Şerê 12 rojan 2025

**Şerê 12 rojan** şerekî di navbera hêzên hewayî yên Îsraêl û Îranê de bû ku bi êrîşên dualî yên bi moşek û balafirên bê balfirvan û dronan ji 13 hezîranê 2025an dest pê kiriye û heya 24ê hezîranê berdewam kiribû. Êrîşa yekem di saetên serê sibe ya 13ê hezîrana sala 2025an de ji aliyê artêşa Îsraêlê vê bi êrîşên berfireh li dijî çend deverên Îranê hatiye destpêkirin. Hikumeta Îsraêlê vê êrîşê bi navê *Operation Rising Lion* bi nav kiriye. Êrîşên ku ji aliyê Hêzên Parastin a Îsraêlê (IDF) û Mossadê ve hatine destpêkirin, tesîsên nukleerî, sazgehên leşkerî û xanîyên taybet ên rayedarên payebilind hatine armanc girtin ku di van êrîşan de zirar gihîştiye tesîsên nukleerî yên sereke û navendên rêveberiyên leşkerî ku di êrîşan de gelek leşkerên payebilind ên Îranê jiyana xwe ji dest dane. Ev êrîş ji şerê Îran û Iraqê (1980-1988) vir ve ev êrîşa herî mezin e ku li dijî Îranê pêk hatiye.

Piştî destpêkirina êrîşan li seranserê Tehranê ku di nav de li nêzîkê baregehên leşkerî û li taxên ku fermandarên payebilind lê dijîn, teqîn çêdibin. Di dema teqînan de şahidên bûyerê behsa agirên mezin û teqînên dubare kirine. Li Natanz a li parêzgeha Îsfehanê ya Îranê ku yek ji krîtîktirîn tesîsên nukleerî yên welêt lê ye, teqîn çêdibin. Her wiha santralên nukleerî yên li Xondab û Xuremabadê jî bûne armanca êrîşên Îsraêlê. Li gorî medyaya dewleta Îranê, fermandarê Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê Huseyîn Selamî, serfermandarê Artêşa Komara Îslamî general Mihemed Baqirî û zanyarên nukleerê Fereydûn Abbasî û Mihemed Mehdî Tehrançî di êrîşan de hatine kuştin. Di êrîşê de ligel endamên hêzên leşkerî yên Îranê kesên sivîl jî hatine kuştin. Di nav avahiyên ku bûne armanca êrîşan; santralên nukleerî, baregehên leşkerî û deverên niştecihbûyî hebûn. Êrîş nîvro û di danê êvara 13ê hezîranê de ji nû ve dest pê kirine û li gorî raporên hatine dayîn, êrîşên din jî li nêzîkê Balafirgeha Tewrêzê û li santralên nukleerî yên li Netenz û Fordowê pêk hatine. Li gorî *Jewish News Syndicate* hinek beşên opozisyona Îranê ji îraniyan xwestine ku hikûmeta Îranê hilweşînin.

## Paşperdeh

### Aloziyên di navbera Îran û Îsraêlê de
Nakokiya di navbera Îsraêl û Îranê de têkoşîneke demdirêj û aloz a desthilatdariyê ye ku li ser bingeha dijminatiya îdeolojîk, berjewendiyên ewlehiyê û reqabeta herêmî ye. Îran Îsraêlê nas nake û bi awayekî çalak piştgiriyê dide komên çekdar ên wekê Hemas, Hizbula, Hûsiyên Yemenê û Cîhada Îslamî ku bi rêkûpêk êrîşan li dijî Îsraêlê dikin. Di heman demê de, Îsraêl bernameya nukleerî ya Îranê wekê gefeke hebûnî dibîne û bi operasyonên veşartî û êrîşên hewayî yên hedefgirtî bersiv dide, nemaze li Sûriyeyê ku Îran hebûna xwe ya leşkerî didomîne.

Sedemeke din a aloziyê êrîşa Hemasê ya li ser Îsraêlê bû ku di 7ê çiriya pêşîn a sala 2023an de pêk hatibû ku di êrîşê de zêdetirî 1000 kes hatibûn kuştin. Her çiqas beşdariya rasterast a Îranê ya ji bo êrîşên Hemasê bi nîqaşkirin be jî, piştgiriya Îranê ji bo rêxistina Hemasê bûye sedem ku Îran wekê hevkarê van êrîşan were dîtin. Bûyerê bi girîngî alozî zêde kiriye û nîşan daye ku nakokiyên li herêmê çiqas bi hev ve girêdayî ne.

### Ji desthilatdariya pehlewiyan heya Komara Îslamî
Ji damezrandina Îsraêlê ku di sala 1948an de hatiye damezrandin heta Şoreşa Îslamî ya sala 1979an, Îran û Îsraêl ku di bin desthilatdariya pehlewî de bûn, têkiliyên nêzîk parastin û di gelek warên aborî, leşkerî û dîplomatîkê de hevkariyan kiribûn. Di vê demê de, Mossada Îsraêlê têkiliyên nêzîk bi SAVAKa şah re diparast ku ajanseke veşartî ku bi îşkencekirina îraniyan dihate naskirin. Ev têkilî ya di navbera herdû welatan piştî şoreşê ji nişka ve qut dibe ku li cihê monarşiya alîgirê Rojava teokrasiyeke îslamî di bin serokatiya Ayetullah Ruhollah Xumeynî de hatiye damezrandin. Ji wê demê ve, rêberên Komara Îslamî bi tundî rexne li dagirkirina axa filistînî ya ji aliyê Îsraêlê ve hatiye desteserkirin û bi berdewamî soz dane ku dewleta Îsraêlê hilweşînin. Hikûmeta Îranê Îsraêlê wekê hebûneke biyanî û emperyalîst a li Rojhilata Navîn bi nav kiriye. Bi salan, retorîka fermî ya Îranê înkarkirina Holokostê, bangên ji bo hilweşandina Îsraêlê û daxuyaniyên wekê gefên "paqijkirina Îsraêlê" parvekirine.

Di sala 1982an de dema ku Îsraêlê êrîşî Libnanê kiriye, Îran Pasdarên Şoreşê dişîne Libnanê ku alîkariya şîayan bikin ku di encama vê alîkariyê de rêxistina Hizbulayê hatiye damezrandin. Îranê her wiha piştgirî daye Hemas, Hûsî û komên iraqî yên ku bi hev re ku wekê "Mîhwera Berxwedanê" dihate nasînkirin. Ev hemî rêxistin hinek caran bi Îsraêlê re dikevin şerên çekdarî. Her çend Îsraêl bi xwe xwediyê çekên atomî be jî, Îsraêl bernameya nukleerî ya Îranê wekê gefeke stratejîk dibîne. Karbidestên Îsraêlî dibêjin ku Îraneke xwedî çekên kîmyewî dê metirsiyeke ji bo hebûna Îsraêlê çêbike û hikûmetên li pey hev israr kirine ku Îsraêl mafê xwe diparêze ku bernameya nukleerî ya Îranê nêzîkê kapasîteya çekan bibe, dê Îsraêl mudaxeleyên leşkerî bikar bîne. Di nîvê salên 2000an de, Dewletên Yekbûyî û Îsraêl di çarçoveya Operasyona Lîstikên Olîmpiyadê de gav avêtin ku tesîsên nukleerî yên Îranê sabote bikin.

## Kronolojî
Êrîşên esmanî yên Îsraêlê li dijî bernameya nukleerî ya Îranê ji aliyê zêdetirî 200 balafirên şer ve hatine kirin ku di nav de gelek balafirên şer ên F-35I ku guhertoya Îsraêlî ya balafira şer a êrîşkar a nepenî F-35 Lightning II ya amerîkî ye. Li gorî agahiyan, F-35I bi tankên sotemeniyê yên konformal ên kêmdîtin hatine guhertin ku bêyî ku taybetmendiyên nepenî tawîz bidin an jî pêdivî bi dagirtina sotemeniyê di hewayê de hebe ew bikaribin menzîl û berxwedana wan hebe ku operasyonan li ser Îranê bikin. Ji ber ku reaktorên nukleerî yên ku dixebitin ku di nav de Santrala Nukleerî ya Buşehrê û Reaktora Lêkolînê ya Tehranê nebûye encama êrîşan di encama êrîşên hewayî de ti qezayên nukleerî çênebûne. Her çiqas santrifujên nukleerî yên xerabûyî dikarin radyasyona asta nizm û madeyên kîmyewî yên pîşesaziyê berdin ku dikarin personelên li cihê kar tehdît bikin jî, ew ne dikarin teqînên nukleerî çêbikin û ne jî dikarin bibin sedema qirêjbûna deverekê di asta mezin de.
### 13ê hezîranê
#### Berê sibê
thumb|Bandora êrîşan li ser avahiyên Tehranê
[thumb|Piştî êrîşa Îranê ser bajarê [Bat Yamê li Îsraêlê]]
Di saetên serê sibeha 13ê hezîrana sala 2025an de artêşa Îsraêlê êrîşeke berfireh li dijî tesîsên nukleerî û binesaziya leşkerî ya Îranê daye destpêkirin ku heta saet 6:30ê sibê Hêza Hewayî ya Îsraêlê (HHÎ) pênc pêlên êrîşê pêk anîbûn. Li gorî agahiyan êrîşan hewayî li ser bi dehan cihan pêk hatiye ku di nav wan de cihên têkildarî bernameya nukleerî ya Îranê û fermandar û baregehên sereke yên leşkerî hebûn. Di heman demê de Mossadê komek êrîşên sabotajê yên veşartî li dijî pergalên parastina hewayî û binesaziya mûşekî ya Îranê pêk anî. Îsraêlê ragihandiye ku wan li hedefên ku Tehran pêşbînî nedikir xistiye.

Li gorî daxuyaniya Artêşa Îsraêlê di dema êrîşa destpêkê ya Îsraêlê de bi zêdetirî 200 balafirên şer ên Îsraêlê zêdetirî 330 teqemenî avêtine ser nêzîkê 100 hedefan. Li gorî rayedarekî îsraêlî, Mossadê li nêzîkê Tehranê bingehek veşartî ya dronan ava kiriye ku di çarçoveya operasyonê de ji bo lêdana avêjerên mûşekan ên ber bi Îsraêlê ve hatiye bikar anîn. Ev mîsyon ku bi IDF re hatibû hevrêzkirin, her wiha qaçaxçîtkirina çekên rastîn bo nav Îranê û şandina komandoyên Mossadê ji bo neçalakkirina parastina hewayî yê ku serdestiya hewayî ji bo balafirên Îsraêlê misoger bike, di nav xwe de digirt.

Hemîd Huseynî ku rayedarekî girêdayî hikûmetê li Tehranê ye gotiye ku êrîşa Îsraêlê "rêveberiya Tehranê di demek bê amadekirî" de pêk hatiye. Wî qebûl kiriye ku ev yek kêmbûna parastina hewayî ya bi bandor a Îranê ye û nekarîna Îranê ya rawestandina êrîşan li ser deverên krîtîk eşkere dike û ji kûrahiya ketina Îsraêlê matmayî maye. Li gorî peyamên taybet ên ku bi *[[The New York Times]]* re hatine parvekirin, rayedarên îranî hêrs û bêbaweriya xwe li ser têkçûna welêt a pêşîgirtina li êrîşên Îsraêlê anîne ziman û pirsîne, "Parastina me ya hewayî li ku ye?" û "Çawa Îsraêl dikare were û êrîşî her tiştê ku dixwaze bike ... û em nekarin wan rawestînin?"

Wezîrê Parastinê ya Îsraêlê Israel Katz derdora saet 3ê sibê bi dema herêmî rewşa awarte li seranserê welêt îlan kir û hişyarî da ku dê di demek nêzîk de bi mûşek û dronan bersivek ji Tehranê were dayîn. Her çiqas heta dema ragihandinê ya Îranê tu mûşekên balîstîk neavêtibûn jî ji ber pêşbînîkirina êrîşeke dijber a pêşbînîkirî ya Îranê, li seranserê Îsraêlê sîrenên hişyariyê hatibûn çalak kirin. Katz êrîşa Îsraêlê ya li ser Îranê wekê "êrîşeke pêşîlêgir" bi nav kiriye. Li gorî daxuyaniya Îsraêlê îstîxbaratên ku nîşan didin Îranê têra xwe uranyûma dewlemendkirî kom kiriye ku di nav çend rojan de dikare 15 çekên nukleerî çêbike ku hatiye idiakirin ku ev êrîş ji ber vê îstîxbaratê hatiye kirin.

Li seranserê Tehranê ku di nav de baregehên leşkerî û li taxên ku fermandarên payebilind lê dijîn hebûn, teqîn çêdibin. Di derbarê van tewînan de şahidan behsa agirên mezin û teqînên dubare yên li pey hev kirine. Ajansa Nûçeyan a Fars ku bi hikûmeta Îranê ve girêdayî ye, ragihandiye ku li Şehrakê Mahallatî ku taxeke li rojhilatê Tehranê ye ku efserên payebilind ên leşkerî yên Îranî û malbatên wan lê dijîn gelek xanî hatine bombebarankirin. Li gorî agahiyên ku hatine wergirtin, di êrîşê de agir bi baregeha Muhafizên Şoreşê ya Îranê ya li Tehranê ketiye. Li gorî agahiyan, hêza teqînan bû sedema hilweşîna hinek avahiyan li deverên ku êrîş lê pêk hatiye.

Li Netenza parêzgeha Îsfehanê ku yek ji tesîsên nukleerî ya herî kirîtîk ên Îranê li wir e teqîn çêdibin. Televîzyona dewleta Îranê "teqînên bi deng" li nêzîkî cihê ku du kargehên dewlemendkirina uranyumê lê ne piştrast kiriye ku santrala dewlemendkirina sotemeniyê ya bin erdê ya mezin (FEP) û santrala dewlemendkirina sotemeniyê ya pîlot (PFEP) ya li ser erdê hene tewîn pêk hatine. Di heman demê de santralên nukleerî yên li Xondab û li Xuremabadê jî bûne armanca êrîşan.

#### Piştê nîvro
Li gorî agahiyan Îsraêlê piştî nîvro li Tewrêzê êrîşeke hewayî li dijî devereke nêzîkê Balafirgeha Tewrêzê pêk aniye. Di heman demê de Îsraêlê tesîsên nukleerî yên li Şîraz û Netenzê jî bombebaran kir. Herwiha li Baregeha Hewayî ya Hemedanê û Baregeha Leşkerî ya Parçînê teqîn çêbûn. Du teqînên din jî li nêzîkê Kargeha Dewlemendkirina Sotemeniyê ya Fordowê a bin erdê qewimîn ku hatiye diyar kirin ku droneke îsraêlî ji aliyê berevaniya hewayî ya Îranê ve hatiye xistin. Paşê artêşa Îsraêlê êrîşa li ser baregehên hewayî yên Hemedan û Tewrêzê piştrast kir û artêşa Îsraêlê îdia kiriye ku wan ew baregeh ji holê rakiriye û bi dehan dronan û avêjerên moşekan ji bejahiyê heya bejahiyê ya Îranê ji holê rakiriye. Saet 18:46 GMT, artêşa Îsraêlê carekê din dîsa diyar kiriye ku wan êrîşî Navenda Teknolojî/Lêkolînê ya Nukleerî ya Îsfehanê kiriye û aniye ziman ku ev navend di "veguherandina uranyuma dewlemendkirî" de xebat dimeşandin.

Di heman rojê de medyaya Îranê ragihand ku herî kêm du balafirên şer ên Îsraêlê li ser qada hewayî ya Îranê hatine xistin û pîlotek jin jî hatiye girtin lê piştre ev îdia ji aliyê artêşa Îsraêlê ve hatiye înkar kirin.

Di heman rojê de êvara 13e hezîranê de artêşa Îranê bi moşekên balîstîk bersiv daye êrîşên Îsraêlê. Di derbarê êrîşên Îranê de artêşa Îsraêlê diyar dike ku wan piraniya nêzîkî 100 moşekên ku ji Îranê hatine avêtin asteng kirine. Di heman demê bi vê êrîşa Îranê re duyên agirê ku ji ber êrîşên moşekan derketine ji navenda bajarê Tel Avîvê bilind bûye. Artêşa Pasdarên Şoreşa Îranê ragihandiye ku wan li Îsraêlê "bi dehan hedef" kirine armanc.

Di heman rojê de Xameneyî gef li Îsraêlê xwariye û gotiye Îran dê "derbeyên giran" li Îsraêlê bide. Êrîşên hevbeş tevahiya şevê berdewam kirine.

### 14ê hezîranê
thumb|Dîmenek ji moşekên Îsraîlê li ser Tehranê.
Di sibeha zû ya 14ê hezîranê de medyaya îranî teqîneke li Balafirgeha Navneteweyî ya Mehrabad a Tehranê ragihandiye û piştre jî agahiyên agirê mezin ê li balafirgehê hatine parvekirin. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Farsê du guleyên mûşekan li derdora balafirê ketine. Sîstema parastina hewayî ya Îranê li ser Îsfahanê li hemberî mûşekên Îsraêlê parastina bajêr kirine. Li gorî raporên berdest artêşa Îranê bi rêya balafirên bêpîlot ên Îsraêlê li bakurê rojavayê Îranê bi dehan balafirên keşfê xistine xwarê û di encamê de her du alî jî guleyan ber bi hevdu ve avêtine. Serfermandarê Artêşa Îsraêlê Eyal Zamir û Fermandarê Hêzên Hewayî yên Îsraêlê Tomer Bar serê sibeha 14ê hezîranê ragihandine ku "rêya ber bi Tehranê ve hatiye vekirin" ku bi axavtinê wan diyar kiriye ku ji bo êrîşên li ser Îranê ji bo wan êdî hêsantir bûye. Artêşa Îsraêlê paşê diyar kiriye wan tesîseke bin erdê li rojavayê Îranê bombebaran kiriye ku ji bo hilanîna bi dehan mûşekên balîstîk û krûz dihat bikaranîn.

Di heman rojê de Îranê mirina du fermandarên din ên payebilind piştrast kiriye ku ev fermandar general Xulamreza Mehrabî ku cîgirê serokê îstîxbaratê yê fermandariya giştî ya hêzên çekdarî bû û general Mehdî Rebbanî ku cîgirê serokê operasyonan bû. Di heman demê de rayedarên îranî jî îdia kirine ku wan sê balafirên F-35 ên Îsraêlê xistine xwarê û du pîlot jî dîl girtine. Wezareta Petrolê ya Îranê ragihandiye ku li parêzgeha Bûşehrê êrîşî du qadên petrolê hatiye kirin ku di nav de platforma Qonaxa 14 a qada gazê ya Parsa Başûr û rafineriya gazê ya Fecr Cem hebû. Ji ber êrîşan agirên mezin hatine destpêkirin ku hilberîna herî kêm 12 milyon metrekupê gazê rawestandiye. Li gorî saziya Heyva Sor a Îranê, heta roja 14ê hezîranê êrîşên Îsraêlê ji 31 parêzgehên Îranê bandor li 18 parêzgehan kiriye û 1414 karmendên saziyê beşdarî hewldanên alîkariyê bûne.

Saet 23:11an de (li gorî bi dema herêmî) artêşa Îsraêlê ragihandiye ku wan dest bi pêleke nû ya êrîşên li ser "xalên leşkerî" yên li Tehranê kiriye. Di van êrîşan de depoyên petrol û benzînê yên li bajêr hatin lêdan û elektrîka taxa Şehranê hatiye qutkirin. Piştre di şeva heman rojê de Ajansa Nûçeyan a Tasnimê ragihand ku êrîşên Îsraêlê li paytextê li baregeha Wezareta Parastinê ya Îranê û avahiya Rêxistina Nûjenî û Lêkolînê ya Parastinê xistine.

Di bersiva van êrîşan de, Îranê mûşek avêtin navenda û bakurê Îsraêlê. Artêşa Îsraêlê piştrast kiriye ku Îranê êrîş li ser binesaziya wan ê nukleerî pêk aniye. Tîmên bersivdayîna awarte yên Îsraêlê diyar kirine ku di êrîşan de herî kêm 10 kes hatine kuştin û zêdetirî 100 kes jî birîndar bûne.

### 15ê hezîranê
thumb|Dîmenek ji êrîşa Îsraîlê ju di 15ê hezîrana 2025an de li Tehranê pêk hatiye.
Hêzên Berevaniya Îsraêlê (IDF) hişyarî da sivîlên îranî ku ji navçeyên derdora kargehên çekan û baregehên leşkerî yên li Şîrazê derkevin. Hatiye diyarkirin ku li avahiya Wezareta Dadê ya li Tehranê grev hatiye ragihandin. Hêza Hewayî ya Îsraêlê diyar kiriye ku wan li Balafirgeha Navneteweyî ya Şehîd Haşimînejad a Mehşedê ku dora 2.300 kîlometreyan dûrî axa Îsraêlê ye balafireke sotemeniyê bombebaran kiriye ku dibe ku bombebaran kirina herî dûr ê dîroka Îsraêlê be.

Hatiye ragihandin ku Îranê ji bo rawestandina êrîşan û vejandina danûstandinên nukleerî yên rawestiyayî ji Ûman û Qeterê navbeynkarî xwestiye. Îranê ragihandiye ku wan du kesên ku wekê endamên Mossadê hatine îdiakirin girtine.

Artêşa Îsraêlê li Îranê li baregehên leşkerî yên ku mûşekên diavêjin xistiye. Di heman demê de wezareta derve ya Îranê jî ji aliyê artêşa Îsraêlê ve hatiye bombekirin. Moşek li serokê îstîxbaratê ku cîgirê serokê îstîxbaratê yê Pasdarên Şoreşa Îranê ketin û hatiye ragihandin ku serokê îstixbarata Îranê di vê êrîşê de hatiye kuştin.

Li gel êrîşên hewayî pênc wesayîtên bombebarkirî li seranserê Tehranê hatin teqandin ku teqîn li nêzîkê tesîsên hikûmetê û tesîsên têkildarî nukleerî çêbûne. Her çiqas rayedarekî Îsraêlê her cure destwerdanê red kiribe jî ajansa nûçeyan a dewleta Îranê IRNA, bi îdiaya ku ji çavkaniyên agahdar hatiye girtin, îdia kiriye ku operasyon ji aliyê Îsraêlê ve hatiye kirin.

Îranê êrîşên xwe yên li ser Îsraîlê heta êvarê berdewam kir û li bajarên wekî Heyfa, Tel Avîv û Orşelîmê teqîn hatin bihîstin. Rayedarên Îsraîlê ragihandine ku pergalên wê yên parastina hewayî li asîmanên Hayfa û Tel Avivê moşekan asteng kirine. Di heman demê de hatiye ragihandin ku herî kêm deh kes li Hayfayê bi sivikî birîndar bûne.

Wezareta Tenduristiyê ya Îranê ragihandiye ku ji roja Înê 13ê hezîranê ve 224 kesan di êrîşên Îsraîlê de li seranserê welêt jiyana xwe ji dest dane. Li paytext Tehranê trafîk zêde daye nîşan ku şêniyên bajêr hewl didan ji bajêr derkevin.

Televîzyona dewletê ya Îranê ragihandiye ku serokê Yekîneya Îstîxbaratê ya Sipaha Pasdarên Şoreşa Îranê di êrîşên roja yekşemê de hatiye kuştin.

### 16ê hezîranê
thumb|Di şeva 15-16ê hezîrana sala 2025an de êrîşa Îranê li ser rafinerên petrola li Hayfayê.
thumb|Di 16ê hezîrana 2025an de êrîşa Îsraîlê li ser studyoya IRIB li Tehranê.
Îsraîlê êrîşî baregeha fermandariyê ya Hêza Qudsê ya li Tehranê kiriye. Karbidestekî îsraîlî ji ajansa *Wall Street Journal* re gotiye ku nîşan hene ku tesîsa nukleerî ya bin erdê ya li Natanzê "bi nav ve daketiye". Ajansa navneteweyî ya Îranê ragihandiye ku dengê teqînan li nêzîkê tesîsa nukleerî ya Fordow hatiye bihîstin. Hatiye diyar kirin ku êrîşên Îsraîlê li nêzîkî bingehên leşkerî yên Parçînê pêk hatine. Artêşa Ensar Elmehdî ya Pasdarên Şoreşa Îslamî ya Îranê ragihandiye ku yek ji fermandarên wan û leşkerek di êrîşekê de li navçeya Îcrîda parêzgeha Zencanê hatine kuştin. Ajanseke nûçeyan a girêdayî dadweriya Îranê ragihandiye ku kesê bi navê Îsmaîl Fîkrî ku hatiye îdiakirin sixûrekî Îsraîlê ye hatiye bidarvekirin. Ajansa nûçeyan ragihandiye ku Fîkrî berî girtina wî bi du sixûrên Mossadê re di têkiliyê de bû.

Hêzên Berevaniya Îsraîlê (IDF) ragihand ku wan 120 avêjkarên mûşekên Îranê têk birine û li qada hewayî ya Tehranê "serdestiya hewayî ya tevahî" bi dest xistiye. General Effie Defrin diyar kiriye ku ji %30ê avêjkarên mûşekên Îranê hatine têkbirin. Di heman rojê de serokwezîrê Îsraîlê Bînyamîn Netanyahu diyar kiriye ku Îsraîlê asîmanê Tehranê kontrol dike. Di heman demê de wî kuştina rêberê bilind Xumeynî red nekir û gotiye "Ev yek dê şer gurtir neke, ew ê şer bi dawî bike." Artêşa Îsraîlê diyar kiriye ku wan karwanekî çekan di navbera Tehran û Qumê de tune kirine.

Ajansa Nûçeyan a IRNAyê ragihandiye ku hêzên Îsraîlê êrîşî Nexweşxaneya Ferabî ya li Kirmaşanê kirine ku di encamê de zirarên mezin gihîştin nexweşxaneyê û avahiyên li dora nexweşxaneyê. Hatiye diyarkirin ku Îsraîlê herî kêm 15 avahiyên kargeha mûşekan ê li Kirmaşanê hilweşandiye. Di heman rojê de artêşa Îsraîlê di dema weşana zindî ya televîzyonê de bombe li ser avahiya weşana dewletê ya Îranê IRIB barand ku ji ber vê yekê pêşkêşvanê televîzyonê weşanê qut dike û ji studyoya weşanê derdikeve. Îsraîlê banga valakirina hinek deverên Tehranê kiriye. Di heman demê artêşa Îsraîlê li rojavayê Îranê palên moşekên Îranê bombebaran kiriye. Artêşa Îsraîlê diyar kiriye ku yek ji dronên wan 2 balafirên F-14 ên Îranî xistine xwarê. Di heman rojê de Nour News ragihandiye ku hêzên Îranê li ser Tewrêzê balafireke F-35 a Îsraîlê xistine xwarê.

### 17ê hezîranê
Serokê Amerîkayê Donald Trump di parvekirineke li ser platforma Truth Social diyar kiriye ku Tehran were valakirin.

Artêşa Îsraîlê diyar kiriye ku wan general Elî Şademanî tenê çend roj piştî ku ew wekê fermandarê Biryargeha Xetem Elenbiya hatibû tayînkirin, kuştiye. Serfermandarê nû yê artêşa Îranê, general Xulamelî Reşîd ku li gorî artêşa Îsraîlê hem fermandarê Pasdarên Şoreşê û hem jî Hêzên Çekdar ên Îranê bû, di êrîşeke wan de hatiye kuştin.

Îsraîlê diyar kiriye ku wan "çend êrîşên berfireh" leşkerî yên li rojavayê Îranê (Rojhilata Kurdistanê) kirine ku ev êrêş bi armanca hedefgirtina palên roketan û depoyên balafirên bêpîlot hatine kirin. Hêzên Hewayî yên Îsraîlê vîdyoyek weşandiye ku di vîdeoyê de balafirên wan balafirên şer ên Îranê yên F-14A Tomcat li erdê hatine rûxandin. Li gorî Ajansa Nûçeyan a Mehrê, roketeke Îsraîlê li xaleke kontrolê ya li Kaşanê xistiye û di encamê de sê kes mirine û çar kes jî birîndar bûne. Ajansa nûçeyan a IRNAyê ku ajanseke dewletê ya Îranê ye ragihandiye ku hêzên Îsraîlê li Tehranê êrîşî avahiyek niştecihbûnê kirin û sê kes ji aliyê Heyva Sor a Îranê ve ji nav kavilan hatin rizgarkirin. Di heman demê Ajansa Nûçeyan a Farsê ragihandiye ku Banka Sepah a dewletê bûye armanca êrîşeke sîberî ya Îsraîlê.

Hatiye ragihandin ku rêberê bilind ê Îranê Elî Xumeynî ji aliyê fermandarên payebilind ve ji posta xwe ya biryardana stratejîk a girîng ji ber "xirabbûna giran a tenduristiya wî ya derûnî" ya têkildarî êrîşên Îsraîlê ve hatiye dûrxistin. Hatiye îdiakirin ku ew ji aliyê endamên Îstîxbarata Îranê û Konseya Bilind a Ewlekariya Neteweyî ve hatiye dûrxistin û ji bo sitargehekê li Lavîzanê hatiye veguhastin.

Ynetê ragihandiye ku moşekek Îranê li bajarê Herzliyayê ketiye di encama êrîşê zirar daye avahiyek heşt qatî û otobûsek vala şewitiye. Dengê teqînan li navçeya Dan a Tel Avîvê û Qudsa Rojava hatiye bihîstin. Rojnameya *Times of Israel*ê ragihandiye ku Îsraîlê di şeva 16 û 17ê hezîranê de 30 dronên Îranî xistine xwarê. Muhafizên Şoreşa Îslamî ya Îranê îdîa kiriye ku wan li Îsraîlê li dijî navendên îstîxbarata leşkerî û navendeke plansaziya operasyonên Mossadê êrîş kirine. TRT World ku li Tirkiyeyê saziyeke dewletiye ragihandiye ku moşekeke Îranê li Yekîneya 8200 a Mossadê li Herzliyê ketiye.

### 18ê hezîranê
Hêzên Berevaniya Îsraîlê (IDF) diyar kiriye ku wan bi 50 balafirên şer li Tehranê nêzîkê 20 avahiyan xistine ku di nav wan de kargehên ku madeyên xav, pêkhate û pergalên çêkirina mûşekên balîstîk hildiberînin hebûn. Di heman demê de medyaya Îranê ragihandiye ku Îsraîlê li Xocîr êrîşî zanîngeheke girêdayî Muhafizên Şoreşa Îranê û kargeheke mûşekan kiriye. Droneke IFAyê ya bêbalfirvan li ser Îranê ketiye di encama ketina dronê de ti birîndar çênebûne. Artêşa Îsraîlê her wiha îdia kiriye ku wan 70 bataryayên mûşekan ji holê rakirine. Her wiha Îsraîlê êrîşî tesîsên hilberîna santrifujên nukleerî kir û IAEA êrîşên li ser Kompleksa TESA ya Karajê û Kompleksa Lêkolînê ya Tehranê piştrast kir.

Ajansên nehênî yên Îranê pênc kesên ku tê îdiakirin bi Mossadê ve girêdayî ne girtine û wan bi "leşkerên diravî" tawanbar kirin ku "di nav gel de tirsê çêdikin".

Li gorî raporên rojnameya *Wall Street Journal*, moşekên Arrow yên parastinê diqedin.

Li gorî agahiyan di sibeha 18ê hezîranê de dengê teqîneke mezin li Tehranê hatiye bihîstin lê rayedarên Îranî hê jî êrîşê piştrast nekirine.

Îsraîlê li Tehranê êrîşî hinek cihan kiriye û banga valakirina xelkê navçeya 18an a Tehranê kiriye. Li gorî Îsraîlê di dema êrîşan de baregeha ewlehiya navxweyî ya Îranê hatiye rûxandin. Li gorî agahiyan, avahiyeke Heyva Sor a Îranê jî hatiye êxistin.

Medyaya îranî ragihandiye ku hêzên Îranê li herêma Javadabadê ya bajarê Varaminê balafireke F-35 xistin xwarê.

Serfermandarê Hêzên Parastinê ya Îsraîlê general Eyal Zamir diyar kiriye û gotiye me "Ji bûyerên 7ê çiriya pêşîn rasterast dersên girîng wergirtiye, em nasekinin, em pêşî li gefan bigirin."

Artêşa Îsraîlê peyamek bi farisî weşand û di peyamê de diyar kiriye ku wan gelek peyam ji îraniyan werdigire ku tê de "tirs, bêhêvîbûn û hêrs li ser tiştên ku li Îranê diqewimin" hene û ji kesên ku dixwazin bi Îsraîlê re têkilî daynin xwestiye ku bi riya lînka malpera Mossadê vê têkiliyan pêk bînin.

Îsraîlê di şeva 17 û 18ê hezîranê de sê dronên Îranê xistin xwarê.

Artêşa Îsraîlê texmîn kiriye ku heta vê dîrokê ji destpêka şer û pevçûnan ve, Îranê 400 moşek û 1000 dron avêtine Îsraîlê. Herwiha Îsraîlê diyar kiriye ku tenê 20 moşek li deverên bajarî ketine û hatiye diyarkirin ku Îsraîlê ku li gorî êrîşan qurbanî gelek kêm hatine tomarkirin. Ji dronên ku hatine şandin herî kêm 200 dron neketin qada hewayî ya Îsraîlê û ji aliyê Îsraîlê ve hatiye diyar kirin ku yek ji wan negihiştiye negihiştiye hedefa xwe.

Îranê êvarê moşekeke balîstîk avêt Îsraîlê û li Tel Avîv û derdora bajêr dengê sîrenan bilind bûye. Li gorî Supaya Pasdaran a Îranê, moşeka Secjil a dûravêj di êrîşên li dijî Îsraîlê de hatiye bikaranîn. Piştî ku moşek ji alîyê sîstema parastina hewayî ya Îsraîlê ve hatiye bêbandorkirin, dema ku perçeyek moşekê li wesayîta wî dikeve kesek bi sivikî birîndar bûye. Li gorî rojnameya *Washington Post* bêyî dabînkirin an tevlêbûneke mezintir ên ji Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, hinek nirxandin pêşbînî dikin ku Îran bi tempoyeke sabît a êrîşan bidomîne Îsraîl dikare parastina xwe ya moşekî ji bo 10 an 12 rojên din biparêze. Berevajî vê yekê nirxandineke IISS destnîşan dike ku kûrahiya depoyên moşekî yên mayî yên Îsraîlê nayê zanîn lê kûrahiya cebilxaneya wê bi piştgiriya parastina moşekî ya Amerîkayê tê xurtkirin. Ji destpêka şer ve hejmara moşekên balîstîk ên Îranê bi berdewamî kêm bûye.

### 19ê hezîranê
Artêşa Îsraîlê di şeva 18ê hezîranê de bi balafirên şer êrîşî Tehranê kiriye.

Artêşa Îsraîlê ji niştecihên bajarên Arak û Xondabê xwest ku ji herêmê derkevin. Reaktoreke ava giran li herêmê ye. Li gorî Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) Îsraîlê li yek ji reaktorên ku wekê IR-40 tê zanîn xistiye. Di heman demê de Îsraîlê diyar kiriye ku xetereya nizilêna radyasyonê tune ye. Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ragihandiye ku reaktor "nedixebitiya û ti materyalên nukleerî tê de tine bûn". Serê sibê Îsraîlê êrîşî kargeheke pêşxistina çekên nukleerî kiriye û her wiha erîşê bi dehan tesîsên leşkerî yên li Îranê kiriye ku di nav de kargehên parastina hewayî û hilberîna moşekan hebûn.

Artêşa Îsraîlê ragihandiye ku ew texmîn dikin ku sêyan du ji moşekên Îranê hatine jinavbirin. Di heman demê de Artêşa Îsraîlê îdîa kiriye ku balafirên wan ên bêmirov li leşkerên Îranî yên ku avêjerên moşekên balîstîk veher dikirin xistine.

Serokwezîrê Îsraîlê Bînyamîn Netanyahu di axavtinekê de diyar kiriye ku hevkariya Îsraîlê bi Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê re "ber bi çav" e. Wezîrê Parastinê ya Îsraîlê, Israel Katz, gefa kuştina rêberê Îranê Elî Xamineyî xwariye ku ev yek wekê tolhildanek ji bo êrîşa moşekî ya Îranê li ser Navenda Pizîşkî ya Soroka li Bîrşebayê bi nav kiriye gotiye: "Xamineyî dê ji ber sûcên xwe berdêlan bide".

Îranê di nîvê şevê de di navbera 18 û 19ê hezîranê de moşekek balîstîk avêtiye Îsraîlê. Di heman rojê de Artêşa Îsraîlê du dronên îranî yên ku ber bi bakurê Îsraîlê ve diçûn xistiye xwarê.

Di serê sibê de Îranê nêzîkê 20 moşekên balîstîk avêtin Îsraîlê ku bi kêmî ve çar bingehên li navend û başûrê Îsraîlê xistiye ku di nav de Navenda Pizîşkî ya Soroka li Beersheba û navenda Tel Aviv, Ramatgan û Holon hebûn. Li gorî Wezareta Tenduristiyê ya Îsraîlê di êrîşan de 271 kes birîndar bûne ku çar ji wan bi giranî û 16 ji wan jî bi navînî birîndar bûne. Berdevkê nexweşxaneyê ragihandiye ku, "zirar gihîştiye nexweşxaneyê û li deverên cuda jî ziyanên mezin çêbûne". Herwiha di êrîşê de bombeyeke bi tesîr jî hatiye bikaranîn ku yek ji teqemeniyên wê li avahiyeke li Azorê ketiye.

Navenda Pizîşkî ya Soroka rastî êrîşeke rasterast hatiye ku bûye sedema zirarên mezin û gumanbariya rijandina kîmyewî. 71 kes li wir bi sivikî birîndar bûne û kesek din jî ji ber fikara akût hate dermankirin. IRNAyê îdia kiriye ku nexweşxane bi xeletî hatiye bombebarankirin û parka teknolojiyê ya Gav-Yam a nêzîkê "hedefa sereke" bûye ji ber ku tê îdiakirin ku ji aliyê IDF ve hatiye bikaranîn. Serokkomarê Îsraîlê diyar kiriye ku êrîşa li ser nexweşxaneyê "nîşanek jiyîna Îsraîlî û filistîniyan e". Li Ramat Ganê du kes bi giranî û 20 kesên din jî bi sivikî birîndar bûn. Li gorî wezîrê perwerdehiyê yê Îsraîlê moşekek li nêzîkê çend avahiyên bilind ketiye û li gorî agahiyên wî, dibistaneke zarokan jî bûye armanca êrîşan. Piştî ku moşekek li Holonê li taxeke niştecihbûnê ketiye ku gelek avahiyên bilind zirar dîbinîn û 16 kes birîndar bûn ku çar ji wan bi giranî bûn. Piştî êrîşa li ser nexweşxaneyê wezîrê karên derve yê Îsraîlê Gideon Sa'ar diyar kiriye ku "Rejîma Îranê bi zanebûn sivîlan dike hedef... sûcên şer dike" û "xetên wan ên sor tinene". Piştî êrîşan rêberê opozîsyona Îsraîlê Avigdor Lieberman diyar kiriye di axavtina xwe de gotiye "Xeyal bikin ka Îran dê bi çekên nukleerî çi bike," û ji Îsraîlê xwestiye ku şerê li dijî Îranê bidomîne. Katz Xameneyî wekê "Hitlerê nûjen" bi nav kir û gotiye ku ew "nikare hebûna xwe bidomîne" û diyar kiriye ku jiholêrakirina Xameneyî di destê artêşa Îsraîlê de ye.

Bêyî ku ti rapor li ser bandor an qurbaniyan êrîşên tuneye, Îranê herî kêm deh moşek avêtiye bakurê Îsraîlê.

### 20ê hezîranê
Artêşa Îsraîlê ragihandiye ku wan şeva borî gelek navendên leşkerî yên Îranê armanc girtine ku di nav wan de tesîsên hilberîna mûşekan û navendeke lêkolîna nûkleerî ya li Tehranê hebûn. Di nav xalên sereke yên ku hatine armancgirtin de baregeha bernameya SPND jî hebû ku ajanseke ku balê dikişîne ser lêkolîn û pêşvebirina parastinê û tê îdia kirin ku di pêşvebirina çekên nûkleerî yên Îranê de jî beşdar e. Di heman demê de Artêşa Îsraîlê ragihandiye ku wan di saetên sibê de 35 palên moşekî yên Îranê ji holê rakirine.

Ajansa nûçeyan a Îranî ragihandiye ku firokeyeke bêmirov a Îsraîlê avahiyek li navçeya Gîşa ya Tehranê armanc girtiye. Li gorî agahiyên ku hatine wergirtin êrîş li dijî baregeheke leşkerî ya Besîcê hatiye kirin. Li gorî medyaya herêmî ya Îranê, zanyarekî nukleerî yê ku navê wî nayê zanîn li Tehranê ji aliyê Îsraîlê ve hatiye kuştin. Artêşa Îsraîlê di daxuyaniyek kurt de diyar kiriye ku wan binesaziya leşkerî yên li rojava û navenda Îranê armanc girtine.

Li gorî raporan, li Tehran, Tewrêz, Şîraz, Îsfehan, Meşhed, Qum, Qazwên, Yezd û Gîlanê bi sed hezaran kes beşdarî xwepêşandanên li dijî êrîşên Îsraîlê bûne. Dîmenan nîşan didan ku ew alên Îran û Hizbullah û wêneyên fermandarên Îranî yên kuştî û Rêberê nilind Elî Xamineyî bilind kirine. Di nav xwepêşandanan de Serokê Dadweriya Îranê Xulam Huseyîn Muhsenî-Ejeî, fermandarê berê yê Muhafizên Şoreşê general Mihemed Elî Caferî û her wiha çend wezîr û cîgirê serokê parlementoyê hebûn.

Piştî êrîşeke din a moşekî ya Îranê ber bi Îsraîlê ve, moşek li Beersheba ketine li kolanekê ketiye ku kolan bi blokên apartmanan dorpêçkirî bû û zirar dîtine û bûye sedema derketina agir ê li nêzîkê ofîsa Microsoft a li parka teknolojiyên pêşketî ya Gav-Yam Negev û tesîsên din ên teknolojiyên bilind. Îstasyona trênê ya navendî ji ber zirara ku ji êrîşê wergirtibû demkî hate girtin. Di heman demê de Ji ber êrîşê heft sivîl bi sivikî birîndar bûne.

Careke din dîsa Îranê 25 moşek avête Îsraîlê û hinek deverên li Heyfa, navend û li başûrê Îsraîlê bûne armanca êrîşên Îranê. Piştî grevê şîrketa barkêşiyê Maersk ragihandiye ku ew ê seferên keştiyan bo benderê rawestînin. Li Hayfayê sê kesên ku yek ji wan kurekî 16 salî bû, ji ber teqîna şarapnelê bi giranî birîndar bûne û 20 kesên din jî bi sivikî birîndar bûne. Li Kermilê jinek ji ber krîza dil jiyana xwe ji dest daye. Çend bandorên teqemeniyê yên biçûk li Bîrşebayê hatine ragihandin ku di nav wan de yek li kreşê ketiye ku nîşan dide ku bombeyeke bi tesîr hatiye bikaranîn. Hatiye ragihandin ku li Tel Avîvê teqîn û li Orşelîmê jî herî kêm êrişa bi moşekan çêbûye. Li Heyfayê dema ku dîndar ên misilman tê de kom bûbûn, li Mizgefta El-Carînayê êrîşeke pêk hatiye.

Sekreterê kabîneya Îsraîlê Yossi Fox ragihandiye ku hêzên ewlehiyê yên Îsraîlê texmîn dikin ku Îranê heta niha 520 moşekên balîstîk avêtine Îsraîlê û tenê 25 ji wan li erdê ketine (her çend ne hewce be ku li hedefên xwe yên diyarkirî ketine) ku ev yek bi qasî ji %5 e.

### 21ê hezîranê
Îsraîlê li Îsfehanê sê avahî bombebaran kiriye û medyaya Îranê ragihandiye ku tesîseke nukleerî bûye armanca êrîşên Îsraîlê. Wezîrê Parastinê ya Îsraîl Katz diyar kiriye ku Hêzên Parastinê ya Îsraîlê fermandarê Hêza Qudsê Seîd Îzadî ku serokê "Şaxa Filistînê" bû û di êrîşên 7ê cotmehê ku bi pêşengiya Hemasê li li dijî Îsraîlê pêk hatibû de rolek lîstibû. Piştî ku artêşa Îsraîlê li avahiyeke li Qomê xistiye fermandarê Muhafizên Şoreşê Behnam Şehriyarî piştî wesayîta wî bûye armanc û hatiye kuştin. Di heman demê de Îranê kuştina zanyarê dehem ê nûkleerî Îsar Tabatabaî-Qamşe ku ew jî bûye armanca êrîşên hewayî yên Îsraîlê, piştrast kiriye.

Ajansa Atomî ya Neteweyên Yekbûyî diyar kiriye ku bêyî ku xetera rijandina madeyên xeternak hebe atolyeyeke santrifujê li kompleksa lêkolînên nukleerî ya Îranê li Îsfehanê ku sêyem tesîsa bi vê awayê ye ji aliyê êrîşên Îsraîlê ve hate rûxandin. Li gorî Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA), di destpêkê de li wir atolyeyê makîneyek hatibû avakirin ku ji bo dewlemendkirina uranyûmê dihate bikaranîn.

Balafireke Îsraîlê li bajarê Qumê li avahiyeke niştecihbûnê xistiye û her wiha li Necefabad, Melerd, Îsfehan û li Tehranê jî teqîn çêbûne. Li gorî nûçeya cîgirê parêzgarê parêzgehê ku ji ajansa nûçeyan a Fars re axiviye êrîşên esmanî yên Îsraîlê tesîseke nukleerî li Îsfehanê armanc girtine. Ajansa Farsê jî ragihandiye ku sîstema parastina hewayî ya li Îsfehanê hatiye çalakkirin. Artêşa Îsraîlê ragihandiye ku wan li Şîrazê li navendeke leşkerî xistiye lê hejmara miriyan diyar nekiriye.

Li gorî agahiyan Xamineyî di dema şerê berdewam de bi malbata xwe re di stargehekê de xwe veşartiye ji bo hilbijartina cîgirekî "biryarek neasayî" daye. Bi taybetî, kurê wî, Mojtaba ku dîndarekî xwedî têkiliyên nêzîk ê bi Pasdarên Şoreşa Îslamî re û demek dirêj e ku tê gotin ku ew hevrikekî sereke ye, di nav lîsteya namzedan de nîne.

Di encama êrîşa asmanî ya Îsraîlê de baregeha Polîsê Sîber a Îranê (FATA) li Tehranê zirareke mezin dîtiye. Li gorî Iran International, FATA di hewildanên hikûmeta Îranê yên ji bo tepeserkirina bi rêya çavdêriya medyaya civakî û darizandina welatiyan ji ber naveroka dîjîtal de roleke navendî lîstiye. FATA bi hezaran doz li dijî kesan, rojnamevan û karsaziyan bi îdiaya naveroka "neexlaqî" an "dijdewletî" vekiriye.

Artêşa Îsraîlê ragihandiye ku wan bi 30 balafirên şer êrîşî bi dehan xalen leşkerî li herêma Ahvazê kirine û nêzîkê 50 teqemenî bi ser xalên leşkerî ve avêtine ku nav van xalan de depoyeke moşekên balîstîk û navendeke radarê hebûn. Di êrîşeke li Tehranê de parêzvanekî berê yê rêberê Hizbullahê Hesen Nesrullah û endamekî tevgera Ketaîb Seyîd el-Şuheda hatine kuştin. Piştre artêşa Îsraîlê ragihandiye ku wan nêzîk bi 60 balafirên şer êvarê li navenda Îranê êrîş pêk anîne û sê balafirên şer ên F-14 rûxandine.

Piştî ku Îranê pêlek nû yê moşekan avêt û li avahiyek niştecihbûnê li Beyt Shean xist, li Tel Avîv û bajarê Holon ê nêzîk agir derket lê di van êrîşan de ti birîndar çênebûn. Artêşa Îsraîlê îdîa kiriye ku wan şeva borî 40 dronên Îranê astengkirine û her wiha diyar kiriye ku ji destpêka şer ve 470 dron hatine xistin ku ev jî rêjeya ji %99 ye. Balafireke Shahed-136 a Îranî karî li Beyt Sheanê li malekê bixe û zirarê bide avahiyê, di heman demê de balafireke din jî li nêzîkî Otobana 90em li herêma Arabahê li deverek vekirî dikeve.

### 22ê hezîranê
Li gorî daxuyaniya Artêşa Îsraîlê 20 balafirên şer bi şev li dehan xalên leşkerî yên li navenda Îranê dide ku di nav de cihên hilberîn û depokirina çekan, parastina hewayî û binesaziya Balafirgeha Navneteweyî ya Îsfahanê hebûn. Dana sibeha 22 hezîranê de Artêşa Îsraîlê diyar kiriye ku wan du balafirên şer ên Îranî F-5 û 8 avêjerên moşekên balîstîk li Balafirgeha Dezfulê kirine armanc û leşkerên li nêzîk jî hatine kuştin. Li Tehran, Îsfahan û Bender Lenge dengê teqînên bihêz hat piştê van teqînan pergala parastinê hewayî ya Îranê çalak bûye.

Dengê teqînan li bajarê Bûşehrê jî hatiye bihîstin ku medyaya Îranê ragihandiye ku Îsraîlê li Yezdê santralek elektrîkê û baregeheke leşkerî armanc girtiye. Artêşa Îsraîlê piştrast kiriye ku wan bi karanîna 30 balafirên şer nêzîkê 60 bombeyan li deverên Îsfahan, Bûşehr, Ahwaz û Yezdê êrîşên hevdem pêk anîne. Di nav xalên êrîşan de baregeha moşekên stratejîk ên 'Îmam Huseyîn' li Yezdê, baregeha baregeheke dronan a Îranê, kargehên bateriyên parastina hewayî, avêjerên moşekan û cihên depokirina dronan hebûn. Di êrîşê de gelek leşkerên Îranî yên ku li platformên avêtinê dixebitîn hatine kuştin.

Piştre Artêşa Îsraîlê ragihandiye ku 20 balafirên şer 30 teqemenî avêtine xalên wekê navendên mûşekên balîstîk, peyk û radarên li Kermaşan û Hemedanê û sîstema parastina hewayî ya li navenda Tehranê.

Artêşa Îsraîlê diyar kiriye ku Îranê di du êrîşan de 27 moşek avêtine Îsraîlê û 11 cih ji Bilindahiyên Golanê bigire heta Galîleya Jorîn û deverên peravê yên bakur û navendî yên Îsraîlê hatine xistin û li Tel Aviv û Heyfayê "zirarên mezin" hatine ragihandin. Di êrîşan de 86 kes birîndar bûne. Ji ber teqînekê li avahiyekê li Tel Avîvê sêzdeh kes bi sivikî birîndar bûn û şeş kes jî li Ness Ziona birîndar dibin. Li ser Rêya 431 a nêzîkî Be'er Ya'akov kesek bi sivikî birîndar bûye û moşekek astengker a îsraîlî ya şaş bi îhtîmaleke mezin li Hayfayê ketiye.

#### Êrîşa Dewletên Yekbûyî
Di 22ê hezîranê de Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li kêleka Îsraîlê tevlî şer bû û bombebaranên B-2 şandin sê tesîsên nukleerî yên Îranê ku di nav wan de Fordow, Natanz û Isfahan hebûn. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump îdîa kiriye ku tesîsên armancgirtî "bi tevahî hatine tunekirin". Di bersivê de hikûmeta Îranê got diyar kiriye tesîsa Fordowê bi giranî zirar nedîtiye. IRIB diyar kiriye ku tenê tunelên derketin û ketinê yên Fordowê hatine rûxandin lê tesîs bi xwe wêran nebûye.

Wêneyên satelîtê ya tesîsa Fordow demek kurt piştî êrîşê ji aliyê Associated Press ve hatiye weşandin. Wêneyan zirara li çiyayê ku tesîs di bin de bû û dûyêb gewr a ku li hewayê difiriya nîşan didan. Her wiha zirara deriyên tesîsê yên ku bi axê hatine girtin, nîşan daye ku çend tunel/kraterên mezin jî dihatin dîtin. Beriya êrîşan, wêneyên satelîtê yên tesîsê zêdebûna lojîstîkê nîşan didin, digel ku gelek barhilgir/makîneyên giran li nêzî cihê kom bûne ku ev yek jî nîşan dide ku îhtîmala veguhestina materyalên nukleerî yên Îranê heye. Piştre çavkaniyek îranî ji Reuters re ragihandiye ku wan piraniya uranyuma dewlemendkirî ji tesîsê beriya êrîşan ji bo cihekî nenas veguheztine.

Li gorî Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA) ji êrîşa DYAyê ya li ser Îranê û vir ve ti radyasyoneke nû li tesîsên nukleerî yên Îranê nehatiye tespîtkirin. Îsraîlê ragihandiye ku ew di plansazkirina êrîşan de "bi tevahî hevahengî" bi Dewletên Yekbûyî re bû. Serokê Heyva Sor Pîr Huseyîn Kolîvand diyar kiriye ku di êrîşan de ti kes nemiriye.
### 23ê hezîranê
Êrîşên Îsraîlê şeş balafirgeh li rojava, rojhilat û navenda Îranê kirin armanc ku di nava wan de rêyên hewayî, tesîsên binê erdê û balafireke sotemeniyê hebûn. Di êrîşan de 15 balafirên şer û helîkopterên Îranî yên wekî F-14, F-5 û AH-1 hatin rûxandin. Îsraîlê her wiha li Kirmaşanê baregeh û depoyên moşekan kirin armanc. Supaya Pasdaran a Îranê li Xuremabadê firokeyeke bêpîlot a Hermes 900 a Îsraîlê xistiye xwarê.

Medyaya bin kontrola dewleta Îranê ragihandiye ku sîxurekî gumanbar, Mihemed Emîn Mehdavî Şayesteh, ji ber têkiliyên wî yên bi Mossadê re hatiye mehkûmkirin û hatiye bidarvekirin.

Nêzîkî 50 balafirên şer ên Îsraîlê di du saetan de êrîşî Tehranê kirin û zêdetirî 100 teqemenî avêtin bajêr. Artêşa Îsraîlê navendên fermandariya leşkerî û binesaziyê û hêzên ewlehiya navxweyî yên Îranê armanc girtine û rayedarekî Îsraîlî texmîn kir ku bi sedan pasdarên îranî hatine kuştin. Cihên ku bûne armanca êrîşên Îsraîlê baregeha Besîcê, Zindana Evînê û Saeta Jimartina Paşve ya Meydana Filistînê ne. Wekî din Îsraîl dibêje ku wan êrîşî rêyên gihîştina Fordow jî kirine. Bombebarana Îsraîlê li ber deriyê girtîgeha Evînê dikeve ku di heman demê de wezîrê karên derve yê Îsraîlê Gideon Sa'ar bi dirûşmeya "bijî azadî" peyamekê li ser hesabê xwe yên medyaya civakî weşandiye. Çavkaniyên îranî ragihandine ku Îsraîlê li santrala elektrîkê ya li Evînê xistiye û bûye sedema qutbûna elektrîkê û her çiqas zanîngehê bi xwe ev yek red kiriye Zanîngeha Şehîd Beheştî jî xistiye.

Îranê 15 moşekan avêtin Îsraîlê û şarapnelên ji moşekên Îranê li çend bajaran ketin. Dengê teqînan li Orşelîmê hat û bûye sedema ku sîren 30 deqeyan lê bidin. Artêşa Îsraîlê diyar kiriye ku êrîş ji pênc guleyên cuda pêk hatiye ku her yek ji çend guleyan pêk hatiye. Her wiha hatiye gotin ku piraniya moşekan ji aliyê pergala parastina hewayî ya Îsraîlê ve hatine xistin. Korporasyona Elektrîkê ya Îsraîlê ragihandiye ku piştî ku moşek li nêzîkî "tesîseke binesaziyê ya stratejîk" ketiye li başûrê Îsraîlê qutbûnên elektrîkê çêbûne. Medyaya Îranî ragihandiye ku êrîşa bi roketan ji aliyê Pasdarên Şoreşa Îslamî ve hatiye organîzekirin û bandor li pênc cihan hatiye ragihandin ku di nav de Sefed, Tel Aviv, Aşkelon, Aşdod û Beysan heye û di heman demê de medyaya Îsraîlê çar teqîn ragihandiye ku yek ji wan li Aşdod û Tel Laşîş a li başûrê Orşelîma Rojava bû lê ji ber sansura leşkerî ya Îsraîlê hejmara giştî ya bandoran diyar nebûye. Medya Îsraîlî ragihandiye ku sîren li komunên Îsraîlê ku di nav de Nahariya, Geşer Haziv, Hila, Me'ona û Mi'ilya hebûn lê daye.

Di nûçeyan de hatiye ragihandin ku Îranê êrîşî baregehên leşkerî yên amerîkî yên li Qeterê kiriye ku ew wekê "moşekên bihêz û wêranker" bi nav dikin. Îranê herî kêm şeş moşek avêtine Baregeha Hewayî ya Amerîkî ya El Udeyd li Qeterê û li ser Dohayê teqîn jî çêbûn. Îranê vê êrîşê wekê "Operasyona Mizgîniya Serkeftinê" bi nav kiriye. Di heman demê de hatiye ragihandin ku baregehên amerîkî yên li Iraqê jî bûne armanca êrîşên Îranê. Li gorî rayedarên Qeterê moşekên ku El Udeyd armanc digirtin hatine bêbandorkirin û ti qurbanî çênebûne. Lêbelê rayedarekî ji Reuters re gotiye ku li derveyî Qeterê ti êrîş li dijî baregehên amerîkî çênebûye. Di daxuyaniya artêşa Îranê de wiha hatiye gotin: "Em ê di tu şert û mercan de tu êrîşek li ser xaka Îranê bêbersiv nehêlin."

Êrîş ji aliyê çend dewletên Kendavê ve bi şermezarkirinê hat pêşwazîkirin. Îranê gef xwar ku êrîşa Amerîkayê dê bibe sedema hilweşîna artêşa Amerîkayê li herêma MENA û Amerîkayê wekê "rejîmeke şerxwaz" bi nav kiriye. Erebistana Siûdî êrîşa Îranê bi tundî şermezar kir û got ku ew li dijî qanûnên navneteweyî ne.
### 24ê hezîranê
Artêşa Îsraîlê diyar kiriye ku wan di beriya agirbestê de bi şev bi sedan endamên Besîcê û zanyarekî nukleerî kuştine. Di heman rojê de çavkaniyên îranî mirina zanyarê nukleerî Mihemed Reza Sadiqî piştrast kiriye. Elî Bagerî her wiha diyar kiriye ku di êrîşên hewayî yên Îsraîlê yên şevê din li ser avahiyên niştecihbûnê yên li parêzgeha Gîlanê de neh kes hatine kuştin. Îsraîlê piştî ku bi Îranê re li ser agirbestê li hev kiriye, êrîşên xwe ji nû ve dest pê kiriye û Îranê bi avêtina du moşekên li bajarên Îsraîlê bi binpêkirina peymana aştiyê tawanbar kiriye. Wezîrê Parastinê ya Îsraîlê Katz di axavtinekê xwe de diyar kiriye ku wî ferman daye Hêzên Parastinê yên Îsraîlê ku "bi tundî bersivê bidin binpêkirina agirbestê ku ji aliyê Îranê ve pêk hatiye û bi êrîşên dijwar êrîşan li dijî xalên rejîmê li navenda Tehranê pêk bînin." Serokê Dewletên Yekbuyî Donald Trump hişyarî daye Îsraîlê ku êrîşên xwe berdewam neke, ji ber ku ew ê bibe "binpêkirinek mezin" û her du aliyan jî sûcdar kiriye ku wan agirbestê binpê kirine.

Îsraîlê piştrast kiriye ku wan li nêzîkê Tehranê li ser binpêkirina agirbestê ji aliyê Îranê ve li sîstema radara xistiye. Di daxuyaniyê de hatiye diyarkirin piştî ku Netanyahu û Trump axivine, Îsraîl ji êrîşên zêde dûr ketiye. Rojnameyên îranî ragihandinê ku piştî bihîstina teqînan li Babol û Babolsarê, pergala parastina hewayî ya Îranê hatiye çalakkirin.

Medyaya dewleta Iraqê ji çavkaniyên rayedarekî leşkerî ragihandiye ku êrîşên dronan li ser baregeha leşkerî ya li Taciyê hatine kirin lê îdia kiriye ku ti qurbanî çênebûne. Ajansa nûçeyan a Tasnim a Îranê ragihandiye ku li nêzîkê Balafirgeha Navneteweyî ya Bexdayê bi droneyan Kompleksa Serkevtinê ya Amerîkî hatiye armancgirtin. Li gorî agahiyan baregeha leşkerî ya Beledê ya li Iraqê jî rastî êrîşê hatiye. Ajansa nûçeyan a Îran Tasnim îdîa kiriye ku dengê du teqînan li hundirê baregehê hatiye bihîstin. Televîzyona El Sumarya jî ragihandiye ku li dijî sîstema radarê ya baregeha Îmam Elî ya Iraqê êrîşek hatiye kirin.

Di 24ê hezîranê li gorî dema herêmî saet 6:45ê sibê de berevaniya asmanî ya Îranê bersiv da êrîşên Îsraîlê yên li ser paytextê û Îranê di saet 7:07ê sibê de careke din moşekan avêtiye Beer Shevayê. Piştre di heman sibehê de Îsraîlê ragihandiye ku ew li ser agirbestek dualî ya ji hêla Dewletên Yekbûyî û Qeterê ve hatî çêkirin, razî bûne û armancên xwe yên operasyonel wekê ku hatine bidestxistin dibîne.

Derdora saet 11:00 de (li gorî dema herêmî ya Rojhilata Navîn), rayedarên Îsraîlê îdia kirin ku pêlek din a moşekan ji alîyê Îranê ve hatiye avêtin. Wezîrê Parastinê ya Îsraîlê Katz ragihandiye ku Îranê bi tevahî agirbest binpê kiriye û wî ferman daye Artêşa Îsraîlê ku êrîşên xwe yên li ser Îranê ji nû ve dest pê bike. Rayedarekî Artêşa Îsraîlê ragihandiye ku du saet û nîv piştî destpêkirina agirbestê du moşekên balîstîk ber bi Bakurê Îsraîlê ve hatine avêtin û her du jî ji aliyê parastina hewayî ya Îsraîlê ve hatine astengkirin. Serokerkanê Giştî yê Hêzên Çekdar ên Îranê, Ebdulrehîm Mûsewî, tohmeta binpêkirina agirbestê red kiriye û diyar kiriye ku tohmeta Îsraîlê ya avêtina moşekan nerast e. Konseya Bilind a Ewlekariya Neteweyî ya Îranê ragihandiye ku "her êrîşeke din dê bi bersiveke biryardar, tund û di wextê xwe de ji aliyê Îranê ve were bersivdayîn". Her çiqas saet piştî 4ê sibê bi dema herêmî ti rapor li ser êrîşên Îsraîlê yên li Îranê tune be jî, baregeha navendî ya Muhafizên Şoreşa Îslamî ya Îranê îdia kiriye ku Îsraîlê heta saet 9ê sibê bi dema herêmî êrîş pêk anîne.
## Qûrbaniyên şer
### Îran
thumb|Di 19ê hezîrana sala 2025an de cinazeyê qurbaniyekî êrîşa Îsraîlê li Tehranê.
Heta 20ê hezîranê HRANA texmîn kiriye ku di êrîşên li dijî Îranê de herî kêm 657 kes hatine kuştin û 2.037 kes jî birîndar bûne. Wezareta Tenduristiyê ya Îranê ragihandiye ku li gorî NBC Newsê, ji 2500an zêdetir kes birîndar bûne. Rayedarên îsraîlî ragihandine ku herî kêm şeş fermandarên payebilind ên leşkerî yên Îranê di dema şer de hatine kuştin.

Du çavkaniyên herêmî di 15ê hezîranê de ragihandine ku hejmara kuştiyên zanyarên nûkleerî yên îranî gihîştiye 14 kesan ku di nav wan de hinek ji wan di êrîşên bombeyî yên otomobîlan de hatine kuştin. Waliyê parêzgeha Azerbaycana Rojhilat a Îranê diyar kiriye ku di êrîşên roja yekem de li parêzgehê 31 kes hatine kuştin ku di nav wan de 30 leşker û endameke Komeleya Heyva Sor a Îranê hebûn.

### Îsraîl
Li Îsraîlê Magen David Adom ragihandiye ku 28 kes ji ber êrîşên Îranê hatine kuştin. Wezareta Tenduristiyê Îsraîlê diyar kiriye ku 3.238 kesên din jî rakirine nexweşxaneyê ku ji wan 28 di rewşeke giran de ne, 111 kes di rewşeke sivik de ne û 30 kes ji wan di rewşeke nediyar de ne. Kesên mayî bi sivikî birîndar bûne an jî ji ber êrişên panîkê hatin dermankirin. Zêdetirî 9.000 kesên din jî ji cih û warên xwe koçber bûne.
## Bandor
### Navnetewî
Bi despêke şer re qada hewayî ya dewletên wekê Sûrîyê, Îsraîl, Îran û Iraqê ji bo trafika balafirên sivîl hatine girtin. Rayedarên îsraîlî li seranserê welat rewşa awarte ya taybet ragihand, qada xwe ya hewayî girt, dibistan girtin û li Îsraîlê kombûnên mezin ên civakî qedexe kiriye.

Gelek welatan bi daxuyaniyên fermî bi destpêkirina şer re li dijî êrîşên Îsraîlê bertek dane nîşan û hinek welatan jî ji bo rawestandina şer daxwaza navbeynkarîya di navbera Îsraîl û Îranê de kirine.

### Dîplomasî
Civîna Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî di 13ê hezîranê de bi daxuyaniyên balyozên Îran û Îsraîlê li New Yorkê bi dawî bûye. Balyozê Îranê Emîr Seîd Îravanî diyar kiriye ku êrîşên Îsraîlê ragihandina şer e ku Îsraîlê bi êrîşkariyeke pêşwext û bi binpêkirina rasterast a Peymana NY tawanbar kiriye. Balyozê Îsraîlê Danny Danon êrîş wekê "parastina xwe ji bo dewleta Îsraîlê" bi nav kiriye û îdia kiriye ku ew ji ber têkçûna dîplomasiyê çêbûne û ragihandiye ku ew hatiye ku "nas bike ku civaka navneteweyî di rawestandina bernameya nukleerî ya Îranê de bi ser neketiye". Piştî êrîşê, danûstandinên dîplomatîk ên li ser enerjiya nukleerî yên di navbera Amerîka û Îranê de ku berê şer biryar hatibû dayîn ku li Omanê pêk werin, ji bo demek nediyar hatibû rawestandin.

Di 15ê hezîranê de, serokkomarê Qibrîsê Nikos Christodoulides ragihandiye ku wî peyamek ji serokkomarê Îranê Mesûd Pezeşkiyan wergirtiye ku ji bo hikûmeta Îsraîlê hatiye şandin û Christodoulides dê di pêwendiyeke telefonî de bi Netanyahu re li ser vê mijarê biaxive. Di heman rojê de medyaya Îsraîlê ragihandiye ku Îranê ji bo rawestandina êrîşên Îsraîlê, bi hikûmetên Qeter û Umanê re têkilî daniye ku bi Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê re pêwendiyan pêk bînin. Trump ragihandibû ku "gelek bang û civîn" hene ji bo navbeynkariya agirbestekê ku tê payîn di demek nêzîk de pêk were û gotîye ku ew li bendê ye ku "di demek nêzîk" peymanek çêbibe. Di 16ê hezîranê de wezareta karên derve ya Îranê ragihandiye ku Meclîsa Şêwirmendiya Îslamî, parlementoya welêt, dest bi amadekirina pêşniyarekê kiriye ku ji Peymana Nebelavbûna Çekên Atomî derkevin û di heman demê de diya kiriye ku niyeta wan ê çêkirina çekên atomî tineye. Çend wezîrên derve yên welatên ewropî ji Îranê xwestine ku vegere dîplomasiyê û "ji aloziya dûr bisekine".

Di 24ê hezîrana 2025an de piştî hewildanên dîplomatîk ên hevrêzkirî bi pêşengiya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, agirbestek di navbera Îsraîl û Îranê de bi fermî saet li dora 04:00 GMT de ketiye meriyetê.

### Bandora şer li ser Îsraîlê
thumb|Dîmenek ji Bat Yamê ku avahî bûne armanca êrîşên Îranê.
Piştî êrîşên hewayî yên Îsraîlê yên li ser Îranê, Îsraîlê rewşa hişyariya herî bilind ragihandiye û hişyarî da sivîlan ku li stargehan bimînin û li bendê bin ku êrîşên din ên zêdetir çêdibin. Kombûnên giştî hatin qedexekirin, dibistan hatin girtin û geştên hewayî yên li balafirgeha sereke ya Îsraîlê wekê tevdîrên pêşîlêgirtinê hatin betalkirin. Îranê hişyarî daye ku eger baregeh û keştîyên amerîkî, brîtanî û fransî yên li herêmê di rûbirûbûna êrîşên Îsraîlê de alîkariya Îsraîlê bikin, ew ê wan armanc bigirin.

Îsraîlê ji bo vegerandina li dora 100.000 îsraîliyên ku ji ber şer û pevçûnan li derveyî welêt asê mane operasyoneke veguhestina esmanî dabû destpêkirin. Şîrketên hewayî yên Îsraîlê El Al û şîrketên hewayî yên herêmî Israir û Arkia ragihandine ku ew ê beşdar bibin û El Al diyar kiriye ku wan firînên vegerandinê ji Atîna, Budapeşte, Mîlano, Romayê, Parîs û Londonê hatine plankirin. Operatorê keştîya gerê Mano Maritime jî diyar kiriye ku ew beşdarê alîkariya veguhastinan bibin. Du firînên pêşîn di 18ê hezîranê de ji Larnaca, Qibrisê, rabûn û bi sedan welatî vegerandin.

Êrîşa Îranê li ser Enstîtuya Weizmannê ku "saziyeke lêkolînê ya piralî ya pêşeng a cîhanê di warê zanistên xwezayî û rast de ye", zirareke giran da lêkolînên pêşketî yên bijîşkî û biyolojîkî. Profesorekî Weizmannê ji rojnameya *The Times of Israel* re diyar kiriye ku hevkarên wan ji çar aliyên cîhanê hevgirtina xwe bi enstîtuyê re nîşan dane.

### Bandora şer li ser Îranê
thumb|Dîmenek ji Tehranê ku avahiyeke bûye armanca êrîşên Îsraîlê.
Piştî êrîşa destpêkê, li seranserê bajarên mezin ên Îranê, bajarên wekê Tehran, Îsfehan û li Şîrazê qutbûnên berfireh ên înternetê çêbûne. Ev qutbûnên elektrîkê ji ber zirara binesaziyê û qedexeyên ku ji aliyê hikûmetê ve hatine bikaranîn ku armanca wan kontrolkirina belavbûna agahiyan bû. Rojnameya The Guardianê ragihandibû ku welatîyên Îranê xwe wekê kesên ku "di nav çar dîwaran de asê mane" diyar kirine, welatîyek din jî diyar kiriye ku qedexeya derketina derve heye û welatî tenê bi karanîna aplikasyonên herêmî ve hatiye sînordar kirin ku hikûmet vê yekê "ji bo bidestxistina agahiyan" bikar aniye.

Di bersiva vê girtinê de, SpaceX ya Elon Musk xizmeta înternetê ya Starlînk a xwe ji bo Îranê ji nû ve çalak kiriye. Li gorî raporan, armanc ew bû ku di dema şer de ji sivîlên îranî gihîştina înternetê ya bê sansur peyda bikin.

Rayedaran ji ber fikarên li ser daneyên ku bi Îsraîlê re hatine berhevkirin, ji îraniyan xwestin ku WhatsAppê jê bibin. WhatsAppê di bersivê de diyar kiriye ku ew "fikar in ku ev raporên derewîn dê bibin hincet ku xizmetên me di demekê de ku mirov herî zêde hewcedarê wan in werin asteng kirin" û diyar kiriye ku ew ti agahiyê bi ti hikûmetan re parve nakin.

Ajansa Nûçeyan a Tasnimê ragihandibû ku her çiqas tesîs bi xwe rasterast ji ber êrîşan bi bandor nebûye jî rayedarên Îranê geştên hewayî yên li Balafirgeha Navneteweyî ya Îmam Xumeynî rawestandine. Balafirên vegerê ji bo heciyên ku li Erebistana Siûdî bûn ji alîyê rayedarên îranî ve hatibûn betalkirin. CNNê ragihandibû ku Îranî ji 15ê hezîranê pê ve ji bajarên mezin ên Îranê koç dibin. Li gorî NetBlocksê Îranê înternetê ji bo zêdetirî 12 demjimêran asteng kiriye. Di 21ê hezîranê de Iran International ragihandiye ku li gorî Netblocks înternet dîsa qut bûye. Digiato ragihandiye ku welatî îdia dikin ku gihîştina wan bi înternetê tine ye.

Ajansa fermî ya rêveberîya Îranê ÎRNA diyar kiriye ku ji ber êrîşên Îsraîlê ya li ser Îranê 935 kes jiyana xwe dane.

## Helwesta kurdan û mixalefeta Îranê

Wek tê zanîn li sala 2016ê hinek partiyên kurd biryara xebata çekdarî kiribûn. Şervanên kurd li Rojhilatê Kurdistanê belave bibûn. Her wisa hinek êrîşên çekdarî jî li dijî leşkerên Îranê kiribûn. Lê ji ber nebûna alîkariya derve, negihişt armancekê. Jixwe li sala 2021ê de Îranê êrîş li baregehên partiyên kurd kiribûn li Hewlêrê û di encamê de gelek serkirde û şervanên kurd hatibûn kuştin. Lê niha Îsraêlê dest bi şer kir û tevahiya Îranê bombebaran dike.

Hêjayî gotinê ye ku li Îranê hem mixalefeta etnîkî heye hem jî ya farsan heye. Li rojavayê Îranê tirkên azerî, kurd û ereb daxwaza xweseriyê dikin. Li rojhilatê Îranê daxwazên tirkmen û belûcan heye. Her wisa malbata pehlewiyan jî daxwaza monarşiya xwe dikin. Ji bilî van mixalefet jî a sekûler heye ku ji komûnîst, sosyalîst, demokrat û lîberalên îranî pêk tê.

Piştî êrîşên Îsraêlê di xezîrana 2025ê de ji bilî hinek partiyên biçûk yên etnîkî hêj partiyan helwesta xwe nîşan nedaye. Jixwe çi kes nizane ev şer wê heta kûderê dewam bike. Hemû grûbên mixalefetê û etnîkî, temaşeya proseyê dikin. Hêdî hêdî helwesta wan dê aşkera be.

## Çavkanî

Kategorî:Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê
Kategorî:Elî Xamineyî
Kategorî:Herekatên leşkerî yên Îranê
Kategorî:Şerên DYAyê
Kategorî:Şerên Îranê
Kategorî:Şerên Îsraêlê
Kategorî:1980î li Îranê
Kategorî:1980î li Îsraêlê