open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಪೆನ್ನಾರ್ ನದಿ

**ಪೆನ್ನಾರ್ ನದಿ** ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ( ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಾಪುರದ ಚನ್ನಕೇಶವ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲು (ನಂದಿಬೆಟ್ಟ) ಗಳಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುವ ಇದು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಪಿನಾಕಿನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
thumb|right | 600px | ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೆನ್ನಾರ್ ನದಿಯ ಒಂದು ನೋಟ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಕೇಶವ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಒಂದು ನದಿ ಉದ್ದ 597 ಕಿಮೀ ಅದರಲ್ಲಿ 61 ಕಿಮೀ ದೂರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಲಾರ ಮತ್ತು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 48 ಕಿಮೀ ದೂರ ಹರಿದು ಅನಂತರ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಪುರ ಮತ್ತು ಪಾವಗಡ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿದು ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಲಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಜಯಮಂಗಲಿ, ಚಿತ್ರಾವತಿ ಮತ್ತು ಪಾಪಾಗ್ನಿ ಎಂಬುವವು ಇದರ ಉಪನದಿಗಳು. ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡು ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮಂಚೇನಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಗೌರಿಬಿದನೂರು ಈ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲಿವೆ. ಇದು ಧನುಸ್ಸಿನಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಪಿನಾಕಿನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಪೆನ್ನಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ಮರಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುವ ಈ ನದಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ನೆಲದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಈ ನದಿಯ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸು. 116 ಕೆರೆಗಳಿವೆ. ಜಕ್ಕಲಮಡಗು ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಸಾಗರಗಳು ಇದರ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು. ವಿದುರಾಶ್ವತ್ಥ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಇರುವುದು ಇದರ ದಡದಲ್ಲೇ. ಇಲ್ಲಿನ ಪವಿತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಮರವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತದ ವಿದುರನೇ ನೆಟ್ಟನೆಂದು ನಂಬಿಕೆ.
thumb|left|ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಸುರ್ಯಾಸ್ತಮಾನ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ಬಲ

[right|thumb|150px|ಬಲವನ್ನು  ಹಲವುವೇಳೆ ಒಂದು ವಸ್ತುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ,ನೂಕುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಎಳೆಯುವಿಕೆಗಳೆಂದೂ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಬಲವು [ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಬಲ, ಕಾಂತತ್ವಗಳಂತಹ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದಂತ  ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಂದು ರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಸ್ತುವಿನ ವೇಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸ ಬಲ್ಲದಾಗಿರಬಹುದುದೆ.]]

ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, **ಬಲ** (Force) ಎಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಸ್ತುವಿನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಥವಾ ನಿಶ್ಚಲ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಬಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿ. 'ಬಲ'ವು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಅದರ ವೇಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಚಲಿಸುವುದು), ಅಂದರೆ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. 'ಬಲ'ವನ್ನು ಒಂದು ಎಳೆತ ಅಥವಾ ತಳ್ಳುವುದು ಎಂದು ಅಂತರ್ಬೋಧೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಬಲವು ಪರಿಮಾಣ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕು ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದನ್ನು 'ಸದಿಶ ಪರಿಮಾಣ(ವೆಕ್ಟರ್ ಕ್ವಾಂಟಿಟಿ)'ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಿವ್ವಳ ಬಲವು ಅದರ ಆವೇಗವು ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುವ ದರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯೂಟನ್‌ನ ಎರಡನೇ ನಿಯಮದ ಮೂಲ ರೂಪವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುವಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೆ, ವಸ್ತುವಿನ ವೇಗವರ್ಧನೆಯು ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಿವ್ವಳ ಬಲಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ನಿವ್ವಳ ಬಲದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತುವಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೆ ವಿಲೋಮ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ನಿಯಮ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

## ಅಳತೆಯ ಮೂಲಮಾನ
'ಬಲ' ವನ್ನು ಎಸ್.ಐ.ಯುನಿಟ್‍ನ ಪ್ರಕಾರ 'ನ್ಯೂಟನ್(newton)' ಎಂಬ ಏಕಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯುವರು. ಇದನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಷೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ 'N' ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಲವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಷೆಯ'F' ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

1 N = 1&nbsp;kg m s-2

ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್

**ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್** ಆರ್. ಕೆ. ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಸಂಕಲನ. ಎಲ್ಲಾ ಕಥೆಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಎನ್ನುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆರ್. ಕೆ. ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಗುಡಿ "ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಚಿರನೂತನ ಪಾತ್ರಗಳ" ಊರು. ಮಾಲ್ಗುಡಿಯು ಸರಯು ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೆಂಪಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುತ್ತದೆ.

## ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್ ಧಾರವಾಹಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹೆಸರಾಂತ ನಟ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಧಾರವಾಹಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಗುಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್. ವೈದ್ಯನಾಥನ್ ಅವರು ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದು, ಪದಮ್ ರಾಗ್ ಫಿಲಂಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಟಿ.ಎಸ್. ನರಸಿಂಹನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಧಾರವಾಹಿಯ ಒಂದೊಂದು ಭಾಗವು ಆರ್.ಕೆ.ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ Swami and Friends ಹಾಗೂ The Vendor of Sweets ಸಂಕಲನದ ಕಥೆಗಳಾಗಿವೆ.

## ಪಾತ್ರಗಳು
* ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎಸ್.ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್(ಸ್ವಾಮಿ) - ಮಾಸ್ಟರ್ ಮಂಜುನಾಥ್
 
* ಸ್ವಾಮಿಯ  ತಂದೆ- ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್

* ಸ್ವಾಮಿಯ  ತಾಯಿ- ವೈಶಾಲಿ ಕಾಸರವಳ್ಳಿ

* ಸ್ವಾಮಿಯ  ಅಜ್ಜಿ - ಸುಹಾಸಿನಿ ಅದರ್ಕರ್ ಬಿ.ಜಯಶ್ರೀ

* ಮುನಿಯಾ(ಮಿನಿ) - ಕಂಟಿ ಮಾಡಿಯ

* ಮುನಿಯನ ಹೆಂಡತಿ  - ಬಿ.ಜಯಶ್ರೀ 

* ವ್ಯಾಪಾರಿ - ಸೋಮು

* ಅಮೇರಿಕಾದ(ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನ  ಪ್ರವಾಸಿಗ) - ಟೆಡ್ಡಿ ವೈಟ್

* ಡೇವಿನ್ ಭೋಜನಿ -ನಿತ್ಯಾ

## ನಟರುಗಳು
* ಅನಂತ್ ನಾಗ್ (ಧಾರಾವಾಹಿ ೧೦ and ೩೨-೩೯)

*ವೈಶಾಲಿ ಕಾಸರವಳ್ಳಿ

* ದಾದಾ (ಧಾರಾವಾಹಿ  ೩೦ ಮತ್ತು ೩೧)

* ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್

* ಡಾ. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ (ಧಾರಾವಾಹಿ ೧೮)

* ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ (ಧಾರಾವಾಹಿ  ೩೯ ಮತ್ತು ೪೦)

* ರಮೇಶ್ ಭಟ್

* ಪದ್ಮಿನಿ ಶಿರಿಶ್

* ಅರುಂಧತಿ ನಾಗ್

* ಡೇವಿನ್  ಭೋಜನಿ 

* ರಘುರಾಮ್ ಸೀತಾರಾಮ್

* ಅಶೋಕ್ ಮಂದಣ್ಣ

* ಕಾಶಿ

* ಸುಧೀಂದ್ರ

* ಲೋಕನಾಥ್ (ಧಾರಾವಾಹಿ ೩೦)

* ಜಿ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್

* ಸಿ.ಆರ್.ಸಿಂಹ

* ಅಶೋಕ್ ರಾವ್

* ಲೋಹಿತಾಶ್ವ

* ಜಿ.ಕೆ.ಗೋವಿಂದರಾವ್

## ಸಂಚಿಕೆಗಳು
## ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿ 
ದೂರದರ್ಶನ್ ವಾಹಿನಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ ಕವಿತ ಲಂಕೇಶ್ ಅವರನ್ನು ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೆಸ್ ದಾರವಾಹಿಯ ೨೬ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ನೇಮಿಸಿದೆ. ಕವಿತ ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು
ಅಂಬಿಕಾ

**ಅಂಬಿಕಾ** ಎಂಬುದು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾತ್ರ. ಅಂಬೆ, ಅಂಬಿಕಾ, ಅಂಬಾಲಿಕಾ ಎಂಬ ಮೂವರು ರಾಜ ಕಶ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೈಸಲ್ಯೆಯ ರಾಜಕುವರಿಯರು. ಈ ಪೈಕಿ ಇವಳೂ ಒಬ್ಬಳು. ಇವಳು ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಳು.

## ದಂತಕಥೆ
350px|thumb|right|ಮಹಾಭಾರತದ ಭಾಗಶಃ ವಂಶವೃಕ್ಷ
ಆಕೆಯ ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಅಂಬಾ ಮತ್ತು ಅಂಬಾಲಿಕಾ ಜೊತೆಗೆ ಅಂಬಿಕಾಳನ್ನು ಭೀಷ್ಮರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಯಂವರದಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ಮಲತಾಯಿ ಸತ್ಯವತಿಯೆದುರು ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದನು. ಅಂಬಾ ತಾನು ಸಾಳ್ವ ಎಂಬ ರಾಜನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗದಿರುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಳು. ಅಂಬಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಂಬಾಲಿಕಾ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಗಂಡ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದರು. ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನು ಕ್ಷಯರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ನಂತರ ರೋಗದಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನು.

ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ತಾಯಿ ಸತ್ಯವತಿಯು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಗನಾದ ಋಷಿ ವ್ಯಾಸನನ್ನು ಕರೆಸಿ, ನಿಯೋಗದ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯದ ವಿಧವೆ ರಾಣಿಯರೊಂದಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆರುವಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು. ವ್ಯಾಸರು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ತೀವ್ರ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ಅಪಾರವಾಗಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವನು ಅಂಬಿಕಾಳ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವಳು ಭಯದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಳು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅವರ ಮಿಲನದಿಂದ ಕುರುಡ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನು ಅಂಬಲಿಕಾಳನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ, ಅವಳು ಭಯದಿಂದ ಮಸುಕಾದಳು/ಬಿಳಿಚಿದಳು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ. ಅವರ ಮಿಲನದಿಂದ ಅವಳ ಮಗ ಪಾಂಡು ಮಸುಕಾದ ನೋಟದೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದನು.

ಪಾಂಡುವಿನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅಂಬಿಕಾ ತನ್ನ ಅತ್ತೆ ಸತ್ಯವತಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಅಂಬಾಲಿಕಾಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಉಳಿದ ದಿನಗಳನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಕಳೆದಳು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿ

thumb|right|200px| ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಮೂಲ
**ಅರ್ಕಾವತಿ : ** ಭಾರತದ ನದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುವ ಇದು ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ), ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ (ಬೆಂಗಳೂರು), ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ) ಮತ್ತು  ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಇದು ಕನಕಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿರುವ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯನ್ನು ಸಂಗಮಿಸುತ್ತದೆ.

***ಅರ್ಕಾವತಿ** : ಕಾವೇರಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಸಮೀಪದ ನಂದಿದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ೧೬೧ ಕಿಮೀ ಉದ್ದವಿದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ೪,೩೫೯ ಚ.ಕಿಮೀ. 

ನೆಲಮಂಗಲದ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಯಿಂದ
ಬರುವ ಕುಮುದಾವತಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಡೆಯಿಂದ ಬರುವ ವೃಷಭಾವತಿ, ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಕಡೆಯಿಂದ ಬರುವ ಸುವರ್ಣಮುಖಿ, ಆನೇಕಲ್ ಕಡೆಯಿಂದ ಬರುವ ಅಂತರಮುಖಿ, ದೇವರಬೆಟ್ಟ ಕಡೆಯಿಂದ ಬರುವ ದೇವಮುಖಿ ಇದರ ಉಪನದಿಗಳು. ಸಾವನದುರ್ಗ, ರಾಮಗಿರಿ, ಶಿವಗಿರಿ ಮೊದಲಾದ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣ ಕಾಡುಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ನೀರಾವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. 

ಆದರೂ ಮೇಲ್ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಘಟ್ಟ ಮೊದಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಗಳಿಗೂ ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ, ಕಾಕೋಳು ಮುಂತಾದ ಕೆರೆಗಳಿಗೂ ನೀರನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದುವರಿದು ನೆಲಮಂಗಲ, ಮಾಗಡಿ, ರಾಮನಗರ ಮತ್ತು ಕನಕಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಕನಕಪುರದ ಹತ್ತಿರ
ಕಾವೇರಿವನ್ನು ಸಂಗಮದ ಬಳಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವುದ ರಿಂದ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದರ ಪಾತ್ರ ಒಣ ಮರಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.

ಆದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬತ್ತಿಹೋಗದೆ ನೀರು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉಪನದಿಗಳ ನೀರು ಒದಗುವುದರಿಂದ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವಾಹಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರವಾಹದ ಚಲನೆ ೩೫೦೦ ರಿಂದ ೫೦೦೦ ಕ್ಯೂಸೆಕ್ಸ್ ವರೆಗಿರುವುದು. ನೆಲಮಂಗಲ, ಮಾಗಡಿ ಮತ್ತು ರಾಮನಗರಗಳಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ
ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ನೀರಾವರಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜನಾರೂಪವಾದ ಪ್ರಯತ್ನ
ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

## ಆರ್ಕಾವತಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಗಳು
# ಕುಮುದ್ವತಿ ನದಿ - ಶಿವಗಂಗೆ ಉಗಮಸ್ಥಾನ
# ವೃಷಭಾವತಿ ನದಿ - ಬಸವನಗುಡಿ ಉಗಮಸ್ಥಾನ
# ಸುವರ್ಣಮುಖಿ ನದಿ - ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಉಗಮಸ್ಥಾನ
# ಅಂತರಗಂಗೆ ನದಿ - ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ಉಗಮಸ್ಥಾನ
# ದೇವಮುಖಿ ನದಿ - ದೇವರಬೆಟ್ಟ ಉಗಮಸ್ಥಾನ (ತಮಿಳುನಾಡು)
# ಚಿಕ್ಕತೊರೆ ಹಳ್ಳ -  ಉಗಮಸ್ಥಾನ
# ಬಂಡ ಹಳ್ಳ - ಉಗಮಸ್ಥಾನ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯದ ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಾವೇರಿ ಉಪನದಿಗಳು
ಮೌರಿಸ್ ಮೇಟರ್ಲಿಂಕ್

(೧೮೬೨-೧೯೪೯) 

ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ದೇಶದ ನಾಟಕಕಾರ,  ಮೌರಿಸ್ ಮೇಟರ್ಲಿಂಕ್,  ೧೯೧೧ ರಲ್ಲಿ 'ನೋಬೆಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ,' ರಾದರು. ಕವಿ, '  ಮೌರಿಸ್ ಮೇಟರ್ಲಿಂಕ್,'  ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ನಲ್ಲೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ' ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಕೊಡುಗೆ, 'ಸಂಕೇತವಾದಿ' [Symbolist] ಸಾಹಿತ್ಯ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸಂದಿದೆ. 
## ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಮೊದಲು ’ಮೌರಿಸ್ ಮೇಟರ್ಲಿಂಕ್,’  ರವರು ತಮ್ಮ  ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು  'ಜೆಸ್ಸುಯಿಟರು' ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲೇಜ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ  ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆ  ಕಾಲೇಜ್ ನ  ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ  ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು.  ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನಿಷೇದಿಸಿ, ಬದಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು.  ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು  ಅವರಿಗೆ ಚರ್ಚ್ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ವಾಗ್ರವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.  ಮುಂದೆ ' ಮೌರಿಸ್ ಮೇಟರ್ಲಿಂಕ್ '  ರವರು 'ಘೆಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ,' ದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಶಿಕ್ಷಣದ ನಂತರ, 'ಕಾನೂನು ಪದವಿ'  ಪಡೆದರು. ಕೆಲವು ಸಮಯ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಿದ್ದರು. ಆಗ ಅಲ್ಲಿನ ’ಸಂಕೇತವಾದಿ ಲೇಖಕರ ಸಮಾಗಮ,’ ದಿಂದ  ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು.  ಅದೇ ಮಾದರಿಯ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.

## ಕೃತಿ ರಚನೆಗಳು
ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು  ಮೌರಿಸ್ ಮೇಟರ್ಲಿಂಕ್  ರಚಿಸಿದ ನಾಟಕ 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಮಲೀನ್,' ದಿಢೀರನೆ ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಳಿಸಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಯಿತು. [೧೮೯೦]  ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 'ಇಂಟ್ರೂಡರ್' ಮತ್ತು ' ದ ಬ್ಲೈಂಡ್'  ನಾಟಕಗಳೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಪಡೆದವು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ 'ಜಾರ್ಜೆಟ್ ಲೆಬ್ಲಾಂಕ್,'  ಎಂಬ ವಿವಾಹಿತ ನಟಿಯೊಡನೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್ ಬಹಳವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.   ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಕೆಯಜೊತೆ ವಾಸಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ  ಬೇರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲೂ ಹೋಗಿ ಆಕೆಯೊಡನೆ ಸಂಬಂಧ ವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದಲ್ಲದೆ ಒಬ್ಬ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಯದ ನಟಿಯೊಡನೆಯೂ  ಪ್ರೇಮ-ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು. ಕೊನೆಗೆ ೧೯೧೯ ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. 
## 'ಕೃತಿ ಚರ್ಯೆಯ ಅಪವಾದ' ಅವರಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು
ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತನಂತರ, ಮೌರಿಸ್ ಮೇಟರ್ಲಿಂಕ್  ರಅವರು ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಾಟಕಗಳು ಅಷ್ಟೇನೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.  ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆದ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಉತ್ಸಾಹತೋರಿಸಿದ ಒಬ್ಬರು, ನಂತರ  ಕೆಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಆ ಯೋಜನೆಯನ್ನೇ  ಕೈಬಿಟ್ಟರು. ಕೃತಿಚೌರ್ಯದ ಅಪಾದನೆಯೊಂದು ಮೌರಿಸ್ ಮೇಟರ್ಲಿಂಕ್  ರವರಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ವಿಜ್ಞಾನಿ-ಕವಿ, ಯೂಜೀನ್ ಮರಾಯಿಸ್ ಬರೆದ ' ದ ಸೋಲ್ ಆಫ್ ದ ವೈಟ್ ಆಯಾಂಟ್, ' ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು  ಮೌರಿಸ್ ಮೇಟರ್ಲಿಂಕ್  ' ದ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ದ ಟರ್ಮೈಟ್' ಎಂಬ ಕೃತಿರಚನೆಮಾಡಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ಇದು ಕೃತಿಚೌರ್ಯವೆಂದು ಕೆಲವರು ನಿಂದಿಸಿ, ತೀವ್ರ ನಿಂದೆ, ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಮತ್ತೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.
## 'ಮೌರಿಸ್ ಮೇಟರ್ಲಿಂಕ್,'  ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದರು
೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್ ನ ದೊರೆ, ಮೌರಿಸ್ ಮೇಟರ್ಲಿಂಕ್  ರವರಿಗೆ  'ಕೌಂಟ್ ಪದವಿ,'  ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದರು.  ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವ ಮಹಾಯುದ್ಧದಸಮಯದಲ್ಲಿ ರವರು ಅಮೆರಿಕದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದರು.  ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ವಾಪಸ್ ಬಂದು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ತೀರಿಕೊಂಡರು. 'ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕ್ಯಾಡಮಿ' ಯ ವತಿಯಿಂದ  ಮೌರಿಸ್ ಮೇಟರ್ಲಿಂಕ್  ರಿಗೆ, ' ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷಾ ಪದಕಪ್ರಶಸ್ತಿ,' ಯನ್ನಿತ್ತು ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು.

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಗಾಳಿಪಟ

**ಗಾಳಿಪಟ** ಎಂಬುದು ಕಾಗದ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಗಾಳಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಾರುವ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದ  ದಾರದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸಾಧನ.  **ಪತಂಗ** ಎಂದೂ ಇದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಟದ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ತಳ್ಳುವ ಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಹಾರಲ್ಪಡುವ ಈ ಕಾಗದ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದ ದಾರವನ್ನು ಹಿಡಿದವರಿಂದ ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಾದ ದೂರ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ಒಂದು ಆಟವಾಗಿಯೂ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿಯೂ, ಕಲೆಯಾಗಿಯೂ, ಸಂಕೇತವಾಗಿಯೂ ಹಾರಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಇದೆ.

#### ಇತಿಹಾಸ: 
ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ಐದನೇ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಚೀನಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.    

#### ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ: 
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಣ್ಣದ ಕಾಗದ, ತೆಳು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಳೆ ಅಥವಾ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಬಿದಿರಿನ ಕಡ್ಡಿಗಳಿಂದ ಅದು ಹಾರಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಂಧಿಸಿ ಗಾಳಿಪಟ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಒಂದು ಉದ್ದನೆಯ ದಾರವನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ಗಾಳಿ ಜಾಸ್ತಿ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗಾಳಿಪಟದ ತಳಕ್ಕೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ **ಬಾಲಂಗೋಚಿ** ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಾಳಿಪಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚೌಕಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ವಿವಿಧ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. 

#### ಬಳಕೆ 
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಇದೆ.  ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [ಹಬ್ಬ] ಅಥವಾ [ಜಾತ್ರೆ]ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಗಾಳಿಪಟ ಉತ್ಸವ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ-ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಗಾಳಿಪಟಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ವಿಶೇಷವಾದ ಗಾಳಿಪಟಗಳಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ಕೊಡುವ  ಗಾಳಿಪಟ ಸ್ಫರ್ಧೆ ಸಹ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

---

ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ

thumb|right|175px|ಮಾನವನ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರವಾದ ಧಾನ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
**ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ**ವು ಸಸ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಭಾಗ.
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಪದವು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಪದಗಳಾದ "ಬೊಟಾನೆ(ಸಸ್ಯ)ಮತ್ತು ಲಜಿ(ಶಾಸ್ತ್ರ) " ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದಾಗಿದೆ. ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ  ಗ್ರೀಕ್  ಬಾಟನಿ/ಫೈಟಾಲಜಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.  

*
ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ

## ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಭಾಗಗಳು 
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ:
*ಸಸ್ಯ ಹಂಚಿಕೆಯರಿಮೆ (ಆಂಗ್ಲದಲ್ಲಿ Taxonomy): ಸಸ್ಯಗಳ ವಿವಿಧ ಗು‌‌‍‍‍‍‍‌‍‍‌ಂಪುಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ
*ಸಸ್ಯ ಉಸಿರಿಯರಿಮೆ (ಆಂಗ್ಲದಲ್ಲಿ Physiology): ಸಸ್ಯಗಳ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗ
*ಸಸ್ಯ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ (Plant Biochemistry): ಅಣುಸಂಭಂಧಿಕ (molecular) ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗ
*ಸಸ್ಯ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ (Plant Genetics): ಸಸ್ಯದ ಸ್ವಭಾವಗಳ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತದ (inheritance) ವ್ಯಾಸಂಗ
*ಸಸ್ಯ ರೋಗ ಶಾಸ್ತ್ರ (Plant Pathology): ಸಸ್ಯಗಳು ಅನುಭವಿಸುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗ.

## ಹಂಚಿಕೆಯರಿಮೆ/ Taxonomy 
ಹಂಚಿಕೆಯರಿಮೆಯು ವಿವಿಧ ಸಸ್ಯಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸಂಭಂಡಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರ. 

ಈ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ2 ಭಾಗಗಳಿವೆ:
# ಸಸ್ಯ ಗುರುತಿಸುವುದು: ಅಜ್ಞಾತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅದರ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ, ಅದರ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು
# ವಾರ್ಗೀಕರಣ: ಸಮಾನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಸ್ಯ ವರ್ಗೀಕರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಾವಿನ ಗಿಡವನ್ನು ಹೀಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಿದೆ:

Kingdom: Plantae

Subkingdom: Tracheobionta

Superdivision: Spermatophyta

Division: Magnoliophyta

Class: Magnoliopsida

Subclass: Rosidae

Order: Sapinales

Family: Anacardiaceae

Genus: *Mangifera*

Species: *Mangifera indica* 

ಸಸ್ಯದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರನ್ನು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಸಸ್ಯಗಳ ದೇಸೀಯ ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರಲ್ಲದೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರನ್ನೇ ಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಪಿ.ಗುರುರಾಜ ಭಟ್

'**ಪಿ.ಗುರುರಾಜ ಭಟ್**'(1924-1978.)  ಪಾದೂರು ಗುರುರಾಜ ಭಟ್ ಇವರು ಹೆಸರಾಂತ ಸಂಶೋಧಕರು,ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು. ಅಧ್ಯಾಪಕ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಶೋಧಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಡುಪಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಾದೂರಿನಲ್ಲಿ 1924 ಜೂನ್ 15ರಂದು ಜನನ. 
## ಶಿಕ್ಷಣ
ಕಾರ್ಕಳದ ಅತ್ತೂರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಮೂಡಬಿದರೆಯ ಜೈನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಭಟ್ಟರು ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಹಂತಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ದಾಟಿದ್ದು ವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ 1952ರಲ್ಲಿ ಮದರಾಸು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ, ಹಾಗೂ 1953ರಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ತರಬೇತಿ ಪದವಿ, 1956ರಲ್ಲಿ ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಂ.ಎ. (ಇತಿಹಾಸ) ಪದವಿಗಳಿಸಿ ಉಡುಪಿಯ ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ 11 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಪುರದಲ್ಲಿ ಮಿಲಾಗ್ರೆಸ್ ಕಾಲೇಜು ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅಲ್ಲಿಯ ಆಹ್ವಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಆ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲ ಹುದ್ದೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು.
## ಸಾಧನೆ
ಇತಿಹಾಸ-ಸಂಸ್ಕøತಿಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಕಡೆಗೆ 1960ರಿಂದಲೇ ಗುರುರಾಜ ಭಟ್ಟರ ಆಸಕ್ತಿ ಹರಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ತುಳುನಾಡಿನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕøತಿ ಚರಿತ್ರೆ ಕ್ರಿ. ಶ. 600ರ ತನಕ (1968). ಈ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಪಿ.ಹೆಚ್.ಡಿ. ಪದವಿ ಇತ್ತಿದೆ. ಶಿಲ್ಪಗಳ ಶೈಲಿ, ಕಾಲಮಾನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಇವರದು ವಿಶೇಷ ಪ್ರೌಢಿಮೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದರಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 2000ಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ದೇಗುಲಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾ ಗೋರಿಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆ, ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಾಚೀನತಮ ಬೆಳ್ಮಣ್ಣು ತಾಮ್ರ ಶಾಸನದ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ 25ಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಅಪೂರ್ವ ಶಾಸನಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾಡಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಿಯತ ಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ 700ಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಇವರ ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. 1963ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಇವರ ಪ್ರಥಮ 'ತುಳುನಾಡು ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ದೇವರಾಜ ಬಹದ್ದೂರ್ ದತ್ತಿ ಬಹುಮಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ದ್ವಿತೀಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದ 'ತುಳುನಾಡಿನ ಸ್ಥಾನಿಕರು ಉತ್ತಮ ಸಂಶೋಧನ ಕೃತಿ ಎಂಬ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರ. ಅನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿಂಗಡನೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಕುರಿತ ಆ್ಯನ್ಟಿಕ್ವಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಸೌತ್‍ಕೆನರ (ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಪುರಾತತ್ವ) ಕೃತಿ 1968-69ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಗುರುರಾಜ ಭಟ್ಟರ ಅವಿರತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಮೇರುಕೃತಿ ತುಳುವ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೊಂದು ಅಪೂರ್ವ ಕೊಡುಗೆ. 1975ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಈ ಗ್ರಂಥ 500ಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಪುಟಗಳ ಬರಹ ಹಾಗೂ 1000ಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಅಪೂರ್ವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಅವರ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಕಟಣೆ. 
## ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಭಟ್ಟರು ಮಣಿಪಾಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಗೌರವ ಸದಸ್ಯತ್ವ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸುವರ್ಣಮಹೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಾಹಾಲಯ ಇಲಾಖೆಯ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ನಿಯೋಜಿತ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜೈನ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಭಟ್ಟರು 1978 ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ನಿಧನರಾದರು.
## ಗ್ರಂಥಗಳು
*ತುಳುನಾಡಿನ ನಾಗಮಂಡಲ
*ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ ತುಳುವ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಕಲ್ವರ್
*ಅಂಟಿಕ್ಯುಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಕೆನರಾ ಮುಂತಾದವುಗಳು.

ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚ್ಯ ಸಂಶೋಧಕರು
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರು
ಬಿ.ಎಂ.ಇದಿನಬ್ಬ

'**ಬಿ.ಎಂ.ಇದಿನಬ್ಬ**' (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17, 1920 – ಎಪ್ರಿಲ್ 11, 2009) ಕನ್ನಡದ ಕವಿ, ಪತ್ರಕರ್ತ, ರಾಜಕಾರಣಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ. ಉಳ್ಳಾಲಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಮೂರು ಬಾರಿ ವಿದಾನಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಕಾಸರಗೋಡು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರಬೇಕೆಂದು ಹೋರಾಟಮಾಡಿದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಇವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆ.
ಇವರು ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೧, ೨೦೦೯ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು
ಗೆರಾರ್ಟ್ ಹೌಪ್ಟ್ಮನ್

**ಗೆರಾರ್ಟ್ ‍ಹೌಪ್ಟ ಮನ್**(೧೮೬೨-೧೯೪೬)  ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ 'ನೋಬೆಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', ಪಡೆದ 'ಜರ್ಮನಿ' ಯ 'ನಾಟಕಕಾರ', ಈಗಿನ 'ಪೋಲೆಂಡ್' ನ ಭಾಗವಾಗಿರುವ 'ಸೈಲೇಶಿಯ' ದಲ್ಲಿ 'ಗೆರಾರ್ಟ್ ಹೌಪ್ಟಮನ್' ಜನಿಸಿದರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದರು.
## ಬಾಲ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ 
'ಗೆರಾರ್ಟ್ ‍ಹೌಪ್ಟ್‌ಮನ್' ರ ತಂದೆ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಹೋಟೆಲ್-ಕೀಪರ್ ಆಗಿದ್ದರು. 'ಬ್ರೆಸ್ಲೋ' ಎಂಬ ಚಿಕ್ಕ ನಗರದಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸೇರಿದ 'ಗೆರಾರ್ಟ್ ಹೌಪ್ಟ್‌ಮನ್' ನಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಹೊಂದಿ, 'ಜೇನಾ' ಎಂಬಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆದರು. 'ಗೆರಾರ್ಟ್ ‍ಹೌಪ್ಟ್‌ಮನ್' ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಡ್ಡಾಡಿ ಲೋಕಾನುಭವ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೮೮೫ ರಿಂದ 'ಬರ್ಲಿನ್' ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯತೊಡಗಿದರು. ೧೮೮೯ ನಲ್ಲಿ 'ಗೆರಾರ್ಟ್ ‍ಹೌಪ್ಟ್‌ಮನ್' ರವರ ಮೊದಲನಾಟಕ ' ವೋರ್ ಸೊನೆನಾಫ್ ಗಾಂಗ್' ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಇದು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾದ' 'Naturalism' ಎಂಬ ಪಂಥವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

## 'ಡೀವೆಬರ್,' ನಾಟಕದಿಂದ ಅವರ ವರ್ಚಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಿತು 
'ಗೆರಾರ್ಟ್ ‍ಹೌಪ್ಟ್‌ಮನ್' ರವರ ನಾಟಕಗಳು ಮುಂದೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಾ, ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುತ್ತ, ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾಣುತ್ತಾ ಜರ್ಮನ್ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಲೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. ೧೮೯೨ ರಲ್ಲಿ ಬಂದ 'ಡೀವೆಬರ್' [ನೇಕಾರ] ಎಂಬ ನಾಟಕ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಯಿತು.
## ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ 
ಗೆರಾರ್ಟ್ ‍ಹೌಪ್ಟ್‌ಮನ್ ರವರ ವೈವಾಹಿಕ ಬದುಕು ಸುಖಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಹೆಂಡತಿಗೆ 'ವಿವಾಹ-ವಿಚ್ಛೇದನ' ನೀಡಿ, ನಟಿಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ನಂತರ 'ಗೆರಾರ್ಟ್ ಹೌಪ್ಟ್‌ಮನ್' ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹದಿಹರೆಯದ ನಟಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿದರು. 'ಗೆರಾರ್ಟ್ ‍ಹೌಪ್ಟ್‌ಮನ್' ರು ಹಿಟ್ಲರ್ ನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸದೆ, ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ 'ಮಾತೃಭೂಮಿ ಪೋಲೆಂಡ್'ನ ವಾಸಿಗಳು ಇದರಿಂದ ಬೇಸರಗೊಂಡರು. ಅದೇ ಕಾರಣದಿಂದ 'ಗೆರಾರ್ಟ್ ‍ಹೌಪ್ಟ್‌ಮನ್' ರವರು ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ, ಪೋಲೆಂಡ್ ಸರಕಾರ, ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣುಮಾಡಲು ಅವಕಾಶಕೊಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. 'ಗೆರಾರ್ಟ್ ‍ಹೌಪ್ಟ್‌ಮನ್' ರವರ ಶವಸಂಸ್ಕಾರವಾದ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನ ನಂತರ, ಅವರ ಶವವನ್ನು ಹಳೆಯ ಎತ್ತಿನಬಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಜರ್ಮನಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಮಾಡಲಾಯಿತು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ನಾಟಕಕಾರರು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಕಾಳಿ ನದಿ

**ಕಾಳಿ ನದಿ**ಯು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರವಾರದ ಮೂಲ ನದಿ. ಈ ನದಿಯು ದಿಗ್ಗಿ ನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.

## ಮೂಲ 
ಕಾಳಿ ನದಿಯು ಜೋಯಿಡಾ ತಾಲೂಕಿನ ಕುಶಾವಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.2011 ಜನಗಣತಿ ಗ್ರಾಮ ಕೋಡ್ 602664.,ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಸುಪಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ, ಇದು ಎಡದಿಂದ (ಉತ್ತರಕ್ಕೆ) ಪಾಂಡ್ರಿ ನದಿಯಿಂದ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕುರಂಡಿ ಬಳಿಯ ಸುಪಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಳಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿ ನಂತರ ದಾಂಡೇಲಿಯ ಕಡೆಗೆ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ದಾಂಡೇಲಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಕಾಳಿ ನದಿಯು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ಬೊಮ್ಮನಳ್ಳಿ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
 ಕೋಟೆಯಿಂದ ಕಾಳಿ ನದಿ ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಯ ನೋಟ.]]
ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಲಕ್ಕೆ (ದಕ್ಷಿಣ) ಕೆಗ್ಡಾಲ್ ಮತ್ತು ಎಡಕ್ಕೆ (ಉತ್ತರಕ್ಕೆ) ಬೊಮ್ಮನಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ನಡುವೆ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಬೊಮ್ಮನಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ನಂತರ ಕಾಳಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ  ಎಡದಿಂದ (ಪಶ್ಚಿಮ) ತಟ್ಟಿಹಳ್ಳ ನದಿಯಿಂದ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಿಯಂತ್ರಕ ಮತ್ತು ಸುರಂಗ ಭಗವತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಕೆಳಗೆ ಸಾಥೋಡಿ ಜಲಪಾತದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಕಮರಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಕಾಳಿ ನಂತರ ಬಲದಿಂದ (ಉತ್ತರದಿಂದ) ಕನೇರಿ ನದಿಯಿಂದ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡಸಳ್ಳಿ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಕಾಳಿ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ (ಉತ್ತರದಿಂದ) ವುಕಿ ಹಳ್ಳದಿಂದ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಇದು ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಕದ್ರಾ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕದ್ರಾದಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಕೆಳಗೆ ಥಾನಾ ಹಳ್ಳದಿಂದ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕದ್ರಾದಿಂದ, ಕಾಳಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಕಾರವಾರ ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
## ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಸುಪಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ನದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ನದಿಯ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು. ಅಕ್ರಮ ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ತಂತ್ರವು ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ನದಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ.ಕಾಗದದ ಗಿರಣಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊಸಳೆಗಳು ಅಂಶಿ ದಾಂಡೇಲಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅದರ ನದೀಮುಖದ ಬಳಿಯಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಂಪನಿಗಳು ಪಾದರಸ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಷಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕಾಳಿ ನದಿಗೆ ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.
## ದೂರದರ್ಶನ ಮನರಂಜನೆ
ರಿಯಲ್ ಟಿವಿಯ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ, ಸರ್ಕಾರ್ ಕಿ ದುನಿಯಾವನ್ನು ಅಂಬೆ ಜೂಗ್ ಬಳಿಯ ಮಾವಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಾರವಾರದ ಬಳಿಯ ಸಿದ್ದಾರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಳಿ ನದಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾದ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ನಕುಲ

** ನಕುಲ**  ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವ. ಮಾದ್ರಿ ದೇವಿಗೆ ಅಶ್ವಿನಿ ದೇವತೆಗಳ ವರಪ್ರಸಾದದಲ್ಲಿ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದವ. ಸಹದೇವ ಇವನ ತಮ್ಮ.

## ಜನನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು 
ಕಿಂದಮ ಋಷಿಯ ಶಾಪದಿಂದಾಗಿ ಪಾಂಡುವಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ್ದರಿಂದ, ದುರ್ವಾಸ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕೊಟ್ಟ ವರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಕುಂತಿಯು ಮೂರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಕುಂತಿಯು ಈ ವರವನ್ನು ಪಾಂಡುವಿನ ಎರಡನೇಯ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಮಾದ್ರಿಯ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಮಾದ್ರಿಗೆ ಅಶ್ವಿನಿ ಕುಮಾರರ ವರಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ನಕುಲನು ಕುರುವಂಶದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಕುಲನು ಕತ್ತಿವರಸೆ ಮತ್ತು ಚಾಕು ಎಸೆಯುವ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆ ಪಾಂಡು ಮತ್ತು ಶತಶೃಂಗ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶುಕಮುನಿಯ ಬಳಿ ಕಲಿತನು. ಪಾಂಡು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಮಾದ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಕಿಂದಮರ ಶಾಪದಿಂದಾಗಿ ಸತ್ತುಹೋದನು. ಅನಂತರ ಮಾದ್ರಿಯು ಪಾಂಡುವಿನ ಚಿತೆಗೆ ಹಾರಿ ಸಹಗಮನವಾದಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಕುಂತಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಕುತ್ತಾಳೆ.

ನಕುಲ ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿ, ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ನಕುಲನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕತ್ತಿವರಸೆ ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿದ್ದನು.

## ಕೌಶಲ್ಯಗಳು 
* *ಕುದುರೆ ಆರೈಕೆ* : ನಕುಲನಿಗೆ ಕುದುರೆಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನ​ ಹೊಂದಿದ್ದನು ಎಂದು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ನರಕಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ನಂತರ ಹೇಳಿದ್ದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ವಿರಾಟನ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಸಂಭಾಷೆಣೆಯಲ್ಲಿ ನಕುಲನು ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳನ್ನು ಗುಣಪದಿಸುವ ಜ್ಞಾನ​ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಕುಲನು ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ರಥದ ಸಾರಥಿಯೂ ಹೌದು.
* *ಆಯುರ್ವೇದ* : ವೈದ್ಯರಾದ ಅಶ್ವಿನಿ ಕುಮಾರರ ಮಗನಾದ ನಕುಲನು ಆಯುರ್ವೇದ ಪರಿಣತನಾಗಿದ್ದನು.
* *ಕತ್ತಿವರಸೆ* : ನಕುಲನಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕತ್ತಿವರಸೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದು, ಅವನ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಹದಿನೆಂಟನೇ ದಿನದಂದು ಕರ್ಣನ ಪುತ್ರರನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ
ನಾರಾಯಣ ಗೌಡ

ಡಾ.ಕೈಗೊನಹಳ್ಳಿ ಚಿಕ್ಕಗೌಡ **ನಾರಾಯಣ ಗೌಡ** ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ರಾಜಕಾರಣಿ. ಅವರು ಜನವರಿ 2021 ರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯುವ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆ, ಯೋಜನೆ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು.

## ಇತಿಹಾಸ 
2008 ರ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಿಎಸ್ಪಿ ಟಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಜೆಡಿ(ಎಸ್) ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು 2013 ಮತ್ತು 2018 ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಅವರು 2019 ರಲ್ಲಿ ಶಾಸಕರಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು (6 ಜುಲೈ 2019 ರಂದು) ಮತ್ತು ಬಿ.ಎಲ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಿಜೆಪಿ ಟಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ಶಾಂಭವಿ ನದಿ

**ಶಾಂಭವಿ ನದಿ** ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುದುರೆಮುಖ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಮೊದಲು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ನಂದಿನಿ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯು, ನದಿಯ ಸಮೀಪದ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.

ಶಾಂಭವಿ ನದಿಯು ಮಾನ್ಸೂನ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

## ನದಿಯ ಹರಿವು 
ಶಾಂಭವಿ ನದಿಯು ಸುಮಾರು ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಸಣ್ಣ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿಟ್ಟೆ ಬಳಿಯ ಪರ್ಪಪ್ಪಾಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಜಲಪಾತದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಪರ್ಪಪ್ಪಾಡಿ ಜಲಪಾತದ ನಂತರ ಅದು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರಲು ಸುಮಾರು ೫೦ ಕಿ.ಮೀ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಲಿಮಾರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಕೊನೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು.

## ಜಲ ಕ್ರೀಡೆ 
ಶಾಂಭವಿ ನದಿ ಭಾರತ ಜಲ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಶಾಂಭವಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಕಯಾಕಿಂಗ್, ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಅಪ್ ಪ್ಯಾಡಲ್, ವೇಕ್‌ಬೋರ್ಡಿಂಗ್, ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಜಲ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
 

### ಕಯಾಕಿಂಗ್ 
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶಾಂಭವಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ದೂರದ ಮನರಂಜನಾ ಕಯಾಕಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯದ ಹತ್ತಿರದ ನಗರಗಳಿಂದ ಜನರು ಮೂಲ್ಕಿಗೆ  ಶಾಂಭವಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಕಯಾಕ್ ಮಾಡಲು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಯಾಕಿಂಗ್ ಈವೆಂಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ೩೦-೪೦ ಕಿ.ಮೀ ಕಯಾಕಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ 
ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮರಳು ಮಾಫಿಯಾ ನದಿಯಿಂದ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ. ನದಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲು ಲಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೆಸಿಬಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ನೀರು ಕಲುಷಿತಗೊಂಡು ಸ್ಥಳೀಯರ ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ನದಿಯಲ್ಲಿನ ಮರಳು ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ತಾಜಾವಾಗಿಡಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

## ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ 
ಈ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ. ಈ ನದಿಯು ಮಳೆಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ನೀರಿನ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ನದಿಯು ಜಲಜೀವನದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಸುತ್ತ ನೆಲೆಸಿರುವ ಜನರು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಜನರು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಉತ್ತಮ ಮರಳನ್ನು ಸಹ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮರಳನ್ನು ನದಿಯ ತಳದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ಪೊನ್ನೈಯಾರ್ ನದಿ

**ಪೊನ್ನೈಯಾರ್ ನದಿ** ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂದಿಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಈ ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ೪೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರವನ್ನು ಪರಿಕ್ರಮಿಸಿ ತಮಿಳು ನಾಡಿನ ಕಡಲೂರಿನ ಸಮೀಪ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು

ಈ ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕಬಲ್ಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಖಾಲಿಯಾಗುವ ಮೊದಲು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.  ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 1,424 ಚದರ ಮೈಲಿ (3,690 ಕಿಮಿ 2) ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಹೊಸೂರು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಗಿರಿ ಬಳಿ ಈ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕೇಲವರಪಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಗಿರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. [1]  ಈ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟು, 7.3 ಟಿಎಂಸಿಎಫ್ ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಥನೂರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಬಳಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಮೂಂಗಿಲ್ತುರೈಪಟ್ಟು ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಕೂಡ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ನದಿಯು ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಒಣಗಿರುತ್ತದೆ.  ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೈ -ತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ನೀಡಿದಾಗ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತದೆ.  ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ನೀರಿನ ಹರಿವು ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ನೀರಿನ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಜಲಾಶಯಗಳು / ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಹಳೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಪಿನಾಕಿನಿ ನದಿ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಒಳಚರಂಡಿಯ ಗಣನೀಯ ಭಾಗವು ಈ ನದಿಯನ್ನು ಬೆಲ್ಲಂದೂರು ಮತ್ತು ವರ್ತೂರ್ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಚಾನಲ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. 

ನದಿಯ ಮರಳು ನಿರ್ಮಾಣವು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಹಿಂದೆ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ನದಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.  ನದಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವು ಸಂಗಮ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ (ತೇವರಾಮ್ - ಭಕ್ತಿ ಆರಾಧನಾ ಯುಗ) ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದರ ದಡದಲ್ಲಿ ಸೊಂಪಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಅದರ ದಡದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.  ಇದು ಕೃಷ್ಣಗಿರಿ, ಧರ್ಮಪುರಿ, ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ, ವಿಜುಪ್ಪುರಂ ಮತ್ತು ಕಡಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಮರಳಿನ ಸಮೃದ್ಧ ಲಭ್ಯತೆಗಾಗಿ ಈ ನದಿಯನ್ನು ಈಗ ಲೂಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.  ನೀರಿನ ಹರಿವು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವುದರಿಂದ, ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನದಿ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಶಿಂಶಾ ನದಿ

**ಶಿಂಷಾ ** ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಒಂದು ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ.ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವ ರಾಯನದುರ್ಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುವ ಈ ನದಿಯು ೨೨೧ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಶಿಂಶಾ ನದಿಯು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೯೧೪ ಮೀ ಎತ್ತರದಿಂದ ಹರಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಶಿಂಶಾ ನದಿಯು ಹುಟ್ಟಿ ಬರುವ ಸ್ಥಳ ದೇವರಾಯನದುರ್ಗ ಬೆಟ್ಟ. ದೇವರಾಯನದುರ್ಗ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬರುವ ಶಿಂಶಾ ನದಿ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಮಳವಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಶಿಂಶಾ ನದಿಯ ಒಂದು ಜಲಪಾತವಿದೆ. ಮರ್ಕೊಣಹಳ್ಳಿ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಶಿಂಶಾ ನದಿಯ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. 
thumb|ಶಿಂಶಾ ನದಿ
thumb
**ಉಲ್ಲೇಖಗಳು**

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ಸೌಪರ್ಣಿಕ ನದಿ

ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ ನದಿ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬೈಂದೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಂಚಗಂಗಾವಳಿ ನದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವರಾಹಿ ನದಿ, ಕೇದಕ ನದಿ, ಚಕ್ರ ನದಿ ಮತ್ತು ಕುಬ್ಜಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೊಲ್ಲೂರಿನ ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೊಲ್ಲೂರು ನಾಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಭಕ್ತರು ಪವಿತ್ರ ನದಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ  .

ಸುಪರ್ಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗರುಡ (ಹದ್ದು) ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಈ ನದಿಗೆ ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯು ಹರಿಯುವಾಗ ೬೪ ವಿವಿಧ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಇದು ರೋಗಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ  .

## ಕೊಲ್ಲೂರಿನಿಂದ ದೂರಗಳು
*ಕುಂದಾಪುರ: ೪೦ ಕಿ.ಮೀ
*ಉಡುಪಿ: ೮೦ ಕಿ.ಮೀ
*ಮುರುಡೇಶ್ವರ: ೫೫ ಕಿ.ಮೀ
*ಮಂಗಳೂರು: ೧೪೦ ಕಿ.ಮೀ
*ಬೆಂಗಳೂರು: ೪೦೫ ಕಿ.ಮೀ (ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಮೂಲಕ)
*ಶೃಂಗೇರಿ: ೧೧೫ ಕಿ.ಮೀ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ

**ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ** ಅಥವಾ **ಕ.ರ.ವೇ **ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕನ್ನಡಪರ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ೫೦ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು  ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗೌಡ ಮತ್ತು ಜಾಣಗೆರೆ ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯ ಹಯಾತ್ ಕಾರ್ಗಲ್, ಪ್ರವೀಣ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಹಾಗು ಇತರರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು, ಗೌಡರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲಾ ೩೧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೂ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಈ ಸಂಘಟನೆಯು "ಕನ್ನಡವೇ ಜಾತಿ, ಕನ್ನಡವೇ ಧರ್ಮ, ಕನ್ನಡವೇ ದೇವರು"ಯೆಂಬ ಘೋಷಣೆಯಡಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಕನ್ನಡವೇ ಜಾತಿ, ಕನ್ನಡವೇ ಧರ್ಮ, ಕನ್ನಡವೇ ದೇವರು ಎನ್ನುವ ಘೋಷಣ  ವಾಕ್ಯದೊಂದಿಗೆ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಇಂದು ನಾಡಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಲಿಷ್ಟ ಕನ್ನಡ ಪರ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿ, ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದೆ.

## ಹೋರಾಟಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಘಟನೆಗಳು
ಭಕ್ತಿಯೋಗ

**ಭಕ್ತಿಯೋಗ** ಹಿಂದೂಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಭಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಪ್ರೀತಿ,ಸೇವೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ದೇವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾ, ಜೀವನದ ಸಕಲ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ದೇವರ ಸೇವೆ ಎಂದು ನಡೆಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸೇರಲು ಇರುವ ಸಾಧನಾ ಮಾರ್ಗವೇ ಭಕ್ತಿಯೋಗ.
## ಭಕ್ತಿಯೋಗದ ಸಾಧಕನ ಗುಣಗಳು
## ಭಕ್ತರ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಭಕ್ತರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. 
# **ಆರ್ತ ಭಕ್ತರು**.
# **ಅರ್ಥಾರ್ಥಿ ಭಕ್ತರು** 
# **ಜಿಜ್ಞಾಸು ಭಕ್ತರು** 
# **ಜ್ಞಾನಿ ಭಕ್ತರು.**

### **ಆರ್ತಭಕ್ತರು:** 
ನರಳುವಿಕೆ,ಕಷ್ಟ,ನಷ್ಟ ಇತ್ಯಾದಿ ಜೀವನದ ನೋವುಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾದವರು ದೇವರನ್ನು ತನ್ನ ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಮೊರೆಹೋಗುತ್ತಾರೆ.ಈ ವಿಧದ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆರ್ತ ಭಕ್ತರು ಎನ್ನಬಹುದು.

ಅರ್ಥಾರ್ಥಿ ಭಕ್ತರು: 
ತನ್ನ ಲೌಕಿಕ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ವಸ್ತು,ಧನ,ಕನಕಾದಿಗಳನ್ನು ಬಯಸಿ ದೇವರ ಮೊರೆಹೋಗುವವರನ್ನು ಅರ್ಥಾರ್ಥಿ ಭಕ್ತರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

*ಜಿಜ್ಞಾಸು ಭಕ್ತರು*
ಇವರು ಜೀವನದ ಗುರಿಯನ್ನು ಅರಸುವವರು.ಜೀವನದ ಪರಮಗುರಿಯೆಂದು ಭಗವಂತನನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ಆತನ ಕುರಿತಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರನ್ನು ಜಿಜ್ಞಾಸು ಭಕ್ತರು ಎನ್ನಬಹುದು.

 *ಜ್ಞಾನಿ ಭಕ್ತರು*: 
ಇವರೆಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೇಲಿನವರು.ಜೀವನ-ಜಗತ್ತು,ಭಗವಂತ ಈ ಸಂಬಂಧದ ಸತ್ಯವಾದ ಪರಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿ,ಸರ್ವರಲ್ಲೂ,ಸರ್ವವಸ್ತುಗಳಲ್ಲೂ ಭಗವಂತನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾ,ಯಾವ ಕಾಮನೆಗಳೂ ಇಲ್ಲದೆ ಭಗವಂತನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಇರುವವರನ್ನು ಜ್ಞಾನಿ ಭಕ್ತರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

## ಭಕ್ತಿಯ ವಿಧಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*Bhakti Poets: A History of Bhakti by Doris Jakobsh
*The full text of the Bhagavata Purana (Srimad-Bhagavatam) 
*English Translation of Narada Bhakti Sutra 
*about Hinduism
## ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು
೧.ಹಿಂದೂಧರ್ಮದ ಪರಿಚಯ: ಎದುರ್ಕಳ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಭಟ್

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ಭಾಸ್ಕರ್ ಚಂದಾವರ್ಕರ್

(ಮಾಚ್, ೧೬, ೧೯೩೬-ಜುಲೈ, ೨೬, ೨೦೦೯)

**ಭಾಸ್ಕರ್ ಚಂದಾವರ್ಕರ್** ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಿತಾರ್ ವಾದಕ, ಪಂಡಿತ್ ರವಿಶಂಕರ್ ರವರ ಶಿಷ್ಯರು. ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತಗಳ ಸಮ್ಮಿಳನದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತ ವೈಖರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡವರು, ಕೆಲಸಮಯದಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದರು.
## ವೃತ್ತಿಜೀವನ
'ಭಾಸ್ಕರ್ ಚಂದಾವರ್ಕರ್'  ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕರು. ಸುಮಾರು ೪೦ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಮ್ ಚಲನ-ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹೊಸಬಗೆಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಸಂಗೀತಪ್ರಿಯರೆಲ್ಲರ ಮನರಂಜಿಸಿದ್ದರು.  ಹೆಸರಾಂತ, ಮರಾಠಿ ನಾಟಕ ರಚನೆಕಾರ, 'ವಿಜಯ್ ತೆಂದುಲ್ಕರ್' ರವರ 'ಘಾಶಿರಾಂ ಕೊತ್ವಾಲ್' ನಾಟಕಕ್ಕೆ, 'ಜಬ್ಬರ್ ಪಟೇಲ್,' ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಧಾವಿ, ಹಾಗೂ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿಯಾಗಿದ್ದ 'ಭಾಸ್ಕರ್ ಚಂದಾವರ್ಕರ್'  ಸಂಗೀತವನ್ನು  ಪುಣೆಯ 'ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ' ದಲ್ಲಿ   ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ೧೫ ವರ್ಷಗಳಕಾಲದ ಅಧ್ಯಾಪನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ಅವರ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿವೃಂದಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಉಚ್ಚಮಟ್ಟದ ಮಾದರಿಯ ಬೋಧಕರಾಗಿ, ಕೆಲಸಮಾಡಿ, ಎಳೆಯರ ಪ್ರೀತ್ಯಾದರ, ಗೌರವಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು.
;ಕನ್ನಡದ ನಂಟು:
1978ರಲ್ಲಿ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ ಭಾಸ್ಕರ್, ಗಾಯಕಿ ಕವಿತಾ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದರು.

## ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ನಾಟಕ-ಕೃತಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳು
ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಹೆಸರುಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಗಳು : ಮರಾಠಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗದ ಮೇರುನಟ,  ಅಮೋಲ್ ಪಾಲೇಕರ್ ರ,

* 'ಆಕೃತಿ', 

* 'ಸಾಮ್ನಾ' 

*  'ಸಿಂಹಾಸನ್'

ಮರಾಠಿ ನಾಟಕರಂಗದ  ಮಹಾ ದಿಗ್ಗಜರಾದ ಪೂ. ಲಾ. ದೇಶ್ ಪಾಂಡೆಯವರ ಮರಾಠಿ ನಾಟಕ, 'ತೀನ್ ಪೈಶಾಚಾ ತಾಮ್ ಆಶಾ,' ಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು.  ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗುವ ಲಘುಹಾಸ್ಯ ರಚನೆಯ  ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಚಂದಾವರ್ಕರ್ ರ ಸಂಗೀತ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರುಮಾಡಿತು.  ಸಂಗೀತ, ನಟನೆ, ಪ್ರದರ್ಶನ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಯಾಡಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಅನುಭವಿ, ನವ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಸದಾಕಾಲವೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತೆರೆದುಕೊಂಡ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕಲಾಭ್ಯಾಸಿಕ. 'ಭಾಸ್ಕರ್ ಚಂದಾವರ್ಕರ್' ರವರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಗೆ ಗರಿಮೂಡಿಸಿದ ಮತ್ತಿತರ ಚಿತ್ರಗಳು.

* 'ಥೋಡಾಸ ರುಮಾಲಿ ಹೋ ಜಾಯೆ'

*  'ಕೈರ',

* 'ರಾವ್ಸಾಹೇಬ್',

* 'ಮತಿ ಮಾಯಿ',

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
* ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ 'ಸಂಗೀತನಾಟಕ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 'ಯನ್ನು ಪಡೆದರು.
## ಮರಣ
೭೩ ವರ್ಷ ಹರೆಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಹೆಸರಾಂತ ಸಿತಾರ್ ವಾದಕ, 'ಭಾಸ್ಕರ್ ಚಂದಾವರ್ಕರ್,'  ಜುಲೈ, ೨೬, ೨೦೦೯ ರ,  ಬೆಳಿಗ್ಯೆ ಪುಣೆನಗರದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. 'ಭಾಸ್ಕರ್ ಚಂದಾವರ್ಕರ್' ರವರು, ರವರು ಕೆಲವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಪ್ರೀತಿಯ ಪತ್ನಿ, ಮಗ, ಬಂಧುಗಳು,  ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬ ಅಪಾರ ಕಲಾರಸಿಕವೃಂದವನ್ನು ಅಗಲಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠಿ ನಾಟಕದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹೆಸರಾಂತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಬ್ಬರ್ ಪಟೇಲ್,  'ಭಾಸ್ಕರ್ ಚಂದಾವರ್ಕರ್' ರವರ ಮರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂತಾಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಸಂಗೀತವಿಶ್ವ, ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ, ಹಾಗೂ  ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಕಲಾವಂತನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಡವಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದರು.

ವರ್ಗ:೧೯೩೬ ಜನನ
ವರ್ಗ:೨೦೦೯ ನಿಧನ
ವರ್ಗ:ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ಜ್ಞಾನಯೋಗ

**ಜ್ಞಾನಯೋಗ** ಇದು ಹಿಂದೂಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನ ಎಂದರೆ ವಿಚಾರ,ತಿಳುವಳಿಕೆ. ಜ್ಞಾನಯೋಗ ಎಂದರೆ ವಿಚಾರ, ವಿವೇಕಗಳ ಮೂಲಕ ಜೀವಾತ್ಮನು ಪ್ರಪಂಚದ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯನಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯುವುದು. ಬ್ರಹ್ಮವೊಂದೇ ಸತ್ಯ, ಉಳಿದುದೆಲ್ಲವೂ ಮಿಥ್ಯೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಚಾರದ ಮೂಲಕ, ವಿವೇಕದ ಮೂಲಕ ಜೀವನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಬ್ರಹ್ಮ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವುದೇ ಜ್ಞಾನಯೋಗ.

## ಸಾಧನೆಯ ಹಂತಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* about Hinduism

## ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು 
# ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪರಿಚಯ: ಏದುರ್ಕಳ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಭಟ್

## ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
* ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನಯೋಗಃ
* ಕರ್ಮಯೋಗ
* ಭಕ್ತಿ ಯೋಗ
* ರಾಜ‌ ಯೋಗ

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ದಕ್ಷಿಣ ಪಿನಾಕಿನಿ ನದಿ

**ದಕ್ಷಿಣ ಪಿನಾಕಿನಿ** ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ನದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. *ದಕ್ಷಿಣ ಪೆನ್ನಾರ್*, *ಪೊನ್ನೈಯಾರ್* ಹಾಗೂ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ *ತೆನ್ ಪೆನ್ನೈ* ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ನದಿಯು ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರದ ನಂದಿಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ

**ಯುಧಿಷ್ಠಿರ**ನು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮರಾಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ. ಕುಂತಿ ದೇವಿಗೆ ಯಮಧರ್ಮನ ವರ ಪ್ರಸಾದದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವ.ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬದುಕಿರುವ ತನಕ ಪಾಲಿಸಿದವ. ಇಂದ್ರ ಪ್ರಸ್ಥದ ನಂತರ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ಅರಸ.

ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ (ಸಂಸ್ಕೃತ: युधिष्ठिर, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ) ರಾಜಾ ಪಾಂಡು ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಕುಂತಿ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥನ ರಾಜ ಮತ್ತು ನಂತರ ಹಸ್ತಿನಾಪುರ (ಕುರು) ದವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಪಾಂಡವ ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರಿದರು
ಜನನ ಮತ್ತು ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ  ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿ ಕಿಂಧಮ ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಯುಧಿಷ್ಠರ ತಂದೆ ಪಾಂಡು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬಾಣ ಬಿಟ್ಟಾಗ, ಜಿಂಕೆಗೆ ತಪ್ಪಿ ಕಿಂಧಮನಿಗೆ ತಾಗಿ ಸಾಯುವ ಮೊದಲು, ಕಿಂಧಮನು ಯಾವುದೇ ಸ್ತ್ರೀಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಭೋಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಾಯುವಂತೆ ಅರಸನನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು. ಈ ಶಾಪದಿಂದ, ಪಾಂಡು ತಂದೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊಲೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗಿ, ಪಾಂಡು ಹಸ್ತಿನಾಪುರ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಕುರುಡು ಸಹೋದರ ಧೃತ್ರರಾಷ್ಟ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಧರ್ಮರಾಯನು ಶುಕ ಮಹರ್ಷಿಯಲ್ಲಿ ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿತನು. ಶೃಂಗ ಪರ್ವತದ ಆಶ್ರಮವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಇವನಿಗೆ ಜೂಜೆಂದರೆ ಮಹಾ ಹುಚ್ಚಿತ್ತು. ಇವನಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾದ 'ದಶಕಂ ಧರ್ಮ ಲಕ್ಷಣಂ' ಎಂಬ ಹತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳು ಇದ್ದವು. ಧೃತಿ, ಕ್ಷಮೆ, ದಮೆ, ಆಸ್ತೇಯ,ಶೌಚ, ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹ, ಧೀ, ವಿದ್ಯಾ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಧ ಇವೇ ಆ ಹತ್ತು ಗುಣಗಳು.  [3]

ಯುಧಿಷ್ಠರ ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರರು ಭೀಮ, (ವಾಯು ಅನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜನಿಸಿದರು); ಅರ್ಜುನ, (ಇಂದ್ರವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜನನ); ಮತ್ತು ಅವಳಿಗಳಾದ ನಕುಲಾ ಮತ್ತು ಸಹದೇವ, (ಅಶ್ವಿನಿ ದೇವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಪಾಂಡುವಿನ ಎರಡನೆಯ ಹೆಂಡತಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು). ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮದುವೆಯ ಮುಂಚೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಕುಂತಿಯ ಮಗನಾದ ಕರ್ಣನು ಎಣಿಸಿದರೆ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಕುಂತಿಯ ಮಕ್ಕಳ ಎರಡನೇ ಹಿರಿಯವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. [ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಬೇಕಾಗಿದೆ]

ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಧರ್ಮ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುರು ಪ್ರಬಂಧಕರು, ಕೃಪಾ ಮತ್ತು ದ್ರೋಣರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವರು ಈಟಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ರಥವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು. ಅವರ ಈಟಿಯು ಬಲವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಒಂದು ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಯಂತೆ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗೆ ತೂರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅವನ ರಥದಿಂದಾಗಿ ಅವನ ರಥ ಯಾವಾಗಲೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ 4 ಬೆರಳಿನ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಹೋಯಿತು. [4]
ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು
ಲಕ್ಷ್ಯಗ್ರಹ ಕಂತಿನ ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವೇಷದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಪಂಚಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಇಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪಾಂಪಾಲ ರಾಜಕುಮಾರ ಮತ್ತು ರಾಜ ಡ್ರೂಪದ ಮಗಳಾಗಿದ್ದ ದ್ರೌಪದಿಯ ಸ್ವಯಂವಾರಾಗೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಯುಧಿಷ್ಠರಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಅರ್ಜುನ, ತನ್ನ ಸ್ವಯಂವಾರಾದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೈಯನ್ನು ಗೆದ್ದನು. ಸ್ವಾಮಿ ನಂತರ, ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ, ಅವರ ತಾಯಿ ಕುಂತಿಯವರು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಗುಡಿಸಲು ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿದರು. ಅವರು ಗುಡಿಸಲು ತಲುಪಿದ ಕೂಡಲೆ, ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕರೆದು, "ನಾವು ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಏನಾಗಿದ್ದೇವೆಂದು ನೋಡಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕುಂತಿಯು, "ಅರ್ಜುನನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಐದು ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ವಿತರಿಸಬೇಕು" ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ದ್ರೌಪದಿ ಎಲ್ಲ ಐದು ಸಹೋದರರಿಗೆ ವಿವಾಹಿತಳಾಗಿದ್ದಳು, ಆಕೆ ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಮಹಾಭಾರತವು ಐದು ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿ, ಅವನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ದ್ರೌಪದಿ.

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ
ವರದಾ ನದಿ

ತಾಲೂಕಿನ ವರದಾಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ವರದಾನದಿಯ ಮೂಲಸ್ಥಾನ]]

**ವರದಾ ನದಿ** ಯು ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂದು ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವರದಮೂಲದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುವ ಈ ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾವೇರಿ ಹಾಗೂ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತಾ, *ಗಲಗನಾಥ*  ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.ವರದಮೂಲ ವನ್ನು ತೀರ್ಥ ಗ್ರಾಮ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದು ತನ್ನ ಹಾದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕನ್ನಡಿಗರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದೆ.ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಗೃಹಬಳಕೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ನದಿಯ ಬಳಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ನದಿಯ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಇಲ್ಲ ಆದರೂ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಇದು ದೈವಿಕ ಅಂಶವುಳ್ಳ ನದಿಯಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ವಾರಾಹಿ ನದಿ

ಪೂರ್ವ ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ **ವಾರಾಹಿ** ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕುಂದಾಪುರದ ಬಸ್ರೂರು ಹಾಗೂ ಗಂಗೊಳ್ಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಹರಿಯುತ್ತಾ ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ , ಕೇದಕ, ಚಕ್ರ ಹಾಗೂ ಕುಬ್ಜ ನದಿಗಳನ್ನು ಸಂಗಮಿಸಿ, ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಯದೂರಿನ ಸಮೀಪ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಈ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ವಾರಾಹಿ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಮಣಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ಸ್ಯಾಮ್ ದಸ್ತೋರ್

thumb|right|250px|'ಸ್ಯಾಮ್ ದಸ್ತೋರ್'  
( ೨,  ಅಕ್ಟೋಬರ್,  ೧೯೪೧)

**ಸ್ಯಾಮ್ ದಸ್ತೋರ್**  ಜನಪ್ರಿಯ ನಟ. ಇವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್' ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.  ೧೯೭೬ ರ  'ಬಿ. ಬಿ. ಸಿ ಧಾರಾವಾಹಿ'  ಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನಟರಿಗೆ ಕಂಠದಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ 'ಆಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್'  ಗಳಿಗೆ ಸ್ವರ ದಾನಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಜನ 'ಸ್ಯಾಮ್ ದಸ್ತೂರ್' ರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ *ಬಿ. ಬಿ. ಸಿ. ಸೀರಿಯಲ್* ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ  *ಕ್ಯಾಶಿಯಸ್ ಚೆರಿಯ* ಕಲಾಕಾರಿಯಪಾತ್ರದ  ನಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ.    
ಟೆಲಿವಿಶನ್/ಲೈವ್ ಶೋಗಳಲ್ಲಿನ ವೀಕ್ಷಕರು,  ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಬೆರಗಾಗಿರುವುದು, ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿರುವ ಬೇರೆ 'ಟೆಲಿವಿಶನ್' ಅಥವಾ 'ಚಲನಚಿತ್ರ'ಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು 'ಸ್ಯಾಮ್ ದಸ್ತೂರ್' ರವರು ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಇಲ್ಲವೇ ಕಂಠದಾನಮಾಡಿದ ಕಲಾವಂತಿಕೆಗಾಗಿ.
thumb|left|150px|'ಸ್ಯಾಂ ದಸ್ತೋರ್ ರವರ ಸಮರ್ಥ ಕಂಠದಾನ'

* Softly, Softly, 
 
* Space 1999,

* Blake's 7,

* Shoestring,
 
* Yes Minister,
 
* Fortunes of War,

* A Touch of Frost,

* Spooks,
 
* Lord Mountbatten,

## ಮಹತ್ವದ ಹಲವಾರು 'ಆಡಿಯೋ' ಗಳಲ್ಲಿ ಚಮತ್ಕಾರಿ ಕಂಠದಾನ'
ಈ ಎಪಿಸೋಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿ 'ಗಾಂಧೀಜಿ'ಯಾಗಿ   ಮತ್ತು 'ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಆಲಿ ಜಿನ್ನ,' ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಹತ್ವದ ಆಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿನ   ಮೊದಲಿನಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತಿ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸನ್ನಿವೇಷಗಳ ಮಾಹಿತಿ/ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು  'ಆಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್ '  ಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಟರಿಗೆ ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿರುವ ಧ್ವನಿ-ದಾನ, ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ತಂದಿದೆ.

ವರ್ಗ : ಪ್ರಮುಖ ಪಾರ್ಸಿಗಳು
ಐ.ಎನ್.ಎಸ್ ಸಿಂಧುಘೋಷ್ (ಎಸ್೫೫)

**ಐ.ಎನ್.ಎಸ್ ಸಿಂಧುಘೋಷ್ (ಎಸ್೫೫)** ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಸೇನೆಯ ಸಿಂಧುಘೋಷ್ ವರ್ಗದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ನೌಕೆಯಾಗಿದೆ. ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಲಾಟಿವ ದೇಶದ ರಿಗಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾರ್ಯಾರಂಭಿಸಿತು. ಡೀಸಲ್ ಚಾಲಿತ ನೌಕೆಯಾಗಿರುವ ಇದು ೬ ಮೋಟಾರ್'ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯಾ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ. ಈ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ  ೨೨೦ ಕೀ.ಲೋ ಮಿಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳು
ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಸೇನೆ
ಐ.ಎನ್.ಎಸ್ ಸಿಂಧುರಕ್ಷಕ್

ರಷ್ಯಾದ *ಕಿಲೋ* ವರ್ಗದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಯಾಗಿದ್ದ **ಐ.ಎನ್.ಎಸ್ ಸಿಂಧುರಕ್ಷಕ್** ಅನ್ನು ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಖರೀದಿಸಿತು. ಇದು ಭಾರತದ ಕಿಲೋ ವರ್ದ ೯ನೇ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ *ಸಿಂಧುರಕ್ಷಕ್* ಅಂದರೆ ಸಿಂಧೂ ದೇಶ (ಭಾರತ) ರಕ್ಷಕ ಎಂದರ್ಥ.

Image:INS_Sindhurakshak_(S63)-1edited.jpg|INS *Sindhurakshak* (S63) @ Portsmouth, UK, 2013
Image:INS_Sindhurakshak_(S63)-6edited.jpg|INS *Sindhurakshak* (S63) @ Portsmouth, UK, 2013
Image:INS_Sindhurakshak_(S63)-8edited.jpg|INS *Sindhurakshak* (S63) @ Portsmouth, UK, 2013

ವರ್ಗ:ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಸೇನೆ
ಯೆಡಿಯೂರು

**ಯೆಡಿಯೂರು** ಕರ್ನಾಟಕದ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಊರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೯೫ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಯೆಡಿಯೂರಿನಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವರ ಪ್ರಮುಖ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇದು ದೇವಸ್ಥಾನವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಶ್ರೀ ತೊಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗರವರ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಶಿವಯೋಗ ಸಮಾಧಿ (ಗದ್ದಿಗೆ), ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಯಡಿಯೂರು, ಎಡೆಯೂರು ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯುವರು. ಇಲ್ಲಿ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಜನಮನವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಂಬಿರುವ ಶ್ರೀ ಯಡಿಯೂರು ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಯತೀಶ್ವರರ ಗದ್ದುಗೆ ಇದ್ದು, ಈಗ ಈ ಸ್ಥಳವು ಶ್ರೀ ಯಡಿಯೂರು ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದ್ರಾವೀಡ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮೇಣ (೧೫ ಅಥವಾ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕಲ್ಲುಮಠದಿಂದ ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ರಾಜಗೋಪುರದವರೆಗೆ) ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡ ಸುಂದರ ವಿಶಾಲ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕಾಲ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕಾದಿ ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು  ಶ್ರೀ ಯಡಿಯೂರು ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಐ.ಎನ್.ಎಸ್ ಜಲಾಶ್ವ

ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಸೇನೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ **ಐ.ಎನ್.ಎಸ್ ಜಲಾಶ್ವ** ನೌಕೆಯು ಮೊದಲು *ಯು.ಎಸ್.ಎಸ್ ಟ್ರೆಂಟಾನ್* ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ನೌಕೆಯನ್ನು ಭಾರತವು ೪೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಯು.ಎಸ್. ಡಾಲರ್'ಗಳಿಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದಿಂದ ಖರೀದಿಸಿತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಿಸಿದ ಇದು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಸೇನೆಯ ಎರಡನೆಯ ಬೃಹತ್ ನೌಕೆಯಾಗಿದೆ(ಐ.ಎನ್.ಎಸ್ ವಿರಾಟ್'ನ ನಂತರ). ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದ ನೌಕಾ ನೆಲೆಗೆ ೧೨ ಸಪ್ಟಂಬರ್, ೨೦೦೭ರಂದು ಆಗಮಿಸಿದ ಇದು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಸೇನೆಯ ಪೂರ್ವ ಅಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಸೇನೆ
ಪರ್ಣಪಾತಿ

**ಪರ್ಣಪಾತಿ** ಎಂದರೆ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವುದು (ಉದುರುವುದು) ಅಥವಾ ಉದುರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುವುದು ಎಂದು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಈ ಪದವನ್ನು
ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮರ ಹಾಗೂ ಪೊದೆಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೂ ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ ಪುಷ್ಪದಳಗಳ ಅಥವಾ ಪಕ್ವವಾದ ಹಣ್ಣುಗಳಂತಹ
ಇತರ ಸಸ್ಯ ರಚನೆಗಳ ಉದುರುವಿಕೆಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಣಪಾತಿ ಎಂದರೆ ಮುಂದೆ ಅಗತ್ಯವಿರದ ಒಂದು ಭಾಗದ ಬೀಳುವಿಕೆ,
ಅಥವಾ ಅದರ ಉದ್ದೇಶ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬೀಳುವಿಕೆ. ಸಸ್ಯಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ, ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪರಿಣಾಮ.

ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ
ಐ.ಎನ್.ಎಸ್ ಅರಿಹಂತ್

**ಐ.ಎನ್.ಎಸ್. ಅರಿಹಂತ್** (ಐ.ಎನ್.ಎಸ್.- *ಇಂಡಿಯನ್ ನೇವಲ್ ಶಿಪ್/ಇಂಡಿಯನ್ ನೇವಲ್ ಸಬ್-ಮೆರೈನ್* - ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಹಡಗು/ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ಹಡಗು) ಭಾರತದ ಅಣು ಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳ *ಅರಿಹಂತ್ ವರ್ಗ*ದ ಪ್ರಮುಖ ನೌಕೆಯಾಗಿದೆ. ೬,೦೦೦ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ತೂಗುವ ಈ ನೌಕೆಯನ್ನು *ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ವೆಸಲ್* (ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನೌಕೆ) ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯ ಸಮನ್ವಯ ಸುಮಾರು ೨.೯ ಬಿಲಿಯನ್ ಯು.ಎಸ್. ಡಾಲರ್'ಗಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದ ನೌಕಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ **ವಿಜಯ ದಿವಸ**ದ ಶುಭ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ೨೬, ೨೦೦೯ ರಂದು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಘ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಗುರ್ಶರನ್ ಕೌರ್ ಅವರು *ಅರಿಹಂತ್* ನೌಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು. ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಂದರು ಹಾಗೂ ಸಾಗರ ಪರೀಕ್ಷಣೆ/ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಲಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
*ಅರಿಹಂತ್* (ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ *ವೈರಿಗಳ ಹಂತಕ* - *ಅರಿ*, "ವೈರಿ", *ಹಂತ್*, "ಹಂತಕ" ದಿಂದ) ಭಾರತ ನಿರ್ಮಿತ ಪ್ರಥಮ ಅಣು ಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಗರಿಕ ಎನ್ನುವ 'ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳಿಂದ ಉಡಾಯಿಸುವಂತಹ ಕ್ಷಿಪಣಿ'ಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕ್ಷಿಪಣಿ ಉಡ್ಡಯನ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆ ಎಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ನೋಡಿ
ಅರಿಹಂತ್ - ಪ್ರಥಮವರ್ಗದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಣುಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ನೌಕೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಸೇನೆ
ವಿಶಾಖಪಟ್ನಂ

**ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ** ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಕರಾವಳಿ ನಗರ ಹಾಗೂ ರೇವು ಪಟ್ಟಣ. ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರ. ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳು ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಿದೆ. **ವೈಜಾಗ್** ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದನೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ವಾಣಿಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್ ನ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.  ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ೨,೦೩೫,೯೨೨ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ೧೪ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. 

ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಇತಿಹಾಸವು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವದ ವರೆಗೂ ಇದ್ದು ಕಳಿಂಗ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ವೆಂಗಿ, ಪಲ್ಲವ, ಪೂರ್ವ ಗಂಗ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತು.  ವಾಸ್ತುದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈಗಿನ ಪಟ್ಟಣವು ೧೧ ಮತ್ತು ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚೋಳ ಹಾಗೂ ಗಜಪತಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ತಿಕ್ಕಾಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅನಂತರ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲು ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಅನಂತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳು ವ್ಯಾಪಾರಾಸಕ್ತಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನೆಲೆಯಾಯಿತು. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಫ್ರೆಂಚರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ೧೮೦೪ರಿಂದ ೧೯೪೭ರ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಶರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ಈ ನಗರವು ಅತಿಹಳೆಯ ಹಡಗುನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಕರಾವಳಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಸೇನೆಯ ಪೂರ್ವ ಕಮಾಂಡ್ ನ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಕರಾವಳಿ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಮಯ್ಯಿಲ್

**ಮಯ್ಯಿಲ್** (ಮಲಯಾಳಂ: മയ്യില്‍) ಎಂಬುದು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮ. ಇದು ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದಿಂದ ೨೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಇರ್ಕೂರ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಹಾಗೂ ತಳಿಪರಂಬ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಕೇರಳ
ಮಂದರಗಿರಿ ಕ್ಷೇತ್ರ

*ಮಂದರಗಿರಿ*' ಒಂದು ಜೈನ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ತುಮಕೂರಿನಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೪ ರಿಂದ ಕಾಣಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಠಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಲು ಸರಿಯಾದ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಈ ಸ್ಠಳವನ್ನು ತಲುಪಲು ತುಮಕೂರು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೪ ರಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಸುಂಕ ಕಟ್ಟಿದ ನಂತರ ೧ ಕಿ.ಮೀ ಮುಂದುವರೆದರೆ ಎಡಬಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸ್ವಾಗತ ಕಮಾನು ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುಮಾರು ೧.೦ ಕಿ.ಮೀ ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಬಾಗಕ್ಕೆ ತಲುಪಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ.
ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗೆ ಸುಮಾರು ೩೦+ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ ಹಾಗು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹತ್ತಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಯನ ಮನೋಹರ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ೨-೩ ಪಾಳು ಮಂಟಪಗಳಿವೆ, ಒಂದು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಹಾಗು ಮತ್ತೊಂದು ನೀರಿನ ಹೊಂಡವಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದ ಹೊರತಾಗಿ ಬಂದವರು ದೇವಾಲಯ ನೋಡ ಬೇಕಾದರೆ ದೇವಾಲಯದ ಅರ್ಚಕರ ಬಳಿ ದೇವಾಲಯದ ಬೀಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ದೇವಾಲಯದ ಅರ್ಚಕರು ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗೆ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳದ ಹತ್ತಿರ ವಾಸವಿರುತ್ತಾರೆ.

ಚಿತ್ರ:ಮಂದರಗಿರಿ.jpg

ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
ಜಮಲಾಬಾದ್

**ಜಮಲಾಬಾದ್** ಕೋಟೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ೮ ಕಿ.ಮಿ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ(ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೬೫ ಕಿ.ಮಿ) ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ೧೭೮೮ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದು ಹಿಂದೆ ನರಸಿಂಹ ಘಡ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಳಿದ ಟಿಪ್ಪುವು ತನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಈ ಕೋಟೆಯ ಹೆಸರು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಎಂದು ಕರೆದನು. ಇದಕ್ಕೆ ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ-ಉಜಿರೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಲಾಯಿಲ(ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ವೃತ್ತ) ಎಂಬಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದಾಗ ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.ಅದರಲ್ಲಿ 2 ಕಿಮೀ ಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರವೇಶ ಸ್ಥಳ ಸಿಗುತ್ತದೆ.ವಯಸ್ಸಿಗನುಸಾರ ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
*ಜಮಲಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ 

ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ವ್ಯಂಜನ

ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ **ವ್ಯಂಜನಗಳು** ಗಂಟಲನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ಮುಚ್ಚಿ ಉಚ್ಛಾರಣೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಅಕ್ಷರಗಳು. ಇವು ಸ್ವರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ.  ವ್ಯಂಜನಗಳು ಸ್ವರದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಉಚ್ಛರಿಸುವವುಗಳು.

## ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಜನಗಳು 
ವ್ಯಂಜನಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ. 
# ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನ 
# ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನ

'ಕ' ಅಕ್ಷರದಿಂದ 'ಮ' ಅಕ್ಷರದವರೆಗೆ ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು. 
ಇದರಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಗಗಳು. ಕ ವರ್ಗ, ಚ ವರ್ಗ, ಟ ವರ್ಗ, ತ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಪ ವರ್ಗ.

'ಯ' ಅಕ್ಷರದಿಂದ 'ಳ' ಅಕ್ಷರದವರೆಗೆ ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು.

## ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ 
## ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣ 
ಅಲ್ಪ ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ವ್ಯಂಜನಗಳು. 
ಕ್, ಚ್ , ಟ್ , ತ್ , ಪ್, ಗ್ , ಜ್ , ಡ್ , ದ್ , ಬ್

## ಮಹಾಪ್ರಾಣ 
ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನೊಂದಿಗೆ  ಉಚ್ಚರಿಸುವ ವ್ಯಂಜನಗಳು. 
ಖ್ , ಛ್ , ಠ್ , ಥ್, ಫ್, ಘ್ , ಝ್ , ಢ್ , ಧ್ , ಭ್ 

## ಅನುನಾಸಿಕ 
ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನೊಂದಿಗೆ  ಉಚ್ಚರಿಸುವ ವ್ಯಂಜನಗಳು. 
ಙ್ , ಞ್ , ಣ್ , ನ್, ಮ್

## ಉಲ್ಲೇಖ 
ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ (ಭಾರತ)

ಭಾರತದಲ್ಲಿ, **ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ**ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಅತಿದೂರದ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು. ಬಹುತೇಕ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ, ಉಳಿದವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಬಹುತೇಕ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ದ್ವಿಪಥ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು (ಟೂ-ಲೇನ್) (ಒಂದೊಂದು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಒಂದೊಂದು). ಅವು ಸುಮಾರು ೬೭,೦೦೦ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಕಿ.ಮಿ. ನಷ್ಟು ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ (ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇ).

**ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ**ಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಉದ್ದ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದ ಆರಂಭದ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರಕಾರ ಸಹ ಜೋಡಿಸಬಹುದು. ಶಿರೋನಾಮೆಗಳ ಬಳಿ ಕಾಣುವ ಪುಟ್ಟ ಬಾಕ್ಸ್ ಒತ್ತಿ ಬೇಕಾದಂತೆ ಜೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

***ಸೂಚನೆ : ಈ ಪಟ್ಟಿ ಅಪೂರ್ಣ. ಮುಂದುವರೆಸಲಾಗುವುದು.***

## ಛಾಯಾಂಕಣ
ಭಾರತದ ಹಲವು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು

File:Nh_7.jpg
File:NH_73_from_Bangalore.JPG
File:Nh_72_from_bangalore.jpg
File:NH75.jpg
File:NH 8 - a view from Rajastan.jpg
File:NH-209-Dimbam Ghat.jpg
File:Nationalhighway2.jpg
File:National Highway 7 (old numbering) in Karnataka.jpg
File:HIghway Chennai Bangalore.jpg
File:NH 67 in Thanjavur.jpg
File:Looking-down-National-Highway-Chittode-Junction.JPG
File:Nh76.jpg
File:NH5.jpg
File:NH5-highway scenic drive India.jpg
File:BMIC-Mallasandra-flyover.jpg
File:Nh8.png
File:Pune bypass Soham Pablo.jpg
File:Indica NH7.jpg
File:NH5 at Anandapuram near Vizag.jpg
File:Salem NH47 trumpet exchange.jpg
File:Saurpanika_river_Arabian_Sea_Kundapur.jpg

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* National Highway Authority of India 
* Article about Indian Highways

ವರ್ಗ:ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು