ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು

**ಮಂಗಳೂರು** ನಗರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗೇಟ್ವೇ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ನೀಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ​​ಹಸಿರು, ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿದೆ. ೧೩೨.೪೫ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ನಗರವು ನೇತ್ರಾವತಿ ಮತ್ತು ಗುರುಪುರ ಎಂಬ ಎರಡು ನದಿಗಳ ಹಿನ್ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಹರಡಿದೆ. 

## ಕಡಲತೀರಗಳು
ನಗರವು ಹಲವಾರು ಕಡಲತೀರಗಳ ಪ್ರಯೊಜನವನ್ನು ಹೊ೦ದಿದೆ.  
#ಪಣ೦ಬೂರು ಕಡಲ ತೀರ: ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಅಂದವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಡಲ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪಣಂಬೂರು ಕಡಲತೀರವು ಜೆಟ್ ಸ್ಕೀ ಸವಾರಿಗಳು, ಬೋಟಿಂಗ್, ಡಾಲ್ಫಿನ್ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಆಹಾರ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

#ತಣ್ಣೀರುಬಾವಿ ಕಡಲ ತೀರ: ಇದು ಪಣಂಬೂರು ಕಡಲ ತೀರದ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಹೆಚ್ಚು ಜನನಿಬಿಡ ಕಡಲತೀರ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕಡಲತೀರದ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಲೈಫ್ ಗಾರ್ಡ್ಗಳು, ಸರಿಯಾದ ಶೌಚಾಲಯಗಳು, ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಸ್ಥಳಗಳು, ಒಂದೆರಡು ಸಣ್ಣ ತಿನಿಸುಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಬೆಂಚುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿಯಿ೦ದ ಗುರುಪುರ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಫೆರ್ರಿ ಸವಾರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. 
#ಎನ್ಐಟಿಕೆ ಬೀಚ್: ಈ ಬೀಚ್ ಸುರತ್ಕಲ್ನಲ್ಲಿದೆ. ದೀಪಸ್ತಂಭವು ದೀಪಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.
#ಸೋಮೇಶ್ವರ ಕಡಲತೀರ: ಈ ಕಡಲ ತೀರವು ಉಳ್ಲಾಲದಲ್ಲಿದೆ, ಈ ಕಡಲ ತೀರವು ರುದ್ರ ಶಿಲೆ ಅಥವಾ ರುದ್ರ ಪಾದೆ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರುದ್ರ ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿಲೆ ಅಥವಾ ಪಾದೆ ಎಂದರೆ ತುಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬ೦ಡೆಕಲ್ಲು. 
#ಮುಕ್ಕ ಕಡಲತೀರ: ಮಂಗಳೂರಿನ ಹೃದಯ ಭಾಗದಿಂದ ೨೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕಡಲತೀರದ ವಿವಿಧ ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. ಮುಕ್ಕ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಮರಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಪೈನ್ ಮರಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
#ಉಳ್ಳಾಲ ಕಡಲತೀರ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ೧೨ ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಉಳ್ಳಾಲ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಈ ಕಡಲತೀರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರರ ಪಥದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಕಡಲ ತೀರವು ಸುಂದರವಾದ ಕರಾವಳಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ  ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಜೈನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ನಾಶವಾದ ಕೋಟೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಇತರ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ೪೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮದಿನಾದಿಂದ ಉಳ್ಳಾಲಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಸಯದ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶೆರ್ಫುಲ್ ಮದಾನಿ ದರ್ಗಾ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ದರ್ಗಾಯೆ೦ದೆನಿಸಿದೆ.

## ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳು
ಮಂಗಳೂರಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಪಾತ್ರ.

#ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ: ಮಂಗಳಾದೇವಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಿಂದೂ ದೇವರಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ .ಮಂಗಳಾದೇವಿಯವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ದಂತಕಥೆಯಂತೆ, ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಪರಶುರಾಮನು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕುಂದವರ್ಮನ್ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
#ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ: ಇದು ಕದ್ರಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಇದನ್ನು ೧೦ ನೇ ಅಥವಾ ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮಂಜುನಾಥಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯದು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸಂತವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗೋಮುಖಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಸಂತದಿಂದ ಬರುವ ನೀರನ್ನು ೯ ಪದರಗಳವರೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಗಾತ್ರದೊಳಗೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
#ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್: ೧೮೯೯ ರಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಾಪೆಲ್ ಮತ್ತು ೧೮೯೯ ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ ಮೊಸ್ಚೆನಿ ಅವರ ಒಳಾಂಗಣವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಈ ಕಟ್ಟಡವು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ, ಇದು ರೋಮ್ನ ಚಾಪೆಲ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.
#ರೊಸಾರಿಯೋ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್: ೧೫೬೮ ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ರೋಸರಿ ಅವರ್ ಲೇಡಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಡಯಾಸಿಸ್ ಮಂಗಳೂರು. ೧೭೮೪ ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಆಡಳಿತಗಾರ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರಿಂದ ಅಪವಿತ್ರಗೊಂಡ ಮತ್ತು ನಾಶಗೊಂಡ ಚರ್ಚ್ ೧೮೧೩ ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. 
#ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಮಿರಾಕಲ್ಸ್: ಮಿಲಗ್ರೇಸ್ ಚರ್ಚ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಂಗಳೂರಿನ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಇದಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ೧೬೮೦ ರಲ್ಲಿ ಬಿಷಾಪ್ ಥಾಮಸ್ ಡಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೊ, ಗೋವಾದ ದಿವಾರ್ನ ಥಿಯಟೈನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ೪ ನೇ ಮೇ ೧೭೯೯ ರಂದು ನಾಲ್ಕನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಮಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ರನ್ನು ಸೆರೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ಹಿಂದಿರುಗಿದವರ ಪೈಕಿ ಲಾಕರ್ ಬೆಲ್ಲೊ ಬೇಕರ್ ಒಬ್ಬ ಆಗಿದ್ದನು, ಅವರು ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟ ಚರ್ಚ್ ಬದಲಿಗೆ ಚಾಪೆಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
#ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ: ಇದು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ 75 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ದೇವಸ್ಥಾನದ ೮೦೦ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ. ದೇವಾಲಯದ ದೇವತೆಗಳೆಂದರೆ ಶಿವ, ಮಂಜುನಾಥ, ಅಮ್ಮವರು, ತೀರ್ಥಂಕರ ಚಂದ್ರಪ್ರಭ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮ, ಕಲರಾಹು, ಕಲರಕೈ, ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಗಳ ರಕ್ಷಿತ ದೇವರುಗಳೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉದ್ಯಾನಗಳು
ಕದ್ರಿ ಉದ್ಯಾನ: ಇದು ಕದ್ರಿ ಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿದೆ (ತುಳುನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟ ಅರ್ಥ). ಇದು ಮಂಗಳೂರಿನ ನಗರದ ಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ.

## ಮ್ಯೂಸಿಯಂ [ಬದಲಾಯಿಸಿ]
#ಶ್ರೀಮಂತಿ ಬಾಯಿ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ: ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಕೆ.ಎಸ್.ಆರ್.ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಇದು ಬೈಜೈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಭೈರವ ಮತ್ತು ಹನುಮಾನ್ ಮುಂತಾದ ದೈವತ್ವದ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿ೦ದಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು, ಪಿಂಗಾಣಿ ಮತ್ತು ಮಂಚದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಮಹೋನ್ನತ ಕಂಚು ಗಂಟೆ. ಕಲೆ, ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರ, ಪಾಮ್ ಲೀಫ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ಕಾಗದದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, ಶಿಲ್ಪಗಳು, ತೈಲ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಗದದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನೂ ಇದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
#ಅಲೋಯಿಸಮ್: ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮಂಗಳೂರಿನ ಮೊದಲ ಕಾರು ಮತ್ತು ೧೯೩೦ ರ ನಂತರದ ಮಂಗಳೂರು ಮೊದಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಜನರೇಟರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ವಿಶಾಲ ಶೀಟ್ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಮೀನು ಮೂಳೆಗಳು, ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು, ಕೊಂಬುಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಮಗಳು, ಖನಿಜ ಮಾದರಿಗಳ ಗಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಓಲ್ಡ್ ಮಿಸ್ಸಾಲ್, ಹಳೆಯ ರೇಡಿಯೊಗಳು, ಟೆಲಿಗ್ರಾಫಿಕ್ ಉಪಕರಣಗಳು, ಪುರಾತನ ದೂರವಾಣಿ ಸೆಟ್ಗಳು, ಪಾಮ್ ಎಲೆಗಳ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡೆಲ್ ಚರ್ಚ್ನಿಂದ ಹಳೆಯ ಪಲ್ಪಿಟ್, ಹಳೆಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್, ಕತ್ತಿಗಳು, ಕಠಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಪೋಸ್ಟಲ್ ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪದಕಗಳ ಪಾದ್ರಿಗಳ ಪ್ರತಿಗಳು,೧೮೭೮ ರ ಹಿ೦ದಿನ ಪುರೋಹಿತ ಉಡುಪುಗಳು. 
#ಮಂಜುಷಾ ಕಾರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ: ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ದೇವಾಲಯಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತುಗಳು, ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಹಸ್ತಕೃತಿಗಳು, ದೇವಾಲಯದ ರಥಗಳು ಮತ್ತು ವಿಂಟೇಜ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಕಾರುಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೌರ್ಯ ಅವಧಿಯ ಟೆರ್ರಾಕೋಟಾ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು
#ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ: ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ೧೭೮೪ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವು ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೪ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಗಡಿಯಾರದ ಗೋಪುರದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಏರಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅರೆಬಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು, ಅದು ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂತೋಷ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಗುರುಪುರ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿ ಮತ್ತು ತಣ್ಣೀರ್ಬಾವಿ ಬೀಚ್ ತಲುಪಲು ಒಂದು ದೋಣಿ ಸವಾರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
#ಸಾವಿರ ಕಂಬದ ಬಸದಿ: ಇದು ವಿಜಯನಗರ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ೧೪೩೦ ರಲ್ಲಿ ದೇವರಾಯ ಒಡೆಯರ್ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೇವಾಲಯವು ಮೂಡಬಿದ್ರಿಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೩೪ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಮೂಡಬಿದ್ರಿ ತನ್ನ ಹದಿನೆಂಟು ಜೈನ ಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸಾವಿರ ಕಂಬದ ದೇವಾಲಯವು ಅವರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
|left]]

## ಅಮ್ಯೂಸ್ಮೆಂಟ್ ಪಾರ್ಕುಗಳು
#ಮಾನಸ ಅಮ್ಯೂಸ್ಮೆಂಟ್ & ವಾಟರ್ ಪಾರ್ಕ್: ಮನಾಸ ಅಮ್ಯೂಸ್ಮೆಂಟ್ & ವಾಟರ್ ಪಾರ್ಕ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಆಡಳಿತದ ೪೫೦ ಎಕರೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ಕೇವಲ ೧೨ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ವಾಮ೦ಜೂರಿನಲ್ಲಿ "ಪಿಲಿಕುಲಾ ನಿಸರ್ಗ ಧಾಮ" ದಲ್ಲಿದೆ. 
#ಪಿಲಿಕುಳ ಥೀಮ್ ಪಾರ್ಕ್: ಪಿಲಿಕುಳ ಒಂದು ಥೀಮ್ ಪಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ಪ್ರಕೃತಿ
#ಅದಿರ್ ಜಲಪಾತ: ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಆದಿರ್ ಜಲಪಾತಗಳು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಎರಡು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ೨00 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜಲಪಾತಗಳಿವೆ. ಈ ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಆನಂದಿಸಬಹುದು. 
#ಕರೀಂಜಾ ಕ್ಲಿಫ್: ಕರಿ೦ಜಾ ಕ್ಲಿಫ್ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಟ್ವಾಳದ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಬಂಡೆಯನ್ನು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಜನರು ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಆನ೦ದಿಸುತ್ತಾರೆ. 
#ಪವೂರ್ ಉಲಿಯ: ಇದು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೧೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಒಂದು ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. ಈ ದ್ವೀಪವು ಚಾಪೆಲ್ನೊಂದಿಗೆ ೩೫ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯು ನಾಲ್ಕು ಬದಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮರದ ಸೇತುವೆಯು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.

## ಉದ್ಯಾನವನ
#ಪಿಲಿಕುಳ ಅರ್ಬೊರೇಟಂ: ಪಿಲಿಕುಳ ನಿಸರ್ಗ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ೩೫ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಒಂದು ಆರ್ಬೊರೆಟಮ್ (ಅಂದರೆ ಮರದ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳು, ಅಂದರೆ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳು) ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ ೨೩೬ ಟ್ಯಾಕ್ಸಾದ ೬೦೦೦೦ ಮೊಳಕೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ೬೦ ಕುಟುಂಬಗಳು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ೭0 ಟ್ಯಾಕ್ಸಾ ಸೇರಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಸ್ಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಒಂದು ಗಮನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಬೆದರಿಕೆ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಹಿಂದಿನದಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಮರು-ಪತ್ತೆಯಾದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಆರ್ಬೊರೇಟಮ್ ಕೂಡ ೪,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ೬ ಎಕರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧಿಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೆಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು