Port Harcourt

**port Harcourt** 

Port Harcourt də shima bərni kura kəriye kəmoduwuye Nigeria ye də. Shima bərni kən uwumi nəm nguwu jamaye suro Nigeriayen ngawo Lagos-a, Kano-a, Ibadan-a, Benin-a yen. Shidə ci kəmoduwu Bonnyben kara kuru nasha Niger Delta kəndawu fetebe ngəwudən kara. Saa 2023 lan, nəm nguwu am bərni Port Harcourt yedə ta'adir 3,480,000 yeyi. Nəm nguwu am bəla kura Port Harcourt yedə nəm nguwu am bərniyedə'a indiro karənga, United Nations ye saa 2015 lan somzənadə 2,344,000.[] Suro saa 1950 yen nəm nguwu am Port Harcourt yedə 59,752. Port Harcourt də 150,844 lan wurazəna tən saa 2015 lan, adəye kashi 4.99% faltə saa woson wakiljin.[]￼

Gomnati Nigeriaye kərmai kərmaiyedə ci njiyedə'a coal'a lardə diyayero sutuluwuna collieries Enuguye shidoni kilomita 243 (151 mi) yala Port Harcourtyen karadə,[] shidoni zawal maara cidiye shiro Eastern Line gultindəye kəlzənadə, kuru shidəye Britishye garzəna.[]

Port Harcourt ye arziyinzə kəndawu feturyero wallono[] sa kəndawu feturye Nigeriaye buro salakkin bərnidən 1958 lan sutuluwunadən.[] Faidawa cidaram kəndawu feturbe Nigeriabedən, Port Harcourtdə waltə fuwuzəna, nasha zamanbe jili overpass so, city blocks so, kuru garra kuruwu'a kuru garra ngəwu'a.[] Shirka kəndawu fetebe kərmaaro ofisnza bərnidən mbejidə sandima Shell-a Chevron-a.[]

Kamfani Agip ye lan. [26] Moranti ya kəra gultuwuye gomnatiye'a kəlanzaye'a Port Harcourt lan mbeji. Mowontiya anyiye suronzan jami'a kəriye Riversbe-a, jami'a Port Harcourtbe-a, Captain Elechi Amadi Polytechnic-a, jami'a Ignatius Ajurube-a, jami'a kəriye Riversbe kimiya nəlewabe-a nzundube-a, jami'a Madonnabe-a, jami'a PAMObe kimiya liitabe-a, jami'a lardə Nigeriabe kaata-a. Mayor kərmaye adə shima Ezebunwo Ichemati. Port Harcourt ye faraskəram maara samibe kuradə shima faraskəram maara samibe Port Harcourtbe, (Omagwa) diya bərnidəyen kara; shi NAF base də shima na do faraskəram maara samibe gadeye kuru shilan faidatayin maara samibe kasuwube Aero Contractors-a Air Nigeria-a ye maara samibe fatobe nankaro.[]

## Ilmu asalbe
Ci njiye də suro saa 1912 lan garratə, amma su shiro tinayi sai kəntawu August ye saa 1913 lan, loktu Gomna Nigeriaye Sir Frederick Lugard ye sunzə "Port Harcourt" cina də, daraja Lewis Harcourt ye nankaro, Viscount Harcourt buro salak ye, kuru Secretary State ye Col. Kalima Okrikaye bərnidəye shiro Hakoti Kiri au Parakot gultində. Su Obulomye bərnidəyedə shima Obomotu, lit.'Fato kura'.

## Gargam
Ci njiye Harcourt ye saa 1930s lan

Kuru wune: Loktu Port Harcourt be

Port Harcourt də sha 1912 lan Frederick Lugard ye kokkono, gomna yala Nigeriaye'a anəm Nigeriaye'a. Dalilnzədə shima coal dəwo ilmuma cidibe Albert Ernest Kitsonbe Enugulan suro saa 1909ben səbandənadə lardə diyabero sutuluwu.[] Gomnati kərmai kərmaiyedə amma Diobuyedə cidinza cedo, kuru suro saa 1912yen bəla ci kəmaduwuye gartə badizana.[] Bəladiya gadedo dare bərnidəro gotənadə sandima Oroworukwo'a, Oromeruezimgbu'a, Nkpogu'a, Rumuomasi'a;

Loktu kəriwu dunyabe buro salakbedən, Port Harcourtdə na cida askərraye kəla dunowa daube German Kamerunbedən faidatəna.[] Ngawo kəndawu fetebe Oloibiri lan saa 1956 lan təbandənayen, Port Harcourt ye mara njiye buro salak ye [Nigeria lan sutuluwuna suro saa 1958 yen. Port Harcourt də dawudi arziyi kəndawu fetebe Nigeria ye ro wallono kuru dare faida'a kəlakəlnza'a sanyiyaram kəndawu fetebe zamanye'a səbandəna. Fuwutə Port Harcourt ye də dalil nəm daudi kasuwuye'a bərni sanyaramye kura nasha gədiye kureye də'a nankaro; nashanzə suro Niger Deltaben; kuru faidanzə dawudi kəndaramma naptəram jamabe-a razəwube-a Rivers Statelan. Ngawo Republic of Biafra ye Nigeria lan yektənayen suro saa 1967 yen Port Harcourt də askərra Nigeriaye ro cukkuro yim kawu 19 kəntawu May ye saa 1968 lan.

## Ilmu cidiye
Nəm nguwu jamaye-a kuru nasha ci kəmaduwuye gana-a nasha Port Harcourt yedən. Port Harcourt də zauro suro kuluwuye tərayin.
Bərni kura Port Harcourt yedə shima bərni Port Harcourt ye suro nasha gomnati bəlaye Port Harcourt ye də, suronzən na'a Europe ye kureye kərma dəro Old GRA lan bowotin də'a kuru na'a New Layout ye'a. Nasha bərniyedə (Port Harcourt metropolis), nasha gaden, nasha gomnati bəlaye kəlanzə'a nasha Obio-Akpor'a Eleme'a ye.[] Port Harcourt də, shidoni kərmaaro bərni kura Rivers State yedə, zauro jama nguwu'a sau shima bərni kura kəriyedəye. Suro saa 2009 yen, doka majalis kəriye Rivers ye'a kuru gomnati Governor Amaechi ye'a kasatsana kəla fuwutə bəla dərizə kəlzənaro tartəgəro, nasha kasadə do bərni kura Port Harcourt ye də'a fulutəyen. Nasha Port Harcourtbe kuradə nashawa gomnati ganabe usku'a kəlzəna suronzan Port Harcourt'a, Okrika'a, Obio-Akpor'a, Ikwerre'a, Oyigbo'a, Ogu-Bolo'a, Etche'a Eleme'a. Nəm nguwu jamayedə 2,000,000 ro somtəna suro saa 2009 yen, adəye sha bərni kura Nigeriaye falro sədin. Amma adadu adə zauro tərana futu kəra karəngəye fəlezənayeyi.[]

## Lamintǝ