ಲಿ-ಹುಯಿ ಸೈ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

**ಲಿ-ಹುಯಿ ಸೈ** (ಜನನ: 18 ಮಾರ್ಚ್ 1960) ಅವರು ಅಮೇರಿಕಾದ ನರವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪಿಕೋವರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಮೆಮೊರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕಿ.

ಅವರು ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನ್ಯೂರೋಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಲ್ಝೈಮರ್ನ ಕಾಯಿಲೆ ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನ, ಹಾಗೂ ರೋಗದ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ (CDK5) ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮಾಟಿನ್ ಪುನರ್‌ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್ ಮರುರೂಪಿಸುವಿಕೆ) ಪಾತ್ರದ ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು ಪ್ರೇರಿತ ಪ್ಲುರಿಪೊಟೆಂಟ್ ಕಾಂಡಕೋಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ **ಪ್ರನಾಳೀಯ** ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ನರವ್ಯಾಧಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ನವೀನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.

## ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ 
ಸೈ ತೈವಾನಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಬೆಳೆದವರು. 1984ರಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್-ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪಡೆದರು. ನೋಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕೃತ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಹೊವಾರ್ಡ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಟೆಮಿನ್ ಅವರ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಅಣುಮಟ್ಟದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯಿತು.

1990ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. 1991ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಡ್ ಹಾರ್ಲೋ ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಕ್ಕೆ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1994ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಯ ಪಥಾಲಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. 2006ರಲ್ಲಿ MITಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು.

2009ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಿಕೋವರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಮೆಮೊರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. 2019ರಲ್ಲಿ MITನ ಅಲಾನಾ ಡೌನ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಸೆಂಟರ್ನ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.

## ಸಂಶೋಧನೆ 
ಹಾರ್ಲೋ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೈ ಅವರು ಸೈಕ್ಲಿನ್-ಅವಲಂಬಿತ ಕೈನೇಸ್ ಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ CDK5 ಎಂಬ ಕಿನೇಸ್ ಮೆದುಳಿನ ಹೊರತಾದ ಇತರ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. CDK5 ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳಲು CDK5R1(p35) ಅಗತ್ಯವೆಂದು ತೋರಿಸಿದರು.

ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು CDK5 ಮತ್ತು p35 ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. p35 ಇಲ್ಲದ ಇಲಿ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪದರ ವಿನ್ಯಾಸದ ದೋಷಗಳು ಹಾಗೂ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಆಘಾತಗಳು (seizures) ಕಂಡುಬಂದವು. CDK5-p35 ಚಟುವಟಿಕೆ ನರಕೋಶ ವಿಭೇದನದ ವೇಳೆ **ನರಶೂಲೆ** ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವೆಂದು ಅವರು ತೋರಿಸಿದರು.

CDK5 ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಅತಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತೀಕರಣವು ಆಲ್ಝೈಮರ್ನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವೆಂದು ಅವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. p35ನ ಕಡಿತ ರೂಪವಾದ p25 ರೋಗಪೀಡಿತ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ತೋರಿಸಿದರು. ಜೀನ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತ ಇಲಿ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ CDK5 ಅತಿವ್ಯಕ್ತೀಕರಣವು ಸ್ಮರಣೆ ಕುಂದು, ನರಕೋಶ ನಾಶ ಮತ್ತು ಅಮೈಲಾಯ್ಡ್ ಫಲಕಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

MITನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರೋಮಾಟಿನ್ ಪುನರ್‌ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಹಿಸ್ಟೋನ್ ಡೀಅಸಿಟಿಲೇಸ್ (HDAC)ಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಝೈಮರ್ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. HDAC2 ಜೀನ್ಗಳ ಎಪಿಜನೆಟಿಕ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮೂಲಕ ಸ್ಮರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ದಮನಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದರು.

2016ರಲ್ಲಿ 40 ಹೆರ್ಟ್ಜ್ ಆವರ್ತನದ ಬೆಳಕು (LED) ಉತ್ತೇಜನವು **ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್ ಬೀಟಾ** ಫಲಕಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು; ಇದು ಗಾಮಾ ಅಲೆಗಳ (ಗಾಮಾ ಆಂದೋಲನಗಳು) ಪ್ರೇರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು **ರಕ್ತ-ಮಿದುಳಿನ ತಡೆ** ಮಾದರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಲಿಪೊಪ್ರೋಟೀನ್ ಗ್ರಾಹಕ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರೋಟೀನ್ 8(APOE) ಜನ್ಯ ಅಂಶವು ಮೆದುಳಿನ ರಕ್ತನಾಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
* 1997 – ಸಂಶೋಧಕಿ, ಹಾವರ್ಡ್ ಹ್ಯೂಗ್ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್
* 2008 – ಅಕಾಡೆಮಿಷಿಯನ್, ಅಕಾಡೆಮಿಯಾ ಸಿನಿಕಾ
* 2010 – ಜೈವಿಕ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಗ್ಲೆನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* 2011 – ಸದಸ್ಯೆ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್
* 2011 – ಫೆಲೋ, ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫಾರ್ ದ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್
* 2016 – ಮಿಕಾ ಸಾಲ್ಪೆಟರ್ ಜೀವಿತ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ನ್ಯೂರೋಸೈನ್ಸ್
* 2019 – ಫೆಲೋ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇನ್‌ವೆಂಟರ್ಸ್
* 2019 – ಹಾನ್ಸ್ ವಿಗ್ಜೆಲ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:University of Wisconsin School of Veterinary Medicine ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಮಹಿಳಾ ನರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:Massachusetts Institute of Technology School of Science ಅಧ್ಯಾಪಕರು
ವರ್ಗ:Alzheimer's disease ಸಂಶೋಧಕರು
ವರ್ಗ:University of Texas Southwestern Medical Center ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು
ವರ್ಗ:Harvard Medical School ಅಧ್ಯಾಪಕರು
ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರು
ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಥಾಲಜಿಸ್ಟ್‌ಗಳು
ವರ್ಗ:Howard Hughes Medical Investigators
ವರ್ಗ:American Association for the Advancement of Science ಫೆಲೋಗಳು
ವರ್ಗ:ತೈವಾನ್ ಮೂಲದ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು
ವರ್ಗ:National Academy of Medicine ಸದಸ್ಯರು
ವರ್ಗ:1960 ಜನನಗಳು