Che Guevara

**Ernesto Che Guevara** (1928-1967) şoreşgerekî arjentînî yê navdar e.

Che Guevara, di sala 1928'an de li bajarê Arjentînê Rosarioyê ji dayîk bû. Bi eslê xwe ji spanî, baskî û îrlendî ye. Di sala 1953an de li Buenos Airesê, bû bijîşk. Che, bi tevgerên çep ên şoreşger ên li welatên Amerîkaya Latînî ji nêz ve eleqedar dibû. Dûre, dema ku çû Meksîkê Fidel Castro naskir. Ew bi tevî Castro, li dijî rêvebiriya dîktator Batîsta, tevlî têkoşîna Rizgariya Kûbayê bû. Salên dirêj di nava şerê gerîlla de cîh girt. Piştî rizgarbûna Kûbayê weke Wezîrê Sanayiyê hate wezîfedarkirin. Lê wî ev wezîfe qebûl nekir û ji bo rizgarkirina gelên din ên bindest berê xwe da çiyayên Bolîvya yê.

Li Bolîvyayê leşkerên Barrientos şeva 7ê çiriya pêşîn 1967an Che li nêzî li Higuerasê asê dikin. Ji lingê xwe birîneke giran girt û wî di zîndaneke Hiegurasê de hepis kirin. Che, li hemberî ti kesî serî netewand. Gotinên dawî yên Che, bi qasî ku bikeve lîteratura dîrokê ya cîhanê bi wate bûn. *"Mirina li ser pêyan ji jiyana li ser çogan çêtir e"*. Roja 9 çiriya pêşîn 1967an, saet 13:10an de bi fermana Dewletê Yekbûyî yê Amerîkayê û servîsa îstîxbarata wê û bi erêkirina serokkomarê Bolîvyayê Rene Barientos, ji aliyê Mario Tuzan ku yek ji mêrkûjê kirêgirtî yên Barrientos bû, bi neh guleyan can da.

Piştî kuştina Che, Rêvebiriya Bolîvyayê bi biryareke wiha poşman dibe, ji ber ku Che, êdî bibû efsane. Ew bibû efsaneya şoreşgeriyê û îlhama rihê têkoşeriyê. Dijminên wî difikirîn ku eger sax bimaya, dibe ku bandora wî ew çend li cîhanê belav nebûya.

Wisa jî -ji SNCCyê Juius Lester, daxûyaniyeke pir balkêş dide derbarê mirina Che de. Ew wiha dibêje: "Mirina Che, ne girînge, ya girîng ewe ku mirovekî wisa jiya ye. Ji bo tunekirina Che, divê hûn me hemû xelkên xîzan tune bikin; ev yek jî bê îmkane."

Bi yek gotinê, ew xewna şevan ya zordar û mêtingeran bû û hîn jî wisa ye. Ew bi kesayetiyeke xwe ya bi utopya dagirtî, bi azwerî û xwestika têkoşînê û alîgiriya neteweyên bindest, di nava dilê herkesî de cîh girt.

Piştî 35 salan jî ew hîn ciwanekî 39 salî ye di dilê hemû mirovatiyê de ye. Ya girîng jî, meşa mirovên ku bi vê felsefeyê dimeşin, berdewam dike. Di gotineke xwe de serok Apo wiha digot, "Heta ku mirovatî berdewam bike wê meşa mirovê ber bi kamilbûn û gîhîştinê ve jî berdewam bike".
Di felsefeya Che de jiyaneke tijî û dagirtî heye. Ew dibêje, divê jiyana mirovan hertim bi têkoşînê derbas bibe. Ew bi romantîzma şoreşgerî dijî û dixwaze ku tim mirov ji bo rastiyê têkoşînê bike. Rastî li kû be mirov li wir be.

## Rêzedîroka jînenîgarî

**Rêzedîrok a Che Guevara**



ImageSize = width:640 height:715
PlotArea = left:40 right:10 top:25 bottom:25
DateFormat = yyyy
TimeAxis = orientation:vertical order:reverse format:yyyy
Period = from:1925 till:1970
AlignBars = early
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1930
ScaleMinor = unit:year increment:5 start:1925

Colors =
  id:gray value:gray(0.7)

# there is no automatic collision detection,
# so shift texts up or down manually to avoid overlap

Define $dx = 20 # shift text to right side of bar

PlotData =
  bar:event width:20 color:blue shift:($dx,-4) 
  
  from:start till:end color:red
  
  mark:(line,white)
  at:1928 text:"1928 Ernesto Che Guevara de la Serna li bajarê Rosario ya Arjentînê hate dinê"
  at:1930 text:"1930 Yekem êrîşa astimê"
  at:1933 text:"1933 Malbata Guevara barê bajarê Alta Gracia'yê kirin"
  at:1934 text:"1934 Dest bi hînbûna malê kir"
  at:1937 text:"1937 Qeyda dibistana seretayî dibe"
  at:1942 text:"1942 Li Colegio Nacional Dean Funes dest bi lîseyê dike" 
  at:1943 text:"1943 Malbata Guevara barê bajarê Córdoba'yê kirin"
  at:1946 text:"1946 Li Colegio Nacional Dean Funes mezûn dibe"
  at:1947 text:"1947 Malbata Guevara barê Buenos Aires'ê dibe; Dest bi Dibistana Tenduristî ya Ernesto'yê dibe"
  at:1950 text:"1950 Bi duçerxa xwe li Bakurê Arjentîn'ê digere"
  at:1951 text:"1951 Bi şeş mehan di tankerên petrola pîşesazên nexweşîyê de dixebite"
  at:1952 text:"1952 Bi Alberto Granado re li Amerîkaya Latîn digere; Li klînîka kotî ya li Perû de bi dilxwazî dixebite"

  at:1953 text:"1953 Di Fakulteya Bijişkê mezûn dibe; Serdana Bolîvya û welatên din dike, xwe digihêje Guatemala'yê"
  at:1954 text:"1954 Hikumeta Árbenz werdigere; Ernesto diçe Meksîko'yê"

  at:1955 text:"1955 Bi Fidel Castro'yê nasîyê danî, 26'ê tîrmehê de tevlîbûna Tevgera Şoreşger dibe"

  at:1956 text:"1956 Xwe digihêje *Granma* û Kuba'yê"
  at:1957 text:"1957 Şervanek gerîllayê li Sierra Maestra dibe; Di Comandante'îya xwe de terfî dike"
  at:1958 text:"1958 Bajarê Santa Clara bi dest dixe; Batista direve Kubayê"
  at:1959 text:"1959 Bi fermandarîya kela (girtîgeha) li La Cabaña tê tayînkirin; dibe Serokê Giştî yê Banka Navendî ya Kubayê"
  at:1961 text:"1961 Bi Wezîrê pîşesazîyê tê tayînkirin"
  at:1964 text:"1964 Biryara veqetandina Kubayê dide; Navnîşana Neteweyên Yekbûyî'yê dike; Diçe Afrîka'yê"
  at:1965 text:"1965 *Nameya Xatirxwest*ê dide Fidel Castro'yê; Diçe Kongoyê û dest bi tevlîbûna operasyonên gerîlla dibe"
  at:1966 text:"1966 Berê li Dar-es Salaam, piştre li Prag'ê xwe vedişêre; ji bo demekî kurte vedigere Kuba'yê; Xwe digihêje Bolîvya'yê"
  at:1967 text:"1967 Rêbertîya operasyonên Gerîllayê dike;Li Quebrada del Yuro tê girtin û li La Higuerayê bêdadbarî tê înfaz kirin."

TextData =
  tabs:(25-left)
  pos:(100,710)
  fontsize:40
  text:"Dîrokzan"



Ernesto Che Guevara di 9ê çiriya pêşîn a sala 1967an de li çiyayên Andê ji aliyê çawişekî Bolîvyayî ve hate kuştin.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Che, Guía y Ejemplo:  Photos , Songs(mp3)  and Videos 
* Malpera "Che lives" 


Kategorî:Kuştiyên cengê
Kategorî:Stalînîzm
Kategorî:Şoreşgerên arjentînî