open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗ

**ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗ** ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗದ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಡಿವಿಜಿಯವರ ಮರಣಾನಂತರ ಆಯ್ದು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಕವಿತೆಗಳ ಗೊಂಚಲು. ಪರಮಾತ್ಮನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಕುರಿತು ಅತೀವ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಭಾವಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮರುಳನೊಬ್ಬ ಬರೆದಿರುವಂತೆ ತೋರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಪ್ರಬುದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜ್ಞಾನಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು. "ಮರುಳ ಮುನಿಯನು ನಾನು ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ತಮ್ಮ" ಎಂದಿದ್ದರೂ ಮರುಳ ಮುನಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಕುತಿಮ್ಮನಿಗಿಂತಲೂ ಮಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಹೆಚ್ಚು ಅನುಭವ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇದರ ಒಂದೊಂದು ಸಾಲನ್ನೂ ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ಅನುಭವಿಸಿ ಬರೆದರು.

## ವಿವರ
ಡಿವಿಜಿ ಕಾಲಾಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರೆದಿರುವ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾವಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳಲಿವೆಯೆಂದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಗೋಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಡಿವಿಜಿ ಅವರಿಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಒಡನಾಟವಿದ್ದುದರಿಂದ  ಅವರ ಸೊಸೆ ವಸಂತಮ್ಮ (ಬಿಜಿಎಲ್ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ) ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ಸಂಸ್ಥೆ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಿತಿಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿ ನಿಟ್ಟೂರು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಯರನ್ನು ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. ಆ ಸಮಿತಿ ಡಿವಿಜಿಯವರ ಸಮಾನಮನಸ್ಕರೂ ಆಪ್ತರೂ ಆದಂಥ ಎನ್. ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾರವರಿಗೆ ಕವಿತೆಗಳ ಕರಡು ತಿದ್ದಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಎನ್. ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾರವರು ಕರಡು ತಿದ್ದುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬಹಳ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಕೆಲವೆಡೆ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ, ಇನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಪದಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದುವು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಛಂದಸ್ಸಿಗೂ ಅರ್ಥಕ್ಕೂ ಚ್ಯುತಿಯಾಗದಂತೆ ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾರವರು ನಿವಾರಿಸಿದರು. ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾರವರು ಸೇರಿಸಿದ ಪದಗಳನ್ನೂ ಸಾಲುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಅನುಬಂಧವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗದ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು.

## ಕವಿತೆಗಳು
ಬೆಟ್ಟತಿಟ್ಟುಗಳಿಂದೆ ವಾಯುರಭಸಕೆ ತಡೆಯೆ? | 
ತಿಟ್ಟುತಗ್ಗುಗಳಿಂದೆ ಹೊಳೆ (ಹರಿಯದಿಹುದೆ)? ||
ರಟ್ಟೆಬೆಟ್ಟುಗಳು ಬಾಗದೆ (ನೆಟ್ಟಗಿರಬಹುದೆ)? |
ಸೊಟ್ಟಿಗುಂ ಬೆಲೆಯುಂಟು - ಮರುಳ ಮುನಿಯ || (೫೯೨)

ಅಂದಿನಂದಂದಿಗದು ಮುಂದೆ ಸಾಗುವ ಲೀಲೆ |
ಸಂಧಾನಗಳನೆಲ್ಲ ಮೀರ‍್ದುದಾ ಲೀಲೆ ||
ಅಂದಂದಿಗಂದಂದು ಬಂದಿಹುದು ಕರ್ತವ್ಯ |
ಸಂದುದನು ನಿರ್ವಹಿಸು - ಮರುಳ ಮುನಿಯ || (೫೯೩)

ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೮೨೫ ಕವಿತೆಗಳಿವೆ. ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ  ಅದಕ್ಕಿಂತ ೧೨೦ ಕಡಿಮೆ. ಆದರೆ ಒಟ್ಟಂದದಲ್ಲಿ ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗ ಮಿಗಿಲೆಂದು ಬಲ್ಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

## ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಓದಲು
* ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ
* ಡಾ. ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗ
*ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗದ ಕುರಿತಾದ ಬ್ಲೋಗ್
*ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗ 

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ರಮಾನಂದ ಬನಾರಿ

ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರಾದರೂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಬರಹಗಾರರೂ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಂಜೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ 'ಗಣರಾಜ' ಕ್ಲಿನಿಕ್ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಬನಾರಿಯವರು ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಡಾ.ಬನಾರಿಯವರು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಲು ಅವರ ತಂದೆಯವರಾದ ಕೀರಿಕ್ಕಾಡು ವಿಷ್ಣು ಭಟ್ಟರೇ ಕಾರಣ.ತಂದೆಯವರು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ಬನಾರಿಯವರು ತಮ್ಮ ೧೬ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕಲಿಯತೊಡಗಿದರು.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ಣ,ಅರ್ಜುನ,ರಾಮ,ಕೃಷ್ಣ ಮುಂತಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಾವಣ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳಾದ ಶೂರ್ಪನಖಿ,ದ್ರೌಪದಿ ಮೊದಲಾದ ಮಾತ್ರಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಿದೆ.

'ಎಳೆಯರ ಗೆಳೆಯ'- ಮಕ್ಕಳ ಕವನ ಸಂಕಲನ,'ತೊಟ್ಟಿಲು', 'ಕೊಳಲು'- ಕವನ ಸಂಕಲನ,'ಕವಿತೆಗಳೆ ಬನ್ನಿ','ಜೀವವೃಕ್ಷ','ನೋಟದೊಳಗಿನ ನೋಟ','ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ', 'ನೆನಪುಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ','ಆರೋಗ್ಯ ಗೀತೆ'- ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕವನ ಸಂಕಲನ, 'ಗುಟುಕುಗಳು'- ಹನಿಗವನಗಳ ಸಂಕಲನ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ೧೫ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.'ಆರೋಗ್ಯ ಗೀತೆ' ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನವು ೪೩ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ರೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಲಾವಿದರು
ಕಾಂಕ್ರೇಜ್ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

ಗುಜರಾತ್ನ ಕಛ್ ಹಾಗು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜೋಧಪುರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಇವುಗಳ ತವರೂರು. ಭಾರತದ ಮೂಲ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಕ್ರೇಜ್ ಕೂಡ ಒಂದು. ಶಿಲಾಯುಗದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹರಪ್ಪ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಗೋವಿನ ಚಿತ್ರ **ಕಾಂಕ್ರೇಜ್‍**ನದೇ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಧಾರಗಳಿವೆ. ಈ ತಳಿಯ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕೆಲಸಗಾರ ತಳಿಯಾಗಿಯೂ ಹಾಲಿನ ತಳಿಯಾಗಿಯೂ (ಉಭಯ) ಬಳಸಬಹುದೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಂಕ್ರೇಜ್ ತಳಿಯ ಗೋವುಗಳು ಬೃಹದಾಕಾರವಾದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೂದು, ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ನಸುಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಇವುಗಳು ಉಬ್ಬಿದಂತಿರುವ ಸಣ್ಣ ಮೂಗು, ನೀಳವಾದ ನೇತಾಡುವ ಕಿವಿ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನಿಡಿದಾದ ಕೊಂಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಹೋರಿಗಳು ಭುಜ, ತೊಡೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿರುವುದು ವಿಶೇಷ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Kankrej 02.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ:Kankrej 01.JPG|ಹೆಣ್ಣು

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಸಂಜಯ್ ಲೀಲಾ ಭಂಸಾಲಿ

***ಸಂಜಯ್ ಲೀಲಾ ಭಂಸಾಲಿ*** ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಫಿಲಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ಮಧ್ಯದ ಹೆಸರು 'ಲೀಲಾ' ಇವರ ತಾಯಿಗೆ ಕೊಡುವ ಗೌರವ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಎಸ್.ಎಲ್.ಬಿ ಫಿಲಮ್ಸ್ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

## ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ನಿರ್ದೇಶಕರು
ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್
ಎಡ್ಮ್ಂಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್

ಆಧುನಿಕ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಎರಡನೇ ಪಿತಮಹಾ,ಕವಿಗಳ ಕವಿಯೆಂದೇ ಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕವಿ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಅರೆವಾದ್ಯ

ಜಾನಪದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಹರವು ವಿಸ್ತಾರವಾದುದು. ಗೀತ, ವಾದ್ಯ, ನೃತ್ಯ, ಚಿತ್ರ ಮುಂತಾದ ಮಾದ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂವಹನಗೊಂಡು ಜನ ಸಮುದಾಯದ ಮದ್ಯೆ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ **ಅರೆ ವಾದ್ಯ**ವೂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಜಾನಪದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆ.
ಅರೆ ವಾದ್ಯದ ತಾಳದ ಸದ್ದಿಗೆ ಆ ನಾದಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆ. ಹಬ್ಬ ಜಾತ್ರೆ ಶುಭ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಾದ್ಯದ ಸದ್ದು ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತದೆ. ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ದೇವತೆಗಳು ಹೊರಟವೆಂದರೆ ಈ ಅರೆ ವಾದ್ಯ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.
## ಅರೆವಾದ್ಯದ ಬಳಕೆ
ಅರೆವಾದ್ಯದ ಬಳಕೆಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸೋಮನ ಕುಣಿತ ಪೂಜಾ ಕುಣಿತ ಮತ್ತು ಮಣೇವು ಕುಣಿತ ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ಪ್ರಧಾನವಾದುದು. ಅರೆವಾದ್ಯಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಹೊರಟಾಗ ಜಾನಪದ ಹಾಡು ಹೇಳುವ ಪದಗಾರರು ಸಾಥ್ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕುಣಿಯುವ ಯುವಕರನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸುವ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತ ತಾಳಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ, ಚಾಟಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೊಮಾರರಿಗಂತೂ ಈ ವಾದ್ಯದ ಸದ್ದು ಅವರನ್ನು ರೊಚ್ಚಿಗೇಳಿಸುತ್ತದೆ.
## ಅರೆವಾದ್ಯದ ವಿಶೇಷತೆ
ಅರೆವಾದ್ಯ ಜಾನಪದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಜುಂಜಪ್ಪನ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಎತ್ತಪ್ಪನ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲೆ. ಈ ವಾದ್ಯವು ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಚರ್ಮವನ್ನು ಹದ ಮಾಡಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಿಂಚುವ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಇದನ್ನು ಹೆಗಲಿಗೇರಿಸಿ ಕೊಂಡು ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ಜಿಗುರು (ಮರದಿಂದ ಕೆತ್ತಿ ಮಾಡಲಾದ ಉದ್ದನೆಯ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧನ) ಹಿಡಿದು ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಕುಡ (ಮರದಿಂದ ಕೆತ್ತಿ ಮತ್ತು ಉಜ್ಜಿ ಮಾಡಲಾದ ಉದ್ದನೆಯ ಡೊಂಕಾದ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧನ) ದಿಂದ ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೆಟ್ಟೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಬಡಿದರೆ ಇಂಪಾ ದ ನಾದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ.

ಅರೆವಾದ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಸುವವರು ಆದಿದ್ರಾವಿಡ ಅಥವಾ ಛಲವಾದಿ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರೂ ಸಹ ಅನೇಕ ನಿಯಮ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಈ ವಾದ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕು ಬೇವಿನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅರೆವಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಸೋಮನ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿ ದೀಪಾವಳಿಯ ನಂತರದ ಸೋಮವಾರ ಇಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ವೀರ ಜುಂಜಪ್ಪ ದೇವರ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಜಾನಪದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಜಾತ್ರೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. 
ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೋಡಲು ರಾಜ್ಯದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ನೆರೆಯ ಆಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಜನ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೋಮನಕುಣಿತ, ಕೋಲಾಟ, ಅರೆವಾದ್ಯಗಳ ಆರ್ಭಟ ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಕಲಾವಿದರು ಸುಮಾರು 1000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅರೆವಾದ್ಯ ಜಾನಪದ ಕಲೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತುಮಕೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ದಾವಣಗೆರೆ, ಹಾಗೂ ನೆರೆಯ ಆಂದ್ರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. 
ಆದರೆ 2 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೂ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಜಾನಪದ ಕಲೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೇ ಆಯೋಜಿಸಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿವು ಇಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಗೂಡಾದ ಸಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕು ಬೇವಿನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸೋಮನಕುಣಿತ, ಪಟಕುಣಿತ, ಮಣೇವು ಕುಣಿತ, ಕೋಲಾಟ, ಗಣೆವಾದ್ಯ, ಅರೆವಾದ್ಯ, ಭಜನೆ, ಸೋಬಾನೆಪದ, ಮುಖವೇಣಿ ಕಲಾವಿದರಿರುವ ಈ ಗ್ರಾಮವು ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಗೂಡಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ವರ್ಗ:ಆದಿ ದ್ರಾವಿಡರ ಕಲೆ
ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು
ಬಸವ ಜಯ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿ

ಕೂಡಲಸಂಗಮದ ಪಂಚಮಸಾಲಿ ಗುರುಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷ ಶ್ರೀ ಬಸವ ಜಯ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿ..

ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಂಚಮಸಾಲಿ ಸಮಾಜದ 2ಎ ಮೀಸಲಾತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಒಬಿಸಿ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಗಾಗಿ ಅವರು ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.... 

ವರ್ಗ:ಅಧ್ಯಾತ್ಮ
ವರ್ಗ:ಲಿಂಗಾಯತ
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಂತರು
ವರ್ಗ:ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳು
ಆಗ್ನೆಸ್ ಮೊ

ಸ್ಟೇಜ್ ಹೆಸರು **ಆಗ್ನೆಸ್ ಮೊ** ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಆಗಿದೆ. ಅವರು ಒಂದು ಮಗು ಗಾಯಕ ಎಂದು ಆರು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. Agnez 1990 ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಯಕ ಸಾಲಾಗಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಮೂರು ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ. ಹಾಡುವ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಹಲವಾರು ಮಕ್ಕಳ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸೆಂಟರ್. ಯಾವಾಗ ಒಂದು ಹದಿಹರೆಯದ, Agnez ನಟನೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಧುಮುಕುವುದು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸೋಪ್ ಒಪೆರಾ * ಆರಂಭಿಕ ಮದುವೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ * (2001) ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. Agnez ನಂತರ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಹದಿಹರೆಯದ ಕಲಾವಿದೆ ಮಾಡುವ ಸೋಪ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.
2003 ರಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ ಸಂಗೀತದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು ಇದು, Agnez ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಯಸ್ಕರ ಆಲ್ಬಮ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಕಥೆ ಗೋಸ್. Agnez ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವನ ಯಶಸ್ಸು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿ ಗುರಿಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎರಡನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್, '' Whaddup ಎ '.. ? !*, ಅವರು ಕೀತ್ ಮಾರ್ಟಿನ್  ಸಹಯೋಗ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಗಾಯಕ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. Agnez ಎರಡು ಏಷ್ಯನ್ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ತೈವಾನ್ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ * ಆಸ್ಪತ್ರೆ * ಮತ್ತು* ರೋಮ್ಯಾನ್ಸ್ *.
Agnez ಕಣದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಏಷ್ಯಾ ಸಾಂಗ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ. ಸಿಯೋಲ್ ನಲ್ಲಿ 2008 ಮತ್ತು 2009 ರಲ್ಲಿ. ತನ್ನ ಮೂರನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್ ರಂದು, * ಪವಿತ್ರವಾಗಿ Agnezious ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಸತತವಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' ( 2009 ), ಅವರು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರ ಎಂದು ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. 2010 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪ್ರತಿಭೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ ಐಡಲ್ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಒಂದು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಸಹ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2010 ಕೆಂಪು ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಮೇಲೆ ಅತಿಥೇಯಗಳ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಬೂಮ್ Agnez ಜೊತೆಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ ಯುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು ಜೊತೆಗೆ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಾಯಕ Agnez. ಅವರು ಹತ್ತು ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಏಳು ಪ್ಯಾನಾಸಾನಿಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಎಂಟಿವಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು ಡಜನ್ಗಟ್ಟಲೆ, ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಏಷ್ಯಾದ ವಿರೋಧಿ ಔಷಧ ರಾಯಭಾರಿ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟಿವಿ ನಿರ್ಗಮನ ರಾಯಭಾರಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಹೊಂದಿದೆ.
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌ 
* 

ವರ್ಗ:೧೯೮೬ ಜನನ
ಇರೋಮ್ ಚಾನು ಶರ್ಮಿಳಾ

'ಇರೋಮ್ ಶರ್ಮಿಳಾ, ೨೦೦೦ ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ೨೮ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭಿಸಿ, ಮಣಿಪುರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಳದ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರ ಕಾನೂನನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು ಎಂದು ಸರಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಆಜೀವಪರ್ಯಂತ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. 'ಮಣಿಪುರದ ಐರನ್ ಲೇಡಿ' ಎಂದು ಹೆಸರುಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

## ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಳದ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರ ವಿರೋಧಿಸಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ
ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಮಾಡುವ ಹೋರಾಟ ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಸಶಸ್ತ್ರ ದಳದ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರವು ಅನೇಕ ಮುಗ್ದಜೀವಿಗಳ ಜೀವಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಶರ್ಮಿಳಾರವರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಸರಕಾರ ಅವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿತು.  
ಸರಕಾರದ ಕೆಲವು ನೀತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಮಣಿಪುರದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಚಿಕ್ಕ ೧೫ ಅಡಿ ಅಗಲ ೧೦ ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲೇ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಇರೋಮ್ ಶರ್ಮಿಳಾ, ೧೩ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು.
ಅವರ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರಯತ್ನದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿ, ಸರಕಾರ ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಉಪವಾಸ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ತನಕ, ಆಕೆಯ ಮೂಗಿಗೆ ಕೊಳವೆ ಹಾಕಿ ಅದರ ಮೂಲಕ ಆಹಾರ ಹಾಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ವರ್ಷಗಳು ಉರುಳಿದಂತೆ ಆಕೆಯ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಅವಧಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಓಟುಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ಇರೋಮ್ ಶರ್ಮಿಳಾ, ೧೩ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮತದಾನಮಾಡಿಲ್ಲ.

## ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಅಂತ್ಯ
2016 ಆಗಸ್ಟ್ 9 ರಂದು ತನ್ನ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.  ಮುಂದೆ ಮಣಿಪುರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗುವ ಆಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ೪೧ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಶರ್ಮಿಳಾ, ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಕ್ಕೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತಿರುವ 'ಡೆಸ್ಮಂಡ್' ಎಂಬ ಯುವಕನನ್ನು ಅವರು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಆತನೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗುವ ಇಂಗಿತ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.

## ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ
ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ‘ಪೀಪಲ್ ರಿಸರ್ಜೆನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಅಲಯನ್ಸ್ (PRJA) ಎಂಬ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಶರ್ಮಿಳಾ, ೨೦೧೭ರ ಮಣಿಪುರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಣಿಪುರ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇಬೋಬಿ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ 'ತೋಬಲ್‌' ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಕೇವಲ ೯೦ ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಸೋಲುಂಡರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು
ರಾಮನಾಥ ಎಸ್. ಪಯ್ಯಡೆ

ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ, 'ರಾಮನಾಥ ಎಸ್. ಪಯ್ಯಡೆ'ಯವರು ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
## ಜನನ
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ 'ಕುರಿಯಾಲ'ಗ್ರಾಮದ ಶೀನ ಪಯ್ಯಡೆ ಮತ್ತು ಗಿರಿಜಾ ಪಯ್ಯಡೆದಂಪತಿಗಳ ೯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ೫ ನೆಯವರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಗಳಿಸಿರು. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲೇ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಅರಸುತ್ತಾ ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ೩ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾಂದಿವಲಿಯ ಕ್ಯಾಂಟಿನ್ ವೊಂದನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದು, ಅದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿ ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಬಲಗೊಂಡು, ಐ. ಬಿ. ಪಟೇಲ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಉಪಕಾರ್ ಎಂದು ಚಿಕ್ಕ ಹೋಟೆಲ್ ಆರಂಭಿಸಿದರು. 
## ವಿವಾಹ
೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ರಾಮನಾಥರು, ಶರ್ಮಿಳರ ಜೊತೆ ವಿವಾಹಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ, ಸ್ನೇಹಪರ ಹಾಗೂ ಸರಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪಯ್ಯಡೆ ಸ್ನೇಹಿತರ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮೀಯರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹೋಟೆಲ್ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾ ಮುನ್ನಡೆದರು. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬಿದ್ದು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಪಯ್ಯಡೆಯವರು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತರು. ಅನೇಕ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮದುವೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೈಲಾದ ಹಣದ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ನೇಹಜೀವಿ, ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಘಟಕ]

## ಸಮಾಜ ಸೇವಕ
ರಾಮನಾಥ ಪಯ್ಯಡೆಯವರು, ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದೂರು, ಕುರಿಯಾಲದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಾಗಬನ, ಗರಡಿ,ಮೊದಲಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕೆಲಸಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸಮಾಜಸೇವೆ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿತ್ತು. 
## ಮುಂಬಯಿನ ಇಂಡಿಯನ್ ಹೋಟೆಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು
'ಇಂಡಿಯನ್ ಹೋಟೆಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾಗಿ ಹೋಟೆಲ್ ವಲಯದ ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸುಗಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ದುಡಿದ ಎಲ್ಲ ಗೆಳೆಯರಿಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲವಿಧದ ನೆರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಮುಂದೆ ತಂದರು. ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರೆಲ್ಲ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.
## ಲಾಟೂರ್ ನಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಭೂಕಂಪವಾದಾಗ
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ 'ಲಾಟೂರ್', ನಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಭೂಕಂಪವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಹೋಟೆಲ್ ನಿಂದ ಆರ್ಥಿಕರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇಣಿಗೆ ಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, 'ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿ' ಗೆ ೧೦ ಲಕ್ಷರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಸಮಾಜಸೇವಕರು
ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು
ಕೇಶವ ಪೂಜಾರಿ ರೇಷ್ಮೆ ಬೆಳೆಗಾರ

ರೇಷ್ಮೆ ಬೆಳೆಯ ಸಾಧಕ: ಕೇಶವ ಪೂಜಾರಿ
ಧಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅಡಿಕೆ ಬೆಳೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ ಎನ್ನುವ ಮಾತಿದೆ ಆದರೆ ಇದೆ ಭಾಗದ ರೈತನಾದ ಕೇಶವ ಪೂಜಾರಿಯವರು ಕಳೆದ ಎಂಟು (೮) ವರ್ಷಗಳಿಂದ ರೇಷ್ಮೆ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆದು ಈ ಭಾಗದ ಮೊದಲ ರೇಷ್ಮೆ ಬೆಳೆಗಾರ ಎನಿಸಿಕೂಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ನಾಳ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೇಶವ ಪೂಜಾರಿಯವರು ಮೂಲತಃ ರೈತ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
  
ಕೇಶವ ಪೂಜಾರಿಯವರು ತುಂಬಾ ಸರಳ  ಕೃಷಿಕಾರ ಇವರು ತಮ್ಮ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಯಾವತ್ತು ಕೂಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ನೆಂಬಿಕೂಂಡವರಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಸಧಸ್ಯರ ಶ್ರಮ ಬಲದೂಂದಿಗೆ ಈ ರೇಷ್ಮೆ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು  ತಮ್ಮ ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಕುಟುಂಬಸ್ತರೆ ಕಾರಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಕೇಶವ ಪೂಜಾರಿಯವರು  ಈ ರೇಷ್ಮೆ ಬೆಳೆಯು ಒಂದು ಲಾಭದಾಯಕ ಕೃಷಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.  ಈ ನಮ್ಮ ಧಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ತುಂಬ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕೆ ಖರ್ಚು ಸಹ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಈ ಬೆಳೆಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರೇಷ್ಮೆ ಇಲಾಖೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ  ಜೊತೆಗೆ ‍ ಔಷದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಪರಿಕ್ಷಿಸಲು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹುಳುಗಳ ಸಾಕಣಿಕೆಗೆ  ಒಂದು ಉಗ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಇದ್ದರೆ ಸಾಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಕೇಶವ ಪೂಜಾರಿಯವರು.

ಕೇಶವ ಪೂಜಾರಿಯವರು ಕೇವಲ ಒಂದುವರೆ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೇಷ್ಮೆ  ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆದು ಅಧಿಕ ಲಾಭವನ್ನು ಕಂಡುಕೂಂಡರು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳೆಗೆ ವ್ಯಹಿಸಿದ ಹಣ ಕೇವಲ ೭೫ ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳು ಮಾತ್ರ  ಇದರಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭ ೨ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಅಂದರೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಲಾಭ,  ಈ ಲಾಭವನ್ನು ಅರಿತ ಇವರು ಈ ರೇಷ್ಮೆ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯಬೇಕೆಂಬ  ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಇತರೆ ರೈತರಿಗೆ ಈ ಬೆಳೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡತೂಡಗಿದರು  ರೇಷ್ಮೆ ಬೆಳೆಯು ಒಂದು ಲಾಭದಾಯಕ ಬೆಳೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯ ಪಡಿಸಿದರು. ಇವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಮೇರೆಗೆ ಇಂದು ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೫ ಜನ ರೈತರು ರೇಷ್ಮೆ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಕೇಶವ ಪುಜಾರಿಯವರ ಸಾಧನೆ ಎಂದೆಳಬಹುದು, ಇವರ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ರೇಷ್ಮೆ ಇಲಾಖೆಯು "ಧಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.
ರೇಷ್ಮೆ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ...?

ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿಯು ಒಂದು ಲಾಭದಾಯಕ ಬೆಳೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದು ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳೆಯಾದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೫_೬ ಬಾರಿ ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು ಸಾಕಣೆ ಮಾಡಬದು. ಹುಳುಗಳು ತಿಂದುಬಿಟ್ಟ ಸೂಪ್ಪು ಅಡಿಕೆ ಬೆಳೆಗೆ ಜೈವಿಕ ಗೂಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ಮೀನಿನ ಆಹಾರವಾಗಿಯು ಉಪಯೋಗಿಬಹುದು. ಹುಳುಗಳು ತಿಂದುಬಿಟ್ಟ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ದನಗಳ ಆಹಾರವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಒಂದು ನೂರು ಡಿ.ಎಫ್.ಎಲ್ ಗಳನ್ನು ಸಾಕಲು ೨೦ ಗುಂಟೆ  ಹಿಪ್ಪು ನೇರಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಚಾಕಿ ತಳಿಯಾದ ಎಸ್-೩೬ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟರಿ ಒನ್(ವಿ-೧) ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಸಾಲಿನಿಂದ ಸಾಲಿಗೆ ಗಿಡದಿದ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಮೂರಡಿ ಅಂತರವಿರಲ್ಲಿ. ಪ್ರತಿ ಎಕೆರೆಗೆ  ಸಾಕಷ್ಡು ತಿಪ್ಪೆಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು. ಜತೆಗೆ ೧೨೦ ಕಿಲೋ ಸಾರಜನಕ, ೬೦ ಕಿಲೋ ರಂಜಕ ಮತ್ತು ೬೦ ಕಿಲೋ ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಒದಗಿಸುವ  ರಸಗೊಬ್ಬರ ನೀಡಬೇಕು. ೧೨೦ ಕಿಲೋ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಪ್ತತಿ ಕಟಾವಿನ ನಂತರ ೩೦ ಕಿಲೋದಂತೆ ಕೊಡಬೇಕು ಜತೆಗೆ ನೀರು ಸಹ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ.
ಎಚ್.ಎಂ ಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿ

ಡಾ.ಎಚ್.ಎಮ್.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯವರ ಹುಟ್ಟೂರು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರದ ಯಸಳೂರು.  ತಮ್ಮ ಪಿ.ಯು.ಸಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಳೆನರಸೀಪುರದಲ್ಲಿ, ಬಿ. ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಎಂ. ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಮ್ಯೆಸೂರು ವಿಶ್ವಾವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪಿ. ಎಚ್. ಡಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವಾವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ.
1997 ಸುಳ್ಯದ ನೆಹರೂ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸತತ 35 ವರ್ಷ ಹಿಂದಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ,ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 2012-13 ರಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲಾರಾಗಿ ಸೇವೆ ಗೈದಿದ್ದಾರೆ. ನಾಟಕ, ಲೇಖನ, ವಿಮರ್ಶೆ, ಅನುವಾದ, ಕಥೆ, ಕವನ, ರಂಗತಜ್ಞ ಹೀಗೆ ಬಹು ಮುಖ ಸಾಧಕರಾಗಿರುವ ಡಾ. ಸ್ವಾಮಿ ಸುಳ್ಯದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಚಾಪನ್ನು ಒತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೋಂದು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಡಾ ಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ
. 
### ಕೃತಿಗಳು
ಬಂಕಪುರದ ಬಯಲಾಟ(ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿ ), ಗ್ರಾಮ ಸೇತುವೆ, ಖಾಲಿ ಬಾಟಲಿಗಳು(ಕಿರು ನಾಟಕ)
ಬಯಲು(ನಾಟಕ), ಪಿರಮಿಡ್ಡ್(ಹಿಂದಿ ಕಥೆಗಳಅನುವಾದ), ವಿಚಿತ್ರೇಶ್ವರನ ಜಾತ್ರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರ ಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಔರ್ ಕೃತಿತ್ವ(ಹಿಂದಿ ಕೃತಿ) ಭಾರತೇಂದುರವರ ಮೂರು ನಾಟಕಗಳು(ಅನುವಾದಿತ), ಕರಾವಳರಂಗ ಭೂಮಿ, ಮಾಯಮೃಗ, ತಥಾ ಅನ್ಯ ಕಥಾ ನೀಯಾಂ, ಮುಂತಾದವು. ಇವರ ಎಂಟು ನಾಟಕಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿವೆ. ನಿಲ್ದಾಣ, ಹಿನ್ನೀರು ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ. ಹಿಂದಿಯ ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಾ. ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. 
ಅಧ್ಯಾಪನ ವೃತ್ತಿಯೊಡನೆ ರಂಗ ಭೂಮಿ ಕಲಾವಿಧರಾಗಿ ದುಡಿದಿರುವ ಡಾ.ಸ್ವಾಮಿಯವರು ಅಭಿನಯ (1980) ರಂಗ ಕಲಾವಿರಂಗ ಕಲಾವಿದರ ತಂಡದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಹೊಸ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಸುಳ್ಯಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೃಶ್ಯ, ನಾಳೆ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ, ಮಧುಮಕ್ಕಿ, ಸ್ಪರ್ಶ, ಕಲ್ಯಾಣ ಸ್ವಾಮಿ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವರಾಯ, ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟ, ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟ, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವಿವಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.

### ಸಾಧನೆ
1980-83 ರ ವರೆಗೆ ರೋಟರ್ಯಕ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನಂತರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮಂಗಳೂರು ವಿವಿಯ ಹಿಂದಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ,ಸ್ವಂತಿಕಸಾಹಿತ್ಯ ಬಳಗದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕು ಪರಿಸರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಸುಳ್ಯತಾಲೂಕು ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಹವ್ಯಾಸಿ ವರದಿಗಾರಾಗಿ 12 ವರ್ಷ ನಿರಂತರ ಸೇವೆ ಗೈದಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಗೊಂಡಿದ್ದಾರ

### ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ನಾಳೆ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ತಾಲೂಕು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಅಲೆಮಾರಿಗಳು ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ವಿ.ವಿ.ಮಟ್ಟದ ದ್ವೀತಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶಾಂತಿ ಗ್ರಾಮ ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಪ್ಪಿಕಾರ್ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪತ್ರ [1986],ಮಧುಮಕ್ಕಿ’ ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ತ್ರತೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪರಿಸರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರು ಅನೇಕ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಸರಗೋಡು, ಕೊಚ್ಚಿನ್, ಅಸ್ಸಾಂ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಮುಂಬಯಿ ಹಾಗೂ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನುವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು  ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರು 18ನೇ ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಸಮರ್ಥಸಂವಹನಕಾರರಾಗಿ ನಿರಂತರ ದುಡಿದ ಡಾ. ಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ಡಿಸೆಂಬರ್-೧ (ಚಲನಚಿತ್ರ)

***ಡಿಸೆಂಬರ್-೧***  2014ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ,   ಪಿ.ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ   ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು,  ನಿವೇದಿತಾ, ಸಂತೋಷ್ ಉಪ್ಪಿನ್  ಮತ್ತು ಎಚ್. ಜಿ. ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಚಿತ್ರವು 61 ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು - ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ (ಪಿ. ಶೇಷಾದ್ರಿ).  2013 ರ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ನಿವೇದಿತಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು.

## ಕಥಾವಸ್ತು
ಬಸುಪುರ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಮಾದೇವಪ್ಪ ಹಿಟ್ಟಿನ ಗಿರಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತಿರುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ದೇವಕ್ಕ ರೊಟ್ಟಿ    ತಯಾರಿಸಿ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ಮಗ, ಇನ್ನೂ ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿರುವ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಮದೇವಪ್ಪನ ವಯಸ್ಸಾದ ತಾಯಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇತರರು.ಇರುವದರಲ್ಲೇ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.ಡಿಸೆಂಬರ್ 1 ರಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ (ಸಿಎಂ) ಅವರ ಭೇಟಿಗೆ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮ ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತದೆ.. ಸಿಎಂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾದೇವಪ್ಪ  ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡುವುದು ಸಹಜವಾಗಿ ಮಾದೇವಪ್ಪ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಉಜ್ವಲ ಭವಿಷ್ಯದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಗ್ರಾಮವಾತ್ಸವ್ಯ  ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಾರೆ.ಸಿಎಂ ಅವರ ಭೇಟಿ ಭವ್ಯ ಸ್ವಾಗತ, ಮಾದೇವಪ್ಪನೊಂದಿಗೆ ಊಟ, ಫೋಟೋ ಶೂಟ್, ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಠಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಮಾದೇವಪ್ಪ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ಮುಳುಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಸಿಎಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನವರಂತೆ ಭಾವಿಸುವ ಮುಜುಗರದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಗಂಭೀರ ಆರೋಗ್ಯ ಹಿನ್ನಡೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಮಾನವೀಯ ವಿಧಾನದ ಅಗತ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಸಿಎಂ ಅವರ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಸಾರ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಉದ್ದೇಶವಿದ್ದರೂ ಅದು ಮಾದೇವಪ್ಪ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹತಾಶೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

## ಪಾತ್ರವರ್ಗ
*ದೇವಕ್ಕಳಾಗಿ ನಿವೇದಿತಾ
*ಮದೇವಪ್ಪ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ್ ಉಪ್ಪಿನಾ
*ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಎಚ್.ಜಿ.ದತ್ತಾತ್ರೇಯ
*ದೇವಕ್ಕ ಅವರ ಅತ್ತೆಯಾಗಿ ಶಾಂತಾಬಾಯಿ ಜೋಶಿ
*ಜಿಲ್ಲಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ಶಶಿಕುಮಾರ್

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
*  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ (ಮೂಲಮಾತೃಕೆ)
*  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ತುತ್ತೂರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)

***ತುತ್ತೂರಿ*** ಪಿ.ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಕನ್ನಡ ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಹಿರಿಯ ನಟ ಎಚ್. ಜಿ. ದತ್ತಾತ್ರೇಯ, ಬಾಲನಟರು ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ತಿಕ್ ಶರ್ಮಾ, ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಿಶನ್ ಶ್ರೀಕಾಂತ್, ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಥಮ್, ಇತರರು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರ ೧೨ ಮೇ ೨೦೦೬ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ:ಪರ್ಯಾವರಣೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಡಿಬಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ 
* ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ
### ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
* ಜನತೆಯ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಢಾಕ ಅಂತರಾಷ್ತ್ರೀಯ ಚಲನಚಿರತ್ರೋತ್ಸವ
* ಅರ್ಥ್ ವಿಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ : ೧೫ನೇ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಟೋಕ್ಯೋ ಅಂತರಾಷ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* ಐ ಎಮ್ ಡಿ ಬಿ ನಲ್ಲಿ *ತುತ್ತೂರಿ*
* ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರ ವೆಬ್ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ *ತುತ್ತೂರಿ* 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರೀ ದೇವಸ್ಥಾಸ ಮರಕತ

## ಪೀಠಿಕೆ
ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲೊಂದು.ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಣಣ್ಯದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕುಕ್ಕೆ  ಸುಬ್ರಹ್ಣಣ್ಯದಿಂದ ಗುತ್ತಿಗಾರು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸುಳ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಮರಕತ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರೀ ದೇವಾಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಾಜೆ ಹೊಳೆಯು ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಸದೃಶವಾದ ಗಯವೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ದೇವರಮೀನುಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೀನುಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.
## ದೇವಾಲಯದ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸ
ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕಿನ ಪರಿಧಿಯೊಳಗೆ ಬಾಳುಗೋಡು ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದಿದೆ.ಅಲ್ಲಿನ ರತ್ನಪುರ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ನವದುರ್ಗೆಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬಲಾದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರೀ ದೇವಿಯು ನೆಲೆಸಿದಳೆಂದೂ ಪ್ರತೀತಿ.ನಂತರ ತನ್ನ ಮೂಲನೆಲೆಯನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿ ಮರಕತ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದಳು.ಅಲ್ಲೇ ತಪ್ಪಸ್ಸನ್ನಾಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯ ಮುನಿಯೋರ್ವನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗೊಂಡಳು. ಈತ ವಿಷ್ಣುಸಾನಿಧ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ.
## ಗಯ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಥೋದ್ಭವ
ಈ ಹೊಳೆಯು ಕಲ್ಲಾಜೆ ಎಂಬ ಊರಿನಿಂದ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಯೇನೆಕಲ್ಲಿಗೆ ಹರಿಯುವ ನದಿ ಇದು. ಮರಕತ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರೀ ದೇವಾಸ್ಥನವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಯವೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ದೇವರಗುಂಡಿಯಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತೆವೆ. ಈ ಗಯದಲ್ಲಿ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಮಣದ ದಿನದಂದು ತೀರ್ಥೋದ್ಭವವಾಗುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಮಾಡಿದರೆ ಸಕಲ ಪಾಪಗಳು ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
## ಮರಕತ ಹೆಸರಿನ ವಿಶೇಷತೆ
ಇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರತ್ನಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಮರಕತ ಕಲ್ಲು ಕಂಡುಬರುವುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮರಕತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಸ್ಪಡುತ್ತದೆ.
## ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆ
ಇಲ್ಲಿನ ಗಯದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಸ್ಥಾನ ಮಾಡಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಏಷವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವಿವಾಹ ಸಿದ್ಧಿ, ಸಂತಾನ ಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರಾಪ್ರಿ,ರೋಗ ನಿವಾರಣೆ ಹೀಗೆ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿ ಫಲಿಸುವುದು.ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿವಾಹ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡು ಗಯದ ದಡದಲ್ಲಿ ಹರಿವಾಣವನ್ನು ಇಟ್ಟರೆ ಮರುದಿನ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಭರಣಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವಂತೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕುಕ್ಕೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದೆ ಲೋಕಕಂಟಕನಾದ ತಾರಕಾಸುರನ ವಧೆಗೋಸ್ಕರ ಸುಬ್ರಹ್ಣಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದ ಆದಿಮಾತೆಯ ಎಂಟನೆಯ ಅವತಾರವಾಗಿಯು ಈಕೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅಷ್ಟಬಾಹುಗಳಿಂದ ಸಿಂಹವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿಯಾಗಿಯು, ಸಿದ್ಧಿದಾತ್ರಿಯಾಗಿಯೂ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಂಗಪೂಜೆ,ದುರ್ಗಾಪೂಜೆ,ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳವಾರ,ಶುಕ್ರವಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನಿತರ ವಿಶೇಸ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ನ ಸಂತರ್ಪಣೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀ ಶಂಖಪಾಲ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಯೇನೆಕಲ್ಲು

## ಪೀಠಿಕೆ
ಇದು ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ದ ದೇವಾಲಯ.ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೧೧೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹಾಗೂ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾದ ಸುಳ್ಯದಿಂದ ೫೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.ನಾಗರಾಧನೆ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆ.ಬಚ್ಚನಾಯಕನ ಗುಡಿ, ಅತಿಶಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳ ಸಾನಿದ್ಯಗಳು.

## ದೇವಾಲಯದ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸ
ಹಿಂದೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ವಿಯೋರ್ವನಿಗೆ ಶಂಖಪಾಲನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗೊಂಡು ಅವಿರ್ಭವಿಸಿನೆಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತೀತಿ. ಇದಲ್ಲದೇ ಜಾನಪದೀಯ ನಂಬುಗೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೋಚಕ ಕಥೆಯೊಂದಿದೆ.ರಾಜಾಳ್ವಿಕೆಯ ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯೇನೆಕಲ್ಲು ಪ್ರದೇಶವು ಪಂಜದ ಬಲ್ಲಾಳನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಪಂಜದ ಬಲ್ಲಾಳನು ಅಳಿಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಕಾರ ತನ್ನಿಬ್ಬರು ತಂಗಿಯಂದಿರಿಗೆ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪಂಜ ಸೀಮೆಯು ಅಕ್ಕನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೂ, ಯೇನೆಕಲ್ಲಿನ ಐದು ಪ್ರದೇಶಗಳು ತಂಗಿಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೂ ಸೇರಿತ್ತು.ಯೇನೆಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಪಂಜ ಪರಿವಾರ ಶ್ರೀ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸೀಮೆ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಆ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಾವಧಿ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವನ್ನು ಅವರಿಬ್ಬರು ಸೇರಿಕೊಂಡು ನಡೆಸುವುದು ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು.ಆದ್ರೆ ಒಮ್ಮೆ ತಂಗಿಯ ಆಗಮನ ಸಮಯ ಮೀರಿತೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಕ್ಕ ಕೊಡಿಯೇರಿಸಿ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದಳು. ಇದು ಅವರಿಬ್ಬರ ಮನಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಅವಮಾನಿತಳಾಗಿ ತನ್ನ ಗಂಡನೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದುರಿಗಿದ ತಂಗಿ ದೇವರ ಮೊರೆ ಹೋದಳು.ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಬೀಡಿನ ಸಮೀಪದ ಬಯಲ ಪೊದೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಹುತ್ತವೊಂದಕ್ಕೆ ಬೀಡಿನ ಕಪಿಲೆ ಮೊಲೆಹಾಲೂಣಿಸುವುದನ್ನು ಪಂಜದ ಬಲ್ಲಾಳನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಂಡನು.ನಂತರ ಈತ ಶಂಖಪಾಲ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಯೇನೆಕಲ್ಲಿನಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯು ಇದೆ.

## ದೇವಾಲಯದ ಪುರಾತನ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ ಹಾಗೂ ವಿಗ್ರಹಗಳು
ಬದಿವನ ಎಂಬಲ್ಲಿ ತಲಕಾಡು ಗಂಗರ ರಾಜಾಲಾಂಛಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ದಂಬೆಕಲ್ಲು ಇದೆ.ನಡುಗಲ್ಲು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸ್ತಂಭಕಲ್ಲು ಇದ್ದು ಈಗ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಕಡಮಕಲ್ಲು ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ತಂಭಕಲ್ಲೊಂದಿದ್ದು ಇದು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ತಲಕಾಡಿನ ಗಂಗರ ರಾಜ್ಯಾವಿಸ್ತಾರದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುತ್ಲಾಜೆ-ಕಲ್ಕುದಿ ಬೈಲಿನ ಎತ್ತರದ  ಭೂತೊಳೆ ಗುಡ್ಡದ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಮುದ್ರೆಯಿದೆ.ಈ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಶಿವಲಿಂಗದ ಉಬ್ಬು ಚಿತ್ರಣವಿದೆ.ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಬಾನಡ್ಕ,ಎಣ್ಣೆಮಜಲು ಕಾಡಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೀರಿಕಾಡು ಎಂಬಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಶಿವಲಿಂಗದ ಮುದ್ರೆಯಿದೆ.ನೈರುತ್ಯಕ್ಕೆ ನವಿಲುಮುದ್ರೆಯಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ ಸಾಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿ ಬರಹವಿದ್ದು,ಚಿ|ರಾ||ರಾಜದೇವರಾಜ ಋಷಿ ಪೀಠಂ ಎಂಬ ಶಿಲಾಫಲಕವಿದೆ.ಈಗ ಇದು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಮಂಗಳೂರು ವಿವಿ ಯಲ್ಲಿದೆ. ಈಗಿನ ಪರ್ಲ.ಹೊಸಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೈನರ ಬಸದಿ ಹಾಗೂ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥನ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಐದು ಹಡೆಯ ಸರ್ಪ ಹಾಗೂ ಮೌನ ವ್ರತಸ್ಥ ಶಿಲಾವಿಗ್ರಹವು ಇದೆ.ಉಜಿರ್ಕೋಡಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಮಂಟಮೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಟ್ಟೆಯೊಂದಿದ್ದು,ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಮಾನದ ಕಟ್ಟೆಯಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
## ಸ್ಥಳ ಸಾನಿಧ್ಯಗಳು
### ನಾಗಬನ
ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾಗರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಸವಾದ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿದೆ.ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವ ನಾಗಸ್ಥಾನ ದೇವಾಸ್ಥಾನದ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯೂ, ಮದುವೆ ಬದುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.ದೈವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ನಾಗಸ್ಥಾನ ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.
### ಅತಿಶಯ ಕ್ಷೇತ್ರ
ದೇವರಮೀನು,ಮಹಾಶಿರ ಹೀಗೆ ಹಲವು ತೆರನಾದ ಮೀನುಗಳು ಕಣ್ಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.ಇದನ್ನು ಕಾಪುಕಾಯ ಎಂತಲೂ ದೇವರಗುಂಡಿ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
### ಬಚ್ಚನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಉಳ್ಳಾಕುಲು ಉಳ್ಳಾಳ್ತಿ ದೈವಸ್ಥಾನ
## ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು
### ಧನುಪೂಜೆ
ಇದು ಧನುಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪೂಜೆ. ಹಿಂದೆ ವನಶಾಸ್ತವು ಪೂಜೆ, ವನಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
### ಕೆಡ್ಡೆಸ
ಇದು ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮೂರು ದಿನದ ನೇಮ,ಮೂರು ದಿನದ ಆಯನ,ಮೂರು ದಿನದ ಬೇಟೆ ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.

ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಮಾವಿನಕಾಯಿಯ ಅಡುಗೆಗಳು

## ಮಾವಿನ ಕಾಯಿಯ ಚಟ್ನಿ
ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು:- ಮಾವಿನಕಾಯಿ ಎರಡು, ಹಸಿಮೆಣಸಿನಕಾಯಿನಾಲ್ಕು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಅರ್ಧ, ಇಂಗು ಸ್ವಲ್ಪ, ಉಪ್ಪು ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು, ಉದ್ದಿನಬೇಳೆ, ಕರಿಬೇವು,  ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ ಕೊಬ್ಬರಿ ಎಣ್ಣೆ. ೮ ಎಸಳು ಬೆಳ್ಳುಳಿ.

ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ: ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾವಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸ್ವಲ್ಪ ಇಂಗು, ಹಸಿಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಉಪ್ಪು ಹಾಕಿ ಚನ್ನಾಗಿ ರುಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಒಂದು ತಟ್ಟೆಗೆ ಹಾಕಿ, ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ ಸಾಸಿವೆ, ಉದ್ದಿನಬೇಳೆ, ಇಂಗು, ಜಜ್ಜಿದ ಬೆಳ್ಳುಳಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ, ಘಂ ಎಂಬ ಪರಿಮಳ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಒಗ್ಗರಣೆ ಹಾಕಿ ಮುಚ್ಚಿ ಇಡಿ.

## ಮಾವಿನ ಕಾಯಿಯ ತಂಬುಳಿ
ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು:-ಮಾವಿನಕಾಯಿ ಅರ್ಧ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಅರ್ಧ, ಮಜ್ಜಿಗೆ ಒಂದು ತಟ್ಟೆ, ಒಣಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಹಸಿಮೆಣಸು ತಲಾ ಒಂದು, ಕರಿಬೇವಿನಸೊಪ್ಪು ಸ್ವಲ್ಪ, ಇಂಗು ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ.

ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ:- ಮಾವಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಚನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿಯನ್ನು ತುರಿದು ಸ್ವಲ್ಪ ಇಂಗನ್ನು ಹಾಕಿ ರುಬ್ಬಬೇಕು. ರುಬ್ಬಿದ ನಂತರ ಕಾಯಿಯ ಹಾಲನ್ನು ಸೋಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಮಜ್ಜಿಗೆಯನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು. ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ ಕೊಬ್ಬರಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಸಾಸಿವೆ, ಇಂಗು, ಹಸಿಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಒಣ ಮೆಣಸನ್ನು ಹಾಕಿ, ಕರಿಬೇವಿನಸೊಪ್ಪನ್ನು ಹಾಕಿ ಸಾಸಿವೆ ಸಿಡಿದ ನಂತರ ಒಗ್ಗರಣೆಯನ್ನು ರುಬ್ಬಿದ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳು ಮುಚ್ಚಿಡಬೇಕು. ನಂತರ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಈ ತಂಬುಳಿ ರುಚಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ,

## ಮಾವಿನ ತೊಕ್ಕು
ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು:-ಮಾವಿನಕಾಯಿ ೮, ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಒಂದು ಚಮಚ, ಜೀರಿಗೆ ಒಂದು ಚಮಚ, ಬೆಳ್ಳುಳಿ ಒಂದು ಗಡ್ಡೆ, ಒಣಮೆಣಸು ೧೫-೨೦, ಕೊಬ್ಬರಿ ಎಣ್ಣೆ ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ ಇಂಗು, ಸಾಸಿವೆ, ಕರಿಬೇವು.

ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳು:- ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾವಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಬೇಯಿಸಿಕೊಂಡು ಚನ್ನಾಗಿ ಗಿವುಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಒಂದು ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಣಮೆಣಸು, ಕೊತ್ತುಂಬರಿ, ಜೀರಿಗೆ, ಬೆಳ್ಳುಳಿ ಹಾಕಿ ಹುರಿದುಕೊಂಡು ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾವಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಚನ್ನಾಗಿ ರುಬ್ಬಬೇಕು. ರುಬ್ಬಿದ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪು, ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಹಾಕಿ ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ ಕರಿಬೇವು, ಇಂಗು, ಸಾಸಿವೆ, ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳುಳಿ ಹಾಕಿ ಚನ್ನಾಗಿ ಕುದಿಸಿದರೆ ಮಾವಿನಕಾಯಿಯ ತೊಕ್ಕು ತಿನ್ನಲು ಸಿದ್ದ. ಇದನ್ನು ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ, ಚಪಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಚನ್ನಾಗಿ ಶೇಖರಿಸಿದರೆ ೮-೧೫ ದಿನಗಳು ಹಾಳಾಗದೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ: ಅಡುಗೆಗಳು
ಉದರದರ್ಶಕ

**ಉದರದರ್ಶಕ** ಉದರ(ಹೊಟ್ಟೆ)ದೊಳಗೆ ನೋಡಲು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ನೆರವಾಗುವ ಸಾಧನ. ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ೧ ರಿಂದ ೧.೫ ಮಿ.ಮೀಟರ್‍ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ತೂತು ಮಾಡಿ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೊಳವೆಯಂತಹ ಸಾಧನವಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಮರವಿದ್ದರೆ,ಉಳಿದೆರಡು ಕೊಳವೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಾಧನಗಿಳಿರುತ್ತವೆ. ಉದರದ ಮೂರುಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಈ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ತೂರಿಸಿ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನೋವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಗೊಳಿಸುವ, ಸೀಳುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಬೇಗ ಗುಣವಾಗುವ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಇದರ ಮೂಲಕ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಇದು ಬಹೂಪಯೋಗಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು  ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ ದೇಶದ ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಜಾಕೋಬಸ್ ಪ್ರಥಮರು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Feder, Barnaby J., "Surgical Device Poses a Rare but Serious Peril" *The New York Times*, March 17, 2006
*Laparoscopy web information 
*Laparoscopic surgeries 
*World Association of Laparoscopic Surgeons
*World Journal of Laparoscopic Surgery 

ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ
ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ
ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ
ಗುಡೇಕೋಟೆ

ಕೂಡ್ಲಿಗಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪಾಳೆಯಗಾರರು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಹಲವಾರು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವವಾದದ್ದು ಗುಡೇಕೋಟೆ ಪ್ರದೇಶ. ಗುಡೇಕೋಟೆ ತಾಲೂಕಿನ ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೨೮ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದಂತಕಥೆಯಂತೆ ಗುಡೇಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಾಣಾಸುರನೆಂಬ ಅರಸ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ. ಮಹಾನ್ ಶಿವಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಬಾಣಾಸುರನ ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರು ಗುಡೇಕೋಟೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿ ಅಭಯ ನೀಡಿದ್ದರಂತೆ. ಅದರಂತೆಯೇ ಇಂದಿಗೂ ಗುಡೇಕೋಟೆ ಗ್ರಾಮದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರ ಸುಂದರ ದೇಗುಲವಿದೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಸಂಶೋಧಕರ ಅಭಿಮತದಂತೆ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿರುವ ಕೋಟೆಯಿರುವ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಗುಡ್ಡದಕೋಟೆ, ಗುಡ್ಡಕೋಟೆ, ಗುಡೇಕೋಟೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವಿರಬಹುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಗುಡೇಕೋಟೆಯನ್ನು ಆಳಿದ ಪಾಳೆಯಗಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರೆಂದರೆ ಗಂಡಳನಾಯಕ, ಬೊಮ್ಮಂತರಾಜ, ಚಿನ್ನಯರಾಜ, ಇಮ್ಮಡಿ ರಾಜಪ್ಪನಾಯಕ, ಜಟಿಂಗರಾಯ, ರಾಮಪ್ಪನಾಯಕ, ಇನ್ನಿತರರು. ಗುಡೇಕೋಟೆ ಪಾಳೆಯಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಪಾಳೆಯಗಾರರು ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕ ಡಾ.ವಿರುಪಾಕ್ಷಿ ಪೂಜಾರಹಳ್ಳಿಯವರಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮಹತ್ವದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ವೀರ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿರುವ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಒನಕೆ ಓಬವ್ವನ ತವರೂರು ಗುಡೇಕೋಟೆ. ಗುಡೇಕೋಟೆಯ ಛಲವಾದಿ ಚಿನ್ನಪ್ಪನ ಮಗಳು ಓಬವ್ವ ಎಂದು ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 
ಗುಡೇಕೋಟೆ ಸುತ್ತಲೂ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶ. ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿಲುಕಲಾಗದ ಬೃಹತ್ ಹೆಬ್ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸುಂದರವಾದ, ಅಭೇದ್ಯವಾದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಶಿಥಿಲವಾಗಿದ್ದು, ಗತವೈಭವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಗುಡೇಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಆಕರ್ಶಿಸುವುದು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ ಸ್ಮಾರಕ. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಂಗಾಳಿ ಮಹಲ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಂದರ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಇಲಾಖೆಯವರು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಾಲಯ, ಚೌಡಮ್ಮ ದೇವಾಲಯ, ಮಲಿಯಮ್ಮ ದೇವಾಲಯ, ರಾಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಬಸವಣ್ಣ ದೇವಾಲಯ, ಕಾಳಮ್ಮ ದೇವಾಲಯ, ಈಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಚೌಳೇಶ್ವರ, ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ, ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಎಲ್ಲ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ವಿಜಯನಗರ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ. ಗುಡೇಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅನುಭವ ಇನ್ನೂ ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಆಗಿನ ಕುರುಹುಗಳು ಇನ್ನೂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವುದು. ಕೂಡ್ಲಿಗಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗುಡೇಕೋಟೆಯೂ ಒಂದು. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮಾತ್ರ ಆಗಬೇಕಾಗಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.ಹಾಗು ಗುಡೇಕೋಟೆಯ ಕರಡಿ ಧಾಮವು ಒಂದುುುು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗುಡೆಕೋಟೆ ಇಂದ ರಾಮಸಾಗರಹಟ್ಟಿ  ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತುು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಸುಂದರ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ  ಎರಬಾಲನಾಯಕ ಎಂಬ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರೆ ಹಣ್ಣುಗಳ ಮರಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸೀತಾಫಲಹಣ್ಣು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ನೇರಳೆ  ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ನವಿಲುಗಳು ಸುಂದರವಾದ ವಿಧವಿಧವಾದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕರಡಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ 

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಗುಣಸಾಗರ

ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೂಡ್ಲಿಗಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿರುವ, ಮುಚ್ಚಿಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದು **ಗುಣಸಾಗರ** ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀವೇಣುಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ.
ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿರುವ ಗುಣಸಾಗರ ಪುಟ್ಟಗ್ರಾಮವಾದರೂ, ಶ್ರೀವೇಣುಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಜನಜನಿತ. ಕೊಳಲೂದುತ್ತ ನಿಂತಿರುವ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆಯ ಸುಂದರ ಗೋಪಾಲನ ಮೂರ್ತಿ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಮನಸೆಳೆಯುವಂತಹದು. ಗುಣಸಾಗರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಬಂತೆಂಬುದೇ ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಕತೆಯಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯರೇ ಹೇಳುವಂತೆ, ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮತಿವಂತಿ, ಗುಣವಂತಿ ಎಂಬ ಸಹೋದರಿಯರು ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರಂತೆ. ಗುಣವಂತಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೆರೆಗೆ ನೀರು ತುಂಬಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾದದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಗುಣವಂತಿಯ ಹೆಸರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಗುಣವಂತಿ-ಸಾಗರ, ಗುಣಸಾಗರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತಂತೆ. ಮತಿವಂತಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೆರೆ ಎಷ್ಟೇ ಸಲ ಕಟ್ಟಿದರೂ ಕೆರೆಯ ಏರಿ ಹರಿದು(ಒಡೆದು) ಹೋದುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಹರಕ-ಬಾವಿ ಹಾರಕಬಾವಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತಂತೆ. ಹಾರಕಬಾವಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗ್ರಾಮ ಗುಣಸಾಗರದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಇದು ಜನಜನಿತ ಕತೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದು. ಗ್ರಾಮದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೆರೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಗೌಣ ಎಂದರೆ ಸಣ್ಣದು, ಗೌಣ-ಸಾಗರ ಗುಣಸಾಗರವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞ ಎಸ್.ಎಂ.ನಾಗಭೂಷಣ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. 
ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಿರ್ಮಾಣ ೧೨-೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ನಾಗಭೂಷಣ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದೆ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಪಾಳೆಗಾರರ, ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕಂಡಿರಬಹುದಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆಯ ಸುಂದರ ಕುಸುರಿಕೆತ್ತನೆಯಿರುವ ಗರುಡಗಂಭವಿದೆ. ಗರುಡಗಂಭದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವೂ ಮನಮೋಹಕ ಕೆತ್ತನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರಾಂಗಣವಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ್ಲಲಿ ೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಶ್ರೀವೇಣುಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಯು ಚೋಳರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಕೊಳಲೂದುತ್ತ ನಿಂತಿರುವ ಗೋಪಾಲನ ಭಂಗಿ ತಕ್ಷಣ ಮನಸೆಳೆಯದೇ ಇರದು. ಬಲಗಾಲನ್ನು ಮೋಹಕವಾಗಿ ಎಡಕ್ಕೂರಿ, ಎಡಗಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಕೊಳಲೂದುತ್ತಿರುವ ಗೋಪಾಲನ ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟುಬಾರಿ ನೋಡಿದರೂ ಕಣ್ಣು ತಣಿಯವು. ಗೋಪಾಲನ ಹಿಂದೆ ಆದಿಶೇಷನ ಹೆಡೆಯಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲೂ ಆದಿಶೇಷನ ಹೆಡೆಗಳಿವೆ. ಥಟ್ಟನೆ ನೋಡಿದರೆ ವಟವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಗೋಪಾಲ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬಂತೆಯೂ ಕೆತ್ತನೆಯಿರುವುದು ಶಿಲ್ಪಿಯ ಕಲಾನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದಶಾವತಾರಗಳಾದ ಮತ್ಸ್ಯ, ಕೂರ್ಮ, ವರಾಹ, ನರಸಿಂಹ, ವಾಮನ, ಪರಶುರಾಮ, ರಾಮಕೃಷ್ಣ, ಬುದ್ಧ, ಕಲ್ಕಿ ಅವತಾರಗಳ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಹೊರಭಾಗದ ನವರಂಗದಲ್ಲಿ ಚೌಕಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು, ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೂ ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಸೀತೆ, ಹನುಮಂತ, ನಾಗ, ಮತ್ಸ್ಯ, ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಲೀಲೆಗಳ ಉಬ್ಬುಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಗೊಂಡು ಬಿದ್ದಿರುವ ಕಂಬಗಳ, ಬೋದಿಗೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ. ಇದರಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. 
ಒಟ್ಟಾರೆ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೆತ್ತನೆಯಿರುವ ವೇಣುಗೋಪಾಲನ ಮೂರ್ತಿ ಅಪರೂಪ. ಸಂಶೋಧಕರು ಇಡೀ ಗ್ರಾಮ, ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀವೇಣುಗೋಪಾಲನ ಮೂರ್ತಿಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದುಬರಬಹುದಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಮಗಳು
ವರ್ಗ:ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಜರಿಮಲೆ

**ಜರಿಮಲೆ** ಗ್ರಾಮ ಪಾಳೆಗಾರರ ಗತವೈಭವದ ಸ್ಥಳ. ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೂಡ್ಲಿಗಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೪ ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿರುವ ಜರಿಮಲೆ ಗುಡ್ಡಗಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ. ಈ ಗ್ರಾಮ ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಸ್ಥಳವೆನ್ನುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಿಹಿಯಾದ ಸೀತಾಫಲ ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಮವೆಂದೂ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ.
ಜರಿಮಲೆಯನ್ನು ಆಳಿದ ಮೂಲ ವಂಶಜರ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಂತರದ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳು ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಂಶೋಧಕ ಡಾ.ವಿರುಪಾಕ್ಷಿ ಪೂಜಾರಹಳ್ಳಿಯವರ ಅಭಿಮತದಂತೆ ಭೂಮರಾಜನೆಂಬ ನಾಯಕ ಬೇಟೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕೃಪಾಶೀರ್ವಾದದೊಂದಿಗೆ ಜರಿಮಲೆ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಜರಿಮಲೆ ನಾಯಕರ ಪೂರ್ವಿಕರು ಆಂಧ್ರದ ಕಂಚಿ, ಕದ್ರಿಯಿಂದ ಬಂದವರೆಂದೂ, ಮತ್ತೊಂದು ಮೂಲದಂತೆ ಕುಮಾರರಾಮನ ವಂಶಜರೆಂದೂ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಏನೇ ಇರಲಿ ಜರಿಮಲೆ ನಾಯಕರು ಹರಪನಹಳ್ಳಿ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಗುಡೇಕೋಟೆ ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ್ಧರೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಜರಿಮಲೆಯನ್ನು ನಾಯಕರು ಆಳುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವ ವಿಚಾರ. ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ನಾಯಕರು ಜರಿಮಲೆ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದರೆಂದೂ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಡಾ.ವಿರುಪಾಕ್ಷಿ ಪೂಜಾರಹಳ್ಳಿಯವರು ತಿಳಿಸುವಂತೆ, ಜರಿಮಲೆಯನ್ನು ಆಳಿದ ಅರಸರೆಂದರೆ, ಪಾಪಣ್ಣನಾಯಕ, ಬಸವಂತರಾಜ, ಭೂಮಿರಾಜ, ಬೂದಿಸಿದ್ದರಾಜ, ಬೊಮ್ಮಂತರಾಜ, ಇಮ್ಮಡಿನಾಯಕ ಈತನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಬೊಮ್ಮಣ್ಣನಾಯಕ, ಮ್ಲಲಿಕಾರ್ಜುನನಾಯಕ, ಇಮ್ಮಡಿನಾಯಕ. ಇವರೆಲ್ಲ ಜರಿಮಲೆ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ವಾಸಕ್ಕೆ ಮನೆ, ಕೆರೆ, ಬಾವಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಕುರುಹುಗಳಾದ ಅರಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯ, ಜನ ವಸತಿಯ ಕುರುಹುಗಳು, ನೀರಿನ ಹೊಂಡ, ಕೋಟೆ ಆವರಿಸಿರುವ ಶಿಥಿಲ ಗೋಡೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪಾಳೆಯಗಾರರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. 
ಜರಿಮಲೆ ನಾಯಕರಿಗೂ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಪೀಠಕ್ಕೂ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಜರಿಮಲೆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾರಣಕರ್ತರಾದರೋ, ಅಂತೆಯೇ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಶಾಪದಿಂದಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಜರಿಮಲೆ ನಾಯಕರ ವಂಶಸ್ಥರು ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಯಕರ ವಂಶಸ್ಥರು ದರ್ಶನ ಪಡೆದರೆ ಕೇಡಾಗುವುದೆಂಬ ಭಯವೂ ಇದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಆಸಕ್ತಿಕರ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಜರಿಮಲೆ ವಂಶದ ನಾಯಕರು ಬೇಟೆಗೆ ಹೋದಾಗ, ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಯದೆ ಬಾಣ ಬಿಟ್ಟುದರಿಂದ, ಸ್ವಾಮಿಗಳ ತಲೆಗೆ ಪೆಟ್ಟಾಯಿತು. ವಿಷಯ ತಿಳಿದ ನಾಯಕರು ನೊಂದು ಸ್ವಾಮಿಗಳ ತಲೆಗೆ ತೈಲವನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಉಪಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ವೈಶಾಖ ಶುದ್ಧ ೬ರಂದು ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಜಾತ್ರೆಯ ದಿನದಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ತೈಲವನ್ನೆರೆಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಎರೆಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿರುವುದು ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ್ಲಲಿ ಮಾತ್ರ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಜರಿಮಲೆ ನಾಯಕರ ವಂಶಸ್ಥರು ಒಂದು ದಡಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಎರೆಯಲು ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ನಾಯಕರು ಕಳಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಎರೆದ ನಂತರವೇ ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಹೀಗೆ ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಹಾಗೂ ಜರಿಮಲೆಯ ವಂಶಸ್ಥರಿಗೂ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. 
ಜರಿಮಲೆಯ ನಾಯಕರ ಕೊನೆಯ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಪ್ಪನಾಯಕರು ಇದ್ದಾರೆ. ಹೆಸರಿಗಷ್ಟೇ ಜರಿಮಲೆ ಪಾಳೆಯಗಾರರ ವಂಶಸ್ಥರು. ಉಳಿದಂತೆ ಇವರದು ಗ್ರಾಮದ ಒಂದು ಬಡಕುಟುಂಬ. ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯದ ಬಡ ರಾಜರಿವರು. ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಳಲುವ ಸಿದ್ದಪ್ಪನಾಯಕರು ಇಂದಿಗೂ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಂದ ರಾಜರೆಂಬ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದೆಡೆ ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಅಳಿದುಹೋದ ವೈಭವದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಕಂಡರೆ, ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಅಳಿದುಹೋದ ವೈಭವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನಾಯಕರ ಸಂತತಿಯ ಸಿದ್ದಪ್ಪನಾಯಕರು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)

***ಬ್ಲ್ಯಾಕ್*** ಸಂಜಯ್ ಲೀಲಾ ಭಂಸಾಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ೨೦೦೫ನೇ ವರ್ಷದ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ.ಈ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಾರರು ರಾಣಿ ಮುಖರ್ಜಿ ಹಾಗು ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್. *ಬ್ಲ್ಯಾಕ್* ಒಬ್ಬ ಕುರುಡ ಹಾಗು ಕಿವುಡ ಬಾಲಕಿ ಹಾಗು ಅವಳ ಗುರುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಚಿತ್ರ.ಹೆಲೆನ್ ಕೆಲರ್ ಜೀವನ ಹಾಗು ಕಷ್ಟ್ಗಳ ಆಧಾರಿತ ಚಿತ್ರವಿದು.   

ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಸ್ಬಂಕ್ಲ ಫಿಲಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಹಾಗು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಫಿಲಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. *ಟೈಮ್ಸ್ ಮಗಜ಼ೀನ್* ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಅಮಿಶ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ

**ಅಮಿಶ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ** ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕರು. ಇವರ ಪುಸ್ತಕಗಳಾದ *ದಿ ಇಮ್ಮಾರ್ಟಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆಲುಹ*, *ದಿ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಆಫ್ ದಿ ನಾಗಾಸ್*, *ದಿ ಓತ್ ಆಫ್ ದಿ ವಾಯುಪುತ್ರಾಸ್* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಸ್ಟ್ಸೆಲ್ಲರ್ಗಳಾಗಿವೆ  ಈ ಮೂರು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಶಿವ ಟ್ರೈಲಾಜಿಯಾಗಿದೆ. ಶಿವ ಟ್ರೈಲಾಜಿ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾರಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಯಾಗಿ, ೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳು ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗಿ ರೂ.೫೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ರಷ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ. ೨೦೧೨ ಮತ್ತು ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಟಾಪ್ ೧೦೦ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪುರವಣಿಯು ಇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
## ಪುಸ್ತಕ ಅಡವಳಿಕೆಗಳು
ಇವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಇಮ್ಮಾರ್ಟಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆಲುಹ* ೧೨ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ, *ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಆಫ್ ದಿ ನಾಗಾಸ್* ೭ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು *ಓತ್ ಆಫ್ ದಿ ವಾಯುಪುತ್ರಾಸ್* ೩ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ..
ಇದರ ಜತೆಗೆ ಶಿವ ಟ್ರೈಲಾಜಿಯ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕರಣ್ ಜೋಹರ್ರವರ ಧರ್ಮ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ಗೆ ಮಾರಿದ್ದಾರೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ಆರ್. ಎನ್. ದೊರೈಸ್ವಾಮಿ

## ಜನನ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಸಂಗೀತ ಕೃಷಿ
ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಲಾರತ್ನರೆನ್ನಿಸಿದ ದೊರೈಸ್ವಾಮಿಯವರು,(೧೨-೧೨-೧೯೧೬-೧೭-೮-೨೦೦೨)  ರುದ್ರಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆಯವರ ಹೆಸರು, ನಾಲಾವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯ, ಶಾಲಾ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗಿದ್ದರು. ತಾಯಿ ಸಾವಿತ್ರಮ್ಮ. ತಾಯಿಯವರು ಸಂಗೀತ ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ದೊರೈಸ್ವಾಮಿಯವರು ಸೇಲಂ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಥಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ವೀಣೆ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನವರ ಹತ್ತಿರ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು.
ಗುರುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಣಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಸಂಗೀತ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸುವ ಸಂಗೀತ ಪರಿಕ್ಷಾ ಮಂಡಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಕರಾಗಿ, ಸಂಗೀತ ಕಲಾಭಿವರ್ಧಿನಿ ಸಭಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಗುರುಗಳು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು ಎನ್ನುವ ವೀಣಾವಾದನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಪಿಟೀಲು ಚೌಡಯ್ಯನವರ ಜೊತೆ ಹಾಡಲು ಸಿಕ್ಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ರಾಮೋತ್ಸವ, ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ಮುಂತಾದ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ ಗಾಯನ, ವೀಣಾವಾದನ ಕಚೇರಿ
'ಮದರಾಸಿನ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯ ರೇಡಿಯೋ ನಿಲಯ'ದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ದೊರೈಸ್ವಾಮಿಯವರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿ,ಸನ್ಮಾನಗಳು
* ಮೈಸೂರು ನಗರದ ಸರಸ್ವತಿ ಗಾನ ಕಲಾಮಂದಿರದ 'ತ್ಯಾಗರಾಜ ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸ'ವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ 'ವೈಣಿಕ ವಿದ್ಯಾವಾರಿಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'
* ಕಲಾಭಿವರ್ಧಿನಿ ಸಭಾದಿಂದ ಗಾನರತ್ನಾಕರ ಬಿರುದು
* ಕಲಾವಿದ ಬಿ.ವೇವೇಂದ್ರಪ್ಪನವರು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹನುಮಜ್ಜಯಂತಿ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ 'ವೈಣಿಕ ಪ್ರವೀಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'.
* ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಯಿಂದ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾತಿಲಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ',
* ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಗಾಯನ ಸಮಾಜದ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಗಾಯನ ಸಮಾಜದ 'ಸಂಗೀತ ಕಲಾರತ್ನ ಬಿರುದು' ಗಳಿಸಿದರು.
* 'ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ',
* 'ಚೌಡಯ್ಯ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,' ಮುಂತಾದವು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ವೀಣಾ ವಾದಕರು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ನಿತ್ಯಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವನ್

**ಡಾ|ನಿತ್ಯಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವನ್** ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿರುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ ಹಾಗು ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕಿ. ಇವರು ಹಲವು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಮುಖ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಲಾಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರುವ ನಿತ್ಯಶ್ರೀಯವರು ಸಂಗೀತ ವಿದುಷಿ ಡಿ.ಕೆ.ಪಟ್ಟಮ್ಮಾಳ್ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗಳು. ನಿತ್ಯಶ್ರೀಯವರು ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗು ೫೦೦ಕ್ಕು ಹೆಚ್ಚು ಆಲ್ಬಮ್‍ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ಗುಹಾಘರ್

thumb
## ಗುಹಾಘರ (ಗುಹಾಗರ) 
ಇದು ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ರತ್ನಾಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಗುಹಾಗರ್ ಎಂದರೆ ಗುಹೆಯೊಳಗಿನ ಮನೆ ಎಂದರ್ಥ.
ಇದರ ಸಮೀಪ ದಾಭೋಲ್ ಪವರ್ ಕಂಪನಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.ಇದು ವರ್ಜಿನ್ ಬೀಚ್,ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ,ಅಡಿಕೆ ಬೀಜಗಳು ಹಾಗೂ ನಾರಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ
ಇಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಫಾನ್ಸೋ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿವೆ.
ಈ ಊರು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಕೊಂಕಣ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶ ಇದನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಕೇವಲ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿರುವ ೭೨೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅರೇಬಿಯನ್ ಕರಾವಳಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭೂಮಿ ಕಿರಿದಾದಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಂಕಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಹಾಘರ್‍ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಂದು ಚಿತ್ರ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರ 'ಕಿಲ್ಲ'.
### ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 
* ಸಮುದ್ರ ತೀರ
thumb
*  ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಡೇಶ್ವರ ಶಿವ ದೇವಾಲಯ.
* ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಮಂದಿರ.
thumb
 

#### ಆಕರ ಕೊಂಡಿಗಳು 
https://en.wikipedia.org/wiki/Guhagar

ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು

## ಭಾರತದಲ್ಲಿ  ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ 
*ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ. ಕರ್ನಾಟಕ, ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಈ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆಗುವ ಶೇಕಡ ೮೦(ಎಂಭತ್ತ)ರಷ್ಟನ್ನುಈಆರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 
*ಸಧ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೨೨.೩೦ ಕೋಟಿ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಲ್ಲಿ  ಬೇಳೆ ಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಶೇ. ೩೩ ರಷ್ಟು 
ಬೇಳೆಕಾಳು ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶ.ಒಟ್ಟು ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ೧೩೧.೯ ಕೋಟಿ ಟನ್ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಶೇ. ೨೪ ರಷ್ಟಿದೆ.  (೨೦೧೩-೨೦೧೪)
*೨೦೧೪-೧೫ 'ಎಲ್ ನೈನೋ' ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶೇ. ೫ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಅದರಿಂದ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಭೆಳೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಆಗಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜುಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೆ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಈ ಧಾನ್ಯಗಳ ಉಪಯೋಗ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಧಾನ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧಾರಣೆ ಮಿತಿಮೀರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದು ಅಸೋಚಾಂ ವರದಿ.
## ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅಮದು
*2015-16 ಉತ್ಪಾದನೆ 17.33 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್. ಅಮದು 5.5 ಲಕ್ಷ ಟನ್. 

## ೨೦೧೬-೨೦೧೭ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು
*ಪ್ರಸಕ್ತ ವರ್ಷ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರಲಿದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಪೂರೈಸುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ.
*ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 2.21 ಕೋಟಿ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಇರಲಿದೆ. ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಪೂರೈಸಲು  ಸಾಲುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ’ ಎಂದು ಕೃಷಿ ಸಚಿವ ರಾಧಾ ಮೋಹನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಅವರು ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಬೇಳೆಕಾಳು ಸಮೃದ್ಧ ಬೆಳೆ ನಿರೀಕ್ಷೆ: ಕೇಂದ್ರ;ಪಿಟಿಐ;25 Mar, 2017

## ಆಧಾರ 
*(ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮ ಮಹಾಸಂಸ್ಥೆ- ಅಸೋಚಾಮ್ ವರದಿ-ಪ್ರಜಾವಾಣಿ೨೯-೪-೨೦೧೪)

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ವರ್ಗ:ಭಾರತ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಡೇಶ್ವರ ಶಿವ ದೇವಾಲಯ

## ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಡೇಶ್ವರ ಶಿವ ದೇವಾಲಯ 
ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ರತ್ನಾಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗುಹಾಘರ್ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಡೇಶ್ವರನು ಬಹಳಷ್ಟು ಚಿತ್ಪಾವನರ ಕುಲದೇವತೆ.

### ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಹಿಂದೂಗಳ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ, ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮರು ಕೊಡಲಿ ಬೀಸಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಗಳಿಸಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು, ಕಶ್ಯಪರಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು, ಭಗವಾನ್ ಶಿವನನ್ನು ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ದಿನಾಲೂ ತನಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಶಿವನು ಒಪ್ಪಿದನಂತೆ. ತದನಂತರ, ಪರಶುರಾಮನು ಅರವತ್ತು ವಿಪ್ರರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡರಂತೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಡ ಎಂಬ ವಿಪ್ರನು, ಶಿವಲಿಂಗವೊಂದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನಂತೆ. ಮುಂದೆ ರಾಜ ಸಕುರಾನ್ ಎಂಬುವನು ಈ ಲಿಂಗಕ್ಕಾಗಿ ದೇವಾಲಯವೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನಂತೆ. ಅದೇ ಈಗ ನಾವು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ದೇವಾಲಯ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆ ಯಾಗಿದ್ದು, ನಾಲ್ಕೂ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯ, ಗಣೇಶ, ಪಾರ್ವತಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಲಕ್ಶ್ಮಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನ ಎದುರು ಭವ್ಯವಾದ ನಂದಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 
ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮೂರು ಬಾಗಿಲುಗಳಿವೆ. ಈ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಒಳಹೊಕ್ಕರೆ, ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಗರುಡ ಮತ್ತು ಮಾರುತಿಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಅಂತೂ ರುದ್ರಗಂಭೀರ ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯವಿದಾಗಿದ್ದು, ಸದಾ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. 
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಮುದ್ರ ತಟವೂ, ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಮಂದಿರವೂ ಇದೆ. 

#### ಆಧಾರ 
https://en.wikipedia.org/wiki/Vyadeshwar

ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು |
ಮೋಡ

:***ಅಬ್ದ** ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. **ಮಳೆ** ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ.*

thumb|right|250px| ಮೋಡ
thumb|right|250px|ಮೋಡ
ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವಾಗ, ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ  ಭೂಮಿಯ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಗ್ರಹಕಾಯದ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನೀರಾವಿಯಿಂದಲೋ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದಲೋ ಉಂಟಾದ ದ್ರವರೂಪದ ವಸ್ತುವನ್ನೋ ಘನೀಭವಿಸಿದ ಹರಳುಗಳನ್ನೋ *ಮೋಡಗಳು* ಎನ್ನಲಾಗುವುದು.  ಮೋಡಗಳ ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ನೆಫೋಲಜಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. 

## ಉಂಟಾಗುವ ಬಗೆ 
thumb|right|250px|ಕ್ಯೂಮುಲಸ್ ಮೋಡಗಳು 
ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವಾಗ ನೀರಾವಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೇರುವ “ಗಾಳಿಯ ಗುಳ್ಳೆಗಳು” (thermals), ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಮೇಲಣ ಪದರವನ್ನು ತಲುಪುವಾಗ ವಿಕಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಲೂ ತಣಿಯುತ್ತಲೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದಾಗಲೂ ಅಂತರಿಕ್ಷದ ವಾಯುವಿನ ತಾಪಮಾನ 5-6&nbsp;°C / km ಎಂಬಂತೆ ಕಡಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ತಣಿದು ಡ್ಯೂ ಪೋಯಿಂಟ್ ವಾಯುವಿನ ತಾಪಮಾನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದುವಾಗ ನೀರಾವಿ ಘನೀಭವಿಸಿ, condensation nuclei ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಘನೀಭವಿಸಿ ಮಂಜಿನ ಕಣಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಮಂಜಿನ ಕಣಗಳೇ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುವ ಮೋಡಗಳು. 

ಅಂತರಿಕ್ಷದ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿರುವ ನೀರಾವಿ ಘನೀಭವಿಸಿ ಹಿಮಕಣಗಳು, ಜಲಕಣಗಳು, ಮಳೆ, ಮಂಜು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು precipitation ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.

## ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಓದಲು 
*ಮೋಡಬಿತ್ತನೆ
*ಮಿಸ್ತ್
*ಅಣಬೆ ಮೋಡಗಳು

## ಆಧಾರ 
## ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು‍ 
* http://www.geo.mtu.edu/department/classes/ge406/tjbrabec/cloud.html
* http://asd-www.larc.nasa.gov/SCOOL/tutorial/clouds/cloudtypes_transcript.html#low 
* http://www.piercecollege.edu/offices/weather/stability.html 
* BadMeteorology's explanation of why clouds form
* Monthly maps of global cloud cover, from NASA's Earth Observatory
* Introduction to Clouds: Sky Watcher Chart National Oceanic and Atmospheric Administration and National Aeronautics and Space Administration
* Cloud Appreciation Society Aesthetics of clouds
* Shuttle Views the Earth: Clouds from Space
* Details of main cloud types and sub types
* USA Today Understanding clouds and Fog
* clouds that look as if they were sculpted out of the sky
* Clouds 365 Project  Year-long photographic experiment shooting clouds everyday
* The Function of Clouds 

ವರ್ಗ:ಭೂವಿಜ್ಞಾನ
ಅನ್ತ:ಪುರಗೀತೆ

**ಅನ್ತ:ಪುರಗೀತೆ** ಖ್ಯಾತ ಸಾಹಿತಿ ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪನವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ.

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಬಾಳಿಗೊಂದು ನಂಬಿಕೆ

**ಬಾಳಿಗೊಂದು ನಂಬಿಕೆ** ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪನವರ ಕೃತಿ.

ವರ್ಗ:ಪುಸ್ತಕಗಳು
ರೋಹನ್ ಮೂರ್ತಿ

thumb|right|250px|'ಡಾ.ರೋಹನ್ ಮೂರ್ತಿ'
**ಡಾ. ರೋಹನ್ ಮೂರ್ತಿ**ಯವರು, 'ಅಮೆರಿಕದ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಫೆಲೋಸ್ ಅಟ್ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ' ಯ, 'ಜೂನಿಯರ್ ಫೆಲೊ', ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ (ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್)ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.(ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್) ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ 'ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್' ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 'ಎಮ್.ಐ.ಟಿ'ಯಲ್ಲಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಮತ್ತು 'ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ರಿಸರ್ಚ್' ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಭಾಗಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದರು.
## ಜನನ,ಬಾಲ್ಯ,ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ,ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಭಾರತದ ಹೆಸರಾಂತ ಎರಡನೆಯ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಕಂಪೆನಿ, ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ನ. ಮಾಲೀಕರಾಗಿರುವ ಎನ್ ಆರ್ ನಾರಾಯಣಮೂರ್ತಿ, ಹಾಗೂ ಸುಧಾ ಮೂರ್ತಿಯವರ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. 'ರೋಹನ್,' ಗೆ 'ಅಕ್ಷತಾ,' ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕ ಇದ್ದಾರೆ. ನಿವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದ ಮೂರ್ತಿಯವರಿಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಕಂಪೆನಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕರೆ ಬಂದದ್ದು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ. ಆಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಯವರು ತಮಗೆ ನೆರವಾಗುವ ತಂಡವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿ, ರೋಹನ್ ಮೂರ್ತಿಯವರನ್ನು ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಸಹಾಯಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕಮಾಡಲು ಅಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಇನ್‌ಫೋಸಿಸ್‌ ಸಹಿತ ಭಾರತೀಯ ದಿಗ್ಗಜ ಐಟಿ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಏಳಿಗೆಗೆ ತೊಡಕುಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಫೋಸಿಸ್‌ ಅನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸದೃಢಗೊಳಿಸಲು ಕಂಪೆನಿಗೆ ನಾರಾಯಣ ಮೂರ್ತಿಯವರ ಪುನರ್‌ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿದೆ.ನಾರಾಯಣ ಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಪುತ್ರ ರೋಹನ್‌ ಮೂರ್ತಿ, ತಮ್ಮ ತಂದೆಗೆ ಅವರ ಹೊಸ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ನೆರವಾಗಲಿದ್ದಾರೆ.
## ಮದುವೆ
### ಅಕ್ಷತಾರವರ ಮದುವೆ
೨೯ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ರೋಹನ್ ಮೂರ್ತಿಯವರ ಅಕ್ಕ, 'ಅಕ್ಷತಾ'ರವರ ಮದುವೆ, 'ಸ್ಟ್ಯಾನ್ ಫೋರ್ಡ್ ಎಂಬಿಎ ಪದವೀಧರ', 'ರಿಷಿ ಸುನಾಕ್' ಜೊತೆ, ಆಗಸ್ಟ್ ೩೦ ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು. ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ 'ರಿಷಿ ಸುನಾಕ್', ಮತ್ತು ಅಕ್ಷತಾ, 'ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ ಫೊರ್ಡ್ ಬಿಜಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲಿ'ನಲ್ಲಿ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಸುನಾಕ್, 'ಮೈಕ್ರೋ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್' ಆಗಿದ್ದು, 'ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಕ್ಷತಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನುಪಡೆದು ನಂತರ, 'ಸ್ಟಾನ್ ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದಲ್ಲಿ 'ಎಂಬಿಎ' ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷತಾ 'ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ' ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್' ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

### ರೋಹನ್ ಮದುವೆ
ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಗ್ಗಜ, ಎನ್.ಆರ್.ನಾರಾಯಣ ಮೂರ್ತಿಯವರ ೨೮ ವರ್ಷದ ಮಗ, ಡಾ. ರೋಹನ್, ದೇಶದ ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ 'ಟಿ.ವಿ.ಎಸ್ ಮೋಟಾರ್ ಕಂಪೆನಿ'ಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ,ವೇಣು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್, ಹಾಗೂ ಮಲ್ಲಿಕಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ದಂಪತಿಗಳ ಪುತ್ರಿ,ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಅಮೆರಿಕದ 'ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದ ಪದವೀಧರೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಟಿ.ವಿ.ಎಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ, ಸುಂದರಮ್ ಕ್ಲೇಟನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ನ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿ ವಿಭಾಗದ, ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್, ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ರೋಹನ್ ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದಂಪತಿಗಳು ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮಿಗಳು
ಕಾವ್ಯಾಲಯ

**ಕಾವ್ಯಾಲಯ** ಮೈಸೂರಿನ ಜಯನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ. ಡಿ.ವಿ.ಜಿಯವರ ಕಗ್ಗಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕಾವ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಆನಪಾನಸತಿ ಧ್ಯಾನ

**ಆನಪಾನಸತಿ** (ಪಾಳಿ) ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಎಚ್ಚರದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಎಂದರ್ಥ. **ಆನಪಾನ** ಎಂದರೆ ಉಸಿರಾಟ, **ಸತಿ** ಎಂದರೆ ಎಚ್ಚರದ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಧ್ಯಾನದ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಟಿಬೆಟ್ ನ ಬೌದ್ಧರು, ಜೆನ್, ತೈಂತೈ ಮತ್ತು ತೇರವಾಡ ಪಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಬುದ್ಧ ಆನಪಾನಸತಿ ಸೂತ್ತವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನ ಅನೇಕ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಧ್ಯಾನದ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಪಾಳಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚತುರ್ಥ (ನಾಲ್ಕು ಸೂಚನೆಗಳು) ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಚತುರ್ಥ (೧೬ ಸೂಚನೆಗಳು) ಗಳಲ್ಲಿ ಅನಪಾನಸತಿಯ ಸೂಚನೆಗಳಿವೆ.ಅನಪಾನಸತಿ ಸೂತ್ತವು ನಾಲ್ಕು ಚತುರ್ಥಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆನಪಾನ ಸಂಯುತ್ತಾ ಮುಂತಾದ ಸಂಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಚತುರ್ಥಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ ನೋಡಬಹುದು. ಕಾಯಗಾತ ಸತಿ ಸೂತ್ತದಲ್ಲಿ, ಮಹಾ ಸತಿಪತ್ತನ ಸೂತ್ತದಲ್ಲಿ ಆನಪಾನ ಸತಿಯ ಒಂದು ಚತುರ್ಥದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲಾಗಿದೆ. 

ವರ್ಗ:ಧ್ಯಾನ
ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ
ಅತ್ರಿ ಬುಕ್ ಸೆಂಟರ್

**ಅತ್ರಿ ಬುಕ್ ಸೆಂಟರ್** ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕದ ಅಂಗಡಿ. *ನವಕರ್ನಾಟಕ* ಪುಸ್ತಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಇದೊಂದು ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು.
ಅದರ ಜಾಲತಾಣವು ಇಲ್ಲಿದೆ. 

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು