ಗೊವಿಂದ್ ಪಶುವಿಹಾರ ವನ್ಯ ಮೃಗ ಧಾಮ

''**ಗೋವಿಂದ್ ಪಶು ವಿಹಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ** ಎಂಬುದು ಸುಪಿನ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದ್ದು. ಇದನ್ನು ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು.. ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಗೋವಿಂದ್ ಬಲ್ಲಭ್ ಪಂತ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ, ಅವರು ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಮಂತ್ರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೫ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರಕಾಶಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನವು ಗರ್ವಾಲ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಗೋವಿಂದ್ ಪಶು ವಿಹಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೯೫೮ ಕಿ.ಮೀ೨ (೩೭೦ ಚದರ ಮೈಲಿ) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಆರಂಭಿಸಿದ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸರ ವೇಗವರ್ಧಕ ಗಡ್ಡದ ರಣಹದ್ದು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಭದ್ರಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆ
ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿನ ಎತ್ತರವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೧,೪೦೦ ರಿಂದ ೬,೩೨೩ ಮೀಟರ್ (೪,೫೯೩ ರಿಂದ ೨೦,೭೪೫ ಅಡಿ) ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಹರ್ ಕಿ ಡೂನ್ ಕಣಿವೆ ಇದು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ರುಯಿನ್ಸಿಯಾರಾ ಎತ್ತರದ ಸರೋವರವು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಹರ್-ಕಿ-ಡನ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ರೆಸ್ಟ್ ಹೌಸ್ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ನೈಟ್ವಾರ್, ತಾಲೂಕಾ ಮತ್ತು ಓಸ್ಲಾ ಅರಣ್ಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳು ಹರಿ-ಕಿ-ದುನ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಉದ್ಯಾನವನದಿಂದ ೧೭ ಕಿಮೀ (೧೧ ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಕರ್ಹಿ ಉದ್ಯಾನವನದಿಂದ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೦ ಕಿಮೀ (೧೨೦ ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಚಾರಣ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ತರುವ ಹಣವನ್ನು ಉದ್ಯಾನದ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಇರಿಸಬಹುದು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೊದಲು, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮರವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು, ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ರಾಜ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ನಿಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮರದ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಇತರ ಇಲಾಖೆಗಳು ತೊಡಗಿಕೊಂಡವು, ನೈಟ್ವಾರ್‌ಗೆ ಮೋಟಾರು ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಶಾಲೆಗಳು, ಆಡಳಿತ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಇತರೆಡೆಯಿಂದ ವಲಸೆಗಾರರು ಆಗಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಲ್‌ಗಳು, ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯೮೮ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ೨೦ ಕಿ.ಮಿ (೧೨ ಮೈಲಿ) ವರೆಗೆ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಸಂಕಿರಿಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ವರ್ಷ ೩೦೦ ಸಂದರ್ಶಕರು ಆಗಮಿಸಿದರು. ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾರತೀಯರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳು ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ವಿಭಾಗವು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಹಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಉಳುಮೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೆರೆಯಲು, ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ವಸತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಬಯಸಿದೆ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಉದ್ಯಾನವನ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಅಂದಿನಿಂದ ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈಗ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಯೋಜನೆ ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ಸ್ಥಳ ಇದು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಹಿಮ ಚಿರತೆ ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪರಭಕ್ಷಕ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅವನತಿಯಿಂದ, ಅದರ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ರೈತರಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವ ಮೂಲಕ ಬೆದರಿಕೆ ಇದೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇತರ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯನ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ, ಕಂದು ಕರಡಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿರತೆ, ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ, ಭಾರಲ್, ಹಿಮಾಲಯನ್ ತಹರ್ ಮತ್ತು ಸೆರೋವ್.

ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹದ್ದು, ಸ್ಟೆಪ್ಪೆ ಹದ್ದು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಹದ್ದು, ಗಡ್ಡದ ರಣಹದ್ದು, ಹಿಮಾಲಯನ್ ಸ್ನೋಕಾಕ್, ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್, ಚೀರ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಟ್ರಾಗೋಪಾನ್. ಚಿಕ್ಕ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಬೆಗಳು, ಪಾರಿವಾಳಗಳು, ಮಿನಿವೆಟ್‌ಗಳು, ಥ್ರಶ್ (ಪಕ್ಷಿ), ವಾರ್ಬ್ಲರ್‌ಗಳು, ಬಲ್ಬುಲ್‌ಗಳು, ಪ್ಯಾರಾಕೀಟ್‌ಗಳು, ಕೋಗಿಲೆಗಳು, ಚೇಕಡಿ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಬಂಟಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫಿಂಚ್‌ಗಳು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರಾಖಂಡ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಉದ್ಯಾನಗಳು