ಅಷ್ಟಸಖಿ

ಅಷ್ಟಸಾಖಿ ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ಗೋಪಿಗಳ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಬ್ರಜ್ ಪ್ರದೇಶ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳಾದ ರಾಧಾ-ಕೃಷ್ಣ ನಿಕಟ ಸಹಚರರು. ಕೃಷ್ಣಧರ್ಮದ ಅನೇಕ ಉಪ-ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯರಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ ಪ್ರಕಾರ, ಅಷ್ಟಶಾಖಿಗಳು, ತಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ನಿವಾಸವಾದ ಗೋಲೋಕದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದ ರಾಧಾ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರ  ಸಂಗಾತಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅಷ್ಟಶಾಖಿಯರು ಲಲಿತಾ, ವಿಶಾಕ, ಚಂಪಕ್ಲತಾ, ಚಿತ್ರ, ತುಂಗವಿದ್, ಇಂದುಲೆಕಾ, ರಂಗದೇವಿ ಮತ್ತು ಸುದೇವಿ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ಗೋಪಿಗಳನ್ನು ರಾಧೆಯ ಸಖಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ವಿವರಣೆ 
[thumb|[ವೃಂದಾವನ ಶ್ರೀ ರಾಧಾ ರಸ್ಬಹರಿ ಅಷ್ಟಸಾಖಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ ಅಷ್ಟಸಾಖಿ]].
**ಲಲಿತಾ** ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ಸಖಿಯರಲ್ಲಿ, ಲಲಿತೆಯು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಸಖಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಆಕೆ ಅಷ್ಟಶಾಖಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಗೋಪಿಯಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ರಾಧೆಗಿಂತ ೨೭ ದಿನಗಳಷ್ಟು ಹಿರಿಯಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರಾದ ವಿಸೋಕಾ (ತಂದೆ) ಮತ್ತು ಸಾರದಿ (ತಾಯಿ) ಅವರಿಗೆ ಬರ್ಸಾನಾ ಬಳಿಯ ಊಂಚಗಾಂವ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಳು. ಅವಳ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನಚಗಾಂವ್ನ ಶ್ರೀ ಲಲಿತಾ ಸಖಿ ದೇವಾಲಯವಿದೆ, ಇದು ಅವಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ ಕಾಲಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಧೆಯು ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣರ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವುದು ಲಲಿತೆಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವೃಂದಾವನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂತ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರ ಸ್ವಾಮಿ ಹರಿದಾಸರು ಲಲಿತೆಯ ಅವತಾರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. 

**ವಿಶಾಖ** ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ಗೋಪಿಕೆ. ಇವಳು *ವಸ್ತ್ರಾಲಂಕಾರ* ಅಥವಾ ರಾಧಾ-ಕೃಷ್ಣರಿಗೆ ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಅಲಂಕರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಗೆ ರಾಧೆಯಷ್ಟೇ ವಯಸ್ಸಾಗಿದೆ. ವಿಶಾಖಳು ಕಮಾಯಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆ ಪವನ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ವಾಹಿಕಾ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದ್ದಳು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಮಿ ಹರಿರಾಮ್ ವ್ಯಾಸರು ವಿಶಾಖೆಯ ಅವತಾರವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. 

**ಚಂಪಕ್ಲತಾ** ಅಷ್ಟಶಾಖಿಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಚಂಪಕ್ಲತಾ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ಗೋಪಿಕೆ ಆಗಿದ್ದಳು. ಆಕೆ ಬ್ರಜ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕರಾಹ್ಲಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ವಾಟಿಕಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ ಆರಾಮಾಗೆ ಜನಿಸಿದಳು. ಚಂಪಕ್ಲತಾ ರಾಧೆಗಿಂತ ಒಂದು ದಿನ ಚಿಕ್ಕವಳು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಿಂದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಾಧಾ-ಕೃಷ್ಣರಿಗೆ ಊಟವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಚಪಕ್ಲಾತನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಶ್ರೀ ಚಂಪಕ್ಲಾತ ಸಖಿ ದೇವಾಲಯವು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಕರ್ಹಾಲಾದಲ್ಲಿದೆ.

**ಚಿತ್ರಾ** ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರಮುಖ ಗೋಪಿಕೆ ಆಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಚಿಕ್ಸೌಲಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯಿ ಕಾರ್ಸಿಕಾ ಮತ್ತು ತಂದೆ ಕಟುರಾ ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದಳು. ಆಕೆ ರಾಧೆಗಿಂತ ೨೬ ದಿನಗಳಷ್ಟು ದೊಡ್ಡವಳು. ವಿವಿಧ ಮಟ್ಟದ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಪರಿಣತಳಾಗಿದ್ದಳು. ಅವರು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾಗಿದ್ದಳು. ಚಿಕ್ಸೌಲಿಯ ಶ್ರೀ ಚಿತ್ರ ಸಖಿ ದೇವಾಲಯವು ಆಕೆಯ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಆಕೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

**ತುಂಗವಿದ್ಯೆ** ತುಂಗವಿದ್ಯೆಯು ಅಷ್ಟಶಾಖಿಯ ಐದನೇ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆ ರಾಧೆಗಿಂತ ಹದಿನೈದು ದಿನ ದೊಡ್ಡವಳಾಗಿದ್ದಳು. ಇವಳು  ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ದಭಾಲಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮೇಧಾ-ದೇವಿ (ತಾಯಿ) ಮತ್ತು ಪುಸ್ಕರಾ (ತಂದೆ) ಎಂಬ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಜನಿಸಿದಳು. ಆಕೆಯು ದಿವ್ಯ ಕಲೆಗಳು, ನೈತಿಕತೆ, ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಮತ್ತು ವೀಣಾ ನುಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಹಾಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ದಾಭಾಲಾದಲ್ಲಿರುವ *ಶ್ರೀ ತುಂಗವಿದ್ಯಾ ಸಖಿ ದೇವಾಲಯ* ಆಕೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

**ಇಂದುಲೆಖಾ** ಇಂದುಲೆಕಾ ಆರನೇ ಪ್ರಮುಖ ಸಖಿ. ಆಕೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂಜನೋಕಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ವೇಲಾ ದೇವಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ರಾಧಾ-ಕೃಷ್ಣರಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ಅವಳ ಮುಖ್ಯ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವಳ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸೇವೆಯೆಂದರೆ ನೃತ್ಯ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂದುಲೆಖಾ ರಾಧೆಗಿಂತ ಮೂರು ದಿನ ಚಿಕ್ಕವಳು. ಅಂಜನೋಕದಲ್ಲಿರುವ *ಶ್ರೀ ಇಂದುಲೆಖಾ ಸಖಿ ದೇವಾಲಯ* ಆಕೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

**ರಂಗದೇವಿ** ಅಷ್ಟಶಾಖಿಯಲ್ಲಿ ರಂಗದೇವಿ ಏಳನೇ ಪ್ರಮುಖ ಗೋಪಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರಾದ ಕರುಣಾ-ದೇವಿ (ತಾಯಿ) ಮತ್ತು ರಂಗಸಾರ (ತಂದೆ) ಅವರಿಗೆ ರಾಖೋಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಳು. ಆಕೆ ರಾಧೆಗಿಂತ ಏಳು ದಿನ ಚಿಕ್ಕವಳು. ಆಕೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಚಂಪಕ್ಲಾತವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಆಕೆ ಒಬ್ಬ ಪರಿಣಿತ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ರಾಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಸುಗಂಧಭರಿತ ಧೂಪವನ್ನು ಸುಡುವುದು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಅವಳ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ರಾಖೋಲಿಯಲ್ಲಿ *ಶ್ರೀ ರಾಧಾ ಮನೋಹರ್ ರಂಗದೇವಿ ದೇವಾಲಯ* ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಆಕೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

**ಸುದೇವ** ಅಷ್ಟಶಾಖಿಯ ಗುಂಪಿನ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗೋಪಿಕೆ ಆಗಿದ್ದಳು . ಆಕೆ ರಂಗದೇವಿ ಸಖಿಯ ಅವಳಿ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿದ್ದ, ತಾಯಿ ಕರುಣಾ-ದೇವಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ ರಂಗಸಾರರಿಗೆ ರಾಖೋಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆ ರಾಧೆಗಿಂತ ಏಳು ದಿನಗಳಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕವಳು. ರಾಧಾ-ಕೃಷ್ಣರಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಅವಳ ಮುಖ್ಯ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ಸುದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯವು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಾಧಾನಗರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುನೆರಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು *ಶ್ರೀ ಸುದೇವಿ ಸಖಿ ದೇವಾಲಯ* ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ 
thumb|ಅಷ್ಟಸಾಖಿ ಜೊತೆ ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ
ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ, ಗೋಪಿಯರು ತಮ್ಮ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಬಗೆಗಿನ ಸಮರ್ಪಣೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೇವರ ಬಗೆಗಿನ ಮಾನವ ಆತ್ಮದ ಹಂಬಲವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣ ಪ್ರಕಾರ , ರಾಧಾ-ಕೃಷ್ಣರ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಗೋಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಸಾಖಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಎಂಟು ಗೋಪಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾಸ್ಲೀಲಾ ಅವರ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ .  ಶಕ್ತಿವಾದ, ಅಷ್ಟಶಾಖಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಯರ (ಅನಿಮಾ, ಮಹಿಮಾ, ಗರಿಮಾ, ಲಘುಮಾ, ಪ್ರತಿ, ಪ್ರಾಕಮ್ಯ, ಇಷಿತ್ವಾ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ವಾ) ಮೂರ್ತರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು 
[right|thumb|[ಶ್ರೀನಾಥ್‍ಜಿ|ಶ್ರೀನಾಥ್ಜಿ (ಪುಷ್ಟಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯನಾದ ಕೃಷ್ಣನ ಒಂದು ರೂಪ-ಅಷ್ಟಸಾಖಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ.]]
ಅನೇಕ ಕೃಷ್ಣಧರ್ಮದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಅಷ್ಟಶಾಖಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ರಾಧಾ-ಕೃಷ್ಣರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಲ್ಲಭಾಚಾರ್ಯ ಪುಷ್ಟಿಮಾರ್ಗ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಸ್ವಾಮಿ ಹರಿದಾಸರ ಹೈದಾಸಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಹಿಥ್ ಹರಿವಂಶ ಮಹಾಪ್ರಭುವಿನ ರಾಧಾ ವಲ್ಲಭ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭುವಿನ ಗೌಡಿಯ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಕೃಪಾಲು ಮಹಾರಾಜರ ಜಗತ್ ಗುರು ಕೃಪಾಲು ಪರಿಷತ್ ಮತ್ತು ನಿಮಬರ್ಕಚಾರ್ಯರ ನಿಂಬಾರ್ಕಾ ಸಂಪ್ರದಾಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಸಾಖಿಯರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ದೇವಾಲಯಗಳು 
* ಶ್ರೀ ರಾಧಾ ರಸ್ಬಹರಿ ಅಷ್ಟಸಾಖಿ ದೇವಾಲಯ, ವೃಂದಾವನ 
* ಶ್ರೀ ಅಷ್ಟಸಾಖಿ ದೇವಾಲಯ, ಬರ್ಸಾನಾ 

## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಗೋಪಿ
* ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ
* ಅಷ್ಟಭಾರೀ
* ಅಷ್ಟ ಲಕ್ಷ್ಮಿ
* ಗೊಲೋಕ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* ಎಂಟು ಮುಖ್ಯ ಗೋಪಿಯರು (ಅಷ್ಟಸಖಿ)

ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಕೃಷ್ಣ