ಐರಿಶ್ ನೃತ್ಯ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
**ಐರಿಷ್** ನೃತ್ಯವೆಂಬುದು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಉಗಮವಾದ ಪರಂಪರೆಯ ನೃತ್ಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಏಕ ಹಾಗೂ ಗುಂಪು ನೃತ್ಯ ರೂಪಗಳು ಸೇರಿದ್ದು, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐರಿಷ್ ನೃತ್ಯವು ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಬೇರುಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. 

17ನೇ ಮತ್ತು 18ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಾದ್ಯಂತ “ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ನೃತ್ಯಗುರುಗಳು” (travelling dance masters) ನೃತ್ಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದವು. ಐರಿಷ್ ನೃತ್ಯವು ಐರಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವದ ಅಂಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಐರಿಷ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಚಳವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತು. 

20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿವಿಧ ನೃತ್ಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರಗೊಳಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಹಿತೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ರಚನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನಕೃತ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ಐರಿಷ್ ನೃತ್ಯಗಾರರು, ಪರಂಪರೆಯ ಐರಿಷ್ ನೃತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕವಾದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ 2, 3, 4, 6, 8, 10, 16 ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸದಸ್ಯರ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ತಂಡ ನೃತ್ಯವೂ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಏಕ ಐರಿಷ್ ನೃತ್ಯವು ಐರಿಷ್ ನೃತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೂಪವಾದ ಐರಿಷ್ ಸ್ಟೆಪ್‌ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 1994ರ ನಂತರ ರಿವರ್‌ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಇದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಐರಿಷ್ ವಲಸಿಗ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಅನೇಕ ಜನರು ಇದನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಟೆಪ್‌ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಗಾರರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ದೇಹವು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಜಟಿಲ ಚಲನೆಗಳು ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಏಕ ಐರಿಷ್ ನೃತ್ಯದ ಇತರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಶಾನ್-ನೋಸ್ (sean-nós) ನೃತ್ಯವೂ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ತಾಳಮೇಳದ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಭಾವದ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ತಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪವಾದ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಐರಿಷ್ ನೃತ್ಯವು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೆಪ್‌ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ ಶೈಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಐರಿಷ್ ಗುಂಪು ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ವಾಡ್ರಿಲ್ ನೃತ್ಯವು ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಸೀಲೀ (Ceili) ನೃತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿಯೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ರಿಂದ ಹದಿನಾರು ಜನರ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಂಪರೆಯ ಅಥವಾ ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕಾಲಿನ ಚಲನೆಗಳು ಸರಳವಾಗಿದ್ದು, ನೃತ್ಯದ ಆಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸೆಟ್ ನೃತ್ಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ನೃತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ನಾಲ್ಕು ನೃತ್ಯಗಾರರ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಟೆಪ್ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜಟಿಲ ಕಾಲಿನ ಚಲನೆಗಳ ಅಂಶಗಳೂ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
7ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ದಾಖಲೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ವೈಕಿಂಗ್ ದಾಳಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳ ನಾಶವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐರಿಷ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಲಿಖಿತವಲ್ಲದ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರಣವೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಪಂಡಿತರು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, “ನೃತ್ಯ” ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಆಧುನಿಕ ಐರಿಷ್ ಪದಗಳಾದ rince ಮತ್ತು damhsa 16ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 

ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಬಂದ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ದೊರಕಿದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಒಂದು ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕವಿ ತನ್ನ ಶ್ರೋತೃಗಳಿಗೆ “ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿ” ಎಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಐರಿಷ್ ಮೂಲದ ಮೊದಲ ಲಿಖಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು 1413ರಲ್ಲಿ ವಾಟರ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನ ಮೇಯರ್ ಅವರು ಕೌಂಟಿ ಕಾರ್ಕ್‌ನ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದ ವಿವರವಾಗಿದೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಈವ್ ಆಚರಿಸಲು ಹಾಜರಿದ್ದವರು “ನೃತ್ಯಮಂಚಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು” ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ಆದರೆ, 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾರ್ಮನ್‌ಗಳ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಆಕ್ರಮಣವು ವೃತ್ತ ನೃತ್ಯ (ರೌಂಡ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್) ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ತಂದಿರಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾರ್ಮನ್ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. 

## ಆಧುನಿಕ ನೃತ್ಯ 
ಐರಿಷ್ ನೃತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರೂಪವು ಬ್ರಾಡ್ವೇ ಶೋ ರಿವರ್‌ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡಿದ್ದು, 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಿಂದ ಇತರ ಐರಿಷ್ ನೃತ್ಯ ವೇದಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲುಗಳ ಬಾಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಶರೀರದ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಶೈಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಈ ಶೈಲಿ ಗೈಲಿಕ್ ಲೀಗ್ (Gaelic League) ಐರಿಷ್ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಐರಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯೊಂದರ ಅಂಶವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾಗ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

ಸ್ಥಿರವಾದ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಐರಿಷ್ ನೃತ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಆಧುನಿಕ ಸೋಫ್ಟ್ ಶೂ ಐರಿಷ್ ನೃತ್ಯಗಾರರು ತಮ್ಮ ಭುಜಗಳನ್ನು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಚಲನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾರ್ಡ್ ಶೂ ನೃತ್ಯಗಾರರು ತಮ್ಮ ಭುಜಗಳನ್ನು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲದೇ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಹಸ್ತರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ, ಆದರೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭುಜಗಳನ್ನು ನೃತ್ಯಗಾರರ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮ ಮುಂದುವರಿದೇ ಇದೆ. 

1929ರಲ್ಲಿ, ಲೀಗ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಟೆಪ್‌ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾನಕೃತ ಮಾಡಲು ಆನ್ ಕ್ವಿಮಿಷ್ಯೂನ್ ಲೆ ರಿನ್‌ಸಿ ಗೆಲಾಕಾ (CLRG, ಐರಿಷ್ ನೃತ್ಯ ಆಯೋಗ) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, CLRG ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪಕಗಳು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಹತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಟೆಪ್‌ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸಿತು.

ಇಂದು, ಗೈಲಿಕ್ ಲೀಗ್ ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಿದ ಶೈಲಿಯ ಸ್ಟೆಪ್‌ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೃತ್ಯಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ CLRG ನಿಂದ ವಿಭಜಿತವಾಗಿರುವ ಹಲವು ಸಂಘಟನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿ