open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಬೆಟ್ಟದಾವರೆ

thumb|ಬೆಟ್ಟದಾವರೆ ಅಥವಾ ಉಪ್ಪಳಿಗೆ
**ಬೆಟ್ಟದಾವರೆ**ಯು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಎಲೆಗಳು ಬಹಳ ಬಿಸಿಲನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು. ಈ ಸಸ್ಯದಿಂದ "ಮಕರಂಗ ಅಂಟು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಕಡುಗೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ರಾಳವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ಔಷಧಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದು ರಾಳವನ್ನು ಒಸರುವ ಮರವಾಗಿದ್ದು, ೧೬ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿರುತ್ತದೆ. ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ತೊಗಟೆಯು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ಸರಳ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಗುರಾಣಿಯಾಕಾರದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಗೋಳಾಕಾರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತುದಿಯು ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳು ಅಂಗೈಯಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು ೮ ರಿಂದ ೯ ನಾಳಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳು ಏಕಲಿಂಗಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ಬೀಜವಿರುವ ಹಣ್ಣು ಗೋಳಾಕಾರದ ಕೋಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಕತ್ತರಿಸಿದ ಎಲೆ ಗೆಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಒಸರುವ ಅಂಟುದ್ರವ,  ಗುಹ್ಯರೋಗದ ವ್ರಣಗಳಿಗೆ ಲೇಪನವಾಗಿದೆ. ಎಲೆ ಹಾಗೂ ತೊಗಟೆಯ ಕಷಾಯ ಹುಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಕಿಡ್ನಿಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ತೊಗಟೆಯ ಕಷಾಯ ಸೇವನೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ತಾಜಾ ತೊಗಟೆಯ ಹಸಿ ದ್ರವ,  ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಡಿತದ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಔಷಧವಾಗಿದೆ. ಜಜ್ಜಿದ ಎಳೆಯ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ತೆಂಗಿನೆಣ್ಣೆ ಬೆರೆಸಿಟ್ಟು, ಮೂಳೆಮುರಿತಕ್ಕೆ ಲೇಪಿಸಬಹುದು. ಆ್ಯಂಟಿ ಓಕ್ಸಿಡೆಂಟ್, ಆ್ಯಂಟಿ ಮೈಕ್ರೋಬಿಯಲ್ ಗುಣಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಈ ಮರ. ಇದನ್ನು ಮಕರಂದ ಮರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ಅರ್ಥಸಂಕೋಚ

## ಅರ್ಥಸಂಕೋಚ
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು. ಅದು ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ಆ ಅರ್ಥ ಸಂಕುಚಿತವಾದರೆ ಅದನ್ನು ಅರ್ಥ ಸಂಕೋಚ ಎಂದು ಹೇಳುವರು. ಆ ಅರ್ಥ  ಸಂಕೋಚವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ ಸಂಕುಚಿತವಾದ ಅರ್ಥವಿದ್ದು ಈಗ ಅದು ವಿಶಾಲವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಶಬ್ದಗಳು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅವು ಹೊಂದಿದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸ, ಸಂಕೋಚ, ಹೀನ, ಉತ್ತಮ ಹಾಗೂ ಅನ್ಯ– ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಬಳಕೆಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವೆವು. ಇಂಥ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು.
## ಉದಾಹರಣೆ
# **ಮೃಗ**' ಎಂದರೆ ಹಿಂದೆ '**ಜಿಂಕೆ**' ಎನ್ನುವ ಸೀಮಿತ ಅರ್ಥ ಇತ್ತು. ಈಗ ಅದು '**ಯಾವುದೆ ಪ್ರಾಣಿ**' ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.

'**ಪೊನ್**' ಎಂದರೆ '**ಲೋಹ**' ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥ ಹಿಂದೆ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ಇಂದು *ಲೋಹ* ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥ ಕಳಕೊಂಡು '**ಚಿನ್ನ**' ಎನ್ನುವ ಸೀಮಿತ ಅರ್ಥ ಪಡೆದಿದೆ.
## ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಳಗನ್ನಡ ಪದ
## ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ
ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಶಬ್ದಗಳು ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅವು ಹೊಂದಿದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾ ಬಂದುದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸುವೆವು. ಇದೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂಥದ್ದಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಧ್ವನಿ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಂತಹ ಆಂತರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಅನ್ಯಭಾಷೆಗಳ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ; ಹೊಸ- ಹೊಸ ಶಬ್ದಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಕನ್ನಡದ ನಿಘಂಟಿಗೆ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಘಟಿಸುವುದು.ತನ್ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಸಂಪತ್ತು ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡು ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದು
#ಅರ್ಥಸಂಕೋಚ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ
ಕಲಬೆರಕೆ

**ಕಲಬೆರಕೆ** ಎಂದರೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸೇರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆಹಾರ, ಇಂಧನಗಳು ಅಥವಾ ರಾಸಯನಿಕಗಳಂತಹ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಳಗೆ ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು. ಕಲಬೆರಕೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆ ಅಥವಾ ಪದಾರ್ಥದ ಘೋಷಿತ ಒಳವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಕಲಬೆರಕೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ತಯಾರಕರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಮತ್ತು ಅಘೋಷಿತ ವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗ್ಗವಿರುವ ಅಘೋಷಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆ. ಕಲಬೆರಕೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಉತ್ಪನ್ನದ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಬಹುದು, ಅಥವಾ ಅವು ನಿರುಪದ್ರವಿಯಾಗಿರಬಹುದು.

ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶದ ಬದಲಾಗಿ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಅನಗತ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಗೆ, ಮತ್ತು ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅನಗತ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಿಕೆಗೆ "ಕಶ್ಮಲೀಕರಣ" ಪದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಆರಂಭಿಕ ತಯಾರಿಕಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಬೆರಕೆ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು, ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದು ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ತೆಗೆದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಲಬೆರಕೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಲಬೆರಕೆ ಪದಾರ್ಥವು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ) ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಆಹಾರ ಸಂಯೋಜನೀಯಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕಲಬೆರಕೆ ಪದಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೀಯದ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರಬಹುದು; ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ರುಚಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಕಾಫಿಗೆ ಚಿಕೋರಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು—ಘೋಷಿಸದಿದ್ದರೆ ಇದು ಕಲಬೆರಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಹೇಳಬಹುದು. ಬ್ರೆಡ್ ಕಣಕಕ್ಕೆ ಹಲವುವೇಳೆ ಸೀಮೆಸುಣ್ಣವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಇದು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿ ಬಿಳುಪನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಬ್ರೆಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸೀಮೆಸುಣ್ಣವನ್ನು ಸಂಯೋಜನೀಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು.

ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಭಾವವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕಲಬೆರಕೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಕಲಬೆರಕೆಯನ್ನು ಮನೋಸ್ಥೈರ್ಯದ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಜನರಿಂದ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಬಣದಲ್ಲಿ ಐಷಾರಾಮಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಕಾಫ಼ಿಯಂತಹ ಕೆಲವು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಕೈಗೆಟಕುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಕಲಬೆರಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ವರ್ಗ:ವಂಚನೆ
ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ

thumb

**ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ**ಯು (**ಚಿಮಣಿ ಎಣ್ಣೆ**) ಖನಿಜತೈಲದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಒಂದು ದಹನಶೀಲ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ ದ್ರವ. ಇದನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಜೊತೆಗೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾತಿವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುದ್ರೆಯಾಗಿ ವಿಕಸನವಾಗುವ ಮುನ್ನ ಇದನ್ನು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರ ಮುದ್ರೆಯಾಗಿ ಕೆನಡಾದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕಾರಕ ಏಬ್ರಹಂ ಗೆಸ್ನರ್ ೧೮೫೪ರಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿದರು. ಕಲ್ಲೆಣ್ಣೆ ಮೇಣವು ಖನಿಜತೈಲದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಮೇಣದಂಥ ಒಂದು ಘನ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ. ವಿಮಾನದ ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸಲು ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆ ಹಾಗೂ ದೀಪದ ಇಂಧನವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪೊಯ್‍ನಂತಹ ಬೆಂಕಿ ಆಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಿಕ್ಕ ಹೊರಮೈ ಮೋಟಾರುಗಳು ಅಥವಾ ಮೋಟರ್‌ಸೈಕಲ್‍ಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ ಬಳಕೆಯು ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೧.೨ ಮಿಲಿಯ ಪಿಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ಗೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುವ ಇಂಧನದ ಬದಲಾಗಿ ದಹಿಸುವ ಇಂಧನ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ನ ದಹನ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯು ಆರಂಭಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಿಡಿಯಿಂದ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ದಹನವಾಗುವುದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‍ನ ಪ್ರವೇಶ ಪ್ರದೇಶವು ಅದರ ನಿಷ್ಕಾಸ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಜ್ವಾಲೆಯು ಎಂಜಿನ್‍ನ ಮೂಲಕ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮುಂದಿರುವ ಪಂಖಗಳು ಮತ್ತು ದಹನ ಕೋಶದ ಹಿಂದಿರುವ ಉತ್ಪಾದನಾ ಯಂತ್ರಗಳು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಚಿಮಣಿ ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಕಂದೀಲಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣಗೊಂಡ ಈ ಪದಾರ್ಥದ ಆವಿಯು ಬಂದೂಕು ಸಿಡಿಮದ್ದಿನಷ್ಟು ಸ್ಫೋಟಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಎಲೆಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ಼್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿಯ ೧೮೭೩ರ ಆವೃತ್ತಿಯು ಹೇಳಿತು. ಇದು ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಗೆ ನ್ಯಾಫ಼್ತಾದಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ಅಗ್ಗದ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಷ್ಪಶೀಲ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ ಮಿಶ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಲಬೆರಕೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಂಕಿ ಅಪಾಯದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು; ೧೮೮೦ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಐದು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಬೆಂಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎರಡು ದೋಷಯುಕ್ತ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ ದೀಪಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಡಿಮೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯು ಅಡುಗೆ ಮತ್ತು ದೀಪಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಶಕ್ತಿಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಒಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಇಂಧನಗಳು
ವಿಜಯ್ ಸೂರ್ಯ

***ವಿಜಯ್ ಸೂರ್ಯ*** ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ  ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಟ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಗೂ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಗ್ನಿಸಾಕ್ಷಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ಮೂಲಕ ಖ್ಯಾತಿಗಳಿಸಿದ್ದರು. 

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ವಿಜಯ್ ಸೂರ್ಯ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೭ ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಇವರ ತಂದೆ ನಾಗರಾಜ್, ತಾಯಿ ಲಲಿತಾಂಬ. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೪ ೨೦೧೯ ರಂದು ವಿಜಯ್ ಸೂರ್ಯ ರವರು ಚೈತ್ರಾ ಎಸ್ ರವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ವಿಜಯ್ ಮತ್ತು ಚೈತ್ರಾ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.
### ಶಿಕ್ಷಣ
ಇವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.  ತನ್ನ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ  ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ನಂತರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ಇವರು ಮುಂಬೈಯ ಸುಭಾಷ್ ಗೈರವರ ಫಿಲಂ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ 'ವಿಸ್ಲಿಂಗ್ ವುಡ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಟನೆಯ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ಫಿಲಂ ಸ್ಕೂಲ್ ನಿಂದ ಮರಳಿದ ಮೇಲೆ ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಗೀತಾರವರ 'ಪಾರ್ವತಿ ಪರಮೇಶ್ವರ' ಎಂಬ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.  ನಂತರ ಕವಿತಾ ಲಂಕೇಶ್ ನಿರ್ದೇಶನದ 'ಕ್ರೇಜ಼ಿ ಲೋಕ' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತ ನಟನಾದ ರವಿಚಂದ್ರನ್ ರವರ ಮಗನಾಗಿ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. 
ಇವರು ಖ್ಯಾತ ನಟನಾದ ಜಾಕಿ ಶ್ರಾಫ್ ರವರ ಜೊತೆ  "ಉಸ್ಸ್ ಪಾರ್" ಎಂಬ ಕಿರುಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ತದನಂತರ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ 'ಅಗ್ನಿಸಾಕ್ಷಿ' ಎಂಬ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ  'ಸಿದ್ದಾರ್ಥ'  ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು  ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ **ಕಾಮಿಡಿ ಟಾಕೀಸ್** ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಿರೂಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿದ್ದ **ಪ್ರೇಮಲೋಕ** ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ *ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ಕದಂಬ* ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
## ದೂರದರ್ಶನ
### ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು
### ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ
## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ: ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ: ಕಿರುತೆರೆ ನಟರು
ವರ್ಗ: ಕಿರುತೆರೆ
ವರ್ಗ: ಕಿರುತೆರೆ ನಟನಟಿಯರು
ವರ್ಗ: ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು
ವರ್ಗ: ಚಲನಚಿತ್ರ
ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ
ಹರೆಕಳ ಹಾಜಬ್ಬ

ಹರೆಕಳ ಹಾಬಜ್ಜ  ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹರೆಕಳದವರು. ಭಾರತ ಸರಕಾರ ನೀಡುವ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾದ ಸಮಾಜ ಸೇವಕ. ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣು ಮಾರಿ ಬಂದ ಹಣದ ಜೊತೆಗೆ ದಾನದ ಮೂಲಕ ಧನ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಕಾ‍ರಿ ಶಾಲೆ ಕಟ್ಟಲು ೧.೩೩ ಎಕರೆ ಜಮೀನು ನೀಡಿದವರು. ಅವರ ಈ ಸಾಧನೆ ಕಂಡು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ೨೦೨೦ರ ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. .

## ಹುಟ್ಟೂರು
ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಕೊಣಾಜೆ ಸಮೀಪದ ಹರೇಕಳ ನ್ಯೂಪಡ್ಪು.

## ಕುಟುಂಬ
ಹಾಜಬ್ಬ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ನಿ, ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರಿದ್ದು, ಪುತ್ರ ಪೈಂಟಿಂಗ್ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

## ಸಾಧನೆ
ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣು ಮಾರಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ದುಡ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಪೊಸಪಡ್ಪು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
# ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
# 2004 ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಪ್ರಭ ಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಜಬ್ಬರನ್ನು “ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ” ಎಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿದೆ.
#ಸಿಎನ್ಎನ್-ಐಬಿಎನ್  ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿದೆ.
#ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
#ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 8 2021 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರಧಾನವಾಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖ-
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು
ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತ

**ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತರು** [೧೩ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೩೮ - ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩] ತೆಂಕುತಿಟ್ಟಿನ ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾಗವತರು. ೬೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಲಾಸೇವೆ ಮಾಡಿರುವ ಅವರು ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ೪ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾಗವತರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರು. ಇವರು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಹಾಡುಗಳ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಬಲಿಪರು ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಪಡ್ರೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ ೧೩, ೧೯೩೮ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಬಲಿಪ ಮಾಧವ ಭಟ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸರಸ್ವತಿ. ಇವರು ೭ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಅಜ್ಜ ದಿ.ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತರಿಂದ ಭಾಗವತಿಕೆ ಕಲಿತು ೧೩ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರಂಗಪ್ರವೇಶಗೈದರು. ಇವರ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಇವರ ನಾಲ್ವರು ಪುತ್ರರ ಪೈಕಿ, ಮಾಧವ ಬಲಿಪರಿಗೆ ಹಿಮ್ಮೇಳವಾದನ ತಿಳಿದಿದ್ದು, ಶಿವಶಂಕರ ಬಲಿಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದ ಬಲಿಪರು ಉತ್ತಮ ಭಾಗವತರು, ಪ್ರಸಾದ ಬಲಿಪರು ಕಟೀಲು ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವತರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೋರ್ವ ಪುತ್ರ ಶಶಿಧರ್ ಬಲಿಪ ಕೃಷಿಕರು. ಭಾಗವತರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯ ಸಮೀಪದ ನೂಯಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು.

## ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ
ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತರು ೬೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. *ಪಡ್ರೆ ಜಠಾಧಾರಿ ಮೇಳ*ವನ್ನು ಇವರು ಮೊದಲಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ೩೦ ಪ್ರಕಟಿತ ಮತ್ತು ೧೫ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ೫೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಕಂಠಪಾಠ ಬಲಿಪರಿಗಿತ್ತು. ಕಪ್ಪು ಮೂರು, ಬಿಳಿ ಐದರ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಬಲಿಪರು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರನ್ನು *ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷರಂಗದ ಭೀಷ್ಮ* ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು 'ಬಲಿಪ ಅಮೃತ ಭವನ'ವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತರು 'ಐದು ದಿನದ ದೇವೀ ಮಹಾತ್ಮೆ' ಎಂಬ ಮಹಾಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ವೇಣೂರಿನ ಕಜೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭಟ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಇದೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಗೌರವಗಳು
*ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೦
*ಸಾಮಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೨
*ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ `ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ೨೦೦೩
*ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಪರಿಷತ್ತು 'ದೊಡ್ಡಮನೆ ಲಿಂಗೇಗೌಡ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೨
*71ನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ `ಕರ್ನಾಟಕ ಶ್ರೀ 'ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೩
*ಪದವೀಧರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿ ಮುಂಬಯಿ `ಅಗರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', ೨೦೦೨
*ಶೇಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೨
*ಕವಿ ಮುದ್ದಣ ಪುರಸ್ಕಾರ, ೨೦೦೩
*ಕೂಡ್ಲು ಸುಬ್ರಾಯ ಶ್ಯಾನುಭೋಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೩
*ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರು ವತಿಯಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸನ್ಮಾನ, ೨೦೦೩
*ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ದುಬೈಯಲ್ಲಿ ಸನ್ಮಾನ, ೨೦೦೩
*ಪಾರ್ತಿಸುಬ್ಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ನಿಧನ
೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ರಂದು ೮೫ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಬಿದರೆಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=

## ಹೊರಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು
*ಯಕ್ಷಗಾನದ 'ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ' ಬಲಿಪರು, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ, ಲೇ: ಡಾ. ನಾಗವೇಣಿ ಮಂಚಿ

ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು
ವರ್ಗ:೨೦೨೩ ನಿಧನ
ವರ್ಗ:೧೯೩೮ ಜನನ
ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಸ್ಮೃತಿ ಮಂದಾನ

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಸ್ಮೃತಿಯವರು ಜುಲೈ ೧೮, ೧೯೯೬ರಂದು ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತಾ ಹಾಗು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಎರಡು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಇವರ ಕುಟುಂಬ ಸಾಂಗಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮುಗಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹಾಗು ಸಹೋದರ ಶ್ರವಣ್ ಇಬ್ಬರೂ ಸಾಂಗಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರರು. ಇವರ ಸಹೋದರ, ಶ್ರವಣ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ೧೬ರ ವಯೋಮಿತಿ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿದ್ದು ಇವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಆಯಿತು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಒಂಬತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ೧೫ರ ವಯೋಮಿತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಹಾಗೆಯೇ ತಮ್ಮ ೧೧ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ೧೯ರ ವಯೋಮಿತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.  ಸ್ಮೃತಿಯವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಿತು.

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ 
### ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ 
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಮಂದಾನಾ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಗುಜರಾತ್ ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ದ್ವಿಶತಕವನ್ನು ಬಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಧಾಖಲೆಯನ್ನು ಬರೆದರು. 
೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉಮೆನ್ಸ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ ಟ್ರೋಫೀಯಲ್ಲಿ ಮಂದಾನ ಇಂಡಿಯಾ ರೆಡ್ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಇಂಡಿಯಾ ಬ್ಲೂ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಜೇಯ ೬೨ ರನ ಗಳಿಸಿ ಗೆಲುವಿನ ರುವಾರಿಯಾದರು ಹಾಗೆ ಆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅರ್ಧ ಶತಕಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದರು.

### ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ 
ಏಪ್ರಿಲ‍್ ೦೫, ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ವಡೋದರಾದಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ ಮೂರನೇ ಟಿ-೨೦ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಮಂದಾನಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೦, ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೩, ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಏಕೈಕ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು.

## ಪಂದ್ಯಗಳು 
*ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : **೪೪** ಪಂದ್ಯಗಳು
*ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : **೦೨** ಪಂದ್ಯಗಳು
*ಟಿ-೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : **೫೦** ಪಂದ್ಯಗಳು

### ಅರ್ಧ ಶತಕಗಳು 
#ಟಿ-೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : **೦೫** 
#ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : **೦೧** 
#ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : **೧೩** 

### ಶತಕಗಳು 
#ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : **೦೩** 

## ಗ್ಯಾಲರಿ

File:The Minister of State for Youth Affairs &amp; Sports (Independent Charge) and Minority Affairs, Shri Kiren Rijiju conferring the Arjun Award to Ms. Smriti Mandhana (Cricket), in New Delhi on July 16, 2019.jpg|thumb|ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು

## ದೇಶೀಯ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ 
ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮಂಧಾನ ಅವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ 15 ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು, ಮತ್ತು ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 19 ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.   ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ವಡೋದರಾದ ಅಲೆಂಬಿಕ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯದ 19 ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧದ ಲಿಸ್ಟ್ ಎ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಶತಕ ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಅವರು 150 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ಅಜೇಯ 224 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು. 

೨೦೧೬-೧೭ರ ಮಹಿಳಾ ಚಾಲೆಂಜರ್ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ, ಮಂಧಾನ ಇಂಡಿಯಾ ರೆಡ್ ಪರ ಮೂರೂ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಶತಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಇಂಡಿಯಾ ಬ್ಲೂ ವಿರುದ್ಧದ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ 82 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ಅಜೇಯ 62 ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂಡವು ಟ್ರೋಫಿ ಗೆಲ್ಲಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು 192 ರನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರರ್ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್
ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯರು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಚಿರಂಜೀವಿ ಸರ್ಜಾ

**ಚಿರಂಜೀವಿ ಸರ್ಜಾ** (೧೭ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೪  - ೭ನೇ ಜೂನ್ ೨೦೨೦)  ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ. ಅವರು ನಟ ಧ್ರುವ ಸರ್ಜಾ ಅವರ ಸಹೋದರ, ನಟ ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ ಅವರ ಸೋದರಳಿಯ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಕನ್ನಡ ನಟ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ.

## ಜೀವನ
ಇವರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದುಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ. ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬಾಲ್ಡ್ವಿನ್ ಬಾಲಕರ ಫ್ರೌಡ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ "ವಾಯುಪುತ್ರ" ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ತಮ್ಮ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಸುಮಾರು ೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತನ್ನ ಸೋದರಮಾವ ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾರವರ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಇವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ನಟಿ ಮೇಘನಾ ರಾಜ್‌ ಜೊತೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಇದಾದ ನಂತರ ಇವರು ೨ ಮೇ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

## ಮರಣ
ಚಿರಂಜೀವಿ ಸರ್ಜಾ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ ಜೂನ್ ೦೭, ೨೦೨೦ ರಂದು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.. ಅವರಿಗೆ ೩೬ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.

## ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರು
ವರ್ಗ:೧೯೮೦ ಜನನ
ವರ್ಗ:೨೦೨೦ ನಿಧನ
ಮಂದಿರ ಕಲಶ

thumb|right|ಮುಂಬಾ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಲಶ

**ಮಂದಿರ ಕಲಶ**ವು ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಶಿಖರಗಳಿಗೆ ಚಾವಣಿ ಒದಗಿಸಲು ಬಳಸಲಾದ ಲೋಹ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಗುಮ್ಮಟ. ಇದು ಮರದ ಶಿಖರಪ್ರಾಯದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು, ಗುಪ್ತರು ಮತ್ತು ಮೌರ್ಯರ ಯುಗಗಳಿಂದ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ, ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರಗಳ ಮಂದಿರ ಕಲಶಗಳಿವೆ: *ಕೊಂಬು ಕಲಶ* - ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಕಲಶವಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮುಂಬಯಿಯ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ. ಇದು ಗೂಳಿಯ ಕೊಂಬಿನಂತೆ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ; *ತ್ರಿಕಲಶ* - ಇದು ಮೂರು ಉದ್ದನೆಯ ಕಲಶಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯದ್ವಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಬದರಿನಾಥ್ ದೇವಸ್ಥಾನ; *ಮಟಕಾ ಕಲಶ* - ಈ ಕಲಶವು ಕೊಡಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಬಿಂದಿಗೆಗಳಂತೆ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೊಡಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಇಟ್ಟಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಮುಂಬಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ; *ಗೋಳ ಕಲಶ* - ಈ ಕಲಶವು ದುಂಡಗಿದ್ದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ನವಿರಾದ ಅಗ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪುರಿ.

ಕಲಶಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಲೋಹಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಲೋಹಗಳೆಂದರೆ ಉಕ್ಕು, ಕಬ್ಬಿಣ, ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಮತ್ತು ಕಂಚು. ಶ್ರೀ ಸಮಾಧಿ ಮಂದಿರ, ಶಿರಡಿ ಮತ್ತು ತಿರುಪತಿಯಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇಗುಲಗಳಲ್ಲಿ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಲ್ಯಾಟಿನಮ್ ಅನ್ನು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಕಲ್ಲಿನ ಕಲಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲೋರ ಗುಹೆಗಳು, ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಿಪುರಮ್‍ನಂತಹ ಅನೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಈಗಲೂ ಈ ಕಲ್ಲಿನ ಕಲಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಲಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಹಿಂದೂ ಜನರಿಂದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಚಿಕ್ಕ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ದೇಗುಲಗಳಲ್ಲಿ, ಕಲಶಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಲೋಹದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ
ಏಕ್ತಾ ಬಿಷ್ಟ್

**ಏಕ್ತಾ ಬಿಷ್ಟ್**, ಓರ್ವ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ. ಇವರು ಎಡಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ಹಾಗು ಎಡಗೈ ಲೆಗ್ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಏಕ್ತಾ ಬಿಷ್ಟ್‌‌‍ರವರು ಫೆಬ್ರವರಿ ೦೮, ೧೯೮೬ರಂದು ಆಲ್ಮೋರ, ಉತ್ತರಾಖಂಡನಲ್ಲಿ ತಾರಾ ಬಿಷ್ಟ್ ಹಾಗು ಕುಂದನ್ ಸಿಂಗ್ ಬಿಷ್ಟ್ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಕುಂದನ್ ಸಿಂಗ್ ಬಿಷ್ಟ್ ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಹವಾಲ್ದಾರನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಇವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು. ತಮ್ಮ ಆರನೇ ವಯ್ಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೆ ಇವರು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಪುರುಷರ ತಂಡದಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತಿತ್ತು. ತಂದೆ ಕುಂದನ್ ಸಿಂಗ್ ಬಿಷ್ಟ್‌‌‍ರವರಿಗೆ ಕೇವಲ ೧,೫೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಪೆನ್ಷನ್ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೂ ಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇವರು ಒಂದು ಟೀ-ಸ್ಟಾಲನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಏಕ್ತಾ ಬಿಷ್ಟ್‌ರವರು ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದಾಗ ಇವರಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು ಲಭಿಸಿದರು, ಹಾಗೆ ಇವರ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತ ಬಂದಿತು.

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ 
### ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ 
ಏಕ್ತಾ ಬಿಷ್ಟ್‌‌‌ರವರು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ನಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ೨೦೦೭ ರಿಂದ ೨೦೧೦ರ ವರೆಗೆ ಇವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

### ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ 
ಜೂನ್ ೨೩, ೨೦೧೧ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ ಟಿ-೨೦ ಸರಣಿಯ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಏಕ್ತಾ ಬಿಷ್ಟ್‌‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು.ನಂತರ ಜುಲೈ ೦೨, ೨೦೧೧ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ ಮೂರನೇ ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೩, ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಏಕೈಕ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.

## ಪಂದ್ಯಗಳು 
*ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : **೫೨** ಪಂದ್ಯಗಳು
*ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : **೦೧** ಪಂದ್ಯಗಳು
*ಟಿ-೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : **೪೦** ಪಂದ್ಯಗಳು

### ವಿಕೇಟ್‍ಗಳು 
#ಟಿ-೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : **೫೦** 
#ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : **೦೩** 
#ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : **೭೯**

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್
ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೧೮
ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯರು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಮಂದೀಪ್ ಸಿಂಗ್

**ಮಂದೀಪ್ ಸಿಂಗ್**, ಓರ್ವ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ. ಇವರು ಬಲಗೈ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮಾನ್ ಹಾಗು ಬಲಗೈ ಮದ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲರ್. ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ನಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ ೧೧ ಪಂಜಾಬ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಮಂದೀಪ್ ರವರು ದಶಂಬರ ೦೧೮, ೧೯೯೧ರಂದು ಜಲಂಧರ್, ಪಂಜಾಬ್‌‌‍ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ೧೯ರ ವಯೋಮಿತಿ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ನಂತರ ೨೦೧೦-೧೧ ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫೀಯಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್‌‌‍ ಪರ ಆಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್‍ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು.

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ 
### ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ 
ಮಾರ್ಚ್ ೨೨, ೨೦೧೦ರಂದು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೧೭ನೇ ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್ ತಂಡದಿಂದ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ನಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ನ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‍ಗೆ ಅವಕಾಶ ಲಭಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಇವರು ಕಿಂಗ್ಸ್ ೧೧ ಪಂಜಾಬ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ೨೦೧೨ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ನಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ ೧೧ ಪಂಜಾಬ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಕಲೆಹಾಕಿದ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಇವರಿಗೆ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್‍ನ ರೈಸಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಈಗ ೨೦೧೯ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ನಲ್ಲಿ [ಕಿಂಗ್ಸ್ ೧೧ ಪಂಜಾಬ್]] ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ.

### ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ 
ಜೂನ್ ೧೮, ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಹರಾರೆ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಟಿ-೨೦ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು.
ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕರಾಗಿ ಆಡಿದ ಇವರು, ೨೭ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ಇವರು ೦೫ ಬೌಂಡರಿ ಸಹಿತ ೩೧ ರನ್ ಕಲೆ ಹಾಕಿದರು.

## ಪಂದ್ಯಗಳು 
*ಟಿ-೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : **೦೩** ಪಂದ್ಯಗಳು
*ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : **೮೪** ಪಂದ್ಯಗಳು

### ಅರ್ಧ ಶತಕಗಳು 
#ಟಿ-೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : **೦೧** 
#ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : **೦೫** 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ಕೃನಾಲ್ ಪಾಂಡ್ಯ

**ಕೃಣಾಲ್ ಹಿಮಾಂಶು ಪಾಂಡ್ಯ**, ಓರ್ವ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ. ಇವರು ಎಡಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಹಾಗೂ ಎಡಗೈ ಲೆಗ್ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್. ಐಪಿಎಲ್‍‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಇವರು ೨೪ನೇ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೧ ರಂದು ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್, ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದ ಕೃನಾಲ‍್ ಪಾಂಡ್ಯ ಕುಟುಂಬವು ಗೋರ್ವಾದಲ್ಲಿನ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡದೇ ಇದ್ದರು, ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ತಂಡ ಇವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದರ ನಂತರ ಇವರು ಬರೋಡ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ೨೦೧೬-೧೭ರ ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಮೂಲಕ ಕೃನಾಲ‍್ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ‍್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಇವರು ವಿಜಯ್ ಹಜಾರೆ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಬರೋಡ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕೇಟ್ ಹಾಗು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸಿದ ಆಟಗಾರ ಎಂಬ ಹಿರಿಮೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ 
### ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ 
ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೬, ೨೦೧೬ರಂದು ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ ಲೈಯನ್ನ್ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ೦೯ನೇ ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ  ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ತಂಡದಿಂದ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ನಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಇವರು ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಹೋದರ ಹಾರ್ದಿಕ್ ಪಾಂಡ್ಯ ಸಹ ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ.

### ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ 
ನವಂಬರ್ ೦೪, ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ವಿರುಧ್ಧ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಟಿ-೨೦ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ಇವರ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೃನಾಲ್ ಪಾಂಡ್ಯರವರು ಒಂದು ವಿಕೇಟ ಸಹಿತ ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬೌಂಡರಿ ಸಹಿತ ೨೧ ರನ್ ಕಲೆ ಹಾಕಿ ಅಜೇಯರಾಗಿ ಉಳಿದರು.

## ಪಂದ್ಯಗಳು 
*ಟಿ-೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : **೦೩** ಪಂದ್ಯಗಳು.
*ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : **೩೯** ಪಂದ್ಯಗಳು

### ವಿಕೇಟ್‍ಗಳು 
*ಟಿ-೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ  : **೦೧**
*ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ  : **೨೮**

### ಅರ್ಧ ಶತಕಗಳು 
*ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ  : **೦೧**

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಳ್ವಾಸ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಆಸೋಸಿಯೇಶನ್
ಬುಲೆಟ್ ಪ್ರಕಾಶ್

**ಬುಲೆಟ್ ಪ್ರಕಾಶ್** (ಜನನ: 2 ಏಪ್ರಿಲ್ 1976, ಸಾವು: 6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020) ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಸ್ಯನಟರಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈಚಿತ್ರ್ಯಪೂರ್ಣ ನಟನೆ ಹಾಗೂ ಸಮಯೋಚಿತ ಹಾಸ್ಯದಿಂದಾಗಿ 325 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಮನಮೆಚ್ಚುವ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಸದಾ ರಾಯಲ್ ಎನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಬುಲೆಟ್ ಬೈಕನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಅವರು "ಬುಲೆಟ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಅದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದರು.

## ಸಾಧನೆ
ಪ್ರಕಾಶ್‌ರವರು ಕನ್ನಡದ ಸುವರ್ಣ ಚಾನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋನಲ್ಲಿ ಬಿಗ್‌ಬಾಸ್ ಎರಡನೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಸೂಂಬೆ ಎಂಬ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ೩೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ
## ನಿಧನ
ಯಕೃತ್ತಿನ ಸೋಂಕಿನಿಂದಾಗಿ ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦  ರಂದು 44 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಧಿವಶರಾದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು
ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ

ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಕೋಶವನ್ನು ಕೊಯ್ದು ಗರ್ಭಸ್ಥ ಶಿಶುವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವುದು. ಗರ್ಭಿಣಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ವಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೆರಿಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲವಾದರೆ ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಹೆರಿಗೆ ಮಾಡಿಸಲಾಗುವುದು.

## ಇತಿಹಾಸ
ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸೀಸರ್ ಎಂವ ದೊರೆ ರೋಮ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಸತ್ತರೆ ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಕೆಯ ಶವವನ್ನು ಹೂಳುವ ಮೊದಲು ಆಕೆಯ ಶವದ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೀಳಿ ಗರ್ಭಸ್ಥ ಶಿಶುವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಇದು ಆ ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು.

## ಸಂದರ್ಭಗಳು
ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು:-
* ಯಾವುದೇ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಾಯಿಗೂ ಮಗುವಿಗೂ ಅಪಾಯವಾಗದಿರಲು ತಜ್ಞರು ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತಾರೆ.
* ತಾಯಿಯ ಕಿಳ್ಗುಳಿಯ ಅಳತೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು ಅಥವಾ ಮಗುವಿನ ತಲೆ ದೊಡ್ಡದ್ದಾಗಿದ್ದಾಗ.
* ಗರ್ಭಾಶಯದ ಅಥವಾ ಆಸುಪಾಸಿನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಮಗುವಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿದ್ದಾಗ.
* ಯೋನಿ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಾಶಯದ ಕೊರಳು ವಿಪರೀತ ಸಂಕೋಚನಗೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಕಮ್ಮಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವಾಗ.
* ಈಗಾಗಲೇ ಗರ್ಭಿಣಿ ಎರಡು ಸಲ ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದರೆ.
* ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಗುವು ಇರುವ ರೀತಿ, ಭಂಗಿಗಳು ಸರಿ ಇಲ್ಲದ್ದಿದಾಗ.
* ಗರ್ಭಾಶಯ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕುಚಿತವಾಗದ್ದಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಅದರ ಕೊರಳು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾಗದ್ದಿದ್ದಾಗ.
* ತಾಯಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಗರ್ಭಿಣಿಯ ನಂಜು ಇದ್ದಾಗ. ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ರಕ್ತಸ್ರಾವ, ಸಿಹಿಮೂತ್ರ ರೋಗ ಇತ್ಯಾದಿ ರೋಗಗಳಿದ್ದಾಗ.
* ಹೊಕ್ಕುಳಬಳ್ಳಿ ಮಗುವಿನ ಕತ್ತಿಗೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೆರಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯದೆ ಮಗುವಿನ ಹೃದಯದ ಬಡಿತ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು
*  ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಬಗ್ಗೆ
* ಸಿಸೇರಿಯನ್ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ 

 ಹೊಲಿಗೆಗಳು]]

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಲೇಖನ
ಜಬ್ಬಾರ್ ಸಮೊ ಸಂಪಾಜೆ

ಜಬ್ಬಾರ್ ಸಮೊ ಅವರು ಓರ್ವ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ. ಇವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಸಂಪಾಜೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ೧೯೬೩ರ ಜೂನ್ ೧ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.

## ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಜಬ್ಬಾರ್ ಸಮೊ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಯ್ದಿನ್ ಕುಂಞ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಬೀಫಾತಿಮ. ಜಬ್ಬಾರ್ ಸಮೊ ಅವರು ೫ನೇ ಗಂಡುಮಗು. ೧ರಿಂದ ೫ನೇ ತರಗತಿ ವರೆಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಂಪಾಜೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೬ರಿಂದ ೭ಣೇ ತರಗತಿವರೆಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕಲ್ಲುಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪುತ್ತೂರಿನ ಸಂತ ಫಿಲೋಮಿನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ತಂದೆಗೆ ಅಂಗಡಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಕಲಿತರು.

## ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗ
ಜಬ್ಬಾರ್ ಸಮೊ ಅವರ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೊದಲ ಗುರು ವಳಕುಂಜ ಕುಮಾರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭಟ್. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣ, ಜಾಬಾಲಿ, ಈಶ್ವರ, ಸಂಜಯ, ಅಕ್ರೂರ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಕಂಸ ಮಂತಾದ ವೇಷಗಳಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ತಾಳಮದ್ದಳೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ವಾಲಿ, ಮಾಗಧ, ಕರಣ, ಅರ್ಜುನ, ಶಲ್ಯ, ಸುಗ್ರೀವ, ಭೀಷ್ಮ, ಕೌರವ, ಶುಂಭ, ರಕ್ತಬೀಜ, ಧರ್ಮಾಂಗದ, ಭರತ, ಶತ್ರುಘ್ನ, ಹನುಮಂತ, ವೀರಮಣಿ, ಈಶ್ವರ, ಬಲರಾಮ, ರುಕ್ಮ, ಭೀಷ್ಮಕ, ಜಾಂಬವಂತ, ಸಂಜಯ, ಭೀಮ, ದೇವೇಂದ್ರ, ಭೃಗು, ತಮಾಸುರ, ಶತ್ರುಪ್ರಸೂದನ, ಬಲಿ, ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ ಮುಂತಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ತಾಳಮದ್ದಳೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
#ದ.ಕ ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
#ಸಂದೇಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
#ಬೆಂಗಳೂರು, ಮಂಗಳೂರು, ಮುಂಬಯಿ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸನ್ಮಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
#ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು
ಜಯಸೂರ್ಯ ಅಭಿರಾಮ್

**ಜಯಸೂರ್ಯ ಅಭಿರಾಮ್** (ಜನನ 30 ಆಗಸ್ಟ್ 1959) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ. ಅವರು ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಬಲಗೈ ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲರ್.ಅವರು 13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1979 ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರ, ಹೈದ್ರಾಬಾದ್ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಅವರು 46 ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಿ ಎ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದಾರೆ.

## ಬಾಲ್ಯ
ಆಗಸ್ಟ್ 30, 1959ರಂದು, ಕರ್ನಾಟಕ ರ್ರಾಜ್ಯದ  ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ   ಜನಿಸಿದರು. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಶೈಲಿಯ ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು  ಬಲಗೈ ಮಧ್ಯಮ ವೇಗ ದ ಶೈಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ 
ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ೪೬ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ೪೫ ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ 1755 ರನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ 
೪ L / A ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡಿ ೪ ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದು ೨೦೮ ರನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 

ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ
ಅಚ್ಯುತ್ ಕುಮಾರ್

**ಅಚ್ಯುತ್ ಕುಮಾರ್**  ಕನ್ನಡದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ. ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಿಪಟೂರು  ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.   ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ  ಕಲ್ಪತರು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಸಿದ್ಲಿಂಗು  ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯಾ  ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು   ಮತ್ತು ಅವರು 3 ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, 2 ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ  ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು  ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿನಾಸಮ್ನಲ್ಲಿ ನಟನಾಗಿ ಅಚ್ಯುತ್ ಕುಮಾರ್ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗಿರೀಶ್ ಕಸರವಳ್ಳಿ 2000 ದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿ  ಗ್ರಹಭಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಮೂಡಲ ಮನೆ,ಪ್ರೀತಿ  ಇಲ್ಲದ  ಮೆಲೆ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ

ಕುಮಾರ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅವರು ಮೊಗ್ಗಿನ ಮನಸುನಲ್ಲಿ  ನಾಯಕಿಯ ತಂದೆಯ  ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಮತ್ತು  ಆದಿನಗಳು  ನಲ್ಲಿ ಐಲ್  ಕುಮಾರ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ  ನಟನಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 12 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.ಅವರು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, 2013 ಚಲನಚಿತ್ರ ಲೂಸಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ವ್ಯಾಪಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಶಂಕರಣ್ಣ  ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು,ಒಬ್ಬ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗಮಂದಿರ ಮಾಲೀಕ  ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ನಿಖಿಲ್ ನ ಉದ್ಯೋಗದಾತ 
ಸತೀಶ್ ನಿನಾಸಾಮ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ಸಾಧನೆ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.

ಹೆಜ್ಜೆಗಳು  (2013) ರಲ್ಲಿ, ಕುಮಾರ್  ಜೂಜಿನ ವ್ಯಸನಿ, ಕೊಂದಂಡ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು,ಅವರ ಈ ನಟನೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ   ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನಿ  ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.ಅವರು  ಅಮರಾವತಿ (2017) ನಲ್ಲಿನ ಶಿವಪ್ಪ  ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿದರು, ಮಕ್ಕಳ  ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಊರ್ವಿ (2017) ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮಾಡಿ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಪ್ರಭಾವೀ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ ದೇವರುಗುಂಡ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು
ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ (ಕನ್ನಡ ನಟ)

**ನುಗ್ಗೆಹಳ್ಳಿ ರಂಗರಾಜ್ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್** ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು  ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಭಾರತೀಯ ನಟ.ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ೧೧೬ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೬೪ ದೂರದರ್ಶನದ  ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ  ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಚಲನಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರು ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇಂಡಿಯನ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು.ನಟನೆ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ಥಿಯೇಟರ್ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯು ಅವರನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್ ಖ್ಯಾತಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ನಟ ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ ಅವರ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್   ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ ತಮ್ಮ  ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು

ಪೃಥ್ವಿ ಪೋಷಕ ನಟ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 116 ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಮರಣೀಯ ಪಾತ್ರಗಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಜೀವನ ಚೈತ್ರ, ಪರಶುರಾಮ, ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು, ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ಟರ್ ಕೃಷ್ಣ  ಮತ್ತು  ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇವರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ

ಸಪ್ತಪದಿ, ಗಂಡ ಸಿಡಿಗುಂಡು, ಮತ್ತು ಅನಂತ್ ನಾಗ್ನ ಗಣೇಶನ ಮದುವೆ, ಒಂದು ಸಿನೆಮಾ ಕತೆ, ಗೌರಿ ಗಣೇಶ, ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಲ್ಲ  ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾದ ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾರೆಯರಾದ ಅಂಬರೀಷ್  ರ ಜೊತೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ  ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು
ನಳಿನ್ ಕುಮಾರ್ ಕಟೀಲ್

ನಳೀನ್ ಕುಮಾರ್ ನಿರಂಜನ ಶೆಟ್ಟಿ ಕಟೀಲ್ (ಫೆಬ್ರವರಿ ೭ ೧೯೬೬) ಭಾರತ ದೇಶದ ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ. ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿಯ ೧೬ನೇಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

## ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ
ನಳೀನ್ ಕುಮಾರ್ ಕಟೀಲ್ ಅವರು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೋಡುವ ಕಾಂಟ್ರಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು ರಾಷ್ಟೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಾಕೀಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಮೊದಲಿಗೆ ರಾಜಾಕೀಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ ಸಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಜನಾತ ಪಾರ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಲೋಕಸಭೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಮನೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಆದರು. ನಂತರ ಪುನ: ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಆದರು.

## ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ನಳೀನ್ ಕುಮಾರ್ ಕಟೀಲ್ ಅವರು ಶ್ರೀದೆವಿ ಶೆಟ್ಟಿಯವರನ್ನು ೦೨ ಮೇ ೨೦೦೧ರಂದು ಮದುವೆಯಾದರು. ಇವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.

## ರಾಜಕೀಯ ಹುದ್ದೆ
# ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ೦೩ನೇ ಬಾರಿಗೆ ಲೋಜಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ.
# ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣ

thumb|ಸಮ್ಮಿಳಿತ ಬಿಲ್ಲು

**ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣ**ವು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಹಾರಿಸುವ ಸಾಧನ (ಬಿಲ್ಲು) ಮತ್ತು ಉದ್ದನೆಯ ಹಿಡಿಯಿರುವ ಉತ್ಕ್ಷೇಪಕಗಳನ್ನು (ಬಾಣಗಳು) ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿಸಬಲ್ಲ ಅಸ್ತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆಯು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಲು ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕಲೆ, ಅಭ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಕೌಶಲವಾಗಿದೆ. ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಲ್ಲುಗಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವವನನ್ನು ಬಾಣಗಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಾನವರಿಂದ ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಬಿಲ್ಲು ಬಾಣಗಳ ಬಳಕೆಯು ದಾಖಲಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಮುಂಚಿನ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಅವು ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಫಿರಂಗಿ, ಬಂದೂಕು, ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಅವು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಅಪ್ರಚಲಿತವಾದವು, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಇಂದು, ಬಿಲ್ಲು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಿಲ್ಲು ಅರೆ ನಮ್ಯ ಆದರೆ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಕಮಾನನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಕರ್ಷಕ ಹೆದೆಯು ಬಿಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಕೊನೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಣವು ಮೊನೆಯುಳ್ಳ ತುದಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದನೆಯ ಹಿಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಕ್ಷೇಪಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದುಗಡೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ರೆಕ್ಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆದೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಕಿರಿದಾದ ಕಚ್ಚನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬಾಣಪ್ರಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಣವನ್ನು ಹೇರಲು, ಬಿಲ್ಲುಗಾರನು ಒಂದು ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹೆದೆಯು ಬಾಣದ ಕಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಡಲು, ಬಿಲ್ಲುಗಾರನು ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಹೆದೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿಗಳನ್ನು ಬಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಬಾಣವನ್ನು ಗುರಿಯಿಡಲು ಬಿಲ್ಲುಗಾರನು ಬಾಣದ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನು ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಇದು ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಯು ಚಲನಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡು ಹೆದೆಯ ಮೂಲಕ ಬಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಾರಣಗೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹಾರುವಂತೆ ನೂಕುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಸ್ತ್ರಗಳು
ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶ

**ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶವು** ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಆಚೆಗಿನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಂದೆ   ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು .ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಬೆಟ್ಟದ ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪೂರ್ವದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ನದಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ ಕಡೆಗೆ  ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ .

ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶವು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೆಳ-ಎತ್ತರದ ಉತ್ತರ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.ಬೆಂಗಳೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮೀಣ, ಚಾಮರಾಜನಗರ, ಹಾಸನ, ಕೋಲಾರ, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ, ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು, ರಾಮನಗರ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ದಾವಣಗೇರಿ  ಮತ್ತು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶವು ದಕ್ಷಿಣ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಿಂದ ಒಣ ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳ ಪರಿಸರವೃತ್ತದ ಆವರಿಸಿದೆ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣದ ಪೂರ್ವ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು, ತುಮಕೂರು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಬಳ್ಳಾರಿ ಮತ್ತು ದಾವಣಗೆರೆ ಸೇರಿವೆ.ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬಾಗಿದೆ , ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿ, ಸೋರ್ಗಮ್, ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಲೆಕಾಯಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಹೆಂಡ

thumb

**ಹೆಂಡ**ವು ತಾಡವೃಕ್ಷ, ಖರ್ಜೂರದ ಮರ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮರದಂತಹ ತಾಳೆಮರದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಜಾತಿಗಳ ಸಸ್ಯರಸದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಒಂದು ಮದ್ಯಸಾರಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯ. ಇದು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ, ಆಫ಼್ರಿಕಾ, ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಹಿಡುವಳಿದಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರೈತರಿಂದ ಹೆಂಡದ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತಾಳೆಮರಗಳು ನಿಯಮಿತ ಮನೆ ಆದಾಯದ ಮೂಲವಾಗಬಹುದು. ಹೆಂಡದ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಮಾರಾಟಮಾಡಲಾದ ಮರಮುಟ್ಟಿನ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ತರಬಹುದು.

ರಸ ತೆಗೆಯುವವನು ಸಸ್ಯರಸವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಶೇಖರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯರಸವನ್ನು ತಾಳೆಮರದ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಹೂವಿನಿಂದ ಶೇಖರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯರಸವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹೂವಿನ ಮೋಟಿಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಯಾದ ಬಿಳಿ ದ್ರವವು ಹುಳಿ ಬರಿಸುವ ಮುನ್ನ ಬಹಳ ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಸಾರರಹಿತವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರವನ್ನು ಬೀಳಿಸುವುದು. ಎಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೊ, ಅಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯರಸದ ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ಸರಾಗಗೊಳಿಸಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಾಳೆಯ ಸಸ್ಯರಸವು ಶೇಖರಣೆಯಾದ ನಂತರ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಂಡಗಳ (ಹಲವುವೇಳೆ ಶೇಖರಣೆಗೊಳ್ಳುವ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾದ ಉಳಿದಿರುವ ಮಂಡದಿಂದ ವೇಗಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಕಾರಣದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಹುಳಿಬರಲು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳೊಳಗೆ, ಹುಳಿಯುವಿಕೆಯು ಶೇಕಡ ೪ರಷ್ಟು ಮದ್ಯಸಾರ ಪ್ರಮಾಣವರೆಗಿನ ಪರಿಮಳಯುಕ್ತ ವೈನನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಅಮಲೇರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಿಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವೈನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಹುಳಿ ಬರಲು, ಒಂದು ದಿನದವರೆಗೆ ಬಿಡಬಹುದು. ಇದು ಕೆಲವು ಜನರು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಹೆಚ್ಚು ಕಟುವಾದ, ಹೆಚ್ಚು ಹುಳಿಯಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಆಮ್ಲೀಯವಾದ ರುಚಿಯ ವೈನನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘ ಹುಳಿಯುವಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ತೀಕ್ಷ್ಣ ವೈನಿನ ಬದಲಾಗಿ ವಿನಗರ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಪೇಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಹೆಂಡವನ್ನು ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಸಾರಾಯಿ).

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮದ್ಯಸಾರಯುಕ್ತ ಪೇಯಗಳು
ಚಿತ್ರಾನ್ನ

**ಚಿತ್ರಾನ್ನ** ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಅನ್ನದ ಒಂದು ಖಾದ್ಯ. ಇದನ್ನು ಅನ್ನವನ್ನು ಒಗ್ಗರಣೆ ಅಥವಾ ಗೊಜ್ಜಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಗ್ಗರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದವುಗಳೆಂದರೆ ಸಾಸಿವೆ ಬೀಜಗಳು, ಕರಿದ ಬೇಳೆಗಳು, ಕಡಲೇಕಾಯಿ, ಕರಿಬೇವು, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ನಿಂಬೆರಸ ಮತ್ತು ಮಾವಿನಕಾಯಿಯ ಹೆರೆತದಂತಹ ಇತರ ಐಚ್ಛಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು. ಸೇರಿಸಿದ ಅರಿಸಿನ ಪುಡಿಯು ಚಿತ್ರಾನ್ನಕ್ಕೆ ಅದರ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಒಗ್ಗರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಈರುಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪಾಕವಿಧಾನದ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಖಾದ್ಯವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇದು ದೈನಂದಿನ ಆಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ.

## ವಿಧಗಳು
ಬಳಸಲಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಚಿತ್ರಾನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು:
* *ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು ಚಿತ್ರಾನ್ನ* : ಇದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ಲೆಮನ್ ರೈಸ್'. ಅನ್ನವನ್ನು ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ನಿಂಬೆ ರಸದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
* *ಈರುಳ್ಳಿ ಚಿತ್ರಾನ್ನ* : ಬಾಡಿಸಿದ ಈರುಳ್ಳಿ, ಸಾಸಿವೆ ಬೀಜಗಳು, ಕಡಲೆ ಬೇಳೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
* *ಮಾವಿನಕಾಯಿ ಚಿತ್ರಾನ್ನ* : ಮಾವಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಪೇಸ್ಟ್ ಆಗಿ ರುಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
* *ಕಾಯಿ ಸಾಸಿವೆ ಚಿತ್ರಾನ್ನ* : ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ತುರಿ ಮತ್ತು ಸಾಸಿವೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಪೇಸ್ಟ್ ಆಗಿ ರುಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, **ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ**ಯು ಋಷಿಗಳ ಅತ್ಯುನ್ನತ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಋಕ್ಕುಗಳ ರಚನೆ ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾದವರು. ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯು ಜ್ಞಾನೋದಯವನ್ನು (ಕೈವಲ್ಯ) ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಬ್ರಹ್ಮನ್‍ನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಜೀವನ್ಮುಕ್ತನಾದ ಋಷಿ ಅಥವಾ ಅತ್ಯುನ್ನತ ದೈವಿಕ, ಅನಂತ (ಸರ್ವಜ್ಞತೆ) ಮತ್ತು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವಾದ **ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ**ವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಋಷಿ. ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯು ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಅವನು ಪರಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಜನನ ಹಾಗೂ ಮರಣದ ಚಕ್ರವಾದ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಶಿರೋನಾಮೆಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ವೇದಗಳಲ್ಲೇ ಪ್ರಮಾಣಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯು ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ 'ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ'ವೆಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಅಂತಿಮ ತಜ್ಞನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಕೆಳಗೆ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿರುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಯೋಚನೆಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಗೊಂಡ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಸಮಾನರು ಎಂದು ಹಲವುವೇಳೆ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭೃಗು, ಆಂಗೀರಸ, ಅತ್ರಿ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ಕಶ್ಯಪ, ವಶಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಶಾಂಡಿಲ್ಯ ಇವರು ಏಳು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು. ಆದರೆ ಗೋತ್ರ ಪ್ರವರ್ತಕರೂ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀಯ ಕುಲಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು) ಆಗಿರುವ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಪಟ್ಟಿಯಿದೆ. ಈ ಎರಡನೇ ಪಟ್ಟಿಯು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಮೇಲಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಋಗ್ವೇದದ ಮೂರನೇ ಮಂಡಲದ ಎಲ್ಲ ಋಕ್ಕುಗಳ ಕರ್ತೃವು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನೆಂದು ಹೊಣೆಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇವನು ಗಾಧಿಯ ಮಗನೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಶುದ್ಧ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿದ ಏಕೈಕ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಮೂಲತಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾದರೂ, ಅವನು ಪರಿಶುದ್ಧ ಯೋಗ್ಯತೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿದನು. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ಕೌಶಿಕನೆಂದೂ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಕೋಸಿ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನು ಪರಶುರಾಮನಿಗೂ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಎಂಬ ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊರಿಸಿದನು.

*ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ದೇಶ*ವು ಕುರು ರಾಜ್ಯ, ಮತ್ಸ್ಯ ರಾಜ್ಯ, ಪಾಂಚಾಲ ಮತ್ತು ಶೂರಸೇನ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಅಂದರೆ ಪಟಿಯಾಲಾ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್‍ನ ದೆಹಲಿ ವಿಭಾಗದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ, ರಾಜ್‍ಪುತಾನಾದಲ್ಲ್ ಅಲ್ವರ್ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಜಮುನಾ ನಡುವೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮುತ್ತ್ರ ಜಿಲ್ಲೆ).

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಋಷಿಗಳು
ಶೀನಪ್ಪ ರೈ ಸಂಪಾಜೆ

ಶೀನಪ್ಪ ರೈ ಅವರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು. ಇವರು ೧೯೪೩ರ ಜೂನ್ ೭ರಂದು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಪಾಜೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ರಾಮಣ‍್ಣ ರೈ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಕಾವೇರಿ ರೈ. ಇವರ ತಂದೆ ಸ್ವತಃ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶೀನಪ್ಪ ರೈ ಸಂಪಾಜೆಯವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ೧೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

## ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಇವರು ನಾಲ್ನನೇ ತರಗತಿ ವರೆಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರಿಂದಲೇ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶೀನಪ್ಪ ರೈ ಅವರು ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರಿಂದ ಕಲಿತರು. ನಾತ್ಯಾಭ್ಯಾಶವನ್ನು ಶ್ರೀ ಕುಂಬಳೆ ಕಣ್ಣನ್ ಇವರಿಂದ, ಭರತನಾಟ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀ ಮಾಸ್ತರ್ ಕೇಶವರವರಿಂದ ಕಲಿತರು. ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಶ್ರೀ ಬಣ‍್ಣದ ಕುಟ್ಯಪ್ಪರಿಂದ ಕಲಿತಿದ್ದಾರೆ.

## ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ
ಇವರು ತಮ್ಮ ೧೩ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕಲ್ಲಾಡಿ ಕೊರಗ ಶೆಟ್ಟರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕತ್ವದ ಇರಾ ಶ್ರೀ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ಕುಂಡಾವು ಮೇಳದಲ್ಲಿ ೪ ವರುಷ ತಿರುಗಾಟ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ೩ ವರ್ಷ ವೇಣೂರು, ೨ ವರ್ಷ ಇರುವೈಲು, ೪ ವರ್ಷ ಸೌಕೂರು, ೨ ವರ್ಷ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ಮೇಳ ನಂತರ ೩೩ ವರ್ಷ ಶ್ರೀ ಕಲ್ಲಾಡಿ ವಿಠಲ ಶೆಟ್ಟಿಯವರ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಶ್ರೀ ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದಶಾವತಾರಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

## ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ವೇಷಗಳು
ದೇವೇಂದ್ರ, ಕರ್ಣ, ಅರ್ಜುನ, ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ, ದಕ್ಷ, ರಕ್ತಬಿಜಾಸುರ, ಇಂದ್ರಜಿತು, ಕೌಂಡ್ಲಿಕ, ಭಾನುಕೋಪ ಶಿಶುಪಾಲ, ಕಾತವೀರ್ಯ, ಅರುಣಾಸುರ, ಭೀಮ, ಮಹಿಷಾಸುರ, ವೀರಮಣೀ, ಶತ್ರುಘ್ನ, ತ್ರಾಮಧ್ವಜ, ಮಕರಾಕ್ಷ ಇತ್ಯಾದಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
#ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೪
#ಕರ್ನಾಟಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟ ಅಕಾಡೆಮಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೯
#ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟ್ಟದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೩
#ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ- ಯಕ್ಷಮಂಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೧೫

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು
ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ
ಬಾಳೆ ಮೀನು

thumb

**ಬಾಳೆ ಮೀನು** ನದಿ, ಜಲಾಶಯ, ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಿಹಿನೀರು ಮೀನು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಳಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದುಂಟು. ಸೈಲ್ಯೂರಿಡೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈ ಮೀನಿನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಮ ವಲ್ಲಾಗೊ ಅಟ್ಟು. ಇದನ್ನು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಶಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಾರಣ ಇದು ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳನ್ನು (ಉದಾ: ಗೆಂಡೆ ಮೀನುಗಳು) ಬೇಟೆಯಾಡಿ ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಸಿಹಿ ನೀರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಸುಮಾರು 183 ಸೆಂ.ಮೀ. ಹಾಗೂ 20-25 ಕೆ.ಜಿ. ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಇದರ ದೇಹ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಅಗಲವಾದ ಬಾಯಿ, ಕಣ್ಣಿನ ಹಿಂಬದಿಯವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಳ ದವಡೆ ಮೇಲ್ದವಡೆಗಿಂತ ಉದ್ದ. ಎರಡು ಜೊತೆ ಮೀಸೆ (ಬಾರ್ಬಲ್ಸ್) ಗಳಿವೆ. ಬಾಲದ ರೆಕ್ಕೆ ಆಳವಾಗಿ ಕವಲೊಡೆದಿದೆ. ಮೈ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಣ್ಣದ್ದು, ಈಜು ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಚುಕ್ಕೆಗಳುಂಟು.

ಕೃಷ್ಣ, ಕಾವೇರಿ, ಗೊದಾವರಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯತ್ತವೆ. ಬಾಳೆ ಮೀನು ತುಂಬ ರುಚಿಕರವಾದ ಮೀನೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಯಿದೆ. ಇದು ಮಾಂಸಾಹಾರಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೆರೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಂಡೆ ಮೀನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕುವುದಿಲ್ಲ.

ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು
ವನದುರ್ಗ ಕೋಟೆ

**ವನದುರ್ಗ ಕೋಟೆ** ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಹಪುರ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿನ ವನದುರ್ಗ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಕೋಟೆಯ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಎರಡು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಐದೈದು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸನವು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸುರಪುರದ ದೊರೆ ಪಿಡ್ಡನಾಯಕನು ತನ್ನ ರಾಣಿ ವೆಂಕಮ್ಮಾಂಬಳ ಬಯಕೆಯಂತೆ ಈ ವನದುರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಈ ಕೋಟೆಗೆ ಬೃಹತ್ತಾದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳಿವೆ.ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗಳು ಶತ್ರುಗಳು ಗಲಿ-ಬಿಲಿಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಾವಲುಗಾರರಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ವಸತಿ ಗೃಹಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕೋಟೆಗಳು
ನೇಪಾಳ ರತ್ನಮಾನ ಪದವಿ

**ನೇಪಾಳ ರತ್ನ ಮಾನ್ ಪದವಿ** (ನೇಪಾಳಿ: नेपाल रत्न मानपदवी, ನೇಪಾಳದ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಡರ್) ನೇಪಾಳದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು 2010 ರಿಂದ ನಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ನೇಪಾಳ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
27 ನವೆಂಬರ್ 1937 ರಂದು ನೇಪಾಳದ ರಾಜಾ  ತ್ರಿಬುವನ್ ಅವರು ಆರ್ಡರ್ ಆ ಟ್ರೀ ಶಕ್ತಿ ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಇದು 5  ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಪದಕವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ "ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯ-ಸುಬಿಖ್ಯಾತ್-ಟ್ರೈ-ಶಕ್ತಿ-ಪಟ್ಟಾ" ಆ ಸಮಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

2008 ರಲ್ಲಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರವು ನೇಪಾಳ ರತ್ನ ಮಾನ್ ಪದವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಣರಾಜ್ಯ ದಿನ ಮೇ 29 ರಂದು ನೇಪಾಳದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದಕ 8.5 ಸೆಂ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಡೈಮಂಡ್ ತುಣುಕುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಜೆವೆಲೆಡ್ ಆಕ್ಟಾಗನ್ ಆಗಿದೆ.

## ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವರು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಹೊಲಿಯ ಭಾಷೆ

**ಹೋಲಿಯಾ** (ಗೋಲಾರಿ) **ಹೊಲಿಯ-ಗೊಲರ (ಕನ್ನಡ) ಭಾಷೆ** ಎಂಬುದು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.ಇದು 1901 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಗ್ಪುರ್ ಮತ್ತು ಭಂಡಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ (ವಿದರ್ಭ) ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಸಿಯೋನಿ ಮತ್ತು ಬಾಲಾಘಾಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 3,614 ಜನರಿಂದ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

## ಬಳಕೆ
ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು  ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ,ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ,ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ . ೨೦೦೨ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು 500 ಜನ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಭಾಷೆಯ ಪಳುವಳಿಕೆಗಳು ಗೊಂಡ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಸಾತಪುಡ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ನರ್(ಗಂಡು)+ಮಾದಾ (ಹೆಣ್ಣು)>ನರ್ಮದಾ, ವೇನ್(ಜನ)-ಪೇನ್(ದೈವ)ಗಂಗಾ ನದಿ ಜಲಾನಯನದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಗೊಂಡ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೊಲಿಯ-ಗೊಲರ (ಕೃಷಿಕ-ಪಶುಪಾಲಕ) ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ಭಾಷೆಯು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಗೋದಾವರಿ ಜಲಾನಯನದ ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು
ಬಳ್ಳಾರಿ ಕೋಟೆ

**ಬಳ್ಳಾರಿ ಕೋಟೆ**   ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು  **ಬಳ್ಳಾರಿ ಗುಡ್ಡ** ಅಥವಾ **ಫೋರ್ಟ್ ಹಿಲ್** ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಇದು ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಳ್ಳಾರಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮೇಲು  ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಕೆಳ ಕೋಟೆ.ಮೇಲಿನ  ಕೋಟೆಯನ್ನು  ವಿಜಯನಗರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾಮಂತ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಹನುಮಂತ ನಾಯಕ ಎಂಬುವವನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು.ಮತ್ತು ಕೆಳ  ಕೋಟೆ 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೈದರ್ ಅಲಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.ಕೆಳ  ಕೋಟೆಯನ್ನು  ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು  ಮೇಲಿನ  ಕೋಟೆಯನ್ನು  ನವೀಕರಿಸಿದರು.ಕೋಟೆಗಳು ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
## ಗ್ಯಾಲರಿ 

File:Bellary Fort.jpg|ಬಳ್ಳಾರಿ ಕೋಟೆಯ ನೋಟ
File:Bellary Fort 1.jpg|ಕೋಟೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ನೋಟ
File:West View of Bellary Fort.jpg|ಕೋಟೆಯ ಕಲಾವಿದನ ಪಶ್ಚಿಮ ನೋಟ
File:Bellary Rock and Fort.jpg|ಬಳ್ಳಾರಿ ರಾಕ್ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ
File:NE View of Bellary Fort.jpg|ಕೋಟೆಯ ಕಲಾವಿದನ NE ನೋಟ
File:E. View of Bellary Fort.jpg|ಕೋಟೆಯ ಕಲಾವಿದನ ಇ ವೀಕ್ಷಣೆ
File:Ballari-Fort-01.JPG|ಮೇಲು ಕೋಟೆ ಪ್ರವೇಶ
File:Ballari-Fort-02.JPG| ಬಳ್ಳಾರಿ ಕೋಟೆ
File:Ballari-Fort-03.JPG|ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಕೋಟೆಯ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕೋಟೆಗಳು
ಭಾರತೀಯ ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ

**ಭಾರತೀಯ ಖಗೋಳ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ** (**ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್** (ಐಐಎ)), ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ (ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸೌರ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ), ಕವಲೂರು (ವೈನು ಬಾಪು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ), ಗೌರಿಬಿದನೂರು, ಹಾನ್ಲೆ (ಭಾರತೀಯ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ) ಮತ್ತು ಹೊಸಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ.

ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಬಹು-ತರಂಗಾಂತರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವಾದ ಆಸ್ಟ್ರೋಸಾಟ್‍ಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೋಸಾಟ್ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಯೋಗದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.

## ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು 
ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಐಐಎ ಸಂಶೋಧಕರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:

*ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌರವ್ಯೂಹ
*ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
*ತಾರಾಗಣ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
*ಬಹಿರ್ತಾರಾಗಣ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನ
*ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
*ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು
*ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ವರ್ಗ:ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವೇಷಣೆ
ದಿ ಹಿಂದೂಸ್: ಆನ್ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ಹಿಸ್ಟರಿ

***ದಿ ಹಿಂದೂಸ್: ಆನ್ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ಹಿಸ್ಟರಿ*** ಯು ಖ್ಯಾತ ಇಂಡಾಲಜಿ ತಜ್ಞೆ ವೆಂಡಿ ಡಾನಿಗೆರ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕ. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಮುದ್ರಣ ಕಂಡ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ *ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಇಂಡಿಯಾ*ದಿಂದ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಯಿತು.

ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು. ಇದರ ಪ್ರಕಾಶಕರ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಖಟ್ಲೆ ಹೂಡಲಾಗಿ, ಪ್ರಕಾಶಕರು ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹಿಂಪಡೆದರು. ೨೦ ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಇದೇ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕಾಶಕರಾದ *ಸ್ಪೀಕಿಂಗ್ ಟೈಗರ್ ಬುಕ್ಸ್* ಮೂಲಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿತು.

## ಪುಸ್ತಕದ ಸಾರಾಂಶ 
ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ವೈದಿಕರ ಅಥವಾ ಬಿಳಿಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಮೂಲಕ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಹಿಳೆಯರ, ನಾಯಿಗಳ, ಕುದುರೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

## ಸ್ವಾಗತ 
*ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್* ಪ್ರಕಾರ, *ದಿ ಹಿಂದೂಸ್* ಪುಸ್ತಕವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫, ೨೦೦೯ರ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. *ಸೋಷಿಯಲ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್* ಮತ್ತು *ಜರ್ನಲ್ ಆಫ಼್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಸೊಸೈಟಿ* ಗಳು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದವಾದರೂ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆದಾರರ ಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದವು.

*ದಿ ಲೈಬ್ರರಿ ಜರ್ನಲ್, ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಲಿಟರರಿ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್, ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ಼್ ಬುಕ್ಸ್, ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ದಿ ಹಿಂದೂ* ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಗುಣಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಿದ್ದವು.

## ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಸಮರ 
ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರು *ದಿ ಹಿಂದೂಸ್* ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹೊಗಳಿದ್ದರೂ, ಭಾರಾತೀಯರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅವಹೇಳನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು *ಶಿಕ್ಷಾ ಬಚಾವ್ ಆಂದೋಲನ್* ಸಮಿತಿಯ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ದೀನಾನಾಥ್ ಬಾತ್ರಾ ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಪ್ರಕಾಶಕರಾದ *ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಇಂಡಿಯಾ* ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ದೂಷಿಸಿತ್ತಾದರೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಖಟ್ಲೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲಾರದೆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹಿಂಪಡೆದು ಆರು ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪುಸ್ತಕದ ನಕಲುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.

ವರ್ಗ:ಪುಸ್ತಕಗಳು
ವಿಹಾರ

thumb|ಅಜಂತಾ ಗುಹೆಗಳು

**ವಿಹಾರ** ಪದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳ ವಿರಕ್ತಗೃಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಹಾಗೂ ಪಾಲಿ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಇದರರ್ಥ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷ ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿರುವ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಈ ಪದವು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಇದು ಭಿಕ್ಷುಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಬೀಡುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ. ಇದು ಒಂದು ತೆರೆದ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಅಂಗಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಪದವು ಆಜೀವಿಕ, ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಜೈನ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುವ ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಭಾರತೀಯ ಮುಂಗಾರಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಉತ್ತರದ ರಾಜ್ಯವಾದ ಬಿಹಾರವು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು "ವಿಹಾರ" ಶಬ್ದದಿಂದ ಪಡೆದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾರಗಳಿದ್ದವು.

ವಿಹಾರ ಅಥವಾ ವಿಹಾರ ಸಭಾಂಗಣ ಪದವು ಭಾರತದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಲು ಕೆತ್ತನೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ. ಇಲ್ಲಿ ಇದರರ್ಥ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಭಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಹಾಸಿಗೆಗಳಿರುವ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳು ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಸಭಾಂಗಣಗಳು ಹಿಂದಿನ ಗೋಡೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ದೇವಮಂದಿರ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ಮುಂಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತೂಪವನ್ನು, ಅಥವಾ ನಂತರ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಜಂತಾ ಗುಹೆಗಳು, ಔರಂಗಾಬಾದ್ ಗುಹೆಗಳು, ಕಾರ್ಲ ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಹೇರಿ ಗುಹೆಗಳಂತಹ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ದೊಡ್ಡ ನಿವೇಶನಗಳು ಹಲವಾರು ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚೈತ್ಯ ಅಥವಾ ಪೂಜಾ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಮೂಲತಃ ವಿಹಾರವು ಮಳೆ ಬಂದಾಗ ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿತ್ತು.

ವೈದಿಕೋತ್ತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಹಾರದ ಅರ್ಥ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಭಾರತದ ತಪಸ್ವಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೃಹ ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯ ಅಥವಾ ವಿರಕ್ತಗೃಹ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಿಕ್ಷುಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪಿಗಾಗಿ. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೇವಾಲಯಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಥವಾ ಭಿಕ್ಷುಗಳು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ನಡೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ವಿಹಾರ ಪದದ ಅರ್ಥ ಭೇಟಿಯಾಗಲು, ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅಥವಾ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವ ನಾಟಕಮಂದಿರ, ಧರ್ಮ ಸಮಾಜ ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯ ಆವರಣ. ನಂತರ ಇದು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ದೇವಾಲಯ ಅಥವಾ ವಿರಕ್ತಗೃಹ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧ ಕಟ್ಟಡಗಳು