Германияда совет контроль комиссия

**Германияна совет контроль комиссия** (къысх. ***СКК***; de: *Sowjetische Kontrollkommission*) — экинчи дуния къазауатдан сора оккупация этилген Германияны территориясыны совет оккупация зонасында Герман Демократ Республика къуралгъанындан сора Германияда совет аскер администрацияны орнуна къурулгъан эмда джангы герман властланы тинтиуде тутхан органды, 1949-чу джылны 10-чу октябрындан 1953-чю джылны 27-чи майына дери ишлегенди.
## Тарихи

### Къуралыуу

Германияда совет контроль комиссия  в Германии была создана Решением СССР-ни министрлерини советини 1949-чу джылны 10-чу октябрындан бегими бла, кесини салыннган джумушун тындырган Германияда совет аскер администрацияны орнуна къурулгъанды. Аннга тамада болуб аскерни генералы Василий Иванович Чуйков салынады. Орунбасары, политика ёзюрю эмда ишлени бардыргъан, управленияла эмда бёлюмлени тамадалары, СКК-ны Германияны джерлеринде эмда Берлинде келечилерин, СКК-ны тамадасыны теджеую бла СССР-ни министрлерини совети бегитгенди.

### Функциялары
Германияда совет контроль комиссия быллай функцияланы тындыргъанды:
* Германияны кюнчыгъыш зонасында бирликчи къралланы арасында келишиуле белгилеген оккупация нюзюрлени тындыргъанды;
* Потстдам эмда башха ортакъ келишиулени тындырыуун контроль этгенди эмда ГДР-ни демократ эмда мамырлыкъ тамалда айныууна болушлукъ этгенди;
* герман правительствону репарация бериу борчларын эмда оккупация джоюмланы тёлеуюн баджаргъанды;
* тёрт джанлы кенгешиу тюбешиулеге къошулгъанды;
* совет правительствогъа ГДР эмда Кюнбатыш Берлинде болумну юсюнден хапарландыргъанлай тургъанды.

### Штаты
1949-чу джылны ноябрыны ортасына СКК-ны штаты (джерледе, уллу шахарлада эмда къурулушлада) 3831 къуллукъчудан къуралгъанды, аладан 1053 адам келечиликледе ишлегендиле. СКК-ны структуралыкъ органлары джабылгъан ГСАА-ныкъыча болгъанды. Эм магъаналы эмда да кёб адамы болгъан репарацияланы управлениеси (625 адам), улоуну бёлюмю (281 адам), материал балансны эмда сатыу-алыуну бёлюмю (180 адам), информацияны бёлюмю (144 адам) эмда политика ёзюрню аппараты (140 адам) болгъанды.

Беш джерни тышында СКК-ны келечилиги 16 уллу шахарда да болгъанды.

### Чачылыуу
1953-чю джылны 27-чи майында, салыннган джумушланы тындырыб бошагъаны себебли, Совет контроль комиссия джабылгъанды. Бу этапда совет оккупация органла кеслерини оноу функцияларын тындыргъандыла.

СКК орнуна СССР-ни Германияда Баш комиссарыны аппараты къуралады эмда аннга башчылыкъгъа СКК-ни политика ёзюрю болгъан Владимир Семёнович Семенов салынады. В. С. Семёнов аны тышында СССР-ни ГДР-де посолу болады. СССР-ни Гермадияда Баш комиссарыны аппараты 1953-чю джылны июнунда Берлинде башланыб бютеу ГДР-ни территориясына джайылгъан къозгъалыуланы басдырыуда эм баш магъаналы орун алгъанды (къара Берлин кризис 1953).

СССР-ни Германияда Баш комиссарыны аппараты 1955-чи джылны 20-чы сентябрында ГДР-ни суверинитетини таныуну юсюнден кесаматха къол салыннгандан сора чачылгъанды.

Андар ары ГДР-де власть органланы ишлерини контролун СССР-ни посольствосу Германияда совет аскерлени къауумуну болушлугъу бла бардыргъанды.

## Дагъыда къара

* Германияда совет аскер администрация
* Германияда совет аскерлени къаууму
* Германияны оккупациясыны совет зонасы

## Литература
* Семиряга М. И. Как мы управляли Германией — М.: Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН), 1995. — 400 с. — Тираж 3000 экз. — ISBN 5-86004-032-6
* *Das SKK-Statut. Zur Geschichte der Sowjetischen Kontrollkommission in Deutschland 1949 bis 1953. Eine Dokumentation*. (im Auftrag des Instituts für Zeitgeschichte zusammengestellt und eingeleitet von Elke Scherstjanoi), Saur, München 1998, ISBN 3-598-11333-1.
* Siegfried Prokop: *Der 17. Juni 1953. Geschichtsmythen und historische Prozesse. Konzepte — Zeitzeugen — Chronik der Ereignisse* (= Hefte zur DDR-Geschichte; Bd. 81), Berlin 2003.

## Белгиле