
# Amaranth
# Cadence Of Her Last Breath
# Master Passion Greed
# Eva
# Sahara
# Whoever Brings The Night
# For The Heart I Once Had
# The Islander
# Last Of The Wilds
# 7 Days To The Wolves
# Meadows Of Heaven

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2007an
Imaginaerum

Imaginaerum, albûma şeşem a Nightwish e. Li 'yê di 2011'an da albûm derket.

## Stran

# Taikatalvi
# Storytime
# Ghost River
# Slow, Love, Slow
# I Want My Tears Back
# Scaretale
# Arabesque
# Turn Loose The Mermaids
# Rest Calm
# The Crow, The Owl And The Dove
# Last Ride Of The Day
# Song Of Myself
# Imaginaerum

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2011an
Endless Forms Most Beautiful

**Endless Forms Most Beautiful** albûma şeşem a Nightwish e ku di 2015an de albûm derket.

## Stran

# Shudder Before the Beautiful
# Weak Fantasy
# Élan
# Yours Is an Empty Hope
# Our Decades in the Sun
# My Walden
# Endless Forms Most Beautiful
# Edema Ruh
# Alpenglow
# The Eyes of Sharbat Gula
# The Greatest Show on Earth

Kategorî:Albûm
Kategorî:Albûmên 2015an
Nûbihar Akademî (kovar)

**Nûbihar Akademî** kovareke bi hekem, akademîk û navneteweyî ye ku weşana gotarên kêrhatî yên di qada kurdolojiyê de dike. Kovara Nubihar Akademî, bi rêbazeke akademîk cih dide her cure nivîsên zanistî û bi nêrîneke multidisiplinerî nivîsên li ser zanistên ziman, edebiyat, çand, huner, aborî, civakî, olî û hwd. di nava xwe de dihewîne. Di kovarê de dê nivisên mîna gotar, werger, tîpguhêzî, danasîna sempozyum, pirtûk û tezan diweşin. Gotarên ku ji bo weşandinê tên şandin dê bi sîstema “hekemtiya kor” ku ji hêla hekemên pispor ên ku navên wan dê tên veşartin ve tên nirxandin. Kovara Nûbihar Akademî di demsalên Bihar û Payîzê de salê du caran tê weşandin. Zimanê weşanê kurdî (bi hemû zaravayên xwe ve) û îngilizî ye.

## Hejmarên wê
* Cild 1, Jimar 1, 2014
* Cild 1, Jimar 2, 2015
* Cild 1, Jimar 3, 2015

## Mijarên têkildar
* Nûbihar (kovar)
* Nûbihar (weşanxane)

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* Malpera kovara Nûbihar Akademî (2016) 

Kategorî:Kovarên kurdî
Borno (parêzgeh)

**Parêzgeha Bornoyê** (), parêzgehekî (wîlayet) Nîjeryayê ye. Paytexta wî Maiduguri ye. Borno, herwiha wekî Parêzgeha Bornoyê jî tê zanîn, parêzgehekî li bakura rojhilatê Nîjeryayê ye. Parêzgeh di sala 1976'an de bi veqetandina Parêzgeha Bakur-Rojhilatê (*North-Eastern State*) hatiye avakirin. Heta sala 1991'an parêzgeha Yobeyê jî dihewand.

### Deverên hikûmeta hêremî

Parêzgeha Bornoyê ji bîst û heft (27) deverên hikûmetê yê hêremî pêk tê. Ew jî wek sê qezayên senatorî hatiye komkirin (li xwarê rûerdên wan tevî hejmara nifûsa 2006 tê nîşandan)


Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1976an de hatine avakirin
Kategorî:Nîjerya
Kategorî:Parêzgehên Nîjeryayê
Felsefevan (kovar)

**Felsefevan**, kovareke felsefî, zanistî û serbixwe ye. Di serê sala 2015an de, bi hejmara xwe ya yekem tevlî karwana kovargeriya kurdî bû. Di 3 (sê) mehan de carekê tê çapkirin û xwerû bi kurdî ye. Bi naverok û sekna xwe û bi mijarên ku di 4 hejmaran de daye ber xwe, meriv dikare bibêje ku yekemîn kovara felsefeyê ya bi kurdî ye. Xwedî û edîtore kovarê civaknasê kurd, mamoste Ali Gurdilî ye.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* Kovara Felsefevan ser Facebook

Kategorî:Kovarên kurdî
Ryu Jun-yeol

**Ryu Jun-yeol** (bi korêyî: hangul: 류준열, jidayîkbûn 25'ê rezberê 1986'an) lîstikvanekî korêyî ye.

## Fîlmografî
### Fîlm
* 2015: Socialphobia
* 2016: 
* 2016: One Way Trip

### Rêzefîlmên televizyonê
* 2015: The Producers
* 2015: Reply 1988

## Girêdanên derve
* Malperra Instagram ya Orijînal

## Çavkanî

Kategorî:Aktor
Kategorî:Aktorên korêyî
Kategorî:Jidayikbûn 1986
Kategorî:Mirovên zindî
Jo Jung-suk

**Jo Jung-suk** (bi korêyî: hangul: 조정석, jdb. 26ê kanûna pêşîn 1980an) lîstikvanekî korêyî ye.

## Fîlmografî
### Fîlm
* 2012: Architecture 101
* 2012: Almost Che
* 2013: The Face Reader
* 2014: The Fatal Encounter
* 2014: My Love, My Bride
* 2015: The Exclusive: Beat the Devil's Tattoo

### Rêzefîlmên televizyonê
* 2011: What's Up?
* 2012: The King 2 Hearts
* 2013: You're the Best, Lee Soon-shin
* 2015: Oh My Ghostess

## Girêdanên derve
* Malperra Twitterê ya Orijînal

## Çavkanî

Kategorî:Aktor
Kategorî:Aktorên korêyî
Kategorî:Jidayikbûn 1980
Kategorî:Mirovên zindî
Germayî

**Germahiya Kirîtîk: Critical temperature**

Dereceya Germahiya herî zêde ku tê de bi daxistina pestoyê, gaz dikare bibe avîn (liquid).

substance critical temperature (oC)

**NH3 132**

**O2 -119**

**CO2 31.2**

**H2O 374**

**Germahiya rût: Absolute temperature**

Dereceyên Santîgirad(Sîlîsyûs) û Farenhayt, her du jî germahiyên nisbî û girêdayî ne û dereceyên Kelvîn û Ranklîn jî germahiyên xwerû yanjî rût in. Yekîneya germahiyê di sîstema Metrîkê da dereceya Kelvîn e.

Jixwe Kelvîn, heman Sifra rût, xwerû yan mutleq(absolute zero) di sîstema Metrîk e.

Di sifra rût de tu mekîne û alavek elekteronî kar nake çimku enerjiya her tiştekî di sifra rût de pir pir nêzîkî sifrê dibe û tu liv û tevgerek di madeyê de namîne.

**Dereceya germahiya herî kêm li dinyayê heman -273.15K e.**

**K: Nîşaneya dereceya Kelvînê**

**F: Nîşaneya dereceya Farenhaytê**

°C: Nîşaneya dereceya Sîlîsyûs yan jî Santîgiradê

**• 0&nbsp;°C (freezing point of water) = 273.15K (Xala qerisîn yan cemidîna avê)**

**• 25&nbsp;°C (room temperature) = 298.15K (Dereceya germahiya odeyê)**

**• 100&nbsp;°C (boiling point of water) = 373.15K (Xala keliyana avê)**

**• 0K (absolute zero) = -273.15&nbsp;°C (Sifra xwerû, rût yan jî mutleq)**
Pesto

**Pestoya Hewayê: Air pressure**

Pestoya Hewayê, kîlo yan kêşa atmosfer liser erdê ye ku ber bi jêrê tê îmal kirin. Pesto bi barometrê ku ji stûneke şûşeyan dagirtî bi Cîweyê pêktê, tê pîvan. Pestoya Atmosferê jî, hêzeke ku liser yekeya rûbarê bi riya kîlo yan kêşa hewaya ser wî rûbarî ya di atmosfera erdê de tê îmal kirin.

Atmosfera Standard, Yekeya pestoyê ye ku 101325 Pa yan 1013.25 hectopascals yan milibars yan 760 mmHg(torr) yan 29.29 in Hg yan 14.696 psi e.

**Pestoya Krîtîk: Critical pressure**

Pestoya Krîtîk, pestoya herî kêm e ku jibo veguherandina hulm bi avê re pêywîst e. Pestoya Krîtîk heman pestoya işbaibûyî ya maddeyê di germahiya krîtîk de ye.

Eger pestoya ser hulmê kêmtir be ji pestoya işbaibûyî û hulm di dereceya germahiya krîtîk de be, îdî ew nikare bibe av.

**pc**

**substance critical temperature (oC)**

**NH3 132**

**O2 -119**

**CO2 31.2**

**H2O 374**

**substance critical pressure (atm)**

**NH3 111.5**

**O2 49.7**

**CO2 73.0**

**H2O 217.7**

**Pestoya Osmotîk: Osmotic pressure**

Pestoya Osmotîk, hêzeke ku liser liquidê tê îmalkirin ku nehêle ew liquid ji memberanê re derbasî aliyê din bibe. Memberan jibo hin mûlûkûlan dibe derbasdar û ji hinên din re dibe nederbasdar.

Mûlûkûlên avê di prosesa Osmozê de ji navçeyên Ren ber bi navçeyên Tîrtir diherikin.

Osmoz di gûlûbûlên sor yên xwînê de jî heye.Yanê eger ew glûbûl di nav avê de bin, av diçe nava sellûlê û bi zêdebûna ava nava sellûlê, dîwara sellûla xwûnê didire.

Lê eger ew di nava av û xweyê de be, av ji glûbûlê diçe derdora sellûla xwînê û dibe sedema çilmisîna glûbûlan. Lewma jî di derzîlêxistina nava damaran de gerek ji mehlûlên isotonic ku pestoya osmozîka wan û pestoya osmozîka xwînê wekhev in, istifade bibe.

**Π: Pestoya Osmozê bi atmosfer**

**M: Molarîte**

**R: neguhera cîhaniya gazan (0.0821 Lit.atm/mol˚K)**

**T: dereceya germahî bi Kelvînê**

**M = n/V n: hejmara molan û v: hecm e**

 **Π = i MRT     πV = nRT**
Kîmyaya nukleer

**Kîmyaya nukleer**, şaxeke beşa kîmyayê ye ku bi radyoaktîvîte, prosesa dendikî û taybetmendiyên dendikî ve girêdayî ye.

Unsurên radyoaktîv yên wek radyûm, radon û aktînîd nava amûrên mîna reaktorên nukleer de ku ji bo prosesa dendikî hatine çêkirin, di jêr kontrola pesto û germahiya taybet de tên bicihkirin.

Di vê beşa kîmyayê de hûrgiliyên çawaniya bond û pevgirêdana navbera proton û notronan tê şirovekirinê. Hin atom yan ji hev tên belavkirin yan jî bi hev ra tên zeliqandin û ji pêkhatina vê yekê enerjiyeke pir pir mezin çêdibe ku ji bo guhertina wê bi enerjiya elektirîkê, tê bikaranîn. Ûranyûm and toryûm jî du unsurên pir grîng in ku bi endazyariyeke balkêş di reaktorên taybet de, ji bo berhemanîna enerjiya han, tên meyandinê.

Di kîmyaya nukleer de, tîrêjên X, Alfa, Beta û Gama jî tevî pêkhateyên wan tên şirovekirinê.

## Çavkanî

Kategorî:Kîmya
Iqdê Durfam

**Iqdê Durfam** Pirtûka Şêx Eskerî ye ku di 1938an de li gundê Bîrsinê/Egil dest bi nivîsandina wê hatiye kirin û di 1942an de jî temam bûye. Tê de 13 beş û 2584 malik hene. Nivîskar bi helbestkî çîrokên kurdî yên folklorî nivîsîne. Tev bi , nikl, qafiye ne û bi yanzdeh kiteyan dikişin.

## Çavkanî
M (1931)

**M** fîlmekî derhênerê alman Fritz Lang e ku di 1931ê de hat çêkirin.

## Çîroka fîlm
Li bajerekê Almanyayê polis nikare kujereke/ê zarokan bibîne, loma tawankaran dest bi mirovnêçîrê dikin.

*M* bi almanî tîpa destpêka peyva *Mörder* a bi wateya "kujer" e. Hans Beckert li dû keçikan diçe û wan bi şekir, balon hwd dixapîne û paşê wan dikuje. Polis bi mehan nikare wî bigire. Tawankarên bajarê jî bi îmkanên xwe dixwazin wî bigirin çimkî polis li her derê ser bi mal û dikkanan de digire û karê tawankaran qels dike.
Çîroka fîlm ji Peter Kürten (1883-1931) ku neh kes kuştiye sirûş digire.

* Derhêner: Fritz Lang
* Nivîskar: Thea von Harbou, Fritz Lang
* Lîstikvan: Peter Lorre, Ellen awodmann, Inge Landgut...

## Çavkanî

Kategorî:Fîlmên almanî
Kategorî:Fîlmên 1931ê
Bawercan

**Bawer Can** li gorî nasname yê di sala 1971 ê li Dêrika Çiyayê Mazî girêdayî Mêrdînê hat dinê. Bi eslê xwe ji eşîra Pîraniyan e. Dibistana destpêk, Navîn û Lîse li Dêrikê xwend. 3 meh mabû Dibistan biqede ji Welatê xwe nefî bû. Di sala 1992 a li Mersînê bi cîh bû û li wira Dibistan qedand. Ket îmtihana Zanîngehê û qezenc kir. Armanca wî beşa Mamosteyê bixwîne. Lê ji ber ku Stran bi kurdî digot gelek zextên dijwar li ser serê wî hebû ji ber wê yekê nikarî bû Zanîngeh ê bixwîn e. Zext û dijwariya li ser serê wî, ew carekedin kiri bû koçber û bi temamî ji welatê wî bi dûr kiri bû.Koçî Ewrûpa yê kir. Bawer Can ji zarokatiya xwe di nava hunerde bû, diçû dawetan li Rîtim (Darbûke) dixist û stran digot. Bawer Can û hevalê wî Turhan di sala 1987 a bi navê Koma Azad komeke Muzîkê ava kir, li gelek deveran beşdarî Dawet û Konseran bûn. Navê wê komê di demeke kurt de hudûdê Dêrik ê derbas kir û li Çûkûrova ya Tirkiye yê û li hemû deveran belav bû. Koma Azad di sala 1991 ê bi damezirandina Navenda Çanda Mezopotamya (NÇM)
xebatên xwe yên çand û hunerî li wir berdewam kir. Di sala 1994 a bi navê „Şemal„ Kaset & CD derxist. Di meha nîsan a sala 1996 a koçî Ewropa yê kir. Bawer Can pîştî li Ewrûpa yê bi cîh bû, li wira jî kar û xebatên xwe yê çandê û Perwerdeya jibo Destûrname (Dîploma) ya Mamostetî ya kurdî bigire xwendina xwe berdewam kir. Destûrnameya (Dîploma)
Mamostetiyê girt û wekî Mamoste yê Zimanê kurdî dest bi xebatê kir. bi dehan Zarok, Ciwan û mezin perwerdeyî Zimanê kurdî û Muzîka kurdî kir. Di sala 2008 a de Koçî welatê Awistirya kir û niha jî li wira dijî. Mamoste Bawer Can hewl dabû ku li welatê Awistirya zimanê kurdî bike Fermî ku li Dibistan û li saziyên Qursan dersa kurdî were
dayîn. Bi hewl danên Mamoste Bawer Can encam hat girtin û cara yekem Zimanê kurdî li welatê Awistirya bû Fermî. Mamoste Bawer Can li Berufsförderungsinstitut Oberösterreich (BFÎ) bi fermî Mamoste yê Zimanê kurdî kar dike. Bi fermî ferwerde ya zimanê kurdî dide Alman, Tirk, Ermen, Kurd, Îngilîz û gelek netewên din. Bawer Can xebatên xwe yê hunerî û Muzîkê jî berdewam dike. Bawer Can piştî 13 salên ku li nefî yê jiyabû cara yekem zîvirîbû welatê Bav û Kalê xwe Dêrika Çiyayê Mazî. Bi huner û dengê xwe yî xweş di serîde wekî Awistralya, Amerîka, Rûsya, Ermenîstan, Belçîka, Holanda, Îngîltere, Îtalya, Avûstûrya, Swîsre, Swêd û gelek welatên dinê beşdarî Konser û Dawetan bûye.

## Berhem
Albûm 1- CD & Kaset: Di sala 2002 a bi navê "VEGERYA“ ji 12 Stranan pêk hatiye. Gelek
Stran Gotin û Muzîk Mamoste Bawer Can bi xwe çêkiriye.
VCD: Di sala 2003 ya 13 Vîdeo klîp çêkiriye Klîp wekî VCD hatiye çap û belav kirin. Vîdeo Klip di gelek Kanalên Televîzyonan de tê weşandin. Albûm 2- CD & Kaset: Di sala 2005 a bi navê „GULBÎN” ji 19 Stranên Govendî û Gelerî hatiye çêkiriye.
Albûm 3- CD: Bi navê „AVŞÎN” ji 11 Stranan pêk hatiye gelek Stran Gotin û Muzîk Mamoste Bawer Can bi xwe çêkiriye.

Kategorî:Kesên ji Tirkiyeyê
Alexandra

**Alexandra** fîlmekî derhênerê rûs Alexander Sokurov e. Aleksandra (Galina Vishnevskaya) neviyê xwe yê ku li cepeyê Şerê Çeçenî yê Duyem leşkerek e ziyaret dike.

## Çavkanî

Kategorî:Fîlmên dramayê
Kategorî:Fîlmên rûsî
Kategorî:Fîlmên şerî
Kategorî:Fîlmên 2007an
Roger Lescot

**Roger Lescot** (Rojê Lêsko) (jdb. 1914 - m. 1975) rojhilatnasekî fransî, bi taybetî weke wergêr û pisporê wêjeya kurdî bû.

## Jiyan
Roger Lescot ji bêtirî 25 salan li Kurdistanê ma, ji bo ku ew kurdî hîn bibe û nivîsarên derheqa efsaneyên herêma Heyva Biber çêke. Di salên 1930ê de çû gelek deran li pey dengbêjan li Rojaveyê Kurdistanê ji bo Destana Memê Alan biqedîne.

Berhemên wî yên din ên li ser zimanê kurdî, digel Celadet Alî Bedirxan , ew in: Weşana Alfabya Kurdî û pirtûka Rêzimana Kurmancî (bi zimanê fransî).

Di sala 1945an de ew Enstîtûya Kurdnasiyê (*Ecole Nationale des Langues Orientales Vivantes*) ya Fransayê damezrand, û heta sala 1947an weke profesorê wê bû.

## Berhem
### Weşan
* Roger Lescot: *Enquête sur les yezidis de Syrie et du Djebel Sindjar*. Beyrouth. Imprimerie catholique / Paris, Leroux, 1938.
* Roger Lescot: *Littérature Kurde*. In: *Encyclopédie de la Pléiade: Histories des Litteratures*, Gallimard, Paris 1977.
* Celadet Ali Bedirxan und Roger Lescot: *Kurdische Grammatik: Kurmancî-Dialekt*, Verlag für Kultur und Wissenschaft, Bonn 1986, ISBN 3-926105-51-8. (Originalausgabe: Djeladet Bedir Khan und Roger Lescot: *Grammaire kurde: dialecte kurmandji*. A. Maisonneuve, Paris 1970.)

### Werger û sererastkirin
* *Anthologie de la poésie persane, XIe-XXe siècle*. Textes choisis par Z. Safâ, traduits par Gilbert Lazard, Roger Lescot et Henri Massé. Gallimard (Collection Unesco d'oeuvres représentatives. Série persane), Paris 1964.
* *Anthologie de la poésie populaire kurde*. Présentée par Gérard Chaliand, traductions de Gérard Chaliand et de Roger Lescot. Stock, Paris 1980.
* Sadegh Hedayat: *La Chouette aveugle*. Roman traduit du persan par Roger Lescot. Corti, Paris 1953.
* *Mamé Alan*. Epopée kurde. Texte établi, traduit du kurde et présenté par Roger Lescot. Préface de Kendal Nezan. Gallimard (L’aube des peuples), Paris 1999.
* *Mam und Zin: kurdisches Volksepos*. In der Fassung von Roger Lescot & L. Ch. Wentzel. Verlag der Arche, Zürich 1980, ISBN 3-7160-1681-0

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1914
Kategorî:Kesên sedsala 20an
Kategorî:Kurdolog
Kategorî:Kurdologên fransî
Kategorî:Mirin 1975
Kategorî:Rojhilatnasên fransî
Kategorî:Wergêrên fransî
Kategorî:Wêjeya kurdî
Îsayê Kurdî

**Îsa Kurdî** an **Îsa el-Kurdî** an jî **Şerefedîn Ebû Muhemmed Îsa bin Muhemmed** yek ji zanyarekî Îslamê û ewliya ye.

Derbarê jiyana wî de agahî kêm e. Li bajarê Lazqiyeyê ku ev bajar li Sûrîyê ye li wê derê ders daye talebeyan, Ji xwe li vê bajarê navê çiyayekî *Cebel el-Ekrad* e (Çiyayê Kurdan) heye.

Îsa Kurdî bi xwe ji herêma Cezîreyê ye. Tê texmîn kirin Ew di sala 1195'an de hatiye dinyayê û di sala 1267'an de wefat dike.

Mihemed Emîn Zekî jî di pirtûka xwe a bi navê "Meşahirê Kurd û Kurdistanê" de dibêje ew di sala 1197î de li Qudisê ji dayik bûye û li 1271î de li Şamê wefat kiriye û bi xwe helbest jî nivîsiye. Pir qedrê wî li cem Siltanê Misirê Melik el-Zahir Bibris'in hebûye.

## Çavkanî

Kategorî:Alimên kurd
Kategorî:Fîlozofên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1195
Kategorî:Kesên sedsala 13an
Kategorî:Mirin 1267
Zanîngeha Efrînê

**Zanîngeha Efrînê** (*Afrin University*) zanîngeheke nenaskirî bû li bajarê Efrînê li Rojavaya Kurdistanê , dema ku Efrîn beşek ji Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyê bû. Ev zanîngeha duyem bû ku li Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê de vebû (piştî Akademiya Zanistên Civakî ya Mezopotamyayê ku deh meh berê vebû) û yekem zanîngeh bû ku li Navçeya Efrînê vebû.

Di 26ê tîrmeha 2015an de ji 250 heta 850 xwendekarî vebû.Di tebaxa heman salê de 22 profesorên wê hebûn (ku pêwîst bû xwedî bawernameya master an doktora be).Di destpêka serdema nû de şeş ezmûngehên zêde (ji bo endezyarî û bijîşkî) hatin vekirin.Di meha tebaxê de bernameyên wêjeyî  (kurmancî jî di nav de), rojnamevanî, endezyariyê, bijîjkî û aboriyê pêk anî.Enstîtuyên bijîjkî, endezyariya topografî, muzîk, şano, rêveberiya karsaziyê û zimanê kurdî tê de hene.Zanîngeh ji bo hemî pisporên din bernameyek endezyariyê ya pênc-salî û bernameyên çar-salî hebû; û ji bo xwendekarên herêmî û navneteweyî pergalek dravê du-ast, bi bihayê bi bingehîn bi kursa xwendinê ya bijartî ve girêdayî ye.

Zanîngeh piştî destpêkirina operasyona artêşa Tirkiyê li ser Efrînê di Çileya 2018an de hat girtin û xwendekar ji bo Zanîngeha Rojava ya Qamişlo hatin veguhestin. Di dema dagirkeriya Tirkiyê ya piştre de, Ehrar el-Şerqiye (hêzek ji  Artêşa Niştimanî ya Sûriyê) Dr Abdul Mecîd Izzat Şêxo, Dekanê  wêjeya Kurdî  li Zanîngeha Efrînê girt.

## Fakulteyên zanîngehê
* Fakulteya Wêjeya Kurdî
* Fakulteya Abornasî
* Fakulteya Endazyariya Kehrebî-Mekanîkî

## Girêdanên derve
Malpera fermî li ser Facebookê: https://web.facebook.com/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A9-%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%8A%D9%86-Afrin-University-Zan%C3%AEngeha-Efr%C3%AEn%C3%AA-932748050114885/?_rdr

Kategorî:Avabûnên 2015an li Sûriyê
Efrînê
Kategorî:Zanîngehên Suriyê