Peter Odili

Peter Otunuya Odili (15 kəntawu August be suro saa 1948 lan katambo) siyasama Nigeria be shidoni Gomna kəriye Rivers State bǝ Nigeria  kən yakkəme kartənadə suro kəntawu May bǝ kawunzə 29 saa 1999 lan səta kəntawu May bǝ kawunzə 29 saa 2007ro saadənan. Odilidə wakil jamiyya jamaa bǝ demokradiya bǝ (PDP).￼
## Ngawo
Peter Odili də sha kəntawu August ye kawunzə 15 saa 1948 lan katambo nasha gomnati Ogba/Egbema/Ndoni ye kəriye Rivers ye lan, anəm Nigeria ye lan. Odili də mowonti liyitaye jami'a Nigeriaye Nsukka lan tamozəna, kuru cida liitaye Tropical Medicine ye jami'a Liverpool ye lardə United Kingdom ye lan tamozəna. Dr. Peter Odili də shiye shararam Mary Ukaego Odili dəga nyazəna (kəntawu Maybe kawunzə 12 saa 1952 lan katambo).

Suro saa 1988/89 lan, Dr. Odili də sha wakil kuru kazadala wakilla kəriye Rivers ye ro karrada. Suro saa 1992 lan, shiga banama Gomna kəriye Riversbero karrada. Ngawo Nigerian Third Republic dazənayen, shiga waltə samno duno lardəbero karrada kuru shima kura samno komiti kəriye koktəbero wallono. Odili də ngawo adəyen Sekretari lardəye jamiyya Democratic Party Nigeria ye (DPN) ye ro wallono.
## Gumnati
Odili də sha Gomna kəriye Rivers yero karrada loktu karno gomna kəriye Rivers ye saa 1999 yen, kuru waltə sha April 2003 lan karrada.

Suro kəntawu September saa 2004 yen, Amnesty International ye wasika kaata Odili ro ruwozəna kəla hakkuwa adammanaye suro Port Harcourt ye-a kornzə-a yen, kəla kəndaram nəlefaye Rivers State ye dəga bayanzəna, dalil kəriwu kate jamiwa balimiye lan. Suro kəntawu December saa 2004 yen, karapka zawalle balimiya'a kəla Egbesu cult ye dəro bətərəm sadəna kəla zawal gədi-fəte Port Harcourt yen am indi cezəna, faldə polis  suro kəntawu March saa 2009 yen, shararam jire-a sulhu-a kəmoduwuyedəye komishin Jupresodeye, kərmainzən. masifa loktu Odili ye kərmainzən kəla gomnati kəriye-a Federal-a indison, musammanno kərmai kura lardəye Olusegun Obasanjo. Hawardəye kazəyiya kərmai faidatənyi-a, nəm kura kərmaiye-a, nəm ada-a, siyasa nəm kəlado-a, nəm fitəna-a fəlezəna.

Loktu kərmaizəyen, Rivers State də shima kəriye do zauro arzinyi'a suro lardəyen [i.e. Kəriye Lagos ye-a, kəriye Delta ye-a, kəriye Rivers ye-a, dalil kəndawu fetebe-a awo kasuwube gade-a nankaro], amma Odili ye awowa gana laa ngalwozəna.[8] Suro kəntawu January saa 2007 yen, hukuma nəmzalum arziyibe-a kungənabe-a (EFCC) cidiya Nuhu Ribadu ben hawar loktu ganabe kəla gomnadəben cina shidoni awowa zauro nəmzalumye, nəmzalum, kungəna gomnatiye faltə, kungəna lardə diyabe faltə, kungəna zortə, nəmndaltə-a kuru nəmkam kəla kərmaiben faidatə-a fəlezənadə.

Loktu fallin Human Rights Watch ye hawar laa cina kəla futu riswa kəmbu-a cida batti-a kəriye-a bəla-a cidiya gomnati Odili yen. Suro kəntawu Sawan be saa 2007, kəntawu yakkə datəgəram kərmainzə kən indimiben, Odiliye shara kəla kərmai EFCC be kəla kərmainzə Rivers State ben kulastəyen kambiyizəna.

Suro kəntawu November saa 2006 yen, Odili ye karno saa 2007 yen kura lardəye ro waljinro warmajiwo cidiya kərmai PDP yen. Sonyayi yim fal kawu karno kura lardəye PDP ye kəntawu December ye kawunzə 16 saa 2006 lan tədinro, Odili ye gasa dəga kolzəna, kuru gomna gade Umaru Musa Yar'Adua ro zawal fəlezəna kəla shiye alamaram jamiyyadəye gozənaro.
## Cida dareyǝ
Suro kəntawu Yuni bǝn saa 2008lan, Odiliye rekodinzə faizəna kawu hukuma jire-a sulhu-a kəriye Rivers bedəro, shara shiro tədənadə kasatsənyi.

Suro kəntawu December saa 2007 yen, ofis Attorney General ye do Michael Aondoakaa kəlanzən kara dəye shararam lan faitəro waano kəla Odili ye kəla EFCC ye hukumanzə kulastəro hakkinzə bayen. Suro kəntawu March saa 2008 yen, shararam Port Harcourt ye dəye EFCC də raksə kungəna kəriye ye kulashinzə sədin ba wono. Suro kəntawu September saa 2009 yen, shararam kura Federal ye suro Abuja ye dəye hukuma loktu ganaye cina kəla EFCC ye Odili'a cita'a, suro njiye'a, shara'a au nongutə'a kəla kusu bankiye N189m yen. Attəson yayi, ngawo kawu gana laayen EFCC ye Odili’a bowono kəla kusuwu do bank uwuro təkkənayen, managing directors nza-a kuru board nza-a də karəngə allan banki kura Nigeria ye (CBN) yǝ tutuluwuna.

Suro kəntawu jimada gaji yǝn saa 2009-yen, New York Times ye hawar kəla cidaram am ndaltəyen lardə Africa yen baksəna. Shi ləbtəmadə kam shiro Adiele Nwaeze gultində'a manazəna (kam ndaltəma), shiye Odili'a zorzəna kəla shiro kungəna cina kəla karno saa mewu kozənadən sanduwu karnoye ndaltəlan. Odili ye zortə dəga kasatsanyi.

Suro kəntawu September saa 2010 yen, hawar tina kəla kura askərraye lardəye kureye Ibrahim Babangida, shi do ne karno 2011 yen kura lardəye ro waltəro dawari sədənama də, shiye Odili'a zandezana kəla banama kura lardəye ro waltəyen. Karnodə dalil nəmkam ndikate Odili-a Raymond Dokpesi-a, darekta kura kampain Babangida bǝ nankaro.

## Lamintǝ
* Official website of Rivers State Government
* Onelga.com - Peter Odili page