open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zaravayê chipilo

**Zaravayê chipilo** yan **zaravayê çîpîlo** yan jî **venetiya chipileño**, zaravayekî zimanê venetî ye ku li Meksîkê tê xeberdan.

## Çavkanî

Kategorî:Zimanên galoîtalî
Kategorî:Zimanên romanî
Kategorî:Zimanên Meksîkê
Kategorî:Zimanê venetî
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Avellinoyê

Li jêr lîsteya 119 şaredariyên (komun) parêzgeha Avellino, Kampaniya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

*
Avellinoyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Avellinoyê
Kategorî:Şaredariyên Kampaniyayê
Aiello del Sabato

**Aiello del Sabato** komun û şaredariyeke parêzgeha Avellino ya li herêma Kampaniyayê ye ku li başûrê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Avellinoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Avellinoyê
Zaravayê bareyî

**Zaravayê bareyî** yan jî **barezî**, zaravayekî zimanê napolîtanî ye ku li Îtalyayê tê xeberdan.

## Çavkanî

Kategorî:Zimanên galoîtalî
Kategorî:Zimanên romanî
Kategorî:Zimanê napolîtanî
Keyaniya Aksumê

**Keyaniya Aksumê** ji kevnariya klasîk heya serdema navîn keyaniyek li Afrîkaya Rojhilat û Erebistana Başûr bû. Ew li bakurê Etiyopya û Erîtrea niha ye û li cîhê ku niha Cîbûtî û Sûdan e dirêj dibe. Keyaniya ku ji şaristaniya Dʿmtê ya berê derketiye, di sedsala 1ê de hatiye damezrandin. Bajarê Aksumê bi gelek sedsalan paytexta keyaniyê bû heya ku di sedsala 9an de ji ber kêmbûna têkiliyên bazirganî û dubarekirina êrişên derveyî veguhest Kubarê.

## Çavkanî

Kategorî:Dewlet û herêmên ku di sedsala 1ê de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 960î de hilweşiyan

Kategorî:Keyaniyên berê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Potenzayê

Li jêr lîsteya 100 şaredariyên (komun) parêzgeha Potenza, Basilicata, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Basilicatayê
Potenzayê
Abriola

**Abriola** komun û şaredariyeke parêzgeha Potenza ya li herêma Basilicatayê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê Îtalyayê ye.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Potenzayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Basilicatayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Potenzayê
Keyaniya Bulgaristanê

**Keyaniya Bulgaristanê** , bi fermî **Çariya Bulgaristanê** (bi bulgarî: Царство България Zarstwo Bălgarija), ji 5ê cotmeha 1908an heta 15ê îlona 1946an li axa Komara Bulgaristanê ya îroyîn hebû.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1908an li Ewropayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1908an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1946an de hilweşiyan
Kategorî:Dîktatoriyên leşkerî
Kategorî:Dîroka Bulgaristanê

Kategorî:Monarşiyên berê
Kategorî:1908 li Bulgaristanê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Bellunoyê

Li jêr lîsteya 63 şaredariyên (komun) parêzgeha Belluno, Veneto, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê
Bellunoyê
Quero Vas

**Quero Vas** komun û şaredariyeke parêzgeha Belluno ya li herêma Venetoyê ye ku yek ji şaredariyên li bakurê rojhilatê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Bellunoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Avabûnên 2013an li Îtalyayê
Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 2013an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 2024an de hilweşiyan
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Bellunoyê
Claudia Ferrari

**Claudia Ferrari** (jdb. 16 sibata 1977an li Budapeşt, Mecaristan) pornostêrke mecar e.

## Jiyana wê
Claudia Ferrari, bi navê rastî Krisztina Fazekas, di sibata 1977an de li Budapeşt, paytexta Mecaristanê ji dayik bû.Li ser jiyana wî ya beriya 2002an pir nayê zanîn, dema ku ew di 25 saliya xwe de ket pîşesaziya pornografîk.

Ji dema tevlîbûnê ve, wê li ser berhemên ji stûdyoyên ewropî û amerîkî yên wekî Viv Thomas, Private, Evil Angel, Marc Dorcel Fantasies, Elegant Angel, Zero Tolerance, Hustler û New Sensations, di nav yên din de xebitiye.

Ferrari herî baş bi lîstikvaniya ligel pornostêkên wekî Alexa May, Delfynn Delage, Ellen Saint, Jessica May, Lucy Lee û Sarah Blue di fîlma stûdyoya spanî ya Privateê Millionaire de tê nasîn, ku ji bo wê 1.9 mîlyon dolar stend û Xelata Venûsê ji bo baştirîn fîlma ewropî wergirt.

Di 2007an de ew di Xelatên AVNê de ji bo baştirîn sehneya seksê di hilberandina biyanî de ji bo *Hot Dam: The Pamela Principle 2* , ku tê de bi Clara G., Lolita Angel û Susanne Brend re xebitî bû berendam.

## Fîlmnîgarî
* 2003: Spit Shined
* 2004: Millionaire
* 2004: Enigmatic Solution
* 2006: Porn Wars – Episode II
* 2008: Obsessive Desire
* 2010: MILF Goddesses
* 2011: Best by Private: Best of the Decade

## Girêdanên derve
* 

## Çavkanî

Kategorî:Jinên mecar
Kategorî:Kesên ji Budapeştê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Pornostêrkên mecar ên jin
Samantha Jolie

**Samantha Jolie** (jdb. 2ê sibata 1986an li Prag, Çekoslovakya) pornostêrka berê ya çekyayî ye.

## Jiyana wê
Di sala 2009an de, li dora 23 salî, Samantha Jolie dest bi kariyera xwe wek pornostêk kir. Ji hingê ve wê di 402 fîlman de lîstiye û ji bo labelên wekî 21 Sextury, Mile High û Privateê xebitiye.

## Çavkanî

Kategorî:Jinên çekyayî
Kategorî:Kesên ji Pragê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Pornostêrkên çekyayî yên jin
Keyaniya Bohemyayê

**Keyaniya Bohemyayê** keyaniyek bû li ya ku naha axa çekyayî ya herêma dîrokî ya Bohemya ya li Ewropaya Navendî e û qada bingehîn a axa Taca Bohemya ya ku jê re bû pêk anî. Ji sala 1526an vir ve, van erdan beşa bakur-rojavayê monarşiya Habsburgê pêk anîn û Pragê wekî paytexta wan a keyaniyê bû.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 1198an li Ewropayê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1198an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1918an de hilweşiyan

Kategorî:Keyaniyên berê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Benevento

Li jêr lîsteya 78 şaredariyên (komun) parêzgeha Benevento, Kampaniya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

*
Benevento
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Beneventoyê
Kategorî:Şaredariyên Kampaniyayê
Airola

**Airola** komun û şaredariyeke parêzgeha Benevento ya li herêma Kampaniyayê ye ku yek ji komunên li başûrê rojavayê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Benevento
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Beneventoyê
Katalin Novák

**Katalin Éva Veresné Novák** (jdb. 6ê îlona 1977an li Szeged,Mecaristan) siyasetmedareke mecar e ku ji 2022 heta 2024 seroka Mecaristanê bû. Ew di 44 saliya xwe de hat hilbijartin, ku ew bû jina yekem û ciwantirîn kesa ku heya niha cîgehê wergirtiye. Berî serokatiya xwe, ew ji sala 2018an heya 2022an endama Meclisa Neteweyî ya Fidesz bû û di vê demê de wê di hikûmeta çarem a Orbán de ji 2020an heya 2021an de jî cîhgeha Wezîra Karûbarên Malbatê girt.

Di destpêka sala 2024an de, Novák tevlî skandalek bû ku tê de lêborîna Endre Konya, cîgirê berê yê sêwîxaneyek li Bicske, ku di nîsana 2023an de ji ber tevlêbûna wî di dozek minalbaziyê de ku serokê sêwîxanê tê de ye, hate darizandin.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1977
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Serokkomarên Mecaristanê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Biellayê

Li jêr lîsteya 75 şaredariyên (komun) parêzgeha Biella, Piedmont, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Biellayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Biellayê
Kategorî:Şaredariyên Piemontê
Ailoche

**Ailoche** komun û şaredariyeke parêzgeha Biella ya li herêma Piedmontê ye ku yek ji komunên li bakurê rojavayê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Biellayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Biellayê
Atabegên Meraxeyê

**Ehmedîlî** yan **atabegên Meraxeyê**, anku **atabegên Meraẍeyê** (bi azerî: *Ağsunqurilər*, bi farisî: احمدیلی, *Ahmadîlî*) atabegên ku jixizmetkarên Tirkmenan ji aliyên ezbetên kurd ve li bajarê Meraxeyê yê Îranê hatiye damezrandin. Di navbera salên 1122 û 1225an de desthilatdarî kiriye.

## Hikimdarên Ehmedîlî
* Aq Sunqur I Ehmedîlî, 1122-1134 
* Aq Sunqur II (Nusretedîn Arslan Abayê kurê Aq Sunqur I), 1134-1175
* Felekedînê kurê Aq Sunqur II, 1175-1188
* Elaedîn Körp Arslan, 1188-1208
* Sulafe Xatûn (keça kurê Körp Arslan), ?-1220

## Çavkanî
Ruby Rubacuori

**Ruby Rubacuori** (jdb. bi navê rastî **Karima el-Mahroug** 11 çiriya pêşîn 1992an Fkih Ben Salah, Maroko) laşfiroş û dansoza kabarê yê îtalî ku bi eslê xwe marokan e. Ew di girêdanekê de bi bûyera Rubyê re hate nas kirin, ku tê de Serokê Encumena îtalî Silvio Berlusconi hate tawanbar kirin ku dema ku ew tenê 17 salî bû bi wê re têkiliyên zayendî hebûn. Paşê Silvio Berlusconi bi îstîsmarkirina peywira xwe û kedxwariya keseke ne salmezin dihat sûcdarkirin.

## Jiyana wê

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1992
Kategorî:Jinên marokan
Kategorî:Laşfiroşên îtalî
Kategorî:Laşfiroşên marokan
Helena Karel

**Helena Karel** (jdb. 8ê kanûna paşîn a 1980an li Départements Bouches-du-Rhône , Marsîlya,Frankreich) pornostêrk, derhêner û hilberînera pornoyê ya fransî ye ku bi eslê xwe libnanî ye. Navê wê yê rast Myriam Jalal e.

## Jiyana wê
thumb|Helena Karel
Helena Karel, bi navê rastî Myriam Jalal, di 8ê kanûna paşîn a 1980ê de li Marsîlya, Fransayê ji dayik bû.

## Fîlmnîgarî (bijartî)
* Eloge de la Chair [V. Communications] (2006)

* Les Stars De Fred Coppula [Fred Coppula Prod.] (2011)

* Helena Karel: The Ultimate DVD [V. Communications] (2005)

* Petites Vicieuses au Pensionnat [V. Communications] (2007)

* Bourgeoisie devoyee [Alkrys] (2010)

* Salopes 2 [Fred Coppula Prod.] (2006)

* Fuck Club [JTC] (2005)

* Helena's Angels [V. Communications] (2007)

## Girêdanên derve
* 
* 
* 

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1980
Kategorî:Jinên fransî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Pornostêrkên fransî yên jin
Halima Chehaima

**Halima Chehaima** pêşbaziyeke belçîkî ya bedewiyê ye ku sernavê Miss Belgium 2007 bi dest xistiye. Di heman demê de wê di pêşbirka Miss International Tourism 2007 de li Portûgalê jî qezenc kir û di Miss World 2007 de li Çînistanê Belçîkayê nimand.

Di çiriya paşîn a 2006an de komîteya birêvebir a pêşbirkê Chehaimayê parastiya piştî ku hat angaştkirin ku nasyarên wê yên xeternak hene.

## Jiyana kesane
Bavê wê marokan û diya wê belçîkî (flemenî) ye.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1988
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên belçîkî
Kategorî:Modelên ji Brukselê
Anzola dell'Emilia

**Anzola dell'Emilia** (bi zimanê emîlyanî: *Anzôla*) komun û şaredariyeke bajarê metropol a Bolonyaya li herêma Emîliya-Romanyayê ye ku yek ji şaredariyên li bakurê Îtalyayê ye.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên bajarê metropol a Bolognayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropol a Bolognayê
Lîsteya şaredariyên bajarê metropol a Bolonyayê

Li jêr lîsteya 55 şaredariyên (komun) bajarê metropol a Bologna, Emîliya-Romanya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.

## Lîste

## Çavkanî

Bolonyayê
Keyaniya Burgonyayê

**Keyaniya Burgonyayê** dewletek li başûrê ya ku niha Fransa bû, ku ji ber ku dabeşkirina frankî ya împeratoriyê hatibû çêkirin. Ji 561 heta 584 û 639 heta 737, bin-keyaniyên frankî li Burgonyayê hatin afirandin, ku pêşî ket Neustrasyayê û paşê dîsa ket destê tevahiya împeratoriyê. Di salên 880 û 888an de Keyaniya Burgonyaya Jêrîn û Keyaniya Burgonyaya Jorîn hatin damezrandin û di sala 930an de ew wek Keyaniya Burgonyayê yek bûn. Ew ji wan beşên beşa Karolîngî ya berê ya Împeratoriya Burgonyayê pêk dihat ku di sala 843an de di Peymana Verdunê de hate dabeş kirin, wekî Lotharii Regnum ket destê Împerator Lothar I.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 933an
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di sedsala 4an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 930î de hatine avakirin

Kategorî:Monarşiyên berê yên li Ewropayê
Kategorî:Swîsre di serdema navîn de
Zimanê emîlyanî

**Emîlyanî** (bi reggioyî, parmayî û modenayî: *emigliân*, bi emîlyaniya bolonyayî: *emiliàn*, îtalî: *emiliano*) zimanekî nestandard ê galoîtalî ye ku li herêma dîrokî ya Emîliyayê, ku îro li rojavayê Emîliya-Romanya, bakurê Îtalyayê, tê xeberdan.

## Zaravayên emîlyanî
* zaravayê bolonyayî (bolonyezî)
* zaravayê carrarayî (karrarayî, karrarezî)
* zaravayê casalascoyî (kasalaskoyî)
* zaravayê comacchioyî (comacchiezî)
* zaravayê ferrarayî (ferrarezî)
* zaravayê mantovayî (mantuanî)
* zaravayê massayî (massezî)
* zaravayê mirandolayî (mirandolezî)
* zaravayê modenayî (modenezî)
* zaravayê parmayî (parmezanî)
* zaravayê piacenzayî (piacentînî)
* zaravayê reggioyî (reggianî)
* zaravayê vogherayî (vogherezî, pavezî-vogherezî)

## Mijarên têkildar
*Zimanê emîlyanî-romanyolî
*Zimanê romanyolî

## Çavkanî

Kategorî:Zimanên galoîtalî
Kategorî:Zimanên Îtalyayê
Zaravayê bolonyayî

**Zaravayê bolonyayî** (bi bolyonezî: *dialàtt bulgnaiṡ*) yan jî **bolonyezî** (*bulgnaiṡ*), zaravayekî zimanê emîlyanî ye ku li Îtalyayê tê xeberdan, li bajarê Bolonyayê (ji bilî rojhilatê çemê Sillaro), her wiha li navçeya Castelfranco Emilia li parêzgeha Modenayê û li bajarên Sambuca Pistoiese (herêma Toskanayê), Cento, Sant'Agostino û Poggio Renatico (parêzgeha Ferrarayê).

## Mijarên têkildar
* Bolonya

## Çavkanî

Kategorî:Zimanên galoîtalî
Kategorî:Zimanên romanî
Kategorî:Zimanê emîlyanî
Zaravayê carrarayî

**Zaravayê carrarayî** (bi zimanê emîlyanî: *dialàtt cararaiṡ*) yan jî **karrarezî** (*cararaiṡ*), zaravayekî zimanê emîlyanî ye ku li Îtalyayê tê xeberdan.

## Mijarên têkildar
* Carrara

## Çavkanî

Kategorî:Zimanên galoîtalî
Kategorî:Zimanên romanî
Kategorî:Zimanê emîlyanî
Cansu Özdemir

**Cansu Özdemir** (jdb 8ê îlona 1988an li Hamburg, Almanya) siyasetmedareke kurda partiya Çep e. Ew endama Parlamena Hamburgê ye û ligel Sabine Boeddinghaus, seroka parjimara Çepgir e.

## Jiyana berî
Cansu Özdemir ji malbateke kurd a koçber e. Di sala 2009an de wê abitura xwe li Dibistana Amadeyî ya Karsaziyê ya Kieler Straßeyê wergirt. Wê li Zanîngeha Hamburgê mirovnasiya çandî û siyasetnasî xwendiye.

## Siyaset
Özdemir di sala 2009an de jî bû endama Partiya Çepgir û di sala 2011an de jî bû parlamentera Hamburgê ku ji wê demê heta niha endama wê ye. Özdemir di hilbijartinên eyaleta Hamburgê ya sala 2020an de pêşengiya Partiya Çepgirê kir.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1988
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kurdên Almanyayê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên kurd
Gökay Akbulut

**Gökay Akbulut** (z. 16ê çiriya paşîn 1982an li Pınarbaşi, Tirkiye) siyasetmedar û zanistvana civakî yê kurd e. Ji sala 2017’an ve endama Partiya Çepgir a Parlamena a Almanyayê ye.

## Jiyan û pîşeya wê
Akbulut di sala 1982an de li Pinarbaşi ya Tirkiyeyê ji dayik bû û ji sala 1988an de dibistana seretayî li wir xwend. Dê û bavê wê di sala 1990 de ji ber sedemên aborî û siyasî welatê xwe terikandine û serî li Almanyayê dane. Malbat piştre bi qasî şeş mehan li stargeheke penaberan û piştre li nêzî Uelzenê jiya heta ku koçî Hamburgê kirin.

Piştî derçûna lîseyê di sala 2003an de li Lîseya Hamm (îro: Lîseya Louise-Weissê) li Hamburgê, Akbulut li zanîngeha Ruprecht-Karls li Heidelberg siyasnasî, civaknasî û dada giştî xwend û di sala 2008an de masterê (M.A.) qedand. Wê her wiha nîvsalek li derveyî welat li Zanîngeha Concordia li Montreal, Kanadayê qedand. Wê li Neteweyên Yekbûyî li New Yorkê û li ofîsên endamên Bundestagê Alexander Ulrich û Heike Hänsel stajê qedand. Di heman demê de wê wekî garson û karmenda navenda telefonê jî dixebitî. Dûv re wê ji sala 2010 heta 2011 di sektora perwerdehiyê de wek mamoste li gel ciwanên paşwendî û koçberên nû xebitî.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1982
Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Kurdên elewî
Kategorî:Kurdên Almanyayê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên kurd
Ramona Cheorleu

**Ramona Cheorleu** ( carinan wekî **Ramona Chorleu** an jî **Chorleau** tê bi nav kirin ) , (jdb. 10ê nîsana 1982an li Piatra Neamț, Romanya) pêşkêşvan û modeleke televîzyonê ya romanyayî ye. Ew hevpêşkeşvana pêşandana Cronache Marziane ("Raporên Marsê") ye.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1982
Kategorî:Jinên romanyayî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Modelên îtalî yên jin
Kategorî:Modelên romanyayî
Kategorî:Pêşkeşvanên romanyayî
Keyaniya Kordobayê

**Keyaniya Kordobayê** ji sala 1236an heya dabeşkirina Spanyayê ji hêla Javier de Burgos ve di 1833an de dadweriyek herêmî ya Taca Kastîlyayê bû. Ev "keyanî" bû di wateya duyem de ku ji hêla Diccionario de la lengua española de la Real Academia Española hatibû dayîn:Taca Kastîlyayê ji çend keyaniyên wiha pêk dihat.Kordoba yek ji çar Keyaniyên Endulusê bû. Berfirehiya wê di
Respuestas Generales del Catastro de Ensenada
(1750-54) de, ku beşek ji belgeya serjimartinê bû, tê vegotin.

## Çavkanî

Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1236an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1833an de hilweşiyan
Kategorî:Keyaniya Kastîlyayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Brescia

Li jêr lîsteya 207 şaredariyên (komun) parêzgeha Brescia, Lombardiya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.

## A
* Acquafredda
* Adro
* Agnosine
* Alfianello
* Anfo
* Angolo Terme
* Artogne
* Azzano Mella
## B
* Bagnolo Mella
* Bagolino
* Barbariga
* Barghe
* Bassano Bresciano
* Bedizzole
* Berlingo
* Berzo Demo
* Berzo Inferiore
* Bienno
* Bione
* Borgo San Giacomo
* Borgosatollo
* Borno
* Botticino
* Bovegno
* Bovezzo
* Brandico
* Braone
* Breno
* Brescia
* Brione
## C
* Caino
* Calcinato
* Calvagese della Riviera
* Calvisano
* Capo di Ponte
* Capovalle
* Capriano del Colle
* Capriolo
* Carpenedolo
* Castegnato
* Castel Mella
* Castelcovati
* Castenedolo
* Casto
* Castrezzato
* Cazzago San Martino
* Cedegolo
* Cellatica
* Cerveno
* Ceto
* Cevo
* Chiari
* Cigole
* Cimbergo
* Cividate Camuno
* Coccaglio
* Collebeato
* Collio
* Cologne
* Comezzano-Cizzago
* Concesio
* Corte Franca
* Corteno Golgi
* Corzano

## D
* Darfo Boario Terme
* Dello
* Desenzano del Garda
## E
* Edolo
* Erbusco
* Esine
## F
* Fiesse
* Flero
## G
* Gambara
* Gardone Riviera
* Gardone Val Trompia
* Gargnano
* Gavardo
* Ghedi
* Gianico
* Gottolengo
* Gussago
## I
* Idro
* Incudine
* Irma
* Iseo
* Isorella
## L
* Lavenone
* Leno
* Limone sul Garda
* Lodrino
* Lograto
* Lonato
* Longhena
* Losine
* Lozio
* Lumezzane
## M
* Maclodio
* Magasa
* Mairano
* Malegno
* Malonno
* Manerba del Garda
* Manerbio
* Marcheno
* Marmentino
* Marone
* Mazzano
* Milzano
* Moniga del Garda
* Monno
* Monte Isola
* Monticelli Brusati
* Montichiari
* Montirone
* Mura
* Muscoline
## N
* Nave
* Niardo
* Nuvolento
* Nuvolera
## O
* Odolo
* Offlaga
* Ome
* Ono San Pietro
* Orzinuovi
* Orzivecchi
* Ospitaletto
* Ossimo
## P
* Padenghe sul Garda
* Paderno Franciacorta
* Paisco Loveno
* Paitone
* Palazzolo sull'Oglio
* Paratico
* Paspardo
* Passirano
* Pavone del Mella
* Pertica Alta
* Pertica Bassa
* Pezzaze
* Pian Camuno
* Piancogno
* Pisogne
* Polaveno
* Polpenazze del Garda
* Pompiano
* Poncarale
* Ponte di Legno
* Pontevico
* Pontoglio
* Pozzolengo
* Pralboino
* Preseglie
* Prevalle
* Provaglio d'Iseo
* Provaglio Val Sabbia
* Puegnago sul Garda
## Q
* Quinzano d'Oglio
## R
* Remedello
* Rezzato
* Roccafranca
* Rodengo-Saiano
* Roè Volciano
* Roncadelle
* Rovato
* Rudiano
## S
* Sabbio Chiese
* Sale Marasino
* Salò
* San Felice del Benaco
* San Gervasio Bresciano
* San Paolo
* San Zeno Naviglio
* Sarezzo
* Saviore dell'Adamello
* Sellero
* Seniga
* Serle
* Sirmione
* Soiano del Lago
* Sonico
* Sulzano
## T
* Tavernole sul Mella
* Temù
* Tignale
* Torbole Casaglia
* Toscolano-Maderno
* Travagliato
* Tremosine
* Trenzano
* Treviso Bresciano
## U
* Urago d'Oglio
## V
* Vallio Terme
* Valvestino
* Verolanuova
* Verolavecchia
* Vestone
* Vezza d'Oglio
* Villa Carcina
* Villachiara
* Villanuova sul Clisi
* Vione
* Visano
* Vobarno
## Z
* Zone
## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Brescia
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Brescia
Kategorî:Şaredariyên Lombardiyayê
Acquafredda

**Acquafredda** (bi lombardî: *Aquafrèda*) komun û şaredariyeke parêzgeha Bresciaya li herêma Lombardiyayê ye ku yek ji şaredariyên li bakurê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Brescia
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Brescia
Lîsteya şaredariyên bajarê metropol a Cagliariyê

Li jêr lîsteya 70 şaredariyên (komun) bajarê metropol a Cagliari, Sardinia, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Sardînyayê
Cagliariyê
Kategorî:Şaredariyên li Sardînyayê
Armungia

**Armungia** (bi zimanê sardî: *Armùngia/Armùnja*) komun û şaredariyeke bajarê metropol a Cagliariya li girava Sardînyayê ye ku yek ji niştecihên giravî yên Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên bajarê metropol a Cagliariyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajarên Sardînyayê
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropol a Cagliariyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Katanzaroyê

Li jêr lîsteya 80 şaredariyên parêzgeha Katanzaro, Kalabriya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Katanzaroyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Katanzaroyê
Kategorî:Şaredariyên Kalabriyayê
Albi (CZ)

**Albi ** komun û şaredariyeke parêzgeha Katanzaroya li herêma Kalabriyayê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê Îtalyayê ye.

## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Katanzaroyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Katanzaroyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Cosenzayê

Li jêr lîsteya 150 şaredariyên parêzgeha Cosenza, Kalabriya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Cosenzayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Cosenzayê
Kategorî:Şaredariyên Kalabriyayê
Avmêwe

**Avmêwe**, şileyek xwezayî ye ku di fêkî û sebzeyan de tê dîtin. Meriv pir caran vê şilê derdixe, bi şekir re tevlihev dike û vedixwe. Ava fêkiyan piraniya maddeyên ku di fêkî de hene di hundirê xwe de dihewîne, lê hemiyan nahewîne.

thumb|şerbeta purtuqalan
Herikli

**Heriklî** anku **Herikanlî** (bi romî: herikli) navê eşîreke romîaxiv li anatolyayê ye. Eşîra herikli li parezgeha Newşehîrê xwediyê gelheke xurt e û li qasî 80 gundan belavî ye. Her çiqas eqsê wê jî bêye îdiakirin, diyare ku ev êşîr bi esle xwe digehîje eşîra kurdan a herkî. Di derheqê bicîhbûna wan a ji Kurdistanê li anatolyayê gelekî belgeyên nîzamî mewcûd bin jî, tarîxnivîsên romê wan dişibînin ser hin tayfeyên tirkan ên din. Di nav malbatên herikliyan de yek ji bi navê *Karaca Kürt* (= kurdên reşî, dibe ku qereçorlî, reşwend?) heye.

## Çavkanî

Kategorî:Eşîr
Pornag (eşîr)

**Pornag** (yek caran **pornak,** **pûrnak, bûrnak**, **birnek** an jî **birnik**) navê eşîreke kurd a tarixî ye. 

## Tarîx
Vê eşîrê roleke bihez di damezrandina dewlata beranîyan (aqqoyunlî) de lîstîye. Pornag yek ji stûnên konfederasyona Aqqoyunliyan bûne, paşê di dema Sefewiyan de jî di qada siyasî de li cîhêkî giring xwe xuya didin. Jixwe piştî ji holê rakirina Aqqoyunliyan di nava jêmayîna wan a bi navê bozulus de gelekî komên kurd ên eșîrî hebûne. Lîsteya ji deftereke osmaniyan a eșîrên bozulusî yên Diyarbekirê tijî navê êșîr û malbatên kurda ye.

## Nav
Navê eşîrê bixwe îranî ye û xwediyê maneya *ciwan* an *genc* e, pûr- tê maneya *kur*/*law*, paşbendika -ak an -ik die kurdî de heya îro pêyvên piçûkbûnê destnîşan dike (wekî kur*ik*, law*ik*, keç*ik*, berx*ik*). Navên gelek eşîrên kurd ên ku di kurdî de bi tîpa b'yê dest pê dikin, di farisî vediguhirin p'yê. Mîna ku wanan: bazkan --> pazokan, besyan --> pesyan hwd.. Dibe ku navê vê eşîrê ji di eslê xwe de, bi b'yê dest pê bike û herwiha kiteya wî ya ewil **bor**-**,** **bûr**- an **bir**- be. Ev jî bêguman di eşîrtiya Kurdistanê de eşîra mezin a birukan tîne bîra meriv. Lê li Kurdistanê, li Sêrtê, eşîreke bi navê poran/porî jî heye, dibe ku eleqedera wan bi pornagên tarîxî ve hebin. Ev paşbendika -kan a di navên eşîren de qeydeyek farisî ye. Pir navên wan ên ku di kurdî de bi -an anku -yan bi dawî dibin, di farisî de beraberiya van paşbendika -kan e. Toponîmên bi ketika pêşî ya **pûr-**, **por-**, **pîr-** (Pîran), **pul-** **pîl**- (Pîlekî) an jî **pil-** (Pilûr) dibe ku bi navê vê eşîrê ve peywend bin.

## Şopên Pornagan li Kurdistana îroyî
Herwiha li Kurdistanê niha gelekî jîngeh bi vî navi mewcûd in. Du hevên wan li Bakurê Kurdistanê ne, gundê Pornagê li Xinûsê û Girê Pornagê li qeza Çinarê li parêzgeha Amedê. Herwiha li Rojhilatê Kurdistanê jî du hev jîngeh bir navê Pornak hene. Li qeza Pûldeştê li parêzgeha Azerbaycana Rojavayî du hev gund hene ku di navên wan de ew peyv derbas dibe, Pûrnak û Tepebaşîyê Pûrnakê. Li Pilûra Dêrsimê jí gundekî bi navê Burnak an jî Burnax heye. Belû ye ku têkiliya navê wî jî bi pornagan ve heye. Ev gundê Nûrî Dérsimî ye.

## Çavkanî

Kategorî:Eşîr
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Crotone

Li jêr lîsteya 27 şaredariyên (komun) parêzgeha Crotone, Kalabriya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Crotone
Kategorî:Şaredariyên Kalabriyayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Vibo Valentiayê

Li jêr lîsteya 50 şaredariyên (komun) parêzgeha Vibo Valentia, Kalabriya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Vibo Valentiayê
Kategorî:Şaredariyên Kalabriyayê
Lîsteya şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê

Li jêr lîsteya 97 şaredariyên (komun) bajarê metropol a Reggio Calabria, Kalabriya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.

## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Lîsteyên şaredariyên Îtalyayê
Kategorî:Şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê
Kategorî:Şaredariyên Kalabriyayê
Zimanê xwarizmî

**Zimanê xwarizmî** (peşto: خوارزمي ژبه, xwarizmî: زڨاک‌ ای خوارزم, zβ'k 'y xw'rzm) zimanekî Îranî yê Rojhilatî ye.

Kategorî:Xwarezm
Kategorî:Ziman
Kategorî:Zimanên îranî
Kategorî:Zimanên Efxanistanê
Portigliola

**Portigliola** komun û şaredariyeke bajarê metropol a Reggio Calabriaya li herêma Kalabriyayê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê
Reggio Calabria

**Reggio Calabria** (bi Kalabriyaya başûr: *Riggiu*; bi Kalabriyaya grekî: Ρήγι) bajareke metropol o li herêma Kalabriyayê ye ku yek ji bajarên metropolên Îtalyayê ye. Nifûsa bajêr di navbera 150.000 û 200.000 kesan de ye ku bîst û yekem bajarê herî qelebalixê Îtalyayê ye, piştî Modena û bajarên din ên Îtalyayê 100emîn bajarê herî qelebalixê Ewropayê ye.

## Nifûs

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Metropolên Îtalyayê
Kategorî:Şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê
Alife (CE)

**Alife ** komun û şaredariyeke parêzgeha Casertaya li herêma Kampaniyayê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê rojavayê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Casertayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Casertayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Casertayê

Li jêr 104 şaredariyên (komun) parêzgeha Caserta, Kampaniya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

*
Casertayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Casertayê
Kategorî:Şaredariyên Kampaniyayê
Lîsteya şaredariyên bajarê metropol a Napolî

Li jêr lîsteya 92 şaredariyên (komun) bajarê metropol a Napolî, Kampaniya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.

## Lîste

## Çavkanî

*
Kategorî:Erdnîgariya bajarê metropolîtan ê Napoliyê
Napolî
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Napoliyê
Kategorî:Şaredariyên Kampaniyayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Salernoyê

Li jêr lîsteya 158 şaredariyên (komun) parêzgeha Salerno, Kampaniya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê
Salernoyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Salernoyê
Kategorî:Şaredariyên Kampaniyayê
Hercules (fîlm 1997)

***Hercules*** fîlmekî anîmasyonî yê di sala 1997ê de ji aliyê John Musker û Ron Clements ve hatiye hênandin. Tê de Tate Donovan, Danny DeVito, James Woods û Susan Egan xwedî rolên sereke ne.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Anîmasyon
Kategorî:Fîlmên amerîkî
Kategorî:Fîlmên superlehengên amerîkî
Kategorî:Fîlmên 1997an
CrowdStrike

**CrowdStrike Holdings, Inc.** yan jî bi kurtasî **CrowdStrike** pargîdaniyeke ewlehiya teknolojiya sîberê ya amerîkî ye ku navenda pargîdanyê li Austin, Texasê ye. Pargîdanî parastina xebata ewr û ewlehiya xala dawîn, îstîxbarata gefan û xizmeta astengkirina êrîşên sîberî dike.

Pargîdanî beşdarî vekolînên çend êrîşên sîberî yên payebilind bûye ku di nav de hacka Sony Pictures ya sala 2014an, êrişên sîber ên salên 2015 û 2016an a li ser Komîteya Neteweyî ya Demokratîk (DNC) û ketina e-nameyê ya sala 2016an a ku DNC jî tê de bû.

Di tîrmeha sala 2024an de, nûvekirineke xelet a nermalava ewlehiyê dibe sedema qutbûna komputerê ya cîhanî ku tesîrê li rêwîtiya hewayî, weşanger û karûbarên din kiriye.

## Dîrok
CrowdStrike ji aliyê George Kurtz (CEO), Dmitri Alperovitch (CTOuê berê) û Gregg Marston (CFO, emekdar) ve di sala 2011an de hatiye damezrandin. Piştî salekê wan Shawn Henry ku karbidestek berê yê Buroya Vekolînê ya Federalê (FBI) bû, anîn ser rêveberiya pargîdaniya CrowdStrike. Pargîdanî di hezîrana 2013an de hilbera xwe ya yekem CrowdStrike Falcon derxistiye ku parastina xala dawîn, îstîxbarata xetereyê û têkilîbûnê peyda dikir.

Di gulana sala 2014sn de raporên CrowdStrike alîkariya Wezareta Dadê ya Dewletên Yekbûyî kiriye ku pênc hackerên leşkerî yên çînî bi sîxuriya sîber a aborî ya li dijî pargîdaniyên amerîkî tawanbar bike. CrowdStrike di heman demê de çalakiyên Energetic Bear ku komeke girêdayî Servîsa Ewlekariya Federal a Rûsyayê ye ku operasyonên îstîxbaratê li dijî armancên gerdûnî ku di serî de di sektora enerjiyê de pêk dianîn, eşkere kiriye.

Di gulana sala 2015an de pargîdanî di derbarê VENOMê de agahdarî belav kir ku xeletiyek krîtîk di hîpervisoreke çavkaniya vekirî ya bi navê Quick Emulator (QEMU) de heye ku destûr dide êrîşkaran ku bigihîjin agahdariya kesane ya hesas. Di cotmeha sala 2015an de CrowdStrike ragihand ku dê hackerên çînî yên ku êrîşî pargîdaniyên teknolojî û dermanan dikin. Di vê serdemê de serokê Dewletên Yekbûyî Barack Obama û rêberê Çînê Xi Jinping bi eşkere li hev kiribûn ku li dijî hev sîxuriya aborî nekin. Ev hackkirina îdiakirî dibe sedema binpêkirina vê peymana di navbera herdu welatan.

Di tîrmeha sala 2015an de Google di dora fînansekirina Series C ya pargîdaniyê de veberhênan kiriye ku li dû Series D û Series E derdikeve, heya gulana sala 2019an bi tevahî 480 milyon dolarên berhev kiriye.

Di sala 2017an de, pargîdanî gihîştiye nirxeke zêdetirî 1 milyar dolarê amerîkî ku dahata salane ya texmînkirî ya pargîdaniyê 100 milyon dolarên emerîkî bû. Di hezîrana sala 2018an de, pargîdaniyê diyar kiriye ku nirxê pargîdaniyê ji zêdetirî 3 milyar dolarên amerîkî ye.

Di nav veberhênerên pargîdaniyê de pargîdaniyên wekê Telstra, March Capital Partners, Rackspace, Accel Partners û Warburg Pincus hene.

Di hezîrana sala 2019an de parên pargîdaniyê li ser Bazara Nasdaqê ji bo kirîna gel hatiye destpêkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Şirketên teknolojiyê li Herêma Korfezê ya San Franciscoyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Campobassoyê

Li jêr lîsteya 84 şaredariyên (komun) parêzgeha Campobasso, Molîze, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Molîzeyê
Campobassoyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Carbonia-Iglesiasê

Li jêr lîsteya 23 şaredariyên (komun) parêzgeha berê ya Carbonia-Iglesias, Sardînya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajarên Sardînyayê
Carbonia-Iglesiasê
Kategorî:Şaredariyên li Sardînyayê
Buggerru

**Buggerru** komun û şaredariyeke parêzgeha Carbonia-Iglesias a li herêma Sardînyayê ye ku yek ji şaredariyên giravî yên Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Carbonia-Iglesiasê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajarên Sardînyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Carbonia-Iglesiasê
Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîtan a Katanyayê

Li jêr lîsteya ji 58 şaredariyên (komun) bajarê metropolîtan a Katanya, Sîsîlya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.

## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Sîsîlyayê
Katanyayê
Kategorî:Şaredariyên Sîsîlyayê
Aci Castello

**Aci Castello** komun û şaredariyeke bajarê metropolîtan a Katanyaya li herêma Sîsîlyayê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîtan a Katanyayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Sîsîlyayê
Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Katanyayê
Albese con Cassano

**Albese con Cassano** komun û şaredariyeke parêzgeha Comoya li herêma Lombardiyayê ye ku yek ji şaredariyên li bakurê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Comoyê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Comoyê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Comoyê

Li jêr lîsteya 153 şaredariyên (komun) parêzgeha Como, Lombardiya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste
## A
* Albavilla
* Albese con Cassano
* Albiolo
* Alserio
* Alta Valle Intelvi
* Alzate Brianza
* Anzano del Parco
* Appiano Gentile
* Argegno
* Arosio
* Asso
## B
* Barni
* Bellagio
* Bene Lario
* Beregazzo con Figliaro
* Binago
* Bizzarone
* Blessagno
* Blevio
* Bregnano
* Brenna
* Brienno
* Brunate
* Bulgarograsso
## C
* Cabiate
* Cadorago
* Caglio
* Cagno
* Campione d'Italia
* Cantù
* Canzo
* Capiago Intimiano
* Carate Urio
* Carbonate
* Carimate
* Carlazzo
* Carugo
* Caslino d'Erba
* Casnate con Bernate
* Cassina Rizzardi
* Castelmarte
* Castelnuovo Bozzente
* Cavargna
* Centro Valle Intelvi
* Cerano d'Intelvi
* Cermenate
* Cernobbio
* Cirimido
* Claino con Osteno
* Colonno
* Colverde
* Como
* Corrido
* Cremia
* Cucciago
* Cusino
## D
* Dizzasco
* Domaso
* Dongo
* Dosso del Liro
## E
* Erba
* Eupilio
## F
* Faggeto Lario
* Faloppio
* Fenegrò
* Figino Serenza
* Fino Mornasco
## G
* Garzeno
* Gera Lario
* Grandate
* Grandola ed Uniti
* Gravedona ed Uniti
* Griante
* Guanzate
## I
* Inverigo
## L
* Laglio
* Laino
* Lambrugo
* Lasnigo
* Lenno
* Lezzeno
* Limido Comasco
* Lipomo
* Livo
* Locate Varesino
* Lomazzo
* Longone al Segrino
* Luisago
* Lurago d'Erba
* Lurago Marinone
* Lurate Caccivio
## M
* Magreglio
* Mariano Comense
* Maslianico
* Menaggio
* Merone
* Mezzegra
* Moltrasio
* Monguzzo
* Montano Lucino
* Montemezzo
* Montorfano
* Mozzate
* Musso
## N
* Nesso
* Novedrate
## O
* Olgiate Comasco
* Oltrona di San Mamette
* Orsenigo
* Ossuccio
## P
* Peglio
* Pianello del Lario
* Pigra
* Plesio
* Pognana Lario
* Ponna
* Ponte Lambro
* Porlezza
* Proserpio
* Pusiano
## R
* Rezzago
* Rodero
* Ronago
* Rovellasca
* Rovello Porro
## S
* Sala Comacina
* San Bartolomeo Val Cavargna
* San Fermo della Battaglia
* San Nazzaro Val Cavargna
* Sant'Abbondio
* Santa Maria Rezzonico
* Schignano
* Senna Comasco
* Solbiate
* Sorico
* Sormano
* Stazzona
## T
* Tavernerio
* Torno
* Tremezzo
* Trezzone
* Turate
## U
* Uggiate-Trevano
## V
* Val Rezzo
* Valbrona
* Valmorea
* Valsolda
* Veleso
* Veniano
* Vercana
* Vertemate con Minoprio
* Villa Guardia
## Z
* Zelbio
## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Comoyê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Comoyê
Kategorî:Şaredariyên Lombardiyayê
Puşî

Puşî, bi awayek fermî li Rojhilata Navîn û Asyayê Başur tê bikaranîn û curek pêlavê ye. Gelek caran ji bo parastina ser û qijima xwe tê bikaranîn û ji rênga min tê kirasî. Puşîyan bi taybetî di çandên Kurd, Ereb, Tırk û Fars de têne bikaranîn. Di dîrokê de, puşî ji bo parastina çandin ji tav û xwînê tê bikaranîn, û îro di nav aksesuarên moda de cewher e.

#### Dîroka Puşî û Girîngiya Wê ya Kultûrel
Puşî, di dîrokê de, di gelek çandên de rolê girîng lîstine. Di çanda Ereb de "keffiyeh" wek tê nasîn, puşî tê bikaranîn ji hêla Bedouin û wan komên çolê de. Puşî bi taybetî bi rengek û minên cihên çandî û şoreşkaran tê nasîn. Ji bo nimûne, puşîya reş û spî bi çanda Filistîn re tê girêdan, lê puşîya sor û spî di Ürdûn û Iraq de rastîn. Ev pêlavê di hevdû ya siyasetî û komên şoreşkaran de wek sembol e tê bikaranîn.

#### Çanda Kurdan de Puşî
Di çanda Kurdan de, puşî bi taybetî ji hêla mêr û jinan de têne bikaranîn û bişêv e jiyana rojane de beş e. Kurdan puşîyan bi taybetî bi kiyafetan çandîyan de têne bikaranîn. Puşî li ser û qijima xwe di demê sar de bi parastina ji tav û li xwe de parastin. Ji bo Kurdan, puşî tenê pêlavê tune ye, lê jî wek sembolê nasnameyê xwe ya çandî e. Di herêmên Kurdan de, bi taybetî di qelandiyan de, puşî di jiyana rojane û rojan taybetî de gelek caran tê dîtin.

## Çavkanî

* https://www.britannica.com/topic/kaffiyeh
* https://www.middleeasteye.net/discover/palestine-keffiyeh-resistance-traditional-headdress
*

Kategorî:Serpoş
Cîgirê Serokwezîrê Tirkiyeyê

**Cîgirê Serokwezîrê Tirkiyeyê** (tirkî: *Türkiye başbakan yardımcısı*) cîgirê fermî yê serokwezîrê Tirkiyeyê ye. Bi awayekî konvansiyonel hemû şirîkên piçûk di hevbendiyekê de yek cîgir bi dest xistin û ew li gorî mezinahiya partiyên xwe hatin rêz kirin.

## Binerê

* Cîgirê Serokkomarê Tirkiyê

## Çavkanî


Kategorî:Siyaset li Tirkiyeyê
Keyaniya Dublinê

**Keyaniya Dublinê** (bi norsiya Kevin:Dyflin) keyaniyeke norsî ya li Îrlendayê bû ku ji nêzikî 853 PZ heta 1170 PZ dom kir.Ew keyaniya yekem û herî dirêj a norsî li Îrlendayê bû, ku ji hêla Vîkîngan ve hatibû damezrandin ku di sedsala 9an de devera Dublinê dagir kirin. Erdê wan bi piraniya kontiya Dublin a îroyîn re têkildar bû.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 853an
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 850î de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1170î de hilweşiyan
Kategorî:Hilweşînên 1171ê

Kategorî:Keyaniyên berê
Kategorî:Keyaniyên berê li Îrlendayê
Keyaniya Ankoleyê

**Keyaniya Ankoleyê**
keyaniya Bantu ya kevneşopî li Ûganda bû û ji sedsala 15an heya 1967an domand. Keyanî li başûr-rojavayê Ûganda, li rojhilatê Gola Edward-ê bû.
## Çavkanî

Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1967an de hilweşiyan

Kategorî:Keyaniyên berê
Herat, Efxanistan

**Herat** (bi peşto: هرات) metropolekê li rojavayî Efxanistanê ye. Herat bajarê seyemîn herî mezin a welêt e. Herat paytextê parêzgeha Heratê ye û nifûsa xwe sala 2021an de 592,202 bû.
## Nifûs

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajarên Efxanistanê
Kategorî:Metropolên Efxanistanê
Keyaniya Essexê

**Keyaniya Essexê** an jî **Keyaniya Saksonên Rojhilat** (bi îngilizî ya kevn Ēast Seaxna rīce) yek ji heft keyaniyên kevneşopî ya ji serdema Heptarşiya Anglosakson a li Înglistanê bû.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên sedsala 6an li Înglistanê
Kategorî:Avabûnên 527an
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 520î de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 820î de hilweşiyan
Kategorî:Hilweşînên 825an

Kategorî:Monarşiyên berê yên li Ewropayê
Keyaniya Bora Borayê

**Keyaniya Bora Borayê** (bi fransî *Royaume de Bora Bora*; bi tahîtîyî : *Hau Pora Pora*) di destpêka sedsala 19an de bi yekbûna siyasî ya giravên Bora Borayê hate damezrandin û di sala 1847an de bi Peymana Jarnacê ji hêla Fransa û Keyaniya Yekbûyî ve hate nas kirin.Di sedsala 19an de, keyanî yek ji çend dewletên polînezî ên serbixwe bû di nav Giravên Civakê de, ligel Tahîtî, Huahine û Raiatea, bi ziman û çandek hevpar, ku serwerên wan bi zewacê bi xanedaniyê ve girêdayî bûn.Ji bilî Bora Bora, keyanî giravên Tūpai, Maupiti, Maupihaa, Motu One û Manuae jî hebûn. Di sala 1888an de keyanî di dawiyê de ji hêla Fransayê ve hate girêdan û keybanûya paşîn, Teriimaevarua III, di sala 1895an de neçar ma ku dev ji textê bide.

## Çavkanî

Kategorî:Dewlet û herêmên ku di sedsala 19an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1888an de hilweşiyan
Kategorî:Dîroka Bora Borayê
Kategorî:Dîroka Tahîtiyê
Kategorî:Keyaniyên berê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Cremonayê

Li jêr lîsteya 114 şaredariyên (komun) parêzgeha Cremona, Lombardiya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Cremonayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Cremonayê
Kategorî:Şaredariyên Lombardiyayê
Acquanegra Cremonese

**Acquanegra Cremonese** komun û şaredariyeke parêzgeha Cremonaya li herêma Lombardiyayê ye ku yek ji şaredariyên li bakurê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Cremonayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Cremonayê
Mihemed Hesen Axûnd

**Mihemed Hesen Axûnd** (bi peştûnî: ملا محمد حسن اخوند) mele, siyasetmedar û rêberêkî Talîbanê ye û ji 7ê Îlona 2021an vir ve serokwezîrê Mîrîtiya Efxanistanê ye di nav rejîma Talîbanê ya ku ji hêla navneteweyî ve nayê nas kirin.

## Jiyana pêşîn û xwendin
Axûnd ji başûrê Efxanistanê ye. Li gorî Konseya Ewlekariyê ya NYê ew li bajarê Paşmûl ku tekiliya navçeya Pençwayî ye, jidayik bûye. NY texmîn dike ku Axûnd di navbera salên 1945-1950 an jî 1955-1958an salê jidayik bûna xwe ye. Lê ew heya îro naye zanin. Gorî çavkaniyan ew di çend Medresên li Efxanistanê xwendî, lê dem û salê di xwendinê de bi temanî naye zanin.

## Serokwezîrê Efxanistanê (2021-aniha)
Piştî ku Talîban di sala 2021an de vegeriya ser desthilatdariyê, Axûnd bû serokwezîrê demî. Tayînkirina wî wekî lihevkirinek di navbera kesayetên nerm û tundrew ên Talîbanê de hate dîtin. Di 7ê Îlona 2021an de dest bi wezîfeyê welêt kir.

Di 27ê mijdarê 2021an de cara yekem dikeve bêr baskê û yekemîn cara ji gel re axivî. Wî îdia kir ku Talîbanê sozên xwe bicih anîne bi berdewamiya şerê xwe li dijî hêzên biyanî heta ku hikûmeteke Îslamî were damezrandin û welat ji dewletên rojavayî aram bibe. Wî herwiha diyar kir ku beriya hatina Talîbanê jî li welêt birçîbûn, bêkarî û buha zêde bûn. Ev gotin her gav nakokî ye û ji hêla pir çavkaniyan ve ne rast e.

## Notên ferhengokê

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn sedsala 20an
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Nivîskarên efxan
Kategorî:Peştûn
Kategorî:Serokwezîrên Efxanistanê
Kategorî:Siyasetmedarên Efxanistanê
Kategorî:Talîban
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Cuneo

Li jêr lîsteya 249 şaredariyên (komun) parêzgeha Cuneo, Piyemonte, Îtalyayê hatiye nivîsandin.

## Lîste

## Çavkanî

Cuneo
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Cuneo
Kategorî:Şaredariyên Piemontê
Acceglio

**Acceglio** (bi piemontî: *Assèj*) komun û şaredariyeke parêzgeha Cuneoya li herêma Piyemonteyê ye ku yek ji şaredariyên li bakurê rojavayê Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Cuneo
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Piemontê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Cuneo
Diego Rivera

**Diego Rivera** (jdb. 8ê berfanbarê 1886an - m. 24ê sermawezê 1957an) wênesazekî navdar ê meksîkî bû. Freskoyên wî yên mezin alîkariya damezrandina tevgera muralê di hunera meksîkî û navneteweyî de kir. Li gel David Alfaro Siqueiros û José Clemente Orozco, ew wênesazê nûjen ê herî girîng ê Meksîkayê tê hesibandin. Her sê hunermend wekî Los Tres Grandes (Sê Mezin) dihatin binav kirin. Ew hevjîna Frida Kahlo bû, ku hunermenda jin a herî girîng a Meksîkayê tê hesibandin.

Di navbera 1922 û 1953an de, Rivera li Meksîko City, Chapingo, Cuernavaca (Meksîko), herwiha li San Francisco, Detroit, û New York City (Dewletên Yekbûyî) mural neqişandin. Di sala 1931an de, pêşangehek paşverû ya karên wî li Muzexaneya Hunera Nûjen a New Yorkê hate lidarxistin. Pêşangeh berî qedandina 27 muralên ku wekî Muralên Pîşesaziya Detroitê tê zanîn hat lidar xistin.

Rivera çar jin û gelek zarok hebûn, di nav wan de herî kêm keçek neqanûnî. Zaroka wî ya yekem, ku yekane kurê wî bû, di du saliya xwe de mir. Jina wî ya sêyem hunermenda meksîkî Frida Kahlo bû. Têkiliya wan hebû heya mirina wê berdewam kir.

Ji ber girîngiya wî di dîroka hunera welêt de, hukûmeta Meksîkayê berhemên Rivera wekî *monumentos históricos* (berhemên dîrokî) ragihand. Di sala 2018an de wêneya The Rivals (1931), beşek ji Koleksiyona Peggy Rockefeller û David Rockefeller, bi 9,76 mîlyon dolarên amerîkî hate firotin. Rivera bi vê yekê di nav hunermendên Amerîkaya Latîn de rekora herî bilind a bihayê digire.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1886
Kategorî:Mirin 1957
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Ferrarayê

Li jêr lîsteya 23 şaredariyên parêzgeha Ferrara, Emilia-Romagna, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Ferrarayê
Jolanda di Savoia

**Jolanda di Savoia** komun û şaredariyeke parêzgeha Ferraraya li herêma Emîliya-Romanyayê ye ku yek ji şaredariyên li bakurê rojhilata Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Ferrarayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Avabûnên 1903an li Îtalyayê
Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Ferrarayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Forlì-Cesenayê

Li jêr lîsteya 30 şaredariyên parêzgeha Forlì-Cesena, Emîliya-Romanya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Forlì-Cesenayê
Forlì

**Forlì** (bi zimanê romanyolî: *Furlè*) komun û bajarekî parêzgeha Forlì-Cesenaya li herêma Emîliya-Romanyayê ye ku yek ji bajarên li bakurê rojhilata Îtalyayê ye.

## Nifûs

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajarên Îtalyayê
Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Ebdûl Heqîm Heqanî

**Ebdûl Heqîm Heqanî** (bi peşto: عبد الحكيم حقاني) an jî wekî **Ebdûl Heqîm Îsheqzai** (bi peşto: عبد الحكيم اسحاقزى) tê zanin, alim û nivîskarek îslamî yê efxanî ye ku ji sala 2021an vir ve serokê dadweriya mîrîtiya Efxanistanê ye wekî di desthildariya Talîbanê ya ku ji hêla navneteweyî ve nayê nas kirin e. Ew yek ji endamên damezrîner ên Talîbanê ye û hevkarê nêzîk yê rêberê nemir mele Mihemed Omer bû.

## Jiyana pêşîn, xwendin û siyaset
Heqanî di sala 1967an li navçeya Pençwayî ya parêzgeha Kandahar, li Efxanistanê jidayik bû. Wî li Pakistanê di medreseyê Derûl Ûlom Heqaniya xwend û qedand.

Ji xeynî mamostetiya li Derûl Ûlom Heqaniya heta vê dawiyê wî semînar an medreseya xwe ya Îslamî jî li herêma Îshaqabad a bajarê Kettayê, li parêzgeha Belûçistanê a Pakistanê bi rêvebir kir. Di dema desthilatdariya mîrîtiya îslamî ya yekem di Efxanistanê de, ji bilî mamostetiyê li medreseyên Dadgeha Îstînafê û li Dar ul-Ifta Navendî jî kar kiriye. Piştî ku Heybetula Axundzade wek Serokê Giştî hat destnîşankirin, Heqanî wek Serokê Dadgehê hat tayînkirin.

## Karên dîplomatîk
thumb|Ebdûl Heqîm Heqanî bi wezîrên dervê yên dewletên yekbûyî ve. (2021)

Di Îlona 2020an de, ew wek serokê danûstandinên Talîbanê ji bo danûstandinên aştiyê li Qeterê bi hikûmeta Efxanistanê re hat tayînkirin, li şûna Şêr Mihemed Abbas Stanîkzai, ku bû cîgirê wî di komê danûstandinan a 21-endam de.

## Kiteb û wêje
Heqîm Heqanî ku pisporê fiqha îslamî ye, nemaze pergala dadmendiyê ya wê, pirtûkên li ser mijarên cuda nivîsandine ku bi gelek zimanan hatine wergerandin.

## Çavkanî

Kategorî:Dadgerên efxan
Kategorî:Jidayikbûn sedsala 20an
Kategorî:Jidayikbûn 1967
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Peştûn
Kategorî:Serokên Talîbanê
Kategorî:Siyasetmedarên Efxanistanê
Kategorî:Talîban
Lîsteya tabloyên Caravaggio

Eve lîsteya tabloyên hunermendê îtalyayî Michelangelo Merisi da Caravaggio (wek Caravaggio tê naskirin, jdb. 1571 - m. 1610) ye, li gorî rêza kronolojîk.

## Lîsteya tabloyan

## Çavkanî

## Bîbliyografî
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorî:Caravaggio
Kategorî:Lîste
Sirya Melek Kaya

** Sirya Melek Kaya** (jdb. 1997, Riha) nivîskara bi zimanê tirkî, helbestvan û weşangera kurd e.

## Kurtejiyan

## Nivîskarî
Bi nivîskariya xwe li himber nakokiyan derketiye. Him nivîskar e û him jî weşanxanegeriyê dike. Heta niha di gelek kovar û rojnamevanan de nivîsên wê hatina weşandin.

## Berhem
* *İsimsiz kadınlar*, (2023, Sirya Yayıncılık)
* *Feda-i* (2023, Sirya Yayıncılık)
* *Beni bize feda ettim* (2023, Sirya Yayıncılık)

## Çavkanî

Kategorî:Agahîdank nivîskar
Kategorî:Helbestvanên kurd ên jin
Kategorî:Jidayikbûn 1997
Kategorî:Jin
Kategorî:Kesên ji Rihayê
Kategorî:Nivîskarên kurd ên jin
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Modenayê

Li jêr lîsteya 48 şaredariyên parêzgeha Modena, Emîliya-Romanya, Îtalyayê hatiye nivîsandin
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê
Modenayê
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Ravennayê

Li jêr lîsteya 18 şaredariyên parêzgeha Ravenna, Emîliya-Romanya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Ravennayê
Agira

**Agira** komun û şaredariyeke parêzgeha Ennaya li herêma Sîsîlyayê ye ku yek ji şaredariyên girava Sîsîlyaya Îtalyayê ye.
## Nifûs

## Mijarên têkildar
* Lîsteya şaredariyên parêzgeha Ennayê
## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Bajar û bajarokên Sîsîlyayê
Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Ennayê
Kategorî:339 b.z.
Lîsteya şaredariyên parêzgeha Ennayê

Li jêr lîsteya 20 şaredariyên (komun) parêzgeha Enna, Sîsîlya, Îtalyayê hatiye nivîsandin.
## Lîste

## Çavkanî

Kategorî:Bajar û bajarokên Sîsîlyayê
Ennayê
Kategorî:Şaredariyên Sîsîlyayê
Keyaniya Ebxazyayê

**Keyaniya Ebxazyayê** dewleteke feodal a serdema navîn li Qefqasyayê bû ku di salên 780an de hat damezrandin. Bi riya serdestiya xanedaniyê, ew di 1008 de bi Keyaniya Îberyayê re hate yek kirin û Keyaniya Gurcistanê ava bû.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 778an
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di sedsala 8an de hatine avakirin

Kategorî:Keyaniyên berê
Kategorî:Monarşiyên berê yên li Asyayê
Kategorî:Monarşiyên berê yên Asyaya Rojavayê