ಆಗಮ ಸಂಧಿ

ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಪ, ಆಗಮ, ಆದೇಶ ಎಂದು ಮೂರು ವಿಧದ ಕನ್ನಡದ ಸಂಧಿಗಳು.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಪ ಮತ್ತು ಆಗಮ ಸಂಧಿಗಳು ಕನ್ನಡದ ಸ್ವರಸಂದಿಗಳು, ಆದೇಶ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡದ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಆಗಮ ಸಂಧಿಕಾರ್ಯ 
ಆಗಮ ಸಂಧಿಯು ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಂಧಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
#ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಪೂರ್ವಪದದಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ - ಲೋಪಸಂಧಿ.  ಉದಾ: ಮಾತಿಲ್ಲ= ಮಾತು+ಇಲ್ಲ=ಇಲ್ಲಿ ‘ಉ’ ಸ್ವರ ಲೋಪ.
#ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಪೂರ್ವಪದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪದಗಳಲ್ಲಿಯ ಎಲ್ಲ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಹೊಸದಾಗಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರ ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದರೆ-ಆಗಮಸಂಧಿ.  ಉದಾ: ಮನೆ+ಅನ್ನು = ಮನೆಯನ್ನು = ‘ಯ್’ ವ್ಯಂಜನ ಆಗಮ.
#ಸಂಧಿ ಮಾಡುವಾಗ - ಉತ್ತರ ಪದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ವ್ಯಂಜನವು ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಲೋಪವಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯಂಜನವು ಆಗಮವಾಗಿ ಬಂದರೆ - ಆದೇಶ ಸಂಧಿ.  ಉದಾ: ಮಳೆ+ಕಾಲ=ಮಳೆಗಾಲ=‘ಕ್’ವ್ಯಂಜನ ಲೋಪ. ‘ಗ್’ ವ್ಯಂಜನ ಆದೇಶ.
#ಎಲ್ಲಾ ಅಕ್ಷರಗಳು ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಸಂಧಿಪದದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಪ್ರಕೃತಿ ಭಾವ ಅಥವಾ ವಿಸಂಧಿ.

## ಆಗಮಸಂಧಿ  
**ಇರ್ದುದಂ ಕೆಡಿಸದೆ ಪತ್ತುವುದಾಗಮಂ** ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣಂ ಸೂತ್ರ 174 ಕೇಶಿರಾಜನ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣಂ ಇದ್ದ ವರ್ಣವನ್ನು ನಾಶಮಾಡದೆ ನಯದಿಂದ ಬಂದು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ವರ್ಣವನ್ನು ‘ಆಗಮ’ವೆಂದು ಕೇಶಿರಾಜ ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ.
“ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರವು ಬಂದಾಗ ಲೋಪಸಂಧಿ ಮಾಡಿದರೆ ಅರ್ಥವು ಕೆಡುವಂತಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆ ಎರಡು ಸ್ವರಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಯ’ಕಾರವನ್ನೋ ಅಥವಾ ‘ವ’ಕಾರವನ್ನೋ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ ಹೇಳುವ ಸಂಧಿ  ಆಗಮಸಂಧಿ.   
ಕೇಶಿರಾಜ ಆಗಮ ಸಂಧಿಯನ್ನು **ಯ**ಕಾರಾಗಮ, **ವ**ಕಾರಾಗಮ ಸಂಧಿಯೆಂದು ಎರಡು ವಿಭಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

## ಯ ಕಾರಾಗಮ ಸಂಧಿ 
ಯ ಕಾರಾಗಮ ಸಂಧಿಯಾಗುವ ನಿಯಮ
* ಆ, ಇ, ಈ, ಓ, ಐ, ಎ, ಏ ಎಂಬ ವರ್ಣಗಳು ಪೂರ್ವಪದಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದುದಾದರೆ ನಡುವೆ

‘ಯ’ಕಾರಾಗಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾ: 
* ಆ = ಆ+ಇರ್ದ = ಆಯಿರ್ದ,  ಸಾ+ಅಲೆ= ಸಾಯಲೆ,  ಕಾ+ಅಲುಂ = ಕಾಯಲುಂ.
* ಇ= ಕಲಿ+ಆರ್ = ಕಲಿಯಾರ್,  ಬಲಿ+ಅಂ = ಬಲಿಯಂ,  ಪಿಡಿ+ಎಂದು = ಪಿಡಿಯೆಂದು.
* ಈ= ಈ+ಅಲ್ = ಈಯಲ್,  ಶ್ರೀ+ಅಂ = ಶ್ರೀಯಂ,  ಸ್ತ್ರೀ+ ಎಂಬ = ಸ್ತ್ರೀಯೆಂಬ. 
* ಓ= ಜೋ+ಎಂದು = ಜೋಯೆಂದು,  ಭೋ+ಎನಲು = ಭೋಯೆನಲು,  ನೋ+ಇಸಿದಂ = ನೋಯಿಸಿದಂ.
* ಐ= ರೈ+ಎಂದು = ರೈಯೆಂದು[ರೈ=ಸಂಪತ್ತು(ಸಂಸ್ಕøತ)],  ಥೈ+ ಎಂದು = ಥೈಯೆಂದು.
* ಎ= ನಡೆನಡೆ+ಎಂದು = ನಡೆನಡೆಯೆಂದು,  ತೊರೆ+ಅಂ = ತೊರೆಯಂ,  ಪಸೆ+ಇರ್ದ = ಪಸೆಯಿರ್ದ.
* ಏ= ಉಘೇಉಘೇ+ಎಂದು = ಉಘೇಉಘೇಯೆಂದು,  ತೇ+ಇಸಿದಂ = ತೇಯಿಸಿದಂ.     
* ಅವಧಾರಣೆ(ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವುದು, ನಿರ್ಣಯಿಸಿ ಹೇಳುವುದು) = ನಿರ್ಧಾರಣಾರ್ಥ ಸೂಚಕ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದ ‘ಅ’ಕಾವಿದ್ದರೆ ಆಗಲೂ ‘ **ಯ**ಕಾರಾಗಮವಾಗುತ್ತದೆ.  ಅವಧಾರಣೆಯ ‘ಎ’ತ್ವಕ್ಕೆ ಷಷ್ಠಿ ನಿಯಮದಿಂದ ‘ಯ’ಕಾರ.  ಆತನ+ಎ = ಆತನಯೆ. (ಆತನೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ)  ಅವಳ+ಎ = ಅವಳಯೆ.  ಅದರ+ಎ = ಅದರಯೆ.
* ಸಂಸ್ಕಂತ ನಾಮಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೆ ‘ಇಸು’ಪ್ರತ್ಯಯ ಬಂದರೆ **ಯ**ಕಾರಾಗಮವಾಗುತ್ತದೆ.  ಶುದ್ಧ+ಇಸು+ದಂ = ಶುದ್ಧಯಿಸಿದಂ.  ಕನ್ನಡ ನಾಮಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೆ ‘ಇಸು’ಪ್ರತ್ಯಯ ಬಂದರೆ ‘ಯ’ಕಾರಾಗಮವಾಗುತ್ತದೆ.  ಒರ+ಇಸು+ದಂ = ಒರಯಿಸಿದಂ. (ಕೋರಯಿಸು, ತೇರಯಿಸು, ಮೇಳಯಿಸು)                                        
*  'ಆ' ಕಾರಾಂತ್ಯದ ಅನುಕರಣವಾಚಿ ಪದಗಳಗೆ ಅನುಕೃತಿ ಸ್ವರ ಬಂದಾಗ 'ಯ'ಕಾರಾಗಮವಾಗುತ್ತದೆ.  ಪಳಪಳ+ಎಂದು = ಪಳಪಳಯೆಂದು, ಗುಳುಗುಳು+ಎನುತಂ = ಗುಳುಗುಳುಯೆನುತಂ

## ವ ಕಾರಾಗಮ ಸಂಧಿ 
‘ವ’ ಕಾರಾಗಮ ಸಂಧಿಯಾಗುವ ನಿಯಮ
* ಉ, ಊ, ಋ, ಓ, ಔ ಎಂಬಿವುಗಳ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದರೆ ನಡುವೆ ‘ವ’ಕಾರಾಗಮವಾಗುತ್ತದೆ.  ಅಲ್ಲದೆ ಕೇಶಿರಾಜ ಇ, ಈ ವರ್ಣಗಳಗೂ ಕೂಡ ‘ವ’ಕಾರವೆಂಬುದನ್ನು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.  
* ಇ=ಇದು+ಇದು = ಇದುವಿದು. ಈ=ಈ+ಇದು = ಈವಿದು/ಇವಿದು.} ಇವೆರಡು ಮೇಲಿನ ನಿಯಮದಲ್ಲಿದೆ.
* ಉ= ಕುಡು+ಉದು = ಕುಡುವುದು,  ಮನು+ಇನ = ಮನುವಿನ.  ಊ= ಪೂ+ಇನ = ಪೂವಿನ.
* ಋ= ಕರ್ತೃ+ಆದ= ಕರ್ತೃವಾದ.  ಋ= ಋ+ಎಂದ = ಋವೆಂದ. (ಋ=ಭಯ,ಸಹಾನುಭೂತಿ)
* ಓ= ಗೋ+ಇನ=ಗೋವಿನ.  ಔ= ನೌ+ಅಂ=ನೌವಂ, ಗ್ಲೌ+ಅಂ=ಗ್ಲೌವಂ (ಸಂಸ್ಕøತ- ನೌ=ನೌಕೆ, ಗ್ಲೌ=ಚಂದ್ರ)
* ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ‘ಯತ್ವ’- ‘ವತ್ವ’ಗಳಿಗೆ ಲೋಪವಿಲ್ಲ. ನದಿ+ಎಲ್ಲಂ=ನದಿಯೆಲ್ಲಂ, ವಧು+ಇಲ್ಲ=ವಧುವಿಲ್ಲ,  ಮಧುವಿಲ್ಲ.  ಈ+ಉದ್ಯಾನಂ=ಈಯುದ್ಯಾನಂ/  ಈವುಧ್ಯಾನಂ, ಈಯೊಕ್ಕಲ್, ಈಯೂರ್.  ‘ಯತ್ವ ವತ್ವಂಗಳ್ಗೆ ಕನ್ನಡದೊಳ್ ಬಹುಳತೆಯಿಂ ಲೋಪವುಂಟು’ - ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು.  ಈ ಬಹುಳತೆಯು ನಾಮರೂಢಿಯಳಿಯದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ - ಮಾತ್ರ.  ಉದಾ: ಒತ್ತೆ+ಇಟ್ಟಂ>ಒತ್ತೆಯಿಟ್ಟಂ>ಒತ್ತಿಟ್ಟಂ, ಕರೆಯಿಸು>ಕರೆಸು,  ಸ್ತುತಿಯಿಸು>ಸ್ತುತಿಸು,  ಇಳಿಯಿಸು>ಇಳಿಸು, ಮಾತು+ಎಲ್ಲಂ> ಮಾತುವೆಲ್ಲಂ>ಮಾತೆಲ್ಲಂ.

:ಸಂಧಿಯಾಗುವಾಗ ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರವು ಬಂದಾಗ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಒಂದು ವ್ಯಂಜನವು ಉತ್ತರಪದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ. 'ಯಕಾರಾಗಮ ಸಂಧಿ' ಹಾಗೂ 'ವಕಾರಾಗಮ ಸಂಧಿ'.
:ಉದಾ:- ಮನೆ(ಎ)+ಅನ್ನು=ಮನೆಯನ್ನು.ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಪದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ  '**ಯ್ ಕಾರ**'  'ಆಗಮ'ವಾಗಿದೆ.
:ಉದಾ:- ಮಗು(ಉ)+ಇಗೆ=ಮಗುವಿಗೆ.ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಪದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ  '**ವ್ ಕಾರ**'  'ಆಗಮ'ವಾಗಿದೆ.
:ಕನ್ನಡದ ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಕರಣದ ಹೊತ್ತಗೆಗಳು ಮೇಲಿನಂತೆ ಹೇಳಿದರೂ, ಹೀಗೆ ಹೇಳುವದು ಹಲವು ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪುತಿಳಿವಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡುವುದು.
:ಈ ಸಂಧಿಯ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ "ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಒಂದು ವ್ಯಂಜನವು ಉತ್ತರಪದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತದೆ" ಎಂದಾಗ ಆ ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲದ( ಅಸಮಾನ್ಯ ) ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು ಯಾವ ಹೊತ್ತಗೆಗಳು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಮನೆ + ಅನ್ನು = ಮನೆಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಆಗಬಾರದು? "ಗಳ್" ಯಾಕೆ ಆಗಮವಾಗಬಾರದು?
ಹಾಗೆ...
* ಮಗು + ಅನ್ನು = ಮಗುವನ್ನು 
* ನೀರು + ಅನ್ನು = ನೀರುವನ್ನು  
* ಮನೆ + ಅನ್ನು = ಮನೆಯನ್ 
* ಹೀಗೆ ಇನ್ನು ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೊಡಲು ಆಗದು.
:ಅದಕ್ಕೆ ಕೆಲವರು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ "ಆಗಮಸಂಧಿ" ಎನ್ನವ ಸಂಧಿಯಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ "ಲೋಪ ಸಂಧಿ" ಯೊಂದೆ ಸ್ವರ ಸಂಧಿ ಎನ್ನುವರು. ಜತೆಗೆ ಅವರು "ಆಗಮಸಂಧಿ"ಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಹೇಳಿರುವ ಪದಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಬೇರೆ ಬಗೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಸೂಚಿಸಿರುವರು.
**ಮನಯು + ಅನ್ನು = ಮನೆಯನ್ನು; ಉ ಕಾರ ಲೋಪ. "ಮನೆಯು => ಒಂದು ಮನೆ"**
ಮನೆಗಳು + ಅನ್ನು = ಮನೆಗಳನ್ನು :ಉ ಕಾರ ಲೋಪ; "ಮನೆಗಳು => ಹಲವು ಮನೆಗಳು"
ಮಗುವು + ಅನ್ನು = ಮಗುವನ್ನು; ಉ ಕಾರ ಲೋಪ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ