ಮಯೂರ್ಭಂಜ್ ಜಿಲ್ಲೆ

**ಮಯೂರ್ಭಂಜ್ ಜಿಲ್ಲೆ** ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ 30 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ಒಡಿಶಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ.  ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು ಬರಿಪಾದದಲ್ಲಿದೆ . ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳೆಂದರೆ ರೈರಂಗಪುರ, ಕರಂಜಿಯಾ ಮತ್ತು ಉಡಾಲಾ . 2011 ರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಗಂಜಾಂ ಮತ್ತು ಕಟಕ್ ನಂತರಒಡಿಶಾದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ ( 30 ರಲ್ಲಿ). 

## ಉತ್ಪತ್ತಿ 
ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಸರು *ಮಯೂರ* (ಒಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ನವಿಲು ಎಂದರ್ಥ) ಮತ್ತು *ಭಂಜಾ* 1949 ರವರೆಗೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ರಾಜವಂಶದ ಹೆಸರು. ಮಯೂರ ಎಂಬುದು 14 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಂಜಾಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಜವಂಶದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನವಿಲು ಮೋಟಿಫ್ ಅನ್ನು ನಂತರ ಭಂಜಾಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಮಯೂರ್ಭಂಜ್ ಲಾಂಛನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆರಂಭಿಕ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪರ್ಯಾಯ ಕಾಗುಣಿತಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅನೇಕ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಹರ್‌ಬಂಗೆ ಮತ್ತು ಮೊರ್‌ಭಂಜ್ ಎಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
 
ಮಯೂರ್ಭಂಜ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿದ ಭಂಜಾ ಕುಟುಂಬವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೌದ್ಧ ಭೌಮಾ-ಕಾರ ರಾಜವಂಶದ ಪತನದ ನಂತರ ಖಿಚಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಆಳಿದ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಅವರು ಬಹುಶಃ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫಿರೋಜ್ ಷಾ ತುಘಲಕ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಇಂದಿನ ಭಂಜಾಗಳ ಮೂಲದವರು ಖಿಚಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಹರಿಪುರಕ್ಕೆ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. 1592 ರಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ವಿಜಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಯೂರ್ಭಂಜ್ ವ್ಯಾಪಕ ಡೊಮೇನ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಕೆಂದೂಜರ್, ಬಾಲಸೋರ್, ಸಿಂಗ್ಭೂಮ್ ಮತ್ತು ಅವಿಭಜಿತ ಮಿಡ್ನಾಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಜಾ ಕೃಷ್ಣ ಚಂದ್ರ ಭಂಜಾ ಅವರು ಷಹಜಹಾನ್‌ನ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಗೀಡಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಔರಂಗಜೇಬ್‌ನ ಜನರಲ್ ಖಾನ್ ಏ ದೌರಾನ್‌ನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯವು ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ನೀಲಗಿರಿ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಬಾಲಸೋರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಬಂದರುಗಳ ನಷ್ಟವು ರಾಜ್ಯದ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬರಿಪದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. 1803 ರಲ್ಲಿ, ಕರಾವಳಿ ಒಡಿಶಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು - ಇದು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಜಮೀನ್ದಾರಿಯ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯದ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ನಿರಂತರ ಸಂತಾಲ್ ದಂಗೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಂದಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಿಂಗ್‌ಭೂಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದಾಗ 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ಶ್ರೀರಾಮ ಚಂದ್ರ ಭಂಜ್ ದೇವ್ ಅವರ ಅಲ್ಪ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ರೈಲ್ವೇ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಪುರಸಭೆಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಜಮ್ಸೆಟ್ಜಿ ಟಾಟಾಗೆ ಗೊರುಮಹಿಸಾನಿಯಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರನ್ನು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು, ಇದು ಜಮ್ಶೆಡ್ಪುರ ಮತ್ತು ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್ ಅನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯ ಹೊರಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಯೂರ್ಭಂಜ್ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾದ ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಸಾಮಂತ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲ, ಹೀಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿತು. ಒಡಿಶಾದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಯೂರ್ಭಂಜ್ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಜರು 9 ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಲ್ಯೂಟ್ ಅನ್ನು ಆನಂದಿಸಿದರು.

ಮಹಾರಾಜ, ಸರ್ ಪ್ರತಾಪ್ ಚಂದ್ರ ಭಂಜ್ಡಿಯೊ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ದುರಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ದಂಗೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರು 1948 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶದ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯವು 1949 ರಿಂದ ಒಡಿಶಾದ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಯಿತು.

## ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ 
2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಯೂರ್‌ಭಂಜ್ ಜಿಲ್ಲೆಯು 2,519,738 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,  ಕುವೈತ್ ರಾಷ್ಟ್ರ  ಅಥವಾ US ರಾಜ್ಯವಾದ ನೆವಾಡಾಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.  ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 171 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ (ಒಟ್ಟು 640 ರಲ್ಲಿ). ಜಿಲ್ಲೆಯು . 2001-2011 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವು 13.06% ಆಗಿತ್ತು. ಮಯೂರ್‌ಭಂಜ್ ಪ್ರತಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 1006 ಮಹಿಳೆಯರ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸರಾಸರಿ 940 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು 63.98% ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಭಾರತೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 7.33% ಮತ್ತು 58.72% ಅನುಸೂಚಿತ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು. 

### ಭಾಷೆಗಳು 
2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 54.33% ಒಡಿಯಾ, 24.81% ಸಂತಾಲಿ, 7.58% ಹೊ, 3.92% ಮುಂಡಾರಿ, 2.77% ಕುರ್ಮಾಲಿ ಮತ್ತು 1.34% ಬೆಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. 

ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಯೂರ್‌ಭಂಜ್ ಉಪಭಾಷೆಯು ಕರಾವಳಿ ಒಡಿಶಾದಂತೆಯೇ ಇದೆ, ಆದರೂ ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ. ಸಂತಾಲಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಡಿಯಾ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓಲ್ ಚಿಕಿ ಲಿಪಿಯು ವಿರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಡಿಯಾ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಇತರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾರ್ಗ್ರಾಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಸದರ್ ಉಪವಿಭಾಗದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಾಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಒಡಿಯಾ ಮಿಶ್ರಣವಿದೆ. ಕುಡ್ಮಲಿ (ಕುಡುಮಿ ಮಹಾತೋ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ) ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಗಮನಾರ್ಹ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೋ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಜ್ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮುಂಡರಿ ಉಪಭಾಷೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಸೇರಿವೆ.  ಲೋಧಾವನ್ನು ಹಲವಾರು ಸಾವಿರ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 
ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations