open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಜಿಯೊವಾನಿ ಡೊಮಿನಿಕೊ ಕಾಸೀನಿ

**ಜಿಯೊವಾನಿ ಡೊಮಿನಿಕೊ ಕಾಸೀನಿ **1625-1712. ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸುಗಳ ಖ್ಯಾತ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. ಇಟಲಿಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಮತ್ತು ನಕ್ಷಾನಿರೂಪಣಗಾರರಾದ ಕಾಸೀನಿ ಮನೆತನದವರ ಮೂಲಪುರುಷನೀತ.
## ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಜನಿಸಿದ್ದು ಇಟಲಿಯ ನೀಸ್ ನಗರದ ಬಳಿಯಿರುವ ಪೆರಿನಾಲ್ಡೋವಿನಲ್ಲಿ. ಜೆನವದಲ್ಲಿ ಈತನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಯಿತು.
## ಸಂಶೋಧನೆಗಳು
ಅನಂತರ ಬೋಲೋನ್ಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ (1650). ಗುರುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಗ್ರಹಗಳ ಆವರ್ತನಾವಧಿಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 1665 ಮತ್ತು 1660ರಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ. ಪ್ಯಾರಿಸಿನ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕನಾದುದು 1667ರಲ್ಲಿ. ಗುರುಗ್ರಹದ ಉಪಗ್ರಹಗಳ (ಚಂದ್ರರ) ಚಲನೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಒಂದು ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಈತ ರಚಿಸಿದ (1668). ಮುಂದೆ ಈ ಕೋಷ್ಟಕ ಡೇನಿಷ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ರೂಮರನಿಗೆ (1645-1710) ಬೆಳಕಿನ ವೇಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. 1673ರಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಪ್ಯಾರಿಸಿನ ಪೌರತ್ವ ಲಭಿಸಿದುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
ಶನಿಗ್ರಹದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು 1671-84ರ ವರೆಗೂ ನಡೆಸಿ ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು [ಇಯಾಪೆಟಸ್ (1671), ರ್ಹೀಆ (1672), ಡಯಾನೆ ಮತ್ತು ಟೆಥೀಸ್ (1684)] ಕಂಡುಹಿಡಿದ, ಶನಿಗ್ರಹದ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈತನ ಸಂಶೋಧನೆ ಹೈಗನ್ಸನ (1629-1695) ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿತ್ತು. ಹೈಗನ್ಸನ ಖ್ಯಾತ ಪರಿಶೋಧನೆಯಾದ ಶನಿಗ್ರಹದ ಬಳೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಈತ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ ಆ ಬಳೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಎರಡು ಬಳೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಕಪ್ಪು ಪ್ರದೇಶವಿದೆ ಎಂದು ಶೋಧಿಸಿದ. ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಈಗಲೂ ಕಾಸೀನಿ ಕಪ್ಪು ಪ್ರದೇಶವೆಂದೇ ಹೆಸರಿದೆ. ರಾಶಿಚಕ್ರಬೆಳಕಿನ (zodiacal light ) ಬಗ್ಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಗ್ರಂಥವನ್ನು (Découverte de la lumiere celeste qui paroist dans le zodiaque) ಹೊರತಂದ (1693). ಮಂಗಳಗ್ರಹದ ದಿಗ್‍ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈತನ ಕೆಲಸ ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ. ಕಾಸೀನಿ ಆ ಗ್ರಹದ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಯಾನದಲ್ಲಿ ರೀಪೆ ಎಂಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಸಹ ಅದೇ ಗ್ರಹವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ದೂರ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಕಾಸೀನಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಕೆಪ್ಲರನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಹಗಳ ದೂರ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತಾನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದ ಮಂಗಳಗ್ರಹದ ದೂರದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸೂರ್ಯ ಭೂಮಿಯಿಂದ 140 ಮಿಲಿಯನ್ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಕಾಸೀನಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತಲ ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಕೆಪ್ಲರನ ದೀರ್ಘವೃತ್ತಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಕೆಲವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೀರ್ಘವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಈತ ಸೂಚಿಸಿದ. ಇವನ್ನು ಕಾಸೀನಿಯನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಾಂತಿಚಕ್ರದ ಬಾಗುವಿನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಈತ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಮಹತ್ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಈತ ಸಿದ್ಧಿಸಿದ್ದರೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬಲು ಛಲವಾದಿಯೂ ಹಿಡಿದ ಪಟ್ಟನ್ನು ಬಿಡದವನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಕೋಪರ್ನಿಕಸನ (1473-1540) ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪದಿದ್ದ ಮಹಾಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ಕೊನೆಯವನೆಂದರೆ ಇವನ ಪುರಾತನ ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣತೆಯ ಅರಿವಾದೀತು.
## ವಂಶಜರು
ಕಾಸೀನಿ ವಂಶದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೂ ಒಬ್ಬ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನೂ ಆಗಿಹೋದರು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಈ ವಂಶಸ್ಥರು ಒಂದು ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು ಆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪೋಷಕವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ (2004) ಶನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಅರಸಿ ಹೊರಟ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಗೆ ಕ್ಯಾಸಿನಿ ಎಂದೇ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*Giovanni Domenico Cassini – complete digitization of 14 volumes belonging to the Old Fund's Department of Astronomy, University of Bologna, held to mark the celebrations of the Cassini in 2005 *(website in Italian)*
*Giovanni Cassini Biography -Space.com
*esa.int — Jean-Dominique Cassini: Astrology to astronomy -ESA
*Geoastro.de Earth shape
*Virtual exhibition on Paris Observatory digital library
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು
ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
ಹನುಮಂತ ಲಮಾಣಿ

**ಹನುಮಂತ ಲಮಾಣಿ** (ಜನನ 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993)  
ಒಬ್ಬ ಕುರುಬ ಹುಡುಗ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಗಾಯಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಟ ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ್ ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಕನ್ನಡ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 11 ರನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಕಿರುತೆರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ 
ಹನುಮಂತ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯವರು. ಅವರು ಲಂಬಾಣಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಅವರು ಹಾವೇರಿಯ ಹುಕ್ಕೇರಿಮಠ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಹಾವೇರಿಯ ಗುದ್ಲೆಪ್ಪ ಹಳ್ಳಿಕೇರಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 

## ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು 
ಹನುಮಂತ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಗಾಯಕನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಂಗೀತ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಸರಿ ಗ ಮ ಪ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 15 ಅಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆಗಿ ಹೊರಬಂದರು. ನಂತರ 2024 ರಲ್ಲಿ ಅನುಶ್ರೀ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ವಾರ್ ಸೀಸನ್ 2 ರಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಜನವರಿ 26, 2025 ರಂದು, ಅವರು ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 11 ಟ್ರೋಫಿ ಮತ್ತು ರೂ.5,000,000 ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಕನ್ನಡ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋನ 11 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವೈಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.  ಅವರು 21 ನೇ ದಿನದಂದು ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು  . ಅವರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವೀಕ್ಷಕರಿಂದ 52,389,318 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು 20,000,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು  .

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ

ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೯೩ ಜನನ
ವರ್ಗ:ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ
ವರ್ಗ:ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ
ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ
ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ಕಲಾವಿದರು
ಅಮ್ಮುಂಜೆ

'''''' ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲುಕಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮಗಳು 
ವರ್ಗ:ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ಗ್ರಾಮ
ತಲಪಾಡಿ

**ತಲಪಾಡಿ** ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಳ್ಳಾಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ತಲಪಾಡಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಹಿಂದೆ ಎನ್‌ಎಚ್–17) ತಲಪಾಡಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ತಲಪಾಡಿ ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 14 ಕಿ.ಮೀ (9 ಮೈಲಿ) ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ–ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿ ತಪಾಸಣಾ ಕಚೇರಿ (ಚೆಕ್‌ಪೋಸ್ಟ್) ತಲಪಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಜೇಶ್ವರದ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತಲಪಾಡಿ (ತಲಪಾಡಿ) ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಗ್ರಾಮವು ಇದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.

## ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ
ತಲಪಾಡಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಲಪಾಡಿಯ ಅಂಚೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಸಂಖ್ಯೆ (ಪಿನ್‌ಕೋಡ್) 575023 ಆಗಿದೆ.ಕಿನ್ನ್ಯಾ ರೆವಿನ್ಯೂ ಗ್ರಾಮದ ದೇವಿಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ತಲಪಾಡಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.೨ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಹಿಂದೆ ಎನ್‌ಎಚ್–17) ಯಿಂದ ತಲಪಾಡಿಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ದೇವಿಪುರದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಸ್ತೆ ಇದೆ. ದೇವಿಪುರ, ತಲಪಾಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶಿವಳ್ಳಿ ಮಾಧ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಭಾರ್ಗವ ಗೋತ್ರದ ಕುಟುಂಬದ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆಯಾಗಿದೆ.

## ತಲಪಾಡಿ ದುರ್ಗಾ ದೇವಸ್ಥಾನ
ತಲಪಾಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾದ್ರಿಯಾ ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ ಬ್ಯೇರಿ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕರಾದ ಬಾಪಕುಟ್ಟಿ ಮುಸ್ಲಿಯಾರ್ ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ಉಸ್ತಾದ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ತಲಪಾಡಿ ಪ್ರದೇಶವು ಕಡಲತೀರಗಳು, ಅತಿಥಿ ಗೃಹಗಳು, ಕ್ರೀಡಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
‍
## ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ತಲಪಾಡಿ ರಾಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಮಂಗಳೂರು ನಗರ)ದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುವ ನಗರ ಬಸ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಬಸ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು 5 ನಿಮಿಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ತಲಪಾಡಿಗೆ ಸುಮಾರು 14 ಕಿ.ಮೀ, ಉಪ್ಪಳದಿಂದ 8 ಕಿ.ಮೀ, ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡ್ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 34 ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ತಲಪಾಡಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಬಸ್ ಮಾರ್ಗ ಸಂಖ್ಯೆ 42 ಮತ್ತು 43 ಆಗಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು–ಕಾಸರಗೋಡ್ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಕೆಲವು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಬಸ್‌ಗಳು ತಲಪಾಡಿ ಹೆದ್ದಾರಿ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ತಲಪಾಡಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಮಂಗಳೂರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸುಮಾರು 22 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸಮೀಪದ ಬಂದರು ಪಣಂಬೂರುದಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯೂ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು ಆಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು 
*Talapady
*Talapdy checkpost
ಪಿ. ಸಿ. ಕುಟ್ಟಿ ಕೃಷ್ಣನ್

**ಪಿ. ಸಿ. ಕುಟ್ಟಿ ಕೃಷ್ಣನ್ **(ಪರುತೊಳ್ಳಿ ಚಳಪ್ಪುರತು ಕುಟ್ಟಿಕೃಷ್ಣನ್ ಕರುಣಾಕರ ಮೆನನ್) ೧೯೧೫-೧೯೭೩ ಮಲಯಾಳಿ ಕಥೆಗಾರ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನೂ ಕವಿತೆಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.**ಉರೂಬ್ **ಎಂಬುದು ಇವರ ಕಾವ್ಯನಾಮ.
## ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಇವರು ಪಾಲ್‍ಘಾಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೊನ್ನಾನಿ ಗ್ರಾಮದ ಮಧ್ಯವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದು ಮುಗಿಸಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾರೀತಿಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಅಮೂಲ್ಯ ಅನುಭವ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು.  ಭಾರತದ ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಕೊಪೀಕೋಡ್ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಸೇರಿ ಈಗ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.
## ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ
ಇವರ ಮೊದಲ ಒಲವು ಕವಿತೆಗಳತ್ತ. ಅನಂತರ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನು ತೋರಿದರು. *ನೀರ್‍ಚಲುಗಳ್* (ನೀರ ದಾರಿಗಳು) ಎನ್ನುವ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇದುವರೆಗೆ ಇವರ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು ಹದಿನೈದು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಇವರು ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮನಹೊಕ್ಕು ನೋಡುವ ಚೈತನ್ಯ, ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸಬದ್ದ ಪದ್ಯಶೈಲಿಯ ಬರಹ ಇವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಕವಿ ಹೃದಯವಿಲ್ಲದವರು ಉತ್ತಮ ಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಾರರು ಎಂದು ಅವರ ಅಭಿಮತ. ಇವರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು.
ಇವರ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾದಂಬರಿ *ಉಮ್ಮಚು* (1954) ಪ್ರೀತಿ, ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ದಂಡನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಥೆಯಿದು.
ಅನಂತರ* ಸುಂದರನ್ ಮಾರುಮ್ *ಮತ್ತು *ಸುಂದರಿಹಳುಮ್* ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ 1958ರಲ್ಲಿ ಬಂತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಓಡಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಉಮ್ಮಚುಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇವರು ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1959-60ರಲ್ಲಿ ಸುಂದರನ್ ಮಾರುಮ್ ಮತ್ತು ಸುಂದರಿಹಕುಳುಮ್ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬಹುಮಾನ ಬಂತು. ಇವರು ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಕೃಷ್ಣನ್ ನಾಸ್ತಿಕರೂ ಅಲ್ಲ. ಯೋಗಿಗಳೂ ಅಲ್ಲ. ಇವರೊಬ್ಬ ಆಶಾವಾದಿ, ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ-ಎಂದು ಇವರನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಇವರಿಗಿರುವ ಆಸ್ಥೆ ಅಪಾರ. ಇವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸಪಾತ್ರಗಳೇ ಇಲ್ಲ.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
* ಮದ್ರಾಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1948) – *ಕಾತಿರ್‍ಕಟ್ಟ*
* ಮದ್ರಾಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1949) – *ಓಪನ್ ವಿಂಡೋ*
* ಮದ್ರಾಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1951) – *ಕುಂಬೆಡುಕುನ್ನ ಮಣ್ಣು*
* ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1958) – *ಉಮ್ಮಾಚು*
* ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1960) - *ಸುಂದರಿಕಾಲುಮ್ ಸುಂದರನ್‍ಮಾರುಮ್ 
* ಎಂ.ಪಿ. ಪಾಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1960) – *ಗೋಪಾಲನ್ ನಾಯರುಡೆ ಥಾಡಿ*
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆಗಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1971) - *ಉಮ್ಮಾಚು*
* ಆಶಾನ್ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1973) – *'ಸುಂದರಿಕಾಲುಮ್ ಸುಂದರನ್‍ಮಾರುಮ್''

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* 
* 

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರರು
ಕೆಂದಾಳೆ

**ಕೆಂದಾಳೆ **ಸ್ಯಾಪಿಂಡೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಮರ. ಸ್ಲೀಶೆರ ಟ್ರೈಜುಗ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮ. ಬಳಕೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಿಲೋನ್ ಓಕ್ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಗಡೆ ಕೆಂದಾಳ, ಚೆಂಡಾಲ, ಚಕೋತ ಎಂಬ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳೂ ಇವೆ.
## ವ್ಯಾಪ್ತಿ
ಕರ್ನಾಟಕ, ಪಂಜಾಬ್, ಬಿಹಾರ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲುಗಳಲ್ಲೂ, ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲೂ ಮಿಶ್ರಪರ್ಣ ಪಾತಿ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
## ಸಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣ
ಎಲೆಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಮಾದರಿಯವು; ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ; ವೃಂತಪರ್ಣಗಳಿಲ್ಲ. ಡಿಸೆಂಬರಿನಿಂದ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳೆಲ್ಲ ಉದುರಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚಿಗುರು ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಎಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೂಗಳು ಕೂಡ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಹೂಗಳು ಏಕಲಿಂಗಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ದ್ವಿಲಿಂಗಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಗಂಡು, ಹೆಣ್ಣು ಹಾಗೂ ದ್ವಿಲಿಂಗಿ ಹೂಗಳು ಒಂದೇ ಮರದಲ್ಲಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹೂಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮರಗಳಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಹೂಗೊಂಚಲು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಅಂತ್ಯಾರಂಭಿ ಮಾದರಿಯದು. ಹೂಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರುಮಿಶ್ರಿತ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ 4-6 ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು, 5-8 ಕೇಸರಗಳು, ಮೂರು ಕಾರ್ಪೆಲ್‍ಗಳ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ ಅಂಡಾಶಯ ಇವೆ, ದಳಗಳಿಲ್ಲ.
## ಉಪಯೋಗಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಅರಗು ಮರಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕೆಂದಾಳೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಇದರ ಎಳೆಯ ರೆಂಬೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅರಗುಕೀಟಗಳನ್ನು ಸಾಕಿ ಉತ್ತಮದರ್ಜೆಯ ಹಾಗೂ ಬಹಳ ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಅರಗನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮರದ ಚೌಬೀನೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಡುಸಾದುದು ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವಂಥದು. ಇದನ್ನು ಹದಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿದರೆ ಇದು ಸೀಳಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಸಿ ಮರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೊಯ್ಯಬಹುದು. ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಣಗಿಸಬೇಕು. ಚೌಬೀನೆ ಬಲು ಭಾರವಾಗಿದ್ದು (ಘನ ಅಡಿಯೊಂದಕ್ಕೆ 65-70 ಪೌಂ. ತೂಗುತ್ತದೆ). ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಗಾಡಿಚಕ್ರ, ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಘರ್ಷಣ ಭಾಗಗಳು, ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿ ಗಿರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಆಯುಧಗಳ ಹಿಡಿಗೂ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸರೆಗಂಬಗಳಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸುವುದುಂಟು. ಕೆಂದಾಳೆಯ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಎಣ್ಣೆಯಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಬೂನು, ಸುಗಂಧ ತೈಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೀಪ ಉರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಎಣ್ಣೆಯನ್ನೂ ತೊಗಟೆಯನ್ನೂ ಚರ್ಮದ ತುರಿಯಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಯಾಗಿಯೂ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
## ಛಾಯಾಂಕಣ
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* AgroForestry Tree Database 
* Schleichera oleosa - The Wood Explorer Database

ವರ್ಗ:ಮರಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ಗಿಲ್ಲಿ ನಟ

**ಗಿಲ್ಲಿ ನಟ **(ಜನನ 21 ಜೂನ್ 1998)  ಅವರ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು **ನಟರಾಜ್.**  ಆದರೆ ಅವರು ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ *ಗಿಲ್ಲಿ ನಟ* ನೆಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರು ಕನ್ನಡ ಕಿರುತೆರೆ ಮತ್ತು ಹಿರಿತೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ನಟ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸೆಟ್ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಕಲಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 

ಗಿಲ್ಲಿ ಅವರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸು ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 12) (2025–26) ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ  ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಬಂದಿತು . 

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಳವಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದಡದಪುರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ರೈತ  ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 21, 1998 ರಂದು  ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಐಟಿಐ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ  ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಅವರು ಸೆಟ್ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಚಲನಚಿತ್ರ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಕಲಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನ 
; ದೂರದರ್ಶನ 
*ಕಾಮಿಡಿ ಖಿಲಾಡಿಗಳು* ಸೀಸನ್ 4 (2022) ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಿಲ್ಲಿ ನಟ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆಗಿ ಹೊರಬಂದರು. ಅವರು *ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ* ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು *ಭರ್ಜರಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ* ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಜನವರಿ 2026 ರಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 12 ರ ವಿಜೇತರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ದೂರದರ್ಶನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಜನವರಿ 18, 2026 ರಂದು    ಬಿಬಿಕೆ 12   ಅಂತಿಮ ಸಂಚಿಕೆ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು  ₹50 ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮಾರುತಿ ಸುಜುಕಿ ಕಾರನ್ನು ಬಹುಮಾನವನ್ನಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.,.

;ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು 
ಗಿಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ  *ಲಂಗೋಟಿ ಮ್ಯಾನ್* (2024) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದರ ನಂತರ *ಸೂಪರ್ ಹಿಟ್* (2024) ಮತ್ತು *1ಸ್ಟ್ ದಿನ 1ಸ್ಟ್  ಶೋ* (2025) ನಂತಹ ಸಣ್ಣ ಬಜೆಟ್ ಚಿತ್ರಗಳು ನಟಿಸಿದರು. ಅವರು *ದಿ ಡೆವಿಲ್* ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 
* On Facebook
* On Instagram

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ 

ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೯೬ ಜನನ
ವರ್ಗ:ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ
ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ
ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ಕಲಾವಿದರು
ವರ್ಗ:ನಟ
ವರ್ಗ:ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ
ಜಾನ್ ಹೆನ್ರಿ ಬೈಯರ್

**ಜಾನ್ ಹೆನ್ರಿ ಬೈಯರ್** (ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 1933 – ಜನವರಿ 20, 2026) ಅಮೆರಿಕದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು  ಬೇಯರ್ ಬ್ಲಿಂಡರ್ ಬೆಲ್ಲೆ  ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಬಲವಾದ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಜಾನ್ ಬೈಯರ್ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 1933 ರಂದು ಹ್ಯಾಕೆನ್ಸ್ಯಾಕ್, ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಡ್ರೆಡ್ ಬೈಯರ್ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಟೀನೇಕ್, ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು; ಅವರ ತಂದೆ ಆಭರಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ತಾಯಿ ಗೃಹಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ಅವರು ಡೆನಿಸನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಗ್ರ್ಯಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈನ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚಿಲರ್ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಗ್ರುಯೆನ್ ಅವರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಬೈಯರ್, ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಪಾಲುದಾರರಾದ ಜಾನ್ ಬೆಲ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ಲೂಯಿಸ್ ಬ್ಲಿಂಡರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1968ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್ ವಿಲೇಜ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಜೇನ್ ಜೇಕಬ್ಸ್ ಅವರ *The Death and Life of Great American Cities* ( *ದಿ ಡೆತ್ತ್ ಆಂಡ್ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಿಟೀಸ್*)ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು — ನಗರ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ನಗರ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಯೋಜನೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ನಂತರ,ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಪುನರುತ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ $113.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅವರ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನೀಡಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು 1913ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ ನಂತರ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದ ಮಸುಕನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹೊಸ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯ ಸಭಾಂಗಣದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಅಡಗಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಆಕಾಶ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರ ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ವಿವಾಹವು ನಂತರ ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು. 1983ರಲ್ಲಿ ಅವರು ವೆಂಡಿ ಬೈಯರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು.

ಬೈಯರ್ ಅವರು ಜನವರಿ 20, 2026ರಂದು ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್ನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ 92ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಪತ್ನಿ ವೆಂಡಿ ಬೈಯರ್ ಅವರು ಅದಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾಗಿದ್ದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಹಹೋಬಾ

**ಹಹೋಬಾ** (ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು: ಸಿಮಂಡ್ಸಿಯಾ ಚೈನೆನ್ಸಿಸ್) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಿಗ್‍ನಟ್, ಕಾಡು ಹ್ಯಾಝೆಲ್, ಕ್ವಿನೈನ್ ಕಾಯಿ, ಕಾಫಿಬೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಬೂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಪೊದೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ನೈಋತ್ಯ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮೆಕ್ಸಿಕೋಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ, ಭಿನ್ನಲಿಂಗಿ ಪೊದೆಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. *ಸಿಮಂಡ್ಸಿಯಾ ಚೈನೆನ್ಸಿಸ್* *ಸಿಮ್ಮಂಡ್ಸಿಯಾಸಿಯೇ* ಕುಟುಂಬದ ಏಕೈಕ ಜಾತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾರಿಯೋಫಿಲೇಲೀಸ್ ಗಣದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅದರ ಮೂಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ (ಅರೆ) ಶುಷ್ಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅದರ ಬೀಜದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾದ ದ್ರವ ಮೇಣದ ಎಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಹಹೋಬಾ ಎಣ್ಣೆಯು ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದೆ.

## ವಿವರಗಳು 
ಸಿಮಂಡ್ಸಿಯಾ ಚೈನೆನ್ಸಿಸ್, ಅಥವಾ ಹಹೋಬಾ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1–2 ಮೀಟರ್ (3.3–6.6 ಅಡಿ) ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಅಗಲವಾದ, ದಟ್ಟವಾದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ 3 ಮೀಟರ್ (9.8 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದ ಸಸ್ಯಗಳ ವರದಿಗಳಿವೆ.

ಎಲೆಗಳು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಂಡಾಕಾರದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, 2–4 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ (0.79–1.57 ಇಂಚು) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 1.5–3 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ (0.59–1.18 ಇಂಚು) ಅಗಲ, ದಪ್ಪ, ಮೇಣದಂಥ ಮತ್ತು ಬೂದು-ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹಹೋಬಾ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತೀವ್ರ ಬರಗಾಲಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಉದುರಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೂವುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು-ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, 5–6 ಬಾಹ್ಯದಳಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪದಳಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಸ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅರಳುತ್ತದೆ.

## ಉಪಯೋಗಗಳು 
ಹಹೋಬಾ ಎಲೆಗಳು ಜಿಂಕೆ, ಜಾವೆಲಿನಾ, ಬಿಗ್‍ಹಾರ್ನ್ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಅಳಿಲುಗಳು, ಮೊಲಗಳು, ಇತರ ದಂಶಕಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷಿಗಳು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.

ಹಹೋಬಾ ಎಣ್ಣೆಯ ನಿರಂತರ ಬಳಕೆಯು ಚರ್ಮದ ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇದು ಇತರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಎಣ್ಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಚರ್ಮದ ಆರೈಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಘಟಕಾಂಶವಾಗಿದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ, ಹಹೋಬಾ ಎಣ್ಣೆಯು ತಲೆನೋವು, ಗಂಟಲಿನ ಉರಿಯೂತವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಾಯಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಉರಿಯೂತ ನಿವಾರಕ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ವಿರೋಧಿ, ಶಿಲೀಂಧ್ರ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಣ್ಣೆ ಹೊರತೆಗೆದ ನಂತರ, ಉಳಿದ ಹಹೋಬಾ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹಹೋಬಾ ಎಲೆಗಳು ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕ ಫ್ಲೇವನಾಯ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ಥಮಾ, ಉರಿಯೂತ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಬೆಳೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ಅನಾಹಿತ್ ಅರ್ಷಕಿ ಅನನ್ಯನ್

**ಅನಾಹಿತ್ ಅರ್ಷಕಿ ಅನನ್ಯನ್** 
(ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: Անահիտ Արշակի Անանյան); 27 ಆಗಸ್ಟ್ 1909 - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1987) ಒಬ್ಬ ಸೋವಿಯತ್ ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಕೃಷಿ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಲೆನಿನ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಐದು-ವರ್ಷದ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಲೇಬರ್ ನಾಯಕಿ ಆಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

## ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ
ಅನನ್ಯನ್ ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 27, 1909 ರಂದು ಎಲಿಜವೆಟ್ಪೋಲ್ ಗವರ್ನರೇಟ್ ನ ಶಾಮಾಖ್ಯಾನ್/ಪೊಘೋಸ್ಕಿಲಿಸಾ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1926 ರಲ್ಲಿ ವಿ.ಐ. ಲೆನಿನ್ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೃಷಿ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು 1966 ರಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದರು.ಅವರು ಅರಾಮ್ ಯೆಘ್ಯಜರ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಗ್ರಿಗೋರಿಯನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ "ಆರ್ಮೇನಿಯಾಸ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಆಫ್ ವೆಜಿಟಬಲ್ ಪ್ರಿಸರ್ವ್ ಮೇಕಿಂಗ್" (1965) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಸಹ-ಬರೆದರು.

ಅನನ್ಯನ್ ಯೆರೆವಾನ್ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಬರಹಗಾರ ವಖ್ತಾಂಗ್ ಅನನ್ಯನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ಅನನ್ಯನ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಶಾಹುಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಅಡವಿಯರ್

**ಅಡವಿಯರ್   ( ಅಟವಿಯರ್** ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಂಜಾವೂರು ಮತ್ತು ತಿರುನಲ್ವೇಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನೇಕಾರರಾಗಿದ್ದು, ತಮಿಳು ಮಾತನಾಡುವ ಹಿಂದೂ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ .

ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ 
. 
= ಸಹ ನೋಡಿ ==

* ಕೈಕೋಲರ್
* ಸಾಲಿಯಾ
* ಪದ್ಮಸಾಲಿ
* ದೇವಾಂಗ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
==

ವರ್ಗ:ಜಾತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡು
ಐತೂರು

**ಐತೂರು** ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಡಬ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.

## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ 
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಆಲೂ ಪರಾಠ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಆಹಾರ

***ಆಲೂ ಪರಾಠ*** ಎಂಬುದು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ತುಂಬುವಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ರೊಟ್ಟಿ(ಪರಾಠ) (ಫ್ಲಾಟ್ ಬ್ರೆಡ್ ಖಾದ್ಯ).   ಇದನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಉಪಾಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಇದನ್ನು ಹುಳಿಯಿಲ್ಲದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಹಿಸುಕಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಸುತ್ತಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ , ಇದನ್ನು ಬೆಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಬಿಸಿ *ತವಾ* ಮೇಲೆ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.   ಆಲೂ ಪರಾಠವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಣ್ಣೆ, ಚಟ್ನಿ, ಮೊಸರು ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  

ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯಿಂದ ತುಂಬಿಸಿ ಹುರಿಯುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೊಟ್ಟಿಗಿಂತ ೬೦ ಕ್ಯಾಲೋರಿಗಳು) ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಯಾಲೋರಿಗಳು ೨೯೦-೩೬೦ ಕ್ಯಾಲೋರಿಗಳು) ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. 

೨೧ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಅನುಕೂಲತೆ, ಕೆಲಸದ ದಿನಚರಿ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮನೆಯ ಆದಾಯ, ಸಣ್ಣ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದಾಗಿ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾರತೀಯರು ಆಲೂ ಪರಾಠಾ ಉಪಾಹಾರವನ್ನು ಧಾನ್ಯಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಆಹಾರಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಬದಲಾವಣೆಗಳು 
### ಜಮ್ಮು ಆಲೂ ಅನಾರ್ದನ ಅಥವಾ ಆಲೂ ದಾದುನಿ ಪರಾಠ 
ಜಮ್ಮು ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಧದ ದಾಳಿಂಬೆ ಬೀಜಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಲೂ ಪರಾಠಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು **ದಾದುನಿ** ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಾಠಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಡೋಗ್ರಾ ಉಪಹಾರದ ನಿಯಮಿತ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣೋ ದೇವಿ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಡೋಗ್ರಿ ವೈಷ್ಣೋ ಧಾಬಾದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. 

### ಜೋಧಪುರಿ ಜಯಫಲಿ ಆಲೂ ಪಾಲಕ್ ಪರಾಠ 
ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಜೋಧ್‌ಪುರವು *ಜಯಫಲ* ( ಜಾಯಿಕಾಯಿ ) ಮತ್ತು *ಪಾಲಕ್* ( ಪಾಲಕ್ ) ನೊಂದಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯ ವಿಶೇಷ ಹೂರಣದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಲೂ ಪರಾಠಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. 

### ತೆಲುಗು ಪಲ್ಲೆಂ ಒಬ್ಬಟ್ಟು ಅಥವಾ ಆಲುಗಡ್ಡ ಕಾರ ಒಬ್ಬಟ್ಟು 
ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, *ಪಲ್ಲೆಮ್ ಒಬ್ಬಟ್ಟು*  ಅಥವಾ *ಅಲುಗಡ್ಡ ಕಾರ ಒಬ್ಬಟ್ಟು*  ಇದನ್ನು ಹಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ತುಂಬಿಸಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಹುರಿಯುವ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

## ಬಡಿಸುವ ವಿಧಾನ 
ಆಲೂ ಪರಾಠಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಾಹಾರ ಖಾದ್ಯವಾಗಿ *ದಹಿ* (ಸರಳ ಮೊಸರು) ಅಥವಾ ರೈತಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೊಸರು ಡಿಪ್ಸ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಅಥಾನಾ (ಭಾರತೀಯ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ), ಚಟ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಸಾಲಾ ಚಾಯ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಇದರೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಬ್ರೆಡ್ ಖಾದ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
* ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
ವರ್ಗ: ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರೆಡ್ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಬ್ರೆಡ್‌ಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
ವರ್ಗ:ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
ವರ್ಗ:ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
ವರ್ಗ:ಒಡಿಶಾದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
ವರ್ಗ:ಬಂಗಾಳಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
ವರ್ಗ:ಸಿಂಧಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
ವರ್ಗ:ಇಂಡೋ-ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
ವರ್ಗ:ಗಯಾನೀಸ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
ವರ್ಗ:ಸುರಿನಾಮೀಸ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
ವರ್ಗ:ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಪ್ಯಾನ್‌ಕೇಕ್‌ಗಳು
ಆದ್ಯಪಾಡಿ

**ಅಡ್ಯಪಾಡಿ** ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಳೂರುತಾಲೂಕುದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಅಡಿನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವದ ಹೆಸರಿನಿಂದ **ಅಡ್ಯಪಾಡಿ** ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಇದು ಮಂಗಳೂರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ (ಪಾದದಲ್ಲಿ) ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.

## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಮಂಗಳೂರು
* ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ
* ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* http://dk.nic.in/(http://dk.nic.in/)
ಭೇಂಡಿ ಬಜಾರ್ ಘರಾನಾ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
**ಭೆಂಡಿ ಬಜಾರ್ ಘರಾನಾವು** ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಅನೇಕ ಗಾಯನ ಘರಾನಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ , ಇದು 1890 ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಭೆಂಡಿ ಬಜಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು . ಈ ಘರಾನಾದ ಸ್ಥಾಪಕರು ಮೂಲತಃ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊರಾದಾಬಾದ್ ಪ್ರದೇಶದವರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮುಂಬೈಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಕಾರಣ, ಇದನ್ನು ಮೊರಾದಾಬಾದ್ ಘರಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಬದಲು ಭೆಂಡಿ ಬಜಾರ್ ಘರಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ .

## ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು 
ಭೇಂಡಿ ಬಜಾರ್ ಘರಾನಾವನ್ನು 1890 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮುಂಬೈನ ಭೇಂಡಿ ಬಜಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಹೋದರರಾದ ಚಜ್ಜು ಖಾನ್, ನಜೀರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಖಾದಿಮ್ ಹುಸೇನ್ ಖಾನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಘರಾನಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಖಯಾಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು 'ಆ ಕಾರ' ಬಳಕೆ , ಉಸಿರಾಟದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದು, ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದು, ಮಧ್ಯಾ ಲಯ (ಮಧ್ಯಮ ಗತಿ)ಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ಆಲಾಪ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ *ಮೇರುಖಂಡ* ಅಥವಾ *ಖಂಡಮೇರು* ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸೇರಿವೆ. ಚಜ್ಜು ಖಾನ್ ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ ಅಮನ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅಂಜನಿಬಾಯಿ ಮಲ್ಪೇಕರ್ ಈ ಘರಾನಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು. ಅಮೀರ್ ಖಾನ್ ಅವರ ತಂದೆ ಶಹಮೀರ್ ಖಾನ್ ಈ ಘರಾನಾಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ ರವಾನಿಸಿದರು. 

## ಪ್ರಮುಖ ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆ 
### ನಾಲ್ಕನೇ ತಲೆಮಾರಿನವರು—ಅಮನ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು (1888–1953) 
* ಪಂಡಿತ್ ಶಿವಕುಮಾರ್ ಶುಕ್ಲಾ (1918–1998) 
* ಟಿ. ಡಿ. ಜನೋರಿಕರ್ (1921-2006)

### ಐದನೇ ತಲೆಮಾರು 
* ಲತಾ ನೀಲತಾಯಿ ನಾಗ್ಪುರ್ಕರ್ ; ಲತಾ ಉಪೇಂದ್ರ ಕಾಮತ್;ಲತಾ ಮಂದಾಕಿನಿ ಗಾದ್ರೆ; ಲತಾ ಪಂಡಿತ್ ಜಗನ್ನಾಥ್ 'ಸಂಗೀತಮೂರ್ತಿ' ಪ್ರಸಾದ್; ವಸಂತ ಸಾಠೆ

### ಇತರ ಶಿಷ್ಯರು 
* ಅಮನ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ: ಅಶ್ರಫ್ ಹುಸೇನ್ 

* ಅಂಜನಿಬಾಯಿ ಮಲ್ಪೇಕರ ಶಿಷ್ಯರು:

* ನವರಂಗ್ ನಾಗ್ಪುರ್ಕರ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯ : ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ಜಿತೇಂದ್ರ ಅಭಿಷೇಕ್ ಸುಮನ್ ಕಲ್ಯಾಣಪುರ ಪಂಕಜ್ ಉದಾಸ್

## ಉಲ್ಲೇಖ 
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*Website devoted to Bhendi Bazaar gharana

ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ಅಟಾಂಗ್ ಭಾಷೆ (ಸಿನೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್)

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

**ಅಟೋಂಗ್ ಭಾಷೆಯು ಗಾರೋ ಉಪಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬದ** ಸಿನೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ (ಅಥವಾ ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್) ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಕೋಚ್, ರಭಾ ಮತ್ತು ಬೋಡೋ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಗಾರೋಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ .  ಇದನ್ನು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಗಾರೋ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಖಾಸಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ , ಅಸ್ಸಾಂನ ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಮರೂಪ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ . ಇದರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಠರೇಖೆ ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ವರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ.

ಸೆನೊ ವ್ಯಾನ್ ಬ್ರೂಗೆಲ್ ಈ ಭಾಷೆಯ ಉಲ್ಲೇಖ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ .  ಅಟಾಂಗ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಅಟಾಂಗ್ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಿಘಂಟು, ಹಾಗೆಯೇ ಶಬ್ದಾರ್ಥದ ಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು . ಅಟಾಂಗ್ ಕಥೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.  2009 ರಲ್ಲಿ, ಅಟಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಕಥೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಅಟಾಂಗ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಅಟಾಂಗ್ ಕಾಗುಣಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆನ್‍ಲೈನ್‍ನಲ್ಲಿ  ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಟಾಂಗ್ ಕಾಗುಣಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಟಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಟಾಂಗ್‌ನ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಹುಶಃ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಗಾರೋ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿರಬಹುದು. ಅನೇಕ ಪೋಷಕರು  ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಟಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಕಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ದಕ್ಷಿಣ ಗಾರೋ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಖಾಸಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅಟಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಜನರು, ಹಾಗೆಯೇ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆ ಸಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

## ಸಮಾಜ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ 
ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರ ನಿಖರ ಸಂಖ್ಯೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಭಾಷಾ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ೧೯೨೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೫,೦೦೦ ಜನರು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಟಾಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಗಾರೊದ ಉಪಭಾಷೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಥವಾ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಗಾರೋ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಅಟಾಂಗ್ ಭಾಷಿಕರು ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಭಾಷಿಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ . ಗಾರೋವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಷನರಿಗಳು ಬೈಬಲ್ ಅನ್ನು ಗಾರೋಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅಟಾಂಗ್‌ಗೆ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೋ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಟಾಂಗ್ ಭಾಷಿಕರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು  ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಷನರಿಗಳು ಅಟಾಂಗ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಟಾಂಗ್ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೋ ಬೋಧನಾ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.  ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

## ಇತರ ಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರಭಾವ
ಅಟಾಂಗ್ ಭಾಷೆಯು ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್ , ಬಂಗಾಳಿ , ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದ ಹಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಈ ಎರವಲು ಪದಗಳನ್ನು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು (ರೋಮನ್ ಲಿಪಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಟಾಂಗ್ ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದು. ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು: ರೇಡಿಯೋ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದ 'ರೇಡಿಯೋ' ದಿಂದ), ವ್ರೆಂಚ್ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದ 'ವ್ರೆಂಚ್' ದಿಂದ), ಶಾಲೆ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದ 'ಸ್ಕೂಲ್' ದಿಂದ), ಸಭೆ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದ 'ಮೀಟಿಂಗ್' ದಿಂದ). ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪದಗಳ ಇತರ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಚೋಳ (ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್‌ನಿಂದ: চোলা /sʊla/ 'ಜಾಕೆಟ್, ಟ್ಯೂನಿಕ್, ಕೋಟ್') ಮತ್ತು ಜಾಮಾ (ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್‌ನಿಂದ: জামা /jāmā/ 'ಕೋಟ್, ಶರ್ಟ್, ಬ್ಲೌಸ್ ಜಾಕೆಟ್').
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Atongmorot, educational YouTube Channel https://www.youtube.com/channel/UCHfiZwqyWC7HfZUAQ1RH1ew
*Atong basic lexicon at the Global Lexicostatistical Database
*Atong-English Dictionary
*Atongmorot Balgaba Golpho
*Atong Spelling Guide

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ಅಮೃತಂ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

**ಅಮೃತಂ** (ಅನುವಾದ. ಅಮೃತ) ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೆ. ಕಣ್ಣನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಅವರ ಮೊದಲನೇಯ ನಿರ್ದೇಶನವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ್ ಮತ್ತು ನವ್ಯಾ ನಾಯರ್ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್, ಅನುರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ರಾಜೀವ್, ರೇಖಾ, ಯುಗೇಂದ್ರನ್ ಮತ್ತು ಮಧುರ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭವತಾರಿಣಿ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆ. ವಿ. ಮಣಿ ಅವರು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ವಿ. ಟಿ. ವಿಜಯನ್ ಅವರು ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೃತಂ ಚಿತ್ರವು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೦, ೨೦೦೬ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.  ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹರಿದ್ವಾರ, ಮೇಲುಕೋಟೆ ಮತ್ತು ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.

## ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ
ಭವತಾರಿಣಿ ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥಾನ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

**ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥಾನ  ** (ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ) ( ಸಿಐಐಎಲ್ **)** ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ,  ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಭಾಷಾ ಬ್ಯೂರೋದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ .  ಇದನ್ನು ಜುಲೈ ೧೭, ೧೯೩೯ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 
## ಉದ್ಧೇಶ
* ಭಾಷಾ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಸಹಾಯ ನೀಡಿಕೆ.

* ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಯ ಸೃಷ್ಠಿ  ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹದ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಷೆಗಳ  ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದು.

* ಸಣ್ಣ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಭಾಷೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೀಕರಣ.

* ಮಾತೃಭಾಷೆಯೇತರ ಭಾಷೆ ಕಲಿಯುವವರಿಗೆ 20 ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾಷಾ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಉತ್ತೇಜನ.
## ಕೇಂದ್ರಗಳು 
ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಏಳು  ಉಪಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: 

* ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ
* ಬುಡಕಟ್ಟು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳ ಕೇಂದ್ರದ ನೀತಿ
* ನಿಘಂಟು ಶಾಸ್ತ್ರ, ಜಾನಪದ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅನುವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ
* ಸಾಕ್ಷರತಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ
* ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕೇಂದ್ರ
* ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಕೇಂದ್ರ
* ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ಆಶಾ (ಮರಾಠಿ ಚಲನಚಿತ್ರ)

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

***ಆಶಾ*** () 2025ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ದೀಪಕ್ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ಯಾನೋರಮಾ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೈವತಾ ಪಾಟೀಲ್, ನಿಲೇಶ್ ಕುವಾರ್, ಅಭಿಷೇಕ್ ಪಾಠಕ್ ಮತ್ತು ಕುಮಾರ್ ಮಂಗತ್ ಪಾಠಕ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಜೊತೆಗೆ ಎರ್ಥ್‌ನೆಟಿಕ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಮತ್ತು ಓಂಜಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಸಹ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿವೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಿಂಕು ರಾಜಗುರು ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಹಾಯಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಕೀತ್ ಕಾಮತ್, ಉಷಾ ನಾಯಕ್, ಶುಭಾಂಗಿ ಭುಜಬಲ್ ಮತ್ತು ಸುಹಾಸ್ ಸಿರ್ಸಾಟ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಚಿತ್ರವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಆಶಾ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪಿತೃಸತ್ತೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳು, ದೇಹದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಚಿತ್ರದ ಕೇಂದ್ರ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ. ಸೀಮಿತ ಆಯ್ಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರ ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು 21ನೇ ಥರ್ಡ್ ಐ ಏಷಿಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಚಿತ್ರವು 61ನೇ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು 19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.

## ಪಾತ್ರವರ್ಗ 
* ರಿಂಕು ರಾಜಗುರು – ಮಾಳ್ತಿ
* ಸೈನ್ಕೀತ್ ಕಾಮತ್ – ನಿಲೇಶ್
* ಉಷಾ ನಾಯಕ್ – ರಾಖ್ಮಾ ಮಾಯಿ
* ಶುಭಾಂಗಿ ಭುಜಬಲ್ – ಕಮಲಾ
* ಸುಹಾಸ್ ಶಿರ್ಸಾಟ್ – ಖೋಪಡಿ
* ದಿಶಾ ದಾನಡೆ – ಜ್ಯೋತಿ
* ದಿಲೀಪ್ ಘಾರೆ
* ಹರ್ಷ ಗುಪ್ತೆ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗುವ ಸಲುವಾಗಿ ರಿಂಕು ರಾಜಗುರು ನಿಜ ಜೀವನದ ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಿ, ಅವರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡರು; ಇದು ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು 19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.

## ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ 
### ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸ್ವೀಕಾರ 
*ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಟೈಮ್ಸ್*ನ ಜಾನ್ಹವಿ ಭಟ್‌ಕರ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಐದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಇದು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಆದರೆ ಅಸಮ ಸಮತೋಲನದ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

*ಸಕಾಳ*ನ ಸಂತೋಷ್ ಭಿಂಗಾರ್ಡೆ ಐದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಸುಂದರ ಲೊಕೇಶನ್‌ಗಳು, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಆಶಿಷ್ ಝಾ ಅವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ನಿಧಾನಗತಿಯನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು.

*Scroll.in*ನ ನಂದಿನಿ ರಾಮನಾಥ್, “125 ನಿಮಿಷಗಳ *ಆಶಾ* ತನ್ನ ಆದರ್ಶೀಕೃತ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

*ಪೂಧಾರಿ* ಪತ್ರಿಕೆ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಐದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಮುಂಚೂಣಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಎದುರಿಸುವ ಸವಾಲುಗಳತ್ತ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದೆ.

## ಸಂಗೀತ 
*ಆಶಾ* ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಗೀತೆ “ಚಲತ್ ರಾಹಾ ಪುಢೇ” ಅನ್ನು 29 ನವೆಂಬರ್ 2025ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎರಡನೇ ಗೀತೆ “ವಾಟ್ ಹಾಯ್ ಕುಠಾ” ಅನ್ನು 24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು 
*ಆಶಾ* ಚಿತ್ರವು 61ನೇ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
*
ಬೆಂಗಳೂರು ಗುಲಾಬಿ ಈರುಳ್ಳಿ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

**ಬೆಂಗಳೂರು ಗುಲಾಬಿ ಈರುಳ್ಳಿ**, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬೆಳೆಯುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಈರುಳ್ಳಿ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಗುಲಾಬಿ ಈರುಳ್ಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿತು.
thumb|ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಂಗಡಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಗುಲಾಬಿ ಈರುಳ್ಳಿ

## ಇತಿಹಾಸ 
ಬೆಂಗಳೂರು ಗುಲಾಬಿ ಈರುಳ್ಳಿಯನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಮತ್ತು ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಅವುಗಳನ್ನು ತುಮಕೂರು, ಹಾಸನ, ದಾವಣಗೆರೆ, ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಬಾಗಲಕೋಟೆಯಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬೆಂಗಳೂರು ಗುಲಾಬಿ ಈರುಳ್ಳಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. 

## ವಿವರಣೆ 
ಈ ವಿಧದ ಈರುಳ್ಳಿಗಳು ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ತಳಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗೋಳಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿಸುವ ಇತರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಗಾಢ ಕಡುಗೆಂಪು ಬಣ್ಣ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಾಟುವಾಸನೆ, ಆಂಥೋಸಯಾನಿನ್, ಫೀನಾಲ್‌(ಕಾರ್ಬಾಲಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ)ಗಳು. ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರೋಟೀನ್, ರಂಜಕ, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. 

ಗುಲಾಬಿ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ವಾತವರಣ ಹೀಗಿದೆ: ೬.೫ ರಿಂದ ೭ ರ ನಡುವಿನ ಪಿ ಹೆಚ್ ಹೊಂದಿರುವ ಮಣ್ಣು, ಶೇ.೭೦ ರಿಂದ ಶೇ.೭೫ ರಷ್ಟು ವಾತಾವರಣದ ಆರ್ದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಶೇ.೨೫ ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನ. ಬೆಂಗಳೂರು ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಲೂ ಈ ವಾತವರಣ ಕಂಡುಬರುವುದರಿಂದ, ಈ ವಿಧವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 

## ರಫ್ತು 
ಬೆಂಗಳೂರು ಗುಲಾಬಿ ಈರುಳ್ಳಿಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಸಿಂಗಾಪುರ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಬಹ್ರೇನ್, ಯುಎಇ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  

೨೦೧೦-೧೧ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಗುಲಾಬಿ ಈರುಳ್ಳಿಯನ್ನು ೨೨,೦೦೦ ಟನ್‌ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೨೦೦೩-೦೪ ಮತ್ತು ೨೦೦೫-೦೬ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ೩೬,೦೦೦ ಮತ್ತು ೩೨,೦೦೦ ಟನ್‌ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳೆಗಾಗಿ ಕೃಷಿ ರಫ್ತು ವಲಯ (AEZ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಒಳಗೆ  ೫೦೦ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯದ ಗುಲಾಬಿ ಈರುಳ್ಳಿಯನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.  

## ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ 
ಬೆಂಗಳೂರು ಗುಲಾಬಿ ಈರುಳ್ಳಿಗೆ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರು ಗುಲಾಬಿ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಈ ವಿಧದ ಈರುಳ್ಳಿ ಕೃಷಿಗೆ ಪೇಟೆಂಟ್ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಬೆಂಗಳೂರು ನೀಲಿ ದ್ರಾಕ್ಷಿ
* ಲಸಲ್ಗಾಂವ್ ಈರುಳ್ಳಿ
* ಅಲಿಬಾಗ್ ಬಿಳಿ ಈರುಳ್ಳಿ
* ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ವರ್ಗ:ಬೆಳೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು
ಬ್ಯಾಂಡಿಟ್ ಕ್ವೀನ್ (1950 ಚಲನಚಿತ್ರ)

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

'**ಬ್ಯಾಂಡಿಟ್ ಕ್ವೀನ್*** 1950 ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಇದನ್ನು **ವಿಲಿಯಂ ಬರ್ಕ್** ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬರಾ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ರೀಡ್ ಇಬ್ಬರು **ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್** ಮಾದರಿಯ ಡಕಾಯಿತರಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಗೋಲ್ಡ್ ರಶ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಡೇರಾ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಬಳಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಚಿತ್ರವು, ಪುರಾತನ ಡಕಾಯಿತ ಜೋಕ್ವಿನ್ ಮುರಿಯೆಟಾ (ರೀಡ್) ನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

## ಕಥಾವಸ್ತು
ಅಮೇರಿಕನ್ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ತಾಯಿಯ ಮಗಳಾದ ಜರಾ ಮೊಂಟಾಲ್ವೊ ವಿದೇಶದಿಂದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಂಗ್‌ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾಳೆ. ಫಾದರ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ ಅವರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ಅವಳು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಶೆರಿಫ್ ಜಿಮ್ ಹಾರ್ಡನ್‌ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಕೊಲೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಲೋಲಾ ಬೆಲ್ಮಾಂಟ್ ಎಂಬ ಅಲಿಯಾಸ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಡೆಲ್ ರಿಯೊ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುವ **ಜೋಕ್ವಿನ್ ಮುರಿಯೆಟ್ಟಾ** ಜೊತೆ ಸೇರುತ್ತಾಳೆ.

ಜರಾಳ ಪೋಷಕರು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ತೆರಿಗೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ರಾಂಚೊವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿರುವುದಾಗಿ ವಕೀಲ ಡಾನ್ ಹಿನ್ಸ್‌ಡೇಲ್ ಜಾರಾಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಫಾದರ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ ಜಾರಾಗೆ ಅವಳ ಅಕ್ರಮ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ನಂತರ, ಜರಾ ಮತ್ತು ಜೋಕ್ವಿನ್ ಇತರ ನೆರೆಯ **ರಾಂಚೆರೋಗಳು** ಪರವಾಗಿ ಕದ್ದ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ತಾರಾಗಣ
* **ಬಾರ್ಬರಾ ಬ್ರಿಟನ್** ಜರಾ ಮೊಂಟಾಲ್ವೊ/ಲೋಲಾ ಬೆಲ್ಮಾಂಟ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
* **ವಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಪಾರ್ಕರ್** ಡಾನ್ ಹಿನ್ಸ್‌ಡೇಲ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
* ಫಿ**ಲಿಪ್ ರೀಡ್ ಜೋಕ್ವಿನ್ ಮುರಿಯೆಟ್ಟಾ**/ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಡೆಲ್ ರಿಯೊ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
* ಬಾರ್ಟನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೇನ್ ಜಿಮ್ ಹಾರ್ಡನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
* **ಮಾರ್ಟಿನ್ ಗಾರ್ರಲಾಗ** ಫಾದರ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
* **ವಿಕ್ಟರ್ ಕಿಲಿಯನ್** ಜೋಸ್ ಮೊಂಟಾಲ್ವೊ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
* **ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಹಾಲ್** ಗವರ್ನರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
* **ಏಂಜೆಲೊ ರೊಸಿಟ್ಟೊ** ನಿನೊ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
* **ಅನ್ನಾ ಡೆಮೆಟ್ರಿಯೊ** ಮಾರಿಯಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
* **ಪಾಲ್ ಮರಿಯನ್** ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ 
* **ಮೈಕೆಲ್ ಕಾನ್ರಾಡ್** ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಗ್ರೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
* **ಮಾರ್ಜಿಯಾ ಡೀನ್** ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಗ್ರೇಸನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
* **ಮಿನ್ನಾ ಫಿಲಿಪ್ಸ್** ಶ್ರೀಮತಿ ಗ್ರೇಸನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
* **ಜಾನ್ ಮೆರ್ಟನ್** ಹ್ಯಾಂಕ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ

## ನಿರ್ಮಾಣ
*ಬ್ಯಾಂಡಿಟ್ ಕ್ವೀನ್* ಚಿತ್ರವನ್ನು ಲಿಪ್ಪರ್ಟ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಮತ್ತು ವಾಸ್ಕ್ವೆಜ್ ರಾಕ್ಸ್/ವಾಸ್ಕ್ವೆಜ್ ರಾಕ್ಸ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಏರಿಯಾ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ 1950 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು.

ಮಾರ್ಥಾ ವಿಕರ್ಸ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ವೈದ್ಯರು 98-ಪೌಂಡ್ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಒರಟಾದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಯಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಬಾರ್ಬರಾ ಬ್ರಿಟನ್ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
* 1950 ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ
* ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸಿನೆಮಾ
* *ಲೇಡಿ ರಾಬಿನ್ಹುಡ್*
* 1950 ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಕ್ವೀನ್ ಆಫ್ ಸ್ವೋರ್ಡ್ಸ್ (ಟಿವಿ ಸರಣಿ)|*ಕ್ವೀನ್ ಆಫ್ ಸ್ವೋರ್ಡ್ಸ್* (ಟಿವಿ ಸರಣಿ)
* ಸೆನೊರಿಟಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|*ಸೆನೊರಿಟಾ* (1927 ಚಲನಚಿತ್ರ)
* *ಜೊರೊಸ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ವಿಪ್''

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
*
ಸಂಡಿಗೆ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಲಘು ಆಹಾರಗಳು

**ಸಂಡಿಗೆ** (/ˈsʌndɪɡeɪ/) , **ವಡಂ** ಅಥವಾ **ವೇಥಲ್** **ಎಂಬುದು** ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ  ಒಂದು ಕರಿದ ತಿಂಡಿ ಪ‍ದಾರ್ಥ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಊಟದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಪಕ್ಕಖಾದ್ಯವಾಗಿಯೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ತಯಾರಿ 
ಸಂಡಿಗೆಯನ್ನು ಅಕ್ಕಿ, ಗೋಧಿ ಅಥವಾ ಸಬ್ಬಕ್ಕಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಬಳಸಿ ಗಂಜಿ ಅಥವಾ ಸರಿ ತಯಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗಂಜಿಗೆ ಇಂಗು, ಹಸಿಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಚಟ್ನಿ ಹಾಗೂ ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ತಯಾರಾದ ಬಿಸಿ ಸಂಡಿಗೆ ಗಂಜಿಯನ್ನು ಚಮಚದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಳೆ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಬಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾಲಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಬಿಲ್ಲೆಗಳ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುರಿದು, ಒಂದೆರಡು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅರಳು ಸಂಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವಲಕ್ಕಿ ಸಂಡಿಗೆ ತಯಾರಿಸಲು ಮುಖ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಗಂಜಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಗುಂಡೆಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆಣಿ ಹಾಗೂ ಅವಲಕ್ಕಿ ಸಂಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಚಕ್ಕುಲಿ ಅಚ್ಚು ಮತ್ತು ಚಕ್ಕುಲಿ ಒತ್ತು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣು ( **ಚಕ್ಕ** ಅಥವಾ **ಹಲಸಿನ** ) ತರಕಾರಿಯನ್ನು ಚಕ್ಕಪ್ಪಲಂ ಅಥವಾ ಹಪ್ಪಳಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, **ವಡಂ** ಮತ್ತು **ವೆಥಲ್ ಸಂಡಿಗೆ**  ಗಳನ್ನು ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿದ ಸಂಡಿಗೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟು ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ವರ್ಷವಿಡೀ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಗಾಳಿಯಾಡದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. ಥಾಲಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯವಾಗಿ ಬಡಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ತಿಂಡಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಮೊದಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಸಿ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಕರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ವಿಧಗಳು 
ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಂಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:

* ಸಬ್ಬಕ್ಕಿ ಸಂಡಿಗೆ - ಸಣ್ಣ ಸಬ್ಬಕ್ಕಿ
* ಅರಳು ಸಂಡಿಗೆ - ಮಂಡಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಬೂದುಗುಂಬಳ
* ಅಕ್ಕಿ ಪೇಣಿ ಸಂಡಿಗೆ - ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟು
* ಅವಲಕ್ಕಿ ಸಂಡಿಗೆ - ಕುಟ್ಟಿದ ಅಕ್ಕಿ
* ಗೋದಿ ಪೇಣಿ ಸಂಡಿಗೆ - ಗೋಧಿ
* ನೀರುಳ್ಳಿ ಸಂಡಿಗೆ - ಈರುಳ್ಳಿ
* ರಾಗಿ ಸಂಡಿಗೆ - ರಾಗಿ

## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಹಪ್ಪಳ

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* http://www.smitakalluraya.com/avalakki-sandige-aval-vadam-poha-fryums-indian-sundried-recipes/(http://www.smithakalluraya.com/avalakki-sandige-aval-vadam-poha-fryums-indian-sundried-recipes/)
* http://www.smitakalluraya.com/aralu-sandige-recipe-puffed-paddy-fryums-nel-pori-vadam/(http://www.smithakalluraya.com/aralu-sandige-recipe-puffed-paddy-fryums-nel-pori-vadam/)
* https://www.archanaskitchen.com/karnataka-style-aralu-sandige-recipe-puffed-paddy-fryums

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಲಘು ಆಹಾರಗಳು
ಭೂತಮಾತಾ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

**ಭೂತಮಾತಾ** () ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಪಾರ್ವತಿಯ ಒಂದು ಭಯಂಕರ ರೂಪವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೇವತೆ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ ಶಕ್ತಿ (ದಿವ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿ) ಎಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

## ದಂತಕಥೆ 
ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವತೆ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನು ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿರುವ ಭೂತಗಳು (ಪ್ರೇತಗಳು), ಪಿಶಾಚಗಳು ಮತ್ತು ವೇತಾಳಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ನಡೆಸಲಾದ ವೈದಿಕ ಯಜ್ಞದ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು. ಆದರೆ, ಈ ಜೀವಿಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಾಡಲಾದ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಕಾರ್ತಿಕೇಯನಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದರು. ದೇವತೆಯ ಕೋಪದಿಂದ, ಅವನ ಹುಬ್ಬುಗಳ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ ದೇವಿ ಹೊರಬಂದು ಅವನಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸಿದಳು. ಕಾರ್ತಿಕೇಯನು ಅವಳಿಗೆ ಅವಿಧೇಯ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಬಿದ್ದು ಸರಿಯಾದ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ತರುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು. ಅನೇಕ ದೇವತೆಯರ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ, ದೇವಿಯು ಆ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಳು ಮತ್ತು ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿದರು. ಸಂತುಷ್ಟಳಾದ ದೇವಿಯು ಆ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದಳು. ಅವರು "ಭೂತಮಾತಾ" (ಭೂತಗಳ ತಾಯಿ) ಆಗಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸಿ, ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು.           

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯರು
ವರ್ಗ:ಪಾರ್ವತಿಯ ರೂಪಗಳು
ಉಚ್ಚಿಟ್ಟ ಭಗವತಿ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

**ಉಚ್ಚಿಟ್ಟ ಭಗವತಿ** ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯಾಗಿದೆ. ಉಚ್ಚಿಟ್ಟಳನ್ನು ದೇಯ್ಯಂ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವತೆಯ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳು ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿವೆ.

## ಸಾರಾಂಶ 
ಉಚ್ಚಿಟ್ಟ ಭಗವತಿ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯಾಗಿದೆ. ಉಚ್ಚಿಟ್ಟಳನ್ನು **ಅಡಿಯೇರಿ ಮಡತಿಲ್ ಉಚ್ಚಿಟ್ಟ ಭಗವತಿ** (ಅಡಿಯೇರಿ ಮಠದ ಉಚ್ಚಿಟ್ಟ ಭಗವತಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು **ವಡಕ್ಕಿನಕತ್ತಾಚಿ** ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಚ್ಚಿಟ್ಟ ದೇಯ್ಯಂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೇರಳದ ಮಲಯ ಸಮುದಾಯದವರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಉಚ್ಚಿಟ್ಟಳು ಅಗ್ನಿ ದೇವತೆಯ ಮಗಳು. ಅಗ್ನಿದೇವನ ದೇಹದಿಂದ ಬಿದ್ದ ಒಂದು ನೆರಳು ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ಆಸನವಾದ ತಾವರೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಅದರಿಂದ ದಿವ್ಯ ಬೆಳಕಿನ ದೇಹವುಳ್ಳ ಸುಂದರ ದೇವತೆ ಜನಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಾಮದೇವನ ಮೂಲಕ ಅವಳನ್ನು ಶಿವ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು ನಂತರ ಭೂದೇವಿ ಭೂಮಿಯ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೋಕ ಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಅವಳು ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದಳು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯರು
ವರ್ಗ:ದೇಯ್ಯಂ
ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಜಾನಪದ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಜಾನಪದ ದೇವತೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಾತೃ ದೇವತೆಗಳು
ಕಟೇರಿ ಅಮ್ಮನ್

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

**ಕಾಟೇರಿ ಅಮ್ಮನ್** (), ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ **ಕಾಟೇರಿ** ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ, ಒಬ್ಬ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ. ಅವಳ ಆರಾಧನೆಯು ದ್ರಾವಿಡ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಅದನ್ನು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತಮಿಳುನಾಡುದಲ್ಲಿ, ಅವಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟಣದ ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಕೆಲವು ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಅವಳನ್ನು ಮಹಾದೇವಿಯ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಕಲಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ದೇವತೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವಳ ಸಂಗಾತಿ ಮುನೀಶ್ವರನ್ನೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ದಂತಕಥೆ 
ತಮಿಳು ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿವನು ಒಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಮಾತ್ರ ಹಿಂತಿರುಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅವನು ಇದರ ಕುರಿತು ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅವನ ಪತ್ನಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದಳು ಮತ್ತು ಅವಳು ರಾತ್ರಿಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ ಅವನ ಬಳಿಯಿಂದ ಹೊರಟಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಳು. ಶಿವನು ಇದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಕೈಲಾಸದಿಂದ ಒಂದು ಕಾಡಿಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವಳು ಕಾಳಿಯ ಭಯಾನಕ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದ್ದು, ಶವಗಳನ್ನು ತೋಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಿದ್ದಳು ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದನು. ಅವಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವನು ಕಾಡು ಪಥದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಂಧ್ರವನ್ನು ತೋಡಿದನು. ಕಾಳಿಯು ರಂಧ್ರದೊಳಗೆ ಬಿದ್ದು ಶಿವನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಅವಳು ತನ್ನ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಟ್ಟಳು ಮತ್ತು ಈ ವಿಕಟ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಶಿವನಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದಳು. ಅವಳು ಶಿವನಿಗೆ ತನ್ನ ಭಯಾನಕ ರೂಪವನ್ನು ರಂಧ್ರದೊಳಗೆ ಬಿಟ್ಟು, ಕರ್ತವ್ಯಪರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದಳು. ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟ ಶಕ್ತಿಯು ಕಾಟೇರಿ ಅಮ್ಮನ್ ರೂಪವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ದೇವತೆ, ಅವಳು ರೋಗಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವತೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದಲಿತ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಟೇರಿ ಅಮ್ಮನ್ ಮೂಲವನ್ನು ಶಿವನು ಹಾಕಿದ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವಳನ್ನು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸದಿದ್ದರೆ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಾಟೇರಿಯನ್ನು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಮಾಟಗಾತಿಯಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವಾಧೀನತೆ ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅವಳು ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದರೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಅತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದರೆ ಅವರನ್ನು ಗಂಟಲು ಹಿಸುಕಿ ಕೊಲ್ಲುವ ಘಟಕ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಚಿತ್ರಣ 
ಕಾಟೇರಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವಳ ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಗಾಢ ನೀಲಿ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಎಂದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅರುವಾಳ್, ಬಟ್ಟಲು, ತ್ರಿಶೂಲ, ತಾವರೆ ಅಥವಾ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವಂತೆ ನೋಡಬಹುದು.

## ಪೂಜೆ 
ಕಾಟೇರಿ ಅಮ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್, ಗಯಾನಾ, ಜಮೈಕಾ, ಮಾರಿಷಸ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಡಾಯಾಸ್ಪೊರಾದಿಂದಲೂ ಅವಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಆಹಾರ ಅರ್ಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳು, ನಿಂಬೆಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಹೂವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಂದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿಗಳೂ ಸಹ ಅವಳ ಆರಾಧಕರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅವಳನ್ನು ಕುಲದೈವಂ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು
ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ದೇವತೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಗಳು
ಮಹಾಲಾಸ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

**ಮ್ಹಾಳಸ** (ಮರಾಠಿ: म्हाळसा IAST: Mhāḷasā), **ಮ್ಹಾಳಾಸ** ಅಥವಾ **ಮಹಾಲಾಸ** ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ, ಒಬ್ಬ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇವತೆಯಾಗಿ, ಅವಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವಾದ ಮೋಹಿನಿಯ ರೂಪವೆಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಖಂಡೋಬ ಪಂಥದಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಜಾನಪದ ದೇವತೆ ಖಂಡೋಬನ, ಅಂದರೆ ಶಿವನ ರೂಪದ, ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಅವಳನ್ನು ಶಿವನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮ್ಹಾಳಸಳ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ ಗೋವಾದ ಮರಡೋಲ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮರಡೋಲ್ನಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪವಾದ ಮಹಾಲಾಸ ನಾರಾಯಣಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ವಿವಿಧ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕುಲದೇವತೆ (ಕುಟುಂಬದ ದೇವತೆ) ಆಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

## ಪ್ರತಿಮಾ ವಿಜ್ಞಾನ 
ಮಹಾಲಾಸ ನಾರಾಯಣಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಲಾಸಳ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಿವೆ, ಅವು ತ್ರಿಶೂಲ, ಕತ್ತಿ, ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಲೆ ಮತ್ತು ಪಾನ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿವೆ. ಅವಳು ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು (ಪವಿತ್ರ ದಾರ) ಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರುಷ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಮಲಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯ ಅಥವಾ ದಾನವನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾಳೆ, ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಲೆಯಿಂದ ಸ್ರವಿಸುವ ರಕ್ತವನ್ನು ಹುಲಿ ಅಥವಾ ಸಿಂಹ ನೆಕ್ಕುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ದೈವಜ್ಞ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಾಗೂ ಗೋವಾ ಮತ್ತು ತುಳುನಾಡುದ ವೈಷ್ಣವರು ಅವಳನ್ನು ಮೋಹಿನಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿ, ನಾರಾಯಣಿ ಮತ್ತು ರಾಹು-ಮತ್ತನಿ (ರಾಹುವನ್ನು ವಧಿಸಿದವಳು) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು *ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣ*ದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮ್ಹಾಳಸಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ತೋಳುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಖಂಡೋಬನ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ದಂತಕಥೆಗಳು 
ಒಂದು ಜಾನಪದ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮ್ಹಾಳಸಳನ್ನು ಶಿವನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮ್ಹಾಳಸಳು ತಿಮ್ಮಸೇಠ ಎಂಬ ಶ್ರೀಮಂತ ಲಿಂಗಾಯಿತ ವರ್ತಕನ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದಳು. ತಂದೆಯ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಖಂಡೋಬನ ದೈವಿಕ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಮ್ಹಾಳಸಳನ್ನು ಪೌಷ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು (ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗದ ಪೌಷ ಮಾಸದ ಪೂರ್ಣಿಮೆ) ಪಾಲಿ (ಪೆಂಬರ್)ನಲ್ಲಿ ಖಂಡೋಬನಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದಳು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶಿವಲಿಂಗಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದವು. ಈ ಘಟನೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಪೌಷ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಪಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಪೂಜೆ 
ದಲ್ಲಿರುವ ಮರಡೋಲ್ ದೇವಾಲಯ]]
ಮಹಾಲಾಸ/ಮ್ಹಾಳಸಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಅಥವಾ *ಗ್ರಾಮದೇವತೆ* (ಗ್ರಾಮ ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆ) ಆಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳು ಗೋವಾದ ಮರಡೋಲ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮರಡೋಲ್ನಲ್ಲಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ, ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಅವಳ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಅವಳು ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕರಾಡೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಪಡ್ಯೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ದೈವಜ್ಞ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕಲಾವಂತ, ಭಂಡಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಹಿಂದೂಗಳ ಕುಲದೇವತೆ (ಕುಟುಂಬದ ದೇವತೆ) ಆಗಿದ್ದಾಳೆ.

ದೇವತೆಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ವಲಸೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವೆರ್ಣಾ, ಕಾರವಾರ, ಕುಮಟಾ, ಮುದಗೇರಿ, ಕುಂದಾಪುರ, ಬಸ್ರೂರು, ಶಿರ್ವಾ, ಮಂಗಳೂರು, ಕಾಸರಗೋಡು, ಹರಿಕಂದಿಗೆ, ಮಲ್ಪೆ, ಮಡಂಗೇರಿ (ಗೋಕರ್ಣದ ಬಳಿಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ) ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮ್ಹಾಳಸಳನ್ನು ಖಂಡೋಬನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಅವತಾರವಾಗಿಯೂ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಜೇಜೂರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಖಂಡೋಬನ ಪೂಜಾ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಖಂಡೋಬನೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
*ಕುಲದೇವತಾ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಾಸ ನಾರಾಯಣಿ ದೇವಾಲಯ

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯರು
ವರ್ಗ:ಪಾರ್ವತಿಯ ರೂಪಗಳು
ಅಶೋಕಾ ಗುಪ್ತಾ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

**ಅಶೋಕಾ ಗುಪ್ತಾ** (ನವೆಂಬರ್ 1912 - ಜುಲೈ 8, 2008) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರು ಮಹಿಳಾ ಸೇವಾ ಸಮಿತಿಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕಿ, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸದಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ಮತ್ತು ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರು ನೋಖಾಲಿ ಗಲಭೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಗುಪ್ತಾ ಆರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಮಗಳಾಗಿ ಕಿರಣ್ ಚಂದ್ರ ಸೇನ್ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯಿ ದೇವಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆಯವರು ಅಶೋಕಾರವರು ಆರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವಾಗ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅವರ ತಾಯಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಅವರು ಇತರ ಐದು ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಬೆಥೂನ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. 20 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಐಸಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಸೈಬಲ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 

## ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು 
* *ನೊವಾಖಲಿರ್ ದುರ್ಜೋಗರ್ ಭೋಜನ*

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:೨೦೦೮ ನಿಧನ
ವರ್ಗ:೧೯೧೨ ಜನನ
ಮಂಜನಾಡಿ

**ಮಂಜನಾಡಿ** ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ

## ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರಗಳು 
೨೦೧೧ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಂಜನಾಡಿಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 10,435 ಆಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 5,245 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 5,190 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. ಮಂಜನಾಡಿ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಮಂಗಳೂರು) ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,695 ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10,435ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು SEZ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.

## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ 
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
http://dk.nic.in/

ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳು