open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊ

**ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊ** (*ಜನವರಿಯ ನದಿ*) ಸಾವೊ ಪಾಲೊ ನಂತರದ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ದೇಶ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡದ ೨ನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ. ಇದು ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ೧೭೬೩ರಿಂದ ೧೯೬೦ರ ವರೆಗೆ ಇದು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ *ರಿಯೋ* ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ನಗರ *ಅದ್ಭುತ ನಗರ* ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ. 

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* ರಿಯೋ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ
* 

ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡದ ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ಬ್ರೆಜಿಲ್
ವರ್ಗ:ರಾಜಧಾನಿಗಳು
ಪುಷ್ಯ

**ಪುಷ್ಯ** ಎನ್ನುವುದು ಮಿಥುನ ರಾಶಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ನಕ್ಷತ್ರ (ಕಾಸ್ಟರ್). ಈ ರಾಶಿಯ ಜೋಡಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ (ಕಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಪೊಲ್ಲಕ್ಸ್) ಪೈಕಿ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಇರುವಂಥದೇ ಪುಷ್ಯ. ವಿಷುವದಂಶ 310 53' 17.8" ಉ; ಘಂಟಾವೃತ್ತಾಂಶ 7 ಗಂ. 34 ಮಿ. 35.9 ಸೆ. ಸೂರ್ಯನಿಂದ 4 ಬೆಳಕು ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದೊಂದು ಯಮಳ ನಕ್ಷತ್ರ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ವಿಲಿಯಮ್ ಹರ್ಷೆಲ್ (1738-1822) ಇದರಲ್ಲಿಯ ಎರಡು ತಾರೆಗಳ ಕಕ್ಷಾ ಚಲನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದ (1804). ಇವುಗಳ ಪರಿಭ್ರಮಣಾವಧಿ 350 ವರ್ಷಗಳು. ಯಮಳತಾರೆಗಳ ನಡುವಿನ ಕೋನಾಂತರ 3.9 ಸೆಕೆಂಡುಗಳು. ಸಾಧಾರಣ ವಿಭಜನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ದೂರದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕವೂ ಇವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಈ ಒಂದೊಂದು ತಾರೆಯೂ ಪುನಃ ಒಂದೊಂದು ಯಮಳತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ (ಕೋನಾಂತರ 73 ಸೆಕೆಂಡುಗಳು) ನಸುಗೆಂಪಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಯಮಳ ತಾರೆ ಉಂಟು. ಹೀಗಾಗಿ ಪುಷ್ಯನಕ್ಷತ್ರ ಮುಜ್ಜೋಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ನಕ್ಷತ್ರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಯಮಳ ತಾರೆಗಳೂ ರೋಹಿತದರ್ಶಕೀಯ (spectroscopic) ಬಗೆಯವು. ಪುಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರ (ಆಲ್ಫ ಜೆಮಿನೋರಮ್) ಎರಡನೆಯ ಕಾಂತಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು (ನಿರಪೇಕ್ಷ ಕಾಂತಿಮಾನ +0.986, + 1.886). ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಸು ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪುಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರವೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಮಯವಾಗಿತ್ತಂತೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸುವ ಪುರಾವೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.

## ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ 
ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣದ ರೀತ್ಯ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರ ಪರಮೋಚ್ಚ ಅಧಿದೈವ ಜ಼್ಯೂಸ್ ಮತ್ತು ಲೀಡ್ (ಸ್ಪಾರ್ಟದ ರಾಜರಾಣಿಯರು) ಇವರ ಅವಳಿ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಕಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಪೊಲ್ಲಕ್ಸ್. ಟ್ರಾಯ್ ಪಟ್ಟಣದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಹೆಲೆನಳ ಸಹೋದರರು. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಸೋದರಿಕೆಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಆದರ್ಶಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದವರು. ಪೊಲ್ಲಕ್ಸ್ ಅಮರನಾದ. ಆತ ದಿನಬಿಟ್ಟುದಿನ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೂ ಹೇಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿಯ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಕಾಸ್ಟರನೊಂದಿಗೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ರಾಜಕೀಯ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದು ಕಾಸ್ಟರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಸೋದರಿಕೆಯ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಡುವಂತೆ ಪೊಲ್ಲಕ್ಸ್ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ. ಮೊರೆ ಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು. ಕಾಸ್ಟರನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಜೀವ ಬಂತು. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ನಕ್ಷತ್ರಗಳು

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜ್ಯೇಷ್ಠ

**ಜ್ಯೇಷ್ಠ** ಹೆಸರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಲೇಖನಗಳಿವೆ:
* ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸ (ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಮೂರನೆ ಮಾಸ)
* ಜ್ಯೇಷ್ಠ (ಚಲನಚಿತ್ರ) (೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ)
* ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ (ದೇವತೆ) (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬಡತನದ ದೇವಿ)

ವರ್ಗ:ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರ

**ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರ** (ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್: *Ciudad de México*) ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರ. ಇದು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ನಗರವಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ, ಕೈಗಾರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* ಫೆಡರಲ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರ 
* 

ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಖಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಆತಿಥೇಯ ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಸಿಕೋ
ಸಂವತ್ಸರಗಳು

ಒಂದು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ವರ್ಷವನ್ನು **ಸಂವತ್ಸರ** ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ೬೦ ಸಂವತ್ಸರಗಳ ಒಂದು ಚಕ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈ ಸಂವತ್ಸರಗಳನ್ನು ಪ್ರಭವ, ವಿಭವ, ಶುಕ್ಲ ಇತ್ಯಾದಿ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಸಂವತ್ಸರವು ಪ್ರಭವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಸಿಕೊಂಡರೆ ಕೊನೆಯ ಅಂದರೆ ೬೦ನೇ ಸಂವತ್ಸರವನ್ನು ಕ್ಷಯ ಅಥವಾ ಅಕ್ಷಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಗ್ರಹವು ಒಂದು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮುಗಿಸಲು ೧೨ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯ ಯುಗ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಐದು ಬ್ರಾಹಸ್ಪತ್ಯ ಯುಗಗಳ ಒಟ್ಟು ಕಾಲಾವಧಿ ೬೦ ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟು ಸಂವತ್ಸರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ.

## ವರ್ಷದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ 
**ಸಂವತ್ಸರ** ಎಂದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ವರ್ಷವಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೬೦ ಸಂವತ್ಸರಗಳಿವೆ. 

ಸಂವತ್ಸರ (संवत्सर) ಎಂಬುದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಒಂದು ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ವೇದ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಋಗ್ವೇದ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಜೋವಿಯನ್ ವರ್ಷವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ(ಗುರು) ಗ್ರಹದ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ. ಅದು ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಿಂದ ಮುಂದಿನ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸರಾಸರಿ ಚಲನೆಯ ಸಮಯವಾಗಿದೆ.
## ಸಂವತ್ಸರಗಳು 
:01. ಪ್ರಭವ 
:02. ವಿಭವ 
:03. ಶುಕ್ಲ 
:04. ಪ್ರಮೋದೂತ 
:05. ಪ್ರಜೋತ್ಪತ್ತಿ 
:06. ಅಂಗಿರಸ 
:07. ಶ್ರೀಮುಖ 
:08. ಭಾವ 
:09. ಯುವ 
:10. ಧಾತು 
:11. ಈಶ್ವರ 
:12. ಬಹುಧಾನ್ಯ 
:13. ಪ್ರಮಾಥಿ 
:14. ವಿಕ್ರಮ 
:15. ವೃಷ/ ವಿಷು 
:16. ಚಿತ್ರಭಾನು 
:17. ಸ್ವಭಾನು 
:18. ತಾರಣ 
:19. ಪಾರ್ಥಿವ 
:20. ವ್ಯಯ
:21. ಸರ್ವಜಿತ್ 
:22. ಸರ್ವಧಾರಿ 
:23. ವಿರೋಧಿ 
:24. ವಿಕೃತಿ 
:25. ಖರ 
:26. ನಂದನ 
:27. ವಿಜಯ 
:28. ಜಯ 
:29. ಮನ್ಮಥ 
:30. ದುರ್ಮುಖಿ 
:31. ಹೇವಿಳಂಬಿ 
:32. ವಿಳಂಬಿ 
:33. ವಿಕಾರಿ 
:34. ಶಾರ್ವರಿ 
:35. ಪ್ಲವ 
:36. ಶುಭಕೃತ್ 
:37. ಶೋಭಕೃತ್ 
:38. ಕ್ರೋಧಿ 
:39. ವಿಶ್ವಾವಸು 
:40. ಪರಾಭವ 
:41. ಪ್ಲವಂಗ 
:42. ಕೀಲಕ 
:43. ಸೌಮ್ಯ 
:44. ಸಾಧಾರಣ 
:45. ವಿರೋಧಿಕೃತ್ 
:46. ಪರೀಧಾವಿ 
:47. ಪ್ರಮಾದೀಚ 
:48. ಆನಂದ 
:49. ರಾಕ್ಷಸ 
:50. ನಳ 
:51. ಪೈಂಗಳ 
:52. ಕಾಳಯುಕ್ತಿ 
:53. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಿ
:54. ರುದ್ರ / ರೌದ್ರಿ 
:55. ದುರ್ಮತಿ
:56. ದುಂದುಭಿ 
:57. ರುಧಿರೋದ್ಗಾರಿ 
:58. ರಕ್ತಾಕ್ಷಿ 
:59. ಕ್ರೋಧನ 
:60. ಅಕ್ಷಯ/ಕ್ಷಯ 

## ೧೮೦ ವರ್ಷಗಳ ಸಂವತ್ಸರ ಕ್ರಮ 
ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದ ವರ್ಷವನ್ನು ಥಟ್ಟನೆ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ.  ಭಾರತೀಯ ಪಂಚಾಂಗ ರೀತ್ಯಾ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂವತ್ಸರ, ನಿಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದ ವರ್ಷ ಯಾವ ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿದೆಯೆಂಬ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ ನೋಡಿ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಾಲ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತ

**ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತ** ( ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ***ಮೋಸಿ-ಓ-ಟುನ್ಯಾ*** ) ಆಫ್ರಿಕಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ಜಾಂಬಿಯ ದೇಶಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಂಬೆಜಿ ನದಿಯ ಒಂದು ಮಹಾ ಜಲಪಾತ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಭಾರೀ ಜಲಪಾತವೆನಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಬೇರಾವ ಜಲಪಾತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರದ ವನ್ಯಜೀವಿ ವೈವಿಧ್ಯವಿದೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ***ಗರ್ಜಿಸುವ ಹೊಗೆ*** ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ವಿಶಾಲ ಗೋಡೆಯಂತೆ ಧುಮುಕುವ ಜಲಧಾರೆಯ ಕೆಲ ಭಾಗವು ನೆಲವನ್ನು ತಲುಪುವಷ್ಟರೊಳಗೆ ತುಂತುರು ತುಂತುರಾಗಿ ತಡಸಲಿನ ಅಡಿಭಾಗದಿಂದ ನೀರಾವಿಯ ಮೋಡಗಳಾಗಿ ಮೇಲೇಳುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅನ್ವೇಷಕ ಡೇವಿಡ್ ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ಈ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟನು. ಆದರೆ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದು ಡೇವಿಡ್ ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ಜಲಪಾತವೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಜಾಂಬಿಯಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದರ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ಮೋಸಿ-ಓ-ಟುನ್ಯಾ. ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮಾನ್ಯಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಏಂಜೆಲ್ ಜಲಪಾತದಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಖೋನ್ ಜಲಪಾತದಷ್ಟು ಅಗಲವನ್ನು ಹೊಂದದೆ ಇದ್ದರೂ ಸಹ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಲಪಾತವೆನಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸುಮಾರು ೧.೭ ಕಿ,ಮೀ. ಅಗಲವಾಗಿ ಸುಮಾರು ೧೦೮ ಎತ್ತರದಿಂದ ನೀರಿನ ಒಂದೇ ಹಾಳೆಯಾಗಿ ಧುಮುಕುವ ರುದ್ರ ರಮಣೀಯ ನೋಟ. ಇಲ್ಲಿ ಜಿಗಿಯುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ವಿಶ್ವದ ಇತರ ಮಹಾ ಜಲಪಾತಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಜಲಪಾತಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಗಳಾಗಲಿ ಯಾ ಆಳ ಕಣಿವೆಗಳಾಗಲೀ ಇಲ್ಲದಿದ್ದು ಸರಿಸುಮಾರು ಪೂರ್ಣ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ  ಹರಿದು ಬರುವ ಜಾಂಬೆಜಿ ನದಿ ಇಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಕೆಳ ಧುಮುಕುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. 
thumb|left|ಜಾಂಬಿಯಾದ ಕಡೆಯಿಂದ ಜಲಪಾತದ ನೋಟ.

## ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯ 
ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜಾಂಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ದೇಶಗಳು  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ಇವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯದ ನೆಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯರಾಜಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸವಾನ್ನಾ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ಸಸ್ಯಗಳು. ಜೊತೆಗೆ ನದಿಯಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ತೆಂಗಿನ ಜಾತಿಯ ಮರಗಳ ಕಾಡುಗಳಿವೆ. ತೇಗದ ಮರಗಳ ತೋಪುಗಳು ಸಹ ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. 

thumb|left|ಮೋಸಿ-ಓ-ಟುನ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಿಳಿ ಘೇಂಡಾ ಮೃಗಗಳು.

ಆಫ್ರಿಕಾದ ಆನೆಗಳ ಬೃಹತ್ ಗುಂಪುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕಾಡುಕೋಣ, ಜಿರಾಫೆ, ಜೀಬ್ರಾ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳ ಹಲವು ತಳಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಚಿರತೆಗಳು ಸಹ ಕಾಣಬರುವುದಿದೆ. ಬಬೂನ್ ಮತ್ತು ವೆರ್ವೆಟ್ ಕೋತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಜಲಪಾತದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ಪೊಪೊಟಮಸ್‌ಗಳ ದೊಡ್ಡ ಹಿಂಡುಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ. ಮೊಸಳೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಆಟ್ಟರ್, ಕಪ್ಪು ಗರುಡ ಮತ್ತು ಹಲವು ಜಾತಿಗಳ ಹದ್ದುಗಳು ಸಹ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಜಾಂಬೆಜಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ೮೯ ತಳಿಗಳ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಜಲಪಾತದ ಕೆಳಗಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ೩೯ ತಳಿಗಳ ಮೀನುಗಳು ಜೀವಿಸಿವೆ.

## ವಿಡಿಯೊ ಚಿತ್ರಣ 
## ಇವುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತ

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು 
* ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮಾಹಿತಿತಾಣದಲ್ಲಿ ಮೋಸಿ-ಓ-ಟುನ್ಯಾ. 
* ಜಾಂಬಿಯಾದ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾಹಿತಿತಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತದ ವಿಷಯಗಳು
* ಜಿಂಬಾಬ್ವೆಯ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾಹಿತಿತಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತದ ವಿಷಯಗಳು 
* ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ೧೮೯೧ ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲಾದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು 

ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಲಪಾತಗಳು
ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್

**ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್** () ರಷ್ಯ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು ಬ್ಯಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ *ನೇವಾ ನದಿಯ* ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು **ಪೆಟ್ರೊಗ್ರಾಡ್** (, ೧೯೧೪–೧೯೨೪) ಮತ್ತು **ಲೆನಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್** (, ೧೯೨೪–೧೯೯೧). ಇದರ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಹೆಸರುಗಳು **ಪೈಟರ್** (), **ಪೀಟರ್‌ಪೋಲ್** ಮತ್ತು **ಪೀಟರ್‌ಪೋಲಿಸ್** () ಎಂದು.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ 
* ನಗರ ಪುರಸಭೆಯ ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ: ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ 
* ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‍ನ ವಿಶ್ವಕೋಶ 
* ವಿಕಿಟ್ರಾವೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್

ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ರಷ್ಯ
ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗಃ

**ಸಂಜಯ ಉವಾಚ**
 **ತಂ ತಥಾ ಕೃಪಯಾವಿಷ್ಟಮಶ್ರುಪೂರ್ಣಾಕುಲೇಕ್ಷಣಮ್ ।**
 **ವಿಷೀದಂತಮಿದಂ ವಾಕ್ಯಮುವಾಚ ಮಧುಸೂದನಃ ।।೧।।**
ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಕರುಣೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತನಾಗಿ ವಿಷಾದಗೊಂಡು ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಾ ಚಿಂತಾಕುಲನಾದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕುರಿತು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆಂದನು.

 **ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ**
 **ಕುತಸ್ತ್ವಾ ಕಶ್ಮಲಮಿದಂ ವಿಷಮೇ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಮ್ ।**
 **ಅನಾರ್ಯಜುಷ್ಟಮಸ್ವರ್ಗ್ಯಮಕೀರ್ತಿಕರಮರ್ಜುನ ।।೨।।**
ಅರ್ಜುನ, ಯುದ್ಧದ ಈ ಸಂಕಟಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನಗೇಕೆ ಈ ಕಶ್ಮಲಭಾವನೆ ಬಂದು ಸೇರಿತಯ್ಯ? ಸತ್ಪುರುಷರಿಗೆ ಸಲ್ಲದ ಮನೋಭಾವವಿದು. ಸ್ವರ್ಗದ ದಾರಿಯಲ್ಲ. ಇದು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕೆಡಿಸುವಂತಹದ್ದು.

 **ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಮಾ ಸ್ಮ  ಗಮಃ ಪಾರ್ಥ ನೈತತ್ತ್ವಯ್ಯುಪಪದ್ಯತೇ ।**
 **ಕ್ಷುದ್ರಂ ಹೃದಯದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವೋತ್ತಿಷ್ಠ ಪರಂತಪ ।।೩।।**
ಪಾರ್ಥ! ಹೇಡಿತನಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಬೇಡ. ಇದು ನಿನಗೆ ಸಮುಚಿತವಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ಮನಸ್ಸಿನ ದೌರ್ಬಲ್ಯ. ಹೇ ಪರಂತಪ, ಕ್ಷುದ್ರವಾದ ಈ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಕಿತ್ತೆಸೆದು ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲು.
 "ಕಥಂ ಭೀ‍ಷ್ಮಮಹಂ ಸಂಖ್ಯೇ ದ್ರೋಣಂ ಚ ಮಧುಸೂದನ |
  ಇಷುಭಿಃ ಪ್ರತಿಯೋತ್ಸ್ತಾಮಿ ಪೂಜಾರ್ಹಾವರಿಸೂದನ || ೪ || "

ವರ್ಗ:ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು
ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ

250px|thumb|ಇಂದಿನ ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯ ನಕ್ಷೆ
**ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ** (Middle East)(ಅಥವಾ, ಹಿಂದೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ *ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಾಚ್ಯ*) ನೈರುತ್ಯ ಏಷ್ಯಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು  ಈಶಾನ್ಯ ಆಫ್ರಿಕವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶ. ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಯಾವುದೆ ನಿಗದಿತವಾದ ಗಡಿ ಇಲ್ಲ. ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಪದವು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು.

ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯವು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಏಕೀಶ್ವರವಾದದ ಧರ್ಮಗಳಾದ ಇಸ್ಲಾಂ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮಗಳ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
## ಪ್ರದೇಶಗಳು 
### ಬೃಹತ್ ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ 
## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* *ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಾರಾಂಶ*: "The leading information source on business in the Middle East" - magazine website
* ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಾರ್ತೆಗಳು  ಯಾಹೂ! ವಾರ್ತೆಗಳಿಂದ
* ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವ್ಯವಹಾರ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕ ವಾರ್ತೆಗಳು — *ArabianBusiness.com*

ವರ್ಗ:ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ
ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡ
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ
ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಗದಗ

ಗದಗದಲ್ಲಿರುವ ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1117 ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು. ನಾರಾಯಣ ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣುವು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಅಧಿದೇವತೆ. ಈ  ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎಎಸ್ಐ)ಯ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.

ಚತುರಶಿಲ್ಪಿ ಜಕಣಾಚಾರಿ ಕೆತ್ತಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ ನೋಡುಗರ ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.ಈ ಗೋಪುರವನ್ನು ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸ ಪ್ರೌಢದೇವರಾಯನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿಸಿದನೆಂದು ಶಾಸನೋಕ್ತವಾಗಿದೆ. "ಗದುಗಿನ ಮಹಾಭಾರತ" ಅಥವಾ ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತ ಕಥಾಮಂಜರಿ ರಚಿಸಿದ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಇದೇ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ರಚಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಯಾವ ಕಂಬದ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತು ಪ್ರತಿದಿನ ಮಹಾಭಾರತ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದನೋ ಇವತ್ತಿಗೂ ಅದು *ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಕಂಬ*ವೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಇತಿಹಾಸವು ಹೇಳುವಂತೆ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಗುಣಪಡಿಸಿದಾಗ  ರಾಜನಾದ ಬಿಟ್ಟಿದೇವನು ಅವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಜೈನ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯನಾದನು. ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿಗಾಗಿ 5 ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ ಗದಗದ ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತೊಂಡನೂರಿನ  ನಂಬಿನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೇಲೂರಿನ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ತಲಕಾಡಿನ ಕೀರ್ತಿನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮತ್ತು ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಚೆಲುವನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ. 34 ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಶಾಸನಗಳು ಗದಗಿನಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಗದಗದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಾದ  ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ತ್ರಿಕೂಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಅವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು  ಗದಗ್ ಪಟ್ಟಣವು ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾಅಗ್ರಹಾರ ಎಂದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದುದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಚ್ಯುತರಾಯನು ಶಕವರ್ಷ ೧೪೯೧ ವಿಕಾರಿ ಸಂವಾದದ ಭಾದ್ರಪದ ಶುದ್ಧ ಶ್ರವಣ ೧೨ ಮಂಗಳವಾರ (26-08-1539) "ಕವಿ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನಿಗೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ    ಗದುಗಿನ(ಶ್ರೀವೀರ) ನಾರಾಯಣನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ"  ಆನಂದನಿಧಿ ಎಂಬ ಪಾರಿತೋಷಕವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯ ಘನ ವಿದ್ವಾಂಸರುಗಳಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನೆಂದು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಆ ಅರಸನ ಕಾಲದ ಒಂದು ಶಿಲಾ ಶಾಸನದಲ್ಲಿದೆ.

## ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆ 
ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯ  , ಹೊಯ್ಸಳ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮಹಾದ್ವಾರ  ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಶೈಲಿ ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಮುಂದಿನ ಗರುಡಗಂಬ ಮತ್ತು ರಂಗಾ 
ಮಂಟಪಗಳು ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ.ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಮಂಟಪವು ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ವೀರನಾರಾಯಣನು ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ (ಅಂದರೆ ಕಮಲ)ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೋರಾಡಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ವೀರಗಚ್ಚೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.  ಲಕ್ಷ್ಮಿದೇವಿ ಹಾಗೂ ಗರುಡರು ಅವನ ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ.

## ಆಸಕ್ತಿಕರ ಮಾಹಿತಿ
* ಇಂದಿಗೂ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲವಿಗ್ರಹ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಹಿಡಿದಿದೆ.
* ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಪುರುಷಾರ್ಥವಾದ ಕಾಮವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮಿಥುನ ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಬೆಂಜಮಿನ್ ನೆತನ್ಯಾಹು

**ಬೆಂಜಮಿನ್ "ಬಿಬಿ" ನೆತನ್ಯಾಹು** (, ಅಥವಾ **ಬಿನ್ಯಮಿನ್ ನೆತನ್ಯಾಹು** ಹುಟ್ಟು: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦, ೧೯೪೯) ಇಸ್ರೇಲ್ ದೇಶದ ಪ್ರಸಕ್ತ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ. ಮುಂಚೆ ಜೂನ್ ೧೯೯೬ರಿಂದ ಜುಲೈ ೧೯೯೯ರವರೆಗೆ ಕೂಡ ಇದೇ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು.

ನೆತನ್ಯಾಹು
ನೆತನ್ಯಾಹು
ಕರಾಚಿ

**ಕರಾಚಿ** (ಸಿಂಧಿ:ڪراچي, ಉರ್ದು:کراچی) ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ, ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ರಾಜಧಾನಿ. ಇದು ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ೨೦ನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಾಣಿಜ್ಯ, ಕೈಗಾರಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* ಕರಾಚಿ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ 
* ಕರಾಚಿಯ ಇತಿಹಾಸ 
* ಕರಾಚಿ ನಗರದ ಮಾಹಿತಿ
* 

ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಾಕಿಸ್ತಾನ
ಆಜಾದಿ ಬಚಾವೋ ಆಂದೋಲನ

**ಆಜಾದಿ ಬಚಾವೋ ಆಂದೋಲನ** ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವದಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಂದೋಲನ. ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳುವಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವ ಆಂದೋಲನವಿದು. ರಾಜೀವ್ ದೀಕ್ಷಿತ್ ಇದರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಕ್ರಾಂತಿಗಳು
ಟಿ ಎನ್ ಟಿ

**ಟಿ ಎನ್ ಟಿ**- ಇದೊಂದು Tri-nitro-toluene ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ.ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರ C6H2(NO2)3CH3.  ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಇದು ಒಂದು ಸ್ಪೋಟಕ ವಸ್ತು.ಇದರ ಸ್ಪೋಟದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು 
ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ಸ್ಫೋಟದ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮಾಪನವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ..
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಳತೆಗಳು
ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
ಲಾಗೊಸ್

**ಲಾಗೊಸ್** ನೈಜೀರಿಯ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರ. ೨೦೦೬ರ ಸೆನ್ಸಸ್ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೮ ದಶಲಕ್ಷ ಜನ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಲಾಗೊಸ್ ನಗರವು ನೈಜೀರಿಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* ಲಾಗೊಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ 
* ಲಾಗೊಸ್ ರಾಜ್ಯ ನ್ಯಾಯ ಮಂಡಳಿ
* 

ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ನೈಜೀರಿಯ
ಐಫೆಲ್ ಗೋಪುರ

200px|thumb|right|ಐಫೆಲ್ ಗೋಪುರ
thumbnail

**ಐಫೆಲ್ ಗೋಪುರ** (ಫ್ರೆಂಚ್: Tour Eiffel) ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗೋಪುರ. ಇದು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಗರದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಗುಸ್ತಾವ್ ಐಫೆಲ್ ಎಂಬ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಈ ಗೋಪುರ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಆತನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಈ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ೧೮೮೭-೧೮೮೯ರ ಮಧ್ಯೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಐಫೆಲ್ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಶ್ರೇಷ್ಟಮಟ್ಟದ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
## ವಿವರ
ಇಂದಿಗೆ ನೂರು ವರ್ಷ ದಾಟಿದರೂ ಇನ್ನೂ ಇದರ ಆಕರ್ಷಣಿ  ಕುಂದಿಲ್ಲ ! ಫ್ರಾನ್ಸ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಗೆ ಹೋದೋಡನೆ  ಿದು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ  ಕಂಡುಬಿಡುತ್ತದೆ ಅಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಇದು ೯೮೪ ಅಡಿಗೂ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಇದು ಎದ್ದು ನಿಂತಿದೆ ೧೮೮೯ ರ ಮಾರ್ಚಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ  ಇದರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಗಸ್ಟಾವ್ ಐಫೆಲ್ ಇದನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ. ಇದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ  ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಇಂತಹ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು  ರಚಿಸುವುದಿರಲಿ, ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದೂ  ಕಷ್ಠ ಎಂದು ಮೇಧಾವಿಗಳೇ ಅಂದು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಪ್ರತಿರೋಧ ಮಾತುಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಕಿವಿಕೊಡದೆ ಐಫೆಲ್ ಇದನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದಲೇ  ಕಟ್ಟಿದ. ಈತನೇ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ  ರೈಲ್ವೆ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣದಿದಂದ ಕಟ್ಟುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಈತ ಅಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅತಿ ಮೇಧಾವಿ ಎಂಜೀನೇರ್ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸಿಕೊಡಿದ್ದರೂ,   ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಈತ ಒಮ್ಮೆ ಫೇಲೂ ಆಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ.
ಈ ಐಫೆಲ್ಲನೇ ಪ್ರೆಂಚ್ ನವರ  ಕೊಡುಗೆಯಾದ ಅಮೇರಿಕಾದ  ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ತಾಮ್ರದ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ ದೇವತೆಯ ಆಸ್ತಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕ ೧೫೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಈ ಲೋಹದ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬೀಳದಿರಲು ಅದರ ಮೈಯೊಳಗೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಈತನೇ ರಚಿಸಿದ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೆ ಈತನಿಗೆ ಈ ಗೋಪುರದ ಕನಸು ಬಿದ್ದಿದ್ದು   ಈ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ೭೦೦೦ ಟನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಬ್ಬಿಣ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಕಬ್ಬಿಣದ ತೊಲೆಗಳು ೧೫೦೦೦ ಇನ್ನು ಈ ತೊಲೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಲು ೨೫ ಲಕ್ಷ ಬೋಲ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಇಡೀ ಭಾರವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ೩೧ ಚದರ ಗಜದ ಕಲ್ಲು ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗೋಪುರದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಚಂಡ ಕಾಲುಗಳ ಉದ್ದ ಒಂದೊಂದು ೩೩೬ ಅಡಿಗಳು ಈ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಾಲುಗಳು ಆಧಾರವಾದ ಕಲ್ಲು ಕಂಬಗಳ ತಳಕ್ಕೂ  ಇಳಿದಿವೆ. ಈ ಕಾಲುಗಳು ೫೯೦ ಅಡಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಕೂಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಗೋಪುರದದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬೇರೆಬೇರೆ ಹಂತದ ವೀಕ್ಷಕ ಮಾಳಿಗೆಗಳಿವೆ. ಇದರ ತುತ್ತ ತುದಿ ತನಕ ಆರಲು ಲಿಪ್ಟ್ ಗಳಿವೆ  ಇದು ೧೮೮೭ ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ  ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ ್ಂದಿನ ಖರ್ಚು ೨  ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳು. ಈ ಬಾಬ್ತುನಲ್ಲಿ ೬೦ ಸಾವಿರ ಪೌಂಡುನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಮಿಕ್ಕ ೧ ಲಕ್ಷ ೪೦ ಸಾವಿರ ಪೌಂಡು  ಐಫೆಲ್ ನೇ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ.

## ನೋಡಿ
*ಫ್ರಾನ್ಸ್
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ (ಫ್ರೆಂಚ್)
* ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 
*ಐಫೆಲ್‌ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಗುಂಡು ನಿರೋಧಕ ಗಾಜಿನ ಕವಚದ ಭದ್ರತೆ;10 Feb, 2017
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪ್ಯಾರಿಸ್
ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಇಡಗುಂಜಿ

**ಇಡಗುಂಜಿ** ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಹಿಂದೂ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಬರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಗಣೇಶ ದೇವಾಲಯ ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ. ಇದು ಹೊನ್ನಾವರದಿಂದ ೧೪ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ನವಿಲುಗೊಣದಿಂದ ೨೮ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
*ಇಡಗುಂಜಿ ಗಣಪತಿ 
*ಇಡಗುಂಜಿ ದೇವಾಲಯದ ತಾಣ

ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ಚುಂಚಿ ಜಲಪಾತ

**ಚುಂಚಿ ಜಲಪಾತ** ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವ ಸುಂದರ ಜಲಪಾತವು. ಇದು ಸುಮಾರು ೭೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಕನಕಪುರದಿಂದ ಮೇಕೆ ದಾಟು/ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಜಲಪಾತಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪಾತಗಳು
ಆಲೇಖಾನ್ ಜಲಪಾತ

**ಆಲೇಖಾನ್ ಜಲಪಾತ** ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆಲೇಖಾನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‍ನಿಂದ ಹರಿದು ಬರುವ ನೀರಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಜಲಪಾತ. ಸುಮಾರು ೫೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿರುವ ಇದು ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆಹಾರದಿಂದ ಚಾರ್ಮಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ *ಮಲಯಮಾರುತ* ಅತಿಥಿ ಗೃಹದ ನಂತರ ಆಲೇಖಾನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ನ ಬಳಿ ಎಡಗಡೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬಸ್ಸು ತಂಗುದಾಣದ ಹಿಂಬಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪಾತಗಳು

ವರ್ಗ:ಜಲಪಾತಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪಾತಗಳು
ಮುನ್ಶಿ ಪ್ರೇಮಚಂದ್ರ

**ಮುನ್ಶಿ ಪ್ರೇಮಚಂದ್ರರು** (ಜುಲೈ೩೧,೧೮೮೦-ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮,೧೯೩೬) ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಹಿತಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಹಳ್ಳಿ ಜಗತ್ತಿನ ಕೆಳಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ ತುಡಿತಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ಹಿರಿಮೆ ಇವರದು. ಪ್ರೇಮಚಂದ್ರರು ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಕತೆಗಳನ್ನು, ಅನೇಕ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಪಾಂಚ್ ಪರಮೇಶ್ವರ್*, *ಮಂತ್ರ*, *ನಶಾ*, *ಆತ್ಮಾರಾಮ್*, *ಬಡೇ ಭಾಯಿಸಾಬ್*, *ಕಫನ್*, *ಪ್ರೇಮ್ ಪೂರ್ಣಿಮ* ಮುಂತಾದವುಗಳು ಪ್ರೇಮಚಂದ್ರರ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಗಳಾಗಿವೆ.

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ವರ್ಗ:೧೮೮೦ ಜನನ
ವರ್ಗ:೧೯೩೬ ನಿಧನ
ಶರತ್ ಋತು

**ಶರತ್ ಋತು** ಭಾರತೀಯ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಆಶ್ವಯುಜ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಋತು. ಮಳೆಗಾಲದ ವರ್ಷ ಋತುವಿನ ನಂತರ, ಚಳಿಗಾಲದ ಋತುಗಳ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಇರುವ  ಸಂದಿಗ್ಧ ಕಾಲ ಶರತ್ ಋತು. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದಿನ ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿಗಳು, ಶರತ್ ಋತುವಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.

ವರ್ಗ:ಋತುಗಳು
ಗಂಗೋತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

**ಗಂಗೋತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ**ವು ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರಕಾಶಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ.  ಸೂಚಿಪರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ವಿಶಾಲ ಹಸಿರು ಮಾಳಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮನದಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ  ಗಂಗೋತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯದ ತಾಣ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಾಡುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೇವದಾರು, ಫರ್, ಓಕ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್ ಮರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ೧೫ ತಳಿಯ ಸಸ್ತನಿ ಮತ್ತು ೧೫೦ ಬಗೆಯ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಚಿರತೆ, ಕಸ್ತೂರಿಮೃಗಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದವು. ಗಂಗೋತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ ಅತಿ ಸಮೀಪದ ರೈಲು ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.
ಇದು 2,390 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೋನಿಫೆರಸ್ ಕಾಡುಗಳು, ಪರ್ವತ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮನದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯ ಮುಖಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೂಲವಾದ ಗೋಮುಖವು ಸಹ ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಇದೆ. ಗಂಗೋತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು 1989 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು . 

## ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ 
link=https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0:Entrance_Check_Post-Gangotri_National_Park_WTK20150916-IMG_0555.jpg|thumb|ಗಂಗೋತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು 210 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಿಂದ 220 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹರ್ಸಿಲ್ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ (30 ಕಿಮೀ).

## ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ 
ಗಂಗೋತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರಕಾಶಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗೀರಥಿ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ . ಉದ್ಯಾನವನದ ಈಶಾನ್ಯ ಗಡಿಯು ಟಿಬೆಟ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯ ಗಡಿಯಾಗಿದೆ . ಇದರ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,553 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಇದರ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 7,083 ಮೀಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮನದಿಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೂಲವಾದ ಗೋಮುಖ್ ಸಹ ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಇದೆ. ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನ ಪ್ರದೇಶವು ಗೋವಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಕೇದಾರನಾಥ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ನಡುವೆ ನಿರಂತರ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಆಳವಾದ ಕಮರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಳಿಜಾರಾದ ಬಂಡೆಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಚೂಪಾದ ಹಿಮನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಕಣಿವೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ (ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 1800 ಮೀ ನಿಂದ 7083 ಮೀ ವರೆಗೆ), ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದಿಂದ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಹವಾಮಾನಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು .

## ವಿಶೇಷತೆ 
ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 15 ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು 150 ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು , ಕಂದು ಕರಡಿಗಳು , ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆಗಳು , ತಹರ್‌ಗಳು, ಹುಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿ
* ಉತ್ತರಕಾಶಿ ಜಿಲ್ಲೆ

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಗಂಗೋತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ
* ಇಂಡಿಯಾ ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೂರಿಸಂ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

.

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು
ಬನಶಂಕರಿ

*ಬನಶಂಕರಿ*' ಬೆಂಗಳೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಡಾವಣೆ. ಬನಶಂಕರಿ ಪ್ರದೇಶ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಾಲಯ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 'ಬನಶಂಕರಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಯನಗರ 8ನೇ ಬ್ಲಾಕ್ ಗೆ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಬನಶಂಕರಿ ಬಡಾವಣೆ ಒಟ್ಟು 5 ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

* 1ನೇ ಹಂತ: ಶ್ರೀನಿವಾಸನಗರ, ಮೈಸೂರು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಲೊನಿ, ಸೀತಾ ವೃತ್ತ.   

* 2ನೇ ಹಂತ: ಮೋನೋಟೈಪ್, ಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿ, ಟೀಚರ್ಸ್ ಕಾಲೋನಿ
* 3ನೇ ಹಂತ: ಕತ್ರಿಗುಪ್ಪೆ, ದತ್ತಾತ್ರೆಯನಗರ, ಹೊಸಕೆರೆಹಳ್ಳಿ, ಇಟ್ಟಮಡು
* 5ನೇ ಹಂತ: ಇಸ್ರೋ ಬಡಾವಣೆ, ಬಿಕಾಸೀಪುರ, ವಸಂತಪುರ, ಚನ್ನಸಂದ್ರ, ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞ ಬಡಾವಣೆ.
* 6ನೇ ಹಂತ: ಗಾಣಕಲ್ಲು, ಕರಿಯಣ್ಣನಪಾಳ್ಯ, ಹೊಸ ಬಿ ಡಿ ಎ ಬಡಾವಣೆ, ವಾಜಾರಹಳ್ಳಿ, ಕರಿಷ್ಮಾ ಹಿಲ್ಸ್, ತುರಹಳ್ಳಿ

ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಡಾವಣೆಗಳು
ಗುಸ್ತಾವ್ ಐಫೆಲ್

thumb | right | 200px | ಗುಸ್ತಾವ್ ಐಫೆಲ್
**ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಗುಸ್ತಾವ್ ಐಫೆಲ್** (ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೫, ೧೮೩೨ - ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೭, ೧೯೨೩) ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಪ್ಯಾರಿಸ್ನ ಅದ್ಭುತ ಗೋಪುರವಾದ ಐಫೆಲ್ ಗೋಪುರವನ್ನು ಇವರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಡಿಯಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.ಗುಸ್ತಾವ್ ಐಫೆಲ್ ಲೋಹನಿರ್ಮಿತ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯೆನಿಸುವ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

1855ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸಿನಲ್ಲೇ ಪದವೀಧರನಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಲೋಹ ರಚನಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪಾದಿಸಿ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಅಂತರ್ಜಲ ಅಡಿಪಾಯಗಳಿಗೆ  ಒತ್ತರಗೊಂಡ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಬಳಸಿದವರಲ್ಲಿ ಈತನೂ ಒಬ್ಬ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಲ್ಲದೆ ಹೊರನಾಡುಗಳಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನೂ ಸೇತುವೆಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ ಇವನದು. ಹಂಗೆರಿಯ ರಾಜಧಾನಿ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟಿನ ಮುಖ್ಯ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹದ್ ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಯನ್ನು ಈತ ರಚಿಸಿದನಲ್ಲದೆ 1878ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂಟಪ ನಮೂನೆಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಇವನ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಪ್ಯಾರಿಸಿನ ಚಾಂಪ್ ಡಿ ಮಾರ್ಸ್ನಲ್ಲಿರುವ ಐಫಲ್ ಗೋಪುರದ ನಿರ್ಮಾಣ (1889).

ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಐಫಲ್ನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪುರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ತೀರ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲವನ್ನು ಅಂದರೆ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನೆಂಬ ದೂರಿಗೆ ಈತ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಅನಂತರ ತನ್ನ ವೇಳೆಯನ್ನು ವಾಯುಗತಿವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಈತ ಮೀಸಲಾಗಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಯುಗತಿವಿಜ್ಞಾನದ ಮೊದಲ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಓಟಈ ಎಂಬಲ್ಲಿ 1912ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. 1907-19ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈತ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ರಚಿಸಿದ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿಮಾನ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದುವು. ಗಾಳಿಗಿಂತ ಹಗುರವಾದ ವಾಯುಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಈತನದೇ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಿದೆ. ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪವಿಜ್ಞಾನದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಮಾನಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಅನುಮಾಡಿಕೊಂಡು, ವಾಯು-ಸುರಂಗ ಮತ್ತು ಗಾಳಿತಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಈತ ಸಾಧಿಸಿಕೊಟ್ಟ. *ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಏರ್ ಅಂಡ್ ಏವಿಯೇಷನ್ *ಎಂಬ ಈತನ ಪುಸ್ತಕ 1913ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಮಾಂಡರ್ ಜೆರೋಮ್ ಸಿ ಹನ್ಸಕರ್ ಎಂಬುವನಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿದೆ. ತಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಓಟ ಈ ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆಯನ್ನು 1920ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಈತ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಈತ ನಿಧನನಾದದ್ದು ಪ್ಯಾರಿಸಿನಲ್ಲೇ. 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು
ಭದ್ರಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

**ಭದ್ರಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ** ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ೩೮ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಮುತ್ತೊಡಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಸಮೀಪ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ **ಮುತ್ತೋಡಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ** ಯೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯವು  ಮುಲ್ಲಯ್ಯನಗಿರಿ, ಹೆಬ್ಬೆಗಿರಿ ಹಾಗೂ ಬಾಬಾಬುಡನ್‍ಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದು, ಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯು ಹಾದು ಬರುತ್ತದೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿ ಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ೧,೯೬೮ ಚದರ ಕಿಮಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದು ಸುಂದರ ನಿಸರ್ಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

## ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಇತಿಹಾಸ
೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ (೭೭.೪೫ ಚದರ ಕಿಮಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ) ಜಾಗವನ್ನು **ಜಾಗರ ವ್ಯಾಲಿ** ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಯೆಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ವನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಒಂದು ಕ್ರಮವಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಲು ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ದಾಟಿದೆ.

Image:Bhadra reservoir in Chikkamagaluru district.jpg|ಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಹಾಗೂ ನದಿಯ ದ್ವೀಪ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು
Image:Islands in the Bhadra reservoir.jpg|Reservoir with River Tern Islands ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು
Image:Bhadra_rainforest_dk.JPG|Bhadra WLS ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು
Image:Ring necked parakeet pair at Bhadra wildlife sanctuary.jpg|Rose ringed Parakeet or Common Parrot, Bhadra WLS ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು
Image:Chocolate pansy butterfiles mating in Bhadra wildlife sanctuary.jpg|Lemon Pansy butterflies mating, Bhadra WLS ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು
Image:Baron butterfly at Bhadra wildlife sanctuary.jpg|Common Baron, Bhadra WLS ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು
Image:River Tern nestling learning to fly on an island in the Bhadra reservoir in Chikkamagaluru district.jpg|River Tern nestling learning to fly, Bhadra WLS ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು
Image:Mature Gaur (bison) at Bhadra wildlife sanctuary.jpg|Gaur Bison (male), Bhadra WLS ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು

-->
## References
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು
ಸದಾಶಿವನಗರ

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬಡಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ **ಸದಾಶಿವನಗರ** ಲೋಯರ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಆರ್ಚರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಬಡಾವಣೆಗೆ ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಂಧಿವಾದಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಕಾರ್ನಾಡು ಸದಾಶಿವರಾವ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಸದಾಶಿವರಾಯರು ಆಗರ್ಭ ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರೂ ಸರಳ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ ತಮ್ಮ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟು ಅಂತ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಡು ಬಡವರಂತೆ ದಾರುಣವೇ ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿ ಬದುಕಿದವರು. ಆದರೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊತ್ತ ಬಡಾವಣೆಯು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರ ನೆಲೆದಾಣವಾಗಿದ್ದು ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರು ಮುಟ್ಟಲಾರದ ಭೂಮಿಯ ಬೆಲೆ ಹೊತ್ತು ನಿಂತಿದೆ.

ವೈಯಾಲಿಕಾವಲ್, ಬೆಂಗಳೂರು ಅರಮನೆ, ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಈ ಬಡಾವಣೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ರಸ್ತೆ, ಉದ್ಯಾನಗಳಿಂದಲೂ ವಿಶಾಲವಾದ ನಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಬಂಗಲೆಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ನೂರಾರು ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಕೆಲವೇ ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸ್ಯಾಂಕಿ ಕೆರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.  ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಕಾವಲು ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಈ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವೇ ಸರ್ ಇನಾಯತುಲ್ಲಾ ಮೇಖ್ರಿಯವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊತ್ತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ *ಮೇಖ್ರಿ ವೃತ್ತವಿದೆ*.

ಸದಾಶಿವನಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬಾಳಿದ್ದರು, ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.  ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ ಡಾ! ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಮನೆ ಇದೇ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಡಾವಣೆಗಳು
ಮಾಣಿಕ್ಯಧಾರಾ ಜಲಪಾತ

**ಮಾಣಿಕ್ಯಧಾರಾ ಜಲಪಾತ** ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಪೀಠ ಅಥವಾ ಬಾಬಾಬುಡನ್‌ಗಿರಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳವು ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಅಡಿಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ ಜಲಪಾತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೀರು ಮಾಣಿಕ್ಯದ ಮಣಿಗಳಂತೆ ಬೀಳುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೦ ಕಿಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

right

ವರ್ಗ:ಜಲಪಾತಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪಾತಗಳು
ಶಾಂತಿ ಜಲಪಾತ

**ಶಾಂತಿ ಜಲಪಾತ** ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ದ ಗಿರಿಧಾಮ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ೨ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆ ಹಂತವು ಸುಮಾರು ೧೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು ೨ ನೇ ಹಂತವು ಸುಮಾರು ೫೦-೬೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಮೊದಲನೆ ಹಂತವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು, ಆದರೆ ೨ ಹಂತವು ನೇರವಾಗಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಧುಮುಕುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ದೂರದಿಂದ ನೋಡಲು ಮಾತ್ರ ಸಾದ್ಯ. ಈ ಜಲಪಾತವು ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗುಂಡಿಯಿಂದ ಝಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್‍ಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಇದು ಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ  ಜಲಪತವು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರೆನಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೫ ಕಿ.ಲೋ.ಮಿಟರ್‌ಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈ ಜಲಪಾತದ ನೀರು ಹಸಿರು ಕಾಡಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ಈ ಜಲಪಾತದ ನೀರು ಯಾವಾಗಲೂ ತಣ್ಣಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ನೀರು ತಣ್ಣಗೆ ಇರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. 

ವರ್ಗ:ಜಲಪಾತಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪಾತಗಳು
ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ (ಭಾರತ)

**ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್** ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಪದವಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನರಲ್ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ಭೂಸೇನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವೊಂದು ವಿರಳ,ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಬಳಿಕ ಇದುವರೆಗೂ ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಸ್ಯಾಮ್ ಮಾಣಿಕ್ ಶಾ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕಾರಿಯಪ್ಪ ಮಾತ್ರ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಹುದ್ದೆಗೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ
ವರ್ಗ:ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ಹುದ್ದೆಗಳು
ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ

ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಳದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಭಾಗವಾಗಿರುವ **ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ**ಯು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ಬಾಹ್ಯ ಆಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಸರಹದ್ದಿನ ಒಳಗೆ ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಇದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಇಬ್ಬರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಪಂಚತಾರಾ ದರ್ಜೆಯಾದ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದೊಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೌರವದ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

## ಭೂಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ತರು 
11-06-2017 ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕ:*ಛೀಫ್ ಜೆನರಲ್ ಬಿಪಿಲ್ ರಾವತ್;
*ದಿ. 30-12-2019 ರಂದು ಹೊಸದಾಗಿ ರಚನೆಯಾಗಿರುವ ‘ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ’ (ಸಿಡಿಎಸ್- Chief of Defence Staff,) ಹುದ್ದೆಗೆ ಹಾಲಿ **ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜನರಲ್ ಬಿಪಿನ್ ರಾವತ್** ಅವರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಹಾಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಭೂ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗಲು ಒಂದು ದಿನ ಬಾಕಿ ಇರುವಾಗಲೇ ರಾವತ್ ಅವರನ್ನು ನೂತನ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸಿಡಿಎಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸು 65 ವರ್ಷ ಎಂದು ದಿ.29-12-2019 ರಂದು  ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು.

## ಬಿಪಿನ್‌ ರಾವತ್‌ ನೇಮಕ
*18 Dec, 2016
*ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್‌ ಬಿಪಿನ್‌ ರಾವತ್‌ ಅವರನ್ನು ಸೇನಾ ಪಡೆಯ ನೂತನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಶನಿವಾರ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದೆ. ಮತ್ತು ಏರ್‌ ಚೀಫ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಬಿ.ಎಸ್‌. ಧನೋವಾ ಅವರನ್ನು ವಾಯು ಪಡೆಯ (ಐಎಎಫ್‌) ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಶನಿವಾರ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದೆ.
*ಸೇನಾ ಪಡೆಯ ಉಪ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುವ ರಾವತ್‌ ಅವರು, ಇಬ್ಬರು ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು  (ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ಸೇನಾ ಕಮಾಂಡರ್‌, ಪೂರ್ವ ಕಮಾಂಡ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಪ್ರವೀಣ್‌ ಬಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕಮಾಂಡ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಪಿ.ಎಂ. ಹರಿಜ್‌) ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಭೂ ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕವಾಗಿದ್ದಾರೆ. 
*ಸೇನಾ ಪಡೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜನರಲ್‌ ದಲ್ಬೀರ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಸುಹಾಗ್‌ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 31ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿದ್ದು, ರಾವತ್‌ ಅವರು ಸುಹಾಗ್‌ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತುಂಬಲಿದ್ದಾರೆ.
### ಭೂ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಮುಕುಂದ್ ನರವಣೆ  ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ
*ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 31, 2019 
*ನಿವೃತ್ತರಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್‌ ಬಿಪಿನ್‌ ರಾವತ್‌ ಅವರಿಂದ, 2019 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 31 ರಂದು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್‌ ಮನೋಜ್‌ ಮುಕುಂದ್ ನರವಣೆ ಅವರು ಭೂಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ರಾವತ್‌ ಅವರಿಂದ ಮಂಗಳವಾರ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. 
*ಪರಿಚಯ:ಮುಖ್ಯ ಸಂಗತಿಗಳು;೧೭-೧೨-೨೦೧೯

## ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಎರಡು ಎಮ್.777 ಹಾವಿಟ್ಜರ್ಗಳ ಸೇರ್ಪಡೇ
*2016 ರ ಜೂನ್ 26 ರಂದು, ಭಾರತವು  145 **ಎಂ777 ಫಿರಂಗಿ**ಗಳನ್ನು  750 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ಗೆ ಖರೀದಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. 2016 ರ ನವೆಂಬರ್ 30 ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಯು.ಎಸ್.ನಿಂದ 145 ಹೌವಿಟ್ಜರ್ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಆದರೂ, ಒಪ್ಪಂದವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.  ಹೀಗೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ 18 ಮೇ 2017 ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಎರಡು ಎಮ್.777 ಹಾವಿಟ್ಜರ್ಗಳ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

## ನೋಡಿ
*ಭಾರತ
*ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ
* ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ
* ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ
* ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಸೇನೆ
*ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕೀಸ್ತಾನಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಬಲ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯ ಬಲ
*2008ರ ಮುಂಬೈ ದಾಳಿ 
*ರಫೆಲ್ ಯುದ್ಧವಿಮಾನ - ಭಾರತ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದ 
*ಉರಿಯಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ದಾಳಿ ೨೦೧೬
*ಅರ್ಜುನ ಕದನ ಟ್ಯಾಂಕ್

## ಹೊರ ಸಂಪರ್ಕ
*ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ (ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್) :ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು;8 Oct, 2016 http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/08/443738.html 
*ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ (ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್);ಸೇನೆಯ ಹೊಟ್ಟೆ ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ!;8 Oct, 2016;http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/08/443740.html 

## ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ
ತಿಮ್ಮ (ಬೀಚಿ ಕಥಾನಾಯಕ)

**ತಿಂಮ** ಅಥವಾ **ತಿಮ್ಮ** ಬೀಚಿಯವರ ಬಹುತೇಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಾತ್ರ. ವಿಶಿಷ್ಟ ನಡೆ-ನುಡಿ, ಮೊನಚುಮಾತು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಅಂತಃಕರಣ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೀಚಿಯವರು ತಿಂಮನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬಿಡಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ
ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಪಕ್ಷಿ

(1747–1822).]]
thumb|right|200px|ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಪಕ್ಷಿಯ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣ

**ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಪಕ್ಷಿ** ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಆಧಾರಿತ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಬಂಗಾರ ಮತ್ತು ಕಡುಗೆಂಪು ಬಣ್ಣದ್ದೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಂಡವರಿಲ್ಲ. ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟುಹೋದರೂ ಕೂಡ ತನ್ನದೇ ಬೂದಿಯಿಂದ ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಹಕ್ಕಿಯು ಮತ್ತೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬರುವುದೆಂದು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತ, ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ/ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಹಕ್ಕಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದಾದರೂ, ನಿಜವಿದ್ದರು ಇರಬಹುದು.

ವರ್ಗ:ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು
ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಜಾತಿ

ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ [thumb|right|250px|[ಸೈಬೆರಿಯನ್ ಹುಲಿ ಹುಲಿಯ ಉಪಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ತೀವ್ರ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ. ೩ ಹುಲಿಯ ಉಪಜಾತಿಯು ಆಗಲೆ ನಾಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ.]]
ಒಂದು ಜೀವಸಂದಣಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅದನ್ನು **ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಜಾತಿ** ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೆಲವೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಇಂದ ಉಂಟಾದ ಗಂಡಾಂತರ ಇರಬಹುದು.

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸಂರಕ್ಷಣೆ
ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ
ನೈರೋಬಿ

**ನೈರೋಬಿ** ಕೀನ್ಯಾ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತದರ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶ ಸೇರಿ ನೈರೋಬಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿತ್ತದೆ. ನೈರೋಬಿ ಎಂದರೆ ಮಾಸೈ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ *ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರಿನ ಪ್ರದೇಶ* ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಇದನ್ನು *ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಹಸಿರು ನಗರ* ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ೧೮೯೯ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ನೈರೋಬಿ ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೀನ್ಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ೩ ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಲ ಈ ನಗರ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ನಗರವಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* ನೈರೋಬಿ.ಕಾಂ 
* ನೈರೋಬಿಯ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು 
* ನೈರೋಬಿ ನಗರಸಭೆಯ ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ 
* ನೈರೋಬಿ ಶೇರು ಪೇಟೆ

ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ಕೀನ್ಯಾ
ನಟನೆ

**ನಟನೆ** ರಂಗಭೂಮಿ, ಕಿರುತೆರೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತಿತರ ಕಥನ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಕಲೆ. 

ವರ್ಗ:ರಂಗಕಲೆ
ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರರಂಗ
ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ
ಕೋಳಿವಾಡ

ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಈ ಗ್ರಾಮವು  ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತ ಕಥಾಮಂಜರಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ ಹುಟ್ಟೂರು.

ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಖ್ಯಾತ ಶಿಕ್ಶಣ ತಜ್ಯರು ಆಗಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಮಾನ್ಯ ದ್ಯಾಮಪ್ಪ ಕಲ್ಲಪ್ಪ ನಾಯ್ಕರ್ ಅವರು ಈ ಊರಿನವರೇ ಎಂಬುದು ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಸಾರಾಂಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಮಾನ್ಯ ಲಿಂಗರಾಜ ಎಮ್ ಗುದ್ದ್ದಿನ ಅವರೂ ಈ ಊರಿನವರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ದ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ ಎಸ್ ಆರ್ ಗುಂಜಾಳ್, ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ವಿರ ಯೋಧ ಕರವಿರಪ್ಪ ಕಮತರ  ಅವರೂ ಇಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿದವರು.ಆದರೆ ಬಹು ಜನ ಈ ಊರಿನಿಂದ ಈಗ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಕೆಲವ್ರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬರುವ ನಾಲ್ಕು ಐದು ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಆಗಾಗ ಬರುವ ಟೆಂಪೊಗಳೇ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನಗಳು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ದಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊನೆಯ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆ
ಷಡಕ್ಷರಿ

''''''       
* ’ಓಂ’ಕಾರ ಅಥವಾ ಪ್ರಣವವನ್ನು ಪಂಚಾಕ್ಷರಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ’ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ಎಂಬ ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರವನ್ನೇ ಷಡಕ್ಷರಿ ಎನ್ನುವರು.
* ಒಬ್ಬ ನಡುಗನ್ನಡದ ಕವಿ. ಇವನಿಗೆ ’ಮುಪ್ಪಿನ ಷಡಕ್ಷರಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಉಂಟು.

ಮುಪ್ಪಿನ ಷಡಕ್ಷರಿ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೦೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಜೀವಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ ತಾಲೂಕಿನ ಕುಂತೂರು ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿಯಿರುವ ಶಂಭುಲಿಂಗನ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ನುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ ತಾಲೋಕಿನ ಚಿಲಕವಾಡಿ (ಕುಂತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಪಕ್ಕದ ಗ್ರಾಮ) ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ನಿಜಗುಣ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವರವಚನಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು

## ಷಡಕ್ಷರಿ ಕಾಲ
 ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೦೦ ಸುಮಾರು

## ಗುರು
ಚಿಕವೀರದೇಶಿಕ
## ಗ್ರಂಥ
*ರಾಜಶೇಖರ ವಿಳಾಸ
*ಶಬರ ಶಂಕರವಿಳಾಸ
*ಬಸವರಾಜವಿಜಯ
(೩ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ)
*ಕವಿಕರ್ಣರಸಾಯನ
(ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲೂ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ)
## ಬಿರುದು
*ಉಭಯ ಕವಿತಾ ವಿಶಾರದ
ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು

**ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು**(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ **ಆರ್ ಸಿ ಬಿ** ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ) ಕರ್ನಾಟಕ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂಲದ ವೃತ್ತಿಪರ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಅನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಮದ್ಯದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ನಂತರ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ತಮ್ಮ ತವರಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು 32,000 ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ.

ಸತತ 17 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ 2025 ರ 18ನೇ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು  ಗೆದ್ದಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ 2009 ಮತ್ತು 2016 ರ ನಡುವೆ ಮೂರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರನ್ನರ್-ಅಪ್ ಆಗಿತ್ತು. ತಂಡವು IPL ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 263 ಮತ್ತು 49 ರ ಗರಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತಗಳ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ತಂಡವು $ 69.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮೌಲ್ಯಯುತ IPL ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಇತಿಹಾಸ
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ(ಬಿಸಿಸಿಐ) ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು, ಇದು 2008 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ 8 ವಿವಿಧ ನಗರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ತಂಡಗಳನ್ನು 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008 ರಂದು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯನ್ನು ವಿಜಯ್ ಮಲ್ಯ ಅವರು ಖರೀದಿಸಿದರು, ಅವರು US$111.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಪಾವತಿಸಿದರು. ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ US$111.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಿಡ್ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಇದು ತಂಡಕ್ಕೆ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಡ್ ಆಗಿತ್ತು.

ಡಫ್ ಮತ್ತು ಫೆಲ್ಪ್ಸ್ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮೌಲ್ಯವು 2019 ರಲ್ಲಿ ₹595 ಕೋಟಿ (US$75 ಮಿಲಿಯನ್) ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ತಂಡದ ಇತಿಹಾಸ
### 2008-2010: ಆರಂಭಿಕ ಸೀಸನ್ ಗಳು
2008 ರ ಆಟಗಾರರ ಹರಾಜಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಐಪಿಎಲ್ ರಾಹುಲ್ ದ್ರಾವಿಡ್ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗೆ ಐಕಾನ್ ಆಟಗಾರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು, ಇದರರ್ಥ ದ್ರಾವಿಡ್ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಡ್ ಮಾಡಿದ ಆಟಗಾರನಿಗಿಂತ 15% ಹೆಚ್ಚು ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಜಾಕ್ವೆಸ್ ಕಾಲಿಸ್, ಅನಿಲ್ ಕುಂಬ್ಳೆ, ಜಹೀರ್ ಖಾನ್, ಮಾರ್ಕ್ ಬೌಚರ್, ಡೇಲ್ ಸ್ಟೇನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ವೈಟ್‌ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.  ಅವರು ರಾಸ್ ಟೇಲರ್, ಮಿಸ್ಬಾ-ಉಲ್-ಹಕ್ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಅಂಡರ್-19 ವಿಶ್ವಕಪ್ ವಿಜೇತ ನಾಯಕ ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.  ಉದ್ಘಾಟನಾ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ತಂಡವು 14 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 4 ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗೆದ್ದಿತು, ಎಂಟು ತಂಡಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.  ದ್ರಾವಿಡ್ ಮಾತ್ರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ 300 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಳಪೆ ಫಾರ್ಮ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ದುಬಾರಿ ವಿದೇಶಿ ಆಟಗಾರ ಕಾಲಿಸ್ ಅವರನ್ನು ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆಂಚ್ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.

ಋತುವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವೈಫಲ್ಯಗಳ ಸರಮಾಲೆಯು ಸಿಇಓ ಚಾರು ಶರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ವಜಾಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ತಂಡದ ಮಾಲೀಕ ವಿಜಯ್ ಮಲ್ಯ ಅವರು ದ್ರಾವಿಡ್ ಮತ್ತು ಶರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಆಟಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು ಮತ್ತು "ತಂಡದ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು ಅವರ ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು."

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್
ಸಿಂಗಳೀಕ

**ಸಿಂಗಳೀಕ** (*ಮಕಾಕ ಸಿಲೆನಸ್*) ಒಂದು ಮಕಾಕ್ ಪ್ರಜಾತಿಯ ಒಂದು ಹಳೆ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರ. ಇದು ಕೇವಲ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಾನರ ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಪಾಶ್ಚೀಕರಣ

ಇದು ಘನ,ದ್ರವ ಮತ್ತು ಅರೆದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿ(ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ)ಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯದಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.ಪಾಶ್ಚೀಕರಣದಿಂದ ತುಂಬ (more than its shelf life) ಸಮಯದವರೆಗೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಲೂಯಿ ಪಾಶ್ಚರ್ ೧೮೬೨,ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦ರಂದು ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.
 ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯನ್ನು ಉಪಯೊಗಿಸುವುದರಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಹಾಲು,ಹಣ್ಣಿನ ರಸ,ವೈನ್,ಬಿಯರ್,ಬೆಣ್ಣೆ,ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮುಂತಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತುಂಬ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಕೆಡದಂತೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಪಾಶ್ಚೀಕರಣ ವಿಧಾನ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Online forum on modern day pasteurisation equipment
* Thermal treatment in food industry 
* Pasteurization of animal by-products  / (Animal By-Products Regulations)

ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನ
ಜಶ್ತ್ವ ಸಂಧಿ

ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರದ ಬದಲಿಗೆ ಮೂರನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಬಂದಾಗ **ಜಶ್ತ್ವ ಸಂಧಿ** ಆಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಥಮ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಅಂದರೆ ಕ,ಚ,ಟ,ತ,ಪ ಗಳಿಗೆ ಇತರೆ ವರ್ಣಗಳು ಪರವಾದರೆ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅದೇ ವರ್ಗದ ಮೂರನೆಯ ವರ್ಣವು ಆದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ:

ವಾಕ್ + ಈಶ  = ವಾಗೀಶ

ಜಗತ್ + ಗುರು = ಜಗದ್ಗುರು

ದಿಕ್ + ದೇಶ = ದಿಗ್ದೇಶ

ಸತ್ + ಉದ್ಯೋಗ = ಸದುದ್ಯೋಗ 

ವಾಕ್ + ದೇವಿ =ವಾಗ್ದೇವಿ

ಅಚ್ + ಅಂತ =ಅಜಂತ

## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
* ಸಂಧಿ
* ಸಮಾಸ
* ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖ

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ
ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ (ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೂಚಕ ಚಿನ್ಹೆ )

**ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್** ಎಂಬುದು ವಾಣಿಜ್ಯಸೂಚಕ ಚಿನ್ಹೆಯಾಗಿದೆ.

ಯಾವುದೇ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಾಣಿಜ್ಯಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವದಕ್ಕಾಗಿ ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.ಜಗತ್ತಿನ ಬಹುತೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ/ಕಂಪೆನಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಈ ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ.ಇವುಗಳನ್ನು ™ (ನೋಂದಣೆಯಾಗಿಲ್ಲದ್ದು) ಮತ್ತು ® (ನೋಂದಣೆಯಾಗಿದೆ)ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಸ್ಥಳೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೂಚಕ ಚಿನ್ಹೆಯ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ಚಿನ್ಹೆಯು ಯಾವುದಾದರೂ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೂಚಕ ಚಿನ್ಹೆಯು ಆಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಇನ್ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ.
'ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್'ನ ಅಗತ್ಯ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕುಹುದು.ಇದು ಮೂಲದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಾರ
ಅನುನಾಸಿಕ ಸಂಧಿ

ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರದ ಬದಲಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ (ಅನುನಾಸಿಕ) ಬಂದಾಗ **ಅನುನಾಸಿಕ ಸಂಧಿ** ಎನ್ನುವರು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ :-

# ವಾಕ್ + ಮಯ = ವಾಙ್ಮಯ
# ಜಗತ್ + ಮಾತಾ = ಜಗನ್ಮಾತಾ
# ತತ್ + ಮಾಯ = ತನ್ಮಯ

## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
* ಸಂಧಿ
* ಸಮಾಸ

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ

 ಶಿರೋಲೇಖ
ಅಕ್ಷಯ ತೃತೀಯ

**ಅಕ್ಷಯ ತೃತೀಯಾ** (ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ: ಅಕ್ಷಯ ತದಿಗೆ) ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮೀಯರಿಗೆ ಮಂಗಳಕರವಾದ ದಿನವಾಗಿದ್ದು, ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷ  ಮೂರನೆಯ ದಿನ(*ತದಿಗೆ*)ದಂದು ಅಕ್ಷಯ ತೃತೀಯಾವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಖರೀದಿಸಿದ ಬಂಗಾರವು ಎಂದಿಗೂ ಅಕ್ಷಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಇದೆ. ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಈ ದಿನ ಕೈಗೊಂಡರೆ ಎಂದಿಗೂ ಮುಗಿಯದಂತಹ (ಅ-ಕ್ಷಯ) ಮಂಗಳಕರವಾದ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಉಂಟಾಗುವವು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

## ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ
ಪಾಂಡವರು ವನವಾಸದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ,  ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ದ್ರೌಪದಿ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ತಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಭೋಜನವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ, ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರ ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷಯವಾಗದಂತಹ ಪಾತ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ದ್ರೌಪದಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ಇದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪಾಂಡವರಿಗೆ, ತಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಬೇಕುಬೇಕಾದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ದ್ರೌಪದಿಗೆ ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು ಇದೇ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ, ಕೃತಯುಗವು ಅಕ್ಷಯ ತದಿಗೆಯಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು.

ಹಿಂದುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳಾದ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಮತ್ತು ಯಮುನೋತ್ರಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ಭಕ್ತರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಡುವುದೂ ಸಹ ಅಕ್ಷಯ ತೃತೀಯಾದಂದು.

ಇನ್ನು, ಇದೇ ದಿನ ಭಗೀರಥನ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ಗಂಗೆಯು ಧರೆಗೆ ಇಳಿದು ಬಂದಳು. ವಿಷ್ಣುವು ಪರಶುರಾಮ ಅವತಾರ ತಾಳಿದ್ದು ಇಂದಿನ ದಿನ. ಅಕ್ಷಯತದಿಗೆ ದಿನದಂದೇ ಮಹರ್ಷಿ ವೇದವ್ಯಾಸರು ಗಣಪತಿಯ ಅಮೃತಹಸ್ತದಿಂದ ಮಹಾಭಾರತ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಬರವಣಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಭಕ್ತಿ ಭಂಡಾರಿ ಬಸವೇಶ್ವರರು ಜನಿಸಿದ್ದು ಸಹ ಇದೇ ದಿನ ಆಗಿದೆ.

ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವರಾದ ಭಗವಾನ್ ಆದಿನಾಥ(ವೃಷಭದೇವ)ರು, ತಮ್ಮ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ, ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ದಿನವಾಗಿದೆ. 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಚರಣೆ
ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ

**ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ ದೇವಿ**ಧಾನ್ಯ-ಆಹಾರಾಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆ. ಇವಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಕಪಾಲದಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಿರುವ ಶಿವನಿಗೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅನ್ನದ ಸವುಟನ್ನು ಹಿಡಿದು ಭಿಕ್ಷೆನೀಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಇವಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಿ ಶಂಕರರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ’ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ ಸ್ತೋತ್ರ’ವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು
೧೫೯೨

**೧೫೯೨** ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ೯೨ನೇ ವರ್ಷ. 

## ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು 
* ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯ ನಡುವೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭ.

## ಜನನ 
* ಜನವರಿ ೫: ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದೊರೆ ಷಹಜಹಾನ್ (ನಿ. ೧೬೬೬)

ವರ್ಗ:ಶತಮಾನ-೧೬
ವಾರಾಣಸಿ

**ವಾರಣಾಸಿ**, **ಕಾಶಿ**, **ಬನಾರಸ್** ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ನಗರವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಹಿಂದೂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಜನವಸತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಗಂಗಾ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಗರವನ್ನು *ವರುಣಾ* ಮತ್ತು *ಅಸಿ* ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ. ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಸಂತರು ಭೇಟಿನೀಡಿದ್ದಾರೆ. 

ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣ,ಉಪನಿಷತ್, ಹಾಗು ತಮಿಳಿನ 'ತೇವರಂ'ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಉಲ್ಲೇಖ ಬರುತ್ತದೆ. ವಾರಣಾಸಿ ಪಾಲಿ ಆಡು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಾರಣಾಸಿ ಆಗಿ ಮುಂದೆ ಬ್ರಟಿಷರ ನಾಲಗೆಯಲ್ಲಿ ಬನಾರಸ್ ಆಯಿತು. ಭಾರತದ ೧೨ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳ ಪೈಕಿ ಇದು ಒಂದು.  ಇಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದರೆ ಮುಕ್ತಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಹಗುಯಾನ್ ತ್ಸ್ಯಾಂಗನ ಪ್ರಕಾರ ಪಟ್ಟಣದ ನಡಡುವೆ ನೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕಂಚಿನ ಶಿವ ವಿಗ್ರಹವಿತ್ತು.  1033ರಿಂದ 1669ವರರೆಗೆ ಈ ನಗರದ ಮೇಲೆ ಸತತ ದಾಳಿಗಳು ನಡೆದವು. ಸರಿ ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲ ಮೊಘಲ ದೊರೆಗಳು ಈ ನಗರದ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. 
* 3500 ವರ್ಷಗಳ  ಲಿಖಿತ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ಏಕಮಾತ್ರ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ.
* ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿ, ಶಿವನ ನಾಡಾದ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದನು
* ದೇಸಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ರಾಮಚರಿತಮಾನಸದ ಲೇಖಕ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ತುಲಸೀದಾಸರು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು
* ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರಿ, ಡಂಭಾಚಾರವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ ರಾಮಭಕ್ತ ಸಂತ ಕಬೀರರು ಈ ನಗರದವರು
* ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಆಚಾರ್ಯ ಮದನ ಮೋಹನ ಮಾಳವೀಯರು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು
* ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮುಘಲ್ ದೊರೆ ಔರಂಗಜೇಬನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿಸಿದನು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ರಾಣಿ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪುನಃ ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು. ಮೂಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅವಶೇಷಗಳ ಮೇಲೆ ’ ಗ್ಯಾನವಾಪಿ ಮಸೀದಿಯನ್ನು’ ಔರಂಗಜೇಬನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು.
* ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಿಂದು ಮಾಧವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮುಘಲ್ ದೊರೆ ಔರಂಗಜೇಬನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿಸಿದನು. 
* ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವತೆಯರು ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆಯರು
* ಕಾಶಿಯ ರೇಶ್ಮೆ ಸೀರೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಕಬೀರರು ಇಂತಹ ನೇಕಾರರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.
* ಬನಾರಸ ಘರಾಣಾ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಈ ನಗರವು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.
* ಕಾಶಿಯು ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ
* ’ಮಹಾ ಸ್ಮಶಾನ’ವೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಘಟ್ಟ, ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಘಟ್ಟ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ನಾನಘಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸ್ಮಶಾನಘಟ್ಟಗಳಿವೆ.

## ನೋಡಿ 
*ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ
*ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳು--ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ--ದ್ವಾದಶ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳು

## ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ 
* ಡಯಾನಾ ಎಕ್ ರ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪೂರ್ಣಗ್ರಂಥ ’ಬನಾರಸ: ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಾಯಿಟ್’
* ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪನವರ ’ಆವರಣ’

* ಶ್ರೀಮಧ್ವೀರಶೈವ ಪಂಚಪಿಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಜ್ಞಾನಪಿಠ ಜಂಗಮವಾವಡಿವೇಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.(ಜಗದ್ಗುರು ವಿಶ್ವಾರಾಧ್ಯ್ ಸಿಂಹಾಸನ )

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
ಓಯಸಿಸ್

ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗೆ ಓಯಾಸಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅತಿಉಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಹಾರ ಮರುಭೂಮಿಯಂತಹ ಮರಳುಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ಓಯಸಿಸಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಜೀವಜಲವಿದ್ದಂತೆ. ಆದರೆ ಮರಳುಗಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಿಸಿಲು ಮರಳಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿ ದೂರದಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆಯಿದ್ದಂತೆ ಭ್ರಮೆಯುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಭ್ರಮಾಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಮಾಯಾಜಲ ಅಥವಾ ಬಿಸಿಲ್ಗುದುರೆ ಅಂತಲೂ ಹೆಸರಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಯಾಜಲದ ಬಗ್ಗೆ ರೂಪಕಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಓಯಸಿಸ್ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುವ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ. "ಓಯಸಿಸ್" ಪದವು ಈಜಿಪ್ಟ್ನ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಓಯಸಿಸ್ ಅನ್ನು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮರಳಿನ ದಿಬ್ಬಗಳು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮರುಭೂಮಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಗುರುತಿಸಲು ಸುಲಭವು. ಓಯಸಿಸ್ ಇಂತಹ ಖರ್ಜೂರ ಮರಗಳು ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೇ ಬೆಳೆಯಲು ಅಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮರಗಳು ಓಯಸಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ತೋರುತ್ತದೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದರ ಕಾರಣ ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನುಂಗಿದ ಯಾವುದೇ ಬೀಜಗಳು ನೀರಿನ ಕುಳಿಯ ಸುತ್ತ ತೇವ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಹರಾ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮರುಭೂಮಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿಗಾಗಿ ಓಯಸಿಸ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಓಯಸಿಸ್ಗಳಿಲ್ಲ ಸ್ಥಳ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ ಹಸ ಓಯಸಿಸ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಜನವಸತಿಯನ್ನು ಹೊಂದೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ಶುಷ್ಕ ಅಲ್ ಹಸ ಏಕೈಕ ನೀರಿನ ಮೂಲ ಎಂದು ವಿಶ್ವದ ದೊಡ್ಡ ಓಯಸಿಸ್ ಒಂದಾಗಿದೆ. ೧೦,೦೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಮೀರಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೩ ದಶಲಕ್ಷ ತಾಳೆ ಮರದ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬೦೦,೦೦೦ ಜನರು,ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಓಯಸಿಸ್ ಭೂಗತ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನೀರಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೊಳಗಳಿಂದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಕಾಟ್, ಅಂಜೂರದ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಆಲಿವ್ಗಳು, ಪೀಚ್ ಮರ ಮತ್ತು ಖರ್ಜೂರದ ಮರಗಳನ್ನು ಹೊರತು, ಬಾರ್ಲಿ, ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿ ಧಾನ್ಯಗಳು ಸಹ ಓಯಸಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕೆಲವು ಓಯಸಿಸ್ಗಳ ಹೆಸರುಗಳು
#ಜ಼ಿಜ಼್ ಓಯಸಿಸ್, ಸಹರಾ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಮೊರಾಕೊ.
#ಹುಅಕಛಿನ ಪೆರು, ಅಮೇರಿಕಾ.
# ಉಮ್ಮ್ ಅಲ್ ಮಾ, ಲಿಬಿಯಾ. 
#ಟಿಮಿಯ ಓಯಸಿಸ್, ನೈಜರ್.
#ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಲೇಕ್, ಸಹಾರಾ ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿ.
ಓಯಸಿಸ್ ಇದು ಏಕೈಕ ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ ನೀರಿನ ಮೂಲ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ

ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ದೊರೆ ರಾಜ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಸತ್ಯಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಹೆಸರಾದವನು. ತಂದೆ ಸೂರ್ಯ ವಂಶದ ದೊರೆ ತ್ರಿಶಂಕು,ತಾಯಿ ಸತ್ಯವ್ರತೆಯ ಮಗ ಮುಂದೆ ಸತ್ಯ  ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದನು. 

ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನೆಂಬ ರಾಜನು ಆಯೋಧ್ಯ ಎಂಬ ರಾಜ್ಯವನು  ಚಾಣಕ್ಷ್ಯತನದಿಂದ ರಾಜ್ಯವನು ಆಳುತ್ತಿದನು ಮತ್ತು ಅವನು ಸತ್ಯವನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಏನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಯಾವಾಗಲು ಸಂತೋಷದಿಂದ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ.  ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಅವನಿಗೂಂದು ಸತ್ವಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೊಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.  ಅದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವಮಿತ್ರನೆಂಬ ಮುನಿಯಿಂದ ಸಹಾಯ ಪಡೆದರು. 

ಒಂದು ದಿನ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ.  ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯ ಅಳುವಿನ ಶಬ್ದವು ಕೇಳಿಸಿತು. ಅವನು ಅದೇ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋದಾಗ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಆಶ್ರಮ ಸೇರಿದ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ತಪಸ್ಸು ಭಂಗವಾಯಿತು. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಕೋಪಗೊಂಡ ತಕ್ಷಣ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಅವನನ್ನು ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿದ. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ರಾಜ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ಕೊಡಲು ಕೇಳಿದಾಗ, ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಒಪ್ಪಿದ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಳೆದು ಕೊಂಡಿರುವ ಕಾರಣ, ಅವನ ಬಳಿ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಏನು ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಕೊಟ್ಟ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಶೈವ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಗ ಲೋಹಿತಾಶ್ವನೊಂದಿಗೆ ಕಾಶಿಗೆ ಹೊರಟನು. ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದು, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನೇ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟನು. ಶೈವ್ಯ ಹೋಗುವಾಗ, ಲೋಹಿತಾಶ್ವ ಗಳಗಳನೆ ಅಳುತ್ತಿದನು. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ತನ್ನನ್ನೇ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿಬಿಡಿ ಎಂದು ಗ್ರಾಹಕನಲ್ಲಿ ವಿನಂತಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಗುಲಾಮನಾಗಿ ಚಂಡಾಲ(ಸ್ಮಶಾನ ಕಾಯುವವ)ನಿಗೆ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮಾರಿಕೂಂಡ. ಈ ಹಣದಿಂದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನಿಗೆ ಮಾತುಕೊಟ್ಟಂತೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ಹಣವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ತನ್ನ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಶ್ವೆವ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದಾಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದಳು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ  ಶ್ರಾದ್ಧ ಇದ್ದಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ದರ್ಭೆ ತರಲು  ಹೋಗಿದ್ದ ಲೋಹಿತಾಶ್ವ ಹಾವಿನ ಹುತ್ತದ ಮೇಲೆ ಕಾಲನ್ನಿಟ್ಟ. ಆಗ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಹಾವೊಂದು ಅವನ ಕಾಲನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ಬಿಟ್ಟು ಅವನು ಸತ್ತ. ತನ್ನ ಮಗನ ಶವವನ್ನು ಸ್ಮಶಾನಕ್ಕೆ ಶೈವ್ಯ ಒಯ್ದಳು. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಮಶಾನ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ತನ್ನ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ದುಃಖ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಶವವನ್ನು ಸುಡುವುದಕ್ಕೆ ಶ್ವೆವ್ಯಳ ಹತ್ತಿರ ಹಣ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಬಿಡದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಹಣ ಇಲ್ಲದೆ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಆಗ ಅವಳು ನಿನಗೆ ಕೊಡಲು ನನ್ನ  ಹತ್ತಿರ  ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎ೦ದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಹರಿಶ್ಛ್ಹಂದ್ರನು ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಇರುವ ತಾಳಿಯನ್ನು ಕೊಡು ಎ೦ದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪತಿಯ ವಿನ: ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಅವಳ ಕೊರಳಲ್ಲಿರುವ  ತಾಳಿ ಕಾಣಿಸುವುದುಲ್ಲ ಎಂಬ ವರದ ನೆನಪಾಗಿ ಅವಳು ತನ್ನ ಕತ್ತನ್ನು ಎತ್ತಿ ಪತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾಳೆ.  ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ನಿಷ್ಟೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದೆ ಎಂದು ರೋಹಿತಾಶ್ವನನ್ನು(ಮಗ) ಬದುಕಿಸಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. 

ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನನ್ನ ಸತ್ಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನು ಬೀಡಲು ಸಿದ್ದನಾಗಿದ್ದ.

## ಆಸಕ್ತಿಕರ ಮಾಹಿತಿ sathya harishchandra

* ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮೂಕಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ’ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ’
* ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಾಢ ಪರಿಣಾಮ ಮಾಡಿದ ನಾಟಕ - ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣನ ಪಿತೃಭಕ್ತಿ
* ’ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮಹಾಕಾವ್ಯ’ ಹಳೆಗನ್ನಡದ ಒಂದು ಕೃತಿ

## ನೋಡಿ 
* ಚಂದ್ರಮತಿ

ವರ್ಗ:ಪುರಾಣ