Kenya

**Kenya**,[a] hukumamen shiro Republic of Kenya gultində,[b] shima lardə gədi Africabewo. Nəm nguwu jamayedə miliyon 52.4 ma kozəna dau saa 2024 yen,[13] Kenya də shima lardə kən 27 me nəm nguwu jamaye dunyalan[7] kuru kən 7 me nəm nguwu jamaye suro Africayen.

Bərni kura Kenya ye də shima Nairobi, amma bərninzə kura kuru kən indimi də, shima bərni kura ci kəmaduwuye Mombasa ye də, kəla Mombasa Island yen suro kəmaduwu Indian Ocean ye lan kuru cidi dərizə kəlzəna lan kara. Mombasa də shima bərni kura kərmai Britishye gədi Africaye'a nzəliwo'a,[14] shidoni kərma'a Kenya'a anəmfəte Somalia'a suronzən mbejidə, saa 1889 lan səta 1907 ro saadənan.

Bərni'a gade faida'a də sandima Kisumu'a Nakuru'a. Kenyadǝ shiga yalafǝtenzǝn South Sudan, yalanzǝn Ethiopia, gǝdinzǝn Somalia, Uganda fǝtǝnzǝn, Tanzania anǝmnzǝn, kuru kǝmaduwu Indianbe anǝmgǝdinzǝn.

Kenya ye kəndaramzə'a, yanawu'a nəm nguwu jamaye'a də zauro gadezana, sami kauye mafiye'a (Batian'a, Nelion'a Point Lenana'a kəla Mount Kenyayen) karaa'a dərizə kəlzəna, dabba karaye'a nasha'a bareye'a har yanawu'a fəte'a rift valley'a fertile'a kuru further counties'a fertile'a ro saadəna. saharawa absolute (Sahara Chalbi-a Nyiri-a).

Am Kenyaye buro salakkin nabsanadə barama-saptəmaso, alammaanna amma Hadzaye kərmayero.[15][16] Futu ilmuwu kaduwuye nozanadə kareya adayeya kareya shilayeya, amma təlamma Cushiticye manazandə buro salakkin cidi Kenyayedən nabkada kate 3,200-a 1,300 BC-ayen, loktudo sandiya Lowland Savanna Pastoral Neolithiclan notənadə. Sunyima təlamma Niloticye manazandə (kaduwu Kenyaye təlamma Niloticye manazandə) South Sudan kərmayero hijra badizana saa 500 BCyedai.[17] Amma Bantuyedə ci kəmaduwuyedən nabkada kate 250 BC-a 500 AD-ayen.[18]

Kəltəramma Europe yedə 1500 AD lan badiwono mairi Portugueseye'a, kuru Kenya'a notodə karnu kən 19medən badiwono loktu Europeye Africa'a kulastayen. Kenya zaman kəmayedə suro kərmai British Empire ye 1895 lan koksənadən ciwono kuru ngawodən Kenya Colony, shidoni 1920 lan baditənadə. Kambiyi kada kate UK-a colony-a yedə shima Mau Mau revolution ro suwudə, shidoni 1952 lan baditənadə, kuru kərmai kəlabe Kenyaye warmatəgə suro saa 1952 yen. Kəlakəl lardəwabe. Dustur kərmaye adə suro saa 2010 yen gowotə kuru dustur kərmai kəlabe 1963 yedəga falzəna.

Kenya də shima lardə do kura lardəye wakiljin ma, shi do ne am kartəna də jama'a wakilzayin kuru kura lardəye də shima kura lardəye'a gomnatiye'a.[19] Kenya də shiye wakil United Nations ye, Commonwealth ye, Bank Dunyaye, Fund Kungənaye Dunyaye, Karapka Kasuwu Dunyaye, COMESA, Shararam Zalumye Dunyaye, kuru karapkawa dunyabe gadeso.

Kuru shidə kəlakəl kura NATO gənyi United Statesbe. GNI nzə 1,840,[20] Kenya də lardə fandi gana-dauye. Arziyi Kenya yedə shima kən indimi gədi-a dawu-a Africaye lan, ngawo Ethiopia yen, Nairobi də shima dawudi kasuwuye kura nasha dəye.[21] Agriculture də shima nasha kurawo; shayi-a kofi-adə karewa adabe kungənaye, amma kambil bəlində duwaro wurajin lardə diyabero sutuluwin. Sanyaram cidabedə shiye awo razəgəbe suwudinma kurawo, musammanno bəladəriye.

Kenya də shiye wakil kasuwuye gədi Africaye,[22][23] amma karafkawa kasuwuye dunyabe laadə sha nasha Greater Horn of Africayero gozana.[24] Africa də shima kasuwu Kenya ye awo lardə diyayero sutuluyin ma kurawo, ngawodən European Union.[25]

## Lamintǝ