open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಅನಂತಶಯನ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅನಂತಶಯನಗುಡಿ

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ  ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ 
ಹೊಸಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನಂತಶಯನಗುಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಅನಂತಶಯನ ದೇವಸ್ಥಾನವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರಿಂದ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1524) ತನ್ನ ಮೃತ ಮಗ ತಿರುಮಲರಾಯನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

## ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ 
1175 ಚದರ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ದೇಗುಲದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ 147*85 ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸುತ್ತುಗೋಡೆ ಇದೆ. ಹೊರಗೋಡೆ ಕುಸಿದಿದ್ದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳು, ಚಿಕ್ಕ   ಆಕಾರವಿನ್ಯಾಸ, ಬಾಗಿಲ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಹಬ್ಬಿದ ಬಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬಿನ್ನಾಣದಿಂದ ನಿಂತು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರುವ ಶಿಲಾಸುಂದರಿಯರು ಇದ್ದು ಈ ದೇವಾಲಯವು ವಿಜಯನಗರ ಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಮಾದರಿ ಆಗಿದೆ. 

ಬೃಹತ್ತಾದ ಆವರಣ, 46 ಕಂಬಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ಮಂಟಪ. ಮೂರು ಬಾಗಿಲುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿ. ಆಯತಾಕಾರದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಕಮಾನಿನಾಕಾರದ ಛಾವಣಿ  ಇಲ್ಲಿವೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಮೂರು ಬಾಗಿಲು ಇವೆ. ಪೀಠದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲ. 

## ಇತಿಹಾಸ 
ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ದೇವರಿಗಾಗಿ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1524ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಗತಿಸಿದ ತನ್ನ ಮಗ ತಿರುಮಲರಾಯನಿಗಾಗಿ ಶಾಲ,ತಿರುಮಲ ಮಹರಾಯಪುರ ಎಂಬ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅನಂತಶಯನಗುಡಿ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ವೈಖಾನಸ ಅಗಮ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಅರ್ಚಕರ ಸಮೂಹವನ್ನು ನೈಮಿತ್ತಿಕ ವೈಖಾಸದ ಪೂಜೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಜನು ಈ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಶಾಸನ ಸಾರುತ್ತದೆ. 

ಈ ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶಿಥಿಲವಾಗಿ ಕುಸಿದಿತ್ತು. ಬಿದ್ದ ಪುರಾತನ ಕಲ್ಲಿನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮರು ಜೋಡಣೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯು ಅದರ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದೆ.

## ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
೧.   ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕುರಿತು ರಾಜೇಶ್ ನಾಯ್ಕ್   ಅವರ ಬ್ಲಾಗ್ ಲೇಖನ

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವಾಲಯಗಳು
ರವಿ ಕುಮಾರ್ ದಹಿಯಾ

**ರವಿ ಕುಮಾರ್ ದಹಿಯಾ** ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕುಸ್ತಿಪಟು, ೨೦೨೦ ರ ಟೋಕಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೫೭ ಕೆಜಿ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ವಿಜೇತರು ಹಾಗೂ ೨೦೧೯ ರ ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ರಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕ  ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಾರಿ ಏಷ್ಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ರವಿ ಕುಮಾರ್ ದಹಿಯಾರವರು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಹರಿಯಾಣದ ಸೋನಿಪತ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಹ್ರಿ ಗ್ರಾಮ ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ. ೧೦ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ, ದಹಿಯಾ ಉತ್ತರ ದೆಹಲಿಯ ಛತ್ರಸಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸತ್ಪಾಲ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಅವರ ತಂದೆ ರಾಕೇಶ್ ದಹಿಯಾ, ಸಣ್ಣ ಕೃಷಿಕರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ಲವ್ಲಿನಾ ಬೊರ್ಗೊಹೈನ್

**ಲವ್ಲಿನಾ ಬೊರ್ಗೊಹೈನ್** ರವರು ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಪಟು. ಅವರು 2020 ಟೋಕಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ (ವೆಲ್ಟರ್‌ವೈಟ್) ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಬಾಕ್ಸರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಲವ್ಲಿನಾ ಬೊರ್ಗೊಹೈನ್ ರವರು 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಗೋಲಘಾಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯವರು. ಆಕೆಯ ಪೋಷಕರು ಟಿಕೆನ್ ಮತ್ತು ಮಾಮೋನಿ ಬೊರ್ಗೊಹೈನ್. 

## ಸಾಧನೆಗಳು
### 2020 ಟೋಕಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್
ಅವರು ಟೋಕಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ (ವೆಲ್ಟರ್‌ವೈಟ್) ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಬಾಕ್ಸರ್ ನಡಿನ್ ಅಪೆಟ್ಜ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು 30 ಜುಲೈ 2021 ರಂದು ಅವರು ತೈವಾನ್‌ನ ಚೆನ್ ನಿಯೆನ್-ಚಿನ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವ ನಂ ೧ ಬುಸೆನಾಜ್ ಸುರ್ಮೆನೆಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತು ಕಂಚಿನ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ಬಜರಂಗ್ ಪುನಿಯಾ

**ಬಜರಂಗ್ ಪುನಿಯಾ** ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕುಸ್ತಿಪಟು, 2020 ರ ಟೋಕಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೬೫ ಕೆಜಿ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ವಿಜೇತರು.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಪುನಿಯಾ ಭಾರತದ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಝಜ್ಜರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖುದಾನ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಏಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕುಸ್ತಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹನೆ ಸಿಕಿತು.

## ಸಾಧನೆಗಳು
### ೨೦೨೦ ಟೋಕಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌
6 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 ರಂದು, ಪುನಿಯಾರವರು ಎರ್ನಾಜರ್ ಅಕ್ಮತಲೀವ್ ವಿರುದ್ಧ 2020 ಟೋಕಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ 65 ಕೆಜಿ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಹಾಗೂ ಮೊರ್ಟೆಜಾ ಘಿಯಾಸಿ ಚೆಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯ ಗೆದ್ದರು. ಅವರು ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಹಾಜಿ ಅಲಿಯೆವ್ ಅವರ ವಿರುದ್ದ ಸೋತರು. ಕಂಚಿನ ಪದಕದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು 8-0 ಅಂತರದಿಂದ ಗೆದ್ದರು. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ಲ್ಯಾರಿ ಸ್ಯಾಂಗರ್

**ಲ್ಯಾರಿ ಸ್ಯಾಂಗರ್** ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕರು. 

## ಜೀವನ
ಸ್ಯಾಂಗರ್ ರವರು ಜುಲೈ 16, 1968 ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಬೆಲ್ಲೆವ್ಯೂನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಸ್ಯಾಂಗರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ ರೀಡ್‌ನಿಂದ ಫಿಲಾಸಫಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು, 1995 ರಲ್ಲಿ ಓಹಿಯೋ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಿಂದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು 2000 ರಲ್ಲಿ ಓಹಿಯೋ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಿಂದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ಪಡೆದರು. 

2001 ರಲ್ಲಿ, ಲ್ಯಾರಿ ಸ್ಯಾಂಗರ್ ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ, ಜಿಮ್ಮಿ ವೇಲ್ಸ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು

ಸ್ಯಾಂಗರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಸಿಟಿಸೆಂಡಿಯಂ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, 2010 ರಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿದರು ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿಟಿಸೆಂಡಿಯಂ ಅನ್ನು ತೊರೆದರು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ
ಮಂಗಳೂರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ

**ಮಂಗಳೂರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ**(ನಿಲ್ದಾಣ ಕೋಡ್: MAQ) ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲ್ವೇ ಟರ್ಮಿನಸ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಮಂಗಳೂರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ 1907 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. 1929-1930ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವಿಭಜಿತ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲು ಮಂಗಳೂರು ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದಕ್ಕೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಂಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿತ್ತು. ಇದು ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಪೇಶಾವರದ ನಡುವೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

## ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ಮಂಗಳೂರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳಾದ ಚೆನ್ನೈ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಮುಂಬೈ, ಥಾಣೆ, ದೆಹಲಿ, ಅಜ್ಮೀರ್, ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ.

## ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ
*ಮಂಗಳೂರು ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ
*ಮಂಗಳೂರು

## ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
*MAQ/Mangalore Central (Mangalore)

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ರೈಲುಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳು
ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ, ಯಾದಾದ್ರಿ

thumb
 
right|thumb|225x225px| ಯಾದಾದ್ರಿ ಗುಡ್ಡ
thumb| ಶ್ರೀ ಯಾದಾದ್ರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ವೈ.ಭುವನಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಭಾರತ
ಸರಳವಾಗಿ **ಯಾದಾದ್ರಿ** ಅಥವಾ **ಯಾದಗಿರಿಗುಟ್ಟ ದೇವಾಲಯ** ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ **ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ**ವು ಭಾರತದ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಯಾದಾದ್ರಿ ಭುವನಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಾದಗಿರಿಗುಟ್ಟದ ಒಂದು ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವಾದ ನರಸಿಂಹನ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

## ದೇವಾಲಯದ ಪುರಾಣ ಕಥೆ 
ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಪೂಜ್ಯ ಮಹರ್ಷಿ ಋಷ್ಯಶೃಂಗನ ಮಗನಾದ ಯಾದ ಮಹರ್ಷಿಯು ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹನ ರೂಪದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಕುರಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತಸಗೊಂಡು ವಿಷ್ಣು ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಐದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪ್ರಕಟಿಸಿಕೊಂಡನು: ಜ್ವಾಲಾ ನರಸಿಂಹ, ಗಂಡಭೇರುಂಡ ನರಸಿಂಹ, ಯೋಗಾನಂದ ನರಸಿಂಹ, ಉಗ್ರ ನರಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನರಸಿಂಹ. ಈ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇರಬೇಕೆಂದು ಯಾದ ಮಹರ್ಷಿಯು ನರಸಿಂಹನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ-ನರಸಿಂಹದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಮುಖ್ಯ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಈ ದೇವಾಲಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲಾದ ವೈಷ್ಣವ ಆಗಮ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ತೆಂಕಲೈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ.

## ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ದೇವತೆಗಳು 
ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು 12 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ 30 ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೇವತೆಗಳೆಂದರೆ ಸರ್ಪಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಜ್ವಾಲಾ ನರಸಿಂಹ, ಧ್ಯಾನದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವಂತೆ ತೋರುವ ಯೋಗಾನಂದ ನರಸಿಂಹ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ-ನರಸಿಂಹರ ಬೆಳ್ಳಿ ವಿಗ್ರಹಗಳು. ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಬಾಗಿಲಿನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಹನುಮಂತನ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗೆ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾದ ಅಡ್ಡ ಕಿಂಡಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಗಂಡಭೇರುಂಡ ನರಸಿಂಹನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಂಡ ಸ್ಥಳ ಇದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ ದೇವಾಲಯ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಭಕ್ತರ ಯಾವುದೇ ಆಸೆ ಈಡೇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಗೃಹವು ಒಂದು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ, ಬೃಹತ್ ಸ್ಲೇಟ್ ಬಂಡೆಯ ಕೆಳಗೆ ಇದೆ. ಇದು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ.

## ಹೊಸ ಯಾದಾದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ 
ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೊಸ ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಬಳಕೆಗಾಗಿ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ದೇವಾಲಯವಾದ ಬಾಲಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

### ವಿಭಾಗಗಳು 
ದೇವಾಲಯದ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ, ಮುಖ ಮಂಟಪ, ಮರದ ಚಾವಣಿಗಳುಳ್ಳ ಏಳು ಗೋಪುರಗಳು, ವ್ರತ ಪೀಠ, ಸ್ವಾಮಿ ವಾರಿ ಉದಯನ ವನಮ್, ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪ, ಸತ್ರಂ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ 12 ಆಳ್ವಾರರ ಕಂಬಗಳು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

### ವಿನ್ಯಾಸ 
ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಆಗಮ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

### ಶಿಲ್ಪಗಳು 
ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿನ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ *ಕೃಷ್ಣ ಶಿಲೆ* ; ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ *ಸ್ತ್ರೀ ಶಿಲೆ;* ಮತ್ತು ನೆಲಹಾಸು, ಗೋಡೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ *ನಪುಂಸಕ ಶಿಲೆ* ಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತೆಲಂಗಾಣದ ಕಾಕತೀಯ ರಾಜವಂಶದ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
 

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* www.yadagirigutta.org  - Official site
* Yadagirigutta Temple Timings 

ವರ್ಗ:ತೆಲಂಗಾಣ
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ನೀಲಗಿರಿ ಕಾಡು ಪಾರಿವಾಳ

**ನೀಲಗಿರಿ ಕಾಡು ಪಾರಿವಾಳ**(ಕೊಲಂಬಾ ಎಲ್ಫಿನ್ಸ್ಟೋನಿ) ದೊಡ್ಡ  ಗಾತ್ರದ ಪಾರಿವಾಳವಾಗಿದ್ದು, ನೈರುತ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಪರ್ಣಪಾತಿ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶೋಲಾಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಬೆಟ್ಟದ ಕಾಡುಗಳ ಮೇಲಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ನೀಲಗಿರಿ ಮರದ ಪಾರಿವಾಳಗಳ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮೇವು. ಅವುಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರ, ಗಾಡ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಚೆಕರ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಹೆಸರುಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಕ್ಷಣ 
೪೨ ಸೆಂ.ಮೀ. - ಈ ಪಾರಿವಾಳವು ಕಡು ಬೂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ತುದಿಯಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗರಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಮಾದರಿಯ ಪ್ಯಾಚ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಗಂಡು ತೆಳು ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಹೆಣ್ಣು ಕಡು ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಮಸುಕಾದ ಗಂಟಲಿನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪಾದಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಲ್‌ನ ತಳವು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷೀಯು ವಿಕಸನೀಯವಾಗಿ ಸಿಲೋನ್ ವುಡ್‌ಪಿಜನ್ ಕೊಲಂಬಾ ಟೊರಿಂಗ್ಟೋನಿ ಮತ್ತು ಬೂದಿ ಮರದ ಪಾರಿವಾಳ ಕೊಲಂಬ ಪುಲ್ಚ್ರಿಕೊಲ್ಲಿಸ್‌ಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕುಲವಾದ ಕೊಲಂಬದಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ದ್ವಿಪದವು ಮೌಂಟ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಎಲ್ಫಿನ್ ಸ್ಟೋನ್ ನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿದೆ

## ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಆಹಾರ 
ನೀಲಗಿರಿ ಕಾಡು ಪಾರಿವಾಳಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಬಹುತೇಕ ಮರಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಣ್ಣು ಇವುಗಳ  ಆಹಾರ.ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಿದ್ದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ನೆಲಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಣ್ಣುಗಳೇ ಇವುಗಳ ಆಹಾರವಾದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಣ್ಣ ಬಸವನ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಕಶೇರುಕಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ ಕಾಲವು ಮಾರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಕೊಂಬೆಗಳ ಒಂದು ತೆಳುವಾದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಬಿಳಿ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಪಾರಿವಾಳಗಳು ದೊಡ್ಡ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕಾಡಿನ ಮರಗಳ ಬೀಜಗಳ ಪ್ರಸರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನೆಲ್ಥರೆ ಕುಟುಂಬದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಈ ಪಾರಿವಾಳಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ನೀಲಗಿರಿ ಮರದ ಪಾರಿವಾಳಗಳು ಖನಿಜ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಅಥವಾ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದನ್ನು ಕೂಡ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಗಾಗ ತಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ಮರಗಳಲ್ಲಹಣ್ಣು ಬಿಡುವ ಸಮಯದ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಎಚ್. ಜೆ . ಲಕ್ಕಪ್ಪಗೌಡ

ಜಾನಪದ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ *ಎಚ್.ಜೆ. ಲಕ್ಕಪ್ಪಗೌಡ* ಅವರು ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತಕರು. 
                          

                         
 
## ಜನನ
ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ  ಅರಕಲಗೂಡು ತಾಲೂಕಿನ ಹಂಪಾಪುರ ಜವರೇಗೌಡನ ಮಗ ಲಕ್ಕಪ್ಪಗೌಡ ಅವರು 1939ರ ಮೇ 8 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.ತಾಯಿಯ ಊರಾದ ಅಲ್ಪನಾಯಕನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.

## ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಅವರು 'ಶ್ರೀರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ : ಒಂದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನ' ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು.

## ವೃತ್ತಿ
ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದ ಅವರಯ ಅಧ್ಯಾಪನ ಉಪನ್ಯಾಸಕ, ಸಂಶೋಧನ ಸಹಾಯಕರಾದರು. ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬರವಣಿಗೆಯ ಗೀಳು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡ ಅವರು 'ಹೆಮ್ಮೆ' ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು.  ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ಪುರಂದರದಾಸರನ್ನು ಕುರಿತು 'ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ಯೋತಿಗೆ' ನಾಟಕ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಜಾನಪದದೆಡೆಗೆ ಒಲವು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಜಾನಪದ ವಿಚಾರಸಂಕಿರಣಗಳು, ಮೇಳಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಅಜ್ಞಾತ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತರಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮೈಸೂರು ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗಮನಸೆಳೆದ ಅವರಯ ಕುಲಸಚಿವ, ಕನ್ನಡಭಾರತಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಹಂಪಿಯ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕುಲಪತಿಗಳಾದರು.

## ಕಾರ್ಯಭಾರ
ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೆನೆಟ್,ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಸದಸ್ಯ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಭಾಷಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ. ಕುವೆಂಪು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಸಮಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮುಂತಾದ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
## ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,
* ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬಹುಮಾನ
* ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಅಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಗೌರವ.

## ಕೃತಿಗಳು
ಅವರು 7 ಕವನ ಸಂಕಲನ, 2 ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಸಂಕಲನ, 2 ನಾಟಕ, 4 ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ, 10 ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ, 7 ಜಾನಪದ, 6 ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 65 ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ಎಚ್.ಜೆ. ಲಕ್ಕಪ್ಪಗೌಡ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: 

ವಸಂತಗೀತ, ಊರ ಮುಂದಿನ ಬಾವಿ, ಪದ್ದು-ಹದ್ದು, ಅಕ್ಷತೆ, ಕಿರುಗೆಜ್ಜೆ, ಸೂಜಿಸಂಪಿಗೆ ಮತ್ತು ವಚನ (ಕಾವ್ಯ), 

ಹೊನ್ನಾರು ಮತ್ತು ಹುಲಿಯ ಹೆಜ್ಜೆ (ಸಣ್ಣಕತೆ), 

ಸಿದ್ಧರಾಮ, ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ಯೋತಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಕ ಯೋಗಿ (ನಾಟಕ), 

ದಲಿತ ಸೂರ್ಯ, ಸಮತೆಯ ಶಿಲ್ಪಿ, ವಿಶ್ವಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಮತ್ತು ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ (ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ), 

ಅಂತರಂಗ, ಸಂಗಮ, ಕಥಾಸಂಕಲನ, ಗೋಪುರದ ದೀಪಗಳು, ಅಂತರಾಳ, ಬಾಳದೇಗುಲದ ನೋಟಗಳು, ವಿಲೋಕನ, ಸಾಹಿತ್ಯ: ಬಹುಮುಖಿ ಚಿಂತನೆ, ಪುಸ್ತಕ ರೇಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಕನಕ ಮುಖಗಳು (ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ), 

ಜಾನಪದ ಕಥಾವಳಿ, ಒಗಟುಗಳು, ಮಲೆನಾಡು ಜಾನಪದ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾನಪದ, ಡೊಳುಮೇಳ, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮೊಗ್ಗು ಸುರಿದಾವೆ ಮತ್ತು ಹೊಂಬಾಳೆ (ಜಾನಪದ), 

ಇಲಿಯಡ್, ಒಡಿಸ್ಸಿ, ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ, ದೀನಬಂಧು, ಭೋಗ-ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು (ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ), 

ಇಬ್ಬನಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಗಾದೆಗಳು),
 
ಅನ್ಯಾರ್ಥಕೋಶ (ಕೋಶ),

 ರಸಋಷಿ, ಮಂಗಳಗಂಗೆ, ಸಾಧನೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ನಾಗಸಂಪಿಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ, ಸಿಂಗಾರ, ಗ್ರಂಥಸರಸ್ವತಿ, ಮುತ್ತು ಬಂದಿಗೆ ಕೇರಿಗೆ, ಕನಕಭಾರತಿ, ಸ್ವಯಂಸೇವಕ, ಕುರುಬರು ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆ ನೇಕಾರರು, ಕನಕಕಿರಣ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಜನಪ್ರಿಯ ಕನಕ ಸಂಪುಟ, ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸಿರಿ, ಜೀಶಂಪ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಹತ್ತರಹಸಿರು ಮತ್ತು ಅಭಿಜ್ಞ (ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು),

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ : ಲಿಂಗರಿಂಗ್ ಫಾಗ್ರೆನ್ಸ್, ಶ್ರೀಗಂಧ, ಎ ಬೊಕೆ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್, ಪ್ರೈಸ್‌ಲೆಸ್ ಗೋಲ್ಡ್ (ಇತರರೊಡನೆ) ಮತ್ತು ಕನಕಭಾರತಿ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
# https://www.sapnaonline.com/books/devachandra-samputa-samagra-kananda-jaina-sahitya-samputa-19-308558
# https://tv9kannada.com/karnataka/mysuru/hampi-vv-retd-vc-prof-hj-lakkappa-gowda-death-at-mysuru-gbd-247620.html
# https://www.prajavani.net/district/mysore/hj-lakkappa-gowda-died-due-to-illness-852003.html
# https://starofmysore.com/tag/prof-h-j-lakkappagowda/
ಅಂಗಾರ ಎಸ್

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದವರಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕಿನವರಾದ ಎಸ್. **ಅಂಗಾರ** ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರು ಜನವರಿ 2021 ರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಬಂದರುಗಳು ಮತ್ತು ಒಳನಾಡು ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯಿಂದ ಆರು ಬಾರಿ ಎಂ.ಎಲ್.ಎ.ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ೨೦೨೧೦ನೇ ಆಗಷ್ಟ್‌ ೦೪ ರಂದು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಅಂಗಾರ ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕಿನ ಅಮರಮುಡ್ನೂರು ಗ್ರಾಮದ ದಾಸನಕಜೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.  ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಮರಮೂಡ್ನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಕುಂಟಿಕಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ಚೊಕ್ಕಾಡಿ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಯಿತು.  

## ಕೌಟುಂಬಿಕ ವಿವರ 
ಪತ್ನಿ-ವೇದಾವತಿ, ಮಗ-ಗೌತಮ್, ಮಗಳು-ಪೂಜಾಶ್ರೀ.

## ಕ್ಷೇತ್ರ 
ಸುಳ್ಯ ವಿಧಾನ ಸಭಾ(ಮೀಸಲು) ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಅಂಗಾರ ಎಸ್ ಅವರು ೧೯೯೪ರಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ಆರು ಬಾರಿ ಬಿಜೆಪಿ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

### ಶಾಸಕರಾಗಿ ಗೆದ್ದ ವರ್ಷಗಳು 
೧೯೯೪, ೧೯೯೯, ೨೦೦೪, ೨೦೦೮, ೨೦೧೩, ೨೦೧೮, ಸತತ ಆರು ಅವಧಿಗಳಿಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಸುಳ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

## ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ 
* ಬಿ.ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರು.
* ಬಸವರಾಜ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಸಚಿವರಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕಾರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರು.

## ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ 
ಅಂಗಾರ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದವರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಸಭೆ
* ಪುತ್ತೂರು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ
* ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ, ೨೦೧೮

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು
ವರ್ಗ:ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಸಕರು
ವರ್ಗ:೧೯೬೪ ಜನನ
ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಶಾಸಕರು
ವರ್ಗ:ಸುಳ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ತಾರಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು

**ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ತಾರಾಲಯ,ಬೆಂಗಳೂರು** - ಇದು ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬಳಿ ತಲುಪಿಸಲು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ತಾರಾಲಯವಾಗಿದೆ. 

1989ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅನಂತರ 1992ರಲ್ಲಿ ಹೊಸತಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ `ಬೆಂಗಳೂರು ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫಾರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಎಜುಕೇಷನ್ ಎಂಬ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ತಾರಾಲಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹೈಗ್ರೌಂಡ್ಸ್‍ನ ಚೌಡಯ್ಯ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ತಾರಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿರುವ `ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಕುರಿತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇದೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಉದ್ಯಾನವೊಂದನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ವರ್ಷ ಕಳೆದಂತೆ ತಾರಾಲಯ ಅದರ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಪ್ರಸರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.

## ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು 
ತಾರಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ 210 ಆಸನವುಳ್ಳ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಮಂದಿರ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ 15 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸದ ಗುಮ್ಮಟ. ಜರ್ಮನಿಯ ಕಾರ್ಲ್‍ಜೀóಸ್, ಜೇನ್ ವತಿಯಿಂದ ಪಡೆದ `ಸ್ಪೇಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಕ(ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್). ಇರುಳ ಬಾನಪಟವನ್ನು ಬರಿಗಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿ ಸವಿಯುವ ಅಪರೂಪದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಈ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಕ ಗುಮ್ಮಟದ ಮೇಲೆ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ. ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಕ ಬಿಂಬಿಸಬಲ್ಲದು. ಕೇವಲ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಲಷ್ಟೇ ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಖಗೋಳಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಪರಿಕರವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಲೈಡುಗಳು, ವಿಡಿಯೋ ಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಎಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆಯೆಂದರೆ ವಾರ್ಷಿಕ 2 ಲಕ್ಷ ಮಂದಿ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿವೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಖಗೋಳದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳು ದೇಶವಿದೇಶಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ-ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನವಿರಾಗಿ ಹೆಣೆದು, ಜನಮನವನ್ನು ಗೆದ್ದಿವೆ. ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ, ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಆಯಾ ದೃಶ್ಯಗಳ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಆಧುನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅವುಗಳ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ತೆರೆದಿಡುತ್ತಿವೆ, ಇಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವೀಕ್ಷಕರ ಮುಂದಿಡಲು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ, ಪೇಂಟಿಂಗ್, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಿರ್ಮಿತ ಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮ ತರುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆಂದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದೆ. ನೀಹಾರಿಕೆ, ಸೂಪರ್‍ನೋವಾ ಉಳಿಕೆ, ಸೌರವ್ಯೂಹ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಚಿತ್ರಪಟಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ, ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಉಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದುಂಟು. ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅನ್ಯ ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ತೂಗಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ತೂಕದ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಡಲಾಗಿದೆ. `ಬೆಂಗಳೂರು ಅಮೆಚೂರ್ ಅಸ್ಟ್ರಾನಮರ್ಸ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ ಭಾನುವಾರ "ತಾರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಿರಿ" ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿರುವ ಆಕಾಶನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸಿರುವರಿಗೆ ನೀಡಿ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳನ್ನು, ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಇಲ್ಲಿ ಜರಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಆಕಾಶದ ಅಪರೂಪ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಉದಾ : ಧೂಮಕೇತು ದರ್ಶನ, ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ, ಗ್ರಹ ಸಂಕ್ರಮಣ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ದೂರದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣಪ್ರದೇಶದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅನುಲಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕನ್ನಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿರುವುದು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ತಾರಾಲಯಕ್ಕೆ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.

## ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು/ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು:
* ತಾರಾಲಯದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಆಕಾಶ ವೀಕ್ಷಣೆ (ರಾತ್ರಿ ೧೦.೦೦ ಗಂಟೆಯಿಂದ ನಸುಕಿನ ೪.೩೦ ರವರೆಗೆ)
* ವಿಶೇಷ ಚೇತನರಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಮ್ಮಟ.
*  ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರದರ್ಶನ (ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ)
* ತಿಂಗಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೂಟ.
*ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ.
* ಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಉಪನ್ಯಾಸ.
ಮುಂತಾದವುಗಳು...

## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ನೆಹರು ತಾರಾಲಯಗಳು
ಹಿಡಕಲ್ ಜಲಾಶಯ

**ರಾಜಾ ಲಖಮಗೌಡ ಆಣೆಕಟ್ಟು** ಅಥವಾ **ಹಿಡಕಲ್ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ** ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಜಲಾನಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಘಟಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ.. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹುಕ್ಕೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಿಡಕಲ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. 62.48 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ, 10 ಲಂಬ ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಗೇಟ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 63.38 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮತ್ತು 51.16 ಟಿಎಂಸಿ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಆಣೆಕಟ್ಟು 8,20,000 ಎಕರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಒಂದು ಅಣೆಕಟ್ಟು.  ಇದನ್ನು ಘಟಪ್ರಭಾ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. 2009 ರಲ್ಲಿ ಈ ಆಣೆಕಟ್ಟು ಕೊನೆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ವಂಟಮುರಿ ಜಮೀನ್ದಾರ್ ವಂಶಸ್ಥ ರಾಜಾ ಲಖಮಗೌಡ ಸರದೇಸಾಯಿ, ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:Articles with short description
ವರ್ಗ:Short description matches Wikidata
ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್ಸ್

**ಜಾಯ್ಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಆಗಸ್ಟೈನ್ ಅಲೊಯಿಷಿಯಸ್** (1882-1941). ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಂಗ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ಕವಿಯೂ ಹೌದು. 
[alt=Portrait of James Joyce|thumb|Joyce in [Zürich by  ()200x200px]]

## ಬದುಕು  
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಡಬ್ಲಿನಿನಲ್ಲಿ. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಬೆಲ್‍ವಿಡೀರ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಡಬ್ಲಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಕೆಲಕಾಲ ಪ್ಯಾರಿಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿದ. 1904ರಲ್ಲಿ ನೋರಬಾರ್ನಕಲಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐರ್ಲೆಂಡನ್ನು ತೊರೆದು ಸ್ವಿಟ್‍ಜóರ್‍ಲೆಂಡಿಗೆ ತೆರಳಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೋಧಕನಾಗಿದ್ದ. 

ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈತ ಜ್ಯೂರಿಕ್‍ಗೆ ತೆರಳಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಬಹುವಾಗಿ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿಂದ ಸಾವನ್ನು ಅಪ್ಪಿದ.

## ಬರಹ 
1907ರಲ್ಲಿ ಈತನ ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಕಲನ ಚೇಂಬರ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಇವನ ಇನ್ನೊಂದು ಕವನ ಸಂಕಲನವಾದ ಪೊಯೆಮ್ಸ್ ಪೆನಿ ಈಚ್ (1927) ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ 1914ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಡಬ್ಲಿನರ್ಸ್ ಎಂಬ ಕಥಾಸಂಕಲನ ಈತನಿಗೆ ಖ್ಯಾತಿ ತಂದಿತು. ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖೇನ ಜನತೆ ಈತನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. 1916ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‍ರೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಆ್ಯಸ್ ಎ ಯಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್ ಎಂಬ ಆತ್ಮಕಥಾ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. 1918ರಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸೈಲ್ಸ್ ಎಂಬ ನಾಟಕವೊಂದು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಈತನ ನಿಜವಾದ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಗ್ರಂಥವೆಂದರೆ 1922ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಯೂಲಿಸಿಸ್ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ. ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯೂ ನಿಷೇಧಾಜ್ಞೆಯಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಮುದ್ರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾಯ್ಸ್ ಪ್ರತಿ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯನ್ನೂ ತಿದ್ದಿ ತಿದ್ದಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಮುದ್ರಕ ಜೋಡಿಸಿದ ಮೊಳೆಗಳನ್ನು ಆರು ಸಾರಿ ಕೆಡಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕಾಯಿತಂತೆ. ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನ ನಲವತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜಾಯ್ಸ್ ಇದರ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಥಾವಸ್ತು ಡಬ್ಲಿನಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದಿನದ ಜೀವನಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಒಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದು ಕರೆದರೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅಸಹ್ಯಕರವಾದ ಪುಸ್ತಕವೆಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮುಂದಿನ ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ಫಿನಿಗನ್ಸ್‍ವೇಕ್ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದ. ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಈತ ದೃಷ್ಟಿಮಾಂದ್ಯದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದ. ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯ ಕನಸಿನ ವಿಚಾರ ಧಾರೆಯೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಥಾವಸ್ತು. ಇದರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು 1928ರಲ್ಲೂ ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು 1931ರಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. 1939ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿದು ಹೊರಬಂದಿತು.

## ಈತನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ 
ಈತ ತನ್ನ ಎರಡು ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲೂ ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಶೋಧನೆಯತ್ತ ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈತನ ಕೃತಿಗಳು ಹೊಸ ಹೊಸ ಪದಪ್ರಯೋಗ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು ಒಮ್ಮೆಗೇ ಅರ್ಥವಾಗುವುದು ಕಷ್ಟ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಆಳಕ್ಕಿಳಿದು ಆತನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞಾಗೋಚರವಾಗುವಂತೆ ಹೇಳುವುದೇ ಈತನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಲೇಖಕರು
ಜಯವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯ

**ಜಯವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯ** (ಕ್ರಿ.ಶ. 1727). ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿರುವ ದಂಡಕ ಹಾಗೂ ಭಟ್ಟಂಗಿಗಳ ಕರ್ತೃ. ಒಂದು ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಲ್ಲ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ತನ್ನದೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನಾದರೂ ಈಗ ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿರುವುದು ಈತನ ಒಂದು ದಂಡಕ ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಭಟ್ಟಂಗಿಗಳು ಮಾತ್ರ. 

## ಬದುಕು 
ಕವಿಯ ಸ್ಥಳ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಂಗಾವತಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕನಕಗಿರಿ. ಕನಕಗಿರಿ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಂದಿಗೆ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ರಂಗಪ್ಪನಾಯಕ ಕವಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಿತ್ತಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

ಜಯವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯನ ಗುರು ಹಾಗೂ ತಂದೆ ಶ್ರೀನಿಧಿ ಆಚಾರ್ಯ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂಚಲಚಿತ್ತನಾದ ಜಯವೆಂಕಟ ಸಂಜೀವ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನ ವರದಿಂದ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಸಂಪಾದಿಸಿದನೆಂದು ಜನಜನಿತ ಕಥೆ. ಈತನ ವಂಶದವರಿಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕೃಷ್ಣರಾಯ ಧರಣೀಪತಿ ಬಿಟ್ಟ ದತ್ತಿಯನ್ನು ಕವಿ ನೆನೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅರಳಿಹಳ್ಳಿ, ನರಸಾಪುರ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಜಾಗೀರುಗಳಾಗಿ ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆಯ ವರೆಗೆ ಈ ವಂಶದವರ ಅನುಭವದಲ್ಲಿದ್ದವು.

ಜಯವೇಂಕಟಾಚಾರ್ಯ ವೀರವೈಷ್ಣವ ಆಗಿರಬಹುದು. 

ಈತ ವಿಪುಲವಾಗಿ ದೇಶಾಟನೆಮಾಡಿದ್ದನೆಂದು ಈತನ ಒಂದು ಭಟ್ಟಂಗಿಯಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ತಾನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ರಸಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿದ್ದುದು, ಕನಕಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ಆದ ದಾಳಿ, ತನಗೆ ಕೊನೆಗಾಲಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕಷ್ಟಗಳು-ಇವನ್ನು ಕವಿ ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಕವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಈತ ಸಂಸ್ಕ್ರತ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿರುವನೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಆದರೆ ಈತನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಒಂದೆರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಹೊರತು ಯಾವ ಗ್ರಂಥವೂ ಇದುವರೆಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.

## ಕವಿತ್ವ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲಕರ ಸಂಗತಿಗಳು 
* ಜಯವೇಂಕಟಾಚಾರ್ಯನು ಅದ್ವೈತ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೊಬ್ಬನೊಂದಿಗೆ ವಾದವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಕೈಗೆ ಕೈ ಹತ್ತಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನೆದುರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಪ್ರಸಂಗ ಬಂತಂತೆ. ಸಮಯಸ್ಛೂರ್ತಿಯಿಂದ ದ್ವೈತ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಂನ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಈತ ಸಾರಿದ ರೀತಿ ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದೆ.

ಅಲ್ಲಾ-ದೇವೋ, ದೇವಪ್ರಜಾ-ನಮಾಜಾ |

ಖಾಜೀ-ವಿದ್ವಾನ್, ಪಂಡಿತಃ-ತತ್ರ ಮುಲ್ಲಃ ||

ಪುರಾಣಃ-ಕುರಾನಃ ಕಿತಾಬಂ-ಚ ಶಾಸ್ತ್ರಂ |

ಭಾಷಾಭೇದೋ ನೈವ ಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಭೇದಃ ||

* ಈತನ ಭಟ್ಟಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಕವಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ `ಮದನನು ಮತ್ತೆ ಜೈಭೇರಿಯ ಹೊಯ್ಸುತಾ | ಕದನದಿ ಮೂರು ಲೋಕವ ಗೆದ್ದಮೇಲೆ ಫಲವಿಲ್ಲದ ಭೇರಿಯ ಡಬ್ಬುಹಾಕಿ ತನ್ನ ಹಸನದಿ ತೋರ್ಪ ಕುಜಕುಂಭಗಳೋಳ್ ಸಮಸ್ತ ಸೌಂದರೀ ಅಮಿತಗುಣಾಭಿರಾಮ ಕನಕಾಚಲರಂಗನ ಪಟ್ಟದೊಲ್ಲಭೆ'ಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಈತನಿಗೆ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ `ಅಂಬೇ ದಯಾಕದಂಬೇ ನೆರೆನಂಬಿದೆ ನಿನ್ನ ಪದಾಂಬುಜ ದ್ವಯಾ'| ಮುಂತಾದ ಪಂಕ್ತಿಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.
* ಈ ಪಡೆದ ದರ್ಶನ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಮೇರೂ ಪೀಠವಾಗಿ ಇನಚಂದ್ರರು ತಾವು ಸೂರ್ಯಪಾನಗಳಾಗಿ |

ತಾರಕೆಯು ದಿವ್ಯಪುಷ್ಪಗಳಾಗಿ ಧ್ರುವಮಂಡಳವು ದೀಪ್ತಕಿರೀಟವಾಗಿ ||

ಧಾರುಣಿಯು ರಾಣಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀದೇವಿಯು ಭೂಷಣವಾಗಿ |

ಪಾರ್ವತಿಯು ದಿವಾಣಕಾಯ್ದ ವಿಭವ ರಕ್ಷಿಸೋ ವೆಂಕಟಶೈಲವಲ್ಲಭಾ ||

* ಈತನ ದಂಡಕದ ಶೈಲಿ ಇನ್ನೂ ಮನೋಹರವಾಗಿದೆ.

ಶುಭಗುಣಮಯ ವಿಗ್ರಹೋಲ್ಲಾಸ | ಲಕ್ಷ್ಮೀಮನೋನಾಥ | ನಾಭೀ ಸರೋಜಾತ | ಜಾತಾಂಡ ಮಧ್ಯೋಲ್ಲ | ಸದ್ದೇಶ ಕರ್ನಾಟ | ವೆಂಬಲ್ಲಿ ಬಲ್ಲಂಥ | ಪಂಪಾಸರೋವಾಮ | ಷಟ್ಕೋಶದೂರ್ದಲ್ಲಿ | ಸರ್ವರ್ ನೆರೇಗೊಂಡು | ಮೆರೆವಂಥ ಹೇಮಾದ್ರಿ | ಎಂಬೋ ಪೆಸರ್ನಿಂದ | ವಿಖ್ಯಾತಮಾದಂಥ | ಭೂ ಪಟ್ಟಣಂ ಸರ್ವ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದಾಳಿ ಬಾಳ್ವಂಥ ಶ್ರೀ ಮನ್ನ | ಹಾನಾಯಕಾ ಚಾರ್ಯ | ನಾಯಕ ಶಿರೋರತ್ನ | ಗುಜ್ಜಲಮಹಾವಂಶ | ವಾರಾನಿಧೀಚಂದ್ರ | ಧೀಸಾಂದ್ರರಂಗಾಖ್ಯ | ಭೂಮೀಂದ್ರನಂ ಪೊಂದಿ | ವಿಖ್ಯಾತಪಾಂಡಿತ್ಯ | ಧೀರೋನ್ನತ ಶ್ರೀನಿಧಿ, ಶ್ರೀನಿಧೀ | ಎಂಬೋಗುರ್ವಂಘ್ರಿ...............
ಹೀಗೆ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಕವಿಯ ಶೈಲಿ. 

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು
ಇಮ್ಮಡಿ ಜಯಸಿಂಹ(ಬಾದಾಮಿ ಚಾಳುಕ್ಯ ಅರಸ)

( ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ *ಜಯಸಿಂಹ*ದ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ನೋಡಿ-ಜಯಸಿಂಹ)
 
**ಇಮ್ಮಡಿ ಜಯಸಿಂಹ**  (ಕ್ರಿ.ಶ.1015 - 1043 )  (ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ  ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಿಕಾಮೋದ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಐದನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು.  ಜಯಸಿಂಹನಿಗೆ ಸುಗ್ಗಲದೇವಿ, ದೇವಲದೇವಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಾದೇವಿ ಎಂಬ ಮೂವರು ಪತ್ನಿಯರಿದ್ದರು. ಸೋಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು 3ನೆಯ ಜಯಸಿಂಹ ಈತನ ಮಕ್ಕಳು. ಅಕ್ಕಾ ದೇವಿ ಈತನ ಸೋದರಿ.

ಅವನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ತಂಜಾವೂರಿನ ಚೋಳರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಪರಮಾರ ರಾಜವಂಶದ ವಿರುದ್ಧ ಅನೇಕ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು.

## ಯುದ್ಧಗಳು 
ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ಚೋಪ್ರಾ ಮತ್ತು ಇತರರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಅವಧಿಯು ವೆಂಗಿಯು ಚೋಳರ ಕೈಗೆ  ಹೋಗುವುದನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಅವರು ಪೂರ್ವ ಚಾಲುಕ್ಯರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವೆಂಗಿಯ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಎರಡು ರಂಗಗಳಿಂದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಚಾಲುಕ್ಯರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೆದರಿಸಲು  ಬಳಸಿದರು.. ಆದಾಗ್ಯೂ  ಈ ಹಿನ್ನಡೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಈ ಅವಧಿಯು ಡೆಕ್ಕನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಚಾಲುಕ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಬಲವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಸೇನ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಇಮ್ಮಡಿ ಜಯಸಿಂಹನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಮೊದಲನೇ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಒಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. < (೧೯೯೯)

ಮಾಳವದ ಪರಮಾರ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ ಭೋಜ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ರಾಜ ಮುಂಜನ ಸೋಲಿಗೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಉತ್ತರ ಕೊಂಕಣ ಮತ್ತು ಲತಾವನ್ನು (ಇದು ಇಂದಿನ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿದೆ) ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.  ಬಹುಶಃ ಭೋಜನ ಬೆಂಬಲದಿಂದ   ದೇವಗಿರಿ (ಆಧುನಿಕ ದೌಲತಾಬಾದ್ ) ಯ ಸೇವುಣ (ಯಾದವ) ರಾಜವಂಶದ ಪಾಳೆಯಗಾರ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಮುಮ್ಮಡಿ ಭಿಲ್ಲಮನು   ಇಮ್ಮಡಿ ಜಯಸಿಂಹನ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದನು,. ಈ ಆಕ್ರಮಣವು ಭೋಜ, ಕಳಚೂರಿ‌ ದೊರೆ ಗಾಂಗೇಯದೇವ ಮತ್ತು ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೋಳರ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಸೇನ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇಮ್ಮಡಿ ಜಯಸಿಂಹನು ಈ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದನು. ಮೂರನೇ ಭಿಲ್ಲಮನು  ಇಮ್ಮಡಿ ಜಯಸಿಂಹನ ಮಗಳಾದ ಅವ್ವಲ್ಲದೇವಿಯನ್ನು ಶಾಂತಿಯ  ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಮದುವೆಯಾದನು.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೋಳನು ಪೂರ್ವ ಚಾಲುಕ್ಯರ ವೆಂಗಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಚೋಳರು ಸಿಲೋನ್ (ಆಧುನಿಕ ಶ್ರೀಲಂಕಾ) ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜವಂಶದ ಮಧುರೈ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಆಡಳಿತಗಾರರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಈ ಗೊಂದಲದ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದು ವೆಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಚೋಳರ  ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಇಮ್ಮಡಿ ಜಯಸಿಂಹನು ವೆಂಗಿಯ ರಾಜನಾದ ವಿಮಲಾದಿತ್ಯನ ಮರಣದ ನಂತರ ವೆಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು ಮತ್ತು ತನ್ನ  ಆಯ್ಕೆಯಾದ ವಿಮಲಾಧಿತ್ಯನ ಮಗನಾದ ವಿಜಯಾದಿತ್ಯನನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ವಿಜಯಾದಿತ್ಯನು  ಈ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆಜ್ವಾಡಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ  ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದನು.

## ಇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ 
 ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರಾದ ದುರ್ಗಸಿಂಹ (ಅವರ ಮಂತ್ರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೩೧ ರಲ್ಲಿ *ಪಂಚತಂತ್ರವನ್ನು* ಬರೆದನು.),   ಎರಡನೇ ಚಾವುಂಡರಾಯ  ( *ಲೋಕೋಪಕಾರ*ವನ್ನು ಬರೆದಾತ, ಕ್ರಿ.ಶ.೧೦೨೫) ಮತ್ತು ಕವಿತಾವಿಲಾಸ ಅವರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ *ಶೃಂಗಾರಕೃತಿಯಾದ   ಮದನತಿಲಕವನ್ನು ಬರೆದ*   ಚಂದ್ರರಾಜನು ಈತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು. ಈ ಇಮ್ಮಡಿ ಜಯಸಿಂಹನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ  ಜೈನ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸ ವಾದಿರಾಜನು ಎರಡು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು, ತರ್ಕದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಜೈನ ಪಠ್ಯಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದನು. ಅವನ ರಾಣಿ ಸುಗ್ಗಲಾದೇವಿ ಕನ್ನಡದ ಸಂತ-ಕವಿ ದೇವರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ (ಆರಂಭಿಕ ವೀರಶೈವ ವಚನಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು) ಅವರ ಶಿಷ್ಯೆ.

## ನೋಡಿ 
* ಚಂದ್ರರಾಜ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
* 
* 
* 
* 

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಚಾಲುಕ್ಯ ವಂಶ
ಆರ್.ಎ.ಜಹಗೀರ್ದಾರ್

**ಜಹಗೀರ್‍ದಾರ್, ಆರ್ ಎ** (1889-1963). ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಥಮ ಕುಲಪತಿಗಳು. 

ಮುಂಬಯಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದು ನಿವೃತ್ತರಾದ ಮೇಲೆ ಈ ಹುದ್ದೆಗೆ ಮುಂಬಯಿ ಸರಕಾರದಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತಿ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯನಿಷ್ಠ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಇವರದಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗುವ ಮೊದಲು ಕೂಡ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಕೀಲರೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಉತ್ಕಟ ದೇಶಾಭಿಮಾನಿಗಳಾದ ಇವರು ಅಪ್ಪಟ ಗಾಂಧೀಭಕ್ತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಖಂಡರಿಗೆ, ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ಇವರು ಸದಾ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿದರು. 

## ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಇವರ ಕೊಡುಗೆ 
ಆಗಸ್ಟ್ 1949ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿ ಶಾಸನ ಸಭೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿದ ತರುವಾಯ ಕೆಲವೇಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಥಮ ಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ ನೇಮಕವಾಗಿ 1951ರ ಜುಲೈವರೆಗೆ ಅದೇ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಅದರ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಅಪಾರವಾಗಿ ದುಡಿದರು.

1949ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಪ್ರಥಮ ವಾರದಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳ ತರಬೇತಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳ ಸಂಕೋಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಛೋಟ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರದ ವಿಶಾಲ ನೆಲ ದೊರೆತದ್ದು ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ. 1950ರಲ್ಲಿ ಕುಲಸಚಿವರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಎಸ್.ಎಸ್.ಒಡೆಯರ್ ಹಾಗೂ ಇವರು ಒಂದಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುಂದಿನ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ದುಡಿದರು.

ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾನೂನು, ಕಟ್ಟಳೆ ಮತ್ತು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅದು ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಮೊದಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವಲ್ಲಿ ಜಹಗೀರದಾರರ ಕುಶಾಗ್ರ ಬುದ್ಧಿ, ಕಾಯದೆ ಜ್ಞಾನ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದೀ ಧೋರಣೆ-ಇವು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾದವು.
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹೊಸ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಸೌಧದ ಅಡಿಗಲ್ಲನ್ನಿಡುವ ಸಮಾರಂಭ ಆಗಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಬಾಬು ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದರಿಂದ 1951ರ ಮಾರ್ಚ್ 30ರಂದು ನೆರವೇರಿತು. ಅದಕ್ಕೂ ಕಾರಣಕರ್ತರಾದವರಲ್ಲಿ ಜಹಗೀರದಾರರು ಮುಖ್ಯರು.

ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು
ಜಯಾದಿತ್ಯ

**ಜಯಾದಿತ್ಯ** - ಕ್ರಿ.ಶ ಸು. 650. ಪಾಣಿನಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣ ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಬಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಕøಷ್ಟ ವಿವರಣೆಯಾದ ಕಾಶಿಕಾವೃತ್ತಿಯ ಕರ್ತೃ. ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ವೃತ್ತಿಪಾಣಿನಿಯ ಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಾಶಿಕಾವೃತ್ತಿಯ ಮೊದಲಿನ ಐದು ಅಧ್ಯಾಯನಗಳನ್ನು ಜಯಾದಿತ್ಯನೂ ಮಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ವಾಮನನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಣಿನಿಯ ಸೂತ್ರ ಕ್ರಮವನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇದರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಕರಣದ ಮೊದಲ ಪಾಠಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲದೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಚೀನೀಯರು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಇದರ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ (ಕ್ರಿ.ಶ. 672) ಚೀನೀಯಾತ್ರಿಕ ಇ-ತ್ಸಿಂಗ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಈ ವ್ಯಾಕರಣದ ಮೂಲಕವೇ ಆತನೂ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಕಲಿತನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕಾಶಿಕಾವೃತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಸವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಕಾಶಿಕಾವಿವರಣ ಪಂಜಿಕಾ ಎಂಬ ವಿವರಣ ಗ್ರಂಥ ಜಿನೇಂದ್ರಬುದ್ಧಿಯಿಂದಲೂ ಪದಮಂಜರಿ ಎಂಬ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗ್ರಂಥ ಹರದತ್ತನಿಂದಲೂ ರಚಿತವಾಗಿವೆ

ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತದ ಲೇಖಕರು.
.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್

**ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್** ಎನ್ನುವುದು ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಅಂಗಡಿಯಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಆಹಾರ, ಪಾನೀಯಗಳು ಮತ್ತು ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಂಚಿನ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಹೈಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಅಥವಾ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಿಂತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ.

ಅದಾಗ್ಯಾ U.S. ನ ದಿನ ನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ “ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿ” ಎಂಬುದು ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಗೆ ಸಮನಾರ್ಥಕವಾಗಿದೆ,,

ಸೂಪರ್ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಂಸ, ತಾಜಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಡೈರಿ ಮತ್ತು ಬೇಯಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಮಾಡಿದ ಸರಕುಗಳುಮತ್ತು ಅಡಿಗೆ ವಸ್ತುಗಳು, ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ಕ್ಲೀನರ್‌ಗಳು, ಔಷಧಾಲಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಇಟಿ ಸರಬರಾಜುಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ಆಹಾರೇತರ ವಸ್ತುಗಳು ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಹಿಂದೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೌಂಟರ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಕಪಾಟಿನಿಂದ ಸಹಾಯಕರು ತರುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರು ಕೌಂಟರ್ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕ- ಅವಶ್ಯಕ ಗಾತ್ರದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸಹಾಯಕನು ಗ್ರಾಹಕರು ಬಯಸಿದ ನಿಖರವಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅಳೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು: ಅನೇಕರು ಈ ಶೈಲಿಯ ಶಾಪಿಂಗ್ ಅನ್ನು "ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದರ್ಭ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ "ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿಗೆ ವಿರಾಮ ನೀಡುವಿಕೆ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ
1990 ರ ದಶಕದಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ವಲಯವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿ ಕಂಡಿದೆ: ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ, ಭಾರತ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ವಲಯವು ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಲವರ್ಧನೆ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ.  ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಒದಗಿಸಿದ ಅವಕಾಶಗಳು ಹಲವಾರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಕಂಪನಿಗಳು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿವೆ. ಈಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಂಪನಿಗಳೂ ಸಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿವೆ.

## ಲೇ ಔಟ್ ತಂತ್ರಗಳು
ಸೂಪರ್ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಗೆ ಬರುವಾಗಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಐಟಂ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಜಾರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಜಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಡಬ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ  ನಿರಂತರ ಕೋಲ್ಡ್ ಚೈನ್ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರು ತಾಪಮಾನ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಡಿಸ್ ಪ್ಲೇ ಕೇಸ್ ನಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಭಾರತ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಹಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ರಿಟೇಲ್ ಸೆಕ್ಟರ್ ವಿತರಣಾ ಮಾದರಿಗಳು ಅನನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಮಾಮ್-ಅಂಡ್-ಪಾಪ್ ಸ್ಟೋರ್‌ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೊಡ್ಡ ಸೂಪರ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳವರೆಗೆ,  ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಚಾನಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಿನಸಿ ವ್ಯಾಪಾರವು  ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟು
ಜಲಾಲಾಬಾದ್

**ಜಲಾಲಾಬಾದ್**  ನಗರವು  ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ನಾಂಗರ್‍ಹಾರ್ (ಪೂರ್ವ) ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮುಖ್ಯಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾಬೂಲಿನಿಂದ 134 ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಪೆಷಾವರದಿಂದ 122 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಾಬೂಲ್ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ 1950' ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಜಲಾಲಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಪೆಷಾವರಗಳ ನಡುವೆ ಖೈಬರ ಕಣಿವೆಯೂ ಜಲಾಲಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಕಾಬೂಲ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಜಗದಾಲಕ್, ಖುರ್ದ್ ಕಾಬೂಲ್ ಕಣಿವೆಗಳುಂಟು. ಇದು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನ. 48,919 (1969) ಇಲ್ಲೊಂದು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವುಂಟು. ಇದು ಸೇನಾಕೇಂದ್ರ ಕೂಡ.
ಹಳೆಯ ನಗರದ ಪೇಟೆ ಬೀದಿಗಳೂ ಗೋಡೆಗಳೂ ಈಗ ಇಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ ಪಟ್ಟಣ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿದೆ.

 range from the city of Jalalabad]]
 banks to the north]]
 ]] 

]]
, under construction in 2011]]

## ಇತಿಹಾಸ 
ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿಯಿತ್ತು. ಈ ಪಟ್ಟಣದ 5 ಮೈ. ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಇರುವ ಹಡ್ಡ ಎಂಬುದು ಗಾಂಧಾರ ಕಲೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕೆಲವು ಸುಂದರ ಬುದ್ಧಶಿಲ್ಪಗಳು ದೊರೆತವು. ಸುತ್ತಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಸ್ತೂಪಗಳಿವೆ.
ಆಧುನಿಕ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನಿವೇಶನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದವನು ಮೊಘಲ್ ದೊರೆ ಬಾಬರ್. ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗ ಅಕ್ಬರ್ 1560ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. 
ಹಿಂದಿನ ಆಫ್ಘನ್ ದೊರೆಗಳು ತಮ್ಮ ಆಸ್ಥಾನವನ್ನು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 
ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಣವೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದುಂಟು. 1841-42ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಆಫ್ಘನ್ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಸೇಲ್ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಘಟನೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯುಂಟು.

## ಇತರ ಮಾಹಿತಿ
ಆಫ್ಘನ್ ಶ್ರೀಮಂತರು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಾಯುಗುಣ ಹಿತಕರ. ಸುತ್ತಣ ಪ್ರದೇಶ ಫಲವತ್ತಾದ್ದು, ಕಿತ್ತಳೆ, ಭತ್ತ, ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಜಲಾಲಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಿದೆ. ಕುರಿಸಾಕಣೆ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಕೆಯೂ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬುಗಳು. ಭಾರತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳೊಡನೆ ಜಲಾಲಾಬಾದಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧವುಂಟು. 1963ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲೊಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.
ಇದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕಾಬೂಲ್ ನಗರದಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಜನರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ಕೇಂದ್ರ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಪಟ್ಟಣದ ಬೀದಿಗಳು ಬಲು ಇಕ್ಕಟ್ಟು.
ಜಾಲಾಲಾಬಾದಿನವರು ಶುಷ್ಕ ವಾಯುಗುಣ. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಾನುಯಾಯಿಗಳು. ಅವರು ಆಡುವ ಭಾಷೆ ಪುಷ್ಟು ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್. ಸೋವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ನೆರವಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳೂ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿವೆ. ಪಟ್ಟಣ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಮೆಡೋಸ್ ಟೇಲರ್

thumb|1873 ರಲ್ಲಿ ಮೆಡೋಸ್ ಟೇಲರ್
**ಮೆಡೋಸ್ ಟೇಲರ್**,  (1808-1876)- ಭಾರತಲ್ಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞ.  

## ಬದುಕು 
ಲಿವರ್‍ಪೂಲಿನ ವರ್ತಕನೊಬ್ಬನ ಮಗನಾಗಿ 1808ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಫಿಲಿಪ್ ಮೆಡೋಸ್ ಟೇಲರ್ ಎಂಬುದು ಇವನ ಪೂರ್ತಿ ಹೆಸರು. ಇವನ ತನ್ನ 16ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ದೊಡ್ಡ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿದ. ಸುಮಾರು 1840ರಿಂದ ಸುರಪುರ (ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ) ನಾಯಕರ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜಿಕೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ, ಸಂಸ್ಥಾನದ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿ ದಕ್ಷನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ. 

ಇವನು ಬರುವ ಮುನ್ನ ಆ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತೀರ ಹದಗೆಟ್ಟಿತ್ತು ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ನಾಯಕನ ಮರಣಾನಂತರ ಅವನ ಹಿರಿಯ ರಾಣಿ ಈಶ್ವರಮ್ಮ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನ ಮಗ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಒಳಜಗಳಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಟೇಲರ್ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದಲೂ ಚತುರತೆಯಿಂದಲೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ದುಡಿದ. 10ವರ್ಷದ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕನನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿ, ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ನೆರವೇರಿಸಿದ. ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕನಿಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಿಸಿದ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗಾಗುತ್ತಿದ್ದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಕಂದಾಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ. ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾóಮ ಸುರಪುರದ ಮೇಲೆ ಅನ್ಯಾಯದ ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಏರಿಸಿದ್ದನ್ನು ತಪ್ಪೆಂದು ತೋರಿಸಿ ಅವನಿಂದಲೇ ಸುರಪುರಕ್ಕೆ 11 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಬರುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ. ಇವನ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದರೋಡೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವು. ಜೋನಾಳ, ಕಚಕನೂರು ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ. ಕೆರೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ರಾಜ್ಯದ ಖರ್ಚನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ ಟೇಲರ್‍ನಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ರಾಜ್ಯ ಪದ್ಧತಿ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಸ್ವಾತಂತ್ರಯಪ್ರಿಯತೆ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಕಲಿತುಕೊಂಡ. 1853ರ ಜೂನ್ 2ರಂದು ಟೇಲರ್ ಆಡಳಿತ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಬೀರಾರ್ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯ ಹುದ್ದೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ. 

ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ ಟೇಲರನ ಪ್ರೀತಿಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮಕಾರ್ಯಗಳ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ, ಅವನು ಸುರಪುರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಂಗ್ಲೆಯನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 20.000 ರೂಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡ. ಅದನ್ನು ಟೇಲರ್ಸ್ ಮಂಜಿಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಖೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಟೇಲರ್ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಠಕ್ಕರನ್ನು ಅಡಗಿಸಿದ್ದು ಅವನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನೆ.

## ಕರ್ಣಾಟಕದ ಪ್ರಾಗಿತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಟೇಲರನ ಪಾತ್ರ 
[left|thumb|ಟೇಲರನು 1834ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ [ಭೋಗ ನಂದೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ  ಚಿತ್ರ ]]
ಕರ್ಣಾಟಕದ ಪ್ರಾಗಿತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಟೇಲರನ ಪಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದು. ಈತ 1851-62 ರಲ್ಲಿ ಸುರಪುರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಗರಟಗಿ, ರಾಜನ್-ಕೋಳೂರು ಮತ್ತು ಚಿಕನ್ ಹಳ್ಳಿ, ಶಹಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶಹಾಪುರ, ವಿಭೂತಿಹಳ್ಳಿ, ಮತ್ತು ಗೋಗಿ, ಜೇವರಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಜೇವರಿಗಿ, ಅಂಡೋಳ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕರ್ಣಾಟಕದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ. ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಲ್ಗೋರಿಗಳ ನೆಲೆಗಳನ್ನೂ ಶೋಧಿಸಿದ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿದ. ಈ ಉತ್ಖನನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ, ಆಗಿನ ಸಂಶೋಧನ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆನ್ನಬಹುದಾದ, ವಿಮರ್ಶಾಕತ್ಮಕವಾದ, ವಿವರಣೆಗಳಿಂದಲೂ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದ ಮೂರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೆಂಗಾಲ್ ರಾಯಲ್ ಏಷ್ಯಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲೂ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಯಾಕ್ಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರಾಯಲ್ ಐರಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಹಿಂದಿನ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸರ್ಕಾರ ಮೆಗಾಲಿತಿಕ್ ರಿಮೇನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಗಿತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಉತ್ಖನನ ನಡೆಸಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಟೇಲರನದು. ಇವನು ಬ್ರಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಿ.ಎಸ್.ಐ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ.

## ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಆತ್ಮಕಥೆ 
ಟೇಲರ್ ಭಾರತದ ಜನಜೀವನವನ್ನು ಕುರಿತು ಕೆಲವು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಕನ್ಫೆಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ತಗ್ (1839), ತಾರಾ (1863), ಎ ನೋಬಲ್ ಕ್ವೀನ್ (1878) ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೃತಿಗಳು. ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಲೈಫ್ ಎಂಬುದು ಈತನ ಆತ್ಮಕಥೆ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ
ಕಾಶೀಪ್ರಸಾದ ಜಯಸ್ವಾಲ್

**ಕಾಶೀಪ್ರಸಾದ್ ಜಯಸ್ವಾಲ್** ಅಥವಾ **ಕೆ.ಪಿ.ಜಯಸ್ವಾಲ್** (೨೭ ನವೆಂಬರ್ ೧೮೮೧ - ೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೩೭) ಇವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮತ್ತು ವಕೀಲ. ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳಾದ, *ಹಿಂದೂ ಪಾಲಿಟಿ* (೧೯೧೮) ಮತ್ತು *ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ*, ಕ್ರಿ.ಶ ೧೫೦ ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ ೩೫೦ (೧೯೩೩) ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ತತ್ವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಜಕೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 

## ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ
ಕೆ.ಪಿ.ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಅವರು ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ (ಈಗ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ) ಮಿರ್ಜಾಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೀಸಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಡೇವಿಸ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ೧೯೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಬಾರ್ ಆಫ್ ಲಿಂಕನ್ಸ್ ಇನ್‌ಗೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಜಯಸ್ವಾಲ್‌ರವರು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸರ್ ಅಶುತೋಷ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅವರು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. ಜಯಸ್ವಾಲ್‌ರವರು ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಪಾಟ್ನಾಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದರು. 

ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಅವರು ೧೧ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅನುವಾದಗಳ ಜೊತೆಗೆ ೧೨೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಬಿಹಾರದ ನಳಂದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಾಚೀನ ತಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರವರ್ತಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ನಾಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಣತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮೌರ್ಯ, ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದ ಹಲವಾರು ನಾಣ್ಯಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್‌ನ ರಾಯಲ್ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ಆರ್.ಸಿ.ಮಜುಂದಾರ್ ಅವರು ಗುಪ್ತರ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು, "ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಊಹಾಪೋಹ ಮತ್ತು ಕಾಡು ಊಹೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ" ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು. 

ಜಯಸ್ವಾಲ್‌ರವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ನಾಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಾಟ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ (ಹಾನರಿಸ್ ಕಾಸಾ) ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. 

ಜಯಸ್ವಾಲ್‌ರವರು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಸಂಜಯ ಲಾಲ್ ಅವರ ಅಜ್ಜ.

## ರಾಮಧಾರಿ ಸಿಂಗ್ 'ದಿನಕರ್' ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ
ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಅವರು ರಾಮ್ಧಾರಿ ಸಿಂಗ್ 'ದಿನಕರ್' ಅವರನ್ನು ಮಗನಂತೆ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾವ್ಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಾವು ಯುವ ಕವಿಗೆ ಹೊಡೆತವಾಗಿತ್ತು. ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಅವರು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ *ಕಲ್ಪನಾ* ಎಂಬ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದರು:

ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಜೈಸ್ವಾಲ್ಜಿಯವರು ದಿನಕರ್ ಅವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ.

## ಕೆ.ಪಿ. ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ
ಪಾಟ್ನಾದಲ್ಲಿ ಕೆ.ಪಿ.ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ, ಬಿಹಾರ ಸರ್ಕಾರವು "ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ, ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನ, ತನಿಖೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಮೌಲ್ಯದ ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಾಟ್ನಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಿಂದ ಹೊರಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
* Official website 
* Patna University

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಟೇಲರ್

**ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಟೇಲರ್ **೧೬೪೨-೧೭೨೯ ವಸಾಹತು ಕಾಲದ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿ. 

## ಬದುಕು
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕಾವೆಂಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ. ಅಂದಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪದೆ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿ ತ್ಯಜಿಸಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದ. 1671ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪದವೀಧರನಾಗಿ ವೆಸ್ಟ್ ಫಿಲ್ಡ್‍ನ ಒಂದು ಗಡಿಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಯಾದ. ತನ್ನ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಯಾರೂ ಪ್ರಕಟಿಸಕೂಡದು ಎಂಬುದು ಇವನ ಇಚ್ಛೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವು ಬೆಳಕು ಕಂಡಿದ್ದು 1939ರಲ್ಲಿ. 

## ಕಾವ್ಯ
ಟೇಲರ್‍ನ ಕಾವ್ಯಗಳು ಎರಡು ಬಗೆಯವು. ಗಾಡ್ಸ್ ಡಿಟರ್ಮಿನೇಷನ್ಸ್ ಟಚಿಂಗ್ ಹಿಸ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ ಎಂಬುದು ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹ. ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಪಾಪ ಮತ್ತು ಪಾಪ ವಿಮೋಚನೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ವಿಸ್ತøತ ಪದ್ಯಶ್ರೇಣಿ. ದ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಲ್ ಮೆಡಿಟೇಷನ್ಸ್ ಎಂಬುದು 44ವರ್ಷ ಈತ ನಡೆಸಿದ ಚಿಂತನೆಗಳ 200ಧ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಕಟತೆ, ಸರಳ ಪದಪ್ರಯೋಗ, ಛಂದೋವೈವಿಧ್ಯ, ಪ್ರತಿಮಾವಿನ್ಯಾಸದ ನಿತ್ಯನೂತನತೆ-ಇವು ಟೇಲರನ ಕಾವ್ಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳು.
ಟಿ.ಎಚ್.ಜಾನ್ಸನ್ ಸಂಪಾದಿಸಿರುವ (1939) ದಿಪೊಯಟಿಕಲ್ ವಕ್ರ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಟೇಲರ್ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳೂ ಅವನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಜೀವನ ಚಿತ್ರವೂ ಇವೆಯಲ್ಲದೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮುನ್ನುಡಿಯೂ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳೂ ಇವೆ.

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
* Biography and sample of poetry among a collection of biographies of poets
* 
* 
* 
* . General Collection, Beinecke Rare Book and Manuscript Library, Yale University.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕವಿಗಳು
ಬ್ರೂಕ್ ಟೇಲರ್

ಬ್ರೂಕ್ ಟೇಲರ್ 1685-1731.  ಆಂಗ್ಲ ಗಣಿತವಿಜ್ಞಾನಿ. ಕಲನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾನೆ.  
## ಬದುಕು
ಜನನ 18 ನೆಯ ಆಗಸ್ಟ್, 1685, ಮಿಡ್ಲಸಕ್ಸ್‍ನ ಎಡ್ಮನ್‍ಟನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ. ಕೇಂಬ್ರಿಜಿನ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ. ಮೊದಲಿಗೆ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೂ ಒಲವು ಗಣಿತದೆಡೆಗೆ ಈತನನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. 1731 ಡಿಸೆಂಬರ್ 29 ರಂದು ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಟೇಲರ್ ಮೃತನಾದ.
## ಗಣಿತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆ
ಆಂದೋಳನ ಕೇಂದ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ 1708ರ ವೇಳೆಗೆ ಈತ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದ್ದರೂ 1714ರ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಸದಿದ್ದುದರಿಂದ ಇವನ ಸ್ವಂತಿಕೆಯ ವಿಚಾರ ವಿವಾದ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಂಪಿಸುತ್ತಿರುವ ತಂತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಟೇಲರ್ ಅದಕ್ಕೆ ತ್ರಿಕೋಣಮಿತಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸಾಂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ (ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್ ಆಫ್ ಫೈನೈಟ್ ಡಿಫರೆನ್ಸ್‍ಸ್) ಪ್ರಾರಂಭಕರ ಟೇಲರ್, ಕಂಪಿಸುತ್ತಿರುವ ತಂತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಈ ಹೊಸ ಹತ್ಯಾರಿನ ನೆರವಿನಿಂದ ಎದುರಿಸಿ ಬಿಡಿಸಿದ. ಗಣಿತಜ್ಞರಿಗೆ ಇಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಫಲಿತಾಂಶ ಇದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ. ಟೇಲರ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಭಿಸರಣೆಯ (ಕನ್‍ವರ್ಜೆನ್ಸ್ ) ವಿಚಾರ ಟೇಲರನಿಗೆ ಏನೂ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಸ್ಥಾಪನೆ ಆದದ್ದು  ಒಂದು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ. ಕೋಷಿ ಎಂಬ ಗಣಿತವಿಜ್ಞಾನಿಯಿಂದ. ಟೇಲರ್ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಪರ್ಸ್‍ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಆಫ್ ಲೀನಿಯರ್ ಪರ್ಸ್‍ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಅಲ್ಲದೇ ಕಾಂತದ ಆಕರ್ಷಣೆ ನಿಯಮವನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆ; ಸಮೀಕರಣಗಳ ಸನ್ನಿಹಿತ ಮೂಲಗಳ ಶೋಧನೆಯ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಲಘುಗಣಕಾತ್ಮಕ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಳೀಕರಣ ಮಾಡುವ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಆಸಕ್ತಿ ಹಾಯಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಗಣಿತಜ್ಞರು
ಜಲಂಧರ

ಜಲಂಧರ - ಈ ಹೆಸರಿನ ಮೂವರು ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇರುವರಾದರೂ ರಾಕ್ಷಸ ಜಲಂಧರನ ಕಥೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತ.

## ಜಲಂಧರ ರಾಕ್ಷಸ  
ಜಲಂಧರನು ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸ ವೃತ್ರಾಸುರನ ಮಗನೆಂದೂ ಶಿವನ ಕೋಪವೇ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಘನೀಭೂತವಾಗಿ ಬಿದ್ದುದರಿಂದ ಈತ ಹುಟ್ಟಿದನೆಂದೂ ದೇವೇಂದ್ರ ತನಗೊಬ್ಬ ವೈರಿ ಬೇಕೆಂದು ಶಿವನನ್ನು ಬೇಡಿದ್ದರಿಂದ ಜನಿಸಿದನೆಂದೂ ಪುರಾಣಗಳು ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿ ಹೇಳಿವೆ. ಹುಟ್ಟಿದೊಡನೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಒಡೆಯುವಂತಾಗಿ ನೋಡಬಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರಿಳಿಯಿತಂತೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಜಲಂಧರನೆಂದು ಈತನಿಗೆ ಹೆಸರಾಯಿತಂತೆ.

ಜಲಂಧರ ತನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಿ, ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಸಾಯದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು ತನ್ನ ಸತಿಯಾದ ಬೃಂದೆಯೊಡನೆ ಹರಿವಿರಿಂಚಿಗಳಿಂದಲೂ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನಲ್ಲದೆ ಸುರಲೋಕಕ್ಕೆ ದಾಳಿಯಿಟ್ಟು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಓಡಿಸಿದ್ದ. ಇಂದ್ರನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಂದ ವಿಷ್ಣುವೂ ಜಲಂಧರನ ಬಂಧಿಯಾದನಂತೆ. ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲ ಶಿವನ ಮೊರೆಹೋಗಲು ಆತ ಜಲಂಧರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಬೃಂದೆಯ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯ ಭಂಗವೊಂದೇ ದಾರಿಯೆಂದಾಗ ವಿಷ್ಣು ಜಲಂಧರನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅವಳನ್ನು ಭೋಗಿಸಿದನಂತೆ. ಅತ್ತ ಶಿವ ಜಲಂಧರನನ್ನು ಕೊಂದ. ನಿಜವರಿತ ಬೃಂದೆ ಕಿಚ್ಚು ಹಾಯಲು ಆಕೆಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಬುದ್ಧಿಭ್ರಮಣೆಗೊಳಗಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ತುಳಸಿಯ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಭ್ರಮೆಯಿಳಿಯಿತಂತೆ. ಈ ಕಥೆಯ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಭೈರವೇಶ್ವರ ಕಥಾಸೂತ್ರರತ್ನಾಕರ, ಕಥಾಸಾಗರ ಮುಂತಾದ ಶಿವಶರಣರ ಕಥಾಕೋಶಗಳಲೆಲ್ಲ ಬರುತ್ತವೆ.

## ನವನಾಥಸಿದ್ಧ ಜಲಂಧರ 
ನವನಾಥಸಿದ್ಧರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜಲಂಧರನಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ಹೆಸರೇ ಪಂಜಾಬಿನ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.

## ಋಷಿ ಜಲಂಧರ 
ಮರೀಚಿ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ಗೋತ್ರ ಪ್ರವರ್ತಕ ಋಷಿಗೂ ಜಲಂಧರನೆಂಬ ಹೆಸರಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅಮರಗೋಳ

**ಅಮರಗೋಳದ ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು**  ಬನಶಂಕರಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಪುರಾತನ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

## ಸ್ಥಳ 
ಅಮರಗೋಳವು ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ನಡುವೆ ಇದೆ, &nbsp;ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೯ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು  ನವನಗರಕ್ಕೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. 

ಅಮರಗೋಳ ನಲ್ಲಿರುವ ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ  ವು  *ಉಣಕಲ್ ಕೆರೆ* ಮತ್ತು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ *ಚಂದ್ರಮೌಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ* ೪ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

## ಅಮರಗೋಳದ ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ 
[left|thumb|250x250px| ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅಮರಗೋಳ, [ಕರ್ನಾಟಕ]]
[right|thumb|250x250px| ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅಮರಗೋಳ, [ಕರ್ನಾಟಕ]]
ಅಮರಗೋಳದಲ್ಲಿರುವ ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹತ್ತಿರ ಜಕ್ಕಣಾಚಾರ್ಯರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಶಂಕರಲಿಂಗನ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ.

13 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಕಾಲದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮೆಟ್ಟಿಲು-ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಚಚ್ಚೌಕ ಯೋಜನೆ ಇರುವ  ನಾಗರ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಮೆಟ್ಟಿಲು-ವಜ್ರ ಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ  ಹಾನಗಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಣೇಶ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅಮರಗೋಳದ ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ (ಇದು ಒಂದು ದ್ರಾವಿಡ ದೇಗುಲ ಮತ್ತು ಒಂದು ನಾಗರ ದೇಗುಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ), ಮತ್ತು ಮಹಾದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನ (ಇಟಗಿ) *ಯ ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇಗುಲ ಇವುಗ*ಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ )
[right|thumb|250x250px| ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅಮರಗೋಳ, [ಕರ್ನಾಟಕ]]
[left|thumb|250x250px| ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅಮರಗೋಳ, [ಕರ್ನಾಟಕ]]
ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದೆ. 

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಚಾಲುಕ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
* ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಚಂದ್ರಮೌಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಕುಂದಗೋಳ
* ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ
* ಗದಗ
* ಲಕ್ಕುಂಡಿ
* ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ
* ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವಾಲಯಗಳು
ನೆಹರು ತಾರಾಲಯಗಳು

**ನೆಹರು** ತಾರಾಲಯಗಳು ಭಾರತದ ಐದು ತಾರಾಲಯಗಳುಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳು ಮುಂಬೈ, ನವದೆಹಲಿ, ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿವೆ, ಜೊತೆಗೆ ನೆಹರೂ ಜನಿಸಿದ ಪ್ರಯಾಗರಾಜದಲ್ಲಿ ಜವಾಹರ್ ತಾರಾಲಯವಿದೆ.

ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೆಹರು ತಾರಾಲಯವು ತೀನ್ ಮೂರ್ತಿ ಭವನದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ' ನೆಹರು ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಲೈಬ್ರರಿ ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮೊದಲು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸ ಆಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಈಗ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ  ಆಗಿದೆ. 1964 ರಲ್ಲಿ, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಸ್ಮಾರಕ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿಧಿಯು ಖಗೋಳ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉತ್ತೇಜನದ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ನೆಹರು ತಾರಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ತಾರಾಲಯವು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ತಾರಾಲಯದಂತೆಯೇ ಶ್ರೀಮತಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ  ಅವರಿಂದ 6 ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಂದು  ಉದ್ಘಾಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.. ಈ ಸ್ಥಳದ  ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳೆಂದರೆ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ರಾಕೇಶ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು  ಜೊತೆಗೆ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದ ಸೊಯುಜ್ ಟಿ -10  ಮತ್ತು ಅವರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸೂಟ್ ಮತ್ತು ಮಿಷನ್ ಜರ್ನಲ್.

ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ತಾರಾಲಯದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುವ ಸ್ಕೈ ಥಿಯೇಟರ್ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 200,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಕೈ ಥಿಯೇಟರ್ ಒಂದು ಗುಮ್ಮಟದ ಆಕಾರದ ಥಿಯೇಟರ್ ಆಗಿದ್ದು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು, ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನಿಮೇಷನ್‌ಗಳು, ವೀಡಿಯೋ ಕ್ಲಿಪ್ಪಿಂಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳಂತಹ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಕೈ ಥಿಯೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

11 ಕೋಟಿ ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ನವೀಕರಣದ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 ರಲ್ಲಿ ತಾರಾಲಯವನ್ನು ಪುನಃ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.,ಇದು  2010 ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿದ್ದು  ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಬ್ಯಾಟನ್ ಪಡೆಯಿತು. ಇದು ಈಗ 'ಡೆಫಿನಿಟಿ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ "ಮೆಗಾಸ್ಟಾರ್" ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು 2 ಮಿಲಿಯನ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬಲ್ಲದು. ಇದು ಹಳೆಯ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್‌ಗಳು, ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೌರ ಫಿಲ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಅದರ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

## ಚಿತ್ರ ಗ್ಯಾಲರಿ 
### ನೆಹರು ತಾರಾಲಯ, ನವದೆಹಲಿ 

ಚಿತ್ರ:Nehru Planetarium Entrance Stone.jpg|ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಲು
ಚಿತ್ರ:Nehru_Planetarium_Entrance_Section.jpg|ಪ್ರವೇಶ ಗೋಡೆ
ಚಿತ್ರ:NMML Entrance.jpg|ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ
ಚಿತ್ರ:Antriksha Master.jpg|ಆತ್ರಿಕ್ಷಾ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್
ಚಿತ್ರ:Soyuz-T-10 Landing Pod.jpg|ಸೋಯುಜ್ ಟಿ -10 ಅನ್ನು ರಾಕೇಶ್ ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಇತರರು ಬಳಸಿದ್ದರು
ಚಿತ್ರ:Nehru_Planetarium_Section.jpg|ಗ್ಯಾಲರಿ
ಚಿತ್ರ:Nehru Planetarium Gallery.jpg|ಮುಖ್ಯ ಗ್ಯಾಲರಿ
ಚಿತ್ರ:Nehru Planetarium Gallery Users.jpg|ಕೆಲವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಗ್ಯಾಲರಿ
ಚಿತ್ರ:Nehru_Planetarium_Stone.jpg| ಒಂದು ಉಲ್ಲೇಖ ಕಲ್ಲು

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ತಾರಾಲಯ, ಮಂಗಳೂರು
* ತಾರಾಲಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ
*ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ತಾರಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
 

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ನೆಹರು ತಾರಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ನೆಹರು ತಾರಾಲಯ, ಮುಂಬೈ
* ನೆಹರು ತಾರಾಲಯ, ನವದೆಹಲಿ

ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು