open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಸುಮಿತ್ರಾ ಹಲವಾಯಿ

**ಸುಮಿತ್ರಾ ಹಲವಾಯಿ** ಇವರು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕಿ.

ಚತುರ್ಭಾಷಾ ಲೇಖಕಿ ಸುಮಿತ್ರಾ ಮೋತಿಲಾಲ ಹಲವಾಯಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಧಾರವಾಡದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಂ.ಎ. ಎಂ.ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಹಾಗೂ ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ರತ್ನ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ಕೊಂಕಣಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ಇವರು ಕಥೆ, ಕವನ, ಹಾಸ್ಯ, ಕಾದಂಬರಿ, ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧ ನಾಟಕಗಳ ೨೫ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ರಾಜ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ನಂದಗಡದ ಎಂ.ಜಿ. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ, ನಂತರ ಹಿಂದಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಅಪಾರ ಜೀವನಾನುಭವ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ೨೦ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಗೀತೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ನೆಹರೂ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ "ಸಂಗೀತದ ಮುಖಾಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವೈಕ್ಯ" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಎನ್.ಸಿ.ಇ.ಆರ್.ಟಿ. ಡೆಲ್ಲಿಯಿಂದಲೂ, ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದಲೂ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಪಡೆದ ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದಲೂ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಚತುರ್ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿರುವ ಇವರು ಧಾರವಾಡದ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ೬ ವರ್ಷ ಲಘು ಸಂಗೀತ ಆಡಿಶನಲ್ ಪೆನಲ್ ನಿರ್ಣಾಯರಾಗಿದ್ದರು. Banaras Hindu University yinda  Music nalli Doctorate Degree padediddare

## ಕೃತಿಗಳು
ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಇಂತಿವೆ:
### ಕವನ ಸಂಕಲನ
* ಕಳೆದು ಹೋದ ಪದ್ಯಗಳು
* ಮೊಲಾಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕವನಗಳು
* ಶಬ್ದಾತೀತ
* ಅರ್ಥ
* ಸೂರ್ಯ
* ಪಣ
* ಇನ್ ದ ಡೆನ್ ಆಫ್ ದ ಡೆವಿಲ್ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ - ಕವನ ಸಂಕಲನ)
* ಕನಸು
* ಮೇರುವಿನ ಗುರಿ ಇರಲಿ
* ಗೋಡ್ಸೆ ಕೊಂದಿಲ್ಲ
* ಗನ್ನು ಕೊಡಿ ದಯವಿಟ್ಟು
* ಭಾವಯಾನ
* ನೂರು ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ

### ಹಾಸ್ಯ ಲೇಖನ
* ಹಲೋ ಮತ್ತೇನ್ರೀ ಆರಾಮಾ?
* ಯಮಲೋಕಕ್ಕೊಂದು ಹ್ಯಾಪಿ ಜರ್ನಿ

### ಕಥಾಸಂಕಲನ
* ಜೇಡ
* ಕುಣಿಸಲು ನೀನು
* ಅನಾಥನಾಥ
* ಬಾವಿ ಕಳೆದಿದೆ

### ಕಾದಂಬರಿ
* ಮೃಗಜಲ
* ಪ್ರತೀಕಾರ

### ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿತಾ ಸಂಕಲನ
* In the den of the devil

### ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಕಲನ
* ಬೆಳಕಿನೆಡೆಗೆ

### ಅನುವಾದ
* ಕನಸೆಂಬ ಊರುಗೋಲು (ಉರ್ದು - ಕನ್ನಡ)

### ನಾಟಕಗಳು
* ಅಸಂಗತ
* ತೋಳ
* ಹನ್ನೆರಡು ಕುದುರಿ ಹನ್ನೊಂದುವರಿ ಸವಾರರು
* ಬಲಿ

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
### ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
* ಮಾತೋಶ್ರೀ ರತ್ನಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಪುರಸ್ಕಾರ
* ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಪುರಸ್ಕಾರ
* ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ದತ್ತಿ ನಿಧಿ ಪುರಸ್ಕಾರ
* ದು.ನಿಂ. ಬೆಳಗಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಥಾನ. ಬನಹಟ್ಟಿ. ಪುರಸ್ಕಾರ    ಪ್ರಥಮ- "ಯಮಲೋಕಕ್ಕೊಂದು ಹ್ಯಾಪೀ ಜರ್ನಿ"
* ಕವನ ಲೇಖನ ಸ್ಪರ್ಧೆ - ಪ್ರಥಮ - ಗದಗ
* ಕಥಾ ಲೇಖನ ಸ್ಪರ್ಧೆ - ಪ್ರಥಮ - ಬಿಜಾಪುರ
* ಸಂಕ್ರಮಣ ಕವನ ಸ್ಪರ್ಧೆ - ಪ್ರಥಮ. "ಏನಾಗಲಿ ?"
* ಚಿನ್ನದ ಪದಕ - ಬಿ. ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ - ಕರ್ನಾಟಕ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಧಾರವಾಡ
* ಪಾರ್ವಾತಿ ದೇವಿ ಕೇಸರಿ ಪುರಸ್ಕಾರ
* ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ ಕಾನ್ವೆಂಟ  ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ - ಚಿನ್ನದ ಪದಕ (ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕಿ)
* ನುಗ್ಗೇ ಹಳ್ಳಿ ಪಂಕಜ ಪುರಸ್ಕಾರ
* ಗೀತಾ ಕುಲಕರ್ಣಿ ದತ್ತ ನಿಧಿ ಪುರಸ್ಕಾರ (ವಿಮರ್ಶೆಗೆ)
* ಪ್ರೇತಗಳು ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಲಲಿತ ಕಲಾ ಅಕಾಡಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರ
* ಧಾರವಾಡ ಪೋಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪಂಚ್ಯುಯಾಲಿಟಿಗಾಗಿ ಪುರಸ್ಕಾರ
* ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಅನುವಾದ ಪುರಸ್ಕಾರ (ಬೆಂಗಳೂರು)
### ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು 
* ಎನ್.ಸಿ.ಇ.ಆರ್.ಟಿ. ಡೆಲ್ಲಿ- ಚಿನ್ನದ ಪದಕ    ಸಂಗೀತ
* ಕರುಣಾ ಸಾಗರ ಪ್ರತಿಭಾ ಪುರಸ್ಕಾರ ಡೆಲ್ಲಿ
* ವಿಜಯಶ್ರೀ ಪುರಸ್ಕಾರ ಡೆಲ್ಲಿ
* ಭಾರತ ಜೋತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ  ಡೆಲ್ಲಿ

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಸುಮಿತ್ರಾ ಹಲವಾಯಿ
ಸುಮಿತ್ರಾ ಹಲವಾಯಿ
ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್

**ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್**: ಇವರು ಮೂಡಲ್ ಕುಣಿಗಲ್ ಕೆರೆ ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಎಂದೇ ಬಹು ಮಂದಿಗೆ ಪರಿಚಿತರು. 'ಮೂಡಲ್ ಕುಣಿಗಲ್ ಕೆರೆ' ಎಂಬ ಜಾನಪದ ಹಾಡನ್ನು "ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಹುಡುಗಿ" ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದವರು ಈ ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್. ಇವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಎಚ್.ವಿ.ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು. ನಂತರಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಈಗ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

ನನ್ನ  ಪ್ರೀತಿಯ ಹುಡುಗಿ ಚಿತ್ರ ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಣಯ, ಅಮೃತ ಧಾರೆ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಹಲವು ಭಾವಗೀತೆಗಳ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊರ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವೆಂದರೆ "ನಿನ್ನ ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ".

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು
ಸುಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆ

thumb|right|300px|ಸುಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆಯ ಎಲ್ ಬಾಲಾ ದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಹಡಗುಗಳು

**ಸುಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆ**, ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದ ಸುಯೆಜ್ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಸಯೀದ್ ಬಂದರಿನ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಒಂದು ಮಹಾಕಾಲುವೆ. ಇದು ಈಜಿಪ್ಟ್ ದೇಶದಲ್ಲಿದೆ - ಸೈನಾಯಿ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿದ್ದು ೧೬೩ ಕಿಮೀ ಉದ್ದವಿದೆ. ಇದರ ಅಗಲ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ೩೦೦ ಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. 

ಈ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ಖಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಪಯಣಿಸುವ ಹಡಗುಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಸುತ್ತ ಹೋಗಬೇಕಾಗದೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೋಗುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ೧೮೬೯ ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಹಡಗುಗಳು ಸುಯೆಜ್ ವರೆಗೂ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ಸಯೀದ್ ಬಂದರಿನ ವರೆಗೆ ಭೂಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಬೇರೊಂದು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿಗೆ ಒಯ್ಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 
## ಇತಿಹಾಸ
**ನೈಲ್-ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದ ಕಾಲುವೆಗಳು**
ಆಧುನಿಕ ವೆಸ್ಟ್-ಈಸ್ಟ್ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ನೈಲ್ ನದಿ ಹಾಗು ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಲು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದರು.
thumb|ಸುಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆಯ ಕರಡು ಚಿತ್ರ

ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡ
ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಿಶನ್

**ಕಿಶನ್** - ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕನೆಂದು ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
thumb|right| ಕಿಶನ್

ಕೇರಾಫ್ ಫುಟ್‍ಪಾತ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಕಿಶನ್‍ ವಯಸ್ಸು ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರನಟ ಜಾಕಿ ಶ್ರಾಫ್, ಕನ್ನಡಚಿತ್ರನಟರಾದ ಅಂಬರೀಶ್,ಸುದೀಪ್, ಬಿ.ಜಯಶ್ರೀ ಮುಂತಾದ ನಟನಟಿಯರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಿಶನ್, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲನಟರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಿಶನ್ ಕೇರಾಫ್ ಫುಟ್‍ಪಾತ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಲೆಗಾಯನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪಾ.ಪ.ಪಾಂಡು ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಿಶನ್ ನಟಿಸಿದ್ದರು.

## ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ಬಿಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿರುವ ಕಿಶನ್ ಸಂದರ್ಶನ

ಕಿಶನ್
ಕಿಶನ್
ಕಿಶನ್
ಕಿಶನ್
ಕಿಶನ್
ಕಿಶನ್
ಮಾನವನ ವಿಕಾಸ/Species chart

## ಮಾನವ ವಿಕಾಸ - ಕಾಲ ಸೂಚಿ 
ಹತ್ತು ಹಂತಗಳ ವಿಕಾಸ ಅಂಕಣ ಪಟ್ಟಿ

## ನೋಡಿ 
*ಮಾನವನ ವಿಕಾಸ  ಇದೇವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಪುಟ -ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಕ್ಕೆ  ನೋಡಿ :-
## ಆಧಾರ 
*https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_human_evolution_fossils

ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ
ವರ್ಗ:ವಿಕಸನ
ವರ್ಗ:ಜೀವವಿಕಾಸಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ

**ಮನೋ‌ ಮೂರ್ತಿ** (ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು-ಮನೋಹರ ಮೂರ್ತಿ) ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂಯೋಜಕರಾಗುವ ಮೊದಲು, ಅವರು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ, ಅಲ್ಲೆಗ್ರೋ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಎಂಬ ಐಪಿ ಭದ್ರತಾ ಪೂರೈಕೆದಾರ, ಇದನ್ನು ಸಿಸ್ಕೋ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

 ಅವರು ಫ್ರೆಶ್ ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಕರ್ನಾಟಕ, ಸಾಗರದಾಚೆ ಸಪ್ತಸ್ವರ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಿಗೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಮೂರ್ತಿಯವರು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಯುವಿಸಿಇಯಲ್ಲಿ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಡ್ರಮ್ ಬಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಡೇವಿಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಯುಎಸ್‌ಗೆ ಹೋದರು.

## ಚಲನಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಅವರು ಅಮೇರಿಕಾ! ಅಮೇರಿಕಾ! ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು, "ಅಮೆರಿಕಾ ಅಮೇರಿಕಾ" ಮತ್ತು "ನೂರು ಜನ್ಮಕು" ಹಾಡುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಅವರು ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಹುಡುಗಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಕಾರ್ ಕಾರ್ ಹಾಡು ದೊಡ್ಡ ಹಿಟ್ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಿತ್ರ ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಣಯ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ಹಿಟ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಜೋಕ್‌ಫಾಲ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳೆಂದರೆ ಗಂಧಾವತಿ ಮತ್ತು ನಗುವಿನ ಲೋಕ ಇದು. ಈ ಹಿಟ್ ಹಾಡುಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅವರ ಹೆಸರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಹಿಟ್ ಆದ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ರೂ.೭೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಮನೋ ಮೂರ್ತಿಯವರನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿತು. ಇದು ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮುಂದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸೂಪರ್ ಹಿಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚೆಲುವಿನ ಚಿತ್ತಾರ (೨೦೦೭) ಬಂದಿತು ಅದು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಸಂಗೀತದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿನ ಮಧುರವು ನಿರ್ಮಾಪಕರ ನೆಚ್ಚಿನ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಅದು ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಆಗಲಿಲ್ಲ.

## ಡಿಸ್ಕೋಗ್ರಫಿ
## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಮನೋ ಮೂರ್ತಿಯವರಿಗೆ ದೊರೆತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು:
*ಮಿಲನ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಹಾಡು)
*ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೦೬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ
*ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೦೬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ
*ಇ ಟಿವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೦೬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ
*ಸಂಸುಯಿ ಶ್ರೀ ಗಂಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೦೬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ
*ಹಲೋ ಗಾಂಧಿನಗರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೦೬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ
*ಕರ್ನಾಟಕ ಚಿತ್ರರಸಿಕರ ಸಂಘ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೦೬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ
*ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಮಯ್ಯ ಚಿತ್ರಾಲಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೦೬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ
*ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗಾಗಿ ಗರುಡಾ ಮಾಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೦೭
*ದಕ್ಷಿಣ ಸಿನಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಚೆನ್ನೈ - ೨೦೦೩–೨೦೦೪ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮಾ ಪ್ರಣಯ
*ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೦೪ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮಾ ಪ್ರಣಯದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು
ವರ್ಗ:ಅನಿವಾಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ಮಹಾದೇವಿ ವರ್ಮಾ

**ಮಹಾದೇವಿ ವರ್ಮಾ** (೧೯೦೭- ೧೧, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೭) ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಯಿತ್ರಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ, ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದಕಿ ಹಾಗು ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞೆ.೧೯೧೪ರಿಂದ ೧೯೩೮ರವರೆಗೆ ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ  ಛಾಯಾವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ಹಾಗು ಹಲವು ಕವಿ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಮುಖ  ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. "ಆಧುನಿಕ ಮೀರಾ" ಎಂದು ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. 

ಅಲಹಾಬಾದಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಯಾಗ್ ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲೆ ಹಾಗು ಉಪ-ಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯು ಸಹ ಇವರು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 

## ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ 
ಮಹಾದೇವಿ ವರ್ಮಾರವರು ೨೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೦೭ರಂದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ, ಫಾರುಖಾಬಾದಿನ ಹಿಂದು ಉದಾರವಾದಿ ವಕೀಲರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.  

೧೯೧೬ರಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವಿಯವರು ೯ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ವಿವಾಹವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಮದುವೆಯ ನಂತರವೂ ಮಹಾದೇವಿಯವರು ತಮ್ಮ ತವರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು ತಮ್ಮ ಅಲಹಾಬಾದಿನ ಕ್ರಾಸ್ತ್ವಾಯಿಟ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಈ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಇವರಂತೆಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಯಿತ್ರಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ ಸುಭದ್ರ ಕುಮಾರಿ ಚೌಹಾಣ್ರನ್ನು ಸಹಪಾಠಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು.

೧೯೨೯ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಮಹಾದೇವಿಯವರು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವಿರುದ್ದ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದು,ತಮ್ಮ ಪತಿ ಡಾ. ಸ್ವರೂಪ್ ನಾರಾಯಣ್ ವರ್ಮಾ ರೊಂದಿಗೆ ಬಾಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯನ್ನು ಮರುಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸುವ ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. 

ಮೊದಮೊದಲು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯಾಗುವ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದ ಮಹಾದೇವಿಯವರು, ತಮ್ಮ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪದವಿಗಾಗಿ ಪಾಲಿ ಹಾಗು ಪ್ರಾಕ್ರಿತ್ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸದ ಅವರು ,ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯಾಗುವ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು.. ಇವರ ಪದ್ಯ, "ಮಧುರ್ ಮಧುರ್ ಮೆರೆ ದೀಪಕ್ ಜಲ್", ಸಿ.ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿಯ ೧೦ನೇ ತರಗತಿಯ ಹಿಂದಿ-ಬಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಮಹಾದೇವಿ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ,

* "ಅತೀತ ಕೆ ಚಲಚಿತ್ರ" (ಅತೀತದ ಚಲನಚಿತ್ರ)
* "ಸ್ಮೃತಿ ಕೆ ರೇಖಾಯೆ" (ನೆನಪಿನ ಗೆರೆಗಳು).
* "ದೀಪ ಶಿಖಾ", ಅವರ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು.

ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
* ೧೯೫೬ : ಪದ್ಮಭೂಷಣ
* ೧೯೭೯ : ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮೆ ಫ಼ೆಲೋಶಿಪ್
* ೧೯೮೨ : ಯಮ ಕವನ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೧೯೮೮ : ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಘಟಂ

**ಘಟ** ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಒಂದು ತಾಳವಾದ್ಯ. ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಜಾನಪದ ವಾದ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಈಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷ ಗುಣವುಳ್ಳ ಮಣ್ಣನ್ನು ಆಯ್ದು ಹಲವು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕೊಳೆ ಹಾಕಿ ನಂತರ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪುಡಿಯೊಡನೆ ಕಲಸಿ ಬೇಯಿಸಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಎರಡು ಅಂಗೈ ಮತ್ತು ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಈ ವಾದ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮೃದಂಗ ಹಾಗೂ ಖಂಜೀರದೊಂದಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚೆನ್ನೈಯರಾಮಚಂದ್ರನ್, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಂಜುನಾಥ್,ಘಟಂ ಉಡುಪ,ವಿನಾಯಕರಾಮ್,ಜಿ ಎಸ್ ರಮಾನುಜಮ್ಮುಂತಾದವರು ಖ್ಯಾತ ವಿದ್ವಾಂಸರು.GHATA THARANG ಘಟಂ ಸುಕನ್ಯಾ ರಾಮಗೋಪಾಲ್ ರವರು ಘಟವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*Indian Music Guru, South Indian Percussion  - Bringing the Art and Technology of Indian Music to the World.
*South India Percussionist Page by N. Scott Robinson

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ತಾಳವಾದ್ಯಗಳು
ಈಶ್ವರ ಕಮ್ಮಾರ

**ಈಶ್ವರ ಕಮ್ಮಾರ** ಇವರು ಧಾರವಾಡದ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತಿ.ಇವರು ೧೯೩೩ ಜನೆವರಿ ೪ರಂದು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ **ಹಿರೇನಂದಿಹಳ್ಳಿ** ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಎಮ್.ಏ. ಹಾಗು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶಾರದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಇವರು ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
## ಸಾಹಿತ್ಯ
### ಕಾವ್ಯ
* ಪಾಪಾ
* ಮಕ್ಕಳ ಲೋಕ
* ಎಡತಾಕಪಟ್ಟಿ
### ನಾಟಕ
* ಭಾಗೀರಥಿ
* ಚೂಡಾರತ್ನ
* ಶಾಲಾರಂಗ
* ದಾರಿದೀಪ
* ಮಂಗಳಗೌರಿ
* ತಿಮ್ಮ ಮಾಡಿದ ತಪಸ್ಸು
### ಸಂಪಾದನೆ
* ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಿಂತನೆ
* ಮಕ್ಕಳ ಕವನ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಡೆದು ಬಂದ ದಾರಿ
* ಮಕ್ಕಳ ಆಟ (ನಾಟಕಗಳು)
* ಮನೆಯ ದೀಪ (ಕತೆಗಳು)
* ಹೂವಿನ ತೋಟ (ಕವನಗಳು)
* ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ
## ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವ ಕಮ್ಮಾರರಿಗೆ ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ **ಮಕ್ಕಳ ಲೋಕ** ಕವನ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ **ಎಡತಾಕಪಟ್ಟಿ** ಕವನ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ವಸುದೇವ ಭೂಪಾಲಂ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗು **ತಿಮ್ಮ ಮಾಡಿದ ತಪಸ್ಸು** ಕೃತಿಗೆ ಬೆಳಗಾವಿಯ ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠವು ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗೆ ಕೊಡಮಾಡುವ ಹರ್ಡೇಕರ ಮಂಜಪ್ಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿವೆ.

ಈಶ್ವರ ಕಮ್ಮಾರ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಹನುಮಾಕ್ಷಿ ಗೋಗಿ

**ಹನುಮಾಕ್ಷಿ ಗೋಗಿ** ಇವರು ೧೯೫೫ ಜೂನ ೧ರಂದು ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುರಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಬೈಚಬಾಳಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮೂರು ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಇವರು, ಅದೇ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಶಾಸನ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.

ಸದ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಸಹಕಾರ ಇಲಾಖೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಇವರು, ಲೇಖಕಿ, ಸಂಶೋಧಕಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾಶಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. **ಮಹಿಳಾ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕಾ** ಎನ್ನುವ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಲೇಖಕಿಯರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ೪೯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಕೃತಿಗಳು
* ವ್ಯಾಸಂಗ (೧೯೮೩)
* ಮುದ್ನೂರು ಮತ್ತು ಯಡ್ರಾಮಿ ಶಾಸನಗಳು (೧೯೯೩) (ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಹಿರೇಮಠ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ)
* ಸುರಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಶಾಸನಗಳು (೧೯೯೪)
* ಕಲಬುರ್ಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಸನಗಳು (೧೯೯೫)
* ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾರತಿ ಸೂಚಿ (೨೦೦೨)
* ಅನುಶಾಸನ (೨೦೦೨)
* ಉಪ್ಪಾರ ಹಣತೆ (೨೦೦೨)
* ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಸನಗಳು (೨೦೦೫)
* ಕಾಳಾಮುಖ ಮತ್ತು ಪಾಶುಪತ ದೇವಾಲಯಗಳು (೨೦೦೭) (ಅನುವಾದ ಕೃತಿ)
* ಲಕ್ಕುಂಡಿ ಶಾಸನಗಳು (೨೦೦೮)
* ಡಂಬಳ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ (೨೦೦೮) (ಡಾ. ಪಿ. ಕೆ. ರಾಥೋಡ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ)
* ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದ ದಾಖಲು ಸಾಹಿತ್ಯ (೨೦೦೯) (ಡಾ. ಪಿ. ಕೆ. ರಾಥೋಡ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ)
* ನವಿಲುಗುಂದ ಸಿರಿ (ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ) (೨೦೦೯)
* ಅಣ್ಣಯ್ಯ ತಮ್ಮಯ್ಯಗಳ ಪುರಾಣ (೨೦೧೦) (ಡಾ. ಪಿ. ಕೆ. ರಾಥೋಡ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ)
* ಚೈತನ್ಯಶೀಲೆ (ಸರೋಜಿನಿ ಚವಲಾರ ಅವರ ಸಂಭಾವನಾ ಗ್ರಂಥ) (೨೦೧೧)
* ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕಿನ ಶಾಸನಗಳು (೨೦೧೩)
* ಡಾ.ಆರ್.ಎನ್.ಗುರವ ಸಂಪ್ರಬಂಧಗಳು (೨೦೧೪)
* ರಾಜಮನೆತನದ ಚರಿತ್ರೆಗಳು (೨೦೧೪)
* ಲಕ್ಷ್ಮೇಶ್ವರದ ಶಾಸನಗಳು (೨೦೧೫)
* ದಂಡಿನ ದಾರಿ (೨೦೧೬)
* ಜಿನಸಮಯ (೨೦೧೭)
* ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಸನಗಳು (೨೦೧೯)

## ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
* ೧೯೯೧ - ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸೇವೆಗೆ ಸನ್ಮಾನ.೪ನೆಯ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ, ನರಗುಂದ
* ೧೯೯೫ - ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮಲ್ಲಿಕಾ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬೆಂಗಳೂರು.
* ೧೯೯೬ - 'ಕಲ್ಬುರ್ಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಸನಗಳು' ಕೃತಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ  ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ, ಬೆಂಗಳೂರು.
* ೨೦೦೪ - ಮಾತೋಶ್ರೀ ರತ್ನಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಬಹುಮಾನ, ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ.
* ೨೦೦೫ - ಡಾ. ಜ. ಚ. ನಿ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಾಜೂರು.
* ೨೦೦೫ - ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ನರೇಗಲ್ಲ.
* ೨೦೦೫ - ಲೇಪಾಕ್ಷಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬೆಂಗಳೂರು.
* ೨೦೦೬ - ಡಾ. ಶೈಲಜ ಉಡಚಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕಲಬುರ್ಗಿ.
* ೨೦೦೬ - ರುಕ್ಮಿಣಿಬಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬೆಂಗಳೂರು.
* ೨೦೦೭- ಡಾ. ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅಡ್ನೂರು.
* ೨೦೦೯ - ಡಾ. ಬಾ. ರಾ. ಗೋಪಾಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಇತಿಹಾಸ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು.    
* ೨೦೧೪ - ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಿಯರ ಸಂಘದಿಂದ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೧೪ - ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಮಹೋತ್ಸವ ಸಮಿತಿ ವತಿಯಿಂದ ಶಾಸನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೧೫ - ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ೨೦೧೨ರ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೧೫ - ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಿಯರ ಸಂಘದಿಂದ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಜಯಮ್ಮ ಕರಿಯಣ್ಣ ದತ್ತಿ ಬಹುಮಾನ
* ೨೦೧೫ - ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕವಿಯಿತ್ರಿಯರ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಲೋಪಾಮುದ್ರಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೧೫ - ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದಿಂದ ಸನ್ಮಾನ
* ೨೦೧೫ - ಕಸಾಪದಿಂದ ಟಿ.ಗಿರಿಜಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೧೬ - ಮಲ್ಲೆಪುರಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೧೬ - ಬೇಲೂರು ಬಸವಕಲ್ಯಾಣದ ಉರಿಲಿಂಗ ಪೆದ್ದಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೧೬ - ಮನಸೂರ ಮಠದಿಂದ 'ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕಿನ ಶಾಸನಗಳು' ಕೃತಿಗೆ ಕನಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೧೭ - ಕಸಾಪ. ಟಿ ಗಿರಿಜಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೧೭ - ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತದಿಂದ ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೧೭ - ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೧೭ - ಸುರ್ವೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೧೭ - ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲ್ಪವಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಎನ್.ಎಂ.ಕೆಆರ್.ವಿ ಕಾಲೇಜು)
* ೨೦೧೮ - ಗಣಕರಂಗ ಧಾರವಾಡದಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೧೮ - ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಸಂಘ, ಚಿಕ್ಕಮಲ್ಲಿಗವಾಡದಿಂದ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚ್ಯ ಸಂಶೋಧಕರು
ಸೋಮನಾಥ ಮರಡೂರ

**ಸೋಮನಾಥ ಮರಡೂರ** ಇವರು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು. ಇವರಿಗೆ  ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಮತ್ತು ರಮಣಶ್ರೀ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ,  ವಚನ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡುವ ೨೦೦೬ನೆಯ ಸಾಲಿನ **ರಮಣಶ್ರೀ ಶರಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ **ದೊರೆತಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ತಾನ್ ಸೇನ್

ದ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ತಾನ್‍ಸೇನನ ಸಮಾಧಿ]]
ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ **ತಾನ್‍ಸೇನ್** ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕ. ಇವನ ಕಾಲ (ಸು. ೧೫೬೪-೧೬೪೬). ಮೊಗಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರನ ಆಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರ. ತಾನ್ ಸೇನ್ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಬಳಿಯ 'ಬೇಹಟ್' ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ಇವನ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ತನ್ನಾಮಿಶ್ರ. ತಾನ್ ಸೇನ್ ಎಂಬುದು ಅವನಿಗೆ ದೊರಕಿದ ಬಿರುದು. ತಾನ್‍ಸೇನ್ ಸ್ವಾಮಿ ಹರಿದಾಸ ಎಂಬವರಲ್ಲಿ ದ್ರುಪದ್ ಗಾಯನವನ್ನೂ, ಗೋವಿಂದ ಸ್ವಾಮಿ ಎಂಬವರಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನ ಪದ್ದತಿಯ ಗಾಯನವನ್ನೂ ಕಲಿತನು. ಮುಂದೆ ಅಕ್ಬರನ ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ ಮೇಲೆ ಇವನ ಕೀರ್ತಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿತು. ತಾನ್‍ಸೇನ್ ಅಪೂರ್ವ ಗಾಯಕನಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹಾಗೂ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರನಾಗಿದ್ದನು. ಇವನು ರಚಿಸಿದ ಅನೇಕ ದ್ರುಪದಗಳು ಬಹುವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಇವನ ಗಾಯನ ಶೈಲಿಗೆ "ಗೌರ್ ಹರ್ ಬಾನೀ" ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇವನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ದರ್ಬಾರಿ ಕಾನಡ, ಮಿಯಾ ಮಲ್ಹಾರ್, ತಾನ್ ಸೇನ್ ಕಿ ತೋಡಿ ಮತ್ತು ಮಿಯಾಕೆ ಸಾರಂಗ್ ಎಂಬ ರಾಗಗಳು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ. ಇದಲ್ಲದೆ ಸಂಗೀತ್ ಸಾರ್ ಮತ್ತು ರಾಗಮಾಲಾ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದನು. ತಾನ್‍ಸೇನನು ೧೬೪೬ ರ ಕಾಲವಾದನು. ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅವನ ಸಮಾಧಿಯ ಸ್ಥಳವು ಸಂಗೀತಗಾರರೆಲ್ಲರ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

ತಾನ್ಸೆನ್ (c. ೧೪೯೩/೧೫೦೦ – ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫೮೯), ಸಂಗೀತ ಸಾಮ್ರಾಟ್ (ಲಿಟ್. 'ಮೊನಾರ್ಕ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್') ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.ಹಿಂದೂ ಗೌರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವಯಸ್ಕ ಜೀವನವನ್ನು ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೇವಾದ ಹಿಂದೂ ರಾಜ ರಾಜಾ ರಾಮಚಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಾನ್ಸೇನ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ಈ ಖ್ಯಾತಿಯು ಅವರನ್ನು ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರ್‌ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿತು. ಅವರು ರಾಜಾ ರಾಮಚಂದ್ರ ಸಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಂದೇಶವಾಹಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಮೊಘಲ್ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಸೇರಲು ತಾನ್ಸೇನ್ ಅವರನ್ನು ವಿನಂತಿಸಿದರು. ತಾನ್ಸೇನ್‌ಗೆ ಹೋಗಲು ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ರಾಜಾ ರಾಮಚಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಕ್ಬರ್‌ಗೆ ಉಡುಗೊರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ೧೬೬೨ ರಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ೬೦ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ವೈಷ್ಣವ ಸಂಗೀತಗಾರ ತಾನ್ಸೇನ್ ಅಕ್ಬರನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಅನೇಕ ಆಸ್ಥಾನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ವಿಷಯವಾಯಿತು.

ತಾನ್ಸೆನ್ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಸತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕತೆಯನ್ನು ಬೆರೆಸಿ, ಮತ್ತು ಈ ಕಥೆಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಯು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಬರ್ ಅವರನ್ನು ನವರತ್ನಗಳಲ್ಲಿ (ಒಂಬತ್ತು ಆಭರಣಗಳು) ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಮಿಯಾನ್ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರ. ಮಿಯಾನ್ ಅಂದರೆ ಕಲಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ.

ತಾನ್ಸೇನ್ ಒಬ್ಬ ಸಂಯೋಜಕ, ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ಗಾಯಕ, ಅವರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ ವಾದ್ಯಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅನೇಕರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಲವಾರು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಘರಾನಾ (ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಗಳು) ತಮ್ಮ ವಂಶಾವಳಿಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.

ತಾನ್ಸೇನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಧ್ರುಪದ್ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಮರಣೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಹೊಸ ರಾಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತದ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ್ ಸ್ತೋತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸಾರ ಎಂಬ ಎರಡು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ಬಾನಂದೂರು ಕೆಂಪಯ್ಯ

**ಬಾನಂದೂರು ಕೆಂಪಯ್ಯ** ೧೯೫೧ ಜೂನ ೧೪ರಂದು ರಾಮನಗರ ತಾಲೂಕಿನ ಬಾನಂದೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಾಯಿ ಹುಚ್ಚಮ್ಮ ಜನಪದ ಗಾಯಕಿ ; ತಂದೆ ವೆಂಕಟಯ್ಯ ಜನಪದ ಕಲೆಗಾರರು. ಈ ದಂಪತಿಗಳ ನಾಲ್ಕು ಗಂಡು, ನಾಲ್ಕು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪಯ್ಯನವರೆ ಕಿರಿಯರು. ಇವರ ಅಣ್ಣ ಆರು ನಗಾರಿ ಬಾರಿಸುವ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದು **ನಗಾರಿ ಸಿದ್ದಯ್ಯ**ನೆಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದವರು.

## ಶಿಕ್ಷಣ
ಇವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಬಾನಂದೂರಿನಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು. ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ದಲಿತ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಡಿ.ಲಿಟ್. ಪದವಿ ಪಡೆದರು.

## ಉದ್ಯೋಗ
ಬಾನಂದೂರು ಕೆಂಪಯ್ಯನವರು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ, ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಘೋಷಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ೨೦೦೦ದಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರೆಂದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವರು.

## ಸಾಹಿತ್ಯ
ಕೆಂಪಯ್ಯನವರು ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳ ಸಂಕಲನ ಹೊರ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ‘**ಚೆಂದುಳ್ಳಿ ಪದವ ಕಲಸವ್ವ**’ ಹಾಗು ‘**ಮೊಗ್ಗಾಗಿ ಬಾರೊ ತುರುಬಿಗೆ**’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘**ನನ್ನ ಈ ನೆಲದಲ್ಲಿ**’ ಎನ್ನುವ ಕವನ ಸಂಕಲನ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘**ಸುಡುಗಾಡ ಸಿದ್ದರು**’ ಎನ್ನುವ ಜನಾಂಗೀಯ 
ಅಧ್ಯಯನ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಜನಪದ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಹಾಗು ಅವರ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಾಡಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಜನಪದ ಸಂಗೀತಗಾರ
ಕೆಂಪಯ್ಯನವರು ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೆ ತಮ್ಮ ಜನಪದ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆಯುತ್ತ ಬಂದವರು. ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಸಣ್ಣಾಟ, ದೊಡ್ಡಾಟ, ಗೊಂಬೆಯಾಟಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್ ಹಾಗು ಕಸ್ತೂರಿ ಶಂಕರ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಧ್ವನಿಸುರಳಿಗಳಲ್ಲಿ 'ಬಣ್ಣದ ಬಳೆಗಾರ' ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೆಂಪಯ್ಯನವರು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪದ ಗೀತೆಯೆಂದರೆ *ನಾನಾರಿಗಲ್ಲದವಳು ಬಿದಿರು*.

## ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ
ಕೆಂಪಯ್ಯನವರು ಗುರುರಾಜ ಕಾಟೆ ನಿರ್ದೇಶನದ ‘**ಬಂಗಾರದ ಗೂಳಿ**’ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಗುಣಸಿಂಗ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ  “**ಜಿಪ್ಸಿಗಳು**” ಎನ್ನುವ ರಶಿಯನ್ ನಾಟಕಕ್ಕೂ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

## ಗೌರವ
* ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಕೆಂಪಯ್ಯನವರಿಗೆ  ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು.
* ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯ ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.
* ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ವಜ್ರಮಹೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ.
* ಮೈಸೂರಿನ ಜೇಸೀಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಯುವ ಗಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ದೀಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆಯ  ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಪಂಡಿತ ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳಿಂದ 'ಸಂಗೀತ ಲೋಕದ ಧ್ರುವತಾರೆ' ಎನ್ನುವ ಬಿರುದು

## ಕೌಟುಂಬಿಕ
ಕೆಂಪಯ್ಯನವರ ವಿವಾಹ ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸುಚಿತ್ರಾ ಎನ್ನುವರೊಡನೆ ಜರುಗಿತು.  ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ  ಸ್ನೇಹಾ, ಚೇತನ ಹಾಗು ಸಚಿನ ಎನ್ನುವ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿರುವರು.

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಬಾನಂದೂರು ಕೆಂಪಯ್ಯ 
ಬಾನಂದೂರು ಕೆಂಪಯ್ಯ
ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪ್

**ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪ್** (ಜೂನ್ ೩, ೧೯೦೧- ಫೆಬ್ರವರಿ ೨, ೧೯೭೮) ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಕವಿ, ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಲೇಖಕರು. ಇವರು "ಮಹಾಕವಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಇವರ "ಒದಕ್ಕೂಜಲ್" ಕವನ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಿತು. ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೆಹರು ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಇವರು ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.
ಇವರ ಪ್ರಥಮ ಕವನ "ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ನಮನ" ಇವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಒಟ್ಟು ೨೫ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಗೀತನಾಟಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಮಲಯಾಳ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ಒಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮಾನ "ರೂಬೈಯಾತ್", ಕಾಳಿದಾಸನ "ಮೇಘದೂತ" ಮತ್ತು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ "ಗೀತಾಂಜಲಿ". ಮಾನವ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕವಿ" ಎಂದು ಹೆಸರಾದರು.
ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಕುರುಪ್ ಅವರು ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಿಲ್ವಾಮಲಾದ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಟ್ರೈಚೂರ್ ಸಮೀಪದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾದರು. ಅವರು ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಡಿತ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಮಲಯಾಳಂನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು.
ಅವರು ಪಿ.ಜೆ.ಚೇರಿಯಾನ್ರವರ ಚಿತ್ರದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, (೧೯೪೮), ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಕುರುಪ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆಯಾದ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ (೧೯೬೮-೭೨) ಸಕ್ರಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.

ನೆಲ್ಲಿಕಾಂಬಲ್ಲಿ ವರಿಯುತು ಶಂಕರ ವಾರಿಯರ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ವಾಡಕಣಿ ಮರಾಠ ಲಕ್ಷ್ಮಿಕುಟ್ಟಿ ಮರಾಸಾರ್ ಅವರ ತಾಯಿ.  ಜಿ ಅವರ  ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಒಬ್ಬ  ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿಷಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು. ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ಜಿ ಹಳೆಯ ವೃತ್ತದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ತಿರುವಂಚಿಕುಲಂನಲ್ಲಿರುವ ಪುರುತು ವೀಡು ಎಂಬ ಪುರಾತನ ನಾಯರ್ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಸುಭಾದ್ರ ಅಮ್ಮನನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.
## ಕೆಲಸ
### ಕವನ
*ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ (ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ) (೧೯೩೩)
*ನಿಮಿಶಮ್ (ದಿ ಮೊಮೆಂಟ್) (೧೯೪೫)
*ಒಡಕುಝಾಲ್ (ಕೊಳಲು) (೧೯೫೦)
*ಪಾದಿಕಂತೆ ಪಾಟ್ಟು (ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್ ಗೀತೆ) (೧೯೫೫)
*ವಿಶ್ವದ್ರರಣಂ (ದಿ ಸೈಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸ್) (೧೯೬೦)
*ಮೂನ್ನರುವಿಯಾಮ್ ಓರು ಪುಝಹ್ಯಾಮ್ (ಮೂರು ಸ್ಟ್ರೀಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ನದಿ) (೧೯೬೩)
*ಜೀವನಾ ಸಂಗೀತ (ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್) (೧೯೬೪)
*ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಹಿತಮ್ (ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಿಹಿತನ), ೩ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ (೧೯೬೮)
*ಎಂಟೆ ವೈಲ್
- ಪೆರುಂಥಾಚನ್

### ಪ್ರಬಂಧಗಳು
*ಗಾಧಿಯೋಪಾಹರಾಮ್ (ಗದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಗೌರವ) (೧೯೪೭)
*ಮ್ಯೂತಮ್ ಚಿಪ್ಪಿಯಮ್ (ಪರ್ಲ್ ಮತ್ತು ಆಯ್ಸ್ಟರ್) (೧೯೫೮)
*ಒರ್ಮಾಯ್ಡ್ ಒಲಾಂಗಲ್ಲಿಲ್ (ವೇವ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆಮೊರಿ ನಲ್ಲಿ) (೧೯೭೮)

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಸಿಂಗಾಪುರ

ಸಿಂಗಾಪುರ, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಿಂಗಪುರ್ ಗಣರಾಜ್ಯ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಾರ್ವಭೌಮ ನಗರ-ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭೂಮಧ್ಯದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಡಿಗ್ರಿ (೧೩೭ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೮೫ ಮೈಲಿ)), ಮಲಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣದ ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ರಿಯಾ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮಲೆಷ್ಯಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಿಂಗಾಪುರ ೬೨ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ವ್ಯಾಪಕ ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿ೦ದ ಅದರ ಒಟ್ಟು ಗಾತ್ರವನ್ನು ಶೇಕಡ ೨೩ ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು
ದಾದ್ರ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೆಲಿ

**ದಾದ್ರ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೆಲಿ** ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ.

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಕುಸುಮಾಕರ ದೇವರಗೆಣ್ಣೂರು

**ಕುಸುಮಾಕರ ದೇವರಗೆಣ್ಣೂರು** ( ೧೯೩೦-೨೦೧೨)  ಕಾವ್ಯನಾಮದಲ್ಲಿ  ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ  **ವಸಂತ ಅನಂತ ದಿವಾಣಜಿ** ಇವರು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಜಯಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದೇವರಗೆಣ್ಣೂರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.  ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಬಳಿಕ, ಪುಣೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.

೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಸೊಲ್ಲಾಪುರದ ದಯಾನಂದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ೩೫ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.

ಇವರು ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರು.

## ಕಾದಂಬರಿಗಳು
ಕುಸುಮಾಕರ ದೇವರಗೆಣ್ಣೂರು ಇವರು ಅನೇಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.              
* ಮುಗಿಯದ ಕಥೆ,(೧೯೬೫)
* ನಾಲ್ಕನೆಯ ಆಯಾಮ,(೧೯೬೬)           
* ನಿರಿಂದ್ರಿಯ,(೧೯೯೩)
* ಪರಿಘ (೧೯೯೫)
* ಬಯಲು-ಬಸಿರು,(೨೦೦೫)

## ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು
* ಸ್ವಪ್ನನೌಕೆ

## ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ
* ಗಾಳಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಡಿದ ಸುಗಂಧ,    
*ನಕ್ಷೆಗೆ ಎಟುಕದ ಕಡಲು     
*ಕ್ರಾಂತ ದರ್ಶನ     
## ಅನುವಾದ 
* ಬಯಲು-ಬಸಿರು,( ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿಗೆ‌) 
* ದುರ್ದಮ್ಯ,(ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಮರಾಠಿಯಿಂದ )

## ಅಭಿನಂದನಾ ಗ್ರಂಥ
* ಅವಗಾಹ.                  
## ಪಿಎಚ್ ಡಿ  ಪ್ರಬಂಧ 
* ಪುರಂದರದಾಸರು ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಕೃತಿಗಳು : ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ - ಎಂಬ ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ರಂ.ಶ್ರೀ.ಮುಗಳಿಯವರ ಮಾರ್ಗ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪುಣೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿ  ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು **ಪ್ರಸಾದ ಯೋಗ** ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ೧೯೭೨ ರಿಂದ ಮಂತ್ರಾಲಯದ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಮಠದಿಂದ ಹಲವು ಮರು ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿದೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಕಾಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನವಾಗಿದೆ.
* ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೩
*ಮುಂಬೈನ ಗುರುನಾರಾಯಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ.
*ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಗೀತಾ ಜಾವಡೇಕರ

**ಗೀತಾ ಜಾವಡೇಕರ**, ಮೂಲತಃ ಗೀತಾ ಜೋಶಿ ಇವರು ಧಾರವಾಡದವರು.

## ಶಿಕ್ಷಣ
ಗೀತಾ ತಮ್ಮ ೧೦ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೆ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರ ಮೊದಲ ಗುರು ಶ್ರೀ ಆರ್.ಪಿ.ಹೂಗಾರ. ಸಂಗೀತ ವಿಶಾರದ ಹಾಗು ಸಂಗೀತ ಅಲಂಕಾರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮರಾಗಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದ ಗೀತಾರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಶಿಷ್ಯವೇತನ ಲಭಿಸಿತು.ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದ ಗೀತಾ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿ.ಎ. (ಸಂಗೀತ) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಪ್ರಥಮರಾಗಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿ,ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು.

ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಂಡಿತ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಗವಾಯಿ, ಶ್ರೀಮತಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ಹಾಗು ಪಂಡಿತ ರತ್ನಾಕರ ಪೈ ಇವರಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸಿದ ಗೀತಾ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪಂಡಿತ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನಸೂರರಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದರು.

## ಸಾಧನೆ
ಗೀತಾ ಜಾವಡೇಕರ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಹಾಗು ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಗೀತಾರವರು ಧಾರವಾಡ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಮೈಸೂರು, ಪುಣೆ, ಮುಂಬಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಅಮೇರಿಕಾ, ಯುರೋಪ್, ಜಪಾನ್ ಹಾಗು ಕೊಲ್ಲಿ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂಗೀತಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ಗೀತಾ ಜಾವಡೇಕರ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಭಾಷಾ ವಂಶವೃಕ್ಷ

ಮಾನವನ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಉಗಮವಾದಾಗಿನಿಂದ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿವೆ. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಮಾನವನು ಪಸರಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಮೇಣ ಭಾಷೆಗಳು ಹರಡಿ, ವಿಭಾಗಿತವಾಗಿ ಸಹಸ್ರಾರು ಹೊಸ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿವೆ. ಈ ರೀತಿ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರುವವು. ಈ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯೇ **ಭಾಷಾ ವಂಶವೃಕ್ಷ**.

## ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು
ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವು. ಇತರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ.
***ಆಫ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್**
***ಆಲ್ಟಾಯಿಕ್** (ವಿವಾದಾತ್ಮಕ)
***ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್**
***ಆಸ್ಟ್ರೋನೇಷ್ಯನ್**
***ದ್ರಾವಿಡ**
***ಎಸ್ಕೀಮೋ-ಅಲ್ಯೂಟ್**
***ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್**
***ಖೊಯ್ಸಾನ್**
***ನಾ-ದೆನೆ**
***ನೈಜರ್-ಕಾಂಗೊ**
***ನೈಲೋ-ಸಹಾರನ್** (ವಿವಾದಾತ್ಮಕ)
***ಪಾಮ-ನ್ಯುನ್ಗನ್**
***ಚೀನಿ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್**
***ತಾಯ್-ಕಡಾಯ್**
***ಉರಾಲಿಕ್**

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಮಾಹಿತಿಯುಳ್ಳ ಎಥ್ನೋಲಾಗ್ ಪುಟ
* ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಗಳ ಭೂಪಟಗಳಿರುವ ಒಂದು ಪುಟ

ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ಭೀಷ್ಮ

ವಿರಚಿತ ಭೀಷ್ಮ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯದ ಚಿತ್ರಣ]]

**ಭೀಷ್ಮ** ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ. ಈತ ಶಾಂತನು ಮತ್ತು ಗಂಗೆಯರ ಪುತ್ರ. ಶಾಂತನು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಎಂಟು ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವ. ದೇವವ್ರತ/ಸತ್ಯವ್ರತ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಅಷ್ಟವಸುಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ಇವನು ವಸಿಷ್ಠ ಮುನಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತನು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೇವರ್ಷಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಿಂದಲೂ, ಶಸ್ತ್ರ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಋಷಿ ಭಾರದ್ವಾಜ, ಪರಶುರಾಮರಿಂದಲೂ  ಕಲಿತನು. ತನ್ನ ತಂದೆ ಶಂತನುವಿನ ಸುಖಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಆಜೀವನ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಪಾಲಿಸುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.ಈಗಲೂ ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅದನ್ನು ಭೀಷ್ಮ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಎಂದೇ ಸಂಭೋದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಭೀಷ್ಮರ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ನಿಷ್ಠೆ ಅತಿ ತೀವ್ರವಾದದ್ದು ಎಂದೇ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಸಚ್ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಹುಶಃ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ನಂತರ ಮಹಾಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇಡೀ ಮಹಾಭಾರತದ ಆಗು ಹೋಗು, ಒಳ ಹೊರಗುಗಳನ್ನು ಈತ ಬಲ್ಲವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

## ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಒಮ್ಮೆ ಎಂಟು ಜನ ವಸುಗಳು (ಅಷ್ಟ ವಸುಗಳು) ತಂತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರೊಡಗೂಡಿ ಮಹರ್ಷಿ ವಸಿಷ್ಠರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲೊಬ್ಬ ವಸು 'ಪ್ರಭಾಸ'ನ ಪತ್ನಿಗೆ ವಸಿಷ್ಠರ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಮಧೇನು ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಡಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಡಬಲ್ಲ ಈ ಗೋವು ತನಗೆ ಬೇಕು ಎಂಬ ದುರಾಸೆ ಅವಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕೂಡಲೇ ತ್ವರೆ ಮಾಡಿ ಆಕೆ ತನ್ನ ಮನದಿಂಗಿತವನ್ನು ಪತಿಯ ಬಳಿ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಪತ್ನಿಯ ಮೇಲಿನ ಅತೀವ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾಸನು ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಕಾಮಧೇನುವನ್ನು ಕದ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಈ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಇನ್ನಿತರ ವಸುಗಳು ಕೂಡ ತಲೆಬಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಗರಣದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವರಿತ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವ್ಯಘ್ರರಾಗಿ ಆ ಎಲ್ಲ ಅಷ್ಟ ವಸುಗಳು ಕೇವಲ ಮಾನವರಾಗಿ ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಲೆಂದು ಶಪಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. 

ಕೂಡಲೇ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ವಸುಗಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಬಳಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ತಮ್ಮ ಶಾಪವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವಂತೆ ದೈನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಭಾಸನನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಇನ್ನುಳಿದ ಏಳು ವಸುಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಪೂರ್ಣ ಶಾಪವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಶಾಪದಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿಯಾಗಿ ಅವರು ಮಾನವ ಜನ್ಮ ತಾಳಿದ ಕೂಡಲೇ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿ ಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದುವರೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖನಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಪ್ರಭಾಸನ ಶಾಪವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಪ್ರಭಾಸನ ಅನೇಕ ಕೋರಿಕೆಗಳ ನಂತರ ಮೃದು ಧೋರಣೆ ತಳೆದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಆತನು ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಸುಧೀರ್ಘ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು ಹಾಗು ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಾಲ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟುವ ಮನುಷ್ಯರೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿ, ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬದುಕುವಂತೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇದೆ ಪ್ರಭಾಸ ಶಾಪ ನಿಮಿತ್ತ ಗಂಗೆ ಹಾಗು ಶಂತನುವಿನ ಎಂಟನೇ ಮಗ ದೇವವ್ರತನಾಗಿ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ ಹಾಗು ಮುಂದೆ ಭೀಷ್ಮ/ಭೀಷ್ಮಾಚಾರ್ಯ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

## ಆಕರಗಳು
* ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತ ಆಂಗ್ಲ ಆವೃತ್ತಿ 
* ಭೀಷ್ಮ ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟ

ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು
ಜೀವನ

**ಜೀವನ**ವು ಹಲವು ಮುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕ್ರಿಯೆ. ಜೀವನವೆಂದರೆ ಜೈವಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾವು ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಜೀವಿಗಳ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. 
ಜೀವನ ಸುಂದರ. 
ಇದಕೆ ಕಷ್ಟ ಸುಖ ಎರಡು 
ಅದರ ಭಾಗಗಳು. ಅವು ಒಂದರ 
ನಂತರ ಒಂದಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. 
ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾಧಾನವೇ ಔಷಧಿ.

## ಜೀವನದ ಅರ್ಥಗಳು 
ಜೀವನ ಅಂದರೆ ಒಂದು ಸಮುದ್ರವಿದ್ದಂತೆ ಅದನ್ನು ಈಜುವದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಈಜಿ ದಡ ಸೇರಿದರೆ ಅದುವೆ ಜೀವನ.
ಜೀವನದಲ್ಲಿ  ಜೀವಿಸುವದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ ಯಾವ ರೀತಿ ಜೀವಿಸುತ್ತೇವೆ ಅನ್ನುವದೇ ಮುಖ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದರೆ ಸಮಯ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ...ನಮಗಾಗಿ ನಾವು ಜೀವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಾವು ಬೇರೆಯವರಿಗಾಗಿ ಜೀವಿಸುವದೇ ಜೀವನ ತಮ್ಮ ನೋವನ್ನು ಮರೆತು ಅ ನೋವಿನೋಳಗೆ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುವಧೆ ಜೀವನ..............ಮೊದಲು ನಮ್ಮ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ನಂತರ ಸಾದ್ಯವಾದ್ರೆ ಹಸಿದವರಿಗೆ ಊಟ ನೀಡುವದೇ ಜೀವನ. ನಮ್ಮ ಜೀವನ ಅರ್ಥ ಪೂರಣವಾಗಬೇಕಾದರೆ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಬೆರೆಯವರ ಜೊತೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿ ಜೀವಿಸುವದೇ ಜೀವನ ನಾವು ಬೇರೆಯವರಗೋಸ್ಕರ ಬದುಕಬೇಕು ವಿನಹ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹೋಗುವ ಕಷ್ಟ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಗಿಯಾಗುವದೇ ಜೀವನ ಬಡವರು,ವೃಧ್ಧರಿಗೇ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವದೇ ಜೀವನ....ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವಿಸಿ ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಜೀವನ...

## ಸಾಂಪ್ರದಾಯ
ಹಿರಿಯರ ತಳಹದಿಯಲ್ಲಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯ ಅನುಸರಿಸುವುದು. ಅಂದ್ರೆ ವಸ್ತ್ರವಿನ್ಯಾಸ ಮದುವೆ, ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಳಹದಿಯಲ್ಲಿ ಆಚಾರಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ.ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯ ವೈಭವದಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಸಮಾನತೆಯ ಅರಿವಿನ ಆಚರಣೆ. ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯ ನೀತಿಗಳು ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದಾರಿಯೊಳಗೆ ಜೀವಿಸುವ ಭವ್ಯ ಸನ್ಮಾರ್ಗ..

## ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಅನ್ಯವ್ಯೋಮ ಜೀವನ  
### ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವೈಚಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಜೀವನ
## ಉಲೇಖಗಳು 
https://relationshipsinlife.wordpress.com/

https://www.wikihow.com/Be-Happy-With-Yourself-and-Life-in-General

https://www.flokka.com/quotes-about-li

ವರ್ಗ:ಜೀವನ
ಜರ್ಮನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು

thumb|400px|right|ಜರ್ಮನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾಗತಿಕ ವಿಸ್ತಾರ. ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ದೇಶಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಜರ್ಮನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧೦%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜರ್ಮನಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ಮಾತುಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

**ಜರ್ಮನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು** ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಗಳ ಕುಟುಂಬ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಷೆಗಳ ಪೂರ್ವಜ ಭಾಷೆ ಪ್ರೊಟೊ-ಜರ್ಮನಿಕ್ ಉಕ್ಕಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವವಾಯಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೮೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಮಾತುಗಾರರಿರುವ ಆಂಗ್ಲ ಮತ್ತು ೧೨೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಮಾತುಗಾರರಿರುವ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಗಳು ಈ ಕುಟುಂಬದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿವೆ.

ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಇಂಡೊ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು
ಆಸ್ಟ್ರೋನೇಸ್ಯದ ಭಾಷೆಗಳು

**ಆಸ್ಟ್ರೋನೇಸ್ಯದ ಭಾಷೆಗಳು** ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಇತರೆಡೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ. ಆಸ್ಟ್ರೋನೇಸ್ಯನ್ ಎಂಬ ಪದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯ *ಆಸ್ಟರ್* (ಅಂದರೆ *ದಕ್ಷಿಣದ ಗಾಳಿ* ) ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯ *ನೇಸೊ* (ಅಂದರೆ *ದ್ವೀಪ* ) ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. 
ಫಾರ್ಮೋಸ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಈ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ ಉಗಮವಾಯಿತೆಂದು ತಜ್ಞರ ನಂಬಿಕೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಅನೇಕ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಈ ಭಾಷೆಗಳು ಹರಡಿವೆ.
## ವಿಭಾಗಗಳು 
ಈ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗೀಕರಣ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಭಾಷೆಗಳು ೧೦ ಕುಟುಂಬಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಮೊದಲ ೯ ಕುಟುಂಬಗಳು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ್ನು 
# ಫಾರ್ಮೊಸಾದ ಭಾಷೆಗಳು ಎಂದು ಒಟ್ಟಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. 
# ಮಲಯೊ-ಪಾಲಿನೇಸ್ಯದ ಭಾಷೆಗಳು ೧೦ನೇ ಕುಟುಂಬವೆಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
### ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳು 
;ಕನಿಷ್ಟ ೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಮಾತುಗಾರರಿರುವ ಭಾಷೆಗಳು:
* ಜಾವಾದ ಭಾಷೆ (76 million)
* ಮಲೈ ಭಾಷೆ (ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾದ ಮಲೈ ಮತ್ತು ಮಲೇಶಿಯದ ಮಲೈ ಸೇರಿ)(40 million native, 175 million total)
* ಸುಂದದ ಭಾಷೆ (27 million)
* ಟಾಗಲಾಗ್ (22 million native, ~85 million total)
* ಸೆಬುಆನೊ ಭಾಷೆ (19 million native, ~30 million total)
* ಮಲಗಸಿ (17 million)
* ಮದುರ ಭಾಷೆ (14 million)
* ಇಲೊಕಾನೊ (8 million native, ~10 million total)
* ಹಿಲಿಗೇನೊನ್ (7 million native, ~11 million total)
* ಮಿನನ್ಗ್‍ಕಬಾಉ (7 million)
* ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾದ ಬತಕ್ (6 million, all dialects)
* ಬಿಕೊಲ್ (4.6 million, all dialects)
* ಬಂಜರ್ (4.5 million)
* ಬಾಲಿಯ ಭಾಷೆ (4 million)
;ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು
* ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾದ ಮಲೈ (23 million native, ~220 million total, ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾ)
* ಟಾಗಲಾಗ್ (22 million native, ~85 million total, ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್)
* ಮಲೇಶಿಯಾದ ಮಲೈ (18 million native, ಮಲೇಶಿಯ, ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಮತ್ತು ಬ್ರುನೈ)
* ಮಲಗಸಿ (17 million, ಮಡಗಾಸ್ಕರ್)
* ಟೆಟುಮ್ ಭಾಷೆ (800,000 speakers, ಪೂರ್ವ ಟೀಮೋರ್)
* ಫಿಜಿಯ ಭಾಷೆ (350,000 native, 550,000 total, ಫಿಜಿ)
* ಸಮೋಅದ ಭಾಷೆ (370,000, ಸಮೋಅ)
* ತಹಿತಿಯ ಭಾಷೆ (120,000, ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಾಲಿನೇಸ್ಯ)
* ಟೋಂಗದ ಭಾಷೆ (108,000, ಟೋಂಗ)
* ಗಿಲ್ಬರ್ಟೀಸ್ (100,000, ಕಿರಿಬಾತಿ)
* ಮಾಓರಿ ಭಾಷೆ (100,000, ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್)
* ಚಮೊರ್ರೊ ಭಾಷೆ (60,000, ಗ್ವಾಮ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮರಿಯಾನ ದ್ವೀಪಗಳು)
* ಮಾರ್ಶಲ್ಲೀಸ್ ಭಾಷೆ (> 44,000, ಮಾರ್ಶಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು)
* ನಾಉರು ಭಾಷೆ (6,000, ನಾಉರು)
* ಹವಾಯಿ ಭಾಷೆ (1000 native, 8000 competent, ಹವಾಯಿ)

ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೊನೇಸ್ಯದ ಭಾಷೆಗಳು
ಟಾಗಲಾಗ್

**ಟಾಗಲಾಗ್** ಎಂಬುವುದು ಈ ಕೆಳಗಿನವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು:
#ಟಾಗಲಾಗ್ ಭಾಷೆ - ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತ ಭಾಷೆ.
#ಟಾಗಲಾಗ್ ಜನಾಂಗ - ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‍ನ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಜನಾಂಗ.
ಟಾಗಲಾಗ್ ಭಾಷೆ

**ಟಾಗಲಾಗ್** ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಮಾತುಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಇದು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‍ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಲಿತ ಭಾಷೆ. ಆಸ್ಟ್ರೋನೇಸ್ಯ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬದ ಮಲಯೊ-ಪಾಲಿನೇಸ್ಯ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಈ ಭಾಷೆಯು ಸುಮಾರು ೨೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೊನೇಸ್ಯದ ಭಾಷೆಗಳು
ಎಮ್.ಕೆ.ವರಗಿರಿ

**ಎಮ್.ಕೆ.ವರಗಿರಿ**ಯವರು ೧೯೧೨ ಜನೆವರಿ ೨೧ರಂದು ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಣಿಬೆನ್ನೂರು ತಾಲೂಕಿನ **ದೇವರಗುಡ್ಡ**ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 
## ಶಿಕ್ಷಣ,ವೃತ್ತಿ
ಇವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ರಾಣಿಬೆನ್ನೂರು ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದವು. ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ವರಗಿರಿಯವರು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಎಮ್.ಎ. ಹಾಗು ಎಮ್.ಇಡಿ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಆಬಳಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
## ಸಾಹಿತ್ಯ
* ಗಂಗಾಸಾನಿ (ಕಾದಂಬರಿ)
* ಪ್ರೇಮತರಂಗಿಣಿ (ಕಥಾ ಸಂಕಲನ)
* ದ್ಯಾಮ-ಕಂಚಿ (ಕಥಾಸಂಕಲನ)
(ದ್ಯಾಮ-ಕಂಚಿಯು ನಾಟಕವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಧಾರವಾಡ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಾರಿತವಾಯಿತು, ಅಲ್ಲದೆ ನೀನಾಸಂದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಸಹ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
*ಎಮ್.ಕೆ.ವರಗಿರಿಯವರು "**ಖೋ**" ಕಾದಂಬರಿಯ ಸಹಲೇಖಕರು. (ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದ ಮನೋಹರ ಗಂಥಮಾಲೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಲೇಖಕರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.)
ಎಂ.ಕೆ.ವರಗಿರಿಯವರು ೨೦೦೬ ಮೇ ೩ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಎಮ್.ಕೆ.ವರಗಿರಿ
ಮೈಲಾರ ಮಹಾದೇವಪ್ಪ

ಮೈಲಾರ **ಮಹಾದೇವಪ್ಪ**ನವರು ೧೯೧೧ರಲ್ಲಿ **ಹಾವೇರಿ** ಜಿಲ್ಲೆಯ **ಮೋಟೆಬೆನ್ನೂರಿ**ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಾಯಿ ಬಸಮ್ಮ ; ತಂದೆ ಮಾರ್ತಾಂಡಪ್ಪ. ಮೋಟೆಬೆನ್ನೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಹಾಗು ಹಂಸಭಾವಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಹರ್ಡೇಕರ ಮಂಜಪ್ಪ‍ನವರಿಂದ  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವನೆಯ ಉದಯವಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಳಗನಾಥರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗು ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರhttp://en.wikipedia.org/wiki/Bal_Gangadhar_Tilak **ಕೇಸರಿ** ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ದೊರೆಯಿತು. ಇದರಿಂದ ೧೯೨೯ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸಕ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ ಖಾದಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹhttp://en.wikipedia.org/wiki/Salt_Satyagraha ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ **ದಾಂಡಿ ಯಾತ್ರೆ** ಕೈಗೊಂಡಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ಚಳುವಳಿಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಮೈಲಾರ ಮಹಾದೇವಪ್ಪನವರು ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ದಂಡಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೂ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 

೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ಚಲೇಜಾವ್ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿ ಯವರು ಸೆರೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಚಳುವಳಿ ಉಗ್ರ ರೂಪ ತಾಳಿತು. ಮೈಲಾರ ಮಹಾದೇವಪ್ಪನವರು ಯುವ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ೧೯೪೩ ಮಾರ್ಚ ೩೧ರಂದು ಹೊಸರಿತ್ತಿಯ ಕಂದಾಯ ಕಚೇರಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಪೋಲೀಸರ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿಯಾದರು. ಇವರೊಂದಿಗೆ **ಹಿರೇಮಠ ವೀರಯ್ಯ**  ಹಾಗು **ಮಡಿವಾಳ ತಿರಕಪ್ಪ**ನವರೂ ಸಹ ಹುತಾತ್ಮರಾದರು.

ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಮೇಲುಕೋಟೆ

## ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳು
# ಚೆಲುವನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
# ಯೋಗಾನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
# ಬದರಿ ನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯ
# ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮ ದೇವಾಲಯ
# ಶಾಂಡಿಲ್ಯದ ಸನ್ನಿಧಿ
# ಕುಲಶೇಖರ್ ಆಳ್ವಾರ್ ಸನ್ನಿಧಿ
# ಜೀಯರ್ ಸನ್ನಿಧಿ
# ವೇದಾಂತದೇಶಿಕರ ಸನ್ನಿಧಿ
# ಕೇಶವ ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿ
# ನಂಜೀಯರ್ ಸನ್ನಿಧಿ
# ಮಾರಮ್ಮನ ಸನ್ನಿಧಿ
# ಪೇಟೆ ಆಂಜನೇಯ ಸನ್ನಿಧಿ
# ನಮ್ಮಾಳ್ವಾರ್ ಗುಡಿ
# ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರ್ ಗುಡಿ
# ಪೇಟೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರ ಗುಡಿ
# ಸೀತಾರಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ
# ಕರಣಿಕ ನಾರಾಯಣನ ಗುಡಿ
# ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಗುಡಿ
# ಪರಕಾಲ ಮಠ
# ಅಹೋಬಲ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ಸನ್ನಿಧಿ
# ಆದಿಶೇಷ ಸನ್ನಿಧಿ
# ಪಂಚ ಭಾಗವತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸನ್ನಿಧಿ
# ಪೇಯಾಳ್ವಾರ್ ಸನ್ನಿಧಿ
# ವರಾಹ ದೇವಾಲಯ
# ಬಿಂದು ಮಾಧವ ದೇವಾಲಯ
# ಹನುಮಾನ್ ದೇವಾಲಯ
# ಹಯಗ್ರೀವ ಸನ್ನಿಧಿ
# ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾರಾಯಣ ಸನ್ನಿಧಿ
# ದತ್ತ ನಾರಾಯಣ ಗುಡಿ
# ವರಸಿದ್ದಿ ವಿನಾಯಕ (ಏಕಶಿಲೆ ಗಣಪ)
# ಕೇಶವ (ನಯನಕ್ಷೇತ್ರ)
# ಶನೇಶ್ವರ ಗುಡಿ
# ಕವಿಗಲ್ ಆಂಜನೇಯ ಗುಡಿ
# ಕರಮೆಟ್ಟಿಲು ಆಂಜನೇಯ ಗುಡಿ
# ಮೂಡ ಬಾಗಿಲು ಆಂಜನೇಯ ಗುಡಿ
# ರಾಯರಗೋಪುರ ಆಂಜನೇಯ ಗುಡಿ
# ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದೇವಾಲಯ
# ಸುಗ್ರೀವನ ಗುಡಿ
# ಕಾಳಮ್ಮನ ಗುಡಿ
# ಗರುಡ ದೇವರ ಗುಡಿ
# ಆಂಜನೇಯ ಗುಡಿ(ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರ ಹೊಂಡ)
# ಹೊರತಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯ
# ಶಿವನ ಗುಡಿ(ಉಳ್ಳಿಬಾವಿ)

## ಕವಿ ಪುತಿನ ಅವರ ಮನೆ
ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೀತ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಕವಿ ಪುತಿನ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದದ್ದು ಮೇಲುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ, ಪಂಚಪ್ರಾಣವಾಗಿದ್ದ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವರು ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಮೇಲುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಲುವನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ, ಯೋಗಾನರಸಿಂಹ ದೇಗುಲಗಳು, ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರ ಕೊಳ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹೇಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆಯೋ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕವಿ ಪುತಿನ ಅವರ ಮನೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ. ಪುತಿನ ಮನೆ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದು ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಅಂದರೆ, ಪುತಿನ ಬದುಕಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲೇ. ಕವಿಯ ಆಶಯವೂ ಅದೇ ಆಗಿತ್ತು; 'ನಾನು ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಬಾಳಿ, ಬದುಕಿದ ನನ್ನ ಮನೆ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಬೇಕು. ನಾನು ಬರೆದ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿಂತ ನೀರಾಗದೆ, ನನ್ನ ಸಾವಿನಾಚೆಯೂ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ತಲುಪುವಂತಾಗಬೇಕು'.

೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಈ ಮನೆ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರದ ತೆಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು. ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಕವಿ ವಿಧಿವಶರಾದ ನಂತರ, ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನವರು ಕವಿಯ ಬಯಕೆಯಂತೆ ಮನೆಯ ಮೂಲ ರೂಪವನ್ನು ಬದಲಿಸದೇ ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಕವಿಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಇಲಾಖೆಗೆ ೧೦ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿ ಹೊಸ ರೂಪ ಕೊಡಲು ಮುಂದಾದರು. 

ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಮನೆಯ ಹಳೆಯ ಕಂಬಗಳು, ಮಹಡಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಹೆಂಚುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡೇ ಮೂಲ ಮನೆಯ ಅಂದ, ಚಂದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಧಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ಕವಿ ಮನೆಯನ್ನು ಸುಂದರ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕವಿ ಪುತಿನ ಅವರ ಊರು ಗೋಲು, ಬರೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಣೆ, ಟೋಪಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜಾಗವನ್ನೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಕವಿಯ *ಮನೆ ದೇಗುಲ*, *ರಥ ಸಪ್ತಮಿ*, *ಹರಿಚರಿತೆ*, *ಮಾಂದಳಿರು*, *ಜಾಹ್ನವಿಗೆ ಜೋಡಿ ದೀವಿಗೆ*, *ಗೋಕುಲ ನಿರ್ಗಮನ* ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಥಮ ಮುದ್ರಣವೂ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

## ಯತಿರಾಜದಾಸರ್ ಗುರುಪೀಠ 
೧೨ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮೇಲುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಸ್ವತಃ ಬಿಕ್ಷೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗುರುಪೀಠ ಇದಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗವಿರುವ ಈ ಗುರುಪೀಠ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಆಶಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕರೀತಿ ಸೇವೆ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಥಾನಾಚಾರ್ಯ ಶ್ರೀನಿವಾಸನರಸಿಂಹನ್ ಗುರೂಜಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ  ಮೇಲುಕೋಟೆಗೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರ ಪೈಕಿ ನೂರಾರು ಮಂದಿಗೆ ಎರಡೂ ವೇಳೆ ನಿತ್ಯ ಅನ್ನದಾನ ಸೇವೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು ವೇದಾಗಮ ಕಲಿಯುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗುರುಕುಲ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕ ಪುಸ್ತಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಳಿವಿಗೆ ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುತ್ತಾಬಂದಿದೆ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

File:Yoga_Narasimha_Temple.JPG | View of Both Temples from Ruins, Melkote
File:ವೈರಮುಡಿ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗಾನರಸಿಂಹಸ್ವಮಿ ಬೆಟ್ಟದ ಒಂದು ನೋಟ.jpg|ವೈರಮುಡಿ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗಾನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ಬೆಟ್ಟದ ಒಂದು ನೋಟ

## ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಕೊಕ್ಕರೆ ಬೆಳ್ಳೂರು

ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮದ್ದೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಳ್ಳೂರು ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿ ಇದು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಗುಳೆ/ವಲಸೆ ಬರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ **ಕೊಕ್ಕರೆ ಬೆಳ್ಳೂರು** ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಈ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಮದ್ದೂರು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಜಾತಿಯ ನೀರು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕಾಣ ಸಿಗುತ್ತವೆ. 

ಆದರೆ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಇರಲೆಂದೇ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ತಾಣ, ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ವಿಹರಿಸಿ ಬರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಶುಲ್ಕವೂ ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದು. ಬೋನಿನಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವುಕ್ಕಿಂತ ಅವುಗಳು ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ನೋಡಲು ಕೇಳಲು ಎಷ್ಟೋ ಆನಂದ ಸಂತೋಷ.

ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಬೆಂಗಳೂರು - ಮೈಸೂರು ನಡುವಿನ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ಸಂತಾನ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬೆರೆತುಕೊಂಡಿರುವ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು ಬೇರೆ ಪಕ್ಷಿಧಾಮಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ ಇದು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆಂದು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಇದೊಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಪೆಲಿಕಾನ್ ಹಾಗೂ ಪೇಂಟೆಡ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಅವುಗಳಂಥ ವಿಶೇಷವಾದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪಕ್ಷಿ ವನವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳೂ ಕೂಡ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಕಾಳಜಿಹೊಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಕೂಡ ಗ್ರಾಮದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಮೂಲಕ ಈ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಇಡೀ ನಾಡಿನಲ್ಲೇ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿವೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು.

ವರ್ಗ:ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡ

**ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡ**ವೆಂದರೆ, ಕನ್ನಡದ ಮೂಲಪದಗಳನ್ನು(ಪಲುಕುಗಳನ್ನು) ಬಳಸಿ ಹೇಳುವ, ಬರೆಯುವ, ಮಾತುಗೈವ ಒಂದು ಅಣ್ಕೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಒಂದೂ ಪದವನ್ನು(ಒರೆಯನ್ನು) ಬಳಸದೇ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ(ಕಬ್ಬ) ಬರೆದ, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಂಡಯ್ಯ ಎಂಬ ಕಬ್ಬಿಗನೇ ಇದರ ಪುರಿ.
## ಮೊಗಸುಗಳು
ಆಂಡಯ್ಯನ ಬಳಿಕ ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆರನುಡಿಯ ಒರೆಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ ಬರೆಯುವ ಮೊಗಸು ನೂರಾರು ಏಡುಗಳ ವರೆಗೂ ನಡೆಯಲೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ೧೯ನೇ ನೂರೇಡಿನ ತೊಡಗಿಕೆಯಲ್ಲಿ ೧೯೧೫ ರಲ್ಲಿ ಕೊಳಂಬೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣಗೌಡರು ಒಂದು ಈ ಬಗೆಯ ಮೊಗಸನ್ನು ಕಯ್ ಗೊಂಡರು. ಅವರು ಕಾಲೂರ ಚೆಲುವೆ ಎಂಬ ಅಚ್ಚಗನ್ನಡದ ಹಾಡುಗಬ್ಬ ಒಂದನ್ನು ಬರೆದರು. ಇವರು ಹಾಗೆಯೇ ಅಚ್ಚಗನ್ನಡ ನುಡಿಕೋಶವನ್ನೂ ಉಂಟು ಮಾಡಿದರು. ಇದಾದ ಬಳಿಕ ನೂರು ಏಡುಗಳು ಕಳೆದರೂ ಇದುವರೆಗೂ ಯಾರೂ ಮತ್ತೂಂದು ಈ ಬಗೆಯ ಮೊಗಸನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಲವರು ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಬರಹಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚಗನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ
ಹೊಸಹೊಳಲು

**ಹೊಸಹೊಳಲು** ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ, ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜನಾದ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲ ಮಾದರಿಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣರ ಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ೧೩ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಅನುಪಮ ಕೆತ್ತನೆಯಿಂದ ನೋಡುಗರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬೇಲೂರು ಗುಡಿ ಒಳಗೆ ನೋಡು, ಹಳೇಬೀಡು ಗುಡಿ ಹೊರಗೆ ನೋಡು. ಆದರೆ ಹೊಸಹೊಳಲನ್ನು ಒಳಗೂ, ಹೊರಗೂ ನೋಡು ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಗಾತ್ರದ ಕೋತಿ ಎಳನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಕೆತ್ತನೆ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಕೈಚಳಕಕ್ಕೆ  ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಹೊಸಹೊಳಲು ಹಾಸನದಿಂದ ೬೦ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ೫೩ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೨ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
## ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳು
*ಸೋಮನಾಥ
*ಕೋಟೆಭೈರವೇಶ್ವರ 
*ಆಂಜನೇಯ 

## ಚಿತ್ರಶಾಲೆ

File:Lakshminarayana Temple, view of shrine, at Hosaholalu.jpg
File:Stellate shrine outer wall with relief in Lakshminarayana temple at Hosaholalu.jpg
File:Wall frieze and moulding relief in Lakshminarayana temple at Hosaholalu.jpg

ವರ್ಗ:ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ
ಭೀಮಕಾಯ

ಇದು ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪನವರ ಮೊದಲನೆಯ ಕೃತಿ.ಇದು 1952 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಒಬ್ಬ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಮತ್ತು ಅವನ ಜೀವನದ ಬಗೆಗಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 
ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾದ ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪನವರು ತಮ್ಮ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ’ಭೀಮಕಾಯ’ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಕಾದಂಬರಿಯಿರುವುದು ಒಬ್ಬ ಕುಸ್ತಿಪಟುವಿನ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ. ಕುಸ್ತಿಪಟುವಿನ ಜೀವನಕ್ರಮ, ಅವರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು, ಸಾಧನೆಗಳು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಪಡುವ ಶ್ರಮ, ಅವರಿಗಿರಬೇಕಾದ ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಅವರ ಸಹಪಟುಗಳು ಅವರನ್ನು ನೋಡುವ ರೀತಿ, ಕೊಡುವ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, ಕುಸ್ತಿಪಟುವಿನ ಆಹಾರಕ್ರಮ, ಮನೋದಾರ್ಢ್ಯತೆ, ಗುರುವಿನ ಬಗೆಗಿನ ಅಗಾಧವಾದ ಭಕ್ತಿ, ಕಿರಿಯಪಟುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಪೈಲ್ವಾನನ ಗರಡುಮನೆಯ ಜೀವನ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಕ್ರಮ, ಎದುರಿಸಬೇಕಾದ ಸವಾಲುಗಳು, ಸೋಲುಗಳು, ಗೆಲುವುಗಳು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗರಡಿ ಮನೆ, ಕುಸ್ತಿ, ಜಟ್ಟಿ, ಅಖಾಡ ಎನ್ನುವ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಅಂಗ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನವಿರಾದ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಅಸಹಜವಾದ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯೊಂದನ್ನು ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳ ಬದುಕು ರೋಮಾಂಚಕಾರಿಯಾದಷ್ಟೇ ಗಂಡಾಂತರಪೂರ್ಣವೂ ಆಗಿದೆ. ಕುಸ್ತಿಪಟುವಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಮಾನಸಮ್ಮಾನದ ಹಿಂದೆ ಎಂತಹ ಸಂಯಮ ಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಯಾರೂ ಅರಿಯರು. ಕುಸ್ತಿಕಣದ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕವಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳ ಜೀವನವನ್ನು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯಿಂದ ಕಂಡುದೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿದೆ; ಕಾಲತ್ಮಕವಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪನವರ ಕೃತಿಗಳು
ದೂರ ಸರಿದರು

**ದೂರ ಸರಿದರು** ಕನ್ನಡದ ಹೆಸರಾಂತ ಕಾದಂಬರಿಗಾರರಾದ ಎಸ್ ಎಲ್ ಭೈರಪ್ಪನವರು ೧೯೬೨ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ. ಮೈಸೂರಿನ ಒಂದು ಕಾಲೇಜಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರೇಮಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕಾದಂಬರಿ ಇದಾಗಿದೆ. ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹೆಣ್ಣು- ಗಂಡಿನ ಸಮಾನತೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ತತ್ವ ಮುಂತಾದವು ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ, ತತ್ವದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಭೈರಪ್ಪಬನವರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗಿದೆ. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ವಸಂತ, ಉಮಾ, ರಮಾ, ವಿನತಾ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
## ಕಥಾ ಸಾರಾಂಶ
ಮೈಸೂರಿನ ಕಾಲೇಜು ಒಂದರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕ ಪದವಿ ಓದುತ್ತಿರುವ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದನಿಂದ ಕಥೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ಆಗಾಗ ಅವನು ತನ್ನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತಿರುತ್ತಾನೆ. ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದ ಸದಾನಂದನಿಗೆ ಕೆಲವು ಗೊಂದಲಗಳ ನಡುವೆ ವಿನತೆಯ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿನತೆಯೂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಾನೂ ಕವನ, ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಅವಳ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಭಾವನೆಗಳು, ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯ ಪಾತ್ರಗಳು ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆಯೆ ಇಬ್ಬರ ಪರಿಚಯ ಗಾಢವಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಶಿವಮೊಗ್ಗದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಬೇರೆಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪಾತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹಿರಿಯನಾದ ವಸಂತ ಅದೇ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಓದುತಿರುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಕಿರಿಯ ತರಗತಿಯ ಉಮಾ ಅವನಿಗೆ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ವಸಂತನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಒತ್ತಡ ಬಂದಾಗ ಇವನಿಗೆ ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಸರಿಹೊಂದಬಲ್ಲ ಉಮೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಇಚ್ಛೆಪಟ್ಟು, ಇಬ್ಬರ ಮನೆಯವರ ಕಡೆಯಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದನಿಗೆ ತನ್ನ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಹಪಾಠಿಯಾದ ರಮೆಯ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. ರಮೆಗೆ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೇಮಾಂಕುರವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮೊದಲೇ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ವಿನತೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುವದರಿಂದ, ರಮೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿನತೆಯ ತಾಯಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಅಥವಾ ತಮಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳಿರುವವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆ ಮಾಡುವ ಅಪೇಕ್ಷೆ. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ-ವಿನತೆಯರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ವಿನತೆಯ ತಾಯಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿಯೇ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾಳೆ. ವಸಂತ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ಉಮಾ, ರಮಾ ಎಲ್ಲರೂ ಪದವಿ ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ವಿನತಾ ಪದವಿ ಮುಗಿಸಿ ಟಿ. ನರಸೀಪುರದ ಶಾಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಓದುತ್ತಾ ಉಮೆಗೆ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಅನಿಸಿಕೆ ವಸಂತನಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇಬ್ಬರ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವಸಂತ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ ಮುಂದೂಡುತ್ತಾನೆ. ಇತ್ತ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ-ವಿನತೆಯರ ಭೇಟಿ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಸಂತ ಮತ್ತು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಓದು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ವಿನತೆ ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ವಿಫ಼ಲವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ಬೇರೆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆಯಾದರೂ, ಅವನಿಗೆ ವಿನತೆಯ ನೆನಪಾಗುತಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಖಿನ್ನತೆಗೊಳಗಾಗಿ, ಒಂದು ದಿನ ವಿನತೆ ಅಸುನೀಗುತ್ತಾಳೆ. ರಮೆ ದೇಶದ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಇತ್ತ ವಸಂತ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗುತ್ತಾನೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪನವರ ಕೃತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳು
ಜಲಪಾತ (ಕಾದಂಬರಿ)

ಇದು ಕನ್ನಡದ ಹೆಸರುವಾಸಿ ಕಾದಂಬರಿಗಾರ ಎಸ್.ಎಲ್.ಭೈರಪ್ಪನವರು ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ

ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪನವರ ಕೃತಿಗಳು
ಸೋಮನಾಥಪುರ

**ಸೋಮನಾಥಪುರ** ಮೈಸೂರು ನಗರದಿಂದ ೩೦ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಇದು ಹೊಯ್ಸಳರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ 
ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ೧೨೬೮ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದಂಡನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಸೋಮ ಎಂಬಾತನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು. ಇದು ಇಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. 

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು

ಕೈ ಮುಗಿದು ಒಳಗೆ ಬಾ ಯಾತ್ರಿಕನೆ ಶಿಲೆಯಲ್ಲವೀ ಗುಡಿಯು ಕಲೆಯ ಬಲೆಯು....ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ತಮ್ಮ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಕವನದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಗೌರವ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲೆಗಳ ತವರು, ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳ ಬೀಡು, ಬೇಲೂರು, ಹಳೆಬೀಡು, ಸೋಮನಾಥಪುರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಕುವೆಂಪು ಹೇಳಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗನೂ ಶಿಲ್ಪಿಯ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಗೆ ತಲೆ ಬಾಗಿಯೇ ಬಾಗುತ್ತಾನೆ.ಇಂಥ ಒಂದು ಕಲಾಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ತಾಣ ಮೈಸೂರಿಗೆ 38 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸೋಮನಾಥಪುರ. ಪ್ರಶಾಂತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಶಿಲ್ಪಕಲಾವೈಭವದ ದೇಗುಲವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಆಗುವ ಸಂತೋಷ ಅಪರಿಮಿತ. ಹುಲ್ಲುಹಾಸಿನ ನಡುವೆ ಸಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಮೆಟ್ಟಿಲೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹೊಸದೊಂದು ಶಿಲ್ಪಕಲಾಲೋಕವೇ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜೀವಕಳೆಯಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಶಿಲ್ಪವೈಭವವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ರೋಮಾಂಚನವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಲ್ಪಿಯ ಜಾಣ್ಮೆ, ಚಾಕಚಕ್ಯತೆ ಕೌಶಲಕ್ಕೆ ಶಿರಬಾಗುತ್ತದೆ.

ಐತಿಹ್ಯ: 13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥಪುರ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಅಗ್ರಹಾರವಾಗಿತ್ತು. ಚತುರ್ವೇದಿಮಂಗಲ ವಿದ್ಯಾನಿಧಿಪ್ರಸನ್ನ ಸೋಮನಾಥಪುರ ಎಂಬುದು ಇದರ ಪೂರ್ವ ಹೆಸರು. ಇಲ್ಲಿರುವ 7 ಶಾಸನಗಳು ಈ ಅಪೂರ್ವ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಕಲೆಗೆ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯೆಗೆ ಆಗರವಾಗಿದ್ದ ಈ ಊರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊಯ್ಸಳರ ದೊರೆ ಮುಮ್ಮಡಿ ನರಸಿಂಹನ ದಂಡನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಸೋಮನಾಥ 1258ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಟ್ಟು ಸೋಮನಾಥಪುರವೆಂದು ಕರೆದ. ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಹರಿಯುವ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಇತಿಹಾಸ.

ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಜಗತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ದೇಗುಲ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದು ಜಗತಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಇಡೀ ದೇವಾಲಯವನ್ನೇ ಆನೆಗಳು ಹೊತ್ತಿವೆಯೇನೋ ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುವಂತೆ ಸುಂದರ ಗಜಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.  ಶಿಖರಪ್ರಾಯ: ಸೋಮನಾಥಪುರದ ದೇವಾಲಯದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಶಿಖರಪ್ರಾಯವಾಗಿರುವುದು ಮೂರು ಶಿಖರಗಳೇ. ಹೀಗಾಗೇ ಇದನ್ನು ತ್ರಿಕುಟಾಚಲವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹದಿನಾರು ಕೋಣೆಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಶಿಖರಗಳು ದೇವಾಲಯ ರಮ್ಯತೆಯನ್ನು ನೂರ್ಮಡಿಗೊಳಿಸಿವೆ. ಎಲ್ಲ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮುಖಮಂಟಪ, ನವರಂಗ, ಗರ್ಭಗೃಹ, ಸುಖನಾಸಿಗಳು ಇಲ್ಲೂ ಇವೆ. ಮಧ್ಯದ ಭುನವೇಶ್ವರಿಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರು, ಅದರ ಮೇಲೆ 32 ತೊಲೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಮಾನು, ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತೂಗಾಡುವ ರೀತಿಯ ಕಮಲದ ಮೊಗ್ಗು ಮನಮೋಹಕ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನ ದಕ್ಷಿಣ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ ವೇಣುಗೋಪಾಲ ವಿಗ್ರಹ ಇದೆ. ಮಧ್ಯದ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಗ್ರಹವೂ ಇಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಗ್ರಹ ಇತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಇಂದು ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಭಗ್ನಗೊಂಡ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಮನಸ್ಸು ವ್ಯಾಕುಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಶಿಲ್ಪಕಲಾವೈಭವ ಕಂಡು ಅದರ ಮಾಹಿತಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಅಂದಿನ ಮೈಸೂರು ಅರಸರು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. 1924ರಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿದ್ದ ಗೋಡೆಗಳ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಿ, ದೇವಾಲಯ ಶಿಥಿಲವಾಗದಂತೆ ಭದ್ರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1953ರಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಒಳಭಾಗದ ಅಪರಿಮಿತ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದು ವಿದ್ಯುದ್ದೀಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.