ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ

**ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ**  ಎಂಬುದು **ಸಮಾಜ ಸೇವಕ** ನೊಬ್ಬನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ.  ಯಾವುದೇ ಸಮಾಜ ಸೇವಕನೊಬ್ಬ ಸಮಾಜದ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಬಳಿಕ ತನ್ನ ಉದ್ಯಮಶೀಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ಯಮವೊಂದನ್ನ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತ, ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಹಸದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಅಥವಾ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮಿಯೊಬ್ಬನು ಏನೇ ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ತನ್ನ ಲಾಭದ ಮತ್ತು ತನಗೆ ಸಿಕ್ಕುವ ಆದಾಯದ ಕುರಿತೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮಿಯ ಮಾತು ಹಾಗಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮಿಯ ಗುರಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದಕ್ಕುವ ಲಾಭದ ಕುರಿತೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.    ಹೀಗೆ, ಸಮಾಜೋದ್ಯಮಿಯ ಅಥವಾ ಸಮಾಜಸೇವಕನೊಬ್ಬನ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಿತ ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸುವುದೇ ಆಗಿದೆ.  ಆದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮಿಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸಮಾಜಸೇವಕನಾಗಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಲಾಭರಹಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಲಾಭಾಂಶದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೂ ಇರಲಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.  ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಮಾಜ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
## ಇತಿಹಾಸ 
1960 ಮತ್ತು 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು *ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ*  ಎಂಬೆರಡು ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯಾದದ್ದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.  Ashoka: Innovators for the Public, ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಬಿಲ್ ಡ್ರೆಟನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲೆಡ್ ಬೀಟರ್ ಮೊದಲಾದವರುಗಳಿಂದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಸಲ ಬಳಕೆಗೊಂಡು, ಮನ್ನಣೆ ಸಾಧಿಸಿದ ಈ ಪದ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಅಂದರೆ 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗಷ್ಟೇ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.  1950 ರಿಂದ 1990 ರ ತನಕವೂ ಮಿಷೆಲ್ ಯಂಗ್ ಎನ್ನುವವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಉತ್ತೇಜನಕಾರರಾಗಿದ್ದುದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ 1980 ರಲ್ಲಿ, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಡೇನಿಯಲ್ ಬೆಲ್ ಅವರು ಮಿಷೆಲ್ ಯಂಗ್ ರನ್ನು 'ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮಿ' ಎಂದೇ ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಮಿಷೆಲ್ ಯಂಗ್ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ 60ಕ್ಕೊ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ UKಯಲ್ಲಿ, ಸಮಾಜೋದ್ಯಮದ ಸರಣಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಭಾವಿ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಾದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಮೊಸನ್ OBE.ಅಂದ್ರ್ಯೂ ಮೊಸನ್ ಅವರನ್ನಂತೂ 2007ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಮಾಜೋದ್ಯಮದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗರಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಅನನ್ಯ ಸುಧಾರಣಾ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಗರಿಷ್ಠ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಪೂರ್ವ ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ 'ಬ್ರೋಮ್ಲಿ ಬೌ ಸೆಂಟರ್'ನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.  ಸಮಾಜೋದ್ಯಮ: ಸಮುದಾಯಗಳು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ? ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರೇ ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಅಂದ್ರ್ಯೂ ಮೊಸನ್ ಸಹಯೋಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರು ಕೂಡ ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಕುರಿತು ಸಲಹೆ, ಸಹಾಯಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಅಥವಾ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಹೊಸವೆನಿಸಿದರೂ, ಇತಿಹಾಸದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇತಿಹಾಸ ಸ್ಮರಣೀಯರಾದ ಹಲವಾರು ಸಮಾಜಸೇವಕರ, ಸಮಾಜೋದ್ಯಮಿಗಳ ಕೆಲ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನಿಲ್ಲಿ ನಾವು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವುದಾದರೆ, ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವವರೆಂದರೆ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನೈಟಿಂಗೆಲ್ (ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಶುಶ್ರೂಷಕಿಯರ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಅಧುನಿಕ ಶುಶ್ರೂಷಣಾ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ರೂಢಿಗೆ ತಂದವರು), ರಾಬರ್ಟ್ ಓವೆನ್ (ಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವರು), ಮತ್ತು ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆ (ಭಾರತದ ಭೂದಾನ ಚಳುವಳಿಯ ಹರಿಕಾರ). 19ನೆಯ ಮತ್ತು 20ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವೀ ಸಮಾಜ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಾಗರಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮ ಮೊದಲಾದ ಮೂರು ಮೂರು ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಪಯಣ ಮಾಡಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೂ ಇವೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ತತ್ವಗಳು ಮುಂದೆ ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ನಾಗರೀಕ ಸೇವೆಗಳಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

## ಪ್ರಚಲಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳು 
ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿರುವ, ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಯೂನಸ್ ಅವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಅದರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಉದ್ಯಮಗಳ ಬೃಹತ್ ಸರಣಿಯು ಅವರಿಗೆ 2006ರ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೊಡಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಯೂನಸ್ ಮತ್ತವರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೇವೆಗಳು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಆಧುನಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಖಂಡವಾದ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕ ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಆ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ.    ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕೆಯಂತಹ (USA) ಕೆಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸರಕಾರದಿಂದ ಮಾಡಲಿಕ್ಕಾಗದೇ ಇರುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿವೆಯಲ್ಲದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಒಂದಷ್ಟು ಕಂದರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿವೆ.    ಇನ್ನು, ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕೆಯಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೇ ನಿರ್ವಹಿಸಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಅವರು ಗಮನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ನಡೆಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾತೃವೋ, ಸಹ-ನಿರ್ಮಾತೃವೋ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯೋ (ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಖಜಾಂಚಿ, ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ (CEO), ಪ್ರಧಾನ ಅಧಿಕಾರಿ) ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಇಂಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ NGOಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೆಲ ಸೇವಾಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಹಣವನ್ನು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಸ್ತುರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.    'ಬಾಲ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ನೀವು' (Child Rights and You) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಿಪ್ಪನ್ ಕಪೂರ್ ಅಥವಾ ಯೂತ್ ಯುನೈಟೆಡ್(Youth United) ನ ಜ್ಯೋತೀಂದ್ರನಾಥ - ಇವರೆಲ್ಲ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಾವೇ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ ಸಮಾಜ ಸೇವಾಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳಾದವರು.  ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವುದಕ್ಕೊಸ್ಕರವೇ, ಭೂಕ್.ಕಾಂ ನ 
ಜೇ ವಿಕಾಸ್ ಸುತಾರಿಯಾ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿ ಅದರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವವರು.

ಸ್ವಾರ್ಥ ಲಾಭಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರದೇ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಾಜ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ 'ರಂಗ್ ದೇ'.[http://www.rangde.org ]  ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸ್ಮಿತಾ ಅವರುಗಳಿಂದ ಜನವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅಂತರ್ಜಾಲವನ್ನು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ, ಮೈಕ್ರೋ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರದ ಬಡಜನತೆಗೆ ಒದಗಿಸಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.   ಒಬ್ಬ ಜನಸಾಮಾನ್ಯನೂ ಕೂಡಾ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ನೇರ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೇರ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅವರವರ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿಯೇ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆದಾಯವೂ ಸಹ ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಆಯಾಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರನಿಗೆ 2% ಶುಲ್ಕದೊಂದಿಗೆ ಸಿಕ್ಕುಬಿಡುತ್ತದೆ.

ROI

ಇವತ್ತು, ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ, ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಲಿ, ಸರಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಲಿ, ಸರಕಾರಗಳಾಗಲಿ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ, ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಇಂಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ - ಈ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ.  ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಸಹ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮದ ಕುರಿತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು, ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಲೇ ಇವೆ.

ಯುಕೆ(UK) ಯಲ್ಲೂ ಕೂಡ 2002ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಏಳು ಲಾಭರಹಿತ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್(UnLtd)ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸುಮಾರು 100ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡುಗಳ ದತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಯುಕೆ(UK)ಯಲ್ಲಿನ ಸಮಾಜ ಸೇವಾಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಣವನ್ನು ಹೂಡುವುದಾಗಿದೆ. 
ಅನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್(UnLtd)ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಧನರೂಪದ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ತರಬೇತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮುಖಾಂತರ ಪರಸ್ಪರರೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳೂ, ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.  ಅನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್(UnLtd)ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಹೆಜ್ಜೆಯೆಂದರೆ, ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಸಲಹಾ ಘಟಕವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ತಂತಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಥಾನ ತಲುಪಲು ಹೂಡಿಕೆಯ ಹಣವನ್ನು ಸದಾ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುವುದು - ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಅನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್(UnLtd)ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಗುರುತಿನ ಆಕರವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಸಮಾಜೋದ್ಯಮವನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಯೋಚಿಸುವುದು.   ಇದರ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ, ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಪುನುರುತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ, ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಪಾತ್ರದ ಕುರಿತು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಧೋರಣೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದಾಗಿದೆ.

ದಿ ಜಾರ್ಜ್ ಫೌಂಡೆಶನ್ ನವರ ಮಹಿಳಾ ಸಶಕ್ತೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮಹಿಳೆಯರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವರಿಗೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಹಕಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ವ್ಯವಸಾಯ, ಉದ್ಯೋಗ, ಉಳಿತಾಯದ ಬಗೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.  2006ರಲ್ಲಿ, ಬಲದೇವ್ ಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಎಂಬುವರಿಂದ ಸಹಕಾರ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಎರಡನೆಯ, ಅತ್ಯಂತ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಾಳೆ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಬಲದೇವ್ ಫಾರ್ಮ್ಸ್ ನವರು ಆ ವರ್ಷ ಕಡಿಮೆ ಸಾಗುವಳಿ  ಮಾಡಿದ್ದರು.  ತಮ್ಮ ಫಾರ್ಮ್ ನಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭವನ್ನೆಲ್ಲ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಾರರ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇತರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸಿದ್ದರು. 'ಯಂಗ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಪಯೋನಿಯರ್ಸ್' ಎಂಬ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಯುವ ನಾಯಕರುಗಳ ವಾಗ್ದಾನ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.   ಯುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ನರು ರೂಪಿಸಿ, ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವ 'ದಿ ಫೌಂಡೆಶನ್ ಫಾರ್ ಯಂಗ್ ಆಸ್ಟ್ರೆಲಿಯನ್ಸ್' ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಯುವಜನತೆಯು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ, ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ, ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ, ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಆಚರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮದೇ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಇದು ತುಂಬಾ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.  ಫೇಸ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ [http://aboutfaceintl.org ]  ಕುರಿತು ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಮಾಜೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಪ್ರೌಢ ಹಾಗೂ ಪದವಿ ತರಗತಿಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಬಡ್ಡಿರಹಿತ ಸಾಲ, ದತ್ತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಅದು ಮಾಡುತ್ತದೆ.  ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ, ಪ್ರೌಢ ಮತ್ತು ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮದ ಕುರಿತಾಗಿ, ಶಾಲಾ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ತರಬೇತಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.  'ದಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಮಾಡೆಲ್'[http://www.marcsmovement.com ]  ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಇಂಥದ್ದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹೋಲುವ, ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ 'ಪೇಯಿಂಗ್ ಇಟ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್' ಎನ್ನುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸಮಾಜದ ಮೂಲಭೂತ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜೋದ್ಯಮದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇವತ್ತಿನ ಯುವ ಜನತೆಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಹಾಗೂ ಆ ಮೂಲಕ ಅವರು ಭವಿತವ್ಯದ ದಿಟ್ಟ ನಾಯಕರುಗಳಾಗುವಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಮೇ 2010ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ತಾನ್ಬುಲ್ ಬಿಲ್ಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಕೂಡ '**ಬಿಲ್ಗಿ ಯಂಗ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರ್ಯುನರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್** ' ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಟರ್ಕಿಯ ಯುವ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ತರಬೇತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.  ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ಸಮಾಜ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವ ಸಿಲ್ವನ್/ಲಾರಿಯೇಟ್ ಫೌಂಡೆಶನ್ ಮತ್ತು TEGV ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತೃತ ಉದ್ಯಮ ಕೌಶಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಇಸ್ತಾನ್ಬುಲ್ ಬಿಲ್ಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ತಂತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಹುಮ್ಮಸ್ಸಿರುವ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅಲೆ ಮೂಡಿಸಲು ತಯಾರಿರುವ ನಾಗರಿಕರನ್ನೆಲ್ಲ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಸದೃಢ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅಣಿಯಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.   ಅರ್ಜಿ ನೀಡಲು ನೀವು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕಾದ ಕೊಂಡಿ, 
**www.bilgiggo.com**

ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾಜಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ  **SOLGA**  [http://www.sogla.org ] (The Academy of Young Social Entrepreneurs). **SOLGA**  ಪಯೋನಿಯರ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಯುವ ಸಮಾಜ ಸೇವಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು, ಅಭ್ಯುದಯದ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು, ತಮ್ಮ ಹೊಸ ವಹಿವಾಟು ಅಥವಾ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವವರಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಫಾಸ್ಟ್ ಕಂಪನಿ ಮ್ಯಾಗಜೈನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ 25 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮಿಗಳು ಎನ್ನುವ ಸರ್ವೆ ನಡೆಸಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಶಿಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಾಜದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆಯುವಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಸರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. 2009ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ವೀಕ್ ಕೆಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅಮೇರಿಕಾದ ಇಪ್ಪತೈದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾ, 'ವ್ಯಾಪಾರೀ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಕಾಗಿ ಕೊಡಮಾಡಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು' ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.

## ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ

* ಸಂಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮಶೀಲತೆ
* ಸಹಭಾಗಿತ್ವ
* ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಪದ್ಧತಿ
* ಸಮಾಜಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಜಾಗತಿಕ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ
* ಸಮಾಜಸೇವಾಸಂಸ್ಥೆ
* ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾವಿನ್ಯತೆ
* ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ
* ಪ್ರಭಾವದ ಗರಿಷ್ಟತೆ
* ಭೂಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
* ಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
*ಟ್ರಿಪಲ್ ಬಾಟಂ ಲೈನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಥಿಯರಿ

## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ

* ಡೇವಿಡ್ ಬರ್ನ್ಸ್ ಟೀನ್, *ಹೌ ಟು ಚೇಂಜ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್: ಸೋಶಿಯಲ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರ್ಯುನರ್ಸ ಅಂಡ್ ದಿ ಪವರ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಅಯ್ಡಿಯಾಸ್*   ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ಸ್ .
ISBN 0-19-513805-8  
* ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಬೀಟರ್, *ದಿ ರೈಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೋಶಿಯಲ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರ್ಯುನರ್* , ಡೆಮೊಸ್, 1996
* ಜೋವನ್ನಾ ಮೈರ್, ಜೆಫ್ಫ್ರೆ ರಾಬಿನ್ಸನ್ ಅಂಡ್ ಕಾಯ್ ಹಾಕರ್ತ್ಸ್, *ಸೋಶಿಯಲ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರ್ಯುನರ್ಶಿಪ್* , ಪಾಲ್ಗ್ರೆವ್ 2006. ISBN 1403996644    
* ಪೆರೆಡೋ, A . M., &amp;   ಮ್ಯಾಕ್ ಲಿನ್, M. 2006         ಸೋಶಿಯಲ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರ್ಯುನರ್ಶಿಪ್: ಅ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ರೆವ್ಯೂ ಆಫ್ ದಿ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್  ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್, 41(1): 56-65.       
* ಜಾನ್ ಎಲ್ಕಿಂಗ್ಟನ್ ಅಂಡ್ ಪಮೇಲಾ ಹಾರ್ತಿಗನ್, *ದಿ ಪವರ್ ಆಫ್ ಅನ್ ರೀಸನೇಬಲ್ ಪೀಪಲ್: ಹೌ ಎಂಟರ್ ಪ್ರ್ಯುನರ್ಸ ಕ್ರಿಯೇಟ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಟು ಚೇಂಜ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್* , ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಪ್ರೆಸ್, 2008
* ರಾಬರ್ಟ್ ಗನ್ ಅಂಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಡರ್ಕಿನ್, *ಸೋಶಿಯಲ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರ್ಯುನರ್ಶಿಪ್: ಅ ಸ್ಕಿಲ್ಸ್ ಅಪ್ರೋಚ್* , ಪಾಲಿಸಿ ಪ್ರೆಸ್, 2000 

* ಮಾರ್ಕ್ ಬಿ. ದ್ಯುರಿಎಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಎ. ಸ್ತೆಬ್ಬಿನ್ಸ್, *ಸೋಶಿಯಲ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರ್ಯುನರ್ಶಿಪ್ ಫಾರ್ ಡಮ್ಮೀಸ್* , ವಿಲೇ, 2010

## ಆಕರಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* TOMS ಶೂಸ್  ಪ್ರತೀ ಒಂದು ಜೊತೆ ಶೂ ಕೊಂಡಾಗ, TOMS ಮತ್ತೊಂದು ಜೊತೆ ಶೂವನ್ನು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮಗುವಿಗೆ ಕೊಡುವುದು. 
* ದಿ ಪಲ್ಸೆರಾ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್: ಅಮೇರಿಕಾದ ಲಾಭರಹಿತ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ನಿಕರ್ಗುವಾದ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳು ತಯಾರಿಸಿದ ಕಡಗಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಂದ ಲಾಭವೆಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳ ಸಲುವಾಗಿ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. 
*ಮುಂಬಯಿಯ ಟಾಟಾ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, 'ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾಜೋದ್ಯಮ ವಿಜ್ಞಾನ' ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ. [http://tisscse.org/ ] 

* *ಸೋಶಿಯಲ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರ್ಯುನರ್ಶಿಪ್: ದಿ ಕೇಸ್ ಫಾರ್ ಡೆಫಿನಿಶನ್*  , ಸ್ಯಾಲಿ ಓಸ್ಬರ್ಗ್ ಅಂಡ್ ರೋಗರ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ 
* *ಎವೆರಿವನ್ ಅ ಚೇಂಜ್ ಮೇಕರ್: ಸೋಶಿಯಲ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರ್ಯುನರ್ಶಿಪ್ಸ್ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಗೋಲ್*  , ಬಿಲ್ ದ್ರೆಟನ್ 
*ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರ್ಯುನರ್ಶಿಪ್ ಆರ್ಗನೈಸೆಶನ್ಸ್ ಅನ್ ವೈಸರ್ ಅರ್ತ್ 
*ಕಂಪಾಸ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್  - ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಚಾಲಿತ ಸಂಸ್ಥೆ. ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಂಪಾಸ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕಾಲೇಜಿನ ಹೊಸವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಸಮಾಜೋದ್ಯಮ
ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ