ಪ್ಲುಟೊ ಗ್ರಹದ ಪರಿಶೋಧನೆ

ಪ್ಲುಟೊದ ಪರಿಶೋಧನೆಯು ಜುಲೈ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ *ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ಸ್* ಪ್ರೋಬ್ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅಂತಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಫಾಲೋ-ಅಪ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಫಾಲೋ-ಅಪ್ ಮಿಷನ್‌ಗೆ ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಗಳಿಲ್ಲ.

## ಆರಂಭಿಕ ಮಿಷನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು 
೨೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲೈಡ್ ಟೊಂಬಾಗ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಪ್ಲುಟೊ, ಗ್ರಹಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ಲುಟೊ ಅದರ ಸಣ್ಣ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೂರದಿಂದಾಗಿ ಪರಿಶೋಧನೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ, ಜೆಟ್ ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿತಯಾದ ಗ್ಯಾರಿ ಫ್ಲಾಂಡ್ರೊ,  ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳ ಜೋಡಣೆಯು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ಲುಟೊ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಬಾಹ್ಯ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಒಂದೇ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶದ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟೂರ್ ಎಂಬ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಯಾದ ವಾಯೇಜರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಎರಡು ಶೋಧಕಗಳಿಂದ ಗ್ರಹಗಳ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ವೆಚ್ಚದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಮಿಷನ್‌ಗೆ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ.

*ವಾಯೇಜರ್ ೧* ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಶನಿಗ್ರಹದ ಹಾರಾಟದ ನಂತರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲುಟೊದ ಕಡೆಗೆ ಸ್ಲಿಂಗ್‌ಶಾಟ್‌ನಂತೆ ಶನಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಶನಿಗ್ರಹದ ಮುಖಾಮುಖಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟೈಟಾನ್‌ನ ಹಾರಾಟವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಇದು ಪ್ಲುಟೊದ ನಂತರದ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಟೈಟಾನ್‌ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಮಾರ್ಗವು ಅದನ್ನು ಸೌರ ಸಮತಲದಿಂದ ಕವೆಗೋಲು ಹಾಕುವ ಪಥದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪ್ಲುಟೊಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಅದು ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರಗ್ರಹ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯಿಂದ ಅನ್ವೇಷಿಸದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ವಾಯೇಜರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಗ್ರಹಗಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ಲುಟೊವನ್ನು ನಂತರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ನೋಡಿದರು. ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ರಾಬರ್ಟ್ ಫರ್ಕ್ವಾರ್ ಅವರು ಉದ್ದೇಶಿತ ಸೌರ ಶೋಧಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಪ್ಲುಟೊ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದೆಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು "ಫೈರ್ ಅಂಡ್ ಐಸ್" ಎಂದು ಟ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

### ಪ್ಲುಟೊ ಭೂಗತ, ಪ್ಲುಟೊ ೩೫೦ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾರಿನರ್ ಮಾರ್ಕ್ II 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/CRAF.jpg/220px-CRAF.jpg|right|thumb| ಪ್ಲುಟೊಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಆರಂಭಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮ್ಯಾರಿನರ್ ಮಾರ್ಕ್ II ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದು. "ಪ್ಲುಟೊ 350" ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಂತೆಯೇ ಚಿಕ್ಕದಾದ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ಪರವಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಂತರ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಯಿತು.
ಮೇ ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ, ಅಲನ್ ಸ್ಟರ್ನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ ಬಾಗೆನಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ಗುಂಪು "ಪ್ಲುಟೊ ಅಂಡರ್‌ಗ್ರೌಂಡ್" ಎಂಬ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ವೈಕಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಂತರ ಅಂತಹ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಲಾಬಿ ಮಾಡಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಪು ಮಾರ್ಸ್ ಅಂಡರ್‌ಗ್ರೌಂಡ್‌ನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಗುಂಪು ಒಂದು ಪತ್ರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಪರಿಶೋಧನೆಗೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಗುರಿಯಾಗಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ಲುಟೊ ಅಂಡರ್ಗ್ರೌಂಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ, ಎನ್‌ಎ‌ಎಸ್‌ಎ ನಲ್ಲಿನ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು ಪ್ಲುಟೊಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ಲುಟೊದ ವಾತಾವರಣವು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಹಗುರವಾದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಂತಹ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಮೊದಲು ಪ್ಲುಟೊವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಐದರಿಂದ ಆರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲುಟೊವನ್ನು ತಲುಪುವ ೪೦-ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಆರಂಭಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂತಹ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಆ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸುವ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸರಣಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಗ್ರಹದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮ್ತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಸಂಬಂಧಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು  ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ಲುಟೊದ ಅಂಚೆಚೀಟಿಯು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯರಹಿತ ಗೋಳವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ಹೆಸರಿನ ಬದಲಿಗೆ "ಇನ್ನೂ ಪರಿಶೋಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಪದಗುಚ್ಛದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೆಟ್ ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಟೇಹ್ಲೆ ಮತ್ತು ಜೆಪಿಎಲ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಸ್ಟೇಸಿ ವೈನ್‌ಸ್ಟೈನ್, ಸ್ಟಾಂಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಲುಟೊದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದರು, ಅವರು ಪ್ಲುಟೊಗೆ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪ್ಲುಟೊದ "ಇನ್ನೂ ಅನ್ವೇಷಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ" ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಜೆಟ್ ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯಲ್ಲಿನ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಪ್ಲುಟೊಗೆ ಮಿಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೇಹ್ಲ್ ಪ್ಲುಟೊದ ಅನ್ವೇಷಕ ಕ್ಲೈಡ್ ಟೊಂಬಾಗ್ ಅವರಿಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಮಾಡಿ, ಅವರ ಗ್ರಹವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೋರಿದರು. "ಅವನು ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಗತ ಎಂದು ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ",  "ಆದರೂ ಅವರು ಒಂದು ದೀರ್ಘ, ತಂಪಾದ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿದೆ". ಟೊಂಬಾಗ್ ನಂತರ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು,

### ಪ್ಲುಟೊ ಫಾಸ್ಟ್ ಫ್ಲೈಬೈ 
ಆ ವರ್ಷ, ಸ್ಟೇಹ್ಲೆ, ಜೆಪಿಎಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪ್ಲುಟೊ ಫಾಸ್ಟ್ ಫ್ಲೈಬೈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಮಿಷನ್ ಪ್ಲುಟೊ ೩೫೦ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಂತೆಯೇ ಅದೇ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು: ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಪ್ಲುಟೊಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಕೈಗೆಟುಕುತ್ತದೆ. "ರೆಡಿಕಲ್" ಮಿಷನ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮಿಷನ್ ಪ್ಲುಟೊಗೆ ಎರಡು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಗಳು ಕೇವಲ ೩೫-೫೦ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು (೭ ಕೆಜಿ ಮೌಲ್ಯದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು), ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು  ಉಡಾವಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ $೫೦೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ.

ಟೈಟಾನ್ IV ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ $ ೪೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಹೀಗಾಗಿ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಯುಎಸ್ $ ೧ ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.  ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬಜೆಟ್ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಕಾರಣ, ಪ್ಲುಟೊಗೆ ಒಂದೇ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಪರವಾಗಿ ಡ್ಯುಯಲ್-ಸ್ಪೇಸ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ನಿರ್ವಾಹಕ ಗೋಲ್ಡಿನ್ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಇನ್ನೂ ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕ ಗೋಲ್ಡಿನ್‌ಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ವೀಟೋ ಮಾಡಿದರು, ಬದಲಿಗೆ ಡೆಲ್ಟಾ II ನಂತಹ ಸಣ್ಣ ರಾಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲುಟೊ ಫಾಸ್ಟ್ ಫ್ಲೈಬೈ ಅನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಜೆಪಿಎಲ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು.

ಪ್ಲುಟೊ ಕೈಪರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ ರದ್ದತಿಯು ಕೆಲವು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪರಿಶೋಧನೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು, ಇದು ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ಸೊಸೈಟಿಯಂತಹ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಪ್ಲುಟೊ ಕೈಪರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ ರೀಬೂಟ್ ಅಥವಾ ಪ್ಲುಟೊಗೆ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ಮರುಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ನಾಸಾ ಲಾಬಿ ಮಾಡಿತು. ಅದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಸಾ ದೊಳಗಿನ ಆಂತರಿಕ ವಿಭಾಗಗಳು ಪ್ಲುಟೊ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿವೆ.

## *ಹೊಸ ದಿಗಂತಗಳು* 
ತೀವ್ರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಪ್ಲುಟೊಗೆ *ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ಸ್* ಎಂಬ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ೨೦೦೩  ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ೧೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೬ ರಂದು *ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ಸ್* ಅನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮಿಷನ್ ಲೀಡರ್, ಎಸ್. ಅಲನ್ ಸ್ಟರ್ನ್, ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ಕ್ಲೈಡ್ ಟೊಂಬಾಗ್ ಅವರ ಕೆಲವು ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/First_Pluto_sighting_from_New_Horizons.gif/175px-First_Pluto_sighting_from_New_Horizons.gif|left|thumb|175x175px| 2006 ರಲ್ಲಿ *ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ಸ್‌ನಿಂದ* ಮೊದಲ ಪ್ಲುಟೊ ವೀಕ್ಷಣೆ
*ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ಸ್* ತನ್ನ ಮೊದಲ (ದೂರದ) ಪ್ಲುಟೊ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಲಾಂಗ್ ರೇಂಜ್ ರೆಕನೈಸನ್ಸ್ ಇಮೇಜರ್‌ನ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಿತು. ಸರಿಸುಮಾರು ೪..೨ ಶತಕೋಟಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಿಂದ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಪ್ಲುಟೊ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೈಪರ್ ಬೆಲ್ಟ್ ವಸ್ತುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ದೂರದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದವು. ೨೦೦೭ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಗುರುಗ್ರಹದಿಂದ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಸಹಾಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.

೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೫ ರಂದು, ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವ ತನಿಖೆಯಿಂದ ಪ್ಲುಟೊದ ಹೊಸ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು (೨೫ ಮತ್ತು ೨೭ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ) ನಾಸಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. *ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ಸ್* ೨೦೩೦೦೦೦೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ಲುಟೊದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅದು ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಪ್ಲುಟೊ ಮತ್ತು ಅದರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚಂದ್ರನಾದ ಚರೋನ್ ಅನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ೨೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೫ ರಂದು, ಪ್ಲುಟೊ ಮತ್ತು ಚರೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುವ ಮೇಲ್ಮೈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ನಾಸಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು. ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ ರಂದು, ಸಂಭವನೀಯ ಧ್ರುವ ಕ್ಯಾಪ್ ಅನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪ್ಲುಟೊವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಜೂನ್ ೨೦೧೫ ರ ನಡುವೆ, ಹಬಲ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕವು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದಾದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿದ ಪ್ಲುಟೊದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು *ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ಸ್* ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

ಪ್ಲುಟೊದ ಸಣ್ಣ ಉಪಗ್ರಹಗಳು, ತನಿಖೆಯ ಉಡಾವಣೆಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು, ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೈಪರ್ ಬೆಲ್ಟ್ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳು ದುರ್ಬಲವಾದ ಧೂಳಿನ ಉಂಗುರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. *ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ಸ್* ಅಂತಹ ರಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದರೆ, ಹಾನಿಯು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಅಪಾಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಸೌರವ್ಯೂಹದಾದ್ಯಂತ ೩೪೬೨-ದಿನಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ *ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ಸ್* ೧೪ ಜುಲೈ ೨೦೧೫ ರಂದು ಪ್ಲುಟೊಗೆ ತನ್ನ ಹತ್ತಿರದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಪ್ಲುಟೊದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅವಲೋಕನಗಳು ಹತ್ತಿರದ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಐದು ತಿಂಗಳ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎನ್ಕೌಂಟರ್ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ಅದರ ಚಂದ್ರ ಚರೋನ್‌ನ ಜಾಗತಿಕ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರೂಪವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು, ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಪ್ಲುಟೊದ ತಟಸ್ಥ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು *ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ಸ್* ದೂರಸಂವೇದಿ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು, ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೊ ವಿಜ್ಞಾನದ ತನಿಖಾ ಸಾಧನ, ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. *ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ಸ್* ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ಚರೋನ್‌ನ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ಸಹ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದೆ.

೧೪ ಜುಲೈ ೨೦೧೫ ರಂದು ಪ್ಲುಟೊದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು *ನ್ಯೂ ಹಾರಿಜಾನ್‌ನ* ಹತ್ತಿರದ ವಿಧಾನದ ನಂತರ ೧೫ ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ ತೆಗೆದವು ' ೧೮೦೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಿಂದ ಮತ್ತು ೧೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ ರಂದು ಭೂಮಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈಯ ವಿವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ಲುಟೊದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

## ಭವಿಷ್ಯದ ಮಿಷನ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು 
*ನ್ಯೂ ಹಾರಿಜಾನ್ಸ್‌ಗೆ* ಯಾವುದೇ ಫಾಲೋ-ಅಪ್ ಮಿಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಮಿಷನ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಹೂಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಾಗಾರವು ಫಾಲೋ-ಅಪ್ ಮಿಷನ್‌ಗಾಗಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಭೇಟಿಯಾಯಿತು. ಅನುಸರಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಗುಂಪು ಚರ್ಚಿಸಿದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗೆ ೩೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು, ಪ್ಲುಟೊದ ಸಣ್ಣ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು, ಪ್ಲುಟೊ ತನ್ನ ಅಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ತಿರುಗುವಾಗ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ಲುಟೊದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅಕ್ಷೀಯ ಓರೆಯಿಂದಾಗಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಕತ್ತಲೆ. ಅತಿಗೆಂಪು ಲೇಸರ್ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೊನೆಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ಸ್ ಪ್ರಧಾನ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ ಅಲನ್ ಸ್ಟರ್ನ್ ಪ್ರಕಾರ, "ನಾವು ಆರ್ಬಿಟರ್ ಅನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರೆ, ನಾವು ಗ್ರಹದ ೧೦೦ ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ನಕ್ಷೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಸಂಪೂರ್ಣ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಹ." 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Fusion-Enabled_Pluto_Orbiter_and_Lander.png/220px-Fusion-Enabled_Pluto_Orbiter_and_Lander.png|thumb| ಪ್ಲುಟೊದಲ್ಲಿನ ಫ್ಯೂಷನ್-ಎನೇಬಲ್ಡ್ ಪ್ಲುಟೊ ಆರ್ಬಿಟರ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡರ್‌ನ ಕಲಾವಿದರ ಅನಿಸಿಕೆ, ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲುಟೊದ *ಹೊಸ ಹೊರೈಜನ್ಸ್* ಚಿತ್ರ.
*ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ಸ್* ಫ್ಲೈಬೈ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಸ್ಟರ್ನ್ ಚರೋನ್‌ನ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಪ್ಲುಟೊವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಅನುಸರಣೆಯಾಗಿ ಚರಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂತಹ ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಪ್ಲುಟೊದ ಚರೋನ್-ಅಭಿಮುಖವಾದ ಅರ್ಧಗೋಳವನ್ನು ಮಾತ್ರ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ಲುಟೊ ಮತ್ತು ಚರೋನ್ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದಿಂದ ಲಾಕ್ ಆಗಿವೆ. ಹೂಸ್ಟನ್ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದ ನಂತರ, ಪ್ಲುಟೊ ಮತ್ತು ಅದರ ಚಂದ್ರಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಅದರ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು *ಕ್ಯಾಸಿನಿ* -ಶೈಲಿಯ ಆರ್ಬಿಟರ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಚರೋನ್‌ನ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಸ್ಟರ್ನ್ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದನು. ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ಇಂಕ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ ಸ್ಟೆಫನಿ ಥಾಮಸ್ ಬರೆದ ವರದಿಯು ಪ್ಲುಟೊಗೆ ನೇರ ಫ್ಯೂಷನ್ ಡ್ರೈವ್  ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ೧೦೦೦ ಕೆಜಿ ಆರ್ಬಿಟರ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲುಟೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆಕಳುಹಿಸಲು ಸಮ್ಮಿಳನ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ  ( *ನ್ಯೂ ಹಾರಿಜಾನ್ಸ್‌ಗಿಂತ* ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿದೆ).

### ಪ್ಲುಟೊ ಹಾಪ್, ಸ್ಕಿಪ್ ಮತ್ತು ಜಂಪ್ 
ಗ್ಲೋಬಲ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಕೊಲೊರಾಡೋದ ಡೆನ್ವರ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೧೭ ರ ಎನ್‌ಐಎಸಿ ಸಿಂಪೋಸಿಯಂನಲ್ಲಿ "ಪ್ಲುಟೊ ಹಾಪ್, ಸ್ಕಿಪ್ ಮತ್ತು ಜಂಪ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪ್ಲುಟೊ ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿತು. ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಪ್ಲುಟೊದ ತೆಳುವಾದ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಹರಡಿರುವ ವಾತಾವರಣದ ಎಳೆತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬ್ರೇಕ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರವೇಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ಲುಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ, ವಾಹನವು ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಡಿಮೆ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸೈಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರೊಪೆಲ್ಲೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಚಂದ್ರ ಟ್ರೈಟಾನ್ ಅನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ನಾಸಾದ ಟ್ರೈಟಾನ್ ಹಾಪರ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.

### ಪರ್ಸೆಫೋನ್ 
೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ನಾಸಾ ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಪ್ಲುಟೊ ಮತ್ತು ಚರಾನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಕ್ಷೆಯ ತನಿಖೆಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು "ಪರ್ಸೆಫೋನ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದು ೫ ಆರ್‌ಟಿಜಿ ಗಳಿಂದ ಚಾಲಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಹಲವಾರು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೩ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ಲುಟೊದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉಪಮೇಲ್ಮೈ ಸಮುದ್ರವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ $೩ ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿರಬಹುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ