open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಸುರಿಯಾನಿ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ

**ಸುರಿಯಾನಿ ಮಲಯಾಳಂ** (ಸುರಿಯಾನಿ ಮಲಯಾಳಂ, अनुशेशेशेशेशेश **करशोनी)** **ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರಿಕಾ** ಅಥವಾ **ಸಿರಿಯಾಕ್ ಮಲಯಾಳಂ** ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ಮಲಯಾಳಂನ ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.  ಇದನ್ನು ಸಿರಿಯಾಕ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಸೈಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದರು.  ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ವ್ಯಾಕರಣ, ಮಡನ್ಹಾಯಾ ಅಥವಾ "ಪೂರ್ವ" ಸಿರಿಯಾಕ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಸಿರಿಯಾಕ್‌ನಿಂದ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.  ಇದು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ (ಇಂದಿನ ಕೇರಳ) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.  19 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಲಿಪಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.

## ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ 
ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸಿರಿಯಾಕ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಲಯಾಳಂ ಬರೆಯುವಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿದ್ದವು. ಮಲಯಾಳಂನ 53 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಧ‍್ವನಿಮಾಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಪೂರ್ವ ಸಿರಿಯಾಕ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಿಂದ ಕೇವಲ 22 ಅಕ್ಷರಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.  ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಮೂಲ ಸಿರಿಯಾಕ್ *ʾĀlap̄ Bēṯ* ಅನುಗುಣವಾದ ಮಲಯಾಳಂ ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ರೂಪವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.

ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿಯಿಂದ ರಚನೆಯಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು

 ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮಲಯಾಳಂ ದಂತ್ಯ ಅನುನಾಸಿಕ U+0D29 ಎಂದು ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

## ಯುನಿಕೋಡ್ 
ಸಿರಿಯಾಕ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯನ್ನು ಯೂನಿಕೋಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ಗೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, 1999 ರಲ್ಲಿ ಆವೃತ್ತಿ 3.0 ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಜೂನ್, 2017 ರಲ್ಲಿ ಆವೃತ್ತಿ 10.0 ರ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೂರ್ಯಾನಿ ಮಲಯಾಳಂಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

### ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು 
ಸಿರಿಯಾಕ್‌ಗಾಗಿ ಯುನಿಕೋಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ U+0700 &ndash; U+074F ಆಗಿದೆ:ಸಿರಿಯಾಕ್ ಸಂಕ್ಷೇಪಣವನ್ನು (ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿ) ಸಿರಿಯಾಕ್ ಸಂಕ್ಷೇಪಣ ಗುರುತು (U+070F) ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಕ್ಷರದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬಹುದು.

ಸುರಿಯಾನಿ ಮಲಯಾಳಂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಯುನಿಕೋಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಅನ್ನು ಸಿರಿಯಾಕ್ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು U+0860–U+086F ಆಗಿದೆ

## ಎರವಲು ಪದಗಳು 
ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ, ಮಲಯಾಳಂ ಪೂರ್ವ ಸಿರಿಯಾಕ್ ಪದಗಳನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆಯಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ:

## ಸಾಹಿತ್ಯ 
ಕರಿಯತ್ತಿಲ್ ಮಾರ್ ಔಸೆಪ್ ಬರೆದ *ವೇದತರ್ಕಂ* ಸುರಿಯಾನಿ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಅಥವಾ ನಸ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿಯಾನಿ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.  ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿನೊಡ್ ಆಫ್ ಡಯಾಂಪರ್‌ನ ಕ್ಯಾನನ್‌ಗಳ ಪರ್ಯಾಯ ಗುಂಪನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.  ಪ್ರಸ್ತುತ ಉಪಭಾಷೆಯು ಜನಪ್ರಿಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಂಗಡಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಥಾಮಸ್ ಕೂನಮ್ಮಕ್ಕಲ್ ಅವರು ಗರ್ಶುನಿ ಮಲಯಾಳಂ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಜೂಡೋ-ಮಲಯಾಳಂ
* ಅರೇಬಿ ಮಲಯಾಳಂ
* ಗರ್ಶುನಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ 
* 
* 
* 
* 

ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ಅಲ್ಲಾ ಜಿಲಾಯ್ ಬಾಯಿ

**ಅಲ್ಲಾ ಜಿಲಾಯ್ ಬಾಯಿ** (೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೦೨  - ೩ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೨)  ಅವರು ತಮ್ಮ ೧೦ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ಗಂಗಾ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ದರ್ಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.  ಅವರು ಉಸ್ತಾದ್ ಹುಸೇನ್ ಬಕ್ಷ್ ಖಾನ್ ಅವರಿಂದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಚ್ಚನ್ ಮಹಾರಾಜ್ ಅವರಿಂದ ಗಾಯನ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು  ಬಿಕಾನೇರ್‌ನ ಮಹಾರಾಜ ಗಂಗಾ ಸಿಂಗ್‌ನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದರು. 

ಅವರು ಮಾಂಡ್, ಠುಮ್ರಿ, ಖಯಾಲ್ ಮತ್ತು ದಾದ್ರಾಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಾರಂಗತಳಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* realbikaner.com ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾ ಜಿಲೈ ಬಾಯಿ
* ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಅಲ್ಲಾ ಜಿಲೈ ಬಾಯಿ
* FolkRajasthan.com ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾ ಜಿಲೈ ಬಾಯಿ ಅವರ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿ

ವರ್ಗ:೧೯೯೨ ನಿಧನ
ವರ್ಗ:೧೯೦೨ ಜನನ
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ವರ್ಗ:ಗಾಯಕಿ
ಅಂತರಾಗ್ನಿ

**ಅಂತರಾಗ್ನಿ** (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: "The Fire Within") ಎಂಬುದು *ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಾನ್ಪುರ್‌* ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ, ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯ ಉತ್ಸವವು ಭಾರತದ ೩೫೦ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಗಮನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಇದು ವೃತ್ತಿಪರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಡಿಜೆಗಳು, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
[thumb| [ವಿಶ್ವಮೋಹನ ಭಟ್|ವಿಶ್ವ ಮೋಹನ್ ಭಟ್ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು]]
ಅಂತರಾಗ್ನಿ ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ಅಂತರ ಕಾಲೇಜು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಉತ್ಸವದ ಹೆಸರನ್ನು, ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ೨೭ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅಂದರೆ, ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಫೆಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಅಂತರಾಗ್ನಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಉತ್ಸವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಐಐಟಿ ಕಾನ್ಪುರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತರಾಗ್ನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ತಂಡದ ಏಕೈಕ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು ೩೫೦ ಭಾರತೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿವೆ.

### ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು 
* ೨೦೦೬ - ವಿಶ್ವ ಮೋಹನ್ ಭಟ್, ಅಸ್ತಾದ್ ದೆಬೂ.
* ೨೦೧೬ - ಮೈಕ್ ಕ್ಯಾಂಡಿಸ್, ಸಾರ್ಟೆಕ್, ಡೆಮೊನಿಕ್ ರಿಸರ್ಕ್ಷನ್, ಮ್ಯಾಡ್ಬಾಯ್ ಮಿಂಕ್, ಅದ್ನಾನ್ ಸಾಮಿ.
* ೨೦೧೭ – DJ KSHMR, ವಿಶಾಲ್-ಶೇಖರ್, ಯುಫೋರಿಯಾ, ಸ್ಕೈಹಾರ್ಬರ್.
* ೨೦೧೮ - ಅಮಿತ್ ತ್ರಿವೇದಿ, ಡಿಜೆ ಕ್ವಿಂಟಿನೋ, ದಿ ಲೋಕಲ್ ಟ್ರೈನ್, ಗುತ್ರೀ ಗೋವನ್.
* ೨೦೧೯ - ಶಂಕರ್ ಮಹಾದೇವನ್, ಎಹ್ಸಾನ್ ನೂರಾನಿ, ಲಾಯ್ ಮೆಂಡೋನ್ಸಾ.
* ೨೦೨೦ - ಹಾಸ್ಯನಟರಾದ ಅಭಿಷೇಕ್ ಉಪ್ಮನ್ಯು, ಆಕಾಶ್ ಗುಪ್ತಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಷ್ ಗುಜ್ರಾಲ್ ; ಸಂಗೀತಗಾರರು ದಿ ಯೆಲ್ಲೋ ಡೈರಿ ಮತ್ತು ಸೋನು
* ೨೦೨೧ - ರಿಟ್ವಿಜ್, ಸುನಿಧಿ ಚೌಹಾಣ್.

## ಗಮನಾರ್ಹ ಘಟನೆಗಳು 
* ಡಿಯಾ ಇನ್‌ಸ್ಪೈರ್ಡ್ - ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ವೇದಿಕೆ  ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಯುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣಕಾರರಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಶೇಖರ್ ಕಮ್ಮುಲಾ, ಸಿಬಿಎಸ್‌ಸಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವಿನೀತ್ ಜೋಶಿ ಮತ್ತು ನಟಿ, ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ವಸುಂಧರಾ ದಾಸ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
* ಕವಿ ಸಮ್ಮೇಳನ - ಕವನ ಸ್ಪರ್ಧೆ. ಇದು &#x5B; *ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ* &#x5D;ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಕವಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತರಚನೆಕಾರ ರಹತ್ ಇಂದೋರಿ ಮತ್ತು ಕವಿ ಕೀರ್ತಿ ಕಾಳೆ ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
* ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು - ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಅಬ್ಬಾಸ್ ಟೈರೆವಾಲಾ ಮತ್ತು ಲವ್ ರಂಜನ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.
* ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು - ತೀರ್ಪುಗಾರರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಲೇಖಕರಾದ ನಾಸಿರಾ ಶರ್ಮಾ, ಲೀಲಾಧರ್ ಜಗುಡಿ ಮತ್ತು ರವೀಂದ್ರ ಪ್ರಭಾತ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವ
ಉಪೇಂದ್ರ ಭಟ್

**ಉಪೇಂದ್ರ ಭಟ್ ಅವರು** ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ(ಕಿರಾನಾ ಘರಾನಾ) ದ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರ ಗಾಯನದಿಂದ ಪೌರಾಣಿಕ ಗುರು ಪಂಡಿತ್ ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಶಿಯವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಂತಾಗುತ್ತದೆ.

## ವೃತ್ತಿ 
ಉಪೇಂದ್ರರವರು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದದ್ದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ.  ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಂಗೀತ್ ವಿದ್ವಾನ್ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಪೈರವರಿಂದ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಪಂಡಿತ್ ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಶಿಯವರ ಹಿರಿಯ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಮಾಧವ ಗುಡಿಯವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. 1980ರಲ್ಲಿ ಉಪೇಂದ್ರರವರು ಪುಣೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಅಂದಿನಿಂದ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ಭೀಮಸೇನ್ಜಿಯವರಿಂದ ನಿಯಮಿತ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

1996 ರಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ 7 ನೇ ಜನ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಶ್ರೀ ಶಂಕರ್ ದಯಾಳ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಕೈಯಿಂದ ಉಪೇಂದ್ರ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 2000 ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕಾದಿಂದ "ವರ್ಷದ ಸಂಗೀತಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" ಪಡೆದರು. 2000 ರಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 'ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ಕೊಂಕಣಿ ಸಮ್ಮೇಳನ'ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕರಾಗಿ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನ್ ಅವರ ಕೆಲವು ಹಾಡುಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

## ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಧನೆಗಳು 
ಇಂದು , ಉಪೇಂದ್ರ ಭಟ್ ಅವರು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕ. ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಗೀತ ವಿಶಾರದ್ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಅಲಂಕಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಗಂಧರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬಾಂಬೆಯಿಂದ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಅವರು "ಹರಿವಲ್ಲಭ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನ' ಜಲಂಧರ್, 'ಸವಾಯಿ ಗಂಧರ್ವ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವ', ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಗೀತ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುಕೆ, ಯುಎಸ್, ದುಬೈ ಮತ್ತು ಬಹ್ರೇನ್ ಮುಂತಾದ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕರು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು
ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜನಗಳು
ಎರನಾಡನ್ ಭಾಷೆ

**ಎರನಾಡನ್** ಅಥವಾ **ಅರನಾದನ್**  ( ISO : ēṟanāṭan ; Malayalam  ; ) ನೂರಾರು ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.  ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಭಾರತ ದೇಶದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರನಾಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.  ಇದನ್ನು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಇದನ್ನು **ಅರನಾಟನ್** ಅಥವಾ **ಮಲಪ್ಪುರಂ ಭಾಷಾ** ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಐಎನ್ಹೆಚ್ಎಸ್ ಪತಂಜಲಿ

**ಐಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಎಸ್ ಪತಂಜಲಿ** ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ನೌಕಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕಾರವಾರದಲ್ಲಿ ೨೬ನೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ ರಂದು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಕಾರವಾರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ನೌಕಾಸೇನೆಯ ಎರಡನೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು- ಇನ್ನೊಂದು ಐಎನ್‌ಎಸ್ ಕದಂಬ ನೌಕಾನೆಲೆ- ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ೧೪೧ ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ೪೦೦ ಹಾಸಿಗೆವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಇದೆ.

## ಉದ್ದೇಶ 
ಕಾರವಾರವು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಪ್ರಧಾನ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾರವಾರ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಇತರ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ನೌಕಾ ಸಿಬಂದಿಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ನೀಡಲು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳು, DSC, NCC, ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್, ಮಾಜಿ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಲಂಬಿತರಿಗೆ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ತುರ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು  ನಾಗರಿಕರಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ 
* ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ
* ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
;
ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿ

ಆರ್ಯಕ್ಕರಕನಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿ, ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆ. ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿಯನ್ನು ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿ ತೆಯ್ಯಂ ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿಯ ತೆಯ್ಯಂನೊಂದಿಗೆ, ಬಪ್ಪಿರಿಯನ್ ತೆಯ್ಯಂ ಅನ್ನು ಸಹ ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತ್ತು ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿ ಎಂಬ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾದ ಬಪ್ಪಿರಿಯನ್ ಪುರಾಣವು ಕೇರಳದ ಹಿಂದೂ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

## ಪುರಾಣ 
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿ ಆರ್ಯಪಟ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಯಪಟ್ಟತಿಯ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವಳು ಬೆಳೆದಂತೆ, ಅವಳು ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳ ಗೀಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು. 

ತನ್ನ ಮದುವೆಗಾಗಿ ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಸಹೋದರರು ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದರು ಮತ್ತು ಹಡಗು ದುರಂತದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರು ಹಾಳಾದ ಹಡಗಿನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಏಳು ದಿನಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು ಮತ್ತು ಎಂಟನೆಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅವರು ದಡವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು.

ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಚಿಂತಾಕ್ರಾಂತನಾದ ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿ, ಬಪ್ಪಿರಿಯನ್ ಎಂಬ ಮುಸ್ಲಿಂ ನಾವಿಕ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಅವನು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿಯ ಕರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವಳು ತನ್ನ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರರನ್ನು ಹೊರದಬ್ಬಲು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಪ್ಪಿರಿಯನ್ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ.  ಕೊನೆಗೆ ವೆನ್ಮಲತಿಂಕರದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಸಹೋದರರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಅವರು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿ ಮತ್ತು ಬಪ್ಪಿರಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣ ಮುಂದುವರಿಸಿ ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ ಕೂರನ್ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ತಾಳಿಪರಂಬ ಕೈತಕೀಲ್ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಾಳಿಪರಂಬದಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯದ ನಂತರ, ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳು.

## ತೆಯ್ಯಂ 
ಆರ್ಯಕಾರಕನ್ನಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಮುಖದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ನಿಧಾನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತೆಯ್ಯಂ. ಯಾವುದೇ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಇತರ ತೆಯ್ಯಂಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿ ತೆಯ್ಯಂ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಪ್ಪಿರಿಯನ್ ನಾವಿಕ, ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿ ತೆಯ್ಯಂ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ತೆಯ್ಯಂ ಅನ್ನು ಸಹ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾದ ಬಪ್ಪಿರಿಯನ್ ಪುರಾಣವು ಕೇರಳದ ಹಿಂದೂ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗ:ಕೇರಳ
ಸುಹಾಸಿನಿ ಗಂಗೂಲಿ

thumb|ಸುಹಾಸಿನಿ - ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮಹಿಳೆ
**ಸುಹಾಸಿನಿ ಗಂಗೂಲಿ**  ಇವರು (೩ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೦೯ - ೨೩ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೬೫) ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.       

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ : 
ಗಂಗೂಲಿಯವರು ೩ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೦೯ ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಬಂಗಾಳದ ಖುಲ್ನಾದಲ್ಲಿ ಅಬಿನಶ್ಚಂದ್ರ ಗಂಗೂಲಿ ಮತ್ತು ಸರಳಾ ಸುಂದರ ದೇವಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಂಗಾಳದ ಢಾಕಾದ ಬಿಕ್ರಂಪುರದಿಂದ ಬಂದಿತ್ತು. ಅವರು ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಢಾಕಾ ಈಡನ್ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಪಾಸಾದರು. ಇಂಟರ್ಮೀಡಿಯೇಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಕಿವುಡ ಮತ್ತು ಮೂಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ಹೋದರು.   

## ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು : 
ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ, ಅವರು ಕಲ್ಯಾಣಿ ದಾಸ್ ಮತ್ತು ಕಮಲಾ ದಾಸ್ಗುಪ್ತಾ ಅವರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಸುಹಾಸಿನಿ ಅವರನ್ನು ಜುಗಂತರ್ ಪಾರ್ಟಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಅವರು *ಛತ್ರಿ ಸಂಘದ* ಸದಸ್ಯೆಯಾದರು. ಕಲ್ಯಾಣಿ ದಾಸ್ ಮತ್ತು ಕಮಲಾ ದಾಸ್‌ಗುಪ್ತಾ ಅವರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ, ಗಂಗೂಲಿ ಅವರು ಛತ್ರಿ ಸಂಘದ ಪರವಾಗಿ ರಾಜಾ ಶ್ರೀಶ್ ಚಂದ್ರ ನಂದಿಯವರ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಈಜು ಕಲಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ೧೯೨೯ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರಾಶಿಕ್ ದಾಸ್‌ನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಾಗ ಅವರು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ ಚಂದನನಗರದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. 

### ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ದಾಳಿ : 
೧೯೩೦ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮ ರಂದು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರದ ದಾಳಿಯ ನಂತರ, ಛತ್ರಿ ಸಂಘದ ಮುಖಂಡರ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ಶಶಧರ್ ಆಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಗಂಗೂಲಿ, ಪತಿ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಮೇ ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಅನಂತ ಸಿಂಗ್, ಲೋಕನಾಥ್ ಬಾಲ್, ಆನಂದ ಗುಪ್ತಾ, ಜಿಬಾನ್ ಘೋಷಾಲ್ ಅವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದರು ( ಮಖನ್). ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧, ೧೯೩೦ ರಂದು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೊಲೀಸರು ಅವರ ಮನೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿ ನಡೆಯಿತು. ಜಿಬನ್ ಘೋಷಾಲ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು  ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತರು. ಗಂಗೂಲಿಯವರನ್ನು ವಶ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.  ಆದರೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  

### ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು : 
ಅವರು ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಗವರ್ನರ್ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಜಾಕ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಬೀನಾ ದಾಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬಂಗಾಳದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ (BCLA) ಕಾಯಿದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಗಂಗೂಲಿಯನ್ನು ೧೯೩೨ ರಿಂದ ೧೯೩೮ ರವರೆಗೆ ಹಿಜ್ಲಿ ಬಂಧನ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಿರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.  ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ, ಅವರು ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.  ಅವರು ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಭಾಗದ ಮಹಿಳಾ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಿದ್ದರು.  ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಭಾಗವಹಿಸದ ಕಾರಣ ಅವರು ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.  ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಹೇಮಂತ ತರಫ್ದಾರ್‌ಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ೧೯೪೨ ಮತ್ತು ೧೯೪೫ ರ ನಡುವೆ ಮತ್ತೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.  

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು : 
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ
ವರ್ಗ:೧೯೦೯ ಜನನ
ಮೈಕೆಲ್ ಫೆರೇರಾ

**ಮೈಕೆಲ್ ಫೆರೇರಾ**ರವರು ೧೯೩೮ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧ ರಂದು ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ(ಈಗಿನ ಮುಂಬೈ) ಜನಿಸಿದರು. **"ಬಾಂಬೆ ಟೈಗರ್"** ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೈಕೆಲ್ ಫೆರೇರಾರವರು ಭಾರತದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್‌ನ ಗಮನಾರ್ಹ ಹವ್ಯಾಸಿ ಆಟಗಾರ ಮತ್ತು ಮೂರು ಬಾರಿಯ ಹವ್ಯಾಸಿ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಇವರು ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ **ವಿಶ್ವ ಅಮೆಚೂರ್ ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್(WABC)** ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೆಮಿ- ಫೈನಲ್‌ಗೆ ಮುನ್ನಡೆದರು. ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ **ವಿಶ್ವ ಅಮೆಚೂರ್ ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್** ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ **ವಿಶ್ವ ಓಪನ್ ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್** ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಗೆದ್ದರು. ಅವರು ಇನ್ನೂ ಎರಡು ವಿಶ್ವ ಅಮೆಚೂರ್ ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರು *ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್*ನಲ್ಲಿ ೧,೦೦೦ ಅಂಕಗಳ ತಡೆಗೋಡೆಯನ್ನು ಮುರಿದ ಮೊದಲ ಹವ್ಯಾಸಿ ಆಟಗಾರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಜೊತೆಗೆ ೧,೧೪೮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಹವ್ಯಾಸಿ ಆಟಗಾರ ಎಂಬ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್ ಆಡಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜಿನ ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಫೆರೇರಾರವರು ಕ್ಯೂನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇವರನ್ನು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಶರಣಾಗುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಫೆರೇರಾರವರು ಈ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು "ಅತಿರೇಕದ, ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು" ಎಂದು ಕರೆದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩೦, ೨೦೧೬ ರಂದು, ಕ್ಯೂನೆಟ್ ಹಗರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಫೆರೇರಾ ಮತ್ತು ವಿಹಾನ್ ನ ಇತರ ಮೂವರು ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಮುಂಬೈ ಪೊಲೀಸರ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಗಳ ವಿಭಾಗ (ಇಒಡಬ್ಲ್ಯೂ)ಯು ಬಂಧಿಸಿತು. ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಜಾಮೀನು ನೀಡಿತು.

ಪ್ರಸ್ತುತ ೮೪ ವರ್ಷದ ಫೆರೇರಾರವರು ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ನಿಧನರಾದಾಗಿನಿಂದ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ೧,೦೦೦ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಕ್ಯೂನೆಟ್ ಮಲ್ಟಿ-ಲೆವೆಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಾದ ನಂತರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಫೆರೇರಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಹವ್ಯಾಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ ಸುನಿಲ್ ಗವಾಸ್ಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ, ಅವರಿಗೂ ಅದೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿವ ಛತ್ರಪತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೭೧), ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೭೩) ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೇರ್ ಪ್ಲೇ ಸಮಿತಿಯ ಅಭಿನಂದನಾ ಪತ್ರ(೧೯೮೩)ಗಳಿಗೆ  ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೩೮ ಜನನ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ಆಟಗಾರ
ವಿಂಜಮುರಿ ಸೀತಾದೇವಿ

**ವಿಜಮುರಿ ಸೀತಾ ದೇವಿ** (ಮರಣ ೧೭ ಮೇ ೨೦೧೬) ಒಬ್ಬ ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ, ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದ ವಿದ್ವಾಂಸರು.

## ಜೀವನ 
ದೇವಿ ಅವರು ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. 

ಅವರ ಸಹೋದರಿ ವಿಂಜಮುರಿ ಅನಸೂಯಾ ದೇವಿ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳ ರಚನೆಗೆಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಂಗಂ ಶ್ರೀನಿವೀಸಾ ರಾವ್ ( ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ) ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು. 

ಅವರು ೧೯೭೯ ರ ಚಲನಚಿತ್ರ *ಮಾ ಭೂಮಿಗೆ* ಅವರು ಸಂಗೀತವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು "ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ" ಬರೆದರು. ಅವರು ೧೭ ಮೇ ೨೦೧೬ ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ಹಿಮೋಗ್ಲಾಬಿನ್

thumb|ಮಾನವ ಹಿಮೋಗ್ಲಾಬಿನ್‍ನ ರಚನೆ. α ಮತ್ತು β ಗ್ಲಾಬಿನ್ ಉಪಘಟಕಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿವೆ. ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೀಮ್ ಗುಂಪುಗಳು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿವೆ.
**ಹಿಮೋಗ್ಲಾಬಿನ್** ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರೋಟೀನ್. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಕಶೇರುಕಗಳು ಹಿಮೋಗ್ಲಾಬಿನ್‍ನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಸುಗಮವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದ ಕೆಂಪುಕಣಗಳ ಬಣ್ಣಕ್ಕೂ ಒಟ್ಟು ರಕ್ತ ಕೆಂಪಾಗಿರುವುದಕ್ಕೂ ಕಾರಣ ಹೀಮೋಗ್ಲಾಬಿನ್. ರಕ್ತ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್, ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು ಹೀಮೋಗ್ಲಾಬಿನ್ನಿನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ. 100 ಮಿಲೀಗಳಷ್ಟು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ, ಸುಮಾರು 45 ಮಿಲೀಗಳ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 14 ಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹೀಮೋಗ್ಲಾಬಿನ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೂ ಕೆಂಪುರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಒಳಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. 100 ಮಿಲೀಗಳಷ್ಟು ರಕ್ತದ್ರವದಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ಪ್ರೋಟೀನುಗಳು ಸುಮಾರು 8 ಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರ. ರಕ್ತದ್ರವದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೊಟೀನ್ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚು ಆಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ನೀರು ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿರುವ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಅಂಗಾಂಶದ್ರವದೊಡನೆ (ಟಿಷ್ಯೂ ಫ್ಲೂಯಿಡ್) ವಿನಿಮಯವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗದಿರಲೆಂದೇ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಮೋಗ್ಲಾಬಿನ್ ಕೆಂಪುಕಣಗಳ ಒಳಗೇ ಅರ್ಥಾತ್ ವಿನಿಮಯ ಪ್ರಭಾವಬಾಹಿರವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಮೋಗ್ಲಾಬಿನ್ ರಕ್ತದ್ರವದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ನಿಜ. ಆದರೆ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಆಗದಿರುವಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಹುಳುಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ತಿಳಿಹಸುರು ಬಣ್ಣ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅವುಗಳ ರಕ್ತದ್ರವದಲ್ಲಿ ಹೀಮೋಗ್ಲಾಬಿನ್ನಿನ ಬದಲು ಕ್ಲೋರೋಕ್ರುಯೋರಿನ್ ಎಂಬ ಹಸರು ಬಣ್ಣ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಇರುವುದು. ಕ್ಲೋರೋಕ್ರುಯೋರಿನ್ ಅಣುವಿನಲ್ಲೂ ಹೀಮೋಗ್ಲಾಬಿನ್ನಿನಲ್ಲಿಯಂತೆಯೇ ಕಿಂಚಿತ್ತಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಚಿಪ್ಪುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ನಳ್ಳಿಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ತ ತಿಳಿನೀರಿನ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಇರುವುದರ ಕಾರಣ ಅವುಗಳ ರಕ್ತದ್ರವದಲ್ಲಿ ಹೀಮೋಸೈಯನಿನ್ ಎಂಬ (ಕಬ್ಬಿಣದ ಬದಲು ಕಿಂಚಿತ್ತಾಗಿ ತಾಮ್ರ ಸಂಯೋಗಿ ಆದ) ಪ್ರೋಟೀನು ಇರುವುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 
* National Anemia Action Council at anemia.org
* New hemoglobin type causes mock diagnosis with pulse oxymeters  at www.life-of-science.net 
* Animation of hemoglobin: from deoxy to oxy form at vimeo.com

ವರ್ಗ:ರಕ್ತ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಅಮ್ಮಾವರು

thumb| ಅಮ್ಮಾವರು
**ಅಮ್ಮಾವರು** (ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನವರು) (ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ:అమ్మావరు), ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಸರಸ್ವತಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಪಾರ್ವತಿಯ ಸಂಯೋಜಿತ ರೂಪವಾಗಿರುವ ಆದಿಸ್ವರೂಪದ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಆದಿ ದೇವತೆಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವರು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಹೊರಬಂದರು. ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ "ಅಮ್ಮ" ಎಂದರೆ ತಾಯಿ.  ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಅವಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಳು.

ಅಮ್ಮಾವರಿಗೆ ಒಂದು ದೇವಾಲಯವೆಂದರೆ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ದೇವಾಲಯ. ಇದು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ  ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.  ಅಂದರೆ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ.  ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಶಿವನ ರೂಪವಾದ ಮಂಜುನಾಥ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರ ಚಂದ್ರಪ್ರಭದ ಜೊತೆಗೆ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ.

ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಅಮ್ಮಾವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಜನರು ದೇವಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅಕ್ಕಿ ತುಂಬಿದ ಲೋಹದ ಮಡಕೆಯನ್ನು ದೇವಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಡಕೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೀರೆಯಂತೆ ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಮಡಕೆಯ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ, ದೇವಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸಲು ಬಣ್ಣದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಮೂಗನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ವಿವಿಧ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಪ್ರಕೃತಿ
* ಶಕ್ತಿ
* ಪುರುಷ
* ಬ್ರಹ್ಮನ್

## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ 
* *Hindu Goddesses: Vision of the Divine Feminine in the Hindu Religious Traditions () by David Kinsley*

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು
ಕನಿಕ್ಕರನ್ ಭಾಷೆ

**ಕಾಣಿ** ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ **ಕನಿಕ್ಕರನ್** ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 19,000 ಕನಿಕ್ಕರ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಮಾತನಾಡುವ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.  ಅವರು ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಮತ್ತು ತಿರುನಲ್ವೇಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು *ಮಲಂಭಾಷಾ* ಅಥವಾ "ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಭಾಷೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ 
### ಸ್ವರಗಳು 
ಕನಿಕ್ಕರನ್ 5 ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, /a, e, i, o, u/. 

### ವ್ಯಂಜನಗಳು 
ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ /l̩/ ಧ್ವನಿಮಾವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಕನಿಕ್ಕರನ್ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ /a/ ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಪದಗಳನ್ನು /e/ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. *añcu* (5) *eñcu* ಆಗುತ್ತದೆ, *ari* (ಅಕ್ಕಿ) *ei* ಆಗುತ್ತದೆ, *arivāḷu* (sickle) *erivāḷu*, *Aluku* (ಒಡೆದ ಜೊಂಡು) *elakku* ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದ್ವಿತೀಯ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ *-n* ನೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ನಾಮಪದಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ನಾಮಪದಗಳ ನಂತರ *-in* ಅಥವಾ *-n* ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. 

## ವ್ಯಾಕರಣ 
ಪ್ರಾಚೀನ ಮಲಯಾಳಂನಂತೆಯೇ ಭಾಷೆಯು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮುಕ್ತಾಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆ: *pōvā* (ಹೋಗಿ ಅಥವಾ ಹೋಗೋಣ ಅಥವಾ ಹೋಗೋಣ) ಮತ್ತು *vārā* (ಬರುತ್ತೇನೆ, ಅಥವಾ "ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ"). 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಕದರ್ ಭಾಷೆ

**ಕದರ್** ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ಮಲಯಾಳಂಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

ಕದರ್, ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಕೊಯಮತ್ತೂರು ನಡುವಿನ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಬುಡಕಟ್ಟು.

ಕದರ್ ಸಮುದಾಯದವರು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲೆಗಳಿಂದ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಉದ್ಯೋಗದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕೂಟದ ಆಹಾರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೂಲಿಯಾಗಿ ಪಡೆದ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಜೇನು, ಮೇಣ, ಏಲಕ್ಕಿ, ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ಛತ್ರಿ ಕಡ್ಡಿಗಳ ವಿಶೇಷ ಸಂಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಕಾದರ್ ಪುರುಷರು ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕದರ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ ಜನರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಅವರು ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕಾಡಿನ ಆತ್ಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಆದಿಕಂಡ ಮಹಾಂತ

**ಆದಿಕಂಡ ಮಹಾಂತ** (ಜನನ: ೮ ಮೇ ೧೯೫೪, ಮರಣ: ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೫) ಒಡಿಶಾದ ಚಿತ್ರಡಾದ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ.  ಅವರು ಒಡಿಶಾದ ಮೊದಲ ಜಾನಪದಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.   ಮತ್ತು ಪರ‍್ವ ಭಾರತದ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

## ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ 
ಮಹಂತ ಅವರು ಭಾರತದ ಒರಿಸ್ಸಾದ ಮಯೂರ್‌ಭಂಜ್‌ನ ಚಿತ್ರಡಾದಲ್ಲಿ  ಶಿವ ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಮೊಹಾಂತ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ರಾಂಚಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಒರಿಯಾ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.  ನಂತರ ಅವರು ಒರಿಸ್ಸಾದ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.  ಅದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ೧೯೮೮ವರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧ "ಒಡಿಶಾರ ಕುರ್ಮಲಿ ಲೋಕಗೀತಾ" ( ಕುದ್ಮಲಿ/ಕುರ್ಮಲಿ ಒರಿಸ್ಸಾದ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು) ದಲ್ಲಿ ಅಧ‍್ಯಯನವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಮೊಹಾಂತ ಅವರು ಒರಿಸ್ಸಾ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಉಪ-ನಿರೀಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು.  ಬಸಂತ ಕಿಶೋರ್ ಸಾಹೂ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮನೀಂದ್ರ ಮೊಹಾಂತಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಒರಿಯಾ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.  ಮಹಂತ ಅವರು ೨೦೦೯-೨೦೧೦ರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒರಿಸ್ಸಾ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಎರಡು  ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಬರೆದರು.  ಅವುಗಳು; *ಒಡಿಶಾ ರಾ ಸ್ರಸ್ತ ಆದಿಬಸಿ ಲೋಕ ಕಥಾ, ಭಾಗ 1* ಮತ್ತು *ಇತಿಹಾಸರು ಶಿಕ್ಷಿಬ ಆಸಾ*.   ಒರಿಸ್ಸಾದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಂತ ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು.  ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು *ಫಾರುವಾ* (೧೯೯೮-೨೦೦೨), *ಕುಡ್ಮಿ ಕಥಾ* (೧೯೯೫-೨೦೦೮), ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು 
* ೧೯೮೫: ಬಿಸುಬಾಮಿಲನ ಸಿಸು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಮ್ಮಾನ - ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ಪ್ರಚಾರ ಸಮಿತಿ
* ೧೯೮೬: ಕನಕದರ‍್ಗಾ ಮೋತಿಮಹಲ್ ಗದರದಂಗ ಪುರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೧೯೮೭: ಕೆಂದೂಜರ್ ಜಿಲ್ಲಾಸ್ತರಿಯಾ ಸಿಸು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೧೯೮೭: ಸಿಸು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಕುವಂತರ ಭುವನೇಶ್ವರ್
* ೧೯೮೮: ರಸಚಂದ ಕೆಂದುಝರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೧೯೯೮: ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ತತ್ವಾಸ್ರೋಮ್ ಉದಯ್ಬತು ಜಗತ್ಸಿಂಗ್ಪುರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೧೯೯೮: ಅಗಾಮಿ ಸತಾಬ್ದಿ ಭುವನೇಶ್ವರ್ ಜುಮರ್ ಗಬೆಸಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೧೯೯೯: ಮಯರ‍್ಭಂಜ್ ಬನಿಪೀಠ ಹಲ್ದಿಪದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೦೦: ಮಯೂರ್‌ಭಂಜ್ ಜಿಲಾಸ್ತರಿಯಾ ಸೆಬಕ ಸಮಿತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೦೧: ಸಾರಸ್ವತ ಬನಿಪುತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೦೧: ಪುರುಲಿಯಾ ಪಶ್ಚಿಮಬಂಗಾ ಲೋಕಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೦೫: ರಾಜ್ಯಸ್ತ್ರೀಯ ಕೃತಿ ಸಿಖಾಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೦೮: ರಜತ್ ಜಯಂತಿ ಪ್ರಬಂಧಿಕಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಮಯರ‍್ಭಂಜ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು
* ೨೦೧೦: ಕಾಳಿಂಗರತ್ನ ಸಮ್ಮಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಆಯ್ದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು 
* ೧೯೮೫: *ಉತ್ತರ ಒಡಿಶಾರ ಲೋಕ ಕಥಾ*
* ೧೯೮೮: *ಗಪಾ ಸುನಿಬಾ ಆಸಾ*
* ೧೯೯೧: *ಸತರ‍್ಥ ಗಲ್ಪ*
* ೧೯೯೩: *ಜ್ಞಾನ ತಪಸ್ವಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ನನ್*
* ೧೯೯೭: *ಒಡಿಶಾ ರಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆದಿವಾಸಿ ಲೋಕ ಕಥಾ*
* ೧೯೯೮: *ಟೈರಿಂಗ್ ರಿಂಗಾ*
* ೧೯೯೯: *ಕುಡ್ಮಿ ಲೋಕ ಕಥಾ*
* ೨೦೦೨: *ಕರಮ್ ಕಥಾ*
* ೨೦೦೩: "ಈಸ್ರ‍್ನ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಟ್ರೈಬಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಜಾನಪದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ" (ಪುಟಗಳು ೬೨–೬೫) *ಚೇಂಜಿಂಗ್ ಟ್ರೈಬಲ್ ಲೈಫ್: ಎ ಸೋಶಿಯೋ-ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ರ‍್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್* ಪದ್ಮಜಾ ಸೇನ್ ಅವರಿಂದ 
* ೨೦೦೫: *ಕುಡ್ಮಿ ಜನ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರ*
* ೨೦೦೬: *ಕರ‍್ಮಲಿ ಲೋಕ ಕಥಾ ಓ ಲಕ ಗೀತಾ: ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಥನ*
* ೨೦೦೬: *ಜುಮರ್ ಸಮೀಖ್ಯ*
* ೨೦೦೬: *ಚೆಂಗ್ ರ‍್ಗರ್ ಖಪ್ರಾ ಪಿತಾ*
* ೨೦೦೭: *ಕುಡ್ಮಿ ಬಿಪ್ಲಬಿ ನೇತಾ*
* ೨೦೦೭: *ಚೌ ನೃತ್ಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಥನ*
* ೨೦೦೭: *ಮಯರ‍್ಭಂಜ ರ ಲೋಕಬಾದ್ಯ*
* ೨೦೦೭: *ಕುಡ್ಮಿ ಜಾತಿ ಏಕ ಬಿಹಂಗಬಲೋಕನಾ*
* ೨೦೦೭: "ಪ್ರಾಚ್ಯ ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು" (ಪುಟಗಳು ೭೧–೭೭) *ಅರಣ್ಯ, ರ‍್ಕಾರ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ* ಚಿತ್ತರಂಜನ್ ಕುಮಾರ್ ಪಾಟಿ ಅವರಿಂದ 
* ೨೦೦೮: *ಉತ್ತರ ಒಡಿಶಾ ರಾ ಲೋಕ ನೃತ್ಯ*

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:೧೯೫೪ ಜನನ
ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಏಡ್ಸ್ ಭೇದಭಾವ ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನ

**ಏಡ್ಸ್ ಭೇದಭಾವ ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನ** ( **ಎಬಿವಿಎ** ; ಇಂಗ್ಲೀಷ್: ಏಯ್ಡ್ಸ್ ಎಂಟಿ-ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಶನ್ವಿ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್ -ವಿರೋಧಿ ತಾರತಮ್ಯ ಚಳುವಳಿ)   ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿದೆ.   ಈ ವರದಿಯ ಮೂಲಕ, ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ ೩೭೭ ರ ರದ್ದತಿಯ ಮೂಲಕ ಸಲಿಂಗಕಾಮ, ಎಲ್‍ಜಿಬಿಟಿ ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಸಲಿಂಗಕಾಮದ ಅಪರಾಧೀಕರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎಲ್‍ಜಿಬಿಟಿ ಕ್ಯೂ  ಜನರ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ABVA ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.  1994 ರಲ್ಲಿ, ಕಾಂಡೋಮ್ ವಿತರಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಜೈಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ABVA ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 377 ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಮೊದಲ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. 

## ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (ಏಮ್ಸ್) ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ (ಐಸಿಎಮ್‍ಆರ್) ನ ವೈದ್ಯರು ಎಚ್‌ಐವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಪೊಲೀಸರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೆಂಪು ದೀಪ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಎಬಿವಿಎ1989 ರಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.  ಎಬಿವಿಎಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿತು, ಎಚ್‌ಐವಿ ಸೋಂಕಿತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾಂಡೋಮ್‌ಗಳು, ಮಾನವೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಎಚ್‌ಐವಿ ಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್‌ಗೆ ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಿತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ದೆಹಲಿಯ ಜಿಬಿ ರೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗಾಗಿ ಉಚಿತ ಔಷಧಾಲಯವನ್ನು ನಡೆಸಲಾರಂಭಿಸಿತು.   

ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೦ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೧ ರ ನಡುವೆ, ಎಚ್‍ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಂತ್ರಸ್ತರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಾರತಮ್ಯದ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ABVA ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು.

1994, ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜೈಲು ತಿಹಾರ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಂಡೋಮ್‌ಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಆಗಿನ ಐಜಿ (ಜೈಲುಗಳು) ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ABVA ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ತಿಹಾರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೈದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನರು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಬೇಡಿ, ತಿಹಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ನಡವಳಿಕೆಯು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಾಂಡೋಮ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯು ಸಲಿಂಗಕಾಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. 

## ಗೇ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ 
1991 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಎಬಿವಿಎ "ಲೆಸ್ ದೇನ್ ಗೇ: ಎ ಸಿಟಿಜನ್ಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆನ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಆಫ್ ಹೋಮೋಸೆಕ್ಸುವಾಲಿಟಿ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ವರದಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಬಂದಿತು.  ಇದು ಸಲಿಂಗ ವಿವಾಹ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಲಕ್ಷಣ (ಕ್ವೀರ್) ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೊದಲ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. 

ವರದಿಯು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗಕಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಎಬಿವಿಎ ವರದಿಯ ೨ ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಸೆಕ್ಷನ್ ೩೭೭ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ರದ್ದತಿಗಾಗಿ ೧೯೮೮-೮೯ ರಿಂದ ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. 

## ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು 
ಎಬಿವಿಎ ಒಳಗೊಂಡ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು:

* ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಕಾಲತ್ತು; ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಹಲವಾರು ಮನವಿಗಳ ಮೂಲಕ 1989 ರಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಒಂದು ಯಶಸ್ಸು.
* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ಕ್ರಿಯಾವಾದದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳು, ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದು.
* ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಏಡ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಸಂಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್.
* ದೆಹಲಿಯ ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಎನ್‍ಜಿಒ ಗಳ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಗ್ರಾಸ್-ರೂಟ್ ಕೆಲಸ.
* ನಾಗರಿಕರ ವರದಿಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆ.
* ಎಲ್ಲಾ ತಾರತಮ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷರನ್ನು ಅಪರಾಧೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಕುರಿಚಿಯಾ ಭಾಷೆ

**ಕುರಿಚಿಯಾ** ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಕುರಿಚಿಯಾದಿಂದ ಮಾತನಾಡುವ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಕುನ್ನಮ್ ಮತ್ತು ವಯನಾಡ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.  ಕುರಿಚಿಯಾ ಭಾಷೆಯು  ಗುರುತಿಸಲಾದ 27 ಧ್ವನಿಮಾಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 5 ಸ್ವರಗಳು ಮತ್ತು 22 ವ್ಯಂಜನಗಳಾಗಿವೆ.  ಆಗಾಗ್ಗೆ ವ್ಯಂಜನಗಳು /p, t, c, k/ ಮತ್ತು /m, n/, ಆದರೆ /b, v/ ಕಡಿಮೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಮೂಲಗಳು 
* 

ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು
ಪನಿಯ ಭಾಷೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ **ಪನಿಯಾ** ಕೂಡ ಒಂದು. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಪಾನಿಯಾ ಜನರು ಇದನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು *ಪನಿಯಾ*, *ಪನಿಯನ್* ಮತ್ತು *ಪನ್ಯಾಹ್* ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.  ೧೯೮೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ೫೬,೮೫೨, ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ೬,೩೯೩, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ೪೮೨ ಸೇರಿದಂತೆ ೬೩,೮೨೭ ಜನರು ಪನಿಯಾವನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.  ಇದನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಕೇರಳದ ವಯನಾಡ್, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್, ಕಣ್ಣೂರು ಮತ್ತು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಇತರ ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* http://www.languageinindia.com/may2001/paniya2.html
* https://web.archive.org/web/20110526072200/http://apha.confex.com/apha/135am/techprogram/paper_163341.htm

ವರ್ಗ:All articles with unsourced statements
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಬೈನರಿ ಸರ್ಚ್ ಟ್ರೀ (ಬೈನರಿ ಹುಡುಕಾಟದ ಟ್ರೀ)

right|thumb| ಚಿತ್ರ 1: ಗಾತ್ರ 9 ಮತ್ತು ಆಳ 3 ರ ಬೈನರಿ ಹುಡುಕಾಟ ಮರ, ಮೂಲದಲ್ಲಿ 8. ಎಲೆಗಳನ್ನು ಎಳೆಯಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, **ಬೈನರಿ ಸರ್ಚ್ ಟ್ರೀ** ( **ಬಿಎಸ್‌ಟಿ** ), **ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದ** ಅಥವಾ **ವಿಂಗಡಿಸಲಾದ ಬೈನರಿ ಟ್ರೀ** ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೇರೂರಿರುವ ಬೈನರಿ ಟ್ರೀ ಡೇಟಾ ರಚನೆ (ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್) ಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಆಂತರಿಕ ನೋಡ್‌ನ ಕೀ ಆಯಾ ನೋಡ್‌ನ ಎಡ ಸಬ್‌ಟ್ರೀಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೀಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಲ ಸಬ್ ಟ್ರೀಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೀಗಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೈನರಿ ಸರ್ಚ್ ಟ್ರೀನಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸಮಯದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯು ಟ್ರೀ ನ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೇಖೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ  ಅಂದರೆ ಲೀನಿಯರ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಬೈನರಿ ಸರ್ಚ್ ಟ್ರೀ ವೇಗದ ಹುಡುಕಾಟ, ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಐಟಂಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಬೈನರಿ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. BST ಯಲ್ಲಿನ ನೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಹೋಲಿಕೆಯು ಉಳಿದಿರುವ ಟ್ರೀ ನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆ, ಲುಕಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಬೈನರಿ ಲಾಗರಿಥಮ್‌ಗೆ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಲಾದ ಡೇಟಾದ ಸಮರ್ಥ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಾಗಿ 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ BST ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಾನ್ವೇ ಬರ್ನರ್ಸ್-ಲೀ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ವೀಲರ್‌ಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಬೈನರಿ ಸರ್ಚ್ ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಟ್ರೀಯೊಳಗೆ ನೋಡ್‌ಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು; ಬೈನರಿ ಸರ್ಚ್ ಟ್ರೀಯ ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿದ ಕಡಿಮೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. ಮೂಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ: ಹುಡುಕಾಟ, ಅಡ್ಡಹಾಯುವಿಕೆ, ಸೇರಿಸು ಮತ್ತು ಅಳಿಸಿ. ಖಾತರಿಪಡಿಸಿದ ಕಡಿಮೆ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳೊಂದಿಗೆ BST ಗಳು ವಿಂಗಡಿಸದ ರಚನೆಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು  ಲೀನಿಯರ್ ಹುಡುಕಾಟ ಸಮಯದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
ರಾವುಲಾ ಭಾಷೆ

ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ *ಯೆರವ* ಅಥವಾ *ಆದಿಯನ್* ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ **ರಾವುಲಾ**, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಆದಿಯಾರ್ ಮಾತನಾಡುವ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.  ಇದನ್ನು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ *ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳ* ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರ ಭಾಷೆಯು ಮಲಯಾಳಂ, ಕೊಡಗು ಮತ್ತು ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಇತರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಮಾತುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸುವ ಹಲವಾರು ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.  ಇದನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 25,000 ರಾವುಲಾರು (ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಯೆರವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಪಕ್ಕದ ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 1,900 ರಾವುಲಾರು (ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆದಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.  'ಯೆರವ' ಎಂಬ ಪದವು ಕನ್ನಡದ *ಯೆರವಲು* ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.  

## ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ 
ಆದಿಯ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರವು ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಲಯಾಳಂ ಅನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.

* /ɪ,ə,ʊ,ɔ/ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರಗಳು ರಚನಾತ್ಮಕ ಸ್ವರ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. 

### ವ್ಯಂಜನಗಳು 
## ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನಲೆ 
ಶರೀಫ್ ಈಸಾ ಹೆಸರಾಂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ 'ದಯಾಬಾಯಿ ನಟಿಸಿದ **ಕಾಂತನ್ ದಿ ಲವರ್ ಆಫ್ ಕಲರ್** ಚಲನಚಿತ್ರ  ರಾವುಲಾ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ಭಾಷಾ ಚಿತ್ರ. ಬರಹಗಾರ ಸುಕುಮಾರನ್ ಚಲಿಗಢ ಅವರು ರಾವುಲಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೇರಳದ ಆರಂಭಿಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ರಾಜಕೀಯ ಕೈದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಪಿಕೆ ಕರಿಯನ್ ರಾವುಲಾದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ **ಒರು ರಾವುಲಂತೆ** ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ವಯನಾಡ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಭಾಷೆ

**ವಯನಾಡ್ ಚೆಟ್ಟಿ**, ಅಥವಾ **ಚೆಟ್ಟಿ**, ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವಯನಾಡನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಸಮುದಾಯದವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಗೌಡರ್‌ರೊಂದಿಗೆ 62-76% ಶಾಬ್ದಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು , 65% ಜೆನ್ ಕುರುಂಬ ಮತ್ತು 52% ಕನ್ನಡದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಇದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡವು ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.  ಹಾಗೇ ಅವರ ಭಾಷೆ  ಬಡಗವನ್ನೂ ಹೋಲುತ್ತದೆ., 

ಆದಾಗ್ಯೂ ಭಾರತದ 1951 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಭಾಷಾ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಯನಾಡ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 87.5% ಜನರು ಮಲಯಾಳಂ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇವಲ 6.2% ಜನರು ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.  ಮೌಂಡದನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ಚೆಟ್ಟಿ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕನ್ನಡದ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೌಂಡದನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.  ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಸುಂದರ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಆಹ್ಲಾದಕರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ವಯನಾಡ್ ಅನ್ನು ಕೇರಳದ ಊಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಟ್ಟಿ/ಚೆಟ್ಟಿ ಸಮುದಾಯ ಅಥವಾ ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್ ಸಮುದಾಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಿಂದ ಬಂದವರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಹಿಂದೂಗಳು. 
ವಯನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ಜಲಪಾತ, ಅಲ್ಲದೆ ಕರಾಪುಳ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಪೂಕೊಡೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲಾಡ್ ಸರೋವರಗಳಿವೆ. ಚೀಂಗಾರಿ ರಾಕ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಸೆಂಟರ್ ಇದೆ.  ಮತ್ತು ನೋಡಲೇಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳ ಎಡಕ್ಕಲ್ ಗುಹೆಗಳು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಸಮ್ಮೇಳನ

**ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಸಮ್ಮೇಳನ** ( **AIWC** ) ದೆಹಲಿ ಮೂಲದ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆ ( NGO ) ಆಗಿದೆ.  ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಕಸಿನ್ಸ್ ಅವರು ಇದನ್ನು 1927 ರಲ್ಲಿ  ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು (AIWC) 1927 ರಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಕಸಿನ್ಸ್ 1925 ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇತರ ಮಹಿಳಾ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಲು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಪೂನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಸಭೆಯು ಪೂನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಫರ್ಗುಸನ್ ಕಾಲೇಜು ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ 2,000 ಹಾಜರಿದ್ದರು. AIWC ಯ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ.

1928 ರಿಂದ AIWC ಲೇಡಿ ಇರ್ವಿನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 1928 ರಲ್ಲಿ, "ಹಾನಿಕಾರಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳೊಂದಿಗೆ" ವ್ಯವಹರಿಸದೆ ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು AIWC ಗುರುತಿಸಿತು.  AIWC ನ ಮಹಿಳೆಯರು "ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ವರದಿ ಮಾಡಲು"  ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹದ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲಾಬಿ ಮಾಡುವ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಒಂದು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ, ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

AIWC ಅನ್ನು 1930 ರಲ್ಲಿ ಸೊಸೈಟೀಸ್ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯಿದೆ, 1860 ರ ವಿಭಾಗ XXI ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಸಂ. 558 ರ 1930). AIWC 1941 ರಲ್ಲಿ *ರೋಶ್ನಿ* ಎಂಬ ಜರ್ನಲ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿತು, ಅದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.   ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲಾಬಿ ಮಾಡಲು  ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. AIWC ಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು 1946 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು  1946 ರಲ್ಲಿ, ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು "ಸ್ಕಿಪ್ಪೋ ಸಮಿತಿ" ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.  ಭಾರತವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಚಳವಳಿಗಾರರಾಗಲು" ಅನೇಕ ಮೂಲಭೂತ ಸದಸ್ಯರು ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಸಂಸ್ಥೆಯು 1948 ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿತು.

## ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು 
AIWC ಯ ಆರಂಭಿಕ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರ ಶಿಕ್ಷಣವು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾಳಜಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು 1996 ರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಔಪಚಾರಿಕವಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆಗೆ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಶಾಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕರಕುಶಲ ತರಬೇತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು. AIWC ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕಿರುಸಾಲ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಎಐಡಬ್ಲ್ಯುಸಿಯು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸೋಲಾರ್ ಡ್ರೈಯರ್‌ಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದೆ. ಅವರು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
 

## ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರು 
* ಕಿಟ್ಟಿ ಶಿವ ರಾವ್ 

## ಇದನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ವುಮೆನ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
### ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
### ಮೂಲಗಳು 
* 
* 

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* AIWC ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್
ಅದ್ಬಿ ಮರ್ಕಝ್ ಕಮ್ರಾಜ್

**ಅದ್ಬಿ ಮರ್ಕಝ್ ಕಮ್ರಾಜ್** ( **ಎಎಂಕೆ** ), ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ **ಅದ್ಬೀ ಮರ್ಕಜ್ ಕಾಮ್ರಾಜ್ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ** ( **ಎಎಂಕೆಜೆಕೆ** ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಇದು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ.  ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,  ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ  ಕೇಂದ್ರೀವಾಗಿದೆ.   

ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಾಯೋಜನೆಯ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯ ಬಾರಾಮುಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.   ಇದು ಕಣಿವೆಯ ೨೨ ರಿಂದ ೨೪ ನೋಂದಾಯಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗುಂಪನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.  ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ಸಭೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೂಲತಃ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 

೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು.  ಇದು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬರಹಗಾರರ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ.  ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಈ ಉತ್ಸವವು ಜೈಪುರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಕರಾಚಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.   ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (ಎನ್‍ಸಿಆರ್) ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಶಾಖೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. 

## ಮೂಲ ಘಟಕಗಳು 
೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಮೂಲ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು.  ದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿತು. 

### ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು 
ಇದು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 

## ಪತ್ರಿಕೆಗಳು 
ಇದು *ಪ್ರವೇ* ( *ಪ್ರಾವ್* ಅಥವಾ *ಪ್ರವೇ* ಎಂದು ಸಹ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.  ಇದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜನರನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 

## ಸಂಯೋಜನೆ 
## ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ 
ಶರಾಫ್-ಎ-ಕಾಮ್ರಾಜ್, ಶೆಹಜಾರ್-ಎ-ಅದಾಬ್ ಲೋಲಾಬ್ ಮತ್ತು ಖಿಲಾತ್-ಎ-ಹನ್ಫಿ ಸೊಪೋರಿಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.  ಅವುಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದಾಗ, ಸಂಘಟನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶರಾಫ್-ಎ-ಕಾಮ್ರಾಜ್ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.  ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರ ಮೇಲೆ ಎಎಂಕೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಮೂಲಕ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  

## ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲಹೆಜ್ಜೆ-ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ 
2023 ರಲ್ಲಿ ಅದ್ಬಿ ಮರ್ಕಝ್ ಕಮ್ರಾಜ್ ಅವರು ಅನುವಾದಕ ಗೂಗಲ್ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮತ್ತು ನಸ್ತಲೀಕ್ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷೆಯ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯತೆಗಾಗಿ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷಾ ಅನುವಾದ ಆಯ್ಕೆಗಾಗಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮತ್ತೊಂದು ಟೆಕ್ ದೈತ್ಯ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಈಗಾಗಲೇ ತನ್ನ ಅನುವಾದಕ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷಾ ಅನುವಾದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದರೂ ಅದು ಇನ್ನೂ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಧಾರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಅಮೀನ್ ಭಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅದ್ಬೀ ಮರ್ಕಝ್ ಕಮ್ರಾಜ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು
* 

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಚೋಳನಾಯ್ಕನ್ ಭಾಷೆ

**ಚೋಳನಾಯ್ಕನ್** ಕೇರಳದ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಿಲಂಬೂರ್ ಕಣಿವೆಯ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಚೋಳನಾಯ್ಕನ್ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.  ಅವರು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು.   ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿನ ನದಿಗಳ ಬಳಿ ಕಲ್ಲಿನ ಗುಹೆಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  ಕೆಲವು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉಡುಗೆ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು, ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳು, ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.  ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರವಾಗಿ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.  ಅವರು ಕಾಡು ಬೇರುಗಳು, ಗೆಡ್ಡೆಗೆಣಸುಗಳು, ಬೀಜಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ಸಹ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.  ಚೋಳನಾಯ್ಕನ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಅರಣ್ಯವು ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಮೇವು, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಟೆ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು. ಗಿರಿಜನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿನಿಮಯದ ಮೂಲಕ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸರಕುಗಳು ಅವರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿವೆ.

ಚೋಳನಾಯ್ಕನ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟು 200 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ.  ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ, ಉಳಿದವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವಯಂ-ನಿರ್ಮಿತ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಕೊಯಾ ಭಾಷೆ

**ಕೊಯಾ** ಎಂಬುದು ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಗೊಂಡಿ - ಕುಯಿ ಗುಂಪಿನ ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.  ಇದು ಕೋಯಾ ಜನರ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.  ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೊಂಡಿಯ ಉಪಭಾಷೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಗೊಂಡಿ ಉಪಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಂಪಚೋಡವರಂನ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಟ್ರೈಬಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ (ಐಟಿಡಿಎ) ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ ಕೊಯಾ. ಐಟಿಡಿಎ, ಕೋಟಾರಾಮಚಂದ್ರಪುರಂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆ; ಐಟಿಡಿಎ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಖಮ್ಮಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭದ್ರಾಚಲಂ;ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಸುಕ್ಮಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾದ ನೈಋತ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ ಮಲ್ಕಾನ್‌ಗಿರಿಯಲ್ಲಿಕೊಯಾ ಸಮುದಾಯದವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಕೊಯಾವನ್ನು ಒರಿಯಾ, ತೆಲುಗು, ದೇವನಾಗರಿ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಸಾತುಪತಿ ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀಗಳು ಕೋಯಾ ಭಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೭೦,೯೯೪ ನೋಂದಾಯಿತ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರಿದ್ದು, ಇದು ೧೯೯೧ರ ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ೩೭ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.  ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಆಧಾರಿತ ಬಹುಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಯಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೊಯಾ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ೫೦ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಅರವಿಂದ್ ವೇಗ್ದಾ

**ಅರವಿಂದ್ ವೇಗ್ಡಾ** ಭಾರತದ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಗುಜರಾತಿ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕ.  ಅವರು ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಶೋ *ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ೯* ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದರು.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಅರವಿಂದ್ ವೇಗ್ದಾ ಅವರು ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೭೪ ರಂದು ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾನಗರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಿಂದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾಗೆ ಸೇರಿದರು.  ಆದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸದೆ ಕೈಬಿಟ್ಟರು. ಅವರು ನವಗುಜರಾತ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ವೇಗ್ಡಾ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಏಜೆಂಟ್ ಆಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಹೀಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರೆಫ್ರಿಜರೇಟಿಂಗ್ ಏರ್ ಕಂಡೀಷನಿಂಗ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌ನ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಚಾಪ್ಟರ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. 

## ವೃತ್ತಿ 
ಅರವಿಂದ್ ವೇಗ್ದಾ ಅವರಿಗೆ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಔಪಚಾರಿಕ ತರಬೇತಿ ಇಲ್ಲ. ನರೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವರು ನವರಾತ್ರಿ ನಡೆವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.  ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಮಣಿರಾಜ್ ಬರೋಟ್ ಅವರ ಹಠಾತ್ ಮರಣದ ನಂತರ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ನವರಾತ್ರಿ ಗರ್ಬಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ "ಭಾಯ್ ಭಾಯಿ" ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. 

ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ೧ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಟ್‌ಗಳನ್ನು  ಹೊಂದಿರುವ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಟ್ರ್ಯಾಕ್, "ಭಾಯ್ ಭಾಯಿ" ನೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.  *ಭಲಾ ಮೋರಿ ರಾಮ* (೨೦೧೧) ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ.  ೨೦೧೨ರ ಗುಜರಾತ್ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.    ಅವರು ೨೦೧೬ ರ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ *ಫ್ಯಾನ್‌ನ* "ಜಬ್ರೋ ಫ್ಯಾನ್" ಹಾಡಿನ ಪ್ರಚಾರದ ಗುಜರಾತಿ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು.

## ದೂರದರ್ಶನ 
## ಚಿತ್ರಕಥೆ 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
{{reflist|30em}

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಸ್ವಾಹಾ

**ಸ್ವಾಹಾ** ( ಸಂಸ್ಕೃತ : स्वाहा, IAST : Svāhā), ಇದನ್ನು **ಮಾನ್ಯಂತಿ** ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸ್ವಾಹಾವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ತ್ಯಾಗದ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯಾಗಿದೆ.  ಅವಳು ಅಗ್ನಿಯ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಕ್ಷ ಅಥವಾ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಮಗಳು. ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ (ಪ್ರಕೃತಿ) ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವಾಹಾ ಇಲ್ಲದೆ ಅಗ್ನಿಯ ಉಳಿಯುವಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ ಐಟಂ ***svāhā*** (ರೋಮನೈಸ್ಡ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರತಿಲೇಖನ; ದೇವನಾಗರಿ: स्वाहा; ಖಮೇರ್ : ស្វាហា; ಥಾಯ್: สวะ *ษ* ;説明; ಜಪಾನೀಸ್: *ಸೋವಾಕಾ* ; ಟಿಬೆಟಿಯನ್: སྭཱ་ཧཱ་ ''sw 'a h'a* ; ಕೊರಿಯನ್: 사바하, *ಸಬಾಹಾ* ; ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್ : ta bà ha) ಎಂಬುದು ಮಂತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದಗಳಾಗಿವೆ, ಇದನ್ನು ಯಜ್ಞ ಅಗ್ನಿ ಯಜ್ಞಗಳು ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಲು *ಸ್ವಾಹಾ* ಎಂದು ಜಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಇದು ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ನಾಮಪದವಾಗಿದ್ದು, ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ *ಸ್ವಾಹಾ* ಎಂದರೆ ನೈವೇದ್ಯ (ಅಗ್ನಿ ಅಥವಾ ಇಂದ್ರನಿಗೆ) ಎಂದರ್ಥ. ಸ್ವಾಹಾ ಎಂದರೆ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಅಂತ್ಯ ಎಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ 
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದವು ಮೂಲ ಪದಗಳಾದ सू sū- "ಒಳ್ಳೆಯದು" ಮತ್ತು आहा -āhā "ಕರೆಯಲು" ಎಂಬ ಮೂಲ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ.  

## ದಂತಕಥೆಗಳು 
ಸ್ವಾಹಾವನ್ನು ದೇವತೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಪತ್ನಿಯನ್ನಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವಾಹಾ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಸುಡಲಾಗದ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.  ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಹಾ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ತೋತ್ರಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಸ್ವಾಹಾ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ. 

ಕೆಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಕಾರ್ತಿಕೇಯ (ಸ್ಕಂದ) ಯ ಅನೇಕ ದೈವಿಕ ತಾಯಂದಿರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು  ಅಗ್ನಿಯ ಮಗಳು ಆಗ್ನೇಯ (ಆಗ್ನೇಯ) ಗೂ ಸಹ ತಾಯಿ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ.  ಅವಳನ್ನು ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಪ್ರಸೂತಿಯ ಮಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವಳು ದಹನಬಲಿದಾನಗಳ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ದೇಹವು ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಆರು ಅಂಗಗಳನ್ನು ವೇದಗಳ ಆರು ಅಂಗಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

### ಕಥೆ 
*ಮಹಾಭಾರತದ ವನಪರ್ವದಲ್ಲಿ'' ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ತನ್ನ ಕಥೆಯನ್ನು ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾಹಾ ದಕ್ಷನ ಮಗಳು. ಅವಳು ಅಗ್ನಿ ದೇವನಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅಗ್ನಿ ಅವಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಗ್ನಿಯು ಸಪ್ತಋಷಿಗಳ ಬಲಿಪೂಜೆಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದಾಗ ಸಪ್ತಋಷಿಗಳ ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಆ ದೇವತೆಯು ಅತಿಯಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿ, ಅವನು ಅವರನ್ನೇ ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ಕೊನೆಗೆ, ಅಗ್ನಿಯು ಬೇರೆಯವರ ಹೆಂಡತಿಯರಿಗೆ ಆಸೆ ಪಟ್ಟ ತಪ್ಪನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ  ಅವನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಕಾಡುಗಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಸ್ವಾಹಾ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಅವನ ಆಸೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. ಅವಳು ಸಪ್ತಋಷಿಗಳ ಪತ್ನಿಯರ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು (ಆದರೂ ಅವಳು ವಶಿಷ್ಠನ ಹೆಂಡತಿ ಅರುಂಧತಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ) ಮತ್ತು ಆರು ಬಾರಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಮೋಹಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಮಿಲನದ ಬೀಜವನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಕುಂಡಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಂದನು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. 

## ಸಾಹಿತ್ಯ 
### ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣ 
ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣವು ಸ್ವಾಹಾನ ಮಕ್ಕಳ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ: ಪವಮಾನ, ಪಾವಕ ಮತ್ತು ಶುಚಿ. 

### ದೇವಿ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ 
ದೇವಿ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನು ನಾರದನು ಸ್ವಾಹಾ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ: 
 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ವರ್ಗ:ಪುರಾಣ‏‎
ವರ್ಗ:ಪುರಾಣಗಳು‏‎
ವರ್ಗ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರಗಳು‏‎
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ
‏‎
ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಬರುವಾ

**ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಬರುವಾ**(೧ ಜುಲೈ, ೧೯೩೬ - ೩೦ ಮೇ, ೨೦೨೧)ರವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಘನೀಕೃತ ದ್ರವ್ಯ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶಿಬ್ಪುರದ *ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ*ಯ ಗೌರವ ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಪ್ಟೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್  ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.

## ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ 
ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಬರುವಾರವರು ಜುಲೈ ೧, ೧೯೩೬  ರಂದು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಹರೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಇವರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ  ರಾಜಬಜಾರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ (೧೯೫೬) ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಬಿ.ಎನ್.ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ **ಇಂಡಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಕಲ್ಟಿವೇಷನ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ (ಐಎಸಿಎಸ್)** ನಿಂದ ಪಿ.ಹೆಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದರು.

ಬರುವಾ ಅವರು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಪ್ಟೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಮಾರ್ಫಸ್ ಸಿಲಿಕಾನ್ (ಎ-ಸಿ) ಸೌರ ಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಸೌರ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರು.  ವಿಮಾನದ ಮೇಲಾವರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಂಡ್‌ಶೀಲ್ಡ್‌ಗಳ ರಾಡಾರ್ ಅಪಾರದರ್ಶಕ ಲೇಪನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.

೨೦೧೦ ರಿಂದ ೨೦೧೮ ರವರೆಗೆ ಶಿಬ್‌ಪುರದ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಗೌರವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಬರುವಾರವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಚುನಾಯಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ **ಸೌರ ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕ**ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.

ಬರುವಾ ಅವರು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ *ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ*ದಿಂದ *ವರ್ಷದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಜ್ಞಾನಿ* *ಪ್ರಶಸ್ತಿ*ಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:೨೦೨೧ ನಿಧನ
ವರ್ಗ:೧೯೩೬ ಜನನ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು
ಮಾಂಡ ಭಾಷೆ

**ಮಂಡಾ** ಎಂಬುದು ಒಡಿಶಾದ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.  ಕಲಹಂಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಥೌಮುಲ್ ರಾಂಪುರ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ  ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಪರಿಚಿತವಾಯಿತು.  ಇದರ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಗಿನವರು 'ಖೋಂಡ್ ಪರ್ಜಾಗಳು' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಆದರೆ ಮಂಡಾ ಖೋಂಡ್ಸ್ ಎಂದು ಸ್ವಯಂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ೬೦ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು  ಮಾತನಾಡುವವರ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೪೦೦೦-೫೦೦೦ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಷಿಗರು ದ್ವಿಭಾಷಿಕರಾಗಿರುವ ಒಡಿಯಾದ  ಈ ಭಾಷೆಯು ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೆಕ್ಸಿಕೋಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಂಡಾ ಮೂಲ ನಿಘಂಟು

ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಪೆಂಗೊ ಭಾಷೆ

**ಪೆಂಗೋ**  ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆ.  ಒಡಿಶಾದ ನಬರಂಗ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೆಂಗೋ ಪೊರಾಜ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.  ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಷಿಕರು ಒಡಿಯಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ 
### ಸ್ವರಗಳು 
### ವ್ಯಂಜನಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೆಕ್ಸಿಕೋಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೆಂಗೊ ಮೂಲ ನಿಘಂಟು

ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್