ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

* ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ **ನಾಗರಹೊಳೆ** ಮಾಹಿತಿಗೆ ಈ ಲೇಖನ ನೋಡಿ. *

ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ (ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೂವತ್ತೇಳನೆ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ೬,೦೦೦ ಕಿಮೀ ೨ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ನೀಲಗಿರಿ ಉಪ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ (೨,೩೦೦ ಚ ಮೈಲಿ), ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಸೇರಿದಂತೆ, ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣದ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಪರಿಗಣನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪಾರ್ಕ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸಣ್ಣ ಹೊಳೆಗಳು, ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಾರ್ಕ್ ಅನೇಕ ಹುಲಿಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬೇಟೆಯ ಅನುಪಾತ ಹೊಂದಿದೆ.

## ಸ್ಥಳ
ಉದ್ಯಾನವನ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಹರಡುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಕ್ಷಾಂಶ ೧೨°೧೫'೩೭.೬೯ ನಡುವೆ ಇದ್ದು "ಎನ್ ಮತ್ತು ರೇಖಾಂಶಗಳು ೭೬°೧೭'೩೪.೪" ಇ. ಉದ್ಯಾನವನ ಬಂಡೀಪುರ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ನ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ ೬೪೩ ಕಿಮೀ ೨ (೨೪೮ ಚದರ ಮೈಲಿ) ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಬಿನಿ ಜಲಾಶಯ ಎರಡು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ೬೮೭ ೯೬೦ ಮೀಟರ್ (೨,೨೫೪ ೩.೧೫೦ ಅಡಿ) ಉದ್ದ ಪಾರ್ಕ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಎತ್ತರದ. ಇದು ೫೦ ಕಿಮೀ (೩೧ ಮೈಲಿ) ಮೈಸೂರು ಪ್ರಮುಖ ನಗರದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು.
ಪಕ್ಕದ ಬಂಡೀಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ (೮೭೦ ಕಿಮೀ ೨ (೩೪೦ ಚದರ ಮೈಲಿ)), ಮುದುಮಲೈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ (೩೨೦ ಕಿಮೀ ೨ (೧೨೦ ಚದರ ಮೈಲಿ)) ಮತ್ತು ವಯನಾಡ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ (೩೪೪ ಕಿಮೀ ೨ (೧೩೩ ಚದರ ಮೈಲಿ)), ಇದು ಒಟ್ಟಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ, ೨,೧೮೩ ಕಿಮೀ ೨ (೮೪೩ ಚದರ ಮೈಲಿ) ಮೊತ್ತದ ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಉದ್ಯಾನವನ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನಾಗಾ ಹೊಳೆಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ ಇದರ ಅರ್ಥ  ಹಾವು ಮತ್ತು ಹೊಳೆ ಎಂದಾಗಿದೆ. ಪಾರ್ಕ್ ಒಡೆಯರ್ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜರ, ವಿಶೇಷ ಬೇಟೆಯ ಮೀಸಲು ಜಾಗ ಆಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಒಂದು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಎಂದು ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೬೪೩.೩೯ ಕಿಮೀ (೩೯೯.೭೮ ಮೈಲಿ) ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರ್ಕ್ ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು 

ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೨೩೬ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ೯೬ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರವಿರುವ **ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ** ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದಟ್ಟ ಹಸಿರು ವರ್ಣದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಬೆಟ್ಟ, ಗುಡ್ಡ, ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ತೇಗ, ಗಂಧ, ಬೀಟೆ, ಸಿಲ್ವರ್ ಓಕ್ ಮುಂತಾದ ಅಮೂಲ್ಯ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಅರಣ್ಯ ನಳನಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿನಾಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಈ ಕಾಡುಗಳು ಪೋಷಿಸುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಣಿಯಾದ ಹುಲಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷಿ ನವಿಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ. ೫೧೧ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಈ ಕಾಡು ಜಿಂಕೆ, ಕಾಡು ಕುರಿ(Barking deer) ಕರಡಿ, ಚಿರತೆ, ಆನೆ, ಕಾಡುಪಾಪ, ನೀರುನಾಯಿ, ಮೊಸಳೆ, ಹೆಬ್ಬಾವು, ಮರಕುಟುಕ, ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಹಾರ್ನ್‌ಬಿಲ್, ಗಿಡುಗ, ಹದ್ದು, ಡೇಗೆ, ಪ್ಯಾಂಗೋಲಿನ್, ಹಾರುವ ಅಳಿಲುಗಳಿಗೆ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಜೇನು ಕುರುಬರು,ಬೆಟ್ಟ ಕುರುಬರು ಹಾಗೂ ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿಗಳ ನೆಲೆವೀಡು ಕೂಡಾ ಆಗಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಈ ಕಾಡುಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ,ಭಾರತವೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ಜೀವಿ ವೈವಿಧ್ಯಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಿವೆ. ನಾಗರಹೊಳೆ, ವೈನಾಡು, ಬಂಡೀಪುರ ಮತ್ತು ಮುದುಮಲೈ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಲಯವನ್ನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಬಿನಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ತೀರ್ಥ, ಮತ್ತು ನಾಗರಹೊಳೆಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು. 'ನಾಗರ' ಎಂದರೆ ಹಾವಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿ, ತೊರೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಜನಪದರು ಈ ಕಾಡುಗಳನ್ನು 'ನಾಗರಹೊಳೆ' ಎಂದರು. ಈ ನದಿಗಳು ಹಲವಾರು ಸುಂದರ ಜಲಪಾತಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.

ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು 1999 ರಲ್ಲಿ 37 ನೇ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ . ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಸೇರಿದಂತೆ 6,000 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ (2,300 ಚದರ ಮೈಲಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ನೀಲಗಿರಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿವೆ .  ಇದು ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳು, ಸಣ್ಣ ತೊರೆಗಳು, ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಪಾತಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನವು ಉತ್ತಮ ಪರಭಕ್ಷಕ-ಬೇಟೆಯ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿಗಳು , ಕುಡುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಆನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ.

## ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ 
ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ವಾರ್ಷಿಕ 1,440 ಮಿಮೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಜಲಾನಯನ ಹೊಳೆಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಸಣ್ಣ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸರೋವರಗಳು, 41 ಕೃತಕ ಕೊಳಗಳು, ಹಲವಾರು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ತಾರಕ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಕಬಿನಿ ಜಲಾಶಯ ಸೇರಿವೆ.

## ಸಸ್ಯಗಳು 
ಇಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ತೇಗ ಮತ್ತು ಗುಲಾಬಿ ಮರಗಳ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾಲಾ ಇಂಡಿಗೊದ ಒಣ ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಿರಂತರ ಹೆಡ್ಜ್‌ರೋಗಳಿವೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮರಗಳೆಂದರೆ ಬೀಟೆ, ತೇಗ, ಶ್ರೀಗಂಧ ಮತ್ತು ಸಿಲ್ವರ್ ಓಕ್, ಇವು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಒಣ ಪತನಶೀಲ ಕಾಡಿನ ಮರಗಳ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆ ತೊಗಟೆ, ಲ್ಯಾನ್ಸಿಲೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಿನೋ ಮರ ಸೇರಿವೆ. ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇತರ ಮರ ಪ್ರಭೇದಗಳೆಂದರೆ ಖತಮ್, ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳು. ಗೂಸ್ಬೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ನೆಟಲ್ಸ್, ಟಿಕ್ ಫೀಡರ್ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಜಾತಿಗಳಂತಹ ಪೊದೆಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ.

## ಪ್ರಾಣಿಗಳು 
ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕರ್ನಾಟಕದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳು ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಭಾರತೀಯ ಚಿರತೆ , ಉಸುರಿ ಕೆಂಪು ನಾಯಿ, ಸೂರ್ಯ ಕರಡಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ. ಜಿಂಕೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಐಬೆಕ್ಸ್ , ಬಾರ್ಕಿಂಗ್ ಜಿಂಕೆ, ನಾಲ್ಕು ಕೊಂಬಿನ ಜಿಂಕೆ, ಕಾಡು ಎಮ್ಮೆ , ಕಾಡುಹಂದಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಆನೆ ಸೇರಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಿನ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ .

ಇತರ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೂದು ಕೋತಿ, ಹೌಲರ್ ಕೋತಿ , ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕು , ಚಿರತೆ ಬೆಕ್ಕು, ಲಿಂಕ್ಸ್ , ಭಾರತೀಯ ಪರ್ವತ ಅಳಿಲು , ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಮೊಲ ಮತ್ತು ಆಂಟೀಟರ್ ಸೇರಿವೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ 250 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

## ಸಸ್ತನಿಗಳು 
ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಆನೆಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಘದ ಡಾ. ಉಲ್ಲಾಸ್ ಕಾರಂತ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾಗರಹೊಳೆ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಾಡು ನಾಯಿಯ ಮೂರು ಜಾತಿಗಳು ಸಮಾನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ತೋರಿಸಿದೆ. ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿರತೆ, ಕಂದು ಮುಂಗುಸಿ, ಕಾಲರ್ಡ್ ಮುಂಗುಸಿ, ಮೊಲ, ಇಲಿ ಜಿಂಕೆ, ಭಾರತೀಯ ಇರುವೆತಿकाल, ಭಾರತೀಯ ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ, ಬೂದು ಮಂಗ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ದೈತ್ಯ ಹಾರುವ ಅಳಿಲು ಸೇರಿವೆ.

## ಪಕ್ಷಿಗಳು 
270 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ನೀಲಗಿರಿ ಮರದ ಪಾರಿವಾಳ, ಬೂದು ತಲೆಯ ಮೀನು ಹದ್ದು, ಕೆಂಪು ತಲೆಯ ರಣಹದ್ದು, ಕೆಂಪು ತಲೆಯ ರಣಹದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಪಾದದ ಹಸಿರು ಪಾರಿವಾಳಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಶೋಕ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ ಸಂಶೋಧಕರು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದ್ಯಾನವನದ ಕೀಟ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವು 96 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಜೀರುಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು 60 ಜಾತಿಯ ಇರುವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

## ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು 
ಹಿಂದೆ, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರನ್ನು ಅರಣ್ಯದ ಪರಿಧಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಬೃಹತ್ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ. ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ತೀವ್ರ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಈ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.

ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿರೋಧವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬೆಳಕು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು 
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಶ್ರೀಗಂಧ ಮತ್ತು ತೇಗದ ಮರಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಮರದ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರ, ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ಜುಲೈ 2002 ರಲ್ಲಿ ವೀರನಹೊಸಳ್ಳಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಲಾಯಿತು. ಕೊಡಗು ಮತ್ತು ಪುಟಕಡ್ಲು ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (ಎನ್‌ಜಿಒಗಳು) ಮರ ಕಡಿಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಉದ್ಯಾನಗಳು