open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಶಲವಡಿ

**ಶಲವಡಿ** ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಯು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಧಾರವಾಡದಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೨ ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕ ಕೇಂದ್ರ ನವಲಗುಂದದಿಂದ ೧೨ ಕಿ.ಮೀ.  ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಶಲವಡಿ ಗ್ರಾಮವು ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ ಹೊಬಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಇದು ಸುಮಾರು ೧೪ ಕಿ.ಮೀ. ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಲವಡಿ ಗ್ರಾಮವು ಸುಮಾರು ೧,೦೦೦ ಜನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ, ಇದು ಒಂದೇ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಯಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು ೪-೫ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಶಲವಡಿ ಗ್ರಾಮವು ಸುಮಾರು ಶೇ.೭೫ ರಷ್ಟು ಕೃಷಿಯನ್ನೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದು,ಶೇ.೨೫ ರಷ್ಟು ಜನರು ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮೀಣ ಗುಡಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಶಲವಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ.೮೫ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರತ್ತಾರೆ.

	
ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ  : ಶಲವಡಿ	

ಗ್ರಾ.ಪಂ. ವಿಳಾಸ : ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ ಶಲವಡಿ ತಾ:ನವಲಗುಂದ ಜಿ:ಧಾರವಾಡ ಪಿನ್ ಕೊಡ್: ೫೮೨೨೦೮

೧. ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು 	

೨. ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ
* ಸಾವ೯ಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷೆ - ಈ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. 
೩. ಶಿಕ್ಷಣ 	
* ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ,ಶಲವಡಿ	
* ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ,ಶಲವಡಿ	
* ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ,ಶಲವಡಿ	

೪. ಆರೋಗ್ಯ
* ಸಿ.ಎಹ್.ಸಿ,  ನವಲಗುಂದ	
* ಪಿ.ಎಹ್.ಸಿ, ಶಲವಡಿ	

೫. ವ್ಯವಸಾಯ
* ಕೃಷಿ - ಈ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.  	
೬. ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆ

೭. ಸಹಕಾರ

* ಕರ್ನಾಟಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿಕಾಶ ಬ್ಯಾಂಕ ಶಲವಡಿ 
* ವಿ.ಎಸ್.ಎಸ್  ಬ್ಯಾಂಕ ಶಲವಡಿ
೮. ವಸತಿ ಯೋಜನೆ
* ವಸತಿ - ಈ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.

ವರ್ಗ:ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ಕಾವಟಿ ಕುಣಿತ

thumb
**ಕಾವಟಿ** ಕುಣಿತವು ಒಂದು ಹವ್ಯಾಸಿ ಮನರಂಜನೆಯ ಕಲೆಯಾಗಿರುವುದು. ಇದನ್ನು **ಕಾವಡಿ ಕುಣಿತ**ವೆಂತಲೂ ಕರೆಯುವರು. ಕೋಲಾರ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆನೇಕಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವಂತಹ ಕಲೆಯಾಗಿರುವುದು.ಮೂಲತಃ ಈ ಕಲೆಯು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯನ್ ಭಕ್ತರು ಪೂಜಿಸುವ ಹರೋಹರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕುಣಿತವು ಹಬ್ಬ, ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುವುದು. 
ತೆಳುವಾದ ಮರದ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಅರ್ದಚಂದ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಮಾನಿನಂತೆ ಬಾಗಿಸಿದ್ದು, ಕಾವಡಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಯಗೊಳಿಸಿದಂತಹ ದುಂಡಾದ ಅಡ್ಡಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಕಾವಡಿಯನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಮಾನಿನ ಮೇಲು ಭಾಗವನ್ನು ನವಿಲುಗರಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಲಾವಿದರು ಕಚ್ಚೆಪಂಚೆ ಉಟ್ಟು, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಾವಟಿಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಎರಡೂ ಕೈಗಳ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಭುಜ, ಎದೆ ಮತ್ತು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಆಡಿಸುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವ ರೀತಿಯು ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದು.  ಈ ಕಲೆಯು ಶಿವರಾತ್ರಿ, ದೇವರ ಉತ್ಸವ, ಮುಂತಾದ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವರು. ಕುಣಿತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ತಮಟೆ, ಡೋಲು, ನಗಾರಿ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ದೇವರಿಗೆ ಹರಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕುಣಿಯುವುದು ಉಂಟು. ಕುಣಿಯುವಾಗ 'ಹರೋಹರ' 'ಮೇಲ್ ಮುರುಗನ್ ಹರೋಹರ' ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಾ ಸಾಗುವರು. ಕಾವಡಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ಕಲಾವಿದರು ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ದನಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುವಂತಿಲ್ಲ. ಕಾವಡಿಯನ್ನು ಹೊರುವ ದಿನ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು ಸ್ನಾನ, ಮಡಿ ಮಾಡಿ ಶುದ್ದನಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

## ಚಿತ್ರ ಗ್ಯಾಲರಿ

File:Kavadi ritual DSCN0216.JPG|thumb|*Kavadi attam* in Kerala, India
File:Kaavadi 1.JPG| Pookkavadi
File:Kavadi dancer 6039398.jpg|thumb|*kavadi attam* in ಜರ್ಮನಿ
File:Thaipusam3.jpg| Devotees carry *pal kavadi* at Thaipusam festival

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
*ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ: ಸಂಪಾದಕ-ಹಿ.ಚಿ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ೧೯೯೬
*ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು: ಸಂಪಾದಕ-ಗೊ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಶತ್ತು,೧೯೭೭

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ರತ್ನಮಾಲಾ ಪ್ರಕಾಶ್

**ರತ್ನಮಾಲಾ ಪ್ರಕಾಶ್**(19 August 1952), ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆ ಗಮನಾರ್ಹ. ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ ಭಕ್ತಿಗೀತೆ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ, ಜನಪದ ಗೀತೆ ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯನದಲ್ಲಿಯೂ ರತ್ನಮಾಲಾ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಹೆಸರಾಂತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದ ಆರ್. ಕೆ. ಶ್ರೀಕಂಠನ್ ಮತ್ತು ಮೈತ್ರೇಯಿ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗಳಾಗಿ ೧೯೫೨ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯ರಂದು ಹುಟ್ಟಿದ ರತ್ನಮಾಲ, ಬೆಳೆದದ್ದು ಸಂಗೀತಮಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿಯೇ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕಲಿತ ರತ್ನಮಾಲ ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದರು. 
## ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ
ಕೆ.ಎಸ್.ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ಅವರಿಂದ *ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರ್ವೀನ್ ಸುಲ್ತಾನಾ* ಎಂದು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದವರು ರತ್ನಮಾಲ.  ಕುವೆಂಪು ಅವರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಚ್.ಎಸ್.ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ ಅವರ ತನಕ ಎಲ್ಲಾ ತಲೆಮಾರಿನ ಕವಿಗಳ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರತ್ನಮಾಲ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. 

ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ, ಎಚ್. ಕೆ. ನಾರಾಯಣ್, ಸಿ. ಅಶ್ವತ್ಥ್ ಮುಂತಾದವರ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮುದ್ರಿತಗೊಂಡಿರುವ ರತ್ನಮಾಲಾ ಅವರ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗಳೇ ೫೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು.

## ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳು
***ಭಾವಗೀತೆಗಳು***
* "ತೌರ ಸುಖದೊಳಗೆನ್ನ"
* "ನನ್ನ ಇನಿಯನ ನೆಲೆಯ ಬಲ್ಲೆಯೇನೆ"
* "ಹೂವುಗಳು ಹೊರಳುವವು"
* "ನೀನು ಮುಗಿಲು ನಾನು ನೆಲ"
* "ಮತ್ತದೇ ಬೇಸರ ಅದೇ ಸಂಜೆ"
* "ಯಾವ ಮೋಹನ ಮುರಳಿ ಕರೆಯಿತೋ"

## ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು
ರತ್ನಮಾಲ ಹಾಡಿರುವ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು.

## ಜನನ ಹಾಗೂ ಪರಿವಾರ
ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸನ್.೧೯೫೨ ರ, ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯ ರಂದು, ಜನಿಸಿದ ರತ್ನಮಾಲಾರ ತಂದೆ, ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸ,'ಡಾ.ಆರ್.ಕೆ.ಶ್ರೀಕಂಠನ್'. ತಾಯಿ 'ಮೈತ್ರೇಯಿ'. ಚಿಕ್ಕವರಾಗಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ ತಂದೆಯವರ ಸಂಗೀತ ಪಾಠದ ಗರಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಸುಗಮ ಸಂಗೀತವನ್ನು.
* ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ
* ಸಿ ಅಶ್ವಥ್,
* ಪದ್ಮಚರಣ,
* ಎಚ್.ಕೆ.ನಾರಾಯಣ,
ಮೊದಲಾದ ದಿಗ್ಗಜರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಾಯನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿ,'ಸೈ'ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರು.

## ಸಿಡಿ,ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು
ಐನೂರಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾದ 'ಸಿಡಿ'ಗಳಲ್ಲಿ 'ಕ್ಯಾಸೆಟ್' ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.
* ಕೆಂ ಗುಲಾಬಿ
* ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ
* ಭಾವ ಸಂಗಮ
* ಡಾ.ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಡಿರುವ 'ಅನುರಾಗ'
* ಮಂಕು ತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ
* ಚೈತ್ರ
* ರೂಪಸಿ
* ಭಾವೋತ್ಸವ
* ಕವಿತಾ
* ಸ್ಪಂದನ
* ನೆನಪಿನಾಳದಲ್ಲಿ 
* ನೀಲಾಂಬರಿ,
* ಅಣಿಮುತ್ತುಗಳು

## ಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಜೊತೆ
* ಟಿಜಿ ಲಿಂಗಪ್ಪ
* ಹಂಸಲೇಖ
* ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ
* ವಿಜಯ ಭಾಸ್ಕರ
* ಅಶ್ವಥ್-ವೈದಿ,
ಮುಂತಾದವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು ಅಪಾರ.
## ಡಾ.ರಾಜ್ ಜೊತೆ ಹಾಡಿದ್ದು
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೆನೆಸುವುದಾದರೆ,ಡಾ.ರಾಜ್ ರೊಡನೆ, 'ಗುರಿ', ಡಾ. ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ರೊಡನೆ ಹಾಡಿದ, 'ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆ' ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳು. ಆಕಾಶವಾಣಿ,ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗಗಳು.
## ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಮರೆಯಲಾರದ ಅನುಭವಗಳು
* ಸೋವಿಯೆಟ್ ರಶ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ 'ಭಾರತದ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತ್ ರವಿಶಂಕರ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಹಾಡಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ'.
* ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಖ್ಯಾತಿ. ದುಬೈ,ಸಿಂಗಪುರ್ ಕನ್ನಡ ಸಂಘ, ಶಾರ್ಜಾ, ಅಬುದಾಬಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಅನಂತ ಸ್ವಾಮಿ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು.
* ಅಮೇರಿಕಾದ ಫಿನಿಕ್ಸ್, ಹಾಗೂ ಹೂಸ್ಟನ್ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಹಾಡಿದ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಅನುಭವಗಳು. 
* 'ರಮಾ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತೇಜನ, 
* 'ಕರ್ನಾಟಕ ವೈಜಯಂತಿ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ,ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು 
* 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ'ಯಿಂದ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾ ತಿಲಕ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
* 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', 
* 'ಆರ್ಯ ಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', 
* 'ದುಬೈ,ಸಿಂಗಪುರ ಅಬುದಾಬಿ,ಕನ್ನಡಸಂಘಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಗಾಯಕಿಯರು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರು
ವರ್ಗ:ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕಿ
ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಕಥೆ, ಕವಿತೆ, ನಾಟಕ ಮೊದಲಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ಬಹುಶ್ರುತ ಪಂಡಿತ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರ ಸವಿನೆನಪಿಗಾಗಿ ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ವಿಜೇತ ಕವನ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೇ **ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಶಂಕರಭಟ್ಟ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.**

## **ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರ ವಿವರಗಳು**
# ೧೯೭೯- ರಾಮದಾಸ - 'ಭಸ್ಮಾಸುರ'
# ೧೯೮೦- ಶಿವಾನಂದ ಬೇಕಲ - 'ಇನ್ನಾದರೂ ಅರ್ಥವಾಗೋಣ'
# ೧೯೮೧- ಗುಂಡ್ಮಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಐತಾಳ - 'ಸೀಯಾಳ'
# ೧೯೮೨- ಹೆಚ್ ದುಂಡಿರಾಜ್ - 'ನಮ್ಮ ಗೋಡೆಯ ಹಾಡು'
# ೧೯೮೩- ಕಮಲ ಹೆಮ್ಮಿಗೆ - ' ವಿಷ ಕನ್ಯೆ'
# ೧೯೮೪- ಆರ್. ರಾಮಚಂದ್ರ ಪೈ - 'ಕನಸುಗಳೇ ಬನ್ನಿ'
# ೧೯೮೫- ಜಯರಾಮ ಕಾರಂತ - 'ದಳಗಳು'
# ೧೯೮೬- ಪೇಜಾವರ ಹರಿಯಪ್ಪ - ' ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತ'
# ೧೯೮೭- ಬಿ. ರಮೇಶ್ ಭಟ್ - 'ಜರಾಸಂಧ'
# ೧೯೮೮- ನಾ. ಮೊಗಸಾಲೆ - 'ಪ್ರಭವ'
# ೧೯೮೯-  ಎಚ್. ಆರ್. ಅಮರನಾಥ - 'ಹತ್ತರೊಳಗೆ ಹನ್ನೊಂದು'
# ೧೯೯೦- ಎಂ. ದಿವಾಕರ ರೈ - 'ಚುಕ್ಕಿ ಚೆಲ್ಲುವ ಬೆಳಕು'
# ೧೯೯೧- ಭದ್ರಪ್ಪ ಶಿ. ಹೆನ್ಲಿ  - 'ಸ್ವಗತ ಮತ್ತು ಸಂವಾದ'
# ೧೯೯೨- ಅಂಶುಮಾಲಿ - 'ಕನ್ಯಾನ'
# ೧೯೯೩- ಹೆಚ್. ಎಸ್. ಶಿವಸ್ವಾಮಿ - ' ಇದುವರೆಗಿನ ಕವಿತೆಗಳು'
# ೧೯೯೪- ಅರುಂಧತಿ ರಮೇಶ್ - 'ಪರಾಗಸ್ವರ್ಶಕ್ಕೆ ಕಾದ ಕವನ'
# ೧೯೯೫-  ರಮೇಶ್ ಕೆದಿಲಾಯ - 'ನೋವಿನ ಇತಿಹಾಸ'
# ೧೯೯೬- ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ - 'ಹಸೆ ಬಂಟನ ಹಾಡು'
# ೧೯೯೭- ಸರಸ್ವತಿ - ' ಹೆಣೆದರೆ ಜೇಡನಂತೆ'
# ೧೯೯೮- ವಿಜಯ ಸುಬ್ಬರಾಜ್ - 'ಈ ತೆರದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ'
# ೧೯೯೯-  ಹೆಚ್. ಎಲ್. ಪುಷ್ಪ - ' ಮರೆತ ಮಾತು'
# ೨೦೦೦- ಪ್ರೊ. ವಸಂತ ಕುಸ್ಟಗಿ - ' ಕಾಡ ಬೆಳದಿಂಗಳಿನ ಒಂದು ಕವಿತೆ'
# ೨೦೦೧- ಜಿ. ಕೆ ರವೀಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ - ' ಕದವಿಲ್ಲದ ಊರಲ್ಲಿ'
# ೨೦೦೨- ಡಾ. ಉಪ್ಪಂಗಳ ರಾಮ ಭಟ್ಟ - 'ಪುಕ್ಕದೊಳಗಿನ ಹಕ್ಕಿ'
# ೨೦೦೩- ಶ್ರೀಮತಿ ಜ್ಯೋತಿ ಗುರುಪ್ರಸಾದ್ - ' ಚುಕ್ಕಿ'
# ೨೦೦೪- ಡಾ. ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ಮಾವಿನಕುಳಿ - ' ವಿರಹ ಕಡಲು'
# ೨೦೦೫- ಡಾ. ಚಿತ್ರಶೇಖರ ಕಂಠಿ ಮತ್ತು ಆನಂದ ಖುಗ್ವೇದಿ - ' ಕತ್ತಲೆಯಾನ' ' ನಿನ್ನ ನೆನಪಿಗೊಂದು ನವಿಲಗರಿ'
# ೨೦೦೬- ಲಕ್ಕೂರ ಆನಂದ ಮತ್ತು ತಾಳ್ತಜೆ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ - ' ಇಪ್ಪತ್ತರ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ' ' ಭೀಷ್ಮ ನಿಜ ಚರಿತಂ'
# ೨೦೦೭- ಬಸವರಾಜ ಹೂಗಾರ - 'ತತ್ರಾಣಿ'
# ೨೦೦೮- ಶ್ರೀಮತಿ ಹೇಮಾ ವೆಂಕಟ್ - ' ಹುಡುಕುವ ಆಟ'
# ೨೦೦೯- ಕೆ. ಗೋವಿಂದರಾಜು '-  'ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಆಯಸ್ಸು,ವ್ಯಾಸನ ಮನಸ್ಸು'
# ೨೦೧೦- ಸುಕನ್ಯ ಕಳಸ ' ಹೊಲಿಯುವ ಕೈಗಳು' -. ಮತ್ತು  ಗೀತಾ ವಸಂತ - 'ಪರಿಮಳದ ಬೀಜ'
# ೨೦೧೧- ಚಿದಾನಂದ ಸಾಲಿ - ' ರೇ..'
# ೨೦೧೨- ಎಂ. ಎಸ್. ರುದ್ರೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ - ' ಆ ತೀರದ ಮೋಹ'
# ೨೦೧೩- ಆರ್. ತಾರಿಣಿ ಶುಭದಾಯಿಣಿ - ' ಪೂರ್ವಭಾಷಿ'
# ೨೦೧೪- ವಾಸುದೇವ ನಾಡಿಗ್ - 'ನಿನ್ನ ಧ್ಯಾನದ ಹಣತೆ'
# ೨೦೧೫- ಕಾಜೂರು ಸತೀಶ್ - 'ಗಾಯದ ಹೂವುಗಳು'
#೨೦೧೬- ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ - 'ಲಾವೋನ ಕನಸು'

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗhttps://www.google.co.in/url?q=https://m.vijaykarnataka.com/district/udupi/kadengodlu-kavya-price/articleshow/48117238.cms&sa=U&ved=2ahUKEwiBvbH_3MzhAhUaWysKHS3cDpQQFjAEegQIBhAB&usg=AOvVaw1Iwfm2203MTaeDyPRDeXpxಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

https://vijaykarnataka.com/news/udupi/kadengodlu-kavya-price/articleshow/48117238.cms
ಕೀಮೋಥೆರಪಿ

[thumb|150px|ಆಧುನಿಕ ಕೀಮೋಥೆರಪಿಯ ಜನಕರೆನಿಸಿರುವ [ಸಿಡ್ನಿ ಫ಼ಾರ್ಬರ್.]]
**ಕೀಮೋಥೆರಪಿ** ಮುಖ್ಯವಾಗಿ "ನವಾಂಗಾಂಶ ನಿರೋಧಕ" ಔಷಧ (ಆಂಟಿನೀಯಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಡ್ರಗ್) ಅಥವಾ ಅಂತಹ ಔಷಧಗಳ ಸಂಯೋಗವನ್ನು  ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‍ನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕೀಮೋಥೆರಪಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಆಂಕಲೋಸಿಂಗ್ ಸ್ಪಾಂಡ್ಲೈಟಿಸ್, ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಸ್ಕ್ಲಿರೋಸಿಸ್, ಕ್ರೋನ್‍ನ ಕಾಯಿಲೆ, ಸರಾಯಸಿಸ್, ಸರಾಯಟಿಕ್ ಆರ್ಥ್ರೈಟಿಸ್, ರೂಮಟಾಯ್ಡ್ ಆರ್ಥ್ರೈಟಿಸ್, ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಲೀರಡರ್ಮಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಇತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲೂ ಪಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೀಮೋಥೆರಪಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಬಹುತೇಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾದ, ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಳ್ಳುವ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

**ಕೀಮೋಥೆರಪಿ**ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಒಂದು ಅಥವ ಹಲವಾರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು
ಹೊ. ವೆ. ಶೇಷಾದ್ರಿ

ಹೊ.ವೆ. ಶೇಷಾದ್ರಿ (ಮೇ ೨೬, ೧೯೨೬ - ಆಗಸ್ಟ್ ೧೪, ೨೦೦೫) ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿ, ದೇಶಭಕ್ತರಾಗಿ, ಬರಹಗಾರರಾಗಿ, ಸಂಘಟನಕಾರರಾಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಬಹುಭಾಷಾ ಕೋವಿದರು ಮತ್ತು ಚಿಂತಕರು.

## ಜೀವನ
ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ದಿನಾಂಕ ೨೬ ಮೇ ೧೯೨೬ರಂದು  ಹೊಂಗಸಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ. ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆದುದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ. ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಪದಕದೊಂದಿಗೆ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು.

## ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದಲ್ಲಿ
ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರೈಸಿದ ಬಳಿಕ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು  ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ ದೇಶದುದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಸಂಚಾರ ಕೈಗೊಂಡರು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ  ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ೧೯೫೩-೫೬ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿಯೂ ಹಾಗೂ 1980ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರ, ಕೇರಳ ಹಾಗೂ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ  ಕ್ಷೇತ್ರೀಯ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಅಪರಿಮಿತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಲದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸಂಘದ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ೯ ವರ್ಷಕಾಲ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಯಶಸ್ಸು ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರದು.

## ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು
ಹೊ.ವೆ ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ಆರ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಸಂಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ದೋಷ ನಿವಾರಣೆ, ಮತಾಂತರ ಪಿಡುಗಿನ ನಿವಾರಣೆ, ಸ್ವದೇಶಿ ವಸ್ತು ಬಳಕೆಯ ಆಂದೋಲನ,ಸಂಸ್ಕೃತ ಆಂದೋಲನವೇ ಮುಂತಾದ  ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಅಪಾರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಯುವ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ನಿರಂತರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.

## ಆಕರ್ಷಕ ಬರಹಗಳು
ಸಂಘದ ವೈಚಾರಿಕ ಹಾಗೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಬರಹಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರ  ಆಕರ್ಷಕ ಬರಹಗಳು  ವೈಚಾರಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ. ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ದೊರೆತ ಅನುಭವವನ್ನು ವಿಕ್ರಮ, ಉತ್ಥಾನ-ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಆರ್ಗನೈಸರ್, ಹಿಂದಿಯ ಪಾಂಚಜನ್ಯ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳ ನಿಯತ ಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಲೇಖನ ಮಾಲೆಗಳು, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು, ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿದುಬಂದವು.  ಸರಳ ಶೈಲಿ, ಮನಮುಟ್ಟುವ ನಿರೂಪಣೆ ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರ  ಲೇಖನಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು.

## ಕೃತಿ ರಚನೆ
ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ರಚಿಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಯುಗಾವತಾರ, ಅಮ್ಮಾ ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆ, ಚಿಂತನಗಂಗಾ, ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯ ದುರಂತ ಕಥೆ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟದ ‘ಭುಗಿಲು’, ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ‘ತೋರ್ಬೆರಳು.’ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ-ಬಂಚ್ ಆಫ್ ಥಾಟ್ಸ್, ದಿ ಟ್ರಾಜಿಕ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಪಾರ್ಟಿಶನ್, ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್-ಎ ವಿಷನ್ ಇನ್ ಆಕ್ಷನ್, ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ ಹಿಂದೂ ನ್ಯಾಷಲಿಸಮ್, ದಿ ವೇ, ಯೋಗ-ಎ ಸೋಷಿಯಲ್ ಇಂಪರೆಟಿವ್ ಮುಂತಾದುವು. ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ರೂಪ್ ಸಂಘ ದರ್ಶನ್, ನಾನ್ಯ ಪಂಥ್, ಉಗವೇ ಸಂಘ ಪಹಾಟ್ ಮುಂತಾದವು ಪ್ರಮುಖವೆನಿಸಿವೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಎಂದೂ ಆಶಿಸದಿದ್ದರೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಕಲನ ತೋರ್ಬೆರಳು ಕೃತಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. 

## ವಿದಾಯ
೨೦೦೫ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೪ ರಂದು ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು.

## ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ
ಕಣಜ

ವರ್ಗ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು
ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆ

ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆ (ಮೇ ೨೬. ೧೯೪೮) ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಗಾಯನ, ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರತಿಭೆ.

## ಜೀವನ
ಜನಪದ ಕಲಾವಿದರ ವಂಶದಿಂದ ಬಂದ ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರು  ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಧೋಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮಹಾಲಿಂಗಪುರದಲ್ಲಿ ಮೇ 26, 1948ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ರುದ್ರಪ್ಪ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರು ಹರಿಕಥಾ ವಿದ್ವಾಂಸರು. ತಾಯಿ ಗೌರಮ್ಮನವರು  ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ. ಗುರುರಾಜರು ಓದಿದ್ದು ಪಿ.ಯು.ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ತಂದೆಯಿಂದ ಬಂದ ಸಂಗೀತ ಬಳುವಳಿಯಿಂದ  ಜನಪದ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರದು ಅಪ್ರತಿಮ ಪರಿಣತಿ. ಅವರು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ  ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ, ಹಾಡುಗಳ ರಚನೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇತರ ಶಾಲೆಗಳಿಗೂ ಹೋಗಿ ಜನಪದ ಶೈಲಿಯ ಸಮೂಹ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೃತ್ಯ, ಹಾಡಿನ ಸಂಯೋಜನೆ, ಜನಪದ ಶೈಲಿಯ ಹಾಡುಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು  ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಅಪಾರ  ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಸರಾಂತ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ಬರೆದ  ಗೀತೆಗಳು ಸಾವಿರಾರು.

1969ರಲ್ಲಿ ರಬಕವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯಿತು.  ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ನಡೆದ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಹಸ್ರಾರು.  ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರಲ್ಲದೆ, ಹೊರರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರದಲ್ಲೂ  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.

## ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ
೧೯೬೯ಲ್ಲಿ ರಬಕವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯಿತು.  ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ನಡೆದ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಹಸ್ರಾರು.  ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರಲ್ಲದೆ, ಹೊರರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರದಲ್ಲೂ  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.

## ಕವಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ
ಸ್ನೇಹಜೀವಿ, ಕೈಬೀಸಿ ಕರೆವಾ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳು ಮುಂತಾದವು ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು. ಸೊಕ್ಕುತಂದ ಸೋಲು, ಸುಮ್‌ ಸುಮ್ನೆ, ಅದೇನ್ ಹೇಳ್ರೀ, ಹೇಳಕಾಗಲ್ಲ ಎಂಬ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದು ನೂರಾರು ಬಾರಿ ರಂಗ ಪ್ರಯೋಗ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. 

## ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿ
ಸಿನಿಮಾದ ಹುಚ್ಚಿನಿಂದ ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆ ಅವರು  ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದು ‘ಅಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ನೋಡಿ’ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ. ಇವರ ಜಾಯಮಾನಕ್ಕೆ ಇದು  ಒಗ್ಗಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ  ಸಂಗ್ಯಾಬಾಳ್ಯ,  ತವರಿನ ತೊಟ್ಟಿಲು, ಮಹಾಕ್ಷತ್ರಿಯ, ಕರಿಯ, ದಾಸ, ಜೋಗಿ, ತನನಂ ತನನಂ, ಸುಂಟರಗಾಳಿ, ಅಶೋಕ, ರಾಮ ಭಾಮ, ಶಾಮ, ಅಂಬಿ, ಶಂಭು ಮುಂತಾದ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು  ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ  ಹಾಡುವ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು. ಓ ಗುಲಾಬಿ, ಒಡ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಅಗ್ರಹಾರ ಮುಂತಾದ ಹತ್ತಾರು  ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ  ಗೀತ ರಚನೆಯ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು. ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟರಾಗಿಯೂ ಅವರು ಪಡೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದರು. 

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
೧೯೮೩-೧೯೮೫ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು  ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಜಾನಪದ ಗಾನ ಸರಿ, ಜಾನಪದ ಕಲಾನಿಧಿ, ಜಾನಪದ ಕಲಾಕೌಸ್ತುಭ, ಜಾನಪದ ಕೋಗಿಲೆ, ಜಾನಪದ ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಜಾನಪದ ನಿಧಿ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಬಿರುದು ಗೌರವಗಳು ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆ ಅವರಿಗೆ ಸಂದಿದ್ದವು.

ವರ್ಗ: ಜಾನಪದ ಗಾಯಕರು
ಟಿ. ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್

**ಟಿ. ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್** (ಮಾರ್ಚ್ ೨೪, ೧೯೨೩ - ಮೇ ೨೫, ೨೦೧೩) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕರು.

## ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಜೀವನ
ಟಿ ಎಮ್ ಸೌಂದರರಾಜನ್ ಅವರು ೧೯೨೩ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಧುರೈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.  

ಹೊಟ್ಟೆ ಪಾಡಿಗಾಗಿ ಮಧುರೈ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟ ಟಿ ಎಮ್ ಎಸ್ ಅವರು ಕೊಯಂಬತ್ತೂರಿನ ರಾಯಲ್ ಟಾಕೀಸಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ೫೦ರೂಪಾಯಿ ಸಂಭಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು.  ೧೯೫೦ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಕೃಷ್ಣ ವಿಜಯಂ’ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕರಾಗಿ ಹಾಡಿದರು.  ತಮಿಳು ನಾಡಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದರಾದ ಎಂ. ಜಿ. ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಮತ್ತು ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್ ಅವರ ಬಹುತೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಟಿ ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್ ಅವರ ಗೀತೆಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದವು.  ಪ್ರಾರಂಭದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್, ಕಲ್ಯಾಣ್ ಕುಮಾರ್ ಮುಂತಾದವರಿಗೆ   ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ನೀಡಿದ್ದರು.   ರತ್ನಗಿರಿ ರಹಸ್ಯ, ಪ್ರೇಮ ಮಯಿ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ  ಟಿ. ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಗೀತೆಗಳಿವೆ.  ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ನಟರಾಗಿಯೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು.

## ಅನುಮಪ ಸೇವೆ
ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ  ಸುಮಾರು ೧೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು  ೩೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಡಿದ್ದ ಟಿ. ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್ ಅವರ ೬ ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ಗಾಯನ ಸೇವೆ ಅನುಪಮವಾದದ್ದು.

## ವಿದಾಯ
ಟಿ. ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್ ಅವರು  ೨೫, ೨೦೧೩ರಂದು  ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.  ಟಿ ಎಮ್ ಎಸ್ ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದ ಅವರಿಗೆ ೯೧ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. 

ವರ್ಗ: ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕರು
ಪಂಜಿನ ಕುಣಿತ

ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವಂತಹ ಈ ಪಂಜಿನ ಕುಣಿತವು ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಹಬ್ಬ, ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದು ಆಗಿದೆ. ದೇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ 'ದೀವಟಿಗೆ ಸೇವೆ'ಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಂತಹ ಪಂಜು ಕಬ್ಬಿಣದ ಸರಳಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ತ್ರಿಶೂಲಾಕಾರದ ಒಂದು ರಚನೆ. ಮೂರು ದಳಗಳಿಗೂ ಬಟ್ಟೆ ಸುತ್ತಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂಗೆ, ಹರಳು ಅಥವಾ ಹಿಪ್ಪೆ  ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಹತ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಉರಿಯುವ ಪಂಜನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಯುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು 'ಪಂಜಿನ ಕುಣಿತ'ವೆಂದು ಕರೆಯುವರು. ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ತಲಾ ಒಂದೊಂದು ಪಂಜು ಹಿಡಿದು ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ. ಕುಣಿತದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಮೊದಲು ತಂಡದ ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರು ನಾಯಕರು 'ತಿರುಪತಿ ವೆಂಕಟರಮಣ ಗೋವಿಂದ' ಎಂದು ಒಕ್ಕೊರಲಿನಲ್ಲಿ ಕೂಗುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಮೂರು ಸಾರಿ ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಪಂಜನ್ನು ನೆಲದ ಬಳಿಗೆ ಬಾಗಿಸಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು 'ಮೊದಲ ಸೇವೆ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ದೇವರಿಗೆ ನಡೆಯುವಂತಹ ದೀವಟಿಗೆ ಸೇವೆಯು ಇದೇ ರೀತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ದೀವಟಿಗೆ ಸಲಾಮು' ಎಂದು ಕರೆಯುವರು.
'ಮೊದಲ ಸೇವೆ'ಯು ನಡೆದ ನಂತರ ಕಲಾವಿದರೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಕೇಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಓಡಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು ಉದ್ದಸಾಲು, ಅಡ್ಡಸಾಲು, ಸುತ್ತು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆಹಾಕುತ್ತಾ ಪಂಜನ್ನು ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಆಡಿಸುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಬಡಿತ ಮೇಳ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕುಣಿತವು ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ರಂಗದ ಕುಣಿತ ಅಥವಾ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕುಣಿತವನ್ನೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಈ ಕಲಾವಿದರ ವೇಷಭೂಷಣವು ತುಂಬು ಅಥವಾ ಅರೆತೋಳಿನ ಬಿಳಿ ಅಂಗಿ, ಮೊಣ ಕಾಲಿನವರೆಗಿನ ಏರುಗಟ್ಟಿದ ಬಿಳಿ ಕಾಸೆಪಂಚೆ, ಸೊಂಟಕ್ಕೊಂದು ವಸ್ತ್ರ, ತಲೆಗೆ ಮೈಸೂರು ಝರಿ ಪೇಟ, ಹಣೆಗೆ ಗಂಧ ಮುಂತಾದವು. ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಪಂಜು ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕರವಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದಿರುವುದುಂಟು. 
ಪಂಜಿನ ಕುಣಿತವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಕತ್ತಲೆಯ ನಡುವೆ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸೊಗಸಾಗಿರುವುದು. ಕಲಾವಿದರು ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ, ಕುಳಿತು ನಿಂತು ಕುಣಿಯುವಾಗ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಪಂಜಿನ ಬೆಳಕು, ಆ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕಲಾವಿದರ ಕುಣಿತವು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮೆರಗನ್ನು ನೀಡುವುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
* ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು: ಸಂಪಾದಕ-ಗೊ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ೧೯೭೭

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ಆರ್. ಆರ್. ಕೇಶವಮೂರ್ತಿ

‘’’ಆರ್. ಆರ್. ಕೇಶವಮೂರ್ತಿ’’’ (ಮೇ ೨೭, ೧೯೧೪ – ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩, ೨೦೦೬) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಪಿಟೀಲು ವಿದ್ವಾಂಸರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ಜೀವನ
ಪಿಟೀಲು ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರೆನಿಸಿದ್ದ ಆರ್ ಆರ್ ಕೇಶವಮೂರ್ತಿಗಳು ಸಂಗೀತದ ಕಾಶಿ ಎನಿಸಿರುವ ರುದ್ರಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮೇ ೨೭, ೧೯೧೪ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ರಾಮಸ್ವಾಮಯ್ಯನವರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸುಬ್ಬಮ್ಮನವರು. ಇವರ ತಾತ ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯನವರು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಕಾರರು. ಅವರದ್ದು ಸಂಗೀತದ ಮನೆತನ. ಹೀಗೆ ತಂದೆಯಿಂದಲೇ ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಮೊದಲ ಕಲಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 
## ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರ ಶಿಷ್ಯತ್ವ
1923ರ ವೇಳೆಗೆ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದ ಕೇಶವಮೂರ್ತಿಗಳು ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರಲ್ಲಿ ಪಿಟೀಲು ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಚಿಕ್ಕರಾಮ ರಾಯರಲ್ಲಿ ಗಾಯನ ಕಲಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪಾಠ, ಹಠದ ಸಾಧನೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಸತತ ಅಭ್ಯಾಸ ಅಂದಿನ ದಿನದ ಅವರ ಕಲಿಕೆಯ ವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು. 
## ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರಾಗಿ
ಟಿ. ಚೌಡಯ್ಯನವರಂತೆ ಅವರು ಪಿಟೀಲು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಏಳುತಂತಿಗಳಲ್ಲಿ. ವಿದ್ವಾಂಸರ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಾರರ ಮರ್ಜಿಯಂತೆ ನಾಲ್ಕು ತಂತಿ ಇಲ್ಲವೇ ಏಳುತಂತಿ ಪಿಟೀಲಿನ ಜೊತೆಗಾರಿಕೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.
## ಸಂಗೀತ ಗುರುಗಳು
ಕೇಶವಮೂರ್ತಿಗಳು 1934ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ಹಿಂದಿ, ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಭುತ್ವ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಗುರುಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಗಾನವಿಶಾರದ ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ ನೂರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಚೇರಿ ಮಾಡುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಟಿ. ರುಕ್ಮಿಣಿ, ಆನೂರು ಎಸ್. ರಾಮಕೃಷ್ಣ, ಗಿಟಾರ್‌ ವಾದನದಲ್ಲೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಕಚೇರಿ ನೀಡಿ ವಿಸ್ಮಯ ಮೂಡಿಸಿದ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕಲಾವಿದ ನಿಖಿಲ್ ಜೋಶಿ, ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ ಶ್ರೀಕಾಂತ್‌, ಅಂಬಳೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ನಳಿನಿಮೋಹನ್ ಮುಂತಾದವರ ಪಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
## ಗ್ರಂಥ ರಚನಕಾರರಾಗಿ
ಕೇಶವಮೂರ್ತಿಗಳು ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ಗ್ರಂಥಗಳ ರಚನೆ ಮಾಡಿದರು. ಬಾಲಶಿಕ್ಷಾ, ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರ ಕೃತಿಗಳು, ಭಾರತೀಯ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು, ರಾಗಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ರಾಗಕೋಶ, ಲಕ್ಷ್ಯ- ಲಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿ, ಸಂಗೀತ ಲಕ್ಷ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ರಾಗಕೋಶ, ಮೇಳರಾಗ ಮಾಲಿಕಾ ಮೊದಲಾದ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ಆರ್ ಆರ್ ಕೇಶವಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಿರೋಮಣಿ, ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ, ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರವೀಣ, ಸಂಗೀತ ಕಲಾರತ್ನ, ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾತಿಲಕ, ಲಯಕಲಾನಿಪುಣ, ಸಂಗೀತ ಕಲಾಪ್ರಪೂರ್ಣ, ಕನಕಪುರಂದರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವೀಣೆಶೇಷಣ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಗೌರವಗಳು ಅರ್ಪಿತವಾದವು.
## ವಿದಾಯ
ಈ ಮಹಾನ್ ಸಾಧಕರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩, ೨೦೦೬ರಂದು ಈ ಲೋಕವನ್ನಗಲಿದರು. 

ವರ್ಗ: ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರು
ವರ್ಗ: ವಯೊಲಿನ್ ವಾದಕರು
ಜಾಲತಾಣ

**ಜಾಲತಾಣ** ( ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಎಂದು ಆಂಗ್ಲ  ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಡೊಮೇನ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಒಂದು ವೆಬ್ ಸರ್ವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವೆಬ್ ಪುಟ. ಜಾಲತಾಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುದ್ದಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಮನರಂಜನೆ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವೆಬ್ ಪುಟಗಳ ನಡುವೆ ಹೈಪರ್‌ಲಿಂಕ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ  ಒಂದು ಪುಟದಿಂದ  ಇನ್ನೊಂದು  ಪುಟಕ್ಕೆ ಮರುನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಖಪುಟದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಜಾಲತಾಣಗಳು: ಗೂಗಲ್, ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮತ್ತು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್.

ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲಾ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಖಾಸಗಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಖಾಸಗಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳೂ ಇವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಆಂತರಿಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲು ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಈ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅನ್ನು ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಹಿನ್ನೆಲೆ
ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್ (WWW) ಅನ್ನು 1989 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಟಿಮ್ ಬರ್ನರ್ಸ್-ಲೀ ಅವರು ರಚಿಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 1993 ರಂದು,  ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್ ಅನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬಳಸಲು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಇದು ವೆಬ್‌ನ ಅಗಾಧ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ (HTTP) ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೊದಲು, ಫೈಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಮತ್ತು ಗೋಫರ್ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ನಂತಹ ಇತರ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸರ್ವರ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

## ವಿಧಗಳು
ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ ವಿಧಗಳಿವೆ.
# ಸ್ಥಿರ ಜಾಲತಾಣ
# ಅಸ್ಥಿರ ಜಾಲತಾಣ

***ಸ್ಥಿರ ಜಾಲತಾಣ**:ಸ್ಥಿರ ಜಾಲತಾಣ ಎಂದರೆ ವೆಬ್  ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ  ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಹೈಪರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಕಪ್ ಭಾಷೆ (HTML) ನಲ್ಲಿ ಕೋಡ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡಿಂಗ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಶೀಟ್‌ಗಳನ್ನು (CSS) ನೋಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಡಿಯೋ ಅಥವಾ ವೀಡಿಯೊ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪ್ಲೇ ಆಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು "ಸ್ಥಿರ" ವಿಷಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಒಂದೇ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಮಾಲೀಕರು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾದರೂ, ಪಠ್ಯ, ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಇದು ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ , ಐದು ಪುಟಗಳ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅಥವಾ ಕರಪತ್ರ  ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಂತಹ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಿರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಾಗಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪೂರ್ವ-ನಿರ್ಧರಿತ, ಸ್ಥಿರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಪಠ್ಯ, ಫೋಟೋಗಳು, ಅನಿಮೇಷನ್‌ಗಳು, ಆಡಿಯೋ/ವಿಡಿಯೋ ಮತ್ತು ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಮೆನುಗಳ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು.
***ಅಸ್ಥಿರ ಜಾಲತಾಣ**:ಅಸ್ಥಿರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಎಂದರೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಕಸ್ಟಮೈಸ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ಗಳು . ಡೈನಾಮಿಕ್ ವೆಬ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡೈನಾಮಿಕ್ ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು CGI , ಜಾವಾ ಸರ್ವ್‌ಲೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಾವಾ ಸರ್ವರ್ ಪುಟಗಳು (JSP), ಆಕ್ಟಿವ್ ಸರ್ವರ್ ಪುಟಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಡ್‌ಫ್ಯೂಷನ್ (CFML) ನಂತಹ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿವೆ . ಸಂಕೀರ್ಣ ಡೈನಾಮಿಕ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿಸಲು ಪರ್ಲ್ , ಪಿಹೆಚ್ಪಿ , ಪೈಥಾನ್ ಮತ್ತು ರೂಬಿಯಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ವೆಬ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೆಬ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಂಕೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು

ವರ್ಗ:ಅಂತರ ಜಾಲ ತಾಣಗಳು
ಪುತ್ತಿಗೆ

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಶ್ರೀ ಮಹತೋಭಾರ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿ.

ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು
ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು

**ರಾಮದಾಸ 1608-81** ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಬಾಳಿದ ಸಂತರು. ಶ್ರೀರಾಮನ ಭಕ್ತರಾಗಿ, ಚಾಪಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮ ಮಂದಿರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷಗಳ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಸಜ್ಜನಗಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಜನರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಪಸರಿಸಿದರು. ಮೊಘಲರೊಡನೆ ಹೋರಾಡಿ ಅವರನ್ನು ದೇಶದಿಂದೋಡಿಸಿ ಹಿಂದೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದಿಶ್ಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತನಾದ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಧರ್ಮ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಿದವರು.
## ಬಾಲ್ಯ
ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ನಾರಾಯಣ. ರಾಮದಾಸನ ಪೂರ್ವಜರು ಠೋಸರ್ ಮನೆತನದವರು. ಈತನ ತಂದೆ ಸೂರ್ಯಾಜಿ ಪಂತ ಠೋಸರ್, ತಾಯಿ ರಾಣೂಬಾಯಿ. ಸಹೋದರ ಗಂಗಾಧರ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಮದಾಸ ಬಹಳ ತುಂಟನಾಗಿದ್ದ. ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿದ್ದರೂ ತುಂಟತನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿದ್ದರೂ ತುಂಟತನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಈತನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಜಾಂಬಗಾವ್ ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯ ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ಈತನ ಆರಾಧ್ಯದೇವತೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಈತನಿಗೆ ರಾಮನ ದರ್ಶನವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮದುವೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮಗನ ತುಂಟತನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದೆಂದು ತಾಯಿ ರಾಣೂಬಾಯಿ ಮದುವೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದಳು. ಮದುವೆಯ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಾಷ್ಟಕ ಆರಂಭವಾಗಿ ದ್ವಿಜರು ಸುಮೂಹೂರ್ತಾ ಸಾವಧಾನ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ ನಾರಾಯಣ ಲಗ್ನಮಂಪಟದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೊರಟುಹೋದ.
## ಪರ್ಯಟನೆ
ಲಗ್ನಮಂಟಪದಿಂದ ಹೊರಟ ನಾರಾಯಣ ಗೋದಾವರಿ-ನಂದಿನೀ ಸಂಗಮ ಕ್ಷೇತ್ರ, ನಾಸಿಕ್ ಮುಂತಾಗಿ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತಪಸ್ಸನ್ನಾಚರಿಸಿದ. ಗೋದಾವರೀ ತೀರದಿಂದ ಹಿಮಾಲಯದ ಬದರೀ ಕ್ಷೇತ್ರದವರೆಗೆ ಸಂಚಾರಮಾಡಿ. ಅಲ್ಲಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೂ ಹೋಗಿ ತಾಯಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕೆಂದು ಪುನಃ ಜಾಂಬಗಾವ್‍ಗೆ ಬಂದ. ವಯೋವೃದ್ಧೆ ತಾಯಿಯ ದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದು ಮತ್ತೆ ಹೊರಟು ಕೃಷ್ಣಾತೀರದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಜನೇಯ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಜಾಫಳ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಮಂದಿರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತ. ಈ ರಾಮಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ ಹಾಗೂ ಆದಿಲ್ ಷಾಹೀ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಧನಿಕರು ದಾನದತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಂಜನೇಯ ಮೂರ್ತಿಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು "೧೧-ಮಾರುತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ.

## ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗ ಪ್ರವರ್ತಕ
ಏಕದೇವತಾ ಉಪಾಸನೆಗಳನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪರಮಾತ್ಮನ ಕಡೆಗೆ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಹರಿಸಲು ಅವಶ್ಯವಾದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ ನಿರೂಪಿಸಿದ. ಇದನ್ನು ರಾಮದಾಸೀ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಶ್ರೀ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಸಮರ್ಥಸಂಪ್ರದಾಯ, ದಾಸ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಘವನ ಧರ್ಮ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕಾರ್ಯ, ಕಾರ್ಯೋದ್ದೇಶ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಉಪಾಸ್ಯ ಸಂಗತಿ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ರಾಮದಾಸ ಅದರ ಪ್ರಸಾರಣೆಗೆಂದು ಮಠ, ಮಹಂತ, ದಿನಚರ್ಯೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ರೀತಿನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪರೇಷೆಗಳನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾಜದ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ರಾಮದಾಸೀ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ದ್ವೈತಾದ್ವೈಗಳ ಸಮನ್ವಯವಿದೆ.
ರಾಮದಾಸನ ವಾಙ್ಮಯವೂ ವಿಪುಲವಾಗಿದೆ. ದಾಸಬೋಧ, ರಾಮಾಯಣ, ಪಂಚವೀಸ ಪ್ರಶ್ನವ ಪಂಚೀಕರಣಾದೀ ಅಭಂಗ, ದ್ವಾದಶ ಓವೀ ಶತಕ, ಕರುಣಾಷ್ಟಕ-ಇವು ಇವನ ಕೃತಿಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಸಬೋಧ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚ ಹಾಗೂ ಪರಮಾರ್ಥಗಳ ಸಮನ್ವಯವೇ ಈ ಕೃತಿಯ ಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸಾಧನಗಳು.
ಇವರು ಕ್ರಿ.ಶ 1608ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮದಾಸರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಶಿವಾಜಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಲು ಹೋರಾಡಿದರು. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರು ರಾಮದಾಸರು ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು..
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* 'Largest Database of RAMDASI SAMPRADAYA' containing ALL literature of Samarth Ramdas

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಂತರು
ವರ್ಗ:ಭಕ್ತಿ ಪಂಥ
ವರ್ಗ:ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಹೊಂಗೆ ಎಣ್ಣೆ

**ಹೊಂಗೆ ಎಣ್ಣೆ** ಯನ್ನು  ಹೊಂಗೆಯ ಮರದ ಬೀಜದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಂಗೆ ಮರವನ್ನು  ತಮಾಲ ವೃಕ್ಷವೆಂದು  ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಂಗೆ ಬೀಜದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗಿದ್ದ ಎಣ್ಣೆ ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ  ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮರ ಪಾಪಿಲಿನೇಸಿಉಪಕುಟುಂಬ, ಫಾಭೇಸಿಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ  ಸೇರಿದ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ.

## ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂಗೆಯ ಹೆಸರು
*ತೆಲುಗು:ಕಾನುಗು(kanugu)
*ಹಿಂದಿ:ಕರಂಜ(karanja)
*ಸಂಸ್ಕೃತ:ಕರಂಜ್(karanj)
*ಕೇರಳ:ಪುನ್ನು(punnu),ಮಿನ್ನಾರಿ(minnari)
*ತಮಿಳುನಾಡು:ಪುಂಗಮ್(pongum),ಪೊಂಗ(punga)
*ಒರಿಸ್ಸಾ:ಕೊರೊನ್ಜೊ(koronjo),ಕೊಂಗ(konga)
*ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ,ಗುಜರಾತ್,ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ,ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ,ರಾಜಸ್ಥಾನ್:ಕರಂಜ(karanja)
*ಇಂಗ್ಲಿಷ್:ಇಂಡಿಯನ್ ಬೀಚ್(indian beech)
## ಹೊಂಗೆಯ ಮರ
ಹೊಂಗೆಯ ಮರವು ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ, ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ, ರಸ್ತೆಯ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡಿರಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಮನೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ, ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ದವಾಖಾನೆಯಲ್ಲಿನ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ  ಇದನ್ನು ನೋಡಿರ ಬಹುದು. ಹೊಂಗೆಯ ಮರ ಮಧ್ಯಸ್ಥವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರ. ಕೊಂಬೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ೬-೧೨ ಮೀ. ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮರದ ಕಾಂಡ ಅಡ್ಡಳತೆ ೨೫-೫೦ಸೆಂ.ಮೀ. ಇರುತ್ತದೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದ ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಕಾಂಡ ಅಡ್ದಳತೆ ೫೦ಸೆಂ,ಮೀ,ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ. ಹೂವುಗಳು ಪಿಂಕು ಬೆಳ್ಳಗೆ ಮತ್ತು ಪೆರ್ಪಲ್ ರೆಡ್ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಮರ ೬-೭ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಹೂವನ್ನು ಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ ವೊದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್, ಮೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮರ ಹೂವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿ ಜೂನ್-ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿ ಉದ್ದ ೪.೫-೬ ಸೆಂ.ಮೀ.ಇದ್ದು, ಅಗಲ ೨-೨.೫ಸೆ.ಮೀ ಇರುತ್ತದೆ. ದಪ್ಪ೫-೬ಸೆಂ.ಮೀ ಇದ್ದು ನೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಳು ೨-೨.೫ ಸೆಂ.ಮೀ.ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸೆಂ.ಮೀ ಅಗಲ ಇರುವುದುಂಟು. ಕಾಯ ಮೇಲೆ ದೃಢವಾದ, ಕಿತ್ತಲೆ ಸಿಪ್ಪೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಾಯತೂಕ ೫-೬ಗ್ರಾಂ,ಬರುತ್ತದೆ, ಒಳಗಿನ ಕಾಳು ತೂಕ ೧.೩ಗ್ರಾಂ.ಗಳಿರಬಹುದು. ಕಾಯಿಯಿಂದ ೩೫-೪೦% ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮರದಿಂದ ೫೦-೬೦ಕೇ. ಜಿ ಯಷ್ಟು ಬಿತ್ತನೆಯನ್ನು ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.
## ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು
ಬೀಜದಿಂದ ಎಣ್ಣೆತೆಗೆಯ ಬೇಕೆಂದರೆ ವೊದಲು ಬಿತ್ತನೆ ಮೇಲಿದ್ದ ಹೋಟ್ಟು/ಸಿಪ್ಪೆ ಯನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು. ಮೇಲಿರುವ ಹೊಟ್ಟು ಅಥಾವಾ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಡಿಕಾರ್ಟಿಕೇಟರು ಎಂಬ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ತೆಗೆಯುವರು. ಹೊಟ್ಟು ತೆಗೆದ ಕಾಳನ್ನು ಎಕ್ಸುಪೆಲ್ಲರು ಎನ್ನುವ ಯಂತ್ರಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವರು. ಹಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ ೬-೧೦%ಇನ್ನು ಎಣ್ಣೆ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಇದ್ದನ್ನು ಸಾಲ್ವೆಂಟ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದ ಹಿಂಡಿಯನ್ನು ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಎರುಬು ಆಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.
## ಹೊಂಗೆ ಎಣ್ಣೆ
ಬಿತ್ತನೆಯಿಂದ ತೆಗೆದ ಎಣ್ಣೆ ಆರೇಂಜಿ-ಅರಿಶಿನ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಚೇದು ರುಚಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಗಾಢವಾದ ವಾಸನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕರಂಜಿನ್(karanjin) ಮತ್ತು ಕರಂಜಕ್ರೋಮೆನ್(karanajachromen)ಕಾರಣ ಈ ಎಣ್ಣೆ ಪ್ತ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ರುಚಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ 

'*ಹೊಂಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ರಸಾಯನಿಕ ಧರ್ಮಗಳು*

## ಎಣ್ಣೆಯ ಉಪಯೋಗಗಳು
*ಜೈವಿಕ ಡಿಜಿಲ್(biodiesel)ಯನ್ನಾಗಿ ಹೊಂಗೆಯ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು  ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. 
*ಹೆರೆಯೆಣ್ಣೆ(libricant) ಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.
*ಸಾಬೂನ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
*ಕೆಲವು ಎಣ್ಣೆ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
*ಎಕ್ಸಿಮಾ, ಗಜಕರ್ಣ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಚರ್ಮ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕರಂಜ ತೈಲ ಅರ್ಥಾತ್ ಹೊಂಗೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಉಪಯೋಗ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂದು ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

^ a b c d Ashok Pandey (2008). Handbook of Plant-Based Biofuels. CRC. pp. 255–266. ISBN 1-56022-175-5.

^ Karmee, Sanjib Kumar; Chadha, Anju (September 2005). "Preparation of biodiesel from crude oil of Pongamia pinnata". Bioresour. Technol. 96 (13): 1425–9. doi:10.1016/j.biortech.2004.12.011. PMID 15939268.
^ Production of Biodiesel From Non Edible Plant Oils Having High FFA Content

ವರ್ಗ:ಎಣ್ಣೆಗಳು
ಕೊಂಡಮಾಮ

ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವಂತಹ ಒಂದು ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗದವರು ಈ ಕೊಂಡಮಾಮರು. ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳುವಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲೂ 'ಕುರ್ರಮಾಮ' ಎಂದು ಹೇಳುವುದರಿಂದ 'ಕುರ್ರಮಾಮ', 'ಕುರುಮಾಮ' 'ಕುರುಕುರು ಮಾಮ'ಗಳೆಂದು ಇವರನ್ನು ಕರೆಯುವರು. ವಂಶ ಪಾರಂಪರ್ಯ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಇವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನು ಆಂಧ್ರದ ಮೂಲದವರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಂಧ್ರದ ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಅಲ್ಲೂರಿ ಸೀತರಾಮರಾಜು ಇವರ ಸಹಾಯದಿಂದಲೇ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಂಡಮಾಮರ ಬಗೆಗಿನ ಪುರಾಣಗಳ ರೀತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

## ಕೊಂಡಮಾಮರ ಬಗೆಗಿನ ಪುರಾಣಗಳು
ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಹೆಂಗಸರ ಬದಲು ಗಂಡಸರೇ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರಂತೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪಾರ್ವತಿಯು ಮುನಿದು ನಮ್ಮನ್ನು ಅವಮಾನಗೊಳಿಸಿದ ನೀವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೊಂಡರಾಜರಾಗಿ ಊರಾಡಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ಊರಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಮೂರು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಲೆಯೂಡಿ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ನಿದ್ದೆ ಕಳೆದು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ ಎಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟಳು. ಅದರಂತೆ ಶಾಪಗ್ರಸ್ಥರಾಗಿ ಕೊಂಡರಾಜರು ಹುಟ್ಟಿದರು. 
ಈ ಕಲಾವಿದರು ವೀರಗಚ್ಚೆ, ಎದೆಗೆ ಕಾವಿಬಟ್ಟೆ, ಇಲ್ಲವೆ ಅರೆದೋಳಿನ ಕರಿಯ ಕುಪ್ಪಸ ತೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕೈಕಾಲುಗಳಿಗೂ ಬಿಳಿ ಎಕ್ಕದ ಬೇರಿನ ಬಳೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಬಿಗಿದುಕಟ್ಟಿದ ಮುಡಿ, ಕೈಯ ಏಕನಾದಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ ನವಿಲುಗರಿ, ಕವಡೆಯ ನಡುಪಟ್ಟಿ, ಬಿಳಿಯ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ನಾಮ, ನೇತುಹಾಕಿದ ಚೀಲ, ಕಿವಿಗೆ ಚಂದ್ರಮುರಿ, ಬೆನ್ನಿಗೆ ಬತ್ತಳಿಕೆ, ಉದ್ದನಾದ ಗಡ್ಡಮೀಸೆ, ಮಣಿಸರ, ಕೆಂಪು ದಾರದಲ್ಲಿ ಪೋಣಿಸಿದ ಹಂದಿಯ ಹಲ್ಲು ಮೊದಲಾದ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕೊಂಡಮಾಮನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಿಟಿಗೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ತಂಬೂರಿಯು ಇರುತ್ತದೆ. ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ಹಂದಿಯ ಹಲ್ಲನ್ನು ಪೋಣಿಸಿ ಕಟ್ಟುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಎಡರು ತೊಡರುಗಳು ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯು ಇರುವುದು. ಇವರ ಗುರುಗಳು ಮಾತ್ರ ಊರೊಳಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಂದರೂ ದೂರದ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳುವವರು ಅಲ್ಲದೆ ಹಳ್ಳಿಯ ವೈದ್ಯರು ಕೂಡ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
*ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ: ಸಂಪಾದಕ-ಹಿ.ಚಿ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಂಪಿ, ೧೯೯೬.

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ಎನ್ ಶೇಷಗಿರಿ

ಡಾ. ಎನ್. ಶೇಷಗಿರಿ - ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಜ್ಞರು, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಮೊದಲಿಗರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಫರ್ಮಾಟಿಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ (ಎನ್‌ಐಸಿ) ಹಾಗೂ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಸ್‌ಟಿಪಿಐ) ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಗಣನೀಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು.  ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣರಾದವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರು ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಶೇಷಗಿರಿಯವರನ್ನು  ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಬರೆದ ವಿಸ್ತೃತ ಲೇಖನವೊಂದು ೧೯೭೩ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಮೈಸೂರು ವಿವಿಯ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು ವಿಶೇಷ.ಇವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರಿ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಸತತವಾಗಿ ೨೧ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಎನ್.ಐ.ಸಿ ಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.
ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮೇ ೨೬, ೨೦೧೩ರ ಭಾನುವಾರದಂದು ನಿಧನರಾದರು.
## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ
NIC founder director-general Seshagiri dead 

ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ಕೆ. ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮ

**ಡಾ. ಕೆ. ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ**ನವರು  (ಮೇ ೨೯, ೧೯೦೬ - ಜುಲೈ ೨, ೨೦೦೨)  ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿಯ ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದವರು.

## ಜೀವನ
ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿಯ ಭರತನಾಟ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮನವರು ಮೇ ೨೯, ೧೯೦೬ರಂದು ಕಡೂರಿನ 'ತಂಗಲ ತಾಂಡ್ಯ'ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಅಜ್ಜ, ರಾಮನಾಯಕ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿಯ ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕು ನಡೆಸಿದರು.  ಪ್ರಸಿದ್ಧ  ಸಂಸ್ಕೃತ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರಾದ 'ಅನಂತ ಜೋಶಿ'ಯವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಅವರು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ  ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದರು. ಎಂಟನೆಯ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಓದಿದ್ದರು.
## ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮನವರು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮೈಸೂರಿನ ನಾಟ್ಯ ಸರಸ್ವತಿ ಎನಿಸಿದ್ದ 'ಜಟ್ಟಿ ತಾಯಮ್ಮ'ನವರ ಬಳಿ ಭರತನಾಟ್ಯ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. 'ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ 'ಮತ್ತು  ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾದ 'ಬಿ. ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪ'ನವರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಲಿತರು. 
## ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿಯ ಭರತನಾಟ್ಯದ ಹಿರಿಮೆ
೧೮೧೧ ರಿಂದ  ೧೮೬೯ ರವರೆಗೆ ಆಳಿದ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ    ‘ಮೈಸೂರಿನದೇ ವಿಶೇಷ ಶೈಲಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತು. ನಟುವಾಂಗ ವಾದ್ಯ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ, ಸಭಾಪೂಜೆ, ಪ್ರಭು ಪ್ರಶಂಸೆ, ನಂತರ ಕಲಾವಿದೆಯಿಂದ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿ, ಹಯಗ್ರೀವ ಸ್ತುತಿ, ಸ್ವರಜತಿ, ವರ್ಣ, ಶಬ್ದ, ತಿಲ್ಲಾನಗಳ ಬಳಿಕ ಶ್ಲೋಕ, ಪಂಚಕ, ಪದ, ಜಾವಳಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮುಂತಾದವುಗಳು  ಮೈಸೂರಿನ  ಶೈಲಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆನಿಸಿದ್ದವು.  ರಸಾಭಿನಯವೇ ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿಯ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ. ಕನ್ನಡ ಜಾವಳಿಗಳಿಗೆ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮನವರು ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯವೆನಿಸಿತ್ತು.

## ಆಸ್ಥಾನ ವಿದುಷಿಯಾಗಿ
ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ವಿದುಷಿಯಾಗಿ ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮನವರು ೩೦ ವರ್ಷ ಆಸ್ಥಾನ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಕೀರ್ತಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ಅರಮನೆಯ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಉತ್ಸವ, ನವರಾತ್ರಿಯ ಹತ್ತುದಿವಸ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಜರ ವರ್ಧಂತಿ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ  ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.  
## ನೃತ್ಯ ಗುರುವಾಗಿ
ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮನವರು  ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲಲಿತ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜಿನ ನೃತ್ಯ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ರೀಡರ್‌ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ತಾವೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಭರತ ಕಲಾ ನಿಕೇತನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಅವರು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಮೇರಿಕದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸಹಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ತಂಡಗಳು  ಅವರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು. ೭೦-೮೦ರ ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರಸಾಭಿನಯಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.  ಭಾರತದ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮನವರ ಬಳಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಕಲೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮನವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದವು. 
* ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 'ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್',
* ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪದ್ಮಭೂಷಣ,
* ೧೯೬೧-೬೨ ರ ಸಾಲಿನ  ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,
* ಕೆಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.  
* ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,
* ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೆಂಗಳೂರು ಗಾಯನ ಸಮಾಜದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ,
* ಸಂಗೀತ ಕಲಾ ರತ್ನ ಬಿರುದು, 
* ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು.
* ಭರತನಾಟ್ಯ ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ  ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು 
* ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ  ಸಂಗೀತ-ನೃತ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣರಾದ ಡಾ. ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮನವರು, ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ದುಡಿದು, ಅಪಾರ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ತಯಾರುಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ವಿದಾಯ
ಈ ಮಹಾನ್ ಕಲಾವಿದೆ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮನವರು, ಜುಲೈ ೨, ೨೦೦೨ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ಲೋಕವನ್ನಗಲಿದರು.  

ವರ್ಗ: ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಾವಿದೆಯರು
ವರ್ಗ: ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಾವಿದರು
ಸೂಫಿ ಅಂಬಾ ಪ್ರಸಾದ್

**ಸೂಫಿ ಅಂಬಾ ಪ್ರಸಾದ್** (೧೮೫೮-೧೯೧೯) ಒಬ್ಬರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ.

ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ.ಫ.ಗು.ಹಳಕಟ್ಟಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ

{{Infobox
|bodyclass=vcard
|aboveclass=fn org
|above= ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ.ಫ.ಗು.ಹಳಕಟ್ಟಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ವಿಜಯಪುರ
|subheader = ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಇ.ಎ
|image=
|label5= ಸ್ಥಾಪನೆ 
|data5 = 1982
|label15= ಪ್ರಾಚಾರ್ಯರು
|data15 =
|label23= ಸ್ಥಳ
|data23 = ಆಶ್ರಮ ರಸ್ತೆ, ವಿಜಯಪುರ
|label24= ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ
|data24 = 1500
{}
|label25= ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ|ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ
|data25 =  500
|label26= ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ|ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ
|data26 = 120
|label27= ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ|ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ
|data27 =http://bldeacet.ac.in
}}
ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ.ಫ.ಗು.ಹಳಕಟ್ಟಿ (ಡಾ.ಫಕೀರಪ್ಪ.ಗುರುಬಸಪ್ಪ.ಹಳಕಟ್ಟಿ ) ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು ವಿಜಯಪುರ ನಗರದ  ಆಶ್ರಮ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು 1982ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು  ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, (ಬೆಳಗಾವಿ)ದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ (ನವದೆಹಲಿ) ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.  ಪ್ರಸ್ತುತ 10 ಪದವಿ ಹಾಗೂ 5 ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

## ಚರಿತ್ರೆ
ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ.ಫ.ಗು.ಹಳಕಟ್ಟಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು  ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಈ. ಸಂಸ್ಠೆಯಿಂದ 1982ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿ ವಿಜಯಪುರ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.

## ವಿಭಾಗಗಳು
ಪದವಿ ವಿಭಾಗಗಳು

* ಅಟೋಮೋಬೈಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
* ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
* ಗಣಕಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
* ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
* ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ವಿದುನ್ಮಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
* ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
* ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
* ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ  ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್

ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ವಿಭಾಗಗಳು

* ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
* ಗಣಕಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
* ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ವಿದುನ್ಮಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
* ಯಾಂತ್ರಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
* ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ (ಎಮ್. ಸಿ. ಎ.)
* ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವ್ಯವಹಾರ ಆಡಳಿತ (ಎಮ್. ಬಿ. ಎ.)

## ಆಡಳಿತ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಶ್ರೀ ಎಮ್.ಬಿ.ಪಾಟೀಲರು ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಈ.ಸಂಸ್ಠೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

## ಆವರಣ
ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು 50 ಎಕರೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಆವರಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಟೆನ್ನಿಸ್, ಕಾಲ್ಚಂಡು, ಒಳಾಂಗಣ ಮೈದಾನ ಇದೆ.

## ಗ್ರಂಥಾಲಯ
ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರವು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೈನಿಕ, ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಉಂಟು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.

## ಪ್ರವೇಶ
ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ (10+2) ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿದೆ. ಡಿಪ್ಲೊಮಾ,ಜಿಟಿಟಿಸಿ, ಸಿಬಿಎಸ್ಸಿ  (10+2) ಮತ್ತು ಐಸಿಎಸ್ಸಿ (10+2) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ  ಪ್ರವೇಶವಿದೆ.

## ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ
# ಅರ್ಹತೆ  ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ
# ರಕ್ಷಣಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ
# ಎಸ್.ಸಿ/ಎಸ್.ಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ.ಫ.ಗು.ಹಳಕಟ್ಟಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ವಿಜಯಪುರ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಮಳವಳ್ಳಿ ಸುಂದರಮ್ಮ

ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನೇ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಸುಂದ್ರಮ್ಮ, ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಹಲವು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ ದಿಟ್ಟೆ. ೧೯೦೫ರಲ್ಲಿ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ ಮಳವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನನ. ತಂದೆ ಮಳವಳ್ಳಿ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಹೆಸರಾಂತ ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರು. ತಾಯಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ಕೂಡ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದೆ. ಅಮ್ಮ ಮಾಡಿಸಿದ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ ಮಗಳಿಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಯಿತು.

ಪುರುಷರೇ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅದರಲ್ಲೂ ೧೮ ಮೊಳದ ಸೀರೆಯುಟ್ಟು ಅಭಿನಯಿಸುವುದು ಸುಲಭದ ಮಾತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ನಾಟಕ ರಂಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಸುಂದರಮ್ಮ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಮೇಲೇರಿದರು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಕೂಡ ಇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ಪುರುಷ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಅಭಿನಯಿಸಿ ಸೈ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡ ಕಲಾವಿದೆ ಸುಂದ್ರಮ್ಮ. ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರು ಅಂದು ನಾಟಕ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಇವರು ಮಾಡಿದ ದಿಟ್ಟ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 'ನಾಟ್ಯ ಶಾರದೆ' ಬಿರುದು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗೌರವಗಳು ಇವರಿಗೆ ಸಂದಿವೆ. ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ 'ಚಿರಂಜೀವಿ' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ನಟಿಸಿದ್ದರು.

ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ರಂಗಭೂಮಿಯತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದ ಸುಂದ್ರಮ್ಮ ೧೬ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ವಿಲಾಸ ನಾಟಕ ಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನಟನಾ ಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ದ್ರೌಪದಿ, ಸುಭದ್ರಾ, ಕಯಾಲು, ತಾರಾಮತಿ, ಸದಾರಮೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಆರು ದಶಕಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕಾಲ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಟನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ರಂಗಗೀತೆಗಳ ಗಾಯನ ಕೂಡ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಅನೇಕ ವರ್ಷ ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಧಾರಸ್ತಂಭದಂತಿದ್ದರು. ವೀರಣ್ಣನವರು ಕಂಪನಿಯ ಲಾಭಾಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಶತ 5ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಸುಂದರಮ್ಮನವರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಎಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಎಂಥ ಮನ್ನಣೆ ಇತ್ತು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೀಗೆ ರಂಗಭೂಮಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಜರಾಮರ ಹೆಸರು ಮಳವಳ್ಳಿ ಸುಂದರಮ್ಮ ನವರದು.."ನಮನ"

ಆಕರ:---http://archives.kannadaprabha.com/pdf/2852013/19.pdf

ವರ್ಗ:ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದರು
ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಕನ್ನಡ ಕೂಟ

**ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಕನ್ನಡ ಕೂಟ**, ಅಮೆರಿಕಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪ ದಶಕಗಳ ಕನ್ನಡಪರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಕೂಟಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಅಲ್ಲಿನ 'ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಥಿಯೇಟರ್', 'ಮೊಲ್ಲೂಯ್ ಕಾಲೇಜ್', 'ಲಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,ಗಳಲ್ಲಿ 'ರತ್ನ ಮಹೋತ್ಸವ ಸಮಾರಂಭಗಳು' ಜರುಗಲಿದೆ. ಸನ್.೨೦೧೩ ರ,ಜುಲೈ೧೩ ರಂದು ನಾನಾ ವಿಧವಾದ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಬೆಳಿಗ್ಯೆ ೯ ಕ್ಕೆ ಶುರುವಾಗಿ, ರಾತ್ರಿ ೧೧ ಕ್ಕೆ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಂಸಲೇಖ, ಸಂಗೀತಕಾರ, ರಘುದೀಕ್ಷಿತ್, ಚಿತ್ರನಟಿ ಮಾನ್ಯ, ಮುಂತಾದವರು ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಬಂದು ಭಾಗವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.
## ಸಿದ್ಧತೆಗಳು
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 'ಜೋಜೋ ಲಾಲಿ' ಮತ್ತು 'ಮದನ್ ಮಲ್ಲು' ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಿತ್ರ ಯಾರಿವನು ? ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಕೂಟದ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಕನ್ನಡ ಕೂಟ, ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರ ಭಾಷೆ ಕಲೆ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಎನ್ನಿಸಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಸರಳ ಸಂದೇಶ ಹೀಗಿದೆ : 'ಕನ್ನಡ ನಾಡು, ನುಡಿ, ನಡೆ, ಹಾಗು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ತಾಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು' ಹೀಗೆ ಈ ಕನ್ನಡ ಕೂಟ ಬೃಹತ್ತಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ಕನ್ನಡಿಗರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ೨೦೧೩ ರ ಜುಲೈ ೧೩ ಕೂಟದ ರತ್ನ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು, 'ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ' ಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಹೊರನಾಡು ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಕೆ. ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪ

**ಪ್ರೊ. ಕೆ. ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪ**ನವರು (ಮೇ ೨೮, ೧೯೦೬ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨, ೧೯೯೧) ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿ, ಗ್ರಂಥಕರ್ತರಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

## ಜೀವನ
*ಪ್ರೊ. ಕೆ. ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರು ದಿನಾಂಕ ೨೮ ಮೇ ೧೯೦೬ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.  ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಆಂಧ್ರದ ಗಡಿ ಭಾಗವಾದ ಪಾವಗಡದಲ್ಲಿ. ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುವವರ ಮಧ್ಯೆ ಬೆಳೆದ ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರಿಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಇತ್ತೋ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟೆ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಇತ್ತು. ತಂದೆ ಸುಬ್ಬಾಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು  ತಾಯಿ ಸಾವಿತ್ರಮ್ಮನವರು. 
*ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಾವಗಡದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರು ನಂತರ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದರು. ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ. ತರಗತಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಮೊದಲ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದವರೆಂದರೆ ಕುವೆಂಪು, ಡಿ.ಎಲ್.ಎನ್, ಅನಂತರಂಗಾಚಾರ್, ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪ ಮುಂತಾದ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ. ಎಲ್ಲರೂ ಘಟಾನುಘಟಿಗಳೇ!

## ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ
*ಎಂ.ಎ. ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಅಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಯ್ದುಕೊಂಡ ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರು  ಅಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿಗೊಂದು ಘನತೆ, ಗೌರವಗಳ ಭದ್ರಬುನಾದಿ ಒದಗಿಸಿದರು. ಅಧ್ಯಾಪನ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಕಲೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಪಠ್ಯ ವಿಷಯದ ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿದರೂ ಹೇಳಬೇಕಾದುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಹೇಳಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಆವರಿಸುವ ಕಲೆ ಅವರಿಗೆ ಕರಗತವಾಗಿತ್ತು. 
*ಬೇರೆ ತರಗತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು  ತಮ್ಮ ತರಗತಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೂ ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರ  ತರಗತಿಗೆ ತಪ್ಪದೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವಾಗ್ವೈಖರಿಯಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮನ ಗೆದ್ದರು. ನಿವೃತ್ತರಾಗುವ ಮುಂಚಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ  ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗದ ರೀಡರ್ ಆಗಿ ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾದರು.

## ಬರಹಗಾರರಾಗಿ
*ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರು  ಬರೆದ ಲೇಖನಗಳೇ ನೂರಾರು. ಇಪ್ಪತ್ತೈದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿ ರಚನೆ ಮಾಡಿದರು. ತೆಲುಗು ಚಾಟು ಪದ್ಯಗಳು, ಶ್ರೀನಾಥ, ವೇಮನ, ಹರವಿಲಾಸ, ಪಂಪಭಾರತ ದರ್ಶನ, ಕನಕದಾಸ, ದುರ್ಗಸಿಂಹ, ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರು, ಜನ್ನನ ಕಾವ್ಯ ಪರಿಚಯ, ಕವಿನೇಮಿಚಂದ್ರ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕುರಿತ ಅಂಗೈ ಅಗಲ ಪುಸ್ತಿಕೆ, ಕನ್ನಡ-ತೆಲುಗು ಕವಿಗಳಾದ ಪಂಪ-ನನ್ನಯರ ತೌಲನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ತೆಲುಗಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿ ರುದ್ರಮದೇವಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಇವು ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳು. 
*ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು ದೇಜಗೌರೊಡನೆ ಲೀಲಾವತಿಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಾತ್ಮ ಶುಕಯೋಗಿಯ ಭಾಗವತದ ಭಾಗ 1, 2, ದಶಮಸ್ಕಂದ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಚರಿತೆ ಮುಂತಾದುವು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಟೋನ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಹಿರಿಮೆ ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರದು. ಅವರ ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಲಹರಿ, ಹೊಸ ನೀರು, ಕೋಣನ ಮಂತ್ರ. ಕಾವ್ಯಮಂಥನ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಾಟಕಗಳು, ಗಣೇಶನ ಮದುವೆ ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.  

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ಪ್ರೊ. ಕೆ. ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿಯು ಅವರಿಗೆ  1986ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. 

## ವಿದಾಯ
ಬಹುಶ್ರುತರಾದ ಕೋಟೆ ಬಂಡೆ ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರು  ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೨, ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಈ ಲೋಕವನ್ನಗಲಿದರು.  ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಪ್ರಥಮ ಸಾಲಿನ ಆಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಕೆ. ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪನವರು ಕಂಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಚೇತನರು.

## ಮಾಹಿತ ಆಧಾರ
ಕಣಜ.

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿ

ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯರೆನಿಸಿದ ಕಲಾವಿದರೆಂದರೆ ಈ ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿಗಳು. ಇವರು ಮಲೆನಾಡು, ಬಯಲುನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಕಿನ್ನರಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಇವರು ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವರು. ಇವರನ್ನು 'ಜೋಗಯ್ಯ' 'ಜೋಗಪ್ಪ' ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಭೈರವ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವರು 'ನಾವು ಚುಂಚನಗಿರಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದವರು' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಭೈರವನೇ ಕಿನ್ನರಿಯನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾ ಸೂಜಿಗಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದನೆಂಬುದು ಕಲಾವಿದರ ನಂಬಿಕೆ. 

ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
"ಚುಂಚನ ಗಿರಿಯಪ್ಪನೆ ಸೂಜಿಗಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ

ನಿಂತು ಕಿನ್ನಡಿಯ ನುಡಿಸೋನೆ-ಗಂಗಾಧರ

ನಿನ್ನ ಸೊಲ್ಲಾದವೆಲ್ಲ ಅಪರಂಜಿ"

ಜನಪದ ಪ್ರೇಮಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಲೋಲು ಕಿನ್ನಡಿ' ನುಡಿಸುವ ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿಯ ಮಾತು ಬರುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
"ಚೆಲುವಯ್ಯ ಚೆಲುವೋ ತಾನಿ ತಂದಾನಾ

ನೀ ಮಾಯಾರಿಪೇ ಕೋಲನ್ನ ಕೋಲೆ

ಬೆಟ್ಟದ ಮ್ಯಾಗಳ ಜಲ್ಲೆ ಬಿದಿರು

ಬೇಲಿ ಮ್ಯಾಗಳ ಸೋರೆ ಬುರುಡೆ

ಲೋಲು ಕಿನ್ನರಿ ನುಡಿಸೋನ್ಯಾರಯ್ಯಾ..."

ಜೋಗಿಯ ಚೆಲುವು ಮತ್ತು ಅವನ ಕಿನ್ನರಿಯ ರಚನೆಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಈ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.

## ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿಗಳ ವೇಷಭೂಷಣ
ಈ ಕಲಾವಿದರು ತಲೆಗೆ ಮಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿರುವ ರುಮಾಲು, ಬಣ್ಣದ ನಿಲುವಂಗಿ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಮಣಿ ಸರಗಳು, ಕೊರಳಿಗೆ ಮಣಿ, ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮಾಲೆ, ಕಿವಿಗೆ ಕರ್ಣಕುಂಡಲ, ಹಣೆಗೆ ವಿಭೂತಿ, ಗಂಧ, ಹೆಗಲಿಗೆ ಜೋಳಿಗೆ, ಹೆಬ್ಬೆರಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ ಒಂದೆರಡು ಗಗ್ಗರಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಅರ್ಜುನನೇ ಈ ವೇಷ ಹಾಕಿದ್ದನೆಂದೂ ತಾವು ಅವನ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದವರೆಂದೂ ಜೋಗಿಗಳು ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕುಂತಿಯ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಈ ಜೋಗಿ ವೇಷದ ಅರ್ಜುನ ಮಹಾಭಾರತ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದನಂತೆ. ಅವನ ಸುಂದರ ರೂಪು. ಇಂಪಾದ ದನಿ ಕೇಳಿ ಕುಂತಿಗೆ ಮಾತೃವಾತ್ಸಲ್ಯ ಉಕ್ಕಿ ಬಂದು ತನ್ನ ಮಗನ ನೆನಪು ಬಂದಿತಂತೆ. ಎಂದು ಹೇಳುವರು.

## ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿಗಳ ವಾದ್ಯಗಳು
ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿಗಳು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವ ಕಿನ್ನರಿ ಸೋರೆ ಬುರುಡೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ವಾದ್ಯ. ಮೂರು ಮೊಳದ ಉದ್ದದ ಬಿದಿರಿನ ಗಳುವಿನ ಒಂದು ಬದಿಯುದ್ದ್ದಕ್ಕೂ ಹತ್ತು ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು 'ಸಾರಿ'ಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೊಂದು ಇರುವಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಚೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಜೇನುಮೇಣದಿಂದ ಜೋಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಅದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ತಂತಿ ಹಾದು ಹೋಗುವುದು. ಸ್ವಲ್ಪ ಉದ್ದವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೊಳೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೆರಡು ತಂತಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಗಳುವಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಗೆ ಮೂರು ಸೋರೆ ಬುರುಡೆಗಳಿಗೆ 'ಉಸಲು'ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ದಾರ ಅಥವಾ ತಂತಿಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಜೇನು ಮೇಣವನ್ನು ಮೆತ್ತಲಾಗುವುದು. ಮೂರು ಬುರುಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಬುರುಡೆ ಮಾತ್ರ ಮೇಣಕ್ಕೆ ಅಂಟಿರುತ್ತದೆ. ಜೋಗಿಯು ಸಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿದಂತಹ ತಂತಿಯನ್ನು ಮಿಡಿದು ಬರುವಂತಹ ನಾದಕ್ಕೆ ಶೃತಿಗೆ ಸರಿಯಾಗುವಂತೆ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಾದಕ್ಕೆ ಬಲಗೈ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ ಗಗ್ಗರಗಳಿಂದ ಸೋರೆ ಬುರುಡೆಯನ್ನು ಮೆಲ್ಲನೆ ಬಡಿದು ಗತ್ತು ಮೂಡಿಸುವರು.

## ಕಿನ್ನರಿ ಜೋಗಿಗಳ ಪಂಗಡಗಳು
೧. ಹಂಡೆ ಜೋಗಿ
೨. ಬಾಲ ಜೋಗಿ
೩. ಎಣ್ಣೆ ಜೋಗಿ

ಕಿನ್ನರಿ ಹಿಡಿದು ಹಾಡುವವರನ್ನು 'ಹರಕೆ ಜೋಗಿ'ಗಳೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನು 'ಅರ್ಜುನ ಜೋಗಿ', 'ಭೈರವ ಜೋಗಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಪಾಂಡವರ ವಂಶದವರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಜೋಗಿಗಳು ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ಜೋಗಿಯ ಹಾಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು. ಜೊತೆಗೆ ಬಗಿನಿ ಹೂವು, ಅರುಣ ಕುಮಾರ, ಚೌಳಭಿಕ್ಷರಾಜ ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಹದಿಮೂರು ಪರ್ವಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಜೋಗಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. 'ಬಾಲಜ್ನಾನಿ'ಗಳು ಕಾಲಜ್ನಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 
ಜೋಗಿಗಳು ಅಲೆಮಾರಿಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವರು. ಸಂಸಾರದ ಸಮೇತ ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಇವರು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿಡಾರವನ್ನು ಹೂಡುವರು. ಮನೆ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಹಾಡು ಹೇಳಿ ದವಸ ಧ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೊಡ್ಡವರ ಜೊತೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಹುಡುಗರು ಸೇರಿಕೊಂಡು ರೂಢಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವರು. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬ, ಜಾತ್ರೆ, ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೋಗಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿಸುವುದು ಕೆಲವು ಕಡೆ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
*ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು: ಸಂಪಾದಕ-ಗೊ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ೧೯೭೭.

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ

**ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ** (ಜೂನ್ ೧, ೧೯೪೨) ಕರ್ನಾಟಕದ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ದಕ್ಷತೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾದವರು.
## ಜೀವನ
ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಅವರು ಜನಿಸಿದ ದಿನ ಜೂನ್ ೧, ೧೯೪೨.  
ಮಿಜೋರಾಂ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದ ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಅವರು 1967ರ ಭಾರತೀಯ ಪೋಲಿಸ್ ಸೇವೆಯ ತಂಡದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದವರು.
## ಪೋಲೀಸ್ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ
ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಆಗಿ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ  ಮುಂದೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗೆ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ  ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಆದರು.  
ನಮ್ಮ ಸಿನಿಮಾ ಹೀರೋಗಳು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಡಿಶುಂ ಡಿಶುಂ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾದ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ.   ನಿಜ ಜೀವನದ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಪ್ರಮುಖರು.  
ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಅವರನ್ನು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಯಕನಂತೆ ಹಲವು ಕತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಣ್ಣಿಸುವುದು ಕಾಣಬರುತ್ತಿತ್ತು.  ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ತಯಾರಾಗಿದ್ದವು.
## ದಕ್ಷತೆ
ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ತಾವು  ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಪೋಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಂತಹ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ  ಕೂಡಾ ಜನರ ಬಳಿ ಯಾವುದೇ ಮುಲಾಜುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕೂಡಾ ಹೇಗೆ ಸೌಜನ್ಯಪೂರ್ಣ, ಮಾನವೀಯ ಸಹಾನುಭೂತಿಗಳ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿದರು.  
ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಕಳ್ಳಕಾಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹದ್ದುಬಸ್ತಿನಲ್ಲಿಡುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ; ಅವರು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್, ಕೆಟ್ಟ ರೀತಿಯ ವಾಹನ ಚಾಲನೆ, ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮೇಯಲು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಜನಸ್ತೋಮ, ರಸ್ತೆ ದಾಟುವಾಗ ಜನ ತೋರುವ ಕಾನೂನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದುಕೊಂಡ ರೀತಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡಿತ್ತು.  ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳಿಗೆ  ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಬಗ್ಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿತ್ತು.    ಕೋದಂಡರಾಮಯ್ಯನವರು ಪೋಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ ಆಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಅವರನ್ನೂ ವಿಶೇಷ  ಪೋಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ ಹುದ್ಧೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಮನೆಗೆ ತರಕಾರಿ ತರಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ವಾಹನವನ್ನು ಬಳಸಿದರೆಂದು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೇಸ್ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು.
## ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಒಮ್ಮೆ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಲಾಯಿತು,  “ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪೋಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಯಾಕೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಒರಟು ತನವೇ ಕಾಣುತ್ತೆ, ಸಭ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ ಯಾಕೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ?”  ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ನೀಡಿದ ಉತ್ತರ ಹೀಗಿದೆ: “ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ನಿಗೆ ಬರುವವರೆಲ್ಲಾ, ಮೈ ಕೈಯೆಲ್ಲಾ ಏಟು ಮಾಡಿಕೊಂಡೋ, ಕಳೆದುಕೊಂಡೋ, ಅಳುತ್ತಲೋ, ಕೂಗಾಡುತ್ತಲೋ ಬರುವಂತಹ ವಾತಾವರಣವೇ ಹೆಚ್ಚು.   ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ವಾತಾವರಣವೆಂದರೆ ಹಿಂಸೆ, ನೋವು, ಸಿಡುಕು ಇತ್ಯಾದಿ.  ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ನಿಗೆ ಬಂದು ಯಾರೂ ಇವತ್ತು ಬರ್ತ್ ಡೇ ಇದೆ ಅಂತ ಕೇಕ್ ಹಂಚೋಲ್ಲ.  ನಮ್ಮ ಮನೇಲಿ ಸಮಾರಂಭ ಇದೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಬನ್ನಿ ಅಂತ ಕರೆಯೋಲ್ಲ.  ಅಂದ್ರೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯ ಕೊರತೆ ಇದೆ.  ಇದನ್ನು ಕೊಡಲಿಕ್ಕೆ ಸಮಾಜ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.  ಆಗ ಅಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆ ಬರೋಕೆ ಸಾಧ್ಯ ಇದೆ”. 
## ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ
ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ತಮ್ಮ ಪೋಲೀಸ್ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯಾದಾಗ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು.   ಅವರು ತಾವು ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ  ಗೆದ್ದ ಬಿ ಜೆ ಪಿ ಪಕ್ಷದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಲೋಕಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಓಟು ಮಾಡಿ ಆ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಉಚ್ಛಾಟನೆಗೊಂಡು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಸೇರಿದರು.  ೨೦೦೯ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಸೋಲು ಉಂಟಾಯಿತು.  ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಅವರು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
## ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಆತಿಥಿ
೨೦೦೮ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಒಬಾಮ ಅವರು ೧೬೦ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಔತಣಕೂಟ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರು.  ಅವರಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಕೂಡಾ ಒಬ್ಬ ಆಹ್ವಾನಿತರಾಗಿದ್ದರು.  

ವರ್ಗ: ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು
ವರ್ಗ:ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾಧಿಕಾರಿ
ಗೊ. ರು. ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ

**ಗೊಂಡೇದಹಳ್ಳಿ ರುದ್ರಪ್ಪ ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ** (ಜನನ:೧೯೩೦) ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ **ಗೊ. ರು. ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ** ಅವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕವಿ, ಬರಹಗಾರ, ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಜಾನಪದ ತಜ್ಞ. ಅವರು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ೧೯೯೨ ರಿಂದ ೧೯೯೫ ರವರೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೮೭ ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಬಸಪ್ಪ ಅವರು ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಗೊಂಡೇದಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ರುದ್ರಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಮ್ಮ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಂಡ್ಯದ ನಿಡಗಟ್ಟದ ಶಾಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

## ಕೆಲಸಗಳು
ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕುರಿತು ಹಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ:
*ಸಾಕ್ಷಿಕಲ್ಲು, 
*ಹೊನ್ನ ಬಿಟ್ಟೆವು ಹೊಲಕೆಲ್ಲ
*ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಗತಿಪಥ
*ಚೆಲುವಾಂಬಿಕೆ
*ಕುಣಾಲ
*ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಹಿಂದೂ ಬೇಡರ್ಯಾವೋ
*ಬಾಗೂರು ನಾಗಮ್ಮ ಗ್ರಾಮ ಗೀತೆಗಳು
*ಸದಾಶಿವ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ
*ವಿಭೂತಿ
*ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ ಅವರಿಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದಿವೆ.
* *ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ*
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಸವ ಪುರಸ್ಕಾರ 
*  ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಸಾಹಿತಿಗಳು 
ವರ್ಗ: ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ