open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಶ್ರೇಯಾಸ್ ಗೋಪಾಲ್

**ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೇಯಾಸ್ ಗೋಪಾಲ್**  (ಜನನ 4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1993). ಇವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು. ಇವರು ದೇಶೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ತಂಡದ ಆಟಗಾರ. ಇವರು ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಬಲಗೈನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬೌಲ್ ಲೆಗ್ ಬ್ರೇಕ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಅಂಡರ್ -೧೯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರು ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. ೧೩ ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರು, ೧೫ ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರು, ೧೬ ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರು ಮತ್ತು ೧೯ ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರಂತಹ ವಿವಿಧ ವಯೋಮಾನದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಶ್ರೇಯಸ್ ಗೋಪಾಲ್ ದಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಆಂಥೋನಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಬೆಂಗಳೂರು ನಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಬಿಕಾಮ್‌ (ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್) ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.

ಅವರ ತಂದೆ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಗೋಪಾಲ್ ಅವರು ೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕ್ಲಬ್ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರ ತಾಯಿ ಅಮಿತಾ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಾಲಿಬಾಲ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ರೋಲ್ ಮಾಡೆಲ್‌ ಆಗಿ ಅನಿಲ್ ಕುಂಬ್ಳೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರು.

## ದೇಶೀಯ ವೃತ್ತಿ 
ಗೋಪಾಲ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 2014 ರಂದು, ಗೋಪಾಲ್ ಇರಾನಿ ಕಪ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ರೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಮೊದಲ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಹೊಡೆದರು, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಇರಾನಿ ಕಪ್ ಗೆಲ್ಲಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ೨೦೧೯–೨೦ ದುಲೀಪ್ ಟ್ರೋಫಿಗಾಗಿ ಇಂಡಿಯಾ ಬ್ಲೂ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ೨೦೧೮–೧೯ ದೇವಧರ್ ಟ್ರೋಫಿಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಎ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.

## ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ 
೨೦೧೪ ರ ಐಪಿಎಲ್ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಇವರನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಋತುಗಳನ್ನು ಕಳೆದರು.

ಜನವರಿ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಇವರನ್ನು ೨೦೧೮ ರ ಐಪಿಎಲ್ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನ್ ರಾಯಲ್ಸ್ ಖರೀದಿಸಿತು. ೩೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೯ ರಂದು, ಇವರು ೨೦೧೯ ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿರುದ್ಧ ೩ ಸತತ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ, ಎಬಿ ಡಿವಿಲಿಯರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕಸ್ ಸ್ಟೊಯಿನಿಸ್ ಅವರ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಶ್ರೇಯಸ್ ಗೋಪಾಲ್ ಐಪಿಎಲ್‌ನ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಾಗಿ ೨೦೨೨ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸನ್‌ರೈಸರ್ಸ್ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಖರೀದಿಸಿತು.

೨೦೨೪ ರ ಐಪಿಎಲ್ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಖರೀದಿಸಿದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು : 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
* 
* Shreyas Gopal 's profile page on Wisden

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ಬಡಾ ಇಮಾಮ್ಬಾಡಾ

thumb|ಇಮಾಮ್‍ಬಾಡಾದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಅಸ್‍ಫ಼ಿ ಮಸೀದಿ
**ಬಡಾ ಇಮಾಮ್‍ಬಾಡಾ** (**ಅಸ್‍ಫ಼ಿ ಮಸೀದಿ** ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ) ಭಾರತದ ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಇಮಾಮ್‍ಬಾಡಾ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅವಧ್‍ನ ನವಾಬನಾದ ಅಸಫ಼್-ಉದ್-ದೌಲಾ ೧೭೮೪ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದನು. *ಬಡಾ* ಎಂದರೆ ದೊಡ್ಡದು*.*

## ಕಟ್ಟಡದ ರಚನಾಂಶಗಳು 
thumb|ಬಡಾ ಇಮಾಮ್‍ಬಾಡಾದ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹದಿಂದ ಚಾವಣಿ ದೃಶ್ಯ
ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಅಸ್‍ಫ಼ಿ ಮಸೀದಿ, ಭೂಲ್-ಭುಲೈಯಾ (ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ) ಮತ್ತು ಹರಿಯುವ ನೀರಿರುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಬಾವಿಯಾದ ಬೌಲಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಭವ್ಯವಾದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮುಖ್ಯ ಹಜಾರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಚಾವಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ೧೦೨೪ ದಾರಿಗಳಿವೆ ಆದರೆ ವಾಪಸು ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ಅವೆಂದರೆ ಮೊದಲ ದ್ವಾರ ಅಥವಾ ಕೊನೆಯ ದ್ವಾರಗಳು ಮಾತ್ರ ಇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಕಸ್ಮಿಕ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯಾಗಿದೆ.

## ವಾಸ್ತುಕಲೆ 

ಚಿತ್ರ:The simple grave of Asaf al-Daula under a canopy inside the Imambara - British Library Add.or.4758.jpg|ಛತೃದ ಕೆಳಗೆ ಅಸಫ಼್ ಉದ್ ದೌಲಾನ ಸರಳ ಗೋರಿ; ಒಂದು ಜಲವರ್ಣಚಿತ್ರ, ಸು. 1814–15.
ಚಿತ್ರ:Imambara of Asaf-ud-daula interior.jpg|ಪ್ರಸಕ್ತ ದಿನದ ಆಂತರಿಕ ನೋಟ
ಚಿತ್ರ:KITLV 91964 - Unknown - Gateway to Husainabad Imambara in Lucknow in India - Around 1860.tif|ರೂಮಿ ದರ್ವಾಜ಼ಾ, ಸುಮಾರು ೧೮೬೦ರಲ್ಲಿ.
ಚಿತ್ರ:Bada Imambada(Outer view).jpg|ಬಡಾ ಇಮಾಮ್‍ಬಾಡಾದ ಹೊರಗಿನ ನೋಟ.

right|thumb|200x200px|ಬಡಾ ಇಮಾಮ್‍ಬಾಡಾದ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ.

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 
* Bara Imambara more facts

ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು
ವಾ ಕಾಬಾ ಜಲಪಾತ

thumb|ವಾ ಕಾಬಾ ಮೇಲೆ
thumb|ನೀರು ಧುಮುಕುವ ಮುನ್ನ

**ವಾ ಕಾಬಾ ಜಲಪಾತ**ವು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯದ ಚಿರಾಪುಂಜಿ ಹತ್ತಿರ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಜಲಪಾತ. ಜಲಪಾತವು ಕಡಿದಾದ ಶಿಲಾಮುಖದಿಂದ ಧುಮುಕಿ ಸುಮಾರು ೧೭೦-೧೯೦ ಮೀಟರ್ ಕೆಳಗಿನ ಕಂದರದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ಕಿನ್ನರಿಯರು ಜಲಪಾತವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆಂದು ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಯಿದೆ. ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‍ನಿಂದ ಚಿರಾಪುಂಜಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಜಲಪಾತವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.
thumb|ವಾ ಕಾಬಾ ಜಲಪಾತ
thumb|ವಾ ಕಾಬಾ ಜಲಪಾತದಿಂದ ನೋಟ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* TripAdvisor

ವರ್ಗ:ಜಲಪಾತಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೇಘಾಲಯ
ಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ

thumb
**ಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ**ವು ಭಾರತದ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯದ ಕೈಮೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೌರಾದಲ್ಲಿ ಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಗುಡ್ಡಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯರ ಪೂಜೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು (ಎಎಸ್‍ಐ) ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಫಲಕವು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಕಾಲಮಾನ ನಿರ್ಧಾರವು ಕ್ರಿ.ಶ. ೬೨೫ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೬೩೫ರ ಕಾಲಮಾನದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾದ ಹಿಂದೂ ಶಾಸನಗಳು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ೧೯೧೫ರಿಂದ ಎಎಸ್‍ಐ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಅಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಕ್ಷಸನಾದ ಮಹಿಷಾಸುರನ ಸೋದರರು ಮತ್ತು ದಳವಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಚಂಡ ಮತ್ತು ಮುಂಡರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಮುಂಡನು ದೇವಿ ಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅವನ ತಮ್ಮ ಚಂಡನು ಚೈನ್‍ಪುರ್ ಹತ್ತಿರದ ಮದುರಾನಾ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿರುವ ಚಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* About the temple
* Album

ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಶಬರಿಕೊಳ್ಳ

ನಮ್ಮ ***ರಾಮದುರ್ಗ***ವು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ***ರಾಮನಗರಿ, ಭುಜಬಲಗಡ, ಬೆಲ್ಲದ ನಾಡು, ಕೊಳ್ಳಗಳ ನಾಡು, ಪುರಾಣಕ್ಷೇತ್ರ*** ಎಂತೆಲ್ಲಾ ಜನರು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಭು ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಸಹಿತ ಶ್ರೀಕ್ಷೇತ್ರ ಶಬರಿಕೊಳ್ಳಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಶಬರಿದೇವಿಗೆ ದರ್ಶನ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿದೆ. ಶಬರಿ ದೇವಾಲಯ ರಾಮಾಯಣ ಕಾಲದ ಘಟನೆಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದ ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವೆಂದೇ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ಪುರಾಣಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಶಬರಿಯು ರಾಮನ ಭಕ್ತೆಯಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ರಾಮನ ನೋಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ಸಲ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣ ಹನುಮಂತನು ವನವಾಸದಿ ದಾರಿಯುದ್ದ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಶಬರಿವನದತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಶಬರಿದೇವಿ ಅವರಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ಹಣ್ಣುಹಂಪಲನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅವರ ದಣಿವನ್ನು ನೀಗಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಅವಳ ಸೇವಾಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಶ್ರೀರಾಮನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸ್ಥಳವೇ ಈಗಿನ ರಾಮದುರ್ಗದಿಂದ ೧೫ ಕಿ.ಮಿ. ಅಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಶಬರಿಕೊಳ್ಳದ ಶ್ರೀ ಶಬರಿದೇವಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನ.

ಬೆಳಗಾವಿಯಿಂದ ೧೦೮ ಕಿ.ಮೀ., ರಾಮದುರ್ಗದಿಂದ ೧೫ ಕಿ.ಮೀ. ಸುರೇಬಾನದಿಂದ ೦೫ ಕಿ.ಮೀ. ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಮದುರ್ಗ ಸುರೇಬಾನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ವಾಹನಗಳು ಶಬರಿಕೊಳ್ಳ ಬಲ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ತಿರುವಿನಿಂದ ದೇವಾಲಯವರೆಗೂ ರಸ್ತೆ ಇದ್ದು ವಾಹನ ಸೌಕರ್ಯ ಕಡಿಮೆ. ಆದರೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಇಲ್ಲವೇ ಖಾಸಗಿ ವಾಹನ ಅಥವಾ ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾ ಮೂಲಕ ೧.೫ ಕಿ.ಮೀ. ಹೋಗಬಹುದು.

ವರ್ಗ:ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಬೃಹತ್ಕಥಾ ಮಂಜರಿ (ಪುಸ್ತಕ)

**ಬೃಹತ್ಕಥಾ ಮಂಜರಿ** ಪುಸ್ತಕವನ್ನು **ಗೂಡಪಲ್ಲಿ ರಾಮಾಶಾಸ್ತ್ರಿ** ಅವರು 1914ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು **ವಾಜಪೇಯ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ** ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ ''''''.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಗಳ ವಿಷಯಪಟ್ಟಿ
ವರ್ಗ:ಗೂಡಪಲ್ಲಿ ರಾಮಾಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಪುಸ್ತಕ ಸಂಚಯ - ಐಇಜಿ ಯೋಜನೆ
ಅನುಲೋಮ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ

***ಅನುಲೋಮ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ***ವು (अनुलोम प्राणायाम) ಹಠ ಯೋಗದ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಅಥವಾ ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. *ಅನು* ಎಂದರೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು *ಲೋಮ* ಎಂದರೆ ಕೂದಲು. ಹಾಗಾಗಿ ಇದರ ಅರ್ಥ ಸಹಜ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ*.* ಇದು ವಿಲೋಮ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಕ್ಕೆ (विलोम प्राणायाम) (ಅಂದರೆ ಅಸಹಜ, ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.

***ನಾಡಿ ಶೋಧನ***ದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ **ಪರ್ಯಾಯ ಹೊಳ್ಳೆಯ ಉಸಿರಾಟ** ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ***ಅನುಲೋಮ ವಿಲೋಮ*** ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ) ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೋಲುವ *ಅನುಲೋಮ*ವು ಎರಡೂ ಹೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಉಸಿರೆಳೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿ ಉಸಿರನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಹೊಳ್ಳೆಗಳ ನಡುವೆ ಹೊರಬಿಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಲ ಹೊಳ್ಳೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಲಗೈಯ ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಡ ಹೊಳ್ಳೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕಿರುಬೆರಳು ಮತ್ತು ಉಂಗುರದ ಬೆರಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಲ್ಟಾ ಅನುಲೋಮ ಉಸಿರಾಟವನ್ನು *ಪ್ರತಿಲೋಮ* ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಉಸಿರನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ಹೊಳ್ಳೆಗಳ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಂಡು ಎರಡೂ ಹೊಳ್ಳೆಗಳ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ *ಕುಂಭಕ* ಅಥವಾ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮೊದಲು ಉಚ್ಛ್ವಾಸದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿಶ್ವಾಸದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ
ವಿಷ್ಣುಪಾದ ಮಂದಿರ

thumb

**ವಿಷ್ಣುಪಾದ ಮಂದಿರ**ವು ಭಾರತದ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯದ ಗಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯವು ಫ಼ಲ್ಗು ನದಿಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಧರ್ಮಶಿಲೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಬ್ಯಾಸಾಲ್ಟ್‌ನ ಒಂದು ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಗಯಾಪಾಲ್ ಪಾಂಡಾ ಬಾಲ್ ಗೋವಿಂದ್ ಸೇನ್ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತನು ದಾನಮಾಡಿದ ೫೦ ಕಿಲೊ ತೂಕದ ಚಿನ್ನದ ಬಾವುಟವಿದೆ.
left|thumb|200x200px|ವಿಷ್ಣುಪಾದ ಮಂದಿರದ ಒಳಗೆ ವಿಷ್ಣು ಪಾದ ಗುರುತು. ೪೦ ಸೆ.ಮಿ. ಉದ್ದದ *ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು* ಘನ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿ ಲೇಪಿತ ಬಾನೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
thumb|೧೮೮೫ರಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಪಾದ ಮಂದಿರ
ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣದ ದಿನಾಂಕವು ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಮನು ಸೀತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ್ದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ದಿನದ ರಚನೆಯನ್ನು ಇಂದೋರ್‌ನ ರಾಣಿ ದೇವಿ ಅಹಲ್ಯಾ ಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ ೧೭೮೭ರಲ್ಲಿ ಫಲ್ಗು ನದಿಯ ತಟದ ಮೇಲೆ ಮರು ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು. ಭೇಟಿಕಾರರು ಮೇಲಿನಿಂದ ದೇವಾಲಯದ ನೋಟ ನೋಡಲು ಬ್ರಹ್ಮಜುನಿ ಗುಡ್ಡದ ಶಿಖರದ ಮೇಳೆ ಹೋಗಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರ
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಇಲಾಹಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ

thumb

**ಇಲಾಹಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ**ಯು ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಕ್ಬರ್ ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಅಲಾಹಾಬಾದ್‍ನಲ್ಲಿ ೧೫೮೩ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಒಂದು ಕೋಟೆ. ಈ ಕೋಟೆಯು ಯಮುನಾ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲೆ, ಗಂಗಾ ನದಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅದರ ಸಂಗಮದ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿದೆ. ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಮಾರಕವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ.

ಅಕ್ಬರನು ಕೋಟೆಯನ್ನು *ಇಲಾಹಾಬಸ್* ("ದೇವರಿಂದ ಅನುಗ್ರಹಿತವಾದ") ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಇದು "ಇಲಾಹಾಬಾದ್" ಎಂದು ಆಯಿತು. ಇಲಾಹಾಬಾದ್‍ನ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳವಲ್ಲದೆ, ಅಕ್ಬರ್ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡುವ ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಿಗಳಿಂದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿದ್ದನೆಂದು ಕೂಡ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಅಕ್ಬರ್ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ೧೫೬೩ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದನು ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಇದು ಅಸಂಭವವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Ashoka Pillar at Allahanbad Fort, British Library

ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ದೇವ ಸೂರ್ಯ ಮಂದಿರ

thumb

**ದೇವ ಸೂರ್ಯ ಮಂದಿರ**ವು ಭಾರತದ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸೂರ್ಯ ದೇಗುಲವಾಗಿದ್ದು ಛಠ್ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಸೂರ್ಯ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇವ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದಯವಾಗುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು  ಎದುರಿಸುವ ಬದಲು ಅಸ್ತವಾಗುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಛಠ್ ಪೂಜೆಯ ಹಬ್ಬ, ಆರ್ದ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರದಂದು ಭೇಟಿಕೊಡಲು ಬಹಳ ಮಂಗಳಕರವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಛಠ್‍ಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ದೇವ್. ಇಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ದೇವನು ಎಲ್ಲ ಭಕ್ತರ ವಚನಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯವು ನಾಗರ ವಾಸ್ತುಕಲೆ, ದ್ರಾವಿಡ ವಾಸ್ತುಕಲೆ ಮತ್ತು ವೇಸರ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ದೇವ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲೆ ಗುಮ್ಮಟ ಆಕಾರವನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದ್ದು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಗುಮ್ಮಟದ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ಒಂದು ಕರಂಡವಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಬಹಳ ದೂರದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು ದೇಗುಲವನ್ನು ಬಹಳ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಭವ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರ
ಕೋಟೇಶ್ವರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ

**ಕೋಟೇಶ್ವರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ** ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿಂದೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉಪವರ್ಗ. ಈ ಸಮುದಾಯ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೋಟೇಶ್ವರ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮುದಾಯವು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಅದು ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಕೋಟೇಶ್ವರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮಾಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ದ್ವೈತ ವೇದಾಂತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸೋಧೆ ವಾದಿರಾಜ ಸ್ವಾಮಿ ಮಠದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಮುದಾಯ
ಕಿನ್ರಮ್ ಜಲಪಾತ

**ಕಿನ್ರಮ್ ಜಲಪಾತ**ವು ಭಾರತದ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಗುಡ್ಡಗಳ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಗುಡ್ಡಗಳ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿರಾಪುಂಜಿಯಿಂದ ೧೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಥಾಂಗ್‍ಖರಂಗ್ ಉದ್ಯಾನದೊಳಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ೭ನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ಕಿನ್ರಮ್ ಜಲಪಾತವು ಮೂರು ಶ್ರೇಣಿಗಳುಳ್ಳ ಜಲಪಾತವಾಗಿದ್ದು ನೀರು ೩೦೫ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೇಘಾಲಯ
ವರ್ಗ:ಜಲಪಾತಗಳು
ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದ ಮೂರು ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳು

ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಧರ್ಮಗುರು ಸಂತ ಗುರು ನಾನಕ್ ದೇವ್ ಅವರು ಸೂತ್ರವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.  
 ಗ್ರಂಥ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್ (ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ ಗುರುಮುಖಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿದೆ)]]

### ನಾಮ ಜಪ
ಪಂಜಾಬಿ:ನಾಮ್ ಜಪೋ, ಪಂಜಾಬಿ ಗುರುಮುಖಿ: ਨਾਮ ਜਪੋ  
* ದೇವರ ನಾಮ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಎಂದೂ ಮರೆಯದಿರುವುದು.
* ದೇವರ ಕೃಪೆಗಾಗಿ ನಿತ್ಯವೂ ಸಿಖ್ ಶ್ಲೋಕಗಳಾದ ನಿತ್ನಮ್ ಬನಿ(ಸಿಖ್ಖರ ದಿನ ನಿತ್ಯದ ಶ್ಲೋಕಗಳು)ಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು.

### ನಿಯತ್ತಿನ ಜೀವನ
ಪಂಜಾಬಿ:ಕಿರಾತ್ ಕರೋ, ಪಂಜಾಬಿ ಗುರುಮುಖಿ: ਕਿੱਰਤ ਕਰੋ 
* ನಿಯತ್ತಿನಿಂದ ಗಳಿಸುವುದು.
* ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ದುಡಿಯುವುದು.
* ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗು ದೈಹಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ದುಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾತ್ರವೇ ಸಂಪಾದಿಸುವುದು.
* ದೇವರು ಕೊಡಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸದಾಕಾಲ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ನುಡಿಯುತ್ತಾ ಸಭ್ಯರಾಗಿ ಬದುಕುವುದು. 
* ಉತ್ತಮ ನೈತಿಕ ಹಾಗು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
 
### ಹಂಚಿತಿನ್ನುವುದು
ಪಂಜಾಬಿ:ವಾಂದ್ ಚಕ್ಕೋ, ಪಂಜಾಬಿ ಗುರುಮುಖಿ: ਵੰਡ ਛਕੋ
* ಆಹಾರ, ಸಂಪತ್ತು, ಧನ ಯಾವುದೇ ಆಗಲಿ ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ಮತ, ಪಂಗಡಗಳ ಯಾವುದೇ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಬಾಳುವುದು. 
* ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವ ಯಾವುದೇ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗು ತಮ್ಮ ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಆ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದು.
* ಕೊಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.  ಕೊಡುವುದರಿಂದಲೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಎಂಬ ಭಾವ ತಳೆಯುವುದು.

## ಆಕರಗಳು
* ಸಿಖ್ ನೆಟ್ ಆಂಗ್ಲ ತಾಣ

ವರ್ಗ: ಪಂಜಾಬ್
ರಾಮದುರ್ಗ ಸಂಸ್ಥಾನ

thumb|ರಾಮದುರ್ಗ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಚಿತ್ರ

**ಸಂಸ್ಥಾನ** ಎಂದರೆ, ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೂಹ. ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಮದುರ್ಗ ಸಂಸ್ಥಾನವು ೧೯೪೮ರ ತನಕ ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ವಿಲೀನಿಕರಣವಾಗುವವರೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದ ರಾಮದುರ್ಗ ಪ್ರದೇಶವು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಿಲಬನೂರು ಮತ್ತು ತುರನೂರು ಎಂಬ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡು ೧೮೬೬ರಲ್ಲಿ ರಾಮದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುರಸಭೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಅರಮನೆ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ರಾಮದುರ್ಗ ಪಟ್ಟಣವು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಿದ್ದು, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ೧೦೩ ಕಿ.ಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ರಾಮದುರ್ಗ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಕೊಂಕಣಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರಾಜವಂಶದವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಧಿಪತ್ಯ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರಿಗೆ **"ರಾಜ"** ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

### ಸಂಸ್ಥಾನಿಕರ ಕಾಲದ ರಾಜರುಗಳು
#  ಯೋಗಿರಾವ I ಭಾವೆ - (೧೭೪೭-೧೭೭೭)
# ರಾಮರಾವ್ I ಭಾವೆ - (೧೭೭೮-೧೭೮೫)
# ಮೈಸೂರು ರಾಜರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು - (೧೭೮೫-೧೭೯೯)
#  ಬಾಪುರಾವ ರಾಣಡೆ - (೧೮೦೦-೧೮೧೦)
#  ನಾರಾಯಣರಾವ್ I ರಾಮರಾವ್ - (೧೮೧೦-೧೮೨೭)
#  ಬ್ರಿಟೀಷ್ ರವರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತ್ತು - (೧೮೨೭-೧೮೨೯)
#  ರಾಣಿ ರಾಧಾಭಾಯಿ - (೧೮೨೯-೧೮೫೭)
#  ರಾಮರಾವ್ II ನಾರಾಯಣರಾವ್ ಭಾವೆ - (೧೮೫೭-೧೮೭೨)
#  ಯೋಗಿರಾವ್ II "ಬಾಪುಸಾಹೇಬ" ಭಾವೆ - (೧೮೭೨-೧೮೭೮)
#  ವೆಂಕಟರಾವ್ ಯೋಗಿರಾವ್ ಭಾವೆ - (ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೧. ೧೮೭೮-೧೯೦೭)
#  ರಾಮರಾವ್ III ವೆಂಕಟರಾವ್ ಸಾಹೇಬ ಭಾವೆ - (ಏಪ್ರೀಲ್ ೩೦, ೧೯೦೭-೧೯೪೭)

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ರೂಮಿ ದರ್ವಾಜ಼ಾ

thumb

**ರೂಮಿ ದರ್ವಾಜ಼ಾ** (ಹಿಂದಿ: रूमी दरवाज़ा ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ **ಟರ್ಕಿಷ್ ಗೇಟ್** ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಭವ್ಯವಾದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು. ಇದನ್ನು ನವಾಬ್ ಅಸಫ಼್ - ಉದ್ - ದೌಲಾನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ೧೭೮೪ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅವಧಿ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅರವತ್ತು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರುವ ರೂಮಿ ದರ್ವಾಜ಼ಾವನ್ನು ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಬಾಬಿ ಹುಮಾಯ್ಞೂ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದು ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿನ ಅಸಫ಼ಿ ಇಮಾಮ್‍ಬಾಡಾದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ನೋ ನಗರದ ಲಾಂಛನವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಹಳೆ ಲಕ್ನೋ ನಗರದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ನವಾಬರ ನಗರಿಯು ಬೆಳೆದು ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ, ಇದನ್ನು ನಂತರ ಒಂದು ಅರಮನೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಂಗೆಕೋರರು ನಾಶಪಡಿಸಿದರು.

## ಛಾಯಾಂಕಣ 
thumb|ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರೂಮಿ ದರ್ವಾಜ಼ಾ, ಭಾರಿ ಸಂಚಾರದೊಂದಿಗೆ

ಚಿತ್ರ:Roomi gate.jpg
ಚಿತ್ರ:Roomi Darwaza 03.JPG
ಚಿತ್ರ:Roomi Darwaza 04.JPG
ಚಿತ್ರ:Roomi Darwaza 05.JPG
ಚಿತ್ರ:Roomi Gate.JPG
ಚಿತ್ರ:Rumi Darwaza Lucknow.jpg
ಚಿತ್ರ:Rumi darwaza reflection.jpg|ಮಾನವ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಲಕ್ನೋದ ರೂಮಿ ದರ್ವಾಜ಼ಾದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ.
ಚಿತ್ರ:Rumi Darwaza bnw.jpg|ರೂಮಿ ದರ್ವಾಜ಼ಾ
ಚಿತ್ರ:Rumi darwaza night.jpg|ರೂಮಿ ದರ್ವಾಜ಼ಾ, ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು
ಚಿತ್ರ:Rumi Darwaza view from Bara Imambara, Lucknow.jpg|ಬಡಾ ಇಮಾಮ್‍ಬಾಡಾದಿಂದ ರೂಮಿ ದರ್ವಾಜ಼ಾದ ನೋಟ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Official India Travel & Tours Information Website 

ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಅಶೋಕ್‍ಧಾಮ್ ಮಂದಿರ

thumb
**ಅಶೋಕ್‍ಧಾಮ್ ಮಂದಿರ**ವು (**ಇಂದ್ರದಮನೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ್ ಮಂದಿರ್** ಎಂದು ಕೂಡ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ) ಭಾರತದ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯದ ಲಖೀಸರಾಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ದೇವರಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಇಂದ್ರದಮನೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ್ ಮಂದಿರವಿದೆ. ಇದರ ಸುತ್ತ ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿ, ಶಿವನ ಸವಾರಿ ನಂದಿ ಮತ್ತು ದೇವಿ ದುರ್ಗೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.

೭ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯೭೭ರಂದು, ಅಶೋಕ್ ಮತ್ತು ಗಜಾನಂದ್ ಹೆಸರಿನ ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿನ್ನಿ ದಾಂಡು ಆಟವಾಡುವಾಗ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗೆ ಬೃಹತ್ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು. ೧೧ ಫ಼ೆಬ್ರುವರಿ ೧೯೯೩ರಂದು, ಜಗನ್ನಾಥ್‍ಪುರಿಯ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಪುನಾರಚನೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಪ್ರಸಕ್ತ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಶ್ರೀ ಇಂದ್ರದಮನೇಶ್ವರ್ ಮಹಾದೇವ್ ಮಂದಿರ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೧೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೨ರಂದು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

## ಛಾಯಾಂಕಣ 

ಚಿತ್ರ:Lord Vishnu Ashok Dham.jpg|ವಿಷ್ಣು ದೇವತೆ, ಅಶೋಕ್‍ಧಾಮ್ (ಸಣ್ಣ ಅಗೆತದ ಕೆಲಸದ ವೇಳೆ ಜೂನ್ ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು)
ಚಿತ್ರ:Ashok dham, Mahashivratri celebration.jpg|ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆ, ಅಶೋಕ್‍ಧಾಮ್
ಚಿತ್ರ:Lord Shiva, Ashokdham.jpg|ಶಿವ, ಅಶೋಕ್‍ಧಾಮ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರ
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ, ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ

[thumb|ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ, ಫ಼ತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ, [ಆಗ್ರಾ]]
**ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ**ಯು (ಶುಕ್ರವಾರದ ಮಸೀದಿ) ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾದ ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಮಸೀದಿಯಾಗಿದೆ. ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಕ್ಬರ್‌ನು ಖುದ್ದಾಗಿ ಜಾಮಿ ಮಸೀದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದನು. ಇದು ಸುಮಾರು ೫೪೦ ಅಡಿ ಉದ್ದದಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. "ಶುಕ್ರವಾರದ ಮಸೀದಿ" ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಈ ಮಸೀದಿಯು ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರು ತೀರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೋಗಲು ಬಯಸುವ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಗ್ರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮಸೀದಿಯ ಕೆಲವು ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಸುಂದರ ಇರಾನೀ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
left|thumb|ಬುಲಂದ್ ದರ್ವಾಜ಼ಾ, ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ
ಈ ಮಸೀದಿಯು ಇಸ್ಲಾಮೀ ಕಲೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ಹಂತವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾಸ್ತುಕಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಲಾಗಿದೆ.

ಬುಲಂದ್ ದರ್ವಾಜ಼ಾ ಮತ್ತು ಸಲೀಮ್ ಚಿಶ್ತಿಯ ಗೋರಿಗಳು ಕೂಡ ಮಸೀದಿ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* http://www.world-heritage-tour.org/asia/south-asia/india/agra/fatehpur-sikri/map.html 
* http://www.pbase.com/primero/india2006

ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ಮಸೀದಿಗಳು
ಸಿಜು ಗುಹೆ

thumb|ಸಿಜು ಗುಹೆ ಬಳಿ ಸುಣ್ಣದ ರಚನೆಗಳು
**ಸಿಜು ಗುಹೆ**, (ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಕೇವ್-ಬಾವಲಿ ಗುಹೆ ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ) ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾದ ಮೇಘಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಪಾಕ್ ಸರೋವರ ಹಾಗೂ ಸಿಂಸಾಂಗ್ ನದಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಹತ್ತಿರ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ಗುಹೆಯಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ನೆಲತೊಂಗಲುಗಳು ಮತ್ತು ತೂಗುತೊಂಗಲುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಸಿಜು ಗುಹೆ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲವೂ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮೇಘಾಲಯದ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಮಳೆ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಗುಹೆ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಿಜುಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಸಿಜು ಗುಹೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಿಸಲಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಸಿಜು ಗುಹೆಗಳು 21–26.4 °C ನಡುವಿನ ಸ್ಥಿರ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು 1927 ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. 

ಕೆಲವು ಅಪರೂಪದ ಬಾವಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.

## ಸಾಹಿತ್ಯ 
* 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಮೇಘಾಲಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ: ಸಿಜು ಗುಹೆ 

ವರ್ಗ:ಗುಹೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೇಘಾಲಯ
ಬಾಲ್ಪಕ್ರಮ್

**ಬಾಲ್‍ಪಕ್ರಮ್** ಭಾರತದ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಗಾರೊ ಗುಡ್ಡಗಳ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

ಬಾಲ್‍ಪಕ್ರಮ್ ತನ್ನ ಅರಣ್ಯಾಚ್ಛಾದಿತ ಕಮರಿ ಮತ್ತು ಕಂದರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈಗ್ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವು ಬಾಲ್‍ಪಕ್ರಮ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮೇಘಾಲಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟಾದ ಗಾರೋಗಳು ಈ ಗುಡ್ಡವು ಮೃತ ಆತ್ಮಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಂಬಿಕೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅನೇಕ ವಿಚಿತ್ರ ಆದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಚನೆಗಳು, ಭೌತಿಕ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ, ಇವುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಲ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಬಾಲ್‍ಪಕ್ರಮ್ ಮೇಘಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಅಪಾಯದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೇಘಾಲಯ
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಜಲ್ ಮಂದಿರ್

thumb

**ಜಲ್ ಮಂದಿರ್** ಭಾರತದ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯದ ಪಾವಾಪುರಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ (**ಅಪಾಪುರಿ** ಅಂದರೆ ಪಾಪವಿಲ್ಲದ ಪಟ್ಟಣ ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ). ಇದು ಜೈನರ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು 24 ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ (ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೋಧಕ) ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅವನ ಶವಸಂಸ್ಕಾರದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾವೀರನು ಕ್ರಿ.ಪೂ 527 ರಲ್ಲಿ ಪಾವಾಪುರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು (ಮೋಕ್ಷ) ಪಡೆದನು.   ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಕಮಲದ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಕೊಳದೊಳಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಮಹಾವೀರನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರಾಜ ನಂದೀವರ್ಧನನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ.  ಇದು ಪಾವ್‍ಪುರಿಯ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾವೀರನ "*ಚರಣ ಪಾದುಕೆ* " ಅಥವಾ ಪಾದದ ಗುರುತನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರನು ಪಾವಾಪುರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರನ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಷ್ಟು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಾಗ ದೊಡ್ಡ ಹಳ್ಳವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಕೊಳವಾದಾಗ ಮಹಾವೀರನ ಶವಸಂಸ್ಕಾರದ ಸ್ಥಳವು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಅವರ ನಿರ್ವಾಣದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೊಳದೊಳಗೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

## ಛಾಯಾಂಕಣ 

ಚಿತ್ರ:Pavapuri jain Temple.jpg|ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ
ಚಿತ್ರ:Pawapuri - 003 Gateway to temple (9243079237).jpg
ಚಿತ್ರ:Pawapuri - 004 Lions and Vases (9245852276).jpg|ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ವಸ್ತುಗಳು
ಚಿತ್ರ:Approach to Pawapuri temple - panoramio.jpg|ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ದಾರಿ
ಚಿತ್ರ:PavaPansara.jpg|ಪನ್ಸಾರಾದಲ್ಲಿರುವ ಪಾವಾಪುರಿ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 
* 
* 
* 
* 

ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಸಲೀಮ್ ಚಿಶ್ತಿಯ ಗೋರಿ

right|thumb|300x300px|ಶೇಖ್ ಸಲೀಮ್ ಚಿಸ್ತಿಯ ಗೋರಿಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮೊಘಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
**ಸಲೀಂ ಚಿಶ್ತಿಯ ಗೋರಿ** ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮೊಘಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1580 ಮತ್ತು 1581 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜನಾನಾ ರೌಜಾ ಬಳಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಬುಲಂದ್ ದರ್ವಾಜ಼ಾ ಕಡೆಗೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಜಮಾ ಮಸೀದಿಯ ಚೌಕಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅಜ್ಮೀರ್‌ನ ಖ್ವಾಜಾ ಮೊಯಿನುದ್ದೀನ್ ಚಿಶ್ತಿಯ ವಂಶಸ್ಥ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ರಿಯಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೇಲಿನ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೂಫಿ ಸಂತ ಸಲೀಮ್ ಚಿಸ್ತಿಯ (1478 - 1572) ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತನ್ನ ಮಗನ ಜನನದ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ ಸೂಫಿ ಸಂತನಿಗೆ ಗೌರವಸೂಚಕವಾಗಿ ಅಕ್ಬರ್ ಈ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಆ ಮಗನಿಗೆ ಸೂಫಿ ಸಂತನ ಹೆಸರೇ ಅಂದರೆ ರಾಜಕುಮಾರ ಸಲೀಂ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಇದೇ ಮಗು ಅಕ್ಬರ್‌ನ ನಂತರ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿತು. 
[left|thumb|160x160px|ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ *ಜಾಲರಿ,* ಕಲ್ಲಿನ ಜಾಲಂದರ ಕೆಲಸದ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ [ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ, ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ|ಜಮಾ ಮಸೀದಿಯ ಚೌಕಾಂಗಣವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು]]
thumb|180x180px|ಒಳಗಿನ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲಾವರಣ, ಜೊತೆಗೆ ನೇಕರ್‌ನ ಕೆತ್ತಿದ ವಿನ್ಯಾಸವಿದೆ
ಭಕ್ತರು ಸಂತನ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬಯಕೆಗಳ ಈಡೇರಿಕೆಯನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ಸಮಾಧಿ ಕಟ್ಟಡದ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಸಂತನಿಗೆ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ನಿರಂತರ ಜ್ಞಾಪನೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಾಧಿಯು ಮಕ್ಕಳ ಜನನದ ಆಶೀರ್ವಾದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೇಲಾವರಣ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಕೂಡ ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

## ಛಾಯಾಂಕಣ 
left|thumb|1000x1000px|ಸಲೀಂ ಚಿಶ್ತಿಯ ಗೋರಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲ ಜಾಲರಿಗಳ ಸಂಕಲನ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಚಿತ್ರ:Tomb of Salim Chisti1.JPG|ಸಲೀಮ್ ಚಿಸ್ತಿಯ ಗೋರಿ
ಚಿತ್ರ:Ulama Salim Chisti.JPG|ಗೋರಿಯ ಮುಂದೆ ಒಬ್ಬ ಉಲೇಮಾ
ಚಿತ್ರ:SC Sufis.JPG|ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂದೆ ಸೂಫಿ ಗಾಯಕರು
ಚಿತ್ರ:DargahofSC.JPG|ಕಟ್ಟಡದ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ
ಚಿತ್ರ:Fatehpur Sikri near Agra 2016-03 img03.jpg|ಪಾರ್ಶ್ವನೋಟ
ಚಿತ್ರ:Inside work in Salim Chisti's tomb.jpg|ಒಳಗಿನ ಕೆಲಸ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Salim Chishti's tomb (Outside), 360 degree view
* Tomb of Sheikh Salim Chishti

ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ರೊಮೇಶ್ ಕಲುವಿತರಣ

**ರೊಮೇಶ್ ಶಾಂತ ಕಲುವಿತರಣ**  (ಸಿಂಹಳ: රොමේෂ් ශාන්ත කලුවිතාරණ; ಹುಟ್ಟು: ೨೪ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೬೯) ಮಾಜಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ. ಇವರು ೧೯೯೦ ರಿಂದ ೨೦೦೪ ರವರೆಗೆ ೪೯ ಟೆಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ೧೮೯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿದ್ದಾರೆ. ೧೭ ಮೇ ೨೦೦೮ ರಂದು ಇವರನ್ನು ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಹಂಗಾಮಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇವರು ೧೯೯೬ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ವಿಜೇತ ತಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಕೆಟ್ ಕೀಪರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಶೈಲಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು.

## ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ 
ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ತಂಡದ ಉತ್ತಮ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಗಳಿಗೆಯೆಂದರೆ ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧದ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೩೨ ನಾಟ್ ಔಟ್ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ (೨೬ ಬೌಂಡರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ). ಆದಾಗ್ಯೂ ಕಳೆಗುಂದುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ತಂಡದಲ್ಲಿ (೧೯೯೬ರ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಮುಂಚೆ) ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕೆಟ್ಟ ಶಾಟ್ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ವಿಕೆಟ್ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ವಿಂಗಿಂಗ್ ಎಸೆತ ಅವರ ದೌರ್ಬಲ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಅವರು ವೇಗದ ಎಸೆತಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಟ್ಟ ಎಸೆತಗಳನ್ನು ಬೇಗನೇ ದಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೯೫-೯೬ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಸನತ್ ಜಯಸೂರ್ಯ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಆಗಲು ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆಮೇಲೆ ಇದು ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹದಿನೈದು ಓವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣೆಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಇದ್ದಾಗ, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ನ ಹೊಸ ತಂತ್ರ ರಚನೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದು ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಕಲುವಿತರಣ ಅವರ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ ಆಗಿದೆ. ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಈ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು ಶ್ರೀಲಂಕಾಕ್ಕೆ ೧೯೯೬ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗೆಲ್ಲಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಬೇರ್ಯಾವ ತಂಡಗಳೂ ಇಂತಹ ದಾಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅರ್ಜುನ ರಣತುಂಗ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ಆ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಲುವಿತರಣ ಜಯಸೂರ್ಯ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಓಪನರ್ ಮತ್ತು ವಿಕೆಟ್ ಕೀಪರ್ ಆಗಿದ್ದರು.

## ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಹೊರಗೆ 
ಅವರು *ಕಲೂಸ್ ಹೈಡವೆ* ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಉದವಾಲವೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾಡಿನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಆಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೬೯ ಜನನ
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರರು
ನಾಹರ್ಗಢ್ ಕೋಟೆ

thumb|ಕೋಟೆಯ ಚಾವಣಿ ಮೇಲಿನ ತಾರಸಿ ನೆಲ

**ನಾಹರ್‌ಗಢ್ ಕೋಟೆ**ಯು ಅರಾವಳ್ಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದ ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಜೈಪುರ ನಗರವನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತದೆ. ಆಮೇರ್ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಜೈಗಢ್ ಕೋಟೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಹರ್‌ಗಢ್ ಕೋಟೆಯು ನಗರಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ರಕ್ಷಣಾ ವರ್ತುಲವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ೧೭೩೪ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕೋಟೆಗೆ ಮೂಲತಃ *ಸುದರ್ಶನ್‍ಗಢ್* ಎಂದು ಹೆಸರಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದು *ನಾಹರ್‌ಗಢ್* ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಯಿತು, ಇದರರ್ಥ ' ಹುಲಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನ'. ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ನಾಹರ್ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ ನಾಹರ್ ಸಿಂಗ್ ಭೋಮಿಯಾ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವನ ಆತ್ಮವು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಅವನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಾಹರ್‌ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಅವನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
ಚಿತ್ರ:View from Nahargarh Fort.JPG|ಜೈಪುರ ನಗರವನ್ನು ನಾಹರ್‌ಗಢ್ ಕೋಟೆಯಿಂದ ನೋಡಲಾದಾಗ
ಚಿತ್ರ:Nahargarh Fort view.JPG|ಜೈಪುರ ನಗರವನ್ನು ನಾಹರ್‌ಗಢ್ ಕೋಟೆಯಿಂದ ನೋಡಲಾದಾಗ
ಚಿತ್ರ:Nahargarh 09.jpg|ಜೈಪುರ ನಗರವನ್ನು ನಾಹರ್‌ಗಢ್ ಕೋಟೆಯಿಂದ ನೋಡಲಾದಾಗ
ಚಿತ್ರ:Nahargarh 16.jpg|ಚಾವಣಿಯ ತಾರಸಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟಾಂಜನ
ಚಿತ್ರ:Rajasthan-Jaipur-Nahargarh-Fort-compound-Apr-2004-02.JPG|ನಾಹರ್‌ಗಢ್ ಕೋಟೆಯ ಪೌಳಿ ಜೈಪುರ, ರಾಜಸ್ಥಾನ
ಚಿತ್ರ:Rajasthan-Jaipur-Nahargarh-Fort-compound-Apr-2004-03.JPG|ನಾಹರ್‌ಗಢ್ ಕೋಟೆಯ ಪೌಳಿ, ಜೈಪುರ, ರಾಜಸ್ಥಾನ
ಚಿತ್ರ:Rajasthan-Jaipur-Nahargarh-Fort-compound-Apr-2004-05.JPG|ನಾಹರ್‌ಗಢ್ ಕೋಟೆಯ ಪೌಳಿ ಜೈಪುರ, ರಾಜಸ್ಥಾನ
ಚಿತ್ರ:Jaipur, Nahargarh Fort, Madhvendra Palace.jpg|ನಾಹರ್‌ಗಢ್ ಕೋಟೆಯ ಮಾಧವೇಂದ್ರ ಅರಮನೆ
ಚಿತ್ರ:Jaipur, Madhvendra Palace.jpg|ಮಾಧವೇಂದ್ರ ಅರಮನೆ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನ
ವರ್ಗ:ಕೋಟೆಗಳು
ವಿಕ್ರಮಶಿಲಾ ಗಂಗಾ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

**ವಿಕ್ರಮಶಿಲಾ ಗಂಗಾ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯ**ವು ಭಾರತದ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗಲ್‍ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಗಂಗಾ ನದಿಯ ೬೦ ಕಿ.ಮಿ. ಉದ್ದದ ಹರಹಾಗಿದೆ. ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಗಂಗಾ ಡಾಲ್ಫಿನ್‍ಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಇವುಗಳ ಕೆಲವೇ ನೂರು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಗಂಗಾ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5, 2009 ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಂಗಾ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (ಎನ್‌ಜಿಆರ್‌ಬಿಎ) ಮೊದಲ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
right|thumb|250x250px| ವಿಕ್ರಮಶಿಲಾ ಸೇತುವಿನಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ಡಾಲ್ಫಿನ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* NDTV Survey of 7 wonders of India
* https://www.youtube.com/watch?v=LVXEYtGpIRUDavid Attenborough Video on Gangetic dolphins
* Goddess Ganga and the Gangetic Dolphin on Biodiversity of India

ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ (ಭಾರತ)

ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ( ಎನ್‌ಡಿಎಲ್‌ಐ ) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು, ಲೇಖನಗಳು, ವೀಡಿಯೊಗಳು, ಆಡಿಯೊ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು, ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ಗಳು, ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಕಲಿಕಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಭಂಡಾರವಾಗಿದೆ. ಎನ್‌ಡಿಎಲ್‌ಐ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

=ಇತಿಹಾಸ=
ಮೇ 2016 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಬಳಿಕ ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಜೂನ್ 19, 2018 ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವ ಪ್ರಕಾಶ್ ಜಾವಡೇಕರ್ ಅವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಎನ್‌ಡಿಎಲ್‌ಐ ತನ್ನ ಭಂಡಾರದಲ್ಲಿ 4.5 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು(ಪುಸ್ತಕ, ಪತ್ರಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ) ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು 1,50,000 ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

=ಭಾಷೆಗಳು=
ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಹಾಗು ಕೆಲವು ಐರೋಪ್ಯ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಭಾಷೆಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ *ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್ *(ಒಸಿಆರ್) ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಉರ್ದು ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಎನ್‌ಡಿಎಲ್‌ಐನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

=ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳು=
ನೋಂದಣಿಯು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಮೂಲಗಳ ವಿಷಯಗಳು ನೋಂದಾಯಿತ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ. ಈ ನೋಂದಣಿ-ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲ:
* ವಿಶ್ವ ಇ-ಬುಕ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ
* ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಆರ್ಚೀವ್
* ಒಇಸಿಡಿ ಇ ಲೈಬ್ರರಿ
* ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಸೊಸೈಟಿ

ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕವೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

=ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ನಿರ್ವಹಣೆ=
ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಖರಗ್‌ಪುರದ *ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ* ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಎನ್. ಕೆ. ಲೋಲಾಕ್ಷಿ

**ನುಗ್ಗೆಹಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಲೋಲಾಕ್ಷಿ**, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಕವಯತ್ರಿ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ತಜ್ಞರಾಗಿರುವ ಅವರು ಭಾವಗೀತೆಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

## ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ 
ಲೋಲಾಕ್ಷಿಯವರು ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ, ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ(ತಾ). ಹಾಸನ (ಜಿಲ್ಲೆ)ಯವರು, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಮತ್ತು ರಂಗಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಇವರು, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕುವೆಂಪು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಎಂ ಎ, ಮುಗಿಸಿ, ಪ್ರೊ. ದೇಜಗೌ ಅವರ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ಎಂಬ ವಿ‍‌ಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಎಂ.ಎ (ಎಂ.ಸಿ.ಜೆ), ಪಿ.ಜಿ.ಡಿ.ಎಂ.ಸಿ.ಜೆ, ರಷ್ಯನ್ ಡಿಪ್ಲಮೋ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ೨೦೦೩ ರಿಂದ ೨೦೦೮ ರ ವರೆಗೆ ಮಂಗಳ ಗಂಗೋತ್ರಿಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕುವೆಂಪು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

## ಪುಸ್ತಕಗಳು 
# ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆ- (ಸಂ.) – ೨೦೦೬
# ಭಾವನಾ – ೨೦೧೦
# ದೇಜಗೌ ವಿಮರ್ಶೆ : ಹರಹು ಮತ್ತು ಹೊಳಹು-೨೦೧೦
# ಗಡಿನಾಡ ಸಂಚಾರಿ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ -೨೦೧೨
# ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆ – ೨೦೧೨
# ವಿ.ಕೃ.ಗೋಕಾಕರ ಭಾರತಸಿಂಧುರಶ್ಮಿ : ಪುನರವಲೋಕನ- (ಸಂ)-೨೦೧೧
# ಫ್ರೈಡೇ ಫೀವರ್ ಕವನ ಸಂಕಲನ 	(ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.)
# ಭಾವನಾ ಕವನ ಸಂಕಲನದ ಆಯ್ದಪದ್ಯಗಳು ಇಂಗ್ಲೀಷಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ.
# ಹೆಣ್ಣಾಗಿ ಬರೆ  ವಿಮರ್ಶಾ ಕೃತಿ 
# ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ನೆನಪಿನ ಸಂಚಿಕೆ-೨೦೧೩

### ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನಗಳು  
# ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿಯ ಭರತೇಶ ವೈಭವ : ಜಾನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ
# ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ : ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂದರ್ಭ
# ಕರಾವಳಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ
# ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಅನನ್ಯತೆ
# ಅಕ್ಕನ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಂಪತ್ಯ ಒಡೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಕಟ್ಟುವಿಕೆ
# ‘ಇಳೆಯ ಕಣ್ಣು’ – ಧರಣಿ ತತ್ವ ನಿರೂಪಣೆ
# ಹುಲಿಯ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಗೋವಿನ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾತೃ ಸಂವೇದನೆ
# ವಸ್ತ್ರ  ಸಂಹಿತೆ ಎಂಬ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬಂಧನ
# ದಲಿತ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
# ಕಣವಿ ಕಾವ್ಯ ಪುರಾಸ್ಕರ - ಭಾವನ ಕವನ ಸಂಕಲಾನ - ೨೦೦೯-೧೦
# ೯ನೇ ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮೇಳನ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ೨೦೧೩
# ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆಗೆ - ಸಮಾಜಸೇವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ- ೨೦೧೩
# ಕನ್ನಡ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್(ಕೀಮಾ)-೨೦೧೭

### ಸದಸ್ಯತ್ವ  
# ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ನೆನಪಿನ ಸಂಚಿಕೆ-೨೦೧೩ ಸಂಪಾದಕ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರು
#೨೦೧೭  ಮತ್ತು ೨೦೧೯ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ, ಕಾರ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು
* https://starofmysore.com/tag/dr-n-k-lolakshi/
* http://uni-mysore.ac.in/english-version/kuvempu-institute-kannada-studies/faculty
* https://citytoday.news/tag/dr-nk-lolakshi/
* https://www.moviebuff.com/nk-lolakshi
* https://www.exoticindiaart.com/m/book/author/n+k+lolakshi/
* https://www.amazon.in/Books-Nk-Lolakshi/s?rh=n%3A976389031%2Cp_27%3ANk+Lolakshi
*https://m.varthabharati.in/article/2017_09_26/96091
*https://kannada.citytoday.news/268680/ 
ವರ್ಗ:ಕವಯಿತ್ರಿ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು
ಖುಸ್ರೋ ಬಾಗ್

thumb|ನಿಥಾರ್ ಬೇಗಮ್‍ನ ಗೋರಿ

**ಖುಸ್ರೊ ಬಾಗ್** ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನ *ಮುಹಲ್ಲಾ* ಖುಲ್ದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ಸಂಕೀರ್ಣ. ಇದು ನಲವತ್ತು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು ಚತುರ್ಭುಜ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜಹಾಂಗೀರ್‌ನ ರಜಪೂತ್ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಜ ಭಗವಂತ್ ದಾಸ್‍ನ ಮಗಳು ಹಾಗೂ ಖುಸ್ರೋ ಮಿರ್ಜಾಳ ತಾಯಿಯಾದ ಶಾ ಬೇಗಂ (ಜನ್ಮನಾಮ - ಮನ್ಭಾವತಿ ಬಾಯಿ) (ಮ. 1604), ಜಹಾಂಗೀರ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಖುಸ್ರೋ ಮಿರ್ಜ಼ಾ ಮತ್ತು ಜಹಾಂಗೀರ್‌ನ ಮಗಳು ನಿಥಾರ್ ಬೇಗಮ್‍ನ (ಮರಣ: 1624) ಗೋರಿಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಭಾರತೀಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
thumb|251x251px| ನಿಥಾರ್ ಗೋರಿಯ ಅಲಂಕೃತ ಕಮಾನು
thumb|189x189px| ನಿಥಾರ್ ಗೋರಿಯ ಒಳಭಾಗ
ಈ ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ಉದ್ಯಾನದೊಳಗಿನ ಮೂರು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಗೋರಿಗಳು ಮೊಘಲ್ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ಒಂದು ಸೊಗಸಾದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಷಾ ಬೇಗಮ್‍ನ ಗೋರಿಯು ದೊಡ್ಡ ಛತ್ರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಡಿಪೀಠದ ಮೇಲಿದೆ. ಗೋರಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವ ಅರಬ್ಬಿ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಜಹಾಂಗೀರ್‌ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುಂದರ ಬರಹಗಾರನಾದ ಮೀರ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಮುಷ್ಕಿನ್ ಕಲಾಮ್ ಕೆತ್ತಿದ್ದಾನೆ. 

## ಛಾಯಾಂಕಣ 

ಚಿತ್ರ:Allahabad, Khusru bagh, Bibi Tamolan tomb.jpg|ಬೀಬಿ ತಮೋಲನ್‍ಳ ಗೋರಿ
ಚಿತ್ರ:Khusru Bagh 7.JPG|ನಿಥಾರ್ ಮತ್ತು ಖುಸ್ರೋರ ಗೋರಿಗಳು
ಚಿತ್ರ:Allahabad, Khusru bagh, Nithar tomb interior (1) 2015-11-12.jpg|ನಿಥಾರ್‌ಳ ಗೋರಿಯ ಒಳಾಂಗಣ
ಚಿತ್ರ:Allahabad, Khusru bagh, Shah Begum tomb 2015-11-12.jpg|ಷಾ ಬೇಗಮ್‍ನ ಗೋರಿ
ಚಿತ್ರ:Khusru Bagh, Allahabad, 1870s.jpg|*ಸುಲ್ತಾನ್ ಬೇಗಂ*, *ನಿಥಾರ್ ಬೇಗಮ್* ಮತ್ತು *ಖುಸ್ರೌ ಅವರ* ಗೋರಿಗಳು; 1870 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಖುಸ್ರೋ ಬಾಗ್‍ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.
ಚಿತ್ರ:Mausoleum in the Khusrau Bagh, near Allahabad, Uttar Pradesh Wellcome V0050481.jpg|ಥಾಮಸ್ ಡೇನಿಯಲ್‍ರ 1796 ರ ಬಣ್ಣದ ಜಲಚಿತ್ರಣ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Major issues related to the construction and reception (both contemporaneous to its time and from a modern perspective) of Khusro Bagh
* Khusro Bagh dying slow death because of neglect, Vinod Khanal, The Times of India 26 June 2014

ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಜೈಗಢ್ ಕೋಟೆ

thumb

**ಜೈಗಢ್ ಕೋಟೆ**ಯು ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಚೀಲ್ ಕಾ ಟೀಲಾ (ಹದ್ದುಗಳ ಗುಡ್ಡ) ಎಂಬ ಭೂಶಿರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಜೈಪುರದ ಆಮೇರ್ ಬಳಿಯಿದ್ದು ಅಮೆರ್ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಮಾವೊತಾ ಸರೋವರವನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೆರ್ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ೧೭೨೬ ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಜೈ ಸಿಂಗ್ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು.

left|thumb| ಜೈಗಢ್ ಕೋಟೆಯ ನೀರು ಸರಬರಾಜು
ಈ ಕೋಟೆಯು ಕೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ದಪ್ಪ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಭದ್ರವಾಗಿದ್ದು ೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಗಲದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ; ಇದು ಅದರೊಳಗೆ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಚೌಕಾಕಾರದ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅರಮನೆಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರದೆಯಿರುವ ಕಿಟಕಿಗಳಿರುವ ಸಭಾಂಗಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಎತ್ತರದ ನೆಲದ ಮೇಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭೂದೃಶ್ಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
thumb| ಜೈಗಢ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್‌ಬಾಗ್ ಉದ್ಯಾನ

## ಛಾಯಾಂಕಣ 
center|thumb|860x860px| ಜೈಗಢ್ ಕೋಟೆಯಿಂದ ವಿಶಾಲ ನೋಟ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ 

ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಉತ್ತರಾಖಂಡ ದಿನ

**ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ದಿನವನ್ನು** **ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ದಿವಸ್** ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನಾ ದಿನ ವೆಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 9 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (2000 ದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ).  

## ಇತಿಹಾಸ 
ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಹಿಂದಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ  ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. 1949 ರಲ್ಲಿ,   ಟೆಹ್ರಿ ಗರ್ವಾಲ್  ಸಂಸ್ಥಾನವು  ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. 1950 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅನೇಕ ದಶಕಗಳ ನಂತರವೂ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಬಡತನ, ಸಮರ್ಪಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ,  ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶಗಳ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ವಲಸೆ  ಇವುಗಳು   ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ  ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯದ ರಚನೆಯ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.  ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಕ್ರಾಂತಿ ದಳದ ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ, ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು ಮತ್ತು 90 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಆಂದೋಲನವು ಹರಡಿತು.  ಈ ಚಳುವಳಿಯು 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1994 ರಂದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ತಿರುವು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಪೊಲೀಸರು ಮುಜಫರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಗುಂಪಿನ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಹಲವಾರು ಜನರನ್ನು ಕೊಂದರು.

ಚಳುವಳಿಕಾರರು ಮುಂದಿನ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ತಮ್ಮ  ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.   ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯವು 9 ನವೆಂಬರ್ 2000 ರಂದು *ಉತ್ತರಾಂಚಲ*  ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಪುನರ್ರಚನೆ ಕಾಯಿದೆ, 2000   ಎಂಬ ಮಸೂದೆಯು  ಮುಂಚೆಯಿದ್ದ  ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ  ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. 1  ಜನವರಿ  2007 ರಂದು, ಉತ್ತರಾಂಚಲ್ ಅನ್ನು ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಈ  ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಈ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಮೊದಲು  ಸುಪರಿಚಿತವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹೆಸರನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. 

## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನಾ ದಿನಗಳ ಪಟ್ಟಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರಾಖಂಡ
ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್

**ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್** ಲ್ಯಾಮಿನೇಸೀ ಅಥವಾ ಲೆಬಿಯೆಟೆ ಕುಟುಂಬದ *ಲ್ಯಾವೆಂಡ್ಯುಲಾ ಅಫಿಸಿನಾಲಿಸ್* ಪ್ರಭೇದದ ಸುವಾಸನಾಭರಿತ ಹೂಬಿಡುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಸ್ಯ (ಲ್ಯಾವೆಂಡ್ಯುಲಾ ಅಂಗುಷಿಟಪೋಲಿಯ).

## ವಿವರ 
ಎಲೆಯ ಅಂಚು ಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದು. ಹೂಗಳು ಗೊಂಚಲಾಗಿದ್ದು ಬಿಡಿ ಹೂವಿಗೆ ತೊಟ್ಟು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆ ಕೊಳವೆಯಂತಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ೧೩-೧೫ ನರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಹೂವಿನ ಬಣ್ಣ ನೀಲಿ. ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ೫ ದಳಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಎರಡು ತುಟಿಗಳಂತೆ ಕಾಣುವುವು. ಕೆಳತುಟಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ೩ ದಳಗಳಿವೆ. ೪ ಕೇಸರ ದಳಗಳು ಒಳ ಅಂಚಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವುವು. ಶಲಾಕೆ ಅಂಡಾಶಯದ ತಳಭಾಗದಿಂದ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ.

## ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬೇಸಾಯ
ಇದರ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನ ಯುರೋಪಿನ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ, ಸ್ಪೇನಿನ ಪೂರ್ವ ಸಮುದ್ರದ ದಡ, ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕ. ಇದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೀಜ ಅಥವಾ ತುಂಡರಿಸಿದ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಮೊದಲು ಸಸ್ಯವಾಟಿಯಲ್ಲಿ (ನರ್ಸರಿ) ಬೆಳೆಸಿ ಬಳಿಕ ಹದಮಾಡಿದ ಜಮೀನಿಗೆ ವರ್ಗ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಸ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ೦.೬೬ ಮೀ ಇರಬೇಕು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ  ಹೂಗೊಂಚಲಿನಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಭಟ್ಟಿಯಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಉಪಯೋಗಗಳು
ಅರ್ಧ ಒಣಗಿದ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಿಂದ ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಜೀನ್ ದ್ರವ ಬಳಸಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪದಾರ್ಥ ಲಿನಾಯಿಲ್ ಅಸಿಟೇಟ್ ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್ ಘಟಕ. ಇದರ ಕಾರಣವಾಗಿ ಎಣ್ಣೆ ಸುವಾಸನಾಯುಕ್ತವಾಗಿರುವುದು. ರುಚಿ ಘಾಟು ಸಹಿತ ಕಹಿ. ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್ ವಾಟರ್ ಮತ್ತು ಯುಡಿಕೊಲೊನ್ ಎಂಬ ಘಟಕಗಳೂ ಇವೆ.

ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್ ಎಣ್ಣೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗ ಸಾಬೂನುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಸುವಾಸನಾಭರಿತ ಹೂಗಳನ್ನು ಕಿರು ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಬಟ್ಟೆ ದಾಸ್ತಾನು ಬೀರುಗಳಲ್ಲಿಡುವ ರೂಢಿ ಉಂಟು. ಎಣ್ಣೆಗೆ ಪೂತಿನಾಶಕಗುಣವಿದೆ. ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್ ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಂಡಿ ಮತ್ತು ಕೇಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

## ಛಾಯಾಂಕಣ 

ಚಿತ್ರ:Lavande off FR 2012.jpg|ಕಾಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳು
ಚಿತ್ರ:Lavandula angustifolia lavender Lavendel 01.jpg|ಎಸಳುಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಮುಂಚೆ ಹೂವಿನ ಹೆಡೆ
ಚಿತ್ರ:Lavandula angustifolia lavender Lavendel 02.jpg|ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆ (ನೇರಳೆ) ಮತ್ತು ಹೂವೆಲೆಗಳು (ತಿಳಿ ಕಂದು)
ಚಿತ್ರ:Lavandula angustifolia lavender Lavendel 03.jpg|ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಎಸಳು ಸುತ್ತು
ಚಿತ್ರ:Lavandula angustifolia lavender Lavendel 04.jpg|ಎಸಳು ಸುತ್ತು (ಎಸಳುಗಳು)
ಚಿತ್ರ:Lavandula angustifolia lavender Lavendel 05.jpg|ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಎಸಳು ಸುತ್ತು (ಪಾರ್ಶ್ವ ನೋಟ)

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
* *Lavandula angustifolia* List of Chemicals (Dr. Duke's Databases)

ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಶೇರ್ ಶಾ ಸೂರಿಯ ಗೋರಿ

thumb

**ಶೇರ್ ಶಾ ಸೂರಿಯ ಗೋರಿ** ಭಾರತದ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಸಾರಮ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಗೋರಿಯನ್ನು ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೂರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಬಿಹಾರ್‌ನ ಪಠಾಣನಾದ ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಶೇರ್ ಷಾ‍ನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇವನು ಒಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕ ಕೋವಿಮದ್ದಿನ ಸ್ಫೋಟದಲ್ಲಿ ೧೩ ಮೇ ೧೫೪೫ರಂದು ಮೃತನಾದನು.
thumb|300x300px| ಶೇರ್ ಶಾ ಗೋರಿ, ಸಾಸಾರಾಂ
thumb|474x474px| ಮಾಹಿತಿ ಫಲಕ
thumb|472x472px| ಹಳೆಯ ಫಲಕ
ಇವನ ಗೋರಿಯು ಇಂಡೋ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮೀರ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿವಾಲ್ ಖಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು 1540 ಹಾಗೂ 1545 ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಗೋರಿಯು (122&nbsp;ಅಡಿ ಎತ್ತರ) ಕೃತಕ ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ಚೌಕಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಗೋರಿಯು ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಮ್ಮಟವುಳ್ಳ ಮಂಟಪಗಳಿರುವ ಚೌಕಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ಪಾಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Sher Shah Suri Tomb wikimapia

ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಜಾಜ್ಮೌ

**ಜಾಜ್ಮೌ** (**ಜಾಜೆಸ್ಮೌ** ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ) ಭಾರತದ ಕಾನ್ಪುರದ ಒಂದು ಉಪನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಂಗಾ ನದಿಯ ತಟದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಜಾಜ್ಮೌ ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉಪನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಜನವಸತಿಯಿರುವ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಚಕ್ಕಳದ ಉದ್ಯಮವು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೩೦೦ - ೧೨೦೦ ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಮಾನದ್ದೆಂದು ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು ನಡೆಸಿದ ಉತ್ಖನನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು ಶೋಧಿಸಿದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಕಾನ್ಪುರ್ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

## ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 
* ಸಿದ್ಧ್‌ನಾಥ್ ಘಾಟ್
* ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಜಾಜ್ಮೌದಲ್ಲಿನ 1000 ಚರ್ಮಶಾಲೆಗಳು

## ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು 
### ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು 
* ನರೇಂದ್ರ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ
* ವಾಯುಪಡೆ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ
* ಕೇಂದ್ರ ಮೈದಾನ
* ಜೋಸಫ಼್ ಪಾರ್ಕ್

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಬ್ಲಾಗ್ ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆಗಳು
* http://www.alexmasi.co.uk/gallery_2.php?id=14&choice=intro&image_id=702&imgid=2&counter=1 
* 
* 
* 

ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳು
ಘೋಡಾ ಕಟೋರಾ

thumb
**ಘೋಡಾ ಕಟೋರಾ** (**ಐಮೀ ಮಗಂಡಾ**) ಭಾರತದ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್‌ಗೀರ್ ನಗರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ರಾಜ್‌ಗೀರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಸರೋವರವು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸೈಬೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 
&#x5B; *ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ* &#x5D;
ಘೋಡಾ ಕಟೋರಾ ಪದಗಳ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅನುವಾದ "ಕುದುರೆ ಬೋಗುಣಿ" ಎಂದು ಆಗಿದೆ.

ಸರೋವರದ ಆಕಾರವು ಕುದುರೆಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರೋವರವು ಮೂರು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

## ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 
ಈ ಸರೋವರವು ಹುಟ್ಟು ಬಳಕೆಯ ನೌಕಾವಿಹಾರ, ಉಪಹಾರ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಅತಿಥಿ ಕೊಠಡಿಗಳಿಗೆ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬುದ್ಧನ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯು ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಸುಗೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. 
&#x5B; *ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ* &#x5D;
thumb| ಬುದ್ಧ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಚಿಕ್ಕ ಮೇಳ

ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಐದು ಜನ ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪು ಮನೆಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಪ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು **ಚಿಕ್ಕಮೇಳ** ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ. ಇದನ್ನು **ಗೆಜ್ಜೆನಾದ ಸೇವೆ** ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಪರಿಚಯ
ಪತ್ತನಾಜೆಯ ಬಳಿಕ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ತಿರುಗಾಟಗಳು ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಚಿಕ್ಕಮೇಳದ ಮುಖಾಂತರ ತಿರುಗಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಜೆ ೭ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ೧೦ರ ತನಕ ಈ ಚಿಕ್ಕಮೇಳಗಳು ತಿರುಗಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ವರ್ಷದ ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ನವೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಮೇವರೆಗೂ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೊಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೇಳಗಳು ತಿರುಗಾಟ ನಡೆಸುತ್ತವೆ.

## ತಂಡ
ಒಂದು ಚಿಕ್ಕಮೇಳದ ಒಂದು ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಭಾಗವತ, ಮದ್ದಳೆಗಾರ, ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀವೇಷಧಾರಿ, ಒಬ್ಬ ಪುರುಷವೇಷಧಾರಿ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ನಿರ್ವಾಹಕ- ಹೀಗೆ ೫ ಮಂದಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. 
ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾದ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಚಿಕ್ಕ ಮೇಳ ಬರುವ ಸಮಯವನ್ನು ಮೊದಲೇ ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಕಲಾವಿದರ ತಂಡವನ್ನು ಹೂ,ಹಣ್ಣು, ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ,ದೀಪವಿಟ್ಟು ಸ್ವಾಗತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಭಾಗವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಸೀಮಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕಥೆಗಳು
ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಪುರಾಣದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಐದರಿಂದ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಕಲಾವಿದರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ, ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅದೂ ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಸಿದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಲೆ
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ, ಮಥುರಾ

thumb|ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರವು ಜಾನ್ ಮರೆಯವರಿಂದ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು, ಸು. ೧೮೫೫

**ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ** (, ) ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಮಥುರಾದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಔರಂಗಜೇಬ್‍ನ ಪ್ರಾಂತಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಬ್ದ್-ಉನ್-ನಬಿ ೧೬೬೨ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು.

ಅಬ್ದುನ್-ಉನ್-ನಬಿ ಖಾನ್ ಈ ಮಸೀದಿಯ ತಾಣವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ನೆಲವನ್ನು ಕೆಲವು ಕಟುಕರಿಂದ ಖರೀದಿಸಿದನು. ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಕಾಜ಼ಿಗಳ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಪಡೆದನು. ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರು ಈಗಲೂ ಕುಸ್ಕ್ ಮಹಲ್ಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

## ವಾಸ್ತುಕಲೆ 
ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ತಂಭಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು 40 ಮೀ (132 ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರಾಂಗಣವು ರಸ್ತೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರಕ್ಕಿದೆ. ಮುಂಭಾಗವು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಶಾಸನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಾಹನ ತೊಂಬತ್ತೊಂಬತ್ತು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ಮಸೀದಿಗಳು
ಓಲ್ಗಾ ನವೋಜಾ ಟೋಕಾರ್ಕ್ಜುಕ್

**ಓಲ್ಗಾ ನವೋಜಾ ಟೋಕಾರ್ಕ್‌ಜುಕ್**  ( [tɔˈkart͡ʂuk] ಜನವರಿ 29, 1962) ಜನನ ಪೋಲಿಷ್ ಬರಹಗಾರ್ತಿ, ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ  ಈಕೆ  ಪೋಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ತಮ್ಮ ಪೀಳಿಗೆಯ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. 2018 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು *ಫ್ಲೈಟ್ಸ್* ( ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಗಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ ಬುಕರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. 2019 ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ 2018 ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಟೋಕಾರ್‌ಜುಕ್ ಎಡಪಂಥೀಯ, ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ, ನಾಸ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ. ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳು ಅವರನ್ನು ದೇಶಭಕ್ತ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಚಾರಕ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ತನ್ನನ್ನು "ನಿಜವಾದ ದೇಶಭಕ್ತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಗುಂಪುಗಳು ಜೀನೋಫೋಬಿಕ್ ಮತ್ತು ಪೋಲೆಂಡ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

## ಪುಸ್ತಕಗಳು 
### ಕಾದಂಬರಿಗಳು 
* Podróż ludzi Księgi [Journey of the People of the Book] (in Polish)
*E.E. (in Polish).
*Prawiek i inne czasy [Primeval and Other Times]. Translated by Lloyd-Jones
* Dom dzienny, dom nocny [House of Day, House of Night] (in Polish)
* Ostatnie historie [Final Stories] (in Polish). 
* Anna In w grobowcach świata [Anna In in the Tombs of the World] (in Polish). 
* Bieguni [Flights]. Translated by Croft, Jennifer.
* *Prowadź swój pług przez kości umarłych* [*Drive Your Plow Over the Bones of the Dead*]. Translated by Lloyd-Jones, Antonia.
* Księgi Jakubowe [The Books of Jacob] (in Polish).

### ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಸಂಕಲನಗಳು
* Gra na wielu bȩbenkach: 19 opowiadań [Playing on Many Drums: 19 stories] (in Polish).
* *Opowiadania bizarne* [*Bizarre Stories*] (in Polish).

### ಕಾವ್ಯ
Miasto w lustrach [The City in Mirrors] (in Polish). 
### ಇತರ
* Szafa [The Wardrobe].
* with Pilch, Jerzy; Stasiuk, Andrzej (2000). Opowieści wigilijne [Christmas Tales] (in Polish).
* Lalka i perła [The Doll and the Pearl] (in Polish).
* Moment niedźwiedzia [The Moment of the Bear] (in Polish)
### ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅನುವಾದಗಳು
* House of Day, House of Night. Translated by Antonia Lloyd-Jones.
* *Primeval & Other Times*. Translated by Antonia Lloyd-Jones.
* Flights. Translated by Jennifer Croft. 
* Drive Your Plow Over the Bones of the Dead.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ಮೋನಿಷಾ ಉನ್ನಿ

**ಮೋನಿಷಾ ಉನ್ನಿ** () (24 ಜನವರಿ 1971 – 5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟಿ. *ನಖಕ್ಷತಂಗಳ್* ಎಂಬ 1986ರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ ಮೋನಿಷಾ, ಮುಂದೆ ಮಲಯಾಳಂ,  ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. 16ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ನಟಿ ಮೋನಿಷಾ.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
;ಬಾಲ್ಯ
ಮೋನಿಷಾ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಕೊಯಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಣ್ಣಿಯಂಕರ ಎಂಬಲ್ಲಿ. ತಂದೆ ನಾರಾಯಣ ಉನ್ನಿ, ಉದ್ಯಮಿ. ತಾಯಿ ಶ್ರೀದೇವಿ ಉನ್ನಿ ನಟಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಪಟು ಆಗಿದ್ದರು. ಅಣ್ಣ ಸಜಿತ್ ಉನ್ನಿ. ಮೋನಿಷಾ ಬೆಳೆದದ್ದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ. ತಂದೆಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳೆಲ್ಲ ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲೇ ಇದ್ದುದ್ದರಿಂದ ಕುಟುಂಬ ಇಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿತ್ತು.
;ಶಿಕ್ಷಣ
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂತ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸಂತ ಬಿಷಪ್ ಕಾಟನ್ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರೈಸಿದ ಮೋನಿಷಾ, ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದು ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ.

ಮಾತೃಭಾಷೆ ಮಲಯಾಳಂ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು ಮೋನಿಷಾ.  

## ನಟನಾವೃತ್ತಿ
ಮೋನಿಷಾ ನಟಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ 1986ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ *ನಖಕ್ಷತಂಗಳ್*. ಆ ಚಿತ್ರದ *"ವಸಂತಮಾಸ ಶೃಂಗಾರಮಾಸ ಬಂದಿದೆ*" ಹಾಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡಾಗಿದೆ.

## ನಿಧನ
5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992ರಂದು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಮೋನಿಷಾ ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರು ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು. ಚೆರ್ತಾಲ-ಮುನ್ನಾಟಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 47 ಹಾದು ಹೋಗುವ, ಅಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಜಂಕ್ಷನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಮೋನಿಷಾ ತಾಯಿ ಬದುಕುಳಿದು ಮೋನಿಷಾ, ಕಾರಿನ ಡ್ರೈವರ್ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಆಗ ಮೋನಿಷಾ ಅವರ ವಯಸ್ಸು 21 ಆಗಿತ್ತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೭೧ ಜನನ
ವರ್ಗ:೧೯೯೨ ನಿಧನ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ

**ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ** ಒಬ್ಬ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಖ್ಯಾತ ಭಾಗವತರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಂಗಕರ್ತರು. ಅನೇಕ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವತರಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಯಕ್ಷರಂಗದ **ಅಭಿನವ ವಾಲ್ಮೀಕಿ** ಎಂಬ ಬಿರುದು ಇವರಿಗಿದೆ. 

## ಜೀವನ 
### ಬಾಲ್ಯ 
**ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ** ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜೂನ್ ೨೧, ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ತ್ಯಾಂಪಣ್ಣ ಪೂಂಜ; ತಾಯಿ ಜಲಜಾ ಪೂಂಜ. 

### ಶಿಕ್ಷಣ 
ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ಬಿ ಎಸ್ಸಿ. ಪದವೀಧರರು. ಆನೆಗುಂಡಿ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ಹಾಗೂ ಹೊಸಹಿತ್ಲು ಮಹಾಲಿಂಗ ಭಟ್ ಅವರಿಂದ ಭಾಗವತಿಕೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

### ವೃತ್ತಿಜೀವನ 
**ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ** ಅವರು ಉಪ್ಪಳ ಭಗವತಿ ಮೇಳ, ಮುಂಬೈ ಗೀತಾಂಬಿಕಾ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿ, ಪುತ್ತೂರು ಮೇಳ, ಕರ್ಣಾಟಕ ಮೇಳ, ಕಟೀಲು ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವತರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ..

### ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ 
ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ಅವರು ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಶೋಭಾ ಪೂಂಜ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 

## ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ 
ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ಅವರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಬರೆದ ರಾಮಾಯಣ ಆಧಾರಿತ 'ಮಾನಿಷಾದ' ಪ್ರಸಂಗವು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  

## ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗ ಕೃತಿಗಳು 
# ನಳಿನಾಕ್ಷ ನಂದಿನಿ
# ಮಾನಿಷಾದ
# ಮಾತಂಗ ಕನ್ಯೆ
# ಸತಿ ಉಲೂಪಿ
# ವಧೂ ವೈಶಾಲಿನಿ
# ಉಭಯ ಕುಲ ಬಿಲ್ಲೋಜ
# ಕ್ಷಾತ್ರ ಮೇಧ
# ರಾಜಾ ದ್ರುಪದ
# ಮನ್ಮಥೋಪಾಖ್ಯಾನ
# ಗಂಡುಗಲಿ ಘಟೋತ್ಕಜ
# ಪಾಂಚಜನ್ಯ
# ಅಮರ ಸಿಂಧೂದ್ಭವ
# ರುದ್ರಪಾದ

### ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳು 
# ಮೇಘ ಮಯೂರಿ
# ಮೇಘ ಮಾಣಿಕ್ಯ
# ಅಮೃತ ವರ್ಷಿಣಿ
# ಸ್ವ್ರರ್ಣ ನೂಪುರ

### ತುಳು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳು 
# ಐಗುಳೆ ದಚ್ಚಿನೆ
# ಕುಡಿಯೆನ ಕೊಂಬಿರೆಳ್
# ಕುಡಿಯೆನ ಕಣ್ಣ್
# ಪಟ್ಟದ ಕತ್ತಿ
# ದಳವಾಯಿ ಮುದ್ದಣ್ಣೆ
# ಸ್ವರ್ಣ ಕೇದಗೆ
# ಬಂಗಾರ್ದ ಗೆಜ್ಜೆ

### ನಾಟಕಗಳು 
# ಹಿತ್ತಾಳೆ ಕಿವಿ
# ಪಗರಿದ ಪಾಸ್

### ನೃತ್ಯ ರೂಪಕಗಳು 
# ಅಂಧಕ ನಿದಾನ
# ಭುವನಾಭಿರಾಮ
# ಜೇವು ಕೇದಗೆ

### ಇತರೆ ಕೃತಿಗಳು 
# ಬೀರೆ ದೇವು ಪೂಂಜೆ
# ಪ್ರಬಂಧಗಳು

ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು