open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Michelle Lujan Grisham

**Michelle Lujan Grisham** shima lawyer Americabe kuru siyasama suro saa 2019ben gomna kən 32me New Mexicobe. Wakil jamiyya Democratic Party ye, Lujan Grisham də buron wakil U.S. ye majalisku New Mexico ye kən tilomi ye saa 2013 lan səta 2019 ro saadənan cidazəna.

Lujan Grisham də shima kataf nəlewaye kəriyebe saa 2004 lan səta 2007 ro saadənan kuru komishina Bernalillo County ye saa 2010 lan səta 2012 ro saadənan. Shiga majalis wakilla U.S. yero karrada saa 2012 lan, Janice Arnold-Jones'a kənasarzəna. Suro saa 2016 yen, Lujan Grisham də sha kura majalis Hispanic ye ro karrada. Shiye karno Democraticye gomna New Mexicoye suro saa 2018yen zuwuna kuru Republican Steve Pearce'a kəntagə Nuwambaye kawunzə 6, saa 2018lan kənasarzəna. Shiga walta karrada suro saa 2022yen.

## Kənənga-a ilmu-a buroye
Michelle Lynn Lujan də Los Alamos lan katambo, Mexico bəlin lan kuru Santa Fe lan wurano. Baanzə, Llewellyn Eugene "Buddy" Lujan, cida kurun timiye sədin saa fiskunzəro hatta suro kəntagə March 2011yen bawono. yanzəgana Kimberly də tumor kərgənbe shiro asuzana sa'anzə indilan kuru sa'anzə 21 lan bawono.[5]

Lujan Grishamye wono kakanzəsodə New Mexicolan zaman 12ro nabsana.[6] Shidə nasha fato siyasabe Lujanbe nowata New Mexicobedən kara, amnza ngəwunzaso nasha gumnatibe kartəna-a təkkəna-aro cidazana.[7][8][9]

Lujan də mowonti kura St. Michael ye lan tamozəna. Shiye Bachelor of Arts kəra jamiyaye lan Jamiya New Mexico ye lan 1981 lan səwandəna, na dəlan fuwura cida kəraye fasal injiniya ye lan kuru shiye wakil Delta Delta Delta sorority ye. Suro saa 1982-yen, Gregory Alan Grisham-a nya'ano. Kuruson cidaram ruwobe nzundube cidaram konnu lantarkiye Westinghousebero cidazəna. Suro saa 1987 lan, Lujan Grisham ye ilmu sharaye jami’a New Mexico ye lan səwandəna.

## Cida siyasa be buroye
Lujan Grisham də amari yioma nasha cidawa nəm kuraye-a kuru loktu kuruwuye-a New Mexicoye cidiya Bruce King-a, Gary Johnson-a, Bill Richardson-ayen. Loktu kərmai Richardsonben, nashadə daraja majalis kəriyebero haftəgəna. Suro saa 2004 lan, Lujan Grisham dəga suwudə kəla Sekretari nəlewaye New Mexico ye lan kuru nasha dəlan cidazəna har saa 2007 ro saadənan.[13]

Lujan Grisham də dare sha hukuma kəriye Bernalillo yero karrada, saa 2010 lan səta 2012 ro saadənan cidazəna.
Middle East

Middle East (kalima buron təlam Nasarabe lan bowotində [see § Terminology][note 1]) shima nasha geopolitical be doni nashawa Arabiyabe-a, Levant -a, Turkey -a, Egypt -a, Iran -a, kuru Iraq -a kunten. Kalma shimadə zauro faidatə badiyaram karnu kən 20 lan badiyatə kalma Near East (Far East'a kalkal gənyi) ro walwono. Kalma "Kərma gədibe" dəye səkə amsoye asuzana kəla bayanna faltənzəben, kuru sha Eurocentric ro turin. 

## Lamintǝ
Miguel de Cervantes

**Miguel de Cervantes** dǝ sha chesambo yim findin laarrin bǝ lan kǝntawu lailahir bǝ lan saa miyon luko uwun fidiyon tulurin bǝ lan (1547).
## Bawono
Yim findin yaskin bǝ lan kǝntawu shawul bǝ lan suro saa duwu mǝyon araskin miyon araskin bǝ lan bawono(1616).

Kakkadu rowotuma keryǝ spain bǝ.

Kakkadin nzi shilan sha nozanama shima (Quijot de la Manch). Kakkadi shima dǝ shima (novel) zaman kirma bǝ lan jirin nzi bawo. Kakkadi shima dǝ keryǝ fyakkin luko uwun (35) dina lan shilan faidatan.

## Laminte
Mike Tyson

**Mike Tyson**
**Michael Gerard Tyson** sha chesambo yim fyakkin bǝ lan kǝntawu marram bǝ lan saa duwun yar laarrin fyakkin yaskin bǝ lan. (30 yuni lan 1966) biskǝ dambǝ boxing bǝ diyoma. shi tada ngowabe lardǝ cidi America bǝ lan do biskǝ kolwono, shi tada mozowarye dunowaye.
Mike Tyson shiye gonyiro walwono ngowa lan saa donyi 1985 lan. Kuru lamba zazaktube kurrowo shiro sadǝna Trevor Berbick lan saga 1986  lan, Shima zairo gana dowonyi lawurje darajaa suwonduna madowo.

## Kenenganze buro yǝ

## Lamintǝ
Military

Askərra, kuru sandiya sammason askərra  lan bowotindǝ, sandima askərra am do zauro sandiya askǝrzǝna, kuru zauro lamar kǝriwuye nozanama, sandidǝ buron kǝriwu sǝdin. Askərra so dǝ lardǝ kǝlanzǝbeye amari cina kuru cidinzaro cistǝyin, kuru sandiye jami so dǝye futu askǝrbe taganasbe lan nowata. Sandiye dalami sojabe fal au kada alamanna askərrayǝ so dǝ sandima, askərra njiye so, askərra samiyǝ so, askərra cidiyǝ so,  Cida kura askərrabe dǝ nguwusoro kǝla lamarra lardǝnzǝbe-a kuru faidaanzǝ-a kǝla tajirwa askǝrbe diyabe-a lan gǝnatǝlan bayantǝna.

## Lamintǝ
Milky Way

Milky Way də shima galaxy do suronzədə shi Solar System dəga kuntenro, su dəwo galaxy dəwo dunya lan fəlejinma dəga bayanjinma: shi duno launu nurbe duwo suro sami dareye lan turinma dəwo shillewuwa lan tuwondinma dəwo raktə hangal kəlanzabe lan asutənyi.
Milton James

Milton James Rhode Acorn (kəntagə Marchbe kawunzə 30, saa 1923-kəntagə Ogustabe kawunzə 20, saa 1986), shiro Nazəmu Jamabe gulzana,[1] shidə nazəmuma, ruwotəma, kuru bikke makkarye ruwotəma Canadabe.
## Lamintǝ
Mimar Sinan

Mimar Sinan (Ottoman Turkish: معمار سينان, romanized: Mi'mâr Sinân; Turkish: Mimar Sinan, pronounced [miːˈmaːɾ siˈnan]; c. 1488/1490  ⁇  17 July 1588) kuru shima Koca Mi'mâr Sinân Âğâ, ("Sinan Agha the Grand Architect" au "Grand Sinan") shima kura fasal Ottoman bǝ wo, injiniya kuru ilmuwu lisawubedəwo sultan Suleiman the Magnificent, Selim II kuru Murad III. 

## Lamintǝ
Miraboi

**Miracle Kelechi Chike** sha chasambo yim findin luko diyon bǝ lan kintawu Armalan bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin uskun bǝ lan sha katambo (24 March 1998) **Miraboi** bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya rutuma. Attǝyǝy kuruman biske bǝ drama diyoma
## Lamintǝ
Miriam A. Ferguson

**Miriam A. Ferguson**

Miriam Amanda "Ma" Ferguson  (nee Wallace; kəntawu Yunibe kawunzə 13, suro saa 1875 sha chasambo)- kəntagə Yuni sa'a 25, suro saa 1961 bawona) də siyasama Americabe doni gomna Texasbe ro walzənadə: saa 1925 lan səta 1927 ro saadəna, kuru saa 1933 lan səta 1935 ro saadəna. kamu buro salakbe gomna Texasbe, kuru kamu kən indimidə gomna kəriye U.S.be ndasowoso, ngawo Nellie Tayloe Ross Wyomingbe 

## kenengan nzǝ buroyǝ
Miriam Amanda Wallace Ferguson də sha Bell County, Texas lan katambo. Moranti ya Salado-a Baylor-a lan kərawono. Sa shiye saa 24 lan, James Edward Ferguson, lawyer dəga nyawono, kulo banzəye karəngə Belton suro Bell County, Texas yedən.

Sunzə, "Ma", də harawwanzə buroye "M. A." lan kedo, kuru haiya do kwanzə də "Pa" Ferguson lan notəna də.[2] Sandiye ferowa indi satana: Ouida Wallace Ferguson-a, kuru Dorrace Watt Ferguson-a 

## Lamintǝ
Mode 9

**Babatunde Olusegun Adewale** sha chasambo yim mǝyon luko diyon bǝ lan kǝntawu ajji bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fitulurrin luko uwun bǝ lan sha katambo (14 June 1975) Modenine bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya rutuma. Saa 2014 lan kayan nzu "Super Human" chido
## Lamintǝ
Mohamed Abdulkarim Ali

**Mohamed Abdulkarim Ali** dǝ shima ruwotǝma lardǝ Somalibe-Kanadabewo. Ali ye kitawunzə buro salak ye də ruwozəna, kitawu Angry Queer Somali Boy, loktu do Toronto lan fato am fato ba'a ye lan napsəna dən.
Mohammed Bello el Rufai

**Mohammed Bello el Rufai**
shidə siyasama Nigeriaye, kərmadəro shidə wakil majalis wakillaye Nigeriaye shidoni kəriye Kaduna yalabe wakiljinma suro majalis lardəye kən 10 medən,[1] kuru tada gomna kəriye Kadunaye kureye, Mallam Nasir El-Rufai. Shiga kura komiti fatobe kəla doka bankibeyen sha wallono.
 
## Kenenganze buro yǝ
Mohammed Bello El-Rufai dǝ kǝntawu Janwariye kawunzǝ 11 saa 1988 lan katambo,[4] bǝla Kaduna yen, Naijiria lan. Shiye BSc nzǝ suro ilmu siyasabǝ-a kuru nǝmkam ndikate lardǝ-a dunyabǝ-a lan sǝbandǝna kuru kǝra adinnǝ Wheaton College, Massachusetts lan sǝbandǝna. Suro saa 2015 lan,[4] shiye MSc suro nəmkam ndikate jamayǝ-a kuru fantəgə cidaramye-ayǝn Jamiya Georgetown yen səbandəna.

## Lamintǝ
Mohammed Dabo Lere

**Alhaji Mohammed Dabo Lere**
(15 kəntawu Armalan saa 1940-18 kəntawo Sawan saa 2002) siyasama Nigeria yǝ shidoni gomna kəriyǝ Kaduna bǝro cidazənadə kəntawu razab saa 1992 lan səta kəntawu Jimada auwal saa 1993 ro saa dənan loktu kərmai Nigeria yǝ kən yakkəmedən, kərmainzə kolzəna ngawo kərmai askərrayǝ General Sani Abacharo səkkənayen.

## '''Kǝnǝnga nzǝ buroyǝ'''
Dabo Leredə asalnzədə Hausa-Fulani. Shiga fato mairi Lereben katambo kəntawu Armalan kawunzə 15 saa 1940 lan bəla Lere kərmaaro kəriye Kaduna bǝn.

Gumna kəriye Kaduna bǝ
Dabo Lere də sha gomna kəriye Kaduna yero karrada suro kəntawu jimada gaji saa 1991 yen kəla samno lardəyǝ (NRC) yǝn, James Bawa Magaji də shima kamanzə kurawo.[2]

Suro kəntawu Sawan bǝn saa 1992 lan, fitəna kate amma musləmma Hausa bǝ-a kuru amma kəristanna Katafbe-a nasha gomnati Zangon-Katafben, amma 60 ma kozəna cezəna. Dabo Lere ye komiti sharabe kam 7-ye kokkono kəla tajirwadəben kulastəro, amma nasha ndasomaye kasatsanyi.[3]

Yim kawu kəntawube 15 kəntawu chidi saa 1992-lan, Zangon-Kataflan fitəna waltə badiwono, kuru ngawo hawar Kaduna ro tartəgənaben, fitəna waltə badiwono nasha indison. Dabo Lere yo dareram lan warmatəgə sa 7 p.m. lan sədəna. yim kawu 17 kəntawu chidi, curfew bowono, shidəga cistəgənyi.
## Lamintǝ
Mohandas Karamchand Gandhi

Mohandas Karamchand Gandhi (ISO: Mōhanadāsa Karamacaṁda Gāṁdhī;[pron 1] 2 October 1869  ⁇  30 January 1948) shima lawarra lardǝ Indiabewo, kam lardǝdo lardǝdobe-a kuru kam siyasabe-a do kam duno'a ro gǝnatǝgǝramzǝnawo, shidoye kǝriwuwa laa duno'a ro gǝnatǝgǝramzǝnawo kǝla kǝlanzǝ lardǝ Indiabe kǝlanzǝ Britishbe lan.
Molière

**Jean Baptiste Poquelin**, **Molière** sulan notunama sha chasambo yim mǝyon luko uwun bǝ lb kǝntawu razab bǝ lan saa uwu mǝyon araskin findin indin bǝ lan (Baptised).

## Bawono
Yim mǝyon tulurin bǝ lan kǝntawu sawan bǝ lan saa duwu yon araskin fitulurrin yaskin bǝ lan (1679) Molière kakkadi rowotuma kerwǝ faransa bǝ. biske makar bǝ rowotuma attǝyǝy kureman kaya rowotuma. Molière kam kasadiwa rintama sun nzu dunyalan notunama kila kakkadi rowotin ziyǝn tǝlam faransa bǝn.

## Lamintǝ
Monaco

**Monaco** 

Monaco də, hukumamen kərmai Monaco ye də, bərni kərmai kəlanzəye kuru kəriye gana kəla French Riviera yen, kilomita gana fəte nasha Italy ye Liguria ye lan, fəte Europe ye lan, kəla kuluwu Mediterranean ye lan. Shidə semi-enclave doni yala-a, gədi-a fəte-a lan France'a kalangaizəna. Mairidə fato amma 38,682ye, suronzan 9,486 amma Monégasqueye; shidə nado zauro galiwu'a kuru zauro zau'a dunyalan notəna. Təlam do hukumaye shima Faransa; Monégasque-a, Nasara-a Italiya-adə amma nguwuye manazan kuru asuzan

Nəm faraknzə 2.08 km2 (0.80 sq mi) də, Monaco də shima kəriye kərmai kəlanzəye kən indimi dinalan, ngawo Vatican City yen. Nəm nguwu am 38,367 suro saa 2023 yen də shima lardə do nəm nguwu jamaye'a wo. Monaco də shima ci kəmaduwuye dunyalan shiro koriwo bawo: kilomita 3.83 (mi 2.38). Mairidə alamanna 15 km (9.3 mi) kalangai Italy'a lan kara kuru ward'a kərmaiye laar mbeji, shi kuradə shima Monte Carlo.
## Laminte
Monarchy

**Mairi** 

dә shima jili gomnatibe doni kam fal bǝ saa kadaro sunotin wo, mai dә, shima kura lardәye kәnәngә ro au sai kәrmai dә kolzәna ro. Nəm kərmai siyasabǝ wa kuru duno maibe-adə raksa gade-gade səta namtə kəlanzəbe wa kuru lamarramma waro waljin (kərmai kəlanzəbe), au kərmai kərmaibe kəlanzəbe-aro waljin (kərmai kərmaibe kəlanzəbe), kuru raksa nasha executive wa, legislative wa, kuru judicial wa sammason lejin.
Monday market

**Monday market**
**Maiduguri** dǝ shima Capital wo kureman attǝǝyǝy shima burni kura wo suro borno State bǝn. Suro  saa duwun yar laarrin tulur bǝ lan (1907)  maiduguri dǝ koksa ba nabta Askarra yǝ ro chedo. ( British colonial Authority) sandi ma burni shima dǝ buroza koksa loktu dǝn. Daji ngawo lan burni shima dǝ indi ro yakkada ( Yerwa to The west and maiduguri old to The East) Yerwa dǝ suro saa duwun yar laarrin tulur bǝ lan (1907) kokkada Sheikh Abubakar Garbai shima Yerwa dǝ burozu koksu .daji Capital borno yǝ ro kalaksu. Maiduguri dina diyǝ na nabta Askarra yǝ ro kalak ka da . Headquater Askarra british bǝ. Yerwa dǝ awo donyi siki koksa ba dǝ shima. Askar la sudaness bǝ mbeji (Rabi Az-Zubayr) bǝ lan sun nzu notunaman shima bornu diwa kiru lan zuwu suro saa 1893 bǝ lan kukawa warzu. Duno lan Shehu Garbai diwa yerwa diro kalakkano suro saa duwun yar laarrin tulur bǝ lan (1907) . Awo donyi siki Tarihi ngawo attǝ yikina dǝ shima hutu Monday market dǝ ginazana notun nzu nankaro 

## Kasu dǝ garta
Shetima Alkali . One time general manager kasu di yǝ shima gulzu. Loktu kukawa Shehu di yǝ kolzu maiduguri ro waltina dǝ  daji gurowa sinana kokta badiwono suro yerwa bǝ din. Shehuri so, Limanti so, kanandari so, Talbari so, kaigamari so, . Guro wa attǝ sandi dukso Budum lan kasun nza zoyin loktu dǝn Monday market dǝ suro kasuwa maiduguri yǝn ba . Tun kuren kasu Budum bǝ shima am maiduguri yǝ zoyin kawo warzan ro suro saa duwun yar laarrin fitulurrin laarrin bǝ lan (1979) . Kureman ngawo lan isa kura ro sadi walta garra da. (Col. Tunde Idiagbon) shima Borno State military administrator loktu diyǝ shima cida kasu di yǝ garta badizi (songhai contsruction comparny) bǝ ro chida dǝ chai no . Sidiya General manager Mala Alamai bǝ lan. Amma shigi yi cida kasu  garta di yǝ tamozu. Loktu Muhammadu Goni Governo ro walzina kintawu lailahir bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fitulurrin laarrin bǝ lan (1979)  shima cida kasu garta gozu kozu. Zauro kasadin nzu filezaina na kasu dǝ garta bǝn. Har kunguna six-million naira kusu ro gozu na Banki kura Nigeria bǝ lan (Bank of Nigeria). Shi yǝ kasu garta dǝ saa gana ro cida wono amma raksu tamozu yi. Amma gai dǝ man loktu zub shin dǝ kasu dǝ kawono kintawu Augus bǝ lan suro saa 1983 bǝ lan. General Askarra bǝ Major-General Abubakar Waziri shima kasu dǝ kazi kintawu August bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fiskun luko uwun b3 lan (1985). Shago-shago duwu findi wa kozuna garza suro kasu bǝ dǝn. Parking space kura sadina suro kasu diyǝn . Kasu jiri ya yǝ ga,am dim lumin suro dǝn kazi baro. Loktu dǝn Monday market dǝ kasu shi yeyi bawo num kuran North Nigeria bǝ lan.

## Laminatǝ
Mongol

Mongolsdə sandima kaduwu gədi Asiaye asalnza Mongoliaye, Chinaye (nguwunzaso Mongolia suroye), kuru Buryatia'a Kalmykia Russiayeya. Mongolsdə sandima am kura fato amma Mongolicyedə. Oirats fəte Mongoliayedə-a Buryats-a Kalmyks-a Russiayedə sandiya kaduwu təlamma gade-gade au kufu gana Mongolye.

## Lamintǝ
Monica Ogah

**Monica Ene Ogah** sha chasambo yim tulur bǝ lan kǝntawu shawur bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin dǝyon bǝ lan sha katambo (7 Aug 1994) Monica Ogah bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ.suro Saa 2011 bǝ lan biske makar MTN project fame west Africa Award chiwundo, saa 2013 lan album nzu "Sometime in August" chido.
## Lamintǝ
Monotheism

**Monotheism** dә shima raayi do allah fal dǝ shima allah fal wo. Nǝm gade kate monotheismbe taganasbe dǝga tǝdin, shi donyi Allah fal dǝ kǝlanzǝ fal, kuru monotheismbe suron kuntenro kǝltǝnama, shi donyi allah au awowa allahbe kada tǝdinma, amma sandi samma sandima Ala fal dǝye tǝdinma.

Monotheism də gadezəna henotheism lan, shi donyi adin dəwo kamye kamye adin fal dəa ibadain, amma am gadeye adin gade gadea ibadain dəa daraja tilo lan, kuru monolatrism, shi donyi awowa allahya nguwu mbeji amma awowa allahya falma ibadain. Kalima monolatry dǝ waneye buro salaklan Julius Wellhausen lan faidatǝ
Months of the year

**Kintawu kanuri bǝ**
* January-Razab
* Febuary-Sawan
* March-Armalan
* April-Shawul
* May-chidi
* June-Aji
* July-Marram
* August-Shawur
* September-Lailahir
* October-lailahar
* November-Jimada Auwal
* December-Jimada Gaji

## Lamintǝ
Kǝntawu

Kǝntawu dǝ shima satellite dinaye kǝlanzǝbe fal dǝwo. Shidǝ nǝm cintunzǝ 384,400 km (238,900 mi) lan kokkatǝ, nǝm cintunzǝ Dunyabe 30 ro kozǝna. Loktulan gravity Dunyabe dǝye awowa njibe-a njibe-a dǝga gǝrtǝ suwudǝna, shi dǝwo sǝkkǝ kǝntagǝ dǝye kǝntagǝ fal dǝ sambisoro dina dǝga fuskazǝ sǝdin. Adəye səkə, yim kərmaye-a kəntawu kərmaye-adə nəmngəwunza tilo, saa 29.5 Dunyabe lan. Kəntawu Kəntawuye dən, kuru gana laa ro waljiya, kəngalbe dən, sandima awowa duno'a njiye'a njiye'a suwudinma.

Suro geophysical terms lan, shi Kəntau də awola planetary-mass aw satellite planet. Nəm nguwunzədə 1.2% shi Dunyadəbe, kuru nəm faraknzədə 3,474 km (2,159 mi), nəm kau fal suro diyau Dunyadəbe (nəm faraknzədə Australia'a tilo)
Moonbin

**Moonbin**

Moonbin kam south korean be. Kayama, biske drama bǝ diyoma,biske fartuma kureman kare ladoma chidiya alam (Fantagio) bǝ lan. Adiyey shi member south korean boy group be Astro Moonbin Sanha lan natunama. Moonbin sunzu notunama. sha chasambo yim findin araskin bǝ lan kintawu razab bǝ lan sa,a duwun yar laarrin fillaarin uskun bǝ lan (1998). Bula Cheongju Chungbuk Province gulzay nadǝn sha chesambo. Mowontin nze. Hanlin multy art school ladin kǝrawono kureman nadin kǝranze tamowono. Darasi kla practical music be nadin kǝrawono. Kǝraminzǝ fero mbeji moon sau sunzu notunaman shiye member south korean girl group billlie botin madin kara.

## Lamintǝ
Musa

Musa[note 1] shima malǝm Hebrewye kuru shima fuwuma[2] shi donyi kam dowo zauro faidaa suro adin Yahudiye lan bowotindǝa kuru shima kam dowo faidaa suro adin kiristayeya, Islam, adin Bahá'í, kuru adin Abrahamic gadeye. Futu kitawuwa Bible-a Quran-a ye lan, Musa shima amari Israyilaye'a kuru kam do sharia kəratəye shidoni kitawu Torah-a (kitawuwa buroye kəratəye uwu suro Bible-a ye dən) dəga ruwozəna wo. 6]

Kitawu Exodusbe lan, Musa dә loktu do amnәnzә, Israelites dә, gana laa suro kәla kәlmaiye dәn, nәm nguwunza dә zauro faidaa, kuru, adәye sәkkәn, Fir'aun Egyptbe dә hangalzәna kәla sandiye kәlanza'a kәrmai Egyptbe dә'a kәlanza'a ro waljin ro.
Moshood Abiola

**Moshood Kashimawo Olawale Abiola**

GCFR, shi do ne M. K. O. Abiola lan sun nzu notəna də sha chasambo (24 Ogusta 1937) bawono (7 July 1998) də kam kasuwu yǝ Nigeria ye, kitawu baktəma, kuru siyasama kura. Shidə komanda askərra yǝ daraja'a Oyo Empire yǝ kuru kam daraja'a fato Egba yǝ.[5][6]

Abiola yǝ kərmai kura lardə yǝ ro gasayin suro saa 1993 yǝn, kuru jaza karno yǝ də kura lardə yǝ askərra yǝ Ibrahim Babangida yǝ baro sədəna.[7] Dare lan suro njim furtəyǝn bawono ngawo kəlanzə kura lardə yǝ kartəna dəro fəletə jarabsəna yǝn.[8] Abiola ro daraja kura lardǝ bǝ  (GCFR) sadǝna, daraja shimadǝ kura lardǝ Nigeria bǝ basro sadǝna, ngawo kǝrmunzǝ bǝn kǝntawu yuni  6 saa 2018, kura lardǝ bǝ Muhammadu Buhari yǝ kuru yim demokradiya Nigeria bǝ dǝ kǝntawu May bǝ kawunzǝ 29 lan sǝta 12 kəntawu June bǝ darajan zəro 

## Lamintǝ
Mosquito

**Kantana** Kantana dǝ kuri la samiro chijinma kureman bu kamma dabbawa gadewa yǝ san. Kuriya jiri shima dǝ (culicidae) nasaran  sandi ro gulzan Nasaran 

## Lamintǝ
Mr 2kay

**Abinye David Jumbo** sha chasambo yim miyon tilon bǝ lan kintawu sawan bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fiskun uskun bǝ lan sha katambo (11 Feb 1988) Mr 2kay bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya rutuma.
## Lamintǝ
Mr Eazi

**Oluwatosin Oluwole Ajibade** sha chasambo yim miyon laarrin bǝ lan kintawu maram bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin tilon bǝ lan sha katambo (19 July 1991) **Mr Eazi** bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya ruwotuma.

## Lamintǝ
Mr Raw

**Okechukwu Edwards Ukeje** sha chasambo yim tilon bǝ lan kǝntawu jimada auwal bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fitulurrin luko uwun bǝ lan sha chasambo (1 Nov 1975) Mr Raw bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya Ibo Rap ruwotuma
## Lamintǝ
Mr Real

**Okafor Uchenna Victor** sha chasambo yim uskun bǝ lan kǝntawu lailahir bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fitulurrin uskun bǝ lan sha katambo (8 Sep 1978) Mr Real bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ, attǝyǝy kuruman kaya rutuma
## Lamintǝ
Muhammad

**Muhammad** (Arabic: مُحَمَّد, Muḥammad; c. 570 - 8 June 632 CE) shima adin Arabiya bǝ, naptəram jama bǝ, kuru siyasa bǝ, kuru shi shima fuwuwuwu Islam bǝwo. Fasal Islam bǝ lan, shiye Nabi donyi Alaye sǝkǝna kǝla waajinzǝa kuru kalkalzǝwu malumma kuru nabiya Adam-a, Ibrahim-a, Musa-a, Isa-a, kuru Nabiya gade-a. Shiga kasattəna kəla shima Seal of the Prophets suro Islamben, kuru Quran-a kuru ilmuwanzə-a dawaria nzayebe-a sandima asutu adin Islam bǝ.

Muhammad dә suro saa 570 CE lan suro Makka lan kәlele. Shi dә shima tada Abdullah ibn Abd al-Muttalib-a Amina bint Wahb-aye wo. Baanzǝ, Abdullah, shima tada kura kabila Qurayshye Abd al-Muttalib ibn Hashim, dә loktu Muhammadye cidanzәna lan bawono. Mummaanzǝ Amina dә sa shi kәntawunzu arakkәn do bawono, Muhammad dә kәla ndulibǝ duksowa kozuna.
Muhammad al-Amin al-Kanemi

**Al-Hajj Muhammad al-Amîn ibn Muhammad al-Kânemî **
(Arabic: محمد الأمين بن محمد الكانمي)sha chasambo suro saa duwu miyon tulurin fitulurrin araskin bǝ lan sha katambo(1776)

## Bawono
Suro saa duwu miyon uskun fyakkin tulurin bǝ lan bawono. Muhammed al-kanemi dǝ shi malum adin kur musulum bǝ , malum mowonti bǝ , kureman siyasama kura kasadiwa . Shima angallan Sayfawa dynesty Kanem-borno Empire burozu koksu suro saa duwu miyon uskun fidiyon araskin bǝ lan(1846) shi tada Umar I ibn Muhammad al-Amîn. Shi yǝ mai fal suro maiya kadu bǝ cidi borno bǝ . Kir mai nzu shima dare kir mai Sayfawa bǝ yar usku sadina dǝ sutu. Shehu borno yǝ kurma yǝ. Kir mai kadu yǝ kir mai ada kure yǝ Shehurin nza bula borno bǝn suro cidi Nigeria bǝ lan. Usulu buron nza Al-kanemi shi kam libiya bǝ. Bawono yim usku bǝ lan kintawu Razab bǝ lan suro saa duwu miyon uskun fyakkin tulurin bǝ lan bawono.

## Yallan nzu
Durin nzu sandima .Umar mai borno mbeji, Abdur-Rahman tada Muhammad al-Amîn bǝ mbeji, Abba Masta kura mai borno mbeji.

## Laminatǝ
Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi

Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi (Arabic: c. 780  ⁇  c. 850), ngəwusoro sha al-Khwarizmi lan bowotində, shima ilmuwu lardə Persianbedəwo cidawa təlam Arabicbe zauro dunowa suwudəna suro ilmu isawuben, ilmu shillewubeso, kuru ilmu geographybe.
Muhammadu Buhari

**Muhammadu Buhari**
Muhammadu Buhari G. C. F. R ( katambo yimme kawu mewu tuluri kəntawu haji yǝ saa dəwun yar ləgarrin fidewu indin ladən) 
Kuru ca buron shi askǝr do ritaya sədəna. 
Kuru siyasawu yǝ sha Baba Buhari lan bowozain. 
Shima kura lardə yǝ dareyǝ ro wolgono saa dəwu indin mewu wurin ladən laktu doni shi furtu siyasawu Najeriya yǝ fuwuma APC( ALL PROGRESSIVE COUNCIL)  lan notəna dən. Kura lardə yǝ dina Goodluck Ebele Jonathan da wobciwo. 
Shi Buhari də waltə kənasar doni kura lardəyǝ kən indimi ro waltəyǝ də ciwondo suro saa dəwu indin mewu ləgari(2019) ladən 
Laktu doni kam karabka Hamayya yǝ shima Alhaji Atiku Abubakar da wobsəna ladən. 
Shi Muhammadu Buhari də kərmai PTF yǝ sədəna. Nəm kura Asusu masamman yǝ doni kawo kəndawu fetur ye gənatə yǝ shido sha ( Petroleum Special Trust Fund) lan notəna dən. Shidoni kura askər yǝ dina Janaral Sani Abatcha yǝ shiro kərmai shimada cina ma dən. Kuru kərmai minister kəndawu sədi yǝ rozəna laktu kərmai soshiye Janaral Sani Abatcha yǝ ladən.

## Lamintǝ
Muhammed Ali

**Muhammed Ali**
Cassius marcellus clay jr. Sunzu burobǝ kawo musulunjǝn ro . Muhammad Ali sha chasambo yim mǝyon tulurin bǝ lan kǝntawu razab bǝ lan sa,a duwun yar laarrin fidiyon indin bǝ lan.

## Bawono
Yim yikkin bǝ lan kǝntawu maram bǝ lan saa duwu din mǝyon araskin bǝ lan. Shi dambe boxing diyoma cidi America bǝ

## Lamintǝ
Muhammed Auwal Adam Abani zaria

**Muhammed Auwal Albani zaria**

Albani zaria sha chasambo yim findin tulurin bə lan kǝntawu lailahar bə lan saa duwun yar laarrin firakkin bə lan(27-sep-1960).

## Bawono
yim tilon bə lan kǝntawu sawan bə lan saa duwu indin mǝyon luko diyon bə lan(1-feb-2014). Albani zaria shi malum kura addin kir musulum bə. Shi goyi nasha Darasi hadisi bə.

## Lamintǝ
Muhammed Sani Rijiyan Lemo

**Muhammed Sani Rijiyan Lemo**
Sha chesambo yim tilon bǝ lan kintawu maram bǝ lan sa,a duwun yar laarrin fitulurrin bǝ lan. Bula makka bǝ lan cidi saudi arabia bǝ lan. Shi malum kir musulum be kura sunzu notuna.attǝyǝy kuruman shi malum mowonti bǝ university ado bayoro kano bǝ lan.shiek umar Rijiyan Lemo jami,a kir musulum bǝ madina saudi arabia lan nadin kran nzi badiwono kureman nadin kran nzi tamowono degree chiwondo

## Lamintǝ
Muktar Muhammed

**Muktar Muhammed**
(11 kəntawu Nuwamba yǝ saa 1944-1 kəntawu Lailahar yǝ saa 2017)[1][2] shima gomna askərraye kəriye Kaduna yǝ, Nigeria lan kəntawu July yǝ saa 1978 lan səta kəntawu Lailahar yǝ suro saa 1979 ro saadənan loktu kərmai askərra ye General Olusegun Obasanjo yen.[3] Komanda wing ye Muktar Muhammed də zauro cidazəna suro kərmai dəwo General Murtala Mohammed'a kərmai ro suwudənan, kuru sha majalis kura askərra ye bəlinro wallono yim kawu 30 kəntawu Maram yǝ suro saa 1975 lan.[4] Shiga gomna kəriye Kaduna bero 1977 lan sha wallono, nasha shimadən shiga Group Captainro kalakca. Shiye cida askərra sami be Nigeria bǝ dən cida kolzəna daraja banama mara sami be (AVM) lan. 

## Lamintǝ
Muna

**Munachi Abii** 

sha chasambo yim uwun bǝ lan kǝntawu jimada gaji bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fǝskun tulurǝn bǝ lan sha katambo (5 Nov 1987)Muna bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya ruwotuma, biske makar yǝ diyoma attǝyǝy kuruman. Suro saa 2007 bǝ lan shima Nigerialan fero zauro shawa ma ro gozana

## Lamintǝ
Muriel Bowser

**Muriel Bowser**
Muriel Elizabeth Bowser (kəntagə Augustbe kawunzə 2, saa 1972lan katambo) siyasama Americabe shidoni mayor kən 8me kuru kərmaaro mayor Columbiabe suro saa 2015ben sətanadə. Majilis bəla Columbia ye saa 2007 lan səta 2015 ro saadənan. Shima mayor kamuye kən indimi bəla Columbia ye dəwo. Columbia ngawo Sharon Pratt yen, kuru kamu buro salakye waltə nasha dəro kartəna də.

Bowser də sha majalis dəro karrada suro karno taganasbe suro saa 2007 yen, Adrian Fenty'a kənasartəro, shi done mayor karrada də. Shiga walta karrada suro saa 2008-a 2012-a kuru karno 2014-lan mayorro kamzəna. Shiye mayor kərmayero Vincent C. Gray'a kənasarzəna suro primary Democraticyedən kuru karno kuradən kənasartəna kəla am kəlanzaye yakkə'a kuru jamiyya gana indi'a karno 55% lan. Suro saa 2018 yen, Bowser ye karno kən indimi lan zuwuna kashi 76.4% karnoye lan, kuru karno kən yakkəme lan karno 74.6% karnoye lan zuwuna.

## Kənənga-a ilmu-a buroye
Shi shiro ganawo ba suro nduli arakkə Joe-a Joan Bowser-a yedən,[1] Baanzə D.C.-lan cidama jamaye kuru cidama maranta D.C.-yelan cidajin.[2] Bowser də Washington D.C. lan katambo, kuru yala Michigan Park yala-gədi D.C. yen wurawono. Suro saa 1990 lan, mowonti kura Elizabeth Seton lan tamowono, mowonti kura Catholicye ferowa sammaye Bladensburg, Maryland lan kara. Shiye bana kəraye mowonti kuraye səwandəna dalil darajanzə ngəwu nankaro.[6] Bowser də Chatham College lan Pittsburgh, Pennsylvania lan tammaozəna, digiri gargamye lan, kuru jami'a America ye lan tammaozəna kəla lamarra jamaye lan.[7] Futu Bowser ye gulzənadə, kəlanzə siyasama kartənayero ngaltema fəlezənyi, amma waneye cidawu cidaramye ro təkkəna.[8]

###### Cida siyasabe saa 2004-2014
Komishin Shawariye Mashiye

Bowser də cidanzə siyasaye 2004 lan badiwono, kəla komishin mashiye shawariye (ANC) ro kam kəlanzən kəriwuzənyi. Shiye bəla 4B09 wakilzəna, shidoni mashi Riggs Parkye suronzən mbejidə. Shiga waltə kəla kəltənyi suro saa 2006yen sa waltə karnoro gasayindən.[12]
Murtala Muhammed

**Murtala Ramat Muhammed**

Murtala Ramat Muhammed GCFR ((kərtəgən); 8 kəntawu Nuwamba ye saa 1938-13 Fabarairu 1976) shima cidama askərraye Nigeriaye kuru shima kura lardə Nigeriaye kən diyaumewo. Shiye kərmai kəriwu Nigeriaye saa 1966 lan kərmai askərraye Johnson Aguiyi-Ironsi ye dəga səsangəna kuru zauro nowata loktu kəriwu fatoye Nigeriaye dən kuru ngawo adəyen kərmai Nigeriaye 29 July 1975 lan səta har shiga cezənaro kəntawu Februaryye 13 saa 1976 lan.[6] Loktu adə suro gargam Nigeriaben, kənasar kərmai kəriwube yalabedən səta kərmu Murtalabero saadənadə, ngəwusoro shiga askərra siyasa Nigeriabero kalaktə'a leyata.

Kano lan katambo fato adinbe kərmai lan, Murtala də cida askərra Nigeriaye lan cidazəna naptə cadet yen suro mowonti askərraye kərmaiye Sandhurst lan. Dare lan Congo lan cidawono; gana-gana lan daraja brigadier general ro wallono suro saa 1971 lan, saa 33 lan, general gana Nigeria ye ro wallono. Ngawo saa yakkəyen, Murtala də komishina fantəgəye Lagos ye ro wallono.
Musa Usman

Brigadier (soja'a samibe) **Musa Usman** də shima gomna buro salak yǝ kəriye yala-gədi Nigeria yǝn kəntawu chidi suro saa 1967  səta har kǝntawu  Maram saa 1975 ro lewono. saa dənan ngawo kəriyedə nasha yala yǝ dən koktəna yǝn zaman kərmai askərrayǝ General Yakubu Gowon yǝn.[1][2]

Usman də mowonti askərrayǝ Sandhurst, England yǝ dəro lezuna kuru cidanzə suro saa 1962 lan səwandəna.[3] Major Usman də shiye suro kərmai Maram saa 1966 lan sətanadən sa Major General Aguiyi Ironsi'a kərmaidən sətanadən, General Yakubu Gowon ye shiya falzəna. Gomna kəriye yala-gədiye suro kəntawu May bǝ saa 1967 lan, Usman ye gar cidaram simintiye Ashaka yǝ dəga badiwono, dareram lan kəntawu July yǝ kawunzə 19 suro saa 1979 lan Major-General Shehu Musa Yar'Adua yǝ kawono.[5] Suro saa 1975 lan shiye shawari kəla nəm sawa'a Cameroon'a kəla kalangai kate-kate lardədə'a Nigeria'a yedə'a kəltəro.[6] Shidə banama do kaida do gomnati askərraye kərmai jamaye ro 1976 lan səkkəna də.[7]

Ngawo cida kolzənayen, shiro fato nasha Jabi Street Kaduna yedən cedo.[8] Usman də dare amari yioma baitulbal North yǝ ro wallono.

## Lamintǝ
Muscle

Muscle də shima tissue ngəwu, fal suro jili dabbawabe diyau. Muscle tissue də muskulos skeletal ye də'a awo'a kəljin. Muskul də suro embryonic development lan tuwandin, futu myogenesis lan nowotənan. Muscle tissue dən proteinwa taganasbe shiro actin-a myosin-a gultində mbeji sandidoni kəndo sadin kuru letəgəso suwudin. Suro proteinwa muskulbe gade ngəwuso yen proteinwa kalkal indi mbeji, troponin-a tropomyosin-a.
Mustafa Ibn Umar El-Kanemi

**Shehu Mustafa Ibn Umar El-Kanemi**
Shi tada (umar ibn Muhammad borno bǝ) shima Shehu borno bǝ tun saa duwun yar laarrin fitulurrin luko diyon bǝ lan (1974) har saa duwu indin laarrin ro lewono (2009)

## Kenenganze buro yǝ
Mustapha El-kanemi sha chesambo suro saa duwun yar laarrin findin luko diyon bǝ lan. Shima tada diyau bǝ wo suro mai ya borno bǝ miyon tulurin bǝ lan. Sir Umar ibn Muhammad al-Kânemî dǝ bula Dikwa bǝ lan wurawono suro borno State bǝn. Secretary wali of borno yǝ ro wallono suro saa duwun yar laarrin fidiyon kuko uwun (1945) kureman Departments of native Authority bǝ lan nadin chidazina matsayi wakil Shehu bǝ ro . Suro saa duwun yar laarrin fiwun indin bǝ lan (1952) Ahmadu Bello university ro lezina Public Administration nadin kira zu

## Laminatǝ
Mustafa Kamal Atatürk

**Mustafa Kamal Atatürk**
Au mustafa kemal pasha. tun saa duwun yar laarrin findin tilon (1921) Ghazi mustafa kemal bǝ lan sun nzu botin har saa duwun yar laarrin fyakkin luko diyon ro lewono gairo sun nzu botin. Mustafa Kamal Atatürk dǝ sha chesambo saa duwu mǝyon uskun fiskun tilon bǝ lan sha chesambo.(1881)

## Bawono
Yim mǝyon bǝ lan kǝntawu jimada auwal bǝ lan saa duwun yar laarrin fyakkin uskun bǝ lan (1938). Mustafa Kamal Atatürk dǝ malum kura keryǝ turkiyya bǝ, siyasama , kakkadi rowotuma Attǝyǝy kureman shima karabka kura siyasa bǝ keryǝ turkiyya bǝ de burozu koksu kureman attǝyǝy shima shugawan nza buroye bǝ tun saa duwun yar laarrin findin yaskin (1923) har loktu bazina ro lewono sa,a duwun yar laarrin fyakkin uskun bǝ lan (1938) shi Kam zauro kasadiwa rintama loktu nzin zauro keryǝ turkiyya bǝ diro awo cidi futubǝ sutuna. Shima encinza klanza bǝ sandiro mazu.

## Lamintǝ
Mustafa Kemal Atatürk

Mustafa Kemal Atatürk, kuru sha Mustafa Kemal Pasha lan nowatama har 1921 ro, kuru Ghazi Mustafa Kemal 1921 lan səta Surname Law 1934 ro [1] (c. 1881 [d]  ⁇  10 November 1938), shima marshal lardǝ Turkeyye, kam lardǝbe faltǝbe, ruwozǝwu, kuru shima kərmai lardǝ Turkeybe buro salakye, shima kura lardǝbe buro salakye 1923 lan sǝta 1938 lan kǝnǝngatǝnzǝro.
Myanmar

Myanmar, rasmaro Republic of the Union of Myanmar kuru sha Burma lan nowotə (sunzə rasmaye har saa 1989), lardə suro Anəm-Gədi Asia be lan. Lardǝ shima lardǝdo cidiyanzǝ-a cidiya nzǝ wa lan kurawo suro lardǝ Asiabewa kuru am million 55 yeyi mbeji. 

## Lamintǝ
Mythology

Kalima dǝ shima jili kǝrye au ilmu nzǝkkobe wo, shi donyi hawarra kǝla kǝndaram kammabe lan faida'a sǝdin ma, alama hawarra kǝndaramma au hawarra asalbe so. "Folkloristso, tarihiwu so, falsafawu so, au ilmuwu adinbe so adə zaumaro nəmgade faidatə ""hawarrabe"" lan, shidəwo awo laa jire gənyi ma'ananzə". Adəye səkə, taman jireye hawarrabe də shima futu bayanjinma wo.

Kalima dǝ nguwusoro am dunyabe-a adinbe-a ye banazayin kuru zauro adin-a nǝm langǝram-a ye alaka sǝdin
Màdchen Amick

**Màdchen Elaina Amick** Sha Chasambo yim miyon tilon bǝ lan kintawu jimada gaji bǝ lan suro sa a duwun yar laarrin fitulurrin bǝ lan sha katambo 12 Dec 1970. **Màdchen Amick** bǝ lan sun nzu notuna ma, biske drama diyoma cidi America bǝ.
## Lamintǝ
N'Djamena

**N'Djamena** 

N'Djamena (Nasara'a) shima bərni kura Chad yǝ kuru bərni kura lardə yǝ. Kuru shidə nasha dokaye taganas bǝ, districts au arrondissements 10 ro yakkata.

Bərnidə shima dawudi cida razəgə bǝ Chad bǝwo. Daa-a, bənyi-a kantal-a sasərtə sandima cidaram kurawo, kuru shima kasuwu nasha dabbawa bǝ-a, manda-a, date-a, arkəm-aye.

Shidə bərni ci kəmaduwu yǝ shidoni kəmoduwu Logone'a kəmoduwu Chari'a kəltayinma, bərni Kousséri'a (Cameroon lan) bərni kura Department Logone-et-Chari ye'a kəltayin, shidoni ci kəmoduwu fəteyedən karadə. kəmoduwu indiso.[] 

## Gargam
Zawal suro N'Djamenaben, saa 1952
N'Djamena (su Arabic yǝ bəladiya Nijamina yedən gowotə, "bərni doni kamye naptə səwandinma") sha Fort-Lamy lan Komanda Faransaye Emile Gentil ye kawunzə 29 May 1900 lan kokkono kuru sudə Amédée-François Lamy, cidama askərraye lan coko. shi do kəriwu Kousséri ye lan cezəna də alamanna kəntawu fal kozənalan.[][7] Shidə bərni kasuwube kura kuru bərni kura nashadə bǝ-a lardə bǝ-aro wallono.

Loktu kəriwu dunya bǝ kən indimidən, Faransaye faraskəram maara sami bǝ bərni dəyǝ dəro təngatəgəna askərra-a kareya cida bǝ-a nankaro.[8] Yim kawu kəntawu bǝ 21 kəntawu razab bǝ saa 1942 lan, mara sami bǝ Heinkel He 111 Sonderkommando Blaichbedə kənasartəna faraskəram maara samibe Fort-Lamybedə bom lan, karewa kəndawu fete bǝ-a mara sami bǝ mewu-a bannazəna.[9]

Fort-Lamy də dalaminzə bankiye buro salak ye də suro saa 1950 lan səwandəna, sa banki do Paris lan dazənama dəye dalaminzə nadən kazənadən.
N'Golo Kanté

**N'Golo Kanté** 

sha chasambo yim findin laarrin lan kuntawu armalan bǝ lan saa duwun yarlaarrin filaarin tilon bǝ lan. Dekkel boktuma cidi faransa bǝ adiyyey kurǝman club Chelsea ro dǝkkel bukshin cidi inglan bǝ din. N'Golo Kanté zauro luktunzin dekkel bakta nozuna.

## Lamintǝ
NATO

**NATO**   

Karabka kəlakəl Atlantic yalabedə (NATO/ˈneɪtoʊ/ NAY-toh; Faransa: Karabka kəlakəl Atlantic yala bǝ, OTAN), kuru shiro North Atlantic Alliance gultində, shidə kəlakəl askərra ndikate gomnatiwa bǝ lardəwa 32-30 Europe bǝ-a 2 Yalabe-a. America bǝ. Ngawo kəriwu dunya bǝ kən indimiyǝn kokkatə, karabkadə tawadə Atlantic yala bǝ də faidatə badiwono, Washington, D.C. lan musko təkkənadə, yim kawu kəntawu bǝ 4 kəntawu April bǝ suro saa 1949 bǝ lan.[5][6] NATO də nizam nəlefa yǝ jamaye: lardəwanzə kəlanzayǝ də kamanza'a faitəro kasatsana kəla am gadeye sandiya bətərəmzayinro. Loktu kəriwu Cold War yedən, NATO yǝ cidazəna kəla tajirwa Soviet Union yǝ sədin dəro. Kəlakəl də nadən kara ngawo Soviet Union-a Warsaw Pact-a tartənayen, kuru cidawa askərraye Balkans-a, Middle East-a, South Asia-a, Africa-a lan sədin. Motto karabka də be də shima animus in consulendo liber (Latinlan 'hangal kəla shawari bǝn təmtəgənyi'). Raayiwa karabka də ye də suronzan awowa dabtəye mbeji. 

Dawuram NATO ye də Brussels, Belgium lan kara, amma Dawuram askərraye NATO yǝ də Mons, Belgium lan kara. Kəlakəl dǝ yǝ askərra NATO Response Force yǝ gədi Europe yǝ dəga sərana, kuru askərra kəllata jamiwa NATO yǝ sammasoye askərra miliyon 3.5 yeyi mbeji. Lardəwa membasa sammaso nəm kuranza 25.07 million km2 kuru nəm nguwu am miliyon 973 yǝyi. Kungəna askərraye kəllatadə suro saa 2022 yǝn kashi 55% jumla awo dunyalan cetin dəyǝ.[12] Sonyayi, membasa sodə kasatsana kəla awo nganzazanadə'a nazayin au nozayin gananzə yayi kashi indi GDP nzaye saa 2024 lan.[13][14] 

## Lamintǝ
Nacho

## Nacho
Jose ignacio Fernandez sha chasambo (18/1/1990) Nacho lan notena ma, Dekkel baktema cidi Spain bǝ Kǝrmu ro ngawo baktema club La ligbbǝ Real Madrid bǝ ro.Kǝnǝnnga nzǝ Dekkel bǝ samma so Real Madrid lan cido.

## Lamintǝ
Nada Alic

**‌Nada Alić** də ruwotəma lardə Croatia-Canada ye do Los Angeles lan kara. Hawarnzə buro salakbe Bad Thoughts də Vintage Books ye saa 2022 lan bakkono.[2] Tafakar battidə shima karno edita New York Timesbewo [3] kuru shima kən indimi Danuta Gleedbe lamba kərabe suro saa 2023ben.[4] Hawarnzǝ korinzǝ The Intruder dǝ sha CBC Literary Prize lan 2019 lan karrada.
Naeto C

**Naetochukwu Chikwe** sha chasambo yim miyon tulurin bǝ lan kintawu jimada gaji bǝ lan sha katambo (17 Dec 1982) Naeto C bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya Afrobeat yǝ ruwotuma
## Lamintǝ
Naguib Mahfouz

Naguib Mahfouz Abdelaziz Ibrahim Ahmed Al-Basha (Arabic: نجيب محفوظ عبد العزيز ابراهيم احمد الباشا, IPA: [næˈɡiːb mɑħˈfuːz ⁇ ]; 11 December 1911  ⁇  30 August 2006) shima kakkadiyya lardǝ Egyptbe wo shido Nobel Prize suro adaben saa 1988 lan gozǝna ma. Mahfouz dǝ shima ruwowo zamanbe buro salakye suro adawa Arabicbe dǝlan, Taha Hussein-a dǝn, kǝla awowa kǝla kǝnǝngatǝ-a kǝnǝngatǝ-a dǝn. 1] Shi dǝ shima Egyptian fal dǝwo Nobel Prize in Literature lan kǝnasartǝna wo. Shiye kitawuwa bəlin 35 ruwozəna, hawarra gana 350'a kozənan, screenplays 26'a, ruwowa suronzan ruwozayin suro hawarra Egypt bǝ lan, kuru bikkewa biskeye tulur suro saa 70 lan, 1930 lan səta 2004 ro saadənan. Kitawunzǝ samma so Egypt lan cetando, kuru sambisoro lamar dǝga bayanna sǝdin, shi donyi dunya dǝga tilo. Cidanzǝ zauro nowata dǝ sandima Cairo Trilogy-a Children of Gebelawi-a.

## Lamintǝ
Naira Marley

**Azeez Adeshina Fashola** sha chasambo yim mǝyon bǝ lan kǝntawu cidi bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin tilon (10 May 1991) Naira Marley bǝ lan sun nzu notunama. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya ruwotuma.
## Lamintǝ
Nancy Addison

**Nancy Addison Allman** sha chasambo yim findin tilon bǝ lan kǝntawu Armalan bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fidiyon araskin bǝ lan sha katambo 21 March 1946 .

## Bawono
Yim mǝyon uskun bǝ lan kǝntawu shawur bǝ lan suro saa duwu indin indin bǝ lan sha katambo 18 June 2002. Biske makar bǝ  
## Lamintǝ
Napoleon

**Napoleon Bonaparte**
Napoleon bǝ lan sun nzu notunaman dǝ Siyasama cidi France bǝ kureman attǝyǝy Askar kura. Shima kura lardi France bǝ suro sa,a duwu miyon tulurin fillaarin laarrin (1799) har sa,a duwu miyon uskun luko diyon ro lewono. Suro loktu gana bǝ lan. Kowo miya. Suro sa,a duwu miyon uskun miyon luko uwun bǝ lan (1815) Emperor France bǝ ro wallono kureman shima Mai Itali yǝ dukso loktu din. Attema suku Europe den kam dunowa jirin nzi yeyi bawo loktu den. Napoleon kam kasadiwa rintama kir Mai nzi zauro siyasa Europe diye sasana karno 19th century bǝ ye den.

## Lamintǝ
Napoleon Bonaparte

Napoleon Bonaparte (Napoleone di Buonaparte;[1][b] 15 August 1769  ⁇  5 May 1821), daren sha Napoleon I lan nowotə, shima mai lardǝ France bǝ-a kuru askǝrmai kura lardǝ France bǝ-a wo, shi donyi zaman kǝriwu Faransabe-a kǝrmai nzǝrabe-a lan zauro notǝnama. Shi shima fuwuma lardǝ France bǝ shima First Consul tun saa 1799 lan sǝta 1804 ro lǝwono, kuru shima fuwuma lardǝ France bǝ shima Emperor of the French bǝwo tun suro saa 1804 lan sǝta har 1814 ro lǝwono, kuru loktu gana laa suro saa 1815 yǝn..
Nasarawa

**Nasarawa**

**Nasarawa** lardə də shima lardə suro yala-kəre lardə Nigeria yǝ, nashan zədə gədi lan lardə wa Taraba-a Plateau-a, yala lan lardə Kaduna-a, anəm lan lardəwa Benue-a Kogi-a, kuru fəte lan Federal Capital Territory-a. Sunzǝna kǝla Nasarawa Emirate, lardǝ dǝ shima kǝntau lardǝ Plateau bǝ kawu 1 Kǝntawu Oktoba saa 1996 lan tuwandǝna ma. 5] Lardǝ dǝye na'a gomnatiye kǝrmai bǝ kǝn yakkǝwunzǝ-a kǝn yakkǝwunzǝ-a mbeji kuru bərninzǝ dǝ Lafia, suro gədi lardǝye dǝn kara, kuru na'a do kasuwu lardǝ yǝ dǝ shima Karu Urban Area - suburbs Abuja - dǝ shima kalangai kǝrmai bǝ yala bǝ dǝa FCT  dǝn kara. 

Lardəwa Nigeria bǝ 36 lan, Nasarawa də shima lardə kən meyon luko uwun bǝ kurawo suro nashanzə ben kuru kən indin mǝwo nəm ngəwu am bǝn ganazadəwo, nəm ngəwu am bǝn təwandənadə shima miliyon 2.5 saa 2016 lan. Nasha geography yǝ lan, lardədə ngəwusoro suro ecoregion kauwa tropical Guinea bǝ-a savanna mosaic yǝ lan kara. Awo'a geography'a faida'a də sandima kuluwu Benue'a dəwo nasha Nasarawa State's southern borders'a kuru nasha northeast lardəye dəwo nasha gana Jos Plateau'a mbeji.

## Lamintǝ
Nasarawa United F.C

## Nasarawa United F.C
**Nasarawa United football club** dǝ karabka dekkel bǝ kərye Lafiya bǝ cidi Nasarawa Nigeria bǝ lan daana den.

Karabka dǝ Premier League Nigeria ben Dekkel baksan.

## Lamintǝ
Nasiru Yusuf Gawuna

**Nasiru Yusuf Gawuna**

Nasir Yusuf Gawuna( Katambo yimme araskǝ kǝntawu shawirre saa dǝwun yar lǝgarrin faraskǝ tuluriye ladǝn) nguro Gawuna, hukumaana Nasarawa ye  suro kor birni Kano ye ladǝn. Shi cidama zǝliwo nǝlefaye, kuru kasumaye kuru adaima siyasama shidoni shima banama Gomna Kǝrwe Kano ye Dr.Abdullahi Umar Ganduje lan notǝnama diyewo. Gaska Gomna Kano ye saa dǝwu indin findin yaskǝn yedǝ sǝdǝna furtu karabka APC yen do sa sǝdǝnyi daji cukuro Abba Kabir Yusuf dǝ shima kǝnasar sǝdo.

## Lamintǝ
Nathan Ake

## Nathan Ake
**Nathan Ake** dǝ sha chasambo yim meyon uskun bǝ lan kentawu sawan bǝ lan saa duwun yar laarrin fillaarin luko uwun bǝ lan(18/Sawan/1995) dekkel baktema cidi Holland bǝ kuruman ngawo baktema karabka donyi Premier League bǝ Manchester city bǝ lan notena ma, kureman attǝyǝy cidin nzǝ Holland bǝ dǝ ro dekkel bakshin.

## Kenengan nzǝ buro yǝ

## Lamintǝ
Nathan Niigan

### Nathan Niigan
Nathan Niigan Noodin Adler, loktu laan shiro Nathan Adler gulzayin də, shima ruwotəma fim kamma lorujinma Canada bǝwo. Shiga zauro nozana kəla kitawunzə hawar gana (2020) ye Ghost Lake yǝn, shidoni kənasartənadə nasha fiction Nasara yedən suro 2021 Indigenous Voices Awardsyen. Kaduwu Yewudibe-a Anishinaabebe-a, shidə memba lardə Lac des Mille Lacsbe buro salakbe. Shiye adab Nasarabe-a kəra Nativebe-a kərazəna Jamiya Trentben, kuru fatowa hawarbe kəllata Jamiya OCADben, kuru ruwo kəla awowa bəlinben Jamiya British Columbia yǝn.

## Lamintǝ
Nature

Shi nature dǝ shima sifa au fasal kǝndǝgarambe, taganasmaro nasha kǝndǝgaram dunyabe au dunya sammason. Suro futu adəben, nature dəye ma'ananzədə kaida'a, awo'a kuru awo'a dunyabe turində, suronzan kənəngadə. Amma adammanadə nasha alagəben kara, kəndo adammanaye au adammanadə sammason sandiya ngəwusoro bayantəna loktu laan awoa alagəben gənatəyin, au gana-ganalan gade-gade kuru hatta alagəben kozana. 2]

Loktu dawari ilmu kimiyabe zamanbedə suro karnuwa kada kozənadən badiyatə, awoa asalle dəga awoa kalkal gənyi ro wallono, dokaa allahye soye sha kalkalzayin kuru sha kaltin....
Ned Romero

Ned Romero 

(kəntawu jimada gaji ye kaunzə 4, saa 1926-kəntawu Nuwamba ye kaunzə 4, saa 2017)

## Nem tadan nze kuru ilmu-a
Romero də kəntawu jimada gaji ye kawunzə 4, saa 1926 lan katambo, suro Franklin, Louisiana yen, na St. Kakanzə də shima Chitimacha amma Americaye, kuru Spain-a Faransa-a. Romero də jami'a kəriye Louisiana ye lan tamozəna, na dən degree masterye kəla kaiyyayen səwandəna.

## Faraskəram
Romero ye cidanzə 1943 lan naptə kaiyyama opera ye lan badiwono, bikkewa makkar ye San Francisco Opera-a Los Angeles-a lan suluwuna. Kuruson fim kayabe jili Kiss Me-a, Kate-a, Kismet-a, Oklahoma-a lan culowo. Broadwaylan, suro fim 3yen (1954) culowo.

## Faraskəram
Romero ye cidanzə 1943 lan naptə kaiyyama operaye lan badiwono, bikke makkarye San Francisco Opera-a Los Angeles-a lan suluwuna. Kuru fimma kayabe jili Kiss Me-a, Kate-a, Kismet-a Oklahoma-a lan culowo. Broadwaylan, suro fim 3yen (1954) culowo.[4]

## Telebijin
Ngawo saa findi kəla faraskəramyen, telebijin-a fim-aro lewono. Luwonzǝ buro salakbe telebijinlan shima bikke makkarye CBSbe kǝrawu kada Dobie Gillisbe rokko Dwayne Hickmanben, shidǝn bikke makkarbe operabe nowata sǝdǝna.[5] Cidanzə naptə bikke makkarye TVye lan suronzən kulashima Bob Ramirez-a The D.A.-lan,[6] Shi namtə kəla Born to the Wind-yen [7]: 125-a Sgt-a. John Rivera kəla Dan Ogustaben.[7]

Daren fimma-a faraskəramma telebijinbe-a kadan culowo. Suro awowa shiye sədənayen suro fim Munsters-a, Walker-a, Texas Ranger-a, Tarzan-a, Star Trek-a: Zaman fuwube-a, Star Trek-a: Voyager-a, Custer-a, Kamu Dareye-a, Cidi Fattəgəbe-a, Kung Dollar Day-a, Six-a, Six-a. Hulk-a, Adam-12-a, Emergency-a!, kuru suro faraskəram gana laa The New Landben.

Shiye kuru bikke kura suro bikke makkarye telebijinbe saa 1975be kəla kənənga Chief Josephben sədəna shiro: Wuye sambisoro luwala sədinba.[12][13] Suro saa 2006-yen, fim Expiration Date-lan culowo.

## Laminte
Neil Armstrong

**Neil Alden Armstrong** dǝ sha chasambo yim mǝyon luko uwun bǝ lan kǝntawu shawur bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fyakkin bǝ lan sha katambo (15-augst-1930)

## Bawono
Yim findin luko uwun bǝ lan kǝntawu shawur bǝ lan suro saa duwu findin mǝyon indin bǝ lan bawono.(25-Augst-2012)

## Kenenganze buro yǝ
*shi (Astronaut) cidi [[America]] bǝ kureman shi engineer. Shima kam buroyǝ wo dina kumbal yero lezina ma yin findin bǝ lan kǝntawu maram bǝ lan suro saa duwun yar laarrin firakkin laarrin bǝ lan (20-july-1969)  (Armstrong neil and buzz aldrin) wa dina kumbal diyero lewada. suro ma,aran nza bǝn ( saturn v Rocket) bǝ lan botin dǝ. (Appollo) bǝ lan mission shima dǝ botin.din Kumbal diro leza zibsana am ngwu bǝ sorin TV  lan kureman [[Radio]] bǝ lan fanzan.  B.S.C Degree sowon dina nasha (Aeronautical Engineering) bǝ lan suro mowonti (Purdue university) bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fiwun luko uwun bǝ lan (1955)  Kureman M.S.C Degree sidina nasha (Aerospace engineering) be lan suro saa duwun yar laarrin fitulurrin bǝ lan (1970) suro mowonti ( university of southern [[California]]) bǝ lan. Kureman attǝyǝysuro saa duwun yar laarrin fitulurrin tilon  bǝ lan (1971)  (Doctorate of engineering) shi ro sadina (university of Purdue) bǝ lan. Professor ro wallono nasha (Aerospace engineering) bǝn. Mowonti (cincinnati) bǝ lan kira guljin.*

## Lamintǝ
Nellie Tayloe Ross

**Nellie Davis Ross** (tayloe lan sun nzu notunama ; kəntawu jimada auwal yǝ kawunzə 29, suro saa 1876 sha chasambo,) kəntawu  jimada gaji yǝ lan kawunzə 19, suro saa 1977 bǝ lan bawono) shima ilmuma kuru siyasama Americaye shidoni gomna Wyomingye kən 14 me saa 1925 lan səta 1927 ro saadənama, kuru shima amari yioma kamuye kən 28 me kuru kamu buro salakye. Saa 1933 səta 1953 ro saadənan. Shima kamu buro salakye gomna kəriye U.S. yero walzənadə, kuru shima kamu bas gomna Wyoming yero walzənadə.[1] Shidə Democrat kuru Haramtə ngawo sətana. Shiye waltə karnoro gasayin amma kəlanzəro kamfen dioro waano..

## Lamintǝ
Nelson Mandela

Nelson Rolihlahla Mandela (/mænˈdɛlə/ man-DEH-lə;[1] Xhosa: [xolíɬaɬa mandɛ̂ːla]; cidanzǝ Rolihlahla Mandela; 18 Kǝntawu Yuliye 1918  ⁇  5 Kǝntawu December 2013) shima lardǝ South Africabe kǝla nǝm gade kattiwube, siyasawu, kuru lardǝdo lardǝdo lardǝdo South Africabe buro salakbe 1994 lan sǝta 1999 ro.

## Lamintǝ
Neptune

Neptune dǝ shi kǝntagǝbe wo. Adə shima dunya kən diyaum ye kən diyaume suro Solar System lan, dunya kən yakkəme dəwo zaumaro kura, kuru dunya kura kura dəwo zaumaro duno'a.
Nerve system

Nerve system dә shima nasha dabbabe do zauro kaziyi ma wo, shi donyi awowa sәdinma-a kuru bayanwa hangalye-a dәga zaktәyin madәye, alama so dәga kuru nasha gade-gade kәnәnganzәye dәga. Fasal kǝnǝngabe dǝye faltǝ kǝndarambe dǝwo kǝnǝnga ro faidajin dǝga asutin, daji kǝndaram endocrinebe-a dǝga cidajin awowa jili adǝga letǝro.