open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಮಾಂಟ್ಗಾಮೆರಿ, ಅಲಬಾಮ

**ಮಾಂಟ್ಗಾಮೆರಿ** () ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಲಬಾಮ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ. ೨೦೦೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೫೬೮.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು
ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್

**ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್** () ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ. ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಟ್ಸ್, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ರೋಡ್ ಐಲಂಡ್, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸ್ತಿಥವಾಗಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಹಾರ್ಟ್ಫ಼ರ್ಡ್. ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 48ನೆಯ ರಾಜ್ಯ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಡೆಲವೇರ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕವು. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 12973.2599 ಚಕಿಮೀ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 35,96,080 (2013).
thumb|left|250px

## ಭೂಗೋಳ 
]]
]]
]]
]]

ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಲಾಂಗ್ ಐಲಂಡ್, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಟ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ರೋಡ್ ಐಲಂಡ್ ಸ್ತಿಥವಾಗಿವೆ. ಇದರ ರಾಜಧಾನಿ ಹಾರ್ಟ್ಫ಼ರ್ಡ್. ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಪೋರ್ಟ್, ನ್ಯೂ ಹಾವೆನ್, ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್, ಸ್ಟಾಂಫ಼ರ್ಡ್ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೭೦ ಪಟ್ಟಣಗಳಿವೆ.

ರಾಜ್ಯದ ಅತೀ ಎತ್ತರವಾದ ಪರ್ವತವೆಂದರೆ ಬೇರ್ ಪರ್ವತ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಲಿಸ್ಬರಿ ನಗರದ ಬಳಿ ಸ್ತಿಥವಾಗಿದೆ. 
ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ನದಿ ದಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಪುರ್ವಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ನದೀಕಣಿವೆಯ ಕಡೆಗೆ ಇಳಿಜಾರಾಗಿದೆ. ತೀರ ಡೊಂಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕಾರಿ. ರಾಜ್ಯದ ಚಳಿಗಾಲದ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ 25º ಫ್ಯಾ. ಮತ್ತು 30º ಫ್ಯಾ.
ನಡುವೆಯೂ ಬೇಸಗೆಕಾಲದ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ 65º ಫ್ಯಾ. ಮತ್ತು 70º ಫ್ಯಾ. ನಡುವೆಯೂ ಇರುತ್ತವೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಅವಪಾತದ್ರವ (ಪ್ರೆಸಿಪಿಟೇಷನ್) 45ಳಿ. ಇದು ವರ್ಷವೀಡೀ ಸಮನಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ಹಿಮ., ಚೆಸ್ನಟ್, ಚೆಸ್ನಟ್ ಓಕ್ ಮತ್ತು ಪೀತ ಪಾಪ್ಲರ್‍ಗಳ ಕಾಡೇ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟಿನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಸ್ಯ. ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮೇಪಲ್, ಹೆಮ್ಲಾಕ್, ಬೀಚ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಚ್ಗಳೂ ಇದ್ದುವು. ಈಗ ಕಾಡುಗಳು ಬಲು ಕಡಿಮೆ.
## ವ್ಯವಸಾಯ
ಕನೆಕ್ಟಿಕಟಿನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಯೇ ಪ್ರಧಾನವಾದರೂ ವ್ಯವಸಾಯವೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ನೆಲಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಕೃಷಿಕಾರ್ಯ ಸೀಮಿತ. ಹಸಿಮೇವು, ಒಣಹುಲ್ಲು, ಓಟ್ಸ್‌, ಮುಸುಕಿನಜೋಳ. ಹಗೇವುಮೇವು. ಅಲೂಗೆಡ್ಡೆ, ಹೈನು ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನ. ಕೆಲವು ಸುಂದರ ಹೊಲಗಳು ನಿಸರ್ಗಸೌಂದರ್ಯದ ಬೀಡುಗಳು; ಇವನ್ನು ನೋಡಲು ಬೇಸುಗೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಹಾರಾರ್ಥಿಗಳು ತಂಡತಂಡವಾಗಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ನದಿಯ ಮೇಲಣ ಸೋಪಾನನೆಲದ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬಲು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ. ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು, ಚುಟ್ಟಾ ಎಲೆ-ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು.
## ಕೈಗಾರಿಕೆ
ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಇವಕ್ಕಾಗಿ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಾಗ್ರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಮದಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಬಂದ ತಂತ್ರಕೌಶಲ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಜವಳಿ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಾಮಾನು. ಗಡಿಯಾರ, ಒಡವೆ, ಅಗ್ನ್ಯಸ್ತ್ರ-ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Connecticut's Official State Website 
* CTVisit.com - Official tourism website
* Connecticut QuickFacts  - U.S Census Bureau

ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು
ಅಬ್ದುಲ್ ಹಕೀಮ್

**ಶ್ರೀ ಅಬ್ದುಲ್ ಹಕೀಮ್‌ ಅವರು** ಮೂಲತಃ ಪತ್ರಕರ್ತ.ರಾಜಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಜೊತೆಗೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ  ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಪದವೀಧರ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಗೋಕಾಕ್ ಚಳವಳಿ ಹೋರಾಟಗಾರ. ೧೯೮೩ ರಶ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಇಂದಿನ ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಕ್ರಾಂತಿವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕ. ತನ್ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕಾರಂಗಕ್ಕೆ ಪರಿಚಿತ. ಪ್ರಪಂಚ, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಿರಿಯ ಬಾತ್ಮೀದಾರ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಸಂಜೆ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, ಅಭಿಮಾನಿ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ, ಅರಗಿಣಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ಪತ್ರಿಕೆ)ಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ. 
ಇದೀಗ ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಪ್ರಪಂಚ ಹಾಗೂ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ನ್ಯೂಸ್‌ನ ಸಂಪಾದಕ. ಸಹಸ್ರಾರು ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟ, ನಾಡಿನ ನಾಡೋಜರು, ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಗಳು, ಜ್ಞಾನ ಮಂಜರಿ,ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಒಂದು ವಿಮರ್ಶೆ, ಪಂಚಾಯ್ತ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಅಧಿಕಾರಿ.ದೇಶ -ವಿದೇಶ ಮುಂತಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಬರಹಗಾರ. ಹತ್ತು ಹಲವು ತನಿಖಾ ವರದಿಗಳ ಜನಕ. ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈಯ ಟಾಟಾ ಪೌಂಡೇಶನ್ ನವರು ಕೊಡಮಾಡಿದ'ಭವಿಷ್ಯದ ನಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ. ಹಲವಾರು ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಅಂಕಣಕಾರ.
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ, ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಪತ್ರಕರ್ತರ ರಾಷ್ತ್ರ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ. ತಮ್ಮೂರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ -ಕಾಲೇಜು ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರಿ ತತ್ವದ  ಮೆಲೆ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ ಕಟ್ಟಿದವರು.  ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರಿಕೆಟ್  ಆಡಳಿತಗಾರ ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಜನ ಜನಿತರಿವರು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಢಿ ರಾಯಚೂರುನಲ್ಲಿ ಇವರ ನೆತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅಂತಾರಾಷ್ತ್ರ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ. ಕರ್ನಾಟಕ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಚಾಲಕ.  ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀ‌‌‌ಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ  ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸಲಹೆ ಇವರಿಂದ.ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರ ಜನ್ನತ್ ಬಾಗ್ ತೋಟ ವೀಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಇವರಿಗಿರುವ ಕೃಷಿಯ ಜ್ಣಾನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಲಬಹುದು.
 ೧೯೯೨ರ ಅಂತಾರಾಷ್ತ್ರ್ರೀಯ ಚಲನ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಸಮಿತಿಯ ಸಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತರ್ ಪರಿಷತ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ದುಡಿತ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ  ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ. ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನೇಮಕಾತಿ ಮಂಡಳಿಯ  ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ದುಡಿದಿದ್ದು ಹೌದು. ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ಸ್ಥಾನವೂ ಇವರ ಮಡಿಲಿಗೆ. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳ ಹದಿನೈದು ಅಂಶಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ರಾಜ್ಯ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಈಗ ಕೆಲಸ.

ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು
ಫುಕುಷಿಮಾ

**ಫುಕುಷಿಮಾ** ಎಂಬುದು ಜಪಾನಿನ ಹೊನ್ಷು ದ್ವೀಪದ ತೋಹೊಕು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ರಾಜಧಾನಿ ನಗರ. ಜಪಾನಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಟೋಕಿಯೋ ನಗರದಿಂದ ೨೫೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸೆಂಡಾಯ್ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೮೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿದೆ.

## ೨೦೧೧ರ ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ಸುನಾಮಿ 
೨೦೧೧ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೧ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಎದ್ದ ಸುನಾಮಿ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನ ಜೀವನ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಯಿತು. ಸುನಾಮಿಯಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಾವರಗಳಿಂದ ಈ ನಗರವು ೬೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Fukushima City Kanko-Bussan(Tourist) Association Official Page

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜಪಾನ್
ಹಾಲಿವುಡ್

thumb|200 px|ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ಸಂಕೇತ
**ಹಾಲಿವುಡ್** ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಸ್ಥಳ. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳಿರುವ ಕಾರಣ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. **ನಕ್ಷತ್ರ ಎರಗಿದ ನಗರ** ಮತ್ತು **ಥಳುಕಿನ ನಗರ** ಎಂದೂ ಇದನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ
ದಶಲಕ್ಷ

**ದಶಲಕ್ಷ** ಸಂಖ್ಯೆ ೧೦೦೦೦೦೦ (1000000)

ವರ್ಗ:ಸಂಖ್ಯೆಗಳು
ಆನಿಮಲ್ ಫೇಸ್-ಆಫ್

'''*ಆನಿಮಲ್ ಫೇಸ್-ಆಫ್* '* ಡಿಸ್ಕವರಿ ಚಾನೆಲ್ ಮತ್ತು ಆನಿಮಲ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಅಥವಾ, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಹೋಲಿಸಲ್ಪಡುವ ಎರಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಾದಾಟವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು (ಉದಾ, ಶಕ್ತಿ, ಕಚ್ಚುವ ಬಲ ಇತ್ಯಾದಿ) ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು CGI ನಕಲು ಮತ್ತು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ವಸ್ತುತಃ ಕಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಿಂದ ಆನಿಮೇಟ್ ಮಾಡಿದ ಕಾದಾಟದ ದೃಶ್ಯವು ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ, ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು.
*ಆನಿಮಲ್ ಫೇಸ್-ಆಫ್* ‌ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎಪಿಸೋಡ್ ೧ ಗಂಟೆ ಉದ್ದವಿದೆ, ಆದರೆ ೧೨ನೇ ಎಪಿಸೋಡ್ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿದ್ದು ೨ ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿದೆ (ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು).
## ಕಂತುಗಳ ಪಟ್ಟಿ
## ಸಂಪೂರ್ಣ ದಾಖಲೆ
### ಜೀವಿಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ
* **ಮೊಸಳೆಗಳು** : *೧ ಗೆಲುವು (ನೈಲ್ ಮೊಸಳೆ) / ೨ ಸೋಲುಗಳು (ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಮೊಸಳೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಲಿಗೇಟರ್)* 
* **ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕುಗಳು** : *೧ ಗೆಲುವು (ಏಷ್ಯಾದ ಸಿಂಹ) / ೭ ಸೋಲುಗಳು (ಸೈಬೀರಿಯನ್ ಹುಲಿ, ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಿಂಹ, ಜಾಗ್ವರ್, ಚಿರತೆ, ಬೆಂಗಾಳಿ ಹುಲಿ, ಹೆಬ್ಬೆಕ್ಕು, ಕೂಗರ್)* 
* **ಶಾರ್ಕ್‌ಗಳು** : *೧ ಗೆಲುವು (ಬಿಳಿ ಶಾರ್ಕ್) / ೧ ಸೋಲು (ಬುಲ್ ಶಾರ್ಕ್)* 
* **ಕರಡಿಗಳು** : *೨ ಗೆಲುವುಗಳು (ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ಮತ್ತು '' '** 
ಕಂದು ಕರಡಿ) / ೧ ಸೋಲು (ದ್ರುವ ಪ್ರದೇಶದ ಕರಡಿ)**' 
***ಕ್ಯಾನೈನ್‌ಗಳು** : *೨ ಗೆಲುವುಗಳು (ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ತೋಳ, ತೋಳಗಳ ಹಿಂಡು) / ೦ ಸೋಲು * 
### ಗಾತ್ರದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ
* ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತವೆ: ಕಪ್ಪು ಕರಡಿಯು ಆಲಿಗೇಟರ್ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತದೆ, ಸಿಂಹವು ಹುಲಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತದೆ.
## DVDಗಳು 
ಆನಿಮಲ್ ಫೇಸ್-ಆಫ್‌ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎಪಿಸೋಡ್ ಈಗ DVD ಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.
## ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ 
*ಜುರಾಸಿಕ್ ಫೈಟ್ ಕ್ಲಬ್
*ಟೈಗರ್ ವರ್ಸರ್ ಲಯನ್
*ಡೆಡ್ಲೀಸ್ಟ್ ವಾರಿಯರ್
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
ವರ್ಗ:ಡಿಸ್ಕವರಿ ಚಾನೆಲ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು
ವರ್ಗ:ಆನಿಮಲ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು
ವರ್ಗ:2004ರ ದಶಕದ ಅಮೇರಿಕಾದ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು
ವರ್ಗ:2004ರ ದಶಕದ ಅಮೇರಿಕಾದ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳ ಅಂತಿಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
ವ್ಲಾಡಿವಾಸ್ಟಾಕ್

**ವ್ಲಾಡಿವಾಸ್ಟಾಕ್** ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರೈಮೊರ್ಸ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ನಗರ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಿದು. ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ನ್ ಬೇದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರ ಸ್ತಿಥವಾಗಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*Official website of Vladivostok  
*Unofficial website of Vladivostok  
*Panoramic views of Vladivostok
*Vladivostok City Travel Guide
*Historical Map of Vladivostok (1912), Perry-Castañeda Library Map Collection, University of Texas, Austin.
*Timelapse video of Vladivostok
ಲೋಕಪಾಲ ಮಸೂದೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ **ಲೋಕಪಾಲ ಮಸೂದೆ** ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಲೋಕಪಾಲರನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಮಸೂದೆ. ಈ ಲೋಕಪಾಲ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಂತೆಯೇ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಚಳವಳಿ - ಇಂಡಿಯಾ ಅಗೈನ್ಸ್ಟ್ ಕರಪ್ಷನ್ - *ಐಏಸಿ*ಯ ಮುಖಂಡರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ಮಾಜಿ ಕಾನೂನು ಸಚಿವ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಶಾಂತಿ ಭೂಷಣ್, ನಿವೃತ್ತ ಭಾರತೀಯ ಆರಕ್ಷಕ ಸೇವೆ (ಐಪಿಎಸ್) ಅಧಿಕಾರಿ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎನ್. ಸಂತೋಷ್ ಹೆಗ್ಡೆ, ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಪ್ರಶಾಂತ್ ಭೂಷಣ್, ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ ಜೆ. ಎಂ. ಲಿಂಗ್ಡೋ ಅವರು ರಚಿಸಿರುವ ಈ ಮಸೂದೆಯ ಕರಡು, ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಲೋಕಪಾಲ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಲೋಕಾಯುಕ್ತರನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿದಾರರನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಲೋಕಪಾಲ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸುವ ವಿಚಾರಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಕಾಲದಿಂದ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.೧೯೬೯ರಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಲೋಕಪಾಲ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ೧೯೭೧, ೧೯೭೭, ೧೯೮೫, ೧೯೮೯, ೧೯೯೬, ೧೯೯೮, ೨೦೦೧, ೨೦೦೫ ಮತ್ತು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿಯಿತಾದರೂ ಅದು ಅಂಗೀಕಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಣ್ಣಾ ಹಜಾರೆಯವರ ನಾಲ್ಕು ದಿನದ ಉಪವಾಸದ ನಂತರ ಪ್ರಧಾನಿ ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್‌ರವರು ೨೦೧೧ರ ಮುಂಗಾರು ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ಹೇಳಿದರು.

## ನೋಡಿ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕಾನೂನು
ತಿಪ್ಪಯ್ಯನದುರ್ಗ

**ತಿಪ್ಪಯ್ಯನದುರ್ಗ** ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಲ್ಲಿದ್ದು,ಸುತ್ತಲೂ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದ್ದು, ಹಿಂದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪೂಜ್ಯಾರನ ಹಳ್ಳಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿತ್ತು. ಮತೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದ್ದು ಗುಟ್ಟಕಿಂದಗೊಲ್ಲಪಲ್ಲಿ (ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಗುಟ್ತೆಕೇಳಗೆ ಗೋಲ್ಲರಹಳ್ಳಿ ) ೧೮೦೦-೧೯೯೦ ರ ತನಕ ಮನೆ ಕಟ್ತಿದ ಕುರುಹು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಿಪ್ಪೇರುದ್ರಸ್ವಾಮಿ ವಾಸಮಾಡಿದರು.ಪಾಳೆಗಾರ ತಿಪ್ಪನಾಯಕ ಆಳುತಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಬಹು ಮುಖ್ಯದೇವರು 7ಜನಅಕ್ಕಮ್ಮನರು ದೇವರು.  (ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು) ಈ ದೇವರಿಗೆ ಬೂದಾಳ್ ಗೋಲ್ಲ ಸಿರುಮನ ವಂಶದ ಬೂದಾಳ್ ಚಿಕ್ಕೀರಪ್ಪನ ಮಗನಾದ ಬೂದಾಳ್ 
ಅಕ್ಕಮ್ಮನ ಪೂಜಾರಿ ನಾಗಪ್ಪ ಸುಮಾರು ೬೦ -೭೦ ವರ್ಷದಿಂದಲು ಪೂಜೆಮಾಡುತ್ತಿದರು ತದನಂತರ ಅವರ ಜೇಷ್ಠ ಪುತ್ರ ಬೂದಾಳ್ ಶಿರುಮಪ್ಪ ಮತ್ತು ಇದೇ ನಾಗಪ್ಪನ 2ನೇ ಮಗನಾದ ಬೂದಾಳ್ ಚಿಕ್ಕೀರಪ್ಪನ ಮಗನಾದ ಅಕ್ಕಮ್ಮನ ಪೂಜಾರಿ ಮಂಜುನಾಥ ಮತ್ತು ಇದೇ ನಾಗಪ್ಪನ ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮಗಳು ಮಗನಾದ ಬೂದಾಳ್ ಶಿರುಮಪ್ಪನ ಮಗ ಈರಣ್ಣ ಇತನ ಮಗ ಸದಾಶಿವ ಬೂದಾಳ್ ಅಕ್ಕಮ್ಮನಪೂಜಾರಿ ನಾಗಪ್ಪನಿಗೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವನಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲು ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟರೂ.ಇದೇ ದ್ಯಾವರ್ರ್ಲಬೇಟ್ಟದಲ್ಲಿ
ಮಲ್ಲೇಶ್ ಪಾಳ್ಯ

**ಮಲ್ಲೇಶ್ ಪಾಳ್ಯ** ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇಂದಿರಾ ನಗರದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಪ್ರದೇಶ.

ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಡಾವಣೆಗಳು
ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರ

**ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರ :** ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಹೋಬಳಿ. 

ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರ ಗ್ರಾಮ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯ್ತಿಯೂ ಆಗಿರುವ ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಶಾಲೆಗಳು, ಪದವಿ ಪೂರ್ವಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ಮೈಸೂರಿನ ಶಾಖೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಳಿಗುಡ್ಡದಿಂದ ಮಳೆಯ ನೀರು ಹರಿದುಬರುತ್ತದೆ. ತುಂಬಿದ ನೀರು ಕೋಡಿಯ ಮೂಲಕ ತಾಳೆಕೆರೆ ಕೆರೆ ಸೇರಿ ನಂತರ ಕುಣಿಗಲ್ ಕೆರೆಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು-ಹಾಸನ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರ ಕೆರೆಯ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತಿದೆ. 

*ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರ*ಹೆಸರಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್.ಎ.ಎಲ್ ಬಳಿ ಇದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಡಾವಣೆಗಳು
ವಸುಮತಿ

ಬೆಂಗಳೂರಿನ, ವಸುಮತಿ ರಘುನಾಥ್ ರಿಗೆ, ಸಂಗೀತ, ಪ್ರಾಣವಾದರೆ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಅವರ  ಹೃದಯದ ಬಡಿತದಂತೆ. ಗಿಡ ಮರ ಬಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಅತಿ ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಆಸ್ತೆಯಿಂದ ಬೆಳಸುತ್ತಾರೆ. ಬಸವನಗುಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ವಿಶಾಲವಾದ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ  ವಸುಮತಿ ರಘುನಾಥ್, ಸೊಗಸಾದ ಕೈದೋಟವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 

## ಆಸಕ್ತಿ
*ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜನಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಬಂದ ಹವ್ಯಾಸ. ಪಕ್ಷಿ, ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ವನ ಸಸ್ಯಗಳ ನಂಟನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ಅಜ್ಜಿಯವರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬೆಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಗಿಡಗಳು,ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಶಯವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೂ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನೇ. ಬಾಳ ಸಂಗಾತಿ ರಘುನಾಥರ ಕೈಹಿಡಿದಮೇಲೂ ಅವರ ಪ್ರೀತಿ ಆದರ,ಸಹಕಾರವೇ ಅವರನ್ನು ಮುಂದುವರೆಯಲು ಸಹಕರಿಸಿತು. ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಅವರ ದಿನದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.
*ಸುಮಾರು ೭೦ ರದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಹವ್ಯಾಸ ಕೈದೋಟ ನರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸ, ಮೊದಲು ಕ್ಯಾಕ್ಟಸ್ ನಿಂದು ಶುರುವಾಗಿ, ನಂತರ ಲಾಲ್ ಬಾಗ್ ನ ನರ್ಸರಿ, ಆತ್ಮೀಯರು, ನೆಂಟರಿಷ್ಟರು ಸ್ನೇಹಿತರು ಕೊಟ್ಟ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ಮನೆಯ ೧೪೦೦ ಚ.ಅಡಿ ಪರಿಸರದ  ಕಾಂಪೌಂಡ್ ತುಂಬಾ ನೆಟ್ಟು ತಮ್ಮ ಸುಮಾರು ೩೦ ವರ್ಷಗಳ ಅನವರವಾದ ಗಿಡಮರ ಫಲಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಸಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 
 
## ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳ ಸಸ್ಯರಾಶಿ
ಭಾರತದ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತಿನಜೊತೆಗೆ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ, ನಮ್ಮ ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ತಳಿಗಳು ಇಮ್ಮಡಿಸಿವೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಗೆಳೆಯರಿಂದ ಸಂಪಿಗೆ ಬಳ್ಳಿ, ಮನೋರಂಜನಿ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು, ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಗಾರ್ಡೇನಿಯ ಪೊದೆ ಸಸ್ಯ,ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೇ ಖರೀದಿಸಿ ಬೆಳಸಿದ ವಿದೇಶಿ ನಮೂನೆಗಳು, ಅವರ ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನದ ತುಂಬಾ ಆವರಿಸಿವೆ.

## ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನದ ವಿನ್ಯಾಸ
ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಲು ಕಾಲುದಾರಿ, ಎಲ್ಲ ಗಿಡಬಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಬಿಸಿಲಿನ ರಷ್ಮಿಯ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಅನುವಾಗುವಂತ ಜೋಡಣೆ,ಕಣಗಿಲೆ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಅವರಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಯವಾದರೆ, ಮಂಗೋಲಿಯಕ್ಕೆ ಅವರ ಮಕ್ಕಳಷ್ಟು ವಯಸ್ಸು, ತಮ್ಮ ತೋಟದ ಎಲ್ಲಾ ಗಿಡ, ತರು-ಲತೆಗಳ ಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳನ್ನು ಅವರು ಬಲ್ಲರು.

## ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ರಂಗು-ರಂಗಿನ ಹೂವಿನಗಿಡಗಳ-ಭಂಡಾರ
ತಮ್ಮ ಕೈದೋಟದ ನಾಲ್ಕುನೂರು ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ೫೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಧದ ಗುಲಾಬಿ ತಳಿಗಳು ತೋಟದ ತುಂಬ ಹರಡಿಕೊಂಡು ರಂಜಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅದೆಷ್ಟೋ ಬಗೆಯ ಆರ್ಕಿಡ್ ಗಳು, ಕ್ಯಾಕ್ಟಸ್ ಗಳು ಅಪರೂಪದ ತರು-ಲತೆಗಳು, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಶಂಖಪುಷ್ಪ, ಕೆಂಡ ಸಂಪಿಗೆ, ನಂದಿಬಟ್ಟಲು, ಹೆನ್ನಾ, ಪಾರಿಜಾತ, ಸೌಗಂಧಿಕಾಪುಷ್ಪ, ಬ್ರಹ್ಮ ಕಮಲ,ಮುಂತಾದ ಪುಷ್ಪಗಳು  ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಿವೆ.

## ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ, ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆಯಂತಹ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಸಸ್ಯಗಳಿವೆ.
 
## ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪುಷ್ಪ ಗಿಡಗಳು
* 'ಮಾರಂತಾಸ್',
* 'ಡಾರ್ಸಿನ',
* 'ಫಿಲೊಡೆಂಡ್ರಾ', -ಸೇರಿದಂತೆ ನೂರಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಲಂಕಾರಿಕ ಗಿಡಗಳು,ಬಳ್ಳಿಗಳು, ಫ್ಯಾಷನ್ ಫ್ರೂಟ್, ಸಪೋಟ,ಸೀಬೆ,ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ತರಕಾರಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಳ್ಳರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಕಿರುಕುಳಕೊಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಅದೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
* 'ಮೈಸೂರ್ ಹಾರ್ಟಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೊಸೈಟಿ'ಯವರು, ಸತತವಾಗಿ ಹದಿನೇಳು ಬಾರಿ ಪುರಸ್ಕಾರ, 'ರೋಲಿಂಗ್ ಶೀಲ್ಡ್'  ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ 'ಪರ್ಯಾಯ ಪಾರಿತೋಷಕ ವಿಜೇತೆ',
* ೨೦೧೧ ರಲ್ಲೂ 'ಅಲಂಕಾರಿಕ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ವಿಭಾಗದ, ಪ್ರಥಮ ಪಾರಿತೋಷಕ ವಿಜೇತೆ'.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* http://wn.com/carnaticmusicblore
* http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/article1101296.ece

ವರ್ಗ:ತೋಟಗಾರಿಕೆ
ವರ್ಗ:ಜನ
ಗೊಂಡಿ ಭಾಷೆ

**ಗೋಂದಿ** ಭಾಷೆಯು ಗೋಂದಿ ಜನರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಕ್ಕದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ೨೦ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆ.  ಇದು ಗೋಂದಿ ಜನರ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಕೇವಲ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನ ಇನ್ನೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಗೋಂದಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬರವಣಿಗೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಹೇರಳವಾದ ಮದುವೆಯ ಹಾಡು, ಕಥೆಗಳಂತಹ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವಿದೆ.

ಗೋಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಲಿಪಿಯ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ 

## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ
* Chenevix Trench, Charles. *Grammar of Gondi: As Spoken in the Betul District, Central Provinces, India ; with Vocabulary, Folk-Tales, Stories and Songs of the Gonds / Volume 1 - Grammar*. Madras: Government Press, 1919.
* Hivale, Shamrao, and Verrier Elwin. *Songs of the Forest; The Folk Poetry of the Gonds*. London: G. Allen & Unwin, ltd, 1935.
* Moss, Clement F. *An Introduction to the Grammar of the Gondi Language*. [Jubbalpore?]: Literature Committee of the Evangelical National Missionary Society of Sweden, 1950.
* Pagdi, Setumadhava Rao. *A Grammar of the Gondi Language*. [Hyderabad-Dn: s.n, 1954.
* Subrahmanyam, P. S. *Descriptive Grammar of Gondi*Annamalainagar: Annamalai University, 1968.
* [Gondi-Telugu-English-Hindi Dictionary and Phrasebook]http://www.gondwana.in/ap/index.htm  by New Zealanders - Mark and Joanna Penny

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
* Parable of the prodigal son in Gondi language, (*Audio recording dated 1917*) 
* Specimen of the languages of the Gond tribes

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ಭಾರತದ ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ

**ಭಾರತದ ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿ** ಯು (ಅಥವಾ ೧೮೫೮ರಿಂದ  ೧೯೪೭ರವರೆಗೆ, *ಭಾರತದ ವೈಸ್‌ರಾಯ್‌  ಮತ್ತು ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳು* ) ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಭಾರತಮತ್ತು  ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳ  ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಎಲ್ಲಾ  ವೈಸ್‌ರಾಯ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳು  ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಇಬ್ಬರು  ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಒಕ್ಕೂಟ(ಡಾಮಿನಿಯನ್‌)ದ ನಾಲ್ವರು  ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳ  ಹೆಸರನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಫೋರ್ಟ್‌ ವಿಲಿಯಂ ಕೋಟೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ  ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿ ಎಂಬ ಅಭಿಧಾನದೊಂದಿಗೆ  ೧೭೭೩ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ  ಭಾರತಮತ್ತು  ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳು ತಮ್ಮ  ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಾಗ  ವೈಸ್‌ರಾಯ್‌ ಎಂಬ ಪದವಿಸೂಚಕವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು  ಆದರೆ ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಯ ಕಚೇರಿಯು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ೧೯೫೦ ಮತ್ತು ೧೯೫೬ನೆಯ ಇಸವಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಣತಂತ್ರವಾದಿ ಸಂವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಎರಡೂ ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.

## ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ
### ಫೋರ್ಟ್‌ ವಿಲಿಯಂ ಕೋಟೆ (ಬಂಗಾಳ)ಯ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು/ಗವರ್ನರ್‌ಗಳು , ೧೭೭೪–೧೮೩೩
### ಭಾರತದ ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳು    ೧೮೩೩–೧೮೫೮
### ಭಾರತದ ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳು  ಮತ್ತು ವೈಸ್‌ರಾಯ್‌ಗಳು, ೧೮೫೮–೧೯೪೭
### ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ  ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳು, ೧೯೪೭–೧೯೫೦
### ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ  ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳು, ೧೯೪೭–೧೯೫೦
### ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳು, ೧೯೪೭–೧೯೫೬
## ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌
* ಭಾರತದ ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿ
* ಪ್ರಧಾನ ದಂಡನಾಯಕ, ಭಾರತ
* ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
* ಭಾರತದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ
* ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ
* ಭಾರತದ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನಾ ಸಮಿತಿ(ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ)
* ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್‌)
* ಭಾರತದ ಸಂಪುಟ  ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ
* ಭಾರತದ ಕಚೇರಿ
* ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ/ಸಿವಿಲ್‌ ಸೇವೆಗಳು
* ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ
* ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಇತಿಹಾಸ
* ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ
* ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಇತಿಹಾಸ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಾಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಗಳು
ಪುಟ್ಟಪರ್ತಿ

**ಪುಟ್ಟಪರ್ತಿ** ()  () ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಅನಂತಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಗರ. ಇದು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಗುರು ಸತ್ಯ ಸಾಯಿ ಬಾಬಾ ಅವರು ಇದ್ದ ಸ್ಥಳ.

ಇಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*Tours & Travels 
*Puttaparthi 
*Information about Puttaparthi
*Popular Places To Visit in Puttaparthi with Photos

ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಪಥ್ಯಾಹಾರ

ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೇಹದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಪಥ್ಯ ಆಹಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ಪಾನೀಯವನ್ನು **ಪಥ್ಯಾಹಾರ**  (ಅಥವಾ **ಡಯೆಟಿಕ್ ಫುಡ್** ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ದೇಹದ ಭಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಆಕಾರವನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಾದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ದೇಹದ ಭಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಥವಾ ದೇಹದ ಸ್ನಾಯು ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದ ದೇಹವರ್ಧನೆ ಪೂರಕ ಆಹಾರದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಪರಿಭಾಷೆ
*ಪಥ್ಯ (diet)*  ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅನೇಕ ಇತರ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಪದಸಮುಚ್ಛಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ *ಲೈಟ್*  (ಅಥವಾ *lite* ), *ಲೀನ್ (lean)*, *ನೊ ಕ್ಯಾಲೊರಿ*, *ಲೋ ಕ್ಯಾಲೊರಿ*, *ಲೋ ಫ್ಯಾಟ್*, *ನೊ ಫ್ಯಾಟ್*, *ಫ್ಯಾಟ್ ಫ್ರೀ*, *ನೊ ಶುಗರ್*, *ಶುಗರ್ ಫ್ರೀ*, ಮತ್ತು *ಝೀರೊ ಕ್ಯಾಲೊರಿ*  ಎಂಬುವವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಶಬ್ದಗಳ ಬಳಕೆಯು ಕಾನೂನಿನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿ ೦}ಲೋ ಫ್ಯಾಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವು ಒಂದು ಬಡಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ  ೩ ಗ್ರಾಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂತಿಲ್ಲ; ಮತ್ತು *ಫ್ಯಾಟ್ ಫ್ರೀ*  ಎಂಬ ಲೇಬಲ್ ಹಾಕುವುದಾದರೆ ಒಂದು ಬಡಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ೦.೫ ಗ್ರಾಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂತಿಲ್ಲ.

## ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ
ಪಥ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು  ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಯಾಲೊರಿಯಿರುವ ಆಹಾರ ಘಟಕಾಂಶದ ಬದಲು ಒಂದು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾದ ಕನಿಷ್ಟ ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಬದಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಹಾರದ ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಸಕ್ಕರೆ ಪರ್ಯಾಯದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಿಸುವಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಥ್ಯದ ಪಾನಿಯವಾದ ಕೊಕಾ-ಕೊಲಾದಲ್ಲಿ ಬದಲಿಸಿದಂತೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಥ್ಯ ಕೋಕ್). ಕೆಲವು ಲಘು ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಕರಿಯುವ ಬದಲು ಬೇಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾಲೊರಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕನಿಷ್ಟ ಮೇದಸ್ಸಿನ ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಕಾಳಿನ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಫೈಬರ್ ಇದ್ದು, ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಿಷ್ಟವಿರುವ ಹಿಟ್ಟಿನ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಫೈಬರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಟ್ಟದ ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಅದು ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲರಿ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ತಂತ್ರವೆಂದರೆ ಇತರೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕ್ಯಾಲೊರಿ-ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದ ಆಹಾರ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿನ ಬದಲಾಗಿ ನಿರೋಧಕ ಪಿಷ್ಟ ಅಥವಾ ಡಯೆಟರಿ ಫೈಬರ್ ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕ್ಯಾಲರಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು.

## ವಿವಾದ
ಶರ್ಕರ ಪದಾರ್ಥದ ಬದಲು  ಕನಿಷ್ಟ-ಕ್ಯಾಲೊರಿಯುಳ್ಳ ಪರ್ಯಾಯ ಆಹಾರವಿರುವ ಪಥ್ಯಾಹಾರಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಇರುವ ವಿವಾದವೆಂದರೆ ಶರ್ಕರ ಪದಾರ್ಥದ ಬದಲು ಬಳಸುವ ಶರ್ಕರ ಪರ್ಯಾಯವು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕರವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು. ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ (ಈಗ ಅದು ಉಳಿದಿಲ್ಲ), ಕ್ಯಾಲೋರಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಸಂಭವನೀಯ ನಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾದುದ್ದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿದೆ.

ಅನೇಕ ಕನಿಷ್ಟ-ಮೇದಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮೇದಸ್ಸು-ಮುಕ್ತ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಮೇದಸ್ಸಿನ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು, ಹಿಟ್ಟನ್ನು, ಅಥವಾ ಇತರೆ ಪೂರ್ಣ-ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲೊರಿಯ ಕಡಿತವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಜೀರ್ಣವಾಗಬಲ್ಲ ಸಕ್ಕರೆಯು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಯಾವುದೇ ಮ್ಯಾಕ್ರೋನ್ಯೂಟ್ರಿಯೆಂಟ್ ಸಹಾ) ಮೇದಸ್ಸಾಗಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

## ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌
*ಪಥ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದು‌
*ಕ್ಯಾಲೊರಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪಥ್ಯ
*ಕನಿಷ್ಟ-ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ ಇರುವ ಪಥ್ಯ
*ಕನಿಷ್ಟ ಜಿಐ ಪಥ್ಯ
*ಒಲೆಸ್ಟ್ರಾ
*ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಭಾರ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಉಪಾಯಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌
ವರ್ಗ:ಪೋಷಣೆ
ರೇಂಜರ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್

**ರೇಂಜರ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್** ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‍ನ ಮೂರನೇ ವಿಭಾಗ ವಹಿಸುವ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ, ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೂಲದ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನೆಲ ನಗರದ ನೈಋತ್ಯ ರಲ್ಲಿ ಐಬ್ರೊಕ್ಸ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಆಗಿದೆ. 1872 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ರೇಂಜರ್ಸ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಹತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು 2011-12 ಋತುವಿನ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಉನ್ನತ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು.
2012 ರಲ್ಲಿ, ರೇಂಜರ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಪಿಎಲ್ಸಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ಒಪ್ಪಂದದ ತನ್ನ ಸಾಲಗಾರರು ತಲುಪಿತು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ದಿವಾಳಿಯ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ರೇಂಜರ್ಸ್ FC ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ನ ಮೂರನೇ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ 2012-13 ಆರಂಭಿಸಲು ರೇಂಜರ್ಸ್ ಶಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಇದು ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಸದಸ್ಯತ್ವ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಗೆ, ಒಂದು ಹೊಸ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು.
ದೇಶೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ರೇಂಜರ್ಸ್ ರಲ್ಲಿ ಲೀಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 55 ಬಾರಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಕಪ್ 33 ಬಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಲೀಗ್ ಕಪ್ 27 ಬಾರಿ ಗೆದ್ದು, ಮತ್ತು ಅದೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ತ್ರಿವಳಿ ಸಾಧಿಸುವ, ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಲಬ್ ಹೆಚ್ಚು ಲೀಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಟ್ರಿಬಲ್ಸ್ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಏಳು ಬಾರಿ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್, ರೇಂಜರ್ಸ್ ಒಂದು ಯುಇಎಫ್ಎ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕ್ಲಬ್. ಅವರು 1961 ಮತ್ತು 1967 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರ ನಂತರ 1972 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ವಿನ್ನರ್ಸ್ ಕಪ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಯುರೋಪ್ ಲ್ಲಿ ಫಿನಿಷ್ ಮೂರನೇ ರನ್ನರ್ 2008 UEFA ಕಪ್ ಬಂದಿತು.
ರೇಂಜರ್ಸ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಒಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ, ತಿಳಿದಿರುವ ಹಳೆ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಕ್ಲಬ್.

## ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ವರ್ಷಗಳು
ರೇಂಜರ್ಸ್ ನಾಲ್ಕು ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು - ಸಹೋದರರು ಮೋಸಸ್ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ ಮ್ಯಾಕ್ನೀಲ್, ಪೀಟರ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ McBeath - 1872 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ವರ್ಷದ ಮೇ ರಲ್ಲಿ ರೇಂಜರ್ಸ್ 'ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಗ್ರೀನ್ ಮೇಲೆ Callander 0-0 ಸ್ನೇಹಿ ಡ್ರಾ ಆಗಿತ್ತು. 1873 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಲಬ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ನಡೆಯಿತು. 1876 ​​ಮೂಲಕ ರೇಂಜರ್ಸ್ ಮೋಸೆಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ನೀಲ್ ವೇಲ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರ ಹೊಂದಿತ್ತು. 1877 ರಲ್ಲಿ ರೇಂಜರ್ಸ್ ಫೈನಲ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಕಪ್ ತಲುಪಿತು; ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರೇಂಜರ್ಸ್ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ನಂತರ ರಿಪ್ಲೇ ಅಪ್ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಕಪ್ ಲೆವೆನ್ ಕಣಿವೆಯು ಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ರೇಂಜರ್ಸ್ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು 'ಚಾರಿಟಿ ಕಪ್ ಲೆವೆನ್ 2-1, ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಕಪ್ ವೇಲ್ ವಿರುದ್ಧ ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಮೊದಲ ಓಲ್ಡ್ ಫರ್ಮ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, 1888 ರ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ರೇಂಜರ್ಸ್ ಹೈಬರ್ನಿಯನ್ ನಿಂದ ಅತಿಥಿ ಆಟಗಾರರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸ್ನೇಹ 5-2 ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.
1890-91 ಋತುವಿನ ನಂತರ ಮೊದಲ ಐಬ್ರೊಕ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಆಡುವ ಮೂಲಕ, ಹತ್ತು ಮೂಲ ಸದಸ್ಯರು ಒಂದಾಗಿದೆ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್, ಮತ್ತು ರೇಂಜರ್ಸ್ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಕಂಡಿತು. 16 ಆಗಸ್ಟ್ 1890 ರಂದು ಕ್ಲಬ್ ನ ಮೊದಲ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಿಡ್ಲೋಥಿಯನ್ ಆಫ್ ಹಾರ್ಟ್ ವಿರುದ್ಧ 5-2 ಗೆಲುವು. ಡಂಬರ್ಟನ್ ಸಮಾನವಾದ ಟಾಪ್ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, Cathkin ಪಾರ್ಕ್ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ 2-2 ಮುಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದ ಏಕೈಕ ಬಾರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ರೇಂಜರ್ಸ್ 'ಮೊದಲ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಕಪ್ ಗೆಲುವು ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ 3-1 ವಿಜಯದ ನಂತರ 1894 ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ರೇಂಜರ್ಸ್ ಎರಡು ಲೀಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮೂರು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಕಪ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.

ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ
ವರ್ಗ:ಫುಟ್‌ಬಾಲ್
ಡಿ ಎನ್ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ

ಡಿ ಎನ್ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯನವರು (ಜನನ: ೧೯೦೪; ಮರಣ: ೧೯೭೩) ಕೊಡಗಿನ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರು. ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಜೀವನ ಪರ್ಯಂತ ಅದನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರು. ಕೊಡಗಿನವರಾದ ಇವರು ಕೊಡಗನ್ನು ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರವಾಗಿಯೂ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ, ಒಂದು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಗ್ರಂಥ ಕೊಡಗಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು. ಕೊಡಗಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನನಿಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
## ಜನನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ದಕ್ಷಿಣ ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿರುವ ವೀರರಾಜೇಂದ್ರಪೇಟೆ(ವಿರಾಜಪೇಟೆ)ಯ ಬಳಿಯ ಮಗ್ಗುಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯನವರು ೧೯೦೪ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮೂರ್ನಾಡು, ವಿರಾಜಪೇಟೆ ಮತ್ತು ಮಡಿಕೇರಿಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮುಗಿಸಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಸರಕಾರೀ ಕಾಲೆಜಿನಿಂದ ಬಿ ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ತದನಂತರ ೧೯೨೯ರಲ್ಲಿ ರಾಜಮಹೇಂದ್ರಿಯ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿ ಕಾಲೆಜಿನಿಂದ ಬಿ ಟಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ೧೯೩೫ರಲ್ಲಿ ಮದರಾಸು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಮ್ ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ವ್ಯಾಸಂಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು.

## ಉದ್ಯೋಗ
ಬಿ ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ ಮಡಿಕೇರಿಯ ಸರಕಾರೀ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರಾದರು. ಅವರು ಕೊಡಗಿನ ಬಹುತೇಕ ಸರಕಾರೀ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದು ಅತಿ ದಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಶಿಸ್ತಿನ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರೆಂದು ಖ್ಯಾತರಾಗಿ ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.
## ಕೃತಿರಚನೆ
ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಾಪನವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಕೊಡಗಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕೆಂಬ ತಮ್ಮ ಮನದಾಸೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಡಗಿನ ಹಲವು ಕುಟುಂಬಗಳ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವರಿಂದ ಮೌಕಿಕವಾಗಿಯೂ ಅವರ ಬಳಿಯಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದಲೂ ವಿಷಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಜತೆಗೆ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಾಗಾರ, ಕೊಲ್ಕತ್ತೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ ಸರಕಾರದ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಕಚೇರಿ, ಮಡಿಕೇರಿಯ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಕಮಿಶನರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊಡಗು ರಾಜರ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಶರ ಕಾಲದ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಮೊದಲಾದ ಆಕರಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಷಯಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಹೀಗೆ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಆಧಾರಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಇತಿಹಾಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಕೊಡಗಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೈನಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ- ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಮಡಿಕೇರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೀರ್ತಿಶೇಷ ಬಿ ಎಸ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನವರು ಮುಖ್ಯರಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಆ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯನವರು ರಚಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಂತೆಯೇ ಕೊಡಗಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಆ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಭಾನುವಾರದ ಪುರವಣಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೬೧ರಿಂದ  ಆರಂಭವಾಗಿ ೧೯೭೧ರವರೆಗೂ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು.

ತದನಂತರ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯನವರು ತಮ್ಮ ಮಿತ್ರರೂ ಕೊಡಗಿನ ಅಂದಿನ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಕೆ ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿಯವರ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ‘ಶಕ್ತಿ’ ದೈನಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ, ಗ್ರಂಥರೂಪಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ರೀತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ಅಂದಿನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಪ್ರಭುಶಂಕರರ ಆದೇಶದಂತೆ ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು.

ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ೧೯೭೩ರ ನವೆಂಬರ್  ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯನವರು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ದೈವಾಧೀನರಾದರು.
## ಇತರ ಕೃತಿಗಳು
ವೀರರಾಜ ವಿಜಯ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣಯ್ಯನವರು ೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ, ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.

ಸುಂದರನಾಡು ಕೊಡಗು ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.

ಕೊಡಗಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ಆಧಾರ
ಕೊಡಗಿನ ಇತಿಹಾಸ, ಶ್ರೀ ಡಿ ಎನ್ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ೧೯೭೪.

ವರ್ಗ:ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರು
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ವರ್ಗ:೧೯೦೪ ಜನನ
ವರ್ಗ:೧೯೭೩ ನಿಧನ
ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್

right|thumb
ಮಾರ್ಟಿನ್, ಲೂಥರ್  1483-1546. ಜರ್ಮನಿಯ ಧರ್ಮಪ್ರವರ್ತಕ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಕರಣ ಪಿತಾಮಹ.  

## ಬದುಕು 
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಐಸೆಲ್‍ಬೆನ್‍ನಲ್ಲಿ. ಸಾಕ್ವನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಾನ್ಸ್‍ಫೀಲ್ಸ್ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ತಂದೆ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಮ್ಯಾಗ್ಡಬರ್ಗ್ ಐಸನಾಕ್ ಮತ್ತು ಏರ್‍ಫರ್ಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಯಿತು. ಸುಮಾರು 8 ವರ್ಷದವನಾದಾಗ ಏರಫಟ್‍ನಲ್ಲಿದ್ದ ಅಗಸ್ಟಿನ್ನರ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಮಠ ಸೇರಿದ. ಈತ 1507ರಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕ ಹೊಂದಿ ಮೂರನೆಯ ವರ್ಷವೇ ವಿಟನ್‍ಬರ್ಗ್ ಪಟ್ಟಣದ ಕಲಾಶಾಲೆಯ ಅಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. 1511ರಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ಟಿನರ ಹನ್ನೊಂದು ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಮಠಗಳ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಯಾದ. 1525ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ ವೋನ್‍ಬೇರಾ ಎಂಬಾಕೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ.

## ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯ 
ಲೂಥರ್ ಬೋಧನೆ ಕೆಥೋಲಿಕರ ಬೋಧನೆಯಂಥಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಜನರ ಅಮಿತ ಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆ ಮೂಡಿ ದಿನನಿತ್ಯ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕಾದ ದಿವ್ಯ ಕರ್ಮಗಳ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರುತ್ಸಾಹ ಕೋರಿದ. ಕೆಲವು ಕಾಲದ ಅನಂತರ ಅವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟ. ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ವಿಶ್ವಾಸಗಳಿಂದಲೇ ನೀತಿವಂತನೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುವನೇ ವಿನಾ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬೋಧಿಸತೊಡಗಿದ. ಇದೇ ಸುವಾರ್ತೆಯ ತಿರುಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಗಸ್ಟಿನ್ನರ ಬೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳು ಕಂಡುಬಂದು ಅವನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ಸಾಧಿಸಿ ತನ್ನ ಬೋದನೆಯ ಮೂಲಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ದೇವರಿಗೂ ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಚಕರು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದ. ಇದೇವೇಳೆಗೆ ಟಿಡ್‍ಸಲ್ ಎಂಬ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಹತ್ತನೆಯ ಲಿಯೋ ಎಂಬ ಪೋಪನಿಂದ ಇನ್‍ಡಲ್‍ಜನ್ಸ್‍ಸ್ ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾರಿ ರೋಮ್ ನಗರದ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ ಹಣವಸೂಲು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ 95 ನಿಬಂಧಗಳನ್ನು ಬರೆದು ವಿಟನ್‍ಬರ್ಗನ ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕದಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚಿಸಿದ. ಈ ಕಾರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಜನರ ಆದರಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ. ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಪಾಷಂಡ ಬೋಧನೆ ಹರಡಿಸುವ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ರೋಮ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಪೋಪನ ಅಗ್ರಹದಿಂದ ಸ್ಯಾಕ್ಸ್‍ನಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಮೂರನೆಯ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ಕನ ಆಶ್ರಯ ಸೇರಿದ. 1520ರಲ್ಲಿ ಲೂಥರ್ ತನ್ನ ಮೂಲಸಭೆಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟ. ಅನಂತರ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಭೆಯನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ. ಬೈಬಲಿನ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಗ್ರೀಕ್‍ನಿಂದ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ. ಹಳೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ. ಹಳೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನೂ ಬರೆದ.

ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಎ

**ಎ** ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಎಂಟನೇ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ.ಇದು ಒಂದು ಸ್ವರಾಕ್ಷರ.

## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಅಕ್ಷರ. ಹ್ರಸ್ವ ಸ್ವರ. ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿ ಹ್ರಸ್ವ ಎಕಾರವಿಲ್ಲವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯ ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಕ್ಷರದ ರೂಪ ದೊರೆಯದು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಉಚ್ಛಾರಣೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಎ ಕಾರಕ್ಕೆ ಬದಲು ಏ ಕಾರವನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಇದು ಸಂಸ್ಕøತ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆಗಿರಬಹುದು. ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಅಕ್ಷರ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹ್ರಸ್ವವಾಗಿಯೊ ದೀರ್ಘವಾಗಿಯೊ ಉಚ್ಛರಿಸುವ ವಾಡಿಕೆ ಇತ್ತು. ಲಿಪಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಅಕ್ಷರದ ಹ್ರಸ್ವ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ರೂಪಗಳಿಗಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಯಾವಾಗ ರೂಢಿಗೆ ಬಂತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಕ್ರಿ.ಶ.15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗಿನ ಎ ವರ್ಣದ ರೂಪ ಹೇಗಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದೆ.

## ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿವರ 
ಈ ಅಕ್ಷರ ಪೂರ್ವ ಅಗೋಲ ಅರ್ಧ ಸಂವೃತ ಹ್ರಸ್ವಸ್ವರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

## ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ಎಂದರೇನು ? 
# ಸ್ವಯಂ ರಂಜತೇ ಇತಿಃ ಸ್ವರಃ - ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಬರುವ ಅಕ್ಷರಗಳೇ ಸ್ವರಗಳು.
# ಅಕಾರಂ ಮೊದಲಾಗಿರೆ ಪದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ವರಂಗಳ್.
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ (ದೇವನಾಗರಿ) ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ‘ಅ’ ಕಾರ ದಿಂದ ‘ಔ’ ಕಾರದವರೆಗೆ ೧೪ ಇವೆ.  ಅವುಗಳೆಂದರೆ, 
*ಅ,ಆ, ಇ, ಈ, ಉ, ಊ, ಋ, ೠ, ಌ, ೡ, ಏ, ಐ, ಓ, ಔ.
### ಹೃಸ್ವಸ್ವರ 
ಒಂದು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು  ೫ - ಅ, ಇ, ಉ, ಋ,  ೡ. ಎ, ಒ -  ಈ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಲಘು(ವ್ಯಾಕರಣ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ **ಎ** ಅಕ್ಷರವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.
## ಕನ್ನಡದ ನಾವಿ ಸ್ವರಗಳು 
ಈ ನಾಮಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸವರ್ಣಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
{| class="wikitable sortable "
|-
! ಹೃಸ್ವಸ್ವರ !! ದೀರ್ಘಸ್ವರ 
|-
| ಅ || ಆ 
|-
| ಇ || ಈ 
|-
| ಉ || ಊ
|-
| ಎ || ಏ 
|-
| ಒ || ಓ
|-
## '*ಎ* ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಉಚ್ಛರಿಸುವ ವಿಧಾನ 
## *ಎ* ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಾಮಪದಗಳು 
*ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಎಮ್ಮೆ
*ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಎಲ್ಲಪ್ಪ
*ಸಸ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಎಲೆ
## *ಎ* ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಂಖ್ಯಾವಚಿ ಪದಗಳು 
*ಎಂಟು, ಎಂಬತ್ತು, ಎಪ್ಪತ್ತು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಈ

**ಈ** ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ.  ಇದು ಒಂದು ದೀರ್ಘಸ್ವರಾಕ್ಷರ.  **ಈ** ಅಕ್ಷರವು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಧ್ವನಿಮಾ.

## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಕ್ಷರ. ಬಳಕೆ ಅಪೂರ್ವವಾದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಬ್ರಾಹ್ಮೀರೂಪ ಉಪಲಬ್ಧವಿಲ್ಲ. ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಇದರ ರೂಪ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಡುವಿದ್ದ ನೀಳಗೆರೆ ವೃತ್ತವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ರ್ವದ ಬಿಂದುಗಳು ವೃತ್ತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಎರಡು ವಕ್ರರೇಖೆಗಳಾದುವು. ಇದೇ ರೂಪ ಸೇವಣ ಮತ್ತು ಕಳಚೂರಿಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ವೃತ್ತದ ತಲೆಕಟ್ಟು ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ವಿಜಯನಗರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡುವಿನ ಅಡ್ಡಗರೆ ವೃತ್ತದ ನಟ್ಟ ನಡುವೆ ಹಾಯುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಈಗಿನ ರೂಪ ಬಂದಿತಾದರೂ ನಡುವಿನ ಅಡ್ಡಗೆರೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊಂಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಈಗಿನ ರೂಪಬಂತು.

## ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ವಿವರಣೆ 
ಈ ಅಕ್ಷರ ಪೂರ್ವ-ಸಂವೃತ ಅಗೋಳ ದೀರ್ಘಸ್ವರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
## ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ಎಂದರೇನು ? 
# ಸ್ವಯಂ ರಂಜತೇ ಇತಿಃ ಸ್ವರಃ - ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಬರುವ ಅಕ್ಷರಗಳೇ ಸ್ವರಗಳು.
# ಅಕಾರಂ ಮೊದಲಾಗಿರೆ ಪದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ವರಂಗಳ್.
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ (ದೇವನಾಗರಿ) ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ‘ಅ’ ಕಾರ ದಿಂದ ‘ಔ’ ಕಾರದವರೆಗೆ ೧೪ ಇವೆ.  ಅವುಗಳೆಂದರೆ, 
*ಅ,ಆ, ಇ, ಈ, ಉ, ಊ, ಋ, ೠ, ಌ, ೡ, ಏ, ಐ, ಓ, ಔ.
### ಹೃಸ್ವಸ್ವರ 
ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು  ೫ - ಆ, ಈ, ಊ, ೠ, ೡ.  ಈ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರು(ವ್ಯಾಕರಣ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ **ಈ** ಅಕ್ಷರವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.
## ಕನ್ನಡದ ನಾವಿ ಸ್ವರಗಳು 
ಈ ನಾಮಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸವರ್ಣಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## *ಈ* ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮತ್ತು ಉಚ್ಛರಿಸುವ ವಿಧಾನ
## *ಈ* ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಾಮಪದಗಳು 
*ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : 
*ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಈರಮ್ಮ, ಈಶ್ವರ
*ಸಸ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಈಚಲು ಮರ, ಈರುಳ್ಳಿ
## ಈ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಂಖ್ಯಾವಚಿ ಪದಗಳು 
*ಈರೇಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಉ

**ಉ** ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಐದನೇ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ.  **ಉ** ಕನ್ನಡದ ಹೃಸ್ವ ಸ್ವರ ಅಕ್ಷರ.  ನಾಮಿಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಉ ಮತ್ತು ಊ ಜೊತೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.  ಹಾಗಾಗಿ ಸವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಉ ಅಕ್ಷರದ ಪಾತ್ರವೂ ಇದೆ.

## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಇದು ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಐದನೆಯ ಅಕ್ಷರ. ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿನ ಇದರ ರೂಪ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು. ಎರಡು ನೇರಗೆರೆಗಳು ಸುಮಾರು 120 ಡಿಗ್ರಿ  ಕೋನದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ರೂಪ ಸು. 300 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕದಂಬರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗುಂಡಗಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಭಾಗ ಅಗಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರ.ಶ. 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೆಳಭಾಗ ಎರಡು ಕೊಂಡಿಗಳಂತೆ ಆಗಿ, ಅದೇ ರೂಪ ವಿಜಯನಗರದ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರ.ಶ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅನಂತರ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳುಂಟಾಗಿ ಪ್ರ.ಶ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮೇಲಿರುವ ತಲೆಕಟ್ಟಿನ ಮಾದರಿಯ ರೇಖೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಅದು ಮಾಯವಾಗಿ, ಈಗಿನ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ.

## ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿವರ 
ಈ ಅಕ್ಷರ ಪಶ್ಚ ಸಂವೃತ ಗೋಲ ಹ್ರಸ್ವಸ್ವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

## ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ಎಂದರೇನು ? 
# ಸ್ವಯಂ ರಂಜತೇ ಇತಿಃ ಸ್ವರಃ - ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಬರುವ ಅಕ್ಷರಗಳೇ ಸ್ವರಗಳು.
# ಅಕಾರಂ ಮೊದಲಾಗಿರೆ ಪದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ವರಂಗಳ್.
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ (ದೇವನಾಗರಿ) ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ‘ಅ’ ಕಾರ ದಿಂದ ‘ಔ’ ಕಾರದವರೆಗೆ ೧೪ ಇವೆ.  ಅವುಗಳೆಂದರೆ, 
*ಅ,ಆ, ಇ, ಈ, ಉ, ಊ, ಋ, ೠ, ಌ, ೡ, ಏ, ಐ, ಓ, ಔ.
### ಹೃಸ್ವಸ್ವರ 
ಒಂದು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು  ೫ - ಅ, ಇ, ಉ, ಋ,  ಌ. ಎ, ಒ -  ಈ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಲಘು(ವ್ಯಾಕರಣ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ **ಉ** ಅಕ್ಷರವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.
## ಕನ್ನಡದ ನಾವಿ ಸ್ವರಗಳು 
ಈ ನಾಮಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸವರ್ಣಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಉ ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರದ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಣೆ ವಿಧಾನ 
## ಉ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಾಮಪದಗಳು 
*ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಉರಗಪಕ್ಷಿ
*ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಉದಯ ಶಂಕರ್
*ಸಸ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ :ಉಪ್ಪಳಿಗೆ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಆ

**ಆ** ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಎರಡನೇ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸ್ವರಾಕ್ಷರ.  ಇದು ಕನ್ನಡದ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುತಿಸಬಹುದಾದ ದೀರ್ಘಸ್ವರ.  ಎರಡು **ಅ** ಗಳು ಸೇರಿದಾಗ **ಆ** ಆಗುತ್ತದೆ.  ಎಂದರೆ ಅ+ಅ=ಆ ಇದನ್ನು ಸವರ್ಣದೀರ್ಘ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಅ ಮತ್ತು ಆ ಈ ಎರಡು ಸ್ವರಗಳನ್ನು ನಾಮಿಸ್ವರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅಕ್ಷರವಾದ ಆಕಾರ ಕ್ರಿ,ಪೂ. ಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳದೆ, ಆಕಾರಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರೇಖೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ರೂಪವೇ ಶಾತವಾಹನ, ಕದಂಬ, ಗಂಗ. ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲಗಳಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಈ ಕಾಲದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಸೂಚಕ ರೇಖೆ ಡೊಂಕಾಗುತ್ತ ಹೋಗಿ, ಕೊನೆಗೆ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೊಂಡಿಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೊಂಡಿ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ರೂಪವೇ ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದು ಈಗಿನ ಆಕಾರವಾಗಿದೆ.

## ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಈ ಎರಡನೆಯ ಅಕ್ಷರ ವಿವೃತ ಮಧ್ಯ ಅಗೋಲ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

## ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ಎಂದರೇನು ? 
# ಸ್ವಯಂ ರಂಜತೇ ಇತಿಃ ಸ್ವರಃ - ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಬರುವ ಅಕ್ಷರಗಳೇ ಸ್ವರಗಳು.
# ಅಕಾರಂ ಮೊದಲಾಗಿರೆ ಪದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ವರಂಗಳ್.
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ (ದೇವನಾಗರಿ) ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ‘ಅ’ ಕಾರ ದಿಂದ ‘ಔ’ ಕಾರದವರೆಗೆ ೧೪ ಇವೆ.  ಅವುಗಳೆಂದರೆ, 
*ಅ,ಆ, ಇ, ಈ, ಉ, ಊ, ಋ, ೠ, ಌ, ೡ, ಏ, ಐ, ಓ, ಔ. 
ಌ = ಲುೃ ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಉಚ್ಚಾರ
ೡ = ಲೂೃ ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಉಚ್ಚಾರ
### ದೀರ್ಘಸ್ವರ 
ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು  ೫ - ಆ, ಈ, ಊ, ೠ, ೡ.  ಈ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರು(ವ್ಯಾಕರಣ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ **ಆ** ಅಕ್ಷರವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.
## ಕನ್ನಡದ ನಾವಿ ಸ್ವರಗಳು 
ಈ ನಾಮಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸವರ್ಣಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮತ್ತು ಉಚ್ಛರಿಸುವ ವಿಧಾನ
## ಆ ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಾಮಪದಗಳು 
ಎರಡಕ್ಷರದ ಪದಗಳು :
*ಆಟ
*ಆಡು
*ಆನೆ ಇತ್ಯಾದಿ
ಮೂರಕ್ಷರದ ಪದಗಳು :
*ಆಕಳು
## ಆ ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಂಖ್ಯಾವಚಿ ಪದಗಳು 
*ಆರು  
*ಆರುನೂರು
*ಆರು ಸಾವಿರ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ವರ್ಗ:ಚುಟುಕು
ಇ

'ಇದು ಒಂದು ಸ್ವರಾಕ್ಷರ.
**ಇ** ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಮೂರನೆಯ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ.  **ಇ** ಕನ್ನಡದ ಹೃಸ್ವ ಸ್ವರ ಅಕ್ಷರ.  ನಾಮಿಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಇ ಮತ್ತು ಈ ಜೊತೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.  ಹಾಗಾಗಿ ಸವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಇ ಅಕ್ಷರದ ಪಾತ್ರವೂ ಇದೆ. 
ಈ ಅಕ್ಷರ ಪೂರ್ವ-ಸಂವೃತ ಅಗೋಳ ಹ್ರಸ್ವಸ್ವರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.	

## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಮೂರನೆಯ ಅಕ್ಷರವಾದ ಇ ಕಾರ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೋಣಾಕಾರದ ಮೂರು ಬಿಂದುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಕ್ರಿ.ಶ. ಎರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗದಿದ್ದರೂ ಬಿಂದುಗಳು ದೊಡ್ಡದಾದುವು. ಐದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕದಂಬರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಿಂದು ಮಾಯವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಎರಡು ಖಂಡ ವೃತ್ತಗಳ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು. ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಖಂಡ ವೃತ್ತಗಳು ಅಗಲವಾದವು. ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಲಭಾಗದ ಖಂಡವೃತ್ತ ಕೆಳಗಿನವರೆಗೂ ಹರಿದು ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ರೂಪವೇ ಬಂತು. ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳು ಮಾತ್ರ ಹಾಗೆಯೆ ಮುಂದುವರಿದುವು. ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳೂ ಬಲಭಾಗದ ಖಂಡವೃತ್ತಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಕೆಳಭಾಗದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೊಂಡಿಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದುವು. ಹದಿಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರದ ಆಕಾರ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡಿತು. ಬಲಭಾಗದ ಕೊಂಡಿಯತುದಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಾಗಿತು. ಅನಂತರ ವಿಶೇಷ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಲ್ಲದೇ ಇದೇ ರೂಪ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

## ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿವರ 
ಈ ಅಕ್ಷರ ಪೂರ್ವ-ಸಂವೃತ ಅಗೋಳ ಹ್ರಸ್ವಸ್ವರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

## ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ಎಂದರೇನು ? 
# ಸ್ವಯಂ ರಂಜತೇ ಇತಿಃ ಸ್ವರಃ - ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಬರುವ ಅಕ್ಷರಗಳೇ ಸ್ವರಗಳು.
# ಅಕಾರಂ ಮೊದಲಾಗಿರೆ ಪದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ವರಂಗಳ್.
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ (ದೇವನಾಗರಿ) ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ‘ಅ’ ಕಾರ ದಿಂದ ‘ಔ’ ಕಾರದವರೆಗೆ ೧೪ ಇವೆ.  ಅವುಗಳೆಂದರೆ, 
*ಅ,ಆ, ಇ, ಈ, ಉ, ಊ, ಋ, ೠ, ಌ, ೡ, ಏ, ಐ, ಓ, ಔ.
### ಹೃಸ್ವಸ್ವರ 
ಒಂದು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು  ೫ - ಅ, ಇ, ಉ, ಋ,  ಲುೃ. ಎ, ಒ -  ಈ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಲಘು(ವ್ಯಾಕರಣ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ **ಎ** ಅಕ್ಷರವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ಕನ್ನಡದ ನಾವಿ ಸ್ವರಗಳು 
ಈ ನಾಮಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸವರ್ಣಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಇ ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರದ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಣೆ ವಿಧಾನ 
## *ಇ* ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಾಮಪದಗಳು 
*ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಇಲಿ
*ಮನುಷ್ಯ ಸಂ
ಬಂಧಿ ಪದ :

*ಸಸ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ :

## ಇ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಂಖ್ಯಾವಚಿ ಪದಗಳು 
*ಇಪ್ಪತ್ತು.  ಇಪ್ಪತ್ತರಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆ ವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು ೧೦ ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಿಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ೠ

**ೠ** ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಎಂಟನೇ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ.ಇದು ಒಂದು ಸ್ವರಾಕ್ಷರ. 

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಪಠ್ಯ ಕ್ರಮದಿಂದ ೠ ಸ್ವರವನ್ನು ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಿಂದ ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿತು.

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಐ

**ಐ** ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ.  ಇದು ಒಂದು ಸ್ವರಾಕ್ಷರ.  ಐ ಕನ್ನಡದ  ಸ್ವರಾಕ್ಷ್ರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಇದು ಕನ್ನಡ ಸಂಧ್ಯಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.   ಅ+ಏ=ಐ, ಅ+ಐ=ಐ ಹೀಗೆ ಎರಡು ಸ್ವರಗಳು ಸಂಧಿಸುವುದರಿಂದ ಸಂಧ್ಯಕ್ಷರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.

## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಅಕ್ಷರ. ದೀರ್ಘ ಸ್ವರ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ದೊರಕುವುದು ಕಷ್ಟ. ವ್ಯಂಜನಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅಶೋಕನ ಕಾಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಜನದ ಬಲಗಡೆ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಗೆರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದುದು ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ.
:ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಎರಡೂ ರೇಖೆಗಳು ಕೊಂಡಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿ, ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಕ್ರಮ ರೂಢಿಗೆ ಬಂತು. ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಯಿದು ಎಂದೂ ಐವತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಯವತ್ತು ಎಂದೂ ಬರೆದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಲ್ಲಿ ಈ ಅಕ್ಷರದ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ವೈವಿಧ್ಯ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.

## ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಇದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವರ. 	

## ಐ ಅಕ್ಷರ ಬೆಳೆದುಬಂದ ಇತಿಹಾಸ 
ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಅಕ್ಷರ ಕೆಳಗೆ ತೋರಿಸಿದಂತೆ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿದೆ.

## ಸಂಧಿಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ **ಐ** ಕಾರ 
ಅ’ಕಾರಗಳಿಗೆ ‘ಏ ಐ’ಕಾರಗಳು ಪರವಾದರೆ ಅವೆರಡರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ‘ಐ’ಕಾರವೂ, ‘ಓ ಔ’ಕಾರಗಳು ಪರವಾದರೆ ಅವೆಡರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ‘ಔ’ಕಾರವೂ ಆದೇಶಗಳಾಗಿ ಬಂದರೆ ‘ವೃದ್ಧಿಸಂಧಿ’ ಯೆಂದು ಕರೆಯುವರು.   ಪೂರ್ವಪದ+ಉತ್ತರಪದ = ವೃದ್ಧಿಸಂಧಿ ಪದ.  (ಅ+ಏ=ಐ, ಅ+ಐ=ಐ; ಅ+ಓ=ಔ; ಆ+ಔ=ಔ)
# ಏಕೈಕ=ಏಕ+ಏಕ=ಏಕ್+ಐಕ  – ಅ+ಏ=ಐ – ‘ಅ’ಕಾರಕ್ಕೆ ‘ಏ’ಕಾರ ಪರವಾಗಿ ‘ಐ’ಕಾರಾದೇಶ.
# ಅಷ್ಟೈಶ್ವರ್ಯ=ಅಷ್ಟ+ಐಶ್ವರ್ಯ=ಅಷ್ಟ್+ಐಶ್ವರ್ಯ – ಅ+ಐ=ಐ – ‘ಅ’ಕಾರಕ್ಕೆ ‘ಐ’ಕಾರ ಪರವಾಗಿ ‘ಐ’ಕಾರಾದೇಶ.
# ಲೋಕೈಕವೀರ=ಲೋಕ+ಏಕವೀರ, ಜನೈಕ್ಯ=ಜನ+ಐಕ್ಯ, ವಿದ್ಯೈಶ್ವರ್ಯ=ವಿದ್ಯಾ+ಐಶ್ವರ್ಯ, ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪದಗಳಲ್ಲೂ ‘ಅ’ ಅಥವಾ ‘ಆ’ ಸ್ವರಗಳಿವೆ.  ಉತ್ತರಪದದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ‘ಏ’, ‘ಐ’, ‘ಔ’ಕಾರಗಳು ಪರವಾಗಿವೆ.  ‘ಏ’ ಅಥವಾ ‘ಐ’ ಪರವಾದಾಗ ಒಂದು ‘ಐ’ಕಾರವೂ ಆದೇಶಗಳಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ.

## ಐ ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರದ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಣೆ ವಿಧಾನ 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಒ

**ಒ** ಇದು ಒಂದು ಸ್ವರಾಕ್ಷರ.   ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ  ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸ್ವರಾಕ್ಷರ.   **ಇ** ಕನ್ನಡದ ಹೃಸ್ವ ಸ್ವರ ಅಕ್ಷರ.  ನಾಮಿಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಇ ಮತ್ತು ಈ ಜೊತೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.  ಹಾಗಾಗಿ ಸವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಒ ಅಕ್ಷರದ ಪಾತ್ರವೂ ಇದೆ.

## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡನೆಯದು. ಹ್ರಸ್ವಸ್ವರಾಕ್ಷರ. ಅಶೋಕನ ಕಾಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಕ್ಷರ ಒಂದು ಲಂಬರೇಖೆಯ ಮೇಲ್ತುದಿಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಳತುದಿಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡರೇಖೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅದರ ಮೂಲೆಗಳು ಗುಂಡಗಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಈ ಅಕ್ಷರ ದೊರಕುವುದು ಕಷ್ಟವಾದುದರಿಂದ 12ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ಇದರ ರೂಪ ಹೇಗಿದ್ದಿತೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ.. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಈಗಿರುವ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬಹುಸಮೀಪವಾಗಿಯೇ ಇರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೂಪ ಹೊಯ್ಸಳ, ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದುವರಿದು ಅಕ್ಷರದ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ. 
:ಈ ಅಕ್ಷರದ ಹ್ರಸ್ವ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ರೂಪಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ದೀರ್ಘವನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅನಂತರ ಕನ್ನಡ ಪದಪ್ರಯೋಗ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲ ಹ್ರಸ್ವ ದೀರ್ಘಗಳ ರೂಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಖಚಿತವಾಗುತ್ತ ಬರುತ್ತದೆ. ಲಿಪಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಅಕ್ಷರ ಪಶ್ಚ ಅರ್ಧಸಂವೃತ ಗೋಲ ಸ್ವರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

## ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ಎಂದರೇನು ? 
# ಸ್ವಯಂ ರಂಜತೇ ಇತಿಃ ಸ್ವರಃ - ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಬರುವ ಅಕ್ಷರಗಳೇ ಸ್ವರಗಳು.
# ಅಕಾರಂ ಮೊದಲಾಗಿರೆ ಪದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ವರಂಗಳ್.
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ (ದೇವನಾಗರಿ) ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ‘ಅ’ ಕಾರ ದಿಂದ ‘ಔ’ ಕಾರದವರೆಗೆ ೧೪ ಇವೆ.  ಅವುಗಳೆಂದರೆ, 
*ಅ,ಆ, ಇ, ಈ, ಉ, ಊ, ಋ, ೠ, ಌ, ೡ, ಏ, ಐ, ಓ, ಔ.

### ಹೃಸ್ವಸ್ವರ 
ಒಂದು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು  ೫ - ಅ, ಇ, ಉ, ಋ,  ಌ, ಎ, ಒ -  ಈ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಲಘು(ವ್ಯಾಕರಣ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ **ಒ** ಅಕ್ಷರವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ಕನ್ನಡದ ನಾಮಿ ಸ್ವರಗಳು 
ಈ ನಾಮಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸವರ್ಣಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## *ಒ* ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಉಚ್ಛರಿಸುವ ಕ್ರಮ 
## *ಒ* ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಾಮಪದಗಳು 
*ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಒಂಟೆ
*ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಒಬೇರಾಯ
*ಸಸ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಒಲ್ಲೆ ಸೊಪ್ಪು,

## ಒ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಂಖ್ಯಾವಚಿ ಪದಗಳು 
*ಒಂದು, ಒಂಬತ್ತು, ಒಬ್ಬ, ಒರ್ಮೆ,

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಓ

**ಓ** ಇದು  ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರನೆಯದು, ದೀರ್ಘಸ್ವರಾಕ್ಷರ, ಲಿಪಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒ  ಮತ್ತು ಓಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ.  ಬಹುಶಃ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲಾಂತರ ಬೆಳೆದುಬಂದಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಖಚಿತವಾಗಿ ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಪ್ರ.ಶ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಕ್ಷರದ ಹ್ರಸ್ವ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರೂಪಗಳಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
:ಅಶೋಕನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಡಬಲ ಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡ ಗೀಟುಗಳಿದ್ದುವು. ಕದಂಬರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಅಡ್ಡಗೀಟುಗಳು ಡೊಂಕಾದುವು. ಗಂಗರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಲಭಾಗದ ರೇಖೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಾಗಿತು. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟ. ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಎಡದ ರೇಖೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಹೋಗಿ ಬಲಗಡೆಯ ರೇಖೆ ಇನ್ನೂ ಖಚಿತವಾಯಿತು. ಮದಕರಿನಾಯಕನ ಕಾಲಕ್ಕಾಗಲೆ ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಓತ್ವ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಗಳು ಈಗಿನಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿದುವು.

## ದ್ವನಿಮಾ ವಿಧಾನ 
ಈ ಅಕ್ಷರ **ಪಶ್ಚ-ಅರ್ಧ-ಸಂವೃತ-ಗೋಲ-ದೀರ್ಘ-ಸ್ವರ**ವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

File:Отва дирга.png

## ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ಎಂದರೇನು ? 
# ಸ್ವಯಂ ರಂಜತೇ ಇತಿಃ ಸ್ವರಃ - ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಬರುವ ಅಕ್ಷರಗಳೇ ಸ್ವರಗಳು.
# ಅಕಾರಂ ಮೊದಲಾಗಿರೆ ಪದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ವರಂಗಳ್.
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ (ದೇವನಾಗರಿ) ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ‘ಅ’ ಕಾರ ದಿಂದ ‘ಔ’ ಕಾರದವರೆಗೆ ೧೪ ಇವೆ.  ಅವುಗಳೆಂದರೆ, 
*ಅ,ಆ, ಇ, ಈ, ಉ, ಊ, ಋ, ೠ, ಌ, ೡ, ಏ, ಐ, ಓ, ಔ.

### ದೀರ್ಘಸ್ವರ 
ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು  ೫ - ಆ, ಈ, ಊ, ಋೂ, ೡ, ಏ, ಓ -  ಈ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರು(ವ್ಯಾಕರಣ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ **ಓ** ಅಕ್ಷರವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ಕನ್ನಡದ ನಾವಿ ಸ್ವರಗಳು 
ಈ ನಾಮಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸವರ್ಣಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಓ ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬರೆಯುವ ವಿಧಾನ 
## *ಓ* ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಾಮಪದಗಳು 
*ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಓತಿ
*ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಓಡ್ಯಪ್ಪ
*ಸಸ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಓಮ

## *ಓ* ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಂಖ್ಯಾವಚಿ ಪದಗಳು 
*ಓರ್ವ = ಒಬ್ಬ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಅಂ

**ಅಂ** ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಮೊದಲನೇ ಯೋಗವಾಹಕವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಇದರ ನಂತರ ಬರುವ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ:

 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಅಃ

**ಅಃ** ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಎರಡನೇ ಯೋಗವಾಹಕವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿಸರ್ಗ ಎಂದು ಹೆಸರು.

 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಊ

**ಊ** ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಆರನೇ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ.ಇದು ಒಂದು ಸ್ವರಾಕ್ಷರ.

## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರನೆಯ ಅಕ್ಷರ. ಸ್ವರ. ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕುವುದು ಬಹು ವಿರಳ. ಆದುದರಿಂದ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ವ್ಯಂಜನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ ಎರಡು ಸಣ್ಣರೇಖೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಜನದ ಕೆಳಗೆ ಇಲ್ಲವೇ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದರಿಂದ ಇದು ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಶೋಕನ ಕಾಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ರೂಢಿಸಿತು.

## ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿವರ 
ಈ ಅಕ್ಷರ ಪಶ್ಚಸಂವೃತ ಗೋಲ ದೀರ್ಘಸ್ವರಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

## ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ಎಂದರೇನು ? 
# ಸ್ವಯಂ ರಂಜತೇ ಇತಿಃ ಸ್ವರಃ - ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಬರುವ ಅಕ್ಷರಗಳೇ ಸ್ವರಗಳು.
# ಅಕಾರಂ ಮೊದಲಾಗಿರೆ ಪದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ವರಂಗಳ್.
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ (ದೇವನಾಗರಿ) ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ‘ಅ’ ಕಾರ ದಿಂದ ‘ಔ’ ಕಾರದವರೆಗೆ ೧೪ ಇವೆ.  ಅವುಗಳೆಂದರೆ, 
*ಅ,ಆ, ಇ, ಈ, ಉ, ಊ, ಋ, ೠ, ಌ, ೡ, ಏ, ಐ, ಓ, ಔ.
### ದೀರ್ಘಸ್ವರ 
ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು  ೫ - ಆ, ಈ, ಊ, ೠ, ೡ.  ಈ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರು(ವ್ಯಾಕರಣ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ **ಈ** ಅಕ್ಷರವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.
## ಕನ್ನಡದ ನಾವಿ ಸ್ವರಗಳು 
ಈ ನಾಮಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸವರ್ಣಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಆ ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮತ್ತು ಉಚ್ಛರಿಸುವ ವಿಧಾನ
## *ಊ* ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಾಮಪದಗಳು 
*ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಊದಾ ಕಾಡು ಕೋಳಿ
*ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಊರ್ಮಿಳಾ
*ಸಸ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಊಸರವಳ್ಳಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಪ

**ಪ**, ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಪ-ವರ್ಗದ ಮೊದಲನೇ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಂಜನ.ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣ.
ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣ. ಉಭಯೋಷ್ಠ್ಯ ಅಘೋಪ ಸ್ಪರ್ಶ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 
## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲದ ಪಕಾರಕ್ಕೂ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ ಮುಂದೆ ಕದಂಬರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಪಕಾರದ ಹೊಕ್ಕಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಲೆಕಟ್ಟು ನಿಕರವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗುತ್ತದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಈ ಲಿಪಿಗೆ ಇಂದಿನ ರೂಪ ಬರಹತ್ತಿ ಅದು ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳಚೂರಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕಳು ಸೀಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ವಿಜಯನಗರ ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ತ

**ತ**, ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ  ತ-ವರ್ಗದ ಮೊದಲನೇ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಂಜನ.ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣ. 
## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಅಶೋಕನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸರಳರೇಖೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಅಕ್ಷರ ಕ್ರಿ. ಶ. ಎರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾಗಿಯೂ ದುಂಡಾಗಿಯೂ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಕದಂಬ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಲಭಾಗದ ರೇಖೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಎಡಗಡೆಗೆ ಬಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂಭತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಈ ಬಾಗಿದ ರೇಖೆ ಇನ್ನೂ ಉದ್ದವಾಗಿ ದುಂಡಾಗುತ್ತದೆ. ಹದಿಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ರೂಪ ವಿಶೇಷ ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂದಿನ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಅಕ್ಷರದಂತ್ಯ ಅಘೋಷ ಸ್ಪರ್ಶ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಏ

**ಏ** ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಒಂಬತ್ತನೇ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ.ಇದು ಒಂದು  ದೀರ್ಘಸ್ವರಾಕ್ಷರ.

## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಪ್ರಾಚೀನತಮ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಕ್ಷರ ಒಂದು ತ್ರಿಕೋಣದಂತೆ ಇದ್ದು ಪ್ರ.ಶ. 2ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತ್ರಿಕೋಣದ ಮೂಲೆಗಳು ದುಂಡಗಾದುವು. ಕದಂಬರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಒಳಭಾಗ ವೃತ್ತಾಕಾರದಂತಾಗಿ ಚೌಕತಲೆಯ ತಲೆಕಟ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪ್ರ.ಶ. 9ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳುಂಟಾಗಿ ಅಕ್ಷರ ಈಗಿರುವ ರೂಪವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. 13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೊಂಡಿಯಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮುಂದುವರಿದು ಈಗಿರುವ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೂ ಎಕಾರ ಏಕಾರಗಳ ಚಾಕ್ಷುಷರೂಪ ಮಾತ್ರ ಬಹಳ ಕಾಲ ಒಂದೇ ಆಗಿತ್ತೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಕ್ಷರ ಪೂರ್ವ ಅಗೋಲ ಅರ್ಧ ಸಂವೃತ ದೀರ್ಘಸ್ವರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಂಜನದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗ ಎ ವರ್ಣ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರೂಪಾದಿ ವಿವರಗಳಿಗೆ (ನೋಡಿ- ಎ).

## ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ಎಂದರೇನು ? 
# ಸ್ವಯಂ ರಂಜತೇ ಇತಿಃ ಸ್ವರಃ - ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಬರುವ ಅಕ್ಷರಗಳೇ ಸ್ವರಗಳು.
# ಅಕಾರಂ ಮೊದಲಾಗಿರೆ ಪದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ವರಂಗಳ್.
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ (ದೇವನಾಗರಿ) ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು ‘ಅ’ ಕಾರ ದಿಂದ ‘ಔ’ ಕಾರದವರೆಗೆ ೧೪ ಇವೆ.  ಅವುಗಳೆಂದರೆ, 
*ಅ,ಆ, ಇ, ಈ, ಉ, ಊ, ಋ, ೠ, ಌ, ೡ, ಏ, ಐ, ಓ, ಔ.

### ದೀರ್ಘಸ್ವರ 
ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರಗಳು  ೫ - ಆ, ಈ, ಊ, ಋೂ, ಌ, ಏ, ಓ -  ಈ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರು(ವ್ಯಾಕರಣ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ **ಏ** ಅಕ್ಷರವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ಕನ್ನಡದ ನಾವಿ ಸ್ವರಗಳು 
ಈ ನಾಮಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸವರ್ಣಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಏ ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮತ್ತು ಉಚ್ಛರಿಸುವ ವಿಧಾನ 
## *ಏ* ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಾಮಪದಗಳು 
*ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಏಡಿ
*ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತ
*ಸಸ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪದ : ಏಲಕ್ಕಿ

## *ಏ*' ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಂಖ್ಯಾವಚಿ ಪದಗಳು 
*ಏಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಔ

**ಔ** ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ  ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ.ಇದು ಒಂದು ಸ್ವರಾಕ್ಷರ.

## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ 14ಯದು. ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ. ವ್ಯಂಜನಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರದೆ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ದೊರಕುವುದು ಅಪುರ್ವ. ಆದುದರಿಂದ ಈ ಅಕ್ಷರದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಪ್ರ.ಶ. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಕ್ಷರ ಈಗಿರುವಂತೆ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಆದುದರಿಂದ ಪ್ರ.ಶ. 12ನೆಯ
ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಇದು ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ ಯಿಂದ ವಿಕಾಸವಾಗಿರಬೇಕು. ಪ್ರ.ಶ. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಈ ಅಕ್ಷರದ ರೂಪ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು ಬದಲಾವಣಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ.

## ಶಾಸ್ರ್ರೀಯ ವಿವರ 
ಐ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಅಯ್ ಎಂಬ ಉಚ್ಛಾರಣೆ ಬರುವಂತೆ ಔಗೆ ಅವ್ ಎಂಬ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯೂ ಇರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದು ಸಂಯುಕ್ತಸ್ವರ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಟ

**ಟ**, ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಟ-ವರ್ಗದ ಮೊದಲನೇ ಅಕ್ಷರ, ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಂಜನ.ಈ ಅಕ್ಷರ ಅಘೋಷ ಸ್ಪರ್ಶಮೂರ್ಧನ್ಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 

## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಅಶೋಕನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿದ್ದ ಈ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಹೊಕ್ಕಳು ಮೂಡಿದ್ದು ಗಂಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಾದರೂ ಅದು ಖಚಿತವಾದದ್ದು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ. ಈ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಈಗಿನ ರೂಪ ಸಿದ್ದಿಸತೊಡಗಿದ್ದನ್ನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದೆ. ಮೈಸೂರರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಈಗಿನ ರೂಪ ಖಚಿತವಾಯಿತು. 

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಖ

**ಖ**, ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕ-ವರ್ಗದ ಎರಡನೇ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ.   ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಂಜನ. ಮಹಾಪ್ರಾಣಾಕ್ಷರ. ಈ ಅಕ್ಷರ ಕಂಠ್ಯ ಅಘೋಷ ಸ್ಪರ್ಶ ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 								

## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆಯಂತಿತ್ತು. ಅನಂತರದ ಶಾತವಾಹನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಬಿಂದುವಿನ ಬದಲು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಡ್ಡರೇಖೆ ಬಂದು ಸೇರಿತು. ಕದಂಬರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಕೊಂಡಿ ಸಣ್ಣದಾದುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪೇಟಿಕಾಶಿರದ ತಲೆಕಟ್ಟು ಪ್ರಮುಖವಾಯಿತು. ಬಾದಾಮಿಯ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಈ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು. ಅಕ್ಷರ ಅಗಲವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲಕ್ಕಾಗಲೆ ಇದಕ್ಕೆ ಈಗಿನ ರೂಪ ಬರತೊಡಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಅದೇ ರೂಪ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಅಕ್ಷರ ಇನ್ನೂ ದುಂಡಗಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣದ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನಂತರದ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆದು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. 								

## ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿವರ 
**ಖ** ಅಕ್ಷರವು ಕಂಠ್ಯ ಕಂಠ್ಯ ಅಘೋಷ ಸ್ಪರ್ಶ ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.	

## ಕನ್ನಡದ ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರಗಳು 
ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರವನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಾಗ ಮಾಡಬಹುದು.
# ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣ 
# ಮಹಾಪ್ರಾಣ
# ಅನುನಾಸಿಕ

### ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣ ಅಕ್ಷರಗಳು 
### ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಅಕ್ಷರಗಳು 
### ಅನುನಾಸಿಕ ಅಕ್ಷರಗಳು 
## **ಖ** ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮತ್ತು ಉಚ್ಛಾರಣೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ 
## ಉಲ್ಲೇಕ 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಛ

**ಛ**, ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಚ-ವರ್ಗದ ಎರಡನೇ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಂಜನ. ಅಘೋಷ ತಾಲವ್ಯ ಸ್ಪರ್ಶ ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಧ್ವನಿಯನ್ನುಳ್ಳುದ್ದು. 
## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಒಂದು ವೃತ್ತವನ್ನು ಒಂದು ಲಂಬರೇಖೆಯಿಂದ ಅರ್ಧ ಮಾಡಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ರೂಪವೇ ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಅರ್ಧವೃತ್ತಗಳು ಸಣ್ಣ ಎರಡು ವೃತ್ತಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇದೇ ರೂಪವೇ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರದ ಉದ್ದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಅಗಲ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕಲ್ಯಾಣದ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ವೃತ್ತಗಳು ಮಾಯವಾಗಿ ಅಕ್ಷರ ಸ್ಫುಟಗೊಂಡು ಈಗಿರುವ ರೂಪಕ್ಕೆ ಅತಿ ಸಮೀಪವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೂಪವೇ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ವಕಾರಕ್ಕೂ ಈ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣಿಸಲು ಇದರ ಹೊಕ್ಕಳು ಸೀಳಿರಬೇಕು. ಅಂತೂ ಇದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಬದಲಾವಣೆ. 

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ