ಪೀಟರ್ ಸೀಮಾನ್

**ಪೀಟರ್ ಸೀಮಾನ್** (೨೫ ಮೇ ೧೮೬೫ – ೯ ಒಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೩) ಹಾಲೆಂಡ್‌ನ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ೧೯೦೨ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಎಚ್.ಎ.ಲೊರೆಂಟ್ಸ್ ರವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳಕಿನ ಮೇಲೆ ಅಯಸ್ಕಾಂತದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಸೀಮಾನ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಎಂಬ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಆವಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಪಡೆದರು.
*ಪೀಟರ್* **ಜೀಮನ್** ( 25 ಮೇ 1865 - 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1943) ಒಬ್ಬ ಡಚ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. ಜೀಮನ್ ಪರಿಣಾಮದ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ 1902 ರಲ್ಲಿ ಎಂಟ್ರಿಕ್ ಲೊರೆಂಟ್ಜ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು . 
## ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಪೀಟರ್ ಸೀಮನ್ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಸೊನ್ನೆನ್‌ಹೈಮ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು . ಅವರ ತಂದೆ ಡಚ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ಡ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಪಾದ್ರಿ ರೆವರೆಂಡ್ ಕ್ಯಾಥರಿನಸ್ ಬೊರಾಂಟಿನಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ವಿಲ್ಲೆಮಿನಾ ವೂರ್ಸ್. ಪೀಟರ್ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1883 ರಲ್ಲಿ, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರೋರಾ ಬೋರಿಯಾಲಿಸ್ ಗೋಚರಿಸಿತು. ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸೀಮನ್, ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದ ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ನೇಚರ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಪಾದಕರು "ಸೊನ್ನೆನ್‌ಹೈಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಗಮನಿಸಿದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸೀಮನ್" ಅವರನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು. 1883 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಸೀಮನ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಡೆಲ್ಫ್ಟ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ನಂತರ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಅವರು ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ಜೆ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಸೀಮನ್, ಜಿಮ್ನಾಷಿಯಂನ ಸಹ-ರೆಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಜುಡೆರ್ಜಿಯ ಕೃತಿಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಕಾರ್ನೆಲಿಸ್ ಸೀಮನ್ ಅವರ ಸಹೋದರ. ಡೆಲ್ಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಮೊದಲು ಹೈಕ್ ಕ್ಯಾಮರ್ಲಿಂಗ್ ಒನ್ನೆಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು, ಅವರು ನಂತರ ಅವರ ಪ್ರಬಂಧ ಸಲಹೆಗಾರರಾದರು.
## ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗ
೧೮೮೫ ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದ ನಂತರ, ಜೀಮನ್ ಲೈಡೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮರ್ಲಿಂಗ್ ಓನ್ಜೆ ಮತ್ತು ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ ಲೊರೆಂಟ್ಜ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು, ಅವರು ಲೊರೆಂಟ್ಜ್ ಅವರ ಸಹಾಯಕರಾದರು. ಇದು ಅವರಿಗೆ ಕೆರ್ ಪರಿಣಾಮದ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ೧೮೯೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೆರ್ ಪರಿಣಾಮದ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಇದು ಕಾಂತೀಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಧ್ರುವೀಕೃತ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರತಿಫಲನ. ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಅವರು ಅರ್ಧ ವರ್ಷ ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಕೊಹ್ಲ್ರಾಶ್ ಅವರ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹೋದರು. ೧೮೯೫ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಜೀಮನ್ ಲೈಡೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ಡೋಜೆಂಟ್ ಆದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಅವರು ಜೋಹಾನ್ನಾ ಎಲಿಸಬೆತ್ ಲೆಬ್ರೆಟ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 
## ಸಂಶೋಧನೆಗಳು
, 1925.]]
1896 ರಲ್ಲಿ, ಲೈಡೆನ್‌ನಿಂದ ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು, ಅವರು ಬಲವಾದ ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ರೋಹಿತದ ರೇಖೆಗಳ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಅಳೆದರು. ಇದನ್ನು ಈಗ **ಜೀಮನ್ ಪರಿಣಾಮ** ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು 1902 ರ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲದ ಮೇಲೆ ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪರಿಣಾಮದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರೋಹಿತದ ರೇಖೆಯು ಹಲವಾರು ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31, 1896 ರಂದು ಶನಿವಾರ ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಯಲ್ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಲೊರೆಂಟ್ಜ್ ಮೊದಲು ಜೀಮನ್ ಅವರ ಅವಲೋಕನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರು. ಕ್ಯಾಮರ್ಲಿಂಗ್ ಒನ್ನೆಸ್ ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಮುಂದಿನ ಸೋಮವಾರ, ಲೊರೆಂಟ್ಜ್ ಜೀಮನ್ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲೊರೆಂಟ್ಜ್ ಅವರ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಅವಲೋಕನಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.
## ಮಹತ್ವ
.]]

ಜೀಮನ್‌ನ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಇದು ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸುವ ಬೆಳಕಿನ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಲೊರೆಂಟ್ಜ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಲೊರೆಂಟ್ಜ್ ಪ್ರಕಾರ, ಬೆಳಕಿನ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಆಂದೋಲನಗೊಳ್ಳುವ ಕಣಗಳು ಋಣಾತ್ಮಕ ಆವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಮತ್ತು ಜೀಮನ್‌ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಅವು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಮಾಣುವಿಗಿಂತ ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟು ಹಗುರವಾಗಿದ್ದವು. ಥಾಮ್ಸನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಮೊದಲು ಈ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಜೀಮನ್ ಪರಿಣಾಮವು ಪರಮಾಣುವಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಯಿತು. ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಜೀಮನ್‌ಗೆ ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1896 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1900 ರಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು
1902 ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಲೊರೆಂಟ್ಜ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಜೀಮನ್ ಪರಿಣಾಮದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 1908 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ವಾಲ್ಸ್ ಅವರ ನಂತರ ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. 1918 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೋನಿಂಗ್ಸ್‌ಲಿಜ್ಕೆ ನೆಡರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ವ್ಯಾನ್ ವೆಟ್ಟೆನ್‌ಸ್ಚಾಪೆಲೆನ್‌ನ ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ "ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಕೆಲವು ಪ್ರಯೋಗಗಳು, ಹರಳುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣಶೀಲ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ-ತೂಕದ ಅನುಪಾತ"ವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜಡತ್ವ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.

೧೯೨೩ ರಲ್ಲಿ ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ ಜೀಮನ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹೊಸ ಸೌಲಭ್ಯವು ಜೀಮನ್‌ಗೆ ಜೀಮನ್ ಪರಿಣಾಮದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಉಳಿದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋ-ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಚಲಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಸಹ ಅವರು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದರು. ವಿಶೇಷ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದಾಗಿ ಈ ವಿಷಯವು ಹೊಸ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಯಿತು. ಇದು ಲೊರೆಂಟ್ಜ್ ಮತ್ತು ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಅವರಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಸ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಮೆಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು.
 visiting Pieter Zeeman *(left)* in Amsterdam, accompanied by Paul Ehrenfest (circa 1920).]]
 by Georges Chevalier.]]

೧೮೯೮ ರಲ್ಲಿ, ಜೀಮನ್ ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅವರು ೧೯೧೨ ರಿಂದ ೧೯೨೦ ರವರೆಗೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹೆನ್ರಿ ಡ್ರೇಪರ್ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇತರ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಜೀಮನ್ ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ವಿದೇಶಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ (ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯ) ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. 
## ನಿಧನ
ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪರಿಣಾಮದ ಮೇಲೆ ಜೀಮನ್ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕಾಗಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಪೀಟರ್ ಜೀಮನ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯, ೧೯೪೩ ರಂದು ತಮ್ಮ ೭೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* , available at Gallica. The "Address" of Gabriel Bertrand of December 20, 1943 at the French Academy: he gives biographical sketches of the lives of recently deceased members, including Pieter Zeeman, David Hilbert and Georges Giraud.
* Albert van Helden *Pieter Zeeman 1865 – 1943* In: K. van Berkel, A. van Helden and L. Palm ed., A History of Science in The Netherlands. Survey, Themes and Reference (Leiden: Brill, 1999) 606 - 608.
* Biography at the Nobel e-museum and Nobel Lecture.
* 
* P.F.A. Klinkenberg, *Zeeman, Pieter (1865-1943)*, in Biografisch Woordenboek van Nederland.
* Biography of *Pieter Zeeman (1865 – 1943)* at the National library of the Netherlands.
*  Anne J. Kox, *Wetenschappelijke feiten en postmoderne fictie in de wetenschapsgeschiedenis*, Inaugural lecture (1999).
* Pim de Bie, *prof.dr. P. Zeeman Zonnemaire 25 mei 1865 - Amsterdam 9 oktober 1943* Gravesite of Pieter Zeeman
* *Pieter Zeeman*, Bijzondere collecties Leiden.
* photo & short info
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕೃತರು