Daka

**Daka** (bi bengalî: ঢাকা *Ḍhākā*), paytext û bajarê herî mezin ê Bengladeşê ye ku nehemîn bajarê herî mezin û heftem bajarê herî qerebalix ê cîhanê ye. Daka megabajarek e ku li gorî daneyên sala 2022an nifûsa bajêr 10,2 milyon kes e û nifûsa Daka ya mezin zêdetirî 22,4 milyon kesî ye. Bajar bi gelemperî wekî devera bajarî ya herî qerebalix a li cîhanê hatiye hesabkirin.

## Erdnîgariya Dakayê
Daka navenda çandî, aborî û zanistî ya herî girîng a rojhilata Asyaya Başûr e û di heman demê de nifûsa bajêr bi pirranî ji misilmanan pêk tê. Di warê dahata berhema navxweyî de Daka li Asyaya Başûr di rêza sêyem de ye û li cîhanê di rêza Dahata Berhema Navxweyî de di rêza 39em de ye. Bajêr li ser Deltaya Gangesê ye û çemên wekê Burîganga, Turag, Dhaleşwarî û Şîtalakşiya li devera bajêr cih digirin. Di heman demê de Daka bajarê herî mezin ê bengalîaxivê li cîhanê ye.

## Dîroka bajêr
Daka ji hezarsala yekem ve bûye cihwarê mirovan. Bajar wekî bajarekî nûjen di sedsala 17an ve wekî paytexta parêzgehê û navendek bazirganî ya Împeratoriya Moxol a Hindistanê pêşve çû. Daka 75 salan (1608-39 û 1660-1704) paytexta Bengala moxol a proto-pîşesazî bû. Bajar navenda bazirganiya muslin a li Bengalê bû û yek ji bajarên herî dewlemend ê cîhanê bû. Navê bajarê Mughal Jahangirnagar (Bajarê Jahangir) ji bo rumeta împeratorê berê yê desthilatdar Jahangir hatiye danîn. Elîta moxal a dewlemend a bajêr mîr û kurên împeratorên moxalî hebûn. Geşedanbûna bajarê pêşkolonî di sedsalên 17an û 18an de dema ku bajar mala bazirganên ji seranserê Ewrasyayê bû, gihîştiye lûtkeyê. Bendera Dakayê hem ji bo bazirganiya çem û hem jî ji bo deryayê deverek bazirganî ya sereke bû. Moxalan bajar bi bexçe, tirbe, mizgeft, qesr û kelehên xweş xemilandin. Demekê bajar wekê Venedîk a rojhilat hatiye binavkirin. Di bin serweriya brîtaniyan de, bajar bi elektrîk, rêhesin, sînema, zanîngeh û zanîngehên şêwaza rojavayî û peydakirina avê ya nûjen hatiye bêşvebirin. Bajar wekî paytexta Bengala Rojhilat û Parêzgeha Assam piştî sala 1905an dibe navendek girîng ê îdarî û perwerdehî ya li Raja Brîtanî. Di sala 1947an de piştî bidawî bûna desthilatdariya Brîtanyayê, bajar dibe paytexta îdarî ya rojhilatê Pakistanê û bajar di sala 1962an de paytexta qanûnî ya Pakistanê hate ragihandin. Di sala 1971an de piştî Şerê Rizgariyê bajar dibe paytexta Bengladeş a serbixwe. Di sala 2008an de Daka 400 salên xwe bajarê şaredarî ya bajêr hatiye pîroz kirin.

## Bajarê roja îro
Daka bajarekî betaglobal e û navenda jiyana siyasî, aborî û çandî ya Bengladeşê ye. Bajar malavaniya hikûmeta Bengladeşê, gelek pargîdaniyên bengladeşî û rêxistinên perwerdeyî, zanistî, lêkolînî û çandî ya bangladeşî ye. Ji damezrandina bajêr ve wekî paytexta nûjen, nifûs, herêm û cihêrengiya civakî û aborî ya Dakayê pir zêde bûye. Bajar niha yek ji herêmên herî bi zexm ê pîşesazî ya welêt e ku ji sedî 35ê aboriya Bengladeşê pêk tîne. Di Borsaya Dakayê de zêdetirî 750 pargîdaniyên navnîşkirî cih digirin. Daka malavaniya zêdetirî 50 mîsyonên dîplomatîk û her weha navendên Înîsiyatîva Kendava Bengalê ji bo Hevkariya Teknîkî û Aborî ya Pir-Beş, Navenda Pêşdebirina Gundî ya Yekgirtî ji bo Asya û Pasîfîkê û Koma Navneteweyî ya Lêkolîna Jûtê dike. Daka xwedan mîrateyek xwarina navdar e. Çanda bajêr bi kaşkaşk (erebokên ku ji aliyê mirovan têne kişandin), biryani, festîvalên hunerî, û pirrengiya dînî tê zanîn. Li bajarê kevn nêzîkî 2000 avahiyên ku ji serdema moxal û brîtaniyan ve mane hene. Ji sala 1947an vir ve, bajar di pîşesaziya weşangeriyê de pêşveçûyineke girîng bi dest xistiye.

## Wêne

2.শাপলা চত্বর.jpg|Dîmenek ji Motîjel, Daka.
1. স্বাধীনতা স্তম্ভ.jpg|Swadhinata Stambha an Birca Serxwebûnê abîdeyek e ku ji bo bîranîna şerê rizgariya Bengladeşê hatiye çêkirin.
Curzon hall front.jpg|Dîtina pêşiya Salona Kurzon, Daka.
Lalbag Fort Front.jpg|Dîtina pêşiya Keleha Lalbagê, Daka.
Titu Oheduzzaman Ahsan Manzil 001.jpg|Ahsan Manzil ku li peravên Çemê Buriganga li devera Kumartuli ya Îslamporê ya Dakaya kevn e.
National Assembly of Bangladesh (10).jpg|Jatiyo Sangsad Bhaban, Bengladeş.


## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Asyaya Başûr
Kategorî:Avabûnên sedsala 17an b.z.
Kategorî:Bengladeş

Kategorî:Paytextên Asyayê