open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜಿನಮಂದಿರ, ಸಿರ್ಸಿ

## ಸ್ಥಳ
ಇದು ಸಿರ್ಸಿ ಉಪವಿಭಾಗದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ.ಶ್ರೀ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ದೇವಾಲಯವು ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಶ್ರದ್ಧಾಕೇಂದ, ಅದರಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದುದು. ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜಿನಮಂದಿರವು ಸಿರ್ಸಿ ಪೇಟೆಯ ಬಸದಿಗಳಿಯ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ.ಈ ಪೇಟೆಯು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಜೈನ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ಬಸದಿಗೆ ಆಗಾಗ ಭೇಟಿನೀಡುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷ ಹಬ್ಬಗಳಂದು ಹಾಗೂ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಕರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿ, ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜಾದಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸ್ವಾದಿ ಜೈನ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುದಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿದ್ದು ನವರಂಗ ಹಂಚಿನ ಮಾಡನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶಾಲೆಯಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಬಸದಿಯನ್ನು ಈಗ ಆಲೂರ್ ಜೈನ ಕುಟುಂಬದವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ಆಲರು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರೇ ಪೂಜಾದಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಈ ಕುಟುಂಬದ ಹಿಂದಿನ ಹಿರಿಯರಾದ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಪ್ಪ ಹೊಂಬಣ್ಣ ಆಲೂರ್ರವರು ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು, ಆ ಬಳಿಕ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 2010ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಮುಂಭಾಗ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಝಟಿಯರ್ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವನ್ನು ದ.ಕ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರ್ಕಳದ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ  ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಡಾ ॥ ಸೂರ್ಯನಾಥ ಕಾಮತ್ರವರು ಗಝಟಿಯರ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇದು ಸುಮಾರು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಗಳ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ.
## ಶಿಲಾ ವಿನ್ಯಸ
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಚೌವೀಸ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಬಿಂಬಗಳಿರುವ ಪ್ರಭಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಂಬವಿದೆ.ಸುಮಾರು 6 ಇಂಚು ಎತ್ತರದ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಚಲೋಹದ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ.3,ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ದೇವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯು ಬಸದಿಯ ಹೊರಗಡೆ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಭೈರವ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಮತ್ತು ನಾಗರ ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ.ಈ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿಗೆ ದಿನವಹಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮಾನಸ೦ಭವಿಲ್ಲ.ಕೇತ್ರಪಾಲನ ಹಿಂದುಗಡೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಡವಿದೆ.ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಬಿ,ನಂದಿಬಟ್ಟಲು ಮುಂತಾದ ಹೂವಿನ ಗಿಡಗಳಿವೆ. ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳದಿಂದ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಮೇಲೇರುವ ದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ.ಮುಂದುವರೆದು ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜಯಘಂಟೆ,ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಗಡೆಯ ಮರದ ಮುಚ್ಚುಗೆಯ ನಾಲ್ಕೂ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧೋಮುಖ ಕಮಲ ಇದೆ.ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದುವರೆದು ಗರ್ಭಗೃಹದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಶುಕನಾಸಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿರುವ ಗಂಧ ಕುಟಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರುತದೇವಿ,ನವದೇವತಾ ಬಿಂಬ,ಚೌವೀಸ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
## ಪೂಜೆ ವಿಧಾನ
ಇವೆಲ್ಲದಕ್ಕೂ ದಿನನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಾನವಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಶುಕ್ರವಾರ ವಿಶೇಷಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಇದ್ದು ಕಾಲಬಳಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿದೆ.ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಪೂಜೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಜಾವ ಮಾತ್ರ ಜಲ,ಗಂಧಾಭಿಷೇಕದೊಂದಿಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ,ದಸರಾ ಹಬ್ಬ,ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ,ಯುಗಾದಿ,ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿ,ನೂಲಹುಣಿಮೆ.ಇತ್ಯಾದಿ ಪರ್ವಗಳನ್ನೂ ಅಷ್ಟಾತ್ಮಿಕ ಪರ್ವವನ್ನೂ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖನ
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಸ್ವಾಮಿ ಮಂದಿರ, ಸ್ವಾದಿ

## ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಸ್ವಾಮಿ ಮಂದಿರ ಸ್ವಾದಿಯ ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಗಳ ಪರಿಸರದಲ್ಲೇ ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
## ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಮಂದಿರವನ್ನು 1996ರಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳಿಸಿ, ಸಿಮೆಂಟ್ನಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೂಡಾ ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಭಟ್ಟಾರಕರು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಇಲ್ಲಿಯ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು. ಯಾಕೆಂದೆರೆ ಬಸದಿಗಳ ಆವೆಣ ಹಾಗೂ ಸಮಗ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನನ್ನು ಆಗಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಜೈನರೂ, ಜೈನೇತರರೂ ಈತನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಂದು ಜತೆ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಲ್ಲಿಯ ಪದ್ಧತಿ.
## ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲರಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವವರು ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು.ಬಂದು ಶಿಲಾಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೈಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆಚಾಚಿ  ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಗದೆಯೊಂದನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಚಲಿಸುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿಕ್ಕದೊಂದು ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿಕ್ಕದೊಂದು ಕಿರೀಟವಿದೆ. ದೃಢತೆ ಮತ್ತು ವೀರತ್ವವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಮುಖ. ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಢಯಂತೆ ಕಾಲಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗುಂಡು ಕಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಹುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದ ತೈಲಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ, ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ್ದ ಹರಕೆಯನ್ನೂ ಸಂದಾಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಹರಕೆಯನ್ನೂ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನೂ ಮನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಪೂರ್ವಾಹ್ನ ಪೂಜೆ, ಸಾಯಂಕಾಲ ವಿಶೇಷ ಮಂಗಳಾರತಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ರಥೋತ್ಸವವನ್ನೂ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲರಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರೇ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾದಿ ಮಠಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ವರ್ಗಗಳ ಭಕ್ತಾದಿಮಾನಿಗಳೂ, ಮುನಿ, ಸಾಧಕ, ಭಟ್ಟಾರಕ, ಶ್ರಾವಕರೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿದ್ದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನೂ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
## ತಂಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ದೂರದಿಂದ ಬರುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರ ವಾಸ್ತವ್ಯ, ಊಟೋಪ ಚಾರಗಳಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಬೇಕು. ಆದುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಸಜ್ಜಿತ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ರೀತಿಯ ಅತಿಥಿಗೃಹವಾಗಬೇಕು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀ ಮಠದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಒಂದು ಅತಿಥಿಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ತ್ಯಾಗಿ ನಿವಾಸವೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾತ್ತಿದೆ. ಆಹಾರ ತಯಾರು ಮಾಡುವ ಪಾಕಶಾಲೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕು. ಇದು ಸಮಾಜದ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಸರಕಾರ-ಸಮಾಜದ ಸಗಾಯ ಸಹಕಾರಗಳು ಬೇಕು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜಿನ ಮಂದಿರ, ಸ್ವಾದಿ

ಇದನ್ನು ಶ್ರೀ 1008 ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ, ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಬಸದಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಸಧಿಯ ಮೂಲನಾಯಕ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ. ಬಸದಿಯು ಇಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ನೂತನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ  ಯಕ್ಷಿ ಹಾಗೂ ಧರಣೇಂದ್ರಯಕ್ಷರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೋಂದಾ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾದಿ ಜೈನ ಮಠದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸ್ವಾದಿ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ಮಠದ ಪೀಠಾಧೀಶ ಪೂಜ್ಯ ಸ್ವಸ್ತಿ ಶ್ರೀ ಭಟ್ಟಾಕಳಂಕ ಭಟ್ಟಾರಕ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ನೆಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 
## ಸ್ಥಳ
ಶಿರಸಿಯಿಂದ ಹುಲೇಕಲ್ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹೊರಟು ಇಲ್ಲಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಬರಬಹುದು. ಒಟ್ಟು ದೂರ 18 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಸ್ ಸೌಕರ್ಯವೂ ಇದೆ. ಇಂದು ಬಹು ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಹಿಂದು ಸೋದೆ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ವಾದಿ ಮಠ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುತ್ತಿನ ಕೆರೆ ಇದೆ.ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿಯ ಈ ಮಂದಿರದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.
## ಒಳವಿನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಂಯೂ, ಅದರೆ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಭಗವನ್ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥ ಸುಂದರ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿಯೂ ಇವೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಶಿರದಿ ಮೇಲೆ ಬೃಗದಾಕಾರದ ಆಕರ್ಷಕ ನಾಗಘಣವಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಪಂಚಾಮೃತ ಸಹವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಅಭಿಷೇಕಗಳನ್ನು ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನೂತನ ಭಟ್ಟಾರಕರ ಪೀಠಾರೋಹಣವಾದ ಬಳಿಕ ಎಲ್ಲವೂ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. 
## ಹೊರಾಂಗಣ
ಬಹು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿರುವ ಈ ಬಸದಿಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿದ್ದು, ದ್ವಾರ ಪಾಲಕರ ಬಿಂಬಗಳಾಗಲೀ, ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಾಗಲೀ ಇಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದೆ ಹೋದ ಕೂಡಲೇ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಧರಣೇಂದ್ರ ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವಿದೆ,ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಬಿಂಬವು. ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿದೆ,ಈ ಅಮ್ಮನವರ ಎದುರು ಹೂ ಹಾಕಿ ಪ್ರಸಾದ ನೋಡುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ.ಇವುಗಳಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಬಳೆಗಳನ್ನು ತೊಡಿಸಿ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಇಲ್ಲಿಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಗಳಿಗೆ ಹರಕೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಪಾಥ್ರ್ರನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಹಲವಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಮಂಗಳಾರತಿಯ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ವಿಜಯದಶಮಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಥೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಫಾಲ್ಗುನ ಅಷ್ಟಾಹ್ನಿಕ, ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಮೋಕ್ಷ ಕಲ್ಯಾಣ ಉತ್ಸವ, ದಶಲಕ್ಷಣ ಪರ್ವ, ನೂಲಹುಣ್ಣೆಮೆ, ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿ, ಸಿದ್ಧ ಚಕ್ರ ಆರಾಧನೆ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಗುಡಿಯಿದ್ದು ಕೆಲವು ನಾಗನ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ ಕಲ್ಲು ಬಸದಿ, ಹಿರಿಯಂಗಡಿ

## ಪೀಠಿಕೆ
ಶ್ರೀ ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ ಕಲ್ಲು ಬಸದಿಯು ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಿರಿಯಂಗಡಿಯಲಿದೆ. ಇದು ಹಿರಿಯಂಗಡಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಸದಿಯಾಗಿದೆ. 
## ಹೊರಾಂಗಣ
**ಈ ಬಸದಿಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುರುಬಸದಿ ಹಾಗೂ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಇದು ಕಾರ್ಕಳ ಜೈನಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ**

## ಮಾರ್ಗ
ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಎರಡು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಲು ಆನೆಕೆರೆಯಿಂದ ಹಿರಿಯಂಗಡಿ ರಸ್ತೆ ಮೂಲಕ ಸಾಗಬೇಕು. 
## ಇತಿಹಾಸ
ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಕಲ್ಲು ಬಸದಿಯನ್ನು ವೀರಪಾಂಡ್ಯ ಭೈರವ ಅರಸರ ವಂಶಸ್ಥರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಏಳುನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. 
## ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸ
ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭದ್ರ ಮಂಟಪವಿದ್ದು ೧೬ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ. ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾನಸ್ತಂಭವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿರುವ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ೯ ಬಸದಿಗಳಿಗೆ ಇದೊಂದೇ ಮಾನಸ್ತಂಭವಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಡ ಹಾಗೂ ಬಸದಿಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೀರ್ಥ ಬಾವಿ ಇದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಮುರ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ರಕ್ಷಣಾ ಗೋಡೆ ಇದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಬಸದಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ  ಗೋಪುರ ಮಂಟಪವು ಪಟ್ಟಕಗಳಿರುವ ೧೦ ಪ್ರಬಲ ಶಿಲಾಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯು ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹತ್ತುವಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಆಕೃತಿ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪವಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ೫ ಜಯ ಘಂಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಂಬಗಳು ಚೌಕಾಕೃತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ತೀರ್ಥಂಕರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿ ಇಲ್ಲ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದ ಮುಂದೆ ಶುಕನಾಸವಿದೆ. ಅನಂತರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗುಡಿ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಗರ್ಭಗೃಹ ಸುಖನಾಸಗಳು ಚತುರಸ್ರವಾಗಿದ್ದು ಇಡೀ ಬಸದಿಯು ಆಯತಾಕಾರದ ಅಧಿಷ್ಠಾನದ ಮೇಲೆ ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ೧೨ ಬಲವಾದ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಭದ್ರವಾಗಿದೆ. ಭಗವಾನ್ ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸ್ವರ್ಗ ಸೋಪಾನದಂತೆ ಭದ್ರ ಮಂಟಪ, ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ಶುಕನಾಸ, ಗರ್ಭಗೃಹಗಳು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಬಸದಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥವಿದೆ.

ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ವಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲ.ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯದ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರವು ಸುಮಾರು ಮೂರುವರೆ ಅಡಿ ಆಗಿದ್ದು ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಕರ ತೋರಣಗಳ ಅಲಂಕಾರವಿಲ್ಲ. ಸ್ವಾಮಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಿನದ ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತು ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ದೀಪಾವಳಿ ಪೂಜೆ, ನೂಲ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದಶಲಕ್ಷಣ ಪರ್ವವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲವಂತೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ವಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ನೆಲವು ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಮಾಡು ಆಧುನಿಕ ಹಂಚುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಕೆಪಾಡಿ

## ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ಆರಂಬೋಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ 
## ಮಾರ್ಗ
ಬಸದಿಗೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ,ವೇಣೂರು, ಸಿದ್ದಕಟ್ಟೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಚಲಿಸಿ ಒಕ್ಕಾಡಿಕೋಳಿಯಿಂದ ೧೨ ಕಾವಲು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಮೂರುವರೆ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಸಾಗಬೇಕು.
## ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಪ್ರಥಮ ತೀರ್ಥಂಕರ ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಈ ಜಿನ ಮಂದಿರದ ಮೂರ್ತಿ ೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಪಂಚ ಲೋಹದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದ್ದು  ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮಕರ ತೋರಣದ ಅಲಂಕಾರವಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಯು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪದ್ಮ ಪೀಠದ ಮೇಲಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಯಕ್ಷ ಯಕ್ಷಿಯರು ಗೋಮುಖ ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಚಕ್ರೇಶ್ವರ ಯಕ್ಷಿ. ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಗಳ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಯ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಕಗಳಿರುವ ಸ್ತಂಭಗಳು ಇವೆ. ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರುತ ಗಣದರ ವಲಯ ಇವೆ. ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ತೀರ್ಥಂಕರುಗಳ ಬಿಂಬಗಳಿವೆ. ಗಂಧ ಕುಟಿ ಇದೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ಜಿನಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಮೂರ್ತಿ, ನಿಂತುಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಯಕ್ಷ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ತೀರ್ಥಂಕರುಗಳ ಸಿಂಹಲಲಾಟ ಸಹಿತವಾದ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಎದುರುಗಡೆ ಪರ್ಯಂಕಾಸನದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಅಮೃತ ಶಿಲೆಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ, ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ಎದುರಲ್ಲಿ ಗೋಪುರವಿದೆ.ಬಸದಿಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಉಜ್ಜಯಂತಗಿರಿ, ಸಮ್ಮೇದ ಶಿಖರ್ಜಿ, ಪಾವಾಪುರಿ, ಚಂಪಾಪುರಿ ಮುಂತಾದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನ, ಬಸದಿಯ ಗೋಪುರದ ಹೊರಗಡೆಯ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ವೃಷಭ ತೀರ್ಥಂಕರರ ತಾಯಿಗೆ ಆದಂತಹ ೧೬ ಸ್ವಪ್ನಗಳ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನ ಕಾಣಬಹುದು. ಶ್ರೀ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ಮೂರ್ತಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ, ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಬೆಟ್ಟದ ಬಸದಿ

## ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಬಸದಿ ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ದೇವಿ ಮಂದಿರವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.
## ಆರಾದನೆಯ ದ್ವೆವ
 ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ.
## ಮಾರ್ಗ
 ಕಾರ್ಕಳದ ಭಗವಾನ್ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಏಕಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ವಿರಾಜಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಸದಿಯಿಂದ ೨೦೦ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
## ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ರೆಂಜಾಳ ಮನೆತನದವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ೩೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರವಾಗಿ ೩೦ ವರ್ಷವಾಯಿತು. ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಕಾರಣ  ಶಕ್ತಿಯಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರವೂ ಇಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ೧೦ ದಿನದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಎದುರು  ಎದುರು ಮಾನಸ್ತಂಭವಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಡ ಹಾಗೂ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ದಾಸವಾಳ, ಗುಲಾಬಿ ಮುಂತಾದ ಹೂವಿನ ಗಿಡಗಳಿವೆ.
## ಒಳಾಂಗಣ ಶಿಲವಿನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಸಿಗುವ ಎಡ ಬಲ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗೋಪುರವನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಸದಿಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜಯಘಂಟೆ  ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹತ್ತುವಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಪೈಂಟ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಿದ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗುಡಿ, ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ ಹಾಗೂ ಘಂಟಾ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿಯಿದ್ದು ಒಳಗೆ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಹೂ ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.
ಈ ಬಸದಿಯ ಎದುರುಗಡೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಮುಖ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದು ತಾವರೆ ಕೆರೆಯಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಕೆರೆಯ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅರಳುವುದು ಶ್ವೇತಕಮಲ. ಪದ್ಮಾವತಿದೇವಿಯ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿ ಶ್ವೇತಕಮಲವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರತೀತಿ. ಈ ಶ್ವೇತ ಕಮಲವು ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ೩೫ ವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿ ಆಗದೇ  ಇತ್ತು. ನಂತರ ಈ ಬಸದಿಯ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಆಗುವಾಗ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಅತಿಶಯದಿಂದ ಹೂ ಅರಳಿತು. ಈ ಶ್ವೇತ ಕಮಲದ ಆಯುಷ್ಯದ ಸಂಕೇತವೇ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಕಾರಣಿಕ  ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಜಿನದೇವ ಎಂಬವನು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಬರವಣ ಗೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ್ದಾದರಿಂದ ನಶಿಸಿ ಹೋಗಿವೆ. ಈ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯ ಅಮೃತ ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದು, ೧೧/೨ ಅಡಿ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರ‍್ಯಂಕಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ.  
## ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಮಾತೆಗೆ ದಿನವೂ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ ಹಾಗೂ ಜಲಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪದ್ಮಾವತಿಗೆ ಷೋಢಶೋಪಾಚಾರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ದಶಲಕ್ಷಣ ಪರ್ವ, ಜೀವದಯಾಷ್ಟಮಿ ಎಂಬ ವೃತಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳದ ಎಡ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಆಂಜನೇಯನ ಮೂರ್ತಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ನಾಗರಕಲ್ಲು   ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆ ಇದ್ದು. ಇದನ್ನು ಕರ್ಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಆಚಾರ್ಯ ತರುಣ ಸಾಗರರು ವಿದ್ಯಾಸಾಗರರು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಮುನಿಗಳು, ಭಟ್ಟಾರಕರು ಮತ್ತು ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ನೀರಿನ ಅನೂಕೂಲತೆಯಿದೆ.  ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ತುಂಬಾ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲೇ ತುಂಬಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಜನಾದರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಆಧಿನಾಥ ಬಸದಿ ಬಾಳ್ತಿಲ

ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಬಾಳ್ತಿಲ. ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ಬಾಳ್ತಿಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯಿದೆ.

## ಸ್ಥಳ 
ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ಬಾಳ್ತಿಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯಿದೆ. ಇದು ಮೂಡಬಿದಿರೆ ಜೈನ ಮಠದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ ಕಲ್ಲಡ್ಕ-ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ   ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಒಳ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಸಾಗಿದರೆ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು.

## ನಿರ್ಮಾಣ 
ಬಸದಿಯು ದೇವರಾಜ್ ರೈಗಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಬಾಳ್ತಿಲ ಬೀಡಿನ  ಬಂಗರಿಂದ 1959 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಆಚರಣೆ 
ಶ್ರೀ ಆಧಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಮೂಲ ನಾಯಕನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿತ್ಯವೂ ಮೂಲಸ್ವಾಮಿಗೆ ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ, ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಿನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಎರಡು ಹೊತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿ, ಜೀವದಯಾಷ್ಟಮಿ, ಮುಂತಾದ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ವಿಗ್ರಹಗಳು 
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಎರಡು ಮೂರ್ತಿಗಳಿದ್ದು ಒಂದು ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಸಭಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಬಸದಿಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಅಂದವಾದ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರವಿದ್ದು, ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಹಾಕಿ  ಅಲಂಕಾರಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ಜಯಘಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿದ್ದುಅದರಲ್ಲಿ 24 ತೀರ್ಥಂಕರ ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿದೆ. ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪರ್ಯಂಕಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಿಂಬವು ಬಿಳಿ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಮೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಮಕರ ತೋರಣ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಿದೆ.  ಬಸದಿಯ ಬಲ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮಪಾಲನಾ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಂತೆ ಮಾಡಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನನ್ನು ಮೇಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ನಾಗಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಭದ್ರವಾದ ಪ್ರಕಾರ ಗೋಡೆಯಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಬಜಿರೆ

## ಸ್ಥಳ
ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ದಕ್ಷಣಿ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಕೆಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನ, ಬಜಿರೆಯಲ್ಲಿದೆ.
## ಮಾರ್ಗ
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ವೇಣೂರು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಚಲಿಸಿ ಬಂಟ್ವಾಳ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದರೆ ಸಿಗುವ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮವೇ ಬಜಿರೆ ಗ್ರಾಮ.
## ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಶ್ರೀ ನಾಭಿರಾಜ ಇಂದ್ರರು ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪರ್ಯಂಕಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಈ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸುವರ್ಣ ಕಮಲ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಬಹುಸುಂದರವಾಗಿ ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗೆ ಸಿಂಹ ಲಾಂಛನವಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ ಯಕ್ಷಿಯರು ಇಲ್ಲ. ನಾವು ಬಸದಿಯ ಮೂಲ ನಾಯಕನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಾದರೆ ಚಿಕ್ಕ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ, ಅಷ್ಟಮ ನಂದೀಶ್ವರ ಮೂರ್ತಿ, ಚವ್ವೀಸ್ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮೂರ್ತಿ. ಮೂಲ ನಾಯಕನ ಬಿಂಬದ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮುಕ್ಕೊಡೆ ಯನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟಮಹಾ ಪ್ರಹಾರ್ಯಗಳಾದ ಮುಕ್ಕೊಡೆ, ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ, ದಿವ್ಯಧ್ವನಿಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಚಪರಮೇಷ್ಠಿ ಗಳ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ವಿಶ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಇನ್ನೊಂದು ಮೂರ್ತಿಯೂ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಬಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ನಾವು ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಿಂದ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪ, ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಪಥ ಕಾಣಬಹುದು.ಬಸದಿಯ ಹೊರಗಡೆ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಸುಂದರವಾದ  ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
## ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಮೂಲ ನಾಯಕನಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಅಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪೂಜೆಯ ವೇಳೆ ಸಿಯಾಳ, ಜಲ, ಗಂಧ, ಹಾಲು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ ಬಳೆ ತೊಡಿಸಿ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ರವಾರದ ದಿನ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ, ಚರು, ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯೊಂದಿಗೆ, ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ, ಬ್ರಹ್ಮಯಕ್ಷ, ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ, ಭಗವಾನ್ ಬಾಹುಬಲಿ, ನಂಪು ಉದ್ಯಾಪನೆಗೊಂಡ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ, ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ದಿನಂಪ್ರತಿ ಒಂದುಹೊತ್ತು ಅಭಿಷೇಕ, ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದರೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ, ನವರಾತ್ರಿ, ನೂಲಹುಣ್ಣಿಮೆ, ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. 
## ಆವರಣ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಮಹಾವೀರರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮೂರ್ತಿ ಎಂದರೆ ಶ್ರೀಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರು. ಇದು ಪಂಚಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಕೂಡ ದಿನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅಲಂಕೃತ ಸುಂದರ ದೇವಕೋಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.  ಇದು ಬಹುಸುಂದರವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ನೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಹೊರಗಡೆ ನಾವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲಕನಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಭೈರವ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಾಲಕನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಶೇಷವೇನೆಂದರೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಭೈರವ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಾಲಕನ ಸನ್ನಿಧಾನ ಬಳಿಯಲ್ಲೆ ನಾಗಮೂರ್ತಿ ಕೂಡ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ ಮುಂತಾದ ಆಯುಧಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಬಸದಿಯ ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಇಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲ. 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಗುರುರಾಯ ಬಸದಿ, ಹಿರಿಯಂಗಡಿ

**ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಗುರುರಾಯ ಬಸದಿ, ಹಿರಿಯಂಗಡಿ**

## ಪೀಠಿಕೆ
ಹಿರಿಯಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂಭತ್ತು ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಸದಿಯೆಂದರೆ ಹಲ್ಲರ ಅಥವಾ ಅಮ್ಮನವರ ಬಸದಿ. ಇದರ ಎಡಬದಿಗೆ ಶ್ರೀ ಗುರುರಾಯರ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಇದು ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕು, ಕಡಬ ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯಂಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ. ಇದರ ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬಸದಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯು ಕಾರ್ಕಳ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುದು. ಬಸದಿಯ ಒಳಭಾಗ ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿದ್ದು ಮಾಡು ಹಂಚಿನ ಹೊದಿಕೆಯದ್ದಾಗಿದೆ. 
## ಪೂಜಾ ವಿಧಿವಿಧಾನ
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಂಕರ ಪೂಜೆ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಮ ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ ಯಕ್ಷಿಯರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. 
## ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಮಾನಸ್ತಂಭ ಇದೆ.  ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಇದರ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ, ಮುನಿಗಳ ಮುನಿವಾಸ ಅಥವಾ ಅಂತಹ ಕೋಣೆಗಳು ಇಲ್ಲ. ಇದರ ಎದುರಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹತ್ತುವಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಲ್ಲ. ಗೊಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪ ಇದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಮುಚ್ಚಿಗೆ ಸಹ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಜಯಘಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿಗಳು, ರೇಖಾ ಚಿತ್ರಗಳು, ಡಿಸೈನ್ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳೇನು ಇಲ್ಲ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಮಂಟಪ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ ಎನ್ನುವುದು ಇದೆ. ಗಂಧ ಕುಟಿ ಇಲ್ಲ. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಗಣಧರಪಾದ, ಶ್ರುತ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ಇತ್ಯಾದಿ ಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಸಹ ಇಲ್ಲ. ಅದರೆ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ ಯಕ್ಷಿಯ ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಪೂಜೆ, ವಿಧಿ ವಿಧಾನ, ಅಲಂಕಾರ ಪೂಜೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಮಾತೆ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ.
## ಶಿಲಾ ಶಾಸನ
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಒಂದು ಶಿಲಾಶಾಸನ ಇದೆ.ಈ ಬಸದಿಯ ಮೂಲ ನಾಯಕನ ಮೂರ್ತಿ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆಯ ದಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಐದು ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಪರ್ಯಂಕಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಜಲಾಭಿಷೇಕ,  ಗಂಧಾಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮೂಲ ಬಿಂಬಕ್ಕೆ ವಜ್ರಲೇಪನ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವಾರು ಪರ್ವ ದಿನಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿದೆ. ಅದು ಮೂರ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರದೆ ಕೇವಲ ಶಿಲಾ ಖಂಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಜಿನಾಲಯಗಳು ರಕ್ಷಣೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಾಲಕನಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಬಲಿಕಲ್ಲುಗಳು ಅಥವಾ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳು ಇಲ್ಲ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬೆಟ್ಟದ ಬಸದಿ

## ಸ್ಥಳ
ಕಾರ್ಕಳದ ಶ್ರೀ ಬಾಹುಬಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಬಸದಿ ಇದೆ.

## ಆರಾಧನೆಯ ದ್ವೆವ
ಇಲ್ಲಿಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ.
## ಶಿಲವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ಮೂರ್ತಿಯು ಕರಿಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ ಒಂದು ಪದ್ಮಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಮಿ ನಿಂತುಕೊಡಿದ್ದು ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿದೇವಿ ಮತ್ತು ಧರಣೇಂದ್ರ ಯಕ್ಷರು ನಿಂತುಕೊಂಡಿರುವ ಬಿಂಬಗಳಿವೆ. ಸ್ವಾಮಿಯತಲೆಯ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಏಳು ಹೆಡೆಗಳ ನಾಗಫಣವಿದೆ. ಸುಮಾರು ೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇರುವ ಈ ಬಿಂಬಕ್ಕೆ ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಭಾವಳಿಯು ಅಭೇದ್ಯವಾಗಿ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಮಕರ ತೋರಣದ ಅಲಂಕಾರವಿದೆ. ನಾಗಫಣದ ಮೇಲ್ಗಡೆ  ಕೀರ್ತಿ ಮುಖವಿದೆ. ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖಮುದ್ರೆಯ ಸ್ವಾಮಿಯ ಚೆಂದವನ್ನು ಈ ಅಲಂಕೃತ ಪ್ರಭಾವಳಿಯು ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಮಬದಂತಹ ರಚನೆಗಳಿವೆ. ಇವು ಈ ಜಿನಬಿಂಬವನ್ನು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
## ಒಳ ವಿನ್ಯಾಸ
ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಚ್ಚಿಗೆಯು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚೌಕಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು ಶಿಲೆಯ ಅಧೋಮುಖ ಕಮಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಗರ್ಭಗೃಹದೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಾವುದೇ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಲ್ಲ. ಗರ್ಭಗೃಹದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬರುವಾಗ ಸಿಗುವ ಶಿಲೆಯ ದ್ವಾರ ಬಂಧವು ಹಲವಾರು ಅಲಂಕೃತ  ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನೊಳ ಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಒಂದು ಪರ್ಯಂಕಾಸನದ ಜಿನಬಿಂಬದ ಕೆತ್ತನೆ ಇದೆ. ಎದುರಿನ ಜಗಲಿಯ ಕಂಬಗಳು ಪಟ್ಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಕಂಬಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವಂತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಬೋದಿಗೆಗಳಿದ್ಚು ಅವು ಶಿಲೆಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣೀಯನ್ನು ಒಳಗಡೆ ಅಧೋಮುಕ ಕಮಲಗಳಿದ್ದು ಇವು ಈ ಭಾಗದ ಗೋಪುರವನ್ನುಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿವೆ. ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಬಸದಿ, ಅಳದಂಗಡಿ

## ಸ್ಥಳ
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಳದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗುಣಿ ನದಿತೀರದಲ್ಲಿ ೨೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ಡೆಯ ಮೇಲೆ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ  ಈ ಜೈನ ತೀರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ.
## ಇತಿಹಾಸ
ಅಜಿಲ ವಂಶಸ್ಥರಿಂದ ಸುಮಾರು ೭ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಗೆ ಸುದೀರ್ಘಕಾಲ ಇತಿಹಾಸವೂ ಇದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ರಮ್ಯವಾದ ಪರಿಸರವಿದೆ.
ಬಸದಿಯ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಈ ಬಿಂಬವು ಪ್ರಭಾವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇತರ ಬಸದಿಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಾದ ಆಕರ್ಷಣೆಯವಾದಂತಹ ವಿಷಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.
## ಆಚರಣೆ ದೈವ
ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ, ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಜಿನಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ವಿಗ್ರಹವು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಕಾರಣಿಕ ಉಳ್ಳದ್ದೂ ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಜೈನ ಧರ್ಮದವರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಜೈನೇತರರು ಕೂಡ ಈ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. 
## ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಜಲ, ಕ್ಷೀರ ಪಂಚಾಮೃತ, ಸೀಯಳ ಮುಂತಾದ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮಾತ್ರ ಇಂದ್ರರು  ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಅಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ನಾಯಕನ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಸುಂದರವಾದ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಇದು ಇಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಣೆ.ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮೂರ್ತಿಯೆಂದರೆ ಶ್ರೀಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರದ್ದು. ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವ ಕೋಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. 
## ಅಲಂಕಾರ
ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಬಳೆ ತೊಡಿಸಿ, ಶೃಂಗಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಎದುರು ಹೂವು ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯು ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯು ಕುದುರೆ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ.  
## ದೇವಾಲಯ ವಿಸ್ತರಣೆ
ಈ ಸುಂದರವಾದ ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಅಂಗಳ ಇದೆ. ಪರಿಸರದಲ್ಲಿಯೇ ಪಾರಿಜಾತ ಗಿಡ ಇದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಘಂಟಾಮಂಟಪ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ, ಮಂಟಪ ಗರ್ಭಗೃಹ. ತೀರ್ಥಮಂಟಪಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಹೊರಗಡೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಇತರ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಶಿಲಾ ಕೃತಿಗಳು, ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳು ಅಥವಾ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಹಾಗೂ ನಾಗನ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಪೂಜಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವುದು ತ್ರಿಶೂಲ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಿಕಲ್ಲು ಇವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳು ಕೂಡಾ ಇವೆ.   
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ನಿಶಿಧಿ ಬಸದಿ, ಹಿರಿಯಂಗಡಿ

**ನಿಶಿಧಿ ಬಸದಿ, ಹಿರಿಯಂಗಡಿ**
## ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯು ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕು ಹಿರಿಯಂಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ  ಬಸದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಿಶಿಧಿ ಬಸದಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
## ಮಾರ್ಗ
ಇದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ತಲುಪಲು ಆನೆಕೆರೆ ಬಳಿಯ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಯಿಂದ ಹಿರಿಯಂಗಡಿ ರಸ್ತೆ ಮೂಲಕ ಸಾಗಬೇಕು. 
## ವಾಸ್ತು
ಇಲ್ಲಿ ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯ ಎದುರು ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ.  ಇಲ್ಲಿ ನೇಮಿನಾಥಸ್ವಾಮಿ, ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ವರ್ಧಮಾನ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಎದುರಿಗೆ ಗುರು ಬಸದಿ ಇದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕಬಸದಿಯಾಗಿದೆ.
## ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ
ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಮುರ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿಗೆ ಹೆಂಚನ್ನು ಹಾಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಂಟಪವಿಲ್ಲ. ಇದರ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಕಪ್ಪು ಶಿಲಾಫಲಕದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಾಗೂ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಕಾರ್ಕಳ ಜೈನ ಮಠದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ೬೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬಸದಿಯ ಒಳಗೆ ನಾಗಶಿಲಾ ಪ್ರತಿಮೆಯಿದ್ದು ಅದು ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಆದಿನಾಥ ಬಸದಿ ಜಿನ ದೇವರಗದ್ದೆ ಹಿರೇಗುತ್ತಿ

**ಶ್ರೀ ೧೦೦೮ ಆದಿನಾಥ ಬಸದಿ, ಜಿನ ದೇವರಗದ್ದೆ, ಹಿರೇಗುತ್ತಿ**

## ಸ್ಥಳ
ಕುಮಟಾ ತಾಲೂಕು ಹಿರೇಗುತ್ತಿಯ ಕೋಟೆಹಕ್ಕಲು ಬಳಿಯ ಚಿಕ್ಕಗುತ್ತಿಯ ಜಿನದೇವರಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಕುಮಟಾ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ೨೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ. ಮಂಗಳೂರು ಕಾರವಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ ರಿಂದ ಅರ್ಧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

## ಹಿನ್ನಲೆ
ಈ ಗದ್ದೆಯು ಸ್ಥಳೀಯರಾದ ಶ್ರೀ ಗೌರೀಶ್ ಬೀರಣ್ಣ ನಾಯಕರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ರಸ್ತೆಯಿದೆ. ಗದ್ದೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಮುರಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಇಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ದಿನ್ನೆಯ ಮೇಲೆ ಈ ಬಸದಿ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಈಗ ಯಾವುದೇ ಕಟ್ಟಡವಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಈ ಸುಂದರ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪರ್ಯಂಕಾಸನದ ಶಿಲಾವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಕುಳಿತಿರುವ ಸ್ವಾಮಿಯಷ್ಟೇ ಎತ್ತರದ ಚಾಮರಧಾರಿಗಳು ಸ್ವಾಮಿಯ ಎಡಬಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಜಂಘಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಡೆ ಎರಡು ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಬಿಂಬಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಇವರು ಯಾರೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪದ್ದಪೀಠದ ಕೆಳಗೆ ಯಾವುದೇ ಲಾಂಛನವು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪೈಕಿ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ತಲೆಕೂದಲ ವಿನ್ಯಾಸ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದರಿಂದ ಇದು ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬಿವೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಲಾಂಛನ ಇರಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಶಾಸನವಿದ್ದು ಅದು ಮೂಲ ಸಂಘ, ಕಾಲೂರ್ಗಣದ ಚಿಕ್ಕ ಸೆಟ್ಟಿ, ಅವನ ಮಗ ಬಂಮಿ ಸೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಗರದವರು ಮಾಡಿಸಿದ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬಿಂಬವು ಚರಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದೇ, ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನಿಷಿಧಿಫಲಕಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಬರಹವಿದೆ. ಈ ಚಾಮರ ಧಾರಿಗಳು ಶಾಸನಗಳ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸುಮಾರು ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವುಗಳಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಈ ಬಿಂಬವು ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಆದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯು ನಿರ್ಮಾಣವೂ ಆಗಿರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಹಿರೇಗುತ್ತಿಯು ವಿಶೇಷವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೫ ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಗುಂಡ್ಲು ಬಸದಿ,ಹಾಡವಳ್ಳಿ ಗುಂಡ್ಲು ಬಸದಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

## ಸ್ಥಳ
ಗಂಡ್ಲು ಬಸದಿ ಅಥವಾ ಗುಂಡಿನ ಬಸದಿಯು ಹಾಡುವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಸದಿ ಸಮುಚ್ಛಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರವಾಗಿ ಅದರ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 
## ವಿನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯು ಇಳಿಜಾರಾದ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹಲವು ಬಸದಿಗಳು ಹಂಚಿನ ಮಾಡನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಇದು ಮಾತ್ರ ಶಿಲಾಫಲಕಗಳ ಮಾಡನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಶಿಲಾಮಯವಾದ ಪ್ರಧಾನ ದ್ವಾರವಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಮೂರು ಮೂರು ಪಟ್ಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹದಿನಾರು ಕಂಬಗಳಿವೆ. ಇವು ಇದರ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥವನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಈ ಬಸದಿಯ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಕಂಬಗಳನ್ನೇ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
## ಹೊರಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಗೆ ಸುತ್ತಲೂ ಬಲವಾದ ಪ್ರಾಕಾರಗೋಡೆಯನ್ನು ಕೆಂಪುಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಬಸದಿಗೆ ಭದ್ರತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ಹೊದರುಗಳು ಬೆಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಬಸದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೊರಗಡೆಯಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೊಡನೆ ಸಿಗುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಅಧೋಮುಖ ಕಮಲದ ಆಕೃತಿಗಳಿವೆ. ಮೂಲನಾಯಕನ ಬಿಂಬ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಬೇಕಾದ ಎತ್ತರದ ಪೀಠವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. 
## ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ
ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯು ಇದನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳಿಸ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆಯಂತೆ. ಇದರ ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣ ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಿಕಟ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲೇ ನಡೆಯಲಿಕ್ಕಿವೆ. ಇದರ ಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿದ್ದ ಬಸದಿಯು ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಬಾಲೇಶ್ವರ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಪಂಜಿಕಲ್ಲು

## ಸ್ಥಳ 
ಈ ಬಸದಿಯು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ಪಂಜಿಕಲ್ಲು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಬಂಟ್ವಾಳದಿಂದ ಮೂಡಬಿದ್ರೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ 6 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಬಂದು ನಂತರ ಅಣ್ಣಳಿಕೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ 2 ಕಿಮೀ ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಬಸದಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. 

## ನಿರ್ಮಾಣ 
ಬಸದಿಯನ್ನು ಬಾಲೇಶ್ವರ ಕುಟುಂಬದವರು ಸುಮಾರು 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜಾಸ್ತಿ ಹಂದಿಗಳು ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ಭೇಟೆಯಾಡುದಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡರು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.  ಒಂದು ಸಂದರ್ಭ ಅವರು ಮಾತ್ರ ಹಂದಿಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಬಾಣ ಬಿಡಲು ಗುರಿ ಇಟ್ಟಾಗ ಈ ಬಸದಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಬಿತ್ತು. ಆಗ ಬೇಡ ಹಂದಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಸತಿಗೆ ಬಂದ. ಆದರೆ ಆ ಹಂದಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ಆದುದರಿಂದ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಪಂಜಿಕಲ್ಲು ಬಸದಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಆರಾಧನೆ 
ಅನಂತನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರನಿಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ,  ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ, ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂಬುಚ್ಚದಂತೆ ಅಮ್ಮನವರ ಎದುರು ಹೂಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ.  ನಿತ್ಯಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನವರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ, ದೀಪಾವಳಿ ಪೂಜೆ, ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿ ನಿರ್ವಾಣ ರಕ್ಷಾವಳಿ, ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿಯ ವಿಶೇಷ ಹಬ್ಬ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ . ಯುಗಾದಿಯ ದಿನ, ನೂಲ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು, ಹಬ್ಬಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಶುಕ್ರವಾರ ನೋಂಪು, ಅನಂತ ನೋಂಪುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

## ಮೂರ್ತಿಗಳು 
ಕೆಳಗಿನ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಮೂಲ ತೀರ್ಥಂಕರ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯು ಇದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹತ್ತುವಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಜಯಘಂಟೆ,  ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮಂಟಪವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಧರಪಾದ,ಶ್ರುತ, ಬ್ರಾಹ್ಮದೇವರು ಇತ್ಯಾದಿ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ.ಪ್ರತಿದಿನ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿದೆ. ಮೂಲನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಮೂರ್ತಿ ಶಿಲೆಯದ್ದು. ಒಂದು ಅಡಿಯಷ್ಟು ಎತ್ತರ. ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಮಕರ ತೋರಣದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬಲಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ನಾಗರಕಲ್ಲು, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಇವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಲಿಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳಿವೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜೈನಮಂದಿರಗಳು
ಶೀತಲನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಕಾರ್ಕಳ

## ಸ್ಥಳ
ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ ಬಾಹುಬಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಆ ಬೃಹತ್ ಮೂರ್ತಿಯ ಎದುರುಗಡೆ, ಅದೇ ಆವರಣದೊಳಗೆ ಇರುವ ಬಸದಿಯ ಹೆಸರು ಶ್ರೀ ಶೀತಲನಾಥ ಬಸದಿ. 
## ಪೂಜೆಯ ದ್ವೆವ
ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಶೀತಲನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ.
## ಒಳಾಂಗಣ ಶಿಲವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ಆವರಣದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಈ ಬಸದಿ ಬಾಹುಬಲಿ ಬಿಂಬದಿಂದ ೫೦ ಅಡಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಗೂ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಬಸದಿಯು ಅಷ್ಟೇ ಅಡಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ರೀ ಬಾಹುಬಲಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಯಾತ್ರಿಕರು ಈ ಎರಡೂ ಬಸದಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇವು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಎರಡು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇವು ಕಾರ್ಕಳದ ಶ್ರೀ ಜೈನಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. 
## ಮಾರ್ಗ
ಇವುಗಳಿಗೆ ದಾರಿಯೆಂದರೆ ಕಾರ್ಕಳದ ಗೋಮಟೇಶ್ವರನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬರುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಏರಿ ಆವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬಸದಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. 
## ದೇವಾಲಯ ವಿನ್ಯಾಸ
ಇವು ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿವೆ. ಹಾಗೂ ಬಲವಾದ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು ಕಲ್ಲಿನ ಛಾವಣಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಶೀತಲನಾಥ ಬಸದಿಯನ್ನು ವೀರಪಾಂಡ್ಯ ಭೈರವ ಅರಸ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಶ್ರೀ ಶೀತಲನಾದ ಬಸದಿಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೊಸ ಸಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ. ಎಡ ಬದಿಗೆ ಹೊರಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ತಂಭ ಇದೆ. ಹಾಗೂ ಬಲ ಬದಿಗೆ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭವಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಸಿಗುವ ಎಡ ಬಲ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗೋಪುರವನ್ನು ಜನರು  ವಿಶೇಷ ದಿನದಂದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮುನಿಗಳೂ ಬಂದು ವಾಸ್ತವ್ಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೂ ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಚಾತುರ್ಮಾಸ ನಡೆಸಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿಯ ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಎದುರಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹತ್ತುವಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಅಥವಾ ಆ ಗೊಡೆಯ ಮೇಲೆ  ಬೇರೆ ಯಾವ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪಗಳು ಇಲ್ಲ.ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿಯು ಈ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಮೂಲನಾಯಕನ ಮೂರ್ತಿ ಶಿಲೆಯದ್ದು. ಅದರ ಎತ್ತರ ೪ ಅಡಿ. ಇದು ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸುತ್ತಲೂ ಮಕರತೋರಣದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ.
## ಪೂಜಾ ವಿದಾನ
ದಿನವೂ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ದಿನಗಳಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.   
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಪುತ್ತೂರು

## ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯು ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು ಪುತ್ತೂರು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.
## ಮಾರ್ಗ
೧೬ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರರ ಮನೆ ಇದೆ. ಇದರ ಎದುರಿಗೆ ಪುತ್ತೂರು - ಮಂಗಳೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಬಸದಿ ಎಂದರೆ ಸುಮಾರು ಏಳು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನರಿಮೊಗರು ಶ್ರೀ ಸುಮತಿನಾಥ ಬಸದಿ. 
## ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯು ಸುಮಾರು ೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದ್ದು ೧೯೯೩ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಪುರಾತನ ಮೂಲ ಬಿಂಬವು 1000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೆತ್ತನೆ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಇಂದ್ರರು ಆದ ಶ್ರೀ ಸಂತೋಷ್ ಕುಮಾರ್ ಇಂದ್ರರ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಶ್ರೀ ದೇಶಭೂಷಣ ಮುನಿಮಹಾರಾಜರಿಂದ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಅನಂತರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯವಿದ್ದು ನಿರ್ವಾಣ ಮಾಡಿದರು.
## ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಮೂಲ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಹುಂಚ ಜೈನ ಮಠದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗುಡಿ ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಭೈರವ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು ನಿತ್ಯವೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಸಿಗುವ ಎರಡು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಪುರಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ದೇವ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಗಜಲಕ್ಷ್ಮೀ ಹಾಗೂ ಕೀರ್ತಿ ಮುಖವಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹತ್ತುವಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ, ಯಕ್ಷಿಯ ಆಕೃತಿಗಳಿವೆ. ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪವಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಜಯ ಘಂಟೆ ಜಾಗಟೆಯನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಒಳಗಡೆ ಅಧೋಮುಖ ಕಮಲದ ಕೆತ್ತನೆಯಿದೆ. ಇದು ವಿಜಯನಗರದ ಶಿಲ್ಪಿ ಶೈಲಿಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಿಂದ ಮುಂದುವರೆದು ತೀರ್ಥಂಕರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪವಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಶೃತ, ಗಣದರಪಾದಗಳ ಮೂರ್ತಿಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶುಕನಾಸಿ ಇದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವು ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಐದುವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. 
## ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಹೀಗೆ ಎರಡು ಹೊತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯೇ ಮುಖ್ಯ ಯಕ್ಷಿಯನ್ನಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಬಿಂಬವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಇದ್ದು ಹೊಂಬುಚುಚ್ಚದಂತೆ ಹೂವು ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮವೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಬಿಂಬದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಹಳೆಗನ್ನಡ ಬರಹವಿದೆ. ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯ ಹಳೆಯ ಬಿಂಬದಲ್ಲಿ ಮಕರ ತೋರಣದ ಅಲಂಕಾರವಿದೆ. ಈಗಿನ ಹೊಸ ಮೂರ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಹೂಗಳ ಅಲಂಕಾರವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ೯ನೇ ದಿನ ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಹಾಗೂ ಪಂಚ ಪರ್ವಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ದಾನಶಾಲಾ ಮಠದ ಚಂದ್ರಪ್ರಭ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ

## ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸ
ಶ್ರೀ ದಾನಶಾಲ ಮಠದ ಈ ಬಸದಿಯು ಮಠದ ಒಳಗಡೆ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿಉತ್ತಾರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಅದುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಭದ್ರತೆ ಇದೆ.  
## ಇತಿಹಾಸ
ಇತಿಹಾಸವು ತಿಳಿಸುವಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೈರರಸ ಒಡೆಯನು ಪನಸೋಗೆಯ ಧರ್ಮಪೀಠದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ಲಲಿತಕೀರ್ತಿ ಭಟ್ಟಾರಕರನ್ನು ಕಾರ್ಕಳಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಮಠವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದರೊಳಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಈ ಸುಂದರ ಬಸದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳೆಂಬ ಎರಡು ಮಂಟಪಗಳಿವೆ. ಎದುರಿನ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಸುತ್ತುವರಿದು ಒಂದು ಪ್ರಕ್ಷಿಣಾ ಪಥವಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅಮೃತಶೀಲೆಯ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಆಕರ್ಷಕಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚೈನಿಸ್ ಹೆಂಚುಗಳನ್ನು ಹಾಸಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಪಂಚಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ‌ಚಂದ್ರನಾಥ್ ಸ್ವಾಮಿಯು ವಿರಾಜಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಲುಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿಯಕ್ಷಿ ನಿಂತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಮಾತೆ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿ ದೇವಿಯು ಸನ್ನಿಹಿತರಾಗಿ ಈ ಸಮಗ್ರ ಭಗವತ್ ಮಂಟಪವನ್ನು ಪವಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೂ ಈ  ಸಮಗ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 
## ವಿನ್ಯಾಸ
ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಪ್ರಭ ಸ್ವಾಮಿಯ ಹಿಂದೆ ಲೋಹದ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಂಬದಂತಹ ರಚನೆಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮಕರ ಮೃಗಗಳೂ ಅವುಗಳ ಬಾಯಿಗಳಿಂದ ಹೊರಟ ಮಕರತೋರಣವೂ ಈ ಫ್ರಭಾವಳಿಯನ್ನು ಅಲಂಕಾರಗೊಳಿಸಿವೆ. ಇದರ ಹೊರ ಭಾಗದಲ್ಲಿಎರಟು ಹಂತದ ಅಲಂಕಾರಿಕ ರಚನೆಗಳು ಇವೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಇಕ್ಕೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಮರಗಳಿವೆ. ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮುಕ್ಕೋಡೆ ಇದೆ. ಫ್ರಭಾವಳಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಕೀರ್ತಿ ಮುಖವಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿಜಯನಗರಕಾಲದ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಆದರ್ಶ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ.
## ಶಿಕ್ಷಣ
ಶ್ರೀ ಜೈನ ಮಠವು ಹಿಂದೆ ದಾನಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಂತೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಮಠದ ಭಟ್ಟಾರಕರಾದ ಸ್ವಸ್ತಿ ಶ್ರೀ ಲಲಿತಕೀರ್ತಿ ಭಟ್ಟಾರಕ ಪಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರು ರಾಜಯೋಗಿಗಳೂ ಆಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೈರವ ಅರಸರಿಗೆ ರಾಜ ಗುರುಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರು.ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಅರಸರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನುಕೊಟ್ಟು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಪ್ರಭ ಸ್ವಾಮಿಯು ಸನ್ನಿಹಿತರಾಗಿರುವ ಈ ಮಠವುಇತಿಹಾಸ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಸಿದ್ಧವಾದ ಒಂದುಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಯ ಭಟ್ಟರಕರು ರಾಜ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರಂತೆ ಧ್ಯಾನಯೋಗಿಗಳು ಆಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಲೆಗಳ ಪುರೋಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಆಶ್ರಯದಾತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಸ್ವತಃ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದಇಲ್ಲಿಯ ಭಟ್ಟಾರಕರೊಬ್ಬರು ಜೈನ ಮಹಾಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಮಹದ್ಗ್ರಂಥವು  ತಾಡಪತ್ರಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯ ಶ್ರೀ ರಮಾರಾಣ ಜೈನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿಇದೆ. ಅದರಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಹಲವಾರು ಜಿನ ಚೈತ್ಯಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಪರಂಪರೆ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಕೋಟೆಕೇರಿ

ಕೋಟೆಕೇರಿ ಬಸದಿ ಮೂಲ್ಕಿ ಇದನ್ನು ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು ಬಪ್ಪನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿದೆ.
## ಬಸದಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಗ್ರಹಗಳು
ಬಸದಿಯ ಮೂರು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೂ ಗದ್ದೆಯಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಮಾನಸ್ತಂಭವಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಒಂದು ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹ ಇದೆ. ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಿಳಿ ಪಂಚಲೋಹದ ನಿಂತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಪರ್ಯಂಕಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಣ್ಣದಾದ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆಯ ಪರ್ಯಂಕಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ, ಕಂಚಿನ ನಿಂತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಚ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹ, ಕಂಚಿನ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರಿರುವ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿ, ಕಂಚಿನ ಶ್ರುತಗಣದೇವರ ಮೂರ್ತಿ, ಕಂಚಿನ ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತೀದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ, ಪದ್ಮಾವತಿದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. 
## ಬಸದಿಯ ಹೊರಾಂಗಣ
ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿರುವ ಮಾನಸ್ತಂಭವಿದೆ. ಮಾನಸ್ತಂಭದ ಎದುರುಗಡೆ ಬಲಿಕಲ್ಲು, ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ೬ ರಂತೆ ದೇವರ ಕುಣಿತದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇವೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕುಳಿತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿಒಂದೊಂದು ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಕೆಳಗಡೆ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನರ್ತಕಿಯರ ನರ್ತನ ಮಾಡುವ ಕೆತ್ತನೆ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಮಾನಸ್ತಂಭದ ತುದಿಯಲ್ಲಿಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮಂಟಪವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲೊಂದು ಸಣ್ಣ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಅಂಗಳದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಕೆಳಗಡೆ ಕಲ್ಲಿನ ನಾಗರ ಮೂರ್ತಿ, ತ್ರಿಶೂಲ ಕೂಡ ಇದೆ. ಬೇರೆ ಯಾವ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇಲ್ಲ. ೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬಲಿಕಲ್ಲು ಮಾನಸ್ತಂಭದೆದುರು ಇದೆ. ಶಿಲಾಶಾಸನ ಇತ್ಯಾದಿ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಮೂರು ಅಡಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಪ್ರಾಕಾರ ಮೂರು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರಇದೆ. ಶ್ರೀ
## ಮೂರ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಜಗಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಬರುವಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪವಿಲ್ಲ. ಈಗ ಇರುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ಘಂಟ ಮಂಟಪ ಎಂದುಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜಾಗಟೆ, ಜಯ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಂಟಪದ ನಂತರ ಸಿಗುವುದೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿಯಿದೆ. ನಂತರ ಗಂಧದಕೋಟೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತಾ ಗಣದರ ಪಾದದ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೆ ನಿತ್ಯ  ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ.  ಅವರ ಕಾಲಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಇದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ, ರಥೋತ್ಸವ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲ.
### ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆ
ಬಸದಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಪಂಚಲೋಹ ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ನಿಂತ ವಿಗ್ರಹ ಶ್ರೀದೇವರ ಕಾಲಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಡಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ ಯಕ್ಷಿಯರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ದೇವರ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ದಿನಂಪ್ರತಿ ಶ್ರೀದೇವರಿಗೆ ಜಲಾಭಿಷೇಕ, ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ, ಪೂಜೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಾಗರಪಂಚಮಿ, ಶ್ರಾವಣ, ನವರಾತ್ರಿ, ದೀಪಾವಳಿ, ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬಂದಂತಹ ಹರಕೆಯ ೧೦ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ಶಾಂತೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಬಸದಿಗದ್ದೆ ಉಳ್ಳೂರುಮಠ

**ಶ್ರೀ ಶಾಂತೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಬಸದಿಗದ್ದೆ, ಹೆಗಡೆ ಹೊಸಳ್ಳಿ, ಉಳ್ಳೂರುಮಠ**
## ಸ್ಥಳ
ಕುಮಟಾ-ಸಿದ್ಧಾಪುರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಮಟಾದಿಂದ ೨೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹೋದಾಗ ಸಿಗುವ ಉಳ್ಳೂರು ಮಠ ಕ್ರಾಸ್‌ನಿಂದ ಆ ಮಠದ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ೪ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮುಂದುವರಿದಾಗ ಈ ಹೆಗಡೆ ಹೊಸಳ್ಳಿಯು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಬಸದಿಗದ್ದೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಈ ಕುಮಟಾದಿಂದ ಬಸಿದಿಗೆ ೨೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ. ಹಳದೀಪುರದಿಂದಲೂ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹೋಗುವ ಹತ್ತಿರದ ರಸ್ತೆಯೂ ಇದೆ.

## ಹಿನ್ನಲೆ
ಜೈನ ಬಸದಿಯು ಬಹು ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಸುಮಾರು ೪ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಶ್ರೀ ಜಿನದತ್ತ ದೀಪಣ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿಯವರಿಂದ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡು ಜಿನಬಿಂಬವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣವು ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು ೧೫ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿಗಾಗಮಿಸಿದ್ದ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಸಾಗರರು ಇಲ್ಲಿ ಬಸದಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರಂತೆ. ಅದರ ಅನುಸಾರ ಬಸದಿಯೇನೋ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. 

## ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಪೂಜಾ ವಿಧಿಗಳು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪರಿಸರ ದಲ್ಲಿ ಜೈನರ ಮನೆಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜೈನೇತರ ರಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ರಾಮ ಗೌಡ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ರಾಮ ಗೌಡರು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ವಿಧಿವಿಧಾನ, ಅಭಿಷೇಕ, ಪೂಜೆ, ಉತ್ಸವಗಳು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಮೂಲನಾಯಕ ಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹವು ತನ್ನ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬೂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. 

## ಶಿಲಾ ವಿನ್ಯಾಸ
ಸುಮಾರು ೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರುವ ಈ ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಮಂಕಿಯ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯ ಮೂಲನಾಯಕ ವಿಗ್ರಹವನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಕಾಲುಗಳು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಸಪುರವಾಗಿವೆ. ಮುಖವೂ ಅಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ, ಸವೆದುಹೋಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಯರ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಮಕರ ಮೃಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ ಮಕರ ತೋರಣ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ ಮುಖವು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಕ್ಕೊಡೆ ಬಹು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಮೂಲನಾಯಕ ಮೂರ್ತಿಯ ಕಾಲ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಲೋಹದ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.

## ವಿಶೇಷತೆ
ನೈಋತ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಕಲ್ಲು ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಶದ್ಧೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಒಂದು ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರವಿದೆ. ಬಸದಿಯಿಂದ ಅನತಿದೂರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಉಳ್ಳೂರು ಮಠವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಜೈನ ಬಸದಿಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಉಳ್ಳೂರಿನ ಜೈನಬಸದಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶಾಂತನಾಥ ಬಸದಿ, ಆರಿಕಲ್ಲು

## ಸ್ಥಳ 
ಆರಿಕಲ್ಲು ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕು ಕಡೇಶಿವಾಲಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ.  

## ಶಿಲಾ ವಿನ್ಯಾಸ 
ಬಸದಿಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಬಲಬದಿಯ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಎಡಬದಿಯ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀಯ  ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಸಿಗುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಜಯಘಂಟೆ ಮತ್ತು ಜಾಗಟೆ ಗಳನ್ನು ತೂಗಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೂಜಾ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಲ್ಲ, ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತೀ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಸೀರೆಉಡಿಸಿ, ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಬಿಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಹಳೆಯ ಬರವಣಿಗೆಯು ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ ಪಂಚ ಲೋಹದ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಖಡ್ಗಾಸ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರು ಈ ಮೂರ್ತಿಯ ಮೂರು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮಕರ ತೋರಣದ ಅಲಂಕಾರವಿರುವ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಿದೆ.ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ.

## ಆಚರಣೆ 
ಹುಂಬುಚದಂತೆ ಅಮ್ಮನವರ ಎದುರು ಹೂ ಹಾಕಿ ಪ್ರಸಾದ ನೋಡುವ ಅಥವಾ ಅನುಮತಿ ಕೇಳುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ದಿನವೂ ಬಸದಿಯ ಈ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಯ ಪೂಜೆ ಯ ಬದಲು ಶ್ರಾವಕರ ಅನುಕೂಲದ ಅನುಸಾರ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ .
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆ

## ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸುಂದರ ಬಿಂಬವಿರುವ ಈ ಬಸದಿಯು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚತುರ್ಮುಖ ಬಸದಿಯ ಎದುರುಗಡೆಯ ರಸ್ತೆಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಾಕಾರಗೋಡೆ ಇದೆ. ಒಳಗಡೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗರ್ಭಗೃಹವಿದ್ದು ಎದುರುಗಡೆ ಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದೆ. 
## ವಿನ್ಯಾಸ
ಗರ್ಭಗೃಹವು ಕೇವಲ ಆರೂಢವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದು ಮೇಲ್ಗಡೆ ಕಲ್ಲು ಕಪ್ಪಡಿಗಳನ್ನು ಹಾಸಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿಯು ಪೀಠ ಸಹಿತವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಮೂರುವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ದೃಢವಾದ ದಷ್ಟಪುಷ್ಟವಾದ ಶರೀರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಕರತೋರಣದ ಅಲಂಕಾರವಿದೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚತುವಿರ್ಂಶತಿ ತೀರ್ಥಕರ ಸುಂದರ ಆಕೃತಿಗಳಿವೆ.ಸ್ವಾಮಿಯ ಎಡಬಲಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಹ್ನ ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿ ಯಕ್ಷಿಯರ ಬಿಂಬಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಕಂಬದ ರೀತಿಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮಕರ ಮೃಗ ಹಾಗೂ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಮರ ಧಾರಿಗಳ ಬಿಂಬಗಳಿವೆ. ಈ ಸಮಗ್ರ ಬಿಂಬವು ಹೊಯ್ಸಳ ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಗಳ ಅಲಂಕಾರವಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಮುಕ್ಕೊಡೆ ಇದೆ. ಅದರ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಕೀರ್ತಿ ಮುಖವಿದೆ,ಕಣ್ಣುಗಳ ರಚನೆಯು ಹೊಳೆಯುವ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಂಹಪೀಠದ ಮೇಲಿರುವ ಪದ್ಧಪೀಠದ ಮೇಲ್ಬಾಗದ ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ “ಪನಸೋಕಾವಳಿಮಂಜುಳ ದೇವಿಗಣ ಲಲಿತಕೀರ್ತಿ ಮುನಿಗಳ" ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಈ ಬಸದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮಾನಸ್ತಂಭ ಇದ್ದವು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಒಂದು ಸೂಚನಾ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಂದು ಬರೆದಿಡಲಾಗಿದೆ. 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅಕ್ಕಂಗಳ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ವೇಣೂರು

## ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯು ವೇಣೂರು ಶ್ರೀ ಬಾಹುಬಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ಬೃಹನ್ಮೂರ್ತಿಯ ಎದುರಿಗಿರುವ ಪ್ರಾಂಗಣದ ತುದಿಯ ಎಡಬಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಇದೆ. 
## ಇತಿಹಾಸ
ಇದರ ಜಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ತ ಶಿಲಾಶಾಸನವಿದೆ.ಅದರ ಅನುಸಾರ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ವೇಣೂರಿನ ಅಜಿಲ ಅರಸ ತಿಮ್ಮರಾಜ ಓಡೆಯನ ಹಿರಿಯ ರಾಣಿಯಾದ ಪಾಂಡ್ಯಕ್ಕ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಿದೇವಿ ಎಂಬುವವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.ಅವರು ಅರಸರ ರಾಣಿಯರ ಪೈಕಿ ಹಿರಿಯವರಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅಥವಾ ಗೌರವಾರ್ಥ ಅವರನ್ನು ಇತರರು ಅಕ್ಕಂಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಕ್ಕಂಗಲ ಬಸದಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.ಈ ಶಾಸನವು ಈರಾಣಿಯರ ಬಗ್ದಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಚಯವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕೊಂಬೆಟ್ಟು ಬಳಿಯ ಅರಸಕ್ಕಬ್ಬೆ ಎಂಬುವವರ ಮಗನಾದ ಪಾಂಡ್ಯಪ್ಪರೆಯ ಎಂಬುವನ ಮಗಳಂದಿರು,ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಾಕೆ ವರ್ದಮಾನಕ್ಕ, ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಮಲ್ಲಿದೇವಿ.ಇವರಿಬ್ಬರು ಸೇರಿ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು 1526ನೆಯ ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ಕ್ರಿ.ಶ.160ನೇ ಇಸಿವಿಯಲ್ಲಿ ಶೋಭಕೃತು ಸಂವತ್ಸರದ  ಮೀನ  ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ವಿನಿಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಪಾಪಿತಡುಕ ಎಂಬ್ಬಲ್ಲಿಯ ತಾಳೆತಿಮರು, ಕೈತಿಮರು ಬಾರಂಬುನೊಜದ ಮಾಚಿಲ ತಿಮರು, ಬಿನೋತಿಮರು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಉಂಬಳಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು.ಈ ಬಸದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣಶಿಲಾಮಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರಬೇಕು.ಅದರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.ಇದು
೬-೬-೧೯೫೩ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರವಾಗಿದ್ದೆ.
## ವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದು.ಆದರೆ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳು ಸುಮಾರು 1, 1/2 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಇದೆ. ಇದರ ಒಳಗೆ ಅಮೃತ ಶಿಲೆಯ ಭಗವಾನ್ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಬದಲಾಗಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಒಂದು ಬಿಂಬವಿದೆ. ಹೊರಗೆ ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಶಿಲಯ ಚಾವಡಿ ಇದೆ. ಇದು ಮಾತೃಶ್ರೀ ರತ್ನಮ್ಮನವರ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಕೂಡಿಬೈಲು

## ಸ್ಥಳ 
ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ನಾವೂರು ಗ್ರಾಮದ ಚಿಲ್ಲಿ ಪಾದ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಪೇಟೆಯ ಬಳಿ ಈ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕೂಡಿಬೈಲು ಬಸದಿ ಇದೆ. ಪಾಂತಬೈಲು ಬಸದಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರ.

## ನಿರ್ಮಾಣ 
ಅಜಿಲ ಮನೆತನದವರು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು.

## ಆಚರಣೆ 
ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ದಿನವೂ ಕೇರಾಭಿಷೇಕ, ಜಲಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ದೀಪಾವಳಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಹೀಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪರ್ವಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ನವರಾತ್ರಿಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ವಿಗ್ರಹ/ ಶಿಲಾ ವಿನ್ಯಾಸ 
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯೂ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರೆಯುವಾಗ ಸಿಗುವ ದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಮೇದ ಶಿಖರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಗಿರ್ನಾರ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಳಗಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜಯಗಂಟೆ ಮತ್ತು ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.  ಇವುಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದುವರೆದಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ, ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದ ಮುಂದಿನ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟ ಇದರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರುತ, ಗಣಧರ ಪಾದ, ಬಹ ದೇವರು ಮುಂತಾದ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ, ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮ್ಮನವರು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ತನ್ನ ಕಾಲ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥನ ಬಿಂಬವು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪರ್ಯಂಕಾಸ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಭಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಅಂಗಣದ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೂರ್ತಿಗಳು ತ್ರಿಶೂಲ ಹಾಗೂ ನಾಗರ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಗರ್ಭಗೃಹದ ಸುತ್ತಲೂ ಬಲಿಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅಷ್ಟದಿಕಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳು ಇದೆ. ಇವುಗಳಿಗೂ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಮುರಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಂಬದಂತಹ ಆಕೃತಿಗಳೂ ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ಪಡೆ ಮಕರ ತೋರಣದ ಅಲಂಕಾರವೂ ಇದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಕೀರ್ತಿ ಮುಖವೂ ಇದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಹಿರಿಯಂಗಡಿ

## ಸ್ಥಳ
ಅಡ್ಡಗೇರಿಯ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅಡ್ಡಗೇರಿ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ  ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಕಾರ್ಕಳದ ಹಿರಿಯಂಗಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. 
## ದೈವ
ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಈ ಬಸದಿಯ ದೈವ. 
## ಇತಿಹಾಸ
ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಬಾರಾಡಿ ಬೀಡಿನ ಕುಟುಂಬವು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಠಾಧೀಶ ಸ್ವಸ್ತಿ ಶ್ರೀ ಲಲಿತಕೀರ್ತಿ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. 
## ವಿಶೇಷತೆ
ಈ ಬಸದಿಯ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ನಾಗ ಹತ್ಯಾದೋಷವಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ಭಾಗ್ಯ ಕೂಡಿ ಬರದಿದ್ದವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಬ್ರಹ್ಮದೇವ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹರಕೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ಅದು ನೆರವೇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬ, ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ, ರಥೋತ್ಸವ, ದಶಲಕ್ಷ ಪರ್ವ, ಜೀವದಯಾಷ್ಟಮಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
## ವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯ ಮೇಲಿನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ವಿರಾಜಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಒಳಗಿನ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ೪ ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಕಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿಗಳಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಮುನಿವಾಸ ಅಥವಾ ಮುನ್ಯಾಸೊ ಎಂಬ ಯಾವುದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಣೆಯಿಲ್ಲ.ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ, ಜಯಘಂಟೆ, ಜಾಗಂಟೆಯನ್ನು ತೂಗು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿದೆ. ಮೇಲ್ಗಡೆ ಆರೂಢದಲ್ಲಿ ಅದೋ ಮುಖ ಕಮಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು, ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ.  ಇಲ್ಲಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಕಲ್ಲಿನದ್ದಾಗಿದೆ. ೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಸರಳ ಮಕರತೋರಣದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ಮೂರ್ತಿಗೆ ವಜ್ರಲೇಖನ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವು ಕಲ್ಲಿನದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಇಲ್ಲ.
## ವಿಧಿ ವಿಧಾನ
ನಿತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು, ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ  ಮೂರ್ತಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಬಳೆತೊಡಿಸಿ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಲ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕದೊಂದಿಗೆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು