ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಒಂದು ದೇಶ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಉಪವಾಗಿದೆ. ಆ ಜನರ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀವನ ಆಗಿದೆ. ಜನರು ಅವರ ಜೀವನ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದ ತಮ್ಮ ಕಲೆ,ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ, ಧರ್ಮ(ರು) ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು (ಅಂದರೆ ಉತ್ಸವಗಳು ಅಚರಣೆಗಳು) ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಅವರ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನ ಶೈಲಿಯ, ಜೊತೆಗೆ ಗೂಡು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮಾಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಈ ರೂಪ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ.

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ತಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದೂರ ವಾಸಿಸುವ ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಕರ್ಷಣೆಗಳು ಜನತೆಗೆ ಚಳುವಳಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬರ ಘನೀಕರಣದಿಂದ ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ವಿಲಕ್ಷಣ ಗಮನಿಸುವುದರ ಸ್ವಂ ಮೂಲಕ ಸ್ವಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಒಂದು ಸುಧೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟೂರ್ ತನ್ನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೂಲ ರೂಪ. ಇದು ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ ತೋರುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ೨೨% (೩೭%) ರಷ್ಟು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಇದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೧೫% (೧೫%) ದರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಇಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ (ಉದಾ: ನೀರಿನಲ್ಲಿ ೧೯೯೩)(೧೯೯೩)ಅದರೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಬ್ಯಾಕ್ ಅಫ್.ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬಳಕೆ ಆಹಾರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು (ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮೀಷನ್ ೩೦೦೩, ೨೦೦೨) ಜನರು ಬಹುತೇಕ ಬಾರಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ಸೂಚಿಸಿತು. ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ರಜೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬಳಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣ, ಆದರೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಒಂದು ಸೂಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಜೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭೇಟಿ (ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ) ಮತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭೇಟಿಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಏನು? ಅಸೋಸಿಯೇ‍ಷನ್ ಕೈಗೊಂಡ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಶಿಕ್ಷಣ (ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ೧೯೯೯) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಜೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಳಕೆ ನಡುವೆ ನಿರಂತರ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಂಡರ್ಲೈನ್ ಮಾಡಿದೆ. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು ಪ್ರವಾಸಿ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆ ವ್ಯವಾಸ್ಥಾಪಕರು ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನೋಡುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಂಬಲ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಲ್ಪ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಖರ್ಚು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ. 'ಉತಮ' ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಹಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇತರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು, ಆದರೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರವಾಸ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸೂಕ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಉತ್ತಮ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿ ಮಾಡಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ರಚಿತವಾದ ರೂ:೬.೪ ಬ್ರೆಲಿಯನ್ (ಆಮೇರಿಕಾದ ಡಾಲರ್ (೯೭) (೯೭)ಅಥವಾ ೩೯.೫ (೩೯.೫) ದಶಲಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಅದರ ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ೭.೭.% (೭.೭%)ಬೆಂಬಲ (೨೦೧೨) ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಜೆಡಿಪಿಯ ೭.೯% (೬.೬%) ರಚಿತವಾದ ಲಿತಹಾಕಿದ, ವಲಯದ ಭಾರತ ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ೨೦೨೩ (೨೦೨೩) ತನಕ ೭.೯% (೭.೯%) ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ದರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ (೩೦%) ೨೦% ಆಂದಾಜು ದರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ ಇದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವೈದ್ಯಕೀಯಿದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ೨೦೧೫ (೨೦೧೫) ವೇಳೆಗೆ ಸುಮಾರು ರೂ:೯೫ ಬಿಲಿಯನ್ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಚಿವಾಲಯ 'ಅದ್ಭುತ ಭಾರತ' ಪ್ರಚಾರಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಭಾರತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಉತ್ಸವಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾಡಿಕೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಭಾರತದ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ರೋಮಾಂಚಿಕ ಎಂದು ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಕಾರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ಭಾರತ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ತಲುಪಬೇಕಾದ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳು: ರಾಜಸ್ಥಾನ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಂಚಲ, ಉತ್ತರಾಂಚಲ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. 
## ರಾಜಸ್ಥಾನ
ಈ ಕಾರಣ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ತನ್ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಹೆಸರು ವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅನೇಕ ಭವ್ಯವಾದ ಆರಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಟೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸಹ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಳಗಳು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇಂತಹ ಒಂಟೆ ಉತ್ಸವ ಮಾರ್ಮಡ್ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಕರ್ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ರಾಜಸ್ಥಾನ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನೋಡಲು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 
## ತಮಿಳುನಾಡು
ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಹೆಸರು ವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ದ್ರಾವಿಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸಹ ದೇಶದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿ. ಇದು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಹೊಂದಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಆಗ್ರಾದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ಮಹಲ್ ಆಗಿದೆ. ಅವರು ಭಾರತದ ಸುಂದರ ವಿಗ್ನೆಟ್ಸ್ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಘಾರ್ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್ನ ವೈಂದಾವನ್ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ನಂತಹ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. 
## ಉತ್ತರಾಂಚಲ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಭಾರತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯದ ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೀಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳು ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಪುರತಾನ ದೇವಾಲಯಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಕುವತಾನ್ ಹಾಗೂ ಗಡ್ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. 

ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಭಾವ ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಒಂದೇ ಅನಿಸಿದರೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿಯ ಭೋಗೋಲಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಾನವ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ನೂರಾರೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಇಂದು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. 

## ಭಾರತ ಇತಿಹಾಸ
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತ ವಿಶ್ವ ನಾಗರಿಕತೆಗೆ ನೀಡಿರುವ ಕೊಡುಗೆ ಅಮೂಲ್ಯ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳನ್ನಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನನುಸರಿಸುವ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಜನ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಭಾರತ ಸುಖಸಮೃದ್ಧಿಯ ಬೀಡಾಗಿತ್ತು. ಪಶ್ಛಿಮದಲ್ಲಿ ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ.  ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ವಿಂದ್ಯ ಪರ್ವತ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯ, ಪರ್ವತ, ಅದರ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿಯೇ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಫಲವತ್ತಾದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಇದೆ. ಗಂಗಾ, ಯಮುನಾ, ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ, ಕಾವೇರಿ, ಗೋದಾವರಿ, ಕೃಷ್ಣಾ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ನಾಡಿನ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ದೇಶದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ತಿರುಗಾಡಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೋಡಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 

ಭಾರತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಿಚಯ ನಮಗೊಂದಿಷ್ಟು ವಿವರವಾಗಿಯೇ ಪರಿಚಯವಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಭಾರತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದೇಶ. 

Mysure Bangalore

## ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಐದು, ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರರುಪುರಷರು ಸಾವಿಸಿರುವಂತೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಚ್ಚಿನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆಂದೇ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಅಪೌರುಪೇಯೆ' ವಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಸನಾತನ ಧರ್ಮ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಇದೊಂದು ಮತವಾಗಿರದೇ ಜೀವನ ಮಾರ್ಗವೂ ಆಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷ್ಣು, ಶಿವಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಗಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಅತ್ಮ ಶಾಶ್ವತ, ದೇಹ ನಶ್ವರ, ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ ಇರಿಸಿರುವ ಧರ್ಮ ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಅಂತೆಯೇ ನೂರಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೈವಾರಾಧನೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. 

## ಜೈನು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ
ಕ್ರಿಪೂ ಆರನೆಯ ಶತಮಾನವು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವ ಪೂರ್ಣ ಯುಗವಾಗಿದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಶತಮಾನವು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಕೈಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಜೈನ ಮತ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ವರ್ಧಮಾನನ್ನು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಮತ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಗೌತನು ಬುದ್ಧನು ಮುಖ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಮತಗಳು ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿದ್ದರೂ ಮೊದಲನೆಯದು ಜೈನಧರ್ಮ ಆಹಿಂಸಾ ಪರಮೋಧರ್ಮ' ಎಂಬುದು ಜೈನರ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ, ಬೌದ್ಧರ, ಆಸಿಯೇ ದು:ಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣ' ಎಂಬುದನು ಜೈನರ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ತತ್ವ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಶ್ರೀ ಹರ್ಷರು ಉದಾರ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿ ಧರ್ಮ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಈ ರಾಜರುಗಳು ಬೌದ್ಧಮತ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷುಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ, ಭಾರತ, ಸಿಲೋನ್, ಏಷ್ಯಮೈನರ್, ಟಿಬೇಟ್, ಚೀನಾ ಜಪಾನ್, ಬರ್ಮಾ, ಅಗ್ನೇಯ, ಏಷ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವ ಇದೆ. 

ಭಾರತ ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ವೈಭವದಿಂದ ಅಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ವರ್ಷದ ಯಾವುದೇ ಕಾಲಮಾನದ ನಿಗಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಹಬ್ಬವನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪರಂಪರೆ ನಂಬುಗೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲಯಲ್ಲಿ ಆನಂದದಿಂದ ಆಚರಿಸುವರು ಈ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಬ್ಬಗಳಾದರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಬ್ಬಗಳು 'ಸಂಪದ್ಭರಿತವೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವೂ ಅದ ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆ ಹಾಗೂ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಇವುಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಜೊತೆಗೆ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಕರುಕುಶಲ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬದುಕನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸುವುದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಉದ್ದೇಶವೂ ಆಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು