open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
मौर्य साम्राज़

**मौर्य साम्राज़** या **मौर्य शाही ख़ानदॉन** छु तारीख़े हिंद मंज़ अख अहॅम साम्राज़। यि सॉम्राज़िन हुक्म्रॉन छॅस मौर्य शाही ख़ानदॉन। सौर्य साम्राज़स ऑस राज़दॉनी पाटलिपुत्र (आज़कलुक पटना)।

## साम्राज़िन हुक्म्रॉनी

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea = top:100 bottom:100 right:200 left:100
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period   = from:-330 till:-180
TimeAxis  = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-330

Colors   =
 id:canvas   value:rgb(0.97,0.97,0.97)
 id:PA  value:red
 id:GP  value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
 barset:Rulers

PlotData=
 width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
 barset:Rulers

 from: -321 till: -298 color:PA text:"चन्द्रगुप्त मौर्य (320 BC &ndash; 298 BC)"
 from: -298 till: -272 color:PA text:"बिंदुसार (298 BC &ndash; 272 BC)"
 from: -268 till: -232 color:PA text:"अशोक (268 BC &ndash; 232 BC)"
 from: -223 till: -224 color:PA text:"दशरथ मौर्य (232 BC &ndash; 224 BC)"
 from: -224 till: -215 color:PA text:"सम्प्रति (224 BC &ndash; 215 BC)"
 from: -215 till: -202 color:PA text:"शालिसुक (215 BC &ndash; 202BC)"
 from: -202 till: -195 color:PA text:"देववर्मन् (202 BC &ndash; 195 BC)"
 from: -195 till: -187 color:PA text:"शतधन्वन् मौर्य (195 BC &ndash; 187 BC)"
 from: -187 till: -185 color:PA text:"बृहद्रथ मौर्य (187 BC &ndash; 185 BC)"
 barset:skip
हिन्दोस्तान

**भारत गनराज़** या **जम्हूरियते हिंदुसॉन** छु बर्रे आज़मे एशिया मंज़ अख अहॅम देश। आबादी ११० करोड। भारत उत्तर दिशि हँज़ि छु पर्वतराज़ हिमालय, दक्षिणे छु सिंधु महासागर, उत्तरे मंज़ छु नेपाल, तिब्बत, चीन, पश्चिमे छॅस पाकिस्तान, पूर्वे बर्मा तॖ दक्षिणे सिरीलंका देश।

भारतिन राज़दॉनी छु दहली। अहॅम शॅहर मुंबई, कलकाता (कलकत्ता) तॖ चेन्नै।

## रियॉसॅत

زٲژ:भारत
लाल बहादुर शास्त्री

right|thumb|पोस्टेज स्टेंप प्यठु लाल बहादुर शास्त्री**लालबहादुर शास्त्री** (पॅदाइश: २ अक्टूबर १९०४ मुगलसराय - वफ़ात: ११ जनवरी १९६६ ताशकन्द), ओस भारत देशुन द्वितीय प्रधान मंत्री।

زٲژ:भारतीय सियासतदान
चंद्र शेखर आज़ाद

right|thumb|चंदर शेखर आज़ाद**पंडित चंदर शेकर आज़ाद** (२३ जुलाइ १९०६ - २७ फ़रॅवरी १९३१) ओस तॉरीख़ी नज़र स्यीठ हिंदुस्तॉनी आज़ादी जंग मंज़ अख आज़ादी सिपाहसालार। सॖ ओस राम प्रसाद बिस्मिल तॖ सरदार भगत सिंग सीठ इंक़लॉबी।

زٲژ:1906 پٲدٲیِش
زٲژ:1931 وَفات
कऺशीर

right|thumb|कॅशीर ख़ित्तॅह**कॅशीर** छॅ बर्रे सग़ीरे हिंदुक शमाल मग़रिबी हिस्सॅह। कनोहमॅह सदी ईसवी तामऑसी कॅशीर हिमालय त॒ पीर पंजल पहॉड़ी सिलसिलस मंज़ वाक़्य वारिद वनान। मॅगर आज़ छु कॅशीर ऑकिस बॅड़िस ख़तस यौवान वनानॅह ऍथ मंज़ बारतुक अधिकृत रियॉसॅत जॅम त॒ कॅशीर, पाकिस्तानुक अधिकृत सुबॅह "आज़ाद जॅम त॒ कॅशीर" त॒ चीनुक अधिकृत अक्साई चिन त॒ क़राक़रम ख़ित्तॅह शॉमिल छु।

## तॉरीख़
भारतीय उपमहादीप

right|thumb|सीअईए मुतॉबिल बर्रे सग़ीरे हिंद**बर्रे सग़ीरे हिंद** यॉनि **बारतीय उपमहादीप** छु बर्रे आज़म एशिया मंज़ अख खित्तॅह। यि खित्तॅह मंज़ ममालिक बारत, पाकिस्तान, बांग्लादेश तॖ नेपाल शॉमिल।
विकिपीडिया

right|thumb|विकिपीडिया बाबत अख पेम्फ़्लेट**विकिपीडिया** छु अख वार्याहन ज़बानन मंज़ तॖ सारिनॖय विषयन पॆठ आज़ाद ज्ञानकोष (इंसाइक्लोपीडिया) बनावॖनुक प्रॉजेक्ट। विकिपीडियुन संस्थापक छु सिरीमान जिम्मी वेल्ज़ तॖ विकिपीडियुक प्रशासक संस्थॅह छु विकिमीडिया फ़ाउंडेशन।

## इतिहास
असि कॅर जनवरी २००१स मंज़ शुरुआत तॖ कॉशुर विकिपीडिया गव जून २००४स मंज़ शॊरू।
पाकिस्‍तान

thumb|जंडॖright|thumb|नक़्शॅह

**पाकिस्तान**, दफ़्तरी नाव **इस्लामी जम्हूरियते पाकिस्तान** छु बर्रे सग़ीरे हिंद मंज़ अख देश।

زٲژ:مُلک
कश्मीर यूनिवर्सिटी

**कश्मीर यूनिवर्सिटी** छु सिरीनगर, दल जील नॅज़दीक, कॅशीर मंज़ वाक़्य अख यूनिवर्सिटी।
کورِیاچہِ ترٛے بادشٲہیتہٕ

کوریاہک ترٛے بادشٲہیتہٕ چھِ تمن ترین بڑن ریاستن ہنٛد حوالہٕ دیوان یمو تَقریٖبَن 1 مہٕ صدی مسیح برٛونٛہہ پؠٹھ 7 مہٕ صدی عیسوی تام پَرلانٛکھ کورین پؠٹھ حکومت کٔر۔ یِم ٲسؠ:

* **1۔ گُگۆریو (고구려)**

مُقام: شمالی کوریا تہٕ شمال مشرقی چینک کنہہ حصہٕ

رازدٲنؠ: ابتدٲئی طورس پیٚٹھ چھُ جولبن، پتہٕ پیانگ یانگ۔

امہٕ خٲطرٕ چھُ زاننہٕ یوان: فوجی طاقت تہٕ توسیع۔ أمؠ کوٚر چینی حملن خَلاف مزاحمت کرنس مَنٛز اَکھ بوٚڑ کردار ادا۔

ٹائم پیریڈ: 37 BCE – 668 CE

* 2**. بیٛکجے (백제)**

مُقام: جنوٗب مغربی کوریا

رازدٲنؠ: ابتدٲئی طورس پؠٹھ چھُ یوریسیونٛگ، پتہٕ صابی۔

امہٕ خأطرٕ مشہوٗر: جاپانس سٟتؠ ثقافتی تبادلہٕ تہٕ بُدھ متک پھیلاؤ خأطرٕ۔

ٹائم پیریڈ: 18 BCE – 660 CE

* **3۔ سِللا (신라)**

مُقام: جنوٗب مشرقی کوریا

رازدٲنؠ: گیونٛگجوں

امہٕ خأطرٕ مشہوٗر: بالآخر گوگوریو تہٕ بیٛکجے (668 عیسوی) شکست دِنہٕ پتہٕ یونیفائیڈ سیلاہس تحت جزیرہ نُما کوریا یکجا کرُن۔

ٹائم پیریڈ: 57 BCE – 935 CE

## حَوالہٕ

زٲژ:جۆنوٗبی کۄرِیا
زٲژ:شُمٲلؠ کوریا
कन्फ्यूशियसी धर्म

right|thumb|कोरियाअॖचि कंफ़्यूशिवाद मंज़ अख परंपॅह**कंफ़्यूशियसवाद** छु चीनीस दर्म गुरूस कंफ़्यूशियस विचार प्यठ आधारित अख धर्म।
कोरियन पेनिनसूला

right|thumb|सेटेलाइट नज़ारॅह**कोरियन पेनिन्सूला** छु मश्रिक़ एशिया मंज़ अख जुग्राफ़ी ख़ित्तॅह। यि छु अख जज़ीरॅहनुमा तॖ यि पेनिन्सूलाअस पॆठ ज़ॖ ममालिक शमाली कोरिया तॖ जॅनुबी कोरिया वाक़्य वनान।
चंद्रगुप्त मौर्य

**चंदरगुप्त मौर्य** ओस मौर्य साम्राज़ुन संस्थापक तॖ महाराज़ा
नस्ली अलीहदगी

right|thumb|अम्रीकॅह मंज़ नस्ली अलीहदगीक नमुनॅह

**नस्ली अलीहदगी** छॅ मुख्तलिफ ज़ातीस मंज़ अलीहदगीक विचारदारा।

## बॆयि वुछिव
* अपार्थीड
* ज़ॅ कौमी नज़रियॅह
अपार्थीड

या "अलेहिदा तरक़्क़ी" ("af") छॅ जनुबी अफ़्रीक़ा मंज़ नस्ली अलीहदगीक सियासी विचारदारा। यि विचारदारा छॅ जनुबी अफ़्रीक़ा मंज़ दफ़्तरी क़ानुन १९४८स मंज़ शॊरू तॖ १९९४स जम्हूरी इंतख़ाबात सीठ ख़ॅत्म।

## बॆयि वुछिव
* नेल्सॅन मंडेलॅ
* ज़ॅ कौमी नज़रियॅह
अमरनाथ मंदिर

right|thumb|अमरनाथ मंदिर नज़ारॅह

**अमरनाथ मंदिर** छु कॅशीर मंज़ अख हिंदु तीर्थ अस्तॉन। अमरनाथस मंदिरस छु सिरीनगर नामी राज़दानी शहर सीठ १४१ किलोमीटरुन दुरी प्यठ वाक़्य वनान।
२०१७स अमरनाथ यात्रा हमलॅह

१० ज्यूलाय २०१७, श्रावन माहिन अवदि हंज़ अमरनाथ मंदिर प्यठ अख दहशतवादी हमलॅह। हमलॅह मंज़ ८ तीर्थयात्रियुक इंतक़ाल। हमलॅह ख़ॉतिर ज़िम्मेदॉर मुख्य मुल्ज़िम छि लश्कर-ए तैयबा तंज़ीमुक इस्माइल नामी रुकुन।

## गुजरात मंज़ एहतिजाज

Shraddhanjali.jpg|
Shraddhanjali(1).jpg|
Shraddhanjali(2).jpg|
Shraddhanjali(3).jpg|
Shraddhanjali1.jpg|


## हवालॅहजात
अद्वैत वेदान्त

**अद्वैत वेदांत** हिंदु धर्म मन्ज़् वेदांतुन अख् शाख़। अहं ब्रह्मास्मि अद्वैत वेदांत यि छू भारत मंज़ मुज़ाहिरहॅ फ़ल्सफ़्हुक् ख़याल। आदि शंकराचार्य ओस यि ख़्यालुक मूलुक ज़्युठ। भारत मंज़ मॅव्जूथ परब्रह्म हयथ बाबतॖ वारयाह ख़्यालात। समेलन मंज़ द्वैत, अद्वैत या केवलाद्वैत, विशिष्टाद्वैत, शुद्धाद्वैत तॖ द्वैताद्वैत वग़ै़र्ह।

## हवालह्ंजात्
हिंदु धर्म

**हिन्दू धर्म** (संस्कृत: सनातन धर्म) छू अख धर्म् (या, ज़ीवनतर्ज़)। प्यव्रोकार चुस् स्यठाह भारत तॖ नेपाल मंज़। यि छू ज़गतुक स्यठा क़दीम धर्म।

## ह्वालह्ंजात
सोवियत इतिफाक़

thumbnail|जंडॖ
thumbnail|निशऻनी
सोवियत इतिफ़ाक़ छु अख पऺतिम मुल्क।
زٲژ:مُلک
تُرکی

**تُرکی** چھُ اَکھ یوریشیٛٲے مُلُک یُس جنوٗب-مغرِٛبی ایشیٛا کِس اناتولیہ تہٕ جنوٗب-مشرِٛقی یورپ کِس بالکان علاقن مَنٛز واقع چھُ۔

یہِ مُلُک چھُ اَکھ علاقٲے طاقتھ تہٕ 1952ء پؠٹھٕ NATO ہُک اَکھ بٲژ مُلُک۔

## حَوالہٕ

زٲژ:تُرکی
زٲژ:مُلُک
بین تہٕ جیری

**بین تہٕ جیری** (انٛگریٖزی: Ben & Jerry's) چھُ اَکھ اَمریٖکی آیس کرٛیٖم کَمپَنی۔

زٲژ:آیس کرٛیٖم کَمپَنی
जॉर्ज अब्राहम ग्रियर्सन

thumb|जॉर्ज अब्राहम ग्रियर्सन|right**सर जॉर्ज अब्राहम ग्रियर्सन** ओएम केसीआईई (7 जनवरी 1851 - 9 मार्च 1941) ओस् ब्रिटिश इंडिया मंज़ इंडियन सिविल सर्विसज़ ख़ातिर् अख सरकारी मुलाज़िम तॖ अख भाषाविद्।

## कृति
 बनु छ्व् जॉर्ज अब्राहम ग्रियर्सन साहबुन कृतियन  
* 
* 
* Grierson, George Abraham. *Seven Grammars of the Dialects and Subdialects of the Bihari Language (1883–87)* 3 vols.  
* 
* Grierson George Abraham, *[[Linguistic Survey of India]],* 11 Vols۔ in 19 Parts
* 
* 
* 
* The Lay of Alha: A Saga of Rajput Chivalry as Sung by Minstrels of Northern India, SAMP early 20th-century Indian books project, Editor	Sir George Abraham Grierson, Translated by William Waterfield, Oxford University Press, H۔ Milford, 1923
* Grierson, George Abraham 1909۔ Gleanings from the Bhakta-Mala۔ Journal of the Royal Asiatic Society: 607–644.
* Grierson, George Abraham 1910۔ Gleanings from the Bhakta-Mala۔ Journal of the Royal Asiatic Society: 269–306.
* Grierson, George Abraham 1910۔ Gleanings from the Bhakta-Mala۔ Journal of the Royal Asiatic Society: 87–109.

زٲژ:1851 پٲدٲیِش
زٲژ:1941 وَفات
जलाल उद्दीन मुहँमद अकबर

thumb|right|अकबर हुंज़ तस्विर
**जलालुद्दीन मुहँमद अकबर**, ऑम तौर प्यठु **अकबर-ए-आज़म** ओस हिन्दुस्तॉन हिन्ज़ मुग़लिया साम्राज़ हन्ज़ आसल बादशाह। सु ओस बेहद धर्मनिर्पेक्ष तु सहनशील हुक्मरॉन।

सु ओस दीन-ए-इलाही हुंद संस्थापक, यि छु हिंदू, सिख तु इस्लामी मज़हब हंद मरकब।
चीन

**चीन (पीपल्ज़ रिपब्लिक)** छु पूरबी एशिया मंज़ अख देश। चीन छु ज़गत भर मंज़ ज़्यादातर आबादी देश।
फ़ारोक़ अब्‍दुल्‍लाह

**फारूख अब्‍दुल्‍ला** छु शेख अब्‍दुल्‍ला सुंज लडक. यि त ओस कशीरुक मुख्‍य मन्‍त्री.

## बेयि विषय

زٲژ:भारतीय सियासतदान
गुरु तेग़ बहादुर

**सिरी गुरु तेग़ बहादुर साहिब जी** ओस सिख धर्म्स मंज़ मुक़द्दस रुहानी राहनुमा यानि गुरु। सु ओस कॉशुर पंडितन हुँज़ि दार्मिक आज़ादी ख़ॉतिर शहीद।

زٲژ:सिख धर्म
राजा रवि वर्मा

**राजा रवि वर्मा कोइल थाम्पुरन** (29 एप्रिलस 1848 – 2 ओक्टुबर 1906) ओस हिंदुस्तॉन हुँद अख आसल मलियाली रंग साज़।
देउस साल्वे ओ रेइ

**देउस साल्वे ओ रेइ** (पुर्तगेज़ी: Deus Salve o Rei**)** छु पुर्तगेज़ी ज़बान मँज़ रेदे ग्लोबो (Rede Globo) जानिबस तख़्ल्लिक़ अख ब्राज़ीलियायी टेलेनोवा ।

## किरदॉर

* Marina Ruy Barbosa - Amália
* Rômulo Estrela - Afonso
* Ricardo Pereira - Virgílio

## हवालाजात
लिओनर्दो दा विंची

right|thumb
लिओनार्दो दी सेर पीरो द विँची (१५ एप्रिल १४५२ - २ मेई १५१९) ओस अख इतॉलवी पुनर्जागरण (रेनेशाँ) बहुज्ञ, रंगसाज़, बुत्तसाज़, इमारतबाज़, संगीतकार, हिसाबदान, इंजिनीयर, नवप्रवर्तक, एनाटमी माहिर, जियोफिज़िसिस्ट, नक़्शासाज़, गियाह साइंसदान, तु लिखॉर्य । तहिंज़ हस्ती  छ इंसानीयत हुँज़ मिसाली शक्ल ।

## टिप्पनियी
नेपाल

**नेपाल** छु दक्षिण एशिया मंज़ अख देश।


Kathmandu-Landung-06-2014-gje.jpg|Kathmandu
Kathmandu-Janbahal-22-Seto Machindranath-Venus-2015-gje.jpg|Kathmandu
Bhaktapur-02-Tempel-2007-gje.jpg|Bhaktapur
Patan-Cyasilim Devar-16-Degutale-Palast-2015-gje.jpg|Patan
Dingboche to Chhukung-06-Traeger-2007-gje.jpg|Himalaya
Namche-Khumjung-12-Bhote Koshi-Tal-2007-gje.jpg|Himalaya
Mustang-Chhusang to Tsele-20-Kali Gandaki-Bruecke-Felsmassiv-2015-gje.jpg|Mustang
Changu Narayan-06-Kileswar-2013-gje.jpg|Changu Narayan


زٲژ:एशिया हंद देश
साकुरा

thumb|टोक्यो मन्ज़ साकुरा नज़ारा
साकुरा छु अख ख़ॉस क़िस्म ह्न्ज़ झ़पानी गुल। अङ्रेज़ी मन्ज़ नाव छु चेरी ब्लोसम।
शीर्य चाय

**शीर्य चाय**, या **नमकीन चाय** या **नूनॖ चाय**, छॆ कऺशीरि मंज़ चॆनॖ यिन वाजॆन्य अख क़ॖस्मॖच चाय। यथ मंज़ छि द्वद, नून, फुल तॖ अख ख़ास क़ॖस्मुक चायॖ-पान त्रावनॖ यिवान।
میانؠ کٔشیٖر

**میانؠ کٔشیٖر** چھِ اَکھ نَظٕم یس ظریف احمد ظریف چھ لچھمژ

یہِ چھِ پٔزؠ پأٹھی سۄرگچ اَکھ تصویر

یہِ چھِ سأنؠ کشیر یہِ چھ میأنی کشیر

ییتہِ تھنہٕ پٚیے صوٗفج سنت ریشٚی پیر

یہِ چھِ سأنؠ کٔشیٖر یہِ چھِ میأنی کٔشیٖر

اَتھ لوٕ ہتہ لولُک شوٗژر چُھم

یہِ چھ جۄشبویہ مشکاوان رُم رُم

تھنہٕ پیمٕتی ییتہ کم کم ولہٕ ویٖر

یہِ چھِ سأنؠ کٔشیر یہِ چھِ میأنی کٔشیٖر

اَمہِ کُنرک آسن لۄلہ للہ نوو

اَمہِ گٹہِ مَنٛز گاشک آگر ہوو

یہِ چھ شوقل خابن ہُنٛد تأبیر

یہِ چھِ سأنؠ کٔشیٖر یہِ چھِ میأنی کٔشیٖر

اَتھ بونؠن ویرؠن ہُنر شہؠجار

اَتھ اَردُلی بالن پٹھ دؠودار

یہِ چھ انہری جابن ہُنٛد تأمیٖر

یہِ چھِ سأنؠ کٔشیٖر یہِ چھِ میأنی کٔشیٖر

یٚیتہِ وۄسہٕ درۄسہٕ لولٕچ یارٕ بلن

تن من چھوٚل وؠتھِ بٚییہِ جھیِل ڈلن

یٚیتہِ للہ چوو نُندٕ ریشٚی امرؠت شیٖر

یہِ چھِ سأنؠ کٔشیٖر یہِ چھِ میأنی کٔشیٖر

اَتھ ازلے باگہِ چھُ بارٕنی تون

اَتھ پھۄلہٕ وُن رَلہٕ وُن مالٕنی کرون

یہِ چھ متیرن مسکن شتھرن تیٖر

یہِ چھِ سأنؠ کٔشیٖر یہِ چھِ میأنی کٔشیٖر

زٲژ:نَظٕم
پرَٛکٕرٲن ۳۷۰

بارَتی سَنٛوِدانِک پرَٛکٕرٲن ۳۷۰ اوس اَکھ خاص حِصہٕ یُس ریاستہٕ جۆم تہٕ کٔشیٖرَس الگ حیثیت اوس دِوان۔ یہِ حِصہٕ اوس ریاستہٕ جۆم تہٕ کٔشیٖرَس پَنُن سَنٛوِدان بَناونِچ تہٕ شیٖر پٲر کرنِچ آزٲدی دِوان۔

## حَوالہٕ
मॉज

right|thumb|मॉज
**मॉज** छ अख बचॖ'इन आला ज़नानॖ खिदमतगॉर या प्यदा करुन वॉल ।
موج

thumb|left|موج تہٕ شُر

موج چھ اکِس شُرِس رچھن واجؠن یا پأدٕ کرن واجؠن زنان۔
اینڈرویِڈ

**اینڈروئیڈ** چھ اَکھ تعمیل نظام (operating system) یس ذکی ہاتف (smartphone)، ذکی بعید نما (smart television) تہٕ اسمارٹ گرین چھ چلاوان۔
اِڈِرنَہ

thumb|400px|تُرکی کِس نَقشَس مَنٛز

**اِڈِرنَہ** چھُ شُمٲلؠ مَغرَبی تُرکی یَس مَنٛز اَکھ شَہَر۔ یہِ اوس 1413 پؠٹھٕ 1458 تام عُثمٲنؠ سَلطَنتٕچ راز دٲنؠ۔

## حَوالہٕ

## نؠبری لِنک
* www.edirne.bel.tr
* www.edirne.gov.tr

زٲژ:تُرکی
कमपयवٗटर

**कमपयवٗटर** छु आख मिशयٖन। कमपयवटर (अरदव: शमारनदहअयक अरदव लग़त मयं शमारनदह का अनदराज अरबय: हासवब , फ़ारसय: रा​यानह, फ़रानसयसय: Ordinateur, अनगरयज़य: computer, सवनसका: Dator )छुह दरासल सुह आलहٕ युस दिनहٕ आमतؠ हदा​यात (program) बयानातस (data) पؠठ असतअमाल (manipulation) करनٕच सलाहयत छुह था​वान।

أज़किस ज़मानस मनٛज़ छहٕ कमपयवटरٕच हयसयत अमवमय मक़ासदन मनٛज़ असतअमाल गसन वۄल सुह पुरज़ٕ युस बनयٲदय पٲटؠ أकिस ख़वरद अअमल (microprocessor) पؠठ अनहसार छुह करान। यहां अमवमय मक़ासद से मराद शमारनदे के शअबह ज़नदगय के मख़तलफ़ आलात मयं असतअमाल से हे , कयवनकह आज शमारनदह नह सरफ़ अयक ज़ातय शमारनदे (PC) मयं बलकह घरयलव बजलय के आलात अवर सनअतय अवर दफ़तरय मक़ामात समयत हर जगह पाۓ जाने वाले आलात मयं कसय नह कसय तवर पर मवजवद हवता हे।
अिनसयकुलवपयٖडया

thumb|right|250px|अिनसयकुलवपयٖडया
**अिनसयकुलवपयٖडया** छु मअलवٗमात कह जमाअत.
कऻशिर ज़बान

**कॉशुर**  छु अख ज़बान। यॅमिस छु जम्मू व कश्मीरस मंज़ वनान।
मुहम्मद इक़बाल

अलामा सर **मुहम्मद इक़बाल** (1877-1938) ओस अख मशहूर शऻयिर, फ़िलासफ़र तॖ विचारक।

## हवालॖ
फारूक अब्दुल्ला

**फारूक अब्दुल्ला** छु शयख़ अबदाललه सुनٛद नयٛचव۔ यहि अवस कशयٖरुक मुखय मनतरयٖ.
विजय लक्ष्मी पंडित

thumbnail|विजय लक्ष्मी पंडित
**विजय लक्ष्मी पंडित** ॴस्य हिन्दोस्तानॖच अख सियासथ दान तॖ जवाहर लाल नेहरू सॖंज़ बॆनि।
दीनानाथ नादिम

**दीनानाथ नादिम** (1916–1988) अۄस कशुर ज़बान कह मशहवٗर शअिर।
कऻशिर्य लुख

**कऻशिर्य लुख** या **कऻशिर्य लूख** छि कऺशीरि मंज़ रोज़न वऻल्य नतॖ कऺशीरि प्यठॖ आमॖत्य लूख।

## हवालॖ
शेख़ अब्‍दुल्‍लाह

**शेख मुहम्मद अब्‍दुल्‍ला** (१९०५-१९८२) ओस कऺशीरुक अख बॊड रहनुमा तॖ वऺज़ीर ए आज़म। सु ओस जॊम तॖ कऺशीर क़ौमी कान्‍फ्रेंसुक बऻन्य कार। तऺम्य सॖंज़ किताब आतिशे-चिनार छ कऺशीरि हॖन्ज़ हालात वनान। 

तऺम्य सुन्द नॆचुव फ़ारोक़ अब्‍दुल्‍लाह ति बनोव वऺज़ीर ए आला।

## हवालॖ
मुहम्मद खान जुनेजो

**मुहम्मद खान जुनेजो** छु अख तिम पाकिसतानय _वज़यٖर अ_ये अअज़म.
जॊम तॖ कऺशीर

right|thumb|350px
right|thumb
right|thumb|मुहर

**जॊम तॖ कऺशीर** छु भारतकिस वॏतरी हिसस मंज़ अख मरकऺज़ी अलाक़ॖ।
मणिपुर

मणिपुर छु भारतस मंज़ अख सूबॖ। यि छु हिन्दुस्तानुक शुमऻली-मशरिक़ी इलाक़स मंज़।
महाराष्ट्र

महाराष्ट्र छु भारतस मंज़ अख सूबॖ। यॆम्यसॖन्ज़ राज़दऻनी छॆ बम्बए।
موبائل سیکورٹی

[link=https://en.wikipedia.org/wiki/فَیِل:Microphone_blocker.jpg|right|thumb|A smartphone [:en:Microphone blocker#Microphone dummy plug|microphone dummy plug used to prohibit eavesdropping.]]
**موبائل سیکورٹی** یا **موبائل ڈیوائس سیکورٹی** چھِ واریاہ ضٔروٗری موبائل چلاونہٕ خٲطرٕ۔ خاص طور چھُ یہِ سمارٹ فون یا موبائل فون ذاتی بی کاوباری معلوماتچ حِفاطت کرا .

زید خط زید لوکہ چو سمارٹ فون استمال کرا کاتھ باتھ کَرنہٕ خطر .

ییم سیتھ چھ تم پہنین کا میہ انجام دیوان چھ .کمپنیان اندر چھ, یم  ٹیکنالوجیز انفارمیشن سسٹم چھ وریا زیٛادٕ تبدیل کرا  آویے چھ تم نین خطر ن  ہُنٛد ذریہ بنان . حقیقت چھ ، یہِ سمارٹ فون چھ وریہ زید میکدارس مَنٛز سین انفارمیشن بی ڈیٹا پکناو ن بی مۄحفوٗظ تھاوان.

تمام سمارٹ فونز ، بطور کمپیوٹر  سسٹم چھ حملن ہُنٛد زید شکار گسا ن۔ یم حملہ چھ سینس سمارٹ فونس  بی کمپیوٹر سسٹمس کمزور کرا .یم حملہ چھ یوان کمیونیکشن زر یے کین - مسال شارٹ میسج سروے (SMS )، ملٹی میڈیا میسج سروس (MMS )، ویفی (Wifi )، بلوٹوتھ (Bluetooth) .

امن خطر ن نش بچنہ خطر'چھ سافٹ ویئر یوان بنا ونہ یون بی سانیںموبائل فونین مَنٛز استمال یوں کَرنہٕ۔ تاکہ سین کمپیوٹر سسٹم بی سمارٹ فون روزن مۄحفوٗظ امن حملن نش .  

## حَوالہٕ
आयरोड

**आयरोड** (यू ज़बान क-ए-ἀήρ aer (हुआ + δυναμική (चुस्तह प छु सयालड तह ग क-ए-अख् शाख़
क अदब

500px|frameless|right
**क अदब ** छ2،500 री परविन। युथ मिनज़ ऐएस तहज़ीएबी बईड अ

## संस्कृत
*अबिन्गुपता
*शीमीन्दर
*कल्हण

## क
ललि 14 स
हबह ख़ातून 16)
रूप भिवानी1621-1721
अर्नमालd. 1800
महमूद ग़ामी1765-1855
रसूल मीरd. 1870
ग़ुलाम अहमद महजूर1885-1952
परमानंद1791-1864
अब्दुल अह्द आज़ाद 1903-1948
ज़ंद क़ौल 1886-1965
स्वामी गोविंद कोल
शमस फ़क़ीर
मक़बूल शाह करालवारी
कर शिंजो राज़दाँ
समद मीर
दियेना नात नदीएम

## उर्दूओ‎
*मुहमदि इक़बालु، 1877-1938 
*बुरज नरैण चकबस्त,1882-1926
*सआदत हससान मितो,1912-1955

## हवालह जात
सियासथ

thumb|right
**सियासथ** छॆ सु ॳल्म यथ मंज़ हॊकूमथ चलावनॖ यियि।'''

## हवालॖ
तिजारत

thumb|right|380px
**तिजारत** तिजारत छु सामान तह स दर मीअन अदल
अनंतनाग

**अनंतनाग** यानी नागिन हुन्द घर (अनंत ख़त्म ना गिसन व छुह रियासत जम्मू-ओ-कश्मीरकाख़ ज़िलहि तह शहर। यह छुह रियास्तुक तिजारती तह म दार-उल-हकूमत यवान मान

## त
अनंतनाग छुह अख् क़दीम शहर है युसु ५००० क़बल मसीह दौरान वजूदस मिनज़ आव । शहरण छा वादी हिन्ज़८৪न बाकीन हसन प वार्या तबदीली वुछ म । अज़ छा नह शहरस मिनज़ मार तुंद मंदिर अलाव कहन तह-ए-अहम क़दीम इमारत मौजूद । चार्लज़ वन होगलस १८३५ मिनज़ जम्मू-ओ-कश्मीर किस दूरस दौरान मुग़ल ज़मानक गमत केंझ् समा रुकन हुन्द पता ल। मार तुंद मंदिर छु आसारे-ए-क़दीमा क अहम तरीन अम्मार तन मिनज़ श ग़स्सान

## जुग़राफ़िया
अनंतनाग छुह 33.73 N 75.15 E प वाक़्य। सतह समुंद्र प छुह अम थज़र ५३०० मीटर। यह छुह दार-उल-हकूमत श्रीनगर प ३३ मील दूर । यह शहर छुह नागबल, मिल, काडीपत्रा, चीनी चौक, दूनी पावा, सरना बाला, जंगलात मंडी, खन्ना बिल, मार तुंद, डांगर पूरा वीरा अलाकिन प मुश्तमिल । २००१ कह्-ए-मर्दुम शम मुताबिक़ छा ज़िल कुल आबादी १८३४३७
کولومبیٛا

**کولومبیٛا** چھُ جۆنوٗبی اَمریٖکاہَس مَنٛز اَکھ مُلُک۔

## حَوالہٕ

زٲژ:مُلُک
उबैद अलल्ले अलीम

thumb|right|उबैद अलल्ले अलीम
**उबैद अलल्ले अलीम ** (12 जो1939 – 18 म1998) अ अ तह क ज़िबह नन का श
बिलावल भुट्टो ज़रदारी

thumb|right|380px|बिलावल भुट्टो ज़रदारी
**बिलावल भुट्टो ज़रदारी ** छु अख् पाकिस्तानी सेइस्त दान
لالہٕ صٲب آرٕگٲمی

**لالہٕ صٲب آرٕگٲمی** اوس کٔشیرِ ہُنٛد اَکھ صوفی بزرگ.

موج:» دولت دؠد صٲب

مول:» داوٗد مُلُک صٲب

گام:> چھٹے بانڈے، بنڈپور.

**مرشدکامل**:»»

1:»قادری سلسلٕک:  شعبان صٲب، سولورہ، گاندربل

2:» چستی سلسلٕک : عمہ صٲب کاو ،چرارِشریف

**گۅڈنیٛک کلام**:»  مٔتؠ گیہ مشتاق بمس تہٕ زیٖرس   محرم سپدی زیٖرس تے

**آخری کلام** :» اکٕہ نُندن

بسمہ اللہ  پر اسمِ رحمانے   اکٕہ نُندن وَن داستانے

**26/27 جمعہ تہٕ بٹہٕ وارِ ،اَگَست 1988ہنز درمیانی رٲژ سپد عارفن ہُنٛد هم سفر ، صوفیتٕ آفتاب دِرارے یمہ عالمہٕ مَنٛز.**

زٲژ:1988 وَفات
پۄژھٕ لوو

alt=|thumb|پۄژھٕ لوو
**پۄژھٕ لوو** ( کٲشُر : /pɔt͡sʰɨ  loːw/ ) چھُ اَکھ کۄکُٹ جانوَر۔ یێمِس چھِ آسان دٔرِ  زیٖٹھؠ لٔٹ تہٕ گٔنؠ وال۔

زٲژ:جانوَر
شال

thumb|شال
**شال** ( کٲشُر : /ʃaːl/ ) چھُ اَکھ وَن جانوَر۔ شال چھُ اَکھ کاژرِ رنٛگہٕ ہوٗنؠ چالہِ یُس آبٲدی أنٛدؠ پٔکھؠ روزان تہٕ ٹُنٛگان چھُ۔ شالہٕ سٕنٛز مادٕ چھےٚ **شٲج** ۔

زٲژ:جانوَر
سٕہہ

thumb|سٕہہ
**سٕہہ** ( کٲشُر : /sɨh/ )  چھُ اَکھ جَنٛگلی جانوَر۔ سٕہہ سٕنٛز مادٕ چھےٚ **سیٖمِنؠ** ۔

زٲژ:جانوَر
شِنہٕ سٕہہ

**شِنہٕ سٕہہ** (کٲشُر : /t͡ʃʰot sɨh/ ) چھُ اَکھ جَنٛگلی جانوَر۔ چھٔتؠ سٕہہ سٕنٛز مادٕ چھےٚ **شِنہٕ سیٖمِنؠ** ۔ 

## حَوالہٕ

زٲژ:جانوَر
پادَر سٕہہ

thumb|پادَر سٕہہ
**پادَر سٕہہ** ( کٲشُر : /paːdar sɨh/ ) یا **شیرِ بَبَر** ( کٲشُر : /ʃeːri babar/  ) چھُ اَکھ جَنٛگلی جانوَر۔

زٲژ:جانوَر
شیر

**شیر** ( کٲشُر : ʃeːr)  چھُ اَکھ جَنٛگلی جانوَر ۔ شیر سٕنٛز مادٕ چھےٚ **شیرنی**۔

## حَوالہٕ

زٲژ:جانوَر
ہاپُتھ

**ہاپُتھ** ( کٲشُر : /haːputʰ/ ) چھُ اَکھ جَنٛگلی جانوَر ۔ ہاپتہٕ سٕنٛز مادٕ چھےٚ **ہاپٕژ** ۔  ہاپُتھ چھُ زیٛادٕ وَقٕت جَنٛگلَس مَنٛز گُزاران۔ ہاپُتھ چھُ وَنٛدَس زیٛادٕتَر شٔنٛگِتھ آسان۔ سُہ چھُ لَگ بَگ شین رؠتَن آسان شٔنٛگِتھ۔

زٲژ:جانوَر
مٲنٛش

thumb|مٲنٛش
**مٲنٛش** ( کٲشُر : /mə̃ːʃ/ ) یا **مٲش** ( کٲشُر : /məːʃ/ )  چھُ اَکھ مۄمَل جانور۔

زٲژ:جانوَر
مَگَر مَژھ

thumb|مَگَر مَژھ
**مَگَر مَژھ یا مَگَر مَچھ** () چھُ اَکھ ٲبی جانوَر۔

## حَوالہٕ

زٲژ:جانوَر
کرٕٛم

alt=|thumb|کرٕٛم
**کرٕٛم** (کٲشُر : /krɨm/ ) چھُ اَکھ جانوَر یُس آبَس مَنٛز روزان چھُ ۔۔

زٲژ:جانوَر
کٔچھوٕ

thumb|کٔچھوٕ
thumb|کٔچھوٕ
**کٔچھوٕ** (کٲشُر : /kət͡ʃʰwɨ/ ) چھُ اَکھ جانوَر یُس یٔژ پٲٹھؠ پٲنِس مَنٛز روزان چھُ ۔ أمِِس چھُ کَمرَس پؠٹھ مۆٹ تہٕ دۆر کھرٛۆپ ہیٛوٗہ آسان ۔
## حَوالہٕ

زٲژ:جانوَر
دانٛد

**دانٛد** ( کٲشُر : /dãːnd/ )  چھُ اَکھ جانوَر ۔ دانٛد چھُ گٲو ہُنٛد نَر جورٕ ۔

زٲژ:جانوَر
ہَکھُر

alt=|thumb|ہَکھُر
**ہَکھُر** ( کٲشُر : /hakʰur/ ) چھُ اَکھ جانوَر ۔

زٲژ:جانوَر
وۆژھ

thumb|وۆژھ
**وۆژھ** (کٲشُر : /wot͡sʰ/ ) چھُ اَکھ جانوَر۔ وۆژھ چھُ گٲو ہُنٛد نَر ژھَو تہٕ **وَژھٕر** چھےٚ گٲو ہٕنٛز مادٕ ژھَو۔

زٲژ:جانوَر
گُرِنؠ

**گُرِنؠ** (کٲشُر : /gurinʲ/ ) یا **گُرؠ** ( کٲشُر : /gurʲ/ ) چھےٚ سَوارِ ہُنٛد اَکھ جانوَر یۄس ٹانٛگَس بیترِ تہِ لَمان چھےٚ ۔ گُرنہِ سُنٛد نَر چھُ **[[گُر]]** ۔ گُرنہِ سُنٛد نَر بَچہِ چھُ **[[بَچھیرٕ]]** تہٕ گُرنہِ سٕنٛز مادٕ بَچہِ چھےٚ **بَچھیٖرؠ** یا **[[کھارٕٹ]]**۔

زٲژ:جانوَر
بَچھیرٕ

**بَچھیرٕ** ( کٲشُر : /bat͡ʃʰeːrɨ/ ) چھُ گُرؠ سُنٛد نَر بَچہِ ۔ تٔمؠ سٕنٛز مادٕ چھےٚ **بَچھیٖرؠ** یا **[[کھارٕٹ]]** ۔

زٲژ:جانوَر
کھارٕٹ

thumb|کھارٕٹ
**کھارٕٹ** ( کٲشُر : /kʰaːrɨʈ/ ) یا **بَچھیٖرؠ** ( کٲشُر :  /bat͡ʃʰiːrʲ/ )  چھےٚ گُرؠ سٕنٛز مادٕ بَچہِ ۔ تٔمؠ سُنٛد نَر چھُ **[[بَچھیرٕ]]** ۔

زٲژ:جانوَر
ژھاوُل

thumb|ژھاوُل
**ژھاوُل** ( کٲشُر : /t͡sʰaːwul/ ) چھُ اَکھ جانوَر ۔ سُہ چھُ اکہِ قٕسمُک تیٛوٗر یَس گٔنؠ وال تہٕ کھوکھنِس بۄنہِ کَنہِ دٲر ہِش چھےٚ آسان۔  ژھاوٕلؠ سٕنٛز مادٕ چھےٚ **ژھاوٕج** ۔ ژھاوجہِ ہُنٛد نَر بَچہِ چھُ **مۄنٛگُر** تہٕ ژھاوجہِ ہٕنٛز مادٕ بَچہِ چھےٚ **مۄنٛگٕر** ۔

زٲژ:جانوَر
سَرُپھ

thumb|سَرُپھ
**سَرُپھ** (کٲشُر : /sarupʰ/ ) یا  **سَرُف** (کٲشُر : /saruf/ ) چھُ اَکھ یٔڈ وٲے پَکَن وول رَز ہیٛوٗہ جاندار ۔ سَرپھٕ سٕنٛز مادٕ چھےٚ **سٔرؠ** **پِنؠ** ۔
کاو

**کاو** () چھُ اَکھ کریٚہنہِ تیٖرِ کٔرِتھ وُپھٕ وُن جاناوارَن ہٕنٛز جٲتؠ۔ کاوٕ سٕنٛز مادٕ چھےٚ **کٲوِنؠ** ۔

## حَوالہٕ

زٲژ:جاناوار
ووٗنٛٹ

**ووٗنٛٹ** ( کٲشُر : /wũːʈ/ )  چھُ اَکھ جانوَر یَس کَمبَرَس پؠٹھ تھۆد ٹونٛگ ہیٛوٗہ چھُ آسان۔ یہِ چھُ بور سارنَس تہٕ سَوارِ لَگان۔ ووٗنٛٹہٕ سٕنٛز مادٕ چھےٚ **ووٗنٛٹِنؠ ۔**یہِ چھُ ریگَستأنی عَلاقَن مَنٛز درٛینٛٹھی گَژھان۔

زٲژ:جانوَر
دِوٕ کاو

alt=|thumb|دِوٕ کاو
**دِوٕ کاو** (کٲشُر : /diwɨ kaːw/ )  چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار، کاوَن ہٕنٛز اَکھ زٲژ۔

زٲژ:جاناوار
پَنٛژٲلؠ کاو

thumb|پَنٛژٲلؠ کاو

**پَنٛژٲلؠ کاو** ( کٲشُر : /pãːt͡səːlʲ kaːw/ ) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار، اَکھ  بٔڈ تہٕ زۆبدٕ کاوٕ زٲژ۔

زٲژ:جاناوار
بۄٹہٕ کاو

[thumb|[شرِٛگہٕ بۄٹہٕ کاو]]
**بۄٹہٕ کاو** ( کٲشُر : /bɔtɨ kaːw/ ) چھُ اَکھ وُپھٕ وٕنؠ جاناوارَن ، ہٕنٛز اَکھ جٲتؠ ۔

زٲژ:جاناوار
کھَرِ کاو

thumb|کھَرِ کاو
**کھَرِ کاو** ( کٲشُر : /kʰari kaːw/ ) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار ، کاوَن ہٕنٛز اَکھ زٲژ۔‌

زٲژ:جاناوار
امَرناتھ مَنٛدَر

thumb|امَر ناتھ مَنٛدَر
**امَر ناتھ منٛدَر** چھُ کٔشیٖرَس مَنٛز اَکھ ہؠنٛدؠ تیٖرٕتھ استان ۔ امَر ناتھ منٛدَر چھُ سِریٖنَگَر پؠٹھ ۱۴۱ کِلومیٖٹر دوٗر ۔

## حَوالہٕ

زٲژ:ہؠنٛدؠ دَرٕم
یونِورسِٹی آف کَشمیٖر

**یونِوَرسِٹی آف کَشمیٖر(ژآٹھالِ کشیٖر)** چھِ ڈَل سَرس نَزدیٖک واقع، یہِ چھٚے ہندوستان چَو ناماوار یُونوَرسٹی یَو منٛزٕ شُمار یِوان کرنہٕ۔

## تَوٲریٖخ
کشمیر یوٗنِوَرسِٹی ہُنٛد آغاز چھُ 1948 مَنٛز جموں و کشمیر یوٗنِوَرسِٹی کہِ قیام سٟتؠ شۆروٗع گۄمُت۔ قابل ذکر سٲبِقہٕ طٲلبہِ عٔلِم چھِ دنیاہس مَنٛز پہلِتھ، تمو چھِ مُلکُک تہٕ یوٗنِوَرسِٹی ہُنٛد ناو روشَن کۆرمُت۔ 1969 مَنٛز آے اَتھ زٕ مُکَمَل یونِوَرسِٹی بَناونہٕ: سِریٖنَگرَس مَنٛز کشمیر یونِوَرسِٹی تہٕ جۆمِس مَنٛز جمو یونِوَرسِٹی۔

پننہٕ قیامہٕ پتہٕ چھِ کَشیٖر یونِوَرسِٹی، ، ہضرتبالس مَنٛز مرکوز تہٕ اَتھ مَنٛز چھِ ترٛے علاقہٕ شٲمل: امر سنگھ باغ، نسیم باغ تہٕ مرزا باغ۔ یہِ کیمپس چھُ  پؠٹھ پھلٲوِتھ۔ 

## وابستہٕ کالیٚج
* سرکٲرؠ طِبہ ژآٹھٕل، سری نگر
*سرکٲرؠ طِبہ ژآٹھٕل، اِسلام آباد 
*سرکٲرؠ طِبہ ژآٹھٕل، وۄرمۄل
*سرکٲرؠ طِبہ ژآٹھٕل، ہؠنٚدوۄر
*سرکٲرؠ دَنٛدٕ ژآٹھل، سری نگر
*گورنمنٹ کالج آف ایجوکیشن، سری نگر 
*سرکٲرؠ سندِژآٹھٕل اِسلام آباد
*سرکٲرؠ سندِژآٹھٕل سوپر
*سرکٲرؠ سندِژآٹھٕل بیٖرو
*سرکٲرؠ سندِژآٹھٕل کۄپوۄر
*سرکٲرؠ سندِژآٹھٕل کۄلگۄٚم
*سرکٲرؠ سندِژآٹھٕل گاندربل

## ناماوار ژاٹہٕ شُرؠ

* میاں الطاف احمد لاروی-رکن پارلیمان
* آغا سید روح اللہ مہدی-رکن پارلیمان
* آغا شاہد علی-شٲیِر
* ایوٗب ٹھاکُر-سیٲسی کارکن/حٲکیٖم
* بِلال نازکی-چیف جسٹس 
* فاروق کتھواری-بزنس مین
* فاروق نازکی-شٲیِر/نشریاتی کار
* غۄلام نبی آزاد-سیاست دان
* کَرَن سِنٛگھ-سیاست دان/سیاست دان
* منصور احمد میر-جج
* محبوبہ مفتی-سیاست دان
* میرواعظ عمر فاروق-سیاست دان/پادری
* سید علی شاہ گیلانی-سیاست دان
* مسرت عالم بھٹ-سیاست دان
* سیف الدین سوز-پروفیسر
* سید صلاح الدین-مبلغ 
* سُنَنٛدا پۄشکار-بزنس وومن
* ترانم ریاض-مصنف
* ز.ج. محمد-مصنف
* مُحمد یعقوٗب میٖر-جج
* ملک سجاد-گرافِک ناول نِگار
* عرفان محراج-صحافی تہٕ اِنسٲنی حقوقٕک کارکن

## حَوالہٕ

زٲژ:یونِورسِٹی
زوٗن

**زوٗن** چھُ قۄدرٕتی میٖنُک وٲحِد قۄدرَتی سَیارٕ۔ یَہ چَھ زٔمیٖن آنٛنَد پٲکؠ گردش کرٛان۔ جیو فزیکل لحاظٕ سٟتؠ چھُ زوون اَکھ سیارن ہند ماس آبجیکٹ یا سیٹلائٹ سیارٕ۔ ایمیوک کمیت چھُ زمین کہِ 1.2 فیصد، تہٕ ایمیوک قطر چھُ 3,474 کلومیٹر (2,159 میٖل)، یوس زمینُک تَقریٖبَن اَکھ چوتھائی حصہ چھُ (تَقریٖبَن متصل ریاستہائے متحدہ کہِ طورس پؠٹھ چوڑ)۔ نظام شمسی اندر، چھُ یہٕ پننہِ پیرنٹ سیارٕ کہِ سلسلس مَنٛز سارِوٕے کھوتہٕ بوٕڑ تہٕ سارِوٕے کھوتہٕ بوٕڑ سیٹلائٹ، مجموعی طورس پؠٹھ پٲنژِم سارِوٕے کھوتہٕ بوٕڑ تہٕ پٲنژِم سارِوٕے کھوتہٕ زیادٕہ بھڑس زونہٕ، تہٕ تمام معلوم بونا سیارن کھوتہٕ بوٕڑ تہٕ زیادٕہ بھڑ۔ ایمِچ سطحی کشش ثقل چھِ زمینُک تَقریٖبَن شییِم حصہٕ، مریخ کہِ تَقریٖبَن نصف حصہٕ، تہٕ مشتری کہِ زوون Io پتہٕ نظام شمسی مَنٛز چھُ تمام زونن مَنٛز دویِم سارِوٕے کھوتہٕ زیٛادٕ۔ زونہِ ہند جسم چھُ مختلف تہٕ زمینی، یَتھ مَنٛز نہٕ کنٛہہ اہم ہائیڈرو سفیر، ایٹماسفیر، یا میگنیٹک فیلڈ چھُ۔ یہٕ بنیو 4.51 بلین وٕریو برونٛہہ، زمین کہِ بننہٕ کہِ کیانٛہہ کال پتہٕ، زمین تہٕ تھییا نٲمی ایکِس قیاس شدہ مریخ کہِ سائزٕک جسمس درمیان ایکہِ بڑِ اثرٕ سٟتؠ ملبہٕ سٟتؠ۔۔

## بییہٚ وُچُھو
*آفتاب
*زٔمیٖن
*تارُک

## حَوالہٕ

زٲژ:ساینَس
زٲژ:نَبٕنؠ دؠہ
زٲژ:فلکیات
لٔٹؠ رازٕ

**لٔٹؠ رازٕ**   (کٲشُر : /ləʈʲ raːzɨ/ ) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار۔

زٲژ:جاناوار
گرَٛد

**گرَٛد** (کٲشُر : /grad/ ) چھہٕ موٗدمِتھ جانورَن ہُنٛد مانٛز جؠنہٕ وٲلؠ جاناوارَن ہٕنٛز نِکٲے ،یؠمِک  ٢٣ زٲژ چھہٕ۔

زٲژ:جاناوار
جاناوار

**جاناوار** (کٲشُر : /d͡ʒaːnaːwaːr/ ) یا **پٔچھِن** چھُ تیٖرِ کٔرِتھ وُپھٕ وٕنؠ زُوٕ زٲژ۔عام طور چھِ یِہدؠن بچن **پوٗتؠ** وَنان ۔

زٲژ:زُوٕ زٲژ
زٲژ:جاناوار
ہِندوستٲنؠ مور

**ہِندوستٲنؠ مور** (کٲشُر : /hindoːstəːnʲ moːr/ ) چھُ اَکھ سۄندٕر جاناوار یُس ہِندوستانَس مَنٛز قومی جاناوار چھُ۔

زٲژ:جاناوار
مور

**مور** ( کٲشُر : /moːr/ ) چھُ اَکھ جاناوار۔ یہِ چھُ خوٗبصوٗرت جاناورن مَنٛز شُمَار یِوان کرَن۔ ہِندوستانَس مَنٛز چھُ اَکھ قٕسمُک مور یُس قومی جاناوار ماننہٕ یِوان چھُ، أمِس چھُ وَنان ہِندوستٲنؠ مور۔

زٲژ:جاناوار
رَنٛگہٕ ژٔر

thumb|نَر رَنٛگہٕ ژٔر
thumb|مادٕ رَنٛگہٕ ژٔر
**رَنٛگہٕ ژٔر** (کٲشُر : /rãgɨ t͡sər/ ) چھےٚ اَکھ لۄکُٹ جاناوار۔

زٲژ:جاناوار
زَبان

زَبان یا بوٗلؠ چھِ سُہ صلاحیت یُس اَکھ اکِس سٟتؠ کتھ کرنٕچ صلٲحیت دِوان چھِ.ؤنؠ کینس چھِ پیٚٹھؠ پیٚٹھی پوٗرٕ دُنیاہس مَنٛز 7,100 پؠٹھ 7,111 زِندٕ زَبانہٕ موٗجوٗد۔

## کٲشر زبان

کٲشر زبان چھ ہندوستان تہٕ پاکستان مَنٛز ونہ ین واجن اَکھ دارد زبان، یمسند اِستِمال چھ اندازن پنژاہ لچھ لُکھ کران، خاس کر کشیر وادی مَنٛز-
## اُردوٗ زَبان

بیٛاکھ زَبان یُس ہِندوستانس تہٕ پٲکِستانس مَنٛز بولنہٕ چھِ یِوان۔ 
## ہِندی زَبان

ہِندی زَبان تہٕ چھِ ہِندوستانس مَنٛز بولنہٕ چھِ یِوان تہٕ چھِ اُردٗو زَبان سٟتؠ واریاہ رلان۔ 
## حَوالہٕ
کٔشیٖرِ ہٕنٛز تَوٲریٖخ

=ستیسار=
ہِندوٗ کتابَن تہٕ کَلھننِہ راجترنگنی مَنٛز چھُ لیٚکھِتھ زِ کٔشیٖر ٲس گۄڈٕ اَکھ سَر- تَتھ سَرَس مَنٛز اوس اَکھ دؠو، جلودبھو روزان، أمؠ ٲسؠ ا ناگ لُکھ واریاہ ستٲومٔتؠ- ناگَن ہُنٛد شاہ اوس نیلناگ، ییمہ بُلوؤ پنن ٲشناو، کشیپ- کشیپن مور سہ دیو، بیٛے گرٲیے تیم وارمولکھ کوہ، ییمہ ونہ سیتھ بنییٛے وادی کشیر- 

=پرون دور=
=اسلٲمؠ دور=
=مۄغل دور=
=سکھ راج=
=ڈوگرٕہ راج=
=ایکسیشن پتھ=
=ملٹینسی=

زٲژ:کٔشیٖر
زٲژ:کٔشیٖر ہٕنٛز تَوٲریٖخ
अहम सफ़ॖ

सफ़ॖ बनावुन 
 type=create
 width=40
 bgcolor=#FFFFFF
 preload=Template:Standard content for new page
 editintro=Template:Instructions
 default=
 buttonlabel=लेख बनावॖथ  
 break=no


__NOTOC__
پَمپوش

thumb|پَمپوش

**پَمپوش** ( کٲشُر : /pampoːʃ/ ) چھُ اکہِ پوشُک ناو۔ یہِ چھُ سَرَن تہٕ پۄکھرٛؠن مَنٛز کھَسان۔امؠ کِس موٗلس چھِ ندُر ونان تہٕ چھِ کٔشیٖر سٟتؠ سٟتؠ باقؠن مُلکن مَنٛز کھؠنہٕ یوان۔ أمؠ کِس بیٛٲلِس چھِ پَمبَچ ونان تہٕ چھُ کھؠنہٕ یِوان۔ أمؠ کِس پنہٕ ؤتھرس چھِ **کھِلہٕ ؤتھٕر** ونان۔

زٲژ:پوش
پوش

thumb|پوش
**پوش** ( کٲشُر : /poːʃ/ ) چھُ کُلِچ پھُلَے۔
### تان

زٲژ:پوش
وَن ہٲر

thumb|وَن ہٲر
**وَن ہٲر** ( کٲشُر : /wan həːr/ ) چھُ اَکھ ہارِ چالہِ وُپھٕ وُن جاناوار یُس وَنَن مَنٛز آسان چھُ۔

زٲژ:جاناوار
پاور

کشیرِ مَنٛز چھُ سؠٹھاہ آب اللہ تعالاہن عنایت کۄرمۆت . مگر ہندوستانؠ جبری قبضہ آسنکؠ وجہہ چھؠنہ یتؠ بہبۄدی ہنز کامہ گژھان...

رود سوال پاورُک کشیرِ مَنٛز مٗوجٗود آبہٕ پؠٹھ ہؠکؠہ یقینن واریاہ برقیاتی زور تولنہ ییتھ .

قبضہ آسنکؠ وجہہ چھُ کشیرِ مَنٛز مٗوجٗود آبس سیت سیاسی مسئلہ۔ یوسہ ہندۄستآنؠ تہ پآکستآنؠ مسئلہ چھُ اَکھ مُلُک چھُ ونان کشیر چھِ میآنی تہ بؠاکھ چھُ ونان مؠآنؠ .

دونوے مُلُک چھِ کشیرہ ہنز قدرتی وسایلن اِستِمال کران.

ییٚلہ زٛن کآشرؠن لألٹین ہأوان چھِ.

عالمی إدارو متعلق ھؠکہ کشیرِ مَنٛز 100 بؠلِؠین أمریکی ڈالرن قآمتی برقی زور وتتھ...
کٲشُر کھؠن

کٲشُر کھؠن چھُ وادی کٔشیٖرِ ہُنٛد ضِیاف۔ یِمَن ضِیافتن ہُنٛد چھُ وسطی ایشیا تہٕ برصغیر پاک و ہندَس مَنٛز ہمسایہِ علاقو پؠٹھ زبردست اثر۔ کٔشیٖرِ مَنٛز چھُ قٔدیٖم زمانہٕ پیٚٹھٕ توٚمُل اَکھ اَہَم کھیٚن روٗدمُت۔ کٲشِرِس مَنٛز "روٹی تہٕ تھنہٕ" فقرس برابر چھُ ہاخ بتہ (سبزئ تہٕ توٚمُل)۔
کآشرؠ کھیون چھُ پوٗرِ عالمس مَنٛز مَشہوٗر یتھکآٹھؠ زن ؛

وازٕوان چھُ کشیرِ مَنٛز مٗوجٗود أکس بڈس داوتس کھآتر یوان تیار کَرنہٕ یَتھ مَنٛز واریاہ سنؠ آسان چھِ مثلاً؛

۱.یَخٕنؠ

۲.رِستہٕ

۳. روغَن جوش

۴. قۄرمہٕ

۵. آب گوش

۶. کَباب

۷. میٖتھِ ماز

۸. شٲمی کَباب

۹. طَبَق ماز

۱۰. مَرژٕوانٛگَن قۄرمہٕ

تہ بؠترے

زٲژ:کٔشیٖر
زٲژ:کھؠن
وَن ہوٗن

thumb|وَن ہوٗن
**وَن ہوٗن**  ( کٲشُر : /wan huːn/ ) چھُ ہوٗنؠ ذٲژ ہُنٛد اَکھ جَنٛگلی جانوَر ۔

زٲژ:جانوَر
اَسمٲنؠ أنٛز

thumb|اَسمٲنؠ أنٛز
**اَسمٲنؠ أنٛز** ( کٲشُر : /asməːnʲ ə̃z/ ) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار۔ یہِ چھُ اَکھ بَطَخ ذاتھ۔

## حَوالہٕ

زٲژ:جاناوار
بٕہٕر

thumb|نَر بٕہٕر
thumb|مادٕ بٕہٕر
**بٕہٕر**  (کٲشُر : /bɨhɨr/ ) یا  **بٕۂر**  (کٲشُر : /bɨhər/ )  چھےٚ اَکھ وُپھٕ وُن شِکٲرؠ جاناوار یُس لۄکٹؠن جاناوارَن کھؠوان چھُ۔

زٲژ:جاناوار
کینٛکہٕ لٔٹ

**کینٛکہٕ لٔٹ**  (کٲشُر : /kẽːkɨ ləʈ/ ) یا **کرٛینٛکہٕ لٔٹ** (کٲشُر : /krẽːkɨ ləʈ/ ) چھےٚ اَکھ رَز ہیوٗہ جانورَن ہٕنٛز وۄٹٕچؠ۔

زٲژ:جانوَر
خَرگوش

**خَرگوش (****)** چھُ زیٖٹھؠ کَن کٔرِتھ برٲرِس کھۄتہٕ لۄکُٹ اَکھ جانوَر۔

## حَوالہٕ

زٲژ:جانوَر
گَگُر

thumb|گَگُر
گَگُر ( کٲشُر : / gagur/ ) چھُ اَکھ لۄکُٹ جانوَر یُس کھؠنہٕ چیٖز بیترِ ترُٛکان چھُ تہٕ گَرَن یا مٲدانَن انٛدَر وٲج بَنٲوِتھ روزان چھُ۔ گَگَر سٕنٛز مادٕ چھےٚ **گَگٕر**۔

زٲژ:جانوَر
اَستَر

اَستَر ( کٲشُر : /astar/ ) چھُ اَکھ جانوَر ۔ یہِ چھُ خَرِس تہٕ گُرِ ہُنٛد بَچہِ ۔

### حَوالہٕ
https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/grierson_query.py?qs=astar%202&searchhws=yes&matchtype=exact|اَستَر

زٲژ:جانوَر
خَر

thumb|خَر
**خَر** ( کٲشُر : /kʰar/ ) چھُ زیٖٹھؠ کَن کٔرِتھ گُرؠ سُنٛدٕ کھۄتہٕ  ژھۆٹ اَکھ جانوَر یُس بور بیترِ سارنَس چھُ لَگان ۔ خَرِ سٕنٛز مادٕ چھےٚ **خٔرِنؠ**۔

زٲژ:جانوَر
گِلۂرؠ

thumb|گِلۂرؠ
**گِلۂرؠ** ( کٲشُر : /gilhərʲ/ ) چھُ زیٖٹھ پھۆنٛگؠ دار لٔٹ کٔرِتھ گَگَرَس ہیوٗہ اَکھ جانوَر۔ یہِ چھُ یٔژ پٲٹھؠ کُلؠن پؠٹھ آسان۔

زٲژ:جانوَر
پَنہٕ پونٛپُر

thumb|پَنہٕ پونٛپُر
پَنہٕ پونٛپُر ( کٲشُر : /panɨ põːpur/ ) چھُ اَکھ وُپھوُن کیٛوم یُس یٔژ پٲٹھؠ پَنہٕ بٔرگَن تہٕ پوشہِ وُتھرَن پؠٹھ بِہان چھُ۔

زٲژ:کیوٚم
بُلبُل

**بُلبُل** چھُہ جاناوارَن ہُنٛد اَکھ پرٛٲژؠ ۔‌

[thumb|[کٔپؠ کَن بُلبُل]]

زٲژ:جاناوار
بِل بِچُر

thumb|بِل بِچُر
**بِل بِچُر** ( کٲشُر : /bil bit͡ʃur/ ) یا **بِلؠ بِچُر** ( کٲشُر : /bilʲ bit͡ʃur/ ) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار ، بُلبُلَن ہٕنٛز اَکھ زٲژ۔‌

زٲژ:جاناوار
کاوٕ کُنُر

**کاوٕ کُنُر** ( کٲشُر : /kaːwɨ kunur/) یا **ہَزار داستان** ( کٲشُر : /hazaːr daːstaːn/ )  چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار یُس واریاہ قٕسمہٕ بولہِ کَران چھُ۔

زٲژ:جاناوار
کۆستوٗر

thumb|نَر کۆستوٗر
thumb|مادٕ کۆستوٗر
**کۆستوٗر** ( کٲشُر : /kostuːr / ) چھُ اَکھ گؠوٕ وُن وُپھٕ وُن جاناوار۔

زٲژ:جاناوار
قُمیُٛر

thumb|قُمیُٛر
**قُمیُٛر** ( کٲشُر : /kumjur/) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن بول بوش کَرٕوُن جاناوارَن ہٕنٛز پرٛٲژؠ۔

زٲژ:جاناوار
طوطہٕ

thumb
**طوطہٕ** ( کٲشُر: /toːtɨ/) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوارَن ہٕنٛز اَکھ وۄٹٕچؠ۔

زٲژ:جاناوار
نوٗل

thumb|نوٗل
**نوٗل** ( کٲشُر : /nuːl/ ) تہٕ (مادٕ:نوٗج) چھُ اَکھ زیوٗٹھ  جٔژَل گَگَر ہیوٗہ جانوَر یُس وٲج انٛدَر روزان چھُ۔

زٲژ:جانوَر
لۆو

thumb|لۆو
**لۆو** ( کٲشُر : /low/ ) چھہٕ اَکھ لَکٹؠن جانورَن ہٕنٛز پرٛٲژؠ۔

زٲژ:جانوَر
شوگہٕ

**شوگہٕ** ( کٲشُر : /ʃoːgɨ/) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار،طوطَن ہٕنٛز اَکھ زٲژ۔

thumb|'''نَر''' '''شوگہٕ'''

thumb|'''مادٕ شوگہٕ'''

زٲژ:جاناوار
سۄرمہٕ کُکِل

thumb|سۄرمہٕ کُکِل
**سۄرمہٕ کُکِل** ( کٲشُر : /sɔrmɨ kukil/) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار۔

زٲژ:جاناوار
وَن کُکِل

thumb|وَن کُکِل
**وَن کُکِل** ( کٲشُر : /wan kukil/) یا **ترٛوٗل**( کٲشُر : /truːl/) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار۔

زٲژ:جاناوار
رازٕ أنٛز

**رازٕ أنٛز یَتھ انگریٖز پأٹھؠ فلیمنگوز** چھِ ونان **فونیکوپٹیریڈی** خاندان مَنٛز ویڈنگ جاناوارن ہنٛز اَکھ قسم، یس فینیکوپٹرفارمز کس ترتیبس مَنٛز وٲحد موجود خاندان چھ۔ فلامینگوچ ژور زٲژ چھ پورٕ امریکہس مَنٛز تقسیم کرنہٕ آمژٕ (بشمول کیریبین تہٕ زٕ زٲژ یم افریقی یوریشیاہک مُقٲمی چھ) ۔

## ناوُک آگُر
thumb|فوڈ نیوٹریشن امریکی فوڈ فوڈ
"&#x2009;

رازٕ أنٛز چھُ سنسکرت لفظ राजहंस پؠٹھ درٛامُت۔
پوشہِ نوٗل

thumb|نَر پوشہِ نوٗل
thumb|مادٕ پوشہِ نوٗل
**پوشہِ نوٗل** ( کٲشُر : /poːʃi nuːl/ ) چھُ اَکھ سۄنہٕ رَنٛگہٕ وُپھٕ وُن جاناوار۔

زٲژ:جاناوار
دۄدٕ رازٕ

thumb|دۄدٕ رازٕ
thumb|پھَمبہٕ سیٖر
thumb|رَنٛگہٕ بُلبُل
**دۄدٕ رازٕ** ( کٲشُر : /dɔdɨ raːzɨ/ ) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار۔ دۄدٕ رازٕ ہُنٛد نَر چھُ **پھَمبہٕ سیٖر** تہٕ دۄدٕ رازٕ ہٕنٛز مادٕ چھےٚ **رَنٛگہٕ بُلبُل**۔

زٲژ:جاناوار
شیٖنہٕ پِپِنؠ

thumb|شیٖنہٕ پِپِنؠ
**شیٖنہٕ پِپِنؠ** ( کٲشُر : /ʃiːnɨ pipinʲ/ ) یا **یَکُر** ( کٲشُر : /jakur/ ) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار یَسُنٛد بولُن شیٖن پؠنٕچ ژینہٕ وَن ماننہٕ یِوان چھےٚ  ۔

زٲژ:جاناوار
کۄلہٕ ٹوٗنٛچ

thumb|کۄلہٕ ٹوٗنٛچ
**کۄلہٕ ٹوٗنٛچ** ( کٲشُر : /kɔlɨ ʈũːt͡ʃ/ ) چھہٕ اَکھ زیٖٹھ تونٛتھ کٔرِتھ وُپھٕ وٕنؠ جاناوارَن ہٕنٛز پرٛٲژؠ یُس کۄلہٕ بَٹھؠن گُران تہٕ کیٚمؠ کھؠنہٕ باپَتھ نَژان چھُ آسان۔

زٲژ:جاناوار
سَتُت

thumb|سَتُت
**سَتُت** ( کٲشُر : /satut/ ) یا **سَتہٕ تُت** ( کٲشُر : /satɨ tut/ ) چھُ اَکھ زیٖٹھ تونٛتھ تہٕ پھۆنٛگ کٔرِتھ وُپھٕ وُن جاناوار۔

زٲژ:جاناوار
شاہ کُک

thumb|شاہ کُک
thumb|''Cuculus canorus canorus'' + ''Acrocephalus arundinaceus''
thumb|''Cuculus canorus bangsi'' + ''Phoenicurus moussieri''
**شاہ کُک** ( کٲشُر : /ʃaːh kuk/ ) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار۔

زٲژ:جاناوار
کَکُو

thumb|کَکُو
**کَکُو** ( کٲشُر : /kakuw/ ) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار یُس سؠٹھا تیز دوِتھ ہؠکان چھُ ۔

زٲژ:جاناوار
زَر کَکُو

thumb|زَر کَکُو
**زَر کَکُو** ( کٲشُر : /zar kakuw/ ) چھُ اَکھ جاناوار یُس ہیۆر کھٔسِتھ گَتھ دِوان تہٕ شی شی چھُ کَران‌۔

زٲژ:جاناوار
سۆک پٔچھَن

thumb|سۆک پٔچھَن
thumb
**سۆک پٔچھَن** ( کٲشُر : /sok pət͡ʃʰan/ ) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار تہٕ اَکھ پٔچھِن زٲژ۔ أمِس چھےٚ تیوٗنٛت کٔرِتھ لٔٹ آسان۔

زٲژ:جاناوار
پٔچھِن

thumb|نِلٕج
thumb|تھُج
**پٔچھِن** ( کٲشُر : /pət͡ʃʰin/ ) چھُ اَکھ وُپھٕ وُن جاناوار یۄسہٕ وَندٕ رؠتَن سَرَن بیترِ مَنٛز روزنہِ یِوان چھےٚ تہٕ یِہُنٛد شِکار چھُ کَرنہٕ یِوان۔ پٔچھِن ہُنٛد نَر چھُ **نِلٕج** تہٕ پٔچھِن ہٕنٛز مادٕ چھےٚ **تھُج**۔

زٲژ:جاناوار
بَطُخ

thumb|بَطُخ
**بَطُخ** () چھُ اَکھ پوٗنؠ نِش روزَن وٲلؠ جاناوارَن ہٕنٛز پرٛٲژؠ۔ بَطَخ ہٕنٛز مادٕ چھےٚ **بَطٕچ** تہٕ جَمَع چھُ **بَطَخ**۔

## حَوالہٕ

زٲژ:جاناوار
ہونٛک

thumb|نَر ہونٛک
thumb|مادٕ ہونٛک

**ہونٛک** ( کٲشُر : /hõːk/ ) چھُ اَکھ پوٗنؠل جاناوار، کۄلہٕ بَطَخَس ہیوٗہ اَکھ بَطُخ یَس کھٔج تونٛتھ چھےٚ آسان۔

زٲژ:جاناوار
کیُٛس

thumb|نَر کیُٛس
thumb|مادٕ کیُٛس
**کیُٛس** ( کٲشُر : /kjus/ ) چھُ اَکھ پوٗنؠل جاناوار، اَکھ بَطخَن ہٕنٛز زٲژ۔کیُٛس (***آرڈیولا گرے***) چھ اَکھ لۄکٹ برگ۔ یہِ چھ پرٛانہ دنیُٛک اَکھ جاناوار، یہِ چھُ جۆنوٗبی ایران تہٕ مشرقس مَنٛز برصغیر پاک و ہند برما تہٕ سری لنکا ہس مَنٛز نسل پٲدٕ کران۔ یِم چھٕ عام مگر ییٚلہ تم لۄکٹؠن آبشارن ہنٛدس بٔٹھس پیٚٹھ شکارک شکار چھ کران یا انسٲنی بستین نزدیٖک روزان چھ تیٚلہ ہؠکو سہل پٲٹھؠ نظر انداز گژھتھ۔

زٲژ:جاناوار
کھرٛۄکھ

thumb|نَر کھرٛۄکھ
thumb|مادٕ کھرٛۄکھ
**کھرٛۄکھ** ( کٲشُر : /kʰrɔkʰ/ ) چھُ اَکھ پوٗنؠل جاناوار، اَکھ وُپھٕ وٕنؠ بَطخَن ہٕنٛز زٲژ۔

زٲژ:جاناوار
संयुक्त राज्‍य अमेरिका

**संयुक्त राज्य अमेरिका** (United States of America) छु बोड मुलक. यि छु दुनिया-उक सारनि खोत ताकतवर मुलक. यथ मंज छ ५० प्रदेश: राजधानी वाशिंगटन नगर.
ہارٕؤٹ

thumb|نَر ہارٕؤٹ
thumb|مادٕ ہارٕؤٹ
**ہارٕؤٹ** ( کٲشُر : /haːrɨwəʈ/ ) چھُ اَکھ پوٗنؠل جاناوار، اَکھ بَطخہٕ زٲژ۔

زٲژ:جاناوار
ہارٕواتٕج

**ہارٕواتٕج** ( کٲشُر : /haːrɨ waːtɨd͡ʒ/ ) چھُ اَکھ جاناوار۔ ییٚمِس  چھےٚ آسان پان سوٗرؠ تہٕ یَڈ سَفید۔

زٲژ:جاناوار
شیعہ

[thumb|روضہ مبارک حضرت امام حسین علیہ السلام [کربلا، عراق ]]
**اہل تشیع** یا **شیعیت** (عربی:  شیعة) چھُ اِسلامُک دویم فرقہ۔ یم حضرت علی کرم اللہ تعالی وجہ شریفس گوڈنیک خلیفہ مانان چھےٚ۔ اَمہِ علاوہ چھےٚ شیعہ خلافت بدلہ امامت مانان۔ شیعین چھےٚ پانژھ اصول دین تہٕ داہ فروع دین۔ 

## اصول دین
اصول دین گیہ دینک مول۔ یم گیے پانژھ:
* توحید
* عدل
* نبوت
* امامت
* قیامت

## فروع دین
فروع دین گیے دینچہ لنجہ۔ یم گیے دہ:
* نماز
* روزہ
* حج
* زکواة
* خمس
* جہاد
* امربالمعروف
* نہی عن المنکر
* تولا
* تبرا

## اثنا عشرین ہندی زہ فکری فرقہ
اثنا عشری شیعہ گیہ باہ امامن ہندی مامن والی۔ یمن مَنٛز چھےٚ ز جماتہ:
* اصولی
* اخباری

## شیعین ہندی اعتقادی فرقہ
شیعین ہندی اعتقادی فرقہ چھ اثنا عشری، زیدی، اسماعیلی تہٕ علوی۔

## حَوالہٕ

زٲژ:اِسلام
سُنی

**سنی** فِرقہٕ چھُ اِسلامُک ساروے کھوتہٕ بوٚڈ فرِقہٕ۔ یمن چھےٚ ژور امام۔ ابو حنیفہ، مالک، حنبل تہ شافعی۔ یم چھ ژورن خلیفن ہنزی خلافت مانان۔ یمن مَنٛز چھ واریاہ فرقہ۔ مثالے صوفی، بریلوی، دیوبندی، سلفی، اشعری، معتزلی بیتر۔

زٲژ:اِسلام
راہ اسلام آرگنائزیشن

**راہ اِسلام آرگنائزیشن** یا **موسسئہ راہ اِسلام** چھ اَکھ مذہبی ادارہ یس زن اِسلام ناب پھیلاونہ خاطرہ بناونی آو۔ اسلامک حقیقی تٲلیٖم عام کرن تہٕ چھےٚ امیک اَکھ اہم مقصد۔ مروجہ تٲلیٖم عام کرنی تہٕ چھےٚ امیک اہم مقصد۔ مستحقینک مدد کرن تہٕ چھ آیینس مَنٛز شٲمِل۔ اَمہِ ادارک صدر دفتر چھ المہدی چوک وہاب پورس مَنٛز واقع۔ یہِ ادارہ چھ کتابہ تہٕ چھاپان۔ **اعمال شبِ قدر**، **جوابات مع حوالات** تہٕ **کلام قاسمی** چھےٚ امچہ اہم کتابہ۔ 

 شیعہ مراجع چھےٚ ادارچ اَکھ غیر مطبوعہ کتاب۔ 

## راہ اِسلام اسلامی کلینڈر
 یہِ تنظیم چھےٚ راہ اِسلام اسلامی کلینڈر تہٕ پرتھ وریہ چھاپان۔ یہِ کلینڈر چھ ہجری، عیسوی تہٕ ہندی سنہ ہاوان۔ اَتھ کلینڈرس مَنٛز چھ اسلامی کتابن ہٰندیْ ناو آسان۔ یس زن قلمی نیران چھ۔

## ازیک انتظامیہ
موجودہ انتظامیس مَنٛز چھ سید روح اللہ علی صدر، شبیر حسین وانی چئرمین، محمد امین قاسمی سیکریٹری، سید قاسم خزانچی تہٕ سید ذوالفقار انچارج آئی ٹی ۔ 

## ادارچہ خدمات
ادارہ چھ سَمٲجی روابط ویب سائٹو ذریہ پننی خدمات میسر تھاوان۔ یمن مَنٛز فیس بک، ٹویٹر، واٹس اپ تی ٹیلی گرام قابل ذکر ۔ یم ادارن باگراوِ واریاہ دینی کتابہ مفت 2016 ہس مَنٛز۔ 
21 مارٕچ 2021 یعنی نوروز عالمک دوہ آیِہ بیٛاکھ اَکھ اُردوٗ کتاب **اعوان و انصار مہدویت** لوکن مَنٛز مفت تقسیم۔ یہِ کتاب حآصل کرنچ لنک چھ وونتِہ موجود۔ 2022منز آیہ **اعمال ماہ رمضان** لوکن مَنٛز مفت تقسیم کَرنہٕ۔
## اسلامی ڈرامن ہُنٛد ترجمہ
 موسسئہ راہ اسلامن کری کوشش یوسف نامچ تہ مختار نامچ کاشر ترجمہ کرنچ۔

## حَوالہٕ
ژارَو

thumb|نَر ژارَو
thumb|مادٕ ژارَو
**ژارَو** ( کٲشُر : /t͡saːraw/ ) یا **توٗر** ( کٲشُر : /tuːr/ ) چھُ اَکھ پوٗنؠل جاناوار، اَکھ وۄزٕج  تونٛتھ تہٕ کرٛیٚہنہِ پَکھٕ  کٔرِتھ بَطُخ۔

زٲژ:جاناوار
ژَکَو

thumb|ژَکَو
**ژَکَو** ( کٲشُر : /t͡sakaw/ ) چھُ اَکھ پوٗنؠل جاناوار، اَکھ بَطخَن ہٕنٛز زٲژ۔

زٲژ:جاناوار
وہاب پور

**وہاب پور** چھ بڈگامی ضلس مَنٛز اَکھ مشہوٗر تہ بوڈ گام۔

زٲژ:بَڈگام ضِلٕکؠ گام
بَڈگوم

بَڈگوم یا بَڈگام (کشمیری تلفظ:  [badgoːm ] چھُ کشمیرس مَنٛز ' ہِندوستان کس مرکزی زیر انتظام علاقہٕ جموں و کشمیر کس ضلعہٕ **بڈگامُک** اَکھ قصبہ۔ 2001 چہ مردم شماری مَنٛز اوس یہِ اَکھ نوٹیفائیڈ ایریا کمیٹی باپتھ درج کرنہٕ آمت مگر 2011 چہ مردم شماری تام اوس اَتھ اکہِ میونسپل کمیٹی ہند درجہٕ دنہٕ آمُت۔

زٲژ:Coordinates on Wikidata
زٲژ:جۆم تہٕ کٔشیٖر ہٕنٛدؠ شَہَر

## حَوالہٕ
فارسی زَبان

**فارسی** چھُ اكھ بوٗلؠ۔ یہِ چھِ ایرانس مَنٛز بوٗلنہ یوان۔

## حَوالہٕ

زٲژ:زَبان
آیت اللہ سید علی سیستانی

**آیت اللہ سید علی حسینی سیستانی** المعروف **آیت اللہ سیستانی**،چھےٚ شیعین ہندی اَکھ بوڈ مجتہد۔ یم چھےٚاثنائے عشری اصولی مسلکس سٟتؠ تعلق تھاوان۔ یم چھ حوزہ علمیہ نجف اشرفکی سربراہ تہٕ۔

## ذٲتی زندگی
یم چھ ۴ اَگَست ۱۹۳۰ء مَنٛز مشہد، ایرانس مَنٛز زامتی۔ ۱۹۵۱ء پیٹھہ چھ تم نجف اشرف عراقس مَنٛز روزان۔ اَمہِ علاوہ چھ تم عراق جنگک اہم سیاسی رہنما ماننہ یوان۔ تم چھ واریاہن کتابن ہندی مصفف تہٕ۔ تمو دیت ۲۰۱۴ء مَنٛز داعشس خَلاف فتوی۔ رضاکارو دیت پتہ داعشس شکس۔ یم چھ واریاہن ادارن ہندی سرپرست۔ یم چھ ۸ اَگَست ۱۹۹۲ عیسوی پیٹھہ آیت اللہ خوئیس پتہ حوزہ علمیہ نجف اشرفک زعیم یعنی سرپرست تہٕ۔ یہندی دفتر چھ ایرانس تہٕ عراقس مَنٛز تہٕ واقع۔ یم چھ عالمہ اسلامک اہم شخصیت۔

[thumbnail|250px|[سید علی سیستانی آیت اللہ خوئی یس سٟتؠ]]

## پوپس سٟتؠ ملاقات
عیسائین ہندی مزہبی رہنما پوپ فرانسس آیہ آیت اللہ سید علی سیستانیس ۲۷ فَرؤری ۲۰۲۱ عیسویس مَنٛز ملاقاتس۔ تم وون ز وچھنہ از تامتھ سید علی سیستانیس ہیو کانٛہہ نفر یس از امس ہیو روحانی طور تھود تہٕ بوڈ آسہ۔ 

## حَوالہٕ

## نیبرم رابطہ

* آیت اللہ سیستانی صوبن اُردوٗ ویب سائٹ

زٲژ:شیعہ عٲلِم
زٲژ:زِنٛدٕ لوٗکھ
سید علی خامنائی

thumb|&#x200E;آیت اللہ سید علی خامنائی تقریر کرنس دوران
‎
**آیت اللہ العظمیٰ سید علی حسینی خامنہ ای** زاے 17 جُلَے 1939ء مَنٛز ایران کِس شہرس مشہد س مَنٛز۔ یم ٲسؠ اسلامی جمہوریہ ایران کؠ دویم سپریم لیڈر۔  یِم ٲسؠ ایرانٕکؠ وزیر بچاو تہٕ صدر تہٕ روٗدمٕتؠ۔ امام رُوح اللہ خمینی سند مرنہ پتہٕ بناوی یم 4 جون 1989ء ایرانک سپریم لیڈر۔ 
۲۸ فَرؤری ۲۰۲۶ گے تہرانس مَنٛز شہید۔

## پیدٲیِش تہٕ اِبتِدٲیی تٲلیٖم

خامنائی صٲب زایہ 1318 ہجری شمسیس مَنٛز مشہدس مَنٛز۔ یہندؠ بابہ صٲب سید جواد تہٕ ٲسؠ بڈؠ بارہ مجتہد۔ یہندؠ بٕڈؠ بب آیت اللہ سید حسین خامنائی ٲسؠ آذر بیجانکؠ تہٕ ٲسؠ نجف اشرفس مَنٛز روزان۔

خامنائی صٲب ٲسؠ پننسی بڈس بٲیس سید محمد صٲبنِس مکتبس مَنٛز گژھان سبق پرنہ خٲطرہ۔ اَتھ مکتبس اوس ناو "دار التعلیم دینیات"۔ اَمہِ پتہ گیہ تم انٹر کالج تہٕ تمہ پتہ حوزس مَنٛز۔ 

## وَفات

## اَمہِ سندی اہم فتوی

آیت اللہ سید علی خامنائی صوب ٲسؠ عالمہ اسلامچ شان۔ تم ٲسؠ پرتھ ساعتہ اِسلام تہٕ مسلمانن ہندؠ فایدہ خاطرہ فتوٰی دوان روزان۔

* قمہ زنی یا ہانکل واین دیژ تمو حرام قرار۔ تکیاز امی سٟتؠ چھ مذہب اہلبیت علیہ السلام بدنام گژھان تہٕ لُوکھ چھ اَمہِ مذہبہ نشہ دوران۔
* اتحاد بین المسلمین کہ خاطرہ دیُت تمو یہِ فتوی کہ ز امہات المومنین و صحابہ کرامن ہنزؠ توہین کرنی چھےٚ حرام۔

راہ اسلام تنظیم ٲس ہمیشہ تہندی فتوی لُوکن تام واتناونچ کوشش کران روزان۔

## اہم کتابہ تہٕ تصنیف
یمو چھےٚ واریاہ کتابہ فارسیس تہٕ عربیس مَنٛز لیچھ مٕژ۔ تقریبن چھ سارنین کتابن ہُنٛد ترجمہ باقین زبانن مَنٛز کَرنہٕ آمت۔

## حَوالہٕ

## نیبرم رٲبطہٕ

* آیت اللہ خامنائی صوبن اُردوٗ ویب سائٹ 

زٲژ:شیعہ عٲلِم
زٲژ:1939 پٲدٲیِش
زٲژ:2026 وَفات
زٲژ:خامنہ ای عیال
زِیارَتھ عاشورہ

***زیارت عاشورہ*** ( عربی: زیارة عاشوراء   ) چھےٚ اَکھ زیارت یۄس زن امام حسین علیہ السلامن سٟتؠ منسوب چھےٚ۔ حدیثن مَنٛز چھےٚ زیارت عاشورہ پرنچ تا کید کَرنہٕ آمژ۔ یہِ زیارت چھےٚ عام پاٹھی پرتھ جمعہ تہ عاشورہک دوہ یعنی 10 محرم پرنہ یوان۔

thumb|زیارت عاشورہ
مجتہد

**مجتہد** گو سہ بوڈ عالم یس فتوی دوان چھ۔ شیعہ چھےٚ امس آیت اللہ تہ سنی مفتی ونان۔ آیت اللہ سید علی خامنائی تہ آیت اللہ سید علی سیستانی چھےٚ شیعین ہندی زہ آیت اللہ۔ اَکھ مجتہد چھ ژور چیز وچتھ فتوی دیوان۔ قرآن مجید، حدیث، اجماع تہ عقل۔
## کینہ خاص مجتہد (مراجع کرام)
* امام خمینی رحمتہ اللہ علیہ
* آیت اللہ محمد تقی بہجت رح
* آیت اللہ سید علی خامنائی
* آیت اللہ سید علی سیستانی
* آیت اللہ خوئی رح
* آیت اللہ مکارم شیرازی
* آیت اللہ وحید خراسانی
* آیت اللہ جواد آملی
* آیت اللہ جعفر سبحانی
* آیت اللہ مصباح یزدی
* آیت اللہ سید محمد صادق روحانی رح
سید جواد نقوی

**علامہ سید جواد نقوی** چھےٚ اَکھ پاکستانی اصولی شیعہ عالمہ دین تہ فلاسفر۔ تم چھ 1952عیسویس مَنٛز ضِلہٕ ہری پور، خیبر پختونخوا، پاکستانکس ایکس گامس ٹھپرہ سیداں مَنٛز زامتی۔

## جواد نقوی صابنی خدمات

یم اِسلام نابچ اشاعت چھےٚ کران۔ یم چھ بانی تہ سربراہ جامع عروة الوثقی تہ جامع ام الکتاب۔  راہ اسلام تنظیمہ چھ یمن ***'خطیب انقلاب***' لقب دوتموت۔ تم چھےٚ پنیو تقریرو ذریہ شیعہ سنی اتحاد، ولایت فقیہ تہ اسلامی انقلاب عام کران۔ تم چھ ماہنامہ مشرب نامکی مدیر تہ۔ 

## اَمہِ سنز مَشہوٗر کتابہ
سید جواد نقوی صابن چھےٚ واریاہ کتابہ اُردوٗ تہ انگریزی پاٹھی لیشمژ۔ 
* **حسین علیہ السلام وارث انبیاء**
* **وحدت امت کا فراموش رکن**
* **حماسہ حسینی ع**
* **اقدار عاشورہ**
* **سر مشق فاطمیؑ **
* **فتنہ آخر زمان**
* **قرآن فہمی**
* **مقصد قیام امام حسینؑ**
* **خصائص حسینیؑ**
* **کوفہ اور کوفی**
* **رسوماتی حسینیت و مکتبی حسینیت**

## اَمہِ سنز باقے کتابہ

* فلسفہ عزاداری
*فلسفہ تحریک کربلا
* حسین چراغ ہدایت
* پیغام عاشورہ
* حرارت القلوب
* کرامت و شرف حسینی
* عہد الہی و میثاق ربوبی
* عاشورہ از نظر خمینی
* حالت امت بعد از پیغمبر
* کربلا کی عبرتیں
* کردار زینبی
* لوگ دنیا کے بندے
* وحدت پیغام کربلا
* ہم حسین و غم حسین
* اسلامی بیداری و پیغام عاشورہ
* عقیدت و حقیقت عزاداری
* مفہوم لبیک یا حسین
* غم حسین
* کربلا عقیدت سے حقیقت تک
* کربلا منشور دفاع حق
* کربلا حقیقی و کربلا خیالی
* کل یوم عاشورا کل ارض کربلا
* مجلس عزا اہمیت و مقصد
* عزاداری عالمی تحریک بیداری
* کربلا قرآن کی تفسیر
* عزاداری عشق حسینی
* تحریک امام حسین از مدینہ تا کربلا
* سیاست کوفی و امامت حسینی
* امت کی تاریخی موت
* فلسفہ قیام امام حسین
* مکتب عاشورہ کی نگاہ میں نفرت آنگیز نظریے و راستے
* اسرار شب عاشور
* اقتدار پرستی در مقابل اقدار پرستی
* یزید کی بیعت کا انکار
* کربلا کے قرآنی اصول
* تفسیر زیارت عاشورہ
* قیام امام حسین کا مکی مرحلہ (1,2,3,4)
* امر بالمعروف نظام اصلاح امت
* کربلا میں خواص کا کردار
* قافلہ حجاز میں اک حسین بھی نہیں
* عاشورہ با عنوان مکتب
* کربلا حق و باطل میں جدائی کا راستہ
* امت کی امامت فراموشی اور کربلا میں احیا امامت
* حامیان دین و حاملان دین
* اہل بصرہ کے نام خط 
* اہل کوفہ کے نام خط
* شعار حسینی
* کربلا آگاہانہ و اختیاری رستہ
* دشمن شناسی از نظر قرآن و عاشورہ
* عاشورہ نہضت قیام و بیداری
* کربلا اتمام حجت
* کربلا ہر دور کی مشکل کا حل
* دنیا پرستی اور اس کے نتائج
* سر کربلا از نظر علامہ اقبال
* خواص کا کردار قیام امام حسین کا مکی مرحلہ
* خوشنودی خلق معصیت خالق
* قیام امام حسین میں بنی ہاشم کا کردار

## حَوالہٕ

زٲژ:زِنٛدٕ لوٗکھ
علی ابن ابی طالب

**علی ابن ابی طالب** یا **حضرت علی علیہ السلام** (پیدٲیِش: 15 سَتَمبَر 601ء— وفات: 28 جَنؤری 661ء) چھےٚ پیغمبر اِسلام حضرت محمد مصطفی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم سٕنٛدؠ پِتٔرؠ بٲت  تہ زامتُر۔ عثمان بن عفان سُنٛد پتہٕ چھِ تمن ژوٗریِم خلیفہ راشد ماننہ یوان۔ تمو کر ظاہریی حکومتھ 656ء پؠٹھہ 661ء تام۔ لیکن شیعہ مُسلمان چھِ تمن گوڈنک بلا فصل خلیفہ، امام تہٕ وصی رسول اللہ سمجان۔ باہن امامن مَنٛز چھِ تمن گوڈہیک درجہٕ۔

## ولادت
حضرت علی علیہ السلام چھ زامتی خانہ کعبس مَنٛز 13 رجب المرجب 30 عام الفیل مطابق 15 سَتَمبَر 601 عیسویس مَنٛز۔

## لقب
تمن چھےٚ واریاہ لقب تہ اسم۔ امیرالمومنین، مولائے کاینات، ید اللہ، اسد اللہ، وجہ اللہ، شیر خدا، امام المتقین بیتر۔ صدیق اکبر تہ فاروق اعظم تی چھ امنی ہُنٛد لقب۔ 

## کنیت
تمن چھےٚ واریاہ کنیتہ مثالے ابو الحسن، ابو تراب۔ وننہ چھ یوان تمن اوس ابو تراب ناو خوش گژھان۔ یم چھ اہل بتینؑ مَنٛز شٲمِل۔

## اولاد
یمن اسی ٢٧ اولاد۔ حضرت سیدہ فاطمہ زہرا سلام اللہ علیہس نشہ زاے تمن ترے نیچوی۔ حضرت امام حسنؑ، حضرت امام حسینؑ تہ حضرت محسن علیہم السلام، زہ کوری حضرت زینب تہ حضرت ام کلثوم علیہما السّلام۔ باقین ازواج پاکن نشہ زاے تمن حضرت حنفیہ تہ حضرت عباس علمدار کربلا علیہ السلام۔

## شہادت
حضرت علی کرم اللہ تعالی وجہ آیہ 19 ماہ رمضان 40 ھ ضرب لایتھ زخمی کَرنہٕ۔ یہِ ضرب آو تمن مسجد کوفس مَنٛز صبحچہ نماز دوران لاینہ۔ پتہ گیہ تم 21 ماہ رمضان 40 ہجری مطابق 28 جَنؤری 661 عیسوی شہید۔ تم آیہ حاکم شام سندس وننس پؠٹھ ابن ملجم لعنتی سندی ذریہ شہید کَرنہٕ۔ تہند مزار چھ نجف اشرفس مَنٛز۔
thumbnail|روضہ امام علی علیہ السلام عراق

## حَوالہٕ

زٲژ:اِسلام
زٲژ:صُحابی
امام حسن عسکری

thumbnail|امام حسن عسکری علیہ السلام

**امام حسن عسکری علیہ السلام** (پٲدٲیِش: 3 دَسَمبَر 846ء— وفات: یکم جَنؤری 874ء)  امام علی نقی علیہ السلامن ہندی فرزند تہ شیعین ہندی کہم امام۔ 

ابو محمد چھےٚ تمن کنیت تہ حسن چھک ناو۔سامرہ کس محلس عسکرس مَنٛز روزنہ سپدنہ کنی پیوک لقب عسکری۔  تمن اوس بابہ صوبس ناو امام علی نقی علیہ السلام تہ ماجہ اوسک نام سلیل خاتون۔ تہندی والدین اسی عبادت گزار، سخی بیہ بے مثال۔  

## ولادت
تم زاے بروز جمعہ 10 ربیع الثانی 232ھ مطابق 3 دَسَمبَر 846ء  مدینہ منورہ مَنٛز ۔

## شہادت
[289px|thumb|العسکری مسجد، [سامرا, عراق,2006ء برونہہ]]
یس انسان عمی تہ دینچین کامین مَنٛز مصروف آسہ۔ تمن خلاف چھ ہمیشہ ظالم حکمران کاروایی کران روزان۔ تبلیغ دین، اسلامس تہ انسانیت پوچھر دیین تہ لکھ امامہ سندی محب یا دوس بننی گو نہ معتمد باللہ عباسی لعنتہ اللہ علیہس برداش۔ امامس آو زہر دنہ۔ تم گیہ 8 ربیع الاوّل 260ھ مَنٛز شہید۔ تم آیہ پتہ پننس والد بزرگوارس نشہ سامراہس مَنٛز دفن کَرنہٕ۔ یتہ از تہ چھ روضہ مبارک لوکن خاطرہ زیارت گاہ بنیو مت۔ 

## کلام نور

## حَوالہٕ

زٲژ:شیعہ اِمام
اخباری (اہل تشیع)

**اخباری** چھ اثنا عشریہ مَنٛز اَکھ فِرقہٕ۔ یِم تقلید تہٕ مجتہد رد کران چھِ۔ یِم چھِ قرآن تہٕ حدیثِ حضرت محمد مصطفی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تہٕ باہن امامن ہندی حدیث یا اخبار مانان۔ اخباریتک بانی چھِ محمد امین استرآبادی۔ 1033ھ مَنٛز گیہ اخباریت دوبارِ زندِ۔ یم چھ شیعین مَنٛز عقلیتس مَنٛز۔ 

## اخباری (اہل تشیع) ہندی منابع

* قرآن کریم
* احادیث رسول صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم وآئمہ اہلبیت اطہار علیھم السلام

## ازیکی اخباری عالم دین

* 1۔ وحید الدین حیدر
* 2۔ ذوالفقار حنبلی

## پرانی اخباری عالم دین

* 1۔ شیخ یوسف بحرانی
* 2۔ فاضل حسین علوی
* 3۔ اسماعیل دیوبندی

## حَوالہٕ

زٲژ:شیعہ
عِراق

**عراق** چھ ایشاہک اہم مُسلمان مُلُک۔  امیک پرون ناو اوس میسوپوٹیمیا (مابین النھرین)۔ اَمہِ کس جنوبس مَنٛز چھ کُویت مغربس مَنٛز چھ اردن شمالس مَنٛز چھ ترکی تہ مشرکس مَنٛز چھ ایران واقہ۔ 
عراق چھ دنیوہک اَکھ پرون مُلُک۔ فلسطینک پاٹھی چھےٚ اَتھ تہٕ پاغمبرن ہنزی زمین ونان۔ اتہ چھ زیادِ تر مُسلمان روزان۔ اتہ چھ عیسایی تہٕ روزان۔

## عِراقٕچ تَوٲریٖخ
حضرت نوح علیہ السلام، حضرت ابراھیم علیہ السلام تہ حضرت خضر علیہ السلامن ہندی تہ تعلق اوس عراقس سٟتؠ۔ حضرت آدم علیہ السلامن تہٕ شَہَر قرنہ پنین بسن جائے۔  2003ء مَنٛز کور امریکن اَتھ پؠٹھ حملہِ۔ اَمہِ ملکک دار الحکومت چھ بغداد یۄس امیک بوڈ شَہَر چھ۔ اَمہِ علاوہ چھ نجف، کوفہ، بصرہ، کربلا، سامرا، موصل تہٕ کرکوک اَمہِ ملکک مَشہوٗر شَہَر۔ دجلہ تہٕ فرات چھ امیکی مَشہوٗر دریاو۔

## عراقچہ زیارتہ
عراقس مَنٛز چھےٚ واریاہ زیارتہ مثالے کربلا، کاظمین، سامرا، بغداد بیتیر۔ واقہ کربلا گو اتھی جایہ۔ ام جایہ چھےٚ شیعہ مسلمانن خاطرِ واریاہ اہم۔

زٲژ:مُلُک
آیت اللہ محمد تقی بہجت

حضرت آیت الله العظمی **محمد تقی بهجت** ( فارسی: محمدتقی بهجت فومنی‎ ) (24 اَگَست 1916 - 17 مئی 2009) چھےٚ اَکھ شیعہ مرجع تہٕ عارف۔ پردہ نشین چھےٚ تہنز اَکھ اہم کتاب۔ 

## حَوالہٕ

زٲژ:شیعہ عٲلِم
زٲژ:1916 پٲدٲیِش
زٲژ:1913 پٲدٲیِش
زٲژ:2009 وَفات
سامرا

**سامرا** چھ عراقس مَنٛز اَکھ شَہَر۔ سامرہچ کل آبادی چھ 348,700 ۔ امام علی نقی تہ امام حسن عسکری علیہم السلام چھ اتھی دفن۔