open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಗುರುಡೊಂಗ್ಮರ್ ಸರೋವರ

thumb

**ಗುರುಡೊಂಗ್‍ಮರ್ ಸರೋವರ**ವು ಭಾರತದ ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಂಗನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 8 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಗುರು ರಿನ್ಪೋಚೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗುರು ಪದ್ಮಸಂಭವನ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Gurudongmar_lake_North_Sikkim.jpg/220px-Gurudongmar_lake_North_Sikkim.jpg|left|thumb| ನವೆಂಬರ್ 2015 ರಲ್ಲಿ ಸರೋವರ.

## ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು 
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/Gurudongmar_lake_in_April.jpg/220px-Gurudongmar_lake_in_April.jpg|left|thumb| ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಗುರುಡೊಂಗ್ಮಾರ್[ಚಿತ್ರ:Gurudongmar_lake_on_23rd_May_2022.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Gurudongmar_lake_on_23rd_May_2022.jpg/220px-Gurudongmar_lake_on_23rd_May_2022.jpg|thumb| 23 ಮೇ 2022 ರಂದು ಗುರುಡೊಂಗ್ಮಾರ್ ಸರೋವರ]]
ಹಿಮನದಿಗಳಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಸರೋವರವು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಂಚೆಂಡ್‌ಜೋಂಗಾ ಶ್ರೇಣಿಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ತ್ಸೋ ಲಹ್ಮುವನ್ನು ಸೇರುವ ಮೂಲ ಹೊಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಮೇ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸರೋವರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ಸರೋವರವು  ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಾಹ್ಯ ಉದ್ದ ). ಆದರೆ, ಭಕ್ತರು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸರೋವರದ ಗಾತ್ರವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಸರೋವರದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗದ ನೋಟಕ್ಕೆ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶವು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಅದು ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುರುಡೊಂಗ್ಮರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚಮರೀಮೃಗಗಳು, ನೀಲಿ ಕುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಇತರ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.

## ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ 
ಸರೋವರದ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಯು ಗುರು ಪದ್ಮಸಂಭವ ಅವರು ಟಿಬೆಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರು ಇದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಅದು ಡೋರ್ಜೆ ನೈಮಾ ಅಥವಾ ಛೋಡೆನ್ ನೈಮಾದ ದೈವಿಕ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು. ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೆರೆಯು ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಕಾರಣ, ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು ಪದ್ಮಸಂಭವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಗುರುಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ಇದು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ಸರೋವರವನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರು ಈ ಪವಿತ್ರ ನೀರನ್ನು ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.

## ಚಿತ್ರಗಳು 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Sarv_Dharm_Sthal_near_Gurudongmar_Lake.jpg/220px-Sarv_Dharm_Sthal_near_Gurudongmar_Lake.jpg|left|thumb| ಗುರುಡೊಂಗ್ಮರ್ ಸರೋವರದ ಬಳಿ ಸರ್ವ್ ಧರ್ಮ ಸ್ಥಳ, ನವೆಂಬರ್ 2010.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Crack_on_thin_ice_%286806661139%29.jpg/220px-Crack_on_thin_ice_%286806661139%29.jpg|right|thumb| ಗುರುಡೊಂಗ್ಮರ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರೋವರವು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ತೆಗೆದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/GurudongmarLakeMay2012.JPG/220px-GurudongmarLakeMay2012.JPG|center|thumb| ಮೇ 2012 ರಲ್ಲಿ ಗುರುಡೊಂಗ್ಮರ್ ಸರೋವರ, ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿಂ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Gurudongmar lake Travel Guide 
* Gurudongmar Lake- Permit Regulations Climate Temperature Height

ವರ್ಗ:ಸಿಕ್ಕಿಂ
ವರ್ಗ:ಸರೋವರಗಳು
ಮೆಟಾಲಂಪ್ರಾ ಇಟಾಲಿಕಾ

***ಮೆಟಾಲಂಪ್ರಾ ಇಟಾಲಿಕಾ*** ಓಕೋಫೊರಿಡೆ ಕುಟುಂಬದ ಪತಂಗವಾಗಿದ್ದು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು,  ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಡಿಜೋನ್ ವಿವರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಇದು ಈಗ ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ  ಕೂಡ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

## ವಿತರಣೆ 
*ಫೌನಾ ಯುರೋಪಿಯಾವು* ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರೂ  ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದೆಯೇ ಇತ್ತು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. 

೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಡೆವೊನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು ನಂತರ ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಎದುರಾಗಿದೆ.  ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕ್ರೊಯೇಷಿಯಾ, ಜರ್ಮನಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಎಮ್*. ಸಿನ್ನಮೋಮಿಯಾ* ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ  ಮತ್ತು ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತಿದೆ. 

*ಎಮ್. ಇಟಾಲಿಕಾದ* ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾದ *ಮೆಟಾಲಂಪ್ರಾ ಸಿನ್ನಮೋಮಿಯಾ* ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಎಮ್. ಇಟಾಲಿಕಾ* ಮುಂಭಾಗದ ರೆಕ್ಕೆಯು ಮೂಲ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಎಮ್*. ಇಟಾಲಿಕಾ* ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಧ್ಯ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಅದರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಗಮನಿಸದೇ ಉಳಿದಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಎಮ್*. ಸಿನ್ನಮೋಮಿಯಾ* ಎಂದು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ತಪ್ಪು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ಬಹು ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದೆ. 

## ಆವಾಸಸ್ಥಾನ 
ಈ ಜಾತಿಯ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲೆ ಉದುರುವ  ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. 

## ಗೋಚರತೆ 
*ಮೆಟಾಲಂಪ್ರಾ ಇಟಾಲಿಕಾದ* ರೆಕ್ಕೆಗಳು ೧೦-೧೪ಮಿಮೀ ವರೆಗೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.   ಈ ಪತಂಗಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆಂಪು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಮುಂಭಾಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ ತೆಳು ಹಳದಿ ಉದ್ದನೆಯ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆಂಟೆನಾಗಳು ತಿಳಿ ಉಂಗುರಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಬೂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.

ಈ ಪ್ರಭೇದವು *ಮೆಟಾಲಂಪ್ರಾ ಸಿನ್ನಮೋಮಿಯಾಗೆ* ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಆದರೆ ತಾಜಾ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಮುಂಭಾಗದ ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೂಲ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು.  ಎರಡೂ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮೂಲ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಎಮ್*. ಇಟಾಲಿಕಾವು* ಹೆಚ್ಚು ಕೆಂಪು ಕಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಮ್*. ಸಿನಮೋಮಿಯಾವು* ಬೂದು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಮ್*. ಇಟಾಲಿಕಾದ* ಮೂಲ ಬಣ್ಣವು ಎಮ್*. ಸಿನ್ನಮೋಮಿಯ* ಬಣ್ಣಕ್ಕಿಂತ ತಿಳಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮುಂಭಾಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಳದಿ ಗುರುತುಗಳು ಎಮ್*. ಸಿನಮೋಮಿಯಾದಲ್ಲಿ* ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.   ಇವುಗಳ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಜನನಾಂಗಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು.

## ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೋಸ್ಟ್ ಸಸ್ಯಗಳು 
ಲಾರ್ವಾಗಳು ಕೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ *ಕ್ವೆರ್ಕಸ್* ಎಸ್ಪಿಪಿ., ತೊಗಟೆಯ ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಬಳಿ ಅವುಗಳು ಸಡಿಲವಾದ ಬಲೆಯನ್ನು ನೇಯ್ಗೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಲಾರ್ವಾಗಳ ಆಹಾರದ ಮೂಲವು ಮರ, ತೊಗಟೆ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಅದರ ಮಿಶ್ರಣವೇ ಎಂಬುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.  ಲಾರ್ವಾಗಳು ಶರತ್ಕಾಲದಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಯಸ್ಕರು ಮೇ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಜುಲೈ ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.   ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಎರಡು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೂ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಭಾಲುಕ್ಪೋಂಗ್

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Salna_Bari%2C_Bhalukpong.jpg/260px-Salna_Bari%2C_Bhalukpong.jpg|thumb|260x260px| ಸಲ್ನಾ ಬಾರಿ
**ಭಾಲುಕ್‌ಪೋಂಗ್** ಭಾರತದ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾಮೆಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿಮಾಲಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣ.

ಭಾಲುಕ್‌ಪುಂಗ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಆಕಾ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಭೂತಾನ್ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಬೀರಿದವು. ಅಸ್ಸಾಂನ ಅಹೋಮ್ ದೊರೆಗಳು ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. 1873 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾಲುಕ್‌ಪುಂಗ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವರ್ಜಿತವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.

ಭಾಲುಕ್‌ಪುಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ರಿವರ್ ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾಲುಕ್‌ಪುಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಖುಯಿ ಬೇಟೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಟಿಪಿ ಆರ್ಕಿಡೇರಿಯಂ ಸೇರಿವೆ. ಇದು 80 ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳಿಂದ 2600 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಆಕಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಬ್ಬವಾದ ನ್ಯೇತಿಡೌವನ್ನು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಜಿನೋದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಲುಕ್‌ಪುಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 
* Bhalukpong Circle, OpenStreetMap, retrieved 1 December 2021.
* Sessa Orchid Sanctuary
* Location of Bhalukpong

ವರ್ಗ:ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ಪಟ್ಟಣಗಳು
ಖೇಚೆಯೊಪಾಲ್ರಿ ಸರೋವರ

thumb|ಖೇಚೆಯೊಪಾಲ್ರಿ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಕಾಲುಸೇತುವೆ

**ಖೇಚೆಯೋಪಾಲ್ರಿ ಸರೋವರ**ವು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

ಈ ಸರೋವರವು ಬೌದ್ಧರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳಿಬ್ಬರಿಗೂ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಯಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸರೋವರ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು *ಶೋ ಡ್‍ಜ಼ೋ ಶೋ*, ಇದರರ್ಥ "ಓ ಸ್ತ್ರೀ, ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊ". ಇದು ಖೇಚೋಡ್‍ಪಾಲ್ದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದಿರುವ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಬೆಟ್ಟವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಸರೋವರವು ಹೆಚ್ಚು ಪೂಜ್ಯ ಕಣಿವೆಯಾದ "ಡೆಮಜ಼ಾಂಗ್" ನ (ಅಂದರೆ ಅಕ್ಕಿಯ ಕಣಿವೆ) ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಭೂದೃಶ್ಯವು ಗುರು ಪದ್ಮಸಂಭವರಿಂದ ಆಶೀರ್ವದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಪ್ತ ನಿಧಿಗಳ ಭೂಮಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಸರೋವರದ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಎಲೆಗಳು ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ತೇಲುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಎಲೆಯು ಸರೋವರದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಬಿದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಶ್ರಮದಾಯಕವಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

## ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ 

ಚಿತ್ರ:Another view of Khecheolpalri Lake.jpg|ಖೇಚೆಯೋಲ್ಪಾಲ್ರಿ ಸರೋವರದ ಮತ್ತೊಂದು ನೋಟ
ಚಿತ್ರ:A plaque at entrance to Khecheolpalri Lake.jpg|ಖೇಚೆಯೊಲ್ಪಾಲ್ರಿ ಸರೋವರದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಫಲಕ
ಚಿತ್ರ:Prayer flags at Khecheolpalri Lake.jpg|ಖೇಚೆಯೊಲ್ಪಾಲ್ರಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಧ್ವಜಗಳು
ಚಿತ್ರ:A small shrine at Khecheolpalri Lake.jpg|ಖೇಚೆಯೊಲ್ಪಾಲ್ರಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* A website with pictures of Kheceopalri lake
* A website with pictures of Khecheopalri lake and Khecehopalri Monastery 

ವರ್ಗ:ಸಿಕ್ಕಿಂ
ವರ್ಗ:ಸರೋವರಗಳು
ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ

[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Mukkali%2C_Silent_Valley.jpg/220px-Mukkali%2C_Silent_Valley.jpg|thumb| ಮುಕ್ಕಲಿ ಜಂಕ್ಷನ್, [ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ]]
thumb| ಮಲ್ಲೇಶ್ವರನ್ ಶಿಖರ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Silent_Valley_Office.jpg/220px-Silent_Valley_Office.jpg|thumb| ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಟಿಕೆಟ್ ಕಛೇರಿ
**ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ** ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ತಾಲ್ಲೂಕು. ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯವು 249 ಚ.ಕಿ.ಮಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಕಣಿವೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಚಿನ್ನವು ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

## ಭೂಗೋಳ 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Chemmannur_Bridge.jpg/220px-Chemmannur_Bridge.jpg|thumb| ಭವಾನಿ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಚೆಮ್ಮನ್ನೂರ್ ಸೇತುವೆ, ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ, ಕೇರಳ, ಭಾರತ
ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕೆಳಗೆ ಭವಾನಿ ನದಿಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪರ್ವತ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದೆ.

249&nbsp;km 2 ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯವು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಂದಿಗೆ ಗಡಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಅರಣ್ಯದ 81&nbsp;ಕಿಮೀ 2 ಅನ್ನು ಹೊಸ ಭವಾನಿ ಅರಣ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಲು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

## ಭೂವಿಜ್ಞಾನ 
ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಕಲ್ಲುಗಳೆಂದರೆ ನೈಸ್. ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಏಳು ವಿಶಾಲ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಚಾರ್ನೋಕೈಟ್, ಹಾರ್ನ್‌ಬ್ಲೆಂಡ್ ನೈಸ್, ಮಿಗ್ಮೈಟಿಟಿಕ್ ಆಂಫಿಬೋಲೈಟ್, ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್ ಬಯೋಟೈಟ್ ನೈಸ್, ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್-ಫೆಲ್ಡ್‌ಸ್ಪಾಥಿಕ್ ನೈಸ್, ಬಯೋಟೈಟ್ ಗ್ರಾನೈಟ್ ನೈಸ್ ಮತ್ತು ಪೆಗ್ಮಟೈಟ್.

## ಚಿನ್ನದ ಖನಿಜೀಕರಣ 
**1965** ರಲ್ಲಿ ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿಯ ಸಿರುವಣಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಗಣಿಗಾರು ಚಿನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಗರಸನ್ನು ಜಾಲಿಸುವುದರ ವರದಿಯಾಯಿತು. ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ತರುವಾಯ ನಡೆಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿನ್ನದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಿರುವಣಿ ನದಿಯ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿನ್ನದ ಖನಿಜೀಕರಣದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸಂಭವಿಸುವ ವಿಧಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಚಿನ್ನದ ಖನಿಜೀಕರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ,

# ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿನ್ನದ ಖನಿಜೀಕರಣವು ಎಎಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಜಿಸಿಯ ಒಳನುಗ್ಗುವ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
# ಸಿರುವಣಿ ನದಿಯ ದಡದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಪ್ಲೇಸರ್ ನಿಕ್ಷೇಪ.

## ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು 
ಈ ಕಣಿವೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮುದುಗ, ಇರುಳ, ಕುರುಂಬ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಇತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ವಸಾಹತುಗಾರರ ಒಂದು ವಿಭಾಗ.

ಅಟ್ಟಪಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇರುಳ, ಮುದುಗ ಮತ್ತು ಕುರುಂಬ ಎಂಬ ಮೂರು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ಕೇರಳ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಬಾಯ್ಸ್ ಟೌನ್

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Boys_town%2C_Mananthavady.jpg/220px-Boys_town%2C_Mananthavady.jpg|thumb| ಬಾಯ್ಸ್ ಟೌನ್ ಟಿ-ಜಂಕ್ಷನ್
**ಬಾಯ್ಸ್ ಟೌನ್** ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ವಯನಾಡಿನ ಮಾನಂತವಾಡಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿ.

## ರಮಣೀಯ ಸೌಂದರ್ಯ 
ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಉಬ್ಬುತಗ್ಗುಗಳಿರುವ ಚಹಾ ತೋಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಮವು ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಗಲು ಪ್ರವಾಸಿಗರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಾಯ್ಸ್ ಟೌನ್ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಟೀ ಅಂಗಡಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದೆ. 

## ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 
* ಹರ್ಬಲ್ ಗಾರ್ಡನ್
* ನೇಚರ್ ಕೇರ್ ಸೆಂಟರ್
* ಸೆರಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೇಂದ್ರ
* ಪೆರ್ಮಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೇಂದ್ರ
* ಜೀನ್ ಪಾರ್ಕ್ (ಇಂಡೋ-ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಯೋಜನೆ)

## ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ 
ಚಿತ್ರ:Palchuram-roadside view.jpg|ಹೇರ್‌ಪಿನ್ ರಸ್ತೆ
ಚಿತ್ರ:Palchuram curves scenes.jpg|ಪಾಲ್ಚುರಂನ ಒಂದು ನೋಟ
ಚಿತ್ರ:Mananathavady 57.jpg|ಪಾಲ್ಚುರಂ
ಚಿತ್ರ:Entereing Kelakam Police statoin limit-board at Palchuram.jpg|ರಸ್ತೆಯ ಅಂತ್ಯ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕೇರಳ
ವರ್ಗ:ಗ್ರಾಮಗಳು
ಚೌಳಹಿರಿಯೂರು

**ಚೌಳಹಿರಿಯೂರು** ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ ಕಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ  ಬಗ್ಗೆ ಇದೆ, ಹೊಸದುರ್ಗದಿಂದ. ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000.

## ಆರ್ಥಿಕತೆ 
ಕೃಷಿ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ, ಈ ಹಳ್ಳಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಳೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಾಗಿ, ಜೋಳ, ಎಣ್ಣೆ ಬೀಜಗಳು, ಹುರುಳಿ, ಹೆಸರು ಕಾಳು, ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು. ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತೋಟ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೆಂಗಳೂರು, ದಾವಣಗೆರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಜನರು ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೆಲಸ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆಯಿರುವ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ವೃತ್ತಿಪರ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಶುಲ್ಕ.

## ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳು 
2000 ರಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ **ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ** ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮುದಾಯವು ಪೂಜಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದಾಸರ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಂಪಾ 5 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಆಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.

ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ರೀ ಭೋಗ ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕುರುಬಾ ಸಮುದಾಯವು ಪೂಜಿಸುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಒಮ್ಮೆ ಕಾರ್ತಿಕಾ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಕುರುಬರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಈ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. 12 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ 9 ದಿನಗಳ ಜಾತ್ರ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಕುರುಬರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.

ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ **ಚೌಡಮ್ಮನ** ಗುಡಿ ಅಥವಾ ಹೊರಾಲಾ (ಹೋರಾಗಲ) ಗುಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ಆಂತರಿಕ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಗ್ರಾನೈಟ್ ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಮೂಲ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜೊತೆಗೆ ***ಶ್ರೀ ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಿ*** ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಗ್ರಾಮದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೇವಾಂಗ ಸಮುದಾಯದವರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. **ಬನದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ**ಯು ದೇವಾಂಗ ಸಮುದಾಯದವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಚರಿಸುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು, **ನೂಲು** ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಹ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಶಿಕ್ಷಣ 
ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚೌಲಹಿರಿಯೂರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದಿದ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ವೈದ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌ school ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕಾಲೇಜು ಇದೆ. ಖಾಸಗಿ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಕೂಡ ಇದೆ.

## ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು 
ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಎಪಿಎಂಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಸಮುದ್ರಯಾನ ಭವನ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಸೇರಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ 
### ಧರ್ಮ 
ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದೂ ಜಾತಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು.

### ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳು 
3000 ಜನರಿಗೆ ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಇದು ಹಳ್ಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಜನರು ಉತ್ಸವವನ್ನು ನೋಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ.

### ಭಾಷೆ 
ಕನ್ನಡ ಮುಖ್ಯ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದವರೂ ಉರ್ದು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮಿಳು ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಜನರು ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ತೆಲುಗು, ಮರಾಠಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಬಹುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹ
ಛೋಂಗ್ಮೊ ಸರೋವರ

thumb

**ಛೋಂಗ್ಮೊ ಸರೋವರ** ಭಾರತದ ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮನದಿ ಮೂಲದ ಒಂದು ಸರೋವರ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಸರೋವರವು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಋತುಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸರೋವರದ ಮೇಲ್ಮೈಯು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಿಕ್ಕಿಮೀಸ್ ಜನರು ಇದನ್ನು ಬಹಳ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಸರೋವರದ ಬದಲಾಗುವ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದರು.

ಈ ಸರೋವರವು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಕಡಿದಾದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮದ ಹೊದಿಕೆ ಕರಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ಮೂಲವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
Tsomgo Lake travel guide - Permit Regulations Climate Temperature

## ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 
* 

ವರ್ಗ:ಸಿಕ್ಕಿಂ
ವರ್ಗ:ಸರೋವರಗಳು
ಭೀಷ್ಮಕ್‍ನಗರ್

thumb|ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸದ ಫಲಕ

**ಭೀಷ್ಮಕ್‍ನಗರ್** ಭಾರತದ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುರಾತತ್ವ ಸ್ಥಳ. ಈ ಅವಶೇಷಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 11 ರಿಂದ 16 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಸಾದಿಯಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದ ಬೋಡೋ-ಕಚಾರಿ (ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮೀಸ್) ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪಾದ ಚೂಟಿಯಾಗಳ ಆಡಳಿತ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಭೀಸ್ಮಕ್‍ನಗರವನ್ನು ಚೂಟಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಸಾಧಯಪುರಿ (ಅಥವಾ ಸ್ವಾಧಯಪುರಿ) ಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಶಾಸನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಇದು ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಚುಟಿಯಾ ರಾಜ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣನ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಸನದ ಬರಿಗೆಯರಿಮೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಈ ಕಾಲನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

## ವಾಸ್ತುಕಲೆ 
ಅದರ ರಕ್ಷಣಾರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆನಗರವು 10 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಗೋಡೆಯು 4.5 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ಅಗಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಮಿಶ್ಮಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಡೆಗೋಡೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಅರುಣಾಚಲ ಸರ್ಕಾರವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಖನನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರೂ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಗೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉತ್ಖನನಗಳು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ.

## ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ 

ಚಿತ್ರ:Bhismaknagar fort ruins.jpg|ಭೀಷ್ಮಕ್‍ನಗರದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ವೇದಿಕೆಯ ಒಂದು ವಿಭಾಗ.
ಚಿತ್ರ:Another section of the palace.jpg|ಕೋಟೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಗೋಡೆಯ ವಿಭಾಗ.
ಚಿತ್ರ:Bhismakanagar Wall.jpg|ನಗರದ ಪೂರ್ವ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಒಂದು ವಿಭಾಗ.
ಚಿತ್ರ:A section of a wall in Bhismaknagar.jpg|ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಒಂದು ವಿಭಾಗ.
ಚಿತ್ರ:Bhismaknagar Brick Wall.jpg|ಪೂರ್ವ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ವಿಭಾಗ.
ಚಿತ್ರ:Bhismaknagar wall section.jpg|ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಭಾಗ.
ಚಿತ್ರ:Bhismanagar fort ruins.jpg|ಕೇಂದ್ರ ಕಟ್ಟಡದ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳು.
ಚಿತ್ರ:A separate structure inside the fortified walls.jpg|ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ಒಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಚನೆ.
ಚಿತ್ರ:Central structure of Bhismaknagar.jpg|ಭೀಷ್ಮಕ್‍ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ವೇದಿಕೆ.
ಚಿತ್ರ:Lakshminarayan brick.jpg|ಭೀಷ್ಮಕ್‍ನಗರ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಚೂಟಿಯಾ ರಾಜ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣನ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.
ಚಿತ್ರ:Bhismaknagar building.jpg|ಮೇಲಿನ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ.
ಚಿತ್ರ:Potsherds found in Bhisnaknagar.jpg|ಭೀಷ್ಮಕ್‍ನಗರದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮಡಿಕೆಗಳು.
ಚಿತ್ರ:A section of the central building of Bhismaknagar.jpg|ಭೀಷ್ಮಕ್‍ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಕಟ್ಟಡದ ಒಂದು ವಿಭಾಗ.
ಚಿತ್ರ:Mud pot with holes.jpg|ರಂಧ್ರಗಳಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆ.
ಚಿತ್ರ:Brick of Bhismaknagar.jpg|ಭೀಷ್ಮಕನಗರದ ಇಟ್ಟಿಗೆ.
ಚಿತ್ರ:Bhismaknagar Ruins.jpg|ಪಶ್ಚಿಮ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಗೋಡೆಯ ವಿಭಾಗ.
ಚಿತ್ರ:A section of wall in Bhismaknagar.jpg|ಭೀಸ್ಮಕನಗರದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ವಿಭಾಗ
ಚಿತ್ರ:Various artifacts found in Bhismaknagar.jpg|ಭೀಸ್ಮಕನಗರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿವಿಧ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು.
ಚಿತ್ರ:Bhismaknagar complex.jpg|ಭೀಸ್ಮಕ್ನಗರ ಸಂಕೀರ್ಣ
ಚಿತ್ರ:A brick platform of Bishmak Nagar temple in Arunachal Pradesh.jpg|ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಭೀಷ್ಮಕ್ ನಗರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ವೇದಿಕೆ
ಚಿತ್ರ:A stack of bricks of Bishmak Nagar Ruins.jpg|ಭೀಷ್ಮಕ್‍ನಗರದ ಅವಶೇಷಗಳ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ರಾಶಿ.
ಚಿತ್ರ:Ruins of Bishmak Nagar in Arunachal Pradesh.jpg|ಕೇಂದ್ರ ಕಟ್ಟಡದ ವೇದಿಕೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ನೋಟ.

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ವರ್ಗ:ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳು
ಭಾರತದ ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ನಂತರ ಭಾರತದ ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 63 ನೇ ವಿಧಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ರಾಜೀನಾಮೆ, ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ, ಮರಣ, ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆಯಾದ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ *ಪದನಿಮಿತ್ತ* ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.   

ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ನಡೆಸುವ ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ಒಂದೇ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಮತದ ಮೂಲಕ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಚುನಾವಣಾ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಅವಧಿಯ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು.  ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಹುಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರ್ಣಯದ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು.  ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅವರು ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ ಮಸೂದೆ ಹಣಕಾಸು ಮಸೂದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.  1950 ರಲ್ಲಿ ಈ ಹುದ್ದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ 14 ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು 13 ಮೇ 1952  ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.  1969 ರಲ್ಲಿ ಜಾಕೀರ್ ಹುಸೇನ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ವರಾಹಗಿರಿ ವೆಂಕಟ ಗಿರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.  14 ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಲ್ಲಿ ಆರು ಮಂದಿ ನಂತರ ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದರೂ.  ಎಂ. ವೆಂಕಯ್ಯ ನಾಯ್ಡು  ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತ ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ ಜನಿಸಿದ ಮೊದಲ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

11 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 ರಂದು, ಜಗದೀಪ್ ಧನಕರ್ ಅವರು ಭಾರತದ 14 ನೇ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

## ಪಟ್ಟಿ 
ಭಾರತೀಯ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಭಾರತದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ
* ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ
* ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ
* ಭಾರತದ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ
* ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಭಾರತದ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸಂಗಾತಿ
* ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಉಪ ಸಭಾಪತಿ
* ಲೋಕಸಭೆಯ ಸ್ಪೀಕರ್
* ಲೋಕಸಭೆಯ ಉಪ ಸ್ಪೀಕರ್
* ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಭಾನಾಯಕ
* ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ
* ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಭಾನಾಯಕ
* ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ
* ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಭಾರತದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ (ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್)

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು
ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್

thumb|ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್

**ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್** ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೀದಿಯಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದ ಕೋಟೆ ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ತಿರುವನಂತಪುರವು ತಿರುವಾಂಕೂರು ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, 1900 ರಿಂದ ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉಪನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲೇ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಪೂರ್ವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಿಂದ ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರವು ನಾಲ್ಕು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಕೋಟೆಯ ಪೂರ್ವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಶಂಖದ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೃಹತ್ ಲೋಹದ ದ್ವಾರಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶಂಖವು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ರಾಜಮನೆತನದ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

## ಮಹತ್ವ 
ಇದು ರಾಜ್ಯ ನಡೆಸುವ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಮತ್ತು ಕೆಯುಆರ್‌ಟಿಸಿಯ ಸಿಟಿ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಬಸ್ ಡಿಪೋ ಆಗಿದೆ. ಇದು ನಗರದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೋವಲಂ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಮಾರ್ಗಭೇದವನ್ನು ನೀಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ (ದೂರದ ಬಸ್ಸುಗಳಿಗೆ) ಪೂರ್ವ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಉನ್ನತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್‌ಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದೊಳಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.

125 ವರ್ಷ ಹಳೆಯದಾದ ಅಟ್ಟಕುಳಂಗರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು ಇಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ.

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್ ತಿರುವನಂತಪುರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅನೇಕ ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆಡ್ ಆಭರಣದ ಶೋರೂಮ್‌ಗಳು ಕೋಟೆ ಆವರಣದೊಳಗೆ ತಮ್ಮ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈಸ್ಟ್ ಫೋರ್ಟ್ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತ, ಗಣೇಶನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಶ್ರೀ ಅಭೇದಾನಂದರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಆಶ್ರಮವಿದೆ.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Gandhipark11.jpg/300px-Gandhipark11.jpg|right|thumb|300x300px| ಗಾಂಧಿ ಪಾರ್ಕ್
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Sri_Padmanabhaswamy_Temple.jpg/300px-Sri_Padmanabhaswamy_Temple.jpg|thumb|300x300px| [ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ|ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]]

## ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು 
* ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕ್ಕುಳಂ - 200 ಮೀ
* ಪಳವಂಗಡಿ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ - 250 ಮೀ
* ಚಲೈ ಬಜಾರ್ - 100 ಮೀ
* ಕುಠೀರ ಮಲಿಕಾ - 150 ಮೀ
* ಅಭೇದಾನಂದ ಆಶ್ರಮ - 200 ಮೀ
* ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಟೆಕ್ಸ್ ಟೈಲ್ಸ್ - 100 ಮೀ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ಕೇರಳ
ವರ್ಗ:ಉಪನಗರಗಳು
ಚಿತ್ತೂರು

**ಚಿತ್ತೂರು** ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ. ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಉತ್ತರ ಪೂರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತಪುರ, ಕಡಪಾ ಮತ್ತು ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣ ನೈಋತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಉತ್ತರ ಆರ್ಕಾಟ್ ಮತ್ತು ಸೇಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯೂ ಬಳಸಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 5,855 ಚ.ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 22.85.536 (1971). ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಬೆಟ್ಟಮಯ. ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟದ ಕವಲುಗಳಿಂದ, ಕಿರಿದಾದ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಕಣಿವೆಗಳು ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ. ಘಟ್ಟಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಬತ್ತ. ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಕಾಳುಗಳು, ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಿರುಮಲೈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯಾತ್ರಿಕರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಕಾಳಹಸ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿವದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ದು.

ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರ ಚಿತ್ತೂರು. ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯಕೇಂದ್ರ. ಮದ್ರಾಸಿಗೆ 128 ಕಿ.ಮೀ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 63,035 (1971). ಇಲ್ಲಿ ಪೌರಸಭೆಯಿದೆ; ತಿರುಪತಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲೇಜು. ಶಿಕ್ಷಕರ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಕಾಕಂಬಿ, ಮಾವಿನಹಣ್ಣು, ನೆಲಗಡಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ತೂರು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ. ಬಿಸ್ಕತ್, ಮುರಬ್ಬ, ಮಿಠಾಯಿ, ಉಪ್ಪಿನ ಕಾಯಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ದೈನಿಕಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‍ಪ್ರೆಸ್ ಚಿತ್ತೂರಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ತೂರಿನ ಬಳಿ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಚಂದನದ ಮರಗಳುಂಟು. ಅವುಗಳಿಂದ ಸುಂದರವಾದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಮುಂತಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಷರಾಬು ತಯಾರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಚರ್ಮ ಹದ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳುಂಟು. ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಯ ವ್ಯಾಪಾರವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ತೂರಿಗೆ ಮದ್ರಾಸು ಹಾಗೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ನೇರ ಬಸ್ ಹಾಗೂ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವುಂಟು. 1782ರಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಲಿ ಮೃತನಾದ್ದು ಚಿತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ.

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
*Chittoor official website
*Chennai to Kalahastri Tour Package 

ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಶಿಲ್ಪಾ ಗುಪ್ತಾ

thumb|right
**ಶಿಲ್ಪಾ ದಯಾನಂದ್ ಗುಪ್ತಾ** (ಜನನ: ೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೯ ಭಾರತದ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ. ಅವರು ದೇಶೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಶಿಲ್ಪಾ ಗುಪ್ತಾ ದೆಹಲಿಯ ರೋಹಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ದಯಾನಂದ್ ಗುಪ್ತಾ ಆಸ್ತಿ ಡೀಲರ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸ್ವರ್ಣಾ ಗುಪ್ತಾ ಗೃಹಿಣಿ. ಇವರು ಎಸ್‌ಕೆವಿ ಪ್ರಶಾಂತ್ ವಿಹಾರ್‌ನಿಂದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಮಲಾ ನೆಹರು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು. ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

## ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿ 
ಶಿಲ್ಪಾ ಗುಪ್ತಾ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುವ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಟೆರೇಸ್ ಮೇಲೆ ಅಣ್ಣನ ಜೊತೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ತಂಡ, ಉತ್ತರ ವಲಯ ತಂಡದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ತಂಡಕ್ಕೆ 175 ನೇ ಕ್ಯಾಪ್ ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದರು.

## ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಂತರದ ಜೀವನ 
೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಾ ಗುಪ್ತಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತೊರೆದಿದ್ದರು. ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅವರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅವರು ಈಗ ದೆಹಲಿಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರಾಗಿ (ಸಿವಿಲ್) ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆರ್ಕೈವ್

ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ನೆಲ್ಲೂರು

thumb|ರೇಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ

**ನೆಲ್ಲೂರು** ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ; ಆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕರ್ನೂಲು ಮತ್ತು ಕಡಪ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚಿಂಗಲ್‍ಪಟ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿ ಇವೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೧೦೪೪೭ ಚ. ಕಿಮೀ. (ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೪,೬೯,೭೧೨ (೨೦೧೧). ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಇವು; ನೆಲ್ಲೂರು , ಗೂಡೂರ್, ಸೂಲೂರ್‍ಪೇಟೆ , ವೆಂಕಟಗಿರಿ  ರಾಪುರ್) ಆತ್ಮಕೂರ್ , ಉದಯಗಿರಿ , ಕಾವಲಿ  ಮತ್ತು ಕೋವೂರ್ 

ಪೂರ್ವಘಟ್ಟಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿರುವ ಮೈದಾನನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಡಲ ತೀರ ಮರಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ನೀರು ನುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದಂತೆ ನೆಲ ಎತ್ತರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರೆ ಅದು ಅಷ್ಟು ಫಲವತ್ತಾಗಿಲ್ಲ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಪೆನ್ನಾರ್, ಕಂಡಲೇರು, ಸ್ವರ್ಣಮುಖಿ, ಮೂಸಿ ಮತ್ತು ಮೊನ್ನೇರು. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ನೆಲ ಸಾಗುವಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವುಂಟು. ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ರಾಗಿ, ಸಾವೆ, ಬತ್ತ, ಬೇಳೆ ಕಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ ಬೀಜಗಳು. ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದನಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಭ್ರಕದ ಗಣಿಗಳಿವೆ. ಮಣ್ಣಿನ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಜಿಲ್ಲೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶ ಹಿಂದೆ ಚೋಳ ಮತ್ತು ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಇದು ವಿಜಯನಗರದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಕರ್ಣಾಟಕದ ನವಾಬರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ಪ್ರದೇಶ 1781ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶವಾಯಿತು. ಉದಯಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಇದೆ. ನೆಲ್ಲೂರು ಅಲ್ಲದೆ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಗೂಡೂರ್ , ಕಾವಲಿ , ವೆಂಕಟಗಿರಿ , ಕೋವೂರ್ , ಸೂಲೂರ್‍ಪೇಟೆ ), ಮತ್ತು ನಾಯಿಡುಪೇಟೆ .

ನೆಲ್ಲೂರು ಪಟ್ಟಣ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೆನ್ನಾರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮದರಾಸಿಗೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 152 ಕಿಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1,33,590 (1971). 1866ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ವೆಂಕಟಗಿರಿಯ ರಾಜರು ಇಲ್ಲಿ 1876ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜನ್ನೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇವು ತಿರುಪತಿಯ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾತೊಲಿಕ್ ಮಿಷನ್ನಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ಮದರಾಸ್-ವಿಜಯವಾಡ ಹೆದ್ದಾರಿ ಇದರ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮದರಾಸ್ ದೆಹಲಿಗಳಿಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
ಸರಸ್ವತಿ ರಾಜಮಣಿ

**ಸರಸ್ವತಿ ರಾಜಮಣಿ** ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಯ (ಐಎನ್‌ಎ) ಅನುಭವಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಸೇನೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಗುಪ್ತಚರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರಸ್ವತಿ ರಾಜಮಣಿ ಅವರು ಯುಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕೌಶಿಕ್ ಶ್ರೀಧರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ 'ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಆನ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಇಂಡಿಯನ್' ಎಂಬ ಕಿರುಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

## ಬಾಲ್ಯ 
ರಾಜಮಣಿ ಅವರು ೧೯೨೭ ರ ಜನವರಿ ೧೧ ರಂದು ಬರ್ಮಾದ (ಇಂದಿನ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ) ರಂಗೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ರಂಗೂನ್‌ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಕಟ್ಟಾ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಚಳುವಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಸಹ ನೀಡಿದ್ದರು.

ರಾಜಮಣಿ ಅವರು ೧೬ ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ, ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ರಂಗೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ರಾಜಮಣಿ ಅವರು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಐಎನ್‌ಎಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಯುವತಿಯು ಆಭರಣವನ್ನು ನಿಷ್ಕಪಟವಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡ ನೇತಾಜಿ ಅದನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಅವಳ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ, ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಸೇನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ರಾಜಮಣಿ ಹಠ ಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ನಿರ್ಣಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ನೇತಾಜಿ ಅವರು ರಾಜಮಣಿ ಅವರಿಗೆ ಸರಸ್ವತಿ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು.

## ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ 
೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ, ರಾಜಮಣಿ ಅವರು ಐಎನ್ಎ ಯ ರಾಣಿ ಆಫ್ ಝಾನ್ಸಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯದ ಮಿಲಿಟರಿ ಗುಪ್ತಚರ ವಿಭಾಗದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಗೂಢಚಾರಿಕೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಐಎನ್ಎ ಯೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗೆ ಕೆಲಸಗಾರನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ರಾಜಮಣಿಯನ್ನು ಗೂಢಚಾರಿಕೆಯಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೪೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಗಡಿಗಳಿಗೆ ಬೋಸ್ ಅವರ ರಹಸ್ಯ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಜಮಣಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು.

ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ರಾಜಮಣಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಮಹಿಳಾ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಹುಡುಗರಂತೆ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹುಡುಗನ ವೇಷ ಧರಿಸಿದ್ದ ರಾಜಮಣಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಮಣಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿನಸಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ, ಆಕೆಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರು. ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ರಾಜಾಮಣಿ ನರ್ತಕಿಯಂತೆ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ನುಸುಳಿದಳು. ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮದ್ದು ನೀಡಿ ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ರಾಜಮಣಿಯ ಕಾಲಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾವಲುಗಾರ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು ಆದರೂ, ರಾಜಮಣಿ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೈಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.

ನೇತಾಜಿ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ  ಐಎನ್ಎ ಅನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿದಾಗ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಮಣಿ ಅವರ ಕೆಲಸವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.

## ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳು 
ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ರಾಜಮಣಿಯ ಕುಟುಂಬವು ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು.

ಒಡಿಶಾದ ಕಟಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷ್ ಜನ್ಮಸ್ಥಳದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಐಎನ್‌ಎ ಗ್ಯಾಲರಿಗೆ ಅವರು ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

೨೦೧೬  ರಲ್ಲಿ, ಇಪಿಐಸಿ ಚಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದೃಶ್ಯ ಎಂಬ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಥೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ರಾಜಮಣಿ ಅವರು ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರ್ ನಹಿ ಮನುಂಗಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

## ಸಾವು 
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಸರಸ್ವತಿ ರಾಜಮಣಿ ಅವರು ಜನವರಿ ೧೩, ೨೦೧೮ ರಂದು ಹೃದಯ ಸ್ತಂಭನದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಅಂತಿಮ ಸಂಸ್ಕಾರ ಚೆನ್ನೈನ ರಾಯಪೆಟ್ಟಾದ ಪೀಟರ್ಸ್ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:Articles with dead external links from April 2021
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಸರಳಾ ದೇವಿ

**ಸರಳಾ ದೇವಿ** (೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೦೪ - ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೬) ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ, ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ, ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಲೇಖಕಿ. ಇವರು, ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮೊದಲ ಒಡಿಯಾ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಒಡಿಯಾ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿ. ಅವರು ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೬ ರಂದು ಒಡಿಶಾ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಡಿಶಾ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸ್ಪೀಕರ್, ಕಟಕ್ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಉತ್ಕಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ. ಎಸ್. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣ ಆಯೋಗದ ಒಡಿಶಾದ ಏಕೈಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದರು.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Sarala_Devi_1938.jpg/220px-Sarala_Devi_1938.jpg|left|thumb| ೧೯೩೮
ಸರಳಾ ದೇವಿಯವರು ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೦೪ ರಂದು ಬಾಲಿಕುಡ ಬಳಿಯ ನಾರಿಲೋ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ (ಈಗ ಜಗತ್‌ಸಿಂಗ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ, ಒಡಿಶಾ) ಒರಿಸ್ಸಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಜಮೀನ್ದಾರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ದಿವಾನ್ ಬಸುದೇವ್ ಕನುಂಗೋ, ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ. ಸರಳಾರನ್ನು, ತಂದೆಯ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ, ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದ ಬಾಲಮುಕುಂದ ಕನುಂಗೋ ಅವರು ದತ್ತು ಪಡೆದು ಬೆಳೆಸಿದರು.       ಸರಳಾ ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕವಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಆಕೆಯ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಮನೆ ಬೋಧಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ್ದರು. ಸರಳಾ ತನ್ನ ಬೋಧಕರಿಂದ ಬಂಗಾಳಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಒಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಷೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವರು ತನ್ನ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನೊಂದಿಗೆ ೧೩ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು.

## ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ 
ಬಂಕಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಸರಳಾ ಅವರು ಬಂಕಿಯ ರಾಣಿಯಾದ ಸುಕಾದೇವಿಯ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಕೀಲರಾದ ಭಾಗೀರಥಿ ಮೊಹಾಪಾತ್ರ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೊದಲ ಒರಿಸ್ಸಾ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ಸರಳಾ ಅವರು ಸ್ವತಃ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಒಡಿಶಾ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸ್ಪೀಕರ್. ಅವರು ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು, ದುರ್ಗಾಬಾಯಿ ದೇಶಮುಖ್, ಆಚಾರ್ಯ ಕೃಪಲಾನಿ, ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು ಅವರ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು.  ಅವರು ೧೯೪೩ ರಿಂದ ೧೯೪೬ ರವರೆಗೆ ಕಟಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಾಜದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು. 

## ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು 
ಸರಳಾ ಅವರು ೩೦ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ೩೦೦ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.  

* ಬಿಶ್ವಾ ಬಿಪ್ಲಬಾನಿ, ೧೯೩೦
* ಉತ್ಕಲಾ ನಾರಿ ಸಮಸ್ಯ, ೧೯೩೪
* ನಾರಿರಾ ದಾಬಿ, ೧೯೩೪
* ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಸಂಗ, ೧೯೩೫
* ರವೀಂದ್ರ ಪೂಜೆ, ೧೯೩೫
* ಬೀರ ರಮಣಿ, ೧೯೪೯

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ
* ಒರಿಸ್ಸಾದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ - ಸರಳಾ ದೇವಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿ

ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಸ್ನೇಹ ರಾಣಾ

೬೦px|thumb|right|ಸ್ನೇಹ ರಾಣಾ

**ಸ್ನೇಹ ರಾಣಾ** (ಜನನ: ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೪) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ರೈಲ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಬಲಗೈ ಆಫ್ ಬ್ರೇಕ್ ಬೌಲರ್ ಮತ್ತು ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟರ್ ಆಗಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ರಾಣಾ ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸಿನೌಲಾದಿಂದ ಬಂದವರು.  ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಕೃಷಿಕರಾಗಿದ್ದರು. 

## ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ 
ಇವರು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಮಹಿಳಾ ಏಕದಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಟ್ವೆಂಟಿ  ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು  ಆಡಿದರು  .

೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಗಾಯದ ನಂತರ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುವುದಿಲ್ಲ.  ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ದೇಶೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಬಿ ತಂಡದ ಪರ ಆಡಿದರು.

ಮೇ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧದ ಏಕೈಕ ಪಂದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಟೆಸ್ಟ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.  ರಾಣಾ ೧೬ ಜೂನ್ ೨೦೨೧ ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಟೆಸ್ಟ್‌ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.  

ಜನವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೨೨ ರ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗಾಗಿ ಭಾರತದ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.  ಜುಲೈ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೨೨ ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Sneh Rana at ESPNcricinfo 
* Sneh Rana at CricketArchive (subscription required)

ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಆರತಿ ಅಗರವಾಲ್

**ಆರತಿ ಅಗರವಾಲ್** ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಫೋಟೊನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗಣಿತದಲ್ಲಿನ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಈ ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.   ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಫೋಟೊನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಘಟಕಗಳ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಅಗರವಾಲ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಿಡ್ನಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾಗದ ಸಹ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಐಇಇಇ ಫೋಟೊನಿಕ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಡೈವರ್ಸಿಟಿಯ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ 
ಅಗರವಾಲ್ ಭಾರತದ ನವ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.   ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ  ದೆಹಲಿಯ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅನುರಾಗ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವೇವ್‌ಗೈಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ   ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಬೀಮ್ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಗಣಿತದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಫೋಟೊನಿಕ್ ಸ್ಫಟಿಕ ಫೈಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅಗರವಾಲ್‌ಗೆ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿ, ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.  

## ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ 
ಅಗರವಾಲ್ ಅವರು ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಫೋಟೊನಿಕ್ಸ್   ಮತ್ತು ೫೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.   ಅವರು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಅವರ ಪರಿಣತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸೀಮಿತ ಅಂಶ ವಿಧಾನಗಳು, ಸೌರ ಕೋಶಗಳು, ಫೋಟೊನಿಕ್ ಸ್ಫಟಿಕ ಫೈಬರ್‌ಗಳು, ನ್ಯಾನೊಫೋಟೋನಿಕ್ಸ್, ನಾನ್-ಪ್ಯಾರಾಕ್ಸಿಯಲ್ ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್, ಸೂಪರ್‌ಕಾಂಟಿನಮ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್ ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ.

ಅಗರವಾಲ್ ಅವರು ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು, ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  

### ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
* ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಇನ್‌ಕ್ಲೂಷನ್ ಅಡ್ವೊಕಸಿ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್ "ಜಾಗತಿಕ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಫೋಟೊನಿಕ್ಸ್ ಸಮುದಾಯದಾದ್ಯಂತ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. 
* ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯ, ಒಎಸ್ಎ 
* ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯ, ಐಇಇಇ ಫೋಟೊನಿಕ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ 
* ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವೆ ಅವಾರ್ಡ್ ೨೦೨೦, ಐಇಇಇ ಫೋಟೊನಿಕ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ, "ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸೇರ್ಪಡೆ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿ ಫೋಟೊನಿಕ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು." 
* ಇವರ ಬೋಧನೆಯು ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. 
* OSA ರಾಯಭಾರಿ, ೨೦೧೬ 
* ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ, OSA 
* ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಎನ್ ಮಹಿಳಾ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಗುಂಪು, ೨೦೦೯

### ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು 
* *ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಫೋಟೊನಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು*, ಸ್ಪ್ರಿಂಗರ್ (೨೦೧೭) 
* ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಪೈರಲ್ ಫೋಟೊನಿಕ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಫೈಬರ್: ಧ್ರುವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್ ಲೆಟರ್ (೨೦೦೮) 
* ನಾನ್‌ಪ್ಯಾರಾಕ್ಸಿಯಲ್ ಬೀಮ್ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಸ ವಿಧಾನ, ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಎ (೨೦೦೪) 

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಅಗರವಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಲೆಸ್ಬಿಯನ್    ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗಣಿತ ದಲ್ಲಿ ಎಲ್‍ಜಿಬಿಟಿಕ್ಯೂ+ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹರಿಹರ ಧಾಮ

**ಹರಿಹರ ಧಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನವು** ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹರಿಹರ *ಧಾಮ್* ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಗಿರಿದಿಹ್‌ನ ಬಾಗೋದರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶಿವಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಿದೆ. ದುರ್ಗೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಮಗನಾದ ಸುನೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಇವರು (ಲುಟಿಯಾನೋ) ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ದೊಡ್ಡ ಭಕ್ತ (ಪರಮ ಭಕ್ತ).   

## ಸ್ಥಳ 
ಹರಿಹರ್ ಧಾಮ್ ಭಾರತದ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಚೋಟಾನಾಗ್‌ಪುರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಿರಿದಿಹ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಗೋದರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಂಕ್ ರಸ್ತೆಯಿಂದ 1  ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.  

ಗಿರಿದಿಹ್ ಹಿಂದೆ ಅವಿಭಜಿತ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯದ ಹಜಾರಿಬಾಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಗಿರಿದಿಹ್ ಅನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

## ವಿವರಣೆ 
೬೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರುವ ಈ ಶಿವಲಿಂಗವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಎತ್ತರವಾದ ಶಿವಲಿಂಗ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.   *ಈ* ದೇವಾಲಯವು ೨೫ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ (೧೦ ಹೆ) ಮತ್ತು ನದಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಶಿವಲಿಂಗದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸುಮಾರು ೩೦ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.   ಈ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶ್ರಾವಣ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.   ಶ್ರಾವಣ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯು ಪವಿತ್ರವಾದ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ರಾತ್ರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ತಿಂಗಳು ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ತಿಂಗಳಾಗಿದೆ. ಪವಿತ್ರ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಅರ್ಧದ ಐದನೇ ದಿನದಂದು ನಾಗ ಪಂಚಮಿ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಾಗರಹಾವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹರಿಹರಧಾಮವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಜನರಿಗೆ ಮದುವೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Aashram.jpg/220px-Aashram.jpg|thumb| ಆಶ್ರಮ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Shiv_Temple.jpg/220px-Shiv_Temple.jpg|thumb| ಶಿವ ದೇವಾಲಯ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Hanuman_Temple.jpg/220px-Hanuman_Temple.jpg|thumb| ಹನುಮಾನ್ ದೇವಾಲಯ

 

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಗಿರಿದಿಹ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್
* ಹರಿಹರ ಧಾಮದ ಫೋಟೋಗಳು
* ಹರಿಹರ್ ಧಾಮ್, ಗಿರಿದಿಹ್ in Indiavideo.org
* ಹರಿಹರ ಧಾಮದ ಶಿವಲಿಂಗ ದೇವಾಲಯದ ಫೋಟೋ
* ಹರಿಹರ ಧಾಮದ ಶಿವಲಿಂಗ ದೇವಾಲಯದ ಫೋಟೋ2
* ವಿಕಿಮ್ಯಾಪಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹರಿಹರ ಧಾಮ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ರಾಧಿಕಾ ಗುಪ್ತಾ

ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
**ರಾಧಿಕಾ ಗುಪ್ತಾ** (ಜನನ ೧೯೮೩) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕಿ. ಅವರು ಎಡೆಲ್‌ವೀಸ್ ಅಸೆಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (ಸಿ‌ಇಒ).     ಗುಪ್ತಾ ಅವರು ಎಡೆಲ್‌ವೀಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಅಸೆಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಲ್ಟಿ-ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿ ಫಂಡ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಂಡದ ಹೂಡಿಕೆ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಗೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.  ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಆಸ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಮೊದಲ ದೇಶೀಯ ಹೆಡ್ಜ್ ಫಂಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರನ್ನು  "ಕತ್ತು ಮುರಿದ ಹುಡುಗಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವ 
ಗುಪ್ತಾ ಅವರ ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸೇವೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ. ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಖಂಡಗಳಾದ್ಯಂತ ತೆರಳಿದರು. ಗುಪ್ತಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತನ್ನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮುರಿದ ಕುತ್ತಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡರು ಅದು ಅವರ ತಲೆಗೆ "ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಓರೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

## ಶಿಕ್ಷಣ 
ಗುಪ್ತಾ ಅವರು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಜೆರೋಮ್ ಫಿಶರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ಪದವೀಧರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಪದವಿ (ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ)  ವಾರ್ಟನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದ  ಅವರು ಸುಮ್ಮ ಕಮ್ ಲಾಡ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಇದಕ್ಕೆ ಗ್ರೇಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸರಾಸರಿ (ಜಿಪಿಎ) ೩.೮೦ ಮತ್ತು ೪.೦೦ ರ ನಡುವೆ ಇರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 

## ವೃತ್ತಿ 
ಗುಪ್ತಾ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಮೆಕಿನ್ಸೆ & ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಕ್ಯುಆರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್, ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಸಿ ನಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್ಫೋಲಿಯೋ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.  

ನಳಿನ್ ಮೋನಿಜ್ ಮತ್ತು ಅನಂತ್ ಜಟಿಯಾ ಜೊತೆಗೆ ಗುಪ್ತಾ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಫೋರ್‌ಫ್ರಂಟ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ೨೦೧೪ ಎಡೆಲ್‌ವೀಸ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಆಂಬಿಟ್ ಆಲ್ಫಾ ಫಂಡ್ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಜೆಪಿ ಮೋರ್ಗಾನ್ ಅಸೆಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ಕಡಲತೀರದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗುಪ್ತಾ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. 

೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಎಡೆಲ್‌ವೀಸ್ ಅಸೆಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ಚಲಿಸುವ ಮೊದಲು, ಗುಪ್ತಾ ಎಡೆಲ್‌ವೀಸ್ ಮಲ್ಟಿ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿ ಫಂಡ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೈ.ಲಿ.ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.  ಹೂಡಿಕೆಗಳು, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಸಿಇಒ ಆಗಿದ್ದ ವಿಕಾಸ್ ಸಚ್‌ದೇವ ಅವರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. 

## ಪುಸ್ತಕ 
ಹ್ಯಾಚೆಟ್ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು - 'ಲಿಮಿಟ್‌ಲೆಸ್: ದ ಪವರ್ ಆಫ್ ಅನ್‌ಲಾಕಿಂಗ್ ಯುವರ್ ಟ್ರೂ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್' ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ದೈತ್ಯ ಮೀಟರ್ವೇವ್ ರೇಡಿಯೋ ದೂರದರ್ಶಕ

450px|center|ದೈತ್ಯ ಮೀಟರ್‌ವೇವ್ ರೇಡಿಯೋ ದೂರದರ್ಶಕ

ದೈತ್ಯ ಮೀಟರ್‌ವೇವ್ ರೇಡಿಯೋ ದೂರದರ್ಶಕ(**ಜೈಂಟ್ ಮೆಟ್ರೆವೇವ್ ರೇಡಿಯೊ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್**(**GMRT**))ವು ಭಾರತದ ಖೋಡಾಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಾರಾಯಣಗಾಂವ್ ಬಳಿಯ, ಪುಣೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಜುನ್ನಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ೪೫ ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸದ ಮೂವತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಟೀರಬಲ್ ಪ್ಯಾರಾಬೋಲಿಕ್ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್‌ಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮೀಟರ್ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮುಂಬೈನ ಟಾಟಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ರೇಡಿಯೋ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್ (NCRA) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ದಿವಂಗತ ಪ್ರೊ. ಗೋವಿಂದ್ ಸ್ವರೂಪ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ೧೯೮೪ ರಿಂದ ೧೯೬೬ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ೨೫ಕಿ.ಮೀ.(೧೬ಮೀ) ಬೇಸ್‌ಲೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯತಿಕರಣಮಾಪಕದ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೊಸ ರಿಸೀವರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಳಿಗೆ(**ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್)** ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಇದನ್ನು **ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್ ಜೈಂಟ್ ಮೆಟ್ರೆವೇವ್ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ (uGMRT)** ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಸ್ಥಳ 
ಜಿ.ಎಮ್.ಆರ್.ಟಿ(GMRT) ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ಪುಣೆಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಖೋಡಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೮೦ಕಿ.ಮೀಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ನಾರಾಯಣಗಾಂವ್ ಪಟ್ಟಣವು ದೂರದರ್ಶಕ ತಾಣದಿಂದ ೯ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ಎ(NCRA) ಕಚೇರಿಯು ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ ಪುಣೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ.

## ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು 
ದೂರದರ್ಶಕವು ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ರಚನೆಯ ಯುಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಆದಿಸ್ವರೂಪದ ತಟಸ್ಥ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದ ೨೧-ಸೆಂ.ಮೀ. ರೇಡಿಯೇಶನ್ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು.

ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಈ ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನು HII ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳು, ಪಲ್ಸರ್‌ಗಳು, ಸೂಪರ್ನೋವಾಗಳು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌರ ಮಾರುತಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ಖಗೋಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಫೋಟವಾದ ಒಫಿಯುಚಸ್ ಸೂಪರ್‌ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಸ್ಫೋಟದ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.

## ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು 
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ದಿನದಂದು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ರೇಡಿಯೊ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ರಿಸೀವರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಸೈಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಶಾಲೆಗಳು/ಕಾಲೇಜುಗಳು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು) ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ (೧೧೦೦ ಗಂಟೆಗಳು - ೧೩೦೦ ಗಂಟೆಗಳು) ಮತ್ತು ಸಂಜೆ (೧೫೦೦ ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ೧೭೦೦ ಗಂಟೆಗಳು) ಈ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಜಿ.ಎಮ್.ಆರ್.ಟಿ(GMRT) ಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* GMRT ಮುಖಪುಟ
* Y-ಆಕಾರದ ಅರೇ
* GMRT ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ
* GMRT ಭೇಟಿ 

ವರ್ಗ:Articles with infoboxes completely from Wikidata
ವರ್ಗ:ದೂರದರ್ಶಕಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಶಂಕರ ಮಹಾಲೆ

**ಶಂಕರ ಮಹಾಲೆ**  (೧೮ ಜನವರಿ ೧೯೨೫ - ೧೯ ಜನವರಿ ೧೯೪೩) ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಅನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ. ಪೊಲೀಸರ ಸಾವಿನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಇತರ ನಾಲ್ಕು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಂಕರ ಮಹಾಲೆ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಹುತಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಇವರು ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟಾಗ ನಾಲ್ಕನೇ ತರಗತಿವರೆಗೆ ಓದಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗ ನಾಗಪುರದಲ್ಲಿ ಗಿರಣಿ ಕೆಲಸಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದಾಗ ಮಹಾಲೆಗೆ ೧೮ ವರ್ಷ ೧ ದಿನ. 

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ 
ಶಂಕರ್ ಅವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಗ್ಪುರದಲ್ಲಿ ೧೮ ಜನವರಿ ೧೯೨೫ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ದುಡುಕಿನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಅವರು ನಾಲ್ಕನೇ ತರಗತಿಯ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಶಂಕರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ ದಾಜಿಬಾ ಮಹಾಲೆ ಅವರು ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದು ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರ *ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ* ಭಾಷಣದ ನಂತರ ಶಂಕರ್ ಹದಿನೇಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಸೇರಿದರು.   ೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೨ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ  ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಶಂಕರ್ ಅವರು ಮುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ೧೧ರ ವರೆಗೆ ಸರಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪೊಲೀಸ್‌ ಔಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಯಿತು.  

## ಮರಣ 
ಶಂಕರ್ ಅವರ ತಂದೆ ದಾಜಿಬಾ ಮಹಾಲೆ ಅವರು ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪೋಲೀಸರ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿಯಾದರು. ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ, ಶಂಕರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ೧೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೨ ರ ರಾತ್ರಿ ನಾಗ್ಪುರ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಲಾಠಿಗಳಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತವಾದ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪೋಲೀಸ್‍ನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅವರು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ, ಅವರನ್ನು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಬಲವರ್ಧನೆಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

ಶಂಕರ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪೊಲೀಸರ ಸಾವಿಗೆ ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಜವಾಬ್ದಾರನೆಂದು ಮಹಾಲೆ ಹೇಳಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.  ೧೯೪೩ ರ ಜನವರಿ ೧೯ ರಂದು ಮುಂಜಾನೆ ನಾಗ್ಪುರ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಶಂಕರ್ ಮಹಾಲೆಯನ್ನು ಹದಿನೆಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.  ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ ಸಂಚುಕೋರರ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

## ಪರಂಪರೆ 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Statue_of_Martyr_Shankar_Mahale.jpg/220px-Statue_of_Martyr_Shankar_Mahale.jpg|thumb| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಹುತಾತ್ಮ ಶಂಕರ್ ಮಹಾಲೆ ಪ್ರತಿಮೆ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Shrimati_Pratibha_Patil_honors_the_statue_of_Martyr_Shankar_Mahale.jpg/220px-Shrimati_Pratibha_Patil_honors_the_statue_of_Martyr_Shankar_Mahale.jpg|thumb| ಶ್ರೀಮತಿ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್ ಹುತಾತ್ಮ ಶಂಕರ ಮಹಾಲೆ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾಗ್ಪುರ ಚೌಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಂಕರ್ ಮಹಾಲೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ನಂತರ ಭಾರತದ ೧೨ ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೧ ರಂದು  ಹುತಾತ್ಮ ಶಂಕರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ