ಮಣಿಮೇಖಲಾ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

[thumb|300x300px|19ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಥಾಯ್ ಕಾವ್ಯದ ಸಮುತ್ ಖೋಯಿ ಕೃತಿಯಿಂದ ಮೇಖಲಾ ಮತ್ತು ರಾಮಾಸುರನ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ [ಜರ್ಮನಿ ಬವೇರಿಯನ್ ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿದೆ.]]
**ಮಣಿಮೇಖಲಾ** (ಪಾಲಿಃ ) ಬೌದ್ಧ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ದೇವತೆ. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಪುರಾಣಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರ ರಕ್ಷಕಿಯೆಂದು ಅವಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸದ್ಗುಣಶೀಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೌಕಾಘಾತದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಚತುರ್ಮಹರಾಜಿಕ ನೇಮಿಸಿದರು.  ಆಕೆ ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮಹಾನಿಪಟ ಜಾತಕ (ಮಹಾಜನಕ ಜಾತಕ) ಇದರಲ್ಲಿ ಆಕೆ ರಾಜಕುಮಾರ ಮಹಾಜನಕನನ್ನು ನೌಕಾಘಾತದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ.

## ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ 
ಪಾಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಮಣಿಮೇಖಲಾ ಎಂದರೆ ಆಭರಣಗಳ ನಡುಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿ. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, **ಮಣಿ ಮೇಖಲಾ** (ಬರ್ಮೀಸ್ನಲ್ಲಿ маякала), **ಮೋನಿ ಮೇಖಲಾ** (мони мекаль) ಅಥವಾ **ನಿಯಾಂಗ್ ಮೇಖಲಾ** (ಖ್ಮೆರ್) ನಲ್ಲಿ ಮಣಿ ಮೇಖಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಅವಳು ಪರಿಚಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

## ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ 
left|thumb|*ಮಹಾಜನಕ* ಮಣಿಮೇಖಲಾ.
ಮಣಿಮೇಖಲಾಳ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುರಾವೆಗಳು ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ದೇಶದ ಜೊಥೋಕ್‍ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ (ಬಿಲಿನ್ ಬಳಿ), ಇದು ಕ್ರಿ. ಶ. ಮೊದಲ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದೆ.

ಮಹಾಜನಕ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗ ವ್ಯಾಟ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಣಿಮೇಖಲಾಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳ ದೇವತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

### ಮಣಿಮೇಖಲ ಮತ್ತು ರಾಮಾಸುರ 
ಮಣಿಮೇಖಲ ಮತ್ತು ರಾಮಾಸುರನ ಕಥೆಯನ್ನು ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‍ನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಣಿಮೇಖಲಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಮಾಸುರ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಶುರಾಮ) ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರ ಜತೆಯಲ್ಲಿ  ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಣಿಮೇಖಲೆಯ ಸ್ಫಟಿಕದ ಮಣಿಗಳ ಮಿನುಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದ ಮೂಲಕ ಅವಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಮಾಸುರನ ಕೊಡಲಿ ಶಬ್ದದಿಂದ ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಗುಡುಗು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

## ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ 
ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಸಮುದ್ರ ದೇವತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಮಿಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಮಣಿಮೇಕಲೈಯಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ನಾಯಕಿಯನ್ನು ಮಲಗಿಸಿ, ಅವಳನ್ನು ಮಣಿಪಲ್ಲವಂ (ನೈನತೀವು) ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾಳೆ. ದೇವೋಲ್ ದೇವರ ಪೌರಾಣಿಕ ಅವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ,ದೇವೋಲ್   ಮತ್ತು ಅವನ  ಹಡಗು ಶ್ರಿಲಂಕಾ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಶಕ್ರ ದೇವರ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮಣಿಮೇಖಲೈ ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕಲ್ಲಿನ ದೋಣಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಾಳೆ.

## ನೃತ್ಯ. 
thumb|ಥಾಯ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಖಲಾ ನೃತ್ಯ.
ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪವಿತ್ರ ನಾಟಕೀಯ ನೃತ್ಯಗಳು ಮಣಿಮೇಖಲಾ ಮತ್ತು ರಾಮಾಸುರನ ಕಥೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.

### ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ 
left|thumb|445x445px|ಖಮೇರ್ ಬ್ಯಾಲೆನಲ್ಲಿ ಮೋನಿ ಮೇಖಲಾ.
ರೋಬಂ ಮೋನಿ ಮೇಖಲಾ (ಖಮೇರ್ಃ همیرينينيمينيونينيوينيومينييني), ಇದನ್ನು ರೋಬಂ ಮೇಖಲಾ-ರೀಮ್ಸೊರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮೋಣಿ ಮೇಖಲಾ ಮತ್ತು ರೀಮ್ಸೊ ಅವರ ಕಥೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಖ್ಮೇರ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ. ಇದು ಭೂಮಿ ಮೇಲೆ ಮಳೆಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಖ್ಮೇರ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಬೂಂಗ್ ಸುಯಾಂಗ್ ನೃತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

### ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ 
ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ, ಲಖೊನ್ ನೈ ಅಥವಾ ಖೋನ್ ನೃತ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೊದಲು ಮೆಖ್ಲಾ-ರಾಮಸುನ್ ನೃತ್ಯವನ್ನು *ಬೋಕ್ ರಾಂಗ್* ('ಪೀಠಿಕೆ ನೃತ್ಯ') ಪರಿಚಯವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಆಧುನಿಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ 
* ಜನಪ್ರಿಯ ಬರ್ಮೀಸ್ ಪಾಪ್ ಗಾಯಕಿ ಮಾಯ್ಖಲಾರವರು ತಮ್ಮ ವೇದಿಕೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಮಣಿಮೇಖಲಾರವರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ.
* 2002, 2008, 2015 ಮತ್ತು 2020ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಗೆ ಮೆಖಾಲಾ ಎಂದು ಹೆಸರು ನೀಡಿ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, 1980ರಿಂದ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ನ ದೂರದರ್ಶನ ಉದ್ಯಮ ನೀಡಲಾಗುವ ಒಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೆಖಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯಾಗುವ ನಾಮಮಾತ್ರದ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ತಮಿಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ *ಮಣಿಮೇಕಲೈ*
* ಖುದ್ದಕ ನಿಕಾಯದಿಂದ *ಜಾತಕ ಕಥೆಗಳುಖುದಕಾ ನಿಕಾಯ*
* *ಮಹಾನಿಪಟ ಜಾತಕ*
* *ರೋಬಮ್ ಮೋನಿ ಮೇಖಲಾ*
* ಚೀನದ ಸಮುದ್ರ ದೇವತೆ ಮಜು
* ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಜಾವನೀಸ್ ಮತ್ತು ಸುಂದನೀಸ್ ಪೂಜಿಸುವ ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರದ ರಾಣಿ ನ್ಯಾಯ್ ರೋರೋ ಕಿಡುಲ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* The Goddess and the Ogre - A Cambodian Legend

ವರ್ಗ:ದೇವತೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ದೇವತೆಗಳು