Alex Badeh

**Alex Sabundu Badeh**sha chasambo yim mǝyon bə lan kǝntawu Razab bə lan saa duwun yar laarrin fiwun tulurin bə lan(1-jan-1957) 

## Kenenga nze buro yǝ wa ilmu nze wa.
Kǝndaram buroye wa ilmu wa

Badeh dә Vimtim lan, bula gana laa suro Mubi Local Government Area lardә Adamawa be dәn, lardә Nasha Yala-Gәdi Nigeria bǝ dәn sha chasambo, yallan nza ngu zaso bare sadin.

Shiye Vimtim Primary School ro lezəna, Vimtim kuru sha Villanova Secondary School lan sha certificate kəlanzəbe suwudəna suro saa 1976 lan kuru Nigerian Defence Academy ro lezəna.

## Kǝrmu nzǝ
**Bawono** yim mǝyon uskun bə lan kǝntawu jimada gaji bə lan saa duwu indin mǝyon uskun bə lan (18-Dec-2018). Alex Badeh shi soja sami bə . Shima kura soja samibə miyon uskun bə (18) Awo sha chezina. Am bundu,u kiji sandiro gulzandə bunduwu lan moton nzǝ baksa kla zawal abuja bən keffi ro lejin do. Kirmaro lewono am sha baksana də notuyi.
## Komanda mara samibe kura lardǝbe NAF (2002-2004)
Badeh də shima komanda mara njiye kura lardəye wo, zaman kura lardəye Olusegun Obasanjo ye lan. Shi Presidential Fleet Crew də sambisoro dunya sammason farzayin kuru saa 2002 lan, Badeh ye awa 6000 samin farzəna VIPs so, am kura'a, cidawu gomnatiye kura kura'a kuru kura'a lardəye'a.  Badeh ye nəm ngalwo cidanzəye dəye səkə shiro jaza'a kuru kalam muskoye Kofi Annan shi done Secretary General UN ye dəye sha bəlawurozənayen.
## Kura cidawu samibe (kəntagə Octoberbe saa 2012- Afərilu saa 2014)
Namtə Chief of Air Staff ye lan Badeh ye ilmu nzunduye fatoye ngalwotəgə badizəna (OLE 1 a 2) hangalzə'a kəla fuwutə motowa samiye balimi ba'a (UAV) kuru nizam balimiye gadeso'a. Karapka OLE ye də suronzan cidawu askərra samiye Nigeriaye do PhDs'a master's degree'a fannu gade-gade zaye samiye'a, avionics'a kuru balimiya'a jami'a Cranfield UK ye lan. OLE 1 a 2 a dəye cida AMEBO ye dəga suwudə (aka GULMA 1 UAV) shi do ne soja'a samiye ro banazəgə kulashi'a kuru bətərəm'a na cintən ro'a pilots ye'a tajirwaro səkkənyi kuru adə shima drone buro salak ye do ne Nigeria lan tətandin ma. Badeh ye UAV tawatsəgənapilots də zauro faida'a kəriwu do kəla nəmzalumyen yala gədi Nigeriaye lan tədin dəro. Shiye faraskəramma R&Dbe dunowa nasha NAFbe sammason ndəlamzəgəna, shidəwo fəletə NAF R&Dbe buro salakbe suro Abujaben sədənadə am jamiya Nigeriabe-a kuru cidaramma kulashibe-a səsangəna. NAF ye dareram lan MOUs cidaramma laa so'a mukko sakkəna kəla bana NAF ye R&D ye dəro. Jamiyawa laadə sandima Jamiya Beninbe,Jamiya Ibadanbe, Jamiya Lagosbe, Jamiya Covenantbe, Otabe; Jamiya nzundube lardə kurabe, Minna; Jamiya Obafemi Awolowo ye, Ile-Ife ye, Jamiya Ahmadu Bello ye, Zaria ye kuru Jamiya nzunduye Yaba ye. Cidaram kulashibedə sandima cidaram lardəbe kəla ilmu kimiyabe-a nzundube-a, cidaram kulashibe lardəbe fuwutə samibe-a kuru cidaram cidaram nzəliwobe-a. Badeh ye kulashi-a fuwutə-a ye dəye duluwuwa bəlin lamarra cistaye galtəye suwudəna falnzadə shima kənasar tamotəgə buro salak ye suro lardəyen Periodic Depot Maintenance [9] (PDM) kəla mara C-130H NAF913 yen kuru awowa samunnam kəla 2xG-22 yen.mara samiye Lagos lan. Loktu shiye Chief of Air Staff ye dəye shaidazəna futu hydraulic diaphragm helikopta Mi-35P ye dəga tətandin kuru EOS camera do suro helikopta Agusta 109 LUH ye dəga yasa'a kuru waltə təkkəna. Loktu shi Chief of Air Staff lan cidajindən, Badeh ye cidawa kura-kura badizəna kuru tamozəna suronzan NAF hangar suro faraskəram maara samibe Yola yedə, diwalwa hangar lan səta runway ro saadənadə, na balimiya gənatəye, [9] njim cidawu maara samibe-a nzunduwu-a, na cidawu maara samibe-a kongawa-a nankaro, maranta samibe Yolaben. ters, na ibadabe, njim 80 fuwurawa hostelbe suro mowonti nzundube askərra samibe Kadunaben kuru cidawa gade nowata-a.[10]Loktu adəlan soja'a samibedə kəlakəl cidaram kuluwube Nigeriabe-a kuru cidaram nəlefabe-a (NIMASA) badizana cidawa kuluwube sharabe fulutəro bana nəlefa samibe cidaramdəro yiwolan kuru cidadə zauro kənasartəna.[10] Badeh ye waltə cidaram Nigeriaye Emergency Management Agency (NEMA) ye'a kəllata kareya banaye'a, cidawa lətariye kəske'a kuru loktu laan cida'a amso'a fəletəye'a. Namtə Chief of Air Staff yen, Badeh ye tawatsəgəna cidawu samma do dulinza mbeji suro maranta primary-a secondary-a Air Force ye dəro kəra kəlanzaye sədin.[10]
## Cidawu Nzəliwobe kura (April 2014-July 2015)
Badeh ye Defense Headquarters (DHQ) dəga badizə kuru garzəna shidoni njim cidabe ngəla-a, njim samnobe-a, na ofisbe-a kuru fato samibe-a kəsotowa səmowo nankaro.[9] Loktu cida askərraye kəla nəmzalumyen yala gədi Nigeriayedən, jamaro hawar kalkal-a loktu-a kənjo məradəzəna adə nankaro Badehye Armed Forces Radio warmatəgəye Mogadishu Cantonment kokkono shi doni 107.7 FM lan warmatəyinmadə kəla kaziyi hawar askərraye kəla Nigeriayen gulzayin dəga galtəro. Tasha radioyedəye askərra Nigeriaye'a banazəgə lamarranza'a gulzayin, kəla lamarra nzəliwo-a hawar-ayen.Kawu cidawa Badeh ye tamozənaro cidanzə Chief of Defense Staff ye də suronzan; shi Armed Forces DNA Laboratorydə, shidəwo banazəgə kəriwulan tajirwa asutə kəskelan, cidaram samibe nzəliwobedə, mara njiye bunduwube 30 nasha Niger Deltaben faidatə badizəna, kuru gadeso-a.[11]
## Lamarra sharabe
Suro kəntawu Februarybe saa 2016 lan Badeh dəga EFCC ye kungəna zorzənaro zorzana loktu shiye kazadala cidabedən. Badeh ye hal batti ndaso yayiro kəlanzə’a səkkənyi.[12]
## Vimtim lan bǝtǝrǝm sadǝna
Suro kəntawu October saa 2014 yen kəriwuwu Boko Haram yedə ganaro Vimtim bəla Badeh ye dəga səmowona kuru adə diwolan rowa amsoye gozana kuru karewa bannazana.[13] Ya yanzəgana do fatonzə batawunzəye dəga cezəna loktu bətərəm dəyen. Am terrorist dəye fato Badeh ye dəga kuru liita do jamaro garzəna dəga warza. Hawarra lan zauro hawartəna kəla shi Defense Chief dəye helicopter zuzə amnzə kura'a dəga sutuluwuna kawu bətərəm dəro yaye awo ruwotəna dəye fəlezəna shiye baanzə'a suro saa 70's yen fatsəgəna kuru yanzə'a suro saa 2013 yen fatsəgəna.[14]
## Soja samibe Nigeriabe koltə
Chief Marshal Badeh ye suro kəntawu Julyye saa 2015 lan cida kolzəna. Ada askərraye'a leyata lan parade Pulling-Out ye cantonment Mogadishu Abuja lan tədən na done Chief Marshal Badeh ye manazə kəlanzəro cina kawu lardənzəro lejinro.[10]
## Lamintǝ