open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಜಾದವ್ಪುರ

**ಜಾದವ್‌ಪುರ**  ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ನೆರೆಹೊರೆಯಾಗಿದೆ.  ದಕ್ಷಿಣ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಜಂಕ್ಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಾದವ್‌ಪುರವು ಒಂದಾಗಿದೆ. ಜಾದವ್‌ಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಾದವ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.

## ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ 
ಸೋನಾರ್‌ಪುರದ ಜಮೀನ್‌ದಾರರಾದ ದಿವಂಗತ ಜಾದವ್ ನಾರಾಯಣ ಸರ್ಕಾರ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಜಾದವ್‌ಪುರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.  &#x5B;*citation needed*&#x5D;

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಗುಳೇದ ಲಕ್ಕಮ್ಮ ಜಾತ್ರೆ

**ಗುಳೇದ ಲಕ್ಕಮ್ಮ ಜಾತ್ರೆ** ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಜಾತ್ರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಲಂಬಾಣಿಗರು ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. 2 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಈ ಜಾತ್ರೆಯು, ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಮಂಗಳವಾರದಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ, ಶುರುವಾದ 3 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಗುಳೇದ ಲಕ್ಕಮ್ಮ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ, ಹುಲಿಕಟ್ಟಿ, ಹರಪನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಬಂಜಾರ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನಿಲ್ದಾಣ

ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನಿಲ್ದಾಣ (ಆಂಗ್ಲ: ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಸ್ಟೇಷನ್) ಭಾರತವು ನಿರ್ಮಿಸಲಿರುವ ಯೋಜಿತ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆ ಸಂಸ್ಥೆ (ಇಸ್ರೋ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.  ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣವು ೫೨ ಟನ್ ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ೩ ರಿಂದ ೬ ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಉಳಿಯಬಹುದು. ಮೂಲತಃ ೨೦೩೦ ರ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ನಂತರ ಗಗನಯಾನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟ ಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೊದಲ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಅನ್ನು ೨೦೨೮ ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ವಿಎಂ ೩ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ, ಉಳಿದ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳನ್ನು ೨೦೩೫ರ ವೇಳೆಗೆ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಉಡಾವಣಾ ಯಾನದಲ್ಲಿ (NGLV) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುವುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ಯಾನ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌
ವಜ್ರಾಂಗ

ವಜ್ರಾಂಗ (ಸಂಸ್ಕೃತಃ वज्रङ्गः) ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಒಂದು ಅಸುರ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇವನು ದಿತಿ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪ ಋಷಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದನು. ಅಸುರರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ ದಿತಿ, ದೇವತೆಗಳ ಕೈಯಿಂದ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಸಾವಿಗೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು. ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮಗುವನ್ನು ನೀಡಿದ ವರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ದಿತಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಶ್ಯಪನು ಆಕೆಯ ಆಶಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವರು ವಜ್ರ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು, ಅವನ ದೇಹವು ಇಂದ್ರನ ಆಯುಧವಾದ ವಜ್ರದಂತಿತ್ತು.

ವಜ್ರಾಂಗನು ತಾರಕಾಸುರನ ತಂದೆ. ತಾರಕಾಸುರನು ತನ್ನ ತಂದೆಯಂತೆ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಯುದ್ಧದ ದೇವರಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

## ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ 
ವಜ್ರಾಂಗ ಎಂದರೆ "ವಜ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿದೆ.

ವಜ್ರ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರರ್ಥ ಗುಡುಗು ಅಥವಾ ವಜ್ರ, ಮತ್ತು ಅಂಕಾ (ಅಂಕಾ ಎಂದರೆ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ).

ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ವಜ್ರ ಮತ್ತು ನಾಗ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾದ ವಜ್ರನಾಗ ಎಂಬ ಹೆಸರು ವಜ್ರದ ಸರ್ಪ ಎಂದರ್ಥ. ವೈದಿಕ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ, ವೃತ್ರ ಅಸುರರನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸರ್ಪಾಕಾರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ದಂತಕಥೆ 
ದಿತಿ, ಅವಳ ಸಹೋದರಿ ಆದಿತಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಬಿಸಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ತನ್ನ ಪತಿಯಾದ ಕಶ್ಯಪನಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಮಗುವನ್ನು ಕೋರಿ ಕೇಳಿದಳು, ಏಕೆಂದರೆ ದೇವತೆಗಳು ಆದಿತಿಯ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದವು. ಕಶ್ಯಪ ಸಮ್ಮತಿಸಿ, ಅವಳಿಗೆ ವಜ್ರಾಂಗ ಎಂಬ ಮಗುವನ್ನು ನೀಡಿದನು, ಅದರ ದೇಹವು ಕಠಿಣವಾದ ಪಂಜುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅವನು ದಿವ್ಯ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದಂಡಿಸತೊಡಗಿದನು. ಆದಿತಿಯು ಇದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಜ್ರಾಂಗನನ್ನು ತನ್ನ ಬಂಧಿತರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಕೇಳಿದನು. ವಜ್ರಾಂಗನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿದನು, ಅವನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಆದೇಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದನೆಂದು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಅವನಿಗಾಗಿ ವಜ್ರಂಗಿ ಎಂಬ ಸುಂದರಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡಿದಾಗ, ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ಕೋರಿ ಕೇಳಿದಳು, ಅದು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ. ತಲೆಕೆಡಿದುಹೋಗಿದ್ದ ವಜ್ರಾಂಗನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಉತ್ತಮ ಮಗುವನ್ನು ಕೋರಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ತಾರಕಾಸುರ ಹುಟ್ಟಿದನು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ರಾಕ್ಷಸರು
ವರ್ಗ:ಅಸುರ
ಗುರುದ್ವಾರ

thumb|ಸುವರ್ಣ ಮಂದಿರ, ಅಮೃತಸರ
**ಗುರುದ್ವಾರ** ಎನ್ನುವುದು ಸಿಕ್ಖರ ಉಪಾಸನ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗುರುದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು ಅಮೃತಸರ, ಕಪೂರ್ಥಲಾ, ಆನಂದಪುರ, ನಾಂದೇಡಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಖರ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವಾದ ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೇಬ್ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವ ವಿಗ್ರಹದ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವಂತೆ ಗುರುದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ತುಂಬ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿಕ್ಖರಿಗೆ ಅವರ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವೇ ದೇವಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗ. ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಸುವರ್ಣ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಪೂಜಾರಿಯೊಬ್ಬ ಈ ಗ್ರಂಥದ ಬಳಿ ಕುಳಿತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಧೂಳು ಅಥವಾ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳು ಎರಗದಂತೆ ಚಾಮರ ಹಾಕುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.

ಎಲ್ಲ ಗುರುದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಂಗರ್ ಹಜಾರವಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜನರು ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಊಟವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಗುರುದ್ವಾರದಲ್ಲಿನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಊಟವನ್ನು ಬಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* All Historical Gurudwaras
* Siliguri Gurudwara
* World Gurudwaras

ವರ್ಗ:ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಘಾನ್ಸಿಂಗ್

thumb|ಘಾನ್‍ಸಿಂಗ್
**ಘಾನ್‍ಸಿಂಗ್** ಬಿಗ್ನೋನಿಯೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಪರ್ಣಪಾತಿ ಮರ. **ಸ್ಟೀರಿಯೋಸ್ಪರ್ಮಮ್ ಕ್ಸೈಲೋಕಾರ್ಪಮ್** ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು; **ಕೋಣನ ಕೊಂಬುಮರ** ಎಂದೂ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕರೆವುದಿದೆ. ಇದರ ತವರು ಭಾರತ.

## ರಚನೆ 
ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 30'-60' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ದೊಡ್ಡವು; 3'-4' ಉದ್ದ ಇವೆ. ಫೆಬ್ರುವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳೆಲ್ಲ ಉದುರಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಹೂಗಳು ಅರಳುವುದು ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ. ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ. ಮಧುರವಾದ ವಾಸನೆಯೂ ಉಂಟು. ಕಾಯಿಗಳು ಕೋಣನ ಕೊಂಬಿನಂತಿವೆ.

## ಉಪಯೋಗಗಳು 
ಚೌಬೀನೆ ಗಟ್ಟಿಬಗೆಯದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬೀರು ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮರದಿಂದ ತೆಗೆಯಬಹುದಾದ ರಾಳವನ್ನು ಚರ್ಮ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದುಂಟು. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ರಾಳ ಉತ್ತೇಜಕ, ಕಫಹಾರಕ ಹಾಗೂ ಪರೋಪಜೀವಿನಾಶಕವೂ ಹೌದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮರಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಘಾಸೀ ಪಂಥ

**ಘಾಸೀ ಪಂಥ**ವು ಸತ್‌ನಾಮಿ ಪಂಥದಿಂದ ಕವಲೊಡೆದ ಒಂದು ಪಂಥ. ಸತ್‌ನಾಮಿಗಳು ನಿರಾಕಾರನಾದ, ಏಕೈಕನಾದ ದೇವರ ನಾಮವನ್ನೇ ಜಪಿಸುವವರು, ಸ್ತೋತ್ರ ಮಾಡುವವರು; ವಿಗ್ರಹಾರಾಧಕರಲ್ಲ. ರಾಮದಾಸ್, ಕಬೀರ್ ಮೊದಲಾದವರು ಈ ಪಂಥದ ಪ್ರೇರಕರು. ಈ ಪಂಥದವರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಂಪಿನವರ ಗುರು ರಾಮದಾಸ್. ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪಿನವರ ಗುರು ಜಗಜೀವನ್‌ದಾಸ್. ಇವನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ಕಾರಣ ಇವನನ್ನು ಅಕ್ಬರ್ ಭೇಟಿಯಾದ. ಮೂರನೆಯದಾದ ಘಾಸೀಗುಂಪಿನವರ ಗುರು ಚಮ್ಮಾರಜಾತಿಯ ಘಾಸಿರಾಮ್. ಅವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಘಾಸೀಯರೆಂದೇ ಹೆಸರು. ಈ ಪಂಥದವರು ಜಾತಿಭೇದವನ್ನೆಣಿಸದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸತ್‍ನಾಮ್ ಜಪಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪಂಥದವರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಛತ್ತೀಸ್‌ಘರ್ ಪ್ರಾಂತ. ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಂಖ್ಯೆ 4,00,000 ಇತ್ತು. ಇವರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಜನರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದವರೆಲ್ಲ ಚಮ್ಮಾರರು.

ಸತ್‍ನಾಮಿಗಳು ದಸರವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಭಂಡಾರ್‌ಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪಂಥಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಅಮ್ಮು ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್

**ಅಮ್ಮು ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್** ಅಥವಾ **ಎ.ವಿ.ಅಮ್ಮಕುಟಿ** (22 ಏಪ್ರಿಲ್ 1894 - 4 ಜುಲೈ 1978) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ, ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಅಮ್ಮುಕುಟ್ಟಿ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಅವರು ಕೇರಳದ ಪೊನ್ನಾನಿ ತಾಲೂಕಿನ ಅನಕ್ಕರದ ವಡಕ್ಕಾಟ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಗೋವಿಂದ್ ಮೆನನ್, ಕಿರಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿ. ಅಮ್ಮನ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಇಬ್ಬರೂ ನಾಯರ್‌ಗಳು. ತಾಯಿಗೆ ಹದಿಮೂರು ಮಕ್ಕಳು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ಹುಡುಗಿಯರು. ಕೊನೆಯವರು ಅಮ್ಮು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗದೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಪಡೆದರು. ಕನಿಷ್ಟ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಓದಲು ಮತ್ತು ಬರೆಯಲು ಕಲಿತರು. ಅಡುಗೆ, ಮನೆಯ ಆರೈಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧರಾದರು. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರ ತಂದೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಮರುಮದುವೆಯಾದರು. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು 13 ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಬಂಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅನುಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಪತಿ ಸುಬ್ಬರಾಮ್ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್. ಕೇರಳದ ಅಯ್ಯರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಅವರು ಅಮ್ಮುವಿಗಿಂತ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಿರಿಯರು.

## ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ 
ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕೇರಳ ಅಯ್ಯರ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸುಬ್ಬರಾಮ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಓದಿದವರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಕಳೆದ ನಂತರ ಹಣ ಉಳಿಸಲು ಅವರು 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೂ ಮದುವೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ ತಾಯಿಯ ಆಗಮನವು ಸುಬ್ಬರಾಮರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಗೆ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟರು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಅವರು ನಂತರ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನ ನೋಂದಣಿ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮು ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಈ ಮದುವೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ರಕ್ತಸಂಬಂಧವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿತವಾಗಿತ್ತು.  ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮದುವೆ ಅಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲ. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ಡ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಜನರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜವು ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಅವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ತಂದೆಯ ಕುಟುಂಬವು ಅವರನ್ನು (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ) ಮದುವೆಯಂತಹ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಇತರ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಲಂಡನ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮದುವೆಯು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅಳಿಯಕಟ್ಟಿನ ಮರುಮಕಥಾಯಂ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರ ಪೋಷಕರು ವಡಕ್ಕಾಟ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಅಳಿಯಕಟ್ಟಿನ ನಾಯರ್ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಅವರು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತನ್ನ ಗಂಡ ಅಥವಾ ತಂದೆಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು.

ಅವರು 1975 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ವರ್ಷದ ಮುಂಜಾನೆ 'ವರ್ಷದ ತಾಯಿ' ಎಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಅಮ್ಮು ಸ್ವಾಮಿನಾಥನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಗೋವಿಂದ್ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಅವರು 1969 ರಿಂದ 1976 ರವರೆಗೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ (1914-2012) ವೈದ್ಯರಾದರು. ಅವರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಯ ಅಧಿಕಾರಿ. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಅವರು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ಯ್ರ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಗುರುನಾನಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ

**ಗುರುನಾನಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ**ವು ಗುರುನಾನಕರ 500ನೆಯ ಜನ್ಮದಿನಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ 1969ರಲ್ಲಿ ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ವಿ. ವಿ. ಗಿರಿಯವರಿಂದ ಅದೇ ವರ್ಷ ಅದರ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಮಾರನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ ಅದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನಾರಂಭಿಸಿತು. ಪಂಜಾಬಿನ ಅಮೃತಸರ, ಗುರುದಾಸಪುರ, ಜಲಂಧರ ಮತ್ತು ಕಪೂರ್ಥಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ 1971-72ನೆಯ ಸಾಲಿನಿಂದ ಅಂತರವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ದೊರಕಿತು. ಅಮೃತಸರದ ಖಾಲ್ಸಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಿತ್ತು.

ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಮೇಲಿನ ನಾಲ್ಕು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ 64 ಕಾಲೇಜುಗಳು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಗುರುನಾನಕ್ ಅಧ್ಯಯನ, ಇತಿಹಾಸ, ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ, ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಈ ಐದು ವಿಷಯಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಯುಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನ, ವೈದ್ಯ, ದಂತವೈದ್ಯ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಕಲಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮಾನವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು, ಭಾಷೆಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಲಲಿತಕಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸ್ತ್ರ-ಈ ಎಂಟು ವಿಷಯಗಳ ವಿದ್ವನ್ಮಂಡಲಿಗಳಿವೆ (ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ). 17 ಪಠ್ಯಪರಿಷತ್ತುಗಳಿವೆ (ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಡೀಸ್). 1972ರ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಘಟಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಿತು.

## ಸ್ಥಾನ 
ಗುರುನಾನಕ್ ದೇವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ಚೌಕಟ್ಟು (NIRF) ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಪೈಕಿ ೪೮ನೇ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 87ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.

## ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ 

ಚಿತ್ರ:Guru Nanak Dev University, Amritsar- Administarion Block and Post Office.jpg|ಆಡಳಿತ ಭವನ ಮತ್ತು ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ
ಚಿತ್ರ:Guru Nanak Dev University, Amritsar 3-5-2009 12-49-09 PM.JPG|ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರ
ಚಿತ್ರ:Guru Nanak Dev University (GNDU), Amritsar- main gate 2009-03-05.JPG|ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದ ಬಾಗಿಲು
ಚಿತ್ರ:Guru Nanak Dev University3.jpg|alt=Maharaja Ranjit Singh Bhawan Photo|ಮಹಾರಾಜಾ ರಣ್‍ಜೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಭವನ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Official University website
* NAAC Certificate

ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜೀವನ್ಮುಖಿ ಸುರೇಶ್

**ಜೀವನ್ಮುಖಿ ಸುರೇಶ್ ಟಿ**.

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ `ಜೀವನ್ಮುಖಿ ಸುರೇಶ್’ಯೆಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಟಿ. ಸುರೇಶ್ ಅವರು ಮೂಲತಃ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಲ ಗ್ರಾಮದವರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರುವ ಇವರು ಶ್ರೀ ಎಂ.ಜೆ. ತಿಮ್ಮೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಮಂಚಮ್ಮ ಅವರ ಸುಪುತ್ರರು. ಕೃಷಿಕ ಕುಟುಂಬದಿoದ ಬಂದಿರುವ ಇವರು ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರತರುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಿಕ ರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದವರು. ಅ ಬಳಿಕ ಸಿನಿಮಾ ವಿತೆರಣೆಯ ರಂಗದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲೂ ಕೈ ಆಡಿಸಿದವರು.

ಅಕ್ಷರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಹಂಬಲ ಹೊಂದಿರುವ ಟಿ. ಸುರೇಶ್‌ರವರು, ಜೀವನ್ಮುಖಿ ಪಾಕ್ಷಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಅದರ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ರಾಜಕಾರಣ, ಸಿನಿಮಾ, ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಮಾಜಿಕ ರಂಗದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತು ನಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಇಡಿಯಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಅಕ್ಷರ ಕೃಷಿಗೆ ವೇದಿಕೆ ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವನ್ಮುಖಿ ಸುರೇಶ್‌ರವರು ಗಮರ್ನಾಹ ಹೆಸರು. ಅಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಕುವೆಂಪು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ, ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮುನ್ನೆಡೆಸುತ್ತಾ ಸಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯ ಮಹಿಳಾ ಘಟಕವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿರುವುದು ಇವರ ಸಂಘಟನಾ ಚತುರಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿ.

ಜೀವನ್ಮುಖಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿರುವ ಸುರೇಶ್‌ರವರು ಹತ್ತಾರು ಜನಪರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪೂರ್ಣ ಸಧಾಭಿರುಚಿ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಎರಡು ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ನೋಟ್ ಬುಕ್, ಲೇಖನಿ ಸಮಾಗ್ರಿ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅವರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಕಿರಿಯ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಸಾಧಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರ ನೀಡಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅವರ ಹೃದಯ ವೈಶಾಲ್ಯತೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿದೆ.

ನಾಡಿನ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಜೀವನ್ಮುಖಿ ಸುರೇಶ್‌ರವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಜನ ಮುಖಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ ಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ನಾಡಿನ ಹಲವಾರು ಸಂಘ-ಸAಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿರುವುದು, ಸಾಧಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕೆ ಸಂದಾಯವಾದ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.
ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಆಜಂ ಷಾ

thumb|ಸೋನರ್‌ಗಾಂವ್, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಘಿಯಾಸುದ್ದೀನ್ ಆಜ಼ಂ ಷಾನ ಗೋರಿ
**ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಆಜಂ ಷಾ** ಬಂಗಾಳವನ್ನಾಳಿದ ಒಬ್ಬ ಸುಲ್ತಾನ; ಸಿಕಂದರನ ಮಗ.

## ಜೀವನ 
ಇವನು ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕಾಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಸಿಕಂದರ್ ಬಹುಶಃ 1390ರಲ್ಲಿ ಮಗನಾದ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನನೊಂದಿಗೆ ಪಾಂಡುವಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕದನದಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಆ ವರ್ಷ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿರಬೇಕು. ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನನ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲ ಸಮೃದ್ಧಿಯದಾಗಿತ್ತೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಈತ ಹೊರಡಿಸಿದ ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ನಾಣ್ಯಗಳೂ, ಆದೀನ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇವನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಭವ್ಯವಾದ ಮಸೀದಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಇವನು 1409 ರ ವರೆಗೆ ಆಳಿದ.

ಈತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಹೋಂ ರಾಜ ಸುದನಗ್ಫನಿಗೂ ಕಾಮಾಟದ ರಾಜನಿಗೂ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆಯುಂಟಾಯಿತು. ಆಜಂ ಷಾ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಾಮಾಟದ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದ. ಆದರೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಜರೂ ತಮ್ಮ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಒಂದಾದರು. ಆಜಂ ಷಾ ಅವರ ಸಂಯುಕ್ತ ಬಲವನ್ನು ಎದುರಿಸಲಾಗದೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕಾಯಿತು.

ಜೌನ್‌ಪುರದ ಖ್ವಾಜಾ ಖಾನನೊಡನೆ ಆಜಂ ಷಾ ಸ್ನೇಹದಿಂದಿದ್ದ. ಆದರೆ ಖ್ವಾಜಾ ಖಾನನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಬಂಗಾಳದ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಬಂದ. ಆಜಂ ಷಾ ಆ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ.

1408ರಲ್ಲಿ ಆಜಂ ಷಾನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚೀನಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಹುಯಿ-ಟಿ ಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಯೋಂಗ್-ಲೇ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರಿಯನ್ನೂ, ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಣಿಗೆ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನೂ ಕಳಿಸಿದ. ಆಜಂ ಷಾ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ಚಿನ್ನದ ತಗಡಿನ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಒಂದು ಪತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಜಿರಾಫೆಯನ್ನು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಚೀನೀ ರಾಯಭಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರ ಮಹೌನ್ ಆ ಕಾಲದ ಬಂಗಾಳದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.

ಆಜಂ ಷಾಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯಿತ್ತು. ಆತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ ಹಾಫೀಜ಼ನೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನು ದಕ್ಷವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ನ್ಯಾಯ ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಒಂದು ಸಲ ಸುಲ್ತಾನ ಹೊಡೆದ ಬಾಣವೊಂದು ಒಬ್ಬ ವಿಧವೆಯ ಮಗನಿಗೆ ತಗಲಿದಾಗ ಅವಳು ತನ್ನ ಫಿರ್ಯಾದನ್ನು ಕಾಜಿಯ ಮುಂದಿಟ್ಟಳೆಂದೂ ಅವನು ಸುಲ್ತಾನನನ್ನು ಬರಮಾಡಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ವಿಧಿಸಿದ ದಂಡವನ್ನು ಸುಲ್ತಾನ ತೆತ್ತನೆಂದೂ, ಕಾಜಿಯ ನ್ಯಾಯಪರಿಪಾಲನೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಸುಲ್ತಾನಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸುಲ್ತಾನ ಆ ಕಾಲದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿಸ್ತಿ ಸಂತ ಷೇಕ್ ನೂರ್ ಕುತ್ಬಿ ಆಲಂನೊಡನೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ. ಆಜಂ ಷಾ 1409ರಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ರಾಜನ ಕೈಯಿಂದ ದುರಂತ ಮರಣಕ್ಕೀಡಾದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ರಿಯಾಜ್, ನಿಜಾಂ ಉದ್-ದೀನ್, ಫಿರಿಷ್ಟಾ ಮತ್ತು ಮಹೌನರ ಬರೆವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಆಜಂ ಷಾನ ವಿಷಯ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 
* 
* 

ವರ್ಗ:ಸುಲ್ತಾನರು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಗುರುದಾಸಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ

**ಗುರುದಾಸಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ**ಯು ಪಂಜಾಬಿನ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ; ಗುರುದಾಸ್ಪುರ್ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,010 ಚ.ಮೈ.; ಜನಸಂಖ್ಯೆ 22,98,323 (2011). ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಅಮೃತಸರ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕಾಂಗಡಾ ಮತ್ತು ಹೋಶಿಯಾರ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅಮೃತಸರ ಮತ್ತು ಸಿಯಾಲ್‌ಕೋಟ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿವೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ 40. ಇಲ್ಲಿಯದು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಾಯುಗುಣ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ರಾವೀ ಮತ್ತು ಬಿಯಾಸ್ ನದಿಗಳು ಅನೇಕ ಸಲ ಮೇರೆ ಮೀರಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ನದಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೋಣಿ ಸಂಚಾರವುಂಟು.

ಜನರು ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯಲ್ಲೂ, ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲೂ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಧಾರಿವಾಲ್ ಮತ್ತು ಸುಜಾನ್‌ಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಉಣ್ಣೆ, ಜಮಖಾನೆ ಮತ್ತು ದೃಷಿಯಂತ್ರಗಳ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳುಂಟು. ಬಟಾಲಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ರಾವೀ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಮುಕ್ತೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿಗಳಿವೆ. ಬಟಾಲಾ, ಶಾಹಪುರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆದಿವೆ. ಪಠಾಣಕೋಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳ ರಾಜ್ಯವಿತ್ತು. ಸೂರ್ ವಂಶದವರಿಂದ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಅಕ್ಬರ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಖರ ಮತ್ತು ಮೊಗಲರ ನಡುವೆ ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದುವು. ಅದೀನಾ ಬೇಗ್ ಈ ಭಾಗದ ಸುಬೇದಾರನಾಗಿದ್ದ. ಅವನ ಅನಂತರ ಸಿಕ್ಖರ ವರ್ಚಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. 1841ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಜಿಲ್ಲೆ ಇಂಗ್ಲಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು.

ಗುರುದಾಸಪುರ ನಗರ ಉ.ಅ. 320 63' ಮತ್ತು ಪೂ.ರೇ. 750 25' ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೨೦,೫೬೪ (೨೦೧೫). ಇಲ್ಲಿ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಒಂದು ಮಠವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಂದಾ (ಸಿಕ್ಖರ 11ನೆಯ ಗುರು) ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮೊಗಲರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರಮ ವಹಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆ ಕೋಟೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಬಂದಾ ಬಹದ್ದೂರ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಹಸದಿಂದ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ. ಮೊಗಲರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಹದ್ದೂರ್ ಷಹನ ನಿಧನದ ಅನಂತರ ಬಂದಾ ಮತ್ತು ಅವನ ಶಿಷ್ಯರು ತಾವು ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಕೈಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಸರ್‌ಹಿಂದ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ 1715ರಲ್ಲಿ ಮೊಗಲರು ಗುರುದಾಸಪುರ ಕೋಟೆಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಆಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಸಿಕ್ಖರು ಬಂದಾನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿ, ಆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟರು. ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಹೋರಾಡಿದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗದೆ ಬಂದಾ ಮತ್ತು ಅವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಶರಣಾಗತರಾದರು. ಬಂದಾ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗನನ್ನು ಮೊಗಲರು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸಿಕ್ಖರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 

ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಗುರುಲಿಂಗವಿಭು

**ಗುರುಲಿಂಗವಿಭು** ಸು. 1550ರಲ್ಲಿದ್ದ ಕವಿ. *ಭಿಕ್ಷಾಟನ ಚರಿತ್ರೆ* ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ತನ್ನನ್ನು *ಕವಿರಾಯ* ಎಂದೂ, *ಆಶುಮಧುರಂ ಚಿತ್ರ ವಿಸ್ತಾರವೆಂದೆಂಬ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ವಿರಚಿಸಲು ಬಲ್ಲವಸ್ತುಕ ಕವೀಂದ್ರರ, ವರ್ಣಕ ಕವೀಶ್ವರರ ಕರ್ಣಾಭರಣ* ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಭಿಕ್ಷಾಟನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನಲ್ಲದೆ ಈತ ಇತರ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಇದೊಂದೇ ಕೃತಿ.

## ಭಿಕ್ಷಾಟನ ಚರಿತ್ರೆ 
ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕಾವ್ಯ ಮೂರು ಸಂಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಒಟ್ಟು 150 ಪದ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕೃತಿ. ಶಿವ, ಅಜಕಪಾಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಮಾಡಿದುದು ಈ ಕಾವ್ಯದ ವಸ್ತು. ಧರೆಯೊಳಗೆ ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಹರಿನಾಮ ಸಾವಿರ ಗೋಪಿಯರೊಳಿಹುದ ನೋಡಬೇಕೆಂದು ಪುರಹರನು ಭಿಕ್ಷುಕನಾಗಿ ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ಬಂದ ಪರಿಯ ನಾನು ವರ್ಣಿಸುವೆನು_ಎಂದು ಕಥಾ ಬೀಜವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಜಕಪಾಲಕ್ಕೆ ರಕ್ತವನ್ನು ತುಂಬುವಂತೆ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳಲು, ಕೃಷ್ಣ ತನ್ನ ತಲೆಯಿಂದ ರಕ್ತದ ಧಾರೆಯನ್ನು ಹರಿಸಿ ಅದನ್ನು ತುಂಬಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಎಷ್ಟು ರಕ್ತ ಹರಿಸಿದರೂ ಅದು ತುಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿವ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೌರವ ಪಾಂಡವ ಸೈನ್ಯಗಳಿಂದ ಸುರಿಯುವ ರಕ್ತದಿಂದ ಅದು ತುಂಬುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಯುದ್ಧ ನಡೆದು ಅಲ್ಲಿನ ರಕ್ತವೆಲ್ಲ ಕಪಾಲಕ್ಕೆ ಹರಿದರೂ ಅದು ಅರ್ಧ ಮಾತ್ರ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಆಗ ಶಿವ ಅದನ್ನು ಎಸೆದು ಕಾಳ ಮೇಘಗಳ ನೀರನ್ನೇ ಆಹಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದುವಂತೆ ಆ ಬ್ರಹ್ಮಕಪಾಲಕ್ಕೆ ಹೇಳಿ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಇದಿಷ್ಟು ಭಿಕ್ಷಾಟನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಕಥೆ. ಇದನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕಾವ್ಯವನ್ನಾಗಿ ರಚಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ಗುರುಲಿಂಗ ವಿಭು.

ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸೂತಮುನಿಗಳು ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸನಕಾದಿ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರಂತೆ. ಆ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಂಥದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಂದೀಶನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಅನಂತರ ಕವಿ ಬಸವ, ಚನ್ನಬಸವ, ಅಲ್ಲಮ, ರೇವಣಾರ್ಯ, ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚ, ಸಿದ್ಧರಾಮ, ಮಾದಿರಾಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕೇಳ್ವ ರಸಿಕರ ಹೃದಯವೆಂಬ ರಂಗಮಧ್ಯದೊಳು ನರ್ತಿಸುವ ನಚ್ಚಣೆಯಂತೆ ಶಿವನ ಭಿಕ್ಷಾಟನ ಕೃತಿ ಮೋಹನವನೀವುದು-ಎಂದು ತನ್ನ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಗುರುಲಿಂಗ ವಿಭು. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬರುವ ವರ್ಣನೆಗಳು ಈತ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿ, ಷಟ್ಪದಿಗಳ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು-ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಈ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿರುವುದು ಇದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಬಹಾದುರ್ ಷಾ

**ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಬಹಾದುರ್ ಷಾ** ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಒಬ್ಬ ಸುಲ್ತಾನ. ಷಂಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಫಿರೋಜ಼ನ ಒಬ್ಬ ಮಗ.

## ಜೀವನ 
ತಂದೆ ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಇವನೂ, ಇವನ ಸೋದರರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ ಷಿಹಾಬ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಬುಘ್‌ದಾನೂ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೊನಾರ್‌ಗಾಂವ್ ಮತ್ತು ಲಖ್‌ನಾವತಿಗಳಲ್ಲಿ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು (1310-14). ಫಿರೊಜ಼್ 1315ರಲ್ಲಿ ಲಖ್‌ನಾವತಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಹತೋಟಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನಾದರೂ, 1317-18ರಲ್ಲಿ ಷಿಹಾಬ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಅದನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ. 1322ರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅನಂತರ ಫಿರೊಜ಼್ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ನಾಸಿರ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಮತ್ತು ಷಿಹಾಬ್-ಉದ್-ದೀನರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಹುಶಃ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಸೋದರರನ್ನೂ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಷಾ ಕೊಂದು ಲಖ್‍ನಾವತಿ ಮತ್ತು ಸೊನಾರ್‌ಗಾಂವ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಆಳತೊಡಗಿದ.

ಫಿರೊಜ಼್ ಷಾನ ಮರಣಾನಂತರ ಷಿಹಾಬ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿದನೆಂದೂ, ಆದರೆ ಷಾಹನ ಕೊನೆಯ ಮಗ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಬಹಾದುರ್ ಬುರಾ (ಕಪ್ಪು) ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನಾಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಬಹುತೇಕ ಸೋದರರನ್ನು ಕೊಂದನೆಂದೂ, ಅವನ ಸೋದರರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರಾದ ಷಿಹಾಬ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಮತ್ತು ನಸೀರ್-ಉದ್-ದೀನ್ ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ತುಘಲಕನ ಬಳಿಗೆ ಓಡಿಹೋದರೆಂದು, ತುಘಲಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಬಹಾದುರನ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದನೆಂದು ಇಬ್ನ್ ಬತೂತ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಬೇರೆ ಯಾವ ಆಧಾರಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಲಖ್‍ನಾವತಿಯ ಕೆಲವು ಆಸ್ಥಾನಿಕರು ತಾವು ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಡನ್ನು ಕುರಿತು ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ದೂರು ಹೊತ್ತರೆಂದೂ, ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಸುಲ್ತಾನ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದನೆಂದೂ ಬರನೀ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಅಂತೂ ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನ ಬಂಗಾಳದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಒಡೆತನ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು 1324ರಲ್ಲಿ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದ. ಅವನ ಸೇನೆ ಲಖ್‌ನಾವತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಬಹಾದುರ್ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ದೆಹಲಿಯ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾದಿದ. ಅವನಿಗೆ ಸೋಲಾಯಿತು. ಓಡಿ ಹೋಗಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಅವನು ಸೆರೆ ಸಿಕ್ಕಿದ. ದೆಹಲಿಯ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ನಸೀರ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಲಖ್‍ನಾವತಿಯಿಂದ ಆಳತೊಡಗಿದ.

ಬಂಗಾಳದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ತುಘಲಕ್ ದುರಂತಕ್ಕೀಡಾದ. ಮಹಮ್ಮದ್-ಬಿನ್-ತುಘಲಕ್ ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನನಾದ ಮೇಲೆ ಬಹಾದುರನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಸೊನಾರ್‌ಗಾಂವ್‌ನಿಂದ ಆಳಲು ಅವನಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದನೆಂದೂ, ಜೊತೆಗೆ ಬಹ್ರಾಂ ಖಾನನನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಟ್ಟನೆಂದೂ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, 1327-28ರ ವರೆಗೆ, ಅವನು ಬಹ್ರಾಂ ಖಾನನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದನಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್-ಬಿನ್-ತುಘಲಕನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಗೆ ತಂದ. ಆದರೆ ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ಅಧೀನನಾಗಿಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಲೊಲ್ಲದೆ, ಅವನಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಲು ಸಮಯ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಅಣ್ಣ ನಸೀರ್-ಉದ್-ದೀನ್‌ನನನ್ನು ಸುಲ್ತಾನ ಪದಚ್ಯುತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಬಹಾದುರ್ ಷಾ ತನಗೂ ಆ ಪಾಡು ಬರದಿರಲೆಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ. ಬಹ್ರಾಂ ಖಾನ್ ಇವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಕೊಂದು, ಇವನ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಲಿದು ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ಕಳಿಸಿದನೆಂದು ಈಸಾಮೀ ಎಂಬ ಚರಿತ್ರಕಾರ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಬಹ್ರಾಂ ಖಾನ್ ಇವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿ ಸುಲ್ತಾನ ಇವನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನೆಂದೂ, ಫಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತೆಯಾಗಿಡಬೇಕೆಂಬುದು ಷರತ್ತುಗಳಲ್ಲೊಂದೆಂದೂ, ಈ ಷರತ್ತನ್ನು ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಪಾಲಿಸದಿದ್ದಾಗ ಸುಲ್ತಾನ ಇವನ ವಿರುದ್ಧ ಸೈನ್ಯ ಕಳಿಸಿದನೆಂದೂ ಇಬ್ನ್ ಬತೂತ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಬಹಾದುರನ ಮರಣಾನಂತರ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಂಗಾಲ ದೆಹಲಿಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಶಾಂತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿತ್ತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸುಲ್ತಾನರು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಖಲ್ಜಿ

thumb|ಘೀಯತ್ ಷಾ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು (ನಿಮತ್‍ನಾಮಾ-ಇ-ನಾಸಿರುದ್ದೀನ್-ಷಾಹಿ ಇಂದ)
**ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಖಲ್ಜಿ** (ಆಳ್ವಿಕೆ: 1469-1500) ಮಾಳವದ ಖಲ್ಜಿ ಸುಲ್ತಾನ ಸಂತತಿಯ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಮಹಮದನ ಹಿರಿಯ ಮಗ, ಆ ವಂಶದ ಎರಡನೆಯ ಸುಲ್ತಾನ.

## ಆಳ್ವಿಕೆ 
ತಂದೆ ಸತ್ತ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಅನಂತರ (1469 ಜೂನ್ 3 ರಂದು) ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿದ. ಸುಲ್ತಾನನಾದ ಕೂಡಲೇ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯಿತ್ತು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ನೆರೆಹೊರೆಯವರೊಡನೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹದಿಂದಿರುವುದೇ ತನ್ನ ದೃಢ ಧ್ಯೇಯವೆಂದೂ, ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದೇ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಗುರಿಯೆಂದೂ ಸಾರಿದ. ಶಾಂತಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಈತ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಲಿಸಿದನೆಂದರೆ, ಒಂದು ಸಲ ಬಹಲೂಲ್ ಲೋದಿ ಪಾಲಂಪುರದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದಾಗ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಅದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಯಾವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಲೇ ಇಲ್ಲ. ಆ ಸಂದಿಗ್ಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಅವನಿಗೆ ಸುಲ್ತಾನನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು. ಆಗಲೂ ಆತ ಸ್ವತಃ ಸೈನ್ಯದ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸದೆ, ತನ್ನ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟ.

ತನ್ನ ತಂದೆಯಂತೆ ಇವನೂ ತೀವ್ರ ಮತಾಭಿಮಾನವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿದ್ದ. ಒಂದು ಸಾರಿ ಗುಜರಾತಿನ ಸುಲ್ತಾನ ಮಹಮದ್ ಬೇಗಾರ ಚಂಪಾನೇರ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿಯ ಜನ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದರು. ಆಗ ಈತ ಸ್ವಧರ್ಮೀಯನಾದ ಬೇಗಾರನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಹೋರಾಡುವುದೂ, ಕಾಫಿರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದೂ ತನ್ನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವೆಂದು ಹೇಳಿ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಈತ ಮಾಳವದ ಸುಲ್ತಾನರು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನೀತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಅದುವರೆಗೂ ಅಭೇದ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಚಂಪಾನೇರ್ ಕೋಟೆ ಗುಜರಾತಿನ ಸುಲ್ತಾನನ ವಶವಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ.

ಈತ ಶಾಂತಿಪ್ರಿಯನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರೂ ಚಿತ್ತೂರಿನ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಸಾರಿ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದನೆಂದೂ, ಆದರೆ ಎರಡು ಬಾರಿಯೂ ಸೋತನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಆಡಳಿತ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಮಗನಾದ ನಾಸಿರ್-ಉದ್-ದೀನನಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟು ತನ್ನ ಕಾಲವನ್ನೆಲ್ಲ ಜನಾನಾದಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆದ. ಈತ ವಿಷಯಲೋಲುಪನಾದರೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮದ್ಯವೇ ಮುಂತಾದ ನಿಷಿದ್ಧ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನೂ, ಆಹಾರಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಈತ ಪೆದ್ದ ದೊರೆಯೆಂದೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇವನು ತನ್ನ ದಡ್ಡತನವನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ತೋರಿಸಿ, ಮೋಸಗಾರರ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾದ.

ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳು ಸುಖಮಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸುಲ್ತಾನ್ ಪದವಿಗಾಗಿ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ನಾಸಿರ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಮತ್ತು ಅಲಾ-ಉದ್-ದೀನ್ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನನ ಪ್ರಿಯ ರಾಣಿ ಕುರ್ಷಿದ್ ಅಲ್ಲಾ-ಉದ್-ದೀನನಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತಳು. ನಾಸಿರ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಅಲಾ-ಉದ್-ದೀನನನ್ನು ಕೊಂದು ಕುರ್ಷಿದಾಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, 1500 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರಂದು ಮಾಳವದ ಸುಲ್ತಾನನಾದ. ಇದರಿಂದ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನನಿಗೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆಯೂ ಆಗದಿದ್ದರೂ ಇವನು ಆ ಮಾನಸಿಕ ಯಾತನೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದೆ 1501 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 28 ರಂದು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ. ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆದ ಅನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಇವನು ತೀರಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ನಾಸಿರ್-ಉದ್-ದೀನನೇ ಇವನಿಗೆ ವಿಷ ಕೊಟ್ಟು ಸಾಯಿಸಿದನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸುಲ್ತಾನರು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕೊಚ್ಚಿನ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಡಯಾಸಿಸ್

**ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಡಯಾಸಿಸ್** ಆಫ್ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವೆರಾಪೋಲಿ ಎಂಬ ಎಕ್ಲೆಸಿಯಾಸ್ಟಿಕಲ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಡಯಾಸಿಸ್ ಆಗಿದೆ.

ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಡಯಾಸಿಸ್ ಆಫ್ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವೆರಾಪೋಲಿ ಎಂಬ ಎಕ್ಲೆಸಿಯಾಸ್ಟಿಕಲ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಡಯಾಸಿಸ್ ಆಗಿದೆ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಡಯಾಸಿಸ್ನ ಪ್ರದೇಶವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 235 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ವೆರಾಪೊಲಿ ಆರ್ಚ್ಡಯೋಸಿಸ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಅಲೆಪ್ಪಿ ಡಯಾಸಿಸ್ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಡಯಾಸಿಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಿಷಪ್ ಸ್ಥಾನವು ಸಾಂಟಾ ಕ್ರೂಜ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ, ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಆಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಶಿರಸಿ ಗುರುಶಾಂತಶಾಸ್ತ್ರಿ

**ಶಿರಸಿ ಗುರುಶಾಂತಶಾಸ್ತ್ರಿ** (ಸು. 1881-1961) ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷಾಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಅನೇಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಪಂಡಿತರು.

## ಜೀವನ, ಸಾಧನೆಗಳು 
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಇವರು ಈ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿರಸಿಯಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದರು. ಪಿ. ಆರ್. ಕರಿಬಸವಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಹತ್ತಿರ ಕಲಿತು ಉಭಯಭಾಷಾಪಂಡಿತರಾಗಿ ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಬಲ್ಲಿದರೆನಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೀಕಂಠಭಾಷ್ಯ, ಶ್ರೀಕರಭಾಷ್ಯ, ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ, ಕ್ರಿಯಾಸಾರ, ಲಿಂಗಧಾರಣಚಂದ್ರಿಕೆ, ವೀರಶೈವಾನಂದಚಂದ್ರಿಕೆ, ಅನುಭವಸಾರ, ಶಿವಾದ್ವೈತಮಂಜರಿ, ಧರ್ಮಶಿರೋಮಣಿ, ಶತಕತ್ರಯ ಮೊದಲಾದ ವೀರಶೈವ ಮತಗ್ರಂಥಗಳು ಇವರಿಗೆ ಮುಖೋದ್ಗತವಾಗಿದ್ದುವು.

1930ರಲ್ಲಿ *ರೇಣುಕ ವಿಜಯ*ವನ್ನೂ, 1951ರಲ್ಲಿ ನಂದಿಕೇಶ್ವರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯನ *ಲಿಂಗಧಾರಣಚಂದ್ರಿಕೆ*ಯನ್ನೂ, 1960ರಲ್ಲಿ *ವೀರಶೈವಾನಂದಚಂದ್ರಿಕೆ*ಯನ್ನೂ ಇವರು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು; ವಿದ್ವಾಂಸರುಗಳ ಭಾಷಣ ಸಂಗ್ರಹವಾದ *ಉಪನ್ಯಾಸ ಸಂಗ್ರಹ*, *ಲಿಂಗಾರ್ಚನ ಪ್ರಯೋಗ* (ಶಿವಪೂಜಾವಿಧಿ), ನ್ಯಾಯಶತಕದ ಟೀಕೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ, ಈಶಾವಾಸ್ಯ, ಕೇನ, ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖೋಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಶಾಂಕರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ತಾತ್ಪರ್ಯಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಶಕ್ತಿ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದರು.

ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಪಂಚಾಚಾರ್ಯಪ್ರಭಾ, ಶರಣಸಾಹಿತ್ಯ ಮುಂತಾದ ಮಾಸಿಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ವತ್‌ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲಕಾಲ ಪಂಚಾಚಾರ್ಯಪ್ರಭಾದ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಹಲವು ವರ್ಷ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶ್ರೀ ಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಮುಡುಕತೊರೆ ವೀರಶೈವ ಮತಸಂವರ್ಧಿನೀ ಸಭೆಯ ಪುರೋಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳೂ ಒಬ್ಬರು. ಆ ಸಭೆಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ವಿದ್ವಾಂಸರು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸ್ವರ್ಭಾನು

ಸ್ವರ್ಭಾನು (ಸಂಸ್ಕೃತ: स्वर्भानु) ವೈದಿಕ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೌರ ಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣಗಳಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಪುರಾಣ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಸುರರಾದ ರಾಹು ಮತ್ತು ಕೇತುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವರ್ಭಾನು, ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹೊಡೆದು, ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಆವರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಟೆಲ್ಲಾ ಕ್ರಾಮ್ರಿಶ್ ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸ್ವರ್ಭಾನು ಸೂರ್ಯನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ದೇವರು ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವರ್ಗದ ರಾಜನಾದ ಇಂದ್ರನು ಸ್ವರ್ಭಾನುವನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಋಷಿ ಅತ್ರಿ ಅಡಗಿರುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹುಡುಕಿ, ಅದನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಋಗ್ವೇದವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವರ್ಭಾನು ಪುನಃ ಯಜುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವರ್ಭಾನು ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಆದಿತ್ಯನನ್ನು (ಸೂರ್ಯನನ್ನು) ಎಳೆದು ಹೊಡೆದನು, ಆದರೆ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವರ (ಸ್ವರಗಳು) ಬಳಸಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.

ಶುಕ್ರನ (ಶುಕ್ರಗ್ರಹ) ಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಸ್ವರ್ಭಾನು ಅಸುರರ ಶಿಕ್ಷಕನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಮೋಹಿನಿಯ ಮೂಲಕ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಮೃತವನ್ನು ವಂಚನೆಯಿಂದ ಕುಡಿದು, ತಕ್ಷಣವೇ ತಲೆಕೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸತ್ತ್ವಗಳಾಗಿ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು: ಅವನ ತಲೆ ರಾಹು ಮತ್ತು ಅವನ ದೇಹ ಕೇತು ಎಂಬಂತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡವು.

ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ, ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸ್ವರ್ಭಾನು ಶತ್ರುವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವರ್ಭಾನು ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಚಂದ್ರನಿಗೂ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುಹಾಕಿದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಹರಿವಂಶ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವರ್ಭಾನು ಕಲನೇಮಿಯನ್ನು ಆಕಾಶಗಂಗೆಯ ಮೂಲಕ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದನು. ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವರ್ಭಾನು ಸಿಂಹಿಕೆಯ(ಮಾರ್ಜಾರ ಅಥವಾ ಬೆಕ್ಕು) ದೇವಿಯ ಮಗನಾಗಿದ್ದನು.

## ಸಹ ನೋಡಿ
*ರಾಹು
*ಗ್ರಹಣ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಸುರ
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಮಹಮದ್ ಷಾ

**ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಮಹಮದ್ ಷಾ** (ಆಳ್ವಿಕೆ : 1553-1538) ಬಂಗಾಳವನ್ನಾಳಿದ (1493-1538) ಹುಸೇನ್ ಷಾಹಿ ವಂಶದ ಕೊನೆಯ ದೊರೆ. 1533 ರಲ್ಲಿ ನಾಸಿರ್-ಉದ್-ದೀನ್ ನುಸ್ರತ್ ಖಾನ್ ತನ್ನ ಅರಮನೆಯ ನಪುಂಸಕರಿಂದ ಕೊಲೆಗೀಡಾದಾಗ ಅವನ ಮಗ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಮಹಮೂದ್ ಷಾ ಸಿಂಹಾಸನವೇರಿದ.

ಆಗ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೇರಿದ್ದ ಷೇರ್ ಷಾನನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಲೊಹಾನಿ ಆಪ್ಘನರು ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಮಹಮೂದ್ ಷಾನ ಮೈತ್ರಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಉದ್ದೇಶ ಸಫಲವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬಂಗಾಳದ ಮೇಲೆ ಷಾ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಅವನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸದೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸು. 13 ಲಕ್ಷ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನೂ, ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ. ಆದರೂ ಷೇರ್ ಷಾ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನನನ್ನು ಓಡಿಸಿದ.

ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಬಂಗಾಳದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದನೆಂದು ಸಮಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ವಿಷಯಾಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದನೆಂದೂ, ಇವನ ಜನಾನಾದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಸ್ತ್ರೀಯರಿದ್ದರೆಂದೂ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಬರವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸುಲ್ತಾನರು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಮಹಮ್ಮದ್ ಘೋರಿ

thumb|ದುಶಾನ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಮಹಮ್ಮದ್ ಘೋರಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ
**ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಮಹಮ್ಮದ್ ಘೋರಿ** (1163-1202) ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಘೋರಿ ಮನೆತನದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸುಲ್ತಾನ. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಅಸ್ತಿಭಾರ ಹಾಕಿದ ಮಹಮ್ಮದ್ ಘೋರಿಯ ಅಣ್ಣ ಸೈಫ್-ಉದ್-ದೀನನ ಮರಣಾನಂತರ (1163) ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಘೋರಿ ಮತ್ತು ಘಜ಼್ನಿ ಮನೆತನಗಳ ನಡುವಣ ಹೋರಾಟ ಇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು. ಕೈಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದ ಘಜ಼್ನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಮತ್ತೆ ಹೋರಾಡಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮನಾದ ಮಹಮದ್ ಘೋರಿಯನ್ನು ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ. ಘಜ಼್ನಿಯಲ್ಲಿ ಘೋರಿ ಮಹಮ್ಮದ್ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸುಲ್ತಾನನಂತೆ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನನ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆತ್ತಿಸಿದ. ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನನ ಸಾರ್ವಭೌಮಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದ್ದ. ಅವನು ಭಾರತದ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಂಡಾಗಲೂ ಅಣ್ಣನ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿಯೇ ಇದ್ದ. ಈ ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾದ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆ ಸಾಮರಸ್ಯಗಳಿದ್ದುವು. ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಕೊರಾಸಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ. ಹೀರತ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭವ್ಯವಾದ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ತೀರಿಕೊಂಡದ್ದು 1202ರಲ್ಲಿ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 
* 
* 

ವರ್ಗ:ಸುಲ್ತಾನರು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿ

**ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿ** ಅಥವಾ **ತೈ ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿ** ಅಹೋಮ್ ಭಾಷೆ ಬರೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಅಬುಗಿಡ ಬರಹ ವಿಧವಾಗಿದ್ದು, ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಅಹೋಮ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ೧೩ ನೇ ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಕಣಿವೆಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವನ್ನು ಆಳಿದ ಅಹೋಮ್ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸುಪ್ತ ತೈ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಅಹೋಮ್ ಭಾಷೆಯ ಲಿಪಿ ಹಲವಾರು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಹುಶಃ ಇಂಡಿಕ್ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯಿಂದಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಇಂಡಿಕ್ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಅಬುಗಿಡ ಬರಹಗಳ ಮೂಲ. ಇದು ಬಹುಶಃ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯು ಶಾಂತಿಯುತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಕರಣ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಕಲಿಕೆಯ ಹರಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು. ಇದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ, ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ, ಲಿಪಿಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಲಿಪಿಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಲಿಪಿಯಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು.

೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಕಣಿವೆಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಅಹೋಮ್ ಜನರು ತಮ್ಮ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಮೇಲಿನ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ಸೋಮ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಬರ್ಮೀಸ್ನಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಓಲ್ಡ್ ಸೋಮ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಕ್ಷರಗಳ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಅಹೋಮ್ ಜನರು ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಕಣಿವೆಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಮೇಲಿನ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಓಲ್ಡ್ ಸೋಮ ಅಥವಾ ಓಲ್ಡ್ ಬರ್ಮೀಸ್ ನಿಂದ ತಮ್ಮ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಓಲ್ಡ್ ಸೋಮ ಮತ್ತು ಓಲ್ಡ್ ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಕ್ಷರಗಳ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ (ಬುರಂಜಿಗಳು) ಬರೆಯುವ ಮಾದರಿಗಳು ಅಸ್ಸಾಮಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿವೆ. ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅಗರ್‌ವುಡ್ (ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ *ಸಚಿ* ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ತೊಗಟೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಅಹೋಮ್ ಜನರು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಓದಲು ಮತ್ತು ಬರೆಯಲು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಠಣಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಹೋಮ್‌ನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಅಹೋಮ್‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಿಟಕಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ "ಅಹೋಮ್-ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ" ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು 1920 ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತ ರೂಪದ ಫಾಂಟ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ವ್ಯಂಜನದ ಮೇಲೆ, ಕೆಳಗೆ, ಎಡಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಬಲಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದಾದ ಡಯಾಕ್ರಿಟಿಕ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇತರ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಿಪಿಯು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯು ಅಸಂಗತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಜಟಿಲವಾಗಿದೆ; ವ್ಯಂಜನವನ್ನು ಒಂದು ಪದದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಬರೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದೇ ಆರಂಭಿಕ ವ್ಯಂಜನದೊಂದಿಗೆ ಸತತ ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು.

## ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆ 
ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆಗಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ:

## ಸಂಖ್ಯೆಗಳು 
ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:

## ಯುನಿಕೋಡ್
ಅಹೋಮ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಜೂನ್, 2015 ರಲ್ಲಿ ಆವೃತ್ತಿ 8.0 ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಯುನಿಕೋಡ್ ಮಾನದಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಹೋಮ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಅನ್ನು ಯುನಿಕೋಡ್ 14.0 ನೊಂದಿಗೆ 16 ಕೋಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಅಹೋಮ್‌ಗಾಗಿ ಯುನಿಕೋಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ U+11700&ndash;U+1174F ಆಗಿದೆ:

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ
ವರ್ಗ:ಅಸ್ಸಾಂನ ಲಿಪಿ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಲಿಪಿ ಅಭಿಯಾನ ೨೦೨೫
ಕದಂಬ ಲಿಪಿ

**ಕದಂಬ ಲಿಪಿಯು** ಕನ್ನಡವನ್ನು ಬರೆಯಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ಮೊದಲ ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಕದಂಬ ಲಿಪಿಯನ್ನು *ಪೂರ್ವ-ಹಳೆಯ-ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.*

ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯ ದಕ್ಷಿಣದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕದಂಬ ಲಿಪಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುಗ ೫ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು ಇತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ರೂಪಾಂತರಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಯಿತು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುಗ ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕನ್ನಡ-ತೆಲುಗು ವರ್ಣಮಾಲೆಯಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಬರೆಯಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸಿಂಹಳ ಲಿಪಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ದಂಬ ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ (325-550), ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯು ಕದಂಬ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಅಕ್ಷರಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ದುಂಡಾಗಿದ್ದವು. (ಕ್ರಿ.ಶ. 325 ರಿಂದ 1000) ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗಾ ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ (ಗಂಗಾ ಲಿಪಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಶಿಲಾ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಫಲಕದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 6 ರಿಂದ 10 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬಾದಾಮಿಯ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 500-1000  ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು-ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು. &#x5B; *ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ* &#x5D;

## ಕದಂಬ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸನಗಳು 
thumb|೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಕನ್ನಡ-ತೆಲುಗು ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ
[thumb| ಎಡಕ್ಕಲ್ (ಉತ್ತರ ಕೇರಳ) ನ ಕದಂಬ [Vishnuvarman|ವಿಷ್ಣುವರ್ಮನನ (ಸುಮಾರು ೫ ನೇ-೬ ನೇ ಶತಮಾನ) ಪ್ರಾಕೃತ ಗ್ರಂಥ ಶಾಸನ]]

* ೨೦ ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬದ ಮೇಲೆ ಕದಂಬ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಗುಡ್ನಾಪುರ ಶಾಸನ.
* ಕದಂಬ (ಪೂರ್ವ-ಚಾಲುಕ್ಯ) ಲಿಪಿ, ಕದಂಬ-ಪಲ್ಲವ ಲಿಪಿ, ಕನ್ನಡ-ತೆಲುಗು ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿನ ತಾಮ್ರದ ಶಾಸನಗಳು ಚೆನ್ನೈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ 
* ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನ
* ತಾಳಗುಂದ ಕಂಬದ ಶಾಸನ 

## ಇದನ್ನು ನೋಡಿ 
* ಪ್ರಾಚೀನ ಫಿಲಿಪೈನ್ ಲಿಪಿಗಳು
* ಕಳಿಂಗ ಲಿಪಿ
* ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ
* ಪ್ಯಾಲಿಯೋಗ್ರಫಿ-ಕನ್ನಡ
* ತೆಲುಗು ಲಿಪಿ

## ಉಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯ ವಿಕಾಸ
* ||ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಗಳ ಕಥೆ - ವಿಕಾಸ
* ಚಾಲುಕ್ಯ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ 690 ಕ್ರಿ.ಶ
* ಚಾಲುಕ್ಯ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ 578 ಕ್ರಿ.ಶ
* ವೆಂಗಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ 4ನೇ ಶತಮಾನ ಕ್ರಿ.ಶ
* ಪಿಯು ಲಿಪಿ ಪಲ್ಲವ ಪಿಯು ಸಮಾನ ಲಿಪಿ
* ಪ್ರಾಚೀನ ಲಿಪಿಗಳ ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ - ಕದಂಬ ಲಿಪಿಗಳು
* ಸಿಂಧೂ ಬರವಣಿಗೆ ಬಹುಭಾಷಾ: ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ-ಸಿಲಬಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
* ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಗಳು - ಬ್ರಾಹ್ಮಿಯಿಂದ ದೇವನಾಗರಿಗೆ
* ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
* ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಎರಡನೇ ಅಂಕಣವು ಕದಂಬ ಲಿಪಿಯಾಗಿದೆ
* ಕದಂಬಸ್ ಓಎಸ್ ಬನವಾಸಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳು
* ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಮತ್ತು ಕದಂಬ-ಪಲ್ಲವ ಲಿಪಿಯ ಹೋಲಿಕೆ (ಸಾಲಂಕಾಯನ ಲಿಪಿ)
* ತೆಲುಗು ಅಕ್ಷರ ಗ್ರಾಫ್‌ಗಳ ವಿಕಸನ
* ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಲಿಪಿ ಅಭಿಯಾನ ೨೦೨೫
ವರ್ಗ:ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ
ಪಲ್ಲವ ಲಿಪಿ

**ಪಲ್ಲವ ಲಿಪಿ**, ಅಥವಾ **ಪಲ್ಲವ ಗ್ರಂಥ**, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಲ್ಲವ ರಾಜವಂಶದ ( ತಮಿಳಕಂ ) ಹೆಸರಿನ ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿಯ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೪ ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಪಲ್ಲವ ಲಿಪಿಯು ತಮಿಳು-ಬ್ರಾಹ್ಮಿಯಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿಯು ಪಲ್ಲವ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಪಲ್ಲವ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೂ ಹರಡಿತು ಮತ್ತು ಬಲಿನೀಸ್, ಬೇಬಾಯಿನ್, ಜಾವಾನೀಸ್, ಕಾವಿ, ಖಮೇರ್, ಲನ್ನಾ, [  ಲಾವೊ, ಸೋಮ-ಬರ್ಮೀಸ್ ನಂತಹ ಲಿಪಿಗಳಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು., ಹೊಸ ತೈ ಲ್ಯೂ, ಸುಂಡಾನೀಸ್, ಮತ್ತು ಥಾಯ್. ಈ ಲಿಪಿಯು ಹಿಂದೆ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಬರೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ವಟ್ಟೆಲುಟ್ಟು ಲಿಪಿಯ ಸಹೋದರಿ. ಎಪಿಗ್ರಾಫರ್ ಅರ್ಲೋ ಗ್ರಿಫಿತ್ಸ್ ಅವರು ಲಿಪಿಯ ಹೆಸರು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವಂತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಲಿಪಿಗಳು ಪಲ್ಲವ ರಾಜವಂಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅವರು ಈ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು **ಲೇಟ್ ಸದರ್ನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ** ಲಿಪಿಗಳು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಪಲ್ಲವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಿಪಿಯು ಪುರೋಹಿತರು, ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಪಲ್ಲವರು ತಮಿಳು-ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಆಧಾರಿತ ಪಲ್ಲವ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಹೊಸ ಲಿಪಿಯ ಮುಖ್ಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣವಾದ ವ್ಯಂಜನ ಗ್ಲಿಫ್‌ಗಳು, ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯ,  ಕದಂಬ ಮತ್ತು ವೆಂಗಿಯ ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಿಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಚೋಳರು, ಪಾಂಡ್ಯರು ಮತ್ತು ಚೇರರ ಲಿಪಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಪಲ್ಲವ ಲಿಪಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಿಯ ಮೊದಲ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ದುಂಡಾದ ಮತ್ತು ಆಯತಾಕಾರದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಾಸನಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. *ಕದಂಬ-ಪಲ್ಲವ ಲಿಪಿ*  ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಲಿಪಿಗಳ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪಗಳಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಬರೆಯುವುದರಿಂದ ಗ್ಲಿಫ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ದುಂಡಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಲೂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ.

ಲಿಪಿಯು ಇನ್ನೂ ಯೂನಿಕೋಡ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಅಂಶುಮಾನ್ ಪಾಂಡೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

## ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು 
ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ರೂಪವು ೭ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. * ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಲಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಅನಿಶ್ಚಿತ ಧ್ವನಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅವು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

### ವ್ಯಂಜನಗಳು 
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯಂಜನವು ಅಂತರ್ಗತ /a/ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಯಾವುದೇ ಸ್ವರ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದು ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.

ಎರಡು ವ್ಯಂಜನಗಳು ಸ್ವರವನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸದೆ ಒಂದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ, ಎರಡನೆಯ ವ್ಯಂಜನವನ್ನು ಸಬ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

### ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವರಗಳು 
## ಉದಾಹರಣೆಗಳು 
## ಯುನಿಕೋಡ್ 
2018 ರಲ್ಲಿ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಯೂನಿಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 
* ಶಿವರಾಮಮೂರ್ತಿ, ಸಿ, *ಇಂಡಿಯನ್ ಎಪಿಗ್ರಫಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಗಳು.* ಮದ್ರಾಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಬುಲೆಟಿನ್. ಚೆನ್ನೈ 1999

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 

ವರ್ಗ:ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಲಿಪಿ ಅಭಿಯಾನ ೨೦೨೫
ಟೈಮ್ಸ್ನಿಬ್

**ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಬ್** ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಬ್ ಅನ್ನು ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್ ಟುಡೇ ಸುದ್ದಿ ತಾಣದ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸತೀಶ್ ರಾಜ್ ಗೊರವಿಗೆರೆ ಇದರ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್ ಟುಡೇ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಓದುಗರ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಬ್ ಮೂಲಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಬ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ರಿಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಎಐ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಬ್ ಹೈಪರ್-ಲೋಕಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ, ಈ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಬ್ (Timesnib) ಸುದ್ದಿ ತಾಣ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಓದುಗರ ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಬ್ ಪ್ರಸಾರ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್ ಟುಡೇ ಸುದ್ದಿತಾಣದ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
*ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಬ್ ಸುದ್ದಿ ತಾಣ
*ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಬ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌
*ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ಖಾತೆ
*ಎಕ್ಸ್ ಖಾತೆ
*ಸಹಯೋಗ ತಾಣ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ಪ್ರಾಗಿತಿಹಾಸ ಕಾಲದ ಗುಹಾಸಮಾಧಿಗಳು

**ಪ್ರಾಗಿತಿಹಾಸ ಕಾಲದ ಗುಹಾಸಮಾಧಿಗಳು** ಎಂದರೆ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾ ಸಮಾಧಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಂಗವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಾಕಾರದ ಅಥವಾ ಚತುರಸ್ರಾಕಾರದ ಹಳ್ಳಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಆ ಹಳ್ಳಗಳ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವನ್ನಿಟ್ಟು ರಚಿಸಲಾದ ಭೂಗತ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಾಧಿಗಳು (ರಾಕ್-ಕಟ್ ಬರಿಯಲ್ ಕೇವ್ಸ್).

## ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಗುಹಾಸಮಾಧಿಗಳು 
ಇವು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿನ ಮೆಗಿಡ್ಡೊ, ಗಿಜೆರ್, ಜೆರಿಕೋ, ಟೆಲ್ ಅಜ್ಜುಲ್, ಟೆಲ್ ಫ್ಯಾರಾ ಮುಂತಾದ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲೂ, ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಸೈಪ್ರಸ್ ದ್ವೀಪದ ಲಪಿತಾಸ್, ಅಜಿಯೋಸ್, ಜಕವೋಸ್, ವೌನಿ ಮುಂತಾದ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲೂ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಿಂದ ಕಂಚಿನ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣಯುಗದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದವು. ಮೊದಲ ಕಾಲದ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದದ್ದುಂಟು.

## ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗುಹಾಸಮಾಧಿಗಳು 
ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯದ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನುಳಿದರೆ ಗುಹಾಸಮಾಧಿಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಮಲಬಾರ್ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಇವು ಕಬ್ಬಿಣಯುಗದ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಸಮಾಧಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿವೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೂರನೆಯ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜೆ. ಬ್ಯಾಬಿಂಗ್‌ಟನ್ ಇವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.

ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕೇರಳದ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಚತುರಸ್ರ ಅಥವಾ ಚೌಕಾಕಾರದ ಒಂದು ಹಳ್ಳವನ್ನು ಕೊರೆದು ಅದರ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ತಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಎದುರು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳದ ತಳಭಾಗದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾಗಿಲಿದ್ದು ಅದರ ಮುಖಾಂತರ ಒಳಗಿನ ಅರ್ಧವೃತ್ತ, ವೃತ್ತ ಅಥವಾ ಚತುರಸ್ರಾಕಾರದ ಕೋಣೆಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಕೋಣೆಯ ಒಳಭಾಗದ ಒಂದು, ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಕಲ್ಲನ್ನು ಕೊರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಜಗುಲಿಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಮೃತದೇಹದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನೂ, ಇನ್ನಿತರ ಸಮಾಧಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಇಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಡು ಕಂಬ ಮತ್ತು ಒಲೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಕೊರೆದಿರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಂಬವಿದ್ದು, ಅದು ಚಾವಣಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಬ ಮತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳೆರಡೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಭೂಗತ ಕೋಣೆಯಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು, ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಕೋಣೆಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಹಲವು ಕೋಣೆಗಳುಳ್ಳ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಪ್ರವೇಶದ ಹಳ್ಳ ಒಂದೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿರುವ ಪಾರ್ಶ್ವ ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಿಂದ ಕೋಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೋಣೆಯ ಮೇಲಿನ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಲ್ಲು ಚಪ್ಪಡಿಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಕೇರಳ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತರ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾ ಸಮಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಮಡಿಕೆಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಯುಧೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಮೃತದೇಹದ ಅವಶೇಷಗಳು ಕೇರಳದ ಗುಹಾಸಮಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಗುಹಾಸಮಾಧಿಗಳು ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಸಮಾಧಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸೇರಿದುವೆಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದದ ಸಂಗತಿ.

ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನ್, ಸೈಪ್ರಸ್ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಗುಹಾಸಮಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾಮ್ಯಗಳಿವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಗುಹಾಸಮಾಧಿ ಪದ್ಧತಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿನಿಂದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಕೇರಳದ ಗುಹಾಸಮಾಧಿ ಪದ್ಧತಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಬೃಹತ ಶಿಲಾಸಮಾಧಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಖಚಿತವಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳುವುದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣಯುಗದ ವ್ಯಾಪಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾದ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಸಮಾಧಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆಂದು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 
* 

ವರ್ಗ:ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸೀತಾ ನವಮಿ

**ಸೀತಾ ನವಮಿ** (ಸಂಸ್ಕೃತ:सीतानवमी) ಇದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಅವತಾರವಾದ ಸೀತೆಯ ಜನನವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು *ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷ*ದ *ನವಮಿಯ* (ಒಂಬತ್ತನೇ) ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಹಿಂದೂ ತಿಂಗಳಾದ *ವೈಶಾಖ* ಮೊದಲ ಚಂದ್ರನ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳು).

## ದಂತಕಥೆ 
*ರಾಮಾಯಣ* ಪ್ರಕಾರ, ಶಿಶು ಸೀತೆ ಮಿಥಿಲಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ದೈವಿಕ ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ರಾಜ ಸಿರಧ್ವಜ ಜನಕ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಸುನಯನರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ತಾಣವು ಭಾರತದ ಬಿಹಾರ ಸೀತಾಮಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುನೌರಾ ಧಾಮ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿಶು ಸೀತೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು *ರಾಮಾಯಣದ* *ಪುಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರ* ವೈಶಾಖ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲ ನವಮಿಯ ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನವೆಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜ ಸಿರಧ್ವಜ ಜನಕ. ನೇಗಿಲಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ನೇಗಿಲಿನ ಒಂದು ಭಾಗವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅಗೆಯುವಾಗ, ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಿಶು ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಕಂಡನು. ಆ ನೇಗಿಲಿನ ತುದಿಯನ್ನು ಸೀತಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಹುಡುಗಿಗೆ ಸೀತಾ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಜನು ಆಕೆ ಅನ್ನು ಮಗಳಾಗಿ ದತ್ತು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸೀತೆಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಏಳನೇ ಅವತಾರವಾದ ರಾಮನನ್ನು ವಿವಾಹವಾದಳು. ಸೀತೆಯು ತನ್ನ ನಿಷ್ಠೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ಮಾಡಿದ ತ್ಯಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯನ್ನು ಸ್ತ್ರೀತ್ವದ ಮೂರ್ತರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಆದರ್ಶ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ವಿವರಣೆ 
ಸೀತೆಯ ಹುಟ್ಟು ಅಥವಾ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಸೀತಾ ನವಮಿ ಎಂದು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೀತಾ ನವಮಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಗಂಡಂದಿರ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ರಾಮಾಯಣ
ಶಿಗ್ಮೋ

thumb|468x468px| ಶಿಗ್ಮೋದಲ್ಲಿ ಆರಾತ್ ಹಿಡಿದ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗ
**ಶಿಗ್ಮೋ**, ಅಥವಾ **ಶಿಶಿರೋತ್ಸವ**  ಭಾರತದ ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ವಸಂತ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೂ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೊಂಕಣಿ ವಲಸಿಗರು ಸಹ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಹಬ್ಬವಾದ ಹೋಳಿಯು  ಶಿಗ್ಮೋದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

## ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ 
ಕೊಂಕಣಿ ಪದ *ಸಿಗ್ಮೊ* ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಕೃತ ಪದ *ಸುಗ್ಗಿಮಹೋದಿಂದ* ಬಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಕೃತ ಪದವು  ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ *ಸುಗ್ರೀಷ್ಮಕದಿಂದ* ಬಂದಿದೆ.

## ಈಗ ಶಿಗ್ಮೋ 
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಬೀದಿ ನೃತ್ಯಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಗ್ಮೋ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ. ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಶಿಗ್ಮೋ ಉತ್ಸವಗಳು ಗೋವಾದ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ದಿನಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಿಂದೂ ಚಂದ್ರನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ ಅದರ ದಿನಾಂಕ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು 
ಶಿಗ್ಮೋ ಹಬ್ಬದ ಎರಡು ರೂಪಾಂತರಗಳಿವೆ: *ಧಕ್ತೋ*  *ಶಿಗ್ಮೋ* ("ಚಿಕ್ಕ ಶಿಗ್ಮೋ") ಮತ್ತು *ವ್ಹಡ್ಲೋ ಶಿಗ್ಮೋ* ("ದೊಡ್ಡ ಶಿಗ್ಮೋ"). *ಧಕ್ತೋ ಶಿಗ್ಮೋವನ್ನು* ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೈತರು, ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ *ವ್ಹಡ್ಲೋ ಶಿಗ್ಮೋ* ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗೋವಾದ *ಹಳೆಯ ವಿಜಯದ* ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳು) ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಮಯ, ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ). ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, *ವ್ಹಡ್ಲೋ ಶಿಗ್ಮೊವನ್ನು* ಹೆಚ್ಚಾಗಿ *ಹೊಸ ವಿಜಯದ* ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಫಾಲ್ಗುಣದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನದಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಐದು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

## ಪರಿಭಾಷೆ 
*ನಮನ್* ಎನ್ನುವುದು ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗರು ನಿಗದಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸೇರುವಾಗ ಒಂದಾಗಿ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳಾಗಿವೆ. *ಜೋತ್* ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಹಾಡು. ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ *ತಲಗಡಿ*, *ಹಂಪೇಟ್*, ಲ್ಯಾಂಪ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು *ಗೋಫಾ* ಸೇರಿವೆ. *ಧೋಲ್* ಮತ್ತು *ಟಾಸೊ* ಡ್ರಮ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಬಹುದು. ಅದನ್ನು ಜನರು ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಧ್ವನಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕಲಾವಿದರು ಒಯ್ಯುವ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಅವರು *ತಾಲಿ* ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ದಾನಿಗೆ ಶುಭ ಹಾರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬದ ಕೊನೆಯ ದಿನದಂದು, *ಗದೆ ಪದಪ್* ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆತ್ಮವು ನೃತ್ಯಗಾರರನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. *ಮಂದ್ ದವರಪ್,* ಹಬ್ಬವು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮಾಡುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

## ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳು, ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ಸವ 
*ಧಕ್ತೋ*  *ಶಿಗ್ಮೋವನ್ನು* ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳ ಹಬ್ಬವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆಯ ನಂತರ ಔತಣಕೂಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಫಟರ್ಪ್ಯ, ಕಂಸರ್ಪಾಲ್  ಮತ್ತು ಧರ್ಗಲೆ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು  ಗೋವಾ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

**ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ** :

ಶೇವತೆ ಝಾಡಾಚೋ ಲಂಬಾ ತಾಳಯೋ

ಲಂಬ ತಾಳಯೋ ಶೇವತೆ ಫುಲಾ ಕಳೋ
''
*

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಬ್ಬಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಆಚರಣೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಬ್ಬ
ವರ್ಗ:ಹಬ್ಬಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಚರಣೆ
ತೆಲುಗು-ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ

ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಬಳಸಲಾಗುವ ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಲಿಪಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೋಲುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಿವೆ. ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳು ಸಾತವಾಹನರು ಮತ್ತು ಚಾಲುಕ್ಯರಿಂದ ಪ್ರಭಾವ ಪಡೆಯಿತು.

## ಇತಿಹಾಸ 
ದ್ರಾವಿಡ ಕುಟುಂಬವು ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ೭೩ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಶಾತವಾಹನರು ಬ್ರಾಹ್ಮಿಯನ್ನು ಇಂದಿನ ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.    ಆದರೆ ಜಾರ್ಜ್ ಬುಹ್ಲರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಭಟ್ಟಿಪ್ರೋಲು ಲಿಪಿಯು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಿಯ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ, ಬದಲಿಗೆ ಬುಹ್ಲರ್ ನಂಬಿರುವಂತೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಮೂಲಮಾದರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರೇಖೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ. ೫ ರಿಂದ ೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಬನವಾಸಿ ಕದಂಬರು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕದಂಬ ಲಿಪಿಯ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಡೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಾಗ ಅವರು ವೆಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಖೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಪೂರ್ವ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಅಥವಾ ವೆಂಗಿಯ ಚಾಲುಕ್ಯರು ನಂತರ ಕದಂಬ ಲಿಪಿಯನ್ನು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು, ಇದು ತೆಲುಗು-ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಇದನ್ನು ೭ ನೇ ಮತ್ತು ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು..

೧೧೦೦ ಮತ್ತು ೧೪೦೦ ನಡುವೆ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಗಳು ತೆಲುಗು-ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಗಳೆರಡೂ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

## ಹೋಲಿಕೆ 
ಕೆಳಗಿನ ವಿಭಾಗಗಳು ಆಧುನಿಕ-ದಿನದ ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಶೈಲಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ದೃಶ್ಯೀಕರಿಸುತ್ತವೆ.

### ವ್ಯಂಜನಗಳು 
 ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪರಂಪರೆಯ ವ್ಯಂಜನ  ೞ/ఴ (ḻa) ಇದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ.

### ಸ್ವರಗಳು 
#### ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವರಗಳು 
### ಸಂಖ್ಯೆಗಳು 
## Unicode 
 
thumb|184x184px|Telugu Kannada comparison
ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳ ವರ್ಣಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಯೂನಿಕೋಡ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಫಾಂಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

## ಇದನ್ನು ನೋಡಿ 
* ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳು
* ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಭಾಷಾ ಇತಿಹಾಸ
* ಪಲ್ಲವ ಲಿಪಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
**Citations**

**ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ**
 
* 

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ತೆಲುಗು-ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯ ವಿಕಾಸ
* ಸಾಲಂಕಾಯನ ತೆಲುಗು-ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ
* ತೆಲುಗು-ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರ ಫಲಕಗಳು
* ಕಾಕತೀಯರ ಕಾಲದ ತೆಲುಗು-ಕನ್ನಡ ಶಾಸನ
* ಬಯ್ಯಾರಂ ಶಿಲಾ ಶಾಸನ
* ತೆಲುಗು-ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
* ತೆಲುಗು ಲಿಪಿ ವಿಕಾಸ - ಬ್ರಾಹ್ಮಿಯಿಂದ ವಿಜಯನಗರ ಲಿಪಿ

ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಲಿಪಿ ಅಭಿಯಾನ ೨೦೨೫
ವರ್ಗ:ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ