ಬಿಲಹರಿ

**ಬಿಲಹರಿಯು** ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು 29 ನೇ *ಮೇಳಕರ್ತ*  ರಾಗ *ಶಂಕರಾಭರಣಂ ನ* *ಜನ್ಯ* ರಾಗ. ಇದು *ಜನ್ಯ* ರಾಗವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಏಳು *ಸ್ವರಗಳನ್ನು* ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇದು ಪೆಂಟಾಟೋನಿಕ್ ಸ್ಕೇಲ್ *ಮೋಹನಂ* ಮತ್ತು *ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗವಾದ* *ಶಂಕರಾಭರಣಂಗಳ* ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

## ರಚನೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣ 
right|thumb|300x300px| C ನಲ್ಲಿ *ಷಡ್ಜಮ್ನೊಂದಿಗೆ* ಆರೋಹಣ ಮಾಪಕ, ಇದು *ಮೋಹನಂ* ಮಾಪಕದಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ
right|thumb|300x300px| C ನಲ್ಲಿ *ಷಡ್ಜಮ್ನೊಂದಿಗೆ* ಅವರೋಹಣ ಮಾಪಕ, ಇದು *ಶಂಕರಾಭರಣಂ* ಸ್ಕೇಲ್ನಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ
*ಬಿಲಹರಿಯು* ಅಸಮಪಾರ್ಶ್ವದ ರಾಗವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ *ಮಧ್ಯಮ* ಅಥವಾ *ನಿಷಾದವನ್ನು* ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು *ಔಡವ-ಸಂಪೂರ್ಣ* ರಾಗಂ (ಅಥವಾ *ಓಡವ* ರಾಗಂ, ಅಂದರೆ ಪೆಂಟಾಟೋನಿಕ್ ಆರೋಹಣ ಪ್ರಮಾಣ). ಇದರ  ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

* ಆರೋಹಣ :ಸ ರಿ₂ ಗ₃ ಪ ದ₂ ಸ  ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ
* ಅವರೋಹಣ: ಸ  ನಿ₃ ದ₂ ಪ ಮ₁ ಗ₃ ರಿ₂ ಸ

ಈ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಸ್ವರಗಳೆಂದರೆ *ಷಡ್ಜ, ಚತುಶ್ರುತಿ ರಿಷಭ, ಅಂತರ ಗಾಂಧಾರ, ಪಂಚಮ* ಮತ್ತು *ಚತುಶ್ರುತಿ ಧೈವತ* ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ, *ಕಾಕಲಿ ನಿಷಾದ* ಮತ್ತು *ಶುದ್ಧ ಮಧ್ಯಮವನ್ನು* ಅವರೋಹಣ ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಕೇತಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ  ನೋಡಿ.

ಈ ರಾಗಂ ಅವರೋಹಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ *ಕೈಶಿಕಿ ನಿಷಾದಮ್* (N2) ಅನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಾಗಿ ( *ಅನ್ಯಾ ಸ್ವರ* ) ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು *ಭಾಷಾಂಗ ರಾಗಂ* ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಪೋಷಕ ಮಾಪಕದಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಪಕವಾಗಿದೆ.

## ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು 
*ಬಿಲಹರಿ* ರಾಗಕ್ಕೆ ಹಲವು ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿವೆ. *ಬಿಲಹರಿಯಲ್ಲಿ* ರಚಿತವಾದ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ *ಕೃತಿಗಳು* ಇಲ್ಲಿವೆ.

* ಪುರಂದರ ದಾಸರಿಂದ *ಶರಣು ಜನಕನ*
* ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರಿಂದ *ಬೆಳಗು ಜಾವದಿ ಬಾರೋ*
* ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರಿಂದ *ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಶೋಭಾನೆ*. ಇದು 112 ಚರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಯೋಜಕರಿಂದ ತಿಳಿದಿರುವ ಸುದೀರ್ಘ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
* ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಪ್ರಸನ್ನ ತೀರ್ಥರಿಂದ *ಹನುಮಾನ ಮನೆಯವರು*
* ತ್ಯಾಗರಾಜರು ರಚಿಸಿದ *ನಾ ಜೀವಧಾರ*, *ದೊರಕುನ ಇದುವಂತಿ* ಮತ್ತು *ಕಾನುಕೊಂತಿನಿ*
* ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರಿಂದ *ಶ್ರೀ ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯ*, *ಕಾಮಾಕ್ಷಿ ಶ್ರೀ ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ*
* ಮಹಾರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ ಅವರಿಂದ *ಸ್ಮರ ಸದಾ*, *ಆರಾಧಯಾಮಿ*, *ಗೋಪಾಲಂ ಸೇವಾಹಂ*, *ಪಾಹಿ ಪದ್ಮನಾಭ*, *ಜಯ ಸುಗನಾಲಯ*, *ಪಾಹಿ ಸರಸನಾಭ*, *ಸಂತತಂ ಭಜಾಮಿ* ಮತ್ತು *ವಿಮುಖವ ತವ*.
* ಪಟ್ನಂ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರಿಂದ *ಪರಿತಾನ ಮಿಚಿತೆ*
* ಮೈಸೂರು ವಾಸುದೇವಾಚಾರ್ಯರಿಂದ *ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ*
* *ಅನಾಮಿಲೋ ಮಹಬೂಬ್* ಮಹಾರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮಾ ಅವರಿಂದ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಖಯಾಲ್ ಆಗಿದೆ
* *ಪುರಯ ಮಮ ಕಾಮಂ* ನಾರಾಯಣ ತೀರ್ಥರ ತರಂಗ
* ಬಿಲಹರಿಯಲ್ಲಿ "ರಾ ರಾ ವೇಣು ಗೋಪಾಲ" ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ವರಜತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ
* ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ರಾಗ ಬಿಲಹರಿಯಲ್ಲಿ 'ಅಮಿ ಮಾರೆರ್ ಸಾಗೋರ್ ಪರಿ ದೇಬೋ' ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* "ಇಂಥ ಚೌಕ" ವೀಣೈ ಕುಪ್ಪಯ್ಯರ್ ರಚಿಸಿದ ವರ್ಣಂ

ಮಜವೈ ಚಿದಂಬರ ಭಾರತಿ ರಚಿಸಿದ ಮಾ ಮಯೂರ ತಮಿಳು ಕೃತಿ

## ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳು 
### ಭಾಷೆ: ತಮಿಳು 
## ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಗಗಳು 
ಈ ವಿಭಾಗವು ಈ ರಾಗದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

### ಸ್ಕೇಲ್ ಹೋಲಿಕೆಗಳು 
* *ಮೋಹನಂ* ಸಮ್ಮಿತೀಯ ಪೆಂಟಾಟೋನಿಕ್ ಮಾಪಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, *ಬಿಲಹರಿಯ* ಆರೋಹಣ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆಯೇ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣ ರಚನೆಯು ಸ ರಿ2 ಗ3 ಪ ದ2 ಸ ಆಗಿದೆ : ಸ ದ2 ಪ  ಗ3 ರಿ2 ಸ
* *ಮೋಹನಕಲ್ಯಾಣಿ* ಎಂಬುದು *ಶುದ್ಧ ಮಧ್ಯಮದ* ಬದಲಿಗೆ ಅವರೋಹಣ ದಲ್ಲಿ ( *ಕಲ್ಯಾಣಿಯ* ಅವರೋಹಣ ಪ್ರಮಾಣ) ಪ್ರತಿ *ಮಧ್ಯಮವನ್ನು* ಹೊಂದಿರುವ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣ ರಚನೆಯು ಸ ರಿ2 ಗ3 ಪ ದ2 ಸ ಆಗಿದೆ :ಸ ನಿ3 ದ2 ಪ ಮ2 ಗ3 ರಿ2 ದ
* *ಗರುಡಧ್ವನಿ* *ಬಿಲಹರಿಗೆ* ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ಮಾಪಕಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಯಿಸುವ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣವು ಸ ರಿ2 ಗ3 ಮ1 ಪ ದ2 ನಿ3 ಸ : ಸ ದ2 ಪ ಗ3 ರಿ2 ಸ

ದೇಶಾಕ್ಷಿಯು ಬಿಲಹರಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಆರೋಹಣವು ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವರೋಹಣವು ಕಾಕಲಿ ನಿಷಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೈಶಿಕಿ ನಿಷಾದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು