open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Evelyn Hurley

**Evelyn Hurley** (jdb. 7 adarê, 1915 - m. 16 çiriya pêşîn, 2024) rebena katolîk û perwerdekareke amerîkî bû ku ji ber kariyera xwe ya berfireh wekî mamosteyeke dibistana katolîk û dilsoziya xwe ya ji jiyana dînî re navdar bû.

## Jiyana destpêkê
Evelyn Hurley li Başûrê Boston (Massachusetts) ji dayik bû, ji pênc zarokan ya herî mezin bû ku William Francis Hurley, endamê Meclîsa Bajarê Bostonê ya navdar bû.

## Perwerde û jiyana dînî
Hurley di sala 1932an de, yekser piştî mezûniyetê, ket nav Xwîşkên Xêrxwazî ​​yên Nazaretê û di 17 saliya xwe de adeta xwe wergirt.

## Kariyer
Hurley di sala 1934an de dest bi kariyera xwe ya mamostetiyê kir. Zêdetirî şeş dehsalan, wê li Kentucky (Mississippi) û li Massachusetts ders dida, di nav de 45 sal li Dibistana St. Brigid li başûrê Boston. Hînkirina wê li cihên din ên wekî Covington (Kentucky) û Archdiocese of Louisville li Dibistana St. Agnes ji 1939 heta 1947 dirêj bû. Ew di sala 1995an de di 80 saliya xwe de ji mamostetiya çalak teqawid bû, lê xizmeta xwe bi seredana nexweşan û beşdarî şiyarbûn û cenazeyan domand ta ku di sala 2014an de bi tevahî malnişîn bû.

## Serkeftinên berbiçav
Beşdariyên girîng ên Hurley di perwerdehiyê de ji hêla kapasîteya wê ya girêdana bi xwendekaran re û kêfa wê ya di hînkirinê de hate destnîşan kirin. Di 2024 de, wê 90 sal wekî xwişkeke dînî û 60 sal mamostetiyê pîroz kir.

## Jiyan û mirin
Herçiqas ku Hurley teqawît bû jî ji Xwişkên Xêrxwazî ​​yên Nazareth li Nazareth (Kentucky), li wir di civakê de çalak ma.

Evelyn Hurley di 16ê çiriya pêşîn a 2024an de, di 109 saliya xwe de li Nazarethê mir.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1915
Kategorî:Mirin 2024
Partiya Lîberal Demokrat (Tirkiye)

**Partiya Lîberal Demokrat** (bi tirkî: *Liberal Demokrat Parti*, bi kurtasî **LDP**), partiyeke siyasî li Tirkiyê ye ku di 26ê hezîrana sala 1994an de ji aliyê Besîm Tîbûk ve hate damezrandin.

Partî li Tirkîyê siyasetê dimeşîne. Nîşana Partiya Lîberal Demokrat delfîn e. Li gorî daneyên çileya sala 2024an 2.601 endamên Partiya Lîberal Demokrat heye. Rengên fermî yê partî spî û şîn e.

LDP partiyeke lîberal a klasîk e ku piştgiriya azadiya sivîl û bazara azad dike. Di nav hinek nêrînên partiyê ya rojane de kêmkirina lêçûnên hikûmetê û bac, kêmkirina rêjeyên bacê, kêmkirina burokrasiya hikûmetê, rakirina Bîmeya Tenduristiya Giştî ya mecbûrî û derbasbûna pergala bîmeya tenduristiyê ya taybet a dilxwaz û bidawî bûna leşkerî ya mecburî û derbasbûna leşkeriya profesyonel heye.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1994an li Tirkiyeyê
Kategorî:Partiyên siyasî yên ku di 1994an de hatine avakirin
Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê
Kategorî:Webarchive template wayback links
Navên Xwedê di zerdeştiyê de

Eve lîsteya 101 navên Xwedê (Ahûra Mezda) di zerdeştiyê de ye.

## Çavkanî

Kategorî:Navên Xwedê li gorî dîn
Kategorî:Zerdeştî
Afghan Girl

**Afghan Girl** (bi kurdî tê wateya **"Keça Efxan"**), wêneyê fotografî ya keça efxan a bi navê Şerbet Gule (Sharbat Gula) ya sala 1984ê ye, ku penabereke efxan li Pakistanê bû di dema Şerê Sovyet li Efxanîstanê de. Portreya wêneyî ku ji hêla wênekêşê amerîkî Steve McCurry ve li nêzî bajarê Peşawar ê Pakistanê hate kişandin, di hezîrana 1985ê de di bergê kovara National Geographic de derket. Kesê ku di wêneyî de hatibû portrekirin di destpêkê de nenas bû, heta ku nasnameya wê di sala 2002ê de bê diyarkirin: Gula, keçeke peştûn ji parêzgeha Nangarhar a Efxanistanê, di dema kişandina wêneyê zarokek 12 salî bû ku li Nasir Bagh a Pakistanê rûdinişt.

Di bin siya Şerê Sar de, portre wekî "Mona Lîzaya Cîhana Sêyem" hate binavkirin, ji ber ku wê tabloya Leonardo da Vinci ya ji sedsala 16an a dianî bîran. Wêneyê Gulayê ji bo raya giştî ya cîhana rojava wek sembola Efxanistanê dihat qebûlkirin. CNNê wêne wek 'wêneyê herî navdar ê cîhanê' bi nav kir.

## Çavkanî

Kategorî:Berhemên 1984an
Kategorî:Efxanistan
Kategorî:Portre
Kategorî:Şerê Sar
National Geographic

**National Geographic** (berê **The National Geographic Magazine**, carinan wekî **NAT GEO** tê binavkirin) kovarek mehane ya amerîkî ye ku ji hêla *National Geographic Partners* ve tê weşandin. Kovar di sala 1888ê de wek kovareke zanistî, neh meh piştî avabûna komeleyê hatiye damezrandin, lê niha kovareke populer e. Di sala 1905ê de, wê dest bi tevlêkirina wêneyan kir û bi vê yekê navdar bû. Wêneyên wê yên rengîn ên yekem di sala 1910ê de derketin. Di dema Şerê Sar de, kovarê hewl da ku nêrînek hevseng li ser erdnîgariya fizîkî û mirovî ya welatên li piş Perdeya Hesinî pêşkêş bike. Paşê, kovar xwe da mijarên jîngeha xwezayî jî.

Mijarên kovarê bi gelemperî bi erdnîgarî, dîrok, xweza, zanist û çandên cîhanê ve girêdayî ne. Kovar ji ber xuyangiya xwe ya ciyawaz - formatek çargoşe bi çarçoveyeke zer - tê nasîn.

Ji sala 1995ê de, kovar li çaraliyê cîhanê bi qasî çil weşanên bi zimanên herêmî dihat belavkirin, û her mehê li çaraliyê cîhanê herî kêm 6,5 mîlyon kovar hatin belav kirin, di nav de 3,5 mîlyon li DYAyê, li gorî dora 12 mîlyon, di dawiya salên 1990î de 1980an. Heta sala 2015ê kovarê 25 Xelatên Kovara Neteweyî bi dest xist.

Ji nîsana 2024ê pê ve, hesabê wê yê Instagramê xwedî 283 mîlyon şopîneran e.

## Çavkanî

Kategorî:Kovar
Perdeya Hesinî

**Perdeya Hesinî** di dema Şerê Sar de metaforeke siyasî bû ji bo danasîna sînorê siyasî û paşê fizîkî. Bi vê gotinê Ewropa ji dawiya Şerê Cîhanê yê Duyem yê di sala 1945ê de heta dawiya Şerê Sar di sala 1991ê de wiha dihat cudakirin. Ev peyv sembola hewldanên Yekîtiya Sovyetê ye ji bo astengkirina têkîliyên xwe û yên dewletên satelît bi Ewropaya rojava, hevalbendên wê û dewletên bêalî re.

Rojhilata perdeya hesinî ji welatên ku bi Yekîtiya Sovyetê ve girêdayî bûn an di bin bandora wan de bûn pêk dihat, li rojavaya perdeyê jî welatên endamên NATOyê, yên girêdayî DYAyê an jî yên bêalî hebûn. Li her aliyê perdeya hesinî tifaqên cuda yên aborî û leşkerî yên navneteweyî dihatin pêşxistin. Dûv re ev nav bû têgehek ji bo sînorên fizîkî yên têl, dîwar, zeviyên mayinkirî û bircên çavdêriyê, ku di nav wan de Dîwarê Berlînê mînaka herî girîng e.

Welatên li rojhilata perdeya hesinî ev bûn: Polonya, Almanyaya Rojhilat, Çekoslovakya, Mecaristan, Romanya, Bulgaristan, Albanya, û Yekîtiya Sovyetê bûn (Almanyaya Rojhilat, Çekoslovakya û Yekîtiya Sovyetan ji wê demê ve êdî tune ne). Welatên ku di nav Yekîtiya Sovyetê de bûn ev bûn: Rûsya, Belarûs, Letonya, Ûkrayna, Estonya, Moldova, Ermenistan, Azerbaycan, Gurcistan, Ûzbêkistan, KSSS ya Qirgizistan, Tacîkistan, Lîtvanya, Tirkmenistan, û Qazaxistanê.

Bûyerên ku Perdeya Hesinî hilweşandin bi serhildana aştiyane ya li Polonyayê dest pê kirin, û li Mecaristan, Almanyaya Rojhilat, Bulgaristan û Çekoslovakyayê berdewam kirin. Romanya bû yekane dewleta sosyalîst li Ewropayê ku hikûmeta xwe bi şîdetê hilweşand.

## Çavkanî

Kategorî:Bidawîbûnên 1990î
Kategorî:Bloka rojhilatê
Kategorî:Destpêkirinên 1940î
Kategorî:Dîroka têkiliyên navneteweyî
Kategorî:Encamên Şerê cîhanî yê duyem
Kategorî:Hilweşînên 1991ê
Kategorî:Serdemên dîrokê
Kategorî:Şerê Sar
Kategorî:Yosîf Stalîn
Dîwar

**Dîwar** avahî û rûberek e, bi xuyabûna xwe herêmekê diyar dike an jî herêman ji hev vediqetîne. Armanca dîwarê dikare cuda be: ewlekarî, stargeh an sînor. Dîwar dikare ji bo xemilandinê jî hatibe avakirin.

## Çavkanî

Kategorî:Mal
Gola Hezarê

**Gola Hezarê** (bi tirkî: *Hazar Gölü*, bi ermenî: Ծովք լիճ, * Covk‘ lič*), goleke tektonîk a li Bakurê Kurdistanê ye ku bi daketineke girseyî ya ax a ji ber şikestekan daketiye derketiye holê. Gol li kêleka navçeya Xûx a ku bi ser parêzgeha Xarpêtê ve ye û ber bi aliyên başûrê rojava û bakurê rojhilat ve bi dirêjahiya 22 kîlomêtreyan dirêj dibe.

## Çêbûn
Gola Hezarê li ser xeta şikesteka herî dirêj ê cîhanê ye. Gola Hezarê li ser pergala riftê ye ku golên tektonîk ên li rojhilatê Afrîkayê çêkiriye. Ev pergal ku şikestekeke lêdanê ye ku dibe sedema tevgerên erdê ku berrast û berjor dikeve tevgerê. Gola Hezarê ji ber daketineke girseya axê ku di encama tevgerên şikestekê de pêk hatiye çêbûye.

## Dîrok
Di lêkolînên di bin ava golê de şopên bermahiyên bajarekî hatiye dîtin ku dîroka wî ji 2000 salên  ve vedigere. Li gorî lêkolînên ku di binê golê hatiye kirin tê texmînkirin ku bajar ji sala 1830an ve di bin avê de ye.

Di sala 2017an de hatiye dîtin ku di binê golê de bermahiyên dêran, dîwarên kelehê, dîz û lewheyên bi emay/emayekirî yên kelehê ku şopên bîzansiyan lê hene hatine dîtin.

## Gol
Awayê golê elîptîk e û dirêjahiya golê 22 kîlomêtre dirêj e û firehiya 5–6 kîlomêtre berfireh e. Gola Hezarê yek ji golên kûr ên Bakurê Kurdistanê ye. Derbarê kûrahiya golê de nezelaliyeke heye. Di derbarê kûrahiya golê de çend pîvanên cihêreng hatiye diyarkirin. Li gorî pîvanan xala herî kûr ê golê bi qasî 213 mêtre li dawiya bakurê rojhilatê golê ye. E. Huntington ku li ser golê lêkolîn kiriye kûrahiya 213 mêtre diyar kiriye. Di lêkolîna ku di sala 1987an de hatine kirin de cihê herî kûr a golê 80 mêtre hatiye diyarkirin.

Gola Hezarê 20 kîlomêtre li rojhilatê Xarpêtê di navbera çiyayên Torosê de cih digire. Li bakur Çiyayê Mestarê (1724 m), Çiyayê Çelembikê (1747 m) û li başûr ji aliyê Çiyayê Hezarbaba (2347 m) ve hatiye dorpêçkirin. Rûbera golê 1248 mêtre ji asta deryayê bilind e û qada rûava golê 81 km² ye. Qada barîna baran a hewzeya golê 277 km² ye.

Ji ber ku gol li herêmeke nîvziwa ye li gorî demsalan di asta ava golê de guhertin pêk tên. Asta herî nizim ê golê di mehên kanûnan de çêdibin û asta herî bilind jî di mehên hezîranan de çêdibin. Cudahiya bilindbûn û daketina asta salane ya navînî 41 santîmêtre ye.

Li ser Gola Hezarê santralên hîdroelektrîk ên wekê Hezar-1 û Hezar-2 ku bi cihûkên ku 28 mêre di binê golê de hatine vekirin hatine çêkirin ku di heman demê de dibin sedem ku avek girîng ji golê derkeve. Ji ber van santralên hîdroelektrîk ên ku asta ava golê kêm nebe hinek çem ber bi golê ve hatine veguhastin. Di heman demê de ji qada dagirtina aluvyonan a li rojhilatê golê di binê erdê de derketineke ava veşartî heye ku yek ji çavkaniyên Çemê Dîcleyê ye.

## Wêne

Sivrice Akşam.jpg|Dîmenek ji Gola Hezarê û navçeya Xûxê.
Hazar Gölü hazar Baba kayak merkezinden görünümü.jpg|Gola Hezarê di mehên zivistanê de
Lake Hazar and Mount Hazar Baba.jpg|Dîmenek ji Gola Hezarê.
Hazar Gölü ve manzara.jpg|Gola Hezarê di mehên havînê de.


## Çavkanî

Kategorî:Golên Bakurê Kurdistanê
Kategorî:Golên Tirkiyeyê
Gepîd

[thumb|rast|Di sala 476ê de [Ewropa û Rojhilata Nêzîk]]
**Gepîd** (latînî: *Gepidae*) qewmekî germanî bû ku di sedsala 2em ê  de hatine dîtin û nêzîkî sedsala 7em de hebûna wan yên siyasî û çandî qediyaye.

Li gorî lêkolînên arkeolojîk berhemên herî kevn ên gepîdan li herêma Vistulayê hatiye dîtin. Dibe ku ew germenên rojhilatê bûn.

## Çavkanî

Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 450î de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 560î de hilweşiyan
Ferah Pehlewî

**Ferah Pehlewî** (bi farisî: فرح پهلوی, née Diba (دیبا) ; 14ê kewçêrê 1938ê) şahbanûya berê û şahbanûya dawî ya padîşahê Îranê ye. Ferah Pehlewî jin a dawîn a Şahê Îranê Muhemmed Reza Pehlewî ye.

Ferah Pehlewî wekê endamê malbateke îranî ya dewlemend de ji dayik bûye. Dema ku li Parîsê beşa avahîsaziyê dixwend, wê li balyozxaneya Îranê bi Muhemmed Reza re hevdu naskirin e û di kanûna pêşîn a sala 1959an de zewicîne. Dema ku kurê wan ê yekem Mîr Reza di cotmeha sala pêş de hat dinyayê, hemû malbat bi mîrasgirê textê kêfxweş bûne.

Weke mirovekî xêrxwaz, Ferah Pehlewî civaka sivîl a Îranê bi rêya gelek saziyên xêrxwaziyê pêş xist. Wê yekem zanîngeha Îranê ya bi şêwaza amerîkî damezrand, û hişt ku bêtir jin li welat bibin xwendekar. Wê herwiha kirîna şûnwarên kevnar ên îranî ji mûzexaneyên li derve jî hêsantir kir.

Di sala 1978ê de, nerazîbûnên li dijî împeryalîzmê ji hêla komunîzm, sosyalîzm û îslamîzmê ve li seranserê Îranê hatin gur kirin û nîşanên zelal ên şoreşa nêzîk diyar bûn. Lewra Ferah û Şah di kanûna paşînê 1979ê de di bin gefa cezayê mirinê de welat terikandin. Ji ber vê sedemê, piraniya welatan dilgiran bûn ku wan qebûl bikin, ji bilî Misira di dema Enwer Sedat de. Ji ber ku ew bi îdamê re rû bi rû mabû, û ji ber tendurustiya xwe ya xirab, Muhemmed Reza di tîrmeha 1980ê de li sirgûnê mir. Di jinebîtiyê de, Farah karê xwe yê xêrxwaziyê berdewam kir, û karê xwe di navbera Washington, D.C., û Parîsê de berdewam dike.

## Çavkanî

Kategorî:Azeriyên Îranê
Kategorî:Jidayikbûn 1938
Kategorî:Mirovên zindî
Lîsteya heft firîşteyên sereke di dînê êzdiyan de

Eve lîsteya heft firîşteyên sereke di dînê êzdiyan de ye.

## Heft firîşteyên sereke
# Ezazîl (Tawisê Melek)
# Derdaîl
# Israfîl
# Mîkaîl
# Ezraîl
# Şemnaîl
# Nûreîl

## Çavkanî

Kategorî:Êzdîtî
Kategorî:Lîste
Neoptolemos

**Neoptolemos** (yewnanî: Νεοπτόλεμος, *Neopólemos*) di mîtolojiya yewnanî de kurê Axîleûsê ye. Wekê din **Pîrros** ("Bi Porê Sor") jî ji wî re tê gotin.

thumb|rast|Neoptolemos û Prîamos

## Mît
Tetîsa xwedawend dizaniya ku kurê wê Axîleûs ti Şerê Troyayê da bihata kuştin. Ji ber vê yekê ji bo zarokekî Axîleûs çêbe planan çêkir, li gorî plana xwe Axîleûsê bi dizî bir qesra key Lîkomêdês. Li wir Axîleûs û dotmîr Dêîdamiayê re têkiliyek cinsî kir, ji vê têkiliyê Neoptolemos hate dinê. Cihê ku ew jidayîkbû heman demê de mala dîya wî girava  ye.

Di demên dawî de Neoptolemos beşdarî şerê Troyayê dibe. Lê di nav şer de tê dîtin ku Neoptolemos zilamekî gelek dilkevir e, ti merhemet li wê tune ye. Piştî dagirkirinê Prîamos û Polîksenê pê destê wî tê kuştin, Andromaxêyê jî bi zorê dike cêriyê xwe.

## Çavkanî

Kategorî:Kesayetên mîtolojiya yewnanî
Papás por conveniencia (telenovela)

***Papás por conveniencia*** telenovelayeke meksîkî ye ku ji hêla Rosy Ocampo ve ji bo Televisa hate çêkirin. Tê de José Ron û Ariadne Díaz rolên sereke dileyizin. Nîşandana pêşîn a telenovelayê di 21ê çiriya pêşîn a 2024an de li Las Estrellas çêbû.

## Lîstikvan
* Ariadne Díaz, di rola Aidé Mosqueda de
* José Ron, Constantino "Tino" Guevara
* Ferdinando Valencia, Guzmán Muriel
* África Zavala, Federica
* Daniela Luján, Clara Luz Monroy
* Martín Ricca, Rudolf
* María Chacón, Alicia "Lichita" Chagoyan
* Miguel Martínez, Chano Chamorro
* Horacio Pancheri, Dámaso Rivera
* Lambda García, Facundo Topete
* Sherlyn González, Silvana Cruz Muriel
* Imanol Landeta, Felipe
* Leticia Perdigón, Bertha
* Ernesto Laguardia, Jason
* Cecilia Gabriela, Pura
* Adriana Fonseca, Paulina
* María Perroni Garza, di rola Sofía "Chofis" Chamorro Chagoyán de
* Joaquín Bondoni, Sergio "Checo" Chamorro Chagoyán
* Jonathan Becerra, El Calacas
* Victoria Viera, Circe Guevara Mosqueda
* Emilio Beltrán, Ulises Guevara Mosqueda
* Camila Núñez, Scarlet Topete Mosqueda
* Tania Nicole, Lila Guevara
* Juan Pablo Velasco, Emiliano Guevara
* Constantino Alonso, Pipe
* Mateo Saavedra, Jesús "Chuchito" Chamorro Chagoyán
* Sandra Sánchez Cantú
* Lalo Zayas, Augusto
* José Remis, Igor
* Simone Mateos
* Ximena Tello
* Natalia Álvarez
* Iván Caraza
* Lukas Urkijo

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* 

Kategorî:Rêzefîlmên meksîkî
Talentless Nana

**Talentless Nana** rêzefîlmek manga ya Looseboy ye ku bi nexşên Iori Furuya ve hatî çêkirin, ku ji sala 2016-an vir ve tê weşandin.
It (fîlm)

***It*** (ji îngilîzî, tê wateya **Ew**) navê fîlmek tirsnak a televîzyonê ye ku xwedî du beşan e. Her du beş di destpêka salên 1990îde li ser romana *It* ya Stephen King ve hatin çêkirin. Derhêneriya her du fîlman ji aliyê Tommy Lee Wallace ve hat kirin û ji aliyê Lawrence D. Cohen ve ji romana Stephen King ya bi heman navî ya sala 1986ê hat veguheztin.

Di sala 2017ê de fîlimek nû bi derhêneriya Andrés Muschiettili hat çêkirin û beşa duwem di sala 2019ê de li sînemayan derket.

## Naverok
Fîlma It (*Ew*) çîroka komek zarokên li bajarê Derry, Maine vedibêje, ku ji hêla cinawirek xerab ve têne dorpêç kirin. Ev cinawir, ku xwe wekî *Ew* dide nasîn, dikare bibe tirsên herî xirab ên mirovan û xuyabûna xwe li gorî tirsên qurbanên xwe diguhêre. Komek zarok yên ku xwe wek "*Koma Windankar*" binav dikin, ji bo talankirina cinawirê *Ew* li hev kom dibin.

Karakterên sereke Bill, Beverly, Ben, Eddie, Mike, Richie û Stan in. Bill ji ber mirina birayê xwe Georgie, yê ku ji hêla *Ew* ve hatî kuştin, xwe sûcdar dibîne. Beverly bi bavê xwe yê destdirêjkar re têkiliyek dijwar heye. Ben xortê nû yê bajêr e û evîndarî Beverly bûye. Eddie xwedan dayikek pirparêz e û bi tirsên xwe re têdikoşe. Mike yê ku dîroka bajar û mexlûqê dizane. Richie qeşmerê komê ye, bi gelemperî henekan dike, ji bo ku tirsên xwe têk bibe. Stan ew gumanbar e ku naxwaze xirabiyê qebûl bike.

Koma Windakar kifş dike ku *Ew* her 27 salan carekê vedigere dinyayê. Ew bi cûrbecûr bûyerên spehî re rû bi rû dimînin ji ber ku *Ew* xuyabûna xwe diguhêre. Yek ji wan xuyabûnan palyaçoyê bi navê *Pennywise* e. Koma Windakar fêr dibin ku *Ew* zarokan dike hedef û bi tirs û xemgîniya wan ve geştir dibe. Piştî çend hevdîtinan, endamên komê biryara rûbirûbûna *Ew* didin û sond dixwin ku gava *Ew* dîsa were ewê jî vegerin. Zarok hevaltiyek xurt çêdikin û piştgiriya hev dikin.

Pevçûna bi *Ew* re di kanalîzasyona Derry de pêk tê. Li wir divê ew tirsên xwe yên herî kûr derbas bikin. Di şerekî dawî de, kom *Ewê* bi karanîna hêz û hevaltiya xwe ve têk diçin. Lê cinawirê *Ew* di dawiyê de nayê hilweşandin û her dem dikare vegere.

Çend sal şûnda, endamên koma Windakar êdî mezin bûne û bi banga Mike fêr dibin ku cinawirê *Ew* wê vegere. Lewma hemî vedigerin bajarê Derry, da ku li dijî Ew şer bikin. Her yek ji wan bi salan hatiye guhertin, lê bîranînên zarokatiyê û tirsên wan hê jî mane. Divê kom ne tenê li dijî Ew, lê li dijî rabirdûya xwe jî şer bikin.

Fîlm bi şerê dawî yê li dijî cinawirê *Ew* bi dawî dibe. Windakar di şerê dawî yê li dijî cinawirê *Ew* de kifş dikin ku bi hev re bi hêztir in. Hevaltî û bîranînên wan dê alîkariya wan bike di têkbirina tirsên xwe de. Kom bi ser dikeve, lê kes nizane ka *Ew* her û her têk çûye an na.

Çîrok behsa tirs, hevaltî û mezinbûnê dike. Ew nîşan dide ka travmaya zaroktiyê çawa dikare bandorê li jiyanê bike. Koma Windakar fêr dibin ku divê ew piştgiriyê bidin hev da ku tirsên xwe têk bibin.

## Çavkanî

Kategorî:Fîlmên li ser zarokan
Kategorî:Fîlmên 1990an
Fîlma tirsê

**Fîlma tirsê** an **filma tirsnak** celebek fîlma klasîk e ku xwe dispêre çîrokên tirsnak û bi vî rengî armanc dike ku temaşevanên xwe bi afirandina hestek tirsê kêfxweş bike.

Fîlmên tirsê bi gelemperî hewl didin ku hestên tirs, xof, tevlihevî û nefretê derxin holê. Ji ber vê yekê fîlma tirsê lehengên xwe bi tişt û bûyerên nebaş re rû bi rû dihêle. Pir caran ev tişt û bûyerên nayên ravekirin an jî serxwezayî ne, bi tundûtûjî an xirabî, û bi diyarde û fîgurên wek cinawir, yên ku jiyana qehremanan tehdîd dikin an jî bi awayên din bandorek trawmatîk didin ser wan. Amûrên stîlîstîk yên hevpar dîmenên xûrt û muzîka fîlmê ne, yên ku atmosferek tarî, tengezarî û hestek xeternak diafirînin.

Ji damezrandina xwe ve di destpêka sedsala 20an de, fîlma tirsê her gav tirsên serdema xwe nîşan daye û cûrbecûr binereng û îkonên çanda pop a nûjen peyda kiriye.

## Çavkanî
Scream (fîlm)

***Scream*** (ji îngilîzî, tê wateya **Qêrîn** an **Biqîre**) navê çend fîlmên tirsê yên amerîkî ne ku ji hêla Wes Craven ve ji sala 1996ê ve hatine çêkirin. Fîlma yekem di sînemayan de ewqas biserket ku fîlmên din ên bi heman navê hatine amadekirin, wek *Scream 2* (1997), *Scream 3* (2000) û *Scream 4* (2011) hat. Ji sala 2015ê heya 2019ê rêzefîlmek jî di bin sernavê *Scream* de hate hilberandin. Beşa pêncemîn *Scream V* di sala 2022ê de derket sînemayan. Beşa şeşem jî wek *Scream VI* di sala 2023ê de hat weşandin.

## Naverok
Çîrok li dora Sidney Prescott dizivire, ciwanek ku ji hêla kujerek nepenî yê bi cilên reş û maskek spî ve tê şopandin. Kujerê bi navê *Ghostface*, qurbaniyên xwe bi rêya têlefonê terorîze dike û klîşeyên fîlmên tirsê ji wan dipirse, berî ku wan bikuje. Sidney û hevalên wê, tevî Tatum û Dewey, hewl didin ku ji kujer birevin. Polîs tê gazî kirin, û detektîf Dewey Riley rolek girîng dilîze. Fîlma yekem bi pêşandanek dramatîk bi dawî dibe ku tê de Sidney kujer têk dibe.

Di beşa duyemîn de, "Scream 2" (1997), hemû karakter li zanîngehê ne û careke din ji hêla kujerekî bi heman cil û bergê ve têne nêçîr kirin. Sidney neçar dimîne ku bi paşeroja xwe re rû bi rû bimîne, û kujerê nû bûyerên filma yekem teqlîd dike. Mijarên teqlîd û trawmayê bêtir têne lêkolîn kirin.

"Scream 3" (2000) çîrokê tîne Hollywoodê û Sidney careke din di xetereyê de ye. Kujerek nû dibe îlhama fîlma "Stab" ku derketiye sînemayan. Di fîlma sêyem de bêtir li ser malbata Sidney û girêdana wan bi kuştinan re eşkere dibe. Fîlm bi serkeftineke din a Sidney li ser kujer bi dawî dibe.

Di sala 2011an de Scream 4 heman karakteran digihîne ba hev. Sidney bûye nivîskar û hewl dide jiyana xwe ji nû ve çêbike. Lê kujer *Ghostface* vegeriyaye û birînên kevin eşkere dike.

Pêncemîn fîlm bi "Scream" (2022) ji nû ve tê destpêkirin, û tê de komek nû ya ciwanan ji hêla kujerek nû yê bi navê *Ghostface* ve tê tehdît kirin. Karakterên kevn ên mîna Sidney, Gale û Dewey vedigerin alîkariyê.

Fîlma "Scream VI" (2023) li New Yorkê dilîze û kesên rizgarbûyî yên ji fîlma dawî dişopîne. Divê kesên rizgarbûyî mane bi kujer re rû bi rû bimînin û tirsên xwe yên nû têk bibin. Karakter vê gavê li dijî siya paşeroja xwe û hovîtiya kujer şer dikin.

Heû fîlm behsa tirsa nenas û bandorên trawmayê dikin. Fîlmên tirsê yên "Scream" bûne beşek girîng a çanda pop û bandorek domdar li ser celebê kiriye. Çîrok nîşan didin ka hevaltî û cesaret çiqas girîng in dema ku mirov bi xirabiyê re rû bi rû dimîne.

## Çavkanî

Kategorî:Fîlmên 1990an
Kategorî:Fîlmên 1996an
I Know What You Did Last Summer (fîlm)

***I Know What You Did Last Summer*** (ji îngilîzî, tê wateya "Ez dizanim te havîna dawî çi kir") fîlmek tirsê ya amerîkî ye. Ew di sala 1997ê de derket sînemayan û heya sala 2006ê du fîlmên din ên bi heman mijara bingehîn derketin. Fîlm li ser romana *I Know You Did Last Summer* ya Lois Duncan hate çêkirin, lê çîroka fîlmê gelek hatiye guhertin.

## Naverok
Fîlm li ser çar hevalan e: Julie, Ray, Helen û Barry. Piştî şahiyek mezûniyetê, ew bi otomobîlê ber peravê ve diajon û bi xeletî li zilamekî dixin. Di nava panîkê de biryar didin ku bûyerê nehênî bihêlin û laşê zilamê diavêjin avê. Salek şûnda, Julie peyamên xerîb distîne. Ew kifş dike ku kesek bi kiryara wê ya veşartî dizane û gefa cezakirinê li wê dixwe. Hevalên wê jî dema ku kujerek nenas xuya dike di xetereyê de ne.

Kujer qapûtê baranê li xwe kiriye û di destê wî de gopalê masîgiriyê yê xwînmij heye. Helen cara ewil dema ku bi tenê ye rastî êrîşê tê. Barry her ku diçe paranoîd dibe û hewl dide ku rewşê kontrol bike. Julie hewl dide ku rastiyê bibîne û dixwaze ku bila hevalên xwe re bi paşeroja tarî re rû bi rû bimînin.

Aloziyên di navbera hevalan de zêde dibin û bêbawerî belav dibe. Hê kes nizane ew ji aliyê kê ve tên şopandin û çima ew dixwaze wan bikuje. Ji ber ku kuştin berdewam dikin, kom her ku diçe biçûktir dibe û divê her kes ji bo jiyana xwe têbikoşe.

Di fînala fîlmê de, Julie bi kujer re rû bi rû dimîne û pê dihese ku ew xizmê qurbanê ye ku li tolhildanê digere. Şerekî dramatîk diqewime û rastiya bûyerê derdikeve holê. Julie sax dimîne, lê trawmaya bûyerê li ser de dimîne.

Fîlm li ser mijarên wekî sûc, raz û encamên biryaran e. Hevaltî têne ceribandin û her kes bi tirsên xwe re têdikoşe. Di dawiyê de, karakter divê encamên kiryarên xwe qebûl bikin. Fîlm bi pirseke vekirî bi dawî dibe, ku temaşevanan dide fikirandin.

## Çavkanî

Kategorî:Fîlmên 1990an
Kategorî:Fîlmên 1997an
Krystyna Pyszková

**Krystyna Pyszková** (bi polonî: *Krystyna Pyszko*; jdb.19ê kanûna paşîn a 1999an li Třinec, Çekya) modeleke çekyayî ye û xwediyê sernavê pêşbirkiya bedewiyê ye ku taca Miss World 2023 wergirt .Ew jixwe taca Miss Czech Republic 2022wergirtibû û duyem jina çekyayî e ku Miss World qezenc kir.

## Jiyana berî û perwerde
Pyszková di 19ê kanûna paşîn a 1999an de li Třinecê ji dayik bû, ku li wir beşdarî Lîseya Třinecê bû. Ew li gundê nêzîk Návsí wekî endama Goralên silezî, kemnetweyeke polon li Zaolzie mezin bû. Pyszková paşê çû Pragê da ku xwendina xwe bidomîne. Berî ku wek Miss Czech Republic 2022 hat hilbijartin, Pyszková li Zanîngeha Pragê dad û rêveberî li Navenda Rêveberiya MCI Innsbruck li Innsbruckê xwend.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

*

Kategorî:Jidayikbûn 1999
Kategorî:Jinên çekyayî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên çekyayî
Tania Estrada

**Tania Estrada Quezada** pêşkeşvana televîzyonê, model û xwediya sernavê pêşbirkiya bedewiyê ya meksîkî ye. Wê Meksîkê di pêşbirka Miss Grand International 2024 de li Taylendayê nimand, ku ew di nav 20 kesan de cih girt.

## Jiyana berî û perwerde
Tania Estrada di 20ê çiriya paşîn a 1995an de, li Guerrero, Chihuahua, Meksîkê ji dayik bû.Ew ji Zanîngeha Xweser a Chihuahuayê bi dîplomaya Centro de Educación Artística di Perwerdehiya Hunerê de wekî lîstikvan mezûn bû.

Ew niha ji bo kanala nûçeyan a Televisa ya Foro TV li bajarê Meksîkoyê wekî pêşkeşvan dixebite û di sala 2022an de ji bo kampanyaya Ah Chihuahua bû balyoza geştiyarê, ku eyaleta Chihuahuayê dide danasîne.

## Pêşbirk
### Mexicana Universal 2023
Roja Şemiyê 2ê Îlonê, 5emîn pêşbirka Mexicana Universal li Navenda Peyman û Pêşangehê ya bajarê Aguascalientes pêk hat.Di dawiya bûyerê de, Tania ji hêla Karen Bustos ji San Luis Potosí ve wek Mexicana Charm Universal 2023 hate tackirin.

### Miss Grand International 2024
Ew Meksîkê di pêşbirka Miss Grand International 2024 de, ku dê di sala 2024an de li Taylendayê pêk were, nûner dike.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1995
Kategorî:Jinên meksîkî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên meksîkî yên jin
Jackie Guerrido

**Jackie Guerrido** (jdb. 24ê îlona1970an li San Juan,Porto Rîko) pêşkeşvana rewşa hewayê û rojnamevaneke televîzyonê ya portorîkoyî ye ji bo *Primer Impacto* li ser Univision. Ew di heman demê de ji bo *Despierta America en Domingo* pêşkêşvana televîzyonê ye.

## Jiyana berî
Guerrido li San Juan, Puerto Rico ji dayik bû û mezin bû, li wir xwendina xwe ya seretayî û navîn wergirt.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Jidayikbûn 1972
Kategorî:Jinên portorîkoyî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Rojnamevanên portorîkoyî
Ayşe Polat

**Ayşe Polat** (jdb. 19ê çiriya paşîn a 1970an li Meletî, Bakurê Kurdistanê) derhêner, senarîst û hilberînera sînemayê yê kurd-alman e.Fîlmçêkera bi eslê xwe elewî-kurd di fîlmên xwe de bi mijarên lêgerîna nasnameyê û windakirina nasnameyê, di berhemên xwe yên destpêkê de bi giranî li ser malbatên koçber ên bi eslê xwe ji tirkiyeyî yên li Almanyayê, di fîlmên xwe de cih digire. Polat di dawiya salên 1990î de wek nûnereke girîng ê sînemaya alman-tirkî tê dîtin.

## Jiyan û berhem

## Resepsiyon

## Fîlmnîgarî (bijarde)
* 1991: Entfremdet (Kurtefîlm)
* 1992: Fremdenacht (Kurtefîlm)
* 1994: Ein Fest für Beyhan (Kurtefîlm)
* 1997: Gräfin Sophia Hatun (Kurtefîlm)
* 2000: Auslandstournee
* 2004: En Garde
* 2010: Luks Glück
* 2013: Die Erbin
* 2016: The Others (Belgefîlm)
* 2021: 
* 2023: Im toten Winkel
* 2023: 

## Xelatên wergirtî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Derhênerên fîlman ên kurd
Kategorî:Fîlmçêkerên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1970
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kesên ji Meletiyê
Kategorî:Mirovên zindî
Solîn Yûsif

**Solîn Yûsif** an jî **Soleen Yusef** (jdb. 21ê sibata 1987 li Dihok, Başûrê Kurdistanê) derhêner û senarîstek kurd-alman e. Bi kurtefîlmên xwe yên ewil re çend caran hat vexwendin ku beşdarî festîvalên navneteweyî bibe .Di sala 2012an de, fîlma wê ya navîndirêj *Trattoria* promiyera xwe li Berlinaleyê, di beşa Perspective German Cinema de pîroz kir. Yekem fîlma wê ya dirêj, *[[Haus ohne Dach (fîlm)|Haus ohne Dach]]* , xelata taybet a jûriyê di Festîvala Fîlman a Cîhanî ya Montreal 2016 de wergirt, û piştî wê jî Xelata Pêngava Yekem û hejmarek xelatên festîvala navdewletî hatin wergirtin.

## Fîlmnîgarî
* 2008: Berde (Kurtefîlm) – senaryo û derhênerî
* 2010: NOS [auf dich] (Kurtefîlm) – senaryo û derhênerî
* 2012: Trattoria (Mittellanger Film) – senaryo û Regie
* 2014: Der NSU-Prozess / Das Protokoll des ersten Jahres (Dokumentarisch) – derhênerî
* 2015: Der NSU-Prozess / Das Protokoll des zweiten Jahres (Dokumentarisch) – derhênerî
* 2016: Haus ohne Dach – senaryo û derhênerî
* 2016: SOKO Leipzig (Beşa „Aus Liebe“ û „Missing in Action“) – derhênerî
* 2018: Meiberger – Im Kopf des Täters (Folge 5, 6, 7, 8) – derhênerî
* 2019: Skylines (Folge 4, 5, 6) – derhênerî
* 2020: Deutschland 89 (Beşên 3, 5, 7, 8) – derhênerî
* 2024: Sieger sein – Senaryo û derhênerî

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Profil bei Agentur
* 
* Soleen Yusef im Gespräch mit FAZ
* Soleen Yusef im Podcast Wood Talks
* 

Kategorî:Derhênerên fîlman ên kurd
Kategorî:Derhênerên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1987
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kesên ji Dihokê
Mîlena Aboyan

**Mîlena Aboyan** (bi ermenî Միլենա Աբոյան;,jdb. 1992an li Êrîvan, Ermenistan) derhêner û senarîsteke kurd e.

## Jiyan û bandora wê
Mîlena Aboyan kurdeke êzîdî li Ermenîstanê hatiye dinyayê. Ji sala 2010an ve li Almanyayê dest bi perwerdehiya lîstikvaniyê kir û bi şarezayên sehneyê qedand.

## Fîlmnîgarî (bijarde)
* 2023: *Elaha* – Senaryo û derhênerî
* 2018: ''Sonne scheint über August'' (Kurtefîlm) – Senaryo
* 2018: *Der Greteltrick* (mittellanger Film) – Senaryo û derhênerî
* 2018: *Was bleibt* (Kurtefîlm) – Senaryo
* 2016: *Die Vertreibung der Elefanten* (Kurtefîlm) – Senaryo

## Xelatên wergirtî

## Girêdanên derve
* 
* Interview mit Milena Aboyan via arte.de 

Kategorî:Fîlmçêkerên kurd
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Senaryonivîsên kurd
Viyan Silêmanî

**Viyan Silêmanî** an jî **Vian Sulaimani** (jdb. 25ê çiriya pêşîn a 1993an li Bexda, Iraq) xwediya sernavê pêşbirka bedewiyê ya kurd e ku xelata Şahciwana Iraqê 2017 wergirt lê ji ber zewacê ji textê hat avêtin.

## Jiyana berî û perwerde
Viyan Amer Nûrî Silêmanî li Mensûrê (*al-Mansur*), bajarokek li parêzgeha Bexdayê, li Iraqê, di malbatek bi eslê xwe kurd de hatiye dinyayê.Wê lîsansa xwe li Endezyariya Kompîturê û Nermalavê ji Zanîngeha Mustansiriye wergirt.

## Vekişîna hilbijartina Şahcîwana Iraqê 2017
Silêmanî roja 3ê tebaxa 2017ê, ji ber binpêkirina rêpîvanên pêşbirkê, ji ber ku bi xwendekarekî bi navê Ezîz, hemwelatiyekî îrlendî re zewicî bû, ji sernava Şahciwana Iraqê 2017 hat derxistin. Di dema tomarkirinê de wê guzertnameya  xwe  anî ku tê de ne zewicî ye. Silêmanî di dema tomarkirinê de got ku ew di nav betalkirinê de bû, lê rastî zewicandinê hatibû û niha ji hev cihê bûye yan jî telaq bûye. Ji ber vê yekê Silêmanî rêgezên rêxistinên navneteweyî yên ku destûrnameya Şahciwana Iraqê 2017 jê re hatibû dayîn binpê kir.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1988
Kategorî:Jidayikbûn 1993
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kesên ji Bexdayê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên kurd
Kategorî:Pêşbaziyên bedewîtiyê li Iraqê
Hayvi Bouzo

**Hayvi Bouzo** (bi erebî هيفي بوظو ) rojnamevan û qunciknivîsa amerîkî ye ku bi eslê xwe kurda sûriyê ye. Ew bi Len Khodorkovsky re, xebatkarê siyasî yê rêveberiya Trump, hevdamezrînera Yalla Productions e. Bouzo pêşkeşvana pêşandana "Yalla" ye. Nivîsîn û şîroveyên wê di rojname û dezgehên di nav de The Jerusalem Post û Khaleej Times de hatine weşandin.

## Kariyera wê

Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kurdên Rojavaya Kurdistanê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Rojnamevanên kurd ên jin
Roja miriyan

**Día de Muertos** (ji zimanê spanî, tê wateya **Roja Miriyan**) cejnek e ku li gorî kevneşopiyê di 1 û 2ê mijdarê de tê pîrozkirin. Li hin herêman ev cejn dikeve ser rojên 31ê cotmehê an 6ê mijdarê. Di vê cejna pir-rojî de malbat û heval ji bo rêzgirtin û bîranîna heval û malbatên ku mirine kom dibin. Pîrozbahî di nava coş û xemilandinên rengîn derbas dibe. Pîrozbahiyên rengîn û şahî bi berfirehî li Meksîkê têne dîtin, û her weha li deverên din, nemaze ji hêla kesên meksîkî yên ku li derveyî welatê xwe dijîn. Kevneşopiya *Día de Muertos* dikeve ser cejna xirîstiyan ya Allhallowtide an Halloweenê. Ev cejn li Meksîkê betlaneyeke girîng e, ji ber ku tê de bandorên kevnar ên aztekan hene û ew bûye rêyek ji bo bîranîna çanda meksîkî bi pîrozkirina mîrasa meksîkî.

Kevneşopiyên ku bi cejnê ve girêdayî ne, rêzgirtina miriyan bikaranîna *[[calaveras]]* ("kilox") û kulîlkên şestper ên meksîkî (*Tagetes* sp) ên ku wekî *[[cempazúchitl]]* têne zanîn vedihewîne. Gorîgehên malê yên rengîn ên bi navê *[[ofrendas]]* jî tên amadekirin, ku bi xwarin û vexwarinên bijare yên miriyan têne çêkirin. Mirov dû re serdana goran dikin û van tiştan wek diyarî ji bo miriyan bi xwe re tînin. Pîrozbahî ne tenê li ser miriyan e, mirov diyariyan dide hevalên zindî jî, mîna serikên şekirê şîrîn, nanê *[[pan de muerto]]* bi malbat û hevalên xwe re parve dike. Helbestên pêkenok ên li ser mirinê jî ji bo heval û hogirên zindî têne amadekirin, ku ji wan re *[[calaveras literarias]]* tê gotin.

## Çavkanî

Kategorî:Cejnên dînî
Kategorî:Çanda Amerîkaya Latînî
Kategorî:Çanda Meksîkê
Kategorî:Festîvalên dînî li Meksîkê
Kategorî:Festîvalên li El Salvadorê

Kategorî:Zargotina Amerîkaya Latînî
Vellúa

**Vellúa** () projeyeke muzîkê ya herdû birayên kurd Haval Haco û Joe Haco ye. Ji hêla hêmanên kevneşopî û etnîkî yên ji muzîka rojhilatî, rojhilata dûr û nûjen ve têne rêve kirin, ew hemî cîhan ber bi pêkhateyên ahengdar ve dicivînin.

Muzîka ku wan li Almanya û Swêdê hatine çêkirin dikeve van beşan de: muzîka cîhanê (*world music*), *[[chill-out]]*, *[[down-tempo]]*, *[[new age]]*, *[[ethnic]]* û *[[film music]]*.

Hemû dengbêj û muzîkjenên ku li ser şopa wan dilîzin ji her cihê yên cîhanê tên.

Vellúa bi hunermendê kurd Ciwan Haco re li ser stranên kurdî dixebite.

Ji bo strana "Sterenez" bi hunermendê bretonî (Fransa) ku li wir bi nav û deng e Denez Prigent re dest bi hevkariyê kirin.

Ji bilî wan bi Tara Mamedova, Ebas Ehmed, Xêro Abbas û gelek hunermendên din re kar kirine.

Strana Vellúa "Sesenio" ji bo dîmenek di filmê thriller "Heckle" de ji hêla derhêner Martyn Pick.

## Dîskografî
### Album
* Portrait of Souls (2018)
* Ancient Echo (2020)
* Lîlav feat. Tara Mamedova (2024)

### Single
* Yana – Ancient Mix (2018)
* Serrá (2019)
* Ibra Fall feat. Yusupha Ngum (2019)
* Saver – Instrumental (2020)
* Ev Jiyan, bi Ciwan Haco re (2020)
* Love & Passion (2021)
* Spirits of Java (2021)
* Vera, bi Mirage of Deep re (2021)
* Sterenez, bi Denez Prigent re (2021)
* Maria (2021)
* Abandon (2021)
* Loneliness (2022)
* Just Above Us (2022)
* Distant Memories (2023)
* The Thin Veil Of Freedom (2023)
* Melodic Reflections (2023)
* Mi Cariño (2023)
* Back In The City (2023)
* Sunrise in Babylon (2024)
* Taverna Nights (2024)
* Ev Jiyan, bi Ciwan Haco re – Special Version (2024)
* Nizanim, bi Tara Mamedova re (2024)
* Were, bi Tara Mamedova re (2024)
* Gava T Ji Min Dûrî, bi Tara Mamedova re (2024)
* I remember (2024)

### Portrait of Souls (2018)
* 1. Tears of the Sky (Domani Sey)
* 2. Vero
* 3. Falling (Doria)
* 4. Realm (Tia)
* 5. Saver
* 6. Hinterland (Meraki)
* 7. Sesenio
* 8. Rain (Navin)
* 9. Yana
* 10. Agony (Mamani)

### Ancient Echo – Chapter 1 (2020)
* 1. Tides (Arran)
* 2. Maali
* 3. Ember (Dejah – Gnossienes No. 1)
* 4. Tempest (Orénda)
* 5. Nira

### Compilation
* Vellúa dikare li ser berhevokên cihêreng ên wekî "Buddha Luxury", "Trip to Anatolia", "Sunset Emotions" û hêj bêtir were guhdarkirin.

## Girêdanên derve
* Malpera Vellúa – Official Website
* Hevpayvîn di K2K Radioya brîtanî de

## Çavkanî

Kategorî:Awazsazên kurd
Kategorî:Hunermendên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1976
Kategorî:Jidayikbûn 1981
Kategorî:Kesên ji Qamişloyê
Kategorî:Kurdên Rojavaya Kurdistanê
Kategorî:Youtuber
Julieta Poggio

**Julieta Poggio** (jdb. 9ê kanûna paşîn a 2002an li Buenos Aires, Arjentîn) model, lîstikvan û mamosteya dansê ya arjentînî ye. Ew bi beşdarbûna xwe di sezona dehem a pêşandana rastîn a televîzyonê ya arjentînî *Gran Hermano* (2022–2023) tê zanîn.

## Kariyera wê
Poggio di gelek reklaman de xuya bû.Karê wê yê yekem ê mezin wekî pêvekek li serpêhatiya klasîka arjentînî *Esperando la carroza 2* bû, ku yek ji keçên Susana (Mónica Villa) dilîze.

Wê di 7 saliya xwe de dest bi kariyera xwe ya lîstikvaniyê kir. Di sala 2009an de, wê rola "Tini" di Papá por un día de lîst, fîlmek ku Nicolás Cabré, Luisana Lopilato û Gimena Accardi rolên sereke dileyizin. Di heman salê de ew di beşên yekem ên rêzefîlmê Valientes de xuya bû, wê Alma Varela ya zarok û di rêzefîlma *Consentidos* de rola Olivia dilîze.

Di sala 2011an de wê "Mica" di *Hermanitos del fin del mundo* de lîst, fîlmek ku Diego Topa, Muni Seligmann û Norma Pons jî dileyizin. Senaryo ji aliyê Julio Midú ve bi hevkariya Pablo Junco hatiye nivîsandin. Derhêner Julio Midú bû.

Di 2012an de, ew yek ji sê karakterên sereke yên rêzefîlma *La Guarida Secreta* (*Veşartina veşartî*) bû, ku li ser Discovery Kids hate weşandin, ku tê de wê Pame lîst, keçek ku di 7 saliya xwe de pisporeke rastîn a komputerê bû.

Di navbera salên 2013 û 2014an de ew beşdarî komediya muzîkê ya serfiraz a ji bo tevahiya malbatê , ku li ser bingeha berhema klasîk a Antoine de Saint Exupéry bû. Muzîkala El Principito (Mîrzayê Biçûk) ku li Teatro El Coliseoyê hat lîstin, ji aliyê derhêner Eduardo Gondell ve derket ser dika Coliseoyê.

Di navbera salên 2018 û 2019an de ew beşek ji rêzefîlma webê *Amor propio* li ser YouTubeê bû. Wekî din, di sala 2021an de ew beşdarî şanonameya *Amor propio* ya ku ji hêla Diego Castro ve hatibû derhênerî kirin.

## Fîlmnîgarî
### Wek lîstikvan

**Klîbên vîdyoyê**
* *Tranquila* (2022) - María Becerra, FMK
* *Mal Ahí* (2023) - Flor Vigna, DJ Alex
* *La Morocha* (2023) - Luck Ra, BM

### Wek xwe

## Şano
* *El Principito: una aventura musical* (2013-2014)
* *Mauo, un amigo espacial* (2018)
* *Amor Propio en el Teatro* (2021-2022) in main cast as Dominique Gales
* *Aven: Fuerza Bruta* (2023)
* *Coqueluche* (2023) in main cast as Juanita
* *Camaleon Tour* (2023) as special guest

## Çavkanî

Kategorî:Aktrîsên arjentînî
Kategorî:Danserên arjentînî yên jin
Kategorî:Jidayikbûn 2002
Kategorî:Jinên arjentînî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên arjentînî yên jin
Sevda Demirel

**Sevda Demirel** (jdb. 28'ê nîsana 1972an li Langen, Almanya) model, stranbêj, lîstikvana sînemayê û pêşkêşvana bernameyê ya tirk e.

## Jiyan û kariyera wê
Malbata wê bi eslê xwe ji Dîlokê ye.Dema ku li Almanyayê lîseyê dixwend, di tîma basketbolê de bû.
Di vê serdemê de wek stranbêja Asım Can Gündüz dest bi xebatê kir û binavûdengiya xwe zêde kir. Paşê 8 salan li ser qonaxên cihê, li bakurê Iraqê jî wek stranbêj kar kir. Dema ku ew 16 salî bû, dê û bavê wê ji hev berdan, di heman salê de hat Stembolê û dest bi modelsaziyê kir. Ew di çend fîlman de lîst. Di sala 1996'an de bi Salih Güney û Engin Koç re di fîlma "Otostop" de rola sereke lîst. Di 9'ê hezîrana 1997'an de di operasyona laşfiroşiyê de hat binçavkirin. Midûrê Asayîşa Stembolê Ramazan Er ragihand ku Demirel bêsûc e.

Teqîna sîlîkonên wê û sîle ku di bernameya İki Kere Kiki de li Hande Ataizi da, di dîroka magazînên Tirkiyeyê de ji bûyerên sansasyonî nin. Sê albûmên wî yên bi sernavê *Sevda Gibi* (2002), *Sus* (2005) û *Uyanma Vakti* (2007) hene. Hunermend di sala 2019’an de bi strana xwe ya bi navê “Sevda Tokatı” vegeriya ser karê xwe yê muzîkê ku salên dirêj rawestandibû. Di sala 2022an de strana xwe ya bi sernavê "Yağmur" ku gotin û muzîka wê ji aliyê wê ve hatiye nivîsandin, derxist.

## Fîlmnîgarî
* 1995: *[[Bay E]]*
* 1996: *[[Tatlı Kaçıklar]]*
* 1996: *[[Otostop (film, 1996)|Otostop]]*
* 1997: *[[Hiç Bana Sordun mu?]]*
* 1998: *[[Altın Vuruş]]*
* 2000: *[[Tutku Suçları]]*

## Dîskografî
* 2002: *[[Sevda Gibi]] / [[Kırmızı Müzik]]*
* 2005: *[[Sus (albüm)|Sus]] / [[Erol Köse Production]]*
* 2007: *[[Uyanma Vakti]] / [[Seyhan Müzik]]*

### Single
* 2019: Sevda Tokatı / Özdemir Müzik
* 2022: Yağmur / Sevda Demirel Müzik

## Çavkanî

Kategorî:Modelên tirk ên jin
Seren Serengil

**Seren Serengil** (jdb. 6ê nîsana 1971an li Stembol, Tirkiye) pêşkêşvan, stranbêj û lîstikvana tirk e. Ew keça lîstikvan Öztürk Serengil e.

## Jiyan û kariyera wê
Serengil di 6ê nîsana 1971an de li Nexweşxaneya Amerîkî ya Stembolê ji dayik bû.Seren Serengil cara yekem di sala 1977an de ligel bavê xwe Özturk Serengil di fîlma "Sarhoş" de wek lîstikvana zarok cih girt.

## Dîskografî
;Albûm
* *Ayrıldık* (1991)
* *Alıştım Sana Birtanem* (1994)
* *Bana Yasak* (1996)
* *Bu Gecenin Hatırına* (1998)
* *Dost Bile Kalamadık* (2006)
* *Ben Adamı Ayrılırken Tanırım* (2011)

;Single
* "Beni Benimle Bırak" (Yaşar İpek ile düet) (2018)
* "Çok Geç" (2019)
* "Kim O Sakallı Adam?" (Yasin Aydın ile düet) (2019)
* "Valla" (2022)

## Fîlmnîgarî
;Fîlm û rêzefîlm
* *Sarhoş* (1977)
* *Alev Gibi Bir Kız* (1990)
* *[[Başka Olur Ağaların Düğünü]]* (1990)
* *Yasak Sokaklar* (1993)
* *Belalım Benim* (1999)
* *Şükran Büfe* (2000)
* *Şaşkın Assolist* (2005)

;Bernameyên televîzyonê
* *Seren Serengil Show* (TGRT)
* *Bu Gecenin Hatrına Show* (TGRT)
* *Yeniden Başlayalım (Barışalım)* (StarMax)
* *[[Ünlüler Çiftliği]]* (2004) (atv)
* *Uçankuş 4x4* (Show TV)
* *Seren Serengil ile Evlenir Misin ?* (2011) (Show TV)
* *Yalnızlar Kulübü* (2011) (Beyaz TV)
* *Kim Ne Derse Desin* (2014) (Cine5)
* *Duymayan Kalmasın* (2016-2018) (Star TV)
* *Duymadık Demeyin* (2019) (TV100)
* *Söylemezsem Olmaz* (2020-2023) (Beyaz TV)

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1971
Kategorî:Mirovên zindî
Kalxas

**Kalxas** (yewnanî : Κάλχας) di mîtolojiya yewnanî de remilvanekî navdar e.

### Remil û kehanetên wî
Çaxê keştîyên akayan nedikariyan bikevin rê jo bo biçin Şerê Troyayê, Agamemnon pirs kire Kalxasî. Kalxasî got xwedawend Artemîs nerazî ye, ji ber vê yekê keça Agamemnon Îfîgenia bila bê gorîkirin.

Çaxê akayiyan şer xilaskirin û ser ketin, keştiyên wan nedikariyan bikevin rê, dîsa ji Kalxasî re hat pirskirin, Kalxasî vê carê jî got giyanê Axîleûsî aciz e. Bila keça Prîamos heman demê de xoşewîstê Axîleûs Polîksenê, li ser gora Axîleûsî bête gorî kirin. Pişt re jî kurê Hektorî Astianaks bê kuştin.

## Çavkanî
Zarya Azadî

**Zarya Azadî** karsaz, model û çalakvaneke mafê jinan a kurd e. Ew yekane topmodela kurd e ku li seranserê cîhanê derketiye ser podyûmê.

## Jiyana wê
Zarya Azadî li bajarê Amedê yê Bakurê Kurdistanê ji dayîk bûye û ji malbateke Êzidî ye.

Di dema şerê navxweyî yê li Bakurê Kurdistanê de, malbata Zarya di sala 1990’î de wek penaber derbasî Almanyayê bûn. Bi piştgiriya derûnî ya malbata xwe, Zarya koçî Oxfordê li Înglistanê kir û di sala 2013an de xwendina xwe ya bekeloriyosê li Zanîngeha Oxford Brookes bi serkeftî qedand. Di dema xwendina xwe de Zarya li Ewropayê wek modela podyûm û modeyê dixebitî.

Di 20 saliya xwe de, Zarya bi hevala xwe ya herî baş û sêwiranera modeyê Angel Sadel re li pêşangeha modeyê ya Oxford Brookes nas kir û ji bo berhevoka modeyê bû muza wê.

## Çavkanî

Kategorî:Çalakvanên kurd ên jin
Kategorî:Êzîdî
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên kurd
Adele Uddo

**Adele Uddo** modeleke amerîkî ye ku markayan pêşk dike û ji bo navdaran double dike.

## Jiyana berî û perwerde wê
Uddo di civatek Kalîforniyayê de mezin bû. Wê dev ji zanîngehê berda da ku kariyera modelsaziyê bişopîne.

## Kariyera wê
Di kovara Vogueê de û li ser textên îlanê jî derketiye. Uddo li ser kampanyayên ji bo Christian Louboutin, Dior, Revlon, Balmain, Chanel, Essie û Taco Bellê xebitiye.

Ew ji bo navdaran, di nav de Katy Perry, Penélope Cruz, Reese Witherspoon, Natalie Portman û Beyoncé, destek birêkûpêk e, û marqeyên ku ew di nav de hatine xuyang kirin *[[Allure]]*, *[[Harpers Bazaar]] û* *[[The New York Times]]*.

## Jiyana kesane
Ew hem li Los Angeles û hem jî li New York Cityê dixebite û xwe wekî "bicoastal" binav dike.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên amerîkî yên jin
Hande Ataizi

**Ayşe Hande Ataizi**  (jdb. 2ê îlona 1973an li Bursa, Tirkiye) lîstikvan û pêşkêşvaneke tirk e.

## Jiyana  wê

## Fîlmnîgarî

## Çavkanî

Kategorî:Kesên ji Bursayê
Kategorî:Mirovên zindî
Kacey Jordan

**Kacey Jordan** (jdb. 28ê adara 1988 li Austin, Teksas,DYA; navê rastîn *Courtney Roskop*) pornostêrkeke amerîkî ye.

## Jiyana wê
Kacey Jordan li Oregonê mezin bû. Ew di 17 saliya xwe de ji malê derket û çend karan xebitî heya ku di 19 saliya xwe de ji hêla ajansa LA Direct Models ve hat îmze kirin. Wê heta niha derdora 80 fîlmên hardcore kişandiye û her wiha dîmenên ji bo malperên Brazzers, Reality Kings û Naughty America kişandine.

Di destpêka sala 2011an de, wê ji ber partiya seveke 36 demjimêr bi lîstikvan Charlie Sheen re û paşê nûçegihana medyayan, wek Bild, USA Today, Huffington Post û Daily Mail, ji derveyî pîşesaziya hardcoreê navdar bû. Hat ragihandin ku wê 30,000 dolarên amerîkî pêşkêşî wê kirin ku beşdarî şahiya li mala Sheen li Los Angelesê bibe. Dûv re rêzek fîlmên ku Jordan dileyize, hatin weşandin, ku di sernavê de bûyera Charlie Sheen vedibêje. Mînakên vê *Charlie's Party Girls* an *Not Charlie Sheem's House of Whores XXX Parody* in. Di adara 2011an de ji ber hewldana xwekujiyê careke din bû manşeta xwe.

## Fîlmnîgarî (bijarde)
* 2007 : *All Teens 3*
* 2008 : *[[We Live Together.com|We Live Together.com 5]]*
* 2009 : *Her First Lesbian Sex 15*
* 2010 : *Barely Legal Innocence 9*
* 2011 : *[[Molly's Life|Molly's Life 8]]*
* 2012 : *All Girls All the Time 2*
* 2013 : *Camel Toes*
* 2014 : *Ain't Nuthin' But A V Thang*
* 2015 : *Anal Beauty 2*
* 2016 : *Swingers Club*
* 2017 : *Creamed*
* 2018 : *Génération Richesse* de Lauren Greenfield : elle-même

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1988
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Pornostêrkên amerîkî yên jin
Ava Reş (Firat)

thumb|Dîmenek ji Ava Reş.
**Ava Reş** yek ji çemên Bakurê Kurdistanê ye û bi Çemê Miradê re yek ji du çavkaniyên serekeyê çemê Firatê ye. Çemê Avareş heta ku digihêje Bendava Kebanê dirêjahiya çem digihîje 460 kîlomêtreyê.

Çem ji çiyayên Erziromê dest pê dike û di nav deştên derdora bajarê Erziromê diherike. Avareş bi ava Serçemê re tê girêdan piştre di Ezirganê re derbasî rojava dibe û berê xwe dide aliyê başûr. Paşê jî ber bi rojava ve vedigere û çemê der dorê werdigire. Di navbera Ezirgan û Kemaxê de bi aveke din ve tê girêdan û di newaleke kevirî re derbas dibe. Nêzîkî navçeya Egînê ew ava xwe ya dawîn çemekî biçûkê din digire berî ku bi tundî berê xwe bide başûrê rojhilat û di kanyoneke kûr de diherike û Firatê re dibe yek û digihêje gola Bendava Kebanê.

## Çavkanî

Kategorî:Çemên Bakurê Kurdistanê
Ava Reş (Firat)
Kategorî:Çemên Tirkiyeyê
Kategorî:Firat