ರುಪೇ

**ರುಪೇ** ಕಾರ್ಡ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ತೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿ ನಿಗಮವು ೨೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೨ ರಂದು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕ ಆರಂಭಿಸಿದೆ.

ರುಪೇ ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪಾವತಿಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್ ವಿದೇಶಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪಾವತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳದ ಡಿಸ್ಕವರ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಜೆಸಿಬಿಯೊಂದಿಗೆ ಪಾಲು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ವಿದೇಶಿ ಕಾರ್ಡ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೯೦% ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಹಿವಾಟುಗಳು ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್‌ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ.

## ಹಿನ್ನೆಲೆ
೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಲಾಭರಹಿತ ಪಾವತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನಿಕ್ ಕಾರ್ಡ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ, ಸರಳ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ದೇಶೀಯ, ಮುಕ್ತ, ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತು. ಕಾರ್ಡ್‌ಗೆ 'ಇಂಡಿಯಾ ಪೇ' ಇದ್ದ ಹೆಸರನ್ನು ಇತರೆ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ಪದಗಳ 'ರುಪೇ' ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ಪಾವತಿ ನಿಗಮವು ವರ್ಷಗಳನಂತರ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾದ ಮಾಸ್ಟರ್‌ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ವೀಸಾಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿ ನಿಗಮವು ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.

ರುಪೇ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ೨೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೨ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೧೪ರ ಮೇ ೮ ರಂದು ಅಂದಿನ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು ನವದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ರುಪೇವನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು.

## ಉತ್ಪನ್ನಗಳು
### ರುಪೇ ಡೆಬಿಟ್
ಜುಲೈ ೨೦೧೪ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತದ ೧೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಉಳಿತಾಯ-ಖಾತೆ ಮತ್ತು ಚಾಲ್ತಿ-ಖಾತೆದಾರರಿಗೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲದೆ, ದೇಶದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು (ನಿಗದಿತ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಜಿಲ್ಲಾ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ನಗರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು) ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು (ಆರ್‌ಆರ್‌ಬಿ) ಸಹ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

### ರುಪೇ ಕ್ರೆಡಿಟ್
ರೂಪೇ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಜೂನ್ ೨೦೧೭ ರಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿ ನಿಯಮದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಸಿಇಒ ಎ.ಪಿ ಹೋಟಾ ಪ್ರಕಾರ ಎಂಟು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್ ವಿತರಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಐದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳೊಂದಿಗೆ ರುಪೇ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಪಿಸಿಐ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ೨೫ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ.

ಒಟ್ಟು ೧೪ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ರುಪೇ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.

#ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್‌ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್
#ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್
#ಯುನೈಟೆಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ
#ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ
#ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 
#ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್
#ಸರಸ್ವತ್ ಬ್ಯಾಂಕ್
#ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 
#ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್
#ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ
#ಆಂಧ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್
#ವಿಜಯ ಬ್ಯಾಂಕ್
#ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್
#ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ

ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪಾವತಿ ಜಾಲವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಎಸ್‌ಬಿಐ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ಸೇವೆಗಳ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ರುಪೇ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿದೆ. ಇದು ಎನ್‌ಪಿಸಿಐ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ೨೦೧೯ ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಉತ್ಪನ್ನ ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.

### ರುಪೇ ಕಾಂಬೋ
ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ರುಪೇ ಕಾಂಬೊ ಡೆಬಿಟ್ ಕಮ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಡನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಒಂದೇ ಕಾರ್ಡ್ ಮೂಲಕ ಡೆಬಿಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಮೊದಲ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್ ಆಗಿದೆ. ಕಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೨ ಇಎಂವಿಗಳು ಮತ್ತು ೨ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೈಪ್‌ಗಳಿವೆ.

### ರುಪೇ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ 
ರುಪೇ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಲೆಸ್ ಎನ್ನುವುದು ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಪಾವತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಕಾರ್ಡ್‌ದಾರರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಪಾವತಿ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳ ಮುಂದೆ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೈಪ್ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಡ್‌ಡನ್ನು ಮಾರಾಟದ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಪಾವತಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಇಎಫ್‌ವಿ-ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ, ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಪಾವತಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಮಾಸ್ಟರ್‌ಕಾರ್ಡ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಲೆಸ್, ವೀಸಾ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಲೆಸ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಪೇಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರ್‌ಎಫ್‌ಐಡಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.

### ರುಪೇ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ 
ರುಪೇ ಇತರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ:
* ಡಿಸ್‌ಕವರ್
* ಡೈನರ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್
* ಪಲ್ಸ್
* ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸಿಬಿ
* ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಸ್
* ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಪೇ
* ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಕಾರ್ಡ್
* ಬ್ರೆಜಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಎಲೋ
* ಸೆರ್ಬಿಯಾದ ಡೈನಾಕಾರ್ಡ್

## ಸ್ವೀಕಾರ 
#### ಭಾರತ 
ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ ಎಲ್ಲಾ ಎಟಿಎಂಗಳಲ್ಲಿ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಪಾವತಿ ನಿಗಮ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ರುಪೇ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಟಿಎಂಗಳು ಮತ್ತು ೨,೬೧೪,೫೮೪ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಿಒಎಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳಿವೆ. ಎಟಿಎಂಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಒಎಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶೀಯ ಪಾವತಿ ಗೇಟ್‌ವೇಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿ ಗೇಟ್‌ವೇಗಳಲ್ಲಿ (ಇತರ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮೈತ್ರಿಗಳ ಮೂಲಕ) ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಪಿಒಎಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ೯೭% ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪಿಒಎಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ರುಪೇ ಭಾರತದ ೩೯ ಪಿಒಎಸ್-ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ. 

ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡಲು ರುಪೇ ಪೇ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಪಾವತಿ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಪೇಪಾಲ್ ಈಗ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್‌ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

### ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ 
#### ಸಿಂಗಾಪುರ 
ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ೩೧ ಮೇ ೨೦೧೮ ರಂದು ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ರುಪೇ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಯುಪಿಐ ಮತ್ತು ಭೀಮ್‌ನಂತಹ ಎನ್‌ಪಿಸಿಐ ನೀಡುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಈ ಉಡಾವಣೆ ನಡೆಯಿತು. ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಸಿಂಗಾಪುರವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲ ದೇಶವಾಗಿದೆ.

#### ಭೂತಾನ್ 
28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 ರಂದು ಭೂತಾನ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಲೋಟೇ ಶೆರಿಂಗ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಭೂತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಭೂತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 17, 2019 ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅವರು ಸಿಂಟೋಖಾ ಜೊಂಗ್‌ನಿಂದ ಖರೀದಿಸಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ರುಪೇ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

#### ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ 
8 ಜೂನ್ 2019 ರಲ್ಲಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಮಜ್ಲಿಸ್ (ಮಾಲ್ಡೀವನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್) ಭಾಷಣ ಮಾಡುವಾಗ ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ರುಪೇ ಪರಿಚಯಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮೋದಿ ಹೇಳಿದರು.

#### ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ 
ಮೆಕ್ಕಾ ಮದೀನಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶೀಯ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019 ರಂದು ಕೊಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ (ಎಂಇಎ) 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019 ರಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.

#### ಯುಎಇ 
ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುಎಇಯಲ್ಲಿ ಪಾವತಿ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿ ನಿಗಮ ಮತ್ತು ಯುಎಇಯ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಪಾವತಿ ಸೇವೆಗಳ ನಡುವೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ರುಪೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಯುಎಇ ಮೊದಲ ದೇಶ. ಯುಎಇಯಲ್ಲಿ 21 ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು 5,000 ಎಟಿಎಂಗಳ ಸುಮಾರು 175,000 ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸ್ವೀಕಾರ ಸ್ಥಳಗಳು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾರತದ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿವೆ ಎಂದು ಶನಿವಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯುಎಇಯಲ್ಲಿ 21 ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು 5,000 ಎಟಿಎಂಗಳ ಸುಮಾರು 175,000 ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸ್ವೀಕಾರ ಸ್ಥಳಗಳು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಯುಎಇಯ ಇತರ ಕಾರ್ಡ್ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು 10% ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಯುಎಇಯ ಮೂರು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು - ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಎನ್ಬಿಡಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಅಬುಧಾಬಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರುಪೇ ಕಾರ್ಡ್ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಎನ್‌ಎಂಸಿ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್, ಲುಲು ಗ್ರೂಪ್, ಆಸ್ಟರ್ ಡಿಎಂ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್, ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಗ್ರೂಪ್, ಶೋಭಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಅಪ್ಯಾರಲ್ ಗ್ರೂಪ್, ನಿಕೈ ಗ್ರೂಪ್, ರೀಗಲ್ ಗ್ರೂಪ್ ಆಫ್ ಕಂಪನಿಗಳು, ಐಟಿಎಲ್ ಕಾಸ್ಮೋಸ್, ಜಶನ್ಮಲ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಂಪನಿ ಎಲ್ಎಲ್ ಸಿ, ಅಲಾನಾ ಗ್ರೂಪ್ ಎಫ್‌ಎಂಸಿಜಿ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್, ಪೆಟ್ರೋಕೆಮ್ ಮಿಡಲ್ ಈಸ್ಟ್, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ವರ್ಲ್ಡ್ ಗ್ರೂಪ್, ಅಲ್ ಡೊಬೊವಿ ಗ್ರೂಪ್, ವಿಪಿಎಸ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್, ಯುಪಿಎಲ್ ಗ್ರೂಪ್, ಕೊನಾರೆಸ್, ಅಲ್ ಮಾಯಾ ಗ್ರೂಪ್, ಇಪಿಎಸ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಗ್ರೂಪ್, ಎಮಾರ್ ಮತ್ತು ಡಿಪಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಂದು ಅಬುಧಾಬಿಯ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಯುಎಇ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯುಎಇಯಲ್ಲಿ ರೂಪಾ ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಶುಲ್ಕಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ವಿನಿಮಯ ದರದಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

#### ಬಹ್ರೇನ್ 
#### ಮಯನ್ಮಾರ್ 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
* 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು