ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ ಶೇಷಾದ್ರಿ

[thumb|300x300px| [ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು|ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಬಿಎ ಆನರ್ಸ್ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜಕುಮಾರ ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರ್ (ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎಡದಿಂದ 8ನೇ) ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಿ.ಎಸ್. ಶೇಷಾದ್ರಿ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.]]
**ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ ಶೇಷಾದ್ರಿ** (1918 – ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 1998), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿ. ಎಸ್. ಶೇಷಾದ್ರಿ ಎಂದೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇವರು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1940ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ 1978ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುುವವರೆಗೆ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ (ಐಎಎಸ್) ಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

ಅವರ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಹತ್ವದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದರು. ಮಾಹೆ ಮತ್ತು ಕನಕಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ (ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕ) ಕಾರ್ಮಿಕ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು ವಿಶೇಷವಾಗಿವೆ.

ನಂತರ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು, 1977–78ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ (ISEC) ಆರಂಭಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದ ವಿ. ಕೆ. ಆರ್. ವಿ. ರಾವ್ ಅವರಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು.

**ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ**

ಸಿ. ಎಸ್. ಶೇಷಾದ್ರಿ 1942ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿದರು, ಆಗ ಇವರು ಬಹುಶಃ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ (ICS)—ಐಎಎಸ್‌ನ ಪೂರ್ವವತಾರವಾಗಿದ್ದ ಸೇವಾ ವಿಭಾಗ—ಮೂಲಕ ಸೇವೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರು. 1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದ ನಂತರ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆಗೆ (IAS) ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡರು.

ಅವರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲೊಂದು ಕನಕಪುರದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ, ನಂತರ ತಿಪಟೂರು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾವಿ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಭೂಕಂದಾಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದರು.

ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ ಹಿಂದಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಮಾಹೆಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ 27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1954 ರಿಂದ 27 ಜನವರಿ 1956 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.   ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಿಂದ ಭಾರತೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ನಂತರ ನಡೆಯಿತು. ಮಾಹೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವವು ಪುದುಚೇರಿಯ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ನಂತರದ ಆಡಳಿತದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.

**ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ**

ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು 1960 ಮತ್ತು 1970 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಅವರು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದರು. ಮಾಹೆ ಆಡಳಿತ ನಂತರ, ಶೇಷಾದ್ರಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (1973ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ಪುನರ್‌ನಾಮೀಕರಣಗೊಂಡಿತು) ಮರಳಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಉನ್ನತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಆರ್ಥಿಕಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಇಲಾಖೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಅವರು ಮೈಸೂರು ವೇತನ ಆಯೋಗದ (1966–68) ವರದಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.

1966ರ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕಾರ್ಮಿಕ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಅರ್ಹತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.

1960ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಹಬೂಬ್ಷಾಹಿ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಮಿಲ್ಸ್‌ನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ 1962ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲಿನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಬಹುಮತ ಹಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಇದರ ಅನುಮತಿತ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ರೂ. 1.25 ಕೋಟಿ ಆಗಿತ್ತು.

1967ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿದರ್ಶನ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕರ್ತವ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿ (Officer on Special Duty)ಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.

ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಪಡೆ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಗಮಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಪಡೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಪತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ನಿಗಮಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು.

**ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಬದ್ಧತೆ**

೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ನಂತರ, ಶೇಷಾದ್ರಿ ನಾಗರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 1979–1980ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (BMA) ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.  ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರೈಟಾನ್ ವಾಲ್ವ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1978 ರಲ್ಲಿ 1998 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾಗುವವರೆಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 

ಸಿ. ಎಸ್. ಶೇಷಾದ್ರಿ ಅವರು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತವರೆಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರ ತಲೆಮಾರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿ ನೆನಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನವೀನವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಂದಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಅವರು ಸಹಾಯಹಸ್ತವನ್ನೀಡಿದರು. ಮಾಹೆ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಆಡಳಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರವು, ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿತು.

**ಉಲ್ಲೇಖಗಳು**