Lêkerên farisî

**Lêkerên farisî** ev lêker in ku di zimanê farisî ya nûjen de tên bikaranîn.

Di wêjeya farisî de nêzîkî du hezar lêker tên bikaranîn li gr pirtûka Mehmûd Beşîr Huseyîn. Gelek ji lêkerên farisî di pirtûka Mehmûd Beşîr Huseyîn ya bi navê  (*Fihrist-e fe'elha-ye parsî*) berhev kiriye. Doktor Mehmûd Melayerî derbarê lêkerên zanistî yên di zimanê farisî de yek meqale jî nivîsî ye. Doktor Mehmûd Hafizyan jî nêzîkî pênsed û heştê û şeş lêkerên giştî tên bikaranîn di zimanê farisî de vekoliye, kontrol kiriye.

## Sîstematîka lêkeran di zimanê farisî de
Paşbendik û metodên lêkersaziyê di zimanê farisî de ev in:
* lêkerên ku bi pêvekirina  *()* ê reh çêdibe:  *()*,  *()*...
* lêkerên ku bi pêvekirina  *()*ê reh çêdibe:  *()*,  *()*,  *()*,  *()*...
* lêkerên ku bi pêvekirina * *()*ê reh çêdibe:  *()*,  *()*,  *()*,  *()*,  *()*,
سپاردن (separden)...
* lêkerên ku bi bêjandina  *()* ji reha lêker û bi pêvekirina  *()*ê reh çêdibe: -*()* (-*()*), -*()* (-*()*), -*()* (-*()*), -*()* (-*()*)
* lêkerên ku bi guherîna dengê dawî yê rehê(آی-ay) bi dengê *و-u* û bi pêvekirina *دن(den)* reh çêdibe:ساییدن-sayîden(سودن-suden),  *()*,  *()*,  *()*,  *()*,  *()*,  *()*,  *()*,  *()*,  *()*...
* lêkerên ku bi pêvekirina  *()*ê reh çêdibe:  *()*,  *()*,  *()*,  *()*...
* lêkerên ku bi pêvekirina  *()*ê reh çêdibe:  *()*,  *()*,  *()*,  *()*,  *()*,  *()*,  *()*,  *()*,  *()*...

== Pênaseyên lêkeran ==
Di farisî de li gorî her kirdeyekê, pêvekek li dawiya lêkeran tê zeliqandin. Ji bo van pêvekan em dibêjin pênase, her wisa bi farisî jî dibêjin *şenase(شناسه)*.


== Di farisî de zeman ==
Ji bo mînakên hevokên farisî bi giştî em dê 5 lêkeran bikarbînin. Reha van lêkeran li gorî dema borî ye û li kêleka van, reha dema niha hatine nivîsîn. Lİ vir divê hebûn û heyîn neyê tevlîhev kirin. Ji hev cuda ne.
# (bûden/hebûn) >>> است(est)
#  (daşten/heyîn, xwedî bûn) >>> دار(dar)
#  (şoden/bûn) >>> شو (şev)
#  (kerden/kirin) >>> کن (kon)
# (reften/çûn) >>> رو (rev)

=== Dema niha ===
Bi farisî wek زمان حال اخباری (zemanî halê exbarî) tê zanîn. Mentiqa çêkirina dema niha li jêr e lê lêkerên *بودن(bûden) û داشتن(daşten)* îstîsna ne ku pêveka *می,-mî* wernagirin;












=== Dema borî ya sade ===
Bi farisî wek زمان گزشتی ساده(zemanî gozeşteyî sade) tê zanîn.

*'Hinek hokerên dema borî ev in**;
# قبلن (qeblen/berê)
# دیروز (dîruz/duhî)
# دو ساعت پیش (do saet pîş/du seet berê)
# پارسال (parsal/par)
# در گذشته (der gozeştê/di mêjûyê de)
# در بچگی (der beçegî/di zarokatiyê de)











=== Halê emr ===
Bi farisî wek حال امر(halê emr) tê nivîsîn.


Halê emr tenê ji bo du cînavan tê bikaranîn; To(tu) û Şoma(hûn)










=== Halê eltezamî ===
Bi farisî wek حال التزامی(halê eltezamî) tê nivîsîn. Halê iltizamî bi giştî li piştî hindek hokeran tê.
**Hindek hokerên halê iltizamî**
# باید(bayed): hewce ye, pêwist e
# شاید(şayed): belkî
# ممکن است(momkin est): mimkin e ku
# احتمل دارد(ehtemal dared): ihtimal heye













=== Zemanê gozeşteyî estemrarî ===
Bi farisî wek زمان گذشتهی استمراری(zemanî gozeşteyî estemrarî) tê nivîsîn. Hêjayî gotinê ye ku hem lêkera ''bûden'' hem jî lêkera ''daşten'' di vî zemanî de wek dema borî tê bikaranîn. Elbete di zimanê kurdî de jî heman mentiq derbasdar e.












=== Zemanê gozeşteyî neqlî ===



**Hinek hokerên gozeşteyî neqlî ev in*';
# تا حالا (ta niha)
# هنوز (hêj, hîn)
# چند ساعت است که (çend seet e ku)
# از دیروز تا حالا (ji doh ta niha)











=== Zemanê gozeşteyî dûr ===
Di zemanê gozeştyî dûr de *bûden* û *daşten* îstîsna ne ku bi dema borî ya sade tên bikaranîn.












=== Zemanê halê natemam ===
Halê natemam di kurdî de nîne. Bi kurdî em dikarin wek dema niha pênase bikin. Ev zemane dişibe dema niha lê hinek cudahî hene. Ji bo karekî em behs dikin ku wext e bê kirin.



Bi dûçûna gramera farisî halê nerênî tine ye. Halê nerênî bi dema niha tê çêkirin. Lêkera *daşten* û *bûden* nayên bikaranîn di vî zemnaî de.







=== Zemanê gozeşteyî natemam ===
Gozeşteyî natemam di kurdî de nîne. Bi kurdî em dikarin wek zemanî gozeşteyî estemrarî pênase bikin. Ev zemane dişibe zemanî gozeşteyî estemrarî lê hinek cudahî hene. Ji bo karekî em behs dikin ku wext bû tê kirin.



Bi dûçûna gramera farisî halê nerênî tine ye. Halê nerênî bi zemanî gozeşteyî estemrarî tê çêkirin. Lêkera *daşten* û *bûden* nayên bikaranîn di vî zemanî de.







=== Dema bê ===
Bi farisî wek zemanê ayende tê zanîn












=== Gozeşteyî iltizamî ===

*Hinek hoker'';
* کاش (kaş): xwezî
* شاید (şayed): belkî

## Fêhrista hindek lêkerên farisî
Di vê naverokê de lêkerên berbelavî tên bikaranîn hene:

## Her wisa
* Rêzimana farisî
## Çavkanî

## Girêdanên derve
* Ji bo wateyên lêker û peyvên farisî: 

Kategorî:Zimanê farisî