open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಸ್ವಾಮೀ ಭಾರತೀ ಕೃಷ್ಣ ತೀರ್ಥ

ಸ್ವಾಮೀ ಭಾರತೀ ಕೃಷ್ಣ ತೀರ್ಥ (ಸಂಸ್ಕೃತ: जगद्गुरु स्वामि श्री भारती कृष्ण तीर्थजी महाराज; ಮಾರ್ಚ್ 1884 - 1960 ಫೆಬ್ರವರಿ 2) ೧೯೨೫ರಿಂದ ೧೯೬೦ರ ವರೆಗೆ ಒರಿಸ್ಸಾದ ಪುರಿಯ ಗೋವರ್ಧನ ಮಠದ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ *ವೈದಿಕ ಗಣಿತಕ್ಕಾಗಿ* ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವೆಂಕಟರಮಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಜನ್ಮ ಮಾರ್ಚ್ ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಾಯಿತು.

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಉಪದೇಶ ಸಾರ (ಪುಸ್ತಕ)

ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಕೆಲವೇ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಗ್ರಂಥ ಉಪದೇಶ ಸಾರ. ಮೂಲ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ 'ಉಳ್ಳದ್ದು ನಾರ್ಪುದು' ಎಂದಿದೆ
## ಉಪದೇಶ ಸಾರ
## ಉಪದೇಶ ಸಾರ ೩೦ ಸೂತ್ರಗಳು
 ಕರ್ತುರಾಜ್ಞಯಾ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಫಲಮ್ | 
 ಕರ್ಮ ಕಿಂ ಪರಂ ಕರ್ಮ ತಜ್ಜಡಮ್ ||೧||
 ಕೃತಿಮಹೋದಧೌ ಪತನಕಾರಣಮ್ | 
 ಫಲಮಶಾಶ್ವತಂ ಗತಿನಿರೋಧಕಮ್ ||೨||
 ಈಶ್ವರಾರ್ಪಿತಂ ನೇಚ್ಛಯಾ ಕೃತಮ್ | 
 ಚಿತ್ತಶೋಧಕಂ ಮುಕ್ತಿಸಾಧಕಮ್ ||೩||
 ಕಾಯವಾಙ್ಮನಃ ಕಾರ್ಯಮುತ್ತಮಮ್ | 
 ಪೂಜನಂ ಜಪಶ್ಚಿನ್ತನಂ ಕ್ರಮಾತ್ ||೪||
 ಜಗತ ಈಶಧೀಯುಕ್ತಸೇವನಮ್ | 
 ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಭೃದ್ದೇವಪೂಜನಮ್ ||೫||
 ಉತ್ತಮಸ್ತವಾದುಚ್ಚಮನ್ದತಃ | 
 ಚಿತ್ತಜಂ ಜಪಧ್ಯಾನಮುತ್ತಮಮ್ ||೬||
 ಆಜ್ಯಧಾರಯಾ ಸ್ರೋತಸಾ ಸಮಮ್ | 
 ಸರಲಚಿನ್ತನಂ ವಿರಲತಃ ಪರಮ್ ||೭||
 ಭೇದಭಾವನಾತ್ಸೋಽಹಮಿತ್ಯಸೌ | 
 ಭಾವನಾಽಭಿದಾ ಪಾವನೀ ಮತಾ ||೮||
 ಭಾವಶೂನ್ಯಸದ್ಭಾವಸುಸ್ಥಿತಿಃ | 
 ಭಾವನಾಬಲಾದ್ಭಕ್ತಿರುತ್ತಮಾ ||೯||
 ಹೃತ್ಸ್ಥಲೇ ಮನಃ ಸ್ವಸ್ಥತಾ ಕ್ರಿಯಾ | 
 ಭಕ್ತಿಯೋಗಬೋಧಾಶ್ಚ ನಿಶ್ಚಿತಮ್ ||೧೦||
 ವಾಯುರೋಧನಾಲ್ಲೀಯತೇ ಮನಃ | 
 ಜಾಲಪಕ್ಷಿವದ್ರೋಧಸಾಧನಮ್ ||೧೧||
 ಚಿತ್ತವಾಯವಶ್ಚಿತ್ಕ್ರಿಯಾಯುತಾಃ | 
 ಶಾಖಯೋರ್ದ್ವಯೀ ಶಕ್ತಿಮೂಲಕಾ ||೧೨||
 
 ಲಯವಿನಾಶನೇ ಉಭಯರೋಧನೇ | 
 ಲಯಗತಂ ಪುನರ್ಭವತಿ ನೋ ಮೃತಮ್ ||೧೩||
 ಪ್ರಾಣಬನ್ಧನಾಲ್ಲೀನಮಾನಸಮ್ | 
 ಏಕಚಿನ್ತನಾನ್ನಾಶಮೇತ್ಯದಃ ||೧೪||
 ನಷ್ಟಮಾನಸೋತ್ಕೃಷ್ಟಯೋಗಿನಃ | 
 ಕೃತ್ಯಮಸ್ತಿ ಕಿಂ ಸ್ವಸ್ಥಿತಿಂ ಯತಃ ||೧೫||
 ದೃಶ್ಯವಾರಿತಂ ಚಿತ್ತಮಾತ್ಮನಃ | 
 ಚಿತ್ತ್ವದರ್ಶನಂ ತತ್ತ್ವದರ್ಶನಮ್ ||೧೬||
 ಮಾನಸಂ ತು ಕಿಂ ಮಾರ್ಗಣೇ ಕೃತೇ | 
 ನೈವ ಮಾನಸಂ ಮಾರ್ಗ ಆರ್ಜವಾತ್ ||೧೭||
 ವೃತ್ತಯಸ್ತ್ವಹಂ ವೃತ್ತಿಮಾಶ್ರಿತಾಃ | 
 ವೃತ್ತಯೋ ಮನೋ ವಿದ್ಧ್ಯಹಂ ಮನಃ ||೧೮||
 ಅಹಮಯಂ ಕುತೋ ಭವತಿ ಚಿನ್ವತಃ | 
 ಅಯಿ ಪತತ್ಯಹಂ ನಿಜವಿಚಾರಣಮ್ ||೧೯||
 ಅಹಮಿ ನಾಶಭಾಜ್ಯಹಮಹಂತಯಾ | 
 ಸ್ಫುರತಿ ಹೃತ್ಸ್ವಯಂ ಪರಮಪೂರ್ಣಸತ್ ||೨೦||
 ಇದಮಹಂಪದಾಭಿಖ್ಯಮನ್ವಹಮ್ | 
 ಅಹಮಿ ಲೀನಕೇಽಪ್ಯಲಯಸತ್ತಯಾ ||೨೧||
 ವಿಗ್ರಹೇನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಾಣಧೀತಮಃ | 
 ನಾಹಮೇಕಸತ್ತಜ್ಜಡಂ ಹ್ಯಸತ್ ||೨೨||
 ಸತ್ತ್ವಭಾಸಿಕಾ ಚಿತ್ಕ್ವ ವೇತರಾ | 
 ಸತ್ತಯಾ ಹಿ ಚಿಚ್ಚಿತ್ತಯಾ ಹ್ಯಹಮ್ ||೨೩||
 ಈಶಜೀವಯೋರ್ವೇಷಧೀಭಿದಾ | 
 ಸತ್ಸ್ವಭಾವತೋ ವಸ್ತು ಕೇವಲಮ್ ||೨೪||
 ವೇಷಹಾನತಃ ಸ್ವಾತ್ಮದರ್ಶನಮ್ | 
 ಈಶದರ್ಶನಂ ಸ್ವಾತ್ಮರೂಪತಃ ||೨೫||
 ಆತ್ಮಸಂಸ್ಥಿತಿಃ ಸ್ವಾತ್ಮದರ್ಶನಮ್ | 
 ಆತ್ಮನಿರ್ದ್ವಯಾದಾತ್ಮನಿಷ್ಠತಾ ||೨೬||
 ಜ್ಞಾನವರ್ಜಿತಾಽಜ್ಞಾನಹೀನಚಿತ್ | 
 ಜ್ಞಾನಮಸ್ತಿ ಕಿಂ ಜ್ಞಾತುಮನ್ತರಮ್ ||೨೭||
 ಕಿಂ ಸ್ವರೂಪಮಿತ್ಯಾತ್ಮದರ್ಶನೇ | 
 ಅವ್ಯಯಾಭವಾಪೂರ್ಣಚಿತ್ಸುಖಮ್ ||೨೮||
 ಬನ್ಧಮುಕ್ತ್ಯತೀತಂ ಪರಂ ಸುಖಮ್ | 
 ವಿನ್ದತೀಹ ಜೀವಸ್ತು ದೈವಿಕಃ ||೨೯||
 ಅಹಮಪೇತಕಂ ನಿಜವಿಭಾನಕಮ್ | 
 ಮಹದಿದಂ ತಪೋ ರಮಣವಾಗಿಯಮ್ ||೩೦||
## ಆಧಾರ
https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B0%E0%B2%AE%E0%B2%A3_%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%BF
http://sanskritdocuments.org/all_unic/upadeshasArabhAShyam_sa.html

ವರ್ಗ:ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಮಾಧವ ಹನುಮಂತ ಕೌಜಲಗಿ

'ಮಾಧವ ಹನುಮಂತ ಕೌಜಲಗಿ,' ಒಬ್ಬ ಖ್ಯಾತ ಪ್ರಕಾಶಕ, ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ, ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿವಾದಿ, ಸ್ಪೂರ್ಥಿಯ ಚಿಲುಮೆಯಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಜೀವದುದ್ದಕ್ಕೂ ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನೇ ಉಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಿಷ್ಠ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರ ಗೆಳೆಯರು. ಆದರೆ, ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಅವರ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿತ್ತು.ಕರ್ನಾಟಕದ ಖಾದಿ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗದ ಜನಕ, ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿದರು.
### ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ,ವೃತ್ತಿಜೀವನ
'ಮಾಧವ ಹನುಮಂತ ಕೌಜಲಗಿ', ಮಾಧವ ಕೌಜಲಗಿಯವರ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗ. ಜೂನ್ ೬, ೧೯೨೨ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅಹಮದಾಬಾದ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕಾಂ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ, 'ಠಕ್ಕರ್ ಬಾಪಾ' ಜೊತೆ ೨ ವರ್ಷ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಥ ದಿವಾಕರ, ಮೊಹರೆ ಹನುಮಂತರಾವ್, ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 'ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆ', ಮತ್ತು, 'ಕರ್ಮವೀರ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ'ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, 'ಬೃಂದಾವನ ಪ್ರಿಂಟರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ'ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿಸಿದರು.
* ಘಟಪ್ರಭಾದ ಕರ್ನಾಟಕ ಆರೋಗ್ಯಧಾಮ,
* ಕಸ್ತುರ್ ಬಾ ಟ್ರಸ್ಟ್,
* ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮಾರಕ ನಿಧಿ,
* ಲೋಕಸೇವಾ ಟ್ರಸ್ಟ್, 
* ಖಾದಿ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ, ಮೊದಲಾದ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ದುಡಿದರು.

## ನಿಧನ
೮೯ ವರ್ಷವಯಸ್ಸಿನ, ಮಾಧವ ಹನುಮಂತ ಕೌಜಲಗಿ ೨೦೧೦ ರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೭ ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ದೈವಾಧೀನರಾದರು. ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು, ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಅಗಲಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ: ಪತ್ರಕರ್ತರು
ವಾಸುದೇವ ನಾಡಿಗ್

ಕನ್ನಡದ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವ ನಾಡಿಗ್ ರಿಗೆ ವೀಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಕವಿ.

## ಬಾಲ್ಯ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಡಿ.ವಿ.ಎಸ್. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಮುಗಿಸಿ ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ.ಪದವಿ. ತುಮಕೂರು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿಎಡ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಯಾಗಿ ದ್ದಾಗಲೇ ಕೆ ಎಸ್ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ತೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕವಿಗೋಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. 

ಅಳ್ವಾಸ್ ಕನ್ನಡ ನುಡಿಸಿರಿ ಕವಿ ಸಮಯ, ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಕವಿಗೋಷ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭದ್ರಾವತಿ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಆಕಾಶವಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ, ಚಿಂತನ, ಕಾವ್ಯ ವಾಚನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿದ್ದಾರೆ.

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
೧೯೯೪ ರಿಂದ ೧೯೯೮ ರ ವರೆಗೆ ದಾವಣಗೆರೆ ಶ್ರೀ ತರಳಬಾಳು ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಫ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲಿ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಾಪಕ 

೨೦೦೪ ರಿಂದ ೨೦೧೨ರವರೆಗೆ ಜವಾಹರ ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಎನಿಗದಲೆ, ಚಿಂತಾಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಜಾಲೌನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಓರೈಯ ಜವಾಹರ ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ೨೦೧೮ ಜೂನ್ ೧ ರಿಂದ ಜವಾಹರ ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಕನಕಪುರ ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ

## ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು
#ವೃಷಭಾಚಲದ ಕನಸು
#ಹೊಸ್ತಿಲು ಹಿಮಾಲಯದ ಮಧ್ಯೆ
#ಭವದ ಹಕ್ಕಿ
#ವಿರಕ್ತರ ಬಟ್ಟೆಗಳು
#ನಿನ್ನ ಧ್ಯಾನದ ಹಣತೆ
#ಅಲೆ ತಾಕಿದರೆ ದಡ

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
#ಬೇಂದ್ರೆ ಅಡಿಗ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವೃಷಭಾಚಲದ ಕನಸು ಕೃತಿಗೆ (೧೯೯೮)
#ಕಾಂತಾವರ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದ ಮುದ್ದಣ ಕಾವ್ಶ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಭವದ ಹಕ್ಕಿ ಕೃತಿಗೆ (೨೦೦೭)
#ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾನದ ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಿನ್ನ ಧ್ಯಾನದ ಹಣತೆ ಕೃತಿಗೆ (೨೦೧೪)
#ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಜಿ ಎಸ್ ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೬

ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು
ಬಿ.ರಾಜಂ ಅಯ್ಯರ್

**ಬಿ.ರಾಜಂ ಅಯ್ಯರ್**  (ಜುಲೈ  15, 1922 –ಮೇ 3, 2009) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಹಾಡುಗಾರರು.ತಮಿಳು ನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಕಾರೈಕುಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ಚಾರುಮತಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್

**ಚಾರುಮತಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್** (ಜನನ:ಜುಲೈ ೧೨,೧೯೫೧) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ಗಾಯಿಕೆ.ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಗಾಯಿಕೆ  ಎಂ.ಎಲ್.ವಸಂತಕುಮಾರಿ ಯವರ ಶಿಷ್ಯೆಯಾಗಿ, ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವರು.ಇವರು ಗಾಯಕ ತ್ರಿಚೂರು ವಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್ರವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*Profiles of Artistes, Composers, Musicologists
*When stalwarts take a bow

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಗಳು (ಪುಸ್ತಕ)

ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಗಳು ದೇವಿಪ್ರಸಾದ್ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಯವರು ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕ. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ : ಕಕ್ಕಿಲ್ಲಾಯ ಬಿ ವಿ.

ಇದು ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿನ ಹಲವು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಚರ್ಚಿಸಿ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿ ಬರೆದ ಡಾ|| ದೇವಿಪ್ರಸಾದ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರ ಆಂಗ್ಲ ಕೃತಿಯೊಂದರ ಅನುವಾದ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ತಂತಮ್ಮ ಕಾಲ-ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ದಾರ್ಶನಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತೆಯೇ ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಷಡ್‍ದರ್ಶನಗಳೆಂಬ ವೈದಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಬೆಳೆದು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೊಂದು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಶಾಖೋಪಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ಹರಡಿ ಗೊಂದಲವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ವಿಚಾರಗಾಳನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದಂತೆಯೇ ಕಾಳಿಂದ ಜೊಳ್ಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ-ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಸರಿಯಾದುದನ್ನು ಅಳೆದು ತೂಗಿ ನೋಡುವ ಕೆಲಸವೂ ನಡೆಯಿತು. ಅಂಥವರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಮಾನ್ಯರೆಂದು ಪರಿಗಣಿತರಾದವರು ಡಾ|| ದೇವಿಪ್ರಸಾದ್ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರು. ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಗ್ರಂಥವೊಂದನ್ನು ಬರೆದು ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಎಲ್ಲರ ಗಮನವೂ ಅದರತ್ತ ಹರಿದು ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ವಿದ್ವತ್ ವಲಯದಿಂದ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆಯಿತು. ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಈ ಕೃತಿಯ ಅನುವಾದದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ ಸವಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಇದೀಗ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಲಭಿಸಿದೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
* ಕಕ್ಕಿಲ್ಲಾಯ ಬಿ ವಿ ಅವರ  website
* ದೇವಿಪ್ರಸಾದ್ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು 

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಡಿ.ಕೆ.ಜಯರಾಮನ್

**ಡಿ.ಕೆ.ಜಯರಾಮನ್**  (1928, ಕಾಂಚೀಪುರ,ತಮಿಳು ನಾಡು - ೧೯೯೧,ಭಾರತ),ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಹೆಸರಾಂತ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕಿ ಡಿ. ಕೆ. ಪಟ್ಟಮ್ಮಾಳ್ ರವರ ಸಹೋದರನಾದ ಇವರು,ಪಾಪನಾಶಂ ಶಿವಮ್ ಮತ್ತು ಮುತ್ತಯ್ಯ ಭಾಗವತರಿಂದಲೂ ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು.
## ಸಂಗೀತ ಅಭ್ಯಾಸ
ಜಯರಾಮನ್ ಡಿ.ಕೆ. ಪಟ್ಟಮ್ಮಾಳ್ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ . ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಗೀತ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮುತ್ತಯ್ಯ ಭಾಗವತರ್ ಮತ್ತು ಪಾಪನಾಸಂ ಶಿವನ್ ಅವರಿಂದ ತಮ್ಮ ಗಾಯನ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಸಹೋದರಿಯಂತೆ, ಅವರು ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹಾಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿದ್ದರು . ಅವರು ಪಾಪನಾಸಂ ಶಿವನ್ ಅವರ ಅನೇಕ ತಮಿಳು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ಮಗ ಜೆ.ವೈದ್ಯನಾಥನ್ ಮೃದಂಗ ವಾದಕರು.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , 1983 
ಸಂಗೀತ ಕಲಾನಿಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , 1990; ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದವರು: ಸಂಗೀತ ಅಕಾಡೆಮಿ , ಚೆನ್ನೈ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ಶಾಂತಿ ಮಂತ್ರ

ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಶಾಂತಿ ಮಂತ್ರಗಳು

## ಶಾಂತಿ ಮಂತ್ರಗಳು 
## ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕೋಪನಿಷತ್ ಮತ್ತು ಈಶಾವಾಸ್ಯೋಪನಿಷತ್
 ಓಂ ಪೂರ್ಣಮದಃ ಪೂರ್ಣಮಿದಮ್ ಪೂರ್ಣಾತ್ ಪೂರ್ಣಮುದಚ್ಯತೇ |
 ಪೂರ್ಣಸ್ಯ ಪೂರ್ಣಮಾದಾಯ ಪೂರ್ಣಮೇವಾವಶಿಷ್ಯತೇ ||
 ಓಂ ಶಾನ್ತಿಃ ಶಾನ್ತಿಃ ಶಾನ್ತಿಃ ||

 ಓಂ! ಆ (ಬ್ರಹ್ಮನ್) ಅನಂತ, ಮತ್ತು ಈ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು) ಅಪರಿಮಿತ.
 ಅನಂತದಿಂದದಲೆ ಅನಂತವು ಬಂದಿದೆ
 (ನಂತರ) ಅನಂತದಿಂದ (ಬ್ರಹ್ಮನ್)  ಅನಂತವನ್ನು(ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ) ತೆಗೆದಾಗ,
 ಅನಂತವೇ (ಬ್ರಹ್ಮನ್) ಉಳಿಯುತ್ತದೆ
 ಓಂ! ಶಾಂತಿ! ಶಾಂತಿ! ಶಾಂತಿ!

## ತೈತ್ತಿರೀಯೋಪನಿಷತ್
 ಓಂ ಶಂ ನೋ ಮಿತ್ರಃ ಶಂ ವರುಣಃ |
 ಶಂ ನೋ ಭವತ್ವರ್ಯಮಾ |
 ಶಂ ನ ಇನ್ದ್ರೋ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ |
 ಶಂ ನೋ ವಿಷ್ಣುರುರುಕ್ರಮಃ |
 ನಮೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ | ನಮಸ್ತೇ ವಾಯೋ |
 ತ್ವಮೇವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸಿ |
 ತ್ವಾಮೇವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಮ್ ಬ್ರಹ್ಮ ವದಿಷ್ಯಾಮಿ |
 ೠತಂ ವದಿಷ್ಯಾಮಿ | ಸತ್ಯಂ ವದಿಷ್ಯಾಮಿ |
 ತನ್ಮಾಮವತು |
 ತದ್ವಕ್ತಾರಮವತು |
 ಅವತು ಮಾಮ್ |
 ಅವತು ವಕ್ತಾರಮ್ |
 ಓಂ ಶಾನ್ತಿಃ ಶಾನ್ತಿಃ ಶಾನ್ತಿಃ ||
 
## ಕಠೋಪನಿಷತ್, ಮಾಣ್ಡುಕ್ಯೋಪನಿಷತ್, ತ್ತೈತ್ತಿರೀಯೋಪನಿಷತ್, ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರ ಉಪನಿಷತ್
 ಓಂ ಸಹ ನಾವವತು  |
 ಸಹ ನೌ ಭುನಕ್ತು  |
 ಸಹ ವೀರ್ಯಂ ಕರವಾವಹೈ  |
 ತೇಜಸ್ವಿನಾವಧೀತಮಸ್ತು ಮಾ ವಿದ್ವಿಷಾವಹೈ ||
 ಓಂ ಶಾನ್ತಿಃ ಶಾನ್ತಿಃ ಶಾನ್ತಿಃ ||
 
## ಕೇನೋಪನಿಷತ್, ಛಾನ್ದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್
 ಓಂ ಆಪ್ಯಾಯನ್ತು ಮಮಾಙ್ಗಾನಿ ವಾಕ್ಪ್ರಾಣಶ್ಚಕ್ಷುಃ
 ಶ್ರೋತ್ರಮಥೋ ಬಲಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ ಸರ್ವಾಣಿ |
 ಸರ್ವಮ್ ಬ್ರಹ್ಮೌಪನಿಷದಮ್ ಮಾಽಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ
 ನಿರಾಕುರ್ಯಾಂ ಮಾ ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮ
 ನಿರಾಕರೋದನಿರಾಕರಣಮಸ್ತ್ವನಿರಾಕರಣಮ್ ಮೇಽಸ್ತು |
 ತದಾತ್ಮನಿ ನಿರತೇ ಯ ಉಪನಿಷತ್ಸು ಧರ್ಮಾಸ್ತೇ
 ಮಯಿ ಸನ್ತು ತೇ ಮಯಿ ಸನ್ತು |
 ಓಂ ಶಾನ್ತಿಃ ಶಾನ್ತಿಃ ಶಾನ್ತಿಃ ||

## ಐತರೇಯೋಪನಿಷತ್
 ಓಂ ವಾಙ್ ಮೇ ಮನಸಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ
 ಮನೋ ಮೇ ವಾಚಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ-ಮಾವೀರಾವೀರ್ಮ ಏಧಿ |
 ವೇದಸ್ಯ ಮ ಆಣಿಸ್ಥಃ ಶ್ರುತಂ ಮೇ ಮಾ ಪ್ರಹಾಸೀರನೇನಾಧೀತೇನಾಹೋರಾತ್ರಾನ್
 ಸಂದಧಾಮ್ಯೃತಮ್ ವದಿಷ್ಯಾಮಿ ಸತ್ಯಂ ವದಿಷ್ಯಾಮಿ ತನ್ಮಾಮವತು
 ತದ್ವಕ್ತಾರಮವತ್ವವತು ಮಾಮವತು ವಕ್ತಾರಮವತು ವಕ್ತಾರಮ್ |
 ಓಂ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ ||

## ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷತ್, ಮುಣ್ಡಕೋಪನಿಷತ್, ಮಾಣ್ಡುಕ್ಯೋಪನಿಷತ್ 
 ಓಂ ಭದ್ರಂ ಕರ್ಣೇಭಿಃ ಶ್ರುಣುಯಾಮ ದೇವಾಃ |
 ಭದ್ರಂ ಪಶ್ಯೇಮಾಕ್ಷಭಿರ್ಯಜತ್ರಾಃ
 ಸ್ಥಿರೈರಙ್ಗೈಸ್ತುಷ್ಟುವಾಂಸಸ್ತನೂಭಿಃ |
 ವ್ಯಶೇಮ ದೇವಹಿತಮ್ ಯದಾಯುಃ |
 ಸ್ವಸ್ತಿ ನ ಇನ್ದ್ರೋ ವೃದ್ಧಶ್ರವಾಃ |
 ಸ್ವಸ್ತಿ ನಃ ಪೂಷಾ ವಿಶ್ವವೇದಾಃ |
 ಸ್ವಸ್ತಿ ನಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯೋ ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿಃ |
 ಸ್ವಸ್ತಿ ನೋ ಬೃಹಸ್ಪತಿರ್ದಧಾತು
 ಓಂ ಶಾನ್ತಿಃ ಶಾನ್ತಿಃ ಶಾನ್ತಿಃ || 
 
## ಇತರ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಿಂದ
 ಓಂ ದ್ಯೌ: ಶಾನ್ತಿ ರನ್ತರಿಕ್ಷ| ಶಾನ್ತಿ:
 ಪೃಥಿವೀ ಶಾನ್ತಿ ರಾಪ: ಶಾನ್ತಿರೋಷಧಯ: ಶಾನ್ತಿ: |
 ವನಸ್ಪತಯ: ಶಾನ್ತಿ ರ್ವಿಶ್ವೇ ದೇವಾ: ಶಾನ್ತಿ ರ್ಬ್ರಹ್ಮ ಶಾನ್ತಿ:
 ಸರ್ವ| ಶಾನ್ತಿ: ಶಾನ್ತಿರೇವ ಶಾನ್ತಿ: ಸಾ ಮಾ ಶಾನ್ತಿರೇಧಿ ||
 ಓಂ ಶಾನ್ತಿ: ಶಾನ್ತಿ: ಶಾನ್ತಿ: ||

 ಓಂ ಅಸತೋಮಾ ಸದ್ಗಮಯ | 
 ತಮಸೋಮಾ ಜ್ಯೋತಿರ್ ಗಮಯಾ | 
 ಮೃತ್ಯೋರ್ಮಾಮೃತಂ ಗಮಯ ||
 ಓಂ ಶಾನ್ತಿ: ಶಾನ್ತಿ: ಶಾನ್ತಿ: ||

## ಆಧಾರ
#.ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು: ಸ್ವಾಮೀ ಆದಿದೇವಾನಂದ
#.ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪರಿಚಯ:ಎ.ಕೆ.ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಭಟ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* https://en.wikipedia.org/wiki/Shanti_MantraShanti Mantra
* Isha Upanishad translation and commentary by Swami Paramananda]]

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು
ಸೆಮ್ಮಂಗುಡಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯರ್

**ಸೆಮ್ಮಂಗುಡಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯರ್** (ಜುಲೈ 25, 1908 -ಒಕ್ಟೋಬರ್ 31, 2003) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹಾಡುಗಾರರು. ಇವರ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೂ ಸಂದಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ, ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರಕಾರ ಕೊಡಮಾಡುವ ಕಾಳೀದಾಸ್ ಸಮ್ಮಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನೀಡಿದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಇವರನ್ನು ಕರ್ಣಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯುವರು. ಇವರು ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲೂ ಪರಿಣಿತಿ ಹೊಂದಿರುವರು.

thumb|ಐಯರ್ ರವರು ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು

## ಕುಟುಂಬ
ಅವರು ತಾಯು ಅಮ್ಮಲ್‌ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್, ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. - ಶಾಂತಾ, ಧರ್ಮ ಎಂಬ ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ಜಯರಮಣ, ಹರಿಹರಣ್, ಶ್ರೀರಾಮನ್, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ್, ಯೋಗ, ಬಾಲ, ಪದ್ಮ, ಆನಂದಿ, ಶಂಕರ, ಜಯಶ್ರೀ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ, ವಿವೇಕಾನಂದ, ವಿಜಯ, ಜಗನ್ನಾಥ ಎಂಬ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಟಿ.ಎಮ್.ಸೌಂದರ್ರಾಜನ್

**ಟಿ.ಎಮ್.ಸೌಂದರ್‍‌ರಾಜನ್**  (೨೪ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೨೨ -೨೫ ಮೇ ೨೦೧೩),ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕ.ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೬ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಯಕ ನಟರಿಗೂ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.ಸುಮಾರು ೫೦೦೦ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೨೦,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಸುಮಾರು ೩೦೦೦ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೪೫ರಿಂದಲೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಇವರು ಸುಮಾರು ೧೧ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.೧೯೫೫ ರಿಂದ ೧೯೮೫ರ ವರೇಗೆ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಕ್ತ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದ ಇವರು,೨೫ ಮೇ,೨೦೧೩ ರಂದು ತಮ್ಮ ೯೧ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನಹೊಂದಿದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು
ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶೂದ್ರರು (ಪುಸ್ತಕ)

**ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶೂದ್ರರು** ಆರ್ ಎಸ್ ಶರ್ಮ ಅವರು ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕ. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ : ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರ್ತಿ ಜೆ.

‘ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶೂದ್ರ’ರು ಪ್ರೊ|| ರಾಮ್ ಶರಣ್ ಶರ್ಮ ಅವರ ‘ಶೂದ್ರಾಸ್ ಇನ್ ಏನ್ಶೆಂಟ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಕೃತಿಯ ಅನುವಾದ.
ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಭಾವುಕತೆಯಿಂದ ವೈಭವೀಕರಿಸಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ಪುರಾಣದಂತೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ರೋಮಾಂಚನಗೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ; ತಮಗೆ ಅನುಕೂಲವೆನಿಸುವ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸುವುದಲ್ಲ. ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಮಾಹಿತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು, ಇತಿಹಾಸದ ನಿಷ್ಠುರ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಜೀರ್ಣಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಓದುಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಕಳಕಳಿ ಸಹ ಈ ಕೃತಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಪ್ರೇರಕವಾಗಿದೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
* ಆರ್ ಎಸ್ ಶರ್ಮ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು
* R S Sharma,
* ಆರ್ ಎಸ್ ಶರ್ಮ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಜಿ.ಎನ್.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ

**ಜಿ.ಎನ್.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ** (೬ ಜನವರಿ ೧೯೧೦-೧ ಮೇ ೧೯೬೫), ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು "ಜಿ ಎನ್ ಬಿ" ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು.ಇವರು ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲರಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಪದ್ಧತಿಯ ಗಾಯಿಕೆಯಲ್ಲಿ "ಲಯ"ಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿ "ಗಮಕ"ವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಇವರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಲ್.ವಸಂತಕುಮಾರಿ,ಎಸ್.ಕಲ್ಯಾಣರಾಮನ್ ಮುಂತಾದವರು ಪ್ರಮುಖರು.ಇವರು ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರಾಗಿಯೂ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* G. N. Balasubramaniam 
* G.N.B. Global Centenary Celebrations 

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ಕೆ.ವಿ.ನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ

**ಕೆ.ವಿ.ನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ** (ನವೆಂಬರ್ 15, 1923 - ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2002) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಮೇರು ಗಾಯಕ.ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಪಾಲ್ಘಾಟ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇವರ ನಿಜ ನಾಮಧೇಯ ಪಾಲ್ಘಾಟ್ ಕೊಲ್ಲಂಗೋಡ್ ವಿಶ್ವನಾಥ ರಾಮನಾರಾಯಣನ್.ಇವರು ಅರಿಯಾಕುಡಿ ರಾಮಾನುಜ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ರವರ ಶಿಷ್ಯರು. ಇವರು ಭಾರತದೆಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲದೆ ಅಮೆರಿಕ ಮುಂತಾದ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತವನ್ನು ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು.ಇವರು ಪುಲ್‍ಬೈಟ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು.ಇವರಿಗೆ ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂದಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Sri KVN Home Page 

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಕೆ.ಬಿ.ಸುಂದರಂಬಾಳ್

**ಕೆ.ಬಿ.ಸುಂದರಂಬಾಳ್** (೧೧ ಒಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೦೮-೧೯೮೦)ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ,ರಂಗನಟಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ.ಇವರನ್ನು "ಭಾರತದ ರಂಗಭೂಮಿಯ ರಾಣಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಿಂದ ವಿಧಾನಸಭೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಇವರಿಗೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*K.B.Sundarambal's entry in the IMDB Database
*Review of a biography on K.B.Sundarambal 
*Indian government website on Padmashri 
*Two awards in 1969 
*K.B.Sundarambal - One Hundred Tamils of 20th Century
*From the Hindu newspaper 
*

ವರ್ಗ:ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದರು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ಎಂ.ಡಿ.ರಾಮನಾಥನ್

**ಎಂ.ಡಿ.ರಾಮನಾಥನ್ **(ಮೇ 20, 1923 –ಎಪ್ರಿಲ್ 27, 1984) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ಗಾಯಕ ಹಾಗೂ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರ.
## ಬಾಲ್ಯ
ಎಂ.ಡಿ.ರಾಮನಾಥನ್ ಹಿಂದೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ (ಈಗ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ) ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ 'ಮಂಜಪ್ಪಾರ' ಎಂಬಲ್ಲಿ ಮೇ ೨೦,೧೯೨೩ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ದೇವಸ ಭಾಗವತರ್ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು.ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‍ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಳಿಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಮದ್ರಾಸಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು.
## ಶಿಕ್ಷಣ
ಮದ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿ ೧೯೪೪ರಲ್ಲಿ ರುಕ್ಮಿಣಿದೇವಿ ಅರುಂಡೇಲ್ ತಮ್ಮ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಶಿರೋಮಣಿ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದವರಲ್ಲಿ ರಾಮನಾಥನ್ ಒಬ್ಬರೇ ಆಗಿದ್ದರು.ಅಲ್ಲಿಂದ ಟೈಗರ್ ವರದಾಚಾರ್ಯರ ಆತ್ಮೀಯ  ಶಿಷ್ಯರಾದರು.ಮುಂದೆ ಇದೇ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭೋದಕರಾಗಿ, ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
## ಸಾಧನೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಇವರು ತಮ್ಮದೇ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು. 'ಮಂದ್ರಸ್ಥಾಯಿ'ಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛಾರ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಧಾನವಾದ ಇವರ ಗಾಯನ ಕೇಳುಗರಿಗೆ ಹಾಡಿನ ಭಾವವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾಯನ ಸಹನ,ಶ್ರೀ,ಆನಂದ ಬೈರವಿ,ರೀತಿಗೌಳ, ಯದುಕುಲ ಕಾಂಭೋಜಿ ಮುಂತಾದ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿತ್ತು. ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರಾಗಿ ರಾಮನಾಥನ್ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರೆಯನ್ನಾಗಿ *ವರದದಾಸ* ಎಂಬ ಅಂಕಿತವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ವರದಾಚಾರ್ಯರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು
ಇವರ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನೆಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದಿವೆ. 
# ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,
# ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು.

## ಮರಣ
ರಾಮನಾಥನ್ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅಸೌಖ್ಯದ ಕಾರಣ ತಮ್ಮ ೬೦ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೭,೧೯೮೪ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Website of M.D.Ramanathan 
* MDR, Mythical Music Maker 
* Growing in stature
* Article on MDR (Word document)

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಮದುರೈ ಸೋಮಸುಂದರಂ

**ಮದುರೈ ಸೋಮಸುಂದರಂ** (1919–1989) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಗಾಯಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರು.೧೯೩೪ರಲ್ಲಿ ತಿರುಚೆಂದೂರು ಎಂಬಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಛೇರಿ ನೀಡಿದ ಇವರು ಶೇಷ ಭಾಗವತರು, ಅಭಿರಾಮ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮುಂತಾದವರಿಂದ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು
ಇವರಿಗೆ ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*About Madurai Somu
*Madurai Somu Artist
*Madurai Somu  

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಎಮ್.ಎಸ್.ಶೀಲಾ

**ಎಮ್.ಎಸ್.ಶೀಲಾ** ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಯಕಿ. ಇವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿ, ಲಘು ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇವರು ದೂರದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಲಘು ಸಂಗೀತ ಎರಡೂ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಉಚ್ಚ ದರ್ಜೆಯ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
## ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಇವರು ಸಂಗೀತ ಹಿನ್ನಲೆಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದು, ಖ್ಯಾತ ಗುರು ಆರ್. ಕೆ. ಶ್ರೀಕಂಠನ್ರವರ ಶಿಷ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕದೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
## ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ದೂರದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಆಕಾಶವಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶ -ವಿದೇಶಗಳ ಹಲವಾರು ನಗರಗಳಲ್ಲೂ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಲಘು ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಇವರು ಹಾಡಿದ ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ತ್ರನಾಮ,ಶಾರದಾ ಸುಪ್ರಭಾತ,ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರಿ ಮನೆಮಾತಾಗಿದೆ.
ಇವರ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ ಇವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿದೆ. ಹಲವಾರು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಇವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದ್ದು,ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಆಸ್ಥಾನ ವಿದುಷಿಯಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ಅರುಣ ಸಾಯಿರಾಮ್

**ಅರುಣ ಸಾಯಿರಾಮ್** (ಅರುಣಾ ಸಾಯಿರಾಮ್ ) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ನವ ಪೀಳಿಗೆಯ ಗಾಯಕಿಯರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು.ಇವರಿಗೆ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಕೊಡಮಾಡುವ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಕಿದೆ.

## ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಅರುಣ ಸಾಯಿರಾಮ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಆಲತ್ತೂರು ಸಹೋದರರ.ಮತ್ತು ತಂಜಾವೂರು ಶಂಕರ ಐಯ್ಯರ್ ರವರ ಶಿಷ್ಯೆ ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೇತುರಾಮನ್ ರವರಿಂದ ಪಡೆದರು. ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮದುರೈ ಸೋಮಸುಂದರಮ್ ಮತ್ತು ಟಿ.ಬೃಂದಾ ರವರಿಂದ ಪಡೆದರು. ರಾಗ, ತಾನ ಮತ್ತು ಪಲ್ಲವಿ ಗಾಯನವನ್ನು ಟಿ.ಆರ್.ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ರವರಿಂದ ಪಡೆದರು.

## ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಗೌರವ
ಅರುಣ ಸಾಯಿರಾಮ್ ದೇಶ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶದ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹವರಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರ ಖ್ಯಾತಿಯ ಡೊಮಿನಿಕ್ ವೆಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಮುಂತಾದರೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರ ಈ ಸಾಧನೆ ಗಮನಿಸಿ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಇವರಿಗೆ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*Thank God! I gave up acting' 
*Aruna Sayeeram
*Title conferred on Aruna Sayeeram 
*Aruna Sairam
*Aruna Sairam
*Aruna Saiyeeram

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ಗಾಯಕರು
ಮಧುರೈ ಮಣಿ ಅಯ್ಯರ್

**ಮದುರೈ ಮಣಿ ಅಯ್ಯರ್**  (ಅಕ್ತೋಬರ್ 25, 1912 –ಜೂನ್ 8, 1968) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಗಾಯಕರು.ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಗಾಯನದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಇವರು, ರಾಗ ಅಲಾಪನೆ, ನೆರವಲ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನಾ ಸ್ಚರಗಳ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಶಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು.ಇವರ ಶೈಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದ್ದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ.
## ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಎಂಬ ನಿಜ ನಾಮಧೇಯದ ಮಣಿ ಅಯ್ಯರ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೫,೧೯೧೨ ರಂದು ಎಮ್.ಎಸ್.ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಶ್ಮೀ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಧುರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ತಂದೆ ಸರಕಾರಿ ನೌಕರರಾದರೂ ಸಹೋದರ ವಿದ್ವಾನ್ ಪುಷ್ಪವನಂ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು.ಸಂಗೀತದ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ರಾಜಂ ಭಾಗವತರ್ ಎಂಬವರಿಂದ ಪಡೆದರೂ ಮುಂದೆ ಖ್ಯಾತ ಮುತ್ತಯ್ಯ ಭಾಗವತರು ಮಧುರೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಶ್ರೀ ತ್ಯಾಗರಾಜ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು
ಮಣಿ ಅಯ್ಯರ್‍ರವರ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನೆಗೆ ಆ ಕಾಲದ ಗಣ್ಯರಿಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ  ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಸಂಗೀತ ಕಲಾನಿಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ನಾಗಪತಿ ಹೆಗಡೆ ಹುಳಗೋಳ

ಹುಳಗೋಳ ನಾಗಪತಿ ಹೆಗಡೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕನ್ನಡದ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಾಗಪತಿ ಹೆಗಡೆಯವರು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರ್ಸಿ ತಾಲೂಕಿನ ಹುಳಗೋಳ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೧೯೭೧ನೇ ಸಾಲಿನ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ವೆಂಕಟ್ರಮಣ ಹೆಗಡೆ, ತಾಯಿ ರಾಧಾ. ಈ ದಂಪತಿಯ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಗಪತಿ ಮೂರನೆಯವರು. (ಹಿರಿಯವರು ಸುಬ್ರಾಯ, ಎರಡನೆಯವರು ತಾರಾನಾಥ, ತಂಗಿ ಪ್ರೇಮಾ) ಇವರು ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದೂರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಭೈರುಂಬೆಯ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾಂಬಾ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಯಲ್ಲಾಪುರದ ವಾಯ್.ಟಿ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಸಿರ್ಸಿಯ ಎಂ. ಎಂ. ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಝಾನ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿ. ಎ. ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಕಾರವಾರದ ಶಿವಾಜಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಡ್. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಯಲ್ಲಾಪುರ, ಭೈರುಂಬೆ, ದಾಂಡೇಲಿ, ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲೂಕಿನ ಅನಿಲಗೋಡುಗಳಲ್ಲಿ  ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ನಾಗಪತಿ ಹೆಗಡೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಕೋಲಾದ ಪಿ. ಎಮ್. ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಧರ್ಮ ಪತ್ನಿ ಸುಜಾತಾ ಇವರ ಒಬ್ಬಳೇ ಮಗಳು ನಮ್ರತಾ.
 
ಸಾಹಿತ್ಯ :
ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಇವರು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ನೂರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ನುಡಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಹುಳಗೋಳ ನಾಗಪತಿ ಹೆಗಡೆಯವರು ಲೇಖನ, ಕಥೆ, ಕವನ, ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವುದಲ್ಲದೇ ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ನಟರಾಗಿಯೂ  ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕಥೆಗಳು ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಮಲೆಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿವೆ. ಈವರೆಗೆ ಐದು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.

೧. ಉತ್ತರಾರ್ಧ (ಕಥಾ ಸಂಕಲನ- ೨೦೦೪)
೨. ಗುರುವಂದನಾ (ಸ್ವರ್ಣ್ವಲ್ಲೀ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕುರಿತಾದ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳ ಸಂಕಲನ - ೨೦೦೫)
೩. ವೀರ ಪುಲಿಕೇಶಿ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಟಕಗಳು (ನಾಟಕಗಳ ಸಂಕಲನ - ೨೦೦೬)
೪. ಅಭಿನವ ಸರ್ವಜ್ಝ ಡಾ. ದಿನಕರ ದೇಸಾಯಿ (ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ - ೨೦೦೯ - ಕೆನರಾ ವೆಲ್ ಫೆರ್ ಟ್ರಸ್ಟಿನ ಪ್ರಕಟಣೆ)
೫. ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಝಾನ ಕೈಪಿಡಿ (ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥ - ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣ ೨೦೧೧, ಎರಡನೇ ಮುದ್ರಣ ೨೦೧೩)
೬. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಚುಟುಕುಗಳು (ಸಂಪಾದಿತ - ೨೦೦೯) 
ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಇತರೆ ೧೨ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಕಾಶನ :
೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ನಮ್ರತಾ ಪ್ರಕಾಶನ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ರತಾ ಪ್ರಕಾಶನದಿಂದ ಈವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ಇತರ ಲೇಖಕರ ೧೪ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ಸಮಾಜ ಸೇವೆ :
೨೦೦೩ರಿಂದ ಧಾರವಾಡದ ವಿದ್ಯಾಪೋಷಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಕೋಲಾ ತಾಲೂಕಿನ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈವರೆಗೆ ಅಂಕೋಲಾ ತಾಲೂಕಿನ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ೧೨ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ  ಮೊತ್ತದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನ ಕೊಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಈ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದಾರೆ. 

ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು :
೧. ಮೈಸೂರು ಲೇಖಕಿಯರ ಸಂಘ ಹಾಗೂ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಪ್ರತಿ‍ಷ್ಠಾನಗಳ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕಥಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ತೃತೀಯ ಬಹುಮಾನ - ೧೯೯೯
೨. ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಯುವ ಪುರಸ್ಕಾರ - ೨೦೦೬
೩. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೦೬
೪. ಕರಾವಳಿ ಮುಂಜಾವು ಕಥಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ - ೨೦೦೯
೫. ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಕಥಾ ಸಂಕಲನದ ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಮಲೆಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿವೆ.

ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ಕಿನ್ನೋ

**ಕಿನ್ನೋ (**Kinnow) - ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ, ಸಿಹಿ-ಹುಳಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಹಣ್ಣು ಇದು. ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣು ಸಿಟ್ರಸ್ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. 
ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಎಚ್.ಬಿ. ಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ‘ಕಿಂಗ್’ ಮತ್ತು ‘ವಿಲ್ಲೊ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಸಿಟ್ರಸ್ ಜಾತಿಯ ತಳಿಗಳನ್ನು ಕಸಿ ಮಾಡಿ ಪಡೆದ ತಳಿಯೇ ಈ ಕಿನೋ. 
ಇದು ಬಹುತೇಕ ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ. 
ಈ ಹಣ್ಣು 1949ರಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದು ಬಹುತೇಕ ತಜ್ಞರ ಅನಿಸಿಕೆ. 
ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್, ಗುಜರಾತ್, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದೀಗ ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಇದು ಬಿಸಿಲಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ೩೫ ಅಡಿಯಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕಿನ್ನೋ ಮರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಫಲವತ್ತಾದುದು. ಒಂದು ಮರದೆಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1000 ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ ಅಥವಾ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳು ಪಕ್ವವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸುಲಿಯಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ರಸ ಇರುವ ಹಣ್ಣಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ರತ್ನಾಂಗಿ

**ರತ್ನಾಂಗಿ** ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರಾಗ.ಇದು ೭೨ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳ ಪೈಕಿ ೨ನೆಯದು. ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಇದನ್ನು ಫೆನದ್ಯೂತಿ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.
## ರಾಗ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ
ಇದು ಪ್ರಥಮ *ಇಂದು* ಚಕ್ರದ ದ್ವಿತೀಯ ರಾಗ.ಇದರ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳೂ ಇದ್ದು ಅದು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.
ಆರೋಹಣ  ಸ ರಿ೧ ಗ೧ ಮ೦ ಪ ದ೧ ನಿ೨ ಸ'
ಅವರೋಹಣ ಸ' ನಿ೨ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ
ಇದು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗವಾಗಿದೆ.
## ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
ರೇವತಿ ರಾಗ ಇದರ ಜನ್ಯರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ರಾಗ.
**1 ಫೆನಧ್ಯುತಿ**	.ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೧ ಪ ನಿ೨ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ 
**2 ಗಾನಮುಖಾರಿ**	.ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ದ೧ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೧ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ 
**3 ರತ್ನವರಾಳಿ**	.ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ನಿ೨ ದ೧ ಸ	ಸ ನಿ೨ ಪ ಮ೧ ರಿ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ 
**4 ರೇವತಿ**.
ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ನಿ೨ ಸ	ಸ ನಿ೨ ಪ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ 
**6 ಶ್ರೀಮಣಿ**	.ಸ ರಿ೧ ಗ೧ ಪ ದ೧ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೧ ಪ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ 
**7 ಶ್ರೀಮತಿ**	.ಸ ರಿ೧ ಗ೧ ಪ ದ೧ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೧ ಪ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ'''*

## ಜನಪ್ರಿಯ ರಚನೆಗಳು
ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ರಚನೆಗಳು
* *ಕಳಸವಾರ್ಧಿಜಮ್* - ತ್ಯಾಗರಾಜರು
* *ತರುಣಂ ಇದೇ...* - ಕೋಟೀಷ್ವರ ಅಯ್ಯರ್
* *ಶ್ರೀ ಗುರುಂ ಚಿಂತಯಾಮ್ಯಹಂ'' -  ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ಕನಕಾಂಗಿ

**ಕನಕಾಂಗಿ** ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ರಾಗ.ಈ ರಾಗವನ್ನು ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ "ಕನಕಾಂಬರಿ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ರಾಗ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣ
ಇದು ಪ್ರಥಮ ಇಂದು ಚಕ್ರದ ಪ್ರಥಮ ರಾಗ.ಇದರ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳು ಇದ್ದು ಅದು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.
ಆರೋಹಣ  ಸ ರಿ೧ ಗ೧ ಮ೦ ಪ ದ೧ ನಿ೧ ಸ
ಅವರೋಹಣ  ಸ ನಿ೧ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ
ಇದು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗವಾಗಿದೆ.
## ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
ಈ ರಾಗಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಶುದ್ಧ ಸಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣರವರು ರಚಿಸಿದ ಲವಾಂಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
**೧ ಕನಕಾಂಬರಿ	**.ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೧ ಸ	ಸ ನಿ೧ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ 
**೨ ಕನಕತೋಡಿ**.	ಸ ರಿ ಗಮ೧ಪ ದ೧ ಸ	ಸ ನಿ೧ ದ೧ ಪ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ 
**೩ ಕರ್ನಾಟಕ ಶುದ್ಧ ಸಾವೇರಿ**
ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೧ ಸ	ಸ ದ೧ ಪ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ 
**೪ ಲತಾಂತಪ್ರಿಯ**.	ಸ ರಿ೧ ಗ೧ ಮ೧ ಪ ದ೧ ಸ	ಸ ದ೧ ಪ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ 
**೫ ಲವಂಗಿ**.	ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ದ೧ ಸ	ಸ ದ೧ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ 
**೬ ಮೇಘ**.	ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೧ ನಿ೧ ದ೧ ಪ ಸ	ಸ ನಿ೧ ದ೧ ಪ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ 
**೭ ರಿಶಭವಿಲಾಸ**.	ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೧ ಸ	ಸ ದ೧ ಪ ಮ೧ ರಿ೧ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ 
**೮ ಸರ್ವಶ್ರೀ**.	ಸ ಮ೧ ಪ ಸ	ಸ ಪ ಮ೧ ಸ 
**೯ ಶುದ್ಧ ಮುಖಾರಿ**.	ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೧ ಸ	ಸ ನಿ೧ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ 
**೧೦ ತಟಿಲ್ಲಟಿಕ**.	ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೧ ಸ	ಸ ದ೧ ಪ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ 
**೧೧ ವಾಗೀಶ್ವರಿ**.	ಸ ರಿ೧ ಗ೧ ಮ೧ ಪ ದ೧ ಸ	ಸ ದ೧ ಮ೧ ಪ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ

## ಜನಪ್ರಿಯ ರಚನೆಗಳು
ತ್ಯಾಗರಾಜರು ರಚಿಸಿದ *ಶ್ರೀ ಗಣಾನಾಥಮ್ ಭಜಾಮ್ಯಹಂ*, ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರುರಚಿಸಿದ **ಕನಕಾಂಬರಿ ಕಾರುಣ್ಯಾಮೃತ ಲಹರಿ** ಎರಡು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ರಚನೆಗಳಾಗಿವೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
c ashwath gayanadalli giliyu panjadolilla rama

ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ಗಾನಮೂರ್ತಿ

**ಗಾನಮೂರ್ತಿ** ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯದು.ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಇದನ್ನು *ಗಾನಸಾಮವರಾಳಿ* ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ರಾಗ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ
ಇದು ಪ್ರಥಮ ಇಂದು ಚಕ್ರದ ತೃತೀಯ ರಾಗ.ಇದರ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳೂ ಇದ್ದು ಅದು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ. 
ಆರೋಹಣ  **ಸ ರಿ೧ ಗ೧ ಮ೦ ಪ ದ೧ ನಿ೩ ಸ**'
ಅವರೋಹಣ '''ಸ' ನಿ೩ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ** 
ಇದು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗವಾಗಿದೆ.

## ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
ಈ ರಾಗಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳಿವೆ. ಸಾಮವರಾಳಿ,ನಾದರಂಜನಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು.
**1 ಗಾನಸಾಮವರಾಳಿ**.	ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೧ ನಿ೩ ಸ	ಸ ನಿ೩ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ 
**2 ಭಿನ್ನಪಂಚಮ**.	ಸ ರಿ೧ ಗ೧ ಮ೧ ಪ ದ೧ ನಿ೩ ಸ	ಸ ನಿ೩ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ 
**3 ನಾದರಂಜನಿ**.	ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ದ೧ ನಿ೩ ಸ	ಸ ನಿ೩ ದ೧ ಮ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ 
**4 ಪೂರ್ವವರಾಳಿ**.	ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೧ ಸ	ಸ ನಿ೩ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ 
**5 ಸಾಮವರಾಳಿ'''	ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೧ ನಿ೩ ಸ	ಸ ನಿ೩ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಗ೧ ಸ

## ಜನಪ್ರಿಯ ರಚನೆಗಳು
* ಗಾನಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ- ತ್ಯಾಗರಾಜರು,
* ಪಾಹಿ ಜಗದೀಶ್ವರ - ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ
ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* ಯು.ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಗಾನಮೂರ್ತಿ ರಾಗ

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ಹಳೆಯಂಗಡಿ

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಮೂಲ್ಕಿಯ ಬಳಿ ಇರುವ ಒಂದು ಊರು **ಹಳೆಯಂಗಡಿ**. ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ಪರ ಅಂಗಡಿ ಎಂಬ ತುಳುವಿನ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಪರ ಅಂಗಡಿ ಅಂದರೆ ಹಳೆ ಅಂಗಡಿ. ಅದು ಈಗ ಹಳೆಯಂಗಡಿ ಅಗಿದೆ.  ಇದು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಹಳೆಯಂಗಡಿಯು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ, ಶೈಕ್ಶಣಿಕ, ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

## ಪರಿಚಯ
ಹಳೆಯಂಗಡಿಯು ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದಿನೇ ದಿನೇ ಹಳೆಯಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯಂಗಡಿಯು ಯಾವ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲವೆಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹಳೆಯಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಅನುದಾನಿತ ಯು.ಬಿ.ಯಮ್.ಸಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಸನಿಲ್ ಸರಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಸಿ.ಎಸ್.ಐ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಮುಂತಾದವು ಪ್ರಮುಖವಾದುವು.

## ಹಳೆಯಂಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ದ  ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು
# ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಾವಂಜೆ.
# ಶ್ರೀ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಾವಂಜೆ.
# ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತೋಕೂರು.
# ಶ್ರೀ ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹೊಯ್ಗೆಗುಡ್ಡೆ, ಪಡುಪಣಂಬೂರು.
# ಅಮ್ಮನ್ನ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ದೇವಾಲಯ
# ಭಗವತೀ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಸಸಿಹಿತ್ಲು

## ಹಳೆಯಂಗಡಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
*ಊರಿನ ಗ್ರಾಮದೇವರ ಪಾವಂಜೆ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಾಗಣಪತಿ. ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರೆಯು ಬಹಳ ವೈಭವದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. 
*ಊರಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯ ಶ್ರೀ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರಾಮಹೋತ್ಸವಕ್ಕಿಂತ ಷಷ್ಠಿ ಮಹೋತ್ಸವವು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಿತ್ಯಾನ್ನದಾನವೂ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ೨೦೨೦ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತ ಭಾಗವತರಾದ ಪಟ್ಲ ಸತೀಶ್ ಶೆಟ್ಟಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮೇಳವೂ ಶುರುವಾಗಿದೆ.
*ತೋಕೂರಿನ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಾಸ್ಥಾನವು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಷಷ್ಟಿಯ ದಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
*ಹಳೆಯಂಗಡಿಯು ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಲಿದೆ. ಯುವಕ ಸಂಘಗಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಿಗೆ ಇದೆ. ಹಳೆಯಂಗಡಿಯು ಜನಪದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಲಿದೆ. ಜನಪದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಪಾವಂಜೆಯ ತೇರಿನ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ *ಕೆಸರು ಗದ್ದೆ* ಕ್ರೀಡೋತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ನೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರೀಡೆ ಕೆಸರು ಗದ್ದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರೂ ಒಂದಾಗಿ ಕೆಸರು ಗದ್ದೆ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ತಮ್ಮ ಕ್ರೀಡಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ.
*ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮುಖ ಓಟ,ಮೂರು ಕಾಲಿನ ಓಟ, ನಿಧಿ ಶೋಧ, ಮಡಕೆ ಒಡೆಯುವುದು, ಹಗ್ಗ ಜಗ್ಗಾಟ, ಜಾನಪದ ಗೀತೆ, ಪಾಡ್ದನ, ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಮುಂತಾದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಸರುಗದ್ದೆ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಡುವುದೇ ಒಂದು ಖುಷಿ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ನೋಡುವವರಿಗೂ ಖುಷಿ.
*ಹಳೆಯಂಗಡಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಜಾನಪದ ಕ್ರೀಡೆ ಕಂಬಳ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಡೆದು ಬಂದ ಮುಲ್ಕಿ ಸೀಮೆ ಅರಸು ಕಂಬಳ ಹಳೆಯಂಗಡಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ. ಹಳೆಯಂಗಡಿಯ ಪಡುಪಣಂಬೂರು ಬಳಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಕಂಬಳಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಅನೇಕ ತಂಡಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕಂಬಳವನ್ನು ಹಳೆಯಂಗಡಿಯ ಜನ ಜಾತ್ರೆಯಂತೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಕಂಬಳದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
* ಮುಲ್ಕಿ ಸೀಮೆಯ ಅರಸರಾದ ಶ್ರೀ ದುಗ್ಗಣ ಸಾವಂತರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ. ಮುಲ್ಕಿ ಸೀಮೆ ಅರಸರಾದವರು ಕಂಬಳದ ಗದ್ದೆಗೆ ಇಳಿಯಬಾರದೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಹಳೆಯಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಳಿ ಅಂಕವೂ (ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಕೋರಿದಕಟ್ಟ) ನಡೆಯುತ್ತದೆ. 
* ಹಳೆಯಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣೇಶೋತ್ಸವವನ್ನು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ಸಂತೆಬೆನ್ನೂರು

ಸಂತೆಬೆನ್ನೂರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಾವಣಗೆರೆಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಗಿರಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಇದು ದಾವಣೆಗೆರೆಯಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಶಿವಮೊಗ್ಗದಿಂದ ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದೆ. ಚನ್ನಗಿರಿ, ತಾಲೂಕಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಗಿದ್ದು ಸಂತೆಬೆನ್ನೂರಿಗೆ ೨೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಈ ಊರಿನ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಬಹು ಸುಂದರ ಪುಷ್ಕರಣಿ (Pond) ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ರಾಮತೀರ್ಥ ಪುಷ್ಕರಣಿ ಅಥವಾ ಪವಿತ್ರ ಪುಷ್ಕರಣಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿದೆ.
ಈ ಪುಷ್ಕರಣಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷವಿಡೀ ನೀರು ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂತೆಬೆನ್ನೂರು ಬರಗಾಲಕ್ಕೆ ತುತ್ತದಾಗಲೂ ಈ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿತ್ತೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರೆ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. 
ಇದಲ್ಲದೆ ಕೊಳದ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ-ಅರಬ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಐದು ಅಂತಸ್ತಿನ "ವಸಂತ ಮಂಟಪ" ಈ ಕೊಳಕ್ಕೆ ಅದ್ಬುತವಾದ ಶೋಬೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

## ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ 
ಸಂತೆಬೆನ್ನೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಯುವಕ ಸಂಘದವರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ನಾಡಿಗ್ ಎಂಬುವವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈಗ ಆ ಸಂಘವನ್ನು ಶ್ರೀ ಸುಮತೀಂದ್ರ ನಾಡಿಗ್'ರವರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 

ಸಂತೆಬೆನ್ನೂರಿನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ಕೂಡ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರಾಮನ ದೇವ್ವಸ್ಥಾನವೂ ಇದೆ. 

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಮಗಳು
ವನಸ್ಪತಿ(ರಾಗ)

**ವನಸ್ಪತಿ(ರಾಗ)**  ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯದು.ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಇದನ್ನು *ಭಾನುಮತಿ* ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ರಾಗ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ
ಇದು ಪ್ರಥಮ "*ಇಂದು*" ಚಕ್ರದ ಚತುರ್ಥ ರಾಗ.ಇದರ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳೂ ಇದ್ದು ಅವುಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ. 
ಆರೋಹಣ  **ಸ ರಿ೧ ಗ೧ ಮ೦ ಪ ದ೨ ನಿ೨ ಸ**'
ಅವರೋಹಣ '''ಸ' ನಿ೨ ದ೨ ಪ ಮ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ** 
ಇದು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗವಾಗಿದೆ.

## ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
ಈ ರಾಗಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳಿವೆ. ರಸಾಳಿ,ವನಾವಳಿ,ವಿಠಲಪ್ರಿಯ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು.
**1 ಭಾನುಮತಿ**.	ನಿ೨ ಸ ಮ೧ ಪ ನಿ೨ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೨ ಪ ಮ೧ ಗ೨ ರಿ೨ ಸ 
**2 ರಸಾಳಿ**	ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೨ ನಿ೨ ಸ	ಸ ದ೨ ಪ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ 
**3 ವನಾವಳಿ**.	ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೨ ನಿ೨ ಸ	ಸ ದ೨ ಪ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ 
**4 ವಿಠ್ಠಲಪ್ರಿಯ'''	ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೨ ಸ	ಸ ದ೨ ಪ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ

## ಜನಪ್ರಿಯ ರಚನೆಗಳು
* ಪರಿಯಾಚಕಮ - ತ್ಯಾಗರಾಜರು,
* ಈಶ್ವರೀ ಜಗದೀಶ್ವರೀ - ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ
ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ಸುಧಾರಾಣಿಯವರ "ಪರಿಯಾಚಕಮ"ಗಾಯನ

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ತಾನರೂಪಿ

**ತಾನರೂಪಿ** ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆರನೆಯದು.ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಇದನ್ನು *ತನುಕೀರ್ತಿ* ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ರಾಗ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ
ಇದು ಪ್ರಥಮ "*ಇಂದು*" ಚಕ್ರದ ಆರನೆಯ ರಾಗ.ಇದರ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳೂ ಇದ್ದು ಅವುಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ. 
ಆರೋಹಣ  **ಸ ರಿ೧ ಗ೧ ಮ೦ ಪ ದ೩ ನಿ೩ ಸ**
ಅವರೋಹಣ **ಸ ನಿ೩ ದ೩ ಪ ಮ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ** 
ಇದು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗವಾಗಿದೆ.

## ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
ಈ ರಾಗದ ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿಲ್ಲ.
## ಜನಪ್ರಿಯ ರಚನೆಗಳು
ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ರಚನೆಗಳು
* *ವಾ ವೇಲವ ವಾ* - ಕೊಟೀಶ್ವರ ಅಯ್ಯರ್
* *ಶ್ರೀ ರಾಮ ಸದಾ ಭಜೇಹಮ್* - ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ
ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
bhakthiya kurithu purandara daasara abhipraya

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ಯೂ ಟ್ಯೂಬ್ ನಲ್ಲಿ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳು

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ಮಾನವತಿ

**ಮಾನವತಿ**ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೆಯದು.ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಇದನ್ನು *ಮನೋರಂಜನಿ* ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ರಾಗ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ
ಇದು ಪ್ರಥಮ "*ಇಂದು*" ಚಕ್ರದ ಪಂಚಮ ರಾಗ.ಇದರ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳೂ ಇದ್ದು ಅವುಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ. 
ಆರೋಹಣ  **ಸ ರಿ೧ ಗ೧ ಮ೦ ಪ ದ೨ ನಿ೩ ಸ**
ಅವರೋಹಣ **ಸ ನಿ೩ ದ೨ ಪ ಮ೧ ಗ೧ ರಿ೧ ಸ** 
ಇದು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗವಾಗಿದೆ.

## ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
ಈ ರಾಗಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳಿವೆ. ಘನಶ್ಯಾಮಲ,ಕುಂಜರಿ,ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು.
## ಜನಪ್ರಿಯ ರಚನೆಗಳು
* *ಎವರಿತೋ ನೆ ದೆಲ್ಪುಡು* - ತ್ಯಾಗರಾಜರು,
* *ನಿಜಭಕ್ತಿಂ* - ಕೊಟೀಶ್ವರ ಅಯ್ಯರ್
* *ಶ್ರೀ ಹನುಮಂತಮ್* - ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ
ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ಯೂ ಟ್ಯೂಬ್ ನಲ್ಲಿ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳು
ರಾಗ ಮಾನವತಿ

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ಸೇನಾವತಿ

**ಸೇನಾವತಿ** ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯದು.ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಇದನ್ನು *ಸೇನಾಗ್ರಣಿ* ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ರಾಗ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ
ಇದು ದ್ವಿತೀಯ "*ನೇತ್ರ*" ಚಕ್ರದ ಮೊದಲನೆಯ ರಾಗ.ಇದರ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳೂ ಇದ್ದು ಅವುಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ. 
ಆರೋಹಣ  **ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ಮ೦ ಪ ದ೧ ನಿ೧ ಸ**
ಅವರೋಹಣ **ಸ ನಿ೧ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೨ ರಿ೧ ಸ** 
ಇದು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗವಾಗಿದೆ.

## ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
ಈ ರಾಗಕ್ಕೆ ಹಲವು  ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಭೋಗಿ,ಚಿತ್ತಾಕರ್ಷಿಣಿ,ನವರಸ ಮಾಲಾ ಮತ್ತು ಸಿಂಧು ಗೌರಿ.
**1 ಸೇನಾಗ್ರಣಿ	**ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ರಿ೧ ಮ೧ ಗ೨ ಮ೧ ಪ ನಿ೧ ದ೧ ಸ	ಸ ನಿ೧ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೨ ಮ೧ ಗ೨ ರಿ೧ ಸ 
**2 ಭೋಗಿ	**.ಸ ಗ೨ ಮ೧ ಪ ದ೧ ನಿ೧ ದ೧ ಸ	ಸ ನಿ೧ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೨ ಸ 
**3 ಚಿತ್ತಾಕರ್ಶಣಿ**.	ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ಮ೧ ದ೧ ಸ	ಸ ದ೧ ಮ೧ ಗ೨ ರಿ೧ ಸ 
**4 ನವರಸ ಮಾಲ**.	ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ಮ೧ ಪ ದ೧ ಸ	ಸ ನಿ೧ ದ೧ ಪ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ 
**5 ಸಿಂಧು ಗೌರಿ**.	ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ಮ೧ ಪ ದ೧ ನಿ೧ ಸ	ಸ ನಿ೧ ದ೧ ಮ೧ ಗ೨ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ

## ಜನಪ್ರಿಯ ರಚನೆಗಳು
ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ರಚನೆಗಳು
* ಜ್ಣಾನಾಂಬಿಕಾ ಪಾಲಯಮಾಮ್- ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮೀ ದೀಕ್ಷಿತ ರು
* *ಜಲಮೇಲ ರಘುಪತೇ* - ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ
ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ಯೂ ಟ್ಯೂಬ್ ನಲ್ಲಿ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳು

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ಇಂದಿರಾ ಶಿವಣ್ಣ

ದೇವನಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕು ವಿಜಯಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇಂದಿರಾ ಶಿವಣ್ಣ ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ. ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದವರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಕೈಮಗ್ಗ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದ ಇಂದಿರಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಿಯರ ಸಂಘ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅನುಭವ ಇವರದು. ನಗರ್ತ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ, ಬಿ.ಡಾ.ಮ. ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸ್ಥಾಪಕರೂ ಆದ ಇಂದಿರಾ ಅವರು ಹೊರತಂದಿರುವ ಕೃತಿಗಳು ೫ ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ೩ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು, ೨ ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳು, ೨ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ ಹಾಗೂ ೩ ಸಂಶೋಧನ ಕೄತಿಗಳು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಧಕಿಯರ ಜೀವನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅವರ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರ ೭೫ ಜನ ಸಾಧಕಿಯರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅಭಿನಂದನಾ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ಧಾರೆ. ಇವರನ್ನು ನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಗೊರೂರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಿಯರ ಸಂಘ ಇವರ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ನೀಡಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸಿವೆ. ದೇವನಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಗೌರವ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಮಹಿಳೆ ಕನ್ನಡ ಮಾಸಿಕ "ಮಂತಣಿ" ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರತರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಿ.ಟಿ.ಎಂ. ಬಡಾವಣೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಯನ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ಸ್ ಆಫ್ ಬಿ.ಟಿ.ಎಂ. ನೈಟೆಂಗೇಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು
ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೋಟೆಗಳು

ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಗಡ ಹಾಗು ದುರ್ಗ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕೋಟೆಗಳಿವೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಸುಮಾರು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳು ಹಳೆಯಾದಾದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ, ನಾಡನ್ನಾಳಿದ ಅನೇಕ ರಾಜ ವಂಶಸ್ಥರು ರಕ್ಷಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

## ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕೋಟೆಗಳು
* ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಕೋಟೆ
*ಸವದತ್ತಿಕೋಟೆ 
*ಬೆಂಗಳೂರು ಕೋಟೆ 
*ಬೀದರ್ಕೋಟೆ 
*ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣಕೋಟೆ 
*ಕೊಪ್ಪಳ ಕೋಟೆ

## ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೋಟೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ

### ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
*ರಾಯಚೂರು ಕೋಟೆ 
*ಮುದಗಲ್ ಕೋಟೆ 
*ಜಲದುರ್ಗ 
*ಕ್ಯಾದಿಗೆರಾ ಕೋಟೆ
*ರವುಡಕುಂದಾ ಕೋಟೆ
*ಮುಕ್ಕುಂದ ಕೋಟೆ

### ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಬೀದರ್ ಕೋಟೆ 
*ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ಕೋಟೆ 
*ಭಾಲ್ಕಿ ಕೋಟೆ 
*ಮಾನ್ಯಖೇಟ ಕೋಟೆ
*ಭಾತಂಬ್ರಾ ಕೋಟೆ

### ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಬೆಳಗಾವಿ ಕೋಟೆ 
*ಕಿತ್ತೂರು ಕೋಟೆ 
*ಪರಸಗಡ 
*ಸವದತ್ತಿ ಕೋಟೆ 
*ರಾಮದುರ್ಗ 
*ಬೈಲಹೊಂಗಲ ಕೋಟೆ 
*ಹೂಲಿ ಕೋಟೆ 
*ಗೋಕಾಕ್ ಕೋಟೆ 
*ಶಿರಸಂಗಿ ಕೋಟೆ 
*ಭೀಮಗಡ

### ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ 
*ಬಿಜಾಪುರ ಕೋಟೆ

### ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಗಜೇಂದ್ರಗಡ 
*ಕೊರ್ಲಹಳ್ಳಿ ಕೋಟೆ 
*ಹಮ್ಮಿಗಿ ಕೋಟೆ 
*ಹೇಮಗುಡ್ಡ ಕೋಟೆ 
*ಮುಂಡರಗಿ ಕೋಟೆ 
*ಸಿಂಗಟಾಲೂರು ಕೋಟೆ 
*ತಿಪ್ಪಾಪುರ ಕೋಟೆ 
*ನರಗುಂದ ಕೋಟೆ 
*ಮಾಗಡಿ ಕೋಟೆ

### ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ 
*ಜಮಾಲಬಾದ್ ಕೋಟೆ 
*ಮಂಗಳೂರು ಕೋಟೆ

### ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಬರ್ಕುರು ಕೋಟೆ 
*ಕಾಪು ಕೋಟೆ 
*ದರಿಯಾ-ಬಹುದ್ದರ್ಗಡ

### ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ 
*ಮಿರ್ಜಾನ್ ಕೋಟೆ
*ಬಸವರಾಜ ದುರ್ಗ 
*ಅಸನೊತಿ ಕೋಟೆ

### ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಸಂಡೂರು ಕೋಟೆ 
*ಬಳ್ಳಾರಿ ಕೋಟೆ 
*ಕಂಪ್ಲಿ ಕೋಟೆ

### ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಕೊಪ್ಪಳ ಕೋಟೆ 
*ಆನೆಗುಂದಿ ಕೋಟೆ 
*ಇರಕಲ್ ಗಡ
*ಕಮ್ಮಟ ದುರ್ಗ
*ಬಹದ್ದೂರ್ ಬಂಡಿ ಕೋಟೆ

### ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಸೇಡಂ ಕೋಟೆ 
*ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಕೋಟೆ
*ಶಪುರ ಕೋಟೆ

### ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ 
*ಐಹೊಳೆ ಕೋಟೆ 
*ಬಾದಾಮಿ ಕೋಟೆ 
### ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ 
*ಬಂಕಾಪುರ ಕೋಟೆ 
*ಸವಣೂರು ಕೋಟೆ
*ಹಾನಗಲ್ಲ ಕೋಟೆ

### ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ 
*ಕವಲೇದುರ್ಗ 
*ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಕೋಟೆ 
*ಕೊಡಚಾದ್ರಿ 
*ನಗರ ಕೋಟೆ 
*ಕಾನೂರು ಕೋಟೆ

### ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
*ಹುತ್ರಿದುರ್ಗ 
*ಸಿರಾ ಕೋಟೆ 
*ಹುಲಿಯೂರು ದುರ್ಗ  
*ಪಾವಗಡ 
*ಮದುಗಿರಿ 
*ದೇವರಾಯನ ದುರ್ಗ 
*ಚೆನ್ನರಾಯನ ದುರ್ಗ 
*ಶಿವಗಂಗೆ ಕೋಟೆ

### ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಸಾವನದುರ್ಗ 
*ಮಾಗಡಿ ಕೋಟೆ 
### ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆ
*ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಕೋಟೆ 
*ಮಾಕಲಿದುರ್ಗ

### ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಸ್ಕಂದಗಿರಿ ಕೋಟೆ 
*ನಂದಿದುರ್ಗ 
*ಗುಡಿಬಂಡೆ

### ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಮಂಜರಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ 
*ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಕೋಟೆ 
### ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಉಂಚನಿ ದುರ್ಗ 
*ಚೆನ್ನಗಿರಿ ಕೋಟೆ

### ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಚಿತ್ರದುರ್ಗ  
*ಹೊಸದುರ್ಗ

### ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಸುರಪುರ ಕೋಟೆ
*ವನದುರ್ಗ ಕೋಟೆ 
*ವಾಗಿಣಗೇರಿ ಕೋಟೆ
*ಯಾದಗಿರಿ ಕೋಟೆ
*ಗುರುಮಠಕಲ್ ಕೋಟೆ
*ಚಂಡರಕಿ ಕೋಟೆ
*ಕಾಕಲವಾರ ಕೋಟೆ

### ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
*ಬಲ್ಲಾಳ ರಾಯನ ದುರ್ಗ

### ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಮೇಲುಕೋಟೆ 
*ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಕೋಟೆ

### ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಬೆಂಗಳೂರು ಕೋಟೆ

### ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ
*ಮಡಿಕೇರಿ ಕೋಟೆ

### ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆ
*ಅಂಬಾಜಿ ದುರ್ಗ 
*ಬೂದಿಕೋಟೆ
*ಪಾಳ್ಯಂಕೋಟೆ ಮಾಸ್ತಿ
*ರಾಮನಾಯಕನ ಕೋಟೆ, ಚಿಕ್ಕಹಾರೊಮಾಕನಹಳ್ಳ,ದಿನ್ನಹಳ್ಳಿ.ಪಂ, ಮಾಸ್ತಿ

### ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
*ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಕೋಟೆ

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ
ಅಗಳಿ

ಅಗಳಿ ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಅನಂತಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ (ಮಂಡಲ್) ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

### ಕರ್ನಾಟಕಗಡಿ 
ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಧುಗಿರಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಹಾಗೂ ಶಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಹೋಬಳಿ ಬರುತ್ತದೆ. 
### ಕನ್ನಡಿಗರ ಪ್ರಾಭಲ್ಯ 
ಅಗಳಿ ಮಂಡಲ್(ಹೋಬಳಿ)ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ವ್ಯವಹಾರ ಕರ್ನಾಟಕದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
### ರಾವುಡಿ 
ಮದೂಡಿ ಸಮೀಪ ರಾವುಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಇದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಹುತೇಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಕ್ತ ಸಮೂಹವಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 300 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವುಳ್ಳ ವೀರಭದ್ರಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಮಧೂಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ.ಜಾತ್ರೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ರಸ್ತೆಗಳೂ ಸಹ ಶ್ರೀಮಾನ್ ರಘುವೀರರೆಡ್ಡಿಯವರ ಕೃಪಕಟಾಕ್ಷದಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ಲಾವಾ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್

**ಲಾವಾ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್** (**LΛVΛ** ಎಂದು ಶೈಲೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ) ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಭಾರತೀಯ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಹರಿ ಓಂ ರೈ, ಸುನಿಲ್ ಭಲ್ಲಾ, ಶೈಲೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ರೈ, ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ್ ಸೆಹಗಲ್ ಅವರು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಉದ್ಯಮದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ರಚನೆ
ಲಾವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ೬ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ೩ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಲಾವಾ ಏಕ-ಪದರದ ವಿತರಣಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ೯೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿತರಕರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಲಾವಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದಂತಹ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.

## ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೂಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು, ಲಾವಾ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.
## ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು
೨೦೨೧ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಫೀಚರ್ ಫೋನ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ೧೩.೪% ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

## ಉತ್ಪನ್ನಗಳು
* ಅಗ್ನಿ ೫ಜಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ ೯, ೨೦೨೧ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ಸರಣಿಯು ಅಗ್ನಿ ೫ಜಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ ೨ ೫ಜಿ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
* ಬ್ಲೇಜ್ ಸರಣಿಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧೫, ೨೦೨೨ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ತಂಡವು ಬ್ಲೇಜ್ ೫ಜಿ, ಬ್ಲೇಜ್ ಪ್ರೊ, ಬ್ಲೇಜ್ ಪ್ರೊ ೫ಜಿ, ಬ್ಲೇಜ್ ೨, ಬ್ಲೇಜ್ ೨ ಪ್ರೊ, ಬ್ಲೇಜ್ ೨ ೫ಜಿ, ಬ್ಲೇಜ್ ಎನ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಟಿ, ಬ್ಲೇಜ್ ಕರ್ವ್ ೫ಜಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲೇಜ್ ಎಕ್ಸ್ ೫ಜಿ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
* ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೧, ೨೦೨೩ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ತಂಡವು ಲಾವಾ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ೫ಜಿ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
* ಯುವ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ತಂಡವು ಯುವ ಪ್ರೊ, ಯುವ ೨, ಯುವ ೨ ಪ್ರೊ, ಯುವ ೨, ಯುವ ೨ ಪ್ರೊ, ಯುವ ೫ ಜಿ  ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
* ಒ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ತಂಡವು ಒ೧, ಒ೨ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.  
* ಲಾವಾ ಪ್ರೊ ವಾಚ್ ಜ಼ಡ್‌ಎನ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ತಂಡವು ಕಪ್ಪು, ಬೂದು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
* 
## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಲಾವಾ ಜುಲೈ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಕಂಪನಿಯು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ೭೧೦ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ಗಳನ್ನು ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ಶಿಪ್ ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ
* 
* 
* 

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ಕಂಪನಿಗಳು
ಕೋಕಿಲಪ್ರಿಯ

**ಕೋಕಿಲಪ್ರಿಯ** ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದನೆಯದು.ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಇದನ್ನು *ಕೋಕಿಲಾರವಂ* ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ರಾಗ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ
ಇದು ದ್ವಿತೀಯ "*ನೇತ್ರ*" ಚಕ್ರದ ಐದನೆಯ ರಾಗ.ಇದರ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳೂ ಇದ್ದು ಅವುಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ. 
ಆರೋಹಣ  **ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ಮ೦ ಪ ದ೨ ನಿ೩ ಸ**'
ಅವರೋಹಣ '''ಸ' ನಿ೩ ದ೨ ಪ ಮ೧ ಗ೨ ರಿ೧ ಸ''' 
ಇದು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗವಾಗಿದೆ.

## ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
ಈ ರಾಗಕ್ಕೆ ಹಲವು  ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳಿದ್ದು  ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ರಾಗಗಳು ಚಿತ್ರಾಮಣಿ, ಕೌಮಾರಿ. ಭೀಮಸೇನ್

## ಜನಪ್ರಿಯ ರಚನೆಗಳು
ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ರಚನೆಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ಕೋಕಿಲ ಪ್ರಿಯ ರಾಗದ ನಿರೂಪಣೆ

ಯೂ ಟ್ಯೂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ದಶರಥೇ ದಯಶಾರದೇ ಕೃತಿ

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ನಾಟಕಪ್ರಿಯ

**ನಾಟಕಪ್ರಿಯ** ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೆಯದು.ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಇದನ್ನು *ನಾಟಾಭರಣಮ್* ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ರಾಗ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ
ಇದು ದ್ವಿತೀಯ "*ನೇತ್ರ*" ಚಕ್ರದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ರಾಗ.ಇದರ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳೂ ಇದ್ದು ಅವುಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ. 
ಆರೋಹಣ  **ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ಮ೦ ಪ ದ೨ ನಿ೨ ಸ**'
ಅವರೋಹಣ '''ಸ' ನಿ೨ ದ೨ ಪ ಮ೧ ಗ೨ ರಿ೧ ಸ** 
ಇದು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗವಾಗಿದೆ.

## ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
ಈ ರಾಗಕ್ಕೆ ಹಲವು  ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳಿದ್ದು  ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ರಾಗ ಸಿಂಧು ಭೈರವಿ.
**1 ನಟಾಭರಣ** 
	ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ಮ೧ ಪ ದ೨ ನಿ೨ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೨ ಪ ಮ೧ ಗ೨ ರಿ೧ ಸ 
**2 ಅಲಂಕಾರಪ್ರಿಯ**.	ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ಮ೧ ದ೨ ನಿ೨ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೨ ಮ೧ ಗ೨ ರಿ೧ ಸ 
**3 ಭಾಗ್ಯಶಬರಿ**	ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ಮ೧ ದ೨ ನಿ೨ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೨ ಮ೧ ಗ೨ ರಿ೧ ಸ 
**4 ದೀಪರಮು**.	ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ಮ೧ ಪ ದ೨ ನಿ೨ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೨ ನಿ೨ ಪ ಮ೧ ಗ೨ ರಿ೧ ಸ 
**5 ಗುಣಾವತಿ	**.ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೨ ಸ	ಸ ದ೨ ಪ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ 
**6 ಹಿಂದೊಳದೇಶಿಕ**.	ಸ ಮ೧ ರಿ೧ ಗ೨ ಮ೧ ಪ ದ೨ ನಿ೨ ಸ	ಸ ಪ ನಿ೨ ದ೨ ಮ೧ ಗ೨ ರಿ೧ ಸ 
**7 ಕನಕಾದ್ರಿ	**.ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ಪ ದ೨ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೨ ಪ ಮ೧ ಗ೨ ರಿ೧ ಸ 
**8 ಮಾತಂಗಕಾಮಿನಿ**.	ಸ ಗ೨ ಮ೧ ಪ ದ೧ ನಿ೨ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೨ ಸ 
**9 ನಾಟ್ಯಧಾರಣ**.	ಸ ರಿ೧ ಮ೧ ಪ ದ೨ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೨ ಪ ಮ೧ ರಿ೧ ಸ 
**10 ನಿರಂಜನ**.	ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ಮ೧ ಪ ದ೨ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೨ ಪ ಮ೧ ಗ೨ ರಿ೧ ಸ 
**11 ಶಾಂತಭಾಶಿಣಿ**.	ಸ ರಿ೧ ಗ೨ ಮ೧ ಪ ದ೨ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೨ ಪ ಮ೧ ಸ 
**12 ಶಿವಶಕ್ತಿ**.	ಸ ಗ೨ ಮ೧ ದ೨ ಸ	ಸ ನಿ೨ ದ೨ ಮ೧ ಗ೨ ಸ 
**13 ಸಿಂಧು ಭೈರವಿ'''.
ಸ ರಿ೨ ಗ೨ ಮ೧ ಗ೨ ಪ ದ೧ ನಿ೨ ಸ	ನಿ೨ ದ೧ ಪ ಮ೧ ಗ೨ ರಿ೧ ಸ ನಿ೨ ಸ

## ಜನಪ್ರಿಯ ರಚನೆಗಳು
ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ರಚನೆಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ಧೇನುಕ (ರಾಗ)

**ಧೇನುಕಾ** (ಧೇನುಕಾ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ರಾಗಂ (ಸಂಗೀತ ಪ್ರಮಾಣ) ಆಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ೭೨ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ೯ ನೇ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗವಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು **ಧುನಿಬಿನ್ನಷಡ್ಜಂ**  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ರಚನೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣ 
right|thumb|300x300px| C ನಲ್ಲಿ ಷಡ್ಜಂ ಸಹಿತ ಧೇನುಕಾ ಮಾಪಕ
ಇದು ೨ ನೇ ಚಕ್ರ *ನೇತ್ರದಲ್ಲಿ* ೩ ನೇ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ನೆನಪಿನ ಹೆಸರು *ನೇತ್ರ-ಗೋ*. *ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಧಾ ನಿ* ಎಂಬ ಸ್ಮೃತಿ ನುಡಿಗಟ್ಟು.

## ಜನ್ಯ ರಾಗಂಗಳು 
ಧೇನುಕಾವು ಕೆಲವು ಜನ್ಯ ರಾಗಂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಮಾಪಕಗಳು) ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಧೇನುಕಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಗಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ *ಜನ್ಯ ರಾಗಂಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು* ನೋಡಿ.

## ಸಂಯೋಜನೆಗಳು 
* ತ್ಯಾಗರಾಜರು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ *ತೇಲಿಯಲ್ಏರು ರಾಮ ಸಂಗೀತ* ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
* ಡಾ.ಎಂ.ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ ರಚಿಸಿದ *ರಾವಯ್ಯ ರಾಮ*

## ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳು 
### ಭಾಷೆ: ತಮಿಳು 
## ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಗಗಳು 
ಈ ವಿಭಾಗವು ಈ ರಾಗದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಧೇನುಕಾದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಹ ಭೇದವನ್ನು ಬಳಸಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ, ೩ ಇತರ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ, *ಷಣ್ಮುಖಪ್ರಿಯ*, *ಚಿತ್ರಂಬರಿ* ಮತ್ತು *ಶೂಲಿನಿ*. ಗ್ರಹ ಭೇದವು ರಾಗದಲ್ಲಿ ಷಡ್ಜಮವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುವಾಗ, ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ವರ ಆವರ್ತನಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಕುಪ್ಪೆಪದವು

**ಕುಪ್ಪೆಪದವು** ಒಂದು ಸ್ಥಳನಾಮ.ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿ೦ದ ಮಂಗಳೂರು-ಮೂಡಬಿದಿರೆ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿ ಎಡಪದವಿನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದಾಗ ಸಿಗುವ ಗ್ರಾಮವೇ **ಕುಪ್ಪೆಪದವು**. ಜೇರೆ ಮಣ್ಣಿನ ಕುಪ್ಪೆ(ರಾಶಿ) ಪದದಿ೦ದಾಗಿ ಕುಪ್ಪೆಪದವು ಎ೦ಬ ಹೆಸರು ಬ೦ದಿದೆ. ಕುಳವೂರು ಹಾಗು ಮುತ್ತೂರು ಆಸು ಪಾಸಿನ ಗ್ರಾಮಗಳು.

### ಸಮಾಜ
ಕುಪ್ಪೆಪದವು ಪ್ರದೇಶವು ಸಾಮರಸ್ಯದ ಬೀಡು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಭಾತೃತ್ವತೆಯನ್ನು ಜನರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ಜನತೆ ಜಾತಿ,ಮತದ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆ ಹಾಗು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ,ವಿಶ್ವಾಸದಿ೦ದ ಬಾಳುತ್ತಾರೆ. ಹಿ೦ದು, ಮುಸ್ಲಿ೦, ಕ್ರೈಸ್ತ ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ವರ್ಗದವರು ಸ೦ತೋಷದಿ೦ದ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀ ದುರ್ಗೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಜುಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ, ಇಮಾಕ್ಯುಲೇಟ್ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ಼್ ಮೇರಿ ಚರ್ಚ್ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಆರಾಧನಾ ಕೇ೦ದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಜನರು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಕ೦ಗು ತೆ೦ಗುಗಳ ತೋಟಗಳಿವೆ.

### ಸೌಕರ್ಯ
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವ್ಯಾಸ೦ಗ ಮಾಡಲು ಕಿಲೆ೦ಜಾರು ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಿಲೆ೦ಜಾರು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಕಾವೇರಿ ಆ೦ಗ್ಲ ಮಾದ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಮೆರೈನ್ ಇ೦ಜಿನಿಯರಿ೦ಗ್ ಕಾಲೇಜೂ ಸಹ ಕುಪ್ಪೆಪದವಿನಲ್ಲಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಗ್ರ೦ಥಾಲಯ, ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಮರಿಯ ಗಿರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇ೦ದ್ರಗಳಿವೆ ಕುಪ್ಪೆಪದವುನಲ್ಲಿದೆ.

### ವ್ಯವಹಾರ
ವ್ಯವಹರಿಸಲು ವಿಜಯ ಬ್ಯಾ೦ಕ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾ೦ಕ್, ಕಾರ್ಪರೇಶನ್ ಬ್ಯಾ೦ಕ್, ಕ್ಯಾಥೆಲಿಕ್ ಬ್ಯಾ೦ಕ್ ಗಳಿವೆ. ಅ೦ಚೆ ಕಚೇರಿಯೂ ಇದೆ. ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಇ೦ಧನ ಲಭಿಸುವ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಪ೦ಪು ಇದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಕುಪ್ಪೆಪದವುನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಉಗಾಂಡ

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಉಗಾಂಡ ಉಗಾಂಡದ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ. ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆ ಅಲ್ಲ.

## ಇತಿಹಾಸ
೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಉಗಾಂಡ ಯುಎಸ್ $ ೭ / = ನಿಂದ ಯುಎಸ್ $ ೧ ರವರೆಗೆ ವಿನಿಮಯ ದರವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಐಎಂಎಫ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಉಗಾಂಡದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮರು ಬಂಡವಾಳೀಕರಣದ ಮೊದಲ ಹಂತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು.

೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ರಿವೇರಾ ಮಾಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಎಫ್ಐ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪಾಲಿಸಿ ಫೋರಂನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಉಗಾಂಡ ಮಾಯಾ ಘೋಷಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಮೂಲ ೧೭ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

೨೦೧೯ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹಣದ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ೭ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

## ಸಂಸ್ಥೆ
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಉಗಾಂಡದ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಅವರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಗವರ್ನರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಂಡಳಿಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಉಗಾಂಡ ಕಾಯ್ದೆಯಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಂಡಳಿಯು ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಒಳಗಿನ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾದ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಗಾಂಡದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಗವರ್ನರ್ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಂಡಳಿಯ ಇತರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು (ನಾಲ್ಕಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ) ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಖಜಾನೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮಂಡಳಿಯ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಜೂನ್ ೨೦೧೯ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ೧,೦೬೬ ಜನರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಉಗಾಂಡವು ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಇನ್ಕ್ಲೂಷನ್‌ನ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.

೨೦೦೧ ಮತ್ತು ೨೦೨೨ ರ ನಡುವೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಉಗಾಂಡದ ಗವರ್ನರ್ ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ತುಮುಸಿಮ್-ಮ್ಯೂಟೆಬಿಲ್ (೧೯೪೯-೨೦೨೨) ಆಗಿದ್ದರು.

## ಕರೆನ್ಸಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು
ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರೆನ್ಸಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶವು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನಗರಗಳು, ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು.

*ಅರುವಾ ಶಾಖೆ - ಅರುವಾ
*ಫೋರ್ಟ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಶಾಖೆ - ಫೋರ್ಟ್ ಪೋರ್ಟಲ್
*ಗುಲು ಶಾಖೆ - ಗುಲು
*ಜಿಂಜಾ ಶಾಖೆ - ಜಿಂಜಾ
*ಕಬಾಲೆ ಶಾಖೆ - ಕಬಾಲೆ
*ಕಂಪಾಲಾ ಶಾಖೆ - ಕಂಪಾಲಾ
*ಮಸಾಕಾ ಶಾಖೆ - ಮಸಾಕಾ
*ಮಬಾಲೆ ಶಾಖೆ - ಮಬಾಲೆ
*ಮಬಾರಾ ಶಾಖೆ - ಮಬಾರರಾ
*ಲಿರಾ ಕರೆನ್ಸಿ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ - ಲಿರಾ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ