open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rebecca Volpetti

**Rebecca Volpetti** (Pravisdomini, Pordenone; 28ê çiriya paşîn a 1997an ) pornostêrk û modela erotîk a îtalî ye.

## Jiyan
Rebecca Volpetti, navê hunerî ya **Kristina Zaharia** , di malbatek ku bi eslê xwe ji Romanya ye li bajarê Pravisdomini, ku li parêzgeha Îtalya ya Pordenone, li herêma sînor a Friuli-Venezia Giulia ye, ji dayik bû.

Ew navdar bû piştî ku vîdyoyek di kanûna paşîn a 2016an de hate weşandin ku tê de nîşan dide ku ew bi lîstikvana pornoyê Luna Ramondini û lîstikvan û showmanê îtalî Andrea Diprè re li parkek giştî li bajarê Kordenons, ku li ser malpera Diprè hate weşandin, seksê dike nîşan dide û ku ev rastî ji aliyê rayedaran ve hat şermezarkirin.

Piştî wê beşê, Rebecca dest pê kir ku ji hêla hin hilberînerên îtalyan yên pîşesaziya pornoyê ve nêzîk bibe, di heman salê de, di 19 saliya xwe de, wekî lîstikvanek dest pê kir. Wê hem ji bo pargîdaniyên hilberîna ewropî û yên amerîkî tomar kiriye, di nav de Evil Angel, Private, Viv Thomas, 21Sextury, SexArt, Reality Kings, Girlfriends Films, Brazzers, Mofos, Colmax û DDF.

Ew di zêdetirî 410 fîlman de wek lîstikvan derketiye.

Hin fîlmên wî ev in: *Anal Innocence*, *Blind Date*, *Fantasstic DP 9* , *Hardcore Personal Trainer*,I*nnocent Teens Love It Up The Ass*, *Nursing School Diaries*, *Rocco's Intimate Castings 9*, *Rocco's Psycho Teens 11* an jî *Teens Vs MILFs 5*.

## Xelat û berendam

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1997
Kategorî:Jinên romanyayî
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Pornostêrkên îtalî
Kategorî:Pornostêrkên romanyayî
Meha serbilindiyê

thumb|Ala Keskesorê wek nîşana Serbilindiyê
**Meha serbilindiyê**, di heman demê de **LGBT pride**, **Gay pride** an jî tenê **Pride**, têgehek îngilîzî ye ku ji tevgera lezbiyen, bîseksuel, transgender û hevzayendên amerîkî tê û îro li seranserê cîhanê tê bi kar anîn. Li gorî vê yekê, meha hezîranê wek meha serbilindiyê tê binav kirin. Armanca vê mehê, xwe qebûl kirin û serbilindya bi nasnameya xwe ya zayendî ye. Peyva serbilindî di wateya xwebaweriya li hember kesên din de tê bikar anîn, ango xwebûn, bêyî ku xwe ji kesên din veşêrin an jî xwe wek kesekî din nîşan bidin - û heke hewce bike, ji bo mafên xwe bisekinin.

Peyva serbilindî her weha wekî kategorî an paşgira navek ji bo weşan û bûyerên ku vê xwebaweriyê bi rengekî siyasî an çandî bi bandor diyar dikin jî tê bikar anîn. Yên herî bi nav û deng Meş û Paradên Serbilindiyê ne, ku wek meşên xwenîşandanê ji bo dîtina LGBTiyan têne kirin. Di vê mehê de festîvalên fîlman, şahî, çalakiya rûniştinê, nobet û çalakiyên civakê jî bi ruhê Serbilindiyê pêk tên. Gay Pride di heman demê de îlhama tevgerên Mad Pride û Disability Pride jî da. Ala keskesorê sembola herî gelemperî ya Serbilindiyê ye.

## Armanc û mane
Peyva serbilindî tê vê wateyê ku kesên LGBT ji meyla xwe ya zayendî û nasnameya zayendî bawer bin. Armanc qebûlkirina hevzayendîtiya xwe ye li şûna ku ji xwe şerm bikin an cudabûna xwe wekî bar bibînin. Serbilindî herwiha bertekek li hember heteronormatîvbûna civakê ye, ku tê de tenê heteroseksuelî tê qebûl kirin û hemî meylên cinsî yên din şaş têne hesibandin.Lewma meha serbilindiyê mehek ji bo vê tevgera azadiyê ye.

## Çavkanî

Kategorî:LGBT
Kategorî:Mafên kesên LGBT
Kategorî:Siyaseta nasnameyê
Rûken Yılmaz

**Rûken Yılmaz**, ( li Stembol) stranbêj û mamosteya muzîkê ye. Rûken keça malbateke kurd e ku ji navçeya Dih a Sêrtê, ji Bakurê Kurdistanê koçê bajarê Stembolê bûne. Di 12e saliya xwe de dest bi jenbûna gîtarê kiriye û di temenê biçûk de bi koma muzîkê ya dibistanê dest bi muzîkê kiriye.

## Jînenîgarî
Rûken Yilmaz di 1ê çileya sala 1990an li bajarê Stenbolê ji dayik bûye û bi eslê keça malbatekî ji bajarê Sêrtê, ji Bakurê Kurdistanê ye. Di 12e saliya xwe de dest bi jenbûna gîtarê kiriye û di temenê biçûk de di koma muzîkê ya dibistanê de cih digire. Di sala 2017an de bi koma muzîkê ya bi navê Koma Asiyan re dest bi muzîkê dike. Perwerdehiya xwe ya zanîngehê li Zanîngeha Stembolê beşa mamostetiya muzîkê xwendiye.

## Dîskografî
### Albûm
* *Zelî* (2018)
* *Sê Çiya* (2022)

## Fîlmografî
### Klîp
* *Zembîlfroş* (2018)
* *Min Te Dîti Bû* (2021)

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Rûken Yılmaz li ser Spotifyê
* Rûken Yılmaz li ser YouTubê
* Rûken Yılmaz li ser Instagramê
* Malper wê ya li ser Înternetê 
* 

Kategorî:Jinên kurd
Kategorî:Stranbêjên kurd
Gabarî (eşîr)

**Gabarî** yan jî **Gabar** () eşîrek li Rojavayê Kurdistanê ye. Li hemû bajarên mezinên rojhilata Rojavayê Kurdistanê tên temsîlkirin, wek Qamişlo û Amûdê . Navê Gabarî bi rêya dengbêj Seîd Gabarî li seranserê Kurdistanê tê naskirin.

## Çavkanî

Kategorî:Eşîrên Rojavaya Kurdistanê
Diyarde

**Diyarde** an jî **Fenomen** (bi înglîzî: Phenomenon), bûyereke berçav e ku ev têgîn bi rêya Immanuel Kant ketiye nav bikaranîna xwe ya felsefî ya nûjen û bi navdêra ku rasterast nayê dîtin berevajî kir. Kant, di vê beşa felsefeya xwe de ku tê de diyarde û nomenon wekî têgehên teknîkî yên bi hev ve girêdayî ne, bi giranî ji Gottfried Wilhelm Leibniz bi bandor bû. Berî vê yekê, fîlozofê Pîronîstê Yewnaniya kevn Sextus Empiricus jî fenomen û noumenon wekî têgehên teknîkî yên bi hev ve girêdayî bikar aniye.

## Çavkanî

Kategorî:Konseptên metafizîkê
Dan Patlansky

**Dan Patlansky** gîtarîst û stranbêjê Afrîkaya Başûr e. Kovara Blues & Soul di Kanûna 2015-an de ew wekî Hunermendê Mêrê Salê hilbijart û Kovara Total Guitar jî di Kanûna 2015-an de ew wekî #4 ji 10 Guitarîstên Rock ên çêtirîn ên Cîhanê hilbijart. https://en.wikipedia.org/wiki/Dan_Patlansky

## Dîskografî

* *Standing at the Station* (1999)
* *True Blues* (2004)
* *Real* 2006)
* *Move My Soul* (2009)
* *20 Stones* (2012)
* *Wooden Thoughts* (2013)
* *Dear Silence Thieves* (2014)
* *Introvertigo* (2016)
* *Perfection Kills* (2018)
* *Shelter of Bones* (2022)
Euronews

**Euronews**, ajans û televizyona nûçeyanê ewropî ye ku navenda wî li bajarê Lion a Fransayê ye. Ajans di 1ê çileya sala 1993an de dest bi weşana xwe kir û nûçeyên cîhanê bi perspektîfa ewropî diweşîne.

Euronews qismî saziya çend saziyên weşanê ên giştî û weşanên dewletî yên Ewropî û Afrîkaya Bakur bibe jî lê piraniya wî, (88%) ya pargîdaniya rêveberiya veberhênana Portugalî Alpac Capitalê ye.

## Dîrok û rêxistin
Euronews, di sala 1992an de, piştî Şerê Kendava Farisî, ku tê de pozîsyona CNN wekî çavkaniya sereke ya bernameya nûçeyan a 24 demjimêran hate çespandin, Yekîtiya Weşanên ewropî biryar da ku Euronewsê ava bike ku nûçeyan li gorî perspektîfa ewropî pêşkêş bike. Weşana yekem a qenalê di 1ê çileya sala 1993an de li Écully, Lîon hate weşandin. Di sala 1996an de li Londonê stûdyoya euronewsê ya weşanê hate damezrandin.
### Servîsa radyoyê
Di 2ê cotmeh 2012an de weşana Radyoya Euronewsê hate destpêkirin û di sala 2020an de weşana Radyoya Euronewsê hate bidawîkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Ajansên nûçeyan
Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî
Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî
Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî
HEC Paris

**HEC Paris** zanîngeheke şexsî ye ku li Jouy-en-Josas, Île-de-France, Fransayê ye. HEC di 1881ê de dest bi karê xwe kir. Ji aliyê gelek kesan ve weke yek ji baştirîn zanîngehên cîhanê tê naskirin.

## Mirovên navdar
* François Hollande

## Galerî

Wêne:Chateau, HEC Paris, Jouy-en-Josas, South view 20160501 1.jpg


## Çavkanî

## Girêdanên deranî
* Malpera Zanîngehê

Kategorî:Avabûnên 1881ê li Fransayê
Kategorî:Zanîngehên li Fransayê
Jam-e Jam (rojname)

***Jam-e Jam*** rojnameyek e ku ji roja şemî 10ê gulana 1379an  ve li seranserê Îranê hatiye çapkirin û Enstîtuya Jam Jam xwediyê parmendiya vê rojnameyê ye ku di bin çavdêriya Sedavasima de ye. Rêveberê niha yê rojnameyê Murad Enadî ye. Niha Mehdî Giwêhkî rêveber û sernivîskarê rojnameyê ye. Di vê weşanê de pêvekên ku rojane têne weşandin hene.

## Berpirsiyarê edîtorê rojnameyê
* Mehdî Giwêhkî

## Rêveberên berê yên rojnameyê
* Mehdî Erefatî
* Huseyîn Tazamî
* Elî Asghar Caferî
* Bijan Moghadam
* Murad Enadi
* Seyîd Elîreza Şerîfî

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Malpera nûçeyan a Jam Jam
* Arşîva rojnameya Jam Jam 

Kategorî:Avabûnên 2000an li Îranê
Donya-ye Eqtesad

**Donya-ye Eqtesad** (, *Donya-ye Eqtesad*, bi wateya *Dinyaya Ekonomiyê*, rojnameyeke aborî ya Îranê ye ku di sala 2002an de ji aliyê Elîreza Bextiyarî ve hatiye sazkirin. Di rêza rêzkirina rojnameyên Îranê de ku li gorî performansa wan di nîvê duyem ê sala 2016an de ji aliyê Wezareta Çand û Rêveberiya Îslamî ve hat kirin, cîhana aboriyê bi 88,4 xalan di rêza duyem de cih girt.

Malpera fermî ya rojnameya Donya-ye Eqtesad ji aliyê sîstema rêveberiya naverokê ya Xabar Asam ve hatiye çêkirin û bicihanîn.

## Marqeya aboriya cîhanê
Di sala 1392an de, marka Duniya Extaz, li 10em Festîvala Neteweyî ya Şampiyonên Pîşesaziya Îranê, wek yek ji 100 markayên herî baş ên Îranê hat naskirin.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

* Malpera rojnameya Duniya Ekhtaz 

Kategorî:Avabûnên 2002an li Îranê
Berguhk

**Berguhk**, amureke ji bo deng guhdarîkirinê tê bikaranîn.

Bi gelemperî armancên bikaranînê ev in ku mirov; bi xwe tenê dengekî guhdarî bikin, kesên derdorê aciz nekin û ew tiştê ku guhdarî dike bila rind bibihîzin.
thumb|Berguhkek

## Cureyên Berguhkan
* Berguhkên seriyan
* Berguhkên hundirê guhan

Kategorî:Elektronîka mezêxeran
Kategorî:Serpoş
Kategorî:Teknolojî
Havîn (stranbêj)

**Havîn** yan jî bi navê jidayikbûnê **Havin Barım** ( li Shtuttgart, Almanya) stranbêjeke kurd e ku li Almanyayê ji dayik bûye û bi eslê ji Amedê ye.

## Jînenîgarî
Havîn di sala 1992an li bajarê Shtutgart a Almanyayê ji dayik bûye. Dema ku ew ji dayik dibe, jiber ku ew zaroka keç e ji aliyê bavê xwe ve hatiye red kirin. Li ser vî rewşê kalikê wê li wê xwedî derdikeve û ji aliyê kalikê ve hatiye mezin kirin. Di heft saliya xwe de diçe qursa tembûrê û di sêzdeh saliya xwe koçê bajarê Stenbolê dibin li vir de diçe folklorê.

## Dîskografî
### Single
* *Tu zalimî*
* *Gewrê*
* *Derdo* (bi Seyda Perînçek re dibêje)
* *Halay Mahsup* (Govend potporî)

## Çavkanî

Kategorî:Stranbêjên kurd
Hemşehrî

***Hemşehrî*** () rojnameyeke rojnameya Sobh a Îranê ye ku ji sala 1371an ve ji aliyê Enstîtuya Hemşehrî ve di bin çavdêriya şaredariya Tehranê de tê weşandin.

### şanika şewatê
Marqeya Hemşehrî di 10emîn Festîvala Neteweyî ya Şampiyonên Pîşesaziya Îranê ya sala 2013an de wek yek ji 100 markayên herî baş ên Îranê hat naskirin.

## Çavkanî
21. Muhemed Mehdî Kerbasçî, yekem Rêveberê Enstîtuya Hemşehrî roja Çarşemî 5ê Îlonê koça dawî kir.

# Kasrî Nûrî bû serokê civatê

## Girêdanên derve

* Malpera fermî ya rojnameya Hemşehrî 
* Malpera koma kovara Hemşehrî
* Nûçeyên Hamşehrî papar 
* Malpera rêberê Hemşehrî

Kategorî:Avabûnên 1992an li Îranê
Peyivîn

thumb|Hilberandina dengî
**Peyivîn**, **axiftin**, an jî **qisekirin**, di nav mirovan de amûra pêragihandinê ye. Mirov, bi bikaranîna zimanekî bi hev re dipeyivin. Dema peyivînê, gelek armancên cuda ên ku ew kesên dipeyivin hene. Ji bo ravekirin, beralîkirin, pirsîn, qanîkirin û hwd peyiver, dipeyivin.

## Çavkanî


Kategorî:Ziman
École polytechnique

**École polytechnique** zanîngeheke ye ku li Palaiseau, Île-de-France, Fransayê ye. Polytechnique di 1794ê de dest bi karê xwe kir. Ji aliyê gelek kesan ve weke yek ji baştirîn zanîngehên cîhanê tê naskirin.

## Mirovên navdar
* André-Marie Ampère
* Henri Becquerel
* Auguste Comte
* Joseph-Louis Lagrange

## Galerî

Wêne:Ecole Polytechnique France seen from lake DSC03389.JPG


## Çavkanî

## Girêdanên deranî
* Malpera Zanîngehê

Kategorî:Avabûnên 1794an li Fransayê
Kategorî:Zanîngehên li Fransayê
Siltanê Misrê

[thumb|Wêneya ji sala 1779'an a şêwirmendê Siltanê [Misrê di dema desthilatdariya Memlûkan de.]]
**Siltanê Misirê**, piştî damezrandina Xanedaniya Selahedîn a Eyûbî di sala 1174an de heya dema dagirkirina Osmaniyan a Misirê di sala 1517an de, di destê mîrên Misrê de bû. Di encamê de sultanên Eyûbî û paşê Memlûk jî wek Siltanên Sûriyê hatin hesibandin. Ji sala 1914an pê ve, sernav careke din ji hêla serokên xanedana Muhammed Alî ya Misir û Sûdanê ve hate bikar anîn, paşê di sala 1922an de sernavê Qralê Misir û Sûdanê hate guhertin.

## Xanedana Memlûkan

Di sala 1250 de, Eyûbî ji aliyê Memlûkan ve hatin hilweşandin, ku xanedana Behrî ava kirin û mîrên wan jî sultanî hildan. Sultanên Bahrî yên navdar Qutuz, ku di Şerê Ain Jalut de artêşa Mongol a dagirker Hulagu têk birin, û Baibars, ku di dawiyê de bermahiyên paşîn ên Padîşahiya Xaçperestan a Orşelîmê vegerandin, hene. Bahrî paşê ji hêla komek Mameluke ya dijber ve hatin hilweşandin, ku di sala 1382-an de xanedana Burji ava kir.

## Xanedaniya Eyûbî

Beriya Serhildana Selahedîn, Misir navenda Xîlafeta Fatimiyan a Şîa bû, di dîroka Îslamê de tekane dewra ku xîlafetek ji aliyê endamên şaxa Şîa ya Îslamê ve dihat birêvebirin. Fatimiyan demeke dirêj dixwest ku Xîlafeta Ebasî ya Sunnî ya li Iraqê bi temamî bi cih bikin, û wek hevrikên xwe yên Ebasî wan jî navê Xelîfe girtibûn, ku nûnertiya wan a bilindtirîn statuya di nav hiyerarşiya îslamî de dikir. Lêbelê, di sala 1169 de, bi desthilatdariya Selahedîn re, Misir vegeriya nav sûnnî û Xîlafeta Ebbasî. Selahedîn Xelîfeyê Ebbasî wek serwerê xwe yê teorîk nas dike, di sala 1174an de sernavê Sultan girtiye, her çend ji vê gavê heta dagirkirina Osmaniyan, desthilatdariya herî bilind di xelîfetiyê de dê biçe destê Siltanê Misrê.

## Çavkanî

Kategorî:Misir
Heseynka

Heseynka. gund li herêm a Farqîn'ê. Heseynka gundekî ser behre ku behra wî pir mezine. Wextakî jiber barajê binê aveda maye. Hetanî qu mezelên(gorên) gundîyan ji binê avê dane. Heseynka alimê xora te nazkirin. Grîdayî eşîra Xelika ne.

Kategorî:Gundên Farqîn
Farman Muhammed

**Farman Muhammed** bi navê nasnameyê ***Farman Muhammed*** ,( li gundê Bawa Qub (Koye, Hewlêr) nivîskar, pêşkêşvanê televîzyonê û rojnamevanekî kurd e.

## Jînenîgarî
Farman Muhammed di sala 1982an de li navçeya Koye a Hewlêrê li gundê Bawa Qubê ji dayik bû. Dibistana seretayî, navîn û lîse li Hewlêrê xwend. Ji sala 1999'an ve wekî fotogir gav avêt qada çapemenî û ragihandinê. Paşê li televîzyona Azadî ya Hîzbî Şûî demeke kin kar kir. Dûre derbasî televîzyona Kurd-SAT'ê bû. Li televîzyona Gelî Kurdistan jî pêşkêşvaniya bernameya Xoliyayî Lawan kir. Li kanala Firat a Erebî û UM a erebî, dûre jî li NRT weke bêjer û nûçegîhan heta 2015'an xebitî. Li Newroz TV li Stockholmê jî demekê kar kir. Niha jî li Stêrk TV weke bêjer û bernameçêker xebata xwe didomîne.
## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1982
Kategorî:Mêr
Kategorî:Rojnamevanên kurd
École normale supérieure

**École normale supérieure** zanîngehek e li Parîs, Île-de-France, Fransayê. Normale Sup di 1794ê de dest bi karê xwe kir. Ji aliyê gelek kesan ve weke yek ji baştirîn zanîngehên cîhanê tê naskirin.

## Mirovên navdar
* Didier Anzieu
* Albert Fert
* Michel Foucault
* Pierre-Gilles de Gennes
* Gabriel Lippmann
* Louis Néel
* Alfred Kastler
* Louis Pasteur
* Théodule-Armand Ribot
* Olivier Rolin
* Romain Rolland
* Jean-Paul Sartre

## Çavkanî

## Girêdanên deranî
* Malpera Zanîngehê

Kategorî:Avabûnên 1794an li Fransayê
Kategorî:Zanîngehên li Fransayê
DBRK Kompleksa zanist-teknîkê, Pyongyang

Kompleksa zanist-teknîkê DPRK (Koreyî: 과학기술전당, Îngilîzî: The DPRK Sci-Tech Complex) navendêyeka Zanist û Teknolojî ye. Ew navenda di nava avahiyeke mezin de ye. Ew avahîya mezin bi şeklê atomê da li Girava Ssukê ku li bajarê Pyongyangê hatiye avakirin. (Pyongyang paytextê Koreya Bakûr e) Avakirina kompleksê li sala 2015an de hatiye xelaskirin. Li gorî weşana KBS Worldê, mezinatîya kompleksê zêdetirî 100.000 metrekargoşe ye.

Wek ku me berê jî gotibû, şeklê kompleksê dişibe atomê. Di vê tesîsê de e-pirtûkxaneyek (pirtûkxaneya dîjîtal) heye. Tê de nêzîkî 3000 termînalen komputerê hene. Koreyîyên Bakûrî bi evan dikarin bikevin intraneta netewî ya Koreya Bakûr.

## Kwangmyong Network
Kwangmyong Network wilo hatîye dîzaynkirin ku tenê ji hundirê Koreya Bakûr were gihîştin. Gihîştina Kwangmyongê di nav bajar û wîlayetên mezin û her weha di nav zanîngeh û rêxistinên mezin ên pîşesazî û bazirganî de li ber desta ye.

## Girêdanên derve
Li kompleksê bi sanal bigere

## Çavkanî

*

Kategorî:Avabûnên 2015an li Korêya Bakur
Kategorî:Avahiyên di 2015an de hatine xilaskirin
Kategorî:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
Carlo Ancelotti

**Carlo Ancelotti** (z. 10 Pûşper 1959, Reggiolo ) lîstikvan û rêveberê berê yê futbolê yê İtalianî ye. Ana tîma Real Madrid'e ye.

Carlo Ancelotti serokê Real Madrid e. Ew ji xortbuna xwe vêda nava fitbolêdaye. Li Îtalyaye ji dayîk bûye û di tîma Îtalyanî de jî leystikvaniyê kirîye.

Ancelotti yekane rêvebir e ku 4 caran Lîga Şampiyonan a UEFAyê serketîye. (2 caran bi Milan re, 2 caran bi Real Madrîdê re). Ew jî yek ji 7 kesan e ku hem kesek lîstikvan û hem jî kesî rahêner Kûpaya Ewropayê bi dest xistiye.

Wî li Parmayê wekî midfielder dest bi futbolê kir û di sala 1979-an de alîkariya tîma xwe kir u derxist Serie B. Di demsala paşîn de, ew derbasî Romayê bû, li wir 1 şampiyoniya Lîga û 4 Kupayên Îtalytalyayê bi dest xist. Salên dawî yên kariyera xwe li Milano derbas kir, li wir 2 sernavên lîga û 2 Kupayên Ewropî bi dest xistin. Ancelotti 26 caran ji bo tîma neteweyî ya Îtalyayê dilîze, di sala 1988an de beşdarî Şampiyoniya Ewropayê û Kûpaya Cîhanê ya 1990an bûye.

Wekî rêveber, wî ji bo Reggiana, Parma, Juventus, Milan, Chelsea, Paris Saint-Germain, Real Madrid, Bayern Munich, Napoli, Everton û dîsa Real Madrîd xebitî û li Îtalytalya, Îngilîstan, Fransa, Spanya û Elmanyayê sernav bi dest xist. yekane antrenor e ku di van 5 lîgên mezin ên cihêreng de şampiyoniyê bi dest xistiye. Ew niha rêveberê Real Madrid CF ye.

## Çavkanî

https://www.realmadrid.com/en/football/squad

Kategorî:Jidayikbûn 1959
Kategorî:Mirovên zindî
Micahîdên Kurdistanê

**Micahîdên Kurdistanê** îslamîstên kurd bûn ku di salên 1980an heta 2000an li dijî dewleta Iraqê û desthilatdariya Sedam Huseyn şer kirin.

## Damezrandin
Di dema şerê Îran û Iraqê de, Şêx Osman Ebdulezîz, serokê IMK, daxwaza neteweya kurdan a serbixwe kir, herwiha şerê pîroz li dijî Iraqê û li dijî Besê ragihand, ku ji îslamiyên serbixwe yên kurd, rêxistinên îslamî yên kurd û heta pêşmergeyên ku xwedî meyla îslamî bûn, cureyekî eniyeke yekgirtî ava dikin. Şêx Osman got ku Sedam Huseyn tagût bû. Gelek îslamîstên kurd li çiyayên Kurdistanê kampên rahênanê ava kirin, gel berhev kirin û li dijî Iraqê dest bi serhildanê kirin.

Demeke kin beriya qetlîama Helebceyê, Sedam Huseyn bi tundî li ser alimên kurd ên îslamî rawestiya û ev yek bû sedem ku ew ji Helebceyê birevin û biçin Îranê û li wir piştgiriyeke xurt li wan hebû. Wê demê micahîdên kurd li Helebceyê ku pişt re wê bibûya keleha wan, çalakî li dar xistin. Gelek kurdên Helebceyê di wê encamê de bûn ku cîhad rêya herî baş e bo Iraqê. Micahîdîn gelek xwebexşên kurd ên ji Îranê wergirtin.

## Çalakî
Micahidîn di sala 1980î de di dema şerê Îran û Iraqê de dest pê kir, lê di dawiya şer de di sala 1988 de, wan bi piranî operasyonên xwe rawestand, lê serhildanek nizm li dijî Iraqê domand. Di serhildanên Îraqî yên sala 1991ê de di dema Şerê Kendavê de, micahîdîn çalakiyên xwe bi giranî zêde kirin, û ber bi dawiya şer de, ew dîsa hêdî bûn. Di lûtkeya xwe de zêdetirî 10 000 şervanên wan hebûn.

Kurdên îslamîst û kurdên laîk paşê bûn dijber. Micahîdînên yekgirtî piştî rûxandina Sedam Huseyn bi dawî bû, her çend kom mabûn.

## Beşdariyên komê
* Tevgera Îslamî ya Kurdistanê; bi serokatiya Osman Ebdulezîz
* Partî ya Dadwerî ya Kurdistanê; bi serokatiya Elî Bapîr
* Şoreşgerê Kurd Hizbullah; Bi serokatiya Adhem Berzanî
* Hizbullaha Kurdî ya Îranê; bi serokatiya Mihemed Xalid Berzanî
* Îslah (kurt-dem); bi serokatiya Mela Krekar
* Micahîdînên Serbixwe; serokatiyek navendî tune
* Pêşmergeyên bi meyla Îslamî; serokatiyek navendî tune
* Ensar el Îslam; bi serokatiya Mele Krêkar, û piştre Ebû Ebdullah el-Şafîî

## Çavkanî

Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê
Kategorî:Îslam li Iraqê
Kategorî:Micahîd
Kategorî:Neteweperweriya kurdî
Kategorî:Rêxistina leşkerî
Kategorî:Rêxistinên kurdan
Kategorî:Sedam Huseyn
Kategorî:Şerê Îran û Iraqê
Kategorî:Şerê Kendavê 1991
Kategorî:1980î li Başûrê Kurdistanê
Kategorî:1980î li Iraqê
Kategorî:1980î li Îranê
Webb's First Deep Field

thumb|''Webb's First Deep Field''
***Webb's First Deep Field***, yekem wêneyê xebatê ye ku ji aliyê Teleskopa Fezayê James Webb ve hatiye kişandin. Wêneyê qada kûr ku devereke piçûk a ezman e û ji Nîvkada Başûr ve xuya dibe vedihewîne. SMACS 0723, komikek galaksiyan e ku bi durbuna 4.6 mîlyar salên ronahiyê ji Cîhanê dûr e û di komstêra Volan de tê nîşandan. Di 11ê tîrmeha sala 2022an de NASAyê wêneyê ku ji hêla Kameraya Nêzîkî Înfrared a teleskopê (NIRCam) ve hat kişandin, ji raya giştî re hat eşkere kirin. Di wêneyê de bi hezaran galaksî têne dîtin ku wêneya herî bilind a gerdûna destpêkê ye ku heya niha hatiye kişandin.
## Giştîve
Teleskopa Fezayê ya James Webb teleskopa fezayê ye ku ji hêla NASA ve tê bikaranîn û bi bingehîn ji bo stêrnasiya infrasorê hatiye çêkirin. Keştiya fezayê ku di kanûna sal 2021an de hatiye şandin, ji çileya sala 2022an vir ve li dora duyemîn xala Lagrange ya Roj-Erdê (L2) ye ku bi qasî 1.5 mîlyon kîlomêtre dûrî Cîhanê ye.

Qada Kûr a Yekem a Webb ku ji aliyê Kamera Nêzîkî Jêrsor a Teleskopê (NIRCam) ve hatiye kişandin û pêkhateyek e ku ji wêneyên bi dirêjahiya pêlên cûda û bi tevahî 12.5 demjimêran de hatiye hilberandin. Wêneyê di dirêjahiya pêlên infrasor de ji qadên herî kûr ên Teleskopa Fezayê ya Hubble ku hefte derbas bûne, kûrahî peyda kiriye.

SMACS 0723 komek galaksîk a ezman e ku ji Nîvkada Başûr a Dinyayê ve tê dîtin û gelek caran ji aliyê Hubble û teleskopên din ve bi armanca lêgerîna paşeroja kûr a galaksiyê hatiye lêkolîn kirin.
## Encamên zanistî
Wêneyê koma galaksiyên SMACS 0723 nîşan dide ku koma galaksiyên SMACS 0723 4.6 mîlyar sal berê derketine holê. Gelek hebûnên kozmolojîk ên hatine teswîrkirin ji ber berfirehbûna fezayê li ser dûrahiya zêde ya ronahiya ku ji wan radibe, ketine ber guheztina sor.

Girseya hevgirtî ya koma galaksiyan wekî lenseke gravîtasyonê tevdigere ku galaksiyên pir dûrtir li pişt xwe mezin dike. NIRCama Webb galaksiyên dûr xiste nav balek tûj, strukturên piçûk û qels ên ku berê qet nehatine dîtin, di nav de komikên stêrkan û taybetmendiyên belavbûyî jî hene, derxistiye holê.

## Çavkanî

Kategorî:Berhemên 2022an
Kategorî:Gerdûnnasiya fizîkî
Kategorî:Valageh
Lîsteya zanîngeh û xwendegehên bilind li Swêdê

thumb|Zanîngeha Uppsalayê
thumb|Zanîngeha Lundê (2014)
thumb|Zanîngeha Stockholmê (2014)

Eve **lîsteya [[zanîngeh]]ên [[Swêd]]ê** li gorî Qanûna Xwendina Bilind a Swêdê ya sala 1993an. Ev qanûn cara dawî di meha kanûna paşîn a 2006an de hate guherandin. Piraniya xwendegehên bilind li Swêdê dewletî ne.

Sîstema xwendina bilind a Swêdê, ji *universitet* ("zanîngeh") û *[[högskola]]* ("xwendegehên bilind") pêk tê. *Högskola* du astên zanîngehê pêşkêş dikin: asta bingehîn (*grundnivå*) ji bo mezûnbûnê û dîplomeya akademîk a bingehîn û asta pêşketî (*avancerad nivå*) ji bo dîploma master (MA); zanîngeh jî ji bilî van du astan, asta lêkolînê (*forskarnivå*) ji bo doktorayê (PhD) pêşkêş dike.

Hin zanîngeh hîn jî bi swêdî ji xwe re dibêjin *högskola*, nemaze saziyên pispor ên kevnar ên di endezyariyê û nojdariyê de (mîna Enstîtuya Teknolojiyê ya Şahane KTH jê re dibêjin "Kungliga Tekniska Högskolan" û Zanîngeha Teknolojiyê ya Chalmers jî jê re dibêjin "Chalmers Tekniska Högskola"). Lê bi kurdî, hem *universitet* ("zanîngeh") û hem jî *högskola* "zanîngeh" in.

## Zanîngehên dewletî
Rêza pêşîn li gorî sala pêkanîna wan wekî zanîngehê ye. Bi tenê Zanîngeha Uppsalayê (di 1477an de hate pêkanîn  ) û Zanîngeha Lundê (di 1666an de hate sazkirin  ) bi rastî wekî *zanîngeh* hatine damezrandin, lê hemî zanîngehên din, ji *högskola* (kolêja zanîngehê) bûne bi statûya zanîngehê bilind kirin.

Du zanîngeh hene ku di bin desthilatdariya dîrokî ya Swêdê de hatine danîn; Zanîngeha Tartuyê di sala 1632an de (niha li Estonyayê ye) û Akademiya Şahane ya Turkuyê (dû re navê wê wekî Zanîngeha Helsinkiyê hat guherandin) di sala 1640î de hate pêkanîn, nuha li Fînlendayê ye.

Zanîngeha Växjöyê (1967-2009) zanîngehek bû ku niha bi Zanîngeha Kalmarê (1977-2009) re bûye yek, di sala 2010an de dibe Zanîngeha Linnaeus.

## Zanîngehên ''högskola'' yên dewletî
*Högskola*, saziyeke xwendina bilind e, mîna zanîngehê lê bi gelemperî piçûktir e. Berevajî zanîngehan högskola di dayîna bawernameyên doktorayê (PhD) de tixûbdar e. Hikûmeta Swêdê maf daye hin *högskola* ku di hin warên taybet de doktora bidin. Wekî din, piraniya *högskola* bi zanîngehên mezintir re peymanan çêdikin ji bo pêkanîna bernameyên doktorayê.

* Gymnastik- och idrottshögskolan (GIH)
* Zanîngeha Gotlandê (1998 - 2013) *högskola* dibû ku naha bi zanîngeha Uppsalayê re bûye yek û bûye kampusa Gotland a zanîngeha Uppsalayê.
* Zanîngeha Kalmarê (1977-2009) *högskola* dibû ku niha bi Zanîngeha Växjöyê (1967-2009) re bûye yek, di sala 2010an de bû Zanîngeha Linnaeus.

## ''Högskola'' û zanîngehên taybet
Heft saziyên perwerdehiya bilind ên taybet hene ku mafê dayîna mezûnên post-lîsansê hene.
* Dibistana Teolojiyê ya Johannelundê li Uppsalayê
* Zanîngeha Teknolojiyê ya Chalmers li Göteborg
* Dibistana Aboriyê ya Stockholmê
* Weqfa Zanîngeha Jönköpingê
* Zanîngeha Ersta Sköndal Bräcke
* Zanîngeha Sophiahemmet
* Zanîngeha Stockholmê (Enskilda Högskolan Stockholm) . 

## Têbînî û çavkanî

Kategorî:Lîste
Kategorî:Zanîngehên Swêdê
Şerê Peloponêsî

**Şerê Peleponêsî** (431–404 BZ) şerekî Yewnanistana Kevn bû ku di navbera Atîna û Sparta û hevalbendên wan ên têkildar de ji bo hegemonya cîhana Yewnanî şer kir.Şer demeke dirêj bêbiryar ma heta ku destwerdana bibiryar a Împeratoriya Pers ji bo piştgirîkirina Spartayê. Bi rêberiya Lysander, komkeştiya Spartayî ya ku bi alîkariya persan hatî çêkirin, di dawiyê de Atîna têk bir û serdemek hegemoniya Spartayî  li ser Yewnanistanê dest pê kir.

Dîroknasan bi kevneşopî şer li sê fazan dabeş kirine. Faza yekem (431–421 BZ) bi navê Şerê Deh Salî, an Şerê Archidamian, piştî keyê Spartayî Archidamus II, ku gelek êrişên  Atîkayê   bi artêşa hoplîtan  ya hevbendiya Peleponêsî , tora hevalbendiyê ku ji hêla Sparta ve serdest bû, dest pê kir, hate navandin.Lêbelê, Dîwarên Drêj Atinayê ev stratejî bêbandor kir, dema ku hêza deryayî ya bilind a hevbendiya Delosî (hevbendiya Atînayê) êrişî peravên Peloponnêsê kir da ku serhildanan li Spartayê de bînin arandin . Aştiya Nikiasê a bibiver di sala 421 BZ de hate navîşandin û heya 413 BZ dom kir.Di vê heyamê de gelek şerên nûneriyê qewimîn, nemaze şerê Mantinea di sala 418 BZ de, ku Sparta li dijî hevbendiyek ad-hoc Elis, Mantinea (her du hevbendên Spartayî yên berê), Argos û Atînayê bi ser ket.Bûyera herî girîng, di navbera salên 415 û 413 B.Z. de Sefera Sîsîlyayê bû , ku Atînayê hema hema hemî komkeştiya xwe winda kir ku hewl dida Sîrakûza, hevalbendek Spartayê zeft bike .

## Çavkanî
Brittney Griner

**Brittney Yevette Griner** (jdb. 18ê çiriya pêşîn a 1990an li Houston, Teksas) lîstikvaneke basketbolê ya amerîkî ye ku ji sala 2013an vir ve di tîmê Phoenix Mercury (WNBA) de ye. 2,06 metre dirêj Griner bi giranî di pozîsyona navendê de tê bikaranîn.

## Karîyer
Berî kariyera xwe ya basketbolê ya profesyonel, wê ji 2009an heya 2013an ji Zanîngeha Baylorê lîst û di sezona 2011/2012an de bi Baylor Lady Bears re Tûrnûvaya Basketbolê ya Jinan a NCAA Division I qezenc kir.

Di Pêşnûmeya WNBA ya 2013an de, Griner ji hêla Phoenix Mercury ve wekî bijareya 1em hate hilbijartin, bi wê re sernavê şampiyoniya WNBA ya 2014an qezenc kir. Wekî lîstikvanek di tîma neteweyî ya basketbolê ya jinan a Dewletên Yekbûyî de, wê du sernavên cîhanê (2014 û 2018) û du madalyayên zêr di Lîstikên Olîmpiyadê de (2016 û 2020) bi dest xistin.

Di dema demsala WNBA de, Griner yekem car ji bo du tîmên çînî û ji sala 2015an vir ve ji bo klûba Superleague ya Rusî UGMK Jekaterinburg lîst, bi wê re çar caran gelek şampiyonên rûsî û Eurolîga Jinan bi dest xistin.

## Jiyana şexsî
Di sala 2013 de, Griner wek lezbiyen derket pêşberî çapemeniyê. Ji wê demê ve ew bi gelemperî bi civaka LGBTQ ve girêdayî ye.

## Girtina li Rûsyayê 2022an
Di 17ê sibata 2022an de, Griner li Balafirgeha Sheremetyevo ya Moskowê bi sûcdariya xwedîkirina narkotîkê ya neqanûnî hat girtin. Ji wê demê ve ew li Rûsyayê di girtîgehê de ye. Dadgehkirin di 1ê tîrmeha 2022an de dest pê kir. Girtina wê bûye mijareke siyasî. Hikûmeta Dewletên Yekbûyî ji bo serbestberdana wê lobiyê dike, û gelek kesayetiyên werzîşê û navdarên din serî li medyaya civakî da ku piştgiriya xwe ji Griner re diyar bikin. Di 4ê tebaxê 2022an de 9 sal cezayê girtîgehê lê hat birîn û di mijdara 2022an de Griner bo koloniya cezayê ya rûsî IK-2 hate veguheztin. Karbidestên amerîkî diyar kirin ku ew "bi xeletî hat binçavkirin". Di 8ê Kanûnê de, Griner di pevguhertina girtiyan de ji bo bazirganê çekan yê rûsî Viktor Bout hat berdan.

## Çavkanî

## Girêdanên derve

Kategorî:Basketbolîstên amerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1990
Kategorî:Kesên LGBT
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:2022 li Rûsyayê
Tefsîra Quranê (kitêb)

**Tefsîra Quranê** kitêbeke ji Kamiran Alî Bedirxan e. Despêka kitêbê di hejmarên kovara Hawar û ên Roja Nû dihate weşandin. Piştî ko ev herdû kovar xilas bûn weşandina kitêbê jî qediya. Di sala 1971ê de bi navê "Ji Tefsîra Quranê" qetên ko heta hingî di wan kovaran de hatibûn weşandin hatine komkirin û weşandin.

Di sala 2015a de şuxilê komkirina desnivîsên Kamiran dest pê kir û heta sala 2020a dewam kir. Netîca vî şuxilî jî weke kitêbekê ji Weşanên Avesta hate weşandin.

Di kitêbê de hemû sûre nînin û di hineka de jî hemû ayet nînin. Ji ber ko qetek ji nivîsê ji metnê destnivîs hatiye, hinek gotinên ku nedihatin xwendin bi (...) hatine guhertin. Di weşana nû de xeletiyên wergerê hatine edilandin lê rêziman û şiklê nivîsê nehatiye guhertin. Ji ber wê divê yek dêhnê xwe bidiyê wextê ko yek bixwîne ji ber ko hinek tişt xelet karin werin fêmkirin.

## Çavkanî

Kategorî:Dîn
Kategorî:Îslam
Kategorî:Pirtûk
Kategorî:Pirtûkên dînî
Theokritos

**Theokritos** helbestvanê yewnanî ye. Derheqê jiyana Herakles û Argonautikaê gelek beşên giring di helbestên wî da cih girtiye.

## Çavkanî
Jayran (rêzefîlm)

***Jayran*** rêzefîlmeke televizyonî ya Îranî ye ku di celebê romantîka dîrokî de ji derhêneriya Hesen Fethî, nivîsandina Ehsan Jovanmerd û Fethî û hilberîneriya Îsmaîl Afîfeh e.

Çîroka vê rêzefîlmê behsa bûyerên piştî mirina Emîr Kabîr û nasîna Naseredîn Şah bi Jeeran dike. Lîstikvanên vê rêzefîlmê Behram Radan, Parînaz Îzdiyar, Amir Hussein Fethi, Mehdî Pakdel, Stare Pesiani, Gazal in. Şakrî, Semîra Hesenpûr, Mehdî Koşkî, Morteza Îsmaîl Kaşî, Fatemê Mesûdîfer, Elham Namî, Nahal Deştî, Kataneh Afsharinejad, Behnaz Nazî, Amir Caferî, Rouya Tîmûriyan, Homan Barknoord, Rana Azadîvar û Maryla Zareî.

Pêvajoya kişandina fîlma *Jayran* di dawiya Tebaxa 2021ê de li Xansar û Golpayeganê bi dawî bû. Weşana vê rêzefîlmê ji Şehrîvara sala 2021 ve çend caran hat paşxistin.
## Çîrok
Koleksiyona Jîran çîrokeke romantîk û dîrokî ye ku şeş salên jiyana Naseredîn Şahê çaremîn şahê Qacaran vedibêje. Ev çîrok piştî mirina Emîr Kabîr û tayînkirina Mîrza Aga Xan Nûrî wek serokwezîr dest pê dike; Çîroka nasîn û evîna Şah a bi keçeke gundî ya bi navê Xedîce Xanem Tecrîşî ye ku ji ber çavên wê yên mezin navê wê kiriye “Jiran ”.

## Muzîk
Ferdîn Xalteberî muzîka rêzefîlmê çêkiriye û Homayun Şacariyan ew rêzefîlmê kiriye.
## Bazî
Beşa yekem a Jeeran di 24ê Behmena 2021an de bi rêya servîsa Filmo hat nîşandan û beşên mayî jî dê her hefte bên weşandin.

Kategorî:Îran
Komkujiya Zaxoyê 2022

**Komkujiya Zaxoyê**, komkujiyekî li dijî sivîlan e ku ji aliyê artêşa dewleta tirk ve li gundê Perexa bi ser navçeya Zaxoyê ve pêk hatiye. Komkujî bi topbarana artêşa Tirkiyê pêk hatiye û di encamê de du ji wan zarok, bi tevahî neh kes hatine kuştin. Hemû qurbanên komkujiyê geştiyarên ereb ên Îraqê bûn. 

Wezareta karên derveya Iraqê daxuyaniyek ragihand û di daxuyaniyê de diyar kir ku komkujî ji aliyê artêşa dewleta tirk ve pêk hatiye.

## Komkujî
Komkujiya Zaxoyê di 20ê tîrmeha sala 2022an de li gundê Perexa bi ser navçeya Zaxoyê li Başûrê Kurdistanê li dijî kesên sivîl pêk hatiye. Di êrîşê de 2 jê zarok bi tevahî 9 kes hatine kuştin û 26 kes jî birîndar bûne. Li ser êrîşê Baroya Amedê daxuyaniyek nivîskî weşand û di daxuyaniya xwe de aniye ziman ku Baroya Amedê di der barê tespîtkirin û cezakirina berpirsên van êrîşên ku di encama de kesên sivîl jiyana xwe ji dest dane, giliyên sûc bike û pêvajoyeke hiqûqî ya bi bandor bişopîne.

## Bertekên li dijî komkujiyê
* Partiya Demokratîk a Gelan, (HDP) bertek li dijî erîşê da û daxuyaniya xwe de anî ziman ku Komkujiya Zaxoyê, komkujiya duyemê Komkujiya Qilebanê ye. Di daxuyaniya xwe de bang kir ku parlamena Tirkiyeyê bi civîna awarte bê komkirin.
*  Serokwezîrê Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî di daxuyaniya xwe ya derbarê bombebarana li Zaxoyê anî ziman ku di encamê de 8 kesan jiyana xwe ji dest dane û tekez kir, ku ti hincetek jibo kuştina sivîlan tineye.
*  Berdevkê Wezareta Derve ya Amerîka Ned Price êrîş şermezar kir û ragihand ku "Kuştina sivîlan nayê qebûlkirin û divê hemû dewlet jibo parastina sivîlan, rêzê yasayên navdewletî bigrin."
*  Serokwezîrê Iraqê Mistefa Kazimî bi armanca giliyê li Neteweyên Yekbûyî û bangkirina Balyozê Tirkiyeyê bi Konseya Ewlekariya Neteweyî ya Iraqê re civîneke awarte li dar xist.
* Baroyên Bakurê Kurdistanê bertek nîşanî êrîşa dewleta tirk a ku li gundê Perexa bi ser navçeya Zaxo ya Herêma Kurdistanê pêk aniye da. Baroyên Amed, Wan, Batman, Şirnex, Riha û Mêrdînê bi daxuyaniyan êrîşa li dijî sivîlan şermezar kirin.

## Çavkanî

Kategorî:Komkujiyên li dijî sivîlan
Kategorî:Komkujî
Kategorî:Tawanên şer ên Tirkiyeyê
Kategorî:Zaxo
Kategorî:2022 li Başûrê Kurdistanê
Albanên Makedonyayê Bakur

**Albanên Makedonyaya Bakur** (bi albanî: *Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut*, bi makedonî: Албанци во Северна Македонија, *Albantsî vo Severna Makedonîya*), li Makedonyaya Bakur a îro hindikahiyek mezîn etnîkî ne. Qeydên pêşî yên albanî ne zêde ji serdema Îskender Beg vedigerin.

## Demografîk
Kêmneteweya alban bi piranî li qada rojava, bakur-rojava û qismî navîn a welêt bi civakên piçûk ên ku li başûr-rojavayê ne. Civatên albanî yên herî mezin li şaredariyên Tetovo (70,3%), Gostivar (66,7%), Debar (58,1%), Struga (56,8%), Kîçevo (54,5%), Kumanovo (25,8%) û Skopye (20,4%) in.

## Mijarên têkildar
* Albanya
* Kosova

## Çavkanî

Kategorî:Alban
Kategorî:Albanya
Kategorî:Komên etnîk li Makedonyaya Bakur
Kategorî:Siyaseta Makedonyaya Bakur
Albanên Yewnanistanê

**Albanên Yewnanistanê** (bi albanî: *Shqiptarët në Greqi*; bi yewnanî: Αλβανοί στην Ελλάδα, * Alvaní stin Elládha*), li Yewnanistanê hindikahiyeke etnîkî ne ku ji gele albaniyan pêk tê. Cihê rûniştina wan be piranî li herêma îro ya bi navê Epirus e, ku parêzgehek li bakurê rojavayê Yewnanistanê ye.

## Gelemperî
thumb|Albanêk ji Yewnanistan
Albanî yekem car di dawiya sedsala 13an de koçî Yewnanistanê kirin. Neviyên nifûsên bi eslê xwe albanî ku di Serdema Navîn de li Yewnanîstanê bi cih bûne Arvanî ne, yên ku bi tevahî di nav neteweya yewnan de asîmîle bûne û xwe wekî yewnanî didin nasîn. Îro, ew hîna jî jêrzaravaya xwe ya cuda ya albaniya toskî, ku bi navê arvanîtîk tê zanîn, diparêzin.

## Mijarên têkildar

* Albanên Makedonyayê Bakur
* Albanên Tirkiyeyê
* Kosova
* Albanya
* Albany, New York

## Çavkanî

Kategorî:Alban
Zaha Hadid

**Dame Zaha Mohammad Hadid**, (bi erebî: زها حديد, *Zahā Ḥadīd*, *Zeha Hedîd*; jdb. 31 çiriya pêşîn 1950 – m. 31 adar 2016) mîmar, hunermend û sêwiranereke brîtanî-iraqî bû ku di dawiya sedsala 20an û destpêka sedsala 21an de wekî kesayetiyek sereke di beşa mîmariyê de hate naskirin. Hedîd li Bexdayê (Iraq) ji dayik bû , lîsansê matematîkê wergirt û paşê xwe li Dibistana Mîmarî ya Komeleya Mîmarî di sala 1972an de tomar kir. Hadîd ji bona "ji nû ve vekolîna ceribandinên şikestî û neceribandiniyên Modernîzmê [...],“ wênesaziyê wekî amûrek sêwiranê û abstrakasyon wekî prensîpek lêkolînê bikardianî ku qadên nû yên avahîsaziyê derxîne holê. 

Ew ji hêla The Guardian ve wekî "Qiralîçeya kêşeyan" hate binavkirin, ya ku "geometriya mîmarî azad kir û bi vî awayî nasnameyeke nû ya îfadeyê da mîmariyê".   Di nav xebatên wê yên sereke de Navenda Aquatics London ji bo Olîmpiyadên 2012, Muzexaneya Hunerê ya Berfireh (Broad Arts Museum), Muzexaneya MAXXI ya Romayê û Opera Guangzhou hene.  Hin xelatên wê piştî mirinê hatine pêşkêşkirin, di nav de peykerê ji bo Xelatên Brit (*Brit Awards*) 2017. Gelek avahiyên wê di dema mirina wê de hîn di bin çêkirinê de bûn, di nav de balafirgeha navneteweyî ya Daxing li Pekînê û Stadyûma al-Wakrah li Qatarê, cihek ji bo Kûpaya Cîhanê ya FIFA 2022. 

Hadîd jina yekem bû ku di sala 2004 de Xelata Mîmarî ya Pritzker wergirt.   Wê di sala 2010 û 2011 de xelata mîmarî ya herî bi prestîj a Keyaniya Yekbûyî, Xelata Stirling, wergirt. Di 2012 de, ew ji hêla qralîçe Elizabeth II ve ji bo karûbarên mîmariyê sernavê „Dame“ wergirt û di Sibata 2016 de, meha beriya mirina wê, bû jina yekem ku ji Enstîtuya Qiraliyetê ya Mîmarên Brîtanî hat xelatkirin. 

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1950
Kategorî:Mirin 2016
Kategorî:Misilmanên brîtanî
Kategorî:Mîmarî
Xidir Feqîr

**Xidir Feqîr**, (1952–2009) stranbêjekî folklorîye ku bi eslê xwe ji Şingalê bû. Xidir Feqîr xwediyê gellek sitran û berhamê hunerî ye.

ji zarokaniya xwe wî dest bi stran gotinê kirîye û rolek wî ya dîyar hebû di vejandina strana kurdî de li herêma Şingalê.

Piştî mirinawî kêkîîwê Tasîn Xidir dest bi san rygotinê dike.

## Jiyan
Dengbêjê Şengalê Xidir Feqîr li gundê Simê Hêstir ê li geliyê Kersê li devar şingalê li sala 1952 çavê xwe li dinyayê vekirin e. Bêyî ku binivîse 500 stranên foklorî di hafîzeya xwe de hilgirtî bû. Ji bilî stranên folklor bi xwe jî gelek stran çêkirine û stranên wî yên herî navdar strana xezalê ku piştî wefata hevjîna xwe li ser çêkirîbû û strana zalimê ye û êi şahiya jî gelek caran stran digotin. Piştî bi dehan sala xizmeta hunera Kurdî di 29ê hezîrana 2009an de li komalgeha Borik a Şengalê koça dawî kir.

## Çavkanî

Kategorî:Stranbêjên kurd
Muqteda sedir

**Muqteda Sedir** (بە عەرەبی: مقتدى الصدر؛ ji dayikbûn 4î aba sala 1974) Politikivan û serokekê şîhî yê îraqî ye. Herwesa serokê bizava sedir e. di sala 2018an de wan piraniya kursiyên perlemantoya îraqê bi dest xistin.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1974
Kategorî:Mirovên zindî
Mohammad Sadir

Mihemed kurê Mihemed Sadiq kurê Mihemed Mehdî kurê Îsmaîl el-Sadr (z. 23'ê adarê 1943 li Kazimiye – m. 19'ê reşemiyê 1999 li Necef) mele û melayekî navdar ê şîe yê Iraqê bû ku li dema xwe li dijî rejîma Baas û Saddam Huseyîn şer dikirin.

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1943
Kategorî:Mirin 1999
Disco Dancer (fîlm)

**Disco Dancer** filmeke dansê ya hindî ye ku di sala 1982an de ji hêla Rahi Masoom Raza ve hate nivîsandin. Derhêneriya fîlmê Babbar Subhash bû. Di filmê de Mithun Chakraborty û Kim bi rolên sereke dileyizin, Digel Om Puri, Herwesa Gita Siddharth û Karan Razdan jî di rolên piştevaniyê werdigirin.

Fîlm li ser çîroka hunermendekî ciwan ê ku di kolanan Mumbaîyê jiyan dike, hatiye çêkirin. Fîlm bi stranên xwe yên di filmên Bollywoodê yên ji hêla Bappi Lahiri û ji hêla Anjaan û Faruk Kaiser ve hatî nivîsandin tê nasikirin û stranên bi navudeng ya "Jimmy Jimmy Jimmy Aaja" ji hêla Parvati Khan ve hatî ye, "I am a Disco Dancer" ku ji hêla Vijay Benedict ve hatî strandin, "Yaad Aa Raha Hai" ku ji hêla Bappi Lahiri ve hatî strandin û "Goro Ki Na Kaalo Ki" ku ji hêla Suresh Wadkar ve hatiye çêkirin.

Fîlm li seranserê cîhanê serkeftî bû, bi populerbûna xwe li Asya, Yekîtiya Sovyetê, Ewropaya Rojhilat, Rojhilata Navîn, Tirkiye û Afrîkayê belav bû. Di heman demê de *Disco Dancer* di heman demê de duyemîn fîlma herî zêde li Yekîtiya Sovyetê û fîlma biyanî ya herî bi dahat bû. *Disco Dancer* Mithun wekî navek malbatî li seranserê Asyaya Başûr û Yekîtiya Sovyetê û gelek welatên Afrîkayê damezrand ku Jimmy ji bo Mithun Chakraborty navek populertir bûye. Albuma dengbêjê jî serketî bû, li Hindistanê bû Platinum û li Chinaînê Xelata Zêrîn wergirt. Ji bo enflasyonê verast kirin, ew hîn jî yek ji fîlimên Hindî yên herî bi dahata û herdemî tê hesibandin.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Fîlmên Hindistanê
Kategorî:Fîlmên 1982an
Kurdên Nasyonalîst

**Kurdên Nasyonalîst**, rêxistinek ku di sala 2020 an de li ser medyaya civakî ji hêla komek ciwan ve hate damezrandin, saziyek rastgirê Kurdî ye. Ev sazî kû ji alîyê komek ciwanên Kurd ên xwedî bîr û bîrdoziyên cuda ve hatîye avakirin, ji bo zêdekirina hişmendîya neteweyî di nav Kurdan de li ser medyaya civakî û li qadan dixebite. Li çar parçeyên Kurdistanê zêdetir li Bakûr û Başûr û li dîasporayê endamên wê hene.

## Çavkanî
Lîsteya partiyên siyasî yên Swêdê

Vaye lîsteya partiyên siyasî yên Swêdê ye.

## Partiyên parlamenê

### Partiyên bi nûnertiya fermî

### Partiyên biçûk bê nûnertiya fermî li Riksdagê
* Alternatîv ji bo Swêdê (*Alternativ för Sverige*, ji 2017 ta niha)
* Demokratên Rasterê (*Direktdemokaterna*, ji 2014 ta niha)
* Partiya Heywanan (*Djurens parti*, ji 2014 ta niha)
* Partiya Nirxên Xiristiyan (*Kristna Värdepartiet*, ji 2014 ta niha)
* Hevbendiya Welatiyan (*Medborgerlig Samling*, ji 2014 ta niha)
* Partiya Lîberal a Klasîk (*Klassiskt Liberala Partiet*, ji 2004 ta niha)
* Partiya Komunîst (*Kommunistiska Partiet*, ji 1970 ta niha)
* Partiya Komunîst a Swêdê (*Sveriges Kommunistiska Parti*, ji 1995 ta niha)
* Partiya Karkerên Ewropayê (*Europeiska Arbetarpartiet*, ji 1974 ta niha)
* Înîsiyatîva Femînîst (*Feministiskt Initiativ*, ji 2005 ta niha) - navbera 2014–2019an de li Parlamena Ewropayê hate temsîlkirin.
* Partiya Lênêrîna Tenduristiyê (*Sjukvårdspartiet*, ji 2005 ta niha)
* Partiya Gundî ya Serbixwe (*Landsbygdspartiet oberoende*, ji 2010 ta niha)
* Tevgera Berxwedana Bakur (*Nordiska Motståndsrörelsen*, ji 1997 ta niha)
* Partiya Korsanî (*Piratpartiet*, ji 2006 ta niha) - navbera 2009–2014an de li Parlamena Ewropayê hate temsîlkirin.
* Partiya Xala Zivirandinê (*Partiya vändpunkt*, ji 2019 ta niha)
* Yekîtî (*Enhet*, ji 1990 ta niha)
* Volt Swêd (*Volt Sverige*, ji 2018 ta niha)

## Çavkanî

partiyên siyasî yên Swêdê
Kategorî:Partiyên siyasî yên Swêdê
Kategorî:Swêd
Sera Kutlubey

**Sera Kutlubey**, lîstikvaneke ciwan a tirk e.

## Biyografî
Sera Kutlubey di 24ê Cotmeha 1997an de li Enqere hatiye dinyayê. Xwendina xwe li beşa Şanoyê ya Zanîngeha Haliç qedand. Wî di sala 2016an de yekem ezmûna xwe ya lîstikvaniyê di rêzefîlma *Kehribar* de hebû û dûv re di rêzefîlma TV ya *Babam ve Ailesi* de rolek girt. Wê di rêzefîlma *İsimsizler* de karaktera Seherê lîst. Di rêzefîlma *Zalim Istanbulê* de bi karakterê Cemre re gelek deng veda. Niha ew karaktera Damla di rêzefîlma *Iyilik* de dilîze.

## Fîlmnîgarî

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* Sera Kutlubey Official Twitter Profile
* Sera Kutlubey Official Instagram Profile
* 

Kategorî:Aktrîsên tirk
Kategorî:Mirovên zindî
Tevgera Sadrî

**Tevgera Sedr** (bi erebî : التيار الصدري ) tevgereke îslamî ya Iraqî ye ku ji aliyê Muqteda al-Sadr ve tê birêvebirin. Armanca tevgerê ew e ku civakek têkel a qanûnên olî û adetên dînî û neteweyî bike. Sedr piştgiriyeke berbelav li tevahiya civaka Iraqê heye. Berê di hilbijartina armanc û felsefeya tevgerê de kesê herî girîng Mihemed Sedr bû.

## Çavkanî

Kategorî:Avabûnên 2003an li Iraqê
Kategorî:Partiyên siyasî yên ku di 2003an de hatine avakirin
Kategorî:Partiyên siyasî yên Iraqê
Vince McMahon

**Vincent Kennedy McMahon** ( ; jidayîkbûn ) xwedan medyaya amerîkî ye, pêşvebir, rêvebir, û performerkerê pîşeyî yê teqawîtbûyî ye. Ji 1982an heya 2022an, wek serok û berpirsiyarê kargêriyê (CEO) ya WWE e, pargîdaniya herî mezin a Sprê ya cîhanê ye, Ew jî damezrîner û xwediyê Alpha Entertainment e.

McMahon dest bi gelek serpêhatiyên têkildarî WWE kiriye. Di sala 2014an de, wî Tora WWE-yê, karûbarek vîdyoyek abonetiyê ya li ser-daxwaza serhêl da destpêkir. McMahon di heman demê de xwedan pargîdaniyên din ên multimedia yên WWE û dibistanek werzîşê ya profesyonel e. Ji derveyî têkoşînê, McMahon bi hev re xwediyê XFL, lîga futbolê, du caran; her du dubarekirin piştî yek demsalê, ya duyemîn jî ji ber pandemiya COVID-19 qelibî. Wî di heman demê de serokatiya Federasyona Bodybuilding a Cîhanî ya demkurt kir û xwediyê marqeya cilan Tapout e.

Ji sala 1997an pê ve, McMahon fêlbaziya **birêz McMahon** pejirand, ku di,lîze zalimekî hêrsker, hov, hovane, yê ku li ser domandina kontrola pargîdaniya xwe dilgiran bû, bi gotik "!!dem.

 McMahon di  de wekî CEO û serokê WWE îstifa kir ku li benda encamdana lêpirsînek navxweyî ye û keça wî Stephanie McMahon şûna wî girt..  Di  de, McMahon teqawidbûna xwe ji WWE ragihand. 

## Çavkanî

Kategorî:Jidayikbûn 1945
Kategorî:Mirovên zindî
A. P. J. Abdul Kalam

**Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam** (  ; 15e Çirî 1931 – 27 Tîrmeh 2015e) zanyarek esmanî û dewletparêzek hindî bû ku ji sala 2002a heta sala 2007an wekî 11emîn Serokê Hindistanê kar kiriye. Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam, li Rameswaram, Tamil Nadu ji dayik bûye û li wir mezin bûye.

Herwesa wî di bwarê fîzîk û endezyariya esmanî xwendiye.  Bi vî awayî ew ji ber xebata xwe ya li ser pêşxistina teknolojiya moşekên balîstîk û teknolojiya wesayîtên avêtinê wekî ***Mirovê Muşekê yê Hindistanê*** hate nas kirin.    Wî her wiha di ceribandinên nukleerî yên *Pokhran-II* yên Hindistanê de di sala 1998-an de rolek rêxistinî, teknîkî û siyasî ya bingehîn lîst bû, ya ku yekem ji ceribandina nukleerî ya orîjînal ji hêla Hindistanê ve ya di sala 1974-an de. 

## Xelat

## Binêre herwiha

* Hilbijartina serokatiya Hindistanê 2002
* Lîsteya serokên Hindistanê
* Pokhran-II
* Hindistanê herî mezin

## Çavkanî

; Peyvnot

; Çavkanî


Kategorî:Jidayikbûn 1931
Kategorî:Mirin 2015
Lîsteya bendavên Herêma Kurdistanê û Iraqê

rast|thumb|Bendava Mûsilê
Eve lîsteya bendav û embarên Herêma Kurdistanê û Iraqê.

## Bendavên li tejaneya Firatê
* Bendava Duban
* Bendava Felucê
* Bendava Hedîsê
* Bendava Hindiyê
* Bendava Remadî
* Bendava Werrarê
* Sê bendavên Wadî Hewran (bendava Huseyniyê, bendava Rutbê û bendava Hewran)

## Bendavên li tejaneya Dîcleyê
* Bendava Ezeym, li ser çemê Ezeym
* Bendava Badûş (hê ne avakirî ye), li ser Dîcle
* Bendava Bastora (tê avakirin), li ser çemê Bastora
* Bendava Bawanur (tê avakirin), li ser çemê Diyala
* Bendava Beduhe, li ser çemê Beduhe
* Bendava Bexme (hê ne avakirî ye), li ser Zêyê Mezin
* Bendava Derbendîxan, li ser çemê Diyala
* Bendava Dêrelûkê (tê avakirin), li ser Zêyê Mezin
* Bendava Dibis, li ser Zêyê Biçûk
* Diyala Weyr, li ser çemê Diyala
* Bendava Dukan, li ser Zêyê Biçûk, Gola Dukan çêdike
* Bendava Duhokê, li ser Çemê Duhokê
* Bendava Hemrînê, li ser çemê Diyala, gola Hemrînê çêdike
* Bendava Kut, li ser Dîcle
* Bendava Mûsilê, li ser Dîcle
* Bendava Samarrayê, li ser Dîcle

## Bendavên li rûbarên ku dikevin nav tejaneyên Firat û Dîclê de
* Bendava Badaa, li ser Şetulhey (Shatt al-Hayy)
* Bendava Xerraf, li ser Şetulhey
* Bendavên din ên Xerraf, li ser Şetulhey
* Şellale Weyr, kanalek e ku ava gola Sersar (Thathar) bi ava Dîclê ve girê dide
* Bendava Sersar, ji bo herikîna avê ji gola Sersar
* Bendava Kanala Sersar, herikîna ava gola Sersar bi rûbarên Firat an Dîclê ve girê dide

## Çavkanî
* 

Kategorî:Bendav
Kategorî:Bendavên Iraqê
bendavên Herêma Kurdistanê û Iraqê
Kategorî:Santralên hîdroelektrîkê li Iraqê
Lîkya

**Lîkya** li rojavayê Anatolyayê herêmek kevnar. Herem neha navbera bajarên Antalya û Muxlayê dimîne.

## Çavkanî

## Girêdanên derve
* 

Kategorî:Erdnîgariya Yewnanistana kevnare
Kategorî:Herêmên Anatolyayê yên dîrokî
Aborînasî

alt=A vegetable vendor in a marketplace.|thumb|300x300px|Aborînas biryarên mirovan li bazarê çawa çêdibin dikolînin.
**Aborînasî** zanista civakî ye ku li ser çalakiya aborî dikolîne: mirov çawa tercîh dikin ku tiştê ku dixwazin bistînin. Ew wekî "lêkolîna nadirbûn û tercîhan" jî tê pênasekirin û di eslê xwe de li ser tercîhên ku mirov dikin e. Herwiha di aboriyekê de çi têsîrê li hilberîn, belavkirin û xerckirina mal û xizmetan dike dikolîne. 

## Mijarên têkildar
* Aborî

## Çavkanî


Kategorî:Teoriyên aborînasiyê