open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johnson Aguiyi-Ironsi

**Johnson Aguiyi-Ironsi**

Johnson Thomas Umunnakwe Aguiyi-Ironsi GCFR MVO MBE (3 Maci 1924-29 Yuli 1966) shima jeneral Nigeria be duwo shima kura askərra Nigeria be buro salak ye wo. Shima lardǝ be kuraro walzǝna ngawo kǝntawu Razab be kawunzǝ 15 saa 1966 lan askǝrra dǝga gǝrzanaben.
Shiye kərmainzə kəntagə Razab be kaunzə 16 suro saa 1966-lan sətana,[2] hatta shiga cezənaro yim kawunzə 29 July be saa faldən, karabka cidawu-a am-a yala Nigeria be-aye. Fitəna də Major Murtala Mohammed shima fuwumazə kuru suronzan Captain Theophilus Danjuma-a, Liftan Muhammadu Buhari-a, Liftan Ibrahim Babangida-a Liutnant Sani Abacha-a mbeji kuru sandiya July lan bowotin.[3]
## Lamint3

Kǝnǝnga buroye
Jon Morcillo

**Jon Morcillo Conesa** 

Sha chasambo yim mǝyon luko uwun bǝ lan kǝntawu lailahir bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin uskun bǝ lan sha katambo (15/9/1998) dekkel diyoma cidi Spain bǝ kuru fuwu baktema club donyi La liga bǝ Atlétic Bilbao bǝ ro.

## Kenengan nzǝ

## Lamintǝ
Jonas Hofman

**Jonas Hofman** dǝ sha chasambo yim mǝyon luko diyon bǝ lan kǝntawu shawur bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin indin bǝ lan sha katambo (14/6/1992) Dekkel diyoma cidi Germany bǝ kuru fuwu baktema karabka donyi Bundesliga bǝ Bayer Leverkusen bǝro cidi nzǝ Germany bǝ wa ro.

### Lamintǝ
Jonathan Tah

## Tah
Jonathan Glao Tah dǝ sha chasambo (11/1/1996) dekkel diyoma cidi Germany bǝ kuru ngawo jetima club Bundesliga bǝ Bayer Leverkusen bǝro cidi nzǝ Germany bǝ wa ro.

## Kǝnǝnga Nzǝ Buro Bǝ
Tah dǝ Hamburg lan sha chasambo, baa nzǝ kam Ivory Coast yǝ yaa nzǝ yǝ fero cidi Germanybǝ, kərye Hamburg quater Altona bǝn wura wono.

## Lamintǝ
Jordan Arley Parra Arias

**Jordan Arley Parra Arias** (19 April 1994 lan katambo) də kam Colombia yǝ kəla kekeyen, kərma dəro karabka Colombia yǝ Soñando Colombia yǝ dəro lejin. Shiyǝ gasa kəla kəltəram dunya bǝ UCI Track Cycling bǝ saa 2014 bedən gaska sədəna.
### Lamintǝ
Johnny Cash

## Johnny Cash
John R Cash dǝ sha chasambo (26/9/1932) shi kayama cidi Amerika bǝ kuru kaya ruwotema.suro saa (2013) bǝn bawono.
## Lamintǝ


## Kǝnǝnga Nzǝ Buro Bǝ
Jorge Luis Borges

## Jorge Luis Borges
**Jorge Luis Borges** sha chasambo yim findin luko diyon bə lan kǝntawu shawir bə lan sa,a duwun yar uskun fillaarin  

laarrin bə lan. (1899)

## Kenengan nzǝ buro yǝ

## Kǝrmu nzǝ
**Bawona** Yim mǝyon luko diyon bə lan kǝntawu Aji bə lan sa,a duwun yar laarrin fiskun Araskin bə lan (1986) Jorge Luis Borges kakkadi rowotuma Cidi keryǝ Agentina bə lan. Kureman zauro tilam nasara bə nozuna. (English) loktun nzin kakkadi ngu rowozǝna. Borges kam ilmuwu,a kasadiwa dinalan sun nzu zauro notuna.

## Lamintǝ
Joseph Haydn

**Joseph Haydn**
Joseph Haydn au Franz Joseph Haydn sun nzu notunan Kayama Cidi Austrian bə. Sha chasambo yim fyakkin tilon bə lan kǝntawu Armalan bə lan sa,a duwu mǝyon tulurin fyakkin indin bə lan (31-march-1732).

## Kenengan nzǝ buro yǝ

## Bawono
Yim fyakkin tilon bə lan kǝntawu chidi bə lan sa,a duwu mǝyon uskun laarrin bə lan (31-may-1809) Joseph Haydn kayama cidi Austrian bə kaya rowotuma kureman attəyəy kaya ada kurə bə diyoma. Kam kasadiwa rinta loktu nzin kam shi yeyi bawo ( Father of symphony) ro sha bozan kasandin nzi ro kla kaya ada kure bə lan.( Ludwing van Beethove ) sawan nziwa (Wolfgang Amadeus Mozart) kla Joseph Haydn də sorin. Sha malumzaro sha sorin.

## Lamintǝ
Joseph William

**Joseph William Frazier** (Kəntawu Januarybe kawunzə 12, saa 1944-kəntagə Nuwambaye kawunzə 7, saa 2011), shiro "Smokin' Joe" gulzaində, shidə bikkema boksabe gonyi Americabe duwo saa 1965lan səta 1981ro saadənama. dunonzǝ-a, nǝmngǝlanzǝ-a, musko wofilaye dunowa-a, kuru kazǝyi dunowa-a nankaro futu kəriwube kuru shima boxer buro salakbe Muhammad Ali'a kənasarzənadə. Frazier ye medal dinar ye zuwuna suro gasa Olympics ye saa 1964 ye lan, shiye ka'ala NYSAC ye də suro saa 1968 lan səta 1973 ro saadənan, kuru shima kam do ne kəla nəm kurayen 1970 lan səta 1973 ro saadənan.
Josè Morinho

**Josè Morinho**

**Josè Mario DOS Santos Morinho Felix**  sha chasambo yim fiddin tilon kǝntawu  Razab bǝ lan. Saa duwun yar laarrin firakkin yakkin lan.(21/1/1973) Shima dekkel yikaroma kura ma cidi Portugal be kureman Dǝkkel baktuma kureyǝ cidi Portugal be. Matsayinzǝ coach bǝ lan kuppa kura kura zuwuna har guda findin tilon 21

## Lamintǝ
José Gimenez

## José Gimenez
José Maria Gimenez Vargas Sha chasambo yim findin bǝ lan kǝntawu Razab bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin luko uwun bǝ lan sha katambo (20/1/1995) Dekkel baktema cidi Uruguay bǝ kuru ngawo baktema karabka donyi La liga bǝ Atlético Madrid bǝ ro kuru cidi nzǝ Uruguay bǝ wa ro.
Ngawo badiyaram cidanzǝbe Danubio FC lan, Giménez dǝ Spain ro letǝgǝ, Atlético Madrid ro letǝgǝ badiyaram saa 2013-14 ye dǝlan. Kǝla fǝrǝmbe duno'a, duno'a kuru kǝnza fuwuye'a, Giménez dǝ hangal lan na dǝro kǝlzǝna, na dǝro kǝnasarta kura diyau kǝnasartǝna, suronzan La Liga dǝ suro kǝntagǝnzǝ buroye dǝn.
Kǝla fannu lardǝwa gadeyen, Giménez dǝ fuwunzǝ Uruguay ye dǝga saa 2013 lan sǝdǝna, kuru tun loktu dǝlan lardǝ dǝga wakilzǝna kǝla FIFA World Cup yakkǝlan kuru Copa America ye diyau lan.

## Lamintǝ
Juan Carlos I

**Juan Carlos I**
Su Spanishye allan, su buroye au su bawanzəyedə shima Borbón kuru kən indimi au su fatoye yayedə shima Borbón-Dos Sicilias.
Juan Karlos I
Foto Juan Carlosbe saa 75
Juan Karlos I suro saa 2007
Mai Spainbe (ngəwu...)
Kərmai kəntagə Nuwambaye kawunzə 22 saa 1975-kəntawu Yunibe kawunzə 19 saa 2014
Kəntawu Nowambaye kawunzə 27 saa 1975
Ngawonzǝ Fransisko Franco
(namtǝ Fuwuma Lardǝbe)
Alfonso XIII
(Mai Spainbe)
Waratatəma Felipe VI
Waziri-a
List də wune
Kǝntawu Januarybe kawunzǝ 5 saa 1938lan katambo (sagǝnzǝ 86)
Rome, Itali
Kam Sophia Greece-a Denmark-a ye

(sagǝ 1962)
Lamar
Tada Elena, Duches Lugobe
Tada Cristinabe
Felipe VI
Suwa
Juan Carlos Alfonso Victor Mariya de Borbon-a Borbon-Dos Sicilias-a
Fato Bourbonbe
Awa tiyi Juanbe, isawu Barcelona bǝ
Ya Nana Mariya de las Mercedes Bourbon-Indi Siciliesbe
Adin Coci Catholicbe
Musko Juan Carlos Ibe muskonzǝ
Cida askərraye
Kǝla Spainben
Cida / dalami Askərra Spanishbe
Soja'a samibe Spainbe
Soja njiye Spainbe
Saa cidabe 1955-1975[a]
Daraja Kaptin Jeneral (Suwudǝ wune)
Yalla mairi Spainbe
Juan Carlos I (Təlam Spain bǝ: [xwaŋˈkaɾlos];Juan Carlos Alfonso Victor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias, katambo kəntagə January bǝ kaunzə 5 saa 1938) shidə wakil fato mairi Spainbe shi doni mairi Spain bǝ suro saa 1972 lan sətanadə. hatta kǝntawu yunibe kawunzǝ 19 2014. Spain lan, tun kərmainzə kolzənadən, Juan Carlos də sha rey emérito lan bowozayin jaridawu yǝ 

## Lamintǝ
Jude Bellingham

## Jude Victor William Bellingham

**Jude Bellingham** dǝ sha chasambo (29/6/2003)

Dekkel baktema cidi England bǝ kuru dawu baktema club donyi la liga bǝ Real Madrid bǝ ro kuru cidi nzǝ England bǝ wa .  

Bellingham də Birmingham City ro kəllatə sa'anzə cidiya-8 ye lan, shima biske makarrema buroye done kungiya dəye ganawo sa biske makarrema buro salak ye suro kəntagə August ye saa 2019 lan sədənan, sa'anzə 16, kawu 38, kuru kəla kəlan biskezəna suro saa 2019-20 yen. Shiye Borussia Dortmund ro kǝntawu Yuliben sagǝ 2020 lan karagǝ, kuru luwonzǝ buro salakbedǝn shima goal gǝnatǝma shiro ganawo bawo. Sa'a yakkə kozənalan rokko kungiyadəyen luwata 132 sədənaye kuru 2020-21 DFB-Pokal lan zuwuna; bikkewanzə saa 2022-23 ye dəye Dortmund'a banazə kən indimi ro wallono kuru shiro lamba biske makarrema Bundesliga ye dəga suwudə. Dareram saa shima dəyen lamba kura indi zuwuna kəla bikkewu dekkelye kongawa saa 21 sədiyaye: Golden Boy, am kartəna Europe lan bikkezayinma saa kalandaye dareyedən,[8] kuru Kopa Trophy, bikkewu dunyabe zaman ngawoyedən.[9] [10] Bellingham ye daji Real Madrid ro gozəna kungəna €103 million ye lan, kuru zamanzə buroye dən, shima kungiya dəye goal səkənama kurawo, banazəgə kazadala gasaye dəga Champions League ye dəga zuwuna, kuru sha karrada La Liga ye biske makarrema zaman dəye ro.  

## Lamintǝ
Judith Chichi Okpara

### Judith Chichi Okpara

Judith chichi Okpara sha chasambo yim mǝyon indin bǝ lan kǝntawu maram bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fitulurrin tilon bǝ lan (12 july 1971)
Afro candy bǝ lan sun nzu notunaman shi kayama cidi Nigeria bǝ kaya ruwotema kuruman biske makar bǝ diyoma.

## Kenenganze buro yǝ

## Lamintǝ
Joseph Stalin

Joseph Vissarionovich Stalin[g][h][i] (Ioseb Besarionis dze Jughashvili;[d] 18 December [O.S. 6 December] 1878  ⁇  5 March 1953) shima Soviet revolutionary kuru siyasawu do shima kazadala Soviet Unionye do nguwu-a cidazǝna wo, suro saa 1924 lan səta kuru suro saa 1953 lan shiye kərmaaro wallono.
Judy Baker

**Judy Baker**
Judith W. Baker (April 10, 1960 lan katambo) siyasama demokradiya America bǝ, kasuwu gana kəmanzə, kuru ilmuma Missouri bǝ. Shidə memba majalis wakilla Missouri bǝ kuru darekta nasha VII bǝ fella nəlewa bǝ-a cidawa adammanabe-a United States bǝ. Baker də kam do ne karno 2016 yǝ lan Treasurer kəriye Missouri yǝ ro walzəna ma, amma karno kura lan Eric Schmitt yǝ sha kənasartəna.

Baker ye karno kura majalis kura Missouri ye 2020 yǝ lan gozəna. Caleb Rowden lan sha cedo.

## Kǝnǝnga buroye-a kuru ilmu-a
Judy Baker də Columbia lan katambo, Missouri lan maləm maranta buro yǝ Beverly (Briggs) Wall-a kuru liita Dr. Babanzədə liita askərra yǝ, adəye səkə yallanzəro loktu nəmganazə yǝn na kada lezəna. Baker də suro saa 1978 lan mowonti kura fəteye Chesapeake, Virginia lan tamozəna. Shiye gozə B.S. suro ilmu kǝrǝnbe suro jami’a Missouriben suro saa 1981, M.A. suro Divinityben suro Southern Baptist Theological Seminaryben suro saa 1986 ben, kuru M.A. suro cidaram nǝlewaben suro jami’a Missouriben suro saa 2002 ben.

## Lamintǝ
Juile Adams

**Betty May Adams** 
Sha chasambo yim mǝyon tulurin be lan kǝntawu lailahir be lan suro saa duwun yar laarrin findin araskin be lan sha katambo (17 Oct 1926)

## Bawono
Yim yaskin be lan kǝntawu sawan be lan suro saa duwu findin mǝyon laarrin be lan bawono (3 Feb 2019). Juile Adams bǝ lan sun nzu notuna ma, biske makar bǝ diyoma cidi America bǝ.
## Lamintǝ
Julian Alvarez

**Julian Alvarez** dǝ sha chasambo yim fyakkin tilon bǝ lan kentawu Razab bǝ lan suro saa duwu indi bǝ lan sha katambo (31/1/2000) Dekkel baktema cidi Argentina bǝ, fuwu baktema karabka Premier League bǝ Manchester city bǝ wa kuru cidi nzǝ Argentina bǝ wa.

## Lamintǝ
Julius Caesar

**Julius Gaius Caesar** kam Cidi Rome bə kam darajawa fal num kura amsobə shiro ginazana tun loktun nzin har kwayǝro isina ro. Julius Gaius Caesar de bula doyə (Suburra) bə lan sha chasambo suro cidi Italiya bə lan. Sa a Templet 100BC bə lan.

## Kenengan nzǝ buro yǝ

## Kǝrmu Nzǝ
Sa a 44BC bə lan bula (Largo de torre Argentina) bə lan bawono. Julius Gaius Caesar askar kura kureman attəyəy siyasama kura cidi Rome bə.

## Lamintǝ
Jupiter

Jupiter dǝ shi planet kǝntagǝbe  kuru shima kurama suro shi solar system dǝben.  gas kura lan bowotin , Jupiter dә nәmngәwunzә nәmngәwu dunyawa gade suro Solar Systembe dәye'a indi-a reta-a kozәna.
Justin Portal Welby

### Justin Portal Welby
Justin Portal Welby GCVO (kəntagə Januarybe kawunzə 6 saa 1956 lan katambo) shima Bishop Anglican bǝwo kuru suro saa 2013 yǝn shima Bishop kura kən 105me Coci England bǝwo.

Ngawo cida saa 11 cidaram kəndawu fete bǝ lan sədənan, Welby dǝ St John's College, Durham lan kərazəna. Cociwa parish bǝ kadalan cidazəna kawu Dean Liverpool bə saa 2007 lan kuru Bishop Durham bǝ saa 2011 lan waljinro, cida dareyedən saa fal kozənaro cidazəna kawu Rowan Williams'a Archbishop Canterbury bǝ ro waljinro suro saa 2013 bǝn.

Namtə Archbishop yǝ lan, Welby yǝ samnowa nowata kadaro cidazəna, surodən shitəra kəriye Elizabeth II ye-a, Charles III-a Camilla-a kərmai kənjo-a, nyiya Prince Harry'wa Meghan Markle'wa yea, kuru loktunzə Coci England ye buro salak ye dəga kəllata. bishop kamube-a kuru albarka kəla kəltə jinsi falbe-a. Ilmu tauhidbedə ada "evangelical kaata" suro Anglicanismben wakiljinro turin.[4]

Yim kawu kəntawube 12 kəntawu Novemberbe sa'a 2024-lan, Welbyye nyiyanzə Bishop Canterburybe koltəbe warmajiwo; adəye ngawo hawar laa kəla Cociye zortəwa nəmzalumye barrister John Smyth ye sədənaye kəlanzən zorzənayen kuru shiye kəndowa Welbyye kəla ilmu-a kuru zortəwadəga kulastəro terəna-ayen zorzəna.

## Lamintǝ
Kabiru Ibrahim Gaya

## Kabiru Ibrahim Gaya
**Kabiru Ibrahim Gaya** dǝ( katambo kawu mewun araskǝn kǝntawu Rajab ye sa'a dǝwun yar lǝgarrin fiwu indin (1952) ye ladǝn, shi siyasama Najeriya ye kuru gar nozǝna shidonyi majalisku rashidu-a Najeriya ye sha karzanama saa dǝwu indin lukko tulur ye ladǝn, shidonyi na karno kǝrwe anǝm Kano ye wakilzǝnama furtu jam'iya All Progressive Congress doni sha  (APC)  lan notǝna ma dǝn.  Shi Kabiru Gaya dǝ, sha kargada banama kura kungiya majalisa  (IPU) Africa ye dǝro loktu samno kura kungiya diye kǝn 135 mi Ganeva, sǝdi Switzerland yelan yim shauwal ye saa dǝwu indin mewun araskǝn ye ladǝn.  Maaranta framari Gaya ye dǝ hadarzǝ sa'a dǝwun yar lǝgarrin firaskǝ tilon ( 1961) lan sǝta sa'a dǝwun yar lǝgarrin firaskǝ diyeri (1964) ro sǝwudǝna dǝn  kuru maaranta  Tsangaya framari nadonyi framari tamozǝnama saa dǝwun yar lǝgarrin firaskǝ wuskun ladǝn, yanzǝ-ana kuradǝ,loktu dǝn shima kura maaranta diyewo adaima kuru Abdullahi Aliyu Sumaila dǝ, shima banama kura maaranta diyewo shidonyi shiro isawu sǝkǝrǝǝnama framare lan. Maaranta sekondǝre nzǝye maaranta Gomnatiye hadarzǝ bǝrni Anǝm yelan saa dǝwun yar lǝgarrin firaskǝ lǝgari ladǝn(1969) lan zǝta sa'a dǝwun yar lǝgarrin fitulur yaskǝn (1973) ro ciwudo, ad3ma  nadonyi kakkadǝ shada ye maaranta fǝte Africa ye sǝwondǝna dǝwo ( WAEC)  kuru koloji ilmu zamanye sa'a 1974-1975, daji kuru IJMB ciwondo.Daji digǝri ciwondo nasha gar yelan jam'iya Ahmadu Bello yelan sa'a dǝwun yar lǝgarrin fitulur tuluri ladǝn. (1977)Kabiru Ibrahim Gaya da kargada majalisa rashidu-a anǝm  Kanoye diye Sa'a dǝwu indin lukko tulur yin lan ( 2007)

## Kenenganze buro yǝ

## Lamintə
Kabul

Kabul dǝ bərni kura lardǝ Afghanistan ye. Nasha gədi lardәye dәn kara, shima bəladiya, suro lardә Kabulye dәn kara. Bərni dә naptәgә kәrmaibe ro yaktin suro nabtә kәrmaibe 22 ro. Suro saa 2023 yen amnzə dən am miliyon 4.95 ro təmatəna. Loktǝ zamanbe lan, Kabul dǝ na siyasabe-a, adabe-a, kuru lamarra arzanyibe-a Afghanistanbe-a ro cidajin. 9] Bərni'a ngəwu'a sodə shima bərni kura lardəye'a kuru bərni'a 75th-ngəwu'a dinaye'a səkə.
Kada City F.C

## Kada City F.C
**Kada City Football Club** dǝ karafka Dekkel bǝ kərwe Kaduna Nigeria bǝlan daana ma .bisken nza fato bǝ Ahmadu Bello Stadium lan baksan.

## Lamintǝ
Kaduna

**kaduna** 

Lardə **Kaduna** yǝ (Hausa: Jihar Kaduna جىِهَر كَدُنا; مدينة كدونا; Fula: Leydi Kaduna,  ⁇   ⁇ ; Tyap: Si̱tet Ka̱duna)(kanurin bula kaduna bǝ) lardə do yala-fəte geopolitical zone lardə Nigeria yǝ dən. Bərni kura lardə yǝ də shima bəla kaduna wo, shi doni bəla 8th kurama suro lardə ye də suro saa 2006 yen. Saa 1967 lan North-Central State lan cetando, shi doni lardə Katsina zamanbe'a surinma də, lardə Kaduna bǝ kalangai kərmaaro saa 1987 lan səbandəna. Lardǝ Kaduna yǝ dǝ shima lardǝdo kǝn diyaume dǝwo zaumaro kura wo kuru shima lardǝ do kǝn yakkǝmi dǝwo am ngǝwu soyǝ suro lardǝ dǝ yl dǝn, lardǝ Kaduna yl dǝ su nzǝrtaliu ye dǝwo, dalil nzǝrtaliu kada suro lardǝ yǝ dǝn mbeji alama Jamiya Ahmadu Bello ye dǝ.

Kaduna lardə zaman yǝ də shima fato bəla'a bəla'a Africa bǝ kureye soye, suronzan bəla'a Nokye dəwo c. 1500 BC ro c. Saa 500 AD lan. 6 Karnu kən 9 lan, geographer kuru hawarra bǝ Ya'qubiye hawarra kəla kərmai Hausa bǝ dəga ruwozəna, shi doni har loktu shima dəga Sokoto Caliphate ro təkkin badiyaram karnu 1800 lan. Loktu zaman kərmaiye dən, bərni Kaduna də bərni kura lardə Northern Nigeria Protectorate ye ro tədəna.

Su Kaduna dǝ shima kalma Hausabe kada, ma'ananzǝ alau ngǝla; kuluwu Kaduna dǝ buron alau ngǝla ngǝla ro walzǝna. Lardә lardә yǝ dә kәndaramma, taganasmaro cotton-a groundnut-a lan faidatin. Zaman kəmaaye lan, lardǝ Kaduna bǝ dǝ shima na kǝrmai kaduwuyǝ-a adinbe-a zauro dunoaro walzǝna, kǝla fitina Miss World bǝ saa 2002 bǝ suro bǝrni kura lardǝ bǝ den kǝla fitina malǝmma adǝbe suwudǝnadǝro am 250 yewu gǝrza kuru am 30,000 yewu fatowanzǝa fuluzana. 

## Lamintǝ
Johnny Drille

**John Ighodaro** sha chasambo yim uwun bǝ lan kintawu shawur bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin laarrin bǝ lan sha katambo (5 July 1990) **Johnny Drille** bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ , kaya afrobeat yǝ ruwotuma
## Lamintǝ
Junction, Texas

**Junction** də bərni do suro bəla Kimble ye lan, Texas lan, Amerika lan. Nəm nguwunzadə 2,451 suro isawu 2020ben.
### Laminǝ
Kaduna United F.C

## Kaduna United F.C
**Kaduna United Football Club** dǝ karabka dekkel bǝ kərwe Kaduna Nigeria ben. Dekkel nza Ahmadu Bello Stadium lan baksan, club dǝ saa duwu indin bǝ lan karafka diwa kokkada (2000) .

## Lamintǝ
Kala/Balge

## Kala/Balge
Kala/Balge shima na kərmaiye lardə Borno, Nigeria bǝ. Adǝ shima LGA lardǝ Nigeria bǝ fuwunna wo. Fato kura dә suro bәrni Rann yǝn mbeji.

## Am suro nzu yǝ
Alamanna am 60,797 mbeji suro bla dǝ yǝn.
Kallang

**Kallang** də na do ne kasattəye kuru na naptəye do ne nasha dawu Singapore ye lan kara. Fuwutə bəladəyedə nasha kəmoduwu Kallangyedən kara, kəmoduwu shiro kuruwuwo ba Singapore lan. Nasha Kallangbedə Toa Payoh yalalan, Geylang gədilan, Marina Parade anəmgədilan, Marina East anəmlan, Downtown Core anəmfətelan, Rochor, Newton fətelan, kuru Novena yalafətelan. 4] Suro gargamzəyen, Kallangdə fato na'a lardəye kadaye, laadə ci kəmaduwu Kallang Basinyen gartəna, surodən National Stadium kureye mbeji kuru lardədən faraskəram maara samibe buro salakye gartənadə, Kallang Airport.
Kalvin Phillips

## Kalvin Phillips
Kalvin Phillips dǝ sha chasambo yim indin bǝ lan kǝntawu jimada gaji bǝ lan saa duwun yar laarrin fillaarin luko uwun bə lan (2/11/1995) Dekkel baktema cidi England bə kureman attəyəy dawu baktema karabka donyi Premier League bə Manchester city cidi England bə dǝn.

## Lamintǝ
Kamal Al-Solaylee

**Kamal Al-Solaylee**  

(1964 lan katambo) də hawarwu Canada ye, shi do ne kitawunzə buro salak ye Intolerable: A Memoir of Extremes, suro saa 2012 yen baksəna də.bula Aden lan katambo, yallanzə sodə Beirut-a Cairo-a ro lezana ngawo British yǝ Yemen 'a 1967lan səmowonayen. Ngawo gana laa Yemen ro waltənayen suro saa 20s yen, Al-Solaylee London ro lezə PhD nzə təlam Nasarayen tamozəna, kawu Canada ro lejinro.[1] Shiye zauro cida jaridabe Canada lan sədəna, cida Globe-a Mail-a, hawar kəla kasuwuben-a, Toronto Star-a, National Post-a, Walrus-a, Xtra-a! kuru Toronto be Kǝnǝnganzǝ. Kitawunzə Intolerable: A Memoir of Extremes də shima kitawu kəla awo shiro kam gayye suro gədi dauyen wurazənayen. Kitawu də sha kartəna kəla lamba ruwotəma Hilary Weston ye saa 2012 ye lan,  shi lamba ruwotəma Lambda ye saa 2013 ye də suro Gay Memoir/Biography ye lan,  kuru lamba kitawu Toronto ye saa 2013 ye lan. 
Shiye kəla jury Dayne Ogilvie Prize saa 2012yedən cidazəna, lamba ruwotəwu LGBTye Canadalan, Amber Dawn karzəna kənasartəma saa shimadəyero. Shidə kəla sharawu jaja Gillerbe Scotibankbe saa 2018bedən kara.

Intolerable də sha karrada saa 2015 lan Canada Reads lan, na done bikke makkaryema Kristin Kreuk ye faizəna də.

Kitawunzə kən indimi, Brown: Awo Brownro waltəye dunyalan kuro maananzə (Nduso nankaro), 2016lan bakkada. Kitawudə sha kartəna kəla Gomna Generalbe lamba təlam Nasaraben kəla awowa bəlin gənyiben suro lamba Gomna Generalbe saa 2016ben, kuru lamba Shaughnessy Cohenbe saa 2017be kəla ruwo siyasaben zuwuna.

Suro kitawunzə kən yakkəmedən Return: Why We Go Back To Where We Come From, suro saa 2021 lan baktənadən, Al-Solaylee, Yemenro waltəro məradənzə bayanzəna, am kada do lardənzaro waltəro saraanadə sorin.

## Lamintǝ
Kamala Harris

**Kamala Harris**

Kamala Devi Harris (sha /ˈkɑːmələ ˈdeɪvi/ lan bowotin kəntawu October bə kawunzə 20, saa 1964 lan sha chasambo) siyasama kuru loya America bə shidoni banamanzə kən 49me kuru kərmaro banama kura lardə dəbǝ suro saa (2021) yǝn, cidiya kura lardə bə Joe Biden ben cidajin. Harris də shima kam do ne Democratic Party ye karno 2024 ye lan karzana ma. Shima banama kura lardǝ United States yǝ kamu buro salak yǝwo, adǝye sǝkǝ shiga cidama kamubǝ kura suro gargam U.S.yǝn sǝdǝna. Shima kuru kam African American bǝ buro salak bewo, kuru banama kura lardǝ bə Asian American bə buro salak bewo. Saa 2017 lan səta 2021 ro saadənan, majalis kura lardə America bə lan California wakilzəna. Kawu shiro, shidə loya kura Californiabe.

Oakland, California lan katambo, Harris də jami'a Howard ye-a jami'a California ye-a lan tamozəna. Cidanzə sharabedə ofis loya Alameda Countyben badiwono. Shiga Ofis Loya San Franciscobero goada kuru dare ofis loya bərni San Franciscobero goada. Shiga loya bəla San Franciscoye saa 2003lan karrada kuru loya kura Californiaye saa 2010 lan karrada.
Kano

Lardǝ **Kano** yǝ (Hausa: Jihar Kano جِهَرْ كَنُوَ; Romanized: Leydi Kano) shima lardǝ 36 suro lardǝ wa Najeriya bǝ faldo, suro yala lardǝ bǝ ladǝn kara. Kəla kulashi lardəye do saa 2006 lan tədin lan, shi Kano State də shima lardə do zauro am nguwu'a suro lardə wa Nigeria ben. Kəla kərmaye dareyǝ suro saa 2016 National Bureau of Statistics yǝ gozǝna dǝn, shi Kano dǝ shima lardǝdo nǝm nguwu so suro lardǝwa Nigeria yǝ dǝn. 1967 lan suro nashawa yala bǝ buroyǝ lan cetando, lardə Kano bǝ kalangai lardə Katsina bǝ yala-fətenzə 210 km (130 mi), lardə Jigawa bǝ yala-fətenzə 355 km (221 mi), lardə Bauchi bǝ yala-fətəyenzə 131 km (82 mi), kuru lardə Kaduna bǝ yala-fətenzə 255 km. Bərni kura lardə yǝ də shima bərni Kano, bərni kən indimi suro lardə yǝ Nigeria yǝ də shima bərni kura kən indimi suro lardəye Lagos yen. Gomna lardǝ dǝ bǝ kərmaabedǝ shima Abba Kabir Yusuf. Shidǝ kǝntawu Maybe 29 saa 2023 lan sha karrada.

Kǝrma Kano zamanbe dǝ shima na maiya-a maiya-a buroye kadabe, suronzan Maiya Kano bǝ dǝ, shi doni Dala Hill (Dutsen Dala) lan kǝrma ro wallono kuru kawu saa 1000 AD yǝ lan səta saa 1349 ro wallono. Suro saa 1349 lan, Sultanate Kano bǝ dəga tədəna kuru Yaji I shima Sultan buro salak ye dəga. Karno 15th century yǝ lan, kasuwu Kurmi yǝ dǝ tǝdin, shi dǝye banazǝna Kano dǝ kǝla lamar kasuwu ye ro wallono Hausaland lan; kasuwu dǝ karno 21th century yǝ dǝn tǝdin kuru faida nzǝ gargambe dǝ suro su do lardǝ dǝye, shi Center of Commerce dǝlan tǝdin. Karno kǝn16-a kǝn17-a lan, Sultanate Kano yǝ kǝlanzǝ sǝdǝna kǝrmai Hausa yǝ dǝn duno'a ro. Suro saa 1903, British Empire yǝ Kano Emirate dəga zəftə, shi doni nasha  suro Northern Nigeria Protectorate yen suruna. Kaduwa kaduwuye kura suro bərni Kano bǝ kureyǝ də sandima Hausa, Fulani, Beriberi (Kanuri), Tuareg, Arab, Nupe-a kuru kaduwuwa laa suro anəm Nigeria be-a. Am ngǝwuso suro bǝrni Kano bǝ dǝ tǝlam Hausa bǝ dǝ tǝlamnza buroyǝ ro faidatayin kuru laan tǝlam Hausa bǝ dǝ alama nǝm gade kabila bǝ ro gozana.

## Laminatǝ
Kantana

**Kantana**
Kantana dǝ kuri la samiro chijinma kureman bu kamma dabbawa gadewa  yǝ san. Kuriya jiri shima dǝ (culicidae) sandi ro gulzan Nasaran

## Lamintǝ
Karl Marx

**Karl Heinrich Marx**
Sha chasambo yim uwun bə lan kǝntawu chidi bə lan saa duwu mǝyon uskun miyon uskun bə lan. (5-may-1818) bula trier bə lan suro keryə prussia bə lan. Sha katambo 

## Kenengan nzǝ

## Kǝrmu Nzǝ
Yim mǝyon luko diyon bə lan kǝntawu Armalan bə lan saa duwu mǝyon uskun fiskun yaskin bə lan bawono (14-March-1883) marx karl də shi Nazar ma kila siyasa bə. Keryǝ Germany bə

## Lamintǝ
Kateri Akiwenzie

Kateri Akiwenzie-Dammdə shiye ruwotəma Anishinaabeye kaduwunzə tuskaata shido amma Chippewasye lardə Canadaye Nawashye buro salakyedə. Neyaashiinigmiing lan napsə kuru cidajin, na gənatəram Cape Crokerye kəla cidi Saugeenye anəmfəte Ontarioyen, kuru Ottawa, Ontariolan.
Kathy Baker

**Katherine Whitton Baker** Sha Chasambo yim uskun bǝ lan kǝntawu shawur bǝ lan suro saa duwun yar fiwun b3 lan sha chasambo (8 June 1950). Biske makar bǝ diyoma cidi America bǝ, saa 1983 lan biske makar "The Right Stuff" lan chillo,saa 1987 lan Street Smart, saa 1989 lan " Jacknife","Edward Scssorland",saa 1990 lan "The Cold House Rules, saa 1999 lan Cold Mountain" saa 2003 lan "The Jane Austen Book Club, saa 2007 lan "Last Chance Harvey" saa 2008 lan "Take Shelter" saa 2011 lan "Saving Mr.Banks", saa 2013 lan "The Age Of Adaline" lan chillo.
## Lamintǝ
Kati Aselton

**Kathryn Aselton** sha chasambo yim tilon bǝ lan kǝntawu lailahir bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin fitulurrin uskun bǝ lan sha katambo (1-Oct-1978). Kati Aselton bǝ lan sun nzu notuna ma, biske makar diyoma cidi America bǝ.
## Lamintǝ
Katsina

**katsina**

Lardǝ Katsina yǝ (Hausa: Jihar **Katsina** جىهر كثينا; Fula: Leydi **Katsina**) lardǝ do yala-fǝte lardǝ do geopolitical zone lardǝ Nigeria bǝ. Lardə Katsina bǝ də Republic of Niger'a kalangazəna yala lan km 250 (155 miles) kuru lardə wa Jigawa'a km 164 (102 miles) kuru Kano'a gədi lan, Kaduna'a anəm lan km 161 (100 miles) kuru Zamfara'a fəte lan. Lardǝ wa lardǝ bǝ. "Fato nəm karəngəye" lan bowotəna, bərni kura lardə yǝ dəga bəla Daura yǝ dəga "nəm karəngədo ada'a ilmu Islamye" lardə Nigeria yǝ lan bowotəna.

Lardǝ Katsina bǝ dǝ saa 1987 lan cetando, loktu dǝwo lardǝ Kaduna bǝ dǝn yaktǝna dǝn. Am 5,800,000 yeyi suro saa 2006 lan, lardə Katsina yǝ də shima lardə do kən uwu mewu suro lardə yǝ dən nasha nəm nguwu amye lan, sonyayi shiye na 17 yeyi suro lardəa 36 yeyi suro nashanzə yǝn. Nəm nguwu jama bǝ lan, amma Hausa yǝ də sandima kaduwuwa nguwu lardə də yǝ də, kuru adin Islam yǝ də shima adindo kammabo tədin. Suro saa 2005, Katsina dǝ shima lardǝ do kǝn uwumewo suro lardǝ Nigeria bǝ do sharia bǝ kǝlanzǝ kǝlanzǝro sǝdǝna ma.

Gəmna Kəre Katsina bǝ kərmaidə shima Dikko Umar Radda, membaa All Progressives Congressbe kuru kərmai Kura Lardə yǝ Bola Ahmed Tinubu bǝ. Shi lardə də sha kərmai siyasabe Buhari bǝ ro gotin, kam lardə Daura bǝ, shi doni lardə də də suro 2019ye kərmai kura lardə bǝ dəro kərmai 80% yeyi sutuluwuna.

Suro saa karǝngǝyen, Katsina dǝ lardǝ Nigeria bǝ fal nza dǝwo nzǝkoye zauro duno'a sǝdǝna. Suro saa 2020 lan, nduli 300 kozәna Boko Haram yl suro bәrni Kankara yǝ dәn kәltәna. 

## Lamintǝ
Katsina United F.C

**Katsina United Football Club** dǝ karafka dekkel bǝ kərwe Katsina ben.

Club dǝ saa 1994 bǝlan kokkada

## Lamintǝ
Katsushika Hokusai

**Katsushika Hokusai** sha chasambo yim fyakkin tilon bǝ lan kǝntawu lailahir bǝ lan saa duwu mǝyon tulurin firaskin bǝ lan.(30-Oct-1760)

## Kenengan nzǝ buro yǝ

## Bawono
Yim mǝyon bǝ lan kitawu chidi bǝ lan saa duwu mǝyon uskun fidiyon laarrin bǝ lan bawono.(10-May-1849) Hakusai bǝ lan sun nzu notunaman biske ma (Ukiye-e) bula japan bǝ. Zaman (Edo) bǝ lan. Katsushika Hokusai dǝ shi kurta-kurtama. Kam zauro kasadiwa rintama . Suro awo kurzunaman (Thirty six views of mount suji) nbǝji kureman attǝyǝy (The Great wave of kanagawa) nbǝji.

## Lamintǝ
Kashim Ibrahim

**Sir Shettima Kashim Ibrahim**
KCMG, CBE( saa dəwun yar ləgarrin mewun Mi_kawu mewu_kəntawu kən araskə mi lan səta saa dəwun yar ləgarrin filaar yin dəro cuwudo.)  Shi siyasama   Nigeria bǝwa kuru kura administration Borno_be.  kuru shi kura( minister)  nasha nzəriwo_be sha (social service)  lan notənama dən saa dəwun yar ləgarrin fiwun kozəna dən. Shiro  cado nəm Waziri  kərmai gargaja_be mairi Borno beye ngawo waziriya indi sandiro mbu_ro walzə nəm wazirida kolzana belan.Adiye cado dalilnzədə awolaa nanguwa cadoya, Shi Sir Shettima Kashim Ibrahim də, sha Ahmadu Bello_gadə, taidazə dur tana.

## Kənəngazə
Kənənga nzə Fatowa doni Najeriya_be Lardə Let London_bedə, Alhaji Sa'adu Alanamu (wakil kura yala Najeriya_be) Sir Kashim Ibrahim, KBE( babtə Gomna_be, yala Najeriya bedən) Kuru mainza  Arthur prest laktu Sir Kashim Ibrahim lezə fato Najeriya_be lardə London_bedəto ningi rəbsəəna dən. Ibrahim də katambo nguro Gargar bəla Yerwa_be ladən
Am kuraanzə Ibrahim Lakanmi. kəranzə badiyono arabbi kəlio_ga kuru Luwuran kəratə_ga lan kawu doni maaranta (Borno Provincial)  badijin dəro saa dəwun yar ləgarrin findi indin ladən.(1922) 
Saa dəwun yar ləgarrin findi wurin ladən, daji sha zujaa maaranta kərwe Katsina, be sha (Training college)  lan bowotin dən, daji kuru tamowono kəranzə shimada kakkadə nzə shada kər malum,_beya saa dəwun yar ləgarrin findi  laari be ladən. Daji adaima Cida badiwono nabtə Malum maaranta_bero saa dəwun yar ləgarrin findi laari_be ladən kərwe Borno (middle school)  be ladən kuru daji saa dəwun yar ləgarrin fiyaskə yaskən ladən, shiye wolgono nabtə kəla maləmma_be wutəma_bero  ( shiye wolgono nabtə kura maləmma_bero) 
Daji daredən, fuwutə ciwondo nabtə kura malumma doni kəla maləmma wutəma bero. Daji shiro codo nəm Shettima Borno_be saa dəwun yar ləgarrin fiyaskə wuri ladən. Kuru laktu ganalaaro, sha Shettima Kashim nowotə. Shiye nəm siyasa ro kəlgatəə saa dəwun yar ləgarrin fiwu tilon ladn._52 laktu sha samnoma yala lardə be ro karzanadən. ́Sha karəgada yaladən nabtə fuwuma  warmatəma_bero. Ngawo adəyen,  daji sha kargada minister social service bero kuru daredən, ilmu_bero. Saa dəwun yarləgarrin fiwu araskən ladən, shiro shehu_be caino kərmai Waziri Borno_be. Shi Waziri Ibrahim də walzəna Gomna_nasha Yala_bero saa dəwun yar ləgarrin firaskə indin ladən,  rozəna kərmai da Har daji Soshi_be kərmai da cimowo kawu mewun araskən kəntawu muharram_be saa dəwun yar ləgarrin firaskə araskən be ladən Major General Johnson Aguiyi-Irosi də, shima kura lardə be ro walgono. Daji sha CBE ro cado saa dəwun yar ləgarrin firaskə ladən. Kuru shiro nəm kura kərashim_be cado saa dəwun yar ləgarrin firaskə indin ladən.

## Lamintə
Kate Aitken

**Kate Aitken** 

Kate Aitken (April 6, 1891-Disemba 11, 1971) də kam Canada ye radio-a telebijin-a warmatəma saa 1930-a, 1940-a 1950-a lan. Loktu laan su Mrs. A lan nozana,[1] shidə kamuwa warmatəgəma zauro nowata zamanzəye falnza.[2] Kuruson, shiga gonyi kəmbu detəyero nozana; shiye mana-a kuru fəletə-a jama mewuyero cina, kuru shawariwanzədə am fatowa cidazayinma miliyon kadaye təngatəgəna.
Kazakhstan

Kazakhstan, hukumamen Republic of Kazakhstan, shima lardə do suro cidiyen dazənama nguwuso suro Asia dawuye lan, nasha laa gədi Europe lan. anəmgədi, Uzbekistan anəm, kuru Turkmenistan anəmfəte, ci kəmaduwu Caspianbedən. Bərninzə kuradə shima Astana, kuru bərni shiro kurawo ba kuru bəla ada'a kasuwu'a wuzənamadə shima Almaty. Kazakhstan də shima lardə dinaye kən ləgarmiwo nəm kura cidiye lan kuru shima lardə do suro cidiyen dazənama. Nəm nguwu amyedə miliyon 20 kuru nəm nguwu amye gana dunyalan,  

## Lamintǝ
Kcee

**Kingsley Chinweike Okonkwo**. **Kcee** bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya ruwotuma. shi kam Amaputu, Anambra, State bǝ. Attǝyǝy kuruman Five Star Nigeria bǝ lan chidajin
## Lamintǝ
Kebbi

**kebbi**

Lardə Kebbi yǝ (Hausa: Jihar Kebbi; Fulfulde: Leydi Kebbi) lardə do yala-fəte Najeriya yǝ. Kəre Kebbi yǝ sodə kədinzə-a yala-a yǝ kəri Sokoto-a Zamfara-a yǝ, anəm-a yǝ kəri Niger-a yǝ, kuru kalangai fəte yǝ də shima nasha kalangai lardəye lardə Benin Republic-a yǝ-a. Bərni kura lardəye kuru bərni kura lardə yǝ Birnin Kebbi, lardə Kebbi bǝ də lardə Sokoto yǝ kərmaaro kəntawu Augustye 27 saa 1991 lan tədəna. Kǝla lardǝ wa 36 Nigeria bǝ ladǝn, Kebbi dǝ shima kǝn mewunti kǝn yakkǝmi wo nasha nǝm nguwu be ladǝn kuru shima kǝn 22 wo nasha nǝm nguwu be ladǝn, nǝm nguwu am million 4.4 yeyi saa 2016 lan. Kәrma dә lardә nәlewabe ro nowotә.

Nasha geography yǝ lan, lardə də suro ecoregion tropical West Sudan savanna yǝ lan kara. Kəndaram lardə yǝ Kebbi yǝ də shima Sokoto River, shi doni Kebbi lan lejin də shima Niger River, shi doni cidiyan fuwuzəna kawu Kainji Lake ro lejin dəro, shi doni reta də Kebbi lan kara. Suro awowa lardə yǝ dəye suronzan jili njiye kada mbeji loktu kənəngatə kəmaduwu Argungu Fishing Festivalben, kuru hippopotamus-a, West African manatee-a, kuru African bush elephant populations-a.

Kəla kaduwu yǝ dən, lardə Kebbi yǝ də kaduwuwa gade-gade soye kənəngatayin, Fulani, Hausa, kuru Zarma amsoye lardədə sammason kənəngatayin, amma Achipa (Achipawa), Boko-Bala, Dendi, Dukawa, Kambari, Kamuku, Lela, Puku, kuru Shanga amsoye kəriwu lardəye fəte-a anəm-a gade-gade lan kənəngatayin. Adin lan, kammabo amma lardəye dən (~84%) sandima Muslims, amma sandiga gadesodə sandima am adin kiristabe-a adin adabe-a alammaanna Bori-a.
Kelechi Promise Iheanacho

**Kelechi Promise Iheanacho** dǝ sha chasambo (3/10/1996) Dekkel baktema cidi Nigeria bǝ, kuru fuwu baktema club donyi Premier League bǝ Leicester city dero.

## Lamintǝ
Kau Zuma yǝ

**kau Zuma yǝ** 

Kau Zuma Rock yǝ də shima kawu kura alagəlabe, au inselberg, shidəwo konnu lan suluwunamadə shilan gabbro-a granodiorite-a mbeji, shidə Madalla lan kara, bəla suro kəriye Niger bə, Nigeria lan.[1] Shidə fəte bərni kura Nigeria yǝ Abuja lan kara, kəla diwal kura Abuja lan səta Kaduna ro lejindən, Madalla lan, kuru yimlan shiro "Cinna Abuja ro Suleja lan lejin" gultin.[2] Zuma Rock də cijin. Mita 300 (980 ft) sami kornzəyen.[3] Loktu laan bərni kura lardəye dəro təmazana amma hayyamaro datəgəram Madalla yedən kara, bəladiya bəladiyaye suro gomnati kəriye Suleja ye lardə Niger yǝ dən.

Zuma Rock də kəla kungəna naira miya yǝn fəlezana.[4] Shilan faidata amma Gbagyiye təlamma mashinzaro bətərəm sadinro loktu kəriwu kate kaduwuwayen.[5]

Zuma Rock də zauro kuruwu futu kəndaram Nigeria yǝ lan.[6] Shidə kawu Aso-a Olumo-a kəltənadə'a kozəna.[7][8]Nigeria də nasha shiro cidi gultində mbeji shidoni arziyinzə alagəlabe-a, dabba karagabe-a kuru na bəladəriye-a zamzənadə. Milla cidinzəyedə 356,668sq kuru kilomitanzədə 923,678sq.
## lamintǝ
Kelley Aitken

Kelley Aitken də ruwotəma, kisandi kurube, kuru kisandi maləmma Canadabe. Aitken də Vancouver lan katambo, kuru Jamiya Guelph yen digiri kisandiye səbandəna. Kitawunzə buro salakbedə, hawarra gana-gana shiro Love in a Warm Climate gultində [1] (1998), sha 1999lan Commonwealth Ruwotəwube Jaza Kitawu Buroye [2] ro karzaana. Aitken ye banazəgə ruwozəna, kuru banazəgəna, First Writes [3] kitawu do suro saa 2005 lan baktəna də. Aitken də Toronto lan napsəna.
Khaid

**Sulaimon Shekoni Solomon** sha chasambo yim meyon bǝ lan kentawu jimada gaji bǝ lan suro saa duwu indin diyon bǝ lan sha katambo (10 Jimada auwal 2004) **Khaid** bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya ruwotuma. Saa duwu indin findin indin 2022 bǝ lan kayan nzu " With You " Sydney Tallis chido Neville Record lan

## Lamintǝ
Khandi Alexandra

**Harriet Rene** Sha chasambo 4, 1957. Khandi Alexandra bə lan sun nzǝ notuna ma, biske makar bǝ diyoma cidi America bǝ. Suro saa 1990s yen, Alexander ye fimma kadalan culowo, suronzan CB4 (1993), Ayi kərawoye shilan sədin (1993), Sugar Hill (1994), kuru awo laa kəla Maryyen mbeji (1998). Naptə Catherine Dukeyen bikke makkar yǝ NBC yǝ NewsRadio lan saa 1995lan səta 1998ro saadənan cidawono. Kuruson bikke makkar yǝ liyita bə NBC yǝ ER (1995-2001)lan naptə Jackie Robbins yen, yanzəgana Dr. Peter Bentonye. Alexander ye suwa suwandəna kəla bikkenzə kura HBO yǝ suro saa 2000 yǝn. Saa 2002 lan səta 2009 ro saadənan, Alexander ye naptə Dr. Alexx Woods yen cidazəna suro fim CBS ye CSI: Miami lan. Saa 2010 lan səta 2013 ro saadənan, naptə LaDonna Batiste-Williamsben bikke makkarye HBO bə Tremedən cido. Dare saa 2013 lan, bikke makkar.
## Lamintǝ
Kheengz

**King Bawa** sha chasambo yim uskun bǝ lan kǝntawu maram bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin indin bǝ lan (8 July 1992) Kheengz bǝ lan sun nzu notuna ma, kayama cidi Nigeria bǝ, kaya rutuma. YFK Entertainment lan chidajin. Saa 2019 lan album nzu " I Am North" chido. Shi kam Kaduna yi amma Bida, niger bǝ lan wuraano Attǝyǝy kuruman tulam nzu (Kadra)
## Lamintǝ
Kid Cudi

**Kid Cudi**
Scott Ramon seguro mescudi. Au Kid Cudi bǝ lan sun nzu notunaman Sha chasambo yim fyakkin bə lan kǝntawu Razab bǝ lan saa duwun yar laarrin fiskun luko diyon bǝ lan(30-jan-1984). Kid cudi dǝ shi kayǝma cidi Amurka bǝ .kaya rowotuma kureman attǝyǝy biske makar bə diyoma.bula (Dan clevelan ohio kerwǝ amerika) bə lan  sha katambo.

## Kenenganze buro yǝ

## Lamintǝ
Kida Kudz

**Olukayode Odesanya**
shi do ne Kida Kudz lan notəna də, shidə kaiyyama Afropop Nigeria yǝ U.K. lan kara. Shiyǝ asutə suwandəna ngawo Peak Talent Show kən indimi suro saa 2010 yen zuwunayen.[4][5] Shiyǝ rokko Ms Banks-a, Burna Boy-a, Octavian-a, gadeso-ayen cidazana.

**Kǝnǝnga buroye**
Saanzə 14-lan Nigeria kolzə U.K.ro lewono baanzə-a yanzə-a ro naptəro. Kudz yǝ kəlanzə'a genre'a lardədən nowata də'a səraa, alamanna grime-a, U.K. rap-a kuru chessy pop-a.[3]

**Cida kaiyyabe**
Suro kəntawo Yunibe saa 24 saa 2022-lan, Kida Kudzye bikke makkarye diyau shiro World Citizens gultində rokko Mr Dutchben cutulo. Rocket Launcher də shima track do jama dunyabe lan faidatin ma kuru awowa U.K. ye-a Nigeria yǝ-a kəljin.[11] Suro saa 2021-yǝn, Kida Kudz-ye Bella Shmurda-a fim "Ball Hatta Sukuruyenro" fəlezəna.
## Lamintǝ
Kilba people

**Kilba people**
Amma Kilbayedə (kuru sandiya Həba bowotin) sandima kaduwudo nasha gomnati gana Hongye kəriye Adamawayedən (kuren kəriye Gongolaye) Nigeriayedən. 

## Gargam
Buro salakkin, Həbadə nasha kauye kura-kuralan napsana. Nasha kauye anyi sandima Pella-a, Gwaja-a, Hong-a, Kulinyi-a, Garaha-a, Bangshika-a, Miljili-a, Gaya-jaba-a, Gaya-maki-a, Gaya-skalmi-a, Gaya-gou-a, Gaya Fa'a-a, Gaya Jabba-a, Ndlang-a, Hyama-a, Kinking-a, Motaku-a, Kwapor-a, Za-a Zivi-a, samma suro gomnati Hongye kərmayero. Fato Həbayedə amma kəla kauyedə falnzawoso "Təlth ma" (Mai amma kəla kauyedə) sandima sandiya sunotin. "Kəra ma" də ma'ananzə "samin kauye". Töl də sha "ttle" lan bowotin, ma'ananzə King. Töl laa taganasbedə, su kaduwunzəyen nozana. Jami kəla kauyedə woso bəladiya kadalan tədən.Bəladiyaa adə duluwunzə manazan mbeji. Sandidə diwalwa abiso sadinbe taganasbe mbeji, kuru kəndəgadə zauro kəske kuru tamtamma. Təlwma də mai adinbe-a kuru adinbe-a. Shiye kabinetnzǝ mbeji shido Yaduma-a, Midala-a, Bira'ol-a, Kadagimi-a, Kadala-a, Dzarma-a, Batari-a, jamanzaro wumiya. Sammaso cabinetnza mbeji. Cabinets Töls sammasoyedə kuwami yaye halnza fal. Həba də təlam do askərra duno'a. Sandidə bayanzana kuru diwalwa awowa diwobe-a awowa diwobe-a gade-gade. Həbadə təlamma kəltə duno'a. Ngawo karnu kən 18th AD yen, Dr. Henry Barth (1965) (bəlawuroma Jamusbe) Höba'a kəllano loktu bəlawurozəyen.

## Lamintǝ
Ken Adachi

### Ken Adachi
Ken Adachi (1929- kəntagə Fabarairuye kawunzə 9, saa 1989) də ruwotəma kuru adab bastəma Canada ye, shi done fella adab Toronto Star ye dəga kəllata saa 1976 lan səta har bawono ro. Hijirawu Japanye Vancouver lan katambo, Adachi də sha yallanzə'a Slocan lan cidaro cedo loktu kəriwu dunyabe kən indimiyen. Ngawo kəriwudə dazənayen, Adachidə edita New Canadianbero wallono, jarida Japanese Canadabe buron Tommy Shoyamaye edita sədinma, kuru adab Nasarabe kərazəna Jamiya Torontoben. Daren jamiya Toronto lan kəra gulzəna saa 1958 lan səta 1971 ro saadənan, kuru jamiya Maryland lan saa 1964 lan səta 1968 ro saadənan. Daji Toronto Star ro saa 1972 lan kəllatə naptə edita kitawuwa ye lan, cizə edita nasha kitawuwa ye ro wallono saa 1976 lan. Saa shima də lan, kuru kitawu The Enemy That Never Was də bakkono, gargam jama Japanese Canada ye do darelan Robert Fulfordye sha kitawu kəla gargam Japanbe Canadalan səsangəna.
Kevin de Bruyne

## Kevin de Bruyne
Kevin de Bruyne sha chasambo yim findin uskun bǝ lan kǝntawu shawur bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin tilon bǝ lan sha katambo (28/6/1991) dekkel baktema cidi Belgium bə kuruman dawu baktema karabka donyi Premier League bə Manchester City bǝ cidi England bə dero.

## Lamintǝ
King Fahd

**King Fahad**

Fahd bin Abdulaziz bin Abdul Rahman bin Faisal bin Turki bin Abdullah bin Muhammad bin Saud (Arabic: فهد بن عبد العزيز بن عبد الرحمن بن فيصل بن ترک بن عبدالله بن محمد بن سعود; 1920, 1921 au Ogusta 1923 shima maiwo) Waziri Saudibe Arabia lan kəntawu June ye kawunzə 13 saa 1982 lan səta har bawono saa 2005 lan. Kawu kərmai dəro kərmairo waljinro, shidə mai Saudi Arabia ye saa (1975) lan səta saa (1982) ro saadənan. Shidə tada kən uskuye mai Abdulaziz ye, shi do Saudi Arabia zamanye dəga koksəna də.

Fahd də shima kurawo suro Sudairi tulurben, tada mai Abdulazizbe Hassa bint Ahmed Al Sudairibe. Shidə minista ilmube saa 1953 səta 1962 ro saadənan zaman kərmai King Saudben cidazəna. Ngawo adəyen shidə minister suroye saa 1962 lan səta 1975 ro saadənan, dareram kərmai King Saudbe-a kuru loktu kərmai King Faisal bə sammason. Shiya mairi ro walzana sa yanzəgana Khalid mairo walzənadən ngawo mai Faisal ye suro saa 1975 yen cezənayen. Fahd də sha kura lardəye ro gozana loktu kərmai mai Khalid ye lan dalil nəlewazəye nankaro.

Ngawo kərmu mai Khalid bə suro saa 1982ben, Fahd kərmairo ciwono. Shiro jaza do Basic Law of Saudi Arabia yǝ suro saa 1992 lan yitagattəgəye tina. Shiro stroke zauro duno'a suro saa 1995 lan, ngawo adəyen cidanzə samma gozə kowono. Yaanzə gana Crown Prince Abdullah də shima regent mairi dəyewo kuru Fahd'a mairo walzəna ngawo kərmunzə saa 2005 yǝn. Saa 23 kərmai sədənan, Fahd də shima mai Saudiye zauro kuruwuro kərmaizənawo.

## Lamintǝ
King James Version

**Bible King James**be (KJB) kuru Fasal Hukumabe (AV), shima fasari Nasarabe Zamanbe Buroye Bible Kiristabe Coci Englandbe nankaro, shidəwo suro saa 1604ben baditə kuru suro saa 1611ben baktənadə, bana King James VI-a I-aye.[ d][e] Kitawuwa 80 King James Versionbedə suronzan kitawuwa 39 kitawuwa kurebe mbeji, kitawuwa 14 Apocryphabe mbeji, kuru kitawuwa 27 kitawuwa bəlinbedə. "Majesty of style" lan notəna də, King James Version də sha kitawu zauro faida'a ada Nasaraye lan kuru shima duno do dunya təlam Nasaraye'a fasaltəye.[3][4] Fasari King Jamesbedə shima fasari kəristanna Protestantbe ngəwuye saragənawo, kuru shima fasari Evangelicals laaye faida'aro gozanawo.
King Wadada

**King Wadada** sha chasambo yim araskin bǝ lan kǝntawu shawur bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fitulurrin luko uwun bǝ lan sha katambo (6 Aug 1975) Sutin peter bǝ lan sun nzu notunama. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya Reggae yǝ ruwotuma. Suro Saa duwu indin mǝyon bǝ lan 2010 lKora Award chiwando Africa's best Reggae Artist lan, saadin kayan nzu "Holy Holy " chido
## Lamintǝ
Kingston, Jamaica

Kingston də shima bərni kura Jamaica ye, ci kəmaduwu anəmgədi jaziradəyen kara. Shidə ci kəmaduwuye Palisadoesye nzəliwozənadə'a wujin, ci kəmaduwu kuruwu shidoni bəla Port Royal'a cidi maara samibe Norman Manley'a kəlzənadə. Kingston də shima bərni kura təlam Nasaraye manajinma anəm United States ye suro fəte Hemisphere ye dən. Karafka gomnati ganaye coci Kingston-a Saint Andrew-a yedə, doka kəlakəl Kingston-a St. Andrew-aye 1923 lan kəlzana, kəlakəl Kingston-a St. Andrew-aye (KSAC) koktəro.
Kizz Daniel

**Oluwatobiloba Daniel Anidugbe** sha chasambo yim tilon bǝ lan kǝntawu maram bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fiskun tulurin bǝ lan sha katambo (1 May 1987). Kizz Daniel bǝ lan sun nzu notuna ma, kayama cidi Nigeria bǝ, kaya rutuma. Saa 2013 lan G-worldwide Entertainment lan chidajin, Saa 2014 lan kayan nzu "Woju" chido. Attǝyǝy kuruman saa 2017 lan shima kuman nzu Fly Boy Inc record label bǝ
## Lamintǝ
Koke

## Koke
Jorge Resurreccion Merodio sha chasambo (8/1/1992) Koke lan notena ma Dekkel baktema cidi Spain b, kuru dawu baktema club donyi La liga bǝ Atlético Madrid ro , shima captain nza wo.

## Lamintǝ
Koker (Singer)

**Olayiwola Olabanji Koker** sha chasambo yim fyakkin bǝ lan kentawu chidi bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin araskin bǝ lan (30 May 1996). Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya Afro-pop yi ruwotema. Adǝye kuruman chocolate city lan chidajin. Lagos lan katambo
## Lamintǝ
Korede Bello

**Korede Bello** sha chasambo yim findin laarrin bǝ lan kǝntawu sawan bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin araskin bǝ lan sha katambo (29 Feb 1996) kayama cidi Nigeria bǝ, kaya rutuma. Saa 2014 lan mavin record label lan chidajin. "Godwin" shima kayan nzu notuna ma
## Lamintǝ
Kristina Anapau

**Kristina Elizabeth Anapau Roper** Sha Chasambo 30 Oct 1979. **Kristina Anapau** bǝ lan sun nzu notuna ma, biske makar bǝ diyoma cidi America bǝ. 

## '''Early life'''
Kristina Elizabeth Anapau Roper də Hawaii lan katambo. Saanzə 15 lan mowonti kura tamozəna kuru kəranzə Jamiya Hawaii ye Manoa lan badiwono saa shima dəlan. Kawu bikke makkarye lan kənasar səwandinro, Anapau ye nyiyanzə bikke makkaryema kurayero waltəye mbeji, saa 4 lan zauro allamtəna. Shidə pianist kura lan allamtəna kuru degree Bachelor of Science ye Skidmore College New York ye lan sətana.

## Lamintǝ
Knowledge

**Ilmu** dә shima awo laa nozәna ma, kamma so-a halla so-a nozәna, au nәlewa faidatәbe. Ilmu kəla lamarra jireye, kuru sha nowotə kəla propositional knowledgelan
Kogi

### Kogi

**Kogi** State dǝ lardǝ do donyi lardә wa gadǝ-gadǝ kәn mewunzәna so'a kәla-kәla'an. Su Hausa bǝ kəmoduwu (Kogi) ro bowotəna. Kogi dǝ nasha Benue State, Niger State, kuru Kwara State bǝ lan kǝntagǝ August bǝ kǝnawu 27 suro saa 1991 lan tuwondǝna. "Confluence State" də shima su lardə də yǝ shima dalil kəmaduwu Niger-a kuru Benue-a dǝye kǝltanzǝ kǝla bərninzǝ Lokoja yǝ dǝn.

Lardə wa Nigeria bǝ 36 lan, Kogi dǝ shima lardǝ do kǝn mewun yakkǝn bǝ suro nashanzǝn kuru shima lardǝ do kǝn miyon indin  suro nǝm ngǝwunzǝn kuntenro, am million 4.5 yǝyi suro saa 2016 yen. Geographic lan, lardə də suro ecoregion kauwa tropical Guineabe-savanna mosaicbe lan kara. Awo'a zauro faida'a geography lan kunten dә sandima kuluwu'a kura'a, Niger dә yala-fəte lan kәmzәna kuru Benue dә yala-diyaram lan kәmzәna kawu kuluwu'a indi dә suro Kogi yǝn kәlzәna kuru kәrmai dә'a fәte ro yektәna.

Kori Kogi dә kaduwu wa kada kәla saa kada ro kәnәngatana, suronzan Igala, Ebira, Gbagyi, kuru Nupe (shima Bassa Nge, Kakanda, kuru Kupa subgroups) suro kәndaram dәn; Agatu, Basa-Komo, Igbo kuru Idoma suro gәdi dәn; kuru Yoruba (shima Okun, Ogori, Oworo, kuru Magongo subgroups) suro gәdi dәn.

## Lamintǝ
Kukawa

**kukawa** 
Kukawa (kuru Kuka) shima bəla'a lardə'a lardə'a lardə'a Borno'a yala-gǝdi Najeriyabe'a, Lake Chad karəngə.

Bəladiyadə suro saa 1814 lan sha bərni kura lardə Kanem-Bornu Empire ye lan garratə, Muhammad al-Amin al-Kanemi ngawo bərni kura Ngazargamu ye dəga fallono. Bərni dә zauro faida'a, suro kәnәngәna dәn fal suro kәnәngәna do Trans-Saharan trade routes do Tripoli ro lejin dә. 2] Bərni dǝro am kulashi Germanybe Heinrich Barth soye suro saa 1851 lan səfərzǝna, shi dǝwo Tripoli lan fǝlangono kasuwu dǝga Europe-a kuru Africa-a fǝlangono, kuru suro saa 1892 lan am kulashi lardǝ Francebe Parfait-Louis Monteil soye, shi dǝwo kalangai ndikate nashawa West Africa be dǝga kulashi sǝdǝna ma dǝwo lardǝ Francebe-a lardǝ Britainbe-a dǝro.

## Laminate
Kuma Gee

**GifevIyumamevEke (Nee Uwame)** sha chasambo yǝm mǝyon uskun bǝ lan kintawu jimada auwal bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fitulurrin uskun bǝ lan sha katambo  (18 Nov 1978) Muma Gee bǝ lan sun nzu notuna. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya rutuma. Attǝyǝ kuruman biske makar bǝ diyoma.
## Lamintǝ
Kumasi

### Kumasi
Kumasi[a] də bərni kura majalis kura kura Kumasi ye kuru nasha Ashanti Ghana ye də shima bərni kura kən indimi suro lardə dəyen,[10]: 9 nəm nguwu amye 443,981 suro isawu 2021ben.[3] Kumasi də nasha karaa njiye lan kara batau kəmaduwu Bosomtwe yen kara kuru Accra lan kilomita 200 (120 mi) lan kara.[11] Bərnidə yanawu savannaye tropicalye sədin, dalilla indi nji samibe mbeji shidoni ganalan səta kuraro saadənama. Kaduwu kura kura doni Kumasilan nabsanadə sandima Asante'a, Mole-Dagbon'a Ewe'a.
Bərni də shima bərni kura mairi Asante ye wo, shidoni zamanzən nasha kura Ghana kəmaye'a Ivory Coast'a zamzəna də. alamanna diwalwa-a kuru zawal maara cidibe-a. Ngawo Ghana ye kərmai kəlabe səwandənan suro saa 1957 yen, bərnidə bərni kura nasha Ashanti yero wallono.[13] Bərnidə'a "Bərni gadəna" ro gotəna ngawo Maxwell Fry ye dawari bərnidəye saa 1945 lan "Bərni gadəna fəte Africaye" sətuluwunayen.[14] Kuru dalil nəm nguwu gadəna-a kara-a bərnidən mbejidə nankaro.[9]

Kumasidə na kasuwube-a, arzənyibe-a, kuru kasuwube-a Ghanalan, na kasuwu kura fəte Africabe: kasuwu Kejetiabedə. Bərnidə dawudi ada Asanteye, adə nankaro sha "Osei-Krom" au biya "Oseikrom" lan bowotin, kuru ziyarawu nguwu matcin.[10]: 9 Bərnidə kuru fato karafkawa kasuwuye kadaye, alamanna Aboabo Talia yeyi. Karapka Producersbe. Raita kəska lardəyedə bərnidən tədin. Dawudi ada lardəye-a, Wesley College ilmuye-a, kuru Lətari kəra gultəye Komfo Anokye-a sammaso bərnidən kara.[8]: 10 [12]
Kuruun

Kuruun dǝ shima ilmu kimiyabe-a kuru awo dowo kǝnǝnga kambo-a so-a ro hangal gǝnatǝ-a, nǝmngǝla-a. Kulashi dǝye awowa ngǝwu so nasha lamarra nǝlewai bə ladǝn kuntenro kǝrtǝnzǝ wa waltǝ kǝnǝngatǝnzǝ wa sutuluna, sandi dǝye bana-a kwasa-a tangartǝ-a sǝdin.