open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಗಜ್ಜುಗ

**ಗಜ್ಜುಗ** ಇದು ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಸ್ಯ. ಇದರ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು ಕ್ಯಾಸಲ್ಪೀನಿಯ ಕ್ರಿಸ್ತ  (Caesalpinia crista).ಈ ಸಸ್ಯದಿಂದ ತಯಾರಿಸುವ ಔಷಧವು ಮಧುಮೇಹ ಹಾಗು ಮಲೇರಿಯ ದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ರಾಮಬಾಣ.
## **ಗಜ್ಜುಗ**
### ವರ್ಣನೆ
* ಈ ಬಳ್ಳಿಯು ಇತರೆ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಬೆಳೆಯುವುದು. ಆಸರೆಯಿಲ್ಲದಾಗ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಪೂದೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಎಲೆಗಳು ಚಿಕ್ಕವು ಮತ್ತು ಹುಣಸೆ ಎಲೆಗಳಂತೆ ಎದರು-ಬದುರು ಆಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ಬಳ್ಳಿ ತುಂಬಾ ಮುಳ್ಳುಗಳೀರುತ್ತವೆ, ಇದರ ಕಾಯಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಣಗಿದಾಗ ಹೊದಿಕೆಯ ಒಳಗಡೆ ತಿಳಿನೀಲ ವರ್ಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಒಡೆದರೆ ಒಳಗಡೆ ನಯನವಾದ ಬೀಜವಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆ, ಬೀಜ, ಕಾಯಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕಹಿಯಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೇ, ಆಗಸ್ಟ್, ನವೆಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವು, ಕಾಯಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ.
## ಸರಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು
## ವೃಷಣಗಳ ಊತ ಮತ್ತು ನೋವು
ಗಜ್ಜುಗದ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಸರಿಯಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ಈ ಸರಿಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಲಪ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಅಂಡಗಳಿಗೆ ಲೇಪಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಹರಳು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವುದು.
* ರಕ್ತ ಶುದ್ದಿ ಕರುಳಿನ ಕ್ರಿಮಿಗಳ ನಾಶ
ಆಗತಾನೆ ಕಿತ್ತು ತಂದ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಗಜ್ಜುಗದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಇದರಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ವೇಳೆಗೆ ಟೀ ಚಮಚ ಕುಡಿಯುವುದು.
## ಆಸ್ತಮ ಮತ್ತು ಗೊರಲು ವ್ಯಾಧಿ
ನಾಲ್ಕು ಗಜ್ಜುಗದ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಬಿಸಿ ಬೂದಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಸುಡುವುದು. ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ನಯವಾಗಿ ಚೊರ್ಣಿಸುವುದು. ವೇಳೆಗೆ ಒಂದು ಚಿಟಿಕ ಬೂದಿಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕದಡಿ ಸೇವಿಸುವುದು.
ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವಿನಲ್ಲಿ (ವಾಯು ತುಂಬಿಕೊಂಡು)
10 ಗ್ರಾಂ ಗಜ್ಜುಗದ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಮತ್ತು 10 ಗ್ರಾಂ ಶುಂಠಿಯನ್ನು ನಯವಾಗಿ ಚೊರ್ಣಿಸುವುದು, ಈ ಚೊರ್ಣದ ಅರ್ಧ ಚಮಚದಷ್ಟನ್ನು ಬಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕದಡಿ ಕುಡಿಸುವುದು.

## ಕಜ್ಜಿ ಮತ್ತು ತುರಿಯಲ್ಲಿ
ಗಜ್ಜುಗದ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಳುಮೆಣಸನ್ನು ನಯವಾಗಿ ಅರೆದು ಒಂದು ಅರ್ಧ ಟೀ ಚಮಚದಷ್ಟನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಕುಡಿಸುವುದು. ಗಜ್ಜುಗದ ಕಾಯಿಯ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಕಜ್ಜಿ ಮತ್ತು ತುರಿಕೆ ಇರುವು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸವರುವುದು.
## ಆನೆಕಾಲು ವ್ಯಾಧಿಯಲ್ಲಿ
ಹೊಸದಾಗಿ ಕಿತ್ತು ತಂದ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಗಜ್ಜುಗದ ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕುಟ್ಟಿ ರಸ ತೆಗೆಯುವುದು. ರಸವನ್ನು ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಸಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ವೇಳೆ ಒಂದೊಂದು ಟೀ ಚಮಚ ಕುಡಿಸುವುದು.
## ಕಿವಿ ನೋವಿನಲ್ಲಿ
ಗಜ್ಜುಗದ ಗಿಡದ ಕಾಂಡದ ತಿರುಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜಜ್ಜಿ ರಸವನ್ನು ತೆಗೆದು ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಕಾಯಿಸುವುದು, ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಒಂದೆರಡು ತೊಟ್ಟು ತೈಲವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ನೋವಿರುವ ಕಿವಿಗೆ ಹಾಕುವುದು.

## ಹೊಟ್ಟೆ ಶೊಲೆಯಲ್ಲಿ
ಒಂದು ಗಜ್ಜುಗದ ಬೀಜದ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇದು, ಕಾಲು ಟೀ ಚಮಚ ಗಂಧವನ್ನು ಕಾದಾರಿದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕದಡಿ ಕುಡಿಸುವುದು.

## ಚೇಳಿನ ವಿಷದಲ್ಲಿ
ಗಜ್ಜುಗದ ಬೇರನ್ನು ನೀರಿಲ್ಲಿ ತೇದು ಚೇಳು ಕುಟುಕಿರುವ ಕಡೆ ಹಚ್ಚುವುದು.
## ಶೋಭೆಯಲ್ಲಿ
ಗಜ್ಜುಗದ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಒಡೆದು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು. ಈ ಕಾಯಿಯ ನೀಲಿ ತಿರುಳನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು, ಅರ್ಧ ಟೀ ಚಮಚದಷ್ಟನ್ನು ಅಕ್ಕಿ ಗಂಜಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿಸುವುದು.
## ಮಲೇರಿಯಾ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ
ಗಜ್ಜುಗದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಕಾಳು ಮೆನಸಿನ ಜೊತೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಸಿ 1/2 ಟೀ ಚಮಚ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಕುಡಿಸುವುದು.
## ಜ್ವರದಲ್ಲಿ
ಗಜ್ಜುಗದ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ಜಜ್ಜಿ ಕಷಾಯ ಮಾಡಿ ವೇಳೆಗೆ ಅರ್ಧ ಟೀ ಚಮಚದಷ್ಟನ್ನು, ಜೇನು ತುಪ್ಪ ಕೂಡಿಸಿ ದಿನಕ್ಕೆರಡು ವೇಳೆ ಸೇವಿಸುವುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ಪುಸ್ತಕದ ಹೆಸರು: ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ಗಿರಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ದರ ಬೆಟ್ಟದ ಅಪೂರ್ವ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸರಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು

ಸಂಪಾದಕರು: ವೈದ್ಯ ಎ. ಆರ್. ಎಂ. ಸಾಹೇಬ್

ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಮಠಾಧೀಶರು, ಸದ್ಗುರು ದಾದಾ ಹಯಾತ್ ಮೀರ್ ಖಲಂದರ್ ಪೀಠ, ಬಾಬಾಬುಡನ್ ಗಿರಿ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*USDA PLANTS Profile

ವರ್ಗ:ಔಷಧಿ ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಮತ್ತಿ (ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯ)

**ಮತ್ತಿ** (**ಅರ್ಜುನ**, **ಬಿಳಿಮತ್ತಿ**) ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಸ್ಯ. ಅರ್ಜುನ ಮರವು ಟರ್ಮಿನಲಿಯಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಜುನ್ ಮರ, ಥಲ್ಲಾ ಮಡ್ಡಿ, ಕುಂಬಕ್, ಮಧು ಮರಣ ಮತ್ತು ನೀರೂ ಮಾರುತು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಡುಬಾದಾಮಿ ಮರದ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿ ಇದು.

ಇತರೆ ಹೆಸರು: ಥಲ್ಲಾ ಮಡ್ಡಿ (ತೆಲುಗು), ಕುಂಬಕ್ (ಸಿಂಹಳ), ಹೋಲ್ ಮ್ಯಾಥಿ, ಅರ್ಜುನ ಮರ

## ಸಸ್ಯ ವಿವರಣೆ
ಅರ್ಜುನ ಮರವು ೨೦-೨೫ಮೀ ಎತ್ತರವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಅಗಲಹಂದರದ ನಿತ್ಯಹಸುರಿನ ಮರ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಟ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಎಲೆಗಳು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯ ಕೆಳಭಾಗವು ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ನಯವಾದ ಬೂದು ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಜೂನ್ ನಡುವೆ ಕಾಣುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂವುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಇದರ ಕಾಂಡದ ಬುಡಭಾಗ ಅಗಲವಾದ ಏಣುಗಳಾಗಿ ಹರಡಿರುತ್ತದೆ. ತೊಗಟೆ ಮಂದವಾಗಿದೆ; ಇದರ ಬಣ್ಣ ಬೂದು ಇಲ್ಲವೆ ನಸುಗೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತವಾದ ಹಸುರು. ತೆಳುಸಿಪ್ಪೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸುಲಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ಸರಳ, ದೀರ್ಘವೃತ್ತಾಕಾರದವು. ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅಭಿಮುಖ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಹೂಗಳು ಸಣ್ಣವು, ಪ್ಯಾನಿಕಲ್ ಮಾದರಿಯ ಹೂ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ. ಫಲಗಳ ಮೈ 5-7 ರೆಕ್ಕೆ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

## ಕೃಷಿ 
ಇದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೀಜಗಳ ಮೂಲಕ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃತಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಗೆಲ್ಲುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ.

## ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶ 
ಭಾರತಾದ್ಯಂತ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತದಾದರೂ ತಮಿಳುನಾಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ, ಒರಿಸ್ಸ, ಪಂಜಾಬ್, ಉಪಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು. ಅರ್ಜುನ ಮರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನದಿಯ ದಡಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಶುಷ್ಕ ನದಿ ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಬಳಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಳ್ಳತೊರೆಗಳ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ, ಸಡಿಲಬಗೆಯ ಗೋಡು ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣುಗಳಿರುವ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಠಿಮಾರಾ, ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ 'ಮಾರುತ ಮಾರಮ್' (ಮಾರುತಮ್ ಪ್ಯಾಟೈ), ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ತೆಲ್ಲಾ ಮಡ್ಡಿ (ತೆಳು ಮಡಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಪಯೋಗಗಳು 
ನೆರಳಿಗಾಗಿ, ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಉಂಟು. ಇದರ ಚೌಬೀನೆ ಅಲ್ಪಬಾಳಿಕೆಯದು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದ್ದು. ಆದರೂ ಗಾಡಿ, ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣ, ನೀರಿನ ಬಾನಿ, ಗಣಿ ಆಸರೆಕಂಬ ಮುಂತಾದವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ಲೈವುಡ್, ಆಲಂಕಾರಿಕ ಹಲಗೆಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುವುದುಂಟು. ಬಿಳಿ ಮತ್ತಿಯ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಧರ್ಮ ಹದಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ  ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

### ರೇಷ್ಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆ 
ಅರ್ಜುನವು ಆಂಥೆರಿಯಾ ಪ್ಯಾಫಿಯಾ ಪತಂಗವುಳ್ಳ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಟಸ್ಸರ್ ರೇಷ್ಮೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಒಂದು ಕಾಡು ರೇಷ್ಮೆ.

### ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ 
ಥೇರವಾಡದ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ಮರದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.

### ಔಷಧೀಯ ಬಳಕೆ 
ವಾಗ್ಭಟ ಕ್ರಿ.ಶ. ೭ನೇ ಶತಮಾನಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ರೋಗದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಅರ್ಜುನವನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಾಲಿನ ಕಷಾಯದಂತೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಗಾಯಗಳು, ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಮತ್ತು ಹುಣ್ಣುಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ಮರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
*ಇದರ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ತಂಪುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ
*ಮೂತ್ರಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿ
*ಹೃದಯದ ರಕ್ತಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ
*ಕಾಮೋತ್ತೇಜಕವಾಗಿ.
*ಹಣ್ಣನ್ನು ಯಕೃತ್ https://kannada.boldsky.com/health/diet-fitness/2014/home-remedies-treating-liver-disease-008756.html ಸಮಸ್ಯೆ, ಮೂಳೆ ಮುರಿತ, ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ https://kannada.boldsky.com/topic/%E0%B2%B0%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%A6%E0%B3%8A%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%A1 ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಆಳ್ವಾಸ್ ಶೋಭವನ
ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಯುರ್ವೇದ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಮನೀಷೆ

ವಸುಧೇಂದ್ರ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಪುಸ್ತಕ

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಮಯೂರವರ್ಮ

provides insights into the life of Mayurasharma and the Kadamba lineage]]

**ಕದಂಬ** ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಥಮ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕ ಮಯೂರವರ್ಮ ( ಕ್ರಿ.ಶ. ೩೨೫-೩೪೫). ಈತನ ರಾಜಧಾನಿ ಬನವಾಸಿ.
ತಾಳಗುಂದ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಯುವಕನೊಬ್ಬ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಚಿ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದಾಗ ಪಲ್ಲವರಿಂದ ಅವಮಾನಿತ­ನಾಗುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತಂದ ಪಲ್ಲವರ  ವಿರುದ್ದ ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದು, ಅವರ ಸೊಲ್ಲಡಗಿಸಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕದಂಬ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸ. 

ಈತನ ಕುರಿತಾಗಿ ವರನಟ ರಾಜಕುಮಾರ್  ಅವರ ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ  "ಮಯೂರ"  ಚಲನಚಿತ್ರವು  ತಯಾರಾಗಿದೆ .

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
#, ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿನ  ಬರಹ -http://www.prajavani.net/article/ಮರೆತೇ-ಹೋದನೆ-ಮಯೂರ-ವರ್ಮ  
#  ಮಯೂರ  ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದ    ದೇವುಡು ಅವರ  ಕಾದಂಬರಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿದೆ  http://www.dli.gov.in/cgi-bin/metainfo.cgi?&title1=Mayuura&author1=&subject1=GENERALITIES&year=1950%20&language1=kannada&pages=268&barcode=2030020028160&author2=&identifier1=&publisher1=Satyashoodhana%20Prakat%27ana%20Man%27dira&contributor1=&vendor1=til&scanningcentre1=rmsc,%20iiith%20&slocation1=OSU&sourcelib1=NONE&scannerno1=&digitalrepublisher1=Digital%20Library%20Of%20India&digitalpublicationdate1=&numberedpages1=&unnumberedpages1=&rights1=OUT_OF_COPYRIGHT&copyrightowner1=&copyrightexpirydate1=&format1=Tagged%20Image%20File%20Format%20&url=/data7/upload/0198/172

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಬೇಕಿರುವ ಲೇಖನಗಳು
ನೊಣವಿನಕೆರೆ ರಾಮಕೃಷ್ಣಯ್ಯ

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಐ.ಟಿ.ಐ ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ನಿವೃತ್ತರಾದ **ನೊಣವಿನಕೆರೆ ರಾಮಕೃಷ್ಣಯ್ಯ**ನವರಿಗೆ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ  ನಟನೆಯ ಗೀಳೂ ಆವರಿಸಿದೆ.  ಐಟಿಐಲಲಿತಕಲಾಸಂಘದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಮಕೃಷ್ಣಯ್ಯ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಕೀಲರು. ಬಹುಶಃ ೩ ವರ್ಷ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಶಯವೆಂದರೆ ವಕೀಲರಾಗಿ ನಟಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆತಿದೆ. ಈ ಎರಡೂರಂಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಒಪ್ಪಂದಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಜೀವನ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಕೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೆ ಕನ್ನಡ ಎಮ್.ಎ. ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಪದವೀಧರರಾದರು.
## ಜನನ, ಹಾಗೂ ಪರಿವಾರ
ತಿಪಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನೊಣವಿನಕೆರೆ ವಾಸಿ, ತಂದೆ ಡಾ. ನರಸಿಂಹಯ್ಯ,; ಸರ್ಕಾರಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ. ಅಜ್ಜ, ಗೊಂಬೆಆಟ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಪಿಟೀಲು ಬಾರಿಸುವುದು ಅತಿ ಮುದಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹರಿಕಥೆಯ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತಾತನ ಸಂಗದಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ ಅವೆಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯಗಳೂ ತಂದೆಯವರಿಗೆ ಹಸ್ತಗತವಾಗಿದ್ದವು. ಕಲಾವಿದರ ಕುಟುಂಬ. ತಿಪಟೂರಿನ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣಯ್ಯನವರ ಸೋದರ ಮಾವ. ಅವರು ವರನಟ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಗೆ ಬಹಳ ಬೇಕಾದವರು.
## ನಾಟಕ ಕಲೆಗೆ ದೊರೆತ ಬೆಂಬಲ
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಎಚ್.ಎಮ್.ಟಿ,ಐ.ಟಿ.ಐ, ಬಿ.ಇ.ಎಲ್, ಮೈಕೋ ಮೊದಲಾದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ೪-೫ ದಶಗಳಕಾಲ ಕಾಲ ನಾಟಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ದುಡಿದಿದ್ದರು. 'ಬೆನಕ', 'ಸ್ಪಂದನ', 'ಸಮುದಾಯ,' ಗಳಂತಹ 'ದೊಡ್ಡ ರಂಗ ತಂಡ'ಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಅವಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗದ ರಂಗಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾವಲಯವು ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ  ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಲಿಗಳು ರಂಗತಾಲೀಮುಗಳಿಗೆ ರಜೆಯ ಸೌಲಭ್ಯ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವನ್ನೂ  ಪಡೆಯುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿದ್ದವು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾದಾಗ ನವಚೈತನ್ಯಗಳಿಸಿ ಅವರ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಗತಿಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು.

'ರಾಮಕೃಷ್ಣಯ್ಯನವರು, 'ದೂರದರ್ಶನದ ಧಾರಾವಾಹಿ'ಗಳಿಗೆ ಕಥೆಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಅವರ 'ನೆರೆಹೊರೆ ಧಾರಾವಾಹಿ', ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗಳಿಸಿತ್ತು. 'ಟೆಲೆಫಿಲಂಸ್ ' ಗಳಲ್ಲೂ ನಟಿಸಿದರು. 'ಹಲವಾರು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ವಕೀಲರ ಪಾತ್ರ, ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು.
* ಜಗಳಗಂಟಿಯರು,
* ಸಾಹಸ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯರು,
* ಜೀವನ,
* ಮನ್ವಂತರ,
* ಮುಕ್ತ
## ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಗ್ರಾಮವಿಕಾಸ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಹಾಯ
ಆಕಾಶವಾಣಿಗೆ ಗ್ರಾಮವಿಕಾಸ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದುಕೊಟ್ಟರು. 
## ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾದ ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳು
* ಮಿಸ್ಡ್ ಕಾಲ್ಸ್ ಹಾಸ್ಯಸಂಕಲನ.
* ಪ್ರೇಮದುಂಗುರ ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳು.
## ಬಣ್ಣ ಅಭಿನಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ
'ಕನ್ನಡ ಟೆಲೆವಿಶನ್ ಧಾರಾವಾಹಿ'ಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯ, ವಕೀಲಿವೃತ್ತಿ, ಜೊತೆಗೆ, 'ನಾಗರಾಜ ಕೋಟೆ'ಯವರ ’ಬಣ್ಣ ಅಭಿನಯ ಶಾಲೆ’ಯಲ್ಲಿ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕುರಿತು ತರಗತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಕಲಾವಿದರು
ಮಧುನಾಶಿನಿ

**ಮಧುನಾಶಿನಿ** ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯ. ಮಧುನಾಶಿನಿ ಸಸ್ಯವು ಅನೇಕ ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಔಷಧಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಸಸ್ಯಪರಿಚಯ
ಮಧುನಾಶಿನಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು **ಜಿಮ್‌ನೇಮಾ ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟ್ರೆ**. ಇದು **ಅಸ್ಕ್ಲೆಪಿಯೆಡೆಸಿಯಾ** ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮೆಠಸಿಂಗೆ, ಗುಡುಮಾರ್ ಬುತಿ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಮಧುನಾಶಿನಿ ಮರಕ್ಕೇರುವ ಸಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಸಣ್ಣ ಹಳದಿ ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೬೦೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ತನಕ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲದು.

ಮಧುನಾಶಿನಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹವೆಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಧುನಾಶಿನಿ ಬಳ್ಳಿಯು ಮರದ ಆಧಾರದ ಮೂಲಕ ಮೇಲೇರುತ್ತದೆ. ಅಭಿಮುಖ ಎಲೆಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಹೂವಿನ ಮಂಜರಿಯು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಐದು ಉಪದಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಕೋಡು ೨ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಫಲಕೋಶವು ಮೀಸೆಯಾಕಾರದ ಜೋಡಿಫಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪುಟಾಣಿ ಬೀಜವು ಮೀಸೆಯಂತಹ ಎಳೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿ ಹೋಗಿ ಸಸ್ಯದ ಪಸರುವಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.

 

## ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ
ಅಕ್ಟೋಬರ್- ದಶಂಬರ್ ಒಳಗಡೆ ಬಲಿತ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನರ್ಸರಿಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನಾಟಿಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಬಳ್ಳಿಯ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ನಾಟಿ ಮಾಡಬಹುದು.

## ಉಪಯೋಗಗಳು
ಮಧುನಾಶಿನಿಯನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದ, ಯುನಾನಿ, ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ಔಷಧಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಟಿ ಔಷಧಿಯಾಗಿಯೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಧುನಾಶಿನಿ ಎಲೆಯ ಚೂರ್ಣ, ಹುಡಿ ಮತ್ತು ಖಷಾಯವನ್ನು ಮೂತ್ರಕೋಶದ ಕಲ್ಲು, ಕೆಮ್ಮು, ಮಲೇರಿಯಾ, ಕಾಮಾಲೆ ರೋಗಕ್ಕೆ ಔಷಧವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮಧುನಾಶಿನಿಯ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳನ್ನು ಲಿವರ್‍ನ ತೊಂದರೆ, ಅಸ್ತಮಾ ರೋಗದ ಉಪಶಮನಕ್ಕೆ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ಡಯಾಬಿಟಿಸ್,  ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆ, ಅಸ್ತಮಾ ಮುಂತಾದ ಖಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಮಧುನಾಶಿನಿಯನ್ನು ಔಷಧವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ತಯಾರಾಗುವ ಔಷಧಗಳೆಂದರೆ **ಸರಿವದ್ಯಾಸವ**, **ಸರಿವದ್ಯಾವಲೇಹ**, **ಸರಿವದಿವಟಿ** ಇತ್ಯಾದಿಗಳು.
ಜಾನುವಾರುಗಳ ಕೆಚ್ಚಲು ಬಾವು, ಹುಣ್ಣು, ಮೊಲೆ ಸೀಳಿದಾಗ ಇದರ ರಸವನ್ನು ಲೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
### ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
#http://www.ayurvediccommunity.com/AmaraKannada.asp 
#http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2170951/
#Gymnema sylvestre in West African plants – A Photo Guide.

ವರ್ಗ:ಆಯುರ್ವೇದ
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ಕೋತಿಗಳು (ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧ)

**ಕೋತಿಗಳು** ವಸುಧೇಂದ್ರರವರು ಬರೆದಂತಹ ಪುಸ್ತಕ. ಈ ಪುಸ್ತಕ ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ಸುಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಕರಿಸಿರಿಯಾನ

ಇದು ಡಾ. ಕೆ.ಎನ್.ಗಣೇಶಯ್ಯ ರವರ ರೋಚಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. 
ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರ ನಿಧಿಯ ಹುಡುಕಾಟ ಇದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಏಳಿಗೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ,  ಪತನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದವರು ಯಾರು, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪತ್ತು ಈಗ ಎಲ್ಲಿದೆ,  ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಊಹಾಪೋಹಗಳೂ  ಇಲ್ಲಿವೆ.  ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರ ಮನೆತನದ ದೈವವಾದ ಪಂಪಾವಿರೂಪಾಕ್ಷನ ಬದಲಿಗೆ ತಿರುಪತಿಯ ವೆಂಕಟೇಶನನ್ನು  ಕುಲದೈವವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು  ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ದಾನಗಳ ಕುರಿತು, ತಿರುಪತಿಯ ವೆಂಕಟೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯ ಕುರಿತು ಕುತೂಹಲಕರ ವಿಷಯಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಬಂದಿವೆ. ಸತ್ಯಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ರೋಮಾಂಚಕವಾಗಿಸುವಂತೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಈ ಲೇಖಕರು.

thumbnail

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳು
ಚಿತಾದಂತ

ಡಾ. ಕೆ.ಎನ್.ಗಣೇಶಯ್ಯರವರು ಬರೆದ ರೋಚಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದರಲ್ಲಿ  ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನು ಭಾರತದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಅವನ ಸಂಪತ್ತಿನ ಹುಡುಕಾಟ ಇದೆ. ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹರಹು ಇಲ್ಲಿದೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಇವತ್ತಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ವರೆಗೂ ಕಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇದೆ. 
thumbnail
ಭೌಧ್ದ ಧರ್ಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿವರ, ಮೌರ್ಯ ರಾಜ್ಯದ ವಿಷ್ಲೇಶಣೆ,  ಸಿಕಂದರನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದ ಭಾರತದ ಸ್ಥಿತಿ ಗತಿ ಹಾಗೂ ನಿಗೂಢ ತೇರವಾದಿಗಳ ವಿಷಯ ದೊಂದಿಗೆ ಬುದ್ಧನ ಹಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 

ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಗಳು

ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳು
ಕನಕಮುಸುಕು

ಡಾ. ಕೆ.ಎನ್.ಗಣೇಶಯ್ಯರವರು ಬರೆದ ರೋಚಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲೊಂದು.  ಮೌರ್ಯ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತನು ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಗಾಲವನ್ನು  ಕರ್ನಾಟಕದ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ ಕಳೆದನಷ್ಟೆ. ಹಾಗೆ  ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಜೈನಧರ್ಮದ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆಂದು ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ ಅಥವಾ ಗೋವಿನ ಜೋಳದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಂಗಾರವನ್ನು ತಂದಿದ್ದು  ಆ ಬಂಗಾರದ ಹುಡುಕಾಟದ ಕಥೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. 
thumbnail

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳು
ಫೆರಲ್ ನ ನಿಯಮ

ಒತ್ತಡದ ಪ್ರವಣತೆ ಕಡಿದಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾರುತದ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚು . ಭೂಮಿಯ ದ್ಯೆನಿಕ ಚಲನೆಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಕೊರಿಯಾಲಿಸ್ ಬಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಲವು ಮಾರುತಗಳ ದಿಕ್ಕುನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರುತಗಳು ಉತ್ತಾರಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ  ದಿಕ್ಕುನ್ನು ಬಲಗಡೆಗೂ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಗೋಳದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ  ದಿಕ್ಕುನ್ನು ಎಡಗಡೆಗೂ ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬೀಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಫೆರಲ್ ನಿಯಮ ಎನ್ನುವರು.

ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ
ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮೇಳನ

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರವಿದ್ಯಾ ಮಂಡಳಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ೨೦೧೦ರಿಂದ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ. 

## ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು 
* ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಜಾಲತಾಣ - http://kscst.org.in/S&T_Conference.html
* ೨೦೧೨ರ ಮೈಸೂರಿನ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕೊಂಡಿ - http://kscst.org.in/events/s&t_conf2012/mysore/S&T_Conference_Mysore_2012.html
* ೨೦೧೧ - http://kscst.org.in/events/s&t_conf2011/S&T_Conference_2011.html
*೨೦೧೦ - http://kscst.org.in/events/s&t_conf2010/S&T_Conference_2010.html

ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಕೈವಾರ ಗೋಪಿನಾಥ್

ಜನಪ್ರಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲೇಖಕರಾದ  ಕೈವಾರ ಗೋಪಿನಾಥ್ರವರು ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವನ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೪೩ ಜನವರಿ ೨೩ರಂದು ಜನಿಸಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯, ೨೦೧೨ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. 

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
* ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ, ವಿಷನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಯವರಿಂದ ೨೦೧೧-೧೨ ರ ಸಾಲಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನಕಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಸೈನ್ಸ್‌ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಟರ್ ಅವಾರ್ಡ್) ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
* ಕಣಜದಲ್ಲಿ ಕೈವಾರ ಗೋಪಿನಾಥ್ 

ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು

**ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು**  ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಮೂಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ರಾಜಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

## ವಿಳಾಸ
ವಿಜ್ಞಾನಭವನ,
ನಂ.೨೪/೨ ಮತ್ತು ೨೪/೩, ೨೧ನೇ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆ,
ಬನಶಂಕರಿ ೨ನೇ ಹಂತ, ಬೆಂಗಳೂರು - ೫೬೦ ೦೭೦
ಟೆಲಿಫ್ಯಾಕ್ಸ್ : ೦೮೦ - ೨೬೭೧೮೯೫೯
ದೂರವಾಣಿ : ೦೮೦ - ೨೬೭೧೮೯೩೯
ಇ-ಮೇಲ್ : krvp.info@gmail.com

## ಜಾಲತಾಣಗಳು
* ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ :- http://vayugunabadalavane-climatechange.com/index.htm 

## ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
* ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ದಾರ್ಶನಿಕ ಕೂಟ (Vision Group on Science & Technology) 
*  ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರವಿದ್ಯಾ ಮಂಡಳಿ (Karnataka State Council for Science & Technology)
*ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬನದಲ್ಲದ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ

**ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬನದಲ್ಲದ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆ** ವನ್ನು ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಎಚ್.ಎ ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಬೆಳಕಿಂಡಿ ಪ್ರಕಾಶನ

*ಬೆಳಕಿಂಡಿ ಪ್ರಕಾಶನ* (ರಿ) ವನ್ನು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ದೃಶ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರತರುವ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯ್ತು.

## ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಪುಸ್ತಕಗಳು
## ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು
* http://www.belakindi.com
ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್

'''''ಲಾ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾ ಚೆ ಅಲ್ಲದ c'è'* *  (ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ***ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್)** *  2006 ರಲ್ಲಿ ಗಿಯನ್ನಿ Amelio ನಿರ್ದೇಶನದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಚಿತ್ರ.

ಈ ಸಿನಿಮಾದ, ಹಳೆಯ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಉಕ್ಕು ತಯಾರಿಕೆ ಉಪಕರಣಗಳ ಒಂದು ದೋಷವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಹೋದ ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಕುರಿತುದ್ದಾಗಿದೆ.

ಈ ಚಿತ್ರ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ದೇಶದ  ನೈಜ ಜನರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

## ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ 
* ಗಿಯನ್ನಿ Amelio

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌ 
* (2006)
*ಲಾ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾ ಚೆ ಅಲ್ಲದ c'è @ mymovies.it *(ಇಟಾಲಿಯನ್)* 
*ಲಾ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾ ಚೆ ಅಲ್ಲದ c'è @ ಯಾಹೂ *(ಇಟಾಲಿಯನ್)* 
* ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಾಂತ್ ಪಂಡಿತ್‌ರವರ 'ಪ್ರತಿಬಿಂಬ'  ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶೆ - http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/16894013.cms

ವರ್ಗ:2006ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:2000ರ ದಶಕದ ರೂಪಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಚಿತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಗಿಯನ್ನಿ Amelio ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಪುಟ್ಟ ರಾಜಕುಮಾರ

thumbnail

ಅಂತ್ವಾನ್ ದ. ಸೇಂತ ಎಗ್ಝುಪೆರಿ ಬರೆದಿರುವ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಎಲ್ಲ ವಯಸ್ಸಿನ ಓದುಗರಿಗೂ ಮೆಚ್ಚಿಗೆಯಾಗುವ ಪುಸ್ತಕ. ಜಿ.ಸಿ.ತಲ್ಲೂರ ಅವರು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮಾಡಿರುವ  ಅನುವಾದವನ್ನು  ಧಾರವಾಡದ ಮನೋಹರ ಗ್ರಂಥ ಮಾಲೆಯವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಇಂಗ್ಲೀಶಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಹೆಸರು  ದಿ ಲಿಟಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಎಂದು.

ಇದು ಒಂದು ದೃಷ್ಟಾಂತ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಇದು ೧೬೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿರುವ ಪುಸ್ತಕ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೨೩ ನೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ  ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಪಠ್ಯವು  ಇಲ್ಲಿ  ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಅತಿರಥ

**ಅತಿರಥ** ಎಂದರೆ ಯುದ್ದದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಎದುರಿಸುವವನು ಎಂದರ್ಥ.

ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧ
ವರ್ಗ:ಚುಟುಕು
ಹುಚ್ಚು ಮುನಸೀಫ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು

ಬಾಗಲೋಡಿ ದೇವರಾಯರ ಕಥಾಸಂಕಲನ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
* ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು  ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ತಾಣದ  ಈ ಕೊಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಕೆಂಭಾವಿ

ಕೆಂಭಾವಿಯು ರಾಜ್ಯದ ೩೦ನೇ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುರಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪುರಸಭೆ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಹೊಂದಿದೆ, ಈ ಪಟ್ಟಣವು 23 ವಾರ್ಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ (1918 ರಲ್ಲಿ) ಪೋಲಿಸ್ ಸ್ಟೇಷನ, 1957 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇವೆ. ಸುಮಾರು ೧೧-೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ  ಕಲ್ಲ್ಯಾಣದ ಕಲಚೂರಿಗಳು ಕೆಂಭಾವಿಯನ್ನು ಉಪರಾಜ್ಯಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚಂಡಿಮರಸ ಎಂಬ ವಿಪ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಅಗ್ರಹಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸುಪ್ರಸಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಭೋಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ನೋಡುಗರಿಗೆ ಅತಿ ರಮಣೀಯವಾಗಿದೆ ಸುತ್ತಲೂ ನೀರು ಇದ್ದು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಂದಿರವಿದೆ. ಹಾಗೂ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ಶ್ರೀ ರೇವಣಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶರಣರಲ್ಲದೆ ಭೂ ರಘುಪತಿ ವಿಠಲದಾಸರು ಎಂಬ ದಾಸರು ಬಾಳಿ ಹೋದ ಪುಣ್ಯ ಭೂಮಿ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ರಾಘವೇಂದ್ರಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮಂದಿರ ಕೂಡಾ ಇದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಮಾಸಾಬಿ ದರಗಾ ಹೊಂದಿದ ತಾಣ.
## ಸೌಲಭ್ಯಗಳು 
ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಉಪ ತಹಸಿಲ್ದಾರ ಕಛೇರಿ, ೧೧೦ಕೆವಿ ವಿದ್ಯುತ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರ, ದೂರವಾಣ ಪರಿವತ೯ಕ ಕೇಂದ್ರ, ಸುಸಜ್ಜಿತ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಕೆಬಿಜೆಎನ್ಎಲ್ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ, ಮುಖ್ಯ ಕಾಲುವೆಯು ಕೆಂಭಾವಿ ಪಟ್ಟಣದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಯೇ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮುಖ್ಯ ಕಾಲುವೆಯು ಕಿ.ಮೀ೭೪ ರಿಂದ್ ೭೮ ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಹೊಂದಿದೆ.

## ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು
*ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು : 11
*ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು : 8
*ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳು 3
*ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ ವಸತಿ ಶಾಲೆ : 01
*ಖಾಸಗಿ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ 3
*ಸರಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು : 01 (ಕಲಾ, ವಾಣೀಜ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ)
*ಖಾಸಗಿ ಪದವಿ ಪೈರ್ವ ಕಾಲೇಜು : 02
*ಸರಕಾರಿ ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾಲಯ 01 ( ಬಿ.ಎ,  ಬಿಎಸ್ಸಿ,  ಬಿಕಾಂ)
*ಐ.ಟಿ.ಐ ಕಾಲೇಜುಗಳು : 02
## ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
*ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 
*ಕರ್ನಾಟಕ ಬ್ಯಾಂಕ್  
*ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್  
*ಪ್ರಗತಿ ಕೃಷ್ಣಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ 
*ಎಚ್.ಡಿ.ಎಫ್,ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್

ವರ್ಗ:ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೋಬಳಿ
ಹೃದಯ ಸಂಪುಟ

ಈ ಸಂಪುಟ ಶ್ರೀಮತಿ ವಾಗೀಶ್ವರಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಒಂದು ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಯ ಕೆಲಸ.

ಈ ಕೃತಿಗೆ ೧೯೮೫ ರ ‘ಕಾವ್ಯಾನಂದ ಪುರಸ್ಕಾರ’, ೧೯೯೨ರ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೧೯೯೪ ರ ಶಾಶ್ವತಿ ಸಂಸ್ಥೆ ನೀಡುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲ್ಪವಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಲಭಿಸಿದೆ.

ಹೃದಯ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ, ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಓದಿ ತಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕನ್ನಡ ಹಿರಿಯ ಚೇತನಗಳ ಬರಹವಿದೆ. ವಾಗೀಶ್ವರಿಯವರು ಎರಡು ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬರೆದಿರುವ ಮುನ್ನುಡಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರೊ.ಎಂ.ವಿ.ಸೀಯವರ ನಲ್ನುಡಿಯಿದೆ. ಗೊರೂರು ಅವರ ಮುನ್ನುಡಿಮಾಲೆಯಿದೆ. ಜೀ.ಶಂ.ಪ ಅವರ ಅನುಭವ ಬರಹವಿದೆ. ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನವರ ಮುನ್ನುಡಿಯಿದೆ.

ಸಂಪ್ರದಾಯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಆರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲ ಭಾಗವು ಅಕ್ಕರಾಸ್ಥೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು. ಹಸೆಗೆ ಕರೆಯುವುದು, ಆರತಿ ಎತ್ತುವುದು, ತೊಟ್ಟಿಲು ಶಾಸ್ತ್ರ, ಚೌಲ, ಉಪನಯನ, ಮದುವೆ, ಉರುಟಣೆ, ಬೀಗರ ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ಆಶೀರ್ವಾದದ ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವತಾಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಬ್ಬದ ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ಮೂರನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವ್ರತಕಥೆ ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಪಾರಾಯಣದ ಸ್ತೋತ್ರದ ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ಐದನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಥನ ಗೀತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ಅನುಬಂಧದಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದವರು, ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟವರು ಮುಂತಾದ ಮಾಹಿತಿಯಿದೆ. ಅಪರೂಪದ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ರಾಗ-ತಾಳಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು 
ಹೃದಯ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ

* ೧೯೮೫ ರ ‘ಕಾವ್ಯಾನಂದ ಪುರಸ್ಕಾರ’
* ೧೯೯೨ರ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೧೯೯೪ ರ ಶಾಶ್ವತಿ ಸಂಸ್ಥೆ ನೀಡುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲ್ಪವಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
*ಡಾ. ನಾ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಅವರ ಯಕ್ಷಪ್ರಶ್ನೆ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಓದಬಹುದು

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಶ್ರೀಮತಿ ವಾಗೀಶ್ವರಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ

thumbnail|right|ಹೃದಯ ಸಂಪುಟ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖಪುಟ
ಶ್ರೀಮತಿ ವಾಗೀಶ್ವರಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ೧೯೨೬ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ವೆಂಕಟೇಶಯ್ಯ. ತಾಯಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮ. ಹುಟ್ಟಿದೂರು ಸಕಲೇಶಪುರ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜಿ ಕೊಣನೂರು ಸುಬ್ಬಮ್ಮನವರಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯ ಹಾಗೂ ತರಬೇತಿ. ಹಾಡುಗಳು ವಾಗೀಶ್ವರಿಯವರನ್ನು ಅಪಾರವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿದವು. ಅಜ್ಜಿ ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಅಸಂಖ್ಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು.

ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಶ್ರೀಮತಿ ವಾಗೀಶ್ವರಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ೧೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಛು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಹೃದಯ ಸಂಪುಟ ಎನ್ನುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಾಡುಗಳ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ಸಂಪುಟ, ಒಂದು ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಯ 
ಕೆಲಸ.

ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಸ್ಕತಿ ಇರುವವರಿಗಾಗಿ ವಾಗೀಶ್ವರಿಯವರು ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದಿರುವರು. ಇದೂ ಸಹ ನಾವು ಮೆಚ್ಚಬಹುದಾದಂತಹ ಕೆಲಸ.

ಶ್ರೀಮತಿ ವಾಗೀಶ್ವರಿಯವರು ಉತ್ತಮ ಮಾತುಗಾರರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖಕರೂ ಹೌದು. ವಿದೇಶಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ ತಮ್ಮ ಅನುಭವ ಕಥನಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು 
ಹೃದಯ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ

* ೧೯೮೫ ರ ‘ಕಾವ್ಯಾನಂದ ಪುರಸ್ಕಾರ’
* ೧೯೯೨ರ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೧೯೯೪ ರ ಶಾಶ್ವತಿ ಸಂಸ್ಥೆ ನೀಡುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲ್ಪವಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಕೃತಿಗಳು
*ಹೃದಯ ಸಂಪುಟ
*ಕರ್ನಾಟಕ ಹಬ್ಬಗಳು
*ಸುಲಭ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ
*ಕೊಣನೂರು ಶ್ರೀಕಂಠಶಾಸ್ತ್ರಿ
*ಚಿತೆಯಿಂದ ಚಿಂತೆಗೆ
*ಸಿರಿ ಸಿಂಗಾರದ ಸಿಂಗಾಪುರ
*ಅಪೂರ್ವ ಕಥಾಸಂಗಮ

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
*ಡಾ. ನಾ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಅವರ ಯಕ್ಷಪ್ರಶ್ನೆ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಸಂಪುಟ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಓದಬಹುದು

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ವಿಂಡೋಸ್ ೮

**ವಿಂಡೋಸ್ ೮**  ಎಂಬ ತಂತ್ರಾಶವು, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ರಚಿತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಧಾನಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಗೃಹಬಳಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಗಳು, ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್ ಗಳು, ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳು, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಗಳು, ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ PC ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಸುವ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ.  ವಿಂಡೋಸ್ ೮ ಅನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿ ೨೦೧೨ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೧೨ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೬ ರಿಂದ ದೊರೆವಂತಾಯಿತು. ಇದರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ  ವಿಂಡೋಸ್ ೭ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೂರುವರ್ಷದ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಇದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಭಾರತಮಾರ್ಗ

"ಎ ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಟು ಇಂಡಿಯಾ"ವು  ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳಿಕೆ ಮತ್ತು ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿನ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ E.M. ಫಾರ್ಸ್ಟರ್ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿದ್ದು   **ಭಾರತಮಾರ್ಗ**ವು  "ಮನೋಹರ ಗ್ರಂಥಮಾಲೆ"ಯ ಜಿ.ಬಿ.ಜೋಶಿಯವರು  ಮಾಡಿರುವ   ಅನುವಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.ಈ ಪುಸ್ತಕವು archive.org ತಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು   ಅದನ್ನು   ಓದಬಹುದು
thumbnail
.

ವರ್ಗ:ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಕೆಂಪು ಚಿಟ್ಟುಕೋಳಿ

## ಕೆಂಪು ಚಿಟ್ಟುಕೋಳಿ
ಕೆಂಪು ಚಿಟ್ಟುಕೋಳಿ (ಗ್ಯಾಲೋಪೆರ್ಡಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪೇಡೀಷಿಯಾ) ಫೆಸೆಂಟ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೆ ಕಂಡು ಬರುವ ಹಕ್ಕಿ. ಇದು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಬಹಳ ರಹಸ್ಯವಾದ ಹಕ್ಕಿ. ಅಂದರೆ ಇದನ್ನು ನೋಡುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಈ ಹಕ್ಕಿಯು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಉದ್ದನೆಯ ಬಾಲದ ಕೋಳಿಯಂತಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ೨-೩-ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು (ಚಿಟ್ಟು) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

## ವಿವರಣೆ 
ಈ ಹಕ್ಕಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಬಣ್ಣ ಕೆಂಗಂದು. ಇತರೆ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷಿಗಳ ರೀತಿಯ ಈ ಹಕ್ಕಿಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಉದ್ದ ಬಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನ ಭಾಗಗಳು ಮುಖ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೂದು ಬಣ್ಣದ್ದು. ಕೆಳಭಾಗಗಳು ಕಂದು ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ದಟ್ಟ ಬಣ್ಣದ ಗೆರೆಗಳನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮರಿಗಳ ತಲೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದು ದಾಲ್ಚಿನ್ನಿ ಬಣ್ಣದ ಕಂದು ತಲೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಪ್ಪು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

## ಹಂಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ
ಈ ಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪೊದೆಗಳು ಶುಷ್ಕ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ-ಎಲೆಯುದುರುವ ಭಾರತದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.

## ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನ 
ಕೆಂಪು ಚಿಟ್ಟುಕೋಳಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ನಡೆಯುವಾಗ, ದೇಶೀಯ ಕೋಳಿಗಳಂತೆ ಎತ್ತರಿಸಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇದರೆ ಮಖ್ಯ ಆಹಾರ  ಮರಗಳಿಂದ ಉದುರಿದ ಬೀಜಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಹಾರುವ ಮತ್ತು ವರ್ಷವಿಡೀ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲೆ ಅವು ಉಳಿಯತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಋತುವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಮೊದಲು ಅಂದರೆ ಜೂನ್ ನಿಂದ ಜನವರಿವರೆಗೆ. ಈ ಹಕ್ಕಿಯು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಗೂಡುಕಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆಲೆ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಕಾವು ಕೊಡುವ ಕೆಲಸ ಗಂಡಿನದು. (monogynous)

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:Spadicea
ವರ್ಗ:Birds of India
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿಗಳು.
ಕಾಡು ಕುರಿ

## ಸಂಕ್ಶಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ  
ಕಾಡು ಕುರಿ (Indian Muntjac/Barking Deer) ಭಾರತದ ಸುಮಾರು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಾಣಿ. ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರವೆಂದರೆ- ಹುಲ್ಲು, ಎಲೆ, ಸೊಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮರದಿಂದ ಉದುರಿದ ಹಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಬೀಜಗಳು. ಕಾಡು ಕುರಿಯು ಸುಮಾರು ೧.೩ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ೩ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇದರ ತೂಕ ಸುಮಾರು ೧೨ ರಿಂದ ೧೬ ಕೆಜಿ. 

## ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು 
ಕಾಡು ಕುರಿಗಳನ್ನು ಅದರ ಪುಟ್ಟ ಗಾತ್ರ, ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೊಂಬು ಮತ್ತು ಆನೆ ದಂತದಂತಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಕೋರೆ ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ  ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಚಾರ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಕೊಂಚ ಕಠಿಣ. ಸ್ವಭಾವತ ಸಂಕೋಚದ ಪ್ರಾಣಿಯಾದ ಕಾರಣ ಮಾನವರನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಇವು ಓಡಿ ಮರೆಯಾಗುವವು. ಗಂಡು ಕುರಿಯು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೊಂಬು ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟ ಕೋರೆ ಹಲ್ಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಇವೆರಡು ಇರುವಿದಿಲ್ಲ.

## ಕಂಡು ಬರುವ ದೇಶಗಳು 
ಕಾಡು ಕುರಿಗಳು ಭಾರತ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ- ನೇಪಾಳ, ಮಲೇಷ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನ ಮತ್ತು ತೈವಾನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲು ಸಹ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ.

## ಕಾಡು ಕುರಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ 
ಕಾಡು ಕುರಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಗುಣವೆಂದರೆ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಚಿರತೆ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಾಡಿನ ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು. ಈ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಕೂಡಲೆ ಕಾಡು ಕುರಿಯು ಜೋರಾಗಿ ಬೊಗಳಿಕೆಯಂತಹ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಗುತ್ತವೆ, ಹಾಗು ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾಡು ಕುರಿಯ ಬೊಗಳಿಕೆಯು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿ.

ವರ್ಗ:ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು
ಜಸ್ಪಾಲ್ ಭಟ್ಟಿ

thumb|ಜಸ್ಪಾಲ್ ಭಟ್ಟಿ
ಪಂಜಾಬಿನ   ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪ(೩, ಮಾರ್ಚ್,೧೯೫೫– ೨೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೨೦೧೨) ನಿರ್ದೇಶಕ, ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಲೇಖಕ, ಜಸ್ಪಾಲ್ ಭಟ್ಟಿಯವರು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಹಾಸ್ಯದ ಮೂಲಕ  ನಿತ್ಯಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಲಂಚ ಮೊದಲಾದ ಹಲವಾರು ಅನಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ವೀಕ್ಷಕರ  ಹೃದಯವನ್ನು ಮೀಟುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಕಿರುತೆರೆಯಮೇಲೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ತಂದ ಒಬ್ಬ ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿ.
## ಜನನ
ಜಸ್ಪಾಲ್ ಭಟ್ಟಿ ಯವರು ಅಮೃತ್ಸರ್ ನಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಪುತ್ ಸಿಖ್ ಪರಿವಾರದಲ್ಲಿ,  ೩, ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಚಂದೀಘಡದ, ಪಂಜಾಬ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್ ನ ಇಲೆಕ್ಟಿಕಲ್ ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವೀಧರ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ನಾಟಕ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರು. ಕಾಲೇಜಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಲಂಚದ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ವಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿ ದುಡಿದರು. ಫ್ಲಾಪ್ ಶೊ ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಧಾರಾವಾಹಿಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನತೆಗೆ ಪರಿಚಿತರಾದರು. ಅವರ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದ ವಿವೇಕ್ ಶೌಕ್ ಎಂಬ ಕಲಾವಿದರು, ಮುಂದೆ ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲೂ ನಟಿಸಿ ಹೆಸರುಗಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲಿ, ಸನ್. ೨೦೦೧ ರ, ಜನವರಿ, ೧೦ ರಂದು ವಿಧಿವಶರಾದರು.

## ಮದುವೆ
'ಸವಿತ'ರವರನ್ನು ಜಸ್ಪಾಲ್ ಭಟ್ಟಿಯವರು, ೨೪, ಮಾರ್ಚ್, ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. 'ಸವಿತಾ', ಜಸ್ಪಾಲ್ ಭಟ್ಟಿಯವರ ಹಲವಾರು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಭೂ,ಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ
## ಕಾರ್ ಅಪಘಾತ
ಭಾಟಿಂಡ-ಜಲಂಧರ್ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ ನಲ್ಲಿ 'ಜಸ್ಪಾಲ್ ಭಟ್ಟಿ,ಮಗ ಜಸ್ರಾಜ್,ಹಾಗೂ'ಸುರಿಲಿ ಗೌತಮ್ 'ಸಹಿತ ಕಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೨-೩೦ ಬೆಳಿಗ್ಯೆ  ಅವರ ಕಾರು ಒಂದು ಮರಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ತಲೆಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯವಾಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.
## ಪುರಸ್ಕಾರ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
* ಐ.ಡಿ.ಪಿ.ಎ-೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸಜೀವ ಪುರಸ್ಕಾರ, 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಕೇಲಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಜಸ್ಪಾಲ್ ಭಟ್ಟಿಯವರಿಗೆ ಲಭಿಸಿತು.
* ಅಡ್ವಾಂಟೇಜ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆಯೋಜಿಸಿದ, 'ಒನ್ ಟೇಕ್ ಮೀಡಿಯ'ರವರ, 'ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಆಫ್ ಮೆರಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'.

## ಜಸ್ಪಾಲ್ ರವರ ಪರಿವಾರ
೫೭ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ  ಜಸ್ಪಾಲ್ ಭಟ್ಟಿಯವರು,ಹೆಂಡತಿ ಸವಿತ,ಮಗ ಜಸ್ರಾಜ್, ಮತ್ತು ಮಗಳು ರಾಬಿಯವರನ್ನು ಅಗಲಿ ಸಾಗಿದ್ದಾರೆ.

## ಜಸ್ಪಾಲ್ ಭಟ್ಟಿಯವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಗೆ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು
ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇವರ ಕೆಳಗೆ ಕಂಡ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಪ್ರಚಂಡ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹಾಸಿಲ್ ಮಾಡಿದ್ದವು.
* ಉಲ್ಟಾ ಪುಲ್ಟಾ,
* ಫ್ಲಾಪ್ ಶೊ,
## ಜಸ್ಪಾಲ್ ಭಟ್ಟಿಯವರು ನಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು
* Power Cut (2012) – Actor and Director
* Mausam (2011)
* Hum Tum Shabana (2011) Guest Appearance
* Chak De Phatte (2009) – Pyara Singh Lovely
* Ek: The Power of One (2009)
* Fanaa (2006) – Jolly Good Singh
* Nalaik (2006) – Daku Mann Singh
* Mera Dil Leke Dekkho (2006)
* Kuch Meetha Ho Jaye (2005) – Ram Saran Dubey
* Nalayak (2005)
* Kuch Naa Kaho (2003) – Monty Ahluwalia
* Tujhe Meri Kasam (2003) – Sardarji
* Jaani Dushman: Ek Anokhi Kahani (2002)
* Koi Mere Dil Se Poochhe (2002) – Naraaz Shankar
* Shakti: The Power (2002) – Nandini's uncle
* Yeh Hai Jalwa (2002) – Buta Singh
* Hamara Dil Aapke Paas Hai (2000) – Balwinder (Balu)
* Khauff (2000) – Hava Singh/Dava Singh
* Woh Bewafa Thi (2000)
* Kartoos (1999) – Mini's uncle
* Mahaul Teek Hai (1999)
* Aa Ab Laut Chalen (1999) – Iqbal
*Jaanam Samjha Karo (1999) – Tubby, Rahul's Secretary
* Kaala Samrajya (1999)
## ಟೀವಿ ಸೀರಿಯಲ್ಸ್
* Serial	Channel	Role	Notes
* Ulta Pulta	DD National		
* Flop Show	DD National		
* Full Tension			
* Thank you Jijaji	SAB TV[14]	Jijaji (brother-in-law)	
* Hye Zindagi Bye Zindagi
* ಚಿತ್ರ : **ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ದೈನಿಕದ ಸೌಜನ್ಯತೆಯಿಂದ.**
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ನಟ
ಊದಾ ಕವಜುಗ

, ಭಾರತ]]
ಊದಾ ಕವಜುಗ (ಫ್ರಾಂಕೋಲಿನಸ್ ಪಾಂಡಿಸೆರಿಯಾನಸ್) ಬಯಲು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಒಣ ಭಾಗಗಳ ಕವಜುಗ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿ. ಇದು ತೆರೆದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳು ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಛಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.  ಟೀ-ಟರ್ ಎನ್ನುವ ಇದರ ಕರೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಪಕ್ಶಿಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. 
## ವಿವರಣೆ
ಕವಜುಗಳು ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಮುಖವು ಮಸುಕು ಬಣ್ಣ ಹಾಗು ಗಂಟಲಿನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ತೆಳುವಾದ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಪ ದೂರಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳು. ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವು ಗಿಡಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ಓಡುತ್ತವೆ. ಊದಾ ಕವಜುಗ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಉಪಜಾತಿಯೆಂದರೆ- ರಂಗುರಂಗಿನ ಕವಜುಗ *ಫ್ರಾಂಕೋಲಿನಸ್ ಪಿಕ್ಟಸ್*
## ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ
ಊದಾ ಕವಜುಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ತೆರೆದ ನೆಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲು ಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವಿರಳವಾಗಿ ಭಾರತದ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 500 ಮೀ, ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ 1200 ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೇ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ದಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 
## ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನ 
ಊದಾ ಕವುಜಗ ಗಳ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕರೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಂಜಾವಿನಲ್ಲಿ ಜೋರಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತವೆ. 
ಮುಖ್ಯ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ ಋತುವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ ವರೆಗೆ. ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಗೂಡನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಗೋಡೆಯ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಹ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಆರರಿಂದ ಎಂಟು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಯು ಹಾಕುತ್ತದೆ. 
ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ ಜೀರುಂಡೆಗಳು, ಪುಟ್ಟ ಹಾವುಗಳು, ಗೆದ್ದಲುಗಳು, ಬೀಜಗಳು, ಕಾಳುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಕೀಟಗಳು.
ಊದಾ ಕವುಜಗ ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಮುಳ್ಳಿನ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ.
## ಸಂತತಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಭಯಗಳು 
ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆ
ಕವುಜಗಳನ್ನು ಮಾನವನು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಅದರ ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಬಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಹಾರಲು ಅಶಕ್ತವಾದ ಕಾರಣ ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಬಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಾಳುಗಳ ಆಸೆಗಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಬಿದ್ದು ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ. 
ನೆಲೆಯ ನಾಶ
ಎಂದಿನಿಂದಲೂ ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ  ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದು ಮಾನವನು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕವುಜಗಗಳು ತಮ್ಮ ಆಹಾರದ ಸಹಜ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. 
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Aviculture 
* Public domain photographs
* In Sri Lanka 
* UMMZ specimen

## ನೋಡಿ
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:Francolinus
ವರ್ಗ:Birds of India
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿಗಳು.
ರಾಜೇಶ್ ಖನ್ನಾ

*ರಾಜೇಶ್ ಖನ್ನಾ*' (ಪೂರ್ವದ ಹೆಸರು : ಜತಿನ್ ಖನ್ನಾ) (ಜನನ ೨೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೨ - ಮರಣ ೧೮ ಜುಲೈ ೨೦೧೨) ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಖ್ಯಾತ ನಟ.  ಇವರನ್ನು ಬಾಲಿವುಡ್ನ ಪ್ರಥಮ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಎಂದು ಕರಯುತ್ತಾರೆ. ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಇವರ ೧೫ ಚಿತ್ರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ, ಸೂಪರ್ ಹಿಟ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡವು.  ಅಂದಿನಿಂದ ಇವರನ್ನು ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾರಂಬಿಸಿದರು.  ಇವರ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಯಾರಿಂದಲೂ ಮುರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಇವರು ಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ ಡಿಂಪಲ್ ಕಪಾಡಿಯಾ ಇವರ ಪತ್ನಿ.  ಇವರ ಪುತ್ರಿಯರಾದ  ಟ್ವಿಂಕಲ್ ಖನ್ನಾ ಹಾಗು ರಿಂಕಿ ಖನ್ನಾ ಸಹ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಟ್ವಿಂಕಲ್ ಖನ್ನಾ ಹಿಂದಿಯ ಖ್ಯಾತ ನಟ ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್ ರವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

### ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು 
### ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಕೆಂಪು ಕಾಡುಕೋಳಿ

**ಕೆಂಪು ಕಾಡುಕೋಳಿ** (ಗ್ಯಾಲಸ್ ಗ್ಯಾಲಸ್') ಒಂದು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸದಸ್ಯ ಫೆಸೆಂಟ್ ಕುಟುಂಬ. ಇದು ಕೋಳಿಗಳಕೋಳಿ ದೇಶೀಯ ಪೂರ್ವಜ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮಾನವನು ಇವುಗಳನ್ನು ಇದನ್ನು ಕನಿಷ್ಟ ೫೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪಳಗಿಸಿ ತನ್ನ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರಬಹುದು ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

## ಹಂಚಿಕೆ 
ಕಾಡುಕೋಳಿಗಳು ತಮಿಳುನಾಡು (ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹುತೇಕ ಬಣ್ಣಗುಂದಿರುತ್ತದೆ) ದಕ್ಷಿಣ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾ ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕಾದುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.

## ಲೈಂಗಿಕ ದ್ವಿರೂಪತೆ 
ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಲೈಂಗಿಕ ದ್ವಿರೂಪತೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಕೆಂಪು ತಿರುಳಿರುವ ನೇರಳೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ನೀಲಿ, ಕಪ್ಪು ಆದರೆ ಹೊಳಪನ್ನು ಕಾಣುವ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಕಮಾನಿನ ಗರಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಿದ ಬಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಗರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.. ಹೆಣ್ಣು ಕಾಡುಕೋಳಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಸಲು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:Spadicea
ವರ್ಗ:Birds of India
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿಗಳು.
ಬಣ್ಣದ ಚಿಟ್ಟುಕೋಳಿ

ಬಣ್ಣದ ಚಿಟ್ಟುಕೋಳಿ (ಲುನುಲಟಾ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕುರುಚಲು ಫೆಸೆಂಟ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಗಾಢ ಬಣ್ಣದ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಉಗುರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಯು ಮಾಸಲು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.

## ವಿವರಣೆ 
ಈ ಚಿಟ್ಟುಕೋಳಿಯು  ಕೆಂಪು ಚಿಟ್ಟುಕೋಳಿಯಂತೆ ಬೋಳು ಮುಖವನ್ನು ಹೊಂದಿರದೆ  ಅತ್ಯಂತ ವರ್ಣರಂಜಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಯು ಕಪ್ಪು ಬಾಲ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿನ ಕೆಳಗೆ ಗಾಢವಾದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಪುಕ್ಕಗಳು ಬಿಳಿ ಮಚ್ಚೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುರತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಯು ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದೇಹವು ಆಸಲು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಎರಡು ಲಿಂಗದ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲು ಬಾಲವು ಎತ್ತರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ.

## ಹಂಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ 
ಬಣ್ಣದ ಚಿಟ್ಟುಕೋಳಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಒಣ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ನಲ್ಲಮಲೈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪೊದೆಗಳು, ಕಲ್ಲು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಇಳಿಹಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

## ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನ  
ಬಣ್ಣದ ಚಿಟ್ಟುಕೋಳಿಗಳು ಜೋಡಿ ಅಥವಾ 6 ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಣ್ಣ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ದೂರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಿ, ಗಿಡಗಂಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಂಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರವೆಂದರೆ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳು. 
ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜೂನ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ ವರೆಗೆ ಇವುಗಳ ಸಂತಾನಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಮಯ.  ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಗೂಡನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಈ ಹಕ್ಕಿಯು ಒಮ್ಮೆಲೆ ೪ ರಿಂದ ೫ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಯು ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಕಾವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಎರಡೂ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮರಿಗಳು ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಶಿಸಲು ಇವು ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪಿಸುವ ಹಾವಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:Spadicea
ವರ್ಗ:Birds of India
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿಗಳು.
ಸ್ಪರ್ ಬ್ಯಾಟರಿ

**ಸ್ಪರ್ ಬ್ಯಾಟರಿ** ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ನಲ್ಲಿರುವ  ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಓವರ್ಸೀಸ್ ಟೆರಿಟರಿಯ ಒಂದು ಫಿರಂಗಿದಳದ ತುಪಾಕಿಗಳ ಸಾಲು. ಇದು ಓ 'ಹಾರಾ ನ ಬ್ಯಾಟರಿಯ  ನೈಋತ್ಯಕ್ಕಿರುವ  ರಾಕ್ ನೇಚರ್ ರಿಸರ್ವ್ ನ ದಕ್ಷಿಣ ಅಂತ್ಯದ ಅಪ್ಪರ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ  ಇದೆ. ಒಂದು 9.2-ಇಂಚಿನ ಮಾರ್ಕ್ X ಬ್ರೀಚ್ ಲೋಡಿಂಗ್ ಗನ್ ಅನ್ನು 1902 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ  ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಪರ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಮತ್ತು ಅಪ್ಪರ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಪ್ರದೇಶದ ತುಪಾಕಿಗಳನ್ನು ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು 9.2-ಇಂಚಿನ ತುಪಾಕಿಗಳನ್ನು ಈ ಪಿರಂಗಿದಳದ ತುಪಾಕಿಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಅನುಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ 1981ರ ಕೊನೆಗೆ ಉಳಿದಿದ್ದವು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಸ್ಪರ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ನಲ್ಲಿ 9.2 ಇಂಚಿನ ತುಪಾಕಿಯನ್ನು ಕಳಚಿ, ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಡಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ವಾರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು  ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ವಿಟೆಲ್ಲೋ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕಬ್ಬಾಳು

ಕನಕಪುರದಿಂದ ಸಾತನೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦ ಕಿ. ಮೀ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಕಬ್ಬಾಳು ಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಬಂದು ಕಬ್ಬಾಳಮ್ಮ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವುಳ್ಳ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.

*ಕಬ್ಬಾಳು*' ಕನಕಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು, ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ.  ಇದೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ಡು ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಜನರ ಅತೀ ಪೂಜ್ಯನೀಯ ದೈವಶಕ್ತಿಯಾದ ಕಬ್ಬಾಳ ಮಾರಮ್ಮನೆಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾದ ದೇವತೆಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಬ್ಬಾಳಮ್ಮ ಎಂಬ ದೇವತೆಯು ತಮಿಳುನಾಡಿನಿಂದ ಕನಕಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕಬ್ಬಾಳು ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಳು ಎಂದು ಸುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮದ ಜನರು ನುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಪುರಾವೆಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ
ದುರ್ಗಾದಾಸ್ ಕೆ.ಆರ್.

**ಡಾ.ಕೆ.ಆರ್.ದುರ್ಗಾದಾಸ್** ಅವರು ಸಂಶೋಧಕ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ. **ಶಿ‍ಷ್ಟ** ಮತ್ತು **ಜಾನಪದ**ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಗ್ರಾಮೀಣಾನುಭವಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆದ ಡಾ.ದುರ್ಗಾದಾಸ್ ಅವರು ಜಾನಪದ ಆಳ ಅಗಲಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ೦೭ನೇ ಜೂನ್ ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಸಪೇಟೆ ತಾಲೂಕಿನ ರಾಮಸಾಗರ ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿರುವ ಇವರು **ಕಲಾ ನಿಕಾಯ**ದ ಡೀನ್‌ರಾಗಿಯೂ ಹಾಗೂ ಕ.ವಿ.ವಿ.ಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ' ವಿಭಾಗದ ಕುಲಸಚಿವರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
## ಪುಸ್ತಕಗಳು
* ಭಾರತ ರತ್ನ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್
* ಬಯಲಾಟ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
* ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ (ಸಂಪಾದನೆ)
* ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಯಲಾಟಗಳು
* ಮೂರು ದಲಿತ ಕಮ್ಮಟಗಳು(ಸಂಪಾದನೆ)
* ಅನುಸಂಧಾನದ ಹೊಸ ಹಾದಿ (ವಿಮರ್ಶೆ)
* ಬೇವು ಬೆಲ್ಲ (ಸಂಪಾದನೆ)
* ಸೋರುತಿಹುದು ಮನೆಯ ಮಾಳಿಗೆ (ವಿಮರ್ಶೆ)
* ಬತ್ತದ ಸೆಲೆ (ಜಾನಪದ ಲೇಖನಗಳು)
* ಬಯಲಾಟ ಪದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ
* ಉರಿಯುಂಡ ಕರ್ಪುರ(ಸಂಪಾದನೆ)
* ಅರಿವಿನ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿ (ವಿಮರ್ಶೆ)
* ಬಯಲಾಟ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಸಂಪುಟಗಳು)
* ಕಾಳಗದ ಕಥೆಗಳು
* ಕಲ್ಯಾಣದ ಕಥೆಗಳು
* ಪುರಾಣದ ಕಥೆಗಳು
* ಕುಡುತಿನಿ ನರಸಿಂಗರಾಯ ಕೃತ ಬಯಲಾಟಗಳು
## ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
* ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೬)
* ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೬)
* ಶರಣ ಉರಿಲಿಂಗ ಪೆದ್ದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೦)
* ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೦)

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಮೇಳ

s marching over a temporary bridge over the Ganges river, Kumbh Mela at Allahabad, 2001]]
**ಮೇಳ** ಎಂದರೆ ತಂಡ,ಗುಂಪು,ಜಾತ್ರೆ ಮುಂತಾದ  ಅರ್ಥವಿದೆ.ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಶಬ್ದ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕುಂಭಮೇಳ. ಇದರಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ,ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ,ಕ್ರಿಡಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವಗಳೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ
ತಂಡ

**ತಂಡ** ಎಂದರೆ ಒಂದು ಸಮಾನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಒಟ್ಟಾದ ಜನರ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪು. ಮಾನವ ತಂಡಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಉಪ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ
ಪಿ.ಜಿ.ಆರ್.ಸಿಂಧ್ಯ

## ಪಿ.ಜಿ.ಆರ್.ಸಿಂಧ್ಯ 
ಪಿ.ಜಿ.ಆರ್.ಸಿಂಧ್ಯ  ರವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಕಂಡ ಅಪರೂಪದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಲ್ಲಿ  ಸ್ನೇಹದ ಸೇತುವೆಂಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಜಿ.ಆರ್.ಸಿಂಧ್ಯ  ಪ್ರಮುಖರು. ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಇವರು ಅಪಾರ ಅನುಭವಿಗಳು.ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆ.ತಾಲ್ಲೂಕು.ಹೋಬಳಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು  ಹೊಂದಿದವರು. ಕಾರ್ಯಕರ್ತರುನ್ನು  ಬೆಳಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವರು. ಆ ಮೂಲಕ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಈ ನಾಡಿನ ಜನನಾಯಕನಾಗಿ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವರು.

ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳುವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ಉಡ

ಇದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿ. ರೆಪ್ಟೀಲಿಯ ವರ್ಗದ ವೆರಾನಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಣಿ (ಮಾನಿಟರ್ ಲಿಸರ್ಡ್) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇದರ ಹೆಸರು ವೆರಾನಸ್ ಬೆಂಗಾಲೆನ್ಸಿಸ್ ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಕಾಡು ಹಾಗೂ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸು. 1.75 ಮೀ. ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬಾಲವೇ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೀ. ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ಅಥವಾ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಈ ಉಡಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ    ಕಪ್ಪು   ಚುಕ್ಕೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಸರೀಸೃಪ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮರಹತ್ತಬಲ್ಲುದು ಮತ್ತು ಈಜಬಲ್ಲುದು. ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಸರಿಸೃಪ. ತಾನು ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನಾದರೂ ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮತ್ತು ಮೊಸಳೆಗಳ ಮೊಟ್ಟೆ, ಏಡಿ, ಸಣ್ಣ ಆಮೆ, ಕೀಟಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅವಶೇಷ ಸಹ ಇದರ ಆಹಾರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಮಯ ಏಪ್ರಿಲ್‍ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್. ಹೆಣ್ಣು ಗುಳಿ ತೋಡಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವುದಾದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೆದ್ದಲಿನ ಹುತ್ತದಲ್ಲೂ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ಮರಿಯಾಗಲು ಇವು 8 ರಿಂದ 9 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣಿನ ದೇಹಗಾತ್ರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ 8-30 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ.

## ಮರುಭೂಮಿ ಉಡ
ಭಾರತದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮರಳು ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಉಡ. ವೆರಾನಸ್ ಗ್ರೀಸಿಯಸ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ಬಾಲ ದುಂಡಾಗಿರುವುದು ಇದರ ವಿಶೇಷ.

## ಹಳದಿ ಉಡ
ಪಂಜಾಬಿನಿಂದ ಬಿಹಾರವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಉಡ. ವೆರಾನಸ್ ಫ್ಲಾವೆಸ್ಕೆನ್ಸ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಮ. ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಉಡ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೈಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟೆಗಳು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕಡಿತ ವಿಷಕಾರಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ನೀರಿನ ಉಡ
ಭಾರತದ ಉಡಗಳಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡದಾದ ನೀರಿನ ಉಡ; ಸುಮಾರು 2.5 ಮೀ. ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ವೆರಾನಸ್ ಸಾಲ್ವೇಟರ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ಒಡಿಶಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ, ಅಸ್ಸಾಂ, ಮೇಘಾಲಯ ಹಾಗೂ ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಭಾರತವಲ್ಲದೆ ಶ್ರೀಲಂಕದಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪೆ ಹಾಗೂ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಇದರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ. ನೀರಿನ ಉಡವಾದರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮರ ಹತ್ತುತ್ತದೆ. ದಡದಲ್ಲಿ, ಮರದ ಪೊಟರೆ ಅಥವಾ ಹುತ್ತದಲ್ಲಿ 25-30 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಚಿಬ್ಬಲಗುಡ್ಡೆ

ಚಿಬ್ಬಲಗುಡ್ಡೆಯು ಪ್ರಸಿದ್ಧನದಿಯಾದ ತುಂಗಾ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಅನೇಕ ಋಷಿಮುನಿಗಳ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪುನೀತವಾದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಇಂದಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿಬ್ಬು ಅಥವಾ ಸಿಬ್ಬು ರೋಗವಿರುವವರು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನದಿಯ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಮಂಡಕ್ಕಿ ಹಾಕುವೆ, ದೇವರಿಗೆ ಹಣ್ಣುಕಾಯಿ ಮಾಡಿಸುವೆ ಎಂದು ಹರಕೆ ಹೊತ್ತ್ತರೆ ರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುವುದು. ಆದುದರಿಂದಲೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಚಿಬ್ಬಲಗುಡ್ಡೆ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯ ಮೀನುಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದೆ ಒಂದು ಆನಂದ.

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು

**Janya Ragas** are Carnatic music ragas derived from the fundamental set of 72 ragas called *Melakarta* ragas, by the permutation and combination of the various ascending and descending notes. The process of deriving **janya ragas** from the parent *melakartas* is complex and leads to an open mathematical possibility of around thirty thousand ragas. Although limited by the necessity of the existence of individual *swaroopas* (unique identities) for the *janya* ragas, a list is never comprehensive or exhaustive. Thus the list below is open to more additions/corrections. Moreover, some musicians experiment and use new scales which had not been used before, leading to new *janya* ragas.

The *melakartas* are listed by numbers 1-72, with corresponding *asampoorna melakarta* names and scales listed just below (if different, in bold). Under those musical scales are the *janyas* associated with each *melakarta*. If the raga has multiple scales in the same *janya*, these are given below the main scale. Other *janya* ragas that are either not associated with a *melakarta* or whose scales are not yet added in this list, are listed at the bottom.

## ರಾಗಗಳ ಆರೋಹಣ/ಅವರೋಹಣ 
## ಇತರೆ ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
*Amarasindhu
*AshaDakannaDa
*Bhāvya
*BhuvanamanOhari
*DEshalam
*DEshikakhamās
*DEshikashenjuruTTi
*DEshya keeravāNi
*Gangadhārini
*Harihamsa
*HarikalyāNi
*Harisaraswathi
*Hindustāni bhairavi |- uses all 12 notes
*Hindustāni gāndhāri
*Jālini
*KannaDa kāmbhOji
*KarnāTaka nāTTai
*karnashravya
*Khande
*KonDamalahari
*Lāvani
*MāNikya
*Madhumādhavi
*Maitrabhāvini
*ManOllāsini
*Mishra kamāj
*Mishra mānD
*Mishratilang S G3 M1 P N3 S - S N3 P M1 G3 R2 S
*Mukundabhairavam
*MukundamaNirangu
*Mukundananthini
*Mukundashree
*Mukundavasantha
*Mukundavasantini
*Navakānthi
*Pārvathavardhini
*Padmashree
*Panchabhootha
*Panchagatha
*Poornavasantha
*Rāgadhwani
*Rājahamsini
*Rājalahari
*Rājkowns
*RāyagowLa
*Rojuvana
*RudrabharaNa
*SampoorNam
*Sanga
*Sarvānanda
*Sarvashakti
*Savitā
*Shiva kalyāņam
*Shree chintāmaNi
*Shreekānthimathi
*Shubhakalyāņi
*Siddhēśvara
*Suddha chintāmaNi
*Vasavanthi

## Notes
## References
* karnATik.com
* carnatic.net

*
ವರ್ಗ:ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
ಎಸ್. ಎಂ. ಮುತ್ತಯ್ಯ

**ಡಾ. ಎಸ್. ಎಂ. ಮುತ್ತಯ್ಯ** (ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೨, ೧೯೭೫) ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜಿನ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶ್ರೀಮದ್ ರಂಭಾಪುರಿ ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ಧಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬರಹ, ಚಿಂತನೆ, ಸಂವಾದಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು. ವಿಮರ್ಶೆ, ಜಾನಪದ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

## ಜನನ, ಜೀವನ 
ಎಸ್. ಎಂ. ಮುತ್ತಯ್ಯ ಇವರು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ ಚಳ್ಳಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು 'ನಲಗೇತನಹಟ್ಟಿ' ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ನಾಯಕ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇವರು ನಲಗೇತನಹಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢ ಹಂತದ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಜಗಳೂರಿನ ಮಾಲತಿ ಪಿಯು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಿ.ಯು.ಸಿ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಚಳ್ಳಕೆರೆಯ ಎಚ್.ಪಿ.ಪಿ.ಸಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ೯ನೇ ರಾಂಕಿನೊಂದಿಗೆ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ. ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಲ್ಲಿ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ರಾಂಕಿನೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ. ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ  ಯು.ಜಿ.ಸಿ ನೆಟ್ (ಜೆ.ಆರ್.ಎಫ಼್) ತೇರ್ಗಡೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದೆಸೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇವರು ಉತ್ತಮ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದರು.

## ಕೃತಿಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ] 
### ಪಿ.ಎಚ್ ಡಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧ 
* ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸೃತಿಕ ಮುಖಾಮುಖಿಯ ಸ್ವರೂಪಗಳು, ೨೦೦೪

### ಕೃತಿಗಳು 
# ಲಿಖಿತ-ಅಲಿಖಿತ, (೨೦೦೫)
# ಜಾನಪದ ಸಂಕಥನ, (೨೦೦೭)
# ಜನಪದ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತಿ, (೨೦೦೮)
# ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಜ್ಯೋತಿ (ಸಹ ಸಂಪಾದನೆ), ೨೦೦೩
# ಕಿಲಾರಿ (ಕಿಲಾರಿಯ ಆತ್ಮಕತೆ ನಿರೂಪಣೆ), ೨೦೦೮
# ಬಡಗಿಕಟ್ಟಿದ ಬೆಡಗಿನ ಮಾಳಿಗೆ (ಸಂ), ೨೦೧೧
# ಬುಡಕಟ್ಟು ಬೆರಗು, ೨೦೧೧
# ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ೨೦೧೨,
# ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ (ಸಂ), ೨೦೧೨
# ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, (ಸಂ), ೨೦೧೩
# ಕಂಪಳ, ೨೦೧೪
# ಅಂತರಾಳ,(ಸಂ), ೨೦೧೫
# ಬುಡಕಟ್ಟು ಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆ, ೨೦೧೭
# ಜಾನಪದ ದರ್ಶನ, ೨೦೧೮
# ಸಂಸ್ಕೃತಿ ದರ್ಶನ, ೨೦೧೮
# ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶುಪಾಲನಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ೨೦೧೮
# ಆದಿವಾಸಿ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆ, ೨೦೧೯
# ಸಿಂಧೋಳ್ಳು, ೨೦೧೯
# ಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷ, ೨೦೨೦
# ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಿಂತನೆ, ೨೦೨೧

## ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು 
# ಸಿಂದೋಳ್ಳು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ,ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು.(ಡಾ.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು) ೨೦೧೭-೧೮
# ಮ್ಯಾಸಬೇಡರ ನ್ಯಾಯಪದ್ಧತಿ (ಯು.ಜಿ.ಸಿ) ೨೦೧೧-೧೨
# ಚಿತ್ರದುರ್ಗಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶುಪಾಲನಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ (ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ) ೨೦೧೨-೧೩
# ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಿಂತನೆ (ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) ೨೦೨೧

## ಗೌರವ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
# ಬುಡಕಟ್ಟು ಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆ ಕೃತಿಗೆ – ಲೋಕಸರಸ್ವತಿ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಪರಿಷತ್, ೨೦೧೯

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
* Book Review 36, Prajavani. Retrieved from https://www.prajavani.net/art-culture/book-review/book-review-36-620112.html
* Syndicate members nominated for Hampi University, Prajavani. Retrieved from https://www.prajavani.net/district/vijayanagara/syndicate-members-nominated-for-hampi-university-2946952
* Varthabharati article, Varthabharati. Retrieved from https://www.varthabharati.in/article/2019_03_24/183762

ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರು
ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೧ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ

**೨೦೧೧ ರ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರ ಪಟ್ಟಿ ಹೀಗಿದೆ.**

=ಸಾಹಿತ್ಯ= 
ಅರವಿಂದ ಮಾಲಗತ್ತಿ, ಬಿಜಾಪುರ

ವೀರಣ್ಣ ದಂಡೆ, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ

ಮಂದೀರ ಜಯ ಅಪ್ಪಣ್ಣ, ಕೊಡಗು

=ರಂಗಭೂಮಿ= 
ಕೆ. ನಾಗರಾಜ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ

ರೇಣುಕ ದುರ್ಗಪ್ಪ ಹರಿಜನ, ಮಲಪುರ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ

=ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ=
ಶಾಂತಿನಾತ ದಿಬ್ಬಡ, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ

=ನೃತ್ಯ=
ಕೆ.ಎಸ್.ಅಂಬಾಳೆ ರಾಜೇಶ್ವರಿ, ಹಾಸನ

=ಸಂಗೀತ=
ಎಚ್.ಫಲ್ಗುಣ, ಚಾಮರಾಜನಗರ (*ಲಘು ಸಂಗೀತ*)

ಬಾಲಚಂದ್ರ ನಾಕೋಡ್, ಧಾರವಾಡ (*ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ*)

ಗಣೇಶ ಪುತ್ತೂರು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (*ಸ್ಯಾಕ್ಸೋಫೋನ್*)

ಶಂಕರ ಬಿನ್ನಾಳ, ಕೊಪ್ಪ (*ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ*)

ಕೆ. ಎಸ್. ವೈಶಾಲಿ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ (*ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ / ಲಘು ಸಂಗೀತ*)

=ಜಾನಪದ ಕಲೆ=
ರಾಮೇಗೌಡ, ಮಂಡ್ಯ (*ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ*)

ಮಹಾಲಿಂಗಯ್ಯ ಬಿ ಗನಾಚಾರಿ ಬಾಗಲಕೋಟೆ (*ಗಾಯನ*)

ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಸುಡುಗಾಡುಸಿದ್ಧ, ಬಳ್ಳಾರಿ (*ಜಾನಪದ*)

ಪಾರ್ವತವ್ವ ಹೊಂಗಾಲ್, ಧಾರವಾಡ

ಮಹೇಶ್ವರಪ್ಪ ಹೊನ್ನಾಳಿ, ದಾವಣಗೆರೆ

=ಯಕ್ಷಗಾನ=
ವಿಠೋಭ ಹಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯ್ಕ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ

ಕುಂಜಾಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ನಾಯಕ್, ಉಡುಪಿ

=ಕಲೆ / ಚಿತ್ರಕಲೆ / ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ=
ಟಿ. ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್, ಬೆಂಗಳೂರು (*ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್/ಕಲೆ*)

ನಾಗರಾಜ ವೀರಭದ್ರಪ್ಪ ಶಿಲ್ಪಿ, ಗದಗ (*ಶಿಲ್ಪಕಲೆ*)

=ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘ=
ಮೊಹನ ನಾಗಮ್ಮನವರ, ಹಾವೇರಿ

=ಸಿನಿಮಾ / ದೂರದರ್ಶನ= 
ಕೆ. ಶಿವರುದ್ರಯ್ಯ, ಬೆಂಗಳೂರು

ಎ. ಆರ್. ರಾಜು, ಬೆಂಗಳೂರು

ಸರಿಗಮ ವಿಜಿ, ಬೆಂಗಳೂರು

=ಶಿಕ್ಷಣ=
ಪಿ. ಎಂ. ಚಿಕ್ಕಬೋರಯ್ಯ, ಮೈಸೂರು

ಕೆ.ಶಾಂತಯ್ಯ, ರಾಯಚೂರು

ಅಜ್ರಾ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು

=ಕೃಷಿ= 
ಬಸವರಾಜ್ ತಂಬಕೆ, ಬೀದರ್

=ವಿಜ್ಞಾನ/ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ=
ಹರೀಶ್ ಹಂಡೆ, ಬೆಂಗಳೂರು

=ಮಾಧ್ಯಮ=
ಕೆ. ಎನ್. ತಿಲಕ್ ಕುಮಾರ್, ಬೆಂಗಳೂರು (*ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ / ಪ್ರಜಾವಾಣಿ*) 

ಜಿ. ಎಸ್. ಕುಮಾರ್, ಬೆಂಗಳೂರು

ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಹ, ಬೆಂಗಳೂರು

ಮಂಜುನಾಥ್ ಭಟ್, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ

ಜಗದೀಶ್ ಮಣಿಯಾನಿ, ಕಾಸರಗೋಡು

=ಕ್ರೀಡೆ=
ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಬಾಯ್, ಬೆಂಗಳೂರು, (*ಕಬಡ್ಡಿ*)

ರಮೇಶ್ ತುಕಾರಾಮ್, ಬೆಂಗಳೂರು (*ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್*)

=ಔಷಧಿ=
ಬಿ. ರಮೇಶ್, ತುಮಕೂರು

ಬಸವಣ್ಣಯ್ಯ, ದಾವಣಗೆರೆ

=ಅನಿವಾಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರು=
ಎಂ ಎನ್ ನಂದ ಕುಮಾರ್, ಲಂಡನ್

ಪುರುಷೋತ್ತಮ್ ಬಿಳಿಮಲೆ, ನವ ದೆಹಲಿ

ಐಕಳ ಹರೀಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಮುಂಬೈ

ನೆರಂಬಳ್ಳಿ ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್, ಹೈದರಾಬಾದ್

=ಸಮಾಜ ಸೇವೆ=
ಅಮ್ಜಾದ್ ಖಾನ್, ಹಾಸನ 

ಎಂ. ಬಿ ನರಗುಂದ, ಬೆಳಗಾವಿ

=ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು=
ಸಿದ್ದಯ್ಯ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ( *ಶಿಕ್ಷಣ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವೆ*)

ಆರ್. ಎಂ. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್, ಬೆಂಗಳೂರು (*ಔಷಧ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘ*)
 
ಶಿವಾನಂದ ಮ್ಯಾಗೇರಿ, ಹಾವೇರಿ (*ಸಂಗೀತ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ*)

=ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು=
ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಖಾದಿ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಸಂಘ, ಬೆಳಗಾವಿ

ಶಾಂತಿವನ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ

ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಎನ್.ಆರ್.ಎ.ಎಂ.ಎಚ್. ಪ್ರಕಾಶನ

'*ಎನ್.ಆರ್.ಎ.ಎಂ.ಎಚ್. ಪ್ರಕಾಶನ* ಉಡುಪಿಯ ಕೋಟೇಶ್ವರದಲ್ಲಿದೆ.
## ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಪುಸ್ತಕಗಳು
## ಪ್ರಕಾಶನ ನೀಡುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
* ದಿ.ಸೂರ್ಯ ನಾರಾಯಣ ಚಡಗ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
** ಎಂ.ಆರ್.ದತ್ತಾತ್ರಿಗೆ ‘ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಚಡಗ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ವಾರ್ತಾಭಾರತಿ 
*

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ದ್ವೀಪವ ಬಯಸಿ

*ದ್ವೀಪವ ಬಯಸಿ** ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಲೇಖಕ ಎಂ.ಆರ್.ದತ್ತಾತ್ರಿಯವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಸೀಮೆಯ ಗೊಲ್ಲರಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ನಂತರ ಅಮೆರಿಕ ಸೇರಿ ಬದುಕು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗುವ ’ಜೋಯಿಸರ ಹುಡುಗ’ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ರಾವ್ ಕತೆಯನ್ನು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ. ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬನ ಬದುಕಿನ ಹೆಣಗಾಟದ ಚಿತ್ರಣ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ದಿ.ಸೂರ್ಯ ನಾರಾಯಣ ಚಡಗ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ  **ಅಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ*' ಗಳನ್ನು ಈ ಕಾದಂಬರಿ ತನ್ನ ಮುಡಿಲಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 

ಈ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಎಚ್.ಎಸ್.ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
* ಕೋಟೇಶ್ವರ ಎನ್.ಆರ್.ಎ.ಎಂ.ಎಚ್. ಪ್ರಕಾಶನ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನೀಡುವ ದಿ.ಸೂರ್ಯ ನಾರಾಯಣ ಚಡಗ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ- 2012 
* ಅಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
* ಎಂ.ಆರ್.ದತ್ತಾತ್ರಿ ಹೊಸ ಕಾದಂಬರಿ:ಒಂದು ಪರಿಚಯ - ಕೆಂಡ ಸಂಪಿಗೆಯಲ್ಲಿ
* ಎಂ.ಆರ್.ದತ್ತಾತ್ರಿಗೆ ‘ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಚಡಗ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ವಾರ್ತಾಭಾರತಿ 
* ಎಂ.ಆರ್.ದತ್ತಾತ್ರಿಗೆ `ಚಡಗ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಪ್ರಜಾವಾಣಿ
* ದತ್ತಾತ್ರಿ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಚಡಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ
* ದ್ವೀಪವ ಬಯಸಿ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಉದಯವಾಣಿ

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳು
ದಿ.ಸೂರ್ಯ ನಾರಾಯಣ ಚಡಗ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಉಡುಪಿಯ ಕೋಟೇಶ್ವರದ ಎನ್.ಆರ್.ಎ.ಎಂ.ಎಚ್. ಪ್ರಕಾಶನ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದಿ.ಸೂರ್ಯ ನಾರಾಯಣ ಚಡಗ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅರ್ಹ ಲೇಖಕರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. 

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ
ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು 10 ಸಾವಿರ ರೂ. ನಗದು, ಸ್ಮರಣಿಕೆ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು
#- 2012 ಸಾಲಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ  ಎಂ.ಆರ್.ದತ್ತಾತ್ರಿ ಯವರ ದ್ವೀಪವ ಬಯಸಿ ಕಾದಂಬರಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
* ಎಂ.ಆರ್.ದತ್ತಾತ್ರಿಗೆ ‘ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಚಡಗ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ವಾರ್ತಾಭಾರತಿ 
* ಎಂ.ಆರ್.ದತ್ತಾತ್ರಿಗೆ `ಚಡಗ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಪ್ರಜಾವಾಣಿ
* ದತ್ತಾತ್ರಿ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಚಡಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ
* ದ್ವೀಪವ ಬಯಸಿ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಉದಯವಾಣಿ

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಪ್ರಾಕೃತ

**ಪ್ರಾಕೃತ**ವು  ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೊದಲಿನ ರೂಪ ಎಂದೂ ಶುದ್ಧ ರೂಪ ಹೊಂದಿ ಸಂಸ್ಕಾರ ಪಡೆದು ಸಂಸ್ಕೃತವಾಯಿತೆಂದು ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾದರೆ  ಪ್ರಾಕೃತವು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ರೂಪ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 
ಆರ್ಯಾವರ್ತದ ಅಂದಿನ ಭಾಗಗಳಾದ ಶೂರಸೇನ  ( ದಿಲ್ಲಿ, ಆಗ್ರಾ, ಮಥುರಾ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶ) , ಪಿಶಾಚ ( ಪಂಜಾಬದ ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಗಡಿನಾಡು ಪ್ರಾಂತ) , ಮಗಧ ( ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಲ)  ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ) ಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭೇದಗಳೇ ಶೌರಸೇನೀ , ಪೈಶಾಚೀ,  ಮಾಗಧೀ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು. ಇವು ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಕೃತ ಭೇದಗಳು. ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶಾಸನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಮುಂದೆ ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದೆ. ಕನ್ನಡವೂ ಪ್ರಾಕೃತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. 
ಅರ್ಧಮಾಗಧಿಯು ಮಾಗಧೀ ಭಾಷೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಕೃತಭಾಷೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮಗಧದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದ ಮೌರ್ಯ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತನು ತನ್ನ ಕೊನೆಗಾಲಕ್ಕೆ ಜೈನಸಾಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೈನಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆಂದು ದಕ್ಷಿಣದ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದುದು ಕಾರಣ ಇರಬಹುದು.

ಈ ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ರೂಪಗೊಂಡವು.

ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು