ಮೀನಾ

**ಮೀನಾ** ಇದು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತ ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಿಲ್ ಸಮುದಾಯದ ಉಪ-ಗುಂಪು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಮೀನಾ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹೆಸರನ್ನು ಮೀನಂದಾ ಅಥವಾ ಮೀನಾ ಎಂದೂ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು 1954 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು.

## ಜನಾಂಗೀಯತೆ 
thumb|1898ರಲ್ಲಿ ಮೀನಾ ಜಾತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ

ಮೀನಾಗಳು ಮೂಲತಃ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಭಿಲ್ಗಳಂತೆಯೇ ಅರೆ-ಕಾಡು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ಅವರನ್ನು "ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟು" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ.

## ಭೌಗೋಳಿಕತೆ 
ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವು ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
### ಮೂಲ 
thumb|ಮೀನಗಳು
ಮೀನರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮತ್ಸ್ಯ ಅವತಾರ ಅಥವಾ ಮೀನಿನ ಅವತಾರದಿಂದ ಪೌರಾಣಿಕ ವಂಶಸ್ಥರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕ್ರಿ. ಪೂ. 6ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮತ್ಸ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಜನರ ವಂಶಸ್ಥರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ಸ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ಮೀನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರಿಗೂ ಆಧುನಿಕ ಮೀನಾಗಳಿಗೂ ಏನಾದರೂ ಸಾಮ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಪ್ರಮೋದ್ ಕುಮಾರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಆದಿವಾಸಿಗಳು (ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ನಂದಿನಿ ಸಿನ್ಹಾ ಕಪೂರ್, ಮೀನಾಗಳ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಿ. ಶ. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ ಅವರ ಗುರುತನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 20ನೇ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಂದುವರೆದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು, "ಮಿನಾಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವೈಭವಯುತವಾದ ಭೂತಕಾಲ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗೌರವಾನ್ವಿತವಾದ ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶಗಳ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ, ಮೀನಾಗಳು ಮೌಖಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಇದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉಪಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು "ಅನ್ಯಾಯ, ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಕಾರಣ" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೀನಾಗಳು ಕೇವಲ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ದಾಖಲಿತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಪರ್ಷಿಯನ್ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅವಧಿಯ ದಾಖಲೆಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಪೂರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಾಲದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯವರೆಗೆ, ಮೀನಾಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ, ಲೂಟಿ ಮಾಡುವ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ವಿರೋಧಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪು ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ಕಪೂರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಮೀನಾಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ರಜಪೂತಗೊಳಿಸಲು ಸಹ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ರಜಪೂತ ಕಾಲ 
ರಜಪೂತರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವರೆಗೂ ಮೀನಾಗಳು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ಮೀನರು ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಹೋರಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಂತಹ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ಅಂಬರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮೀನಾಗಳಿಂದ ಬುಂಡಿಯನ್ನು ರಾವ್ ದೇವಾ (ಕ್ರಿ. ಶ. 1342), ಕಚ್ವಾಹಾ ರಜಪೂತರ ಮೂಲಕ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಚೋಪೋಲಿಯು ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಕೋಟಾ, ಝಾಲಾವರ್, ಕರೌಲಿ ಮತ್ತು ಜಲೋರ್ ಮೀನಾ ಪ್ರಭಾವದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶರಣಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

## ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅವಧಿ 
thumb|ಜಾಜುರ್‌ನ ಮೀನಾ

1857ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆ ನಂತರ 1858ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತವು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಇದು ವಸಾಹತುಶಾಸಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸೂತ್ರ ಎಂದು ಬ್ರಿಟನ್ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭಾರತದ ಜನರನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ವಿವಿಧ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಂತಹ ಒಂದು ಕ್ರಮವೆಂದರೆ 1871ರ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಟ್ರೈಬ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್. ಇದರ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನಾಗಳನ್ನು 1872ರಲ್ಲಿ ಪಟಿಯಾಲ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಕ್ಕೂಟ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೊದಲ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ರಮವೆಂದರೆ 1930ರ ಅಭ್ಯಾಸದ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಕಾಯಿದೆ. ಅದರ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನಾಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮುದಾಯವು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕಳಂಕಿತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಹೋಪ್ ರಿಸ್ಲೆ ಮತ್ತು ಡೆಂಜಿಲ್ ಇಬೆಟ್ಸನ್ ಪ್ರಭಾವಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದಾಗಿ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರನ್ನು ಜೀವಾತ್ಮವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಿಲ್ಗಳಂತೆಯೇ ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

## ದಂಗೆ 
1840ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೀನಾಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಝರ್ವಾಲ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಮೀನಾ ಆಯೋಜಿಸಿದ ದಂಗೆಯಾಗಿತ್ತು.

## ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ 
thumb|ಮೀನಾ
ಮೀನಾಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕುಮಾರ್ ಸುರೇಶ್ ಸಿಂಗ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೀನಾಗಳು ಇತರ ಅನೇಕ ಹಿಂದೂ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನಾ ಮಹಿಳೆಯರು ಉತ್ತಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

## ಜಾತಿ ಮೀಸಲಾತಿ 
thumb|ಮೀನಾಗಳು, ಕೆಳಜಾತಿಯ ಹಿಂದೂಗಳು

ಮೀನಾಗಳು ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರನ್ನು ಹಿಂದೂ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮೀನಾವನ್ನು ವಿದಿಶಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರೋಂಜ್ ತಹಸಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಇತರ 44 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಮೀಸಲಾತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯದಿಂದ ಮೀನಾ ಜಾತಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಗುರ್ಜರ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇತರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೀನಾ ಸಮುದಾಯವು ಎಸ್ಟಿ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ನಂಬುತ್ತವೆ.

## ಉಪವಿಭಾಗಗಳು 
ಮೀನಾಗಳು ಸಹ ಭಿಲ್ಲರ ಉಪಗುಂಪುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಮೀನಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗವನ್ನು ಹಲವಾರು ಕುಲಗಳು ಮತ್ತು ಉಪ-ಕುಲಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಅವರ ಪೂರ್ವಜರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಅಡಖ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿಯತ್, ಅಹರಿ, ಕಟಾರಾ, ಕಲ್ಸುವಾ, ಖರಾಡಿ, ದಾಮೋರ್, ಘೋಘ್ರಾ, ಡಾಲಿ, ಡೋಮಾ, ನಾನಾಮಾ, ದಾದೋರ್, ಮನೌಟ್, ಚಾರ್ಪೋಟಾ, ಮಹಿಂದಾ, ರಾಣಾ, ದಾಮಿಯಾ, ದಾದಿಯಾ, ಪರ್ಮಾರ್, ಫಾರ್ಗಿ, ಬಮ್ನಾ, ಖತ್, ಹುರಾತ್, ಹೇಲಾ, ಭಗೋರಾ ಮತ್ತು ವಾಗತ್ ಸೇರಿವೆ.

"ಉಜ್ವಲ್ ಮೀನಾ" ("ಉಜಾಲಾ ಮೀನಾ" ಅಥವಾ "ಪರಿಹಾರ ಮೀನಾ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಉಪ-ಗುಂಪು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಜಪೂತರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಭಿಲ್ ಮೀನಾಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವರು "ಮೈಲೇ ಮೀನಾ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ಇತರ ಮೀನಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು.

ಜಮೀನ್ದಾರ್ ಮೀನಾ ಮತ್ತು ಚೌಕಿದಾರ್ ಮೀನಾ ಇಂತಹ ಬೇರೆ ಪ್ರಚಲಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿವೆ. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತರಾದ ಜಮೀನ್ದಾರ ಮೀನಾಗಳು ಪ್ರಬಲ ರಜಪೂತ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರಿಗೆ ಶರಣಾಗಿ ರಜಪೂತರು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವರು. ರಜಪೂತ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗದೆ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದವರನ್ನು ಚೌಕಿದಾರ್ ಮೀನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಸಂಸ್ಕೃತಿ 
thumb|ಮೀನಾ

ದೀಪಾವಳಿ ದಿನದಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಪಿತೃ ತರ್ಪಣ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮೀನಾಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅವರು ಧಾರಾಡಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಮದುವೆ, ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಗೋತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ವಿವಿಧ ಕುಟುಂಬ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಚೈತ್ರ ತಿಂಗಳ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷ ಮೂರನೇ ದಿನದಂದು ಮೀನೇಶ್ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಜನಸಂಖ್ಯೆ 
2011ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ, ಮೀನಾಗಳು ಒಟ್ಟು 5 ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮೀನಾಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 7% ರಷ್ಟಿದೆ. ಜರ್ಮನ್ ಸುದ್ದಿ ದೂರದರ್ಶನ ಡಾಯ್ಚ ವೆಲ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮೀನಾಗಳು ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 10% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಬಿಬಿಸಿ ಹಿಂದಿ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮೀನಾಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 14% ರಷ್ಟಿದೆ.

## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ರಾಜಸ್ತಾನಿ ಜನರು
* ಸುಸಾವತ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಮುಂದೆ ಓದಿ 
* Adak, Dipak Kumar. Demography and health profile of the tribals: a study of M.P. Anmol Publications.
* Brown, Mark (2003). "Ethnology and Colonial Administration in Nineteenth-Century British India: The Question of Native Crime and Criminality". The British Journal for the History of Science. 36 (2): 201–219. doi:10.1017/S0007087403005004. JSTOR 4028233.
* Bajrange, Dakxinkumar; Gandee, Sarah; Gould, William (2019). "Settling the Citizen, Settling the Nomad: 'Habitual offenders', rebellion, and civic consciousness in western India, 1938–1952". Modern Asian Studies. 54 (2): 337–383. doi:10.1017/S0026749X18000136. S2CID 56335179.
* Piliavsky, Anastasia (2015). "The "Criminal Tribe" in India before the British". Comparative Studies in Society and History. 57 (2): 323–354. doi:10.1017/S0010417515000055. JSTOR 43908348. S2CID 144894079.
*  Sharma, Sohan Lal (2008). Emerging Tribal Identity: A Study of Minas of Rajasthan. Rawat Publications. ISBN 9788131602386. JSTOR 23620676.
* Channa, V.C. (2008). "Development in Meena Villages: A Case Study". Indian Anthropologist. 38 (1): 33–42. JSTOR 41920055.
* Meena, Madan (2021). "Rulers, Criminals and Denotified Tribe: A Historical Journey of the Meenas". Tribe-British Relations in India. Springer Nature. pp. 275–290. doi:10.1007/978-981-16-3424-6_17. ISBN 978-981-16-3423-9. S2CID 240554356.

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ
ಆ