open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಆಗಸ್ಟಸ್ ಎಡ್ವಿನ್ ಜಾನ್

thumb|ಟೈಮ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟಸ್ ಎಡ್ವಿನ್ ಜಾನ್

ಆಗಸ್ಟಸ್ ಎಡ್ವಿನ್ ಜಾನ್(1878-1961). ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಕಾರ. ಭಾವಚಿತ್ರ. ಪ್ರಕೃತಿಚಿತ್ರ, ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರವೀಣನಾಗಿದ್ದ. 

ವೇಲ್ಸ್‍ನ ಟೆನ್ಬಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಈತ ಲಂಡನ್ನಿನ ಸ್ಲೇಡ್ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗಮಾಡಿ, ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ. ಅನಂತರ ಲಿವರ್‍ಪೂಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಅಧ್ಯಾಪಕನಾದ (1901-1904). ವಾಟೋ, ರೆಂಬ್ರ್ಯಾಂಟ್, ಗೋಯಾ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ಈತ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದವರ ಭಾವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ಹೆಂಡತಿಯ ಭಾವಚಿತ್ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಈಗ ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿದೆ. 1910ರ ಅನಂತರ ಈತನ ಶೈಲಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಅಲೆಮಾರಿ ಜಿಪ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷುಕರ ಜೀವನದಿಂದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಜಿಪ್ಸಿಗಳ ಜೊತೆಗಿದ್ದು ಅವರ ನಡೆನುಡಿಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದ. ಡರ್ವೆಂಟ್ ಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಜೆ.ಡಿ. ಇನ್ಸ್‍ರೊಡನೆ 1911 ರಿಂದ 1914ರ ವರೆಗ ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ಸ್‍ನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ. ಎನ್‍ಕ್ಯಾಂಪ್‍ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಾರ್ಟಮೂರ್ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೃತಿಯನ್ನು 1906ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ. ಈತನ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕೃತಿಗಳಿವು : ಲಿರಿಕ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ (1911); ಗಾಲ್‍ವೆ (1916) ; ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ (1914) ; ಲೇಡಿ ಒಟ್ಟೋಲಿನ್ ಮೊರೆಲ್ (1926).

ಜಾನ್ ಹಲವು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. 1903ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆರ್ಟ್ ಕ್ಲಬ್ಬಿನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ. 1921ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆಟ್ರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. 1933-1940ರ ವರೆಗೆ ಲಂಡನಿನ ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿದ್ದ.

ಆರನೆಯ ಜಾರ್ಜ್ ದೊರೆ 1942ರಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಮೆರಿಟ್ ಎಂಬ ಗೌರವ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿದ. ಈತ ಯಾವ ಹೊಸ ಚಿತ್ರ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ತನ್ನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನೂ ಅನುಕರಿಸಲೂ ಇಲ್ಲ. 

ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಕಾರರು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ರಾಮಪ್ಪ ದೇವಾಲಯ

**ರುದ್ರೇಶ್ವರ** ದೇವಾಲಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ **ರಾಮಪ್ಪ ದೇವಾಲಯ**ವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ.  ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಶಾಸನವು ಇದನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1213 ಕಾಲಮಾನದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕಾಕತೀಯ ಸೇನಾಪತಿ ರೇಚರ್ಲಾ ರುದ್ರನು ಕಾಕತೀಯ ದೊರೆ ಗಣಪತಿ ದೇವನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ರಾಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೊ ಕಾಕತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು "ದೇವಾಲಯಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ" ಎಂದು ಕರೆದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ರಾಮಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನವು ೬ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ವೇದಿಕೆ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಭಾಂಗಣವು ಹಲವಾರು ಕೆತ್ತಿದ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇವು ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತೆ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಶಿಲ್ಪಿ ರಾಮಪ್ಪನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ತನ್ನ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ರಚನೆಯು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಮರಳುಶಿಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಹೊರಗೆ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಕಂಬಗಳು ಕಬ್ಬಿಣ, ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕಾಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಕಪ್ಪು ಬಸಾಲ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ಚಾಚುಪೀಠಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಥವಾ ನರ್ತಕಿಯರು ಅಥವಾ ಸಂಗೀತಗಾರರಂತೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು "ಕಾಕತೀಯ ಕಲೆಯ ಮೇರುಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ". ಇವು ತಮ್ಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆ, ಇಂದ್ರಿಯಾಸ್ವಾದ್ಯ ಭಂಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ದನೆಯ ದೇಹಗಳು ಮತ್ತು ಶಿರಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ.

25 ಜುಲೈ 2021 ರಂದು, ದೇವಾಲಯವನ್ನು "ಕಾಕತೀಯ ರುದ್ರೇಶ್ವರ (ರಾಮಪ್ಪ) ದೇವಸ್ಥಾನ, ತೆಲಂಗಾಣ" ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.

## ವಿವರಣೆ 
ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಎಷ್ಟು ಹಗುರವಾಗಿವೆ ಎಂದರೆ ಇವು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಶಿವ ದೇಗುಲಗಳಿವೆ. ಒಳಗೆ ಶಿವನ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ಇರುವ ಅಗಾಧವಾದ ನಂದಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ನಟರಾಜ ರಾಮಕೃಷ್ಣನು ಪೆರಿಣಿ ಶಿವತಾಂಡವ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತಗೊಳಿಸಿದನು.

ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಯುದ್ಧಗಳು, ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳು ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಾದ ನಾಶದ ನಂತರವೂ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಇದು ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕುವ ಅದರ 'ಮರಳು ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ತಂತ್ರ'ದ ಕಾರಣ ಭೂಕಂಪದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು.

ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವು ಪಾಳುಬಿದ್ದಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು ಇದರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಹೊರ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ ಹಾಳಾಗಿದೆ.

## ಛಾಯಾಂಕಣ 

ಚಿತ್ರ:Ramappa Temple (Human Scale).jpg|ಪಾರ್ಶ್ವದಿಂದ
ಚಿತ್ರ:Ramappa Temple 02.jpg
ಚಿತ್ರ:Temple - Front view.JPG|ಮುಂಭಾಗ
ಚಿತ್ರ:Temples of India.jpg
ಚಿತ್ರ:A view of Ramappa Temple 01.JPG|ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ
ಚಿತ್ರ:Ramappa Temple by Varsha Bhargavi Kondapalli 21.jpg|ಒಬ್ಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ನರ್ತಕಿ
ಚಿತ್ರ:Ramappa Temple by Varsha Bhargavi Kondapalli 38.jpg|ನರ್ತಕಿ
ಚಿತ್ರ:Ramappa Temple by Varsha Bhargavi Kondapalli 09.jpg|ಮಂಟಪದೊಳಗಿನ ಕಂಬ
ಚಿತ್ರ:Ramappa Temple by Varsha Bhargavi Kondapalli 14.jpg|ಮಂಟಪದೊಳಗೆ
ಚಿತ್ರ:Ramappa temple...JPG|ಚಿಕ್ಕ ದೇವಾಲಯ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
 

### ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 
* 

## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ 
* Michell, George, *The Penguin Guide to the Monuments of India, Volume 1: Buddhist, Jain, Hindu*, 1989, Penguin Books,  

ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ತೆಲಂಗಾಣ
ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್

thumb

**ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್** ((C6H10O5)n) ಸಸ್ಯ ಕೋಶಭಿತ್ತಿಯ ಸಂರಚನ-ಘಟಕ; ಕನಿಷ್ಠ ೩೦೦೦ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಘಟಕಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್, ಅರ್ಥಾತ್ ಪಾಲಿಸ್ಯಾಕರಯ್ಡ್ (ಲ್ಯಾಟಿನ್, ಸೆಲ್ಯುಲ: ಪುಟ್ಟ ಕೋಶ). ಎಲ್ಲ ಸಸ್ಯದ್ರವ್ಯದ ಸೇ. 33ರಷ್ಟಿರುವ (ಹತ್ತಿಯಲ್ಲಿ 99%, ಕಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ  50%) ಇದಕ್ಕೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾರ್ಬನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯ ಸಮೃದ್ಧಿ ಆಧಾರಿತ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ  ಇದು ದಾರು (ವುಡ್), ಮೇದಸ್ಸು, ಗೋಂದು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಪ್ರಾಣಿ ಊತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲಭ್ಯ.

ಮಾನವನಿಗಿದು ಪಚನೀಯವಲ್ಲ. ತಿಂದದ್ದನ್ನು ಪಚನಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪಚನೀಯ, ಕಾರಣ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸನ್ನು ವಿಘಟಿಸಬಲ್ಲವು. ಗೆದ್ದಲುಗಳ ಕರುಳುವಾಸೀ ಆದಿಜೀವಿಗಳಿಗೂ (ಪ್ರೋಟೊಜ಼ೋವ) ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಎಂದೇ, ಗೆದ್ದಲುಗಳಿಗೂ ಇದು ಪಚನೀಯ.

## ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಗಳು
ಸಾಮಾನ್ಯ ದ್ರಾವಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ಲೀನಿಸುವದಿಲ್ಲ, ಸಸ್ಯದ  ಇತರ  ಘಟಕಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಸುಲಭ. ಗಂಧಕಾಮ್ಲ  ಸೆಲ್ಯುಲೋಸಿನೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ;ಅದರ ಸಾರ ಆಧರಿಸಿ ಗ್ಲೂಕೋಸಿನ ಅಥವಾ ವಿಲೇಯ ಪಿಷ್ಟದ (ಸ್ಟಾರ್ಚ್) ಉತ್ಪಾದನೆ. ಪಾರ್ಚ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾಗದಕ್ಕೆ ಇದರದೇ ಲೇಪ. ಸೆಲ್ಯುಲೋಸನ್ನು ಕ್ಷಾರದಿಂದ ಉಪಚರಿಸಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈ-ಸಲ್ಫೈಡಿನ ಧೂಮಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿದರೆ ಲಭಿಸುವ ದ್ರಾವಣಗಳಿಂದ ರೇಯಾನ್ ಹಾಗೂ ಸೆಲ್ಲೊಫೇನ್‍ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನವುರಾದ ತಂತುವಾಗಿ ಎಳೆಯಬಹುದಾದ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ಅಸಿಟೇಟುಗಳು ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ವಸ್ತ್ರ ನೇಯ್ಗೆ, ಸುರಕ್ಷಾ ಗಾಜು ತಯಾರಿ, ಎರಕದಚ್ಚು ತಯಾರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ. ಅಂಟುಪದಾರ್ಥ, ಸಾಬೂನು ಮತ್ತು ಕೃತಕ ರಾಳ ತಯಾರಿಗೆ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ಈಥರ್‍ಗಳು, ಜ್ವಲನಶೀಲ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಫೋಟಕ ಗುಣವುಳ್ಳ ನೈಟ್ರೊಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ತಯಾರಿಗೆ ನೈಟ್ರಿಕಾಮ್ಲ, ಗಂಧಕಾಮ್ಲ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ಮಿಶ್ರಣ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಲ್ಯಾಕರ್, ಔಷಧಿ, ಕೃತಕ ಚರ್ಮ, ಕೋವಿಹತ್ತಿ (ಗನ್ ಕಾಟನ್) ಮುಂತಾದವುಗಳ ತಯಾರಿಗೆ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸಿನ ವಿಭಿನ್ನ ನೈಟ್ರೇಟುಗಳ ಬಳಕೆ ಇದೆ.

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
*
* Structure and morphology of cellulose by Serge Pérez and William Mackie, CERMAV-CNRS
* Cellulose, by Martin Chaplin, London South Bank University
* Clear description of a cellulose assay method at the Cotton Fiber Biosciences unit of the USDA.
* Cellulose films could provide flapping wings and cheap artificial muscles for robots – TechnologyReview.com

ವರ್ಗ:ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾಗೃತಿ (ವಾರಪತ್ರಿಕೆ)

ಜಾಗೃತಿ- ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರಿಂದ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ.

ದಿ ಕರ್ನಾಟಕ ನ್ಯೂಸ್ ಪೇಪರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಲಿ. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಸಮಾಜವಾದೀ ಪಕ್ಷದ ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಖೆಯ ಮುಖಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗತೊಡಗಿತು (1947ರ ಜುಲೈ). ಅನಂತರ 1948ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು.

ಆರಂಭದ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸಸಿಹಿತ್ಲು ವೆಂಕಟರಾಯರು ಜಾಗೃತಿಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಖಾದ್ರಿ ಶಾಮಣ್ಣ ಅವರು ಅನಂತರ ಅದರ ಸಂಪಾದಕರಾದರು. ದೇಶೀಯ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಚಳವಳಿ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತು. (1947ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್). ಆಗ ಆರ್ಕಾಟ್ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಮೊದಲಿಯಾರ್  ಅವರು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ದಿವಾನರಾಗಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗತೊಡಗಿದ ಅನಂತರ, ಅರಸೊತ್ತಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಪ್ರಧಾನಲೇಖನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾದಾಗ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಎರಡು ಸಾವಿರ ರೂ. ಠೇವಣಿ ಇಡಬೇಕೆಂದು ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರ ಕೇಳಿತು. ಆಗ ಕೆ.ಸಿ.ರೆಡ್ಡಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಿಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು.

ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಗಳೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದ ಬರಹಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕಕ್ಕೆ ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ, ಜಯಪ್ರಕಾಶ ನಾರಾಯಣ್, ಅಶೋಕ ಮೆಹ್ತಾ, ರಾಮಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ, ಮಧು ಲಿಮಯೆ, ರಾಮನಂದನ ಮಿಶ್ರಾ ಮುಂತಾದವರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ವರ್ಗ:ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾರ್ಜ್ ವಾರ್ವಿಕ್ ಡೀಪಿಂಗ್

thumb
ಜಾರ್ಜ ವಾರ್‍ವಿಕ್ ಡೀಪಿಂಗ್(1877-1950). ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. 

## ಬದುಕು 
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಸೌತ್‍ಎಂಡ್ ಎಸೆಕ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ. ತಂದೆ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದ ವೈದ್ಯ. ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಟೇಲರ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನಂತರ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗಮಾಡಿದ. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪದವೀಧರನಾಗಿ ಲಂಡನ್ನಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಬಳಿಕ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ. 

ಡೀಪಿಂಗ್ ದಾಂಪತ್ಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿ. ಈತನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನರಿತ ಸತಿ ಮಾಡ್ ಫಿಲ್ಲಿಸ್ ಮೆರ್ರಿಲ್. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಗಾಳಿಯಿರುವಂಥ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ನಿಸರ್ಗದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರುವುದೆಂದರೆ ಇಷ್ಟ. ಡೀಪಿಂಗ್‍ನಿಗೆ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರೀತಿ. ಸದಾ ಹೂಗಿಡಬಳ್ಳಿಗಳ ಬಳಿ ಇರುವುದೇ ಸಂತೋಷ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರವಾಸದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಸಕ್ತಿ.

ಸಂಸಾರದ ಭಾರ ಚಿಂತೆಗಳಿದ್ದರೂ ಸಾಹಸಿಯೂ ಸದಾ ಸುಪ್ರಸನ್ನನೂ ಆಗಿದ್ದ ಡೀಪಿಂಗ್ ಜೀವನವನ್ನು ಒಂದು ಹೋರಾಟವಾಗಿಯೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದ. ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ರಾಯಲ್ ಆರ್ಮಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕೋರ್‍ನ್ನು ಸೇರಿ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಯುದ್ಧದ ಪ್ರತ್ಯಾಕ್ಷಾನುಭವದಿಂದ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಯಿತು. ಅದೊಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಅನುಭವ. ನಯ, ಸುಸಂಸ್ಕøತಿಗಿಂತ ಬಾಳಿಗೆ ಧೀರತೆ ಚಾರಿತ್ರ್ಯಗಳೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದೇ ಅದು ಕಲಿಸಿದ ಪಾಠ. 

## ಬರಹ 
20ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಬರೆವಣಿಗೆಯ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಯಿತು. ಬರೆಯಲಾರಂಭಮಾಡಿದ್ದು ಕೆಟ್ಟ ಕವಿತೆಗಳಿಂದ.

ಅನಂತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಮ್ಯ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಯತ್ನ ಫಲ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವೀರಯೋಧರ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಣಯಗಳ ಕತೆಗಳೇ ಕಾದಂಬರಿಯ ವಸ್ತುವಾದುವು. ಪ್ರಕಟಿತ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾದ ಮತ್ತು ಅಪರಿಮಿತವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಬರೆಯುವ ಆನಂದವೂ ದೊರಕಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಬರೆವಣಿಗೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟ.

ಯುದ್ಧದ ಅನುಭವಗಳನ್ನೇ ತನ್ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿ ಸಾರೆಲ್ ಅಂಡ್ ಸನ್ (1925) ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ. ಇದರಲ್ಲಿ ಲೇಖಕ ತನ್ನ ಯುದ್ಧಾನುಭವಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಡೀಪಿಂಗ್‍ನಿಗೆ ಜೀವನ ಗೋಳಿನ ಪಾಡಲ್ಲ, ಹರ್ಷೋತ್ಸಾಹಗಳ ಹಾಡು. ಸಿನಿಕತನವೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೇಡಿತನ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಈತ. ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವ ಜೀವನದಿಂದಲೇ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಬಾಳಿನ ಸೌರಭವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆನಂದಿಸಬೇಕೆನ್ನುವವರು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸರಳತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ-ಎಂದು ಈತನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಯೂತರ್ ಅಂಡ್ ಇಗ್ರೇನ್ (1903), ಬಟ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟನಿ (1908), ದಿ ರೆಡ್‍ಸೇಂಟ್ (1909), ಜೋನ್ ಆಫ್ ದಿ ಟವರ್ (1911), ಬ್ರಿಜ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈರ್ (1916), ದಿ ಅವೇಕನಿಂಗ್ (1919), ಟೆನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‍ಮೆಂಟ್ಸ್ (1931), ಸೆವೆನ್ ಮೆನ್ ಕೇಮ್ ಬ್ಯಾಕ್ (1934), ದಿ ವುಮನ್ ಅಟ್ ದಿ ಡೋರ್ (1937), ಕಾರ್ನ್ ಇನ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ (1941)- ಇವು ಈತ ಬರೆದ ನಲವತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೆಲವು.

ಡೀಪಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಭಾವುಕತೆ ತುಂಬಿದ್ದರೂ ಅಪೂರ್ವವಾದ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಭಾಗ ಬೇಕಾದಷ್ಟಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು
ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಬರಹಗಾರ
ಐಸಾಕ್ ಡಿಸ್ರೇಲಿ

thumb
ಐಸಾಕ್ ಡಿಸ್ರೇಲಿ (1776-1849). ಆಂಗ್ಲ ವಿದ್ವಾಂಸ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಬರೆಹಗಾರ. 

## ಬದುಕು 
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಮಿಡ್ಲ್‍ಸೆಕ್ಸನ ಎಲ್‍ಫೀಲ್ಡ್‍ನಲ್ಲಿ. ಯೆಹೂದ್ಯ ವಂಶಜನಾದ ಈತನ ತಂದೆ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಡಿಸ್ರೇಲಿ 1748ರಲ್ಲಿ ವೆನಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮದಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿ 1801ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಜೆಯಾದ. ಐಸಾಕನ ಶಿಕ್ಷಣ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ವ್ಯಾಪಾರಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈತ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಕವಿತೆ ಬರೆದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗಳಿದ. 1788ರಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಗೆ ತೆರಳಿದ. 

ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಬಳಿದ ಪೀಟರ್ ಪಿಂಡಾರ್ ಎನ್ನುವ ಗುಪ್ತನಾಮದಿಂದ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜಾನ್ ವಾಲ್ಕಾಟ್ ಎಂಬ ವಿಡಂಬನಕಾರನ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಆನ್ ದಿ ಅಬ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಯಾಟೈರ್ ಎನ್ನುವ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ (1789). ಈ ಕವಿತೆ ಆಸ್ಥಾನಕವಿಯಾದ ಹೆನ್ರಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಪೈನ ಸ್ನೇಹ ದೊರಕಿಸಿತು. 1790ರಲ್ಲಿ ಐಸಾಕ್ ಪೈಗೆ ತನ್ನ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪೊಯೆಟ್ರಿ ಎಂಬ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ. ಮುಂದೆ ಐಸಾಕ್ ಎರಡು ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನಾದರೂ ಅವು ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರತಿಭಾಪೂರ್ಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತೆಯೇ ಈತನ ಕೆಲವು ಕಾದಂಬರಿಗಳೂ ಅಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 

ಈತನ ಮಹತ್ತ್ವದ ಕೃತಿಗಳು ಎಂದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವು. 

1802ರಲ್ಲಿ ಈತ ಮಾರಿಯಾ ಬಾಸೇವಿ ಎಂಬುವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜನೀತಿ ನಿಪುಣ ಲಾರ್ಡ್ ಬೀಕನ್ಸ್‍ಫೀಲ್ಡ್ ಇವರ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವ.

ಈತ ಸ್ವತಃ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರದಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ. ಏಕಾಂತಪ್ರಿಯನಾಗಿ ವಿರಕ್ತ ಸಾಹಿತಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಐಸಾಕ್ ಬಕಿಂಗ್‍ಹ್ಯಾಮ್ ಷೈರಿನ ಬ್ರಾಡೆನ್‍ಹ್ಯಾಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಸತ್ತ.

## ಮಹತ್ತ್ವದ ಕೃತಿಗಳು 
1791ರಿಂದ 1834ರ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈತನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಲಿಟರೇಚರ್ ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು 6 ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಸಾಹಿತ್ಯಾಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆಯೇ ಎನ್ನವುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಪರೀಕ್ಷಾಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಈ ಕೃತಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಹು ಜನಾದರಣೀಯವಾಗಿ ಈತನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲೆ 12 ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಮಿಸೆಲೆನೀಸ್ (1796), ಕಲಾಮಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಆಥರ್ಸ್ (1812) ಮತ್ತು ಕ್ವಾರಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಆತರ್ಸ್ (1814) ಇವು ಈತನ ಮೇಲಿನ ಕೃತಿಗೆ ಸದೃಶವಾದ ಕೃತಿಗಳು. ಕಾಮೆಂಟರೀಸ್ ಆನ್ ದಿ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ರೇನ್ ಆಫ್ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ 1 (5 ಸಂಪುಟಗಳು) ಎನ್ನುವುದು ಇವನ ಎರಡನೆಯ ಮಹತ್ತ್ವದ ಕೃತಿ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಇದು ಈತನಿಗೆ ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಗೌರವ ಪದವಿಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಇನ್‍ಕ್ವಯರಿ ಇಂಟು ದಿ ಲಿಟರರಿ ಅಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟೆರ್ ಆಫ್ ಜೇಮ್ಸ್ 1 (1816); ಮತ್ತು ಯೆಹೂದ್ಯರ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಬರೆದ ಜೀನಿಯಸ್ ಆಫ್ ಜೂಡೀಯಿಸಮ್ (1833) ಇವು ಈತನ ಇತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೃತಿಗಳು. ವಾರಿಯನ್ (1797) ಮಜನೂ ಅಂಡ್ ಲೈಲಾ (1797); ಫ್ಲಿಮ್ ಫ್ಯ್ಲಾಮ್ಸ್ (1805) ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಪಟಿಸಮ್, ಆರ್ ದಿ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಜೆಸೂಯಿಟ್ಸ್ (1814)-ಇವು ಈತನ ಕಾದಂಬರಿಗಳು. ಈತನ ಅಮೆನಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಲಿಟರೇಚರ್ ಎಂಬ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಬಂಧವಾದ ಕೃತಿ 1839ರಲ್ಲಿ ಈತ ಕುರುಡನಾದ ಮೇಲೆ ಮಗಳು ಸಾರಾಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ರಚಿತವಾಯಿತು (1841).

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಬರಹಗಾರ
ಜಾಮಿ

ಜಾಮಿ 1414-1492. ಪರ್ಷಿಯದ ಕವಿ, ಅನುಭಾವಿ. ಈತನ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ನೂರುದ್ದೀನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ರಹ್‍ಮಾನ್ ಜಾಮಿ. ಜಾಮಿ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯ ನಾಮದಿಂದ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಪಂಡಿತಪಾಮರರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾದವ. 

## ಬದುಕು 
thumb
ಈತನ ತಂದೆ ನೈಜಾಮುದ್ದೀನ್ ಮತ್ತು ತಾತ ಶಂಸುದ್ದೀನ್ ಮಹಾವಿದ್ವಾಂಸರೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಅಡಿಯಿಟ್ಟ ಈತ ತನ್ನ ವಿದ್ವತ್ತಿನಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪರಿಶುದ್ಧ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದ.

ಹೀರಾತ್‍ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈತ ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆದ. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಪವಿತ್ರ ಕುರಾನನ್ನು ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಮದರ್ಸ-ಇ-ನೈಜಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪೂರೈಸಿದ ಅನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸಮರಖಂಡಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಖ್ವಾಜಾ ಅಲಿ ಎಂಬ ಗುರುವಿನ ಬಳಿ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾಗಿ ಸೂಫಿ ತತ್ತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ.

ಐದು ವರ್ಷದ ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಈತನ ತಂದೆ ಈತನನ್ನು ಆ ಕಾಲದ ಹಿರಿಯ ಸೂಫಿ ಸಂತ ಖ್ವಾಜಾ ಮಹಮ್ಮದ್ ಪಾರ್ಸಾರವರ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದನಂತೆ. ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಜಾಮಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಮೈದಡವಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದನಂತೆ. ಬೀಳ್ಕೊಡುವಾಗ ನಗುಮೊಗದಿಂದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಒಂದು ಸೇರು ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಉಪಚರಿಸಿದನಂತೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ವರ್ಚಸ್ಸು, ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಸುಂದರವದನ ಮತ್ತು ಮುಗುಳುನಗೆ ಜಾಮಿಯ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿದುವು. ಸೂಫಿ ತತ್ತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಈತ ತೋರಿದ ಅಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಘಟನೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು.

ಉದ್ದಾಮ ಪಂಡಿತ, ಅನುಭಾವಿ, ಕವಿ ಆದ ಜಾಮಿ ಧರ್ಮಗುರುವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ. ತಿಮಿರುಡ್ ಸುಲ್ತಾನ ಹುಸಾಯಿನ್-ಇ-ಬಾಖರ್ (1506) ಮತ್ತು ಆತನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಮೀರ್-ಅಲಿ-ಷೇರ್‍ರವರಿಂದ ಸನ್ಮಾನಿತನಾದ. ಅಲ್ಲದೆ ಅಟೊಮನ್ ಸುಲ್ತಾನ ಮಹಮ್ಮದ್ (1451-81) ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಬಾಯಾಸೀದ್ (1481-1512) ಇವರುಗಳ ವಿಶ್ವಾಸ ಗೌರವಗಳಿಗೂ ಪಾತ್ರನಾದ. ತುಂಬುಜೀವನ ನಡೆಸಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಾಮಿ 1492ರಲ್ಲಿ ಮೊಹರಂ ತಿಂಗಳ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ವಿಧಿವಶನಾದ.

## ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ 
ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ-ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ-ಈತ ವಿಪುಲವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಗಜಲ್, ಕಸೀದಾ, ರುಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಸ್‍ನವಿ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ. ಸಾದಿಯ ನೈತಿಕದೃಷ್ಟಿ, ರೂಮಿಯ ಔನ್ನತ್ಯ, ಹಫೀಸ್‍ನ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ನಯವಾದ ಹರಿವು, ಅಲ್ಲದೆ ನಿಜಾಮಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ ಜಾಮಿಯ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಿತಮಿತವಾಗಿ ಬೆರೆತು, ಅಪೂರ್ವಶಕ್ತಿ, ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿವೆಯೆಂಬುದಾಗಿ ದಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪೋರ್‍ಟ್ರೇಟ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದ ಕರ್ತೃ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಸೀದಾ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ (ಕಸೀದಾ ಎಂದರೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಥವಾ ಸುಲ್ತಾನರನ್ನು ಹೊಗಳಿ ಬರೆಯುವ ಪದ್ಯ) ವಿಶೇಷ ನೈಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಜಾಮಿ ಅಗ್ರಮಾನ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆಂದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಜಾಮಿಯ ಕಸೀದಾದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೇನೆಂದರೆ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಉಪದೇಶವಿರುವುದು. ಈತನ ಘಸಲ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಅನುರಾಗ ಪರಮಪುರುಷನಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಕಸೀದಾಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಪರಿಪಾಲನೆ, ಧರ್ಮಮಾರ್ಗ, ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕಾರಯುತವಾದ ಸರ್ವಮಾನ್ಯವಾದ ಸೂಚನೆಗಳಿವೆ.
ಪರ್ಷಿಯನ್ನಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಮಿಯೇ ಕಟ್ಟಕಡೆಯವನೆಂಬ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ. ಈತನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳು : ಹಫ್ತ್ ಔರಂಗ್, ಯೂಸುಫ್-ಓ-ಸುಲೇಖಾ, ನಫಾಹಾತ್-ಉಲ್-ಉನ್ಸ ಮತ್ತು ಬೆಹಾರಿಸ್ತಾನ್.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು
ಜಾಪ

ಜಾಪ -ಇಸ್ರೇಲಿನ ಪುರಾತನ ರೇವು ಪಟ್ಟಣ. ಜೆರೂಸಲೇಮ್‍ನ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ೫೪ ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಯಾಫ, ಜ್ಯಾಫ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. 

ಕಾನ್ರ್ಯಾಕ್‍ನಲ್ಲಿರುವ (ಈಜಿಪ್ಟ್) ಕ್ರಿ.ಪೂ.೧೬ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಮಹಾದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಅನೇಕ ಪಾಳುದಿಬ್ಬಗಳನ್ನು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕಂಚಿನ ಯುಗದ ಅನೇಕ ಅವಶೇಷಗಳೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಗೋಡೆ, ಮಹಾದ್ವಾರಗಳಲ್ಲದೆ ಎರಡನೆಯ ರ್ಯಾಮಸೆಸ್‍ನ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.೧೨೯೦-೧೨೨೩) ಶಾಸನಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ.

ಬೈಬಲಿನ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಪದ ವರ್ಣನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಜಾಪದ ಮುಖಾಂತರ ರವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದಾರ್ಶನಿಕ ಜೋ ಮತ್ತು ಸಂತ ಪೀಟರ್ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ತಂಗಿದ್ದರೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಕಿಶ್ಚನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಜ್ಯಾಫ ಸಮುದ್ರವೆಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟ್ಯೆನಿಗೆ ಇದು ಮುಖ್ಯಬಂದರಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೭೦೧ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸೀರಿಯದ ಸೆನ್ನಾಚೆರಿಬ್ ರಾಜ ಈ ನಗರವನ್ನು ಗೆದ್ದ. ಅನಂತರ ಇದು ಪರ್ಷಿಯನ್ನರ ಮತ್ತು ಫಿನೀಷಿಯನರ ವಶವಾಯಿತು. ೩೨೨ರಲ್ಲಿ ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರ್ ಇದನ್ನು ಗೆದ್ದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಟಂಕಸಾಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ೩೧೮ರಲ್ಲಿ ಒಂದನೆಯ ಟಾಲೆಮಿ ಇಲ್ಲೊಂದು ಸೈನ್ಯ ಠಾಣೆಯನ್ನಿಟ್ಟಿದ್ದ. ೩೧೫ರಲ್ಲಿ ಆಂಟಿಗೋನಸನ ವಶವಾಗಿತ್ತು. ರೋಮನರಿಗೂ ಯಹೂದ್ಯರಿಗೂ ಕದನವಾದಾಗ ಇಲ್ಲಿಯ ಯಹೂದ್ಯರು ನಗರ ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ರೋಮನರ ನಿರ್ಗಮನಾಂತರ ಅವರು ಪುನ: ಜಾಪಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಬಿಜಾಂಟೀನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲಿಯ  ಯಹೂದ್ಯರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರ್ಯೆಸ್ತರಿಂದ ಕಿರುಕುಳ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಧರ್ಮಯೋಧರು ಇದನ್ನು ಮಹಮದೀಯರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ (೧೦೯೯) ಇಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಿತ್ತು. ೧೨೬೮ರ ಆಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಜಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರು.

೧೭೯೯ರಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಇದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಅನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮಹಮದೀಯ ರಾಜನ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಇದು ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೧೯೦೯ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಟೆಲ್ ಅವೀವ್ ಎಂಬ ನಗರ ಬೆಳೆಯಿತು. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಇದರ ಪ್ರಗತಿ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿತು. ಪದೇಪದೇ ಅರಬರ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾದ (೧೯೨೧, ೧೯೨೯, ೧೯೩೬, ೧೯೩೯) ಈ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೭೦೦೦ ಯಹೂದ್ಯರು ಓಡಿಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು.

೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಜಾಪ ಟೆಲ್ ಅವೀವ್‍ನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಿ ಟೆಲ್ ಅವೀವ್-ಜ್ಯಾಫ ಎಂಬ ಹೊಸನಗರದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಹೈಫ ಮತ್ತು ಟೆಲ್ ಅವೀವ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸಬಂದರುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಜಾಪ ತನ್ನ ಮಹತ್ತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಹಡಗುಗಳು ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಡಿವಿಡಿವಿ ಮರ

thumb
***ಡಿವಿಡಿವಿ ಮರ***- ಲೆಗ್ಯೂಮಿನೋಸೀ ಕುಟುಂಬದ ಸೀಸಾಲ್‍ಪಿನೇಸೀ ಉಪಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ವೃಕ್ಷ.   ಸೀಮೆ ಅಲ್ಡೆಕಾಯಿ ಪರ್ಯಾಯನಾಮ.  ಸೀಸಾಲ್‍ಪಿನಿಯ ಕೋರಿಯೇರಿಯ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು.  

ಇದು ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಗಳ ಮೂಲನಿವಾಸಿ.  ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ವೆನಿಜ್ವೇಲ, ಉತ್ತರ ಬ್ರಜಿಲ್, ಜಮೇಕ ಮತ್ತು ಭಾರತಗಳಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ ಮರ: ಇದರ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು 8 ಮೀ. ಅನೇಕ ರಂಬೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಛತ್ರಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.  ಎಲೆಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಮಾದರಿಯವು ; ಅಭಿಮುಖ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ.  ಇದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಲ ಅಂದರೆ ಜನವರಿ-ಫೆಬ್ರುವರಿ ಮತ್ತು ಜೂನ್-ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಹೂ ಬಿಡುತ್ತದೆ.  ಹೂಗಳು ಹಸಿರು ಮಿಶ್ರಿತ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕಿದ್ದು ಸುವಾಸನಾಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ.  ಕಾಯಿಗಳು 5-7 ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದ ಹಾಗೂ 2 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಗಲ ಇವೆ. ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ ಒಳಬಾಗಿ ಕೊಂಡಿರುವುದು ಇವುಗಳ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣ.  ಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಲೊಟ್ಯಾನಿನ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ಯಾಜಿಟ್ಯಾನಿನ್ ಎಂಬ ವಸ್ತುಗಳಿವೆ.
ಡಿವಿಡಿವಿ ಮರ ಎರೆ ಮತ್ತು ಮರಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.  ಇದನ್ನು ಬೀಜಗಳ ಮೂಲಕ ವೃದ್ಧಿಸಬಹುದು.  ಬೀಜ ನೆಟ್ಟ 5-6 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಫಲ ಬಿಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೂ ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಫಸಲನ್ನು ತನ್ನ 20ನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ ಕೊಡುವುದು.  ಸರಿಯಾಗಿ ಬಲಿತ ಮರದಿಂದ 150 ಕೆ.ಜಿ. ಯಷ್ಟು  ಕಾಯಿ ಸಿಕ್ಕುತ್ತದೆ. 

## ಉಪಯೋಗಗಳು 
ಡಿವಿಡಿವಿ ಮರದ ಟ್ಯಾನಿನ್ನನ್ನು ಚರ್ಮಹದಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಬಟ್ಟೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಚ್ಚಾಗಿ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿದೆ. ಕಾಯಿಗಳ ಕಷಾಯವನ್ನು ಮೊಳೆರೋಗದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿಗಳಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಕಪ್ಪುಶಾಯಿಯನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುವುದುಂಟು.

ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಮರಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾನ್ಸ್‌ಟೌನ್

thumb
ಜಾನ್ಸ್‍ಟೌನ್ - ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯದ ಒಂದು ನಗರ. ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 70 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೆಮಾ ನದಿಯ ನೆತ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. 

ಜಾನ್ಸ್‍ಟೌನ್ ನಗರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ ಇರುವುದು ಕಿರಿದಾದ ನದೀ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ವಾಸದಮನೆಗಳು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಲವು ನೂರು ಅಡಿಗಳ ಎತ್ತರದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿವೆ. ಜಾನ್ಸನ್‍ಟೌನ್ ನಗರ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವುದು ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ ಸೆಟ್ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿದೆ. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 42,476 (1972) ; ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ತಗ್ಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1920-1940ರಲ್ಲಿ ತಗ್ಗಿತು. ಜಾನ್ಸಟೌನ್ 1800ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಆರಂಭವಾದ್ದು 1861ರಲ್ಲಿ. 1873ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ಉಕ್ಕು ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1889ರ ಮೇ 31ರಂದು ನದಿಯ ಮೇಲ್ದಂಡೆಯ ಕಟ್ಟೆಯೊಂದು ಒಡೆದದ್ದರಿಂದ ನಗರದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿದ ಜಲರಾಶಿಯಲ್ಲಿ 2,300ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋದರು. 777 ಶವಗಳ ಗುರುತು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನ್ನು ಗ್ರಾಂಡ್‍ವ್ಯೂ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿ ಹೂಳಲಾಯಿತು. ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟು ನಷ್ಟ ಸಂಭವಿಸಿತು. 1936ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವಾಹದ ಹಾವಳಿಯಾಯಿತು. ಹಲವು ಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್ ವೆಚ್ಚದಿಂದ ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಹತೋಟಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಮಾಡಿ ನದಿಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜಾನ್ಸ್‍ಟೌನ್ ನಗರ ಉಕ್ಕಿನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈಗ ತನ್ನ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಕಿಟ್ಟ ತಯಾರಿಕೆ, ಕಬ್ಬಿಣ ತಯಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಇವೆ. ಉಕ್ಕಿನ ತಟ್ಟೆ, ಚಕ್ರ, ಅಕ್ಷ, ಕಾರು, ತಂತಿ ಮುಂತಾದವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲೇಜು, ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಯುದ್ಧಸ್ಮಾರಕ ಕಟ್ಟಡ ಮುಂತಾ ದವು ಇವೆ.

ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಿನ್ಸೆಂಗ್

thumb|ಕೊರಿಯ ದೇಶದ ಜಿನ್ಸೆಂಗ್ ನ ಬೇರು
ಜಿನ್ಸೆಂಗ್- ಅರ್ಯಾಲಿಯೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಮೂಲಿಕೆ. ಪ್ಯಾನ್ಯಾಕ್ಸ್ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು.

ಇದರಲ್ಲಿ ಷಿನ್ಸೆಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಂಕಿಫೋಲಿಯಮ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳುಂಟು. ಮೊದಲನೆಯದು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯದ ಮೂಲವಾಸಿಯಾದರೆ ಎರಡನೆಯದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ್ದು. ಉತ್ತರ ಚೀನ, ಕೊರಿಯ ಮತ್ತು ಜಪಾನುಗಳಲ್ಲಿ ಷಿನ್ಸೆಂಗ್ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಔಷಧಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐದು ಆರು ವಯಸ್ಸಿನ ಗಿಡಗಳಿಂದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಜಿನ್ಸೆಂಗ್ ಬೇರುಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಇವು ವರ್ತುಲಾಕಾರದಲ್ಲೊ ಕದಿರು ರೂಪದಲ್ಲೊ ಇರುತ್ತವೆ. ಕವಲೊಡೆದಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ಉದ್ದ ಸು. 12 ಸೆಂ.ಮೀ. ಬಣ್ಣ ಹಳದಿಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು. ಇವಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ವಾಸನೆಯೂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಹಿರುಚಿಯ ಅಂಟು ದ್ರವ ಕೂಡ ಇದೆ. ಈ ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ. ಚೀನ, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇದರಿಂದ ತಯಾರಾದ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲೂಕೊಸೈಡ್, ರೆಸಿóನ್, ಟ್ಯಾನಿನ್, ಸಕ್ಕರೆ, ಪಿಷ್ಟ, ಮ್ಯೂಸಿಲೇಜ್ ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಚೀನದ ಜಿನ್ಸೆಂಗ್ ಬೇರಿನಲ್ಲಿ ಬಿ ವೈಟಮಿನ್ನೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹಾರ್ಮೋನೂ ಇರುವುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ.

## ಉಪಯೋಗ 
ಜಿನ್ಸೆಂಗ್ ಬೇರಿನಿಂದ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಔಷಧಿಯನ್ನೂ ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ ದ್ರವವನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ತಯಾರಾದ ಔಷಧಿಗೆ ಮಿದುಳಿನ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಔಷಧಿಯ ಅತಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆ ಮಿದುಳಿನ ಮೇಲೆ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸದಂತೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಂತೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಔಷಧವನ್ನೂ ಇದರಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ಕೋಕರ್ನಾಗ್

thumb|ಕೋಕರ್‌ನಾಗ್ ಉದ್ಯಾನವನ

**ಕೊಕರ್‌ನಾಗ್** ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಅನಂತ್‍ನಾ‍ಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬ್ರೆಂಗ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಉಪಜಿಲ್ಲಾ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಅಧಿಸೂಚಿತ ಪ್ರದೇಶ ಸಮಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ತನ್ನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು, ಅಕಲುಷಿತ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು ಮತ್ತು ರೇನ್‍ಬೋ ಟ್ರೌಟ್ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಶ್ರೀನಗರದಿಂದ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ರಜಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

*ಕೋಕರ್* ಮತ್ತು *ನಾಗ್* ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ. *ಕೋಕರ್* ಎಂದರೆ ಕಾಶ್ಮೀರಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಳಿ ಮತ್ತು *ನಾಗ್* ಎಂದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬುಗ್ಗೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನ ಗುಡ್ಡದ ಬುಡದಿಂದ ಬುಗ್ಗೆಗಳು ಚಿಮ್ಮುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದು ಕಾಲುವೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೋಳಿಯ ಪಂಜ-ಪಾದವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು. ಎರಡನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಕೋಕರ್ ಎಂದರೆ 'ಕೋಳಿ' ಮತ್ತು ನಾಗ್ ಎಂದರೆ 'ಸರ್ಪ'. ಇನ್ನೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಕೋಕರ್‌ನಾಗ್ ಪದವು ಕೊಹ್ (ಪರ್ವತ) ಕಾನ್ (ನಿಂದ ಅಥವಾ ಕೆಳಗೆ) ನಾಗ್ (ಬುಗ್ಗೆ) ದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಕೋಕರ್‌ನಾಗ್‍ನ್ನು ಐನ್ ಅಕ್ಬರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೋಕರ್‌ನಾಗ್‍ನ ನೀರು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆ ಎರಡನ್ನೂ ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅಜೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರಿಹಾರವೂ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 

ವರ್ಗ:ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ
ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು
ಬಾರ್ಟೂಲೂಮೇಯು ಡೀಯಸ್ ದೆ ನೋವೇಸ್

thumb|ಬಾರ್ಟೂಲೂಮೇಯು ಡೀಯಸ್ ದೆ ನೋವೇಸ್
ಬಾರ್ಟೂಲೂಮೇಯು ಡೀಯಸ್ ದೆ ನೋವೇಸ್ (1450-1500). ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ನಾವಿಕ. ಗುಡ್‍ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರದ ಆವಿಷ್ಕರ್ತ. ರಾಜಮನೆತನದ ರಕ್ಷಕವೀರನಾಗಿದ್ದ. 

ಇವನ ಜನನದ ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. 1478ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಟೂಲೂಮೇಯು ಡೀಯಸ್ ಎಂಬೊಬ್ಬನಿಗೆ, ಗಿನಿ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ದಂತದ ಮೇಲೆ ಮಾಮೂಲು ಸುಂಕಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿದುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಅವನೇ ಈ ಡೀಯಸ್ ಆಗಿರಬಹುದು. 1481ರಲ್ಲಿ ಡಿಯಾಗೊದ ಅಝಂಬೂಜ ಎಂಬವನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 2ನೆಯ ಜಾನ್ ದೊರೆ ಗೋಲ್ಡ್ ಕೋಸ್ಟಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ನೌಕೆಗಳಲ್ಲೊಂದಕ್ಕೆ ಇವನು ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ 2ನೆಯ ಜಾನ್ ಇವನಿಗೆ ವರ್ಷಾಶನವನ್ನು ನೀಡಿದ.

1487ರ ಆಗಸ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಡೀಯಸ್ ಮೂರು ಹಡಗುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಫ್ರಿಕದ ತೀರದ ಕಡೆಗೆ ಯಾನ ಮಾಡಿದ. ಆಫ್ರಿಕನ್ ತೀರಪಟವನ್ನು ರಚಿಸುವುದೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗವೊಂದನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವುದೂ ಈ ಯಾನದ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು. ಇವನಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಡೀಯೊಗೊ ಕೌನ್ ಎಂಬವನು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕ ತೀರದಲ್ಲಿ ದ.ಅ. 21° 50'ವರೆಗೂ ಯಾನ ಮಾಡಿದ್ದ. ಕೌನ್ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತಂದಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ನೀಗ್ರೋಗಳನ್ನೂ ಡೀಯಸ್ ಕರೆದೊಯ್ದ. ಕೌನ್ ತಲಪಿದ್ದ ಕ್ರಾಸ್ ಭೂಶಿರವನ್ನು ದಾಟಿ, ತಾನು ಕರೆತಂದಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ನೀಗ್ರೋಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿ ಕ್ಯಾಬೊ ಡ ವೋಲ್ಟ ತಲಪಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಒಡೆತನ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಮುಂದುವರಿದ. 13 ದಿವಸಗಳ ಕಾಲ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದರೂ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನೇ ಕಾಣದೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ 1488ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 3ರಂದು ಮಾಸೆಲ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ತೀರದಲ್ಲೇ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ಪ್ಯಾಡ್ರೋನ್ ಭೂಶಿರದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಇತರರೂ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸತೊಡಗಿದರು. ಗ್ರೇಟ್ ಫಿಷ್ ನದಿಯ ಮುಖಪ್ರದೇಶದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಹೀಗೂ ಅವರನ್ನು ಒಡಂಬಡಿಸಿ ಪರಿಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ. ಕರಾವಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸಾಗುವುದೆಂಬ ಅಂಶ ಅವನಿಗೆ ಖಚಿತವಾಯಿತು. ಆಫ್ರಿಕದ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಬರುವ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗವೊಂದು ಉಂಟೆಂಬುದು ದೃಢವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಯಾನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಗುಡ್‍ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಅದೃಷ್ಟ ಅವನದಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಗುಡ್ ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸ್ತಂಭವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಈ ಭೂಶಿರವನ್ನು ಅವನು ಬಿರುಗಾಳಿಗಳ ಭೂಶಿರ ಎಂದು ಕರೆದನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮರೂನ್ಸ್‍ಗೆ ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ 1488ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಲಿಸ್ಬನನನ್ನು ತಲಪಿದ. 1260 ಮೈ. ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಇವನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದ. ಪೇದ್ರೂ ದೆ ಕಾವಿಲ್ಯೌ ಎಂಬವನು 1487-88ರಲ್ಲಿ ಏಡನ್, ಕೈರೊಗಳಿಂದ ಹೊರಟು ಹಿಂದೂಸಾಗರದ ಒಂದು ದಂಡೆಯಾದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯನ್ನೂ ಇನ್ನೊಂದು ದಂಡೆಯಾದ ಆಫ್ರಿಕದ ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೋಫಾಲವನ್ನೂ ತಲಪಿದ್ದನೆಂಬ ವರದಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಕಾವಿಲ್ಯೌ ಮತ್ತು ಡೀಯಸರ ಈ ಎರಡೂ ಸಂಚಾರಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಟ್ಟು ನೋಡಿದಾಗ, ಆಫ್ರಿಕವನ್ನು ಬಳಸಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗ ಉಂಟೆಂಬುದು ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

ಡೀಯಸ್ ಲಿಸ್ಬನ್ನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ಸಾಹಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಗತ ದೊರಕಿತು. ಆದರೆ ಡೀಯಸನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪುರಸ್ಕಾರವೇನೂ ದೊರಕಿದಂತಿಲ್ಲ. 1497ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊರಟ ಪರಿಶೋಧನ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಲು 2ನೆಯ ಜಾನ್ ದೊರೆಯೂ ಅವನ ಮಗ 2ನೆಯ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯೆಲನೂ ವ್ಯಾಸ್ಕೋಡ ಗ್ಯಾಮನನ್ನು ಆರಿಸಿದರು. ಸೇಂಟ್ ಗಾಬ್ರಿಯೆಲ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ರಾಫೇಲ್ ಹಡಗುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಇವನಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇಪ್ ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಆ ತಂಡದೊಡನೆ ಯಾನ್ ಮಾಡಲು ಇವನಿಗೆ ಅನುಮತಿ ದೊರಕಿತು. 1500ರಲ್ಲಿ ಇವನು ಪೇದ್ರೂ ಆಲ್ವರಿಷ್ ಕಬ್ರಾಲನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಜಿûಲ್ ತೀರವನ್ನು ತಲಪಿದ. ಗುಡ್‍ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರದ ಆಚೆ ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಇವನು 1500ರ ಮೇ 29ರಂದು ತೀರಿಕೊಂಡ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ನಾವಿಕರು
ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜೇಮ್ಸ್ (ವಿಜ್ಞಾನಿ)

ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜೇಮ್ಸ್  (1880-1928). ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಮೆರಿಕನ್ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ. 
thumb

## ಬದುಕು 
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ನಾಥ್ರ್ಯಾಮ್‍ಟನ್ನಿನ ಅರ್ಲ್ ಬ್ಯಾರ್ಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಜನನ. ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಬಳಿಕ ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್ಷೈರಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಹುದ್ದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. ಅಮೆರಿಕದ ಬೋಸ್ಟನಿನಲ್ಲಿ ಮರಣ.

ಆವರ್ತಕೋಷ್ಟಕದ ಲ್ಯಾಂಥನಮ್ಮಿನಿಂದ ಲ್ಯೂಟೆಷಿಯಮ್‍ವರೆಗಿನ 14 ಧಾತುಗಳನ್ನು ಲ್ಯಾಂಥನೈಡುಗಳು ಅಥವಾ ವಿರಳ ಭಸ್ಮಧಾತುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಲ್ಯಾಂಥನೈಡುಗಳ ಗುಣಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸದೃಶವಾಗಿವೆ. ಈ ಧಾತುಗಳ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದವು ಮಾತ್ರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಬೇರ್ಪಡೆ ಬಲು ಕಷ್ಟವಾದುದು ಮತ್ತು ಬಿಡಿಚಲು ಹಿಡಿಸುವ ಕೆಲಸ. ಇಂಥ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾಗಿದ್ದವ ಜೇಮ್ಸ್. ಲೂಟೆಷಿಯ ಎಂಬ ಲ್ಯಾಂಥನೈಡನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಈತ ಮೊದಲಿಗನಾದರೂ ಆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಈ ಕೀರ್ತಿ ಅವನಿಗೆ ಸಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಅರ್ಬೇನ್ ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಇದು ಸಂದಿತು. 

ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ರಿಚರ್ಡ್ ಜೆಫ್ರಿಸ್

thumb
ರಿಚರ್ಡ್ ಜೆಫ್ರಿಸ್ (1848-1887). ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ.

ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವಿಲ್ಟ್‍ಷಿರ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ವಿನ್‍ಡನ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಈತ ಜನಿಸಿದ. ತಂದೆ ಒಬ್ಬ ರೈತ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಕಚೇರಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಬರೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ. ವಿಲ್ಟ್‍ಷಿರ್‍ನ ಕಾರ್ಮಿಕನನ್ನು ಕುರಿತಂಥ ಈತನ ಪತ್ರವೊಂದು ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಈತ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಲವಕಾಶವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಪಾಲ್‍ಮಾಲ್ ಗಜೆಟ್ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಬರೆಯತೊಡಗಿದ. ಗೇಮ್‍ಕೀಪರ್ ಎಟ್ ಹೋಮ್ (1878) ಎಂಬುದು ಈತನ ಮೊದಲ ಕೃತಿ. ಇದು ಮತ್ತು ವೈಲ್ಡ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ ಎ ಸದರ್ನ್ ಕೌಂಟಿ (1879) ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಕೃತಿ ನಾಡಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಸವಿವರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವಂಥ ಬರೆಹಗಳು. ಅನಂತರ ಬಂದ ಈತನ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ-ದಿ ಅಮೆಚೊರ್ ಪೋಚರ್ (1880), ವುಡ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ (1880), ರೌಂಡ್ ಎಬೌಟ್ ಎ ಗ್ರೇಟ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ (1881), ದಿ ಓಪನ್ ಏರ್ (1885), ಪ್ರಕೃತಿ ವರ್ಣತೆಯನ್ನು ಕುರಿತಂಥ ಇಂಥವೇ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಈತ ಬರೆದ. ತಾನು ತನ್ನ ಹುಡುಗಾಟದ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಬೆವಿಸ್ (1882), ಲಂಡನ್ ನಗರ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ರಂಜನೆಯ ಲಘುಕೃತಿ ಆಫ್ಟರ್ ಲಂಡನ್ ಆರ್ ವೈಲ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ (1885) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಈತನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಹಾರ್ಟ್ (1883) ಎಂಬುದು ಈತನ ಅಂತರ್ಜೀವನದ ಒಂದು ಆದರ್ಶಚಿತ್ರಣ. ಆರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಈತ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನರಳಿ ಕೊನೆಗೆ ಮರಣಹೊಂದಿದ.
ಸಸ್ಯಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ಕುರಿತಂತೆ ವರ್ಣನಾತ್ಮಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಬರೆದ ಜೆಫ್ರಿಸ್óನ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು
ರಂಗ್ದುಮ್

thumb|ರಂಗ್‍ದುಮ್
**ರಂಗ್‌ದುಮ್** ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಲಡಾಖ್ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಸುರೂ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ. ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಗಳುಳ್ಳ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮನದಿಗಳು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಡ್ರಾಂಗ್-ಡ್ರಂಗ್) ಇವೆ."ರಂಗ್‍ದುಮ್ ಸುರೂ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಯ ಜನವಸತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಇದು ಬಕರ್‌ವಾಲ್‍ಗಳೆಂಬ ಅಲೆಮಾರಿ ಹಿಂಡುಜನರ ಗಮ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜಮ್ಮು ಬಳಿಯ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಚಾರಣ ಮಾಡಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಮೃದ್ಧ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ತಮ್ಮ ಜೊತೆ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆಗಳ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ.
left|thumb| ರಂಗದುಮ್ ಗ್ರಾಮದ ಕುರಿಗಳು
ರಂಗ್‍ದುಮ್ ಮಠದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ತುಂಬಾ ಬರಡಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೆಳೆಗಳು ಪಕ್ವವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯರು ತಮ್ಮ ಹಿಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸುರು ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಭಾಗದ ಸರಬರಾಜಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪರ್ಕಾಚಿಕ್‍ವರೆಗೆ ಸುರೂ ಕಣಿವೆಯ ಜನರು ಎಲ್ಲರೂ ಮುಸ್ಲಿಮರು. ಪರ್ಕಾಚಿಕ್ ನಂತರ ಈ ಅದ್ಭುತವಾದ ಸುಂದರ ಕಣಿವೆ ಒಂದೆರಡು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಜನವಾಗಿದೆ. ಕಣಿವೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯುಲ್ಡೋ ಮತ್ತು ಜುಲಿಡೋಕ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಜನರು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ನೆರೆಯ ಜ಼ನ್‍ಸ್ಕಾರ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಗೆಲುಗ್ಪಾ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ರಂಗ್‍ದುಮ್ ಮಠವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ರಂಗ್‌ದುಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಬಂಗಲೆ, ಮೂರು ಟೀಹೌಸ್‌ಗಳು ಇವೆ. ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಹಾಸಿಗೆಯುಳ್ಳ ಡೇರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಬೇಸಿಗೆ ಮಾತ್ರದ ಶಿಬಿರವಿದೆ.

## ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
* Janet Rizvi. (1996). *Ladakh: Crossroads of High Asia*. Second Edition. Oxford University Press, Delhi.  ISBN&nbsp;0-19-564546-4.
* Schettler, Margaret & Rolf (1981). *Kashmir, Ladakh & Zanskar.* Lonely Planet Publications. South Yarra, Victoria, Australia.  ISBN&nbsp;0-908086-21-0.

ವರ್ಗ:ಲಡಾಖ್
ವರ್ಗ:ಗ್ರಾಮಗಳು
ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜೆಫ್ರಿ

thumb|ಲಂಡನ್ ನ  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂರ್ತಿ
ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜೆಫ್ರಿ (1773-1850) ಸ್ಕಾಟ್‍ಲೆಂಡಿನ ಖ್ಯಾತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ. ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕ. ಎಡಿನ್‍ಬರೋ ರಿವ್ಯೂ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕ.

## ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ 
ಎಡಿನ್‍ಬರೋನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈತ ಲಾ ಇಲಾಖೆಯ ನೌಕರನೊಬ್ಬನ ಮಗ. ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್‍ನ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು. ಗ್ಲಾಸ್ಗೊ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‍ಬರೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ 1794ರಲ್ಲಿ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾರಂಭಿಸಿದ. ಈತ ಟೋರಿ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರೂ ಹ್ವಿಗ್ ಪಕ್ಷದ ಧ್ಯೇಯಗಳಿಗೆ ಮನಸೋತ.

ಸಿಡ್ನಿ ಸ್ಮಿತ್ ಎಂಬ ಮಿತ್ರನ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಎಡಿನ್‍ಬರೋ ರಿವ್ಯೂ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ (1802). ಮೊದಲ ವರ್ಷ ಸ್ಮಿತ್ ಅದರ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿದ್ದ. ಅನಂತರ ಜೆಫ್ರಿಯೇ ಸಂಪಾದಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಕೀಲನೆನಿಸಿದ ಈತ 1820ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್ಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲಾರ್ಡ್ ರೆಕ್ಟಾರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. 1829ರಲ್ಲಿ ಅಡ್ವೋಕೇಟ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಯ ಡೀನ್ ಆದ. 1830ರಲ್ಲಿ ಹ್ವಿಗ್ ಪಕ್ಷ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಸರ್ಕಾರ ಈತನನ್ನು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು.

ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ 1831ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ ಸುಧಾರಣಾ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ತಂದ. 1834ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನಾದ. ಮುಂದೆ ಲಾರ್ಡ್ ಪದವಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದ.

ಬ್ರೌಹ್ಯಾಮ್, ಸಿಡ್ನಿ ಸ್ಮಿತ್, ಎಫ್, ಹಾರ್ನರ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ತರುಣಮಿತ್ರರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ, ಎಡಿನ್‍ಬರೋ ರಿವ್ಯೂ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕಾವ್ಯಪರಿಚಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ, ಜೀವನಚಿತ್ರ, ನೀತಿಸಂಹಿತೆ ಮುಂತಾದ ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಿತು. ಪತ್ರಿಕೆಯ ಧ್ಯೇಯ, ಧೋರಣೆ, ಸಮರ್ಥ ಸಂಪಾದಕೀಯ, ಆಕರ್ಷಕ ಶೈಲಿಯ ಲೇಖನಗಳು ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದವು. ಜೆಫ್ರಿಯ ಒಂದು ಲೇಖನದ ಮೋಡಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಮೇಧಾವಿ-ಲಾರ್ಡ್ ಮೆಕಾಲೆ-ಕಂಠಪಾಠವಾಗುವಷ್ಟು ಸಲ ತಾನು ಅದನ್ನು ಓದಿದುದಾಗಿ ಒಂದೆಡೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಓದುಗರ ವಿಚಾರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ, ಉತ್ತಮವಾದ ಅಭಿರುಚಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದುದು ಜೆಫ್ರಿಯ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ನಿರ್ಭೀತವಾದ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಈತ ಕಾರಣನಾದ. 

1829ರ ಜೂನ್‍ವರೆಗೊ ಸುಮಾರು 26 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೆಫ್ರಿ ಎಡಿನ್‍ಬರೊ ರಿವ್ಯೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದ. ಆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾರವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೂ ಈತನ ದೃಷ್ಟಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಕುಚಿತವಾದದ್ದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಆಗಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೇ ಆಗಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಸರಿಯಾಗಿ ಅವುಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಈತ ಅಸಮರ್ಥನಾದ. ಇದಕ್ಕೆ ಇವನ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿವೆ. ಷೆಲ್ಲೀ ಕವಿಯ ಭಾವತೀವ್ರತೆಯನ್ನೂ ಕೀಟ್ಸ್ ಕವಿಯ ಲಲಿತ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೂ ಈತ ಅತಿರೇಕಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅನುದಾರವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ. ಈತನ ಕಟುವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಂದ ಕೀಟ್ಸ್ ಕವಿ ತೀವ್ರವಾದ ವೇದನೆಗೊಳಗಾದ. ಷೆಲ್ಲೀ ಕ್ಷಯರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಅಕಾಲಮೃತ್ಯುವನ್ನಪ್ಪಿದ. ಕೀಟ್ಸ್ ಕವಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದ ಅಡಾನೇಸ್ ಎಂಬ ತನ್ನ ಸುವಿಖ್ಯಾತ ಶೋಕಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಷೆಲ್ಲೀ ಆ ಕವಿಯ ಅಕಾಲಮರಣಕ್ಕೆ ಜೆಫ್ರಿಯ ಕಟುವಿಮರ್ಶೆಗಳೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾನೆ. 

ಜೆಫ್ರಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಾವ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಪರಮ ವಿರೋಧಿ. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹ್ವಿಗ್ ನೀತಿಯ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರತಿಪಾದಕ. ಹೀಗಾಗಿ ಈತನ ಪತ್ರಿಕೆ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿ ಉತ್ತಮವಾದ ವಿರೋಧಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಕರುಡಾಯಿತು. ಇದೊಂದು ದೋಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಜೆಫ್ರಿ ಆ ಕಾಲದ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕನೆನ್ನಬಹುದು.
ತಾನೇ ಆಯ್ದು ಸಂಕಲಿಸಿದ ತನ್ನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಜೆಫ್ರಿ 1844ರಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈತನ ಹಲವಾರು ಪ್ರಬಂಧಗಳು (ಅದರಲ್ಲೂ ಎಸ್ಸೆ ಆಫ್ ಬ್ಯೂಟಿ ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧ) ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಪುನರ್ಮುದ್ರಿತವಾಗಿವೆ.

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಥಾಮಸ್ ಟೆಲ್ಫರ್ಡ್

ಥಾಮಸ್ ಟೆಲ್ಫರ್ಡ್  (1757-1834). ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪಿ. 

ಜನನ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ ಡಂಫ್ರಿಷೈರಿನಲ್ಲಿ (9-8-1757). 
## ಸಾಧನೆಗಳು
thumb
ಓದಿದ್ದು ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನವಾದರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ.  
ಇದರೊಂದಿಗೆ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಅಧ್ಯಯಿಸಿ ಇಗರ್ಜಿಗಳ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ರಚನಾ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದ. ಅನತಿಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಈತನಿಗೆ ಎಡಿನ್‍ಬರೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಅವಕಾಶ ಉಂಟಾಗಿ ಭಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನೆನ್ನಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಲಂಡನ್ನಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಾಧಿಕಾರ ಲಭಿಸಿ (1782) ಅಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಅವಕಾಶಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. 1793ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಸ್ಮಿಯರ್ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿಯೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಯೂ ನೆರವೇರಸಿದ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‍ಬರೋ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗಳ ಸದಸ್ಯತ್ವ 1827ರಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ದೊರೆಯಿತು. ಇದೇ ವೇಳೆ ಈತ ಕೈಗೊಂಡ ಅನೇಕ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಮತ್ತು ಸೃಜನ ಚಾತುರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 1795ರಿಂದ 1834ರ ಅಂತರದ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೆಲ್‍ಫರ್ಡ ಸಾಧಿಸಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾಕಾರ್ಯಗಳ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸವರನ್ ನದಿಯ ಉಕ್ಕಿನ ಸೇತುವೆ (1794-98) ಡೀನ್ ಕಣಿವೆಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸೇತುವೆ, ಕೆಲಿಡೋನೆಯನ್ ಯಾನ ಕಾಲುವೆ. ಮನೈ ಭೂಕಂಠದ ತೂಗುಸೇತುವೆ (1819-25), ಗೋಥಾ ಕಾಲುವೆ. (1808-10) ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಅನೇಕ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು. ಬರ್ಮಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಮ್ ಲಿವರ್‍ಪೂಲ್‍ಗಳ ನಡುವಣ ಕಾಲುವೆ (1810-14), ಟೆಕ್ಸ್‍ಬರಿ ಗ್ಲಾಸ್ಟರ್‍ಗಳಲ್ಲಿಯ ಸೇತುವೆಗಳು, ಎಡಿನ್‍ಬರೋನಡೀನ್ ಸೇತುವೆ (1831) ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದ ಕ್ಲೈಡ್ ಸೇತುವೆ-ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇವನೇ ಡೋವರ್, ಅಬರ್‍ಡೀನ್, ಡಂಡೀ ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿಯ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ. ಲಂಡನ್ನಿನ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಡಾಕ್ ಎಂಬ ನದೀರೇವು ಈತನ ಶಿಲ್ಪ ಕೌಶಲದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಪಿ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಯಡಪಡಿತ್ತಾಯ

ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ದ ಒಂಭತ್ತನೇ ಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ ಡಾ.ಪಿ.ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಯಡಪಡಿತ್ತಾಯ ಇವರು ಜೂನ್ ೩, ೨೦೧೯ ರಂದು ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು. ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ತೌಳವ ಕುಲಪತಿ ಇವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

## ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ 
ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಕೌಕ್ರಾಡಿ ಗ್ರಾಮದ ಕೊಕ್ಕಡ ಸಮೀಪದ ಪಾಲಾಲೆ ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು. ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಳಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕೃಷಿಕ-ಅರ್ಚಕ ಕುಟುಂಬದ ನಾರಾಯಣ ಯಡಪಡಿತ್ತಾಯ ಹಾಗೂ ಭವಾನಿ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರರು. ಕೊಕ್ಕಡದ ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರೈಸಿದರು. ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಾಣಿಜ್ಯ  ಶಾಸ್ತ್ರ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಥಮ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ರಾಂಕ್ ನೊಂದಿಗೆ ಮಂಗಳೂರು ಪಯನಿರ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕದೊಂದಿಗೆ ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಕಾಂ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು.

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ 
## ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಹುದ್ದೆಗಳು 
## ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
## ಸಂಶೋಧನೆ 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಜಹೋರ್

ಜಹೋರ್ - ಮಲೇಷ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ. ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯದು (7,330 ಚ.ಮೈ.). ಜನಸಂಖ್ಯೆ 12,76,969 (1970). ರಾಜಧಾನಿ ಜಹೋರ್ ಬಾರೂ.

ಜಹೋರ್ ರಾಜ್ಯದ 2/3 ಭಾಗ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಆವೃತ. ನಡುನಡುವೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಜೌಗುಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ಅಡಚಣೆಯುಂಟಾಗಿದೆ. ಬತ್ತ ಬೆಳೆಯುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ 1,000ಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ. 10 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. 

ಇಲ್ಲಿಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಶೇ.೭೯ ರಷ್ಟು ಜನ ಚೀನೀಯರು. ಆದರೆ ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ.42 ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಜಹೋರ್ ವಲಯ ಜನರು ಶೇ.48 ರಷ್ಟು ಇದ್ದಾರೆ. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯವರೆಗೂ ಅವರು ಮೀನುಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾತ್ರ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮಲಯ ಜನರೂ ಹಲವರಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿನ 60 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಚೀನೀಯರ ಆಗಮನದಿಂದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರೀತಿಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಇಲ್ಲಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಡುಗಾಲದಿಂದ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಅವರು ಮೆಣಸು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದರು. 1919ರಲ್ಲಿ ತವರ ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಜಹೋರ್ ಮೂಲಕ ಸಿಂಗಪುರಕ್ಕೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ ಅವರು ಧಾರಾಕಾರವಾಗಿ ಬರತೊಡಗಿದರು. ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಈಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸಿಂಗಪುರದ ಒಡ್ಡುದಾರಿಯಿಂದ ಹಲವು ರಸ್ತೆಗಳು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮಲಕ್ಕದವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ರಸ್ತೆ, ಕ್ವಾಲಲುಂಪುರದವರೆಗಿನ ಒಳನಾಡ ರಸ್ತೆ, ಮರ್ಸಿಂಗ್ ಒಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ರಸ್ತೆ-ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ರಾಜ್ಯದ ಕರಾವಳಿಯ ರೇವುಗಳು ಆಳವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಿಂಗಪುರದ ಮೂಲಕವೇ. ಬಾಕ್ಸೈಟ್, ಕಬ್ಬಿಣ ಅದಿರು ಮುಖ್ಯ ಖನಿಜಗಳು. ತವರದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಮೀನು, ಹಂದಿ, ಮೊಟ್ಟೆ, ಹಣ್ಣು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಿಂಗಪುರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕೊಂಕಿದ ಸಿರ

thumb|ಕೊಂಕಿದ ಸಿರದಿಂದ ಬಾಧಿತವಾದ ಎಡಗಾಲು

ಒಂದು ಸಿರ (ಅಭಿಧಮನಿ) ಅದರ ಸಹಜ ಗಾತ್ರಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಹಿಗ್ಗಿ (ಡೈಲೇಟ್) ಉದ್ದವಾಗಿ ವಮಕಿಯಂತಾದಾಗ ಅದನ್ನು **ಕೊಂಕಿದ ಸಿರ** (**ವೆರಿಕೋಸ್ ವೇನ್**) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಲಿನ, ಅನ್ನನಾಳದ, ವೀರ್ಯಕೋಶದ ಮತ್ತು ಗುದದ್ವಾರದ ಸಿರಗಳು ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುತ್ತವೆ. ರಕ್ತವನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಗುಂಡಿಗೆಗೆ ಒಯ್ಯಲು ಕಾಲಿನ ಮೀನಖಂಡಗಳ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ, ಸಿರಗಳಲ್ಲಿನ ಕವಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಒಳ ಮತ್ತು ಹೊರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಸಣ್ಣಸಿರಗಳು (ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಟಿಂಗ್ ವೇನ್ಸ್) ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಇಲ್ಲದಾಗ ರಕ್ತ ಹೊರಸಿರಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತು ಕೊಂಕಿದ ಸಿರ ಆಗುತ್ತದೆ.

## ಕಾರಣಗಳು
# ಮನುಷ್ಯನ ನೇರ ನಿಲುವಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ ದಂಡ ಕೊಂಕಿದ ಸಿರಗಳು. ಚತುಷ್ಟಾದಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲ.
# ಕವಾಟಗಳಲ್ಲಿನ ಅನುವಂಶಿಕ ದೋಷಗಳು.
# ಸ್ನಾಯುಗಳ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕೃಶತ್ವ
# ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತವರಿಯುವ ಒಳಪದರದ ಎಳೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಸಿರಗಳಲ್ಲಿನ ರಕ್ತದ ಭಾರ ಕವಾಟಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಅವು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ.
# ಸಿರಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಗುಂಡಿಗೆಗೆ ವಾಪಸಾಗುವಾಗ ತಡೆಯುಂಟಾಗುವಿಕೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗಿನ ಗಂತಿಗಳು, ಬಸಿರು, ಒಳಸಿರಗಳ ರಕ್ತಗರಣಿ.
# ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ ಅಪಧಮನಿ-ಅಭಿಧಮನಿ ವ್ರಣಗಳು (20 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮೊದಲೇ ತಲೆದೋರಿದಾಗ).

## ಚಿಹ್ನೆಗಳು
ಕಾಲಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೀನಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ, ನೋವು ಮತ್ತು ಆಯಾಸವೂ ಸಿರಗಳು ಕೊಂಕಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚುವಂಥ ಸೆಳೆತವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಸಂಜೆಯಾದಂತೆ ಕಾಲಿನ ಕೆಳಗಂಟು ಊದುತ್ತದೆ. ಸಿರಗಳ ಮೇಲಿನ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೆರೆತವೂ ತಲೆದೋರಬಹುದು. ಕೆಲವರಿಗೆ ಮೀನ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧ್ಯ ನೋವು ತಲೆದೋರಬಹುದು. ಕಾಲಿನ ಸಿರಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿ ಕೊಂಕಿರುವುದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ.

## ಉಪಚಾರ
ಸಮಾಧಾನಕಾರಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೆಳಕಂಡ ಅವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಬಹುದು. 1 ಬಸಿರು, 2 ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳಗಾಗಲು ಇಚ್ಛೆಪಡದವರು, 3 ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳಗಾಗಲು ಅಸಮರ್ಥರು.

ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ (ಇಲಾಸ್ಟಿಕ್) ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಸುತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಉದ್ದವಾದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಕಾಲುಚೀಲುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಿರಗಳಿಗೆ ಚುಚ್ಚುವುದರ ಮೂಲಕ ಉಪಶಮನ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಕೊಂಕಿದ ಸಿರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು.

ಕೊಂಕಿದ ಸಿರಗಳಿಂದ ತಲೆದೋರುವ ಇತರ ವ್ಯಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾದವು ಇವು-ಕೊಂಕಿದ ಸಿರಚೀಲ, ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ ಮತ್ತು ಅನ್ನನಾಳದ ಕೊಂಕಿದ ಸಿರಗಳು.

ವೀರ್ಯನಾಳದಲ್ಲಿನ ಸಿರಗಳ ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಊತದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ **ಕೊಂಕಿದ ಸಿರಚೀಲ** (ವೆರಿಕೋಸೀಲ್) ತಲೆದೋರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ರೋಗಿ ತೀವ್ರವಾದ ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಕಾರಣಗಳು: 1 ಎಡಮೂತ್ರ ಪಿಂಡ ಸಿರದ ಮೂಲಕ ವೀರ್ಯಪಿಂಡ ಸಿರಕ್ಕೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಿಮ್ಮೊಗವಾಗಿ ಬರುವ ರಕ್ತ, 2 ಉದ್ದವಾದ ಸಪೂರ ನೋವು, ವೀರ್ಯವೃದ್ಧಿಗೆ ತಡೆಯುಂಟಾಗಿ ನಿರ್ವೀಯತೆ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. 95% ಭಾಗ ಇದು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

**ಉಪಚಾರ**: ವೀರ್ಯಗ್ರಂಥಿ ಚೀಲವನ್ನು ಎತ್ತಿಕಟ್ಟುವುದು. ನೋವು ಮತ್ತು ವೀರ್ಯ ಕ್ಷೀಣತೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ.

**ಅನ್ನನಾಳದ ಕೊಂಕಿದ ಸಿರಗಳು**: ಇವು ಪೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟೆಮಿಕ್ ಸಿರಗಳ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪೋರ್ಟಲ್ ಸಿಸ್ಟಂನಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಿರಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರ ಕಾರಣದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಪದೇಪದೇ ರಕ್ತವಾಂತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಮನುಷ್ಯ ಫಕ್ಕನೆ ಸಾಯಬಹುದು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಉಪಚಾರ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾಂಬೀ

ಜಾಂಬೀ - ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾತ್ರ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ; ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ. 

## ಭೌಗೋಲಿಕ ಮಾಹಿತಿ 
ದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ವ ಅಂಚಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 17,345 ಚ.ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 9,39,000 (1970), ಇಲ್ಲಿಯ ಎತ್ತರವಾದ ಶಿಖರಗಳು ಕರಿಂಚೀ (12,483`) ಮತ್ತು ಮಸುರೀಯ (9,629`). ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶದ ವಿನಾ ಉಳಿದ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಸಮುದ್ರದತ್ತ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ತಗ್ಗಿ ಸಾಗುವ ಇಳುಕಲು ಭೂಮಿ. ಈ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೌಗು ಭಾಗವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಿರುನದಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಇಳಿದು ಬರುವ ಹಿರಿಯ ನದಿಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಬಾಟಿಂಗ್ ಹಾರೀ ಎಂಬ ನದಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಜಾಂಬೀ ನಗರದಿಂದ ಸಮುದ್ರತೀರಕ್ಕೆ 50 ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರ ಕಡಲ ನೌಕೆಗಳ ಸಂಚಾರವುಂಟು. ಕಿರುನೌಕೆಗಳ ಯಾನ ಹೆಚ್ಚು.

## ಉದ್ಯೋಗ, ವ್ಯವಸಾಯ, ಕೈಗಾರಿಕೆ 
ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು ವ್ಯವಸಾಯ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ. ಬತ್ತ, ರಬ್ಬರ್, ತೆಂಗು, ಹತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಜಾಂಬೀನಗರದ ನೈಋತ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

## ಜಾಂಬೀ ನಗರ 
ಜಾಂಬೀ ನಗರವು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ; ಬಾಟಿಂಗ್ ಹಾರೀ ನದಿಯ ಎರಡೂ ದಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1,13,080 (1961). ಸು.1100ದಿಂದ ಇದು ಮಲಯ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 1916ರಲ್ಲಿ ಡಚ್ಚರ ವಶವಾಯಿತು; 2ನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (1939-45) ಜಪಾನೀಯರು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 1946ರಲ್ಲಿ ಇದು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು.

ಈ ಒಳನಾಡ ರೇವುಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಜಾವ, ಸುಮಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಪುರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ರಬ್ಬರ್, ಬೆತ್ತ, ನೀಲಿ, ಚೌಬೀನೆ ರಫ್ತಾಗುತ್ತವೆ. ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪಾಲಂಬಾಂಗ್‍ವರೆಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮತೀರದವರೆಗೆ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆಗಳುಂಟು. ಜಕಾರ್ತ ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಒಳನಾಡ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಡಿಸೆಮ್ವಿರೆಟ್

ಡಿಸೆಮ್ವಿರೆಟ್ - ಪುರಾತನ ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ದಂಡಾಧೀಶರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಮಿತಿ. 

## ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಕ್ರಿ.ಪೂ. 450ಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಕಾನೂನುಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ರೋಮಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರಿಷಿಯನರು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರೂ ತಾವು ಉತ್ತಮ ಕುಲ ಸಂಜಾತರೆಂಬ ದರ್ಪದಿಂದ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಅಧೀನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯರೆನಿಸಿದ, ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿವಂತರೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯಾತೂ ಆದ ಪ್ಲಿಬಿಯನರಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ನ್ಯಾಯವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ದೊರಕುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವರು ಪುನಃಪುನಃ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪೆಟ್ರಿಷಿಯನರು ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಪ್ಲಿಬಿಯನರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾದ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನರು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸೆನೆಟ್ ಸಭೆಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಬಿನ್ನಹವನ್ನು ಆ ಸಭೆ ಅನುಮೋದಿಸಲಿಲ್ಲ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 462). ಆದರೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಔದಾರ್ಯ ತೋರಿಸಿ ಜನರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಇದು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಗ್ರೀಸಿನ ಸೋಲಾನನ ನ್ಯಾಯಪದ್ಧತಿಯೇ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮೂರು ಜನರನ್ನು ಅದು ಗ್ರೀಸಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 452ರಲ್ಲಿ, ಹತ್ತು ಜನ ದಂಡಾಧೀಶರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಮಿತಿಯೊಂದನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಆದೇಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಿತಿಗೆ ಡಿಸೆಮ್ವಿರೆಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. 

## ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ 
ಈ ಸಮಿತಿ ಮೊದಲು ಹತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕøತ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿಕಾರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲ ದಂಡಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಡಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಮ್ವಿರ್‍ಗಳು (ಡಿಸೆಮ್ವಿರೈ) ಪ್ಲಿಬಿಯನರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 450ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಿತಿಯ ನೇಮಕವಾಯಿತು. ಇದು ಮತ್ತೆರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳು ಪ್ಲಿಬಿಯನರಿಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಹನ್ನೆರಡು ವಿಭಾಗಗಳೂ ಹನ್ನೆರಡು ಕಟ್ಟಳೆಗಳೆಂದು (ಟೇಬಲ್) ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಡಿಸೆಮ್ವಿರ್‍ಗಳ ಆಡಳಿತ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವೂ ಸ್ವೈಚ್ಛಿಕವೂ ಆಯಿತು. ಪ್ರಜೆಗಳು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡರು. ಇವರು ಉಚ್ಚಾಟನೆಗೊಂಡರು.

## ನ್ಯಾಯಪದ್ಧತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ 
ಡಿಸೆಮ್ವಿವಿರೆಟ್‍ನ ಹನ್ನೆರಡು ಕಟ್ಟಳೆಗಳು ಹಲವು ದೇಶಗಳ ನ್ಯಾಯಪದ್ಧತಿಯ ತಳಹದಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಪೆಟ್ರಿಷಿಯನ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಬ್ಯೂನುಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಲ್ಲದ ನಡವಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಅವು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿದುವು. ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರಕಿತು. ಮುಂದೆ ಅನೇಕ ಸಂವೈಧಾನಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಅವು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದುವು.

## ಇತರ ದಶಸದಸ್ಯಮಂಡಲಿಗಳು 
ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಇತರ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆಯೂ ದಶಸದಸ್ಯಮಂಡಲಿಗಳಿದ್ದುವು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 367ರಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಪೂಜಾವಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಬಿಲೈನ್ ಗ್ರಂಥಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಂಡಳಿ ನೇಮಕವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ 5 ಜನ ಪೆಟ್ರಿಷಿಯನರೂ 5 ಜನ ಪ್ಲಿಬಿಯನರೂ ಇದ್ದರು. ರೋಮಿನ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 82-79) ಸುಲ್ಲ ಎಂಬವನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 81ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 15ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. ದಿವಾಣಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ದಶಸದಸ್ಯಮಂಡಳಿ ರೋಮ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿತ್ತು.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ

thumb|ಮೇಲಿನ ಬಲತುದಿಯಿಂದ, anticlockwise:Tugu Monument, Kraton Yogyakarta, Malioboro Street, Gadjah Mada University, Bank Indonesia Yogyakarta, Golek Ayun-Ayun Dance
ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ ದಕ್ಷಿಣ ಜಾವದ (ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ) ಒಂದು ನಗರ; ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ. 

## ನಗರದ ಮಾಹಿತಿ 
ಜೀವಂತ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತವಾದ ಮೆರಾ ಇರುವುದು ಈ ನಗರದ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೨೦ ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ. 

ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೧,೧೯೩ ಚ.ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೭,೭೯,೦೦೦ (೧೯೭೦ ಅಂ.). ಈ ಪ್ರದೇಶ ಪರ್ವತೀಯ ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯಾವೃತಪ್ರದೇಶ. ನೈಋತ್ಯದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇಳಿಜಾರಾಗಿದೆ. ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳುಂಟು.

ಜಕಾರ್ತ-ಸುರಬಾಯ ರೈಲುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಸುರಕಾರ್ತ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ೩೫ ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲೂ ಜಕಾರ್ತದ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ೨೫೦ ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲೂ ಇರುವ ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಮತ್ತು ವಾಯುಯಾನ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿವೆ.

ಈ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳು ತುಂಬವಿಶಾಲವಾಗಿವೆ. ನಗರದ ನಡುವೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಯೊಂದು ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಶೋಭೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರುವಾಹನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೈಕಲ್ಲುಗಳೂ ಸೈಕಲ್ ರಿಕ್ಷ್ಷಾಗಳೂ ಇವೆ. 

ನೆರೆಹೊರೆಯ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿರುವ ಈ ನಗರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದೆ. ಚರ್ಮ, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು, ರಬ್ಬರ್, ಕೊಬ್ಬರಿ, ಸಾಬೂನು, ಸಕ್ಕರೆ, ಲೋಹದ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದ್ಯಮಗಳುಂಟು. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಬಾಟಿಕ್ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ. ಬಳಿಯ ಕುಲೋನ್‍ಪ್ರೋಗೋದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಅದುರು ದೊರೆಯುವುದರಿಂದಲೂ ಈ ನಗರ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಸುಲ್ತಾನರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ನಗರವನ್ನು ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.  ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೮ - ಜುಲೈ ೧೯೪೯ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಪಡೆಗಳ ಅಧೀನಕ್ಕೂ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಜಪಾನೀಯರು ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡಿದಾಗ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯೂ ಸುಕಾರ್ನೋ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಕೇಂದ್ರಕಛೇರಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ೧೯೪೬ - ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷೈ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಂಗ್ರಾಮ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿತ್ತು. 

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ತರುವಾಯ ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ ಪುರಸಭಾಪ್ರದೇಶ, ಬಂಟುಲ್, ಕುಲೋನ್‍ಪ್ರೋಗೋ, ಸ್ಲೆಮನ್ ಹಾಗೂ ಗುನುಂಗ್ ಕಿದುಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಶೇಷಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.

## ಪ್ರವಾಸೀ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 
ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸೀ ಕೇಂದ್ರ. ಕ್ರತೋನ್‍ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸುಲ್ತಾನನ ಅರಮನೆ (೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನ), ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಚ.ಮೈ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದುರ್ಗ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಗದ್‍ಜಮಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಟ್ಟಾ ಪ್ರತಿಷ್ಥಾನ ಗ್ರ್ರಂಥಾಲಯ, ಸೋನೋ ಬುದೋಯೋ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಕಲಾ ಅಕಾಡಮಿ, ಖಾಸಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಲವು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು. ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ತಯಾಸರಿಯೋ ಉದ್ಯಾನ ಅಥವಾ ಜಲೋದ್ಯಾನ. ಸುಲ್ತಾನ್ ಮಂಗ್-ಕು ಬೂಮಿ ಎಂಬಾತನಿಗೆ ೧೭೫೦ ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಒಬ್ಬ ಈ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಬೋರೊಬುದೂರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂಬನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅವಶೇಷಗಳು ಕಲಿಯೂರಂಗಿನ ನಿಸರ್ಗ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೋತಗೆದೆಯಲ್ಲಿಯ ಬೆಳ್ಳಿ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಉದ್ಯಮಕೇಂದ್ರ-ಇವು ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು.

ಡಚ್‍ಗವರ್ನರನ ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ದೇಶೀಯ ರಾಜರುಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದುವು.  ಹಳೆಯ ಡಚ್ ನಗರ ಹಾಗೂ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಈ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ವಾಲ್

ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‍ವಾಲ್ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ. 

## ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ 
ಇದರ ಪೂರ್ವದ ಗಡಿ ಲೆಬೊಂಬೋ ಪರ್ವತದ ನೆತ್ತಿಗೆರೆ. ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಪೋಪೋ ನದಿಯೇ ಇದರ ಮೇರೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ವಾಲ್ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಟ್ರ್ಯಾನ್‍ವಾಲ್‍ನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,09,621 ಚ. ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 73,94,961 (1967).

ಇದರ ಬಹುಭಾಗ ಪರ್ವತದ ತಪ್ಪಲುಪ್ರದೇಶ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ 1/3 ಭಾಗ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ 5,000-6,400 ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಮಾಟೀ, ಪಾಂಗೋಲ ಮುಂತಾದ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಹಿಂದೂ ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಾಯುಗುಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆ ಇರುವುದು ಹೈ ವೆಲ್ಡ್‍ನ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿ ಜುಲೈನ ಮಾಧ್ಯ ಉಷ್ಣತೆ 7. (45ಲಿಈ). ಪೂರ್ವದ ಲೋ ವೆಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಲಿಂಪೋಪೋ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ವ, ಳೆ 15"-50". ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಇದು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

## ಕೃಷಿ,ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು 
ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ಒಟ್ಟು ಬೆಳೆಯಲ್ಲಿ 50%ರಷ್ಟು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಫಲವತ್ತಾದ ಪ್ರದೇಶ. ಗೋದಿ, ತಂಬಾಕು ಮುಂತಾದವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಫ್ರಿಕದ ಒಟ್ಟು ತಂಬಾಕಿನ ಬೆಳೆಯಲ್ಲಿ 85% ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.  ಇವಲ್ಲದೆ ಕಿತ್ತಳೆ ಮುಂತಾದ ನಿಂಬೆ ಜಾತಿಯ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶ ಹೇರಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹೈನು ಉದ್ಯಮ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.

ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಖನಿಜಸಂಪತ್ತಿನಿಂದಾಗಿ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‍ವಾಲ್ ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಜೋಹ್ಯಾನಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಸಮೀಪವಿರುವ ವಿಟ್‍ವಾಟರ್ಸ್‍ರ್ಯಾಂಡ್ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ್ದು. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಾಧಾನಿಯಾದ ಪ್ರೀಟೋರೀಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ವಜ್ರದ ಗಣಿಗಳಿವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಬ್ಬಿಣ, ಬೆಳ್ಳಿ, ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಮುಂತಾದ ಖನಿಜಗಳೂ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಇಲ್ಲಿ ಸು. 1800ರಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ವಿರಳವಾಗಿತ್ತು. ಬಂಟು ಮತ್ತು ಹೊಟೆಂಟೋಪ್ ಜನಾಂಗದವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆಲಸಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ಜûೂಲೂ ಜನಾಂಗದವರು ವಲಸೆ ಬಂದರು. 1836-38ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೋಯರರು ವಾಲ್ ನದಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1852ರ ಕೌಲಿನ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ಹೊಸ ನಾಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿದರು. ಬೋಯರರು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಫ್ರಿಕನರನ್ನು ಹೀನವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನೂ, ಜûೂಲೂ ಜನರ ದಾಳಿಗೆ ಈ ನಾಡು ಆಗಾಗ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನೂ ಕಾರನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ನೆಪದಿಂದ 1877ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‍ವಾಲನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಮಧ್ಯೆ 1867ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವಜ್ರ ನಿಕ್ಷೇಪ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಗ್ರೀಕ್ವಲ್ಯಾಂಡ್ ವೆಸ್ಟ್ 1877-81ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು 1880-81ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಬೋಯರರು ದಂಗೆಯೆದ್ದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1881ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ವಲ್ಯಾಂಡ್ ವೆಸ್ಟ್ ಪುನಃ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು. 1886ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಶೋಧನೆಯಾಯಿತು. ಅನೇಕ ವಿದೇಶಿ ವಸಾಹತುಗಳು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದುವು. 1899-1902ರ ಆಂಗ್ಲೋಬೋಯರ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೋಯರರ ಸೋಲಿನಿಂದಾಗಿ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‍ವಾಲ್ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಸೇರಿತು. 1906ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. 1910ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂದು ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‍ವಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂಟು ಜನಾಂಗವಲ್ಲದೆ ಬಿಳಿಯರೂ ಏಷ್ಯನರೂ ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಆಡಳಿತದ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ 53 ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿವೆ. ಬಿಳಿಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ಬಂಟೂ ಜನಾಂಗದವರಿಗೂ ಏಷ್ಯನರಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವೆ. ಪ್ರಿಟೋರೀಯ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‍ವಾಲಿನ ರಾಜಧಾನಿ. ಜರ್ಮಸ್ಟನ್, ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ಸ್, ಬೆನೋನೀ-ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಜೋಹ್ಯಾನಸ್‍ಬರ್ಗ್ (14,32,643) ಇರುವುದೂ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲೇ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಚೂರಿಮುಳ್ಳು

**ಚೂರಿಮುಳ್ಳು**, ತೂರಿಮುಳ್ಳು, ಸೂರಿಮುಳ್ಳು ಎಂಬುದು ಭಾರೀ ರುಚಿಕರವಾದ ಕಾಡು ಹಣ್ಣು. ಇದು ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಥ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.

## ವಿವರ
ಇದು ಹರಡಿದಂತೆ ಇರುವ, ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪೊದೆಯಂತಿರುವ ಸಸ್ಯ. ಈ ಗಿಡ ಸುಮಾರು ೧-೨ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ದೊರಗಾಗಿರುವ ಎಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಗಿಡದ ಹೂ ಕೂಡಾ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದೆ. ಗಿಡದ ತುಂಬಾ ಆಗುವ ಹಸಿರು ಕಾಯಿಗಳು ಹಣ್ಣಾದಾಗ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ತೆಳುವಾದ ಸಿಪ್ಪೆ ಸಮೇತವಾಗಿ ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಈ ಹಣ್ಣಿನ ಒಳಗಡೆ ಒಂದು ಬೀಜ ಇರುತ್ತದೆ.  

## ಉಪಯೋಗ
ಈ ಗಿಡದ ಎಲೆ, ಕಾಯಿ, ಗೆಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಬೇರನ್ನು ಮನೆಮದ್ದಿನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬರ್ಮಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದರ ಕಾಂಡದ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಗಂಟಲು ನೋವಿಗೆ ಬಾಯಿ ಮುಕ್ಕಳಿಸಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಗರ್ಭಕೋಶದ ತೊಂದರೆಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.. ಇದರ ಬೇರನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಮದ್ದಿನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾರಾಷ‍್ಠ್ರದ ಕೊಂಕಣಿ ಜನರು  ಬಾಯಿ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಇದರ ಎಲೆಯನ್ನು ಅಗಿಯಲು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಈ ಗಿಡದ ಚಿಗುರಿನ ರಸವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. 

## ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ

file:Ziziphus oenoplia11.JPG|ಚೂರಿಮುಳ್ಳು
file:Ziziphus oenoplia in Kadavoor.jpg|ಹೂವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚೂರಿಮುಳ್ಳಿನ ಗಿಡ
file:Ziziphus oenoplia in India (4).JPG|ಚೂರಿಮುಳ್ಳಿನ ಕಾಯಿ
file:Ziziphus oenoplia-Fruits.JPG|ಚೂರಿಮುಳ್ಳು ಹಣ್ಣು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಗಿಡಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು