ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್

***ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್*** ಹೋಮಿನಿನಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಒಂದು ದ್ವಿಪಾದಿ ಮಾನವ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೧.೯ ದಶಲಕ್ಷ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಮತ್ತು ೭೦೦೦೦ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದಿನವರೆಗೆ ಪ್ಲಿಸ್ಟೋಸಿನ್ ಕಾಲಮಾನದ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ. ಇವನು/ಳು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಜಾರ್ಜಿಯ, ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಚೀನ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅವನ ವರ್ಗೀಕರಣ, ಮೂಲ ವಂಶಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಸಂತತಿಗಳ ಬಗೆಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೋಮೋ ಎರ್ಗಸ್ಟರ್‌*ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಚರ್ಚೆ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದು ಎರಡು ನಿಲುವುಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ. ೧). *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಮತ್ತು *ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್* ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಮತ್ತು *ಹೋಮೋ ಹೈಡೆಲ್‌ಬರ್ಗೆನ್ಸಿಸ್*, *ಹೋಮೋ ನಿಯಾಂಡೆರ್ತಲೆನ್ಸಿಸ್* ಮತ್ತು *ಹೋಮೋ ಸೆಪಿಯಿನ್ಸ್‌*ಗಳ ಪೂರ್ವಜ ಅಥವಾ ೨) *ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್‌*ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಇದು ಏಶಿಯಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಭೇದ.

ಇನ್ನೊಂದು ಬದಲೀ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೂ ಸಹ ಪ್ರಾಚೀನ-ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇವರು *ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್* ಒಂದು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಒಂದು ಉಪಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಏಶಿಯಾದ ಪ್ರಭೇದವು “*ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಸೆನ್ಸು ಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟೊ*” (ಖಚಿತ ಅರ್ಥದ್ದು) ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಉಪಪ್ರಭೇದವು “*ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಸೆನ್ಸು ಲಾಟೊ*” (ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದ್ದು) ಮತ್ತು ಮೂಲ ಪ್ರಭೇದವು ಏಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾ ಎರಡೂ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಜೊತೆಗೆ ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಡಮನಿಸಿ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಯೂ ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಡಮನಿಸಿ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಇದುವರೆಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ *ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್*, *ಹೋಮೋ ರುಡಾಲ್ಫೆನ್ಸಿಸ್* ಮತ್ತು *ಹೋಮೋ ಹೆಬಿಲಿಸ್‌*ನ್ನೂ ಸಹ *ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಎಂದು ಮರು ವರ್ಗೀಕರಿಸ ಬೇಕೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಸೂಚಿಸಿದರು. 
## ಮೊದಲ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಗಳು
ಮಾನವ ವಿಕಾಸದ ಬಗೆಗಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ಯುಜೀನ್ ಡುಬೋಯಿಸ್ (೧೮೫೮-೧೯೪೦) ಅಂದು ಡಚ್‌ ಆಳ್ವಿಯೆಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾನವ ಮತ್ತು ವಾನರಗಳ ನಡುವಿನ “ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್” (ಕಳೆದುಹೋದ ಕೊಂಡಿ) ಹುಡುಕಲು ಸೈನ್ಯದ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ಹೋದ. ಅವನು ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಜಾವಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿನ ಟ್ರಿನಿಲ್ ಪಟ್ಟಣದ ಹತ್ತಿರದ ಸೋಲೋ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಟೊಪ್ಪಿಗೆ (ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ) ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮೯೧ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ನಂತರದ ವರುಷದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದ ೧೫ ಗಜಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ತೊಡೆಯೆಲುಬು ಸಹ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಡುಬೋಯಿಸ್ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಟೋಪಿ (ಮೆದುಳಿನ ಗಾತ್ರ ೯೦೦ ಘನ ಸೆಂಮೀಗೂ ತುಸು ಹೆಚ್ಚು) ಮತ್ತು ತೊಡೆಯೆಲುಬು ಒಂದೇ ಜೀವಿಯದು ಎಂದು ಊಹಿಸಿದ.

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ವಾನರರದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅಂದು ಚಿಂಪಾಂಜಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಸರಾದ *ಆಂತ್ರಪೊಪಿತೆಕಸ್* ಎಂದು ಕರೆದ. ನಂತರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ತೊಡೆಯೆಲುಬು ಹೋಲುವ ತೊಡೆಯೆಲುಬು ಪತ್ತೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಆ ಹೆಸರನ್ನು *ಪಿತೆಕಾಂತ್ರೊಪಸ್ ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಎಂದು ಬದಲಿಸಿದ. ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ *ಜಾವ ಮಾನವ* ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಈ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಕೆರಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದು ವಾನರ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನಡುವಿನ “ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್” ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.

ಚೀನದ ಬೀಜಿಂಗ್ (ಅಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪೀಕಿಂಗ್) ಹತ್ತಿರ ಜೌಕೌಡಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಸಹ ಇಂತಹುದೇ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು. ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಈ ಎರಡು ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಅಂಗರಚನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದ *ಸಿನಾಂತ್ರೊಪಸ್ ಪೀಕಿನೆನ್ಸಿಸ್‌*ಗೆ ಸೇರಿದುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ. ನಂತರದ ವಿಸೃತ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ೪೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ, ಐದು ಪೂರ್ಣ ತಲೆಬುರುಡೆ ಮೇಲ್ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು, ೨೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಜರ್ಮನ್ ಅಂಗರಚನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಫ್ರಾಂಜ್ ವೈಡನ್‌ರಿಯಿಚ್ ಈ ಪತ್ತೆಯಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಹಲವು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿಯತಕಾಲಿಕಕ್ಕೆ ಬರೆದ.

ಈ ಬಹಳಷ್ಟು ಮೂಲ ನಮೂನೆಗಳು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಪತ್ತೆಯಾದವು ಆದರೆ ವೈಡನ್‌ರಿಯಿಚ್ ತಯಾರಿಸದ ಅದರ ನಂಬಲರ್ಹ ಎರಕಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಆರಂಭಿಕ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಾವ ಮತ್ತು ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವ ಪತ್ತೆಯಾದಾಗ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ ಮೊದಲು ಏಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸವಾದ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ *ಪಿತೆಕಾಂತ್ರೊಪಸ್ ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಮತ್ತು *ಸಿನಾಂತ್ರೊಪಸ್ ಪೀಕಿನೆನ್ಸಿಸ್‌*ಗಳೆರಡನ್ನೂ *ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌*ಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹುಟ್ಟು
ಡಾರ್ವಿನ್‌ನಂತಹ ಕೆಲವರಷ್ಟೇ ಮಾನವ ತೀರ ಪ್ರಾಚೀನ ಪೂರ್ವಜರು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರ ಬೇಕು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಾರ್ವಿನ್ ಮಾನವರ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಚಿಂಪಾಂಜಿ, ಗೊರಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿಯಷ್ಟೇ ವಿಕಾಸವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದರಡೆ ಡಾರ್ವಿನ್ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದ. ೧೯೫೦ರ ದಶಕದ ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಹಲವು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಈ ಊಹವನ್ನು (ಹೈಪೊತೀಸಿಸ್) ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.

ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್* ೧). ಹಿಂದಿನ ಹೋಮಿನಿನ್ ಅಥವಾ ಹೋಮಿನಿಡ್ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ (ಬಹುಶಹ *ಆಸ್ಟ್ರಾಲೋಪಿತೆಕಸ್* ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹೊಮಿನಿನ್‌ ಹೌದೇ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ *ಆರ್ಡಿಪಿತೆಕಸ್‌* ನಂತಹವುಗಳಿಂದ) ವಿಕಾಸವಾಯಿತು. ಅಥವಾ ೨) ಹಿಂದಿನ *ಹೋಮೋ* ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ (*ಹೋಮೋ ಹೆಬಿಲಿಸ್* ಅಥವಾ *ಹೋಮೋ ಎರ್ಗಸ್ಟರ್*) ವಿಕಾಸವಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ *ಹೋ. ಹೆಬಿಲಿಸ್* ಮತ್ತು *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಸಿಂಪ್ರಾಟಿಕ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ (ಪ್ರಭೇದಕರಣದ ಒಂದು ರೀತಿ) ಹಲವು ಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಕಾಲ ಇದ್ದವು ಎಂದು ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ಅವು ಕ್ಲಾಡೊಜೆನಿಟಿಕ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ *ಹೆಬಿಲಿಸ್* ಮತ್ತು *ಎರೆಕ್ಟಸ್‌*ಗಳ ಪೂರ್ವಜರು ಮೂಲ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡು ಕೊನೆಗೆ *ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ವಿಕಾಸವಾಯಿತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಟಿ. ರಾಬಿನ್‌ಸನ್ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ ದವಡೆಯ ತುಂಡಿನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯನ್ನು ಮೊದಲು *ಟೆಲಾಂತ್ರೊಪಸ್ ಕ್ಯಾಪೆನ್ಸಿಸ್‌*ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು *ಹೋ, ಎರೆಕ್ಟಸ್‌*ನಲ್ಲಿ ಮರು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಯವೆಸ್ ಕೊಪೆನ್ಸ್ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ *ಟಚಡಾಂತ್ರೊಪಸ್ ಯುಕ್ಯೋರಿಸ್* ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ *ಹೋ. ಹೆಬಿಲಿಸ್* ಆಗಿ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌*ಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಮರು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
## ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಜಾರ್ಜಿಕಸ್
*ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಜಾರ್ಜಿಕಸ್* ಜಾರ್ಜಿಯದ ಡಮನಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ದವಡೆ ಮತ್ತು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಹೆಸರು. ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ ಆರಂಭವಾದ ಇಲ್ಲಿ ಐದು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು- ೨೦೦೫ರದು “ಬಹುತೇಕ ಪೂರ್ಣ ತಲೆಬುರುಡೆ”. ಇಲ್ಲಿಯ ಉತ್ಖನದಲ್ಲಿ ೭೩ ಕತ್ತರಿಸುವ, ಕೊಚ್ಚುವ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಕರಗಳು (ಉಪಕರಣಗಳು) ಮತ್ತು ಗುರುತು ತಿಳಿಯದ ಪ್ರಾಣಿಯ ೩೪ ಎಲುಬಿನ ಚೂರುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು *ಹೋಮೋ ಜಾರ್ಜಿಕಸ್* ಎಂಬ ಬೇರೆಯದೇ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪ್ರಭೇದವು *ಹೋ. ಹೆಬಿಲಿಸ್‌*ನಿಂದ ಬಂದು ಏಶಿಯಾದ *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌*ಗೆ ಪೂರ್ವಜನಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಅದನ್ನೊಂದು *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌*ನ ಉಪಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.

ಅಸ್ತಿಪಂಜರದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ತಲೆಬುರುಡೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೆಲ್ಭಾಗವು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸಾಕ್ಷೇಪಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು ಹಿಂದಿನ ದೇಹ ರಚನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಶೀಲತೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ೧.೮ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದ್ದು ಇದು *ಹೋ. ಹೆಬಿಲಿಸ್* ಮತ್ತು *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌*ಗಳ ನಡುವಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿನದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ೬೦೦ ಮತ್ತು ೫೪೬ ಘನ ಸೆಂಮೀ ಮೆದುಳಿನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. 
## ವರ್ಗೀಕರಣ
ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು *ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಮತ್ತು *ಹೋಮೋ ಎರ್ಗಸ್ಟರ್‌*ಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬಗೆಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ವರ್ಗದ ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಕಾರ *ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ ಹೆಸರು ಕೈಬಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಅರ್ವಾಚೀನ *ಹೋಮೋ ಸೆಪಿಯನ್ಸ್‌*ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸ ಬೇಕು. ಇನ್ನೊಂದು ವರ್ಗವು *ಹೋ. ಎರ್ಗೆಸ್ಟರ್‌*ನ್ನು *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌*ನ ಪೂರ್ವಜ ಎಂದು ಕರೆದು ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಏಶಿಯಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ಅದು ಬೇರೆಯದೇ ಪ್ರಭೇದವಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು *ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್* ಹೆಸರನ್ನೇ ಕೈಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಟುರ್ಕನ ಹುಡುಗ (ತಂಜಾನಿಯದ ಟುರ್ಕನ ಸರೋವರ ಬಳಿ ದೊರೆತ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ) ಮತ್ತು ಪೀಕಿಂಗ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಆದಾಗ್ಯೂ *ಹೋಮೋ ಎರ್ಗಸ್ಟರ್* ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಹೆಸರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಏಶಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌*ನಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಕೆಲವರು ಅರ್ನಸ್ಟ ಮೇಯರ್‌ನ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಭೇದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ (ಬಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸ್ಪೀಶೀಸ್ ಡೆಪಿನಿಶನ್) ಈ ಊಹನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬದಲಿಯಾಗಿ *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಮತ್ತು *ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್* ನಡುವಿನ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಜೀವಂತ ಪ್ರೈಮೇಟ್ (ಅಂತಹುದೇ ಭೂಗೋಳಿಕ ಹಂಚಿಕೆ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಬಂಧ ಇರುವ) ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸ ಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಜೀವಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಮತ್ತು *ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್* ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ಅವೆರಡನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸ ಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಾದರಿ ಜೀವಂತ ಪ್ರಭೇದವೊಂದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಇದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸವಾಗ ಬಹುದು. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಾನವನ ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ರಾಚನಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಹೀಗಾಗಿ ಮಾನವನ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ನಂಬಲರ್ಹ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಾರದು. ಜಾರ್ಜಿಯದ ಡಮನಿಸಿಯಲ್ಲಿನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಭಿನ್ನ ಪ್ರಭೇದವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ನಮೂನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು *ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್* ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು.)
## ಅಂಗರಚನೆ
*ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌*ನ ಮೆದುಳಿನ ಗಾತ್ರವು ಹೋ. ಹೆಬಿಲಿಸ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ (ಡಮನಿಸಿ ನಮೂನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಮೆದುಳಿನ ಗಾತ್ರ ತೋರುತ್ತವೆ). ಆರಂಭಿಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು  ೮೫೦ ಘನ ಸೆಂಮೀ ಮೆದುಳಿನ ಗಾತ್ರ ತೋರಿದರೆ ಜಾವದ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ೧೧೦೦ ಘನ ಸೆಂಮೀನಷ್ಟು, ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಶೇ ೧೭ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಎತ್ತರ ಇದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇವರ ಕೈಕಾಲುಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇವರು ಸೂಪೂರವಾಗಿದ್ದರು.

*ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌*ನಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ದ್ವಿರೂಪತೆ (ಹೆಣ್ಣು ಗಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ) ಇದ್ದು ಗಂಡುಗಳು ಹೆಣ್ಣಿಗಿಂತ ಶೇ ೨೫ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು *ಹೋ. ಸೆಪೆಯಿನ್ಸ್‌*ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ತುಸು ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು *ಆಸ್ಟ್ರಾಲೋಪಿತೆಕಸ್‌*ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ. ರಿಚರ್ಡ್ ಲೀಕಿ ಮತ್ತು ಕಮೊಯ ಕಿಮೆಯು ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಕಿನ್ಯಾದ ಟುರ್ಕನ ಸರೋವರದ ಹತ್ತಿರ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ “ಟುರ್ಕನ ಹುಡುಗ”ನ (*ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್*) ಅಸ್ತಿಪಂಜರವು ಮಾನವ ಅಂಗರಚನೆಯ ವಿಕಾಸ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದು ಬಹುತೇಕ ಪೂರ್ಣ ಅಸ್ತಿಪಂಜರ ದೊರೆತ ವಿರಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲೊಂದು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.
## ಮಾನವ ವಿಕಾಸದ ವಿವರಣೆ
*ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್*, *ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್* ಮತ್ತು ಹೋ. *ಸೆಪಿಯನ್ಸ್‌*ಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಕಾಸ ಸಂಬಂಧದ ಎರಡು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಟಿಂಗರ್ (೨೦೦೩, ೨೦೧೨) ಮತ್ತು ರೀಡ್ ಮತ್ತು ಇತರರು (೨೦೦೪) ಮತ್ತು ಇತರರು ಅವಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ (*ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಹೋ. ಎರ್ಗೆಸ್ಟರ್‌*ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) ಹೋ. ಸೆಪಿಯನ್ಸ್* ವಿಕಾಸವಾದುದನ್ನು ಗ್ರಾಫ್‌ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿವರಣೆಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಭೂಗೋಳಿಕ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ. 
## ಪರಿಕರ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯ ಬಳಕೆ
ಮಾನವನ ಇತಿಹಾಸದ ಪೂರ್ವೇತಿಹಾಸ ಕಾಲಮಾನವಾದ ಹಳೆಯ ಶಿಲಾಯುಗವು ೨.೬ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ೧೦,೦೦೦ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ವರೆಗೂ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಇದರ ಕಾಲಮಾನ ಬಹುತೇಕ ಪ್ಲಿಸ್ಟೋಸಿನ್ ಭೂಗೋಳಿಕ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ (೨.೫೮ ದಲವಹಿಂ ನಿಂದ ೧೧,೭೦೦ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ವರೆಗೆ) ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಮಾನವ ವಿಕಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಕರ (ಉಪಕರಣ) ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸ ತೊಡಗುತ್ತದೆ. *ಹೊ. ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಮೊದಲು ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಜೀವಿ.

*ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್* ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ. *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌* ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ. ಬಹುಶಹ ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್ ಓಲ್ಡೊವಾನ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೊದಲ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ, ಬಳಸಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿದ್ದರ ಬೇಕು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಚ್ಯೂಲಿಯನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ. ಅಚ್ಯೂಲಿಯನ್ ಪರಿಕರಗಳ ಬಳಕೆ ೧.೮ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಯೂಲಿಯನ್ ಪರಿಕರಗಳ ಹೊಸತನ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ೨ ಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಮೊದಲೇ ಭಿನ್ನ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಚದುರಿದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಏಶಿಯಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದ *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಕವಲು ಅಚ್ಯೂಲಿಯನ್ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಏಶಿಯಾದ ಹೊ. ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಸಾಗರವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ನೀರಿನ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ದಾಟಲು ತೇಲೊಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರ ಬಹುದಾದ ಮೊದಲ ಮಾನವ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಕರಗಳು, ಮೊದಲು ಭಾವಿಸದಕ್ಕಿಂತ ಬಹು ಮುಂಚೆ, ಟರ್ಕಿಯ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಶಿಯಾದಿಂದ ಯುರೋಪನ್ನು ಸುಮಾರು ೧.೨ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.      
### ಬೆಂಕಿಯ ಬಳಕೆ
ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಮಾನವನ ಬೆಂಕಿಯ ಹತೋಟಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪುರಾವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಚೆಸೊವಾಂಜದಲ್ಲಿ ೧.೪೨ ದಶವಹಿಂ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮಣ್ಣಿನ ತುಣುಕುಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಈ ರೀತಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಲು ಮಣ್ಣನ್ನು ೪೦೦ °ಸೆ (೭೫೨ °ಎಫ್) ತಾಪಮಾನದವರೆಗೂ ಕಾಯಿಸ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಕೂಬಿ ಫೋರದ ಎರಡು ನಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ *ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌*ನ ಬೆಂಕಿಯ ಹತೋಟಿಯ ಪುರಾವೆಗಳಿದ್ದು ಇದರ ಕಾಲಮಾನ ೧.೫ ದವಹಿಂ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಸರನ್ನು ೨೦೦ ರಿಂದ ೪೦೦ °ಸೆ (೩೯೨-೭೫೨ °ಎಫ್) ವರೆಗೂ ಕಾಯಿಸಿದ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಮತ್ತು ಇಂದಿನಂತೆ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌* ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಯುಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬುದರ ಪುರಾವೆಗಳು ೫ ಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಂಡರ್‌ವೆರ್ಕ್ ಗವಿಯ ಸುಟ್ಟ ಮೂಳೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ಬೂದಿಯ ಮರು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ೧ ದವಹಿಂ ಮಾನವ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
## ಸಾಮಾಜಿಕತೆ
*ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹ ಸಮಾಜ (ಹಂಟರ್ ಗ್ಯಾದರರ್ ಸೊಸಾಯಿಟಿ) ವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಹೋಮಿನಿನ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ಲೀಕಿಯಂತಹ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ *ಎರೆಕ್ಟಸ್* *ಆಸ್ಟ್ರಾಲೋಪಿತೆಕಸ್‌*ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.

೧೯೮೪ರ ಟುರ್ಕನ ಹುಡುಗನ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ ಪುರಾವೆಗಳು *ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಮಾನವನಲ್ಲಿ *ಹೋ. ಸೆಪಿಯನ್ಸ್* ಹೋಲುವ ಅಂಗರಚನೆ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಅವನು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಉಚ್ಛಾರಿಸುವಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿತ್ತವೆ. ಅವನು ಆಧುನಿಕ ಭಾಷೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಚನೆ ಇರದ ಪ್ರೋಟೊ ಭಾಷೆ (ಆದಿ ಭಾಷೆ) ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರ ಬೇಕು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಚಿಂಪಾಜಿಗಳ ಶಬ್ಧಗಳಲ್ಲದ ಸಂವಹನೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರೆದಿರದದ್ದು ಆಗಿರ ಬೇಕು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ತರ್ಕವನ್ನು ಜಾರ್ಜಿಯದ ಡಮನಿಸಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಏರುಪೇರು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಟುರ್ಕನ ಹುಡುಗನ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕಿಂತ ೧.೫ ಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ *ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್*/*ಎರ್ಗಸ್ಟರ್* *ಹೋ. ಸೆಪೆಯಿನ್ಸ್* ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

*ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಬಹುಶಹ ಮಾನವನ ಬೇಟೆ ಸಂಗ್ರಹ ಸಣ್ಣ, ಸಮಾಜದ ತಂಡ ಸಮಾಜವನ್ನು (ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸೊಸಾಯಿಟಿ) ಹೋಲುವ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲ ಹೋಮಿನಿನ್. ಇವನು ಸಹಕರಿಸುವ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು (ಉಪಕರಣ) ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಲಹೀನ ಜೊತೆಗಾರರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲ ಹೋಮಿನಿನ್.

*ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಏಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ರಾಚನಿಕವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಕಂರಗೊಂಡನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.   

File: Oldowan_tradition_chopper.jpg|ಓಲ್ಡೋವಾನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕೈಗೊಡಲಿ
File: Acheuleanhandaxes.jpg|ಕೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಚ್ಯೂಲಿಯನ್ ಕೈಗೊಡಲಿಗಳು
File: Terra-Amata-Hut.gif|ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ನೈಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು “ಗುಡಿಸಲಿ”ನ ಚಿತ್ರ. ಆಧಾರ ಕಲ್ಪನೆ ಹೆನ್ರಿ ಡೂ ಲುಮ್ಲೆ. ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿನ ಆಸರೆಯೊಂದರ ರಚನೆಯ ಕಾಲಮಾನ ೫ ಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ.  
File: Hominin_evolution_kn.png|400px|*ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌*ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೋಮಿನಿನ್ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆ
File: Homo_erectus_adult_female_-_head_model_-_Smithsonian_Museum_of_Natural_History_-_2012-05-17.jpg|*ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್* ಹೆಣ್ಣಿನ ಮುಖದ ಮಾದರಿ. ಕೆಎನ್‌ಎಂ ಇಆರ್ ೩೭೩೩ ಮತ್ತು ೯೯೨ ಆಧಾರ ಮೇಲೆ ಸ್ಮಿತೊಸೋನಿಯನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯ ಜಾನ್ ಗುರ್ಚೆ ಅವರ ಮರು ರಚನೆ
File: Pithecanthropus-erectus.jpg|೧೮೯೧ರಲ್ಲಿ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಮೂಲ *ಪಿತೆಕಾಂತ್ರೊಪಸ್ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌ನ* ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು (ಈಗ *ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್'')

## ಇವುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ
*ಮಾನವನ ವಿಕಾಸ
*ಆರ್ಡಿಪಿತೆಕಸ್
*ಆಸ್ಟ್ರಾಲೋಪಿತೆಕಸ್
*ಹೋಮೋ ಹೆಬಿಲಿಸ್
*ಹೋಮೋ ನಲೇದಿ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|

ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ
ವರ್ಗ:ವಿಕಸನ
ವರ್ಗ:ಜೀವವಿಕಾಸಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ