ತೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

[thumb|270x270px|[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಛಾಯಾ ಗೊಂಬೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದ *ತೊಲು ಬೊಮ್ಮಲಟಾದಲ್ಲಿ* ಹನುಮಂತ ಮತ್ತು ರಾವಣ]]
***ತೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟವು*** ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ನೆರಳು-ಬೆಳಕಿನ ಬೊಂಬೆ  ಪ್ರದರ್ಶನ ರಂಗಭೂಮಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಬೇರುಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ ೩ ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನವು.   ಇದರ ಪ್ರದರ್ಶಕರು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಅಲೆಮಾರಿ ಮನರಂಜಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು ಹಾಡಲು, ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳಲು, ತಾಯತಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು, ಚಮತ್ಕಾರಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು, ಹಾವುಗಳ ಮೋಡಿ ಮಾಡಲು, ಮೀನು ಬಲೆಗಳನ್ನು ನೇಯಲು, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ಹಚ್ಚೆ ಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಮಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಕಾಯಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. *ತೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟವು*  ರಾಜಮನೆತನದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಇದು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಶವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿ ನಾಟಕವಾದ ವಯಾಂಗ್‌ನ ಪೂರ್ವಜವಾಗಿದೆ. 

ರೇಡಿಯೋ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೂ ಶತಮಾನಗಳ ಮೊದಲು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಪದ್ಧತಿ, ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಮೂಲೆಗಳಿಗೆ ಹರಡಿತು.  ಬೊಂಬೆಯಾಟಗಾರರು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ವಿವಿಧ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳ ಮನರಂಜಕರಲ್ಲಿ  ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವರು *ರಾಮಾಯಣ* ಮತ್ತು *ಮಹಾಭಾರತದಂತಹ* ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. 

## ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ 
ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ *ತೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟ* ಎಂದರೆ "ಚರ್ಮದ ಬೊಂಬೆಗಳ ನೃತ್ಯ" ( *ಥೋಲು* - "ಚರ್ಮ", *ಬೊಮ್ಮ - "* ಗೊಂಬೆ/ಗೊಂಬೆ" ಮತ್ತು *ಆಟ* - "ಆಟ/ನೃತ್ಯ") ಎಂದರ್ಥ.   ಇದನ್ನು "ಚರ್ಮದ ಗೊಂಬೆಗಳ ಆಟ" ಅಥವಾ "ಚರ್ಮದ ಗೊಂಬೆಗಳ ನೃತ್ಯ" ಎಂದೂ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  

## ಇತಿಹಾಸ 
ಆಂಧ್ರ ಇತಿಹಾಸವು ಶಾತವಾಹನರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨ ನೇ ಶತಮಾನ–ಕ್ರಿ.ಶ. ೨ ನೇ ಶತಮಾನ) ಛಾಯಾ ಬೊಂಬೆಯಾಟವು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.   ಆಂಧ್ರದಿಂದ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಬರ್ಮಾಗಳಿಗೆ ಬೊಂಬೆಯಾಟ ಹರಡಿತು ಎಂದು ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 

## ತೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟ 
ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಹಾಡಿದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳ ಸರಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರದೆಯ ಬದಿಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಶೈಲೀಕೃತ ಬೊಂಬೆಗಳ ಸಾಲನ್ನು ಪಿನ್ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.  ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು  ತಾಳೆ ಕಾಂಡದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ, ಬೊಂಬೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಚಲಿಸಲು ಬಳಸುವ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಕೀಲುಳ್ಳ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಚಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೆಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ದಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೈಗಳ ರಂಧ್ರಗಳಿಗೆ ಬಿಗಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ಬೊಂಬೆಯಾಟಗಾರನು ಒಂದೇ ಬೊಂಬೆಯ ಮೂರು ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ, ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಕ ಕೋಲನ್ನು  ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ತೋಳು-ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ಬೊಂಬೆಯಾಟಗಾರರು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬೊಂಬೆಗಾಗಿ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಬೊಂಬೆಯಾಟಗಾರರು ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿ ನಂತರ ದೂರ ಸರಿಸುವಾಗ, ಆಕೃತಿಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ರೂಪುಗೊಂಡು ನಂತರ ಮರೆಯಾಗುವ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕುಶಲತೆ ಆಕೃತಿಗಳು ನಡೆಯಲು, ತೂಗಾಡಲು, ಜಿಗಿಯಲು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವರು ನರ್ತಕಿಯ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದಾದ ತಲೆಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸೊಂಟವನ್ನು ತೂಗಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಆಕೆಯ ಕೈಗಳನ್ನು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆಕೆಯು ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.

ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರಗಳ ಭಾಷಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೈಗೊಂಬೆ ಕಲಾವಿದರು ತೋಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಳ ಜೀವಂತ ಎಂದು ಅನಿಸುವ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೂಗಾಡುವ ಕಾಲುಗಳ ತೂಗಾಟವು ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಬೊಂಬೆಗಳು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನು ಖರ್ಜೂರದ ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಪರದೆಗೆ ಪಿನ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ ಅಥವಾ ಭುಜದ ಆಭರಣಗಳಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಉದ್ದವಾದ, ತೆಳುವಾದ ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಪಿನ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಂತಹ ಬೊಂಬೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಕೋಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.  ಹನುಮಾನ್ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯಗಾರರಂತಹ ಒರಟು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೊಂಟದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಕೇಂದ್ರ ಕೋಲಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಚಲಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರದರ್ಶನದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ, ಹಾಸ್ಯಗಾರರು ಆಡುಭಾಷೆಯ, ವಿಲಕ್ಷಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯನಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಹಾಸ್ಯ  ಕಂತುಗಳಿಂದ ಕಥಾ ಸರಣಿ ಮುರಿಯುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶ್ಲೇಷೆ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ಎಂದು ಅನಿಸುವಂತಹುದೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೆಲವು ಅಶ್ಲೀಲ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳ ಭಾಷೆ ಅಶ್ಲೀಲವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಇವುಗಳು ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಮನರಂಜನಾ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಶ್ಲೀಲವಾಗಿರಬಹುದು.

ಮಾತನಾಡುವ ಸಂಭಾಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಪದ್ಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವಾದ್ಯಗಳ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಪೆರಾಗಳಲ್ಲಿನ ಏರಿಯಾಸ್‌ಗಳಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಭಾವನೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಬೊಂಬೆಯಾಟಗಾರರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಪ್ರತಿಯೋಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನು ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಸಂಗೀತವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

### ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು 
ಈ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ( ಮೃದಂಗಂ ); ಕಣಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮಣಿಕಟ್ಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಲಾಗುವ ಗೆಜ್ಜೆಗಳು; ಮತ್ತು ಬೆರಳುಗಳ ಜೋಡಿ ಸಿಂಬಲ್‌ಗಳು. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಧರಿಸಿದವರನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಇರಿಸಲು ಮರಕಾಲು ಹೊಂದಿರುವ ಮರದ ಶೂ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಹೋರಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನಾಟಕೀಯ ಕ್ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ಬಡಿಯುವ ಧ್ವನಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳ ಆಸನ ಹಲಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆಯಬಹುದು.

*ತೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟದೊಂದಿಗೆ* ಬರುವ ಗಾಯನ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಗಾಯನದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು *ಸತ್ಯಭಾಮಕಲಾಪಂ* ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಳೆಯ-ಶೈಲಿಯ ನಾಟಕ ದ ಗಾಯನದ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಬೆರಳಿನ ಸಿಂಬಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ವಾದಕನು ತಾನು ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕೇಳುವಂತೆ ತನ್ನ ಕೈಯನ್ನು ಒಂದು ಕಿವಿಯವರೆಗೆ ಎತ್ತಿ ಹಾಡುತ್ತಾನೆ.

### ಗೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ 
ನೆರಳು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದು ಮಾಹಿತಿಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನೆರಳು ನಾಟಕವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಮದ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಶತಮಾನಗಳ ಮೊದಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅನಿಮೇಟ್ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಚತುರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಜನರು ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನೂರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ನಿಪುಣ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ,  ಲಯಗಳು ಮತ್ತು ನಾಟಕೀಯ ಧ್ವನಿ ಪರಿಣಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪಾತ್ರಗಳ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ಕವಚಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕೃತ ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಮಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ,ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದ್ದವು,  ಸಂಕೀರ್ಣ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಬಿಂದುಗಳು ಹೊಳೆಯುವಂತೆ   ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

### ಬೊಂಬೆ ತಯಾರಿಕೆ 
ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಮೂರು ವಿಧದ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ: ಹುಲ್ಲೆ, ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ.  ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾವ್ಯ ವೀರರಂತಹ ಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶುಭ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಹುಲ್ಲೆ ಚರ್ಮವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಒರಟಾದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅದರ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜಿಂಕೆಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಯೋಧ ಭೀಮ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ತಲೆಯ ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜ ರಾವಣನ ಆಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇಕೆ ಚರ್ಮದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಚರ್ಮದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ರಾವಣನಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಚರ್ಮಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ - ಅವನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಒಂದು, ಅವನ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಒಂದು, ಮತ್ತು ಐದು ತೋಳುಗಳ ಪ್ರತಿ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಲು ಒಂದು. ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು 'ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಚರ್ಮ'ದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಪ್ರಸ್ತುತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸ್ಥಿತಿ 
ನೆರಳು ನಾಟಕವು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಟಕೀಕರಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ಈಗ ಅದನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನಗಳು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿವೆ, ಇವು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಯುಗಕ್ಕೆ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ನೆರಳು ನಾಟಕವು ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ನಾವೀನ್ಯತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ದೃಶ್ಯ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದ ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ಪೀಳಿಗೆಯ ಆನಂದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಅರ್ಹವಾಗಿವೆ. 

ಪ್ರಸ್ತುತ *ತೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟ* ಆಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ನಿಮ್ಮಲ್ಕುಂಟ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಚಾದರ್ ಬದರ್, ಭಾರತದ ಸಂತಾಲ್ ಜನರ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ
* ಗೋಪಾಲೀಲಾ, ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ.
* ಕತ್ಪುತ್ಲಿ (ಗೊಂಬೆಯಾಟ), ಭಾರತದ ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ
* ನೊಕ್ಕುವಿದ್ಯಾ ಪಾವಕಲಿ, ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ
* ರಬನ ಛಾಯಾ, ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ.
* ಸಖಿ ಕಂಧೇಯಿ, ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ದಾರ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ.
* ನೆರಳು ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಹಸ್ರಮಾನ BCE ಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ.
* ತೋಲ್ಪವಕೂತ್ತು, ಭಾರತದ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ.
* ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆಯಾಟ, ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಯಾಟ
* ವಯಾಂಗ್, ಭಾರತೀಯ ಬೊಂಬೆಯಾಟದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಗೊಂಬೆಯಾಟ
ವರ್ಗ:ಕಲಾತ್ಮಕ ತಂತ್ರಗಳು