ರಾಜೇಂದ್ರ ಕೆ. ಪಚೌರಿ

**ರಾಜೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್‌‌ ಪಚೌರಿ** ಯವರು (ಜನನ: ಆಗಸ್ಟ್‌ 20, 1940) 2002ರಿಂದಲೂ ಇಂಟರ್‌ಗೌರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್‌ ಪ್ಯಾನಲ್‌ ಆನ್‌ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಚೇಂಜ್‌ (IPCC) ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. TERI ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದರ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿಯೂ, ಮತ್ತು TERI ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ಅವರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಆಗ್ರೋ ಫೌಂಡೇಷನ್‌‌‌ನ (NAF) ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸಭಾಪತಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೊಸೈಟಿಯ ಮಂಡಳಿಯ ಸಭಾಪತಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಅವರು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪಚೌರಿಯವರು ಖಂಡಿತವಾದಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಅವರು ಯೇಲ್‌‌ನ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಎನರ್ಜಿ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ (YCEI) ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 10ರಂದು ನಡೆದ ನೊಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್‌ ಗೋರ್‌‌ ಮತ್ತು IPCCಯ ನಡುವೆ ಸದರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಪಚೌರಿಯವರು IPCCಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು.. ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮರ್ಥನೀಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ (1994 - 1999) ಅವರು ಓರ್ವ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರು. 2001ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಡಾ.R.K.ಪಚೌರಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಸುಂದರಬನಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಾಸ್ತಾನದ ಥಾರ್‌‌ ಮರುಭೂಮಿಯಂಥ ದೂರದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸೌರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.

## ವಿವಾದಗಳು 
2010ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಬುಕರ್‌‌ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್‌ ನಾರ್ತ್‌ ಎಂಬಿಬ್ಬರು ಪಚೌರಿಯವರ ಮೇಲೆ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಿಸುವ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು *ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌*  ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದರು. ONGCಯ. ಸದರಿ ಅವಲೋಕನವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಹೀಗಿತ್ತು: "ಡಾ.ಪಚೌರಿಯವರಿಗೆ ಅವರ ಹಲವಾರು ಸಲಹಾ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಬಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಒಂದು ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ತಿಕ್ಕಾಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ". ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಈ ವರದಿಯು ಹೀಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು: "ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತೆ, ನಾವು ಕೈಗೊಂಡ ಕೆಲಸವು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿತು ಹಾಗೂ ಇದು TERI, ಪಚೌರಿ ಮತ್ತು ಪಚೌರಿಯವರ ತೆರಿಗೆ ವಕೀಲನಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ". ತಡೆ ಅರ್ಜಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಅವಲೋಕನವು ತನ್ನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, "ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಒಂದು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯವಾಗಿ ಇದೇ ಮಟ್ಟದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಪಚೌರಿಯವರು TERIಯಿಂದ ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ ವೇತನವನ್ನಷ್ಟೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದು ಅದರ ಮೊತ್ತವು ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ 45,000£ಗಳಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊರಗಿನ ಗಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಗರಿಷ್ಟವೆಂದರೆ ಸುಮಾರು 2,174£ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವು ಬಂದಿತ್ತು. IPCCಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಯಾವುದೇ ವೇತನ ಅಥವಾ ಪಾವತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆರು ಅಂಕಿಗಳಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ್ದ ಕಾನೂನು-ಸಂಬಂಧಿ ಅಥವಾ ಶಾಸನಬದ್ಧ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸದರಿ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯು ನೀಡಿತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು. *ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌ನ*  ಕ್ಷಮಾಯಾಚನೆಯನ್ನು ಪಚೌರಿಯವರು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾ, "ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರು ಸತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನನಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ; IPCCಯನ್ನು ನಂಬದಿರುವಂತೆ ಹವಾಮಾನ ಸಂದೇಹವಾದಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲವೇ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಲಾಗಿರುವ ಸುಳ್ಳು ಆಪಾದನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈಗ ಅವರು ನನ್ನ ಬೆನ್ನುಹತ್ತಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅದು ಅವರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಈಡೇರಿಸಬಹುದು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.

ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಜಾರ್ಜ್ ಮಾನ್‌ಬಯೋಟ್‌ ಎಂಬಾತ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ತಿಕ್ಕಾಟ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೆಸಗಿರುವುದರ ಆಪಾದನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, KPMG ವತಿಯಿಂದ ಪಚೌರಿಯವರಿಗೆ ನಿಷ್ಕಳಂಕತೆಯ ಮೊಹರು ಲಭಿಸಿದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಸುಳ್ಳು ಸಮರ್ಥನೆಗಳು ರಿಚರ್ಡ್‌ ನಾರ್ತ್, *ಡೈಲಿ ಮೇಲ್‌*  ಮತ್ತು *ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌*  ವತಿಯಿಂದ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.

IPCCಯ AR4 ಕಾರ್ಯನಿರತ ತಂಡ IIರ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಯ ಕರಗುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುನ್ನಂದಾಜೊಂದು ದೋಷಯುಕ್ತವಾಗಿರುವುದರ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅವರು IPCCಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಒಂದಷ್ಟು ಕೂಗುಗಳು ಕೇಳಿಬಂದರೂ, ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆಗಳು 
*2001ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಭಾರತದ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
*ನೇಚರ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ವತಿಯಿಂದ 2007ರ ವರ್ಷದ ಸುದ್ದಿಕರ್ತ ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಲಭಿಸಿತು. ಸದರಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪಚೌರಿಯವರನ್ನು ಓರ್ವ ಸಂಘಟನೆಯ ನಿರ್ಮಾತೃ ಎಂಬುದಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಿತು; "ರಾಜೇಂದ್ರ ಪಚೌರಿಯವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಹಾನ್‌ ಶಕ್ತಿ ಅಡಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ" ಎಂಬುದು ಆ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಶ್ಲಾಘನೆಯಾಗಿತ್ತು.
*2008ರ ಜುಲೈ 14ರಂದು, UNIDO ಸದ್ಭಾವನೆಯ ರಾಯಭಾರಿ (ಗುಡ್‌ವಿಲ್‌ ಅಂಬಾಸಡರ್‌) ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಚೌರಿಯವರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
*2008ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ-ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
*ಪಚೌರಿಯವರಿಗೆ ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಪದ್ಮಭೂಷಣ
*HEC ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪಚೌರಿಯವರಿಗೆ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಆನರಿಸ್‌ ಕೌಸಾ ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸಿತು.

## ಇತರೆ ಆಸಕ್ತಿಗಳು 
ತಮ್ಮ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪಚೌರಿಯವರು ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನೂ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. *ರಿಟರ್ನ್‌ ಟು ಅಲ್ಮೋರಾ*  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಣಯ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದು, ಅದು 2010ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಓರ್ವ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬನ ನೆನಪುಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಿದ್ದು, ಅವನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಗತ ಲೈಂಗಿಕ ಜೀವನದ ಹೂರಣವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗಳಾದ ರಶ್ಮಿ ಪಚೌರಿ-ರಾಜನ್‌ ಜೊತೆಗೂಡಿ *ಮೂಡ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಂಗ್ಸ್‌*  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪದ್ಯಗಳ ಒಂದು ಸಂಕಲನವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

## ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ 
* ದಿ ಎನರ್ಜಿ ಅಂಡ್‌ ರಿಸೋರ್ಸಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌
* TERI ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌
* ಡಾ. R K ಪಚೌರಿಯವರ - ಬ್ಲಾಗ್‌‌ 
* *ಡಾ. R.K. ಪಚೌರಿ*   - climatescience.govನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ
* *ಡಾ. R.K. ಪಚೌರಿ*   - iloveindia.comನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ
* U.N. ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌-ಚೇಂಜ್‌ ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ ಚೇರ್‌ಮನ್‌ ಟು ಸ್ಟೇ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 15, 2010
*ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಭಾಷಣ ದೃಶ್ಯಭಾಗ, ಶ್ರವ್ಯಭಾಗ, ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಪ್ರತಿಲಿಪಿ; *ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ನೌ!*  ಎಂಬುದರಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು.
* ಡಾ. ಪಚೌರಿ ಡಿಸ್ಕಸಸ್‌ ದಿ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಚೇಂಜ್‌ ನೆಗೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರೋಸೆಸ್‌ ವಿತ್‌ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಚೇಂಜ್‌ TV
* ಲಾರ್ಡ್‌ ಬ್ರೌನ್‌ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂಸ್‌ ಡಾ. ಪಚೌರಿ ಎಬೌಟ್‌ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಚೇಂಜ್‌ , ವಿಂಟರ್‌ 2007
* ''UN ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್‌ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್‌ '350' ಟಾರ್ಗೆಟ್‌ ಫಾರ್‌ CO2 ರಿಡಕ್ಷನ್‌'' - AFP ಲೇಖನ (2009-8-25)
*ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್ಸ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌' ಕಮಿಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಟು ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಚೇಂಜ್‌, ಚೇರ್‌ ಆಫ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಚೇಂಜ್‌ ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ ಸೇಸ್‌ U.S. ಲಾಬಿಯಿಸ್ಟ್ಸ್‌ ಮೇ ಸ್ಟಾಲ್‌ ಒಬಾಮಾ ಅಜೆಂಡಾ 
* *ಟ್ಯಾಕ್ಲಿಂಗ್‌ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಚೇಂಜ್‌*   2009ರ ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್‌ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕುರಿತಾಗಿ ದಿ ಪಾಲಿಟಿಕ್‌ ಮಾಡಿದ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪಚೌರಿಯವರ ಸಂದರ್ಶನ—2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌
**ಒನ್‌ ಆನ್‌ ಒನ್‌ - ರಾಜೇಂದ್ರ ಪಚೌರಿ*  - ಆಲ್‌ ಜಝೀರಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಗೊಂಡ ಪಚೌರಿಯವರ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂದರ್ಶನ (ದೃಶ್ಯಭಾಗ, 2010-1-30ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು)
* *ರಾಜೇಂದ್ರ ಪಚೌರಿ* - ನ್ಯೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್‌‌ನ ಸೋಫೀ ಎಲ್ಮ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್‌ರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂದರ್ಶನ.

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಹವಾಮಾನ
ವರ್ಗ:ಪರಿಸರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾದಾರರು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿಷಯದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಲೇಖಕರ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿ
ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ಜನರು
ವರ್ಗ:ನಾರ್ತ್‌ ಕರೋಲಿನಾ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಓಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಯನ್ಸ್‌
ವರ್ಗ:ನೈನಿತಾಲ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರು
ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಸಮರ್ಥಕರು
ವರ್ಗ:ಇಂಟರ್‌ಗೌರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್‌ ಪ್ಯಾನಲ್‌ ಆನ್‌ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಚೇಂಜ್
ವರ್ಗ:ಪ್ರಣಯ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದವರು
ವರ್ಗ:೧೯೪೦ ಜನನ