open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಸುಮನ್ ರಂಗನಾಥ್

**ಸುಮನ್ ರಂಗನಾಥ್** ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ. ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಂ, ತೆಲುಗು, ಬೆಂಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಭೋಜಪುರಿ ಭಾಷೆಯ ಸುಮಾರು ೫೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀಧರ್ ಅಭಿನಯದ **ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ್** ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಸುಮನ್ ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್, ಮಿಥುನ್ ಚಕೃವರ್ತಿ, ಅಂಬರೀಶ್, ಶಂಕರ್ ನಾಗ್, ವಿನೋದ್ ಆಳ್ವ, ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ್, ವಿಜಯಕಾಂತ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸುಮನ್ **ಸಿದ್ಲಿಂಗು** ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗೆ ಫಿಲ್ಮಫೇರ್ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

## ಸುಮನ್ ರಂಗನಾಥ್ ಅಭಿನಯದ ಚಿತ್ರಗಳು
#### ಕನ್ನಡ
*ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ್                        
*ಡಾಕ್ಟರ್ ಕೃಷ್ಣ                           
*ಸಿ.ಬಿ.ಐ.ಶಂಕರ್
*ಬಾಳ ಹೊಂಬಾಳೆ                             
*ಕಾಡಿನ ವೀರ                           
*ನಮ್ಮೂರ ಹಮ್ಮೀರ
*ಕೆಂಪು ಸೂರ್ಯ
*ಓ ಗಂಡಸರೆ ನೀವೆಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯವರು?
*ಬುದ್ಧಿವಂತ
*ಬಿಂದಾಸ್
*ಐ.ಪಿ.ಸೆಕ್ಷನ್ ೩೦೦
*ಕಲಾಕಾರ್
*ಸವಾರಿ
*ಹರಿಕಥೆ
*ಅಂಜದಿರು
*ಅಂತರಾತ್ಮ
*ಗಲಾಟೆ
*ಮೈನಾ
*ಸಿದ್ಲಿಂಗು
*ಜಿಂಕೆಮರಿ
*ಕಠಾರಿವೀರ ಸುರಸುಂದರಾಂಗಿ
*ನೀರ್ ದೋಸೆ(ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿಲ್ಲ)

#### ಹಿಂದಿ
*ಫರೇಬ್
*ಆಂಖೊ ಮೆ ತುಮ್ ಹೋ
*ಹತ್ಯಾರ
*ಆ ಅಬ್ ಲೌಟ್ ಚಲೆ
*ಏಕ್ ಸ್ತ್ರೀ
*ಬಾದಲ್
*ಆಘಾಜ್
*ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ
*ಹದ್
*ಮುಜೆ ಮೇರಿ ಬೀವಿ ಸೆ ಬಚಾವೋ
*ಹಮ್ ಹೋ ಗಯೆ ಆಪ್ಕೆ
*ಮಾರ್ಕೆಟ್
*ಭಾಗ್ಬನ್
*ಇಷ್ಕ್ ಖಯಾಮತ್
*ಸೌದಾ
*ದೇವಕಿ

#### ತಮಿಳು
*ಪುದು ಪಾಟ್ಟು
*ಕುರುಂಬುಕಾರನ್
*ಪೆರುಮ್ ಪುಲಿ
*ಮಾನಗರ ಕಾವಲ್
*ಉನ್ನೈ ವಾಳ್ದಿ ಪಾಡುಗಿರೇನ್
*ಮುದಲ್ ಉದಯಮ್
*ಉದವುಂ ಕಾರಂಗಳ್
*ಆರಂಭಂ

#### ತೆಲುಗು
*೨೦ ವ ಸತಾಬ್ಧಂ
*ಭಾವ ನಾಚಾಡು

#### ಮಲಯಾಳಂ
*ಎಲ್ಲಾರುಮ್ ಚೊಲ್ಲನು

#### ಬೆಂಗಾಳಿ
*ಆಚೆನ ಅತಿಥಿ

#### ಭೋಜಪುರಿ
*ಪೂರಬ್ ಔರ್ ಪಶ್ಚಿಮ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
*

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ಆಶಾಪೂರ್ಣಾದೇವಿ

## ಆಶಾಪೂರ್ಣಾದೇವಿ 
### ಪರಿಚಯ 
 ಆಶಾಪೂರ್ಣಾದೇವಿ ಆಶಾಪೂರ್ಣ ದೇವಿ ಅವರು ಬೆಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆಯ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಇವರು  ೮ ಜನವರಿ ೧೯೦೯ರಂದು  ಕಲ್ಕತ್ತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಇವರು ಅನೇಕ ಬೆಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇವರಿಗೆ ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  ದೊರಕಿದೆ.ಹಾಗೂ ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಜಬಲ್ಪುರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಡಿ.ಲಿಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.ಅವರ ಅನೇಕ ಕವನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ರಬೀನ್ದ್ರ ಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ವಿಶ್ವ ಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಅವರಿಗೆ ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಕೊಟ್ಟಮದಲ್ಲಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿವೆ. 

### ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
ಅಲ್ಲದೆ ಇವರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದೆ. ಆಶಾಪೂರ್ಣ ದೇವಿ ಅವರ ತಂದೆ ಹೆಸರು ಹರೆನ್ದ್ರನಾಥ್.ಇವರಿಗೆ ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ದ ಲೀಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ನೀಡಿದೆ.
ಅಲ್ಲದೆ ಇವರಿಗೆ ಭೂತನ್ ಮೊಹಿನಿ ದಾಸಿ ಮೆಡಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.ಇವರಿಗೆ ಹರನತ್ ಘೊಶ್ ಮೆಡಲ್ವರಿಂದ ಬಂಗಿಯಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಶತ್ ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತರಿಣಿ ಗೊಲ್ಡ್ ಮೆಡಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನೀಡಿದೆ. ಅವರ ಕವನಗಳು ಯಾವುದೆಂದರೆ ಚಿತ್ರಕಲ್ಪ,ಬಕುಲ್ ಕಗೆಥಾ,ಕಲ್ಯಾಣಿ,ಅಗ್ನಿಪತ್ರಿಕ,ಪ್ರಿಯ ಗಲ್ಪೊ,ಶ್ರೀಮತಿ  ಸಾಥ್. ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಕವನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಒಂದು ಮುಖವಾಣಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಆ ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ ೧೩ ವರ್ಷಗಳು.

### ಪುಸ್ತಕಗಳು 
ಆ ಕವಿತೆಯ ಹೆಸರು "ಬರೆರ್ ದಕ್".ಅದರೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಮದುವೆ ಆಗಿ ಅವರು ಕಲ್ಕತ್ತದಿಂದ ಕ್ರಿಷ್ಣನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ.೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅವರು ಕಲ್ಕತ್ತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರುತ್ತಾರೆ.ಆಶಾಪೂರ್ಣ ದೇವಿಯವರು ಮೊದಲಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಓದುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ ಅನಂತರ ಅವರು ಕವನಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

### ಕವನಗಳು 
ಆಶಾಪೂರ್ಣ ದೇವಿಯವರು ಸುಮಾರು ೨೪೨ ಕವನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಅಲ್ಲದೆ ಸುಮಾರು ೩೭ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಸುಮಾರು ೬೨ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಗೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ.ಇವರ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಕವನವನ್ನು ಬೇರೆ ಕವಿಗಳು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

### ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ 
ಅಶಾಪೂರ್ಣದೇವಿಯವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅನೇಕ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಜನಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಢಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಇದಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಗುತ್ತಿರುವ ಶೋಷಣೆ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಆಶಾಪೂರ್ಣದೇವಿಯವರು ಬಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ  ಹುಟ್ಟಿದರು ಅವರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.ಇವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಂಗಾಳಿ  ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಬಂಗಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.ಇವರು ಬಂಗಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರವಾದದ್ದು. ಆಶಾಪೂರ್ಣ ದೇವಿಯವರು ಕೇವಲ ಕವನಗಳಲ್ಲದೆ ಅವರು ಕವಿತೆಗಳು,ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳು,ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು,ಇದಲ್ಲದೆ ಇವರು ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿಯೂ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

### ಮರಣ 
ಆಶಾಪೂರ್ಣದೇವಿಯವರು ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅನಂತರ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕವನಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಅಲ್ಲದೆ ಇವರು ಸ್ವಯಂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.ಅಲ್ಲದೆ ಇವರಿಗೆ ಕೇವಲ ೧೫ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೇ ಮದುವೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.ಇವರು ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರೀಲಲಿತ

**ಶ್ರೀಲಲಿತ** ಕನ್ನಡದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ. ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಗೆ ಬಂದ **ಸೀತಾ** ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಶ್ರೀಲಲಿತ ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ, ಪೋಷಕ ನಟಿಯಾಗಿ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ನಿರ್ದೇಶನದ **ಪಡುವಾರಳ್ಳಿ ಪಾಂಡವರು**(೧೯೭೮) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣೀಯ ಅಭಿನಯ ನೀಡದ ಶ್ರೀಲಲಿತ ಅವರ ಕೆಲವು ಮಹತ್ವದ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ **ನಾಡಿನ ಭಾಗ್ಯ**(೧೯೭೧) **ಅಪರಿಚಿತ**(೧೯೭೮), **ಸುಬ್ಬಿ ಸುಬ್ಬಕ್ಕ ಸುವ್ವಲಾಲಿ**(೧೯೮೦), **ಮಾಯೆಯ ಮುಸುಕು**(೧೯೮೦), **ಬಾಳು ಬಂಗಾರ**(೧೯೮೧) ಮತ್ತು **ಹೆಂಡ್ತೀರೆ ಹುಷಾರ್**. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿರ್ದೇಶಕ ಬಸವರಾಜ್ ಕೆಸ್ತೂರ್ ಅವರ ವಿಭಿನ್ನ ಚಿತ್ರಗಳಾದ **ನಂಜುಂಡ ನಕ್ಕಾಗ**(೧೯೭೫), **ಸಂಘರ್ಷ**(೧೯೭೭) ಮತ್ತು **ಸ್ವಾಮೀಜಿ**(೧೯೮೦) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಠ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. 

ಜನಪ್ರಿಯ ನಟರಾದ **ಮಾನು** ಅವರೊಂದಿಗೆ **ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಕರುಣೆ**(೧೯೮೦) ಮತ್ತು **ಮೈಲಾರ ಲಿಂಗ**(೧೯೮೯) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟರಾದ ರಾಜೇಶ್, ಸುದರ್ಶನ್, ಶ್ರೀನಾಥ್, ಗಂಗಾಧರ್, ಅಂಬರೀಶ್, ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿ, ಮಾನು, ರಾಮ್ ಗೋಪಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಶ್ರೀಲಲಿತ ಅಭಿನಯದ ಚಿತ್ರಗಳು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ಶಿವರಂಜಿನಿ

**ಶಿವರಂಜಿನಿ** ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಕನ್ನಡದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿನಿಮಾ ನಟಿ. ಕೆ.ಆರ್.ಶಾಂತಾರಮ್ ನಿರ್ದೇಶನದ **ಹೃದಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ**(೧೯೮೯) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಗೆ ಪರಿಚಿತರಾದ್ ಇವರು **ಸುಂದರಕಾಂಡ**(೧೯೯೧), **ಇದುವೇ ಜೀವನ**(೧೯೯೧), **ಕೆರಳಿದ ಕೇಸರಿ**(೧೯೯೧) ಮತ್ತು **ಸಂಘರ್ಷ**(೧೯೯೩) ಮುಂತಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್, ಶಂಕರ್ ನಾಗ್, ಶಶಿಕುಮಾರ್, ದೇವರಾಜ್‌ ಮುಂತಾದ ನಟರೊಂದಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಶಿವರಂಜಿನಿ ಅಭಿನಯದ ಚಿತ್ರಗಳು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ಪಾಪಮ್ಮ

**ಪಾಪಮ್ಮ** ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಷಕ ನಟಿ. 

೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ **ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ** ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬೆಳ್ಳಿ ತೆರೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಪಾಪಮ್ಮ ಸುಮಾರು ೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಘಟವಾಣಿ ಅತ್ತೆ, ಅಮ್ಮ  ಮುಂತಾದ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಸಿಕರಿಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. **ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್** ಅವರ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿರುವ ಇವರು **ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ** ಸಿರ್ದೇಶನದ **ತಾಯಿ ದೇವರು**(೧೯೭೧), **ನ್ಯಾಯವೇ ದೇವರು**(೧೯೭೧), **ನಮ್ಮ ಸಂಸಾರ**(೧೯೭೧) ಮತ್ತು **ದೂರದ ಬೆಟ್ಟ**(೧೯೭೩) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣೀಯ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. **ದುಡ್ಡೇ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ**(೧೯೬೬), **ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ**(೧೯೬೯) ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. 

೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ **ಮನ ಮೆಚ್ಚಿದ ಹುಡುಗಿ** ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ..

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್

**ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್** ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರೆಸೈನಿಕ ಶಕ್ತಿ.ಘಟಕ ಮತ್ತೆ 1835 ಕಚಾರ್ ಲೆವಿ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಒಂದು ಅರೆಸೇನಾ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ ನಗರದ ವಂಶಾವಳಿಯ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು.
ಅಂದಿನಿಂದ ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್ ಹೆಸರು ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1917 ದಿ ಅಸ್ಸಾಂ ಗಡಿ ಪೋಲಿಸ್ (1883) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು, ಅಸ್ಸಾಂ ಸೇನಾ ಪೊಲೀಸ್ (1891) ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಸಾಂ ಸೇನಾ ಪೊಲೀಸ್ (1913), ಮೊದಲು ಮೊದಲು ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿವೆ ಕಡೆಗೆ 1917 ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್ ಆಗುತ್ತಿದೆ.ಇತಿಹಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಘಟಕಗಳು ಮಹಾಯುದ್ಧ ಅವರು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ಅವರು ಬರ್ಮಾದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೇವೆ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳಿವೆ, ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್ ಅದರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು 1950 ರಲ್ಲಿ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭೂಕಂಪ ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದಾಗ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ it.Later ಒಳಗಾದವರಿಗೆ ಪುನರ್ವಸತಿ ಸಹಾಯ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಚೀನೀ ಪಡೆಗಳು ವಿಳಂಬ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ 1962 ಸಿನೊ-ಭಾರತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಯುದ್ಧದ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ, ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮುಖಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಂತಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಬಂಡಾಯ ಎದುರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು ಇದೊಂದು ಭರವಸೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನ ನಂತರ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಮಿ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮೊದಲು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್ ವಶವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಸೇನೆ ಸಹಾಯ ಸಲುವಾಗಿ ಮೇಲೆ ಮುಂದಾಯಿತು. ಬಂಡಾಯನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಘಟಕದ ಕೌಶಲ್ಯ ಗುರುತಿಸಿ, ಮೂರು ತುಕಡಿಗಳು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1988 ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1990 ನಡುವೆ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಆಪರೇಶನ್ ಪವನ್ ಮೇಲೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.

ವರ್ಗ:ಸೈನಿಕಶಕ್ತಿ ವಿಭಾಗ
ಆರ್.ಟಿ.ರಮಾ

**ಆರ್.ಟಿ.ರಮಾ** ಕನ್ನಡದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದೆ. 
## ಆರ್.ಟಿ.ರಮಾ ಅಭಿನಯದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು
## ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಪುರಸ್ಕಾರ
*ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಗಾಗಿ).
*ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*ರಂಗಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ಲೆಬ್ರಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್

## ***ಲೆಬ್ರಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್*** 
### ಪರಿಚಯ 
ಲೆಬ್ರಾನ್ ರೆಮಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್, ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಡಿಸೆ೦ಬರ್ ೩೦ ೧೯೮೪ರ೦ದು, ಆತ ಅಮೇರಿಕದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ವೃತ್ತಿಪರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ. ಆತ  **ತ೦ಡವನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಷನ್**, ಎನ್.ಬಿ.ಎ ಎ೦ದೇ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಹೊ೦ದಿರುವ ಪ೦ದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತ ತನ್ನ ಆಟವನ್ನು **ಸ್ಮಾಲ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್** ಮತ್ತು 'ಪವರ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆರ೦ಭಿಸಿದ. ಜೇಮ್ಸ್ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ೩ ಎನ್.ಬಿ.ಎ ಪ೦ದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳು ೨೦೧೨,೨೦೧೩ ಮತ್ತು ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತ೦ಡಕ್ಕೆ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟವನ್ನು ಆಡಿ ಚಾ೦ಪಿಯನ್ಸ್ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಆತ ೪ ಬಾರಿ **ಮೋಸ್ಟ್ ವಾಲ್ಯುಎಬಲ್ ಪ್ಲೇಯರ್** ಪಟ್ಟವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊ೦ಡಿದ್ದಾನೆ, ಅವುಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ೨೦೦೯,೨೦೧೦,೨೦೧೧,೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ. ೩ ಬಾರಿ **ಎನ್.ಬಿ.ಎ ಎ೦.ವಿ.ಪಿ** ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೨ ಬಾರಿ ಒಲ೦ಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ. ಒ೦ದು ಬಾರಿ 'ಎನ್.ಬಿ.ಎ ಸ್ಕೋರಿ೦ಗ್ ಟೈಟಲ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗೂ ಮೊದಲನದೇ ಆಗಿರುವ 'ಎನ್.ಬಿ.ಎ ರೂಕಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ಆತ ೧೨ ಬಾರಿ **ಎನ್.ಬಿ.ಎ ಆಲ್ ಸ್ಟಾರ್** ತ೦ಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಮತ್ತು ೧೨ 'ಆಲ್-ಎನ್.ಬಿ.ಎ' ತ೦ಡಕ್ಕೆ, ೬ ಬಾರಿ 'ಆಲ್-ಎನ್.ಬಿ.ಎ ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್' ತ೦ಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಮತ್ತು ತನ್ನ ತ೦ಡವಾದ 'ಕೆವಿಲಿಯರ್ಸ್'ಗೆ ಇಲ್ಲಿಯ ತನಕವೂ ಹೆಚ್ಚು ಅ೦ಕಗಳಿಸಿರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಭಾಜನನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

### ಆರ೦ಭಿಕ ಜೀವನ 
ಲೆಬ್ರಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಒಬ್ಬ ತಾಯಿ ಗ್ಲೋರಿಯ ಮೇರಿ ಜೇಮ್ಸ್, ಅವನು ಆಕೆ ೧೬ ವರ್ಷ ಇರುವಾಗಲೇ ಜನಿಸಿದ. ಆತನ ತಾಯಿ ಅವನನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು, ಒ೦ದು ಊರಿ೦ದ ಇನ್ನೊ೦ದು ಊರಿಗೆ ತಿರುಗಿ, ಮನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತ ಸ೦ಬ೦ಧಿಕರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತ ಬೆಳೆಸಿದಳು. ತನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಜೇಮ್ಸ್ ಇನ್ನೊಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಅವನ ಭವಿಷ್ಯ ಉಜ್ವಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎ೦ದು ತಿಳಿದು ಆತನನ್ನು ಫ್ರಾ೦ಕ್ ವಾಲ್ಕರ್ ಎ೦ಬವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟರು. *ಫ್ರಾ೦ಕ್ ವಾಲ್ಕರ್* ಒಬ್ಬ ಯೂತ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕೋಚ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಈತನೇ ಜೇಮ್ಸ್ ೯ ವರ್ಷವಿರುವಾಗ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ. 

### ವೃತ್ತಿಪರ ಜೀವನ 
ಜೇಮ್ಸ್ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಜೀವನವನ್ನು ತನ್ನ ಊರಾದ 'ಓಹಿಓ'ನಲ್ಲಿ ತಾನು ವ್ಯಾಸ೦ಗ ಮಾಡಿದ 'ಸೆ೦ಟ್ ವಿನ್ಸೆ೦ಟ್-ಸೆ೦ಟ್ ಮೇರಿ' ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರ೦ಭಿಸಿದ. ಅವನ ಆಟವನ್ನು ಕ೦ಡು ಹಲವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಗಲೇ ಈತ ಮು೦ದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ೦ದು ಹೇಳಿತು. ಅವನು ತನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ವರ್ಷ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು 'ಎನ್.ಬಿ.ಎ ಡ್ರಾಫ್ಟ್'ನಲ್ಲಿ ಕ್ಲೀವ್ಲ್ ಲಾ೦ಡ್ ಕೆವಿಲಿಯರ್ಸ್ ತ೦ಡವು ಅವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊ೦ಡಿತು. ಜೇಮ್ಸ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೆವಿಲಿಯರ್ಸ್ ತ೦ಡವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಫೈನಲ್ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಆದರೆ ಚಾ೦ಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಕಿರೀಟ ಎತ್ತುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆವಿಲಿಯರ್ಸ್ ತ೦ಡವನ್ನು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು 'ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್' ತ೦ಡವನ್ನು ಸೇರಿದ. ಜೇಮ್ಸ್ ಮಿಯಾಮಿ ತ೦ಡವನ್ನು ೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಡಿ, ಆತ ಆಡಿದ ಆ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಿಯಾಮಿ ಫೈನಲ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸತತ ಎರಡು ಬಾರಿ ಚ೦ಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಎತ್ತಿದರು. ಆ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ನ೦ತರ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ತವರು ತ೦ಡವನ್ನು ಪುನಃ ಸೇರಿ ಕೆವಿಲಿಯರ್ಸನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಸತತವಾಗಿ ಫೈನಲ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ೨೦೧೫-೨೦೧೬ರ 'ಎನ್.ಬಿ.ಎ' ಪ೦ದ್ಯಾವಳಿಯ ಫೈನಲ್ ಪ೦ದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟವನ್ನು ನೀಡಿ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ವಾರಿಯರ್ಸ್' ತ೦ಡವನ್ನು ೪-೩ ಅ೦ತರದಿ೦ದ ಸೋಲುಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲನಾದನು.

### ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಜೇಮ್ಸ್ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಾಹೀರತು ಒಪ್ಪ೦ದಗಳಿ೦ದ ಅತ ಬಹಳ ಶ್ರೀಮ೦ತ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ದನಾದ. ಆತ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಭಾವಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯ೦ತ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಎ೦ಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಜೇಮ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಡಾಕ್ಯುಮೆ೦ಟರಿಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಹೊರ ಬ೦ದಿವೆ. ಆತ 'ಇ.ಎಸ್.ಪಿ.ವೈ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್' ಮತ್ತು 'ಸಾಟರ್ಡೇ ಲೈವ್' ಶೋಗಳಿಗೆ ಹೋಸ್ಟಾಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ 'ಟ್ರೇನ್ ರೆಕ್' ಎ೦ಬ ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

### ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ಮುಧೋಳ್ ಹೌಂಡ್

ಮುಧೋಳ್ ಹೌಂಡ್ ಅನ್ನು ಮುಧೋಳ ನಾಯಿ ಅಥವಾ ಕಾರವಾನ್ ಹೌಂಡ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಭಾರತದ "ಸೈಟ್ ಹೌಂಡ್‌" ಎಂಬ ನಾಯಿ ತಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.

ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಕೆಸಿಐ) ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ (ಐಎನ್‌ಕೆಸಿ) ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಸಿಐ ಇದನ್ನು ಕಾರವಾನ್ ಹೌಂಡ್ ಎಂದು ನೋಂದಾಯಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಐಎನ್‌ಕೆಸಿ ಮುಧೋಳ್ ಹೌಂಡ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.

೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಭಾರತೀಯ ನಾಯಿ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಧೋಳ್ ಹೌಂಡ್ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಧೋಳ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸುಮಾರು ೬೫೦ ಕುಟುಂಬಗಳು ನಾಯಿಮರಿಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಿದರು.

## ಇತಿಹಾಸ
ಈ ತಳಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಧೋಳ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತಳಿಗೆ ಮುಧೋಳ್ ಹೌಂಡ್ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಮುಧೋಳದ ರಾಜೇಸಾಹೇಬ್ ಮಾಲೋಜಿರಾವ್ ಘೋರ್ಪಡೆ (೧೮೮೪-೧೯೩೭) ಮುಧೋಳ್ ಹೌಂಡ್ ಅನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಮುಧೋಳ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಹಾರಾಜರು ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ ಗೆ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಹೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಮುಧೋಳ್ ಹೌಂಡ್ ತಳಿಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು.

ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಗಡಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಗೆ ಮುಧೋಳ್ ಹೌಂಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಮೀರತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇನೆಯ ರಿಮೌಂಟ್ ವೆಟರ್ನರಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಆರು ಮುಧೋಳ್ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಧೋಳ ಬಳಿಯ ತಿಮ್ಮಾಪುರದಲ್ಲಿರುವ ನಾಯಿಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಂತರ ಈ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

## ಛಾಯಾಂಕಣ

ಚಿತ್ರ:Mudhol hound dog 3.png
ಚಿತ್ರ:Mudhol hound dog 1.png
ಚಿತ್ರ:Mudhol hound dog 2.png

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ವಿನೋದಿನಿ (ನಟಿ)

**ವಿನೋದಿನಿ (ಅಥವಾ ಶ್ವೇತಾ)** ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಕಿರುತೆರೆ ನಟಿ. ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ **ಶ್ವೇತಾ** ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲನಟಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಇವರು ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ, ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

## ವೃತ್ತಿರಂಗ
#### ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆ
೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ **ಬಾಲು ಮಹೇಂದ್ರ** ನಿರ್ದೇಶನದ **ವಣ್ಣ ವಣ್ಣ ಪೂಕ್ಕಳ್** ಎಂಬ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಈ ಚಿತ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿಯೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಇದೇ ವರ್ಷ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ **ಸೂರ್ಯ ಮಾನಸಂ** ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಇವರ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ **ರಘುವೀರ್** ಅಭಿನಯದ **ಚೈತ್ರದ ಪ್ರೇಮಾಂಜಲಿ**(೧೯೯೨). ಈ ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳು ಅದ್ಭುತ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆದವು. **ರಾಮ್ ಕುಮಾರ್** ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ **ಗೆಜ್ಜೆನಾದ**(೧೯೯೩) ಚಿತ್ರವೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆಯ ನಟಿಯಾದರು. ೧೯೯೫ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ **ಮುದ್ದಿನ ಅಳಿಯ**(೧೯೯೬), **ಕರ್ಪೂರದ ಗೊಂಬೆ**(೧೯೯೬), **ಮಾವನ ಮಗಳು**(೧೯೯೭) ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. **ಶಶಿಕುಮಾರ್** ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ **ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ**(೧೯೯೭) ಇವರ ವೃತ್ತಿ ಬದುಕಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಚಿತ್ರ. ಈ ಚಿತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೋರ್ವ ತಾರೆ **ಶಿಲ್ಪಾ** ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿಯ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿ ತಮ್ಮ ನಟನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. **ಪಂಜಾಬಿ ಹೌಸ್**(೨೦೦೨) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಇವರ ಅಭಿನಯ ಸ್ಮರಣೀಯ. **ಉಪೇಂದ್ರ** ಅಭಿನಯದ **ಕುಟುಂಬ**(೨೦೦೩) ಇವರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟರಾದ **ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ್**, **ಶಶಿಕುಮಾರ್**, ರಾಮ್ ಕುಮಾರ್**, **ಕುಮಾರ್ ಗೋವಿಂದ್**, **ಅಭಿಜಿತ್ ಮತ್ತು **ರಘುವೀರ್**ರಂತಹ ನಟರೊಂದಿಗೆ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿದ್ದಾರೆ.

#### ಕಿರುತೆರೆ
ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಕಿರಿತೆರೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ವಿನೋದಿನಿ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ನಟಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳೆಂದರೆ **ಚಿತ್ತಿ**, ಅಗಳ್ ವಿಲಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕನ್ನಾಡಿ ಕದವುಗಳ್.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ಕೆ. ಎಸ್. ನಾಗಭೂಷಣಂ

**ಕೆ. ಎಸ್. ನಾಗಭೂಷಣಂ** (೨ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೩೩ - ೧೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೬) ಒಬ್ಬ ಪತ್ರಕರ್ತ, ವಿಮರ್ಶಕ, ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಪದಬಂಧಕಾರರು. ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ೩೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಇವರು *ನಾಭೂ* ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾದರು. ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯ ಪದಬಂಧದ ಕರ್ತೃವಾದ ಇವರು ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದರೂ ತಮ್ಮ ಭಾಷಾ ಕೆಲಸವನ್ನು ೨೦೧೬ ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. 

## ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ 
ಇವರು ೧೦೩೩ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೨ ರಂದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಸೋಮಸುಂದರಯ್ಯ ಮತ್ತು  ತಾಯಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ. ಈ ದಂಪತಿಗಳ ಒಂಭತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಎರಡನೆಯವರು. ಇವರು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದರು. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳನ್ನೂ, ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜಿ.ಪಿ.ರಾಜರತ್ನಂ, ಅನಾಕೃ, ವಿಸೀ, ಡಿ.ವಿ.ಜಿ ಅವರ ಆಪ್ತ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೆಳಸಿಕೊಂಡರು.

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ಪತ್ರಿಕಾ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುವ ಮುನ್ನ ನಾಭೂರವರು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲೋಕಲ್ ಸೆಲ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಪ್ರಕಟಿತ ಕನ್ನಡ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಲಿಂಟಾಸ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೬೦ - ೬೨ ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದಿದ್ದ ಕನ್ನಡ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. 

ತಾಯಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದ ನಾಭೂ ಅವರು ಕಾರ್ಯನಿರತ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿ ಬಿ.ಎನ್.ಗುಪ್ತರ ಜನಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ತಾಯಿನಾಡು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ನಂತರ ೧೯೬೩ ರಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾಭೂ ಅವರು  ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸಿನಿಮಾ, ನಾಟಕ, ನಾಟ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಗೆ ಪಾದರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ೨ ೬ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕ, ಮುಖ್ಯ ಉಪಸಂಪಾದಕ ಹಾಗು ಸುದ್ದಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ, ಇವರು ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ *ಪದರಂಗ* (ಪದಬಂಧ)ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರು ಒಟ್ಟು ೨೪೯೦ ಪದಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಜಾವಾಣಿಗೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯ ಪದರಂಗದ ಜೊತೆಗೆ ಉದಯವಾಣಿಯಲ್ಲಿ *ದಿನಪದ*, ವನಿತಾ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಗೆ *ವನಿತಾಪದ*, ವಿಜಯಚಿತ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ೨೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು *ವಿಜಯಪದ*, ವನಿತಾ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗೆ *ವನಿತಾಪದ* ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪದಬಂಧಗಳ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
  
ಬಹುಮುಖಿ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರಾದ ನಾಗಭೂಷಣರವರು ಆಕಾಶವಾಣಿ, ದೂರದರ್ಶನ, ಸಿನಿಮಾ ಹಾಗೂ ನಾಟಕರಂಗಳಲ್ಲೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇವರ ಕೃತಿಗಳು *ನಾಗಲೋಚನ-ನುಡಿವಚನ*,*ಹನಿ-ದನಿ*, *ಪದಾಂತರಂಗ* ಹಾಗೂ *ಮಾಧ್ಯಮ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ*. ಗೃಹಿಣಿ, ಅಮರಭಾರತಿ, ಸೇಡಿನ ಕಿಡಿ, ಅಂತರ, ಅಪರಂಜಿ ಮಕ್ಕಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದು ಸಹನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟನೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
*ಪಿ.ರಾಮಯ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
*ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*ಡಿವಿಜಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಮರಣ
ನಾಭೂ ಅವರು ೨೦೧೬ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೫ ರಂದು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು
ವರ್ಗ:ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಮರ್ಶಕರು
ದುರ್ಗಿಯಾನ ಮಂದಿರ, ಅಮೃತಸರ್

ಲೋಹಘರ್ ಗೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಿರುವ ದುರ್ಗಿಯಾನ ಮಂದಿರ ಹಿಂದೂಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಾಯಿ ದುರ್ಗೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಮಂದಿರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹರಸಾಯಿಮಲ್ ಕಪೂರ್ ಅವರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟೆಂಪಲ್ ನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಈ ಬೃಹತ್ ಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದವರು ಹಿರಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡ ಹಾಗು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾಗಿದ್ದ ಪಂಡಿತ್ ಮದನ್ ಮೋಹನ್ ಮಾಳವೀಯ ಅವರು.

ಮಂದಿರದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಹಲವು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳಾದ ದುರ್ಗಾದೇವಿ, ಸೀತಾ ಮಾತಾ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮಂದಿರದ ಮಹತ್ವದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾತೆ ದುರ್ಗೆಯ ವಿವಿಧ ಅವತಾರವಿರುವ ನಾಜೂಕಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಹಿಂದೂಗಳ ಪ್ರವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳು. ಇದರ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಿಲ್ವರ್ ಟೆಂಪಲ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲೇಖನಗಳು
ಭಟಿಂಡಾ ಫೋರ್ಟ್, ಅಮೃತಸರ್

ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಟಿಂಡಾ ಕೋಟೆಯೂ ಒಂದು. 1800 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು ಭಟ್ಟಿರಾವ್ ಎಂಬ ಭಟಿಂಡಾ ನಗರದ ಸ್ಥಾಪಕ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1745ರಲ್ಲಿ ಹಡಗಿನಾಕಾರದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪಟಿಯಾಲಾದ ಮಹಾರಾಜ ಆಲಾ ಸಿಂಗ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯದ 10ನೇ ಗುರುವಾದ ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಜಿ ಈ ಭಂಟಿಡಾ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರಂತೆ. ಭೇಟಿಯ ಕುರುಹಾಗಿ ಒಂದು ಗುರುದ್ವಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಸುತ್ತಲೂ ಮರಳುಗಾಡು ಪ್ರದೇಶವಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಒಂದು ಹಡಗು ನೋಡಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವಾಘಾ ಬಾರ್ಡರ್, ಅಮೃತಸರ್

ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅಮೃತಸರ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾಹೋರ್ ನಗರಗಳ ನಡುವೆ ವಾಘಾ ಬಾರ್ಡರ್ ಆರ್ಮಿ ಔಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಉಪಸ್ಥಿತವಿದೆ. ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ರಸ್ತೆಯಾಗಿರುವ ವಾಘಾ ಬಾರ್ಡರ್ ನ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ತಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿವೆ. ಗಡಿಕಾವಲು ದಳದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವನ್ನು ಸ್ವರ್ಣ ಜಯಂತಿ ಗೇಟ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ವಾಘಾ ಬಾರ್ಡರ್ ಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ 'ಬೀಟಿಂಗ್ ದಿ ರಿಟ್ರೀಟ್' ಎಂಬ ಆಕರ್ಷಕ ಕವಾಯತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಸಂಜೆ ಗಡಿದ್ವಾರದಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೈನಿಕರು ನಡೆಸುವ ಕವಾಯತು ಮತ್ತು ಚೇಂಜ್ ಆಫ್ ಗಾರ್ಡ್ ನೋಡಲು ಸಹಸ್ರಾರು ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೆರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಈ ಸಮಾರಂಭ ಡ್ರಮ್ ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಕಿವಿಗಡಚಿಕ್ಕುವ ಚಪ್ಪಾಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಮೊಹಾಲಿ

ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ, ಚಂಡೀಘಡದ ಉಪನಗರವಾಗಿರುವ ಮೊಹಾಲಿಯನ್ನು ಈಗ ಅಜಿತಗಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊಹಾಲಿ ಚಂಡೀಘಡದ ಟ್ರೈಸಿಟಿ(ಮೂರು ನಗರ)ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಚಂಡೀಘಡ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದ ಪಂಚಕುಲ ಉಳಿದೆರಡು ನಗರಗಳು. ಮೊಹಾಲಿಯನ್ನು ಗುರು ಗೋವಿಂದ ಸಿಂಗ್ ನ ಮೊದಲ ಮಗ ಸಹಿಬ್ಜಾದಾ ಅಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಸಾಸ್ (SAS)ನಗರ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸುವವರೆಗೆ ಮೊಹಾಲಿ ರೂಪನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಚಂಡೀಘಡದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ನಗರ ಬೃಹತ್ ಅಭಿವೃದ್ದಿಹೊಂದಿತು ಮತ್ತು ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಕ್ವಾರ್ಕ್, ಡೆಲ್, ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ನಂತಹ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

## ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು
ಮೊಹಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ನೋಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ಮೊಹಾಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಸುಕನ ಕೊಳ, ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್, ಚತ್ಬೀರ್ ಜೂ, ಸುಕನ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ರೋಸ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಭಕ್ರಾನಂಗಲ್ ಡ್ಯಾಮ್ ಇವುಗಳು ಮೊಹಾಲಿಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಇವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುದ್ವಾರ ಅಂಬ ಸಾಹಿಬ್, ಗುರುದ್ವಾರ ನಡಾ ಸಾಹಿಬ್, ಮಾನಸಾ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ನಭಾ ಸಾಹಿಬ್ ಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು. ಮೊಹಾಲಿಯಿಂದ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಘಂಟೆಗಳ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶಿಮ್ಲಾ, ಪಂಚಕುಲ ಮತ್ತು ಶರಣ್ಪುರ ಮುಂತಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. ಮೊಹಾಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹತ್ತಿರದ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಲೆಂದು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ.

## ಮೊಹಾಲಿ ತಲುಪುವ ಮಾರ್ಗ
ಮೊಹಾಲಿಯನ್ನು ಚಂಡೀಘಡ ದ ರೇಲ್ವೆ ಅಥವಾವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು. ಮೋಹಾಲಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದಲು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಬಸ್ಸುಗಳು ಅಥವಾ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

## ಮೊಹಾಲಿಯ ವಾತಾವರಣ
ಮೊಹಾಲಿ ಆರ್ದ್ರ ಬೇಸಿಗೆ, ಹಿತಕರ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಳೆ ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿರುವ  ಒಂದು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೊಹಾಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಸಮಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್.

## ಉಳೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
ಕೈಸರ್ ಬಾಗ್, ಅಮೃತಸರ್

ಅನನ್ಯವಾದ ಗೋಥಿಕ್ ಹಾಗು ಮುಘಲ್ ಸಮ್ಮಿಲನದ ಕಟ್ಟಡದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಉದ್ಯಾನವನವೇ ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿರುವ ಕೈಸರ್ ಬಾಗ್. ಸುಮಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ 1845-50 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚತುಷ್ಕೋನದಾಕಾರದ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸಾಲುಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಸೇತುವೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ಸೇತುವೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂಡೋ-ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ಮಂದಿರ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಗಾರ್ಡನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಅಂತಸ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನ ಮೂರು ಬದಿಗಳನ್ನು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಗುಂಪಾಗಿ ಕಾಣುವ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಪೋಲಾಗಳು ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ. ನಿಸರ್ಗದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆಂಬ ಲೆನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಾಕಲು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಗಾರ್ಡನ್ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳ.

Western Kaiser Bagh Gates in its various aspects 02.JPG
Western Kaiser Bagh Gates in its various aspects 06.JPG
Western Kaiser Bagh Gates in its various aspects 09.JPG
Western Kaiser Bagh Gates in its various aspects 05.JPG

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ
ದೇವಿ ತಲಾಬ್ ಮಂದಿರ, ಜಲಂಧರ್

ದೇವಿ ತಲಾಬ್ ಮಂದಿರ ಹೆಸರಾಂತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಜಲಂಧರ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು 51 ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ದೇವಾಲಯವಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾತಿ ದೇವಿಯ ಬಲಸ್ಥನದ ಭಾಗವು ಇಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತ್ತು ಎಂದು. ಇದನ್ನು ದೇಶದ 51 ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದು ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯ ಮಂದಿರವಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಪುಷ್ಕರಣಿ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೀಷಣ್ ಭೈರವ್ (ಶಿವ ದೇವರು) ವಿಗ್ರಹವೂ ಇದೆ. ಪ್ರತೀ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿವಲ್ಲಭ್ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂದೆ ಕಾಳಿ ಮಾತೆಯ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು ಮೂಲ ದೇವಿ ತಲಾಬ್ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಇದು ರಕ್ತಸಂಬಂಧಿ ದೇವಾಲಯ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಅಮರನಾಥ್ ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ವಂಡರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಥೀಮ್ ಪಾರ್ಕ್, ಜಲಂಧರ್

thumb|ಬಿಲ್ ಲಿಶ್ಮಾನ್ ಶಿಲ್ಪ
thumb|ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಕಟ್ಟಡ

**ವಂಡರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಥೀಮ್ ಪಾರ್ಕ್** ದೋಬಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದೊಂದು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೋಡಲೇ ಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದನ್ನು ದೇಶದ ಹೆಸರಾಂತ ಅಮ್ಯೂಸ್ಮೆಂಟ್ ಪಾರ್ಕಿನಲ್ಲೊಂದು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಮಜಾ ಅನುಭವಿಸಬಹುದು.ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಬೇಸಿಗೆಯ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ,ಹಾಗು ಬಹಳ ಖುಷಿಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಹಲವಾರು ಆಟಗಳು, ಕ್ರೀಡೆಗಳಿವೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಂಪರ್ ಕಾರ್, ಹಾರುವ ಜೆಟ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಭೂತದ ಇತ್ಯಾದಿ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಮನೆಗಳು ಪಾರ್ಕಿನೊಳಗಿದ್ದು ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಅಧ್ಭುತ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಪಾರ್ಕ್ ಬೇಸೈಡ್, ವೇವ್ ಪೂಲ್, ವಂಡರ್ ಫಾಲ್, ಒಳಾಂಗಣ ನೃತ್ಯ, ಜಿಯಾಂಟ್ ವೀಲ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು. ಈ ಪಾರ್ಕ್ ಸುಂದರ ಹಚ್ಚಹಸಿರಿನ ಲಾನ್ ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿದೆ.
thumb
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ರಂಗಲ ಪಂಜಾಬ್ ಹವೇಲಿ, ಜಲಂಧರ್

ರಂಗಲ ಪಂಜಾಬ್ ಹವೇಲಿ ಜಿಟಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಪಂಜಾಬಿನ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಥೀಂ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದ್ದು ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪಾರಂಪರಿಕ ರಂಗಲ ಶೈಲಿಯ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಥೇಮಟ್ - ಕುರ್ತಾಸ್ ಮತ್ತು ಪುಲ್ಕಾರಿ ಜ್ಯಾಕೆಟಿನ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪಾರಂಪರಿಕ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾಂಗ್ರಾ ಡ್ಯಾನ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ ಖಾದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಂತೋಷಿಸಬಹುದು. ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕ್ರುತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಮೂಲಕ ಪಂಜಾಬಿನ ಸಂಸ್ಕ್ರುತಿಯನ್ನು ಅರಿಯುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈವಿಧ್ಯ ರೀತಿಯ ಸಂಗೀತ ಪರಿಕಗಳ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್ ಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

## ಉಲೇಖನಗಳು
ಸೊದಾಲ್ ಮಂದಿರ, ಜಲಂಧರ್

**ಸೊದಾಲ್ ಮಂದಿರ**ವನ್ನು ಬಾಬಾ ಸೊದಾಲ್ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಬಾಬಾ ಸೊದಲರು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೊಳದ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಿದ್ದರು. ತುಂಟ ಬಾಲಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಸುಮ್ಮನಿರಲಾರದೆ ಚೇಷ್ಟೆಗಾಗಿ ತಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣಿನ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ಎಸೆಯ ಹತ್ತಿದರು. ಇದರಿಂದ ಕುಪಿತಳಾದ ತಾಯಿ ಹಿಡಿ ಶಾಪವನ್ನು ಹಾಕಿದಳು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ಬಾಲಕನು ಆ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಹಾರಿದನು ಹಾಗು ಮತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ಮರಳಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಾಬಾಜಿಯು ಸರ್ಪದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ತಾನು ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ದೂರ ಸರಿದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿದರು ಹಾಗು ಚಾದಾ ಮತ್ತು ಆನಂದ್ ಕುಲದವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಸೊದಾಲ್ ಮೇಳ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಅನಂತ್ ಚೋದಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಪುಷ್ಪಾ ಗುಜ್ರಾಲ ವಿಜ್ಞಾನ ನಗರ, ಜಲಂಧರ್

**ಪುಷ್ಪಾ ಗುಜ್ರಾಲ** ವಿಜ್ಞಾನ ನಗರವು ಜಲಂಧರ್ ಮತ್ತು ಕಪುರ್ತಲಾ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಇದು 72 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಇದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತವಾದ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದು, ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ, ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಇಂಜಿಯನಿರಿಂಗ್, ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸಾಯ, ಮಾನವವಿಕಾಸ, ಪರಮಾಣು ವಿಜ್ಞಾನ, ಆರೋಗ್ಯ, ಐಟಿ, ಬಿಟಿ ಮುಂತಾದವುರ ಬಗ್ಗೆ ಇದೆ. ಮನೋರಂಜನೆ, ಲೇಸರ್ ಶೋ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಮುಂತಾದುವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಹೋಟೆಲುಗಳು ವಿಜ್ಞಾನ ಪಾರ್ಕಿನೊಳಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬಗೆಬಗೆಯ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸವಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಶಾಲೆಗಳು ಈ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕೋರ್ಸನ್ನು, ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಗುರುದ್ವಾರ ಅಂಬ ಸಾಹಿಬ್, ಮೊಹಾಲಿ

thumb|ಗುರುದ್ವಾರ ಅಂಬ ಸಾಹಿಬ್

ಮೊಹಾಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಬುಲ್ ನ ಭಾಯಿ ಕುರಮ್ ಜಿ ಸಿಖ್ ಗುರು ಅರ್ಜುನ್ ಜಿ ಯ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲು ಅಮೃತಸರ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಗುರೂಜಿ ಗೆ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಇವರು ಮಾತ್ರ ಖಾಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು. ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿದ ಕುರಮ್ ಅಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಪ್ರಸಾದದ ಅಂಬವನ್ನು ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಗುರು ಅರ್ಜುನ್ ಜಿ ಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅರ್ಜುನ್ ಜಿ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಬೇಡಿಕೆ ಒಂದು ದಿನ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕುರಮ್ ಗೆ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದರು.

7 ನೇ ಸಿಖ್ ಗುರು ಗುರು ಹರ ರಾಯ್ ಜಿ ತನ್ನ ಮುತ್ತಾತ ಅರ್ಜುನ್ ಜಿ ಯ ಭರವಸೆ ಈಡೇರಿಸಲು ಈ ಗುರುದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮತ್ತು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಂಬ ತುಂಬಿದ ಮರವನ್ನು ನೆಟ್ಟರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರುದ್ವಾರ ಅಂಬ ಸಾಹಿಬ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬ್
ಮಾನಸ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ, ಮೊಹಾಲಿ

ಮೊಹಾಲಿಯಿಂದ ಅಂದಾಜು 19 ಕಿ.ಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಹರಿಯಾಣದ ಪಂಚಕುಲ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾನಸ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಮಾನಸ ದೇವಿಯ ಈ ದೇವಾಲಯ ಉತ್ತರಭಾರತದಲ್ಲೇ ಹಿಂದೂಗಳ ಶಕ್ತಿಯುತ ದೇವಾಲಾಯ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮಣಿ ಮಜ್ರಾದ ಮಹಾರಾಜ ಗೋಪಾಲ್ ಸಿಂಗ್ ನಿಂದ 1811 ರಿಂದ 1815 ರಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ನಂತರ 1840 ರಲ್ಲಿ, ಪಾಟಿಯಾಲ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ 200 ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಜ ಪಾಟಿಯಾಲ, ಕರಮ್ ಸಿಂಗ್ ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಸೇರುವ ಈ ದೇವಾಲಾಯ ಮೊಹಾಲಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಭೇಟಿ ನೀಡಲೇ ಬೇಕಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳ.

ಗಮನಿಸಿ:ಮೊಹಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನಸ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದರೆ ಸಿಗುವ  ಪಲಿತಾಂಶ ನಿಖರವಾಗಿ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಮೊಹಾಲಿ ಹತ್ತಿರದ ಪಂಚಕುಳದಲ್ಲಿರುವ ಮಾನಸ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಮೊಹಾಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ

thumb|ಮೊಹಾಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ
ಹಿಂದೆ ಪಂಜಾಬ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಮೊಹಾಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. 1993 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಜೊತೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಜಾಗ, ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಗ್ರೌಂಡ್ ಮತ್ತು 45000 ವೀಕ್ಷಕರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಆಸನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಉತ್ತಮ ಸ್ಟೇಡಿಯಂಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಹಾಲಿ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.

1993 ನವೆಂಬರ್ 22 ರಂದು ನಡೆದ ಭಾರತ - ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ ಹೀರೋ ಕಪ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟ ಮೊಹಾಲಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಆಟವಾಗಿದೆ. 1994 ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊಹಾಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ನಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ನ  ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾಚ್ ನಡೆಯಿತು. ಇಂದು ಈ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಐಪಿಲ್ ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್ಸ್ ಇಲೆವೆನ್ ಪಂಜಾಬ್ ತಂಡದವರಿಗೆ ಮನೆಯಂತಾಗಿದೆ.
 ಇಲ್ಲಿ ಹೊನಲು ಬೆಳಕಿನ ದೀಪಗಳು ಇತರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಿಗಿಂತ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇದೆ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಚಂಡೀಘಢ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಇರುವ ಕಾರಣವೇ ಬೆಳಕು ಕಂಬಗಳ ಎತ್ತರ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ೧೬ ಹೊನಲು ದೀಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್
ಎಲ್.ವಿ.ಶಾರದಾ

**ಎಲ್.ವಿ.ಶಾರದಾ** ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ ಕಂಡ ಮೇರು ಕಲಾವಿದೆ. ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಾದ **ವಂಶವೃಕ್ಷ**(೧೯೭೧) ಮತ್ತು **ಫಣಿಯಮ್ಮ**(೧೯೮೩)ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೋಜ್ಞ  ಅಭಿನಯದಿಂದ ಜನಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿದ ಮೇರು ಕಲಾವಿದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲೆ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ಅಭಿನೇತ್ರಿ ಎಲ್.ವಿ.ಶಾರದಾ. ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಸೆಳಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗದೇ ನಟನೆಗೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಡುವ, ಪ್ರತಿಭಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವಿಪುಲ ಅವಕಾಶವಿರುವ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ವಿರಳ ನಟಿ.

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
#### ನಟಿಯಾಗಿ
ಶಾರದಾ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಮಹೋನ್ನತ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ **ವಂಶವೃಕ್ಷ**(೧೯೭೧) ಮತ್ತು **ಫಣಿಯಮ್ಮ**(೧೯೮೩). ವಿಧವೆಯ ಜೀವನದ ಕುರಿತಾಗಿದ್ದರೂ ವಿಭಿನ್ನ ಕಥಾ ಹಂದರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಸ್.ಎಲ್.ಭೈರಪ್ಪನವರ **ವಂಶವೃಕ್ಷ** ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವೈಧವ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳತ್ತ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುವ **ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ**ಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಕ್ರಮ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ.  ವಿಧವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂದರೆ ಮಡಿ ಮಾಡಿ, ಜಪಸರ ಹಿಡಿದು ಕೂರುವಂತಹ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದೂ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಹೊಸ ಜೀವನ ಕಟ್ಟಿಗೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಧವಾ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸಶಕ್ತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪಾತ್ರ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಕೊಡಮಾಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟಿ ರಾಜ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.

**ಎಂ.ಕೆ.ಇಂದಿರಾ** ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧರಿಸಿದ, ಪ್ರೇಮಾ ಕಾರಂತ್ ನಿರ್ದೇಶನದ **ಫಣಿಯಮ್ಮ** ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಧವೆಯಾಗಿ ತಲೆ ಬೋಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜಪಸರ ಹಿಡಿದು ಕಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲೇ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿದ ೭೦ ವರ್ಷದ **ಫಣಿಯಮ್ಮ**ನ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಶಾರದಾ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಾನು ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಬದುಕಿದರೂ, ವಿಧವೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಮೈದುನನಿಂದಲೇ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗುವ ಇನ್ನೋರ್ವ ವಿಧವೆಯ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ನವಿರಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಧವೆಯ ನೋವು-ನಲಿವುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದಲೇ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಶಾರದಾ ತಲೆಕೂದಲನ್ನು ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ದೊಡ್ದ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿತ್ತು

ಶಾರದಾ ಕಿರುತೆರೆಯ **ಶ್ರುತಿ** ಎನ್ನುವ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

#### ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ದೇಶನ
ಸಿನೆಮಾ, ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಶಾರದಾ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಗ್ಗಜರಾದ **ನಿಟ್ಟೂರು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್**, **ಮಾ. ಹಿರಣ್ಣಯ್ಯ**, **ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ** ಮುಂತಾದವರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಒಳನೋಟಗಳಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆರೆಗಳ ನಾಶದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಮೆಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ‘ಕೆರೆ ಹಾಡು’ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಇಂದಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜಯನಗರದ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಅವಿವಾಹಿತ ಶಾರದಾ **ಕ್ಯಾನ್ಸರ್**ನಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಯಿದ್ದರೂ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಿಸಿ ಸದಾ ತಮ್ಮನ್ನು ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಪುರಸ್ಕಾರ
*ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ವಂಶವೃಕ್ಷ(೧೯೭೨)
*ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪೋಷಕ ನಟಿ - ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಪಥ(೧೯೮೧)

## ಎಲ್.ವಿ.ಶಾರದಾ ಅಭಿನಯದ ಚಿತ್ರಗಳು
*ವಂಶವೃಕ್ಷ (೧೯೭೨)
*ಬೂತಯ್ಯನ ಮಗ ಅಯ್ಯು (೧೯೭೪)
*ಒಂದು ಪ್ರೇಮದ ಕಥೆ (೧೯೭೭)
*ಹೇಮಾವತಿ (೧೯೭೭)
*ಕುದುರೆ ಮೊಟ್ಟೆ (೧೯೭೭)
*ಮೈತ್ರಿ (೧೯೭೮)
*ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಪಥ (೧೯೮೦)
*ಫಣಿಯಮ್ಮ (೧೯೮೩)
*ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ (೧೯೮೩)
*ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ (೧೯೮೬)
*ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯ (೧೯೮೯)
*ನಕ್ಕಳಾ ರಾಜಕುಮಾರಿ (೧೯೯೦).

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ಸುಖನಾ ಕೊಳ, ಮೊಹಾಲಿ

ಚಂಡೀಘಡದ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಶ್ರೀಣಿಯ ಬುಡದಲ್ಲಿರುವ ಆಕರ್ಷಕ ತಾಣ ಸುಖನಾ ಕೊಳ. 1958 ರಲ್ಲಿ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಹರಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಆಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟುವ ಮೂಲಕ 3 ಕಿ ಮೀ ಉದ್ದದ ಈ(ಕೊಳ) ಸರೋವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಕೃತಿ ವೈಭವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಸರೋವರ ಪಾದಯಾತ್ರಿಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕರು ಮತ್ತು ಪೇಂಟರ್ ಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಏಷ್ಯಾದ ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ ಮಾಜಿ ಸ್ಥಳವಾದ ಈ ಸರೋವರ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದಲ್ಲೇ ದೋಣಿ ವಿಹಾರದ ಅತಿ ಉದ್ದ ಸರೋವರ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳ ನೀರಿನ ಆಟಗಳಾದ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್, ಸ್ಪಾಟ್ ಸರ್ಫಿಂಗ್, ಸ್ಕಲ್ಲಿಂಗ್ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರುವ ವಲಸೆಹಕ್ಕಿಗಳು ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ. ಅದ್ಬುತವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸುಖನಾ ಕೊಳ ಪಿಕ್ನಿಕ್, ಬೋಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಸ್ಥಳ ಎನ್ನಬಹುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಗುರುದ್ವಾರ ನಡಾ ಸಾಹಿಬ್, ಮೊಹಾಲಿ

thumb

ಮೊಹಾಲಿಯಿಂದ 23 ಕಿ.ಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರ್ ನಡಾ ಸಾಹಿಬ್ ಪಂಚಕುಲದ ಘಗ್ಗರ್  ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಗುರು ಗೋವಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಜಿ ಬಂಘಾನಿ ಕದನದ ನಂತರ 1688 ರಲ್ಲಿ ಅನಂದಪುರ್ ಸಾಹಿಬ್ ಗೆ ಹೋಗುವಾಗ  ಇಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನಾಡು ಷಾ ಲುಬಾನ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮಸ್ಥ ಗುರು ಗೋವಿಂದ್ ಸಾಹಿಬ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. ಆತನ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಜಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆತನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ನಂತರ ಗುರು ಗೋವಿಂದ್ ಜಿ ಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಮೋಟಾ ಭಾಯ್ ಈ ಜಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1956 ರಲ್ಲಿ ಶಿರೋಮಣಿ ಗುರುದ್ವಾರ ಪರ್ಬಂಧಕ್ ಸಮಿತಿ ಗುರುದ್ವಾರದ ನಿಯಂತ್ರನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಗುರುದ್ವಾರ ನಾಡಾ ಸಾಹಿಬ್ 2 ಅಂತಸ್ತಿನ ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಯತಾಕಾರದ ಸಭೆ ನಡೆಸುವ ಹಾಲ್, ವಿಶಾಲವಾದ ಅಂಗಣ, ಒಂದು ಲಂಗರ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೊಠಡಿ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸುಂದರ ಸಿಖ್ ದೇವಾಲಯ ಮೊಹಾಲಿಗೆ ಬಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಭೇಟಿ ನೀಡಲೇಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ
ಕಪುರ್ಥಾಲಾ

ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳ ನಗರಿ ಕಪುರ್ಥಾಲಾ(), **ಕಪುರ್ಥಾಲಾ** ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನ ರಜಪೂತ್ ಘರಾನಾ ವಂಶಸ್ಥ ರಾಣಾ ಕಪೂರ್ 11 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಪುರ್ಥಾಲಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಪದ್ಭರಿತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅಮೋಘವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪ್ರವಾಸಿಗನೊಬ್ಬನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

## ಕಪುರ್ಥಾಲಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಕಪುರ್ಥಲಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಹಲವು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಳಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯ ವರ್ಣನೀಯ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪಂಚ ಮಂದಿರ, ಕಂಜಲಿ ವೆಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಗತಜಿತ್ ಅರಮನೆ(ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಪ್ರಾಕಾರ)ಗುರುದ್ವಾರ್ ಬೀರ್ ಸಾಹೇಬ್ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಾ ಗುಜ್ರಾಲ್ ವಿಜ್ಞಾನ ನಗರ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಬಹುದು.

ಕಪುರ್ಥಾಲಾದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ ಜಲಂದರ್ ನಗರ ಕಪುರ್ಥಾಲಾದಿಂದ ಕೇವಲ 21ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಮೃತಸರ್, ಹೋಶಿಯಾರ್ ಪುರ, ಗುರುದಾಸಪುರ, ಫಿರೋಝ್ಪುರ ಮತ್ತು ನವಾನಶಹರ್ ಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಭೇಟಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಇನ್ನುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳು.

ಹೋಳಿ, ದಿವಾಲಿ, ಲೋಹ್ರಿ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಸಂತಸ ಸಡಗರದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೈಸಾಖಿ- ಅಂದರೆ ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ವೈಶಾಖ- ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್ 13 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಕಪುರ್ಥಾಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬ. ಬೈಸಾಖಿ ಹಬ್ಬ ಕಷ್ಟದ ದಿನಗಳ ಸಂಕೇತ. ಿದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ರಚನೆಗಳು ಕಪರ್ಥಾಲಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಒಳನೋಟವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತ ಸಮಯ

ಕಪುರ್ಥಾಲಾವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ಪ್ರಶಸ್ತ ಸಮಯ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕೇವಲ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯವನ್ನೂ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಸಂಗ್ರೂರ್

ಪಂಜಾಬ್ ನ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ನಗರದ ಹೆಸರೇ **ಸಂಗ್ರೂರ್**. ಈ ಹೆಸರು ಒಬ್ಬ ಜತ್ ಆದ ಸಂಘೂವಿನಿಂದ ಬಂದಿತು. ಈ ನಗರವು ಸುಮಾರು 400 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ರಚಿತವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಳೆಯಕಾಲದ ಜಿಂದ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಟಿಯಾಲಾದಿಂದ ಸುಮಾರು 46 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ 20 ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಗುರುದ್ವಾರಗಳ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಗ್ರೂರ್ ನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೂ ಸಹಾಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.

## ಸಂಗ್ರೂರ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಶೀಷ್ ಮಹಲ್, ಬನಾಸರ್ ಉದ್ಯಾನ, ಗುರುದ್ವಾರ ಜನಮ್ ಆಸ್ಥಾನ್, ಗುರುದ್ವಾರ ನಾನಕ್ ಝಿರಾ ಮತ್ತು ಗುರುದ್ವಾರ ಅಕೋಯಿ ಸಾಹಿಬ್ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಗುರುದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಗುರುಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಂಗ್ರೂರ್ ನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೇಶ ವಿದೇಶದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗುಗಾ ನವಮಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಉತ್ಸವ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ದೇಶದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳ ಜನರ ಸೇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೆರುಗು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುವ ಕುಕಾ ಜಾತ್ರೆ ಸಂಗ್ರೂರ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸುವವರು ತಪ್ಪಿಸದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕಾದಂತಹ ಒಂದು ಜಾತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲೇ ಸಮೀಪ ಇರುವ ತಾಣಗಳೆಂದರೆ ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ(ಮಲೆರ್ ಕೋಟ್ಲಾ), ಕಿಲ್ಲಾ ಮುಬಾರಕ್ (ಭಟಿಂಡಾ), ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ವೀಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರ (ಕಸೌಲಿ) ಮತ್ತು ಕಾಳಿ ದೇವಾಲಯ (ಪಟಿಯಾಲಾ).

## ಪ್ರಯಾಸವಿಲ್ಲದೇ ಸಂಗ್ರೂರ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ
ಈ ನಗರ ಪಂಜಾಬ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪುವುದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸವೇನಲ್ಲ. ಜಬಲ್ ಪುರ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್, ಅಮೃತ್ ಸರ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ ಮೈಲ್ ನಂತಹ ಕೆಲವು ರೈಲುಗಳು ಸಂಗ್ರೂರ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾ ದಂತಹ ಸಮೂಹ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ದಿನದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಸಮೀಪ ಇರುವ ಚಂದೀಗಡ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಟಾಕ್ಸಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರೂರ್ ತಲುಪಬಹುದು. ಸಂಗ್ರೂರ್ ನ ವಾಯುಗುಣ

ಇಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯು ಶುಷ್ಕ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಚಳಿಗಾಲ ಶೀತಮಯವಾಗಿಯೂ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮಳೆಗಾಲ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಇರುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂವರ್ ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ ಇಲ್ಲಿನ ಭೇಟಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಕಾಲ. ಈ ಸಮಯದ ವಾತಾವರಣ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿಯೂ ಸುತ್ತಲಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತಿರುಗಾಡಲು ಉತ್ತಮವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ, ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆಗಳೂ ಆಯೋಜನೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಮಾನಸ

ಮಾನಸವು(),  ಬರ್ನಾಲಾ - ಸರ್ದುಲ್ಘರ್ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ’ಶ್ವೇತ ಬಂಗಾರದ ಪ್ರದೇಶ’ ವೆಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ  ಮಾನಸ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ  ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ.  ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹತ್ತಿಯ ದೃಶ್ಯವು, ಅದರಲ್ಲೂ ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ವೈಭವದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಹಾಲಿನ ಶ್ವೇತ ಬಣ್ಣದ ಹತ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು  ’ಶ್ವೇತ ಬಂಗಾರದ ಪ್ರದೇಶ’ ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.

1762 ರಿಂದ 1857 ರ ವರೆಗೆ ಕೈತಲ್ ಸಿಖ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿರುವದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇದು ಮೂಲತಹ ಪುಲ್ಕಿಯ ಸಿಖ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲವನ್ನು  ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರೀಕತೆ (Indus Valley Civilisation) ಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ(ASI) ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಪ್ಪ ಮತ್ತು ಮೊಹೆಂಜದಾರೋ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕಿತೆಂಬ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ.

## ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯ
 along with their headquarters]]
ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಟಿಂಡಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಗಳಿಗೆ  ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಮಾನಸ ಪಟ್ಟಣವು ನೆಲೆಸಿದೆ. ಮಾನಸ ಪಟ್ಟಣವು ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ.  ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಭಾಯ್ ಗುರ್ದಾಸ್ ಅವರು ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್ - ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಭಾಯ್ ಗುರುದಾಸ್ ಅವರ ಸಮಾಧಿಗೆ ಲಡ್ಡು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ, ದೀಪಾವಳಿ, ದಸರಾ, ಬೈಸಾಖಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಜನರು ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ವಿನೋದದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬೈಸಾಖಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಿನಾಂಕ 13 ಏಪ್ರಿಲ್‍ರಂದು  ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ರೈತರಿಗೆ ಅಧಿಕ ಸುಗ್ಗಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಇಳುವರಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಆಗಲೆಂದು ತಮ್ಮ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ದೇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಾನಸದ ಭೂಮಿಯು ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಫಲವತ್ತಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ’ಶ್ವೇತ ಬಂಗಾರದ ಪ್ರದೇಶ’ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ಮುಖ್ಯ‍ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಯ ಬೆಳೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಮಾನಸಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯರ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ವಕ ಮತ್ತು ಆತ್ಮೀಯತೆಯು ಪರಿಚಯವಾಗುವುದು. ರಸ್ತೆಬದಿಯ ಧಾಬಾಗಳು ಪಂಜಾಬಿನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಸವಿಯಲು ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಧಾಬಾಗಳಲ್ಲದೆ ನಗರದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅನೇಕ ಹೋಟೆಲ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‍ಗಳೂ ಸಹ ಇವೆ.

## ಮಾನಸ ಮತ್ತು ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಇರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು
ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮಾನಸ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರುವ ಅನೇಕ ನೋಡಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.  ಮಾನಸದಲ್ಲಿರುವ ಭಿಖಿ ಮತ್ತು ಬರೇಟ ಹಾಗೂ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಬುಧ್ಲಾಡ, ಡಲೆವಾಲ ಮತ್ತು ಸರ್ದುಲ್‍ಘರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

## ಮಾನಸವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ?
ಮಾನಸ ಪಟ್ಟಣವು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಚಂಡೀಗಡ ಮತ್ತು ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉತ್ತರ ರೈಲ್ವೆಯ ದೆಹಲಿ -  ಭಟಿಂಡಾ ರೈಲುಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಇದು ನವ ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ಗಾಡಿಗಳ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಹಲವಾರು ಬಸ್ಸುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಂದ ಲಭ್ಯವಿದೆ.  ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಲೂಧಿಯಾನದಲ್ಲಿರುವ ’ಸಾಹ್ನೆವಾಲ್’, ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 127.7 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

## ಮಾನಸವನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯ
ಮಾನಸ ಪಟ್ಟಣವು ಬೇಸಿಗೆಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ಸಮಯವು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯಿಂದ  ಅಧಿಕ ಆರ್ದ್ರತೆ(Humidity) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲ ಕಳೆದನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಂತರ ಬರುವ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ತಣ್ಣನೆಯ ಗಾಳಿಬೀಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಪಂಜಾಬ್ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಇದು ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳ ಪಟ್ಟಿ. ಪಂಜಾಬದ ಹಿಂದೂಗಳು ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಪಂಜಾಬಿ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾಘಿ ಮತ್ತು ಬೈಸಾಖಿ ಹಬ್ಬಗಳು ಪಂಜಾಬಿ ಪಂಚಾಂಗ(ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್)ದ ಸೌರಮಾನದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಉಳಿದ ಹಬ್ಬಗಳು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಮಾಸಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

## ಪಂಜಾಬಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ವಿವರ
## ಇತರ ಹಬ್ಬಗಳು
ಮೇಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿ ಹಿಂದೂಗಳು **ಬಸಂತ್ ಗಾಳಿಪಟ ಉತ್ಸವ**, **ತೀಜ್** ಮತ್ತು **ಗುಗ್ಗಾ** ಎಂಬ ಪಂಜಾಬಿನ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನೂ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ

File:Mahadev-Nageshwar.jpg|ಶಿವನ ಮೂರ್ತಿ / ನಾಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
File:Durga Puja DS.jpg|ದುರ್ಗಾಪೂಜೆ
File:Baby Krishna Sleeping Beauty.jpg|ಕೃಷ್ಣ
|ದೀಪಾವಳಿ
File:Sanjhi mata ji.jpg|ಸಂಝಿ ಮಾತಾ
File:Ravana fizzles.jpg|ರಾವಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
*Punjab Festivals, Bharathonline.com
*Fairs And Festivals , Punjabiculture.com

ವರ್ಗ:ಹಬ್ಬಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬ್
ಗೇಬ್ರಿಯೆಲೊ ಕ್ಯಾಬ್ರರಾ

**ಗೇಬ್ರಿಯೆಲೊ ಕ್ಯಾಬ್ರರಾ** (ಜೂನ್ 8, 1552 – ಒಕ್ಟೋಬರ್ 14, 1638). ಇಟಲಿಯ ಕವಿ.ಇವರು ಇಟಲಿಯ ಸವೋನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಇವರು ರೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು,ಆದರೆ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನವರು ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಸವೋನಾಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು ನಂತರ ಕೆಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಲ್ಲೆ ರೋಮ್ ಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾದರು. ತನ್ನ ಕಾಲದ ರಾಜರುಗಳನೇಕರ ಕೃಪಾದೃಷ್ಟಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿ ಸುಖಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದವ. ಭಾವಗೀತೆಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ನೂತನ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಪಿಂಡಾರ್ ಕವಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಬರೆದ ಹಲವು ವಿಡಂಬನ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಲಘುಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ಕಲಾಪ್ರೌಢಿಮೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ವಡ್ರ್ಸ್‍ವರ್ತ್ ಕವಿ ಈತನನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಈತನ ಕೆಲವು ಚರಮವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ.ತನ್ನ ಆಯ್ಕೆಯ ಕವಿಗಳು ಪಿಂಡಾರ್ ಮತ್ತು ಅನಕ್ರೀಯಾನ್ ಆಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದನೆಂದರೆ,ತನ್ನ ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಲಯ ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಆಗುವವರೆಗು ತನ್ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡನು.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* 
* 

ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು
ಶೀಷ್ ಮಹಲ್, ಸಂಗ್ರೂರ್

ಇದು ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 22 ಕಿ.ಮೀ ಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು ಸಂಗ್ರೂರ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮಹಲ್ ಸುಂದರವಾದ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಗಾಜಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ‘ಗಾಜಿನ ಅರಮನೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸುಂದರವಾದ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಛಾವಣಿ, ನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕೃತಕವಾದ ಸರೋವರ ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವನ್ನಾಗಿಸಿವೆ. ಈ ಮಹಲ್ ಅನ್ನು ಮಹಾರಾಜ ನಾರಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ 1845 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದನು ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮಲೆರ್ ಕೋಟ್ಲಾ ದ ನವಾಬನಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದನು.

ಈ ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬೆಳಗ್ಗಿನಿಂದ ಸಂಜೆಯ ತನಕ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ಇಲ್ಲದಿರುವು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ನಗರಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ರಸ್ತೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಕ್ಯಾಬ್ ಅಥವಾ ಬಸ್ಸನ್ನೇರಿ ಕೇವಲ 25 ನಿಮಿಷಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಗುರುದ್ವಾರಾ ನಾನಕ್ ಜೀರಾ ಸಾಹಿಬ್, ಸಂಗ್ರೂರ್

ಕಾಂಝಲಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರಾ ನಾನಕ್ ಝೀರಾ ಸಾಹಿಬ್ ಶ್ರೀ ಗುರು ನಾನಕ್ ದೇವ್ ಜೀ, ಶ್ರೀ ಗುರು ಹರ್ಗೋಬಿಂದ್ ಸಾಹಿಬ್ ಜೀ ಮತ್ತು ಗುರು ತೇಗ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಜೀ ಯವರ ಆಗಮನದಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಸಂಗ್ರೂರ್ ನಿಂದ 18 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಗುರು ನಾನಕ್ ದೇವ್ ಜೀ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರವಚನ ಪ್ರವಾಸ (ಉದಾಸಿ) ಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಜನರಿಗೆ ಬದುಕಿನ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದರು.

ಇಲ್ಲಿಯ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಗುರು ತೇಗ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಜೀ ಅವರಿಗೆ ಹಾಲನ್ನು ನೀಡಿ ಇಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮದ ಕುಷ್ಟರೋಗವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೋಗಲಾಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಳು. ಗುರು ಜೀ ಯವರ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಟರೋಗ ಕಾಣದಾಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ
ಗುರುದಾಸ್ಪುರ್

**ಗುರುದಾಸ್ಪುರ್** ()ಎಂಬುದು ಗುರಿಯಾಜಿ ಎನ್ನುವವರ ಹೆಸರಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಗುರಿಯಾಜಿ ಅವರು 17ನೆೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ರಾವಿ ಹಾಗು ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಪಂಜಾಬಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪಂಜಾಬಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಗುರುದ್ವಾರಗಳು, ಭಾಂಗ್ರಾ ನೃತ್ಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಗಡಿ (ಪೇಟ), ಪರಾಂಡ (ಗಡ್ಡದ ವಸ್ತ್ರ ) ಮತ್ತು ಬಾಯಲ್ಲಿ ನೀರೂರಿಸುವ ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ.

## ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು 
ಗುರುದಾಸ್ಪುರವು ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ 'ದೇರಾ ಬಾಬಾ ನಾನಕ್', 'ಗುರುದಾಸ್ ನಂಗಲ್', ಮಹಾಕಾಳೇಶ್ವರ  ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮಾಧೋಪುರ, ಶಾಪುರ ಖಂಡಿಕೋಟೆ, ಮೀನಿನ ಉದ್ಯಾನ, ಅಚಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಗುರುದ್ವಾರ ಚೋಲಾ ಸಾಹಿಬ್' ಮತ್ತು ಕಾಡಾಸಾಹಿಬ್. 'ಕೀರ್ತನ್ ಆಸ್ಥಾನ್' ಎಂಬ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಗುರು ಅರ್ಜನ್ ದೇವ್ ಜಿ ಅವರು ಗುರುನಾನಕರ ಮೊಮ್ಮಗ ಬಾಬಾ ಧರ್ಮ ಚಂದ್ ಜಿ ಅವರ ಭೋಗ್ ನಲ್ಲಿ (ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್ ದ ಪಠಣ) ಹಾಡಿದ್ದರು.

ಅಲ್ಲದೆ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಎರಡು ಘಂಟೆಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ಉಂಟು, ಅವೆಂದರೆ 'ಡಾಲಹೌಸಿ', 'ಧರ್ಮಶಾಲಾ', 'ಮೆಕ್ಲಾಯ್ಡ್ ಗಂಜ್'

## ಉತ್ಸವಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳು
ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವುದೆಂದರೆ ಗುರುನಾನಕ್ ಜಿ ಅವರ ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವ(ಗುರುನಾನಕರು ಸಿಖ್ಖರ ಮೊದಲ ಗುರು), ಪಂಡೋರಿ ಮಹಾಂತನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಬೈಸಾಖಿ ಹಬ್ಬ, ಲೋಹ್ರಿ, ಬಾಬೇಹಾಲಿ ಚಿಂಜ್ಹ್ (ಕುಸ್ತಿ ಕಾಳಗ ) ಮತ್ತು ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮೇಳ.

## ಗುರುದಾಸ್ಪುರವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ
ಈ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಜಲಂಧರ್, ಡಾಲ್‍‍ಹೌಸಿ, ಬಟಾಲ, ಪಟ್ನಿತೋಪ್, ನವ ದೆಹಲಿ ಹಾಗು ಪಂಜಾಬಿನ ಎಲ್ಲ ಮುಖ್ಯ ನಗರ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಬಸ್ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು.

## ಗುರುದಾಸ್ಪುರದ ಹವಾಮಾನ
ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಋತುಗಳುಂಟು. ಬಿಸಿ ಬೇಸಿಗೆ, ತಂಪಾದ ಮಳೆಗಾಲ, ಅತ್ಯಂತ ಶೀತಲವಾದ ಚಳಿಗಾಲ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮಳೆಗಾಲ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ ಉತ್ತಮ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
ಗುರೆಳ್ಳು

**ಗುರೆಳ್ಳು** ಆಸ್ಟರೇಸೀ (ಕಂಪಾಸಿóಟೇ) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವುಳ್ಳ ಒಂದು ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯ.
## ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮಗಳು
ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು, ಕಾರೆಳ್ಳು, ಖುರಾಸಾನಿ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮಗಳು. ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ನೈಜರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೈಜೋóಶಿಯ ಅಬಿಸೀನಿಕ ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ಆಫ್ರಿಕದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮೂಲವಾಸಿ. ಇದನ್ನು ಎಣ್ಣೆಗೋಸ್ಕರ ಆಫ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. 
## ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಗುರೆಳ್ಳು ನೆಟ್ಟಗೆ 1' - 3' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯ. ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಒರಟಾದ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗಾತ್ರದ ಕೂದಲಿನ ಹೊದಿಕೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಭಾಗಗಳು ಒರಟಾಗಿವೆ. ಎಲೆಗಳು ಅಭಿಮುಖ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಇವುಗಳ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 3" - 5", ಆಕಾರ ಈಟಿಯಂತೆ ಮತ್ತು ಅಂಚು ಗರಗಸದಂತೆ. ಎಲೆಗಳ ತೊಟ್ಟು ಬಲು ಚಿಕ್ಕದು; ಎಲೆಗಳ ಬುಡ ಕಾಂಡವನ್ನು ಅರ್ಧ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಹೂಗಳು ಬಲು ಚಿಕ್ಕವು; ಚಂಡುಮಂಜರಿ ಮಾದರಿಯ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ. ಹೂ ಗೊಂಚಲಿನ ವ್ಯಾsಸ 0.5 " - 1". ಹೂಗಳು ಅಚ್ಚ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕಿದ್ದು ಬಹಳ ಅಂದವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಫಲಗಳು ಎಕೀನ್ ಮಾದರಿಯವು. ತುಂಬ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ 1/4" - 1/2" ಉದ್ದಕ್ಕೆ ನೀಳವಾಗಿ ಇವೆ. ಹೊಳೆಯುವ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಉಂಟು. ಇವು ಗಡುಸಾಗಿವೆ.
## ವ್ಯವಸಾಯ
ಗುರೆಳ್ಳು ನಸುಗೆಂಪು ಇಲ್ಲವೆ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಗೋಡು ಮಣ್ಣಿನ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎರೆಮಣ್ಣಿಲ್ಲೂ ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೇಡ. ಮಳೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಮೊತ್ತ 40" ಮೀರಬಾರದು. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಹುರುಳಿ, ಕಡಲೆಕಾಯಿ, ಹರಳು, ನವಣೆ, ಸಜ್ಜೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಳೆಸುವುದುಂಟು. ಜುಲೈ ಇಲ್ಲವೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಸುಮಾರಿಗೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಸುವಾಗ 6"-12" ಅಂತರವಿರುವ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲೂ ಹುರುಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಸುವಾಗ 6" ಅಂತರಗಳ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲೂ ಬಿತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉತ್ತು, ಹದ ಮಾಡಿದರೆ ಗಿಡಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹುಲುಸಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಲೆ ರಾಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಸಿದ ಗುರಳ್ಳಿನ ಪೈರು ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ ಗಿಡಗಳು ಹೂ ಬಿಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಆಮೇಲೆ 5-6 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಕುಡುಗೋಲಿನಿಂದ ಗಿಡಗಳ ಬುಡದವರೆಗೂ ಕೊಯ್ದು ಕಂತೆ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಕೋಲುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ತೆನೆಗಳನ್ನು ಬಡಿದು ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ತೂರಿ, ಜರಡಿಯಾಡಿಸಿ ಚೊಕ್ಕಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕಾಳಿನೊಂದಿಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳು, ಕಳೆಬೀಜಗಳು ಸೇರಿರುವುದರಿಂದ ಗುರೆಳ್ಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವಾಗ, ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವಾಗ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದಾಗ ಗುರೆಳ್ಳಿನ ಇಳುವರಿ ಎಕರೆಗೆ 45 ಕೆಜಿ. ಇರುವುದಾದರೂ ಶುದ್ಧ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದರೆ ಇದು ಸುಮಾರು 135-180 ಕೆಜಿ. ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.
## ಎಣ್ಣೆ
ಗುರೆಳ್ಳಿನ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ 40%-45% ರಷ್ಟು ಎಣ್ಣೆ ಉಂಟು. ಇದಕ್ಕೆ ರೂಢಿಯ ಹೆಸರು ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳೆಣ್ಣೆ. ಇದು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಎಣ್ಣೆ. ಇದರ ಬಣ್ಣ ತಿಳಿ ಹಳದಿ. ಅಡುಗೆಗೆ, ಇತರ ಬಗೆಯ ಎಣ್ಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ-- ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯೊಂಗಿದೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಲು ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮೃದುಚಾಲಕಗಳ ಮತ್ತು ಮೃದುಸಾಬೂನುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿದೆ. ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಮೇಲೆ ಉಳಿಯುವ ಹಿಂಡಿ ದನಕರುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಆಹಾರ. ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಹಸು, ಎವ್ಮ್ಮೆಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಿದರೆ ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುವುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳನ್ನು ಚಟ್ನಿಪುಡಿ, ಚಟ್ನಿ, ಗೊಜ್ಜು ಮುಂತಾದವಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Plants for a Future database

* James A. Duke. 1983. Handbook of Energy Crops (unpublished)
* Nigerseed: Specialty Grain Opportunity for Midwestern US
* Ethiopian Plant Names *By Aberra Molla* 

ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಎಣ್ಣೆಗಳು
ಬಟಿಂಡಾ

**ಬಟಿಂಡಾ**ವು(Punjabi: ਬਠਿੰਡਾ) (ಹಿಂದಿ: बठिंडा) ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಾಳ್ವ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಆರನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವನ್ನು ಆಳಿದ ಭಾಟಿ ರಜಪೂತರಿಂದಾಗಿ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ತನ್ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಊರು ದೇಶ - ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.

## ಬಟಿಂಡಾದ ಸುತ್ತ- ಮುತ್ತ ಇರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಬಟಿಂಡಾದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುದ್ವಾರಗಳಿದ್ದು, ಈ ಊರನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಕಿಲಾ ಮುಬಾರಕ್. ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಈ ಕೋಟೆಯು ತನ್ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಗುರುದ್ವಾರ ಲಖಿ ಜಂಗಲ್ ಸಾಹಿಬ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸಿಖ್ಖರ ಪಾಲಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಗುರುದ್ವಾರವು ಬಟಿಂಡಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಚೇತಕ್ ಪಾರ್ಕ್, ಡಂಡಮ ಸಾಹಿಬ್, ಬಟಿಂಡಾ ಕೆರೆ, ಮೈಸೆರ್ ಖಾನಾ, ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ದೋಬಿ ಬಜಾರ್ ಮತ್ತು ಪೀರ್ ಹಾಜಿ ರಟ್ಟನ್‍ರವರ ಮಝಾರ್ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಐಶಾರಾಮಿ ವಸತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವಂತಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಟಿಂಡಾ ಕೋಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು. 1930ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪಟಿಯಾಲ ಎಸ್ಟೇಟಿನ ಮಹಾರಾಜ ಭೂಪಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್‍ರವರ ಸೇನೆಯ ವಸತಿಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಇಂದು ಚತುರ್ತಾರ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಬಟಿಂಡಾಗೆ ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ
ದೆಹಲಿಯಿಂದ 326 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಟಿಂಡಾಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ 6 ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರಯಾಣವಧಿ ತಗುಲುತ್ತದೆ. ಪಂಜಾಬಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಂದ ಬಟಿಂಡಾಗೆ ಬಸ್, ಕ್ಯಾಬ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು. ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಂದ ಬಟಿಂಡಾಗೆ ರೈಲುಗಳ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಲೂಧಿಯಾನಗೆ ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಟಿಂಡಾಗೆ ಬಸ್ ಅಥವಾ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ತೆರಳಬಹುದು.

## ಬಟಿಂಡಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾಲ
ಬಟಿಂಡಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕಾಂದದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೊಬರ್ ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಉತ್ತಮ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು