ಖದೀಜ

**ಖದೀಜ ಬಿಂತ್ ಖುವೈಲಿದ್** (ಅರಬ್ಬಿ: ) (ಕ್ರಿ.ಶ 556 – 619) — ಮುಹಮ್ಮದ್ ಪೈಗಂಬರರ ಮೊದಲನೇ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲು ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟ ಮಹಿಳೆ. ಮಕ್ಕಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವರ್ತಕಿ. ಇವರನ್ನು ಮುಸಲ್ಮಾನರು *ಉಮ್ಮುಲ್ ಮೂಮಿನೀನ್* (ಅರಬ್ಬಿ:  - ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಖದೀಜರ ಮರಣದ ತನಕ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬೇರೆ ವಿವಾಹವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

## ವಂಶಾವಳಿ: 
ಖದೀಜ ಬಿಂತ್ ಖುವೈಲಿದ್ ಬಿನ್ ಅಸದ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಉಝ್ಝ ಬಿನ್ ಕುಸೈ ಬಿನ್ ಕಿಲಾಬ್ ಬಿನ್ ಮುರ್‍ರ ಬಿನ್ ಕಅಬ್ ಬಿನ್ ಲುಅಯ್ ಬಿನ್ ಗಾಲಿಬ್ ಬಿನ್ ಫಿಹ್ರ್ ಬಿನ್ ಮಾಲಿಕ್ ಬಿನ್ ನದ್ರ್ (ಕುರೈಷ್) ಬಿನ್ ಕಿನಾನ ಬಿನ್ ಖುಝೈಮ ಬಿನ್ ಮುದ್ರಿಕ ಬಿನ್ ಇಲ್ಯಾಸ್ ಬಿನ್ ಮುದರ್ ಬಿನ್ ನಿಝಾರ್ ಬಿನ್ ಮಅದ್ದ್ ಬಿನ್ ಅದ್ನಾನ್. 

## ಜನನ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ: 
ಖದೀಜ ಹಿಜರಿ ಪೂರ್ವ 68 ರಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. 556, ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಜನನಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 14 ವರ್ಷ ಮುಂಚೆ) ಖುವೈಲಿದ್ ಬಿನ್ ಅಸದ್ ಮತ್ತು ಫಾತಿಮ ಬಿಂತ್ ಝಾಯಿದ ದಂಪತಿಯ ಮಗಳಾಗಿ ಮಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ, ಕುಲೀನ, ಶೃದ್ಧಾವಂತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇಸ್ಲಾಮೀ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅವರು 'ತಾಹಿರ' (ಪರಿಶುದ್ಧೆ) ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಉಮ್ಮು ಹಿಂದ್ ಎಂಬ ಉಪನಾಮವಿತ್ತು. ಅವರ ತಂದೆ ಖುವೈಲಿದ್ ಕುರೈಷರ ಮುಖಂಡರೂ, ಮಕ್ಕಾದ ಯಶಸ್ವಿ ಉದ್ಯಮಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಖದೀಜ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೇ ಸುಖದ ಸುಪ್ಪತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದರು. ಮೊದಲು ಅವರಿಗೆ ವರಕ ಬಿನ್ ನೌಫಲ್‌ರ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಬಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ಆ ವಿವಾಹ ಕೈಗೂಡಲಿಲ್ಲ.

ಖದೀಜರಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳಿದ್ದರೂ ಅದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಸಂತೃಪ್ತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಆ ವಿವಾಹಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳ್ವಿಕೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿಧವೆಯಾಗಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಒಂಟಿತನವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಬ್ಬ ಅರ್ಹ ಬಾಳಸಂಗಾತಿಯ ಆಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಅವರು ಅಬೂ ತಾಲಿಬ್‌ರ ಬಳಿಗೆ ದೂತರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, "ನನ್ನ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಿರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತಹ ಒಬ್ಬ ನಂಬಿಗಸ್ಥ ಉದ್ಯೋಗಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೆ, ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಇತರರಿಗಿಂತ ಇಮ್ಮಡಿ ಪಾಲು ನೀಡುವೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

## ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ: 
ಮಕ್ಕಾ ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಮೈಸರ ಖದೀಜರ ಬಳಿ ನಡೆದ ಸಂಗತಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿವರಿಸಿದರು. ದಾರಿ ಮಧ್ಯೆ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಒಂದು ಮರದ ನೆರಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ 'ನಸ್ತೂರ' (Nestora) ಎಂಬ ಯಹೂದ ಪುರೋಹಿತ ಪ್ರವಾದಿಗಳಲ್ಲದೆ ಇನ್ನಾರೂ ಈ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ವಿಶ್ರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾದಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದರು. (ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ ಸೇವಕಿ) ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಖದೀಜರ ವಿವಾಹ ನೆರವೇರಿತು.

## ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನ: 
ವಿವಾಹವಾಗುವಾಗ ಖದೀಜರ ವಯಸ್ಸು 40 ಮತ್ತು ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ವಯಸ್ಸು 25. ಈ ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಆರು ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಕಾಸಿಮ್, ಝೈನಬ್, ರುಕಯ್ಯ, ಉಮ್ಮು ಕುಲ್ಸೂಮ್, ಫಾತಿಮ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ. ಕಾಸಿಮ್ ಎಳೆಯ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲೇ ಅಸುನೀಗಿದರು. ಆಗ ಇನ್ನೂ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಹುಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಪ್ರವಾದಿಯಾದ ಬಳಿಕ. ಅಬೂ ತಾಲಿಬ್‌ರ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಅಲೀ ಬಿನ್ ಅಬೂತಾಲಿಬ್‌ರನ್ನು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಸಾಕತೊಡಗಿದರು. ಅಬೂ ತಾಲಿಬ್‌ರ ಹೊರೆಯನ್ನು ಇಳಿಸುವುದು ಅವರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಖದೀಜರ ಸಹೋದರ ಅವ್ವಾಮ್ ನಿಧನರಾದಾಗ ಅವರ ಮಗ ಝುಬೈರ್ ಎರಡೂವರೆ ವರ್ಷದ ಮಗುವಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಮಗು ಖದೀಜರ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಝಬೈರ್‌ರ ತಾಯಿ ಸಫಿಯ್ಯ ಅಬೂ ತಾಲಿಬ್‌ರ ಮಗಳು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಖದೀಜರ ಸಹೋದರ ಪುತ್ರ ಹಕೀಂ ಬಿನ್ ಹಿಝಾಂ ಸಿರಿಯಾದಿಂದ ಮರಳುವಾಗ ಅನೇಕ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ತಂದಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅತ್ತೆ ಖದೀಜರನ್ನು ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಖದೀಜ ಗುಲಾಮರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಝೈದ್ ಬಿನ್ ಹಾರಿಸರನ್ನು ಆರಿಸಿದರು.

ಒಮ್ಮೆ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಕುರ್‌ಆನಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಓದಿಕೊಟ್ಟರು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಎಷ್ಟು ಗಾಬರಿಯಾಗಿದ್ದರೆಂದರೆ ಅವರು ಗುಹೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಖದೀಜರ ಬಳಿಗೆ ಓಡಿದರು. "ನನ್ನನ್ನು ಹೊದಿಯಿರಿ ನನ್ನನ್ನು ಹೊದಿಯಿರಿ" ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಖದೀಜ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಗಂಡನನ್ನು ಹೊದಿಕೆಯಿಂದ ಹೊದ್ದು ಮಲಗಿಸಿ ಸಾಂತ್ವನ ಪಡಿಸಿದರು.

ನಂತರ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರಿಗೆ ಕುರ್‌ಆನ್ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಅವತೀರ್ಣವಾಗತೊಡಗಿದವು. ಅವರು ಆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಡದಿಯ ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ಖದೀಜ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕೂಡ ಚಿಂತಿಸದೆ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಈ ಎರಡು ಗೋತ್ರಗಳು ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವ ತನಕ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು, ಅವರಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಖರೀದಿಸಬಾರದು, ಏನನ್ನೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಾರದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಬಾರದು, ಅವರನ್ನು ನೋಡಬಾರದು ಎಂದು ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಬರೆದು ಕಅಬಾಲಯದಲ್ಲಿ ತೂಗಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಬನೂ ಅಸದ್ ಗೋತ್ರದವರಾದ ಖದೀಜ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಬನೂ ಹಾಶಿಂ ಗೋತ್ರದೊಡನೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಶಿಅಬ್ ಅಬೂ ತಾಲಿಬ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಹಿಜರಿ ಪೂರ್ವ 3ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರಮದಾನ್ ತಿಂಗಳ 11ರಂದು ಇದರಿಂದ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ ಎಷ್ಟು ನೊಂದುಕೊಂಡರೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಆ ಆಘಾತದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳೇ ಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಈ ವರ್ಷವನ್ನು ಮುಹಮ್ಮದ್ 'ಶೋಕ ವರ್ಷ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಖದೀಜ 64 ವರ್ಷ 6 ತಿಂಗಳು ಬದುಕಿದರು. ಮಕ್ಕಾದ ಸಮೀಪ ಹುಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸ್ವತಃ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಸಮಾಧಿಯೊಳಗೆ ಇಳಿದು ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

ಖದೀಜರ ಗುಣಗಾನ ಕೇಳುವಾಗ ಆಯಿಶ ಸಿಡಿಮಿಡಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. "ಖದೀಜ ಒಬ್ಬ ಮುದುಕಿ. ದೇವರು ನಿಮಗೆ ಅವಳಿಗಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮ ಹೆಂಡತಿಯರನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಅವರನ್ನೇಕೆ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೀರಿ?" ಎಂದು ಆಯಿಶ ಕೇಳುವಾಗ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು: "ನನಗೆ ಆಕೆಗಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮ ಮಡದಿ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಯಾರೂ ನನ್ನನ್ನು ನಂಬದೇ ಇದ್ದಾಗ ಆಕೆ ನನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದಳು. ಯಾರೂ ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮುಂದೆ ಬರದೇ ಇದ್ದಾಗ ಆಕೆ ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಳು. ಅವಳು ನನಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಸಂಪತ್ತು ನನಗೆ ನೆರವಾದಂತೆ ಇನ್ನಾರ ಸಂಪತ್ತು ನನಗೆ ನೆರವಾಗಲಿಲ್ಲ. ದೇವರು ನನಗೆ ಅವಳಿಂದಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರುಣಿಸಿಲ್ಲ."

## ಕುಟುಂಬ 
### ಪತಿಯಂದಿರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು: 
* **ಅಬೂ ಹಾಲ ಬಿನ್ ಝುರಾರ**
*# ಹಿಂದ್ ಬಿನ್ ಅಬೂ ಹಾಲ. ಅಬೂ ಹಾಲ ಬಿನ್ ಝುರಾರರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಇವರಿಗೆ ಸಾಕುತಂದೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರೊಡನೆ ಬದ್ರ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಉಹುದ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲೂ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಸ್ಲಿಮರ ಎರಡು ಬಣಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಜರುಗಿದ ಜಮಲ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇವರು ಅಲಿ ಬಿನ್ ಅಬೂ ತಾಲಿಬ್‌ರ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಇವರು ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿಂತಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾ ಅನೇಕ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. 
*# ಹಾಲ ಬಿನ್ ಅಬೂ ಹಾಲ. ಅಬೂ ಹಾಲ ಬಿನ್ ಝುರಾರರ ಎರಡನೇ ಪುತ್ರ.
* **ಅತೀಕ್ ಬಿನ್ ಆಯಿದ್‌**
*# ಹಿಂದ್ ಬಿಂತ್ ಅತೀಕ್.
* **ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ**
*#ಕಾಸಿಂ ಬಿನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್. ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ. ಕಾಸಿಂ ಎಳೆಯ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲೇ ದೈವಾಧೀನರಾದರು. ಈ ಮಗುವಿನಿಂದಲೇ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ಗೆ ಅಬುಲ್ ಕಾಸಿಮ್ (ಕಾಸಿಮ್‌ನ ತಂದೆ) ಎಂಬ ಉಪನಾಮ ಬಂದಿತ್ತು. 
*#ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಬಿನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್. ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಎರಡನೇ ಪುತ್ರ. ಈ ಮಗುವಿಗೆ ತಾಹಿರ್ ಮತ್ತು ತಯ್ಯಿಬ್ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೂ ಇವೆ. ಈ ಮಗು ಕೂಡ ಎಳೆಯ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲೇ ತೀರಿಹೋಯಿತು.
*#ಝೈನಬ್ ಬಿಂತ್ ಮುಹಮ್ಮದ್. ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ. ಇವರನ್ನು ಖದೀಜರ ಸಹೋದರಿ ಪುತ್ರ ಅಬುಲ್ ಆಸ್ ಬಿನ್ ರಬೀಅರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಇವರು ಹಿಜರಿ 8ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. 630) ನಿಧನರಾದರು. 
*#ರುಕಯ್ಯ ಬಿಂತ್ ಮುಹಮ್ಮದ್. ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಎರಡನೇ ಪುತ್ರಿ. ಇವರನ್ನು ಮತ್ತು ಇವರ ತಂಗಿ ಉಮ್ಮು ಕುಲ್ಸೂಮ್‌ರನ್ನು ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಅಬೂ ಲಹಬ್‌ರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಾದ ಉತ್ಬ ಮತ್ತು ಉತೈಬರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಪ್ರವಾದಿಯಾದ ನಂತರ ಅಬೂ ಲಹಬ್ ಅವರ ಬದ್ಧ ವೈರಿಯಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಸೊಸೆಯಂದಿರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಕೊಡಿಸಿದನು. ನಂತರ ರುಕಯ್ಯರನ್ನು ಉಸ್ಮಾನ್ ಬಿನ್ ಅಫ್ಫಾನ್ ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರು ಬದ್ರ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
*#ಉಮ್ಮು ಕುಲ್ಸೂಮ್ ಬಿಂತ್ ಮುಹಮ್ಮದ್. ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಮೂರನೇ ಪುತ್ರಿ. ರುಕಯ್ಯರ ಮರಣಾನಂತರ ಉಸ್ಮಾನ್ ಬಿನ್ ಅಫ್ಫಾನ್‌ ಉಮ್ಮು ಕುಲ್ಸೂಮ್‌ರನ್ನು  ವಿವಾಹವಾದರು. ಹಿಜರಿ 9ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇವರು ನಿಧನರಾದರು.
*#ಫಾತಿಮ ಬಿಂತ್ ಮುಹಮ್ಮದ್. ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ಮುದ್ದಿನ ಪುತ್ರಿ. ಇವರನ್ನು ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಅಬೂ ತಾಲಿಬ್‌ರ ಮಗ ಅಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ನಿಧನದ ಆರು ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ ಇವರು ನಿಧನರಾದರು.

### ಸಹೋದರರು: 
# ಅದೀ ಬಿನ್ ಖುವೈಲಿದ್.
# ಅವ್ವಾಂ ಬಿನ್ ಖುವೈಲಿದ್.
# ನೌಫಲ್ ಬಿನ್ ಖುವೈಲಿದ್ (ಇವರು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಬದ್ಧ ಶತ್ರುವಾಗಿದ್ದು ಉಹುದ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಡಿದರು).
# ಹಿಝಾಂ ಬಿನ್ ಖುವೈಲಿದ್ (ಹಕೀಂ ಬಿನ್ ಹಿಝಾಂರ ತಂದೆ).
# ಅಮ್ರ್ ಬಿನ್ ಖುವೈಲಿದ್.

### ಸಹೋದರಿಯರು: 
# ಹಾಲ ಬಿಂತ್ ಖುವೈಲಿದ್ (ಇವರ ಮಗ ಅಬುಲ್ ಆಸ್ ಬಿನ್ ರಬೀಅ್ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಮಗಳು ಝೈನಬ್‌ರ ಗಂಡ)
# ರುಕೈಕ ಬಿಂತ್ ಖುವೈಲಿದ್
# ಖಾಲಿದ ಬಿಂತ್ ಖುವೈಲಿದ್
# ತಾಹಿರ ಬಿಂತ್ ಖುವೈಲಿದ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಮುಹಮ್ಮದ್
ವರ್ಗ:ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಕುಟುಂಬ
ವರ್ಗ:ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಸಂಬಂಧಿಕರು
ವರ್ಗ:ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಸಂಗಡಿಗರು
ವರ್ಗ:ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ ಪತ್ನಿಯರು
ವರ್ಗ:ಮಕ್ಕಾದವರು
ವರ್ಗ:ಅರಬ್ಬರು
ವರ್ಗ:6ನೇ ಶತಮಾನದ ಅರಬ್ಬರು
ವರ್ಗ:ಬನೂ ಅಸದ್ ಗೋತ್ರದವರು