open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
M.I Abaga

**M.I Abaga**

Jude lemfani Abaga sha chasambo yim diyon bǝ lan kǝntawu lailahir bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fiskun tilon bǝ lan sha katambo (4 oct 1981) M.I Abaga bǝ lan sun nzu notunama, kayama cidi Nigeria bǝ, kaya ruwotuma.suro Saa duwu indin araskin bǝ lan 2006  kayan nzu " Crowd Mentality" chido. Suro saa duwu indin uskun bǝ lan 2008 "Talk About It" chido.suro sa,a duwu indin miyon bǝ lan 2010  MI 2: The movie chido.suro saa duwu indin mǝyon uskun bǝ lan 2018  "Rendezvois" chido.suro saa duwu indin laarrin bǝ lan  2009  MTV Africa music Award chiwando. Suro saa duwu indin mǝyon bǝ lan 2010 bǝ lan BET Award chiwando Attǝyǝy kuruman shima CEO chocolate city bǝ. 

## Kenenganze buro ye

## Laminatǝ
M Trill

**M Trill**

Sha chesambo yim mǝyon uskun bǝ lan kǝntawu chidi bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fitulurrin laarrin bǝ lan sha katambo (18-may-1979) **Teria Yarhere** bǝ lan sun nzu notunaman kayama  cidi Nigeria bǝ, Shi kam Delta State bǝ. suro Saa duwu indin uskun bǝ lan  (2008) album nzu "Number One" chido suro saa duwu indin mǝyon bǝ lan (2010) "Ladies and Gentlemen" chido Attǝyǝy kuruman saadin channel O music Video Award chiwundo. 

## Kenenganze buro ye

## Laminatǝ
Mada language

**Mada**
Madadə təlamma faidaa nasha Nasarawa-a anəm Kadunaye-a lan manatin suro Middle Belt, Nigeriayen, təlamma kada mbeji. Shidə təlam zauro tonalbe. Fasari kitawu New Testamentbedə təlamdəro suro saa 1999ben tamowatə.[2] Təlamma Nunkuyedə təlamma Madayero asutəna Gbantuye yayero.

Amma Madayedə sandima təlamma kən indimi kəriye Nasarawayedən, nguwuso gomnati Akwangayeya Kokonayeya. Gargamma archaeologicalye waneye sandidə kaduwu kəlafərəm zamanbe Nokye wono. Sandidə amma Ninzoyedəa karəngə, kuru amma Gbantuyeya. Təlamma nzadə təlamma Proto-Plateau lan fəlangzanaro kasattəna.

## Lamintǝ
Madalla

**Madalla** 

Madalla də bula Nigeria yǝ bərni kura Abuja yǝ karəngən. Kate Suleja'wa Abuja'wa yen kara kuru nguwusoro Abuja lan bowotin.

Madalla də nasha laa hangal gənatəye mbeji misallo kau'wa kau'wa bəladə sammason mbeji. Shidə bəladiya nəm nguwu am 80,000 yeyi mbeji suron nzǝn.

## Balimitǝ
Suro kəntawu Septemberye saa 2011lan kasuwuwu Igboye uwu am indiye bunduwun cezana kəla bətərəm nəmgadetəyen.

Shima na do yim Krismasbe kəntawu Decemberbe saa 2011lan Coci Catholic St. Theresaben wazənadə nado am nəmzalumye Boko Haramlan notənadəye bətərəm sadənadə.

Madalla də shiye Zuma Rock dəga diya bərnidəyen gənazəna.

## Lamintǝ
Made kuti

**Made kuti**
Omerinmade Kuru sha chasambo yim findin araskin bǝ lan kintawu lailahir bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin luko uwun bǝ lan sha katambo (26 sep 1995). Made kuti bǝ lan sun nzu notuna ma kayama cidi Nigeria, bǝ kaya rutuma. Saa 2021 bǝ lan album nzu "For (e)word chido 

## Laminatǝ
Magnus Samuelsson

Magnus Samuelsson (kəntagə Disembaye kawunzə 21, saa 1969 lan katambo), bikke makkaryema Swedish ye, kam duno'a kuru kam duno'a dinaye saa 1998 lan. Shiga 'king of the stones' lan nozana, shiye kam duno'a dunyabe ro loktu 5 ro lewono kuru dareramro loktu 10 ro lewono kuru shi də kam duno'a kura gargamye ro gotəna. Tada kəriwu muskoye Swedish ye kureye, shiye suro kəriwu muskoye Europe ye lan badiyaram saa 90's ye lan kən indimi suro saa 1993 yen shima cidanzə ngəla wo. Shidə kuruson 'musko-a mukko-a dunyalan shiro duno'a gənyiro nozana.
Magnus Ver Magnusson

Magnus Ver Magnusson (23 April 1963 lan katambo) də kam Iceland ye duno'a kuru kam duno'a gaskaye. Shidə kam duno'a dunyabe diyauro, suro saa 1991-a, 1994-a, 1995-a, 1996-ayen kənasar səbandəna kuru shiga kam duno'a zaman sammason gozana.
Mahābhārata

Mahābhārata (/məˌhɑːˈbɑːrətə, ˌmɑːhə-/ mə-HAH-BAR-ə-tə, MAH-hə-; Sanskrit: महाभारतम्, IAST: Mahābhāratam, pronounced [mɐɦaːˈbɦaːrɐt̪ɐm]) shima kitawuwa Smritiye indi kura-a kuru Sanskrit epics India kureye dəwo suro Hinduismben darajazana, gade dǝ shima Rāmāyaṇa. Shidǝ kǝla lamarra kǝriwu Kurukshetrabe-a kuru ngawo kǝriwu shimadǝbe-adǝn bayanna sǝdǝna, kǝriwu kǝrmai kǝrmaibe kate karapka indiye, Kaurawa-a kuru Pāṇḍawa-a.
### Lamintǝ
Mai Mala Buni

## Mai Mala Buni
**Mai mala buni** 

dǝ sha katambo yim mǝyon tilon bǝ lan  kǝntawu jimada auwal bǝ lan suro Saa duwun yar laarrin firakkin tulurin bǝ lan sha katambo (11 Nov 1967) yǝ ladǝn Siyasama Kura Nigeria bǝ. 
Sha buni yadi suro bula Yobe bǝ dǝn sha chasambo. kǝrmaro shima gwamna yobe bǝ wo.

## Lamintǝ
Maiduguri International Airport

**Farashi maara samibe** Maiduguribedə (IATA: MIU, ICAO: DNMA) shima faraskəram maara samibe Maiduguri, bərni kura kəriye Borno Nigeriabe. Jeneral Muhammadu Buhariye faraskəram maara samibe dunyabe Maiduguri Mara buro salakbe, Airco DH.9, shi doni Nigerialan zəfsənadə, Maidugurilan zəpkono suro saa 1925yen
Mairi British yǝ

**Mairi British yǝ** 

Mairi British Empire ye də suronzən nasha'a duno'a, lardə'a tunotin'a, lardə'a ngatkəna'a, manda'a, kuru lardə'a gade United Kingdom'a lardə'a ngawonzəye'a sonotin ma'a. Karewa diyabe-a na kasuwube-a Englandye dareram karnu kən 16th-a badiyaram karnu kən 17th-a lan koksənadən badiwono. Sa karnu kən 19th-a badiyaram karnu kən 20th-a lan, shima mairi kurawo gargamlan kuru karnu falro, shima duno dunyabe kurawo. Saa 1913 lan, Mairi British yedə am miliyon 412 samin səmowona, kashi 23 nəm nguwu jama dunya yǝ loktudən, kuru saa 1920 lan, kilomita miliyon 35.5 (13.7 sq mi) zamzəna, Nəm farak cidiyǝ samma. Dalil adǝben, shiye dustur-a, shara-a, tǝlam-a, kuru ada'wa sammaso tartǝgǝna. Dajiram dunonzəye lan, sha "Daula do kəngal ngaltema suluwinba" lan bowotin, sau kəngaldə sambisoro nashanzə fallan fəlejin.
Loktu zaman Discovery ye karnu kən 15th-a 16th-a lan, Portugal-a Spain-a ye kulashi Europe ye dunya samma so'a kulashizana, kuru suro lamarra dəyen mairi kura-kura diyaye koksana. Arzinyi kura do mairiwa anyiye suwudənaye sha suwudəna, [6] England-a, France-a, Netherlands-a ye lardənza colony-a kasuwu-a kəlanza America-a Asia-a lan koktə badizana. Kəriwuwa kada karnu kən 17th-a 18th-a lan Netherlands-a France-a lan kərmai kərmai kərmaiye North Americalan kolzana. Britain də duno kura nasha India ye lan ngawo kampani gədi India ye dəye kəriwu Mughal Bengal ye kəriwu Plassey ye saa 1757 lan sətanayen.
## Lamintǝ
Mairi Ming

**Mairi Ming** bǝ (/mɪŋ/ MING), mairi Ming bǝ kura, shima mairi China bǝ wo, saa 1368 lan səta 1644 ro sədəna ngawo mairi Mongol bǝ Yuan bǝ dəga kolzəna bǝn. Fato maiye Ming dynasty də shima mai maiye dareye do lardǝ China do amma kərmai cina ma, kaduwuwa nguwu suro lardǝ China bǝ dǝ. Bərni kura kura Beijing bǝ dә 1644 lan gәratәna yaye Li Zicheng (shidoni dau Shun be kərmaaro cido) fuwuzəna dən, kərmaiwa kada kərmai Ming bǝ lan bowotəna dən kərmaaro suro saa 1662 lan. Shi mai Ming dynasty bǝ, Emperor Hongwu (r. 1368 - 1398) dә, lardәwa nabtә kәlanza'a kәla, kәndaramma duno Askarra dukso yǝ kaanzo sǝdena kuru askәrra kәlanzәye dә'a banajinma. Askәrwa kәriwu mairi dәye askәrwa miliyon fal kozәna dәn kuru shiye dockyards mairi dәye suro (Nanjing) yǝ dә shima kurama suro dinaye dәn. Kuru shiye hangal gǝrjin kǝla duno maiye eunuchsbe-a kuru maiya gadebe-a, nduliwanzǝ nguwu so suro lardǝ China bǝ sammason gǝrjin kuru sandi maiya anyi Huang-Ming Zuxun lan letǝro cido.

## Laminatǝ
Majek Fashek

**Majek Fashek**
Majekodunmi Fasheke sha chasambo kintawu chidi bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fiskun araskin bǝ lan sha chasambo (march 1963).  

## Kǝrmu nzǝ
Yim tilon bǝ lan kintawu Razab bǝ lan suro saa duwu findin findin bǝ lan bawono (1 june 2020) Majek Fashek bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya ruwotuma. Saa 1988 lan album nzu " Prisoner of Conscience " " Send Down the rain" chido adǝyǝ kuruman saadin Pman musice Award chiwundo. 

## Lamintǝ.
Majilis wakilla Nigeria yǝ

### Majilis wakilla Nigeria yǝ
Majilas wakilla yǝ (kuru Green Chamber lan bowotin) shima majalis cidiyayǝ majalis lardəye Nigeria yǝ.  Senate də shima majalis sami be wo.

Green Chamber də wakilla 360 mbeji sandi do nǝ wakilla fal lan karzayin ma nəm nguwu lan faidatin (au buro salak lan-kozəna) nizam lan, karəngə adə suro saa 2023 yen. Wakilwa də sa’a diyauro cidazayin.  Cidama kura fatodəyedə shima Speaker, kərmadəro Tajudden Abbas (suro kəntawu Maybe saa 2024).

## Wakilla Kerwǝ yǝ
Dustur lardə Nigeria yǝ də, majalis lardəye kəlakəldə ye gozəna shidoni majalis wakillaye-a mbeji də.  Senate də suronzən wakilla yakkə kəriye Nigeria ye woson kuru wakilla fal bərni kura lardəye, Abuja lan.  Majilas wakillayedə wakilla 360 mbeji, falnzawoso nasha kərmaiye wakiljin.

## Lamintǝ
Makarfi

**Makarfi** dǝ Gomnati Lardǝye Kǝre Kaduna Lardǝ Najeriya Ye. Fatowanzə dǝ bǝrni Makarfi lan kara. Kazadala Kәrmai Kәndәye. Kabir Mayare shima kuran nzu.

Suronzədə 541 km2 kuru am 146,259 ye suro census 2006 yen.

Cida kasuwu lardǝbe kura dә shima fannu kuliye.

Lardә dәye kaudo post yǝ 812.

## Lamintǝ
Mala Kachalla

**Mala Kachalla**
(Kəntawu Jimada auwal saa 1941-18 kəntawu Shawal saa 2007) shima gomna kəriye Borno yǝ Nigeria yǝ kawunzə 29 kəntawu chidi saa 1999 lan səta kəntawu chidi kawunzə 29 saa 2003 ro saa dənan.[1]

**Ngawod**
Mala Kachalla də sha 1941 lan Maiduguri lan katambo, bərni kura kəriye Borno yǝ lan.

**Gomna Borno bǝ**

Nasha kəriye Borno yǝ suro Nigeria yǝn
Mala Kachalla də sha gomna kəriyǝ Borno yero karrada suro kəntagə shawal saa 1999 yǝn loktu karno gomnati kəriyǝ Borno yǝ saa 1999 yen, shiye jamiyya jamaye samma (APP) ro gasayin, shi do jamiyya jamaye samma Nigeriayǝ (ANPP) ro faltənadə dalil yaktə jamiyyayǝ nankaro. Karnonzədə Ali Modu Sheriff shiro kungəna cedo, shidoni Senator Borno Central bǝro walzənadə.

Suro kəntawu shawur saa 2000 yǝn, kəriye Borno yedə shara Shariayǝ gotəro shawari cido. Mala Kachallayǝ kəristannaro tawatsəgəna kəla Shariadə, shidoni huwom alamanna kamtə-a zaktə-a suronzən mbejidə, musulumma basro faidajinno.

## Lamintǝ
Malala Yousafzai

Malala Yousafzai (Urdu: ملالہ یوسفزئی, Pashto: ملاله یوسفزۍ, pronunciation: [məˈlaːlə jusəf ˈzəj]; 12 Kǝntawu Yuli bǝ suro saa 1997 lan cido) shima kamu  cidi Pakistan bǝ kǝla lamarra ilmu fannube sǝdǝnawo kuru  2014 Nobel Peace Prize shiro sadǝna laureate loktu saan nze 17 lan.

## Lamintǝ
Maleriya

Maleriya dә kwosuwa do adamgana soye sәdәnma kuru dabbawa vertebrata soye sadǝm ngusoro tǝyi kantana bǝ lan kwosa shima dǝ gotin.

## Lamintǝ
Malasia

Malaysia ya dә lardәdo suro anәmga gәdi Asia be lan kara. Kərmai kərmaibe lardəwa 13'a kuru lardəwa kərmaibe yakkə'a mbeji, sandi doni Kədi China be lan na'a indi ro yektəna: Malaysiya Peninsular'a Borneo's East Malaysia'a. Peninsular Malaysiya ye land-a maritime-a do Thailand-a kuru maritime-a do Singapore-a, Vietnam-a, Indonesiaye-a ye kəlzəna. Malaysiya gədibedə Brunei-a Indonesia-a, kuru Philippines-a Vietnam-a kəllata. Kuala Lumpur dǝ bərni kura lardǝbe wo 

lardəye kura lardəyedə kura lardəyedə, kuru kura majaliskuye gomnati kura lardəyedə.

Putrajaya də shima bərni kura cidaramye federal ye wo, shi do ne nasha kura ma də'a wakiljin ma (am Cabinet ye də'a, cidaram kura lardəye'a, kuru hukuma federal ye'a) kuru nasha sharaye gomnati kuraye'a. Nəm nguwu am miliyon 34 ma kozəna, lardədə shima lardə do dinalan kən 42nd. Malaysia də shima tropical kuru shima lardə kura kura 17; shidə fato jiliwa alagəwa kadabe. Tanjung Piai suro kəriye Malaysiabe Johor bedə shima nasha anəm Eurasiabewo.

Lardədə fərtənzə suro mairiwa Malay ben mbeji, shidoni, karnu kən 18thben, Mairi British bero kara, rokko British Straits Settlements nzəliwoben. Loktu kəriwu dunyabe kən indimidən, British Malaya-a, am gade karəngənza Britishbe-a America be-adə, mairi Japan be sandiya səmowona. Ngawo saa yakkə sətanayen, Peninsular Malaysia də gana laa kəla Malayan Union yen 1946 lan səta saa 1948 ro saadəna loktu do waltə kərmai Malaya ye lan. Lardədə kərmai kəlabe səwandəna yim kawu 31 kəntawu Augustbe saa 1957. Yim kawu kəntawube 16 kəntawu Septemberbe saa 1963, Malaya kəlanzəbe kəla kərmai Britishbe yala Borneo-a, Sarawak-a, Singapore-a Malaysiaro waltəro kəllata. Suro kəntawu August saa 1965 lan, Singapore dəga suro federationben duwada kuru lardə gadero wallono.[19]
## Lamintǝ
Malin Akerman

**Malin Maria Akerman** Sha Chasambo yim miyon indin bǝ lan kintawu chidi bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fitulurrin uskun bǝ lan sha katambo 12 May 1978. Biske drama diyoma cidi America bǝ.
## Lamintǝ
Manchester

**Manchester** 

də bərni kura **Manchester** England ye də, nəm nguwu am 568,996 suro saa 2022 yen. Manchester kuradə shima bərni kura nəm nguwu jamaye kən yakkəme suro United Kingdom yen, nəm nguwu jamayedə miliyon 2.92.[8] Anəmlan Cheshire Plain də sha kəllata, yala'a gədi'a lan Pennines'a, kuru bərni mashi Salford də'a fətenzə'a. Bərnidə bəladiya shiro Trafford'a, Stockport'a, Tameside'a, Oldham'a, Rochdale'a, Bury'a, Salford'a kalangaizəna.

Gargam Manchester yedə naptəram jamaye doni fort Roman ye (castra) Mamucium au Mancunium ye də'a kəllata lan badiyetə.AD 79 kəla bluff kawuye karəngə kəmoduwu Medlock-a Irwell-a kəltayen. Suro saa daubedən, Manchesterdə bəla kuraro kasharu amma faraktə badiwono "futu ajabbalan" badiyaram karni kən 19medən. Manchester ye bərnitə'a dawartənyi də, awo tandoye zaman Industrial Revolution ye lan sha suwudəna, kuru adəye sha bərni'a sanyaram'a dinaye buro salakye ro wallono.[10]

## Lamintǝ
Manchester City F.C

## Manchester  city f.c

**Manchester City Football Club**, karabka dǝkkǝl bǝ kǝryǝ Manchester bǝ lan cidi England bǝn biskǝ English premier League bǝ baksan.
Suro saa duwu mǝyon uskun fiskun laarrin bǝ lan (1889) karabka shima dǝ kokkada. St' Marks (west gorton) lan buwotin kawu saa duwu mǝyon uskun filaarin luko dǝyon ro  (1894) Manchester city ro kalakkada .(Etihad Stadium) shima sun nzu biskǝ fato bǝ wo.

## Lamintǝ
Manchester United

**Manchester United** Football Club, su notena ma. Man United, aw Man Utd club dekkel bǝ Old Trafford, Greater Manchester England lan da'ana dǝ.

## Lamintǝ
Mandara Kingdom

**Mandara Kingdom**
Mairi Mandara ye də (loktu laan Wandala au Mairi Medra lan bowotin) shima mairi Africaye kəla kau Mandara ye do kuro Cameroon lan bowotin də. Am Mandarabedə am mairidəbe zuwuna

## Gargam
Sultan bukar afade c. Saa 1911/15 lan.
Adaye wono Mandaradə kawu saa 1500ro mai kamuye sunzə Soukda-a barama Mandarawa gənyi sunzə Gaya-aye koksana. Mairidə buro salakkin Fra Mauro (suro saa 1459)-a Leo Africanus-a (suro saa 1526) sandima sha bowozana; provenance sunzədə tawadə ba. Medradə shima su Mandarabe jireyewo, arawu faldə suro ruwowa Leobe Arabicben təmowona. Leo ye mairi Medra (Mandara) ye dəga kasatsana kəla gomnatinza ngəla-a kuru kərmaiwu ngəla-a nankaro. Am Medrayedə am galiwu kuru cidawu, ngəwuro ziyara sadin, kuru nəm ada'a nəm kalkal'a saraana.[1] Nasha Medra ye də suro Africaye Tabula Nova yen saa 1570 lan somtəna. Leo Africanus ye mairi Medra ye də'a ziyarazəna, shi do anəm lan kara də.
Manga kanuri

**Manga**

Manga Kanuri dǝ tǝlamma Kanuri ye, tǝlamma Nilo-Saharanye Saharabe. Manga Kanuri dǝ Niger lan zauro tǝlamtǝna suro nashawa Zinder-a Diffa-a dǝn, kǝla kalangai Nigeria-a Chad-a dǝn. Lardǝ Nigeriabe dǝn kammabo kada tǝlamdǝa manazayin. Manga Kanuri dǝ shima tǝlamma kanuribe kǝn indimiwo kuru shima tǝlam kasuwuye Niger lan faidatin. [1] Təlamma kura indi mbeji, Manga, kuru Dagara. Shidǝ kalmadǝ kalmadǝ subject-object-verb (SOV) ro waljin. Semantically lan, Manga Kanuri dǝye fasal nǝm gade fasal noatabe faidatǝ, kuru morphology sube-a kuru kalimabe-a samma soye sǝkǝ. Suro təlamma jiliwiyen, təlamdǝ suronzǝn awowa kada suronzǝn kunkunzǝ-a kuru kambo-a mbeji. Ton dә zauro faida'a suro maana kalkalye yaktәgәn. Morphologically lan, alama agglutinativeye mbeji, na affixes dəye kəltəro sandiya fasaltə fasal təlamma gade-gade fəletaro. Kalma-a kalkallo garratәgә lan faidatәgә, suffixes-a, kuru infixes-a mbeji .Morphology Manga Kanuribedə zauro kaziyiya, suronzən təlamma kalkallo faidatə awoa ngəwuro fəlezayinma, suronzan, nəmkam, kuru awoa ngəwuro faidatinma. Təlamdə postpositions faidatə nəmkam na'a zamanbe fəlejin, alama na'a gade-gade fəlejin. Adjectives in Manga Kanuri dǝ nguwusoro su dǝga wuzǝyin, tǝlamdǝ syntactic structure ro banazayin. Nzəra, faidatə fasaribedə zaumaro ngəwuro faidatin, nəmkalkalzəga ngəwuro faidatin suro bayanna noataben suro awoa faidatinma sammason. 

## Lamintǝ
Mangole Island

**Mangoli** au **Mangole** (Xulla Mangola - su buroye.) shima kərta kura suro kərtawa Sulaben, shidoni nasha yala Malukube suro Indonesiaben karadə. Shidə 1.8°S 125.8°E lan kara, gədi kərta Taliabube-a yala kərta Sananabe-a lan. Nəm kuranzədə 2,142.48 km2. Kom-komi 2010yedən, am 36,323 kəla jazira Mangoliyen napsana, shidoni 39,736ro cizənadə suro Kom-komi 2020yen. Arzǝnyinzǝdǝ sanyaram katakaube shima sǝmoyin.
### Lamintǝ
Maradi

### Maradi
Maradi də shima bərni kura kən indimi Niger lan kuru shima dawudi kərmai nasha Maradi ye wo. Kuru shima naptəram fasal Maradibe-a kuru Commune bərnibe-a.

## Gargam
Buro salakkin nasha Katsinaye, kəriye Hausaye, karnu kən 19medən kəlanzəye səbandəna.[1] Badiyaram karnu kən 19th yen, Maradi də fato kəriyewa ada Hausaye kadaye, kərmaiwu'a am kura'a do citə Sokoto Caliphate yen sozana dəye sha garzana.[2] Nasha kərmai Katsinayedə nadə'a kərmai kəriye Katsinaye Sarkin Katsina Maradiye kərmaizənadəro gozaa kowada. Maradi də sha kəriye Gobir ye duno'a dəye sha fəte lan, Sultanate Damagaram ye do Zinder lan gədi lan, kuru Sokoto də anəm lan. Kənde Faransaye suro saa 1899 yedəye bəladə'a Voulet-Chanoine Mission ye bannazəna, amma dare bəladə'a waltə dawudi kasuwuye kura ro wallono saa 1950s lan.
### Lamintǝ
Marc-André ter Stegen

## Marc-André ter Stegen
Marc-André ter Stegen dǝ sha chasambo (30/4/1992) Dekkel baktema cidi Germany bǝ kuru fato jetima club donyi La liga bǝ Barcelona ro kuru keryə nzǝ Germany bǝ wa ro.

## Lamintǝ
Marcel Proust

**Marcel Proust**
(Valentin Lous Georges Eugene Marcel Proust) sun nzu Telam faransa bǝ sha notunaman. Sha chasambo yim miyon bǝ lan kintawu maram bǝ lan sa,a duwu miyon uskun fit lurrin tillon bǝ lan (1871)

## Bawono
Yim miyon uskun bǝ lan kintawu jimada auwal bǝ lan sa,a duwun yar laarb n findin indin bǝ lan bawono (1922). Marcel Proust shi kakkadi rowotubǝ keryə Faransa bə (Novelist)  shima kakkadi( A, la recherche du temps perdu) tilam nasara bən (Remembrance of things past) shima kakkadi shima diwa rowozi.

## Lamintǝ
Marco Polo

Marco Polo (/ˈmɑːrkoʊ ˈpoʊloʊ/ i, Venetian: [ˈmaɾko ˈpolo], Italian: [ˈmarko ˈpɔːlo] i; c. 1254  ⁇  8 January 1324)  shima kasuwu ma Venetianbe, kam zawal kərawuye kuru ruwowoye shidone Asia lan lezəna kəla Silk Roadyen suro saa 1271 kuru 1295 yen.Ziyarawanzədə suro The Travels of Marco Polo (kuru shiga Book of the Marvels of the World and Il Milione, c. 1300 lan nowotə), kitawu do Europe yero ada'a kuru awowa suro dunya gədibe'a notənama, suronzan arzayi kuru nəm kura mairi Mongolbe'a China be cidiya dau Yuanbe'a kunten, sandiye buro salakkin China'a, Persia'a, India'a, Japan'a, kuru na'a gade Asia be sammason. 

## Lamintǝ
Marcos Alonso

## Marcos Alonso
**Marcos Alonso** dǝ sha chasambo (28/12/1990) dekkel baktema cidi Spain bǝ kuru ngawo baktema karabka donyi La liga bǝ Barcelona rowa cidi nzǝ Spain bǝ ro.

Alonso dǝ Dekkel Real Madrid lan badiyono ,daji Bolton Wanderers cidi England bǝ dero wallatǝ.

## Lamintǝ
Marcos Llorente

## Marcos Llorente
Marcos Llorente Moremo sha chasambo (30/1/1995) dekkel diyoma cidi Spain bǝ kuru dawu baktema club donyi La liga bǝ Atlético Madrid ro wa cidi nzǝ Spain bǝ wa ro

## Lamintǝ
Marcus Rashford

**Marcus Rashford**
Marcus Rashford sha chasambo yim fyakkin bǝ lan kentawu lailahir bǝ lan saa duwun yar laarrin fillaarin tulurin bǝ lan. Dekkel boktuma cidi inglan bǝ. Cidinzǝro fuwu bokshin suro fild bǝ lan adyey kureman club zǝ manchester United fuwu dima bokshin

## Lamintǝ
Margaret Avery

**Margaret Avery** sha chasambo 20 Sep 1944. Biske makar bǝ diyoma cidi America bǝ. Saa 1972 lan suro biske makar bǝ "Cool Breeze"lan chillo, saa 1977 lan suro biske makar bǝ "Which Way Is Up" "Scott Joplin" "The Fish That Saved Pittsburgh" lan chillo, 
## Lamintǝ
Margaret Ekpo International Airport

Margaret Ekpo ye faraskəram maara samibe dunyabe (IATA: CBQ, ICAO: DNCA), kuru shiga faraskəram maara samibe Calabar lan notənadə, shima faraskəram maara samibe Calabarro cidajinma, bərni kura kəriye Cross River Nigeria bǝ. Shi faraskǝram magǝrabedǝ sunzǝ Margaret Ekpo lan bowotǝ, shido Nigerialan kamuwa-a kuru kǝla kǝriwu-a kǝriwuwa kǝnjoma fal. Shiga suro sagǝ 1983-yen Alhaji Shehu Shagari, loktudǝn kura lardǝ Nigeria bǝdin shima badizǝ.

## Lamintǝ
Margaret Wright

**Margaret Wright (siyasama cidi america be)** 

Margaret F. Wright (Nusom lan katambo; kəntagə Disembaye kawunzə 15, saa 1921- kəntagə Mayye kawunzə 11, saa 1996) də kam kura lardə Americaye ro waltəma kuru kəla kəltəma bəlaye Los Angeles lan. Kalifornia.

Wright də cidama mara njiye tandoye loktu kəriwu dunyabe kən indimiyen, kuru shima kura fim dəye falnzə. Suro karno kura lardǝ United States ye saa 1976 lan, Wright ye jamiyya jamaye wakilzǝna, kuru kam do shiye karno dǝro gasayinma dǝ shima Benjamin Spock, shi do ne kura lardǝnzaye saa 1972 lan. Stickerwa bumperbedəye shiga "Nəmkam kəla kəltəma kura lardəbe" ro tallazana. Tikitidə karno 49,016 (0.06%) səbandəna.[5] Wright də shima kamuwa kəla nəm gadetə launuben nasha Watts Los Angeles yedən badizə kuru kəla kəltəma.

## Laminte
Mariann Aalda

**Mariann Aalda** Sha Chasambo 7 may 1948. Biske drama yǝ diyoma cidi America yǝ 
## Cida
Aalda də sha cidanzə telebijin lan nozana kəla shima kam buro salakye African-American ye bikke makkarye lan, DiDi Bannister-Stoner ro bikkezəna ABC ye The Edge of Night lan saa (1981) lan səta hatta bikke makkarye dəga dabtəro saa 1984 lan. shidə ruwotəma-biske makkar yǝ karabka bikke makkar yǝ Off Center Theatre New York yedən, kuru rokko karapka improvbe Bostonbe-a, The Proposition-a, rokko bikke makkaryema kowo-a amari yioma-a Charlie Adler-ayen lezəna. Dare lan, faraskəram CBS yǝ Guiding Light lan culowo. Kuruson bikke makkarye CBS yǝ shiro The Royal Family gultin dən cidawa sədin, naptə fero Redd Foxx-a Della Reese-ayen, kuru faraskəram HBOye 1st & Ten-yedən, naptə kamu O.J. Simpson yǝ.

## Fim wa biske television ye wa

## Lamintǝ
Marianne Letitia Ackerman

**Marianne Letitia Ackerman** (sagǝ 1952 lan katambo) shima kitawu ruwotǝma, bikke makkarye ruwotǝma, kuru hawarwu. Adamgana-a Hawarra Kamuwabe Gade-a, cidanzə kən uwumidə Guernica Editionsye bakkono saa 2016lan. Biskenzə Triplex Nervosadə Centaur Theatrelan suro saa April 2015yen bikkezana.
Marie-Celie

### Marie-Celie
Marie-Célie Agnant də (Port-au-Prince lan katambo, Haiti lan saa 1953 lan) shima kitawu ləbtəma do Quebec lan, Canada lan napsənama, tən saa 1970 lan. Suro saa 2023 lan, shiga Majilas Canadabe kən mewunzəro Poet Laureate ro wallono. Agnant də nazəmu-a, kitawu-a, novellas-a ruwotəma, kuru kitawuwa nduliye baksəna. Shidə kuru hawarwu kuru yimlan fato bikke makkarye Bread & Puppet Theatre Vermont bǝdən suluyin. Cidanzə so təlam Spanish'wa, Nasara'wa, Dutch'wa, Italian'wa, Catalan'wa, Korean'waro fasartəna. Kakkadinzəyǝ suronzan Silence Like Blood'wa, (Shi Silence comme le sang 1997) shi doni shimtiti Gomna General bə saa 1998 bero karrada-a, kuru La Dot de Sara-a mbeji.
### Lamintǝ
Marie C. Brehm

**Marie C. Brehm ** də (kəntagə Yuniye kawunzə 30, saa 1859-kəntagə Januaryye kawunzə 21, saa 1926) də kam Americaye kəla awowa dabtəye, nəm karnoye, kuru siyasama. Fuwuma fasal karnoye kəlakəl kamuwa kəristabe (WCTU) yedə, shidə kam kura suro Prohibition Party-a Coci Presbyterian-ayen, siyasa fatobe-a lardəbe-a lan cidajin, kuru sharawa yasabe bowotəma. Indiro shiga kura lardəye United States wakiltəro majalis kəriwube dunyabe Europelan sədinro wallono. Kuruson, shima kamu buro salakye banama kura lardə United Statesbero gasayinma ngawo amendment kən 19me kamuwaro hakki kartəye cinayen. 

## Kenengan nzǝ buro yǝ
Brehm də sha Sandusky, Ohio lan katambo, William Henry-a Elizabeth Rode Brehm-a ro kən yakkəme suro nduli uskuyen. Babanzədə kasuwu karewa harrataye.[3][4] Ya'ananzə sodə sandima minnie duennisch-chaber-a, theodore brehm-a, Elizabeth c. forth-a, wiliam h. brehm-a, frederick conrad brehm-a, John brehm-a, carrie brehm-a. Shidə kəratəma zauro sədinro gulzana, kitawuwa 300 yeyi kərazəna na kərabe mowonti Lagadəyen loktu shi ganadən.[5][6] Yanzə Brehm ye, kamu kwazəna də, kəlanzə'a cezəna kəlanzə'a suro njiye ro gəbtəgəlan suro saa 1896 yen.

## Lamintǝ
Marie Curie

**Maria Salomea Sklodowska-Curie**
Marie curie bǝ lan sun nzu notunaman sha chasambo yim tulur bǝ lan kintawu jimada auwal bǝ lan suro sa,a duwu miyon uskun firakkin tulurin bǝ lan (7-nov-1867)

## Kenenganze buro yǝ

## Kǝrmu Nzǝ
Yim diyon bǝ lan kintawu Aji bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fyakkin diyon bǝ lan(4-july-1934) shi maluma physics,  chemist, feminist, bǝ keryǝ (Polish) bǝ . Nazar ma kila (Radioactivity) bǝn . Shima kamu buro yǝ Nobel prize zuwunama . Kureman attǝyǝy shima kamu buro yǝ Professor ro walzina University of Paris bǝ lan

## Lamintǝ
Marietta Stow

**Marietta Stow**

Marietta L. B. Stow (1830 au 1837-1902) siyasama America bǝ kuru hakkuwa kamuwabǝ kəlan cidatəma. Sokku cidanzə sharaa siyasa-ayen, Stow yǝ hakki kamuwayǝ karno yewa, ofis siyasayǝ fandowa, kuru shara probate yǝ faltəwa lan bowono.

## Kǝnǝnga kǝlanzǝ be
Marietta Stow də Cleveland, Ohio lan wurano, kuru nadən maləmro cidazəna loktu nəm kurazəyen. Marietta Stow yǝ lamarranzəro kungəna cina; shiye kəla ferowa sənana kantiya tajirwa'a lan cidazayin kuru ferowa Union Askarra yǝ yatimaa banazayinyen darasə cina. Ngawo saa findinzən dəbtanayen, dare Joseph Stow'a nyawono saanzə fiyakkə-arakkən. Ngawo saa yakkəyen, Marietta Stow waltə siyasaro lezə kuru kam karnoyǝ zauro dunoa ro wallono.

## Kǝrmu nzǝ
Saa ləgar kawu kamuwaro hakki karnoyǝ California lan tədinro, Marietta Stow də kansa nganji yǝ lan bawono suro saa 1902 bǝ lan.

## Lamintǝ
Marilyn Monroe

##### Marilyn Monroe
Marilyn Monroe (/ˈmærəlɪn mənˈroʊ/; shiro Norma Jeane Mortenson; June 1, 1926  ⁇  August 4, 1962) shima bikke  makkar yǝ diyoma lardǝ America bǝ wo. "Bombshell blonde" comic characters-a ro nowotə, sha kam fal suro sex symbols 1950s-a badiyaram 1960s-a ro wallono, kuru alama fuwutə jima'i zaman bǝ-a ro wallono, kuru fimmanzǝye kunguna miliyon $200 (miliyon $2 suro saa 2023 sutuna)loktu kərmunzə bǝ suro saa 1962 lan.[1]   

Los Angeles County lan katambo kuru wurano, Monroe ye loktu ganazəye fatowa am ganaye mewun indin-a fato yatimawaye-a lan cido kawu James Dougherty'a nyiyajinro sa'anzə mewun arakkən. Sa cidaram laan cidajin woktu kǝriwu dunyabe kǝn indime dǝn sa foto gotama la First Motion Picture Unit ye ​​dǝlan kǝla kǝlzana dǝn kuru cida modella ngawoye kǝnasartana badiwono, shi done konturok tuska ganaye sha karnu 20th Century Fox-a kuru Columbia Pictures-a ye sǝdǝna dǝn.

## Lamintǝ
Mark Abley

**Mark Abley** (13 May 1955 lan katambo) shima nazəmuma Canada bǝ, jaridawu, edita kuru ruwotəma bəlin. Nazəmuwanzə-a kitawunzə laa bəlin-adə təlamma tajirwalan dasagənadəro məradənzə fəlezana. Suro kəntagə Nuwamba yǝ saa 2022 lan Abley ro daraja D.Litt. Jamiya Saskatchewan ye lan cidanzə ruwobe-a kuru cidanzə adab Canada bǝ nankaro. Maləmma Rhodes ye, Abley də Montreal lan napkono saa 1983 lan, nadən napkono har saa 2024 ro. Hatta kəla bawanzəyǝn, The Organist: Fugues, Fatherhood, kuru Hangal Dunowa, suro saa 2019 lan fəlango. Ngawo adəyen cida bəlawuro kərabe, Strange Loktu hangal gənatəye: Istanbul lan səta Kathmandu ro saa dareye Diwal Hippibe (2023). Saa 2024 lan Gananoque, Ontarioro zuwuru.
Mark Twain

**Mark Twain**
**Samuel Langhorne Clemens** sha chasambo yim fyakkin bə lan kǝntawu jimada auwal bə lan saa duwu mǝyon uskun fyakkin luko uwun bə lan (1835) 

## Bawono
Yim findin tilon bə lan kǝntawu shawul bə lan saa duwun yar laarrin mǝyon bə lan bawono (1910). mark Twain sunzu notunaman kam kǝryǝ America bə kakkadi rowotuma. Bula (Florida missouri) bə lan sha chesambo. Kawo kakkadi rowotuma ro waljin diro shi chidama fato jarida bǝ. kureman attəyəy maara njibə girtima (mississppi River) bə lan

## Lamintǝ
Marlene Dietrich

**Marlene Dietrich** (IPA: [maɐˈleːnə ˈdiːtrɪç]) sha chesambo yim findin tulurin bǝ lan kǝntawu jimada gaji bǝ lan suro saa duwun yar laarrin tilon bǝ lan (27-Dec-1901)

## Kenenganze buro yǝ
Marie Magdalene Dietrich dә yim  27 kәntawu jimada gaji bǝ lan saa 1901 dәn Leberstraße 65 suro nashanzә Rote Insel suro Schöneberg, kәmaaro nashanzә Berlinye. Maman nzu, Wilhelmina Elisabeth Josefine (née Felsing) yallanza am Berlin yǝ zauro sandiya nozana nasha  kulum-a agogo-a kǝltan bǝn. Baanzǝ, Louis Erich Otto Dietrich, shi kam dowari bǝ (Police) Dietrich. yanzaana fal, Elisabeth (5 February 1900  ⁇  8 May 1973). Baa Dietrich ye dǝ kǝntawu August be 26 saa 1867 lan sha katambo kǝntawu August be saa 1908 lan bawono.

## Bawono

yim araskin be lan kǝntawu chidi be lan suro saa duwun yar laarrin filaarin indin be lan bawono (6-may-1992)

Marlene de biske makar be diyoma cidi German-a America bǝ wa kuru kaya diyoma. Shima kamu German yǝ bǝ buro yǝ sun nzu notunama suro company Hollywood bǝn. Giri kuruu zauro girzina Kenengan nzen kawo sha notin ro. Buron shi kayama gana kuru biske makar bǝ gana gana sidin suro bula Berlin bǝ lan. Loktu saa 1920s bǝ den sun nzu dinalan notuyi . Har sai suro saa 1930s bǝ don sun nzu dina yǝ nowono cidiya company Hollywood bǝ dǝn. Loktu kiriwu World war II bǝ dǝn zauro Kayan nzun faidatana kuru bisken nzu makar bǝ zauro filǝzana. Zauro kasadin nzu filǝzuna nasha biske makar-a kaya-a bǝn. Karno 20th century bǝ lan biske kaan nzu kozuna bawo gairo sorin.

## Lamintǝ
Niya

Niya, dǝ shima ada'a kuru nguwusoro kәla lamar cidaye lan notәna kate kate am indi bǝ konga-a kamu-a amanza sarayiya niya sadin.
Mars

Mars dǝ shi dunya kǝn diyaume dǝwo kǝngal lan. Kәnәngal Marsbe dә zawal konnuye-kurawu dalilnzә dә shima burbu iron oxide bǝ mars diwa zaksina, shidәye sha su "The Red Plane" bǝ lan bowotin ma
Martin Luther

Martin Luther OSA (/ˈluːθər/;[1] German: [ˈmaʁtiːn ˈlʊtɐ] i; 10 November 1483[2] ⁇  18 February 1546) dә shima kam biske Germanbe, theologian, kakadi, hymnwriter, professor, kuru Augustinian friar. Luther dǝ shima kam do Protestant Reformation ye dǝga fuwuzǝna wo, kuru nzǝrtaliuwanzǝ shima Lutheranism ye dǝga fuwuzǝna wo. Shiga kam fal suro hawar do zauro faidaa suro hawar do Western-a kuru Christian-a ye lan gotin. 4]

Luther'a kərmai kərmaibe ro saa 1507 lan kǝrawo.
Martin Luther King Jr.

**Martin Luther King Jr** sha chasambo yim miyon luko uwun bǝ lan kintawu razab bǝ lan saa duwun yar laarrin findin laarrin bǝ lan. (1929) 

## Bawono
Yim diyon bǝ lan kintawu shawal bǝ lan saa duwun yar laarrin firakkin uskun bǝ lan bawono (1968). Martin Luther King jr dǝ siyasama kureman shi Baptisma attǝyǝy kureman shi Activist rintama. Rintan nziro har shugawa Civil Rights Movements ro sha karrada tun saa duwun yar laarrin fiwun luko uwun bǝ lan (1954) sha karrada. Har loktu sha chezanaro lewono. Suro saa duwun yar laarrin firakkin uskun lan (1968) Bula Atlant bǝ lan sha chesambo suro keryǝ  Amerika bǝ lan.

## Lamintǝ
Marxism

**Marxism** falsafa siyasa bǝ kuru diwal razəwu naptəram jama'a bǝ kulastəbe. Fasari dialectical-a materialist-a yǝ kəla fuwutə gargamye lan faidatin,[1] shi do ne historical materialism lan notəna də, nəm kam darajaye-a, fitəna naptəram jamayǝ-a, faltə naptəram jamaye-a kulashin. Raayi Marxismbedə cidawa falsafawu Jamus bǝ karnu kən 19th bǝ Karl Marx-a Friedrich Engels-an fəlango. Marxismdə loktuben fuwuzə dalami-a kuru marantawa raayibe-aro wallono, kuru adəbe səkə, "Marxist theory" fal, tawadəga ba.[2] Marxismdə dunya zamanbe fasaltəlan taasir dunoa sədəna, letəgəramwa siyasabe wofila-a wofila-cintəbe-a ngəwu shilan ilham gozana nashawa fatobe gade-gaden. 

## Lamintǝ
Mary Alice

**Mary Alice Smaith** Disemba 3, saa 1936-a - kəntagə Yuliye kawunzə 27, saa 2022), shiga Mary Alice lan nozanadə, shidə telebijin, fim, kuru bikke makkaryema America bǝ. Alice də sha bikke makkaryǝ Leticia "Lettie" Bostic lan bikke makkaryǝ A Different World (1987-1989) lan nozana kuru Effie Williams bikke makkarye kaiyyaye Sparkle saa 1976 lan, kuru shimtiti Emmy Awardye bikke makkaryema banatəma shiyeyi baro zuwuna kəla bikke makkarye I'll Fly Away lan sədindən. Alice ye bikke makkarye lan bikke makkarye sədəna, kuru Tony Award bikke makkaryema shiyeyi baro səwandəna kəla bikke makkaryǝ August Wilson's Fences ye saa 1987 lan fəlezənayen. 

## '''Kǝnǝnga buroye-a kuru ilmu-a'''
Mary Alice Smith də Indianola, Mississippi lan katambo, Alice də fero Ozelar-a Sam Smith-a ye. Yallanzə Mississippi lan Chicagoro lezana sa shiye saa indinzən. Mowonti maləmmabe Chicagoben tammaozəna (kərmadə Jamiya kəriye Chicagoben nowotə), kuru mowonti primarylan kəra gulzəna. 

## '''Cida'''
Mary Alice də dawu saa 1960s yǝ lan bikke makkarye dioro wallatə bikke makkaryǝ bəlaye men kuru bikkewa makkaryǝ Douglass Turner Ward yǝ yakkəlan culowo, surodən Kawu Baye-a Datəgəram Karnoye-a mbeji. Mary Alice ye karewa tultaye bikke makkaryǝ dəye tulzəna alwoshi $200 magə woson. Bikke makkarye laa bəla New Yorkye lan sədəna datəgəram saa 1960-a badiyaram saa 1970-ayen, bikkewa makkarye kadalan La MaMa Experimental Theatre Club Manhattanye gədi bəladiyayen kate saa 1969-a 1973-ayen bikke makkaryǝ sədəna. kəntagə October bǝ saa 1969-lan, kuru waltə kəntagə Januarybe saa 1971-lan cedo. Biskewa makkar bǝ yakkə sammaso Seth Allen amariya cina. Suro saa 1970 yen, Mary Alice ye bikke kowowa zawalye Ed Bullins ye lan cido, amariyama Hugh Gittens ye. Daren suro kəntagə Disembaye saa 1972-a kəntagə Januarybe-a lan cidawono.Mary Alice ye buro salakkin fimnzə ilmu Sonny Carsonye saa 1974 lan cido, kuru dare faraskəramma telebijinyen kamu dareye-a Sanford-a tada-a lan culowo. Shiye Ellie Grant Hubbardro bikkezəna bikke makkarye All My Childrenlan dau dau saa 1980sben, kuru bikke Corabe suro fim Stan Lathan bǝ saa 1984 bǝ Beat Streetlan bikkezəna, kuruson bikke makkaryǝ A Different Worldlan naptə Leticia "Lettie" Bosticben bikkezəna fimdə badiyaram saa 1980lan səta saa 1980lan kənasartəna. Emmy Award kəla bikke makkaryema banatəma shiyeyi baro suro fim makkarye saa 1993 lan I'll Fly Away lan. Fimwanzǝ gade shima Malcolm X (1992)-a, The Inkwell-a (1994)-a, kuru Down in the Delta-a (1998) mbeji.

Suro saa 2000-yen, suro njim bikke makkaryǝ America bǝ Suro saakəna. Shiye Gloria Foster'a falzəna naptə Oracleyen suro fim The Matrix Revolutions (2003) kuru bikke bidiyoye Enter the Matrix (2003) ngawo Foster, shidoni cidadə badizənadə, suro saa 2001yen bazənayen.

## '''Kənənga-a kərmu-a'''
Alicedə kəntagə Yulibe kawunzə 27, saa 2022-lan bawono, fatonzə Manhattanlan sa'anzə 85-lan, dalilla alabe nankaro.

## Lamintǝ
Mary Anderson

**Mary Bene Anderson** Sha Chasambo 3 April 1918-6 April 2014. Biske drama diyoma cidi America bǝ.
## Lamintǝ
Mary Aston

**Lucile vasconcellos Laghanke** sha chasambo 3 May 1906-25 Sep 1987. Mary Aston bǝ lan sun nzu notuna ma, biske makar bǝ diyoma cidi America bǝ.
## Lamintǝ
Mary Elacta Adams

### Mary Electa Adams
Mary Electa Adams (Kəntagə Nuwambaye kawunzə 10, saa 1823-kəntagə Nuwambaye kawunzə 5, saa 1898) də kam ilmu kamuwa Canadaye yasatəma. Suro saa 2004 lan, gomnati Canada ye sha kam faida'a gargam lardəye ro kalaksəna.
Mary Key Adams

**Mary Key Adams** kəntagə September yǝ kaunzə 12, saa 1962 lan katambo) shidə bikkǝ makkaryǝ ma America bǝ. Shiga zauro nozana kəla fim India von Halkein bǝ bikke makkaryǝ CBS bǝ Guiding Light (1984 səta 1987 ro saadənan, waltə luwo saa 1990lan səta 2005 ro saadənan) kuru Na'Toth bǝ bikke makkaryǝ bəlin kimiya bǝ Babylon 5 (1994 səta 1995 ro saadənan). Kuruson fim Star Trek: Deep Space Nine (1994-a 1996-a) lan naptə Grilkayǝn cida sədin. 

## '''Kǝnǝnga buroyǝ'''
Adams də bəla dau yǝ New Jersey lan katambo kuru wurano. Nasha kərayǝn zauro ngəlaro sədənadəye səkə daraja fal kolzana. Shidə kura kungiya kadayǝ loktu saa maranta kurayen kuru bikke makkaryǝ sədin. Adams də mowonti kura Mater Dei yǝ lan tamozəna suro saa 1979 lan. Moranti ya Emerson yǝ dəro kərawono, na də lan yanzəgana feroyǝ Sigma Pi Theta ye kuru digiri kərayǝ tamozəna. 

## '''Cida'''
Ngawo mowonti kura tamozənayen, Adams də New York ro lezə kamfani Shakespeare ye ro kəllatə. Suro saa falyen, naptə India Von Halkeinyen goada, kam kura maara samiye, bikkǝ makkaryǝ CBSye shiro Guiding Light gultindən. Fim də kəntagə Ogusta bǝ saa 1984-lan dio badiwono kuru sa konturoknzə kəntagə April yǝ saa 1987-lan dazənadən bikkedə kolwono.

Adams ye Dr. Bennett ro walzəna suro fim kasuduwaye saa 1989 yedən Diwi ba, Diwi ba fantə. Suro kəntagə Ogusta saa 1989yen, bikkǝ makkaryǝ In Her Own Words (Foto Janeye) fato bikke makkarye Courtyardye New Yorkyedən cido. Shiye waltə Guiding Lightro naptə Indiayen kəntagəwa kadaro suro saa 1990yen. Shidə kəsotoro fim kənga 100 Black Jack Savagebe suro saa 1991-a Jake-a Fatman-a suro saa 1992-lan suluwuna.

Adams də suro bikke makkaryǝ Tamara ye kəntagə tulurye lan fəlewono. Naptə Elizabethben bikkǝ makkaryǝ faraskəram kəriwu bǝ New Yorkye fato bikkǝ makkaryǝ Broadwaybedən cido.

Adams ye bikkǝ makkaryǝ soap opera CBS ye As the World Turns yǝ dəro Neal Keller Alcott ro kəllatə, buro salakkin kəntagə Disembaye kawunzə 7, saa 1992 lan fəlewono. Bikkǝ makkaryǝ dən culowo hatta saa 1993 ro saadənan. Kəntawu Octoberlan səta Novemberro saadənan, bikkǝ makkaryǝ How the Other Half Loves fato bikke makkarye New Yorkye Coci St. Peteryedən culowo.

Saa 1994 lan səta 1995 ro saadənan, Adams ye Na'Toth ro walzəna suro zaman kən indimi fim kimiya bǝ Babylon 5 yedən. Kuruson cida Grilka ye sədin suro Star Trek: Deep Space Nine yen, faraskəramma "The House of Quark"-a "Nawa batti sammason par'Mach matə"-a lan suluwuna.

Barbara McDanielsro fim Fast Companylan bikkewono, fim telebijinbe Ann Jillianye bikkezənadən, saa 1995 lan. Shidə kəsotoro bikkǝ makkaryǝ John Larroquette Showlan bikkezəna saa 1995 lan. Saa 1998 lan səta Ogusta 1999 ro saadənan.

Adams ye kəsotonzə Third Watch lan 1999 lan kuru Law & Order lan 2000 lan cidawono. Shiye waltə-waltə naptə Diane Laceyyen cidazəna fim ABC ye All My Childrenlan saa 2003 lan. Adamsye fim karuwuye Satan's Little Helperlan saa 2004 lan Franro walzəna.

## Lamintǝ
Mary Munroe Sanderson

**mary Munroe Sanderson**
Sha chasambo suro saa duwu mǝyon tulurin fidiyon uskun bǝ lan sha katambo (1748)

## Bawono
Suro saa duwu mǝyon uskun fiwun indin bǝ lan bawono(1850). Shi kam (Lexington MA) bǝ. Shi kam fal suro am zaman kurǝyǝ am kǝrma yǝ sowondǝ hoton nzu soruna ma. Loktun nzun kwa sumowuna kuru duli sowondu sambuna. Loktu zaman kǝriwu (American Revolution) badizana bǝ dǝn 

## Lamintǝ
Maryam Ado Muhammed

### Maryam Ado Muhammed
Shiyà **maryam booth** lán noténà də́, kàtámbó sáá (28 sáwíl 1993) súró àm bískéwù kannywood bə́ làdén zàuró shá nótenàmà, kúrú bíské là am anum bə́ nollywood bə ládén sulunà

## Lamintə
Marîa Conchita Alonso

**Marîa Concepciôn Alonson Bustillo** Sha Chasambo 29 June 1957. Marîa Conchita Alonson bǝ lan sun nzu notuna ma, biske makar bǝ diyoma cidi America bǝ
## Lamintǝ
Materialism

Materialismdə shima falsafa monismbewo shiye tawadəa cina kəla shi awoadə shima awoa faidaa suro alauben, kuru awoa sammaso, suronzan awoa hangalbe-a hangalgənatə-a, sandima səkə awoa zahirro kəllatadəwo. Futu falsafa materialismbe gultənzəben, hangal-a hangal-a də awoa zahirro wajin, alamanna neurochemistry kərənna adamganabe-a kuru nizam hangalbe-a, sandiya baro tədinba. Kәla awowa ngәlabe so dә nәm kalkal ro gәnyi, shi doni hangal kәlanzә dә shima awo asal kәlanzәye wo.
Mathematics

Lisawu au Konkomidə shima nasha ilmubewo suronzan lambowa, formula a kuru awowa kəllata a, suronzan awowa kuru na'a sandiya suronzan mbeji a, kuru adadu a kuru faltanzə a. Awowa adə suro ilmu isawubedəga wakiljin nasha ilmube lambabe kura, algebra, geometry, 

## Lamintǝ
Mauritania

**Mauritania** 

Lardǝ Islambe Mauritaniabedǝ, [b] shima lardǝ kǝrmai bə yala-fǝte Africa bewo. Fətenzən kəmaduwu Atlanticbe, yalanzən-a yalafətenzən kəmaduwu Atlanticbe-a, yalanzən-a yalafətenzən Algeria-a, gədinzən-a anəmgədinzən Mali-a, kuru anəmfətenzən Senegal'wa. Nasha cidiben Mauritaniadə shima lardə kura kən 11 me suro Africa ben kuru kən 28 me kura dunyalan; Kashi 90% nashanzəyedə Sahara lan kara. Nəm nguwu am bəladəye miliyon 4.3 yeyi də suro anəm lardədəyen napsana, kashi yakkənzə bərni kura Nouakchott, ci kəmaduwu Atlantic yedən napsana.

Su lardədəyedə mairi Berberbe kureye Mauretania yala Africabe suro Maghreb kurebedən goatə. Berbersdə na kərma Mauritaniadə karnu kən yakkəme AD lan badizana. Arabwa cidiya Umayyad Caliphateben datəgəram karnu kən tulurmin nadə'a zuwuna, ada Islambe-a, ada Arabbe-a, təlam Arabbe-a saudəna. Badiyaram karnu kən 20medən, Mauritaniadə Faransaye sha sunotə nasha Fəte Africaye Faransaye. Suro saa 1960yen kərmai kəlabe cowondo, amma tən buron kərmai kəlabe-a kuru loktuwa kərmai kəlabe askərraye-a sədin. Kərmai kərmaiye karəngəyedə, suro saa 2008 yen, General Mohamed Ould Abdel Aziz shima fuwumanzəwo, shi do karno kura lardəye saa 2009-a 2014-a lan kənasartənadə.[8] Shiga General Mohamed Ould Ghazouani ye waratazəna ngawo karno 2019 ye lan, shi do ne Mauritania ye kərmai dəga nəlefa lan faltə buro salak ye ro gotəna də.
## Laminte
Max Planck

**Max Karl Ernst Ludwig Planck**
Sha chasambo yim findin yaskin bǝ lan kǝntawu shawal bǝ lan suro saa duwu mǝyon uskun findin indin bǝ lan (27-Dec-1858) suro bula (Kiel) bǝ lan

## Kenengan nzǝ buro yǝ

## Kǝrmu Nzǝ
Yim diyon bǝ lan kǝntawu lailahir bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fidiyon tulurin bǝ lan.(4-oct-1947) suro bula (kottigen) bǝ lan. Shi kam cidi Germany bǝ kureman attǝyǝy shi malum ( Physics) bǝ . Shima ( Quantum Mechanics) burozu sutulu. Shi kam kasadiwa rintama loktu nzin shiro (Nobel prize) sadina nasha (Physics) bǝ lan.

## Lamintǝ
Max Weber

**Maximilian Carl Emil Weber**
 (pronounced: maks ˈveːbɐ) Max Weber bǝ lan sun nzu notunaman sha chasambo yim findin tilon bǝ lan kintawu shawul bǝ lan suro saa duwu miyon uskun firakkin diyon bǝ lan (21-April-1847) 

## Bawono
Yim miyon luko diyon bǝ lan kintawu Aji bǝ lan suro saa duwun yar laarrin findin b lan (14-june-1920) Max Weber dǝ Siyasama cidi Germany bǝ , Economist, socoilogist,. Sandima (Socoilogy And public Administration) buraza sotolu tun buron. Shi kam zauro kasadiwa rintama loktu nzin shi yeyi bawo

## Lamintǝ
May7evn

**May7evn**
May OdegbamiOdegbami dǝ sha chasambo yim tulur bǝ lan kǝntawu chidi bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fiskun luko diyon bǝ lan sha katambo . May7ven b lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya rutuma attǝyǝy kuruman biske makar bǝ diyoma 

## Laminatǝ
May D

**Akinmayo Awodumila** sha chasambo yim miyon uskun bǝ lan kintawu jimada gaji bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fiskun luko diyon bǝ lan sha katambo (28 Dec 1984) May D bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ,kaya rutuma
## Lamintǝ
Maya Angelou

Maya Angelou (/ˈændʒəloʊ/ i AN-jə-loh; [1] [2] shiro Marguerite Annie Johnson lan bowotindǝ; April 4, 1928  ⁇  May 28, 2014) shima kakkadi kǝla kǝnǝngabe am lardǝ Americabe-a, kakkadi kǝla hakku amsobe-a. Shiye kitawu kǝntawu kǝn yakkǝma, kitawu kǝn yakkǝma, kitawuwa kǝrawu kadaa, kuru shima kǝla biske makkarbe-a, fimbe-a, kuru telebijinbe-a saa 50 kozǝna lan sǝdǝna. Shidә darajawa kada-a daraja daraja  50 kozәna gowono. Angelou bǝ dǝ kitawunzǝ kǝrmaye kǝn yakkǝnadǝ kǝla kǝnǝnganzǝ-a kuru kǝnǝnganzǝ burobe-an rowono. Buro salakye, I Know Why the Caged Bird Sings (1969), kǝnǝnganzǝ saa 17 ro sǝdǝna dǝ hawarze kakkadi shima dǝ shima sikki dinalan zauro sunzu nowotu.
Mayorkun

**Adewale Mayowa Emmanuel** sha chasambo yim findin yaskin bǝ lan kintawu Armalan bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin luko dǝyon bǝ lan sha katambo (23 March 1994) Mayorkun bǝ lan sun nzu notuna ma, Kayama cidi Nigeria bǝ. Saa 2016-2021 bǝ lan Davidos records lan chidawuno, saa 2018 lan The mayor of Lagos Award chiwundo
## Lamintǝ
Maysa Jbarah

Maysa Zaid Mahmoud Jbarah (Arabic; cido 20 September 1989) shima bikke makkarbe Jordaniyabe wo shidoni bikke makkarbe lardǝ Jordanbe ro biske makkarbe sǝdinma. Shi shima lardǝnzǝye goaltǝma ngǝwuwo kuru bikke makkarye ngǝwuwo. 5]

Kǝrwe clubbe
Jbarahye cidanzǝ Amman SC lan saa 2000 lan badiyono, kawu Sadaka Lebanon Women's Football League ro lejinno saa 2007 lan, na dǝn har saa 2010 ro lejin, sa dǝwo shiye kungǝna buro salakye dǝro waltǝna dǝn. Suro saa 2016 lan, shiye Abu Dhabi Ladies Club ro lezəna, saa fal ro, sa shiye Lebanon ro waltəgənadən, shiye Zouk Mosbeh ro saina. 

## Lamintǝ
Measurement

Ngaltədə shima awola awola gadebe au awolaa waajindəga ngaltəwo, shidoni faidata awowa gadebe au awowa waajindəga kəltədəwo. 1][2] Kalma gade lan, ngaltədə shima diwal do nəm kura au gana awoa zahirre ngəwusoro awoa ngəwusoro ngaltəbe jili tilonzəbedəga kəltənadə.
Melody Anderson

**Melody Anderson** Sha Chasambo yim yaskin bǝ lan kǝntawu jimada gaji bǝ lan suro saa duwun yar laarrin fiwun luko uwun bǝ lan sha katambo (3-Dec -1955). Biske makar bǝ diyoma cidi America bǝ.
## Lamintǝ
Memphis Depay

## Memphis Depay
Memphis Depay dǝ sha chasambo (13/2/1994) dekkel baktema cidi Holland bǝ kuru fuwu baktema club donyi La liga bǝ Atlético Madrid ro wa kuru cidi nzǝ Holland bǝ wa ro.

## Lamintǝ
Mental disorder

kazəyi hangalye, kuru sha kwasa hangalye lan bowotində, nəm nguwu hangalye, au kazəyi hangalye, shima hal halla au hangalye doni zauro hangal gənatəgə au nəm ngəla cida kammabe suwudin.
Mercury

Mercury dǝ ngǝwusoro ma'ananzǝ:

Mercury (dina) dǝ, shi dina dǝwo kǝngal-a karǝgǝn dǝwo

Mercury (element), shiye alama Hg yǝ dǝga

Mercury (mythology), allah Roma yǝ 

## Lamintǝ
Mercy Chinwo

**Mercu Nnenda Chinwo** sha chasambo yim uwun bǝ lan kintawu lailahir bǝ lan suro saa duwun yar laarrin filaarin tilon bǝ lan sha katambo (5 Sep 1991) **Mercy Chinwo** bǝ lan sun nzu notuna ma. Kayama cidi Nigeria bǝ, kaya Gospel yi rutuma. biske drama diyoma. Attǝyǝy kuruman saa duwu indin miyon uskun  lan 2018 kayan nzu "Excess Love" chido
## Lamintǝ
Metabolism

Metabolism (/məˈtæbəlɪzəm/, Greek: μεταβολή metabolē, "change") dǝ shima kǝndaram-a kǝnǝnga-a dabbajinma. Cidawa kəmbube yakkədə sandima: kəmbu kəmbube suro kəmbube lan faidatə kəmbu cellbedəro kalaktə; kəmbu kəmbube proteinso, lipidso, nucleic acidsso, kuru carbohydrates laaso ro kalaktə; kuru awowa kəmbube faidatə bannazayin so.
Michael B. Jordan

**Michael Bakari Jordan**
michael jordan biske makar bǝ diyoma cidi america bǝ sha chasambo yim la,arrin kǝntawu sawan bǝ lan saa duwun yarlaarrin fiskun tuluri bǝ lan. Shi kam kalifonia bǝ sha yallanzewa nadin nabkata.sa,anza indi nadin kureman gawodin bula newyork ro gulzandiro wallata. Mowantinze kura nadin tamowono art and tecnology kirawono.yanzi shiye dekkel mukoye bukshin. daji biske makartima ro wallati

## Kenǝnga nzǝ

## Lamintǝ
Michael Faraday

**Michael Faraday**
Sha chasambo yim findin indin bǝ lan kintawu lailahir bǝ lan suro saa duwu miyon tulurin fillaarin tilon bǝ lan (22-sep-1791) suro bula (Newington ,Butts, Surrey) bǝ lan sha katambo.
]

## Bawono
Yin findin luko uwun bǝ lan kintawu shawur bǝ lan suro saa duwu miyon uskun firakkin tulurin bǝ lan bawono. (25-Augs-1867) suro bula (Hamiton court, Surrey) bǝ lan bawono. Michael Faraday dǝ buron shi kaluma (Blacksmith) kawo Scientist ro waljin ro. Kam kasadiwa rintama karno 19th century bǝ lan kam shi yeyi bawo gairo sorin.

## Lamintǝ
Michelangelo

**Michelangelo**

(Michelangelo) dǝ sha chasambo yim Araskin bǝ lan kentawu Armalan bǝ lan suro saa duwu meyon luko diyon fitulurrin uwun bǝ lan sha katambo (1475) 

## Kenangan nzǝ buro yǝ
Kәnәngan nzǝ buroye, 1475 ⁇ 1488

Michelangelo yim 6 kәntawu March bǝ saa 1475 dәn Caprese bǝ lan Kenenganze ngewu so cido , sun nzu Caprese Michelangelo lan nowotәna ma, bula gana laa Valtiberina lan kara, [1] karәngә Arezzo na wa, Tuscany lan. Loktu kadaro, yallaanzə sandima am bankiyǝ gana-gana suro Florenceben; amma banki dǝwa fatsənyi, kuru baanzə, Ludovico di Leonardo Buonarroti Simoni, loktu gana laa ro cida gomnatiye Caprese la dǝn cidazena, loktu do Michelangelo tanbuna man baanze dǝ shima kura shara yǝ bula dǝyǝwo.

## Bawono
yim mǝyon uskun bǝ lan kǝntawu sawan bǝ lan saa duwu miyon luko uun firakkin diyon bǝ lan bawono (1564) (Michelangelo) dǝ kurta kurtama  cidi (Italia) bǝ kuru kakkadi kǝla zaman Renaissance be dǝ. Republic of Florence lan baditənadə, cidanzədə awowa zaman kureye kureye soye sətandəna kuru fannu fəteyedəye zauro dunozəna. Michelangelobe  nəmngəwu nzundube-a suro nashawa kisandibe kadaben sha bayanzəgəna kəla shi kamma archetypal zaman Renaissancebewo, kuru shima kammawanzə kuru kammawanzə zamanbewo, Leonardo da Vinci. 3] Kәla nәm nguwu hawarrabe kәnәngatәna dәn, sketches-a, kuru reminiscences-a dәn, Michelangelo dә kam fal suro artists karnu kәn 16th be dәn kәla lamar kәlanzә  bayanna kərmaye zamandǝbeye sǝkkǝ kam fasal biskeye zauro ngǝwu zamannzǝbe ro. 

## Lamintǝ