ಭಾರತದ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

thumb|alt=ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್|ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್

ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ನಗರ ಮತ್ತು ಉಪನಗರ ಪುರಸಭೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.ಇದು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು (ಪಿ.ಆರ್.ಐ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ IX ನೇ ಭಾಗವು ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹಂತದ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ:
*ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು
*ಮಂಡಲ ಪರಿಷತ್ ಅಥವಾ ಬ್ಲಾಕ್ ಸಮಿತಿ ಅಥವಾ ಬ್ಲಾಕ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ಸಮಿತಿ 
*ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್ತು

ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಹಂತದ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ನೋಂದಾಯಿತ ಮತದಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತದ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳ ಸದಸ್ಯರ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (ಎಸ್‌ಸಿ) ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ (ಎಸ್‌ಟಿ) ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಬೇಕು, ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಆಧುನಿಕ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ೭೩ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು  ಆಧರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ ಎಮ್ ಸಿಂಘ್ವಿ ಸಮಿತಿಯು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ೭೩ ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಸಮಿತಿಗಳು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 

ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಈಗ ಆಡಳಿತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಮೂಲ ಘಟಕಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್, ಮೇಘಾಲಯ ಮತ್ತು ಮಿಝೋರಾಂ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.

ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ಮೂರು ಮೂಲಗಳಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ:
*ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸಿನಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅನುದಾನ
*ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ನಿಧಿಗಳು
*ರಾಜ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗಗಳ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಮೇರೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ನಿಧಿಗಳು

## ಇತಿಹಾಸ
ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೈದಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ೨ ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನ ಕ್ರಿ.ಪೂ ದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ವೈದಿಕ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತದ ಮೂಲ ಘಟಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಅನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬುನಾದಿ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನದೇ ಆದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದರು. ಅಂತಹ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಪದವು ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ("ಗ್ರಾಮ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತ") ಆಗಿತ್ತು. ಬದಲಾಗಿ, ಭಾರತವು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಿಯೋಗದಿಂದ ಇದನ್ನು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚುನಾಯಿತ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗಾಂಧಿಯವರು ರೂಪಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಡುವೆ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.

ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ೧೯೪೭ ರ ಬಿಹಾರ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯವು ಮೊದಲು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ರಿಪನ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತದ ಮುಂದುವರಿದ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಇದನ್ನು ೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೯ ರಂದು ನಗೌರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನವು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ೧೯೫೦ ಮತ್ತು ೬೦ ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಇತರ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಒಂಬತ್ತನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಸಂಸದ ಬಲವಂತರಾಯ್ ಮೆಹ್ತಾ ನೇತೃತ್ವದ ಬಲ್ವಂತ್ ರಾಯ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿಯು ಜನವರಿ ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (೧೯೫೨) ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸ್ತರಣಾ ಸೇವೆಯ (೧೯೫೩) ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು.  ಇದು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿತು. ಸಮಿತಿಯು **ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ** ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಮೂರು ಹಂತದ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು: ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್, ಬ್ಲಾಕ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್ತು

೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೯೩ ರಂದು, ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ೧೯೯೨ ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ (೭೩ ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನಗಳು ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೬ ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳಿಗೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ನೀಡಲು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಂವಿಧಾನದ ಹನ್ನೊಂದನೇ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ೨೯ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತವಾದ ತೆರಿಗೆಗಳು, ಸುಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್‌ನ ಮೂರು ಹಂತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು, ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೇಮಿಸಲು ಈ ಕಾಯಿದೆ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವು ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವುದು.

## ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಸಭೆ
ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸಿನ ಗ್ರಾಮ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

### ಆದಾಯದ ಮೂಲಗಳು
*ನೀರು, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂದಿರಗಳು (ದೇವಾಲಯಗಳು) ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ತೆರಿಗೆಗಳು
*ಭೂಕಂದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿಗದಿತ ಅನುದಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಷತ್ತಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಣ
*ದೇಣಿಗೆಗಳು

## ಪಂಚಾಯತ್ ಸಮಿತಿ
### ಇಲಾಖೆಗಳು
ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳು:
*ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತ
*ಹಣಕಾಸು
*ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು
*ಕೃಷಿ
*ಆರೋಗ್ಯ
*ಶಿಕ್ಷಣ
*ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ
*ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
*ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಇಲಾಖೆ
*ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಇತರರು

### ಕಾರ್ಯಗಳು
*ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ
*ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ
*ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ, ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ/ದುರಸ್ತಿ
*ಕುಟೀರ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಪ್ರಾರಂಭ
*ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯುವ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ

## ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್ತು
ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್‌ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

### ಕಾರ್ಯಗಳು
*ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
*ರೈತರಿಗೆ ಸುಧಾರಿತ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದು.
*ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಮತ್ತು ನಡೆಸುವುದು.
*ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು.
*ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿ; ಆದಿವಾಸಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಆಶ್ರಮ ನಡೆಸುವುದು; ಅವರಿಗಾಗಿ ಉಚಿತ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
*ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು.
*ಸೇತುವೆಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತ
ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ