ವಿ. ಅರ್ . ಕೃಷ್ಣ ಐಯ್ಯರ್

**ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವೈದ್ಯನಾಥಪುರಂ ರಾಮ ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್** (೧೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೫ - ೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೪) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು  ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕ್ರಿಯಾವಾದದ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ನೆರವು ಚಳುವಳಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅವರು ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ವಕೀಲರಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಗ್ರಾಹಕರ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಪರವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಕ್ರೀಡಾ ಉತ್ಸಾಹಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಲೇಖಕ, ನವೆಂಬರ್ ೧೫, ೧೯೧೫ ರಂದು ಆಗಿನ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ನ ವೈದ್ಯನಾಥಪುರಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಅಯ್ಯರ್ ಎಂಬ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದ, ತಂದೆಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ನಾರಾಯಣಿ ಅಮ್ಮಾಳ್ ಅವರ ತಾಯಿ. ಅವರ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಏಳು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯವರಾದ ವಿ.ಆರ್. ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣನ್ ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡು ಪೊಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಿರುವವರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಬಳಸುವ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದ ಪಡೆದರು.

ಅಯ್ಯರ್ ಅವರು ತಲಸ್ಸೆರಿಯ ಬಾಸೆಲ್ ಇವಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಮಿಷನ್ ಪಾರ್ಸಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್, ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ನ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕಾಲೇಜು, ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈನ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಅವರು ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್‌ನ ತಲಶ್ಶೇರಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯರ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ತಲಶ್ಶೇರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಂತರು. ಅವರನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಅವರು ೧೯೫೭ ಮತ್ತು ೧೯೫೯ರ ನಡುವೆ ಇ.ಎಂ.ಎಸ್. ನಂಬೂದರಿಪಾಡ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು, ಗೃಹ, ಕಾನೂನು, ಜೈಲು, ವಿದ್ಯುತ್, ನೀರಾವರಿ, ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಒಳನಾಡು ನೀರಿನ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ನಡುವಿನ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಜಲ ವಿವಾದವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿದರು. ಈ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್೧೫೯ರಲ್ಲಿ ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೫ ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತರು, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು.

### ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವೃತ್ತಿ 
ಅವರು ೧೨ಜುಲೈ ೧೯೬೮ ರಂದು ಕೇರಳ ಹೈಕೋರ್ಟಿನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು 

### ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ದಾವೆ 
ಅಯ್ಯರ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಬಗ್ಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿದರು. ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯರ್ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ *ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ* ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಾಧನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮನೋಭಾವದ ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಸಮಾಜದ ವರ್ಗಗಳ ಪರವಾಗಿ ಪಿಐಎಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು, ದಶಕಗಳ ನಂತರವೂ ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿರದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತರುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ? 

### ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ 
ಜೂನ್ ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ, ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಆದ ಆಯ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ  ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಅಯ್ಯರ್ ಅವರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಆದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಪೀಠದಲ್ಲಿದ್ದರು. *ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜ್ ನಾರಾಯಣ್* ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಜನಾದೇಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಆಕೆಯ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದವು. ಮರುದಿನ ಗಾಂಧಿಯವರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.

### ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು 
ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಇದರಲ್ಲಿ *ಮೇನಕಾ ಗಾಂಧಿ ವಿರುದ್ಧ* *ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟ*, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ೨೧ ನೇ ವಿಧಿಯು ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಇದನ್ನು  ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು ರತ್ಲಾಮ್ ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ನೆಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ  ನೋಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ಪ್ರಕರಣವು " ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ತತ್ವ ", " ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕನಿಂದ ಪಾವತಿ " ಮತ್ತು " ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ " ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಂತರ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮುತ್ತಮ್ಮನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಗೆ ಅಯ್ಯರ್ ಕರೆ ನೀಡಿದರು.

### ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳು 
ಅಯ್ಯರ್ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿನೀಡಿದ  ತೀರ್ಪು, ಕಸ್ಟಡಿ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಜಾಮೀನು ಷರತ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಂಧಿತರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಸಹಾಯದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗಮನಹರಿಸಿತು. ಇವರು ಏಕಾಂತ ಬಂಧನ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿರುದ್ಧವೂ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರು.

ಅಯ್ಯರ್ ಮರಣದಂಡನೆಯ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. "ಅಪರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ" ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಹಾಕಿದರು. *ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಈಡಿಗ ಅಣಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ,* ಅವರು ಮರಣದಂಡನೆಗಳನ್ನು ಜೀವಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಸೆರೆವಾಸಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಅಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.  ಅವರ ಮನೆ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತೆರೆದಿತ್ತು, ಅವರ ಸಹಾಯ  ಅಥವಾ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಸಡಗರದಿಂದ  ಬೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.. ಅವರು ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಆರ್.ವೆಂಕಟರಾಮನ್ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಪಿ.ಬಿ. ಸಾವಂತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ನಾಗರಿಕರ ಸಮಿತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಗುಜರಾತ್ ಗಲಭೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಕಾನೂನು ಸುಧಾರಣಾ ಆಯೋಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು, ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವು ಅವರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಯಾಗಿ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಕಲಾ ಸಂಘಗಳು, ಕ್ರೀಡಾ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಅವರು ೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಂದು ತಮ್ಮ ೯೯ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು, ಮತ್ತುಸಕಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಶಾರದಾ, ಅವರ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅವರು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ರಮೇಶ್ ಮತ್ತು ಪರಮೇಶ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಅಗಲಿದ್ದಾರೆ.

## ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು 
ಅವರು ೭೦-೧೦೦ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾನೂನು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರವಾಸ ಕಥನಗಳು. ಅವರು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ *ನೀತಿಮಂದ್ರಮುಂ ಸಮನ್ವಯ ಮನಿತಾನುಂ ಎಂಬ* ಪುಸ್ತಕವನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. *ಲೀವ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಮೈ ಪರ್ಸನಲ್ ಲೈಫ್* ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆ.
* ಭಾರತೀಯ ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ್ ಬಿಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
* ರಾಮಾಶ್ರಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೧೯೯೨.
* ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಕೀಲರ ಸಂಘವು ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಬದ್ಧತೆಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯರ್ ಅವರಿಗೆ 'ಲಿವಿಂಗ್ ಲೆಜೆಂಡ್ ಆಫ್ ಲಾ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
* MA ಥಾಮಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೧೯೯೮.
* ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಂದ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಭಾರತ ರತ್ನದ ನಂತರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ).
* ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಕಾನೂನು, ಆಡಳಿತ ಇತ್ಯಾದಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ವೈಲೋಪಿಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ೧೯೯೯ ಪುರಸ್ಕೃತರು. ಫೆಬ್ರವರಿ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಸಹೃದಯ ವೇದಿಕೆ, ತ್ರಿಶೂರ್ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು.
* ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುಟಿನ್ ಅವರಿಂದ 'ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಶಿಪ್', ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಯ-ಪರೀಕ್ಷಿತ ಸ್ನೇಹ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ ಉನ್ನತ ರಾಜ್ಯ ಗೌರವ.
* ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ 

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಪ್ರಾಣಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಕೀಲರ ಪಟ್ಟಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
ವರ್ಗ:೧೯೧೫ ಜನನ
ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪಟ್ಟಿಗಳು