ಸಾಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ

thumb|right|300px|Sabarmati Ashram

**ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ** ಅಹಮದಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಶ್ರಮ. ಈ ಆಶ್ರಮವು ಸಬರಮತಿ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ತಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಅಹಮದಾಬಾದಿನ ಕೊಚ್ರಬ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಆಶ್ರಮ ೧೯೧೭ರಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಹರಿಜನ ಆಶ್ರಮ ಅಥವಾ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಆಶ್ರಮ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ (ಗಾಂಧಿ ಆಶ್ರಮ, ಹರಿಜನ ಆಶ್ರಮ, ಅಥವಾ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಆಶ್ರಮ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಗುಜರಾತ್‌ನ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಸಬರಮತಿ ಉಪನಗರದಲ್ಲಿ, ಆಶ್ರಮ ರಸ್ತೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಪಟ್ಟಣ ಸಭಾಂಗಣದಿಂದ 4.0 ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಬರಮತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಾಗ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಬರಮತಿ (ಗುಜರಾತ್) ಮತ್ತು ಸೆವಾಗ್ರಾಮ್ (ವಾರ್ಧಾ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) ದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು.ಅವರು ಪತ್ನಿ ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಬರಮತಿ ಅಥವಾ ವಾರ್ಧಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಶ್ರಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಇಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.1930 ರ ಮಾರ್ಚ್ 12 ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದಾಂಡಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಮೆರವಣಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಆಶ್ರಮವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.
## ಇತಿಹಾಸ
ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಭಾರತ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ಮೇ 1915 ರಂದು ಗಾಂಧಿಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತ ಜಿವಾನ್ಲಾಲ್ ದೇಸಾಯಿ ಅವರ ಕೊಚರಾಬ್ ಬಂಗಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಆಶ್ರಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಇತರ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಬಳಸಬಹುದಾದ ಭೂಮಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಸ್ತಾರದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 1917 ರ ಜೂನ್ 17 ರಂದು ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಸಬರಮತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಮೂವತ್ತಾರು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.
ನೀತಿವಂತ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಎಲುಬುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ ದಾದಿಚಿ ರಿಷಿಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಆಶ್ರಮ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಆಶ್ರಮ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಲಕ್ನೋ ಬಳಿಯ ನೈಮಿಶರಣ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮವು ಜೈಲು ಮತ್ತು ಶವಾಗಾರದ ನಡುವೆ ಇದೆ, ಮತ್ತು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿಯವರು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಗಾಂಧಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಗಾಂಧಿ, "ನಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸತ್ಯದ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಭಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಇದು ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಕಡೆ ವಿದೇಶಿಯರ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬೋಲ್ಟ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಪ್ರಕೃತಿ ತಾಯಿಯ ಸಿಡಿಲುಗಳು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗಾಂಧಿ ತೃತೀಯ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಕೈಪಿಡಿ ಕಾರ್ಮಿಕ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು.1930 ರ ಮಾರ್ಚ್ 12 ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಆಶ್ರಮದಿಂದ 241 ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದಂಡಿಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸಿದರು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉಪ್ಪು ಕಾನೂನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ 78 ಸಹಚರರು, ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉಪ್ಪಿನ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಉಪ್ಪಿನ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಭಾರತ.ಈ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅಕ್ರಮ ಉಪ್ಪು ಉತ್ಪಾದನೆ (ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಉಪ್ಪು ಮಣ್ಣನ್ನು ಕುದಿಸಿದರು) ಅಕ್ರಮ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಉಪ್ಪು ಖರೀದಿ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು.
ಈ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರವು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60,000 ಜನರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ತರುವಾಯ ಸರ್ಕಾರ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದರು ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.ನಂತರ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಜುಲೈ 22, 1933 ರಂದು ಆಶ್ರಮವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು, ನಂತರ ಅನೇಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ ನಂತರ ಅದು ನಿರ್ಜನ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು. ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಗರಿಕರು ಅದನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 12, 1930 ರಂದು ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯುವವರೆಗೂ ತಾವು ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗಾಂಧಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. 30 ಜನವರಿ 1948 ರಂದು ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

## ಪ್ರಸ್ತುತ
ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈಗ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮಾರಕ್ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಎಂಬ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದೆ. ಇದು ಮೂಲತಃ ಆಶ್ರಮದ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕುಟೀರ ಹೃದಯ ಕುಂಜ್ ನಲ್ಲಿತ್ತು. ನಂತರ 1963 ರಲ್ಲಿ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕೊರಿಯಾ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಗ್ರಾಹಾಲಯವನ್ನು ನಂತರ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮೇ 10, 1963 ರಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಾರಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ಆಶ್ರಮದ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಗಾಂಧಿಯವರ ಹೆಸರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ ನಂದಿನಿ, ಮತ್ತು ರುಸ್ತೋಮ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಂತಹ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದ ಹಿಂದಿನವು ಎಂಬುದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಏಪ್ರಿಲ್ 1928 ನಲ್ಲಿ ಮಗನ್ ಲಾಲ್ ಜೋಶಿಯವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಬಂದ ಆಶ್ರಮದ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಚಗನ್ ಲಾಲ್ ಜೋಶಿಯವರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಆಶ್ರಮದೊಳಗಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ತಾಣಗಳ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳು:
***ನಂದಿನಿ**:ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಿಂದ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ವಸತಿ ಇರುವ ಮನೆ. ಇದು ಹೃದಯಾ ಕುಂಜ್‌ನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.
***ವಿನೋಬಾ ಕುಟಿರ್**: ಈ ಕಾಟೇಜ್‌ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಆಚಾರ್ಯ ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಇದನ್ನು ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಶಿಷ್ಯ ಮಿರಾಬೆಹ್ನ್ ನಂತರ ಗಾಂಧಿಯವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಿಯರ್-ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಮಗಳು.
***ಉಪಾಸಾನ ಮಂದಿರ**: ಇದು ತೆರೆದ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳ ನಂತರ ಗಾಂಧೀಜಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹೃದಯ ಕುಂಜ್ ಮತ್ತು ಮಗನ್ ನಿವಾಸ್ ನಡುವೆ ಇದೆ.
***ಮಗನ್ ನಿವಾಸ್**: ಈ ಗುಡಿಸಲು ಆಶ್ರಮ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಮಗನ್ ಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮಗನ್ಲಾಲ್ ಅವರು ಗಾಂಧಿಯ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಆಶ್ರಮದ ಆತ್ಮ ಎಂದು ಕರೆದರು.

### ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
*8 ಜೀವನ ಗಾತ್ರದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳ 250 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಫೋಟೋ-ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ "ನನ್ನ ಜೀವನ ನನ್ನ ಸಂದೇಶ" ಗ್ಯಾಲರಿ.
*ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ, 1915-1930ರಿಂದ ಅಹಮದಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೀವನವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.
*ಜೀವನ ಗಾತ್ರದ ತೈಲ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಗ್ಯಾಲರಿ.
*ಗಾಂಧಿಯ ಉದ್ಧರಣಗಳು, ಅಕ್ಷರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರದರ್ಶನ.
*ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೀವನ, ಕೆಲಸ, ಬೋಧನೆಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಸುಮಾರು 35,000 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಗುಜರಾತಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 80 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಓದುವಿಕೆ ಕೊಠಡಿ.
*ಮೂಲ ಮತ್ತು ಫೋಟೊಕಾಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಸುಮಾರು 34,117 ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳು, ಹರಿಜನ್, ಹರಿಜನೇಶೇಕ್ ಮತ್ತು ಹರಿಜನಬಂಧುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಲೇಖನಗಳ ಸುಮಾರು 8,781 ಪುಟಗಳ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರರ ಸುಮಾರು 6,000 ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು.
*ಆಶ್ರಮದ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕಾಟೇಜ್ 'ಹೃದಯ ಕುಂಜ್', ಅಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೆಲವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
*ಆಶ್ರಮ ಪುಸ್ತಕ ಅಂಗಡಿ, ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ತಯಾರಿಕೆ, ಇದು ಗಾಂಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
### ಆಶ್ರಮದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
*ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 700,000 ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿದಿನ 08:00 ರಿಂದ 19:00 ರವರೆಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.
*ಬರಹಗಳು,ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಧ್ವನಿ-ದಾಖಲೆಗಳು, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಂತಹ ಆರ್ಕೈವಲ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದು, ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು.
*ಖಾದಿಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲು ಗಾಂಧಿ ಬಳಸುವ ಚರಖಾ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಅವರು ಬಳಸಿದ ಬರವಣಿಗೆಯ ಕೋಷ್ಟಕವೂ ಸಹ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.
*ಮೈಕ್ರೋಫಿಲ್ಮಿಂಗ್, ಲ್ಯಾಮಿನೇಶನ್ ಮತ್ತು ನಿರಾಕರಣೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ.
*ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೀವನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವುದು
*ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ "ಮಹಾದೇವಭಾನಿ ಡೈರಿ" ಯ ಪ್ರಕಟಣೆ.
*ಸಂದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮೈದಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಾಡಿಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆಶ್ರಮ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ.
*ಗಾಂಧಿವಾದಿ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು. ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು.
*ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಆಚರಣೆ.
*ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿವಾದಿ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.

### ವಾಕಿಂಗ್ ಪ್ರವಾಸಗಳು
ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಗಾಂಧಿ ಆಶ್ರಮ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಪೂರ್ವ ನೇಮಕಾತಿಯೊಂದಿಗೆ, ವಾಕಿಂಗ್ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಬಹುದು. 90 ನಿಮಿಷಗಳ ಈ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಪ್ರವಾಸವು ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ:
***ಮಗನ್ ನಿವಾಸ್** - ಮಗನ್ ಗಾಂಧಿ - ಚಾರ್ಖಾಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. 
***ಉಪಾಸನ ಮಂದಿರ** - ಆಶ್ರಮಸ್ಥರು ಭಜನೆಗಳನ್ನು (ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು) ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಗೀತಾ, ಕುರಾನ್ ಮತ್ತು ಬೈಬಲ್‌ನ ವಾಚನಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮೈದಾನ. 
***ಹೃದಯ ಕುಂಜ್** 
***ವಿನೋಬಾ-ಮೀರಾ ಕುಟೀರ್** - ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಿಯರ್-ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಸರ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಲೇಡ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆ ಮತ್ತು ಮೆಡೆಲೀನ್ (ಗಾಂಧಿಯವರು ಮಿರಾಬೆನ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು) ಈ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದರು.
***ನಂದಿನಿ** - ಇದು ಆಶ್ರಮದ ಅತಿಥಿಗೃಹವಾಗಿತ್ತು.
***ಉದ್ಯೋಗ್ ಮಂದಿರ** - ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಘನತೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಉದ್ಯಮದ ದೇವಾಲಯ.
***ಸೋಮನಾಥ್ ಚತ್ರಾಲಯ** - ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಆಶ್ರಮ ಜೀವನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಆಶ್ರಮಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೋಣೆಗಳ ಸಮೂಹ.
***ಶಿಕ್ಷಕರ ನಿವಾಸ್** - ಬಾಪುವಿನ ಸಹಚರರು ಶಿಕ್ಷಕರ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು.
***ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ** - ಈ ಗ್ಯಾಲರಿಯು 1915 ರಿಂದ 1930 ರವರೆಗೆ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
***ಚಿತ್ರಕಲೆ ಗ್ಯಾಲರಿ** - ಎಂಟು ಜೀವ ಗಾತ್ರದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
***ನನ್ನ ಜೀವನ ನನ್ನ ಸಂದೇಶ** - ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವುಗಳಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ತೈಲ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.
***ಲೈಬ್ರರಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಕೈವ್ಸ್** - ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ಶಾಶ್ವತ ಗಾಂಧಿಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು 34,000 ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, 150 ಶುಭಾಶಯಗಳು, 6,000 ಫೋಟೋ ನಿರಾಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಫೋಟೊಸ್ಟಾಟ್‌ಗಳ 200 ಫೈಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾದೇವ್‌ಭಾಯ್ ದೇಸಾಯಿ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ 4,500 ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿವಾದಿ ಚಿಂತನೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 35,000 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಅಪರೂಪದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿವೆ. ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಸಮಯಗಳು 11:00 ರಿಂದ 18:00 ರವರೆಗೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು.

## ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು

File:Sabarmati Ashram Ahmedabad.jpg|thumb|ಅಹಮದಬಾದಿನ ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ
File:Sabarmati-Ashram-11.jpg|thumb|ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ-೧
File:Sabarmati-Ashram-3.jpg|thumb|ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ-೨
File:Sabarmati-Ashram-1.jpg|thumb|ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ-೩
File:Sabarmati Ashram on the shore of Sabamati river.jpg|thumb|ಸಬರಮತಿ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮ
File:Gandhiji&#039;s Three Monkeys.JPG|thumb|ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಮೂರು ಕೋತಿಗಳು
File:Gandhiji&#039;s Charkha and table.jpg|thumb|ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಚಕ್ರ
File:Gandhiji&#039;s Chappal and Spectacles.jpg|thumb|ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಚಪ್ಪಲಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಕ
File:Artifacts used by Mahatma Gandhi and Kasturabaa Gandhi at Sabarmati Ashram, Ahamadaabad.jpg|thumb|ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು
File:Enlarged replika of Mahatma Gandhi&#039;s signature in different languages.jpg|thumb|ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಸಹಿಗಳು
File:The stone writings in front of Maganlaal Gandhi&#039;s kutira at sabaramati ashram, Ahamadaabad.jpg|thumb|ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಗನ್‌ಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕುಟಿರದ  ಮುಂದಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಬರಹಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ
ವರ್ಗ:ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ