open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ದರ್ದ್ (2024 ಚಲನಚಿತ್ರ)

**ದರ್ದ್** ಮುಂಬರುವ 2024 ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಆಕ್ಷನ್ ಕಟ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್, ಕಿಬ್ರಿಯಾ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಎಸ್‌ಕೆ ಮೂವೀಸ್ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನ ಒನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಮೂವೀಸ್‌ನಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನನ್ಯಾ ಮಾಮುನ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಕಿಬ್ ಖಾನ್, ಸೋನಾಲ್ ಚೌಹಾಣ್, ಪಾಯಲ್ ಸರ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ರಾಹುಲ್ ದೇವ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು 24 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 2024 ರಂದು ಬಂಗಾಳಿ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಸೇರಿದಂತೆ 6 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ.

## **ಪಾತ್ರವರ್ಗ**
*ಶಕೀಬ್ ಖಾನ್
*ಸೋನಾಲ್ ಚೌಹಾಣ್
*ಪಾಯಲ್ ಸರ್ಕಾರ
*ಲುತ್ಫುರ್ ರೆಹಮಾನ್
*ತನ್ಹಿಕಾ ದಾಸ್
*ಬಿಸ್ವಜಿತ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ
*ರಾಜೇಶ್ ಶರ್ಮಾ
*ದೇವಚಂದ್ರಿಮಾ ಸಿಂಗ್ ರಾಯ್
*ಎಲಿನಾ ಶಮ್ಮಿ
*ಇಂತು ರತೀಶ್
*ರಾಹುಲ್ ದೇವ್
*ಅಲೋಕ್ ಜೈನ್
*ರಿಯೊ
*ಸಫಾ ಮರಿಯಾ
*ಅಮೀರ್ ಸಿರಾಜಿ
*ಜೆಸ್ಸಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಂ (ಅತಿಥಿ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ)

## ಉತ್ಪಾದನೆ
ಆಕ್ಷನ್ ಕಟ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್, ಕಿಬ್ರಿಯಾ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಎಸ್‌ಕೆ ಮೂವೀಸ್ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನ ಒನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಮೂವೀಸ್ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ
ಹಠ ರತ್ನಾವಳಿ

***ಹಠ ರತ್ನಾವಳಿ***ಯು ಶ್ರೀನಿವಾಸರಿಂದ ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಹಠ ಯೋಗ ಪಠ್ಯವಾಗಿದೆ. ೮೪ ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ, ಹಿಂದಿನ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸನಗಳ ಹೆಸರಿಲ್ಲ. ***ಹಠ ರತ್ನಾವಳಿ*** ೩೬ ಆಸನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

## ಪಠ್ಯ 
ಆಸನಗಳು, ಉಸಿರಾಟದ ಧಾರಣ, ಮತ್ತು ಮುದ್ರೆಗಳು ಹಠ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳು ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿದೆ.  ಇದು ೮ ಶುದ್ಧೀಕರಣಗಳನ್ನು ( ಷಟ್ಕರ್ಮಗಳು ) ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ೬ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ *ಹಠಯೋಗ ಪ್ರದೀಪಿಕಾವನ್ನು* ಟೀಕಿಸುತ್ತದೆ. 

ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ೮೪ ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು ಇದು ಆರಂಭಿಕ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.  ಹಿಂದಿನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ೮೪  ಅಥವಾ ೮,೪೦,೦೦೦ಆಸನಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಿವೆ.  ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ೮೪ ಆಸನಗಳು (ಹೆಚ್ ಆರ್ ೩.೭-೨೦  ) ಪದ್ಮಾಸನ ಮತ್ತು ಮಯೂರಾಸನ, ಗೋಮುಖಾಸನ, ಭೈರವಾಸನ, ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರಾಸನ, ಕೂರ್ಮಾಸನ, ಕ್ರೌಂಚಾಸನ, ಮಂಡೂಕಾಸನ, ಯೋಗನಿದ್ರಾಸನ, ಮತ್ತು ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಹಲವಾರು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಇದು ೩೬ ಆಸನಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹಠಯೋಗ
ಮೃಣಾಲ್ ಪಾಂಡೆ

**ಮೃಣಾಲ್ ಪಾಂಡೆ** (ಜನನ 26 ಫೆಬ್ರವರಿ 1946) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಟಿ.ವಿ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಮತ್ತು ಲೇಖಕಿ, ಮತ್ತು 2009 ರವರೆಗೆ ಹಿಂದಿ ದೈನಿಕ *ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್‌ನ* ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕಿ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ 
ಪಾಂಡೆ ಅವರು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಟಿಕಮ್‌ಗಢದಲ್ಲಿ 26 ಫೆಬ್ರವರಿ 1946 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.&#x5B; *ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ* &#x5D; ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೈನಿತಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು  ನಂತರ ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. 

## ವೃತ್ತಿ 
ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ ಜೀವನ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮ ವರದಿಯಲ್ಲಿ (2003), ದೇಹ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಅವರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೇವೆಗಾಗಿ 2006 ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 

## ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 
* *ದೇವಿ*, ನಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಕಥೆಗಳು; 2000, ವೈಕಿಂಗ್/ಪೆಂಗ್ವಿನ್.
* *ಡಾಟರ್ಸ್ ಡಾಟರ್*, 1993. ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು. 
* *ದಟ್ ವಾಚ್ ರಾಮ್ ಹಾತ್ ಆರ್ಡೈನ್ಡ್*, 1993, ಸೀಗಲ್ ಬುಕ್ಸ್. 
* *ದ ಸಬ್ಜಕ್ಟ್ ಈಸ್ ವುಮೆನ್* , 1991. ಸಂಚಾರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ನವದೆಹಲಿ.
* *ಮೈ ಓನ್ ವಿಟ್ನೆಸ್*, 2001, ಪೆಂಗ್ವಿನ್, ನವದೆಹಲಿ,  .#
* *ಸ್ಟೆಪಿಂಗ್ ಔಟ್ · ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಸೆಕ್ಸುವಾಲಿಟಿ ಇನ್ ರೂರಲ್ ಇಂಡಿಯಾ*, 2003, ಗಾರ್ಡನರ್ಸ್ ಬುಕ್ಸ್.
* *ಇತರ ದೇಶ: ಮೊಫುಸಿಲ್‌ನಿಂದ ರವಾನೆ*, 2012, ಪೆಂಗ್ವಿನ್, ನವದೆಹಲಿ.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಭಾರತೀಯ ಬರಹಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ
* ಕುಮೌನಿ ಜನರು

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* A price for life, an article in The Hindu[usurped]
* The hindi media and an unreal discourse an article in *The Hindu*
* The games of masking from reality an article in *The Hindu*

### ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ 
* ಮೃಣಾಲ್ ಪಾಂಡೆಯವರ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ *ಚಿಮಗಡದೀನ್*
* 'ಬಿಚ್', ಮೃಣಾಲ್ ಪಾಂಡೆ ಅವರ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ
* *ಬಿಬ್ಬೋ*, ಮೃಣಾಲ್ ಪಾಂಡೆಯವರ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ
* ಮೃಣಾಲ್ ಪಾಂಡೆ ಅವರ ಲೇಖನ: ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದ ನರ್ಸರಿಗಳು
* ಮಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೃಣಾಲ್ ಪಾಂಡೆ ಅಂಕಣಗಳು *(ಪತ್ರಿಕೆ)*

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೪೬ ಜನನ
ಗೋಮುಖಾಸನ

right|thumb| ಗೋಮುಖಾಸನ
**ಗೋಮುಖಾಸನವು** **ಹಸುವಿನ ಮುಖದ ಭಂಗಿ**  ಹಠ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಆಸನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಯೋಗವನ್ನು ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳು 
ಈ ಹೆಸರು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಗೋ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಗೋ ಎಂದರೆ "ಹಸು", ಮುಖ *ಮುಖ* ಎಂದರೆ "ಮುಖ". *ಆಸನ* ಎಂದರೆ "ಭಂಗಿ". ದಾಟಿದ ಕಾಲುಗಳು ಹಸುವಿನ ಬಾಯಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಬಾಗಿದ ಮೊಣಕೈಗಳು ಹಸುವಿನ ಕಿವಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.

೪ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ *ದರ್ಶನ ಉಪನಿಷದ್*  ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವಂತೆ ಭಂಗಿಯು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇದನ್ನು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದ *ಹಠ ರತ್ನಾವಳಿ*ನಲ್ಲಿ ೮೪ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಿಂದೆ ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗೋಮುಖಾಸನದ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪವನ್ನು *ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯಾ ಸಂಹಿತೆಯಂತಹ* ಪ್ರಾಚೀನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ವಿವರಣೆ 
ಕಾಲುಗಳನ್ನು ದಾಟುವ ಮೂಲಕ ಮಂಡಿಯೂರಿನಿಂದ ಭಂಗಿಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೇಲಿನ ಕಾಲಿನ ಹಿಮ್ಮಡಿಯನ್ನು ಪೃಷ್ಠದ ಬಳಿ ಕೆಳಗಿನ ತೊಡೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳ ಕಾಲಿನ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ತೋಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಮುಂದೋಳು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಾಗುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ತೋಳು ಬೆನ್ನಿನ ಹಿಂದೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಮುಂದೋಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕೈಗಳು ಭುಜದ ಬ್ಲೇಡ್ಗಳ ನಡುವೆ ಹಿಡಿಯಬಹುದು.

ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೆರಳಿನಲ್ಲೇ ಮಡಚಿದ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಒಂದಾಗಿರಬೇಕು.

ಭಂಗಿಯು ಭುಜಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆನ್ನಿನ ಹಿಂದೆ ಕೈಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದವರಿಗೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸ್ಟ್ರಾಪ್ ಬಳಸಿ ಕೈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು.

ಗೋಮುಖಾಸನಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದ್ಧ ಕೋನಾಸನ ಮತ್ತು ಗರುಡಾಸನ ಸೇರಿವೆ. ಕೌಂಟರ್ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ದಂಡಾಸನ, ಪಶ್ಚಿಮೋತ್ತನಾಸನ, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವೋತ್ತನಾಸನ ಸೇರಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:CS1 maint: multiple names: authors list
ವರ್ಗ:ಹಠಯೋಗ
ವರ್ಗ:ಆಸನ
ಧನುರಾಸನ

ಧನುರಾಸನ ಹಠ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನು ಬಾಗುವ ಆಸನವಾಗಿದೆ.

## ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳು
ಈ ಹೆಸರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಾದ ಧನುರ (ಧನುರಾ) ಅಂದರೆ " ಬಿಲ್ಲು "   ಮತ್ತು ಆಸನ ಅಂದರೆ "ಭಂಗಿ" ಬಂದಿದೆ.

ನ್ಯುಬ್ಜಾಸನ ಹೆಸರಿನ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭಂಗಿ, "ಮುಖಾಮುಖಿ ಆಸನ", ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಶ್ರೀತತ್ತ್ವನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಂಗಿಯನ್ನು ೧೯೦೫ರ ಯೋಗಸೋಪಾನ ಪೂರ್ವಚತುಸ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ-ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಘೆರಾಂಡಾ ಸಂಹಿತೆಯ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಧನುರಾಸನ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆಸನವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಉದ್ದೇಶಿತ ಭಂಗಿಯು ಈ ಹಿಂಬದಿಯ ಬದಲು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಅಕರ್ಣ ಧನುರಾಸನವಾಗಿರಬಹುದು. 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಠಯೋಗ ಪ್ರದೀಪಿಕಾದಲ್ಲಿ ಧನುರಾಸನದ ಖಾತೆಯು ಭಂಗಿಯು ಒರಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಘೆರಾಂಡಾ ಸಂಹಿತಾವು ಇದೇ ರೀತಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಧನುರಾಸನವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯ ರೂಪವಾದ ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ವಿವರಣೆ
ಪೀಡಿತ ಸ್ಥಾನದಿಂದ, ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಎದೆಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಲು ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಬಿಲ್ಲಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ತೋಳುಗಳು ಬೌಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.    ಬಾಲಾಸನವನ್ನು ಕೌಂಟರ್ ಭಂಗಿಯಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.

ಎರಡು ರೀತಿಯ ಧನುರಾಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಅವು ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ,
* ಪಾರ್ಶ್ವ ಧನುರಾಸನ, ಅದೇ ಭಂಗಿಯು ದೇಹವನ್ನು ಒಂದು ಬದಿಗೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ. 
* ಪೂರ್ಣ ಧನುರಾಸನ, ತಲೆಗೆ  ಕಾಲುಗಳನ್ನು ತರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾದ ಬೆನ್ನೆಲುಬು.

ಪ್ರತಿ ಆಸನಗಳೆಂದರೆ ಹಲಾಸನ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಂಗಾಸನ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಠಯೋಗ
ವರ್ಗ:ಆಸನ
ಮಡ್ಸ್ಕಿಪ್ಪರ್

**ಮಡ್‍ಸ್ಕಿಪ್ಪರ್** ಗೋಬಿಡೆ ಕುಟುಂಬದ ಪೆರಿಯಾಫ್ತಾಲ್ಮಿನೆ ಅಧಿಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಡಲ ಮೀನು. ಸಮುದ್ರದ ಕಿನಾರೆಯ ಜೌಗು ಅಳಿವೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಉಬ್ಬರವಿಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿನೀರು-ಉಪ್ಪು ನೀರೆಡರಲ್ಲೂ ಬದುಕಬಲ್ಲದು (ಆಂಫಿಡ್ರೊಮಸ್).

## ವ್ಯಾಪ್ತಿ 
ಪೆರಿಯಾಫ್ತಾಲ್ಮಸ್ ಜಾತಿಯ ಮೀನು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವರೆಗಿನ ವಿಸ್ತಾರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

## ದೇಹರಚನೆ 
ಇದೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ ವಿಚಿತ್ರಾಕೃತಿಯ ಮೀನು. ಸುಮಾರು 25 ಸೆಂ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲದು. ಎದೆಯ ಈಜುರೆಕ್ಕೆಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು ಬಲವಾದ ಸ್ನಾಯುಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೆಗದು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಬಾಲದ ಈಜುರೆಕ್ಕೆಯ ಕೆಳ ಅಂಚು ಅಲಗಿನಂತಿದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು ನೆತ್ತಿ ಮೇಲೆ ಹೊರಬಂದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಮೀಪವಿದ್ದು ಆಚೀಚೆ ತಿರುಗಬಲ್ಲುದಾಗಿವೆ (ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಕಪ್ಪೆಯ ಕಣ್ಣನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ). ಮೇಲ್ದವಡೆ ಕೆಳಗಿನದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂಚಾಚಿದೆ. ಉಭಯವಾಸಿಯಂತೆ ನೀರಿನಲ್ಲೂ ಗಾಳಿಯಲ್ಲೂ ಉಸಿರಾಡಬಲ್ಲುದು. ಎದೆಯ ಈಜುರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂಗಾಲಿನಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೆಗೆಯುವುದು, ಕಿನಾರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರುಗಳ ಮೇಲೆ ಹತ್ತುವುದು ಇದರ ಸ್ವಭಾವ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮಡ್ ಸ್ಕಿಪ್ಪರ್ ಎಂದು ಹೆಸರು.

## ಆಹಾರ 
ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಏಡಿಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಹುಳುಗಳು ಇದರ ಆಹಾರ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* FishBase entry on Gobiidae
* Gobioid Research Institute 
* The Mudskipper: a website on mudskippers or The Mudskipper
* Mudskipper photos by Daniel Trim

ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರಾಸನ

thumb|ಪರಿಪೂರ್ಣಾ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರಾಸನ
**ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರಾಸನ,** **ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರನ ಭಂಗಿ** ಅಥವಾ **ಮೀನಿನ ಭಂಗಿಯು** ಹಠ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ತಿರುಚುವ ಆಸನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪವು ಕಷ್ಟಕರವಾದ **ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರಾಸನವಾಗಿದೆ**. ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾದ ರೂಪಾಂತರವೆಂದರೆ **ಅರ್ಧ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರಾಸನ**. ಆಸನವು ಅನೇಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅರ್ಧ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಠ ಯೋಗದ ಹಲವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮೂಲಭೂತ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳು 
ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಎಂಬ ಹೆಸರು  ಬಂದಿದೆ. ಹಠ ಯೋಗದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರ *ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರ*, ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ "ಮೀನುಗಳ ಅಧಿಪತಿ" ಎಂದು, ಮುಂದೆ ಆಸನವನ್ನು ಆ ಪದಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ **ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರಾಸನ** ಎಂದಾಗಿದೆ.  

ಆಸನವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದ *ಹಠ ಯೋಗ ಪ್ರದೀಪಿಕಾ* ೧.೨೬-೭ ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದ *ಘೆರಾಂಡ ಸಂಹಿತಾದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಆಸನವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ* ಅನೇಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

ಯೋಗಿ ಘಮಾಂಡೆ ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ೧೯೦೫ ಪುಸ್ತಕ *ಯೋಗಸೋಪಾನ ಪೂರ್ವಚತುಸ್ಕದ* ಮುಖಪುಟಕ್ಕೆ ಇದೇ ಆಸನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಹಾಫ್ಟೋನ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಭಂಗಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯೋಗಿಯ ದೇಹದ ನೈಜ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನೀಡಿದರು.   

## ವಿವರಣೆ 
ವಿರುದ್ಧ ಕಾಲಿನ ಹೊರಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪಾದವನ್ನು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಂಡವು ಮೇಲಿನ ಕಾಲಿನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಕಾಲು ವಿರುದ್ಧ ಪೃಷ್ಠದ ಹೊರಗೆ ಪಾದದಿಂದ ಬಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಲಂಬವಾಗಿ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. ತೋಳುಗಳು ಮುಂಡವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲು ಅಥವಾ ಎದುರು ಕೈಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಸಂರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಬಹುದು.

## ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು 
thumb|ಅರ್ಧ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರಾಸನ ೧, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಭಂಗಿಯ ಅರ್ಧ ರೂಪ
ಅರ್ಧ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರಾಸನ ೧ ಕ್ಕಾಗಿ, ಒಂದು ಕಾಲನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಾಗಿಸಿ, ಪಾದವನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಾಲನ್ನು ದೇಹದಾದ್ಯಂತ ದಾಟಿಸಿ, ಮೊಣಕಾಲು ಮೇಲೆತ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಾಗಿ, ಪಾದವನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹೊರಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾಲು ಇಡಬೇಕು. ದೇಹವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಮತ್ತು ಮಡಚಿದ ಮೊಣಕಾಲನ್ನು ಹಿಡಿಯಿರಿ. ಕೆಲವರು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಾಲದೆ, ಎತ್ತಿದ ಮೊಣಕಾಲಿನ ವಿರುದ್ಧ ಒತ್ತಲು ತೋಳನ್ನು ತರಲು ಆರಾಮದಾಯಕವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಕೈಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 

ಅರ್ಧ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರಾಸನ ೨ ಒಂದು ಕಾಲು ನೇರವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಪದ್ಮಾಸನಕ್ಕೆ ಬಾಗಿದೆ. ಬಾಗಿದ ಕಾಲಿನ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೈಯು ಚಾಚಿದ ಪಾದದ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.  ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯು ಬಾಗಿದ ಕಾಲಿನ ಕರುವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. 

ಅರ್ಧ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರಾಸನ ೩ ಅನ್ನು ಅರ್ಧ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರಾಸನ ೧ ರಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಕಾಲು ಪದ್ಮಾಸನಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೋಳುಗಳು ಎರಡೂ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ. 

ಒರಗುವ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕಾಗಿ, ಸುಪ್ತ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರಾಸನ, ಮೇಲ್ಮುಖ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರಾಸನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ತೋಳುಗಳನ್ನು ಭುಜದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚಾಚಿ, ಒಂದು ಮೊಣಕಾಲು ಬಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತು ಸೊಂಟವನ್ನು ಎದುರು ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹಠಯೋಗ
ವರ್ಗ:ಆಸನ
ಮಲೆಟ್

**ಮಲೆಟ್** *ಮ್ಯೂಜಿಲಾಯ್ಡಿ* ಉಪಗಣದ *ಮ್ಯೂಜಿಲಿಡೀ* ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಅಸ್ಥಿಮೀನು. ಈ ಕುಟುಂಬದ 20 ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 78 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಉಷ್ಣವಲಯಗಳ ಮತ್ತು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯಗಳ ಉಪ್ಪು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.

## ಭಾರತದಲ್ಲಿ 
ಭಾರತದಲ್ಲಿ 7 ಜಾತಿಗಳಿವೆ. ಮುಜಿಲ್, *ಲಿಜ*, ರೈನೋಮುಜಿಲ್, ವಾಲಾಮುಜಿಲ್, ಸಿಕಾಮುಜಿಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಿಕೊಮುಜಿಲ್ ಎಂಬುವೇ ಈ ಜಾತಿಗಳು. (ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ **ಗ್ರೇ ಮಲೆಟ್ಸ್** ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ರೂಢಿ). ಇವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಲ, ಮಾಲು ಮತ್ತು ಪಾರೆ ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುವುದುಂಟು.

## ವ್ಯಾಪ್ತಿ 
*ರೈನೋಮುಜಿಲ್ ಕಾರ್ಸುಲಾ* ಎಂಬ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರಿನ ಮೀನಿಗೆ ಸಿಹಿ ನೀರಿನ ಮಲೆಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ಅಳಿವೆಗಳಲ್ಲೂ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ, ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು, ಮಲಯ ದ್ವೀಪ ಸ್ತೋಮಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದಾಚೆಯ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳ ತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಳಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೀನುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಉಂಟು.

## ದೇಹರಚನೆ 
ಇವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಮುಳ್ಳುಸಹಿತವಾದ ಮತ್ತು ಮೃದುವಾದ ಎರಡು ಈಜು ರೆಕ್ಕೆಗಳಿವೆ. ದೇಹ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು ತಲೆ ಅಗಲವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಸುಮಾರಾಗಿ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿಯೂ ಇದೆ. ಶಲ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ರಂಧ್ರಗಳುಂಟು. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾದರೆ ಕೆಳಭಾಗ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಣ್ಣದ್ದು. ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಭೇದಗಳು 10-15 ಸೆಂಮೀ ಉದ್ದ ಬೆಳೆದರೆ, ಮುಜಿಲ್ ಸಿಫ್ಯಾಲಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದ 90 ಸೆಂಮೀ ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೀನುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಿಕ್ಕುತ್ತವೆ.

## ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ 
ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. 1.5 ಕೆ.ಜಿ. ತೂಗುವ ವಯಸ್ಕ ಮುಜಿಲ್ ಸಿಫ್ಯಾಲಸ್ ಮೀನು 15 ರಿಂದ 20 ಲಕ್ಷ ತತ್ತಿಗಳನ್ನಿಡುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಮಲೆಟ್‌ಗಳೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಹಾರದ ಮೀನುಗಳೆನಿಸಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ 
* J.S. Nelson, *Fishes of the World*. .
* 
* 

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Video: Mullet Dursey Sound May 2010, Beara, West Cork, Ireland

ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ನಿಕುಂಭ

**ನಿಕುಂಭ** ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ ರಾಕ್ಷಸ ಮತ್ತು ದಾನವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು.
## ದಂತಕಥೆ 
### ರಾಕ್ಷಸ ನಿಕುಂಭ 
ನಿಕುಂಭ, ರಾಕ್ಷಸ ಕುಂಭಕರ್ಣ ಮತ್ತು ವಜ್ರಮಾಲಾ ಅವರ ಮಗ. ಕುಬೇರನು ಅವನಿಗೆ ಪಿಸಾಕಸ್(ಒಂದು ರೀತಿಯ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿ)ದ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದನು. ನೀಲಮತ ಪುರಾಣವು ಅವನನ್ನು "ಪಿಸಾಕಸ್‌ನ ಉದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಅಧಿಪತಿ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. 

### ದಾನವ ನಿಕುಂಭ 
ದಾನವ ನಿಕುಂಭನು ಕೃಷ್ಣ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಮ್ಮೆ ಅವನ ಸಹೋದರ ಬಲರಾಮ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಯದು ರಾಜವಂಶ ಕುಲದವರೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾದವರು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ, ನಿಕುಂಭ ಅವರಲ್ಲಿ ಭಾನುಮತಿ ಎಂಬ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಮಗ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಭಾನುಮತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ದೇವತೆಯರು ದಾನವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರಗಳು
ರಾಧಿಕಾ ಚಂದಿರಮಣಿ

**ರಾಧಿಕಾ ಚಂದಿರಮಣಿ**  ಲೈಂಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ನವದೆಹಲಿ ಮೂಲದ ಎನ್‌ಜಿ‌ಒ, ತಾರ್ಷಿಯ  ಸ್ಥಾಪಕಿ. ಅವರು ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ, ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕಿ. ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಅವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ನಾಯಕತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಚಂದಿರಮಣಿ ಅವರು ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮೇಲ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ೨೦೦೩ ರ ಸೊರೊಸ್ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಶಿಕ್ಷಣ 
ಚಂದಿರಮಣಿ ಅವರು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಂಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯೂರೋಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ (ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್) ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು.

## ತಾರ್ಷಿ ಸ್ಥಾಪನೆ 
ಲೈಂಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಕುರಿತು ಸಹಾಯವಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನಿಂದ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪಡೆದ ನಂತರ ಚಂದಿರಮಣಿ ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ತಾರ್ಷಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸಹಾಯವಾಣಿಯು ೧೩ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು, ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ತಾರ್ಷಿ ಅಂದಿನಿಂದ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ ತರಬೇತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

## ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು 
ಅವರು ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿವಿಧ ಸಂಕಲನಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.

ಚಂದಿರಮಣಿ ಅವರು ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಪುಸ್ತಕವಾದ, *ಗುದ್ ಟೈಮ್ ಫಾರ್ ಎವೆರೀ ಒನ್: ಸೆಕ್ಸುವಾಲಿಟೀ ಕ್ವಷನ್ಸ್, ಫೆಮಿನಿಸ್ಟ್ ಆನ್ಸರ್ಸ್‌ನ* ಲೇಖಕರು  *.*  ಪುಸ್ತಕವು ಅಂತರ್-ಜಾತಿ ವಿವಾಹಗಳು, ಹದಿಹರೆಯದ ಲೈಂಗಿಕತೆ, ಎಚ್ ಐ ವಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ವಿವಿಧ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮತ್ತು ಸಲಿಂಗಕಾಮ, ದ್ವಿಲಿಂಗಿತ್ವ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಗುವಾಹಟಿಯ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಡಾ. ಸಾವ್ಮ್ಯಾ ರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: "ಈ ಸಂಪುಟವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಡೇಟಾದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಲೇಖನಗಳು ಅದರ ಸಮಗ್ರ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ". *ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್* ತನ್ನ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ: "ಮಹಿಳೆಯರ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು, ಅಂತಹ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."  ಅವರು ತಾರ್ಷಿಯ  ಡಿಜಿಟಲ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ *ಇನ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌ಪೀಕ್‌ಗೆ* ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು *ಔಟ್‌ಲುಕ್ ಇಂಡಿಯಾ* ಮತ್ತು *ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೆಗಾಗಿ* ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* TARSHI ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್

ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ
ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ

## ವಾರ್ಷಿಕ ಹಬ್ಬಗಳು 
ಹಿಂದೆ ಮೀನಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನದ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ನೇಮೋಸ್ತವ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಶಿಮಾ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನದ ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ, ಮಹಾಗಣಪತಿ ಅಪ್ಪದ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನದ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವವನ್ನು ವಿವಿಧ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ೫ ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಬ್ಬವು ಮೀನಾ ಮಾಸದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಸವವು ಧ್ವಜಾರೋಹಣದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ೪ ನೇ ದಿನದಂದು ರಥೋತ್ಸವ, ೫ ನೇ ದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಚೂರ್ಣೋಸ್ತವ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆ ನಡೆಯಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ನಾಗ ದರ್ಶನ, ಶ್ರೀ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಪಂಜುರ್ಲಿ ನೇಮೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಅವಬ್ರತೊಸ್ತವದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ 
* ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ, ಕೊಡಮಂತಯ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಯಮದಲ್ ದೇವಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ - ಗೂಗಲ್ ವಿಡಿಯೋ

ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಮಯೋಮಾರ್ಫ

**ಮಯೋಮಾರ್ಫ** ರೊಡೆಂಷಿಯ ಗಣದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉಪಗಣವಾಗಿದೆ. ನಿಜವಾದ ಇಲಿ, ಹೆಗ್ಗಣ, ಮತ್ತಿತರ ಸಂಬಂಧಿ ದಂಶಕಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

## ಆಹಾರ 
ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ. ಇವುಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ, ದವಸಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟು.

## ದೇಹರಚನೆ 
ಇವುಗಳ ಹಲ್ಲುಗಳು ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಕಡಿಯಲು ತಕ್ಕುದ್ದಾಗಿವೆ; ಒಂದು ಜೊತೆ ಹಲ್ಲುಗಳು ಉಳಿಯಂತೆ ಮೊನಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಕಡಿದು ಸೇವಿಸಲು ಅನುಕೂಲ. ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳಿಲ್ಲ. ಬಾಚಿಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ದವಡೆ ಹಲ್ಲುಗಳ ನಡುವೆ ಡಯಾಸ್ಟೀಮ ಅವಕಾಶವುಂಟು. ಈ ಜೀವಿಗಳ ಹಿಂಗಾಲುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಟಿಬಿಯ ಮತ್ತು ಫಿಬುಲ ಮೂಳೆಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿವೆ. ಮಸೆಟ್ಟರ್ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಕಣ್ಣಿನ ಗುಳಿಯ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಯ್ದು ಹೋಗಿ ಮೂಲಗುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆಯಾದರೆ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಕಣ್ಣಿನ ಗುಳಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವುವು. ಕಾಲುಗಳು ದೃಢವಾಗಿವೆ. ಬೆರಳುಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಖಗಳುಂಟು. ಈ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಕೊರೆದು ಬಿಲಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡೋ, ಮರದ ಪೊಟರೆಗಳಲ್ಲೋ, ಪೊದೆಗಳಲ್ಲೋ, ಮರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲೋ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಇತರ ಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತಲೆಬುರುಡೆಯಲ್ಲಿ ಜೈಗೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಮಾನು, *ಟಿಂಪ್ಯಾನಿಕ್ ಬುಲ್ಲ*, ಏಕೈಕ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮತ್ತು ಕೆಳದವಡೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಡೆ ಒಂದೊಂದು ಮೂಳೆ ಇವೆ. ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ತಿರಿಗಳ ರಚನೆ ಇಲ್ಲ. ವೃಷಣಗಳು ಉದರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಪ್ರಾಣಿಯ ಬೆದೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ವೃಷಣ ಚೀಲಗಳಿಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ.

## ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣ 
ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ.

ಈ ಉಪಗಣದಲ್ಲಿ ಮ್ಯೂರಿಡೀ, ಡೈಪೋಡಿಡೀ, ಕ್ರೈಸಿಟಿಡೀ ಮುಂತಾದ ಕುಟುಂಬಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳು: ಹ್ಯಾಮ್‌ಸ್ಟರ್, ಹೈಡ್ರೋಮಿಸ್, ಮಸ್, ರ‍್ಯಾಟಸ್, ಡೈಪಸ್, ಮೈಕ್ರೋಟಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ.

## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ 
* Carleton, M. D. and G. G. Musser. 2005. Order Rodentia. Pp745–752 in Mammal Species of the World A Taxonomic and Geographic Reference (D. E. Wilson and D. M. Reeder eds.). Baltimore, Johns Hopkins University Press.

* Clutton-Brock, Juliet (ed.). 2004. Mouse-like Rodents. Pp150–159 in Animal (David Burnley ed.). London, Dorling Kindersley.

ವರ್ಗ:ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ರಾಘವ ಲಾರೆನ್ಸ್

**ರಾಘವ ಲಾರೆನ್ಸ್** (ಜನನ **ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮುರುಗಯ್ಯನ್** ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಟ. ಅವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 1993 ರಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅವರು ನಟನಾ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 

ಅವರು 1998 ರಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು 2001 ರಲ್ಲಿ "ರಾಘವ" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನಟರು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ *ಸ್ಟೈಲ್* ಮತ್ತು ನಂತರ *ಮುನಿ* ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಲಾರೆನ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನೃತ್ಯದ ಚಲನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಮೂರು ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.

2015 ರಲ್ಲಿ, ಮಾಜಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಎಪಿಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಲಾರೆನ್ಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಚಾರಿಟಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು  (US$130,000) ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು.  

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ರಾಘವ ಲಾರೆನ್ಸ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ 1976ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಇದೆ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ಮೆದುಳಿನ ಸೋಂಕು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ತೀವ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಅವರು ಶಿವನ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಈ ವೇಳೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮದತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು.

ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಅವರು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೇ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು. ನಟ ಪ್ರಭು ದೇವ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ ನೋಡಿ, ತಮ್ಮ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಸವಾಲುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ನೃತ್ಯ ನಿಪುಣತೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಇದು ಅವರಿಗೆ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ತರುವ ಹಾದಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಇಂದ್ರಾಣಿ ಸೇನ್

**ಇಂದ್ರಾಣಿ ಸೇನ್** ಅವರು ನಜ್ರುಲ್ ಗೀತಿ ಮತ್ತು ರವೀಂದ್ರ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಬಂಗಾಳಿ ಗಾಯಕಿ. 

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಇಂದ್ರಾಣಿ ಸೇನ್ ಗಾಯಕಿ ಸುಮಿತ್ರಾ ಸೇನ್ ಅವರ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ತಂಗಿ ಶ್ರಬಾನಿ ಸೇನ್. ಅವರ  ಆರಂಭಿಕ  ಗಾಯನವನ್ನು ತಾಯಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ನಂತರ ಅವರು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಸಂಗೀತ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ದೇಬಬ್ರತ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪುರಬಿ ದತ್ತಾ ನಜ್ರುಲ್ ಗೀತಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. 

ಅವರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. 

ಅವರ ತಾಯಿ, ಸುಮಿತ್ರಾ ಸೇನ್ ೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ ರಂದು ೮೯ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು 

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು 
ಅವರು BFJA ಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ *ಶ್ವೇತ್ ಪಥರೇರ್ ಥಾಲಾ*  ಮತ್ತು BFJA  ಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ- ೧೯೯೫ *ಸಂಧ್ಯಾ ತಾರಾ* ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ.

ಅವರು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು T. V ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬಂಗಾ ಭೂಷಣ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.  ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೈಕಮಿಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಕಲ್ಚರಲ್ ಸೆಂಟರ್ (IGCC) ನಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರ ೧೫೦ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಜಂಟಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇನ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.

*

ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಸೋಮಾ ಮೊಂಡಲ್

**ಸೋಮಾ ಮೊಂಡಲ್** ಅವರು ಸ್ಟೀಲ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ (೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೧- ೩೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೩).  ಸೋಮಾ ಮೊಂಡಲ್ ಅವರು ಎಸ್ಎಐಎಲ್(SAIL)ನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.   ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅವರು ನಿಗಮದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು. ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ "ಉಕ್ಕಿನ ರಾಣಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೋಮಾ ಮೊಂಡಲ್ ಅವರನ್ನು ೨೦೨೨ ಮತ್ತು ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದೆ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಸೋಮಾ ಮೊಂಡಲ್ ಅವರು ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಕೃಷಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ರೂರ್ಕೆಲಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಆದರು.  ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್, ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಚೌಧರಿಯವರಿಂದ ಮಹಾರತ್ನ ಪಿಎಸ್‌ಯು(PSU) ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.   ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ೨೦೨೨ ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಎಸ್ಎಐಎಲ್(SAIL) ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೧ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಆದಾಯದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ದಾಟಿತು ಮತ್ತು ಇದು ೧ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಹಿವಾಟು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಎಲೈಟ್ ಕ್ಲಬ್ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.  

೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಸೋಮಾ ಮೊಂಡಲ್ ಅವರನ್ನು ಇಟಿಪ್ರೈಮ್ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕತ್ವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ 'ವರ್ಷದ ಸಿಇಒ' ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿ
ಮುತ್ತಿನ ಮೀನು

**ಮುತ್ತಿನ ಮೀನು** *ಕರಾಪಿಡೀ* (ಫಿಯರ್ಸೆಫಿರಿಡೀ) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಡಲ ಮೀನು (ಪರ್ಲ್ ಫಿಶ್). ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕರಾಪಸ್ ಎಕ್ಯುಸ್, ಕರಾಪಸ್ ಹೋಮಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇವೆ.

## ದೇಹರಚನೆ 
ಇವು ಸುಮಾರು 20 ಸೆಂಮೀ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಉದ್ದನೆಯ ನಾಜೂಕಾದ ಚಾಕುವಿನಂಥ ದೇಹವುಳ್ಳವು. ಹುರುಪೆ, ವರ್ಣಕಗಳಾಗಲೀ ಭುಜದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಾಗಲೀ ಇಲ್ಲ. ಗುದದ್ವಾರ ಗಂಟಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಒಂಟಿ ಈಜುರೆಕ್ಕೆಗಳು ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿ ಮೊನಚಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

## ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು 
ಇವಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿನ ಮೀನು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣ ಕಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮುತ್ತಿನ ಚಿಪ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಪರತಂತ್ರ ಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆ ಚಿಪ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡು ಮುತ್ತುಗಳಾಗಿರುವ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಈ ಮೀನುಗಳು ಸಮುದ್ರಸೌತೆ ಪ್ರಾಣಿಯ ದೇಹದೊಳಗೆ ಪರತಂತ್ರಜೀವಿಯಾಗಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇವನ್ನು **ಸೌತೆ ಮೀನು** ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಎಳೆಯ ಮೀನು ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನೂ, ಬೆಳೆದ ಮೀನು ತನ್ನ ಬಾಲವನ್ನೂ ಮೊದಲು ಸಮುದ್ರಸೌತೆಯ ವಿಸರ್ಜನದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ತುರುಕಿಸಿ ಆತಿಥೇಯದ ದೇಹದೊಳಗೆ ನುಸುಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆತಿಥೇಯ ಪ್ರಾಣಿಯ ಉಸಿರಾಟದ ಅಂಗದ ಭಿತ್ತಿಯನ್ನು ಕೊರೆದು ದೇಹಾಂತರಾವಕಾಶವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆತಿಥೇಯದ ದೇಹದ ಉಸಿರಾಟದ ಅಂಗ, ಪ್ರಜನನಾಂಗ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಬದುಕುತ್ತದೆ. ಆತಿಥೇಯ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪುನರುತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಪರತಂತ್ರಜೀವಿ ತಿಂದರೂ ಅದು ತನ್ನ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿಯೊ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿಯೊ ಆತಿಥೇಯ ಪ್ರಾಣಿಯ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಆತಿಥೇಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಚಿಪ್ಪು ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರಸೌತೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ಮುತ್ತಿನ ಮೀನಿನ ಡಿಂಬ ಪ್ರೌಢಮೀನಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು ನೀರಲ್ಲಿ ತೇಲಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಡಿಂಬದ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾದ ನೂಲಿನಾಕಾರದ ರಚನೆಯುಂಟು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಬೇಲಿಹಂದಿ

**ಬೇಲಿಹಂದಿ**ಯು ಮ್ಯಾಮೇಲಿಯ ವರ್ಗ, ಇನ್ಸೆಕ್ಟಿವೊರ ಗಣದ ಎರಿನೇಸೈಯಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಎರಿನೇಸಿಯಸ್, ಹೆಮಿಎಕೈನಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಎಕೈನಸ್ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಾಣಿ. **ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ** ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮ. ಈ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೀಟಭಕ್ಷಿಗಳು. ಇವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ **ಹೆಜ್‌ಹಾಗ್ಸ್** ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಮೈಮೇಲೆ ಬಿರುಸಾದ ಮುಳ್ಳುಗಳಿರುವುದು.

## ಎರಿನೇಸಿಯಸ್ ಜಾತಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ 
ಎರಿನೇಸಿಯಸ್ ಜಾತಿ ಬಲು ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯುಳ್ಳದ್ದು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಯೂರೊಪಿನಾದ್ಯಂತವೂ, ರಷ್ಯ, ಕೊರಿಯ, ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಚೀನಗಳಲ್ಲೂ, ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್, ಕಾಕಸಸ್ ಪ್ರದೇಶ, ಆಫ್ರಿಕದ ಮೊರಾಕೊ, ಲಿಬ್ಯ, ಅಂಗೋಲಗಳಲ್ಲೂ ಇದರ 6 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

## ಯೂರೇಷ್ಯದ ಹೆಜ್‍ಹಾಗ್‍ನ ದೇಹರಚನೆ 
ಬಲು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಭೇದ ಎ. ಯೂರೊಪಿಯಸ್ (ಯೂರೇಷ್ಯದ ಹೆಜ್‌ಹಾಗ್). ಇದು 135-270 ಮಿಮೀ ಉದ್ದದ ಪ್ರಾಣಿ. 10-50 ಮಿಮೀ ಉದ್ದದ ಬಾಲವುಂಟು. ವಯಸ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಯ ತೂಕ 400-1100 ಗ್ರಾಮ್. ಮುಸುಡು, ಕಾಲು, ಉದರಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮೈಮೇಲೆಲ್ಲ ದಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬಿರುಸು ಮುಳ್ಳುಗಳಿವೆ. ಮೈಬಣ್ಣ ಚಾಕಲೇಟ್ ಕಂದು. ಉದ್ದನೆಯ ಚೂಪುಮೂತಿ, ಕಿರಿಯಗಲದ ಕಿವಿಗಳು ಇದರ ಇನ್ನುಳಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

## ಸ್ವಭಾವ 
ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮೆಲುಗತಿಯಲ್ಲಿ ಓಲುತ್ತ ನಡೆಯುವ ಇದು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕೂಡ ಓಡಬಲ್ಲದು. ಮರ ಹತ್ತುವುದರಲ್ಲೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಈಜುವುದರಲ್ಲೂ ನಿಷ್ಣಾತ. ಮೈಮೇಲಿನ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯೊದಗಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಮರಗಿಡಗಳಿಂದ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಬಿದ್ದಾಗ ಮೆತ್ತೆಯಂತೆ ವರ್ತಿಸಿ ಪೆಟ್ಟಾಗುವುದನ್ನು ಕೂಡ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿಶಾಚರಿ. ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಬಿಲಗಳಲ್ಲೊ ಕಲ್ಲು ಸಂದುಗಳಲ್ಲೊ ಅವಿತಿದ್ದು ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ತನ್ನ ಎರೆಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಹಲವು ವಿಧದ ಅಕಶೇರುಕಗಳನ್ನೂ ಕಪ್ಪೆ, ಹಾವು, ಓತಿ, ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಇಲಿ ಮುಂತಾದವನ್ನೂ ಹುಡುಕುತ್ತ ಅಲೆಯುತ್ತದೆ.

ಅಕ್ಟೋಬರಿನಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ ತನಕ ಇದು ಶಿಶಿರಸ್ವಾಪದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದುಂಟು. ಮೈಯನ್ನು ತನ್ನ ಜೊಲ್ಲಿನಿಂದ ಪೂಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಚಿತ್ರ ಪರಿಪಾಟಿಯನ್ನು ಇದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ವಸ್ತು ಸಿಕ್ಕಿದರೂ ಅದನ್ನು ನೆಕ್ಕುತ್ತ ನೆಕ್ಕುತ್ತ ಜೊಲ್ಲಿನ ನೊರೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ನೊರೆಯಿಂದ ಮುಳ್ಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಸವರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರೆ ಚಂಡಿನಂತೆ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

## ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ 
ಇದು ವರ್ಷದ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಾದರೂ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಬಲ್ಲುದಾದರೂ ಚಳಿಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಮರಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಾವಧಿಯ ಕಾಲ 34-49 ದಿನಗಳು, ಒಂದು ಸೂಲಿಗೆ ಸುಧಾರಣವಾಗಿ 4 ಮರಿಗಳು. ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಮರಿಗಳು ಕಣ್ಣು ತೆರೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಹುಟ್ಟಿದ 14-18 ದಿನಗಳ ತರುವಾಯ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಯುತ್ತವೆ. ಏರಿನೇಸಿಯಸ್ ಮುಳ್ಳುಹಂದಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಆಯುಷ್ಯ ಸುಮಾರು 6 ವರ್ಷಗಳು.

## ಇತರ ಜಾತಿಗಳು 
ಹೆಮಿಎಕೈನಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಎಕೈನಸ್ ಜಾತಿಯ ಮುಳ್ಳುಹಂದಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣದೊರೆಯುವುವು. ಇವುಗಳ ಜೀವನ ಕ್ರಮ ಎರಿನೇಸಿಯಸ್ ಜಾತಿಯದರಂತೆಯೇ ಇದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 
* Hedgehog reference at the University of Michigan Museum of Zoology
* Hedgehog facts
* Hedgehog care and advice
* Natural History of European Hedgehogs (Wildlife Online)
* 

ವರ್ಗ:ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ರಂಗನಾಯಕಿ (ದೇವತೆ)

**ತಯಾರ್** ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ **ರಂಗನಾಯಕಿ** ಒಬ್ಬ  ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ. ಅವಳು ಶ್ರೀರಂಗಂನ, ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಧಿದೇವತೆ. ಅವಳು ಶ್ರೀರಂಗಂನ ಧರ್ಮದರ್ಶಿ ರಂಗನಾಥನ ಮುಖ್ಯ ಪತ್ನಿ. ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ದ್ಯೋತಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು  ರಂಗನಾಥನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯನ್ನು ರಂಗನಾಯಕಿ ನಾಚಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಪೆರಿಯಾ ಪಿರಟ್ಟಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ರಂಗನಾಯಕಿಯನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗದ ಜನರು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದ ವೈಷ್ಣವರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವಳು ರಂಗನಾಥನಿಗೆ ಸಮಾನಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು  ದಂಪತಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

## ದೇವಾಲಯ 
ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ದೇವಾಲಯವು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು (ಮೂಲ ಮೂರ್ತಿಗಳು ) ಮತ್ತು ಒಂದು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ( ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿ ) ಹೊಂದಿದೆ.  ಏಕೆಂದರೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮಲಿಕ್ ಕಾಫೂರ್ ದೇವಾಲಯದ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿಯ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಹೂಳಲಾಯಿತು. ೧೩೨೩ ಸಿ‌ಇ ರಲ್ಲಿ, ಖಲ್ಜಿ ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವಳ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಅಪವಿತ್ರವಾಗದಂತೆ ಅವಳ ಗುಡಿಯಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಲೂಟಿಯ ನಂತರ, ವಿಗ್ರಹವು ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ದೇಗುಲದ ಅರ್ಚಕರು ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ರಚಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಈ ವಿಗ್ರಹವು ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮುಖ್ಯ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿದೆ (ಮೂಲ ಮೂರ್ತಿ). ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವಿಯು ಭಕ್ತನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವಿಗ್ರಹ (ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿ) ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಳು. ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಭಕ್ತರು ಅಗೆದು ಪುನಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ರಂಗನಾಯಕಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವಿಗ್ರಹವು ಅವಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ( ಗರ್ಭಗೃಹ ) ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯದ ದೇವತೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ದೇವರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದು ದೇವಾಲಯದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶ್ರೀರಂಗಂನಲ್ಲಿ, ರಂಗನಾಥನ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಆಕೆಯ ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮೆಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ ಪತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.

ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಪಂಗುನಿ ಉತ್ತಿರಂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತಮಿಳು ತಿಂಗಳ ಪಂಗುನಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಂ ನಕ್ಷತ್ರವು ಉದಯಿಸುವ ದಿನ, ರಂಗನಾಥ ಮತ್ತು ರಂಗನಾಯಕಿಯ ದೈವಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳು ( *ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಗಳು* ) ಒಂದು ದಿನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಅವರನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ *ದಿವ್ಯ-ದಂಪತಿಗಳ್ (ದೈವಿಕ ದಂಪತಿಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಂಪತಿಗಳು* ಮಾರಣಾಂತಿಕ  ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ *ತಿರುಕಲ್ಯಾಣ-ಉತ್ಸವ* (ಮದುವೆಯ ಹಬ್ಬ) ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ದರ್ಶನವನ್ನು *ಸೇರ್ತಿ-ಸೇವೆ* (ಜಂಟಿ ಸೇವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರಾಶರ ಭಟ್ಟರು ರಚಿಸಿದ *ಶ್ರೀ ಗುಣರತ್ನ ಕೋಶಂ* ಎಂಬ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ರಂಗನಾಯಕಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ *ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಆಷ್ಸ್ಟೋತ್ರಂ* ಅನ್ನು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೇದಾಂತ ದೇಶಿಕರಿಂದ ರಚಿತವಾದ *ಶ್ರೀ* ಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಬರೆದ ಕನಕಧಾರಾ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಭಕ್ತರು ಅವಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್ ಹಿಲ್

thumb|ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್ ಹಿಲ್
**ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್ ವಿವಿಯನ್ ಹಿಲ್** (1886-1977) ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಜರ್ಮನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಟ್ಟೋ ಮೇಯರ‍್ಹಫ್ (1884-1951) ಜೊತೆ 1922ರಲ್ಲಿ ದೇಹವಿಜ್ಞಾನ-ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ನೊಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ ಪಡೆದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ.

## ಜೀವನ 
1911-14 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ನರಕೋಶಗಳ ಉಷ್ಣ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಲ್ ಅಧ್ಯಯಿಸಿದ. ‘ಕಪ್ಪೆಯ ಸ್ನಾಯು ಸಂಕುಚಿಸುವಾಗ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲವಾದರೂ ಸ್ನಾಯು ಪುನಃ ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಮ್ಮರಳಲು ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಬೇಕು’ ಎಂಬುದು ಇವನ ಆವಿಷ್ಕಾರ. ಸ್ನಾಯು ಚಲನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅನೇಕ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ತಿಳಿವಳಿಕೆಗೆ ಇದು ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಇವನ ಪ್ರಕಾರ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಇಲ್ಲದಾಗ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್ ಅಣುಗಳು ಒಡೆಯುವುದೇ ಸ್ನಾಯು ಬಲದ ಮೂಲ. ಹೀಮೊಗ್ಲಾಬಿನ್ ಅಣುಗಳು ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಆತ ರೂಪಿಸಿದ ‘ಹಿಲ್ ಸಮೀಕರಣ’ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ವಿರೋಧಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಹಿಲ್ ಯುದ್ಧಾನಂತರ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (1920-23), ಲಂಡನಿನ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜು (1923-28) ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ (1928-51) ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ (1940-45) ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಜಿ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ವಾಗ್ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ.

## ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳು 
ಹಿಲ್ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸ್ನಾಯು ಚಟುವಟಿಕೆ’ (*ಮಸ್ಕ್ಯುಲರ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ*), ‘ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾಯು ಸಂಚಲನೆ’ (*ಮಸ್ಕ್ಯುಲರ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಮ್ಯಾನ್*) ಹಾಗೂ ‘ಜೀವಂತ ಯಂತ್ರಕೂಟ’ (*ಲಿವಿಂಗ್ ಮಷಿನರಿ*) ಮುಖ್ಯವಾದುವು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* The Papers of A. V. Hill held at Churchill Archives Centre

ವರ್ಗ:ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸೋಲಿಗ ಭಾಷೆ

ಸೋಲಿಗ (**ಶೋಲಗ**) ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತಮಿಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸೋಲಿಗ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು 
**ಸೋಲಿಗ** ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಾಡು ಶೋಲಿಗರ, ಶೋಲಿಗ, ಶೋಲಿಗರ, ಸೊಲಗ, ಸೋಲೆಗ, ಸೋಲಿಗ, ಸೋಲಿಗರ, ಸೋಲನಾಯಕನ್ಸ್, ಶೋಲನಾಯಕ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ 
ಕೋಷ್ಟಕಗಳು ಸೋಲಿಗದ ಸ್ವರ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಜನ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. [2]

### ಸ್ವರಗಳು 
ಜ್ವೆಲೆಬಿಲ್ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ  ಅನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.  ಮತ್ತು  ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ನೈಜ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.

* ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂಗಿನ ಸ್ವರಗಳಿವೆ.

### ವ್ಯಂಜನಗಳು 
* /s/ [ʃ] ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ.

## ವರ್ಗೀಕರಣ 
ಸೋಲಿಗವನ್ನು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ. ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ, ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯ, ಮಧ್ಯ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಿಸದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಐದು ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಲಿಗ ದಕ್ಷಿಣದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ತುಳು, ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಸೋಲಿಗ ತಮಿಳು - ಕನ್ನಡ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.

## ಪದಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
 

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* OLAC ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು
*  

ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್ ಹೈನ್ರಿಚ್ ವೇಬರ್

thumb|ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್ ಹೈನ್ರಿಚ್ ವೇಬರ್
**ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್ ಹೈನ್ರಿಚ್ ವೇಬರ್** (1795-1878) ಜರ್ಮನ್ ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನಿ.

## ಜೀವನ 
ವಿಟ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ 1795 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ಮತ್ತು ಲೈಪ್ಝಿಗ್‌ನಲ್ಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ. ಮುಂದೆ ಲೈಪ್ಝಿಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅಂಗರಚನಾವಿಜ್ಞಾನ ಪೀಠದ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ನೇಮಕನಾದ (1818). 1840ರಲ್ಲಿ ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನ ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷನಾದ. ಅಲ್ಲಿ ವೇಬರ್, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸ್ತನಿಗಳ ನಡುಗಿವಿ ಕುರಿತಂತೆ, ವ್ಯಾಪಕ ಭ್ರೂಣವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಗ್ಜೀವಿವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದ. ಜೀರ್ಣಕಾರಕ ರಸಗಳು ಗ್ರಂಥಿಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದು ಸಾಧಿಸಿದ. ಈ ಸಂಶೋಧನೆ ಶರೀರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೂತನ ವಿಸ್ತಾರಗಳನ್ನೇ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಸಂವೇದೀ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿಯೂ ಚರ್ಮದ ಸಂವೇದಕತೆ ಕುರಿತಂತೆ, ಬಲು ಆಳವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ. ಸಂವೇದೀ ದೇಹಲಿ (ಸೆನ್ಸರಿ ತ್ರಶೋಲ್ಡ್) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಈತ ರೂಢಿಗೆ ತಂದ. ಚರ್ಮದ ಸಂವೇದಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಪರಿಮಾಣೀಕರಿಸಲು (ಕ್ವಾಂಟಿಫೈ) ಒಂದು ವಿಧಾನ ರೂಪಿಸಿ 1834 ರಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ. ಇದರ ಹೆಸರು ವೇಬರ್-ಫೆಕ್ನರ್ ಉದ್ದೀಪನವೃದ್ಧಿ ನಿಯಮ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಆರ್ಕಾಟ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ವಾಮಿ ಮೊದಲಿಯಾರ್

**ಆರ್ಕಾಟ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ವಾಮಿ ಮೊದಲಿಯಾರ್** (1887-1974) ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯರು ಹಾಗೂ ಖ್ಯಾತ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು. ಇವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕರ್ನೂಲಿನಲ್ಲಿ 1887 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಕುಪ್ಪುಸ್ವಾಮಿ ಮೊದಲಿಯಾರ್, ಅಣ್ಣ ಮೈಸೂರಿನ ಕೊನೆಯ ದಿವಾನರಾಗಿದ್ದ ಆರ್ಕಾಟ್ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಮೊದಲಿಯಾರ್. ಇವರು ಅವಳಿ-ಜವಳಿ ಮಕ್ಕಳು.

## ಜೀವನ 
ಇವರು ಮದರಾಸಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಹಾಗೂ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ ವೈದ್ಯ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅನಂತರ ಕಲಿತ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೇ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ (1934-42), ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ (1939-42) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಮದರಾಸು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮೀಸಲು ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೈದ್ಯರು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಲು ಅರ್ಹರೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಆಗಿನದು. ಮೊದಲಿಯಾರರು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ದಾಖಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಭಾರತೀಯರು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಹೆಗಲೆಣೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.

ಮದರಾಸಿನ ಎಗ್ಮೋರಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಇವರು ಮಾಡಿದ ಸೇವೆ ಆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು. ಏಷ್ಯದ ಉತ್ತಮ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲೊಂದೆಂದು ಅದು ಖ್ಯಾತಿಗಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇವರೇ ಕಾರಣ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಸೂಲಗಿತ್ತಿಯರ ದೀಪಿಕೆ, ಶಿಶುಗಳ ಜನನ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಜನನೋತ್ತರ ಮರಣ, ಹೆರಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ತರಬೇತಿ ಗ್ರಂಥಗಳು-ಇವು ಇವರ ವಿದ್ವತ್ತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

ಮದರಾಸು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ (1925) ಇವರು ಕೈಗೊಂಡ ಸುಧಾರಣೆ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಜನರ ಮೆಚ್ಚಿಗೆ ಪಡೆದರು. ಅನಂತರ ಆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿಯಾದರು. ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತದ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಬಂಧವಾದ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನೂ ಶಿಕ್ಷಕರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ವಿವೇಚಿಸುವುದು ಇವರ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಬೆರೆಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಇವರು ಕಟುವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ವೈದ್ಯರಾಗಿ, ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡ ಇವರದು ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಮನೋಭಾವ. ಶಿಕ್ಷಕರ ಕಷ್ಟಸುಖಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅರಿವು, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಇವರು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಗೌರವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾದ ಸಂಗತಿಗಳಾಗಿದ್ದುವು.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಶಿಸ್ತಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಇವರಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ವ್ಯಾಮೋಹವಿತ್ತು. ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯೇ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಎಂಬುದು ಇವರ ದೃಷ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಬಗೆಗೆ ಇವರಿಗೆ ಅಚಲ ವಿಶ್ವಾಸವಿತ್ತು.

ಇವರು ಅನೇಕ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿದರು. ಭಾರತೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಅಧಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ಮದರಾಸು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸದಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಂಡಳಿ(1949), ಭಾರತೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ, ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆ ಸಮಿತಿಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ (1959) ಇವರು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

## ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
ಅನೇಕ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದರು. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ (ಡಬ್ಲ್ಯು ಎಚ್ ಓ) ಭಾರತೀಯ ನಿಯೋಗಕ್ಕೆ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಘಟನೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ (ಯುನೆಸ್ಕೊ) ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಆಗಿದ್ದರು (1961). ಇವರು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮದರಾಸಿನ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಎಂ.ಡಿ.(1922), ಎಲ್‌ಎಲ್.ಡಿ., ಡಿ.ಸಿ.ಎಲ್., ಡಿ.ಎಸ್‌ಸಿ., ಡಿ.ಲಿಟ್., ಎಫ್.ಆರ್.ಸಿ.ಓ.ಜಿ. (1930), ಎಫ್.ಎ.ಸಿ.ಎಸ್. (1940), ಎಫ್.ಆರ್.ಸಿ.ಪಿ.(ಎಡಿನ್‌ಬರೋ 1966), ಪದ್ಮಭೂಷಣ (1954), ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ (1970), ಲಿಯಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಪದಕ (1970) ಮುಂತಾದ ಪದವಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ರತ್ನಾಬಾಯಿ ಇವರ ಪತ್ನಿ (1916). ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮೂವರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೂ ಒಬ್ಬ ಮಗಳೂ ಇದ್ದರು. ಇವರು 1974ರಂದು ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯರು
ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಟಾಸುರ

ಜಟಾಸುರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸ. ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ದ್ರೌಪದಿ, ಸಹದೇವ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ ಜೊತೆಗೆ ನಕುಲನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು, ಭೀಮ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಜಟಾಸುರನು ಭೀಮನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು.

## ದಂತಕಥೆ 
ಮಹಾಭಾರತ ಪ್ರಕಾರ, ಜಟಾಸುರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅವರ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ದ್ರೌಪದಿ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ಅವನ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ, ಭೀಮನು ದೂರವಾದಾಗ, ಜಟಾಸುರನು ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅವನು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಸಹದೇವ, ನಕುಲ ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು. ಸಹದೇವ ಅವನ ಹಿಡಿತದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದನು ಮತ್ತು ಭೀಮನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಧಾವಿಸಿದನು. ಜಟಾಸುರನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಅವರ ಸೆರೆಯಾಳನ್ನು ನೈತಿಕ ಆರೋಪದ ಸುರಿಗೈದು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಿದನು. ಭೀಮನು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿ ರಾಕ್ಷಸನೊಂದಿಗೆ ಕುಸ್ತಿಯಾಡಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು. ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ತಮ್ಮ ತೋಳುಗಳೊಂದಿಗೆ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಮರಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು. ಕೊನೆಗೆ ಭೀಮನು ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಯ ಕೊರಳಿಗೆ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಪೆಟ್ಟು ಕೊಡಲು ಶಕ್ತನಾದ. ಜಟಾಸುರನು ಮೂರ್ಛಿತನಾದಾಗ, ಭೀಮನು ಅವನನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಎತ್ತಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದನು, ಅವನ ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸಿದನು. ಜಟಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದ ಭೀಮನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಮುಂದೆ ತನ್ನನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು.

## ಸಹ ನೋಡಿ
*ಬಕಾಸುರ
*ಸಹದೇವ
*ಭೀಮಸೇನ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು
ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಯೋಜನೆ

**ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಯೋಜನೆಯು** ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ 1275 ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಲು ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಸ್ ಮಿಷನ್ ಆಗಿದೆ.   ಇದು ಭಾರತ್‌ನೆಟ್, ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಪ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳು, ಭಾರತ್‌ಮಾಲಾ, ಡೆಡಿಕೇಟೆಡ್ ಫ್ರೈಟ್ ಕಾರಿಡಾರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಸಾಗರಮಾಲಾ ಮುಂತಾದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಫಲಾನುಭವಿಯಾಗಿದೆ.

## ಗುರಿ 
ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಸ್ಕೀಮ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪರಿಚಯವು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಾದ್ಯಂತ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು 1275 ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮದೊಳಗೆ, ಸೋನ್‌ಪುರ ವಿಭಾಗದಿಂದ 18 ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತಿಪುರ ವಿಭಾಗದಿಂದ 20 ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.

ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಯೋಜನೆಯು ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ನಿರಂತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವಿವಿಧ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಧನೆಗಳು ನಿಲ್ದಾಣದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದು, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಠಡಿ, ಶೌಚಾಲಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಲಿಫ್ಟ್ ಮತ್ತು ಎಸ್ಕಲೇಟರ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು, ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಉಚಿತ ವೈ-ಫೈ ನೀಡುವಿಕೆ, 'ಒಂದು ನಿಲ್ದಾಣದ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನ' ದಂತಹ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಕಿಯೋಸ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು. ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಠಡಿಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸುವುದು, ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ನಿಲ್ದಾಣದ ಅನನ್ಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ದಾಣದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದು, ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು, ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ದಿವ್ಯಾಂಗ ಸ್ನೇಹಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು, ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವುದು, ಬಲ್ಲಾಸ್ಟ್ ರಹಿತ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು, ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ ರೂಫ್ ಪ್ಲಾಜಾ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಹಂತವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ರೋಮಾಂಚಕ ನಗರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. 

## ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಲಾಗುವ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು 
ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 

## ಘಟನೆಗಳ ಟೈಮ್ಲೈನ್ 
* ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 - ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. 
* ಶರತ್ಕಾಲ 2023 - ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. 

* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ
* ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ
* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ
* RapidX
* ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗತಿ ಶಕ್ತಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಜಾರ್ಜ್ ಮೈನಾಟ್

thumb|ಜಾರ್ಜ್ ಮೈನಾಟ್
**ಜಾರ್ಜ್ ಮೈನಾಟ್** (1885-1950) ಅಮೆರಿಕನ್ ವೈದ್ಯ. ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಾರಕ ರೋಗವೆನಿಸಿದ್ದ ಪರ್ನಿಷಿಯಸ್ ಅನೀಮಿಯವನ್ನು (ಮಾರಕ ರಕ್ತಕಣ ಕೊರತೆ) ಯಕೃತ್ತಿನ ಸಾರಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯಾಸಂಗಗಳಿಂದ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಹಿಪ್ಪಲ್ ಹಾಗೂ ಮರ್ಫಿ ಎಂಬ ಸಹವೈದ್ಯರೊಡನೆ 1934ರ ನೊಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಿಕ ಪಡೆದ.

## ಜೀವನ 
ಬಾಸ್ಟನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 1885 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಮೈನೂಟ್ ಜನಿಸಿದ. 1912 ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡಿನ ಎಂ.ಡಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದು ಮುಂದೆ ಮೆಸಾಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರಿನ ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್‌ಕಿನ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಿರಿವೈದ್ಯನಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಅನುಭವ ಗಳಿಸಿದ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶರೀರ ಕ್ರಿಯಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ ವಿಲಿಯಮ್ ಹೊವೆಲ್ಲನ ಕೈಕೆಳಗೆ ಸಂಶೋಧನ ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ. ಅನಂತರ 1915 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದ. ಅಲ್ಲಿ ರಕ್ತರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ತ ವರ್ಗಾವಣೆ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನ ನಿರತನಾದ. 1925ರಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ಮಧುಮೂತ್ರ ರೋಗವಿರುವುದು ಪತ್ತೆ ಆಯಿತು. ಆ ತರುಣದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಟ್ ಇವರುಗಳಿಂದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗೊಂಡಿದ್ದ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಅನ್ನು ರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮೊದಲಿಗರಲ್ಲಿ ಮೈನೂಟ್ ಒಬ್ಬ.

ಇದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಿ. ಎಚ್. ವ್ಹಿಪ್ಪಲ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ನಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಮಾಡಿಸಿ ರಕ್ತಕಣ ಕೊರತೆಯನ್ನು (ಅನೀಮಿಯ) ಕೃತಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಆಹಾರ ಕೊಟ್ಟರೆ ಎಷ್ಟು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ರಕ್ತಕಣಗಳ ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ನಿರತನಾಗಿದ್ದ. ಮೈನೂಟ್ ಮತ್ತು ಮರ್ಫಿ ಆಹಾರ ನೀಡಿ ರಕ್ತಕಣ ಕೊರತೆ ನೀಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮಾರಕ ರಕ್ತಕಣ ಕೊರತೆಯ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಊಡಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ನಡೆಸಿದರು. ತಾವು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಗತ್ಯ ಘಟಕ ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಂಗತಿ ಆಗ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಮುಂದೆ ಮೈನೂಟ್ ಸೂಜಿಮದ್ದಾಗಿ ಕೊಡಬಲ್ಲ ಸಾರವನ್ನು ಯಕೃತ್ತಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ. ಬೇರೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತದನಂತರದ ವ್ಯಾಸಂಗಗಳನ್ನು ಕೈಕೊಂಡಾಗ ಮಾರಕ ರಕ್ತಕಣ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಘಟಕ ಯಕೃತ್ತಿನ ಸಾರದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಸತ್ತ್ವ B ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸೈಯನೊ ಕೋಬಾಲಮೀನ್ ಅಥವಾ ಜೀವಸತ್ತ್ವ B12 ಎಂಬುದು ವೇದ್ಯವಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರ ನಿರ್ಣಯಿಸಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇಂದು ಮಾರಕ ರಕ್ತಕಣ ಕೊರತೆಯ ಪೂರಕತ್ವ ಪೂರ್ಣ ನಿವಾರಣೆ ಆಗಿದೆ. ಮೈನೂಟ್ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸಿನ ಬ್ರೂಕ್‌ಲೈನಿನಲ್ಲಿ 1950 ಫೆಬ್ರುವರಿ 25 ರಂದು ನಿಧನನಾದ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
*  including the Nobel Lecture on December 12, 1934 *The Development of Liver Therapy in Pernicious Anemia*
* "Red-Blooded Doctors Cure Anemia"
* Pernicious Anemia, a Victory for Science
* 
* George Richards Minot papers, 1891-1951. GA 55. Harvard Medical Library, Francis A. Countway Library of Medicine, Boston, Mass.

ವರ್ಗ:ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯರು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಬೆಟ್ಟ ಕುರುಂಬ ಭಾಷೆ

**ಬೆಟ್ಟ ಕುರುಂಬ** ಭಾಷೆ ( *Beṭṭa Kurumba* ) ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ,  ಮತ್ತು ನೀಲಗಿರಿ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ,  ತಮಿಳುನಾಡು, ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ ಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 32,000 ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. *Beṭṭa* ( ) ಎಂದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ “ಗುಡ್ಡಗಳು” ಮತ್ತು *ಕುರುಂಬ* () ಎಂದರೆ "ಕುರುಬ".

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಕುರುಬ
* ಕುರುಂಬ ಭಾಷೆಗಳು
* ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು
* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ
* 
*  Accessed 30 July 2023.
* 
* 
* 

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ELAR ಪ್ರವೇಶ ಆರ್ಕೈವ್ ತೆರೆಯಿರಿ

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಮೈಗಾಲೊಮಾರ್ಫ

**ಮೈಗಾಲೊಮಾರ್ಫ** ಎಂಬುದು ಕೆಲತರದ ಜಾತಿಯ ಜೇಡಗಳನ್ನು ಕೂಡಿದ ಉಪಗಣ, **ಆರ್ತೊಗ್ನಾತ** ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮ.

## ವಿವರ 
ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜೇಡಗಳ ಗಾತ್ರ ಹಿರಿದಾಗಿದ್ದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸನಳಿಕೆಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಉಸಿರಾಡಲು 2-4 ಜೊತೆ ಫುಪ್ಪುಸ ಸಂಪುಟಗಳಿವೆ. ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜೇಡಗಳಲ್ಲಿ ಶಿರೋಕ್ಷಕವಚದ (ಕ್ಯಾರಪೆಸ್) ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಕೆಲಿಸರಿ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಕಾರಣ ಇವುಗಳನ್ನು ಆರ್ತೊಗ್ನಾತಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳ ಉದರದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ 4 ಜೊತೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸ್ನಾಯುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಬಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಸ್ಪಿನರೆಟ್ಸ್ ದೇಹದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮೈಗಾಲೊಮಾರ್ಫ ಜೇಡಗಳು ಆಲಿಕೆ ಆಕಾರದ ಬಲೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ನೆಲವನ್ನು ಕೊರೆದು ಗೂಡನ್ನು ರಚಿಸಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಜೇಡಗಳು ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಿವೆ ಎಂದು ಬರ್ಗೆ ಎಂಬಾತ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

## ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಭೇದಗಳು 
ಮೈಗಾಲೊಮಾರ್ಫ ತರದ ಜೇಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೋನಬಾಗಿಲ ಜೇಡ (ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಡೋರ್ ಸ್ಪೈಡರ್) ಹಾಗೂ ಟರ‍್ಯಾಂಟುಲ ಜೇಡಗಳು ಬಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು.

* ಬೋನಬಾಗಿಲ ಜೇಡ, ಸುಮಾರು 15 ಸೆಂ.ಮೀ. ಆಳದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸುರಂಗವನ್ನು ಕೊರೆದು ಒಳಗಡೆಗೆ ರೇಷ್ಮೆದಾರದ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿ ಉತ್ತಮ ತರದ ಕೀಲುಗಳಿರುವ ಬಾಗಿಲನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ವೈರಿಗಳ ಕಣ್ಣುಮರೆಸಿ, ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಉಪಾಯದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನುವುದು. ಉಷ್ಣವಲಯ ಹಾಗೂ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.
* ಜೇಡಜಗತ್ತಿನ ರಾಕ್ಷಸನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ವಿಷಕಾರಿ ಟರ‍್ಯಾಂಟುಲ, ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಬೇಟೆಯಾಡಿ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕಡಿತದಿಂದ ಆಗುವ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಟರ‍್ಯಾಂಟಿಸಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
* 
* 

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 
* 
* 

ವರ್ಗ:ಜೇಡಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಮಂಜಿರಾ ನದಿ

**ಮಂಜರಾ ನದಿ** ( ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ **ಮಂಜರಾ** ಅಥವಾ **ಮಂಜೀರ** ಎಂದು ಕೂಡ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು ೮೨೩ ಮೀಟರ್ (೨೭೦೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಹ್ಮದ್‌ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಬಾಲಘಾಟ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಗೋದಾವರಿ ನದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಟ್ಟು ೩೦,೮೪೪ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ(೩,೦೮೪,೪೦೦ ಹೆ) ನಷ್ಟು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .  ಈ ನದಿಯು ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ವಿವರಣೆ 
ನದಿಯ ಮೂಲವು ಬೀಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗವಲ್ವಾಡಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಇದೆ. ಈ ನದಿಯು ಉಸ್ಮಾನಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಲಾತೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತೆಲಂಗಾಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಾಲಘಾಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಟೆರ್ನಾ, ತವರ್ಜಾ ಮತ್ತು ಘರ್ಣಿ ಉಪನದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮಂಜರಾದ ಇತರ ಮೂರು ಉಪನದಿಗಳೆಂದರೆ ಮಾನ್ಯದ್, ತೇರು ಮತ್ತು ಲೆಂಡಿ ಇವು ಉತ್ತರ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ.

ನದಿಯು, ಅದರ ಉದ್ದದ ಮೊದಲ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ತೆಲಂಗಾಣದ ಸಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಪಟ್ಟಣದವರೆಗೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಅದು ತನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನದಿಯ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ತೆಲಂಗಾಣದ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಜಿರಾ ನದಿಯು ಹರಿದ್ರಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಧರ್ಮಾಬಾದ್, ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ತೆಲಂಗಾಣದ ಕಂದಕುರ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ.

### ಉಪನದಿಗಳು 
* ತೆರ್ನಾ ನದಿ: ಇದು ಔಸಾ ತಾಲೂಕಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಮಂಜರಾದ ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ.
* ಮಾನ್ಯದ್: ಈ ನದಿಯು ಬೀಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಧರ್ಮಪುರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಲಾತೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಹಮದ್‌ಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
* ಲೆಂಡಿ: ಈ ನದಿಯು ಉದ್ಗೀರ್ ತಾಲೂಕಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಹಮದ್‌ಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ನಾಂದೇಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಿರು ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
* ಘರ್ಣಿ: ಈ ನದಿಯು ವಡ್ವಾಲ್ ಬಳಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಚಾಕುರ್ ತಾಲೂಕಾ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
* ತವರ್ಜಾ: ತವರ್ಜಾ ಲಾತೂರ್ ತಾಲೂಕಿನ ಮುರುದ್ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟಿ ಲಾತೂರ್ - ಔಸಾ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಜರಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. 

## ಕಟ್ಟಡಗಳು 
ಮೋರ್ಗಿ ಗ್ರಾಮವು ೧೦೧೫ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೇದಕ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಮಂಜೀರಾ ನದಿಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಮಂಜಿರಾ ನದಿಯು ಪ್ರಮುಖ ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಬೇಸಾಯವು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಜಿಂಕೆ ಜಲಾಶಯದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. 

ಮೇದಕ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಂಜ್ರಾ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಸಿಂಗೂರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮೇದಕ್ ಮತ್ತು ನಿಜಾಮಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಅವಳಿ ನಗರಗಳಾದ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ನದಿಯು ಬೀದರ್‌ಗೆ ಸಹ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ತೆಲಂಗಾಣದ ನಿಜಾಮಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಚ್ಚಂಪೇಟಾ ಮತ್ತು ಬಂಜಪಲ್ಲೆ ಗ್ರಾಮಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಂಜ್ರಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿಜಾಮ್ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಪರಿಸರ 
೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಂಜೀರದ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಪರಿಸರದ ಅವನತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು, ಇದು ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹರಿದುಹೋಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸವೆತ ಮತ್ತು ಹೂಳು ತುಂಬುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.   

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಡೆಕ್ಕನ್ ೩೬೦

**ಡೆಕ್ಕನ್ ೩೬೦**  (ಡೆಕ್ಕನ್ ಕಾರ್ಗೋ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಇದು ಭಾರತದ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂಲದ ಸರಕು ಸಾಗಾಣಿಕಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವೈಮಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಜಿ. ಆರ್. ಗೋಪಿನಾಥ್ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಡೆಕ್ಕನ್ 360 ನವೆಂಬರ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಜಿಆರ್ ಗೋಪಿನಾಥ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ  ಸಂಸ್ಥೆ ಮೂರು ಏರ್‌ಬಸ್ A310 ಕಾರ್ಗೋ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ATR ಕಾರ್ಗೋ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಏರ್‌ಬಸ್‌ಗಳು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಿಪೇರಿಗೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಡೆಕ್ಕನ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಮೇ 2011 ರಲ್ಲಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು.  ಮತ್ತು ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು.  *ಡೆಕ್ಕನ್ ಕಾರ್ಗೋ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೈ.ಲಿ* ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2007-2008 ರಲ್ಲಿ, ದುಬೈ ಮೂಲದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ (UAS) ಮತ್ತು  M/s ಪಟೇಲ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ (PIL) ಪ್ರೈ.ಲಿ. ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮಗೆ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬರಬೇಕಿದ್ದ ಬಾಕಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕೊಡಿಸುವಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದವು. ಈ ದೂರು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ, ದೂರುದಾರರಿಗೆ ಬಾಕಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮರಳಿಸುವಂತೆ  ಡೆಕ್ಕನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿತು. 

## ವ್ಯಾಪ್ತಿ 
ಡೆಕ್ಕನ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸರಕು ಸಾಗಾಣಿಕಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 

* 
** ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
* 
** ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್ - ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಬಾಯಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
** ಬೆಂಗಳೂರು - ಬೆಂಗಳೂರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (**hub**)
** ಚೆನ್ನೈ - ಚೆನ್ನೈ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
** ಕೊಚ್ಚಿ - ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
** ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ - ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
** ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು - ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು  ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
** ದೆಹಲಿ - ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
** ಗುವಾಹಟಿ - ಲೋಕಪ್ರಿಯ ಗೋಪಿನಾಥ ಬಾರ್ಡೋಲೋಯ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
** ಬೆಳಗಾವಿ - ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
** ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ/ಧಾರವಾಡ - ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
** ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ - ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಸ್‌ಚಂದ್ರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
** ಮುಂಬಯಿ - ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
** ನಾಗಪುರ -  ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
* 
** ದುಬೈ - ದುಬೈ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ

## ಫ್ಲೀಟ್ 
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಡೆಕ್ಕನ್ 360 ಫ್ಲೀಟ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು: 

### ಹಿಂದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಮಾನ ಮಾದರಿಗಳು 
* ೧ ATR 42-300F
* 3 ಏರ್‌ಬಸ್ A310-300F

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ