ಕಲ್ಯಾಣಿ (ರಾಗ)

**ಕಲ್ಯಾಣಿ** ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗವಾಗಿದೆ ಇದನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಆದರೆ ಈಗ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಯಮನ್ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಮಾನತೆಯು ಲಿಡಿಯನ್ ಮೋಡ್ ಆಗಿದೆ.

## ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ 
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿವಾಹಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನುಡಿಸುವ ರಾಗವಾಗಿದೆ. *ಕಲ್ಯಾಣಿ* ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ *ಮಂಗಳಕರ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವಳು*  ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಇದು ಕಟಪಯಾದಿ ಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಕಾರದ ೬೫ ನೇ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು *ಮೇಚಕಲ್ಯಾಣಿ* ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಸ್ವರಗಳು ಸ ರಿ 2 ಗ 3 ಮ 2ಪ ದ 2ನಿ 3. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಇದುವರೆಗೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿ ಮಧ್ಯಮ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಹ ಭೇದಂ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಚೀನ ಷಡ್ಜ ಗ್ರಾಮ ನಾದದ ಮಾದರಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.

### ಈ ರಾಗದ ವಿಶೇಷತೆಗಳು 
ಕಲ್ಯಾಣಿಯು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆಲಾಪನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಬ್ಬರು ಪಂಚಮಂ (ಪ) ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಇರಬಾರದು ಅಥವಾ ಷಡ್ಜದ ಮತ್ತು ಪಂಚಮಗಳ ನಡುವೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಇರಬಾರದು. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಮಂಗಳಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅರೋಹಣ -ಅವರೋಹಣವು ರಚನೆಯು ಕೆಳಕಂಡಂತಿದೆ (ಕೆಳಗಿನ ಸಂಕೇತಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ *ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು* ನೋಡಿ):

* ಅರೋಹಣ : ಸ ರಿ₂ಗ₃ಮ₂ ಪ ದ₂ನಿ₃ಸ 
* ಅವರೋಹಣ : ಸ ನಿ₃ದ₂ ಪ ಮ₂ಗ₃ರಿ₂ಸ

ಈ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಸ್ವರಗಳೆಂದರೆ, *ಷಡ್ಜ,ಚತುಶೃತಿ ಋಷಭ, ಅಂತರ ಗಾಂಧಾರಂ, ಪ್ರತಿ ಮಧ್ಯಮಂ, ಚತುಶ್ರುತಿ ಧೈವತ, ಕಾಕಲಿ ನಿಷಾದ*. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗವಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಏಳು ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: *ಸ, ರಿ, ಗ, ಮ, ಪ, ಧ, ನಿ*. ಇದು ೨೯ನೇ *ಮೇಳಕರ್ತವಾದ* *ಶಂಕರಾಭರಣಂನ* *ಪ್ರತಿ ಮಧ್ಯಮಂ* ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಗವು ಚಾರ್ಟ್‌ಗೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

### ಜನ್ಯ ರಾಗಂಗಳು 
ಕಲ್ಯಾಣಿಯು ಅನೇಕ ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ *ಹಮೀರ್ ಕಲ್ಯಾಣಿ*, *ಮೋಹನಕಲ್ಯಾಣಿ*, *ಅಮೃತ ಕಲ್ಯಾಣಿ*, *ಸಾರಂಗ*, *ನಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿ*, *ಸುನಾದವಿನೋದಿನಿ* ಮತ್ತು *ಯಮುನಾ ಕಲ್ಯಾಣಿ* ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಕಲ್ಯಾಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಗಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ *ಜನ್ಯ ರಾಗಂಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು* ನೋಡಿ.

### ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಗಗಳು 
ಈ ವಿಭಾಗವು ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಹ ಭೇದವನ್ನು ಬಳಸಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ, *ಹನುಮತೋಡಿ*, *ಶಂಕರಭರಣಂ*, *ನಟಭೈರವಿ*, *ಖರಹರಪ್ರಿಯ* ಮತ್ತು *ಹರಿಕಾಂಭೋಜಿ* ಎಂಬ 5 ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಈ ರಾಗದ ಗ್ರಹ ಭೇದದ ವಿವರಣೆಗಾಗಿ ಶಂಕರಾಭರಣಂ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಗಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ.

## ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು 
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಯೋಜಕರು ( ಕರ್ನಾಟಿಕ ಸಂಗೀತದ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ) ಕಲ್ಯಾಣಿ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಲ್ಯಾಣಿಯನ್ನು *ಶಂಕರಭರಣಂ*, *ತೋಡಿ* ಮತ್ತು *ಖರಹರಪ್ರಿಯ* ಜೊತೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ "ಪ್ರಮುಖ" ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ("ಪ್ರಮುಖ" ರಾಗಗಳ ಸಮೂಹವು *ವಿಸ್ತೃತ* ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಣೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಗುಂಪಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ *ಸಂಗೀತದ ರಾಗಂ,ತಾನಂ,ಪಲ್ಲವಿ*  ಚೌಕಟ್ತಿನ ಸಂಗೀತದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಗಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಗಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ. ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜ್ಯ ಗೀತೆಯಾದ *ಕಾಯೌ ಶ್ರೀ ಗೌರಿಯನ್ನು* ಸಹ ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಯಾಣಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಕಿರು ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

* *ನಿಧಿ ಚಾಲಾ ಸುಖಮಾ*, *ಏತವುನ್ನಾರಾ*, *ಸುಂದರಿ ನೀ ದಿವ್ಯ*, *ಅಮ್ಮ ರಾವಮ್ಮ*, ಸಂದೇಹಮು *ಎಲರ*, *ಭಜನಾ ಸೇವೆ*, *ನಮ್ಮಿ ವಚ್ಚಿನ* ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗರಾಜರಿಂದ *ವಾಸುದೇವನ್ಯಾನಿ*
* ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರಿಂದ *ಕಮಲಾಂಬಂ ಭಜರೇ*, *ಭಜರೇ ರೇ ಚಿತ್ತ*, *ಶಿವ ಕಾಮೇಶ್ವರಿಂ ಚಿಂತಯೇಹಂ*
* ಸುಬ್ಬರಾಮ ದೀಕ್ಷಿತರಿಂದ *ಕಾಂತಿಮತಿ ಕರುಣಾಮೃತ*
* ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಮ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ *ಹಿಮಾದ್ರಿ ಸುತೇ ಪಹಿಮಾಂ*, *ಬಿರಾನ ವರಾಲಿಚಿ* ಮತ್ತು *ತಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ನೇರಣಮ್ಮಿ*
* *ಅದ್ರಿಸುತಾವರ*, *ಪಂಕಜ ಲೋಕಾನ*, *ಪಾಹಿಮಾಂ ಶ್ರೀ ವಾಗೀಶ್ವರಿ(ನವರಾತ್ರಿ ಎರಡನೇ ದಿನದ ಕೃತಿ)*, *ಪರಿಪಾಹಿಮಮಯಿ*, *ಸಾರಸ ಸುವದನ*, ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಅವರಿಂದ *ಸೇವೆಸ್ಯಾನಂದೂರೇಶ್ವರ*
* *ನನ್ನು ಬ್ರೋವಮಣಿ ಚೆಪ್ಪವೆ*, *ಭಜರೇ ಶ್ರೀರಾಮ* ಭದ್ರಾಚಲ ರಾಮದಾಸು ಅವರಿಂದ
* *ಕಲ್ಲು ಸಕ್ಕರೆ ಕೊಳ್ಳಿರೋ* (3ನೇ ನವರತ್ನ ಮಾಲಿಕೆ), *ಕೆಳನೋ ಹರಿ ತಾಳನೋ*, *ನಂಬಿ ಕೆಟ್ಟವರಿಲ್ಲವೋ ರಂಗಯ್ಯ*, *ಅಂಜಿಕಿನ್ಯಾತಕಯ್ಯ*, ಪುರಂದರ ದಾಸರ *ದಯಮಾಡೋ ರಂಗ*
* *ತಿಳಿಯದೋ ನಿನ್ನತ* By ಕಲ್ಲೂರು ಸುಬ್ಬಣ್ಣಾಚಾರ್ಯ(ವ್ಯಾಸ ವಿಠ್ಠಲ ದಾಸ)
* ಪಾಪನಾಸಂ ಶಿವನ್ ಅವರ *ಉನ್ನೈ ಅಲ್ಲಲ್*
* ಕೋಟೀಶ್ವರ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರಿಂದ *ಸದಾನಂದಮೆ*
* ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರ್ ಅವರಿಂದ *ಮಹಾತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ*
* ಎಂ ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ ಅವರಿಂದ *ತಾನೊಂ ನಂ ತಾರಾ ತಿಲ್ಲಾನ*

## ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳು 
ಕಲ್ಯಾಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜನೆಯೆಂದರೆ ಕೆ.ವಿ.ಮಹದೇವನ್ ಅವರ "ಮನ್ನವನ್ ವಂದನಾಡಿ ತೋಝಿ", ಪಿ. ಸುಶೀಲ ಅವರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ, " ಮತ್ತು ಜಿ. ರಾಮನಾಥನ್ ಅವರ *ಸಿಂಧನೈ ಸೇ ಮನಮೆ*. ಎಂ.ಎಸ್.ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಕಲ್ಯಾಣಿಯಲ್ಲಿ *ತವಪುಧಳವನ್* ಚಿತ್ರದ " *ಇಸೈ ಕೆತಲ್ ಪುವಿ* ", *ಪೋಲೀಸ್ಕರನ್ ಮಗಲ್‌ನ* " *ಇಂಧ ಮಂದ್ರತಿಲ್* ", *ನಿಚಯ ತಾಂಬೂಲಮ್‌ನಿಂದ* " *ಮಲೈ ಸುಡುಮ್ ಮನನಾಳ್* ", *ರಾಮುವಿನಿಂದ* " *ಕಣ್ಣನ್ ವಂದನ್* ", "ಅಳಗೆನ್ನುಮ್", *ಓವಿಯಂ, ಮದುರೈ, ಓವಿಯಂ*, ಮದುರೈ, ಓವಿಯಂ, ಪವನ್‌ಮಾರ್‌ಗಾ, ಓವಿಯಂ, ಪವನ್‌ಮಾರ್‌ಗೆ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಿಲ್ ಪರಂಧ *ಮೀಂಕೋಡಿ "*, " *ಮುಗತಿಲ್* *ಮುಗಂ* *ಪಾರ್ಕಳಂ* ". ಇಳಯರಾಜರಿಂದ " *ಅಮ್ಮಾ ಎಂದ್ರಾಝೈಕ್ಕಾತ ಉಯಿರಿಲ್ಲಾಯೇ* ", ಜಿ. ದೇವರಾಜನ್ ಅವರಿಂದ ಪಂಚವಂಕಡು "ಮನ್ಮಧ ಪೌರ್ಣಮಿ" (ಪಿ. ಸುಶೀಲ). ಸಿಂಧು ಭೈರವಿಯಲ್ಲಿನ *ಕಲೈವಾಣಿಯೆ* ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣಿ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಡಲಾಗಿದೆ. ಎಳವತ್ತು ಮಾನಿತನ್ ಚಿತ್ರದ ಭಾರತಿಯಾರ್ ಸಂಯೋಜನೆಯ *ವೀಣೆ ಆದಿ ನೀ ಎನಕ್ಕು* ಕಲ್ಯಾಣಿ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಶಂಕರಭರಣಂ ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ *"ಮಾಣಿಕ್ಯ ಉಪಲಯಂತಿ" ಎಂಬ* ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಂದ್ರಕಾಂತಂನಿಂದ " *ಆ ನಿಮಿಷತಿಂತೆ* " ಮತ್ತು ಎಂಎಸ್ ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಲಂಕಾದಹನಂನಿಂದ " *ಸ್ವರ್ಗನಂದಿನಿ* " ಕಲ್ಯಾಣಿಯಲ್ಲಿ ರಚನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

### ತಮಿಳು 
### ಮಲಯಾಳಂ 
## ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾಹಿತಿ 
ಯಮನ್/ಐಮನ್ ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಗವಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು: ಸಹಸ್ರಗಳು ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ೪೫ ದ್ರುಪದ ಹಾಡು-ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇಮಾನ್-ಕಲ್ಯಾಣ್‌ಗಾಗಿ ಐದು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವೆಂಕಟಮಖಿನ್ (೧೬೨೦) ಪ್ರಕಾರ, ಕಲ್ಯಾಣ ಅರಬ್ಬರಿಗೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಮಧುರ ರಾಗವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪುಂಡರೀಕನು ತನ್ನ 'ಪರ್ಷಿಯನ್' ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಮನನ್ನು ಸೇರಿಸಿದನು.

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

.
.
.
.
.
.
.
.
.

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 

ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು