ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಕೃಷ್ಣಾಜಿ ಭಾರದ್ವಾಜ

**ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಕೃಷ್ಣಾಜಿ ಭಾರದ್ವಾಜ** ಇವರು ೧೮೯೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೯ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ **ಹೊಸಕೋಟೆ**ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಮೂಲತಃ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಗೋಳ ಊರಿನವರು.  **ಕೃಷ್ಣಾಜಿ ಕುಂದಗೋಳಕರ** ಎಂದೇ ಅವರ ಹೆಸರು.ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ  ಜಮೀನು ಮೋಜಣಿ ಮಾಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರು ಕರೆಯಿಸಿದ ಮೋಜಣಿದಾರರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾಜಿ ಕುಂದಗೋಳಕರ ಒಬ್ಬರು. ಭಾರದ್ವಾಜರ ತಾಯಿ **ಭೀಮಾಬಾಯಿ**. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೆ ತಾಯಿ ನಿಧನರಾದರು. ಭಾರದ್ವಾಜರ ಶಿಕ್ಷಣ ಬೆಂಗಳೂರಿನ **ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ**ಯಲ್ಲಿ ಆಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ (ಸು.೧೯೦೦) ಬೀಸುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಗಾಳಿ ಭಾರದ್ವಾಜರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.

## ಕೌಟಂಬಿಕ
ಕ್ರಿ.ಶ.೧೯೧೩ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಭಾರದ್ವಾಜರ ವಿವಾಹ ಮೈಸೂರಿನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೇಶಕಾರರಾಗಿದ್ದ ವೆಂಕೋಬರಾಯರ ಮಗಳು **ಕಮಲಾಬಾಯಿ**ಯವರ ಜೊತೆ ಜರುಗಿತು. ಇವರಿಗೆ ಐವರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗು ಮೂವರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು.

## ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗು ಉದ್ಯೋಗ
ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಭಾರದ್ವಾಜರು  ೧೯೧೩ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ **ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಪತ್ರಿಕೆ**ಯ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದರು. ಅನಿ ಬೆಸೆಂಟರಿಂದ  ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ **ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಿನಿ ಸಭಾ** ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯವರು ಇವರ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ಹಾಗು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ ಇವರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಭಾರದ್ವಾಜರು **ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಾಲೇಜಿ**ನಲ್ಲಿ ‘ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ’ ಮತ್ತು ‘ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ’ ಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಶ್ರೀಮತಿ ಬೆಸೆಂಟರು ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ನೀಡಿದ ನೆರವನ್ನು ಭಾರದ್ವಾಜರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಬೆಸೆಂಟ ಅವರೇ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ  ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ **ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯರ ಶಾಲೆ**ಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾದರು.

ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ತತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಭಾರದ್ವಾಜರು ಆ ಮಾದರಿಯ ಜೀವನವನ್ನೇ ನಡೆಯಿಸಿದರು. ದಿನವೂ ಚರಕದಿಂದ ನೂಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಮನೆಯೂ ಸಹ ಅತಿಥಿ, ಅಭ್ಯಾಗತರಿಗೆ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿತ್ತು.
೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ಇವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯರ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಗೆ ಧುಮುಕಿದರು. ತಾವೇ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ **ತಿಲಕ ಸಂದೇಶ** ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷ
ಜೈಲುವಾಸವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.

### ಆಯುರ್ವೇದಕೀಯ
೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ **ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನ**ದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ ದುಡಿದ ನಂತರ, ಭಾರದ್ವಾಜರು ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮನನೊಂದ ಭಾರದ್ವಾಜರು ೧೯೨೫ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದರು. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾರಾನಾಥರ **ಪ್ರೇಮಾಯತನ ಸಂಸ್ಥೆ**ಯಲ್ಲಿ
ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ **ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ**ದ ಮೂಲಕ ಆಯುರ್ವೇದ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡತೊಡಗಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ **ರಾಮಕೃಷ್ಣ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ** ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ಕಲಿಸತೊಡಗಿದರು.

೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ **ನಿಖಿಲ ಭಾರತ ಆಯುರ್ವೇದ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ**ದ ಸ್ಥಾನಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ **ನಿಖಿಲ ಭಾರತ ಆನುವಂಶಿಕ ವೈದ್ಯ ಹಕೀಮರ ಸಮ್ಮೇಳನ**ದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ **ಸಿರ್ಸಿ, ಉತ್ತರಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೈದ್ಯ ಹಕೀಮರ ಸಮ್ಮೆಳನ**ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. 
೧೯೪೦-೪೨ರಲ್ಲಿ **ನಿಖಿಲ ಭಾರತ ಆಯುರ್ವೇದ ಮಹಾಸಮ್ಮೇಳನ**ದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ೧೦೪೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ **ನಿಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಆಯುರ್ವೇದ ಪ್ರಚಾರ ಪರಿಷತ್ತಿ**ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.

### ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ
೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ ಭಾರದ್ವಾಜರು **ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಪತ್ರಿಕೆ**ಯ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೨೧ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ **ತಿಲಕ ಸಂದೇಶ** ಮತ್ತು **ಸ್ವರಾಜ ಡೈರಿ** ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದರಾಗಿದ್ದರು. 

೧೯೨೫ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಕುರ್ತಕೋಟಿಯವರು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. 
೧೯೨೬ರಿಂದ ೧೯೨೮ರವರೆಗೆ  **ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕ**ವೆಂಬ ಮಕ್ಕಳ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. 
೧೯೨೫ರಿಂದ ೧೯೩೧ರವರೆಗೆ **ರಂಗಭೂಮಿ** ಎಂಬ ಕಲೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಕನ್ನಡ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. 
ಇದರಂತೆ ಸುಬೋಧ ರಾಮರಾಯರು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ **ಸುಬೋಧ** ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಂಕಣವನ್ನು ಕೆಲಕಾಲ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
**ಪ್ರಚಲಿತ ಪ್ರಪಂಚ** ಎಂಬ ಅಂಕಣವನ್ನು ಕೆಲಕಾಲ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ **ಜಯಂತಿ, ಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ, ಜೀವನ, ಕನ್ನಡ ನುಡಿ, ವಿಶ್ವ ಕರ್ನಾಟಕ, ನಗುವನಂದ** ಮೊದಲಾದ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಿಗೂ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

### ಹಿಂದಿ ಪ್ರಚಾರ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷಾ ಪ್ರಚಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳುವಳಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಭಾರದ್ವಾಜರು ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ **ಹಿಂದಿ ಪ್ರಚಾರ ಪರಿಷತ್** ಎನ್ನುವ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ **ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿ**ನಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಹಿಂದಿ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಯಿಸಿದರು.

### ಸಾಹಿತ್ಯ
ಭಾರದ್ವಾಜರು ತಮ್ಮ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟುವಿನಂದಾಗಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ.
* ತಿಲಕ ಮಹಾರಾಜರ ಚರಿತ್ರೆ
* ಅಮೃತಸರ ಪಟ್ಟಣ
* ಹಿಂದಿ ಸ್ವರಾಜ್ಯ
* ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ
* ಶ್ರೀಯುತ ಆಂಡ್ರೂಜರ ಅಸಹಕಾರ ಪತ್ರಗಳು
* ನೀತಿಧರ್ಮ
* ಹಿಂದಿ ಭಾಷಾಸಾರ
* ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಡೈರಿ
* ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಇತಿಹಾಸ 
* ಕರ್ನಾಟಕ ಕೈಪಿಡಿ
* Karnataka Hand Book
* ಆಯುರ್ವೇದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಾರಸಂಗ್ರಹ
* ಭೀಷ್ಮ (ಅನುವಾದ)
* ಕಮಲಾಕಾಂತನ ಕಡತ
* ಅನಾಸಕ್ತಿ ಯೋಗ
* ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ
* ನಾಟ್ಯರೂಪ ಹಿಂದುಸ್ತಾನ
* ಸಂತಾನ ವಿಜ್ಞಾನ
* ಸೀತಾ ( ಅನುವಾದ )
* Rangabhoomi Pictorials ( 4 vols )
* ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನ
* Dangers of Vaccinations
* ಶ್ರೀ ತುಳಸಿ ರಾಮಾಯಣ (ಬಾಲಕಾಂಡ, ಟೀಕಾ ಸಹಿತ)
* ಸಚಿತ್ರ ಭಾರತ ಯಾತ್ರೆ
* Student’s Modern Practical English-Kannada Dictionary
* English-English-Kannada Dictionary
* ಜೀವನಚಿತ್ರ (ಕಥಾ ಸಂಕಲನ)
* ದಾಂಪತ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ
* ಜನನ ನಿಯಂತ್ರಣ
* ರಂಗಭೂಮಿ - ಲಲಿತ ಕಲೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಬಂಧವಾದ ಸಚಿತ್ರ ಮಾಸಿಕವಹಿ (ಸಂಪುಟ- ೬)

ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಕೃಷ್ಣಾಜಿ ಭಾರದ್ವಾಜರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಒಳಗೊಂಡ ಪುಸ್ತಕ:

ಕನ್ನಡದ ಗರಡಿಯಾಳು ದ. ಕೃ. ಭಾರಧ್ವಾಜ -  ಕೋ. ವಸಂತಲಕ್ಷಿ

ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಕೃಷ್ಣಾಜಿ ಭಾರದ್ವಾಜರು ೧೯೫೩ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೨ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

ಆವರ ನಿಧನದ ವಾರ್ತೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳ ನೆನಪುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಅಂಕಣಗಳು -
* ಜನವಾಣಿ - ೨೨ ಫ಼ೆಬ್ರವರಿ ೧೯೫೩
* ಜನವಾಣಿ - ೨೨ ಫ಼ೆಬ್ರವರಿ ೧೯೫೩ (ಆವರ ಸಾಧನೆ ಕುರಿತ ಲೇಖನ)
* ತಾಯಿ ನಾಡು - ೨೩ ಫ಼ೆಬ್ರವರಿ ೧೯೫೩
* ತಾಯಿ ನಾಡು - ೨೩ ಫ಼ೆಬ್ರವರಿ ೧೯೫೩ (ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುರಿತ ಲೇಖನ)

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು