ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಲ್ಲಿಗಾವಿ

**ಕೇದಾರೇಶ್ವರ** ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಕಾರಿಪುರದ **ಬಲ್ಲಿಗಾವಿ** ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ (ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾಮಿ, ಬೆಳ್ಳಿಗಾವೆ, ಬಳ್ಳಗಾಂವೆ ಮತ್ತು ಬಲ್ಲಿಪುರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಕಲಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ( *ಅಗ್ರಹಾರ* ) ಬಲ್ಲಿಗಾವಿ ೧೧ ನೇ - ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ *ಅನಾದಿ ರಾಜಧಾನಿ* (ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜಧಾನಿ) ಎಂಬ ಪದವು ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ದೇವತೆ 
ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕೋಶ ( *ಗರ್ಭಗೃಹ* ) *ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು* (ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಶಿವನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಶವು ವಿಷ್ಣು ದೇವರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಲಿಥಿಕ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಬಲಿ ರಾಕ್ಷಸನ ದಂತಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. )  ಪೂರ್ವ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಗುಲವು ಸಭಾಮಂಟಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿನ ಇತರ ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳು "ಅರ್ಧ ಸಭಾಂಗಣ" ( *ಅರ್ಧ ಮಂಟಪ* ) ಹೊಂದಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮಹಾಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆರು ಕಂಬಗಳ ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅದರ ಮುಂದೆ *ಸಭಾಮಂಟಪ* ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೊಡ್ಡ ಅಲಂಕೃತ ತೆರೆದ " *ಗ್ಯಾಥರಿಂಗ್* ಹಾಲ್" ಇದೆ. ಕೂಟದ ಸಭಾಂಗಣವು ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇಗುಲಗಳ ಮೇಲಿನ *ಮೇಲ್ವಿನ್ಯಾಸಗಳು*  ೩-ಶ್ರೇಣಿಯ ( *ತ್ರಿತಾಳ ಅರ್ಪಿತ* ) ವೇಸರ (ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಶೈಲಿಯ ಸಂಯೋಜನೆ) ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 
## ಗ್ಯಾಲರಿ 

ಚಿತ್ರ:About Kedaresvara temple at Balligavi.JPG|ಬಲ್ಲಿಗಾವಿ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ
ಚಿತ್ರ:Frontal view of Kedareshvara temple (late 11th century) at Balligavi.JPG|ಮುಂಭಾಗದ ನೋಟವು ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ *ಮಂಟಪದ* (ಹಾಲ್) ಚದರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಿತ್ರ:Ornate ceiling in Kedareshvara temple at Balligavi.JPG|ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಬೇ ಚಾವಣಿ
ಚಿತ್ರ:Satigal (sati stone) in Kedareshvara temple at Balligavi.JPG|ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ೧೨೦೬ ರ ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನದೊಂದಿಗೆ ಸತಿ ಕಲ್ಲು ( *ಸಟಿಗಲ್* )
ಚಿತ್ರ:Old Kannada inscription in Kedareshvara temple at Balligavi 1.JPG|ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕಲಚೂರಿ ರಾಜ ಬಿಜ್ಜಳನ ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನ (೧೧೬೧).
ಚಿತ್ರ:Virgal (hero stone) in Kedareshvara temple at Balligavi 3.JPG|ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯಾದವ ರಾಜ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ೧೨೬೩ ರ ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನದೊಂದಿಗೆ ವೀರಗಲ್ಲು ( *ವರ್ಗಲ್* )
ಚಿತ್ರ:Kirtimukha (gargoyle) sculpture on vesara tower in the Kedareshvara temple at Balligavi.jpg|ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಶಿಖರದ (ಗೋಪುರ) ಮೇಲೆ ಕೀರ್ತಿಮುಖ (ರಾಕ್ಷಸ ಮುಖ)
ಚಿತ್ರ:Chaturmukha (four faces) Brahma at the museum in Kedareshwara temple complex at Balligavi.jpg|ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ *ಚತುರ್ಮುಖ* ಬ್ರಹ್ಮ ಚಿತ್ರ
ಚಿತ್ರ:Sculpture of a multi-hooded Naga at museum in Kedareshvara temple in Balligavi.jpg|ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿರುವ *ದೇವ ನಾಗ* (ದೇವರ ಹಾವು) ಚಿತ್ರ
ಚಿತ್ರ:Zoophilia carving on Rock with Old Kannada script engraved at Kedareshwara Temple.JPG|ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನ
ಚಿತ್ರ:Museum at Kedareshwara Temple, Belligavi.JPG|ಬಲ್ಲಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
* 
* Adam Hardy, Indian Temple Architecture: Form and Transformation : the Karṇāṭa Drāviḍa Tradition, 7th to 13th Centuries, Abhinav, 1995  .
* 
* 
* 
* Gerard Foekema, A Complete Guide to Hoysala Temples, Abhinav, 1996

ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ