open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಹೆನ್ರಿ ಬೆಕರಲ್

thumb|right|ಹೆನ್ರಿ ಬೆಕರಲ್
**ಹೆನ್ರಿ ಬೆಕರಲ್**(15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1852 ;25 ಆಗಸ್ಟ್ 1908)ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ.ಮೇರಿ ಕ್ಯೂರಿ ಹಾಗೂ ಪಿಯರೆ ಕ್ಯೂರಿಯವರೊಂದಿಗೆ ವಿಕಿರಣಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದವರು.
## ಜೀವನ
ಹೆನ್ರಿ ಬೆಕೆರಲ್ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ಕ್ರಿ.ಶ ೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣ ಪಟುತ್ವ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನ ಸಂಶೋಧಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಆ ವರ್ಷದ ನೋಬಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನ ಪಡೆದರು. ಈ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನೋಬಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನ ಪಿಯರೆ ಕ್ಯೂರಿ ಮತ್ತು ಮೇರಿ ಕ್ಯೂರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು.

## ಸಾಧನೆ
ಇವರು, ರೇಡಿಯಂನಿಂದ ಉತ್ಸರ್ಜಿತವಾಗುವ ವಿಕಿರಣಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ, ಇವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಬೇಕೆರಲ್ ಕಿರಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ವಿಕಿರಣ ಪಟುತ್ವದ ಎಸ್. ಐ. ಏಕಮಾನಕ್ಕೆ  ಇವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಟ್ಟು ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೆನ್ರಿ ಬೇಕೆರಲ್, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿಯೂ, ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿಯೂ ಅಪೂರ್ವ ಸೇವೆಯನ್ನ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿ.ಶ ೧ ೯ ೦ ೮ ರಲ್ಲಿ ಇವರು ನಿಧನರಾದರು.

## ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು
*ರೇಡಿಯಂ
*ಬೇಕೆರಲ್ ಕಿರಣಗಳು
*ವಿಕಿರಣ ಪಟುತ್ವದ ಎಸ್. ಐ. ಏಕಮಾನ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಬೇಸಿಕ್

**ಬೇಸಿಕ್** (ಆಂಗ್ಲ: BASIC - Beginner's All-purpose Symbolic Instruction Language) ಒಂದು ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕ್ರಮವಿಧಿ ಭಾಷೆ. ಇದನ್ನು ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌಥ್ ಕಾಲೇಜ್ ಅಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.

ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು
ವರ್ಗ:ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ
ಶೆಂಝೌ ೭

**ಶೆಂಝೌ ೭** () ಇದು ಚೀನಾ ದೇಶದ ಮಾನವರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದ ಮೂರನೆಯ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನೌಕೆ. ಈ ಉಡಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ 'ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ೯೨೧'ರ ಎರಡನೇಯ ಹಂತ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಶೆಂಝೌ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನೌಕೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಇದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೫, ೨೦೦೮ರಂದು ಲಾಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್ ೨ಎಫ್ (ಸಿಝಿ-೨ಎಫ್) ಉಡಾವಣಾ ನೌಕೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. 

## ತಂಡ 
* ಝೈ ಝಿಗ್ಯಾಂಗ್ (ಕಮಾಂಡರ್)
* ಲಿಯು ಬೊಮಿಂಗ್
* ಜಿಂಗ್ ಹೈಪೆಂಗ್

### ಹಿಂಪಡೆ ತಂಡ 
* ಚೆನ್ ಕುವಾನ್
* ಫೈ ಜುನ್ ಲಾಂಗ್
* ನೈ ಹೈಷೆಂಗ್

## ಉಡಾವಣೆಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು 
* ಈ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳಿದ್ದಾರೆ, ಇಷ್ಟು ಚೈನಿ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರಟಿರುವದು ಮೊದಲ ಬಾರಿ.
* ಇನ್ನೂ ಮೂವರು ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಹಿಂಪಡೆ ತಂಡದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.
* ಗಗನನೌಕೆಯ ಹೊರಗೆ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಗಗನಕವಚವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವೇಷಣೆ
ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ

**ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ** ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ನಗರವು ಜಗತ್ತಿನ ಆರ್ಥಿಕ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಮನೋರಂಜನೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘಟನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಗರ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.

## ನಗರ ನೋಟ 
[thumb|center|800px|View of the [Midtown Manhattan skyline from the Empire State Building]]

Image:Brooklyn view from south seaport.jpg|The Brooklyn skyline
Image:Co-op City Hutch River.jpg|Co-Op City in the Bronx
Image:Marathon2007.jpg|The Verrazano-Narrows Bridge, from Staten Island 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು
ವರ್ಗ:ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್
ನಂದನವನದ ಪಕ್ಷಿಗಳು

300px|right|thumb
**ನಂದನವನದ ಪಕ್ಷಿಗಳು** ( ಬರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಡೈಸ್) ಪಕ್ಷಿಸಂಕುಲದ ಪ್ಯಾರಡೈಸಿಈಡೇ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವಾಗಿವೆ. ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಪೂರ್ವ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಟೋರೆಸ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ದ್ವೀಪಗಳು, ಪಪುವಾ ನ್ಯೂಗಿನಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪಕ್ಷಿಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಗರಿಗಳ ಜೋಡಣೆ ಹಾಗೂ ಪುಕ್ಕಗಳ ಗುಚ್ಛಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಗಂಡು ಪಕ್ಷಿಗಳ ತಲೆ ಯಾ ಕೊಕ್ಕು ಅಥವಾ ಬಾಲದಿಂದ ಅತಿ ಉದ್ದವಾದ ಗರಿಗಳ ರಚನೆ ಕಾಣುವುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗರಿಗಳು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸುರುಳಿಯಂತೆ ಬಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಇರುವುದು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. ಇನ್ನು ಕೆಲವಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ತಂತಿಯಂತೆ ಗರಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಗರಿಗಳ ವರ್ಣಮಿಶ್ರಣದ ಸೌಂದರ್ಯ ಅನೂಹ್ಯ.
ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳಿದ್ದು ೧೫ರಿಂದ ೧೧೦ ಸೆ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ಉದ್ದ (ಬಾಲವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಮತ್ತು ೫೦ ರಿಂದ ೪೩೦ ಗ್ರಾಂ ವರಗೆ ತೂಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಕಾಡುಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಇವು ಇಂದು ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಅರಣ್ಯನಾಶದಿಂದಾಗಿ ಕಂಗೆಟ್ಟಿವೆ. ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕ ಗರಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಾನವನ ದುರಾಸೆಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ಈ ನಂದನವನದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಹಲವು ಪ್ರಬೇಧಗಳು ಇಂದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ.
## ನಂದನವನದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗ್ಯಾಲರಿ 

Image:Bird Of Paradise 001.jpg
Image:Bird of Paradise Image 003.jpg
Image:Stavenn Paradisaea raggiana 00.jpg
Image:BxZ Paradisaea minor 04.jpg
Image:Stavenn Paradisaea rubra 00.jpg
Image:Paradisaea decora by Bowdler Sharpe.jpg
Image:CpZ Paradisaea rubra 00.jpg
Image:Paradisaea guilielmi by Bowdler Sharpe.jpg
Image:Paradisaea rudolphi by Bowdler Sharpe.jpg
Image:BxZ Seleucidis melanoleuca 00a.jpg
Image:ZooBirdOfParadise.jpg

ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ಅರೇಬಿಯನ್ ಮರುಭೂಮಿ

.
**ಅರೇಬಿಯನ್ ಮರುಭೂಮಿ** ಅರೇಬಿಯಾ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಬೃಹತ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಬೆಂಗಾಡು. ಯೆಮೆನ್‌ನಿಂದ ಪರ್ಶಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಒಮಾನ್‌ ನಿಂದ ಜೋರ್ಡಾನ್ ಮತ್ತು ಇರಾಖ್‌ವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಅರೇಬಿಯನ್ ಮರುಭೂಮಿಯ ಒಟ್ಟು ಹರವು ೨೩,೩೦,೦೦೦ ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಗಳಷ್ಟು. ಇದರ ಸರಿಸುಮಾರು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಬ್ ಅಲ್-ಖಾಲಿ ಯು ಬರಿಯ ಮರಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೇನೂ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಹಿರಿದು. ಇಂತಹ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಸಹ ಮರಳುಗಾಡಿನ ಜಿಂಕೆ, ಓರಿಕ್ಸ್, ಮರಳ ಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕೆಲ ಹಲ್ಲಿಯ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮರುಭೂಮಿಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬಾಳುತ್ತಿವೆ. ವಿಪರೀತ ಹವಾಗುಣವುಳ್ಳ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಋತುಮಾನಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಹಗಲಿನ ತಾಪಮಾನ ಕುದಿಯುವಷ್ಟಾದರೆ ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸುವ ತಂಪು. ಇಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ. 
## ವಾತಾವರಣ
ಅರೇಬಿಯನ್ ಮರುಭೂಮಿಯ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ಅತಿ ಶುಷ್ಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯು ೩೫ ಮಿ.ಮೀ. ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ. ತಾಪಮಾನವು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ೪೦ ರಿಂದ ೫೦ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಇದ್ದರೆ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ೫ ರಿಂದ ೧೫ ಡಿ. ಸೆ.ನಷ್ಟು. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯ ತಾಪಮಾನ ಶೂನ್ಯವನ್ನು ತಲುಪುವುದೂ ಇದೆ. 
## ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯ
ಅರೇಬಿಯನ್ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯ ಬಲು ಕಡಿಮೆ. ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ೨೦ ಬಗೆಯ ಸಸ್ಯಗಳಿದ್ದರೆ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ೧೭ ಬಗೆಯ ಗಿಡಮರಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಇವ್ಗಳ ಪಕಿ ಎರಡೂ ತಳಿಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಸರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಸಸ್ಯಗಳು ಗಿಡಗಳೆ ಆಗಿದ್ದು ಕೆಲವೇ ಜಾತಿಯ ಮರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಖರ್ಜೂರದ ಮರ ಬಲು ಮುಖ್ಯವಾದುದು.
## ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನ
ಮರುಭೂಮಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಮರುಭೂಮಿಯ ಉಳಿದ ಅಂಶ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಸೈನಾಯ್, ಇರಾಖ್, ಜೋರ್ಡಾನ್,ಸಿರಿಯಾ, ಖತಾರ್, ಯು.ಎ.ಇ.,ಒಮಾನ್, ಯೆಮೆನ್ ಮತ್ತು ಕುವೈಟ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮರುಭೂಮಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಬರು, ಕುರ್ದ್, ತುರ್ಕ್ಮೆನಿ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸೀರಿಯನ್ ಜನಾಂಗದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಗಳು ಅರಾಬಿಕ್, ಕುರ್ದಿಶ್, ಅರಮೈಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಮೇನಿಯನ್ ನುಡಿಗಳು.
## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮರುಭೂಮಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ವರ್ಗ:ಮರುಭೂಮಿಗಳು
ಕಲೀಮ ಮೂಟ್ಲಾಂಥೆ

**ಕಲೀಮ ಪೆಟ್ರಸ್ ಮೂಟ್ಲಾಂಥೆ** () ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷವಾದ ಆಫ್ರಿಕಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ.

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 
ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ
ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು
ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್

ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ]]
**ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್** ಜೆಪಿ ಮಾರ್ಗನ್ ಚೇಸ್ ಕಂಪನಿಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದ್ದು ಅಮೇರಿಕದ ಭೋಗ್ಯ ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ದಿವಾಳಿತನ ಹೊಂದಿ ಮಾರ್ಗನ್ ಚೇಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 

ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ಕಂಪನಿಗಳು
ಭೀಮಾಶಂಕರ

**ಭೀಮಾಶಂಕರ** ಇದು ದ್ವಾದಶ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖೇಡ್ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಖೇಡದಿಂದ ೫೦ ಕಿ ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಪುಣೆ ನಗರದಿಂದ ೧೧೦ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳೆಂದರ್ ತ್ರಯಂಬಕೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಘೃಷ್ಣೇಶ್ವರ. ಭೀಮಾಶಂಕರ ಇದು **ಭೀಮಾ ನದಿ**ಯ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ, ಈ ನದಿಯು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ರಾಯಚೂರಿನ ಬಳಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ *ಭೀಮಾಶಂಕರ ಕಾಡುಮೃಗಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯ*ವೂ ಇದೆ. (ನೋಡಿ :ಭೀಮಾಶಂಕರ ದೇವಾಲಯ) -ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಭೀಮಾಶಂಕರ

Image:bull_BM.jpg|
Image:bell_BM.jpg|

## ಆಧಾರ
* Bhimashankar Jyotirling - Google Earth Community 

ವರ್ಗ: ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ 
ವರ್ಗ: ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ: ಶಿವ ಮಂದಿರಗಳು
ಐತರೇಯೋಪನಿಷತ್

ಐತರೇಯ ಉಪನಿಷತ್, ಋಗ್ವೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಐತರೇಯ ಅರಣ್ಯಕದ, ಎರಡನೇ ಅರಣ್ಯಕದ ಭಾಗ. ಎರಡನೇ ಅರಣ್ಯಕದ ನಾಲ್ಕನೆಯ, ಐದನೆಯ ಮತ್ತು ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳೇ ಐತರೇಯ ಉಪನಿಷತ್. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಭಾಷ್ಯ ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಮುಖವಾದ ದಶೋಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು.ಬಹ್ನೃಚೋಪನಿಷತ್ತೆಂತಲೂ ಮಹಾ ಐತರೇಯ ಉಪನಿಷತ್ತೆಂತಲೂ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಆರಣ್ಯಕ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ ಇದಿಷ್ಟು ಆರಣ್ಯಕ, ಇದು ಉಪನಿಷತ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದವಿದೆ. ಮಹೀದಾಸ ಐತರೇಯ ಇದರ ಋಷಿ (ಮಂತ್ರದೃಕ್). ಅದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು. ಈತ ವಿಶಾಲಾ ಎಂಬಾಕೆಯ ಪುತ್ರನೆಂದೂ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನ ಅವತಾರವೆಂದೂ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಭಾವನೆ. ಇತರಾ ಎಂಬುವಳ ಮಗ ಮಹಿದಾಸ. ಯಜ್ಞಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ತಂದೆ ತನ್ನ ಇತರ ಪತ್ನಿಯರ ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ಈತನನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ತಾತ್ಸಾರ ತೋರಿಸಲು, ಕರುಳು ನೊಂದ ತಾಯಿ ತನ್ನ ಕುಲದೈವ ಮಹೀ(ಭೂಮಿ) ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಆಕೆಯ ವರಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಈತನಿಗೆ ಅಸಮಾನವಾದ ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನ ಸಿದ್ಧಿಸಿತು-ಎನ್ನುವ ಈ ಐತಿಹ್ಯವೊಂದನ್ನು ಸಾಯಣರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಹೀದಾಸನೆಂಬ ಋಷಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಧ್ಯಾಯವೂ ಅಧ್ಯಯನ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಸಣ್ಣ-ಸಣ್ಣ ಖಂಡಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಅತಿ ಪುರಾತನವಾದ ಗದ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿದೆ, ಪುರಾತನವಾದ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಇರುವುದು ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಮೂರೇ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು. ಒಟ್ಟು ಐದು ಖಂಡಗಳೆಂಬ ಉಪವಿಭಾಗಗಳು.
## ಮೊದಲನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ 
ಮೊದಲನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಖ್ಯಾಯಿಕೆಯಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನು ತನಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಬೇರೊಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಆಕಾಶಾದಿ ಕ್ರಮದಿಂದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನೆಂದೂ ನಂತರ ಅತ್ಮಪ್ರಬೋಧಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಸರ್ವಶರೀರಗಳನ್ನೂ ತಾನೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನೆಂದೂ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಯಥಾರ್ಥವಾದ ತನ್ನ ಆತ್ಮನನ್ನೇ "ನಾನು ಈ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಆಗಿರುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಂಡನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವಶರೀರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವವನು ಅವನೊಬ್ಬ ಆತ್ಮನೇ ಹೊರತು ಬೇರೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ, ಆದಕಾರಣ ಎಲ್ಲರೂ "ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಆಗಿದ್ದೇನೆ" *ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ* ಎಂದು ಅರಿಯಬೇಕೆಂದು ತಮ್ಮ ಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

## ಏರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ 
ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಖಂಡವಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀವನಿಗೆ ಜನ್ಮ-ಮರಣಗಳು ನದಿಯ ಸ್ರೋತದಂತೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಜೀವನ ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಜೀವನು ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ರೇತಸ್ಸು ಅಥವಾ ವೀರ್ಯ ರೂಪದಿಂದ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಯಾವಾಗ ಪುರುಷನು ವೀರ್ಯವನ್ನು ಸ್ತ್ರೀಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೇಚನ ಮಾಡುವನೊ ಆಗ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಗರ್ಭಸ್ಥ ಶಿಶುರೂಪವು ಮೊದಲನೆ ಅವಸ್ಥೆಯು. ಶಿಶುವು ಮಾತೃಗರ್ಭದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಜೀವಿಸುವುದು ಎರಡನೆಯ ಅವಸ್ಥೆಯು.ಕೊನೆಗೆ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಶರೀರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಶರೀರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮೂರನೆಯ ಅವಸ್ಥೆ. ಯಾವ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಇರಲಿ ಜೀವನು ತನ್ನ ಅತ್ಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡರೆ,ಬಂಧಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆಂದೂ, ವಾಮದೇವನು ಮಾತೃಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಅವಿದ್ಯಾಕೃತವಾದ ಶರೀರವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅಮೃತನಾದನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
## ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ 
ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ಖಂಡವಿದೆ. ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ವಾಮದೇವನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ "ವಾಙ್ಮೇ ಮನಸಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತಾ..." ಎಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಶಾಂತಿಮಂತ್ರವೊಂದೇ ಇದೆ.

## ಅಧಾರ 
೧.ಐತರೇಯೋಪನಿಷತ್:ಸ್ವಾಮೀ ಆದಿದೇವಾನಂದ.

೨.ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪರಿಚಯ:ಎದುರ್ಕಳ ಕೆ.ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಭಟ್..

೩.ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Aitereya Upanishad recitation by Pt. Ganesh Vidyalankar 
*Multiple translations (Johnston, Nikhilānanda, Gambhirananda)
* Aitareya Upanishad
* Aitareya Upanishad 

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು
ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು

[thumb|right|400px|[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]]
ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೩೩ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿವೆ.

[thumb|right|200px|[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನದ ವಿಭಾಗಗಳು]]

**ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಅಂಕಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು**

ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
ತೈತ್ತಿರೀಯೋಪನಿಷತ್

**ತೈತ್ತಿರೀಯೋಪನಿಷತ್**ಇದು ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದದ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಾ ವಲ್ಲಿ,ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ವಲ್ಲಿ,ಭೃಗುವಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಮೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ.ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಹಿರಿಮೆಯಾಗಿದೆ.ಮಾನವನು ಜೀವ ಜಗತ್ತು,ಆತ್ಮ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ,ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದು ಕೂಡಾ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.ಪರತತ್ವವೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಜೀವ ಜಗತ್ತು,ಅನ್ನ,ಅಂತಃಕರಣ,ಜ್ಞಾನ ಇವುಗಳಲ್ಲಾ ಹುಟ್ಟಿ ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಆನಂದ,ಆನಂದವೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಣ ಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳುವ ಸ್ನಾತಕನಿಗೆ ನೀಡುವ ಜೀವನೋಪದೇಶವಾಗಿದೆ.ಇದರ ಮೊದಲನೆಯ ಅನುವಾಕ ಈ ರೀತಿ ಇದೆ.

ಹರಿ ಓಮ್|| ಶಂ ನೋ ಮಿತ್ರಃ ಶಂ ವರುಣಃ|ಶಂ ನೋ ಭವತ್ವರ್ಯಮಾ|ಶಂ ನ ಇಂದ್ರೋ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ|ಶಂ ನೋ ವಿಷ್ಣುರುರುಕ್ರಮಃ|ನಮೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ|ನಮಸ್ತೇ ವಾಯೋ|ತ್ವಮೇವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸಿ|ತ್ವಾಮೇವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ಬ್ರಹ್ಮ ವದಿಷ್ಯಾಮಿ|ಋತಂ ವದಿಷ್ಯಾಮಿ|ಸತ್ಯಂ ವದಿಷ್ಯಾಮಿ|ತನ್ಮಾಮವತು|ತದ್ವಕ್ತಾರಮವತು|ಅವತು ಮಾಮ್| ಅವತು ವಕ್ತಾರಮ್||ಓಂ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ||

ಮಿತ್ರನು ನಮಗೆ ಸುಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿ.ವರುಣನು ನಮಗೆ ಸುಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿ.ಆರ್ಯಮನು ನಮಗೆ ಸುಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿ.ಉರುಕ್ರಮನಾದ ವಿಷ್ಣುವು ನಮಗೆ ಸುಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿ.(ಪರೋಕ್ಷರೂಪನಾದ)ವಾಯುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ! ಹೇ ವಾಯುವೆ,(ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ)ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ!ನೀನೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಬ್ರಹ್ಮವಾಗಿರುತ್ತೀಯೆ.ನಿನ್ನನ್ನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.(ನಿನ್ನನ್ನೇ)ಋತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.(ನಿನ್ನನ್ನೇ)ಸತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.ಅದು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ!ಅದು ಆಚಾರ್ಯನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ!ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ.ಆಚಾರ್ಯನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ! ಓಂ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ.,

ಇದಲ್ಲದೆ ಸನಾತನ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಗರಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಹಲವು ಮಹಾವಾಕ್ಯಗಳು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು :
* ಮಾತೃ ದೇವೋ ಭವ, ಪಿತೃ ದೇವೋ ಭವ, ಆಚಾರ್ಯ ದೇವೋ ಭವ, ಅತಿಥಿ ದೇವೋ ಭವ.
* ಕೊಡುವುದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೊಡು, ಅಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಎಂದೂ ಕೊಡಬೇಡ
* ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾವಂತನಾಗುವನು. ಮಹತ್ತನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗುವನು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಮಾನವನಾಗುವನು.

## ಆಧಾರ 
೧.ಈಶಾವಾಸ್ಯೋಪನಿಷತ್:ಸ್ವಾಮೀ ಆದಿದೇವಾನಂದ

೨.ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪರಿಚಯ:ಎ.ಕೆ.ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಭಟ್

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* text
* text with with Vedic accents 
* Taittireeya Upanishad

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು
ಗಂಜಿಗಟ್ಟೆ

**ಗಂಜಿಗಟ್ಟೆ** ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. 
ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ೩೦೦೦, 
ವಿಳಾಸ:
ಗಂಜಿಗಟ್ಟೆ ಗ್ರಾಮ, 
ಮುತ್ತುಗದೂರು ಅಂಚೆ
ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು.
ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ
ಭಾರತ ದೇಶ 
ಪಿನ್: ೫೭೭೫೮೧

ತಲುಪುವ ದಾರಿ: 
ಬಸ್ ಮಾರ್ಗ:
ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಿಂದ: ಚಿತ್ರದುರ್ಗ - ಸಾಸಲು - ಸಂತೆ ಬೆನ್ನೂರು - ಸೂಳೆಕೆರೆ - ಹೊನ್ನಾಳಿ- ಶಿವಮೊಗ್ಗ  ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಿಂದ ೩೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಮುತ್ತುಗದೂರು ಗ್ರಾಮ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಒಂದು ಕಿ ಮೀ ಕಛ್ಛಾ ರಸ್ತೆ ಹಾದಿ.
ಇಲ್ಲವೇ
ದಾವಣಗೆರೆಯಿಂದ: ದಾವಣಗೆರೆ - ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ - ಹೊಸದುರ್ಗ ಮಾರ್ಗ, ದಾವಣಗೆರೆಯಿಂದ ೩೮ ಕಿ ಮೀ ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಅಂದನೂರು ಕ್ರಾಸ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಒಂದು ಕಿ ಮೀ ಟಾರ್ ರಸ್ತೆ ಹಾದಿ.
ರೈಲು ಮಾರ್ಗ: 
ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ದಾವಣಗೆರೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಸಲು ಸ್ಟೇಶನ್ ( ದಾವಣಗೆರೆಯಿಂದ ೩೮ ಕಿ ಮೀ )ನಿಂದ ೩ ಕಿ ಮೀ.

ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ: ಜನರೆಲ್ಲಾ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದವರು. ಕೋಳಿಗಳು ಈ ಊರಲ್ಲಿಲ್ಲ.

ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ
ವಿ. ಎಸ್. ನೈಪಾಲ್

**ಸರ್ ವಿದ್ಯಾಧರ್ ಸೂರಜ್ ಪ್ರಸಾದ್ ನೈಪಾಲ್** (ಹುಟ್ಟು: ಆಗಸ್ಟ್ ೧೭, ೧೯೩೨)-,ಮರಣ, ಆಗಸ್ಟ್ ೧೧,೨೦೧೮) ಇವರು ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬ್ಯಾಗೊ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರುವ, ಭಾರತ-ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮೂಲದ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಲೇಖಕ. ಇವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಣಿ ಎರಡನೆಯ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇವರಿಂದ *ನೈಟ್‍ಹುಡ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಇವರ ತಂದೆ ಸಿಪರ್ಸಾದ್ ನೈಪಾಲ್, ಅಣ್ಣ ಶಿವಾ ನೈಪಾಲ್, ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ನೀಲ್ ಬಿಸ್ಸೊಂದಾತ್, ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ಬಂಧು ವಾಹ್ನಿ ಕಪಿಲ್ದೆವ್ ಇವರೆಲ್ಲರು ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದರು.

೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ *ಇನ್ ಎ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೆಟ್* ಕೃತಿಗೆ ಇವರಿಗೆ ಮ್ಯಾನ್-ಬೂಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿತು, ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಲೇಖಕರು ನೈಪಾಲ್. ಇವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇವರ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನಗಳನ್ನು ತೃತೀಯ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವದಕ್ಕೆ ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ. 

## ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
### **Fiction** 
* The Mystic Masseur novel - 1957
* The Suffrage of Elvira - (1958)
* Miguel Street - (1959)
* A House for Mr Biswas - (1961)
* Mr. Stone and the Knights Companion - (1963)
* A Flag on the Island - (1967)
* The Mimic Men - (1967)
* In a Free State - (1971)
* Guerrillas (novel) - (1975)
* A Bend in the River - (1979)
* Finding the Centre - (1984)
* The Enigma of Arrival - (1987)
* A Way in the World - (1994)
* Half a Life - (2001)
* Magic Seeds - (2004)

### **Non-fiction** 
* *The Middle Passage: Impressions of Five Societies - British, French and Dutch in the West Indies and South America* (1962)
* *An Area of Darkness* (1964)
* *The Loss of El Dorado* - (1969)
* The Overcrowded Barracoon and Other Articles (1972)
* *India: A Wounded Civilization* (1977)
* A Congo Diary (1980)
* The Return of Eva Perón and the Killings in Trinidad (1980)
* *Among the Believers: An Islamic Journey* (1981)
* Finding the Centre (1984)
* Reading & Writing: A Personal Account (2000)
* *A Turn in the South* (1989)
* *India: A Million Mutinies Now* (1990)
* Bombay (1994, with Raghubir Singh)
* Beyond Belief: Islamic Excursions among the Converted Peoples (1998)
* Between Father and Son: Family Letters (1999, edited by Gillon Aitken)
* *The Writer and the World: Essays* - (2002)
* Literary Occasions: Essays (2003, by Pankaj Mishra)
* *A Writer's People: Ways of Looking and Feeling'' (2007)

## ನಿಧನ
ನೈಪಾಲರು, ೧೧, ಆಗಸ್ಟ್, ೨೦೧೮ ರಂದು, ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದರು.  ಅವರಿಗೆ ೮೫ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.
## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ
*೧೨-೮-೨೦೧೮;; ನಿಸ್ಸಾರ ಬದುಕು ಬೇಡವೆಂದ ನೈಪಾಲ್: ಜೀವನ
*ವಾಜಪೇಯಿ ಮತ್ತು ನೈಪಾಲ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಲೇಖಕರು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾನ್ ಬೂಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತಗಳು

**ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತಗಳು** ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ. ಈ ಶ್ರೇಣಿಯು ಉತ್ತರಭಾರತದ ಸಿಂಧೂ-ಗಂಗಾ ಬಯಲನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದ ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿಯಿಂದ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್-ರಾಜಸ್ಥಾನ-ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಂಧಿಸುವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬಿ ಮಿರ್ಜಾಪುರದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಸಮೀಪದವರೆಗೆ ಹರಡಿವೆ. ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತಗಳ ಪಶ್ಚಿಮೋತ್ತರ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಪೂರ್ಣ ಒಣಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಜನವಸತಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿಲ್ಲ. ಪರ್ವತಗಳ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗವು ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾನದಿಯ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಾಳಿ ಸಿಂಧಿ, ಪಾರ್ಬತಿ, ಬೇಟ್ವಾ ಮತ್ತು ಕೇನ್ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತಗಳ ಪೂರ್ವ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸೋನ್ ನದಿಯು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿಂಧ್ಯ ಪೀಠಭೂಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳಾದ ಭೋಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಇಂದೋರ್ ನಗರಗಳು ಈ ಪೀಠಭೂಮಿಯಲ್ಲಿವೆ.

ವರ್ಗ:ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಭೂಗೋಳ
ಕೇನೋಪನಿಷತ್

**ಕೇನೋಪನಿಷತ್** ಅಥವಾ **ತಲವಕಾರೋಪನಿಷತ್** ಸಾಮವೇದದ ತಲವಕಾರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ ತಲವಕಾರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಕೆ "ಜೈಮಿನೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ"ವೆಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ. ಕೇನೋಪನಿಷತ್  ತಲವಕಾರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವದರಿಂದ ಇದನ್ನು ತಲವಕಾರ ಉಪನಿಷತ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರವು "ಕೇನ" ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ "ಕೇನೋಪನಿಷತ್" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.ಕೇನ ಎಂದರೆ ಯಾರಿಂದ ಎಂದು ಅರ್ಥ.ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ ಯಾರಿಂದ ಆಯಿತು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವು ಕೇನೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿಗೆ ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಎರಡು ಭಾಷ್ಯಗಳಿವೆ.ಒಂದಕ್ಕೆ ಪದಭಾಷ್ಯವೆಂದೂ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ವಾಕ್ಯಭಾಷ್ಯವೆಂದೂ ಹೆಸರುಗಳುಂಟು.ಆದರೆ ವಾಕ್ಯಭಾಷ್ಯವು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಕೆಲವು ಸಂದೇಹಗಳಿವೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷಯಿಕವಾಗಿದೆ.
ಅಧ್ಯಯನಾನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಖಂಡಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿದೆ. 

## ಮೊದಲನೆಯ ಖಂಡ
ಪರಬ್ರಹ್ಮವು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ವಸ್ತುವೆಂದೂ, ಜಡವಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಚೇತನತ್ವವು ಅದರಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗಿದೆಯೆಂದೂ, ಇದರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಇತರರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದೂ ಮೊದಲನೆಯ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.

## ಎರಡನೆಯ ಖಂಡ
"ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರಿಯಬಹುದು?" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಎರಡನೆಯ ಖಂಡವು ಉತ್ತರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ."ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಎಣಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ ತಿಳಿದೂ ಇರುತ್ತೇನೆ" ಎಂಬ ಙ್ಞಾನವು ಯಾವನಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅವನೇ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮವು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ವಿಷಯವಾಗದಿದ್ದರೂ,ಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮನೆಂದು ಅರಿಯಬಹುದು.ಆದರೆ "ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಈ ಖಂಡವು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

## ಮೂರನೆಯ ಖಂಡ
ಮೂರನೆಯ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರಲು ಅಖ್ಯಾಯಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.ದೇವತೆಗಳ ಗರ್ವಭಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮವು ಅಗ್ನಿ ವಾಯುಗಳಿಗೆ ಯಕ್ಷರೂಪದಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದು ಅವರಿಗೆ ಎನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.
ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಮಾ ಹೈಮವತಿಯ ದರ್ಶನವಾದಮೇಲೆ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯ ಸ್ತುತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಅಖ್ಯಾಯಿಕೆಯು ಬಂದಿದೆ.

## ನಾಲ್ಕನೆಯ ಖಂಡ
ಈ ಖಂಡವು ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಮುಖ್ಯವಾದ ಭೋಧನೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.ಈ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಉಮಾ ಹೈಮವತಿಯು ಉಪಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಬ್ರಹ್ಮವು ಮಿಂಚಿನ ಬಳ್ಳಿಯಂತೆ ಹೊಳೆದು ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.ಉಮೆಯು ಕೊಡುವ "ಮಾನಸಿಕ" ಉಪಮಾನವನ್ನು ಹಲವು ಭಾಷ್ಯಾಕಾರರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚ್ಯಾತ್ಯ ಅನುವಾದ/ಅಧ್ಯಯನಕಾರರು ವಿಧವಿಧವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬಹ್ಮವು ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳೊಂದಿಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳದ್ದೆಂದು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಬರೆದಿರುತ್ತಾರೆ.ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ವಿಷಯೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ರಂಗರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಮನಸ್ಸು ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವುದರಿಂದಲೂ,ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ವಸ್ತುವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವುದರಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಸ್ಮರಿಸುವದರಿಂದಲೂ ಬ್ರಹ್ಮದ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಸಿದ್ಧವಾಗುವುದೆಂದು
ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮುಲ್ಲರ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.ಕೊನೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು "ತದ್ವನ" ಅಥವಾ "ವನ" ಎಂದು ಉಪಾಸಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದೆ.ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮವಾದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವದರಿಂದ,ಬಯಸುವದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಉಪಾಸನೆಯೇ ಕೇನೋಪನಿಷತ್ತಿನ ಪರಮ ರಹಸ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

## ಸಾರಾಂಶ
ನಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಆತ್ಮಜ್ಯೋತಿಯಿಂದಲೇ ಆಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮವು ನಮ್ಮ ಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮವಾದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು "ತದ್ವನ" ಎಂದು ಉಪಾಸಿಸತಕ್ಕದ್ದು. ತಪೋದಮ ಕರ್ಮಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ. ಇದು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಸಾರಾಂಶ

## ಆಧಾರ 
೧.ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪರಿಚಯ:ಎದುರ್ಕಳ ಕೆ.ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಭಟ್

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* Kena Upanishad 

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು
ಸಾತ್ಪುರ ಪರ್ವತಗಳು

**ಸಾತ್ಪುರ ಪರ್ವತಗಳು** ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ. ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗವಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ,ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹಾದು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದವರೆಗೆ ಸಾತ್ಪುರ ಪರ್ವತಗಳು ಹಬ್ಬಿವೆ. ಸಾತ್ಪುರ ಪರ್ವತಗಳು ಕೊಂಚ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸಾಗಿವೆ. ಈ ಎರಡು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಗಂಗಾ ಬಯಲು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿಗಳ ನಡುವೆ ಗೋಡೆಗಳಂತೆ ನಿಂತಿವೆ. ಈ ಎರಡು ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿ ನರ್ಮದಾ ನದಿಯು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ತಾಪ್ತಿಮತ್ತು ಗೋದಾವರಿ ನದಿಗಳು  ಸಾತ್ಪುರ ಪರ್ವತಗಳ  ದಕ್ಷಿಣದಂಚಿನಲ್ಲಿ ಹರಿದರೆ ಮಹಾನದಿಯು ಶ್ರೇಣಿಯ ಪೂರ್ವದಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದು. ತನ್ನ ಪೂರ್ವ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಾತ್ಪುರ ಪರ್ವಶ್ರೇಣಿಯು ಛೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ ಪೀಠಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಂಧಿಸುವುದು.
ಒಂದುಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಸಾತ್ಪುರ ಪರ್ವತಗಳು ಇಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬೋಳಾಗಿವೆ. ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಉಳಿದಿರುವ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ಕಾಡೆಮ್ಮೆ, ಚೌಸಿಂಘಾ, ಕರಡಿ, ಕೃಷ್ಣಮೃಗ ಮುಂತಾದ  ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ. 

ವರ್ಗ:ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು
ಭಾರತ-ಅಮೇರಿಕ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಒಪ್ಪಂದ

[right|250px|thumb|[ಅಮೇರಿಕ ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ನವ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ]]

**ಭಾರತ-ಅಮೇರಿಕ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಒಪ್ಪಂದ**ವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅಣುಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾದ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಜುಲೈ ೧೮, ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಯೂ. ಬುಷ್ ಜಂಟಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತವು ಶಸ್ತ್ರಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಗರೀಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಿರ್ಭಂದಿತವಾಗಿದ್ದ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಪೂರೈಸುವ ಗುಂಪಿನಿಂದ ನಾಗರೀಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಅನುಮತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಭಾರತ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ನಂತರ, ೩೫ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಅನುಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳನ್ನು ಭಾರತವು ತನ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು.

ವರ್ಗ:ಅಣುಶಕ್ತಿ
ಆರ್. ಟಿ. ನಗರ

**ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್ ನಗರ** ಅಥವಾ **ಆರ್. ಟಿ. ನಗರ** ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಡಾವಣೆ.

ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಡಾವಣೆಗಳು
ಮಹಾನದಿ

, Odisha]]

**ಮಹಾನದಿ** ಭಾರತದ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ರಾಜ್ಯದ ಉನ್ನತಪ್ರಾಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಯ್ ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ಸಿಂಹಾವ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಹ ಪ್ರವಹಿಸಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮಹಾನದಿಯ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು ೮೬೦ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳು. ಈ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ಝಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಭಾಗಗಳು. ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡನದಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾದ ಮಹಾನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಸಂಬಾಲ್ಪುರದ ಬಳಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣುಗಾರೆಯ ಆಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆಣೆಗೆ ಹಿರಾಕುಡ್ ಆಣೆಕಟ್ಟು ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಮಹಾನದಿ ಕಣಿವೆಯ ಫಲವತ್ತಾದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಭತ್ತವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾನದಿಯು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುವೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಮುಖಜಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಈ ಮುಖಜಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಅರಣ್ಯಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಭತ್ತದ ಕಣಜವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು.

Image:Fishing_In_Orissa.JPG|ಕಟಕ್ ಬಳಿ ಮಹಾನದಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ.
Image:Mahanadi_River.JPG|ಮಹಾನದಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ನೋಟ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*Bargarh district topography 
*Burnt paddy and dead fish 
*Orissa Govt. blamed for declining quality of river water 
*Mahanadi River 

ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು
ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್

**ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ (ಎನ್ ಎಫ್ ಎಲ್)** ಅಮೇರಿಕದ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಾರ್ಷಿಕ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ. ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ೩೨ ತಂಡಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ
ನಿಲುವಾಗಿಲು

**ನಿಲುವಾಗಿಲು** ಕೊಪ್ಪ ತಾಲ್ಲುಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಸಹಜ ಸಿರಿಯನ್ನ ಹಾಸು ಹೊದ್ದುಕೊ೦ಡಿರುವ ಒಂದು ಹಳ್ಳೀ, ಈ ಗ್ರಾಮದ ದೇವರು ಈಶ್ವರ, ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಜೀವಾನಾಧಾರ ಕೃಷಿ, ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆ ಅಡಿಕೆ, ಭತ್ತ.

ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
ಕೂಡ್ಲು ತೀರ್ಥ

## ಕೂಡ್ಲು ತೀರ್ಥ ಜಲಪಾತ
250px|thumb|right
 ಹೆಬ್ರಿಯಿ೦ದ ೨೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಆಗುಂಬೆಯ ದಟ್ಟ ಕಾನನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುವ ಸೀತಾ ನದಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವೇ ಈ ಕೂಡ್ಲು ತೀರ್ಥ. ಸೀತಾ ನದಿಯ ಉಗಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ರಸ್ತೆ ಸ೦ಪರ್ಕದಿ೦ದ ೪ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ೪ ಕಿ.ಮೀ. ಚಾರಣದ ನಂತರ ಜಲಪಾತವು ಎದುರುಗೊಳ್ಳುವುದು. ಚಾರಣದ ಮಧ್ಯ ಹಚ್ಚ ಹಸುರಿನ ಪರಿಸರವೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ
ಮುದ ನೀಡುವುದು.

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿರುವ ಆಗುಂಬೆಯ ದಟ್ಟ ಕಾನನದ ಕಾಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದೇ ಸಾಗಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಇರುವ ಕೂಡ್ಲು ತೀರ್ಥವು ಬಳವಳಿದು ಅರಸಿ ಬಂದ ಮೇನಕೆ ಚೆಲುವಿನಿಂದ ಮನಸೂರೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ದಟ್ಟ ಕಾನನದ ಹೆಬ್ಬಂಡೆಯನ್ನು ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಸುಮಾರು ೧೨೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮ್ಮಿಕ್ಕುವ ಆ ರಮಣೀಯತೆಯ ಅಪರಾವತಾರದಂತಹ ಕಂಪ ಸೂಸುತ್ತ ಭೋರ್ಗರೆಯುತ್ತ ಬೀಳುವ ದೃಶ್ಯ ನಿಜಕ್ಕೂ ನಡೆದು ಬಂದ ದಣಿವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಇಂಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಕಾನನವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ನಡಿಗೆಯ ಪಯಣ ಚೇತೋಹಾರಿಯಾದದ್ದು. ಎತ್ತ ನೋಡಿದರೂ ಮುಗಿಲೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದು ನಿಂತ, ಮುಂದಿನ ಹಾದಿಯೇ ಕಾಣಿಸದಷ್ಟು ಒತ್ತಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತ ವೃಕ್ಷ ರಾಶಿ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಂಡೂ ಕಾಣದೆ  ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತ ಹರಿದಾಡುವ ಸರೀಸೃಪಗಳ ಸಪ್ಪಳ, ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೂಗು, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವ, ದೂರದ ಸೀತಾ ನದಿಯ ಜಲಪಾತದ ಝಳು ಝಳು ಸದ್ದು ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಪಯಣವನ್ನು ಆವಿಸ್ಮರಣೀಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಗಗನದಿಂದ ಭುವಿಯತ್ತ ಒಮ್ಮೆಲೆಯೇ ಹೆಬ್ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಸೀಳಿಕೊಂಡು ದೊಪ್ಪೆಂದು ಧುಮ್ಮಿಕ್ಕುವ ಸೀತಾ ನದಿಯ ಕೂಡ್ಲು ತೀರ್ಥದ ಪರಿಸರ ನೋಡುಗರನ್ನು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಕಿನ್ನರ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಲಪಾತದ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಝಳಕ ಮಾಡಲು ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಜಿಗಣೆಗಳ ಕಾಟ. ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧.೫ ಕಿ ಮೀ ದೂರ ಸಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

## ವಾಹನ ಸೌಕರ್ಯ 
ಈ ಜಲಪಾತವನ್ನು ನೋಡಬಯಸುವವರು ಉಡುಪಿ ಆಥವಾ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಿ೦ದ ಮಿನಿಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳಸಬಹುದು.
ಉಡುಪಿಯಿಂದ, ಶಿವಮೊಗ್ಗದಿಂದ ಹೆಬ್ರಿಯವರೆಗೂ ವಾಹನ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮಾತ್ರ ಹೆಬ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟೋಗಳಲ್ಲೇ ಹೋಗಿ ಬರಬೇಕು. ಸ್ಥಳ ಪರಿಚಯವಿರುವ ವಾಹನ ಚಾಲಕರ ಜತೆಗೇ ಹೋಗಿಬರುವುದು ಒಳಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಕೂಡ್ಲು ತೀರ್ಥ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಜಲಧಾರೆ, ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಪರಿಸರ ಬಿಟ್ಟರೆ ಮತ್ತೇನೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
## ಕೂಡ್ಲು ತೀರ್ಥದ ವಿಶೇಷತೆ
ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಿಂದ ಕೂಡ್ಲು ತೀರ್ಥ ಜಲಪಾತ  ಧುಮುಕುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತದ ಕೆಳಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ಕೊಳದ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತಿದ್ದರು ಎನ್ನುವ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ.  ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಕೂಡ್ಲು ತೀರ್ಥ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

## ಚಾರಣ
200px|thumb|right

ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರಣಿಗರು ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅನುಮತಿ ಮಾತ್ರ ಕಡ್ಡಾಯ. ಚಾರಣಿಗರು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಮಧ್ಯ, ಸಿಗರೇಟು ಹೀಗೆ ನಿಷೇಧಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಹೆಸರು, ದೂರವಾಣಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ ಚಾರಣ ಮುಂದುವರಿಸ ಬೇಕು. ಜಲಪಾತವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸೀತಾನದಿಯನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಬೇಕು. ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧.೫ ಕಿ ಮೀ ದೂರ ಸಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
200px|thumb|left

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಜಲಪಾತಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪಾತಗಳು
ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಯೋಜನೆ
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಆರತಿ (ಪೂಜೆ)

**ಆರತಿ** ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ದೇವ ದೇವಿಯರಿಗೆ ಜ್ಯೋತಿ ಬೆಳಗಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಒಂದು ಉಪಚಾರ. ಆರತಿ ಬೆಳಗಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ಪೂರವನ್ನು ಅಥವಾ ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದ ಬತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರತಿ ಬೆಳಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಾಯನ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರತಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ವೇದಕಾಲದಿಂದ ನಡೆದುಬಂದದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೂವು ಅಥವಾ ಗಾಯನದ ಮೂಲಕ ದೇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಉಪಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಹ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆರತಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗಾಯನ ಕೀರ್ತನ ಸಭೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಆರತಿ ಬೆಳಗುವ ವಾಡಿಕೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆರತಿ ಬೆಳಗುವಾಗ ಗಂಟೆ ಯಾ ಶಂಖನಾದವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿಸಲಾಗುವುದು.
ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತು ಗಂಗೆಗೆ ಆರತಿ ಬೆಳಗುವರು]]
ದೇವಪೂಜೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಇತರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಆರತಿ ಎತ್ತುವ ವಾಡಿಕೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀಯರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಉಪನಯನ, ವಿವಾಹ ಮುಂತಾದ ಯಾವುದೇ ಶುಭಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಮಾರಂಭದ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಆರತಿ ಎತ್ತುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಆರತಿ ಎತ್ತುವಾಗ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬಳಸುವರು. ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ದೀಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಅರಿಶಿನ ಕದಡಿದ ನೀರಿನಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಆರತಿ ಎತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರತಿ ಎತ್ತಲು ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ, ಕಂಚು ಅಥವಾ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದು.

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ತಪತಿ ನದಿ

**ತಾಪ್ತಿ ನದಿ** ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಒಂದು ನದಿ. ಇದರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ತಾಪಿ ನದಿ, ತಪತಿ ನದಿಯನ್ನು ಸೂರ್ಯಪುತ್ರಿ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ತಾಪ್ತಿ ನದಿಯ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು ೭೨೪ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ತಾಪ್ತಿ ಒಂದು. ನರ್ಮದಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಮಾಹಿ ನದಿಗಳು ಉಳಿದೆರಡು. ತಾಪ್ತಿ ನದಿಯು ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾತ್ಪುರ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುವುದು. ತಾಪ್ತಿ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ನಿಮಾರ್ ಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿದರ್ಭ ಮತ್ತು ಕಾಂದೇಶ್ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಗುಜರಾತ್. ತಾಪ್ತಿ ನದಿಯು ಸೂರತ್ ಬಳಿ ಖಂಭಾಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣಾ, ಗಿರ್ನಾ ಮತ್ತು ಪನ್ಜಾರಾ ನದಿಗಳು ತಾಪ್ತಿ ನದಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿಗಳು. ತಾಪ್ತಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಜಳಗಾಂವ್ ಬಳಿ ಹಾತ್ನೂರ್ ಆಣೆ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಸೋನ್‌ಗಢದ ಬಳಿ ಉಕಾಯ್ ಆಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
## ನೋಡಿ
*ಭಾರತದ ನದಿಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
*
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*Tapti River Watershed Map and data  &mdash; World Resources Institute

ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ಊರುಕೇರಿ

ಕನ್ನಡದ ಹೆಸರಾಂತ ದಲಿತ ಕವಿ ಡಾ.ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ **ಊರುಕೇರಿ**. ಊರುಕೇರಿ ಆತ್ಮಕಥನ ಶುರುವಾಗುವುದು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯವೆನಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿ ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೋವು ಕಾಣುತ್ತದೆ.ಆದರೆ  ‘ಊರುಕೇರಿಯಲ್ಲಿ’ ತನ್ನ ನೋವಿನ, ಅವಮಾನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕಾರವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಕಷ್ಟ ಕೋಟಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಬಡತನ ಹೋರಾಟಗಳ ಬದುಕು ಈ ಕಥಾನಕದಲ್ಲಿ ತುಂಟತನ, ವ್ಯಂಗ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ; ಆ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಭೆಯು ಬಡತನವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಹೊಸ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೊಂದನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ಬರವಣಿಗೆ ಇದು. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯ ನವರ ಕಲ್ಲು ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬದುಕನ್ನು ಊರುಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಾ ಕುಳಿತರೆ ಓದುಗನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೃತಿ ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳು
ವರ್ಗ:ದಲಿತ ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯ
ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರೋಪನಿಷತ್

**ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರೋಪನಿಷತ್** ಯಜುರ್ವೇದದ ತೈತ್ತೀರಿಯ ಶಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ ಉಪನಿಷತ್ತು.ಪ್ರಾಚೀನವೂ,ಸತ್ವಪೂರ್ಣವೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಆರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳೂ ೧೧೩ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಇವೆ.
ಪದ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ. ಸಹನಾವವತು ಎಂಬುದು ಇದರ ಶಾಂತಿಮಂತ್ರ, ವಿಚಾರಪುರಿತವಾದ 113 ಮಂತ್ರಗಳಿವೆ. ಜಗತ್ಕಾರಣವಾವುದು ? ನಾವು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆವು ? ಯಾರ ಕಟ್ಟಳೆಗೊಳಗಾಗಿ ಸುಖ ದುಃಖಗಳುಂಟಾಗುವುವು ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಇದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಜೀವ, ಬ್ರಹ್ಮರ (ಜ್ಞ, ಅಜ್ಞ) ವಿಚಾರ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. 2ನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಯೋಗದ, ಯೋಗಾನುಭವದ ನಿರೂಪಣೆ ಇದೆ. ಇದು ಪಾತಂಜಲಯೋಗದ ಪೀಠಿಕೆಯಂತಿದೆ. 3-4ನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ, ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಗಳ ಸ್ವರೂಪ ನಿರೂಪಣೆ ಇದೆ. ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಮಹೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. 5ನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಪಿಲ ಋಷಿಯ ಸಾಂಖ್ಯತತ್ತ್ವದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಆದರೆ ನಿರೀಶ್ವರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಛಾಯೆ ಇಲ್ಲ. ಏಕೈಕ ಕಾರಣನೂ ಸರ್ವಾಧಿಪನೂ ಆದ ಅದ್ವಿತೀಯನನ್ನು ಅರಿಯುವುದರಿಂದ, ಮುಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 6ನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತದ ನಿರೂಪಣೆ ಇದ್ದು ಕರ್ಮಕ್ಷಯದಿಂದ ಮೋಕ್ಷಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂದೂ ಮಹೇಶ್ವರ ಕರ್ಮಚಕ್ರದಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ, ಕರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷನೆಂದೂ ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪರಮಾತ್ಮನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲಾಗಿ ಗುರುಭಕ್ತಿ ಇರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
## ಆಧಾರ 
೧.ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪರಿಚಯ:ಎ.ಕೆ.ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಭಟ್

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
*Read a simple translation of Shvetashvatara Upanishad
*Sri Aurobindo, *The Upanishads* http://www.sriaurobindoashram.info/Contents.aspx?ParentCategoryName=_StaticContent/SriAurobindoAshram/-09%20E-Library/-01%20Works%20of%20Sri%20Aurobindo/-12_The%20Upanishad_Volume-12. Sri Aurobindo Ashram, Pondicherry. 1972

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು
ಕೆ. ಎಸ್. ನಾರಾಯಣಾಚಾರ್ಯ

**ಕೆ. ಎಸ್. ನಾರಾಯಣಾಚಾರ್ಯ**[೩೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೩೩ - ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೧] ಇವರು ಕನ್ನಡದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಲೇಖಕರು, ಪ್ರಚಾರಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಚನಕಾರರು. ಇವರು ಕನಕಪುರದ ವೈದಿಕ ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬೇಂದ್ರೆಯವರಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಗೊಳಗಾಗಿ ಇವರು ಪ್ರವಚನಗಳಿಂದ ಲೇಖನದೆಡೆಗೂ ಮುಖ ಮಾಡಿದರು.

## ಶಿಕ್ಷಣ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ(೧೯೫೪), ಬಿ.ಎ(ಆನರ್ಸ್)(೧೯೫೭), ಎಂ.ಎ(ಇಂಗ್ಲಿಷ್)(೧೯೫೮) ಪದವಿಗಳು. "ಡಬ್ಲು. ಬಿ. ಯೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟಿ. ಎಸ್. ಎಲಿಯೇಟ್ ರ ಕಾವ್ಯ್ದ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಭಾವ" ಇವರ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪ್ರಬಂಧ(೧೯೫೯-೬೧).

## ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆ
* ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕ
* ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಚಕ
* ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ
* ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯ
* ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ

## ಪುಸ್ತಕಗಳು
* ವೇದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಿಚಯ(೧೦ ಸಂಪುಟ)
* ಶ್ರೀ ರಾಮಾವತಾರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದಾಗ
* ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಪಂಚ
* ಶ್ರೀ ಮಹಾಭಾರತ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಪಂಚ
* ಆ ಹದಿನೆಂಟು ದಿನಗಳು
* ರಾಜಸೂಯದ ರಾಜಕೀಯ
* ರಾಜಸೂಯ ತಂದ ಅನರ್ಥ
* ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಾವತಾರ (೨ ಸಂ.)
* ಅಗಸ್ತ್ಯ
* ದಶಾವತಾರ
* ಮಹಾಮಾತೆ ಕುನ್ತೀ ಕಂದೆರೆದಾಗ
* ನಳ ದಮಯಂತಿ
* ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯ
* ರಾಮಾಯಣ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದಾಗ 
* ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣಸಾಹಸ್ರೀ (೫ಭಾಗ)
* ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣದ ಮಹಾ ಪ್ರಸಂಗಗಳು
* ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ದ
* ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಪುರಾಣಗಳು
* ಭಾರತ, ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ
* ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮೀಕರಣ
* ಶ್ರೀ ಮಹಾಭಾರತ ಕಾಲ ನಿರ್ಣಯ
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳು -೧
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳು-೨
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳು-೩
* ರಾಷ್ಟ್ರಾವಲೋಕನ
* ವನದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು
* ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಯಾರು?

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬಿರುದುಗಳು
* 'ವಿದ್ವನ್ಮಣಿ', 'ವೇದಭೂಷಣ', 'ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಹೃದಯಜ್ಞ', 'ರಾಮಾಯಣಾಚಾರ್ಯ', 'ಮಹಾಭಾರತಾಚಾರ್ಯ' ಮೊದಲಾದ ಬಿರುದುಗಳು ವಿವಿಧ ಮಠಾಧೀಶರಿಂದ. 
* ಗಮಕರತ್ನಾಕರ(ಗಮಕ ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಸರಕಾರದಿಂದ).
* ವೇದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಾಲೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಬಹುಮಾನ(೧೯೭೩).
* ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೮)

## ಸಧ್ಯದ ಕೈಂಕರ್ಯ
ಸಮಗ್ರ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಭಾಗವತಗಳ ಕಾದಂಬರೀಕರಣ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ರಾಮಾಯಣ, ಭಾರತ, ಗೀತೆ, ಭಾಗವತ, ಆಳ್ವಾರುಗಳ ಮೊದಲಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕುರಿತು ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ಆಂಗ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಚನ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಸಾರ, ಸಂಶೋಧನೆ.

## ನಿಧನ
೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ೨ ಗಂಟೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
* ಕೆ.ಎಸ್. ನಾರಾಯಣಾಚಾರ್ಯ, 'ಕಣಜ' ಮಾಹಿತಿಕೋಶ
* ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂಪನ್ನ ನಾರಾಯಣಾಚಾರ್ಯ, ರವೀಂದ್ರ ಭಟ್ಟ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ, 09/30/2012

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:೨೦೨೧ ನಿಧನ
ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಂಡಾರ

**ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಂಡಾರ** ಇದು ಕನ್ನಡದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ. **ಮಂಗಳೂರು ಗೋವಿಂದರಾಯರು** ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಂಡಾರವನ್ನು ೧೯೩೪ರ ಯುಗಾದಿಯಂದು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 
ಗೋವಿಂದರಾಯರು ಸಹೋದರ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದುಗರಲ್ಲಿದ್ದಲ್ಲೇ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಹೊಸ ಕನ್ನಡ ಓದುಗ ಪರಂಪರೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರು. 

೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬೆಂಗಳೂರು ಶಾಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಇದೇ ಈಗ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಛಾಪನ್ನು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮೂಡಿಸಿದೆ. 

ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖಕರಾದ ಎಸ್.ಎಲ್.ಭೈರಪ್ಪ, ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲ, ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್'ರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದೆ. 

## ವಿಳಾಸ
ಜಂಗಮಮೇಸ್ತ್ರಿ ಗಲ್ಲಿ (ಮಲಬಾರ್ ಹೋಟೆಲ್ ಎದುರು),
ಬಳೇಪೇಟೆ, ಬೆಂಗಳೂರು - ೫೬೦೦೫೩, ದೂ: ೦೮೦-೨೨೮೭೭೬೧೮

ವರ್ಗ: ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ: ಪ್ರಕಾಶನ
ಮಾಂಡೂಕ್ಯೋಪನಿಷತ್

ಕಾರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ]]

**ಮಾಂಡೂಕ್ಯೋಪನಿಷತ್** ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಬರೇ ೧೨ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇದು ಅಥರ್ವವೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುದಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿಓಂ ಶಬ್ದದ ಹಿರಿಮೆ, ಅರ್ಥಶಕ್ತಿ, ಮನುಷ್ಯನಜಾಗ್ರತ್,ಸ್ವಪ್ನ,ಸುಷುಪ್ತಿ,ತುರೀಯ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಅವಸ್ಥೆಗಳ ವಿವರಣೆ,ಬ್ರಹ್ಮ,ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ,ತೈಜಸಎಂಬ ಸೃಷ್ಟಿಶಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಮಾನಸಿಕ ತಯಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದಾಗ ಇದು ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದೂ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದುದೂ ಎಂದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸೂತ್ರ ಗ್ರಂಥದಂತಿದ್ದರೂ ಓಂಕಾರವೇ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವೂ ಭೂತ ಭವಿಷ್ಯದ್ವರ್ತಮಾನಗಳೂ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುವ ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿಗೆ ಗೌಡಪಾದರೂ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದ್ವೈತ, ಪ್ರಪಂಚ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಇದರಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲು ಬಂದಿರುವುದು.

## ಆಧಾರ 
೧.ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪರಿಚಯ:ಎ.ಕೆ.ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಭಟ್

## ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು 
*GRETIL etext 
*Mandukya Upanishad , Full etext from wikisource (Sanskrit).
*http://www.musicindiaonline.com/l/7/s/album.482/language.10/ , ಪಂಡಿತ್ ಜಸರಾಜ್ ರವರಿಂದ ಮಾಂಡೂಕ್ಯೋಪನಿಷತ್ತಿನ ಸಂಗೀತರೂಪದ ನಿರೂಪಣೆ.
* Mandukya Upanishad recitation by Pt. Ganesh Vidyalankar
* Multiple translations (Johnston, Nikhilānanda, Dvivedi, Panoli)
* GRETIL etext 
* www.hinduwebsite.com, The Mandukya Upanishad English Translation
* Mandukya Upanishad with Gaudapada Karika 
* Downloadable Audio of 44 Classes on Manudkya Upanishad and Gaudapada Karika by Swami Tattwamayananda

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು
ವಿಷ್ಣು ಸಖಾರಾಮ್ ಖಾಂಡೇಕರ್

**ವಿಷ್ಣು ಸಖಾರಾಮ್ ಖಾಂಡೇಕರ್**(ಜನವರಿ ೧೧,೧೮೯೮-ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೨,೧೯೭೬) ಇವರು ಮರಾಠಿಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಕಥಾಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧಕಾರರು. ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪಡೆದು ಪುಣೆಯ ಫಗ್ರ್ಯುಸನ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ "ಯಯಾತಿ" ಕಾದಂಬರಿಗಾಗಿ ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮನ್ನಣೆಯಾದ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೊಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಶಿವಾಜಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಅವರಿಗೆ ಡಿ.ಲಿಟ್ ಗೌರವ ಪದವಿಯನ್ನು ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿತು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.

## ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು
ಖಂಡೇಕರ್ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ *ಯಯಾತಿ* (ययाति) ಮೂರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೬೦), ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೬೦), ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೭೪).

ಖಾಂಡೇಕರ್ ಅವರ ಇತರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
**ಹೃದಯಾಚಿ ಹಕ್* (हृदयाची हाक) (೧೯೩೦)
**ಕಾಂಚನ್ ಮೃಗ* (कांचनमृग) (೧೯೩೧)
**ಉಲ್ಕಾ* (उल्का) (೧೯೩೪)
**ಡಾನ್ ಮಾನೆ* (दोन मने) (೧೯೩೮)
**ಹಿರ್ವಾ ಚಾಫಾ* (हिरवा चाफ़ा) (೧೯೩೮)
**ಡಾನ್ ಧ್ರುವ* (दोन धृव) (೧೯೩೪)
**ರಿಕಾಮಾ ದೇವ್ಹಾರಾ* (रिकामा देव्हारा) (೧೯೩೯)
**ಪಹಿಲೆ ಪ್ರೇಮ್* (पहिले प्रेम) (೧೯೪೦)
**ಕ್ರೌಂಚವಧ್* (क्रौंचवध) (೧೯೪೨)
**ಜಲಲೇಲಾ ಮೊಹರ್* (जळलेला मोहर) (೧೯೪೭)
**ಪಂಢರೇ ಧಗ್* (पांढरे ढग) (೧೯೪೯)
**ಅಮೃತವೇಲ್* (अमृतवेल)
**ಸುಖಾಚಾ ಶೋಧ್* (सुखाचा शोध)
**ಅಶ್ರು* (अश्रू))
**ಸೋನೇರಿ ಸ್ವಪ್ನೆ ಭಂಗಲೇಲಿ* (सोनेरी स्वप्ने भंगलेली)
**ಯಯಾತಿ* (ययाति)
**ಏಕಾ ಪನಾಚಿ ಕಹಾನಿ* (एका पानाची कहाणी) (ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ)

## ಇತರ ಕೃತಿಗಳು
ಕೆಳಗಿನವು ಖಂಡೇಕರ್ ಅವರ ಇತರ ಕೃತಿಗಳ ಭಾಗಶಃ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ:
*अभिषेक(ಅಭಿಷೇಕ್)
*अविनाश (ಅವಿನಾಶ್)
*गोकर्णीची फुले (ಗೋಕರ್ಣಿಚಿ ಫುಲೆ)
*ढगाडचे चंदने (ಧಗಾದಾಚೆ ಚಂದನೆ)
*दवबिंदू (ದವಬಿಂದು)
*नवी स्त्री (ನವಿ ಸ್ತ್ರೀ)
*प्रसाद (ಪ್ರಸಾದ್)
*मुखवटे (ಮುಖವತೆ)
*रानफुले (ರಾನ್‌ಫುಲೆ)
*विकसन (ವಿಕಾಸನ್)
*क्षितिजस्पर्श (ಕ್ಷಿತಿಜಸ್ಪರ್ಶ್)

## ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು
ಖಂಡೇಕರ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸೇರಿವೆ:
**ಛಾಯಾ*...........[ಮರಾಠಿ] (೧೯೩೬)
**ಜ್ವಾಲಾ*.............[ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ] (೧೯೩೮)
**ದೇವತಾ*............[ಮರಾಠಿ] (೧೯೩೯)
**ಅಮೃತ್*.............[ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ] (೧೯೪೧)
**ಧರ್ಮ ಪತ್ನಿ*...[ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ತಮಿಳು] (೧೯೪೧)

## ಇತರ ಕೃತಿಗಳು
*

## ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ
* *ಯಯಾತಿ* (ಮರಾಠಿ), ೧೯೫೯. 

## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
* ಭಾರತೀಯ ಬರಹಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
ವಿ.ಸ.ಖಾಂಡೇಕರ್ ವೆಬ್ ತಾಣ 

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ:ಮರಾಠಿ ಲೇಖಕರು
ವಿಷ್ಣು ಸಖಾರಾಮ್ ಖಂಡೇಕರ್
ವಿಷ್ಣು ಸಖಾರಾಮ್ ಖಂಡೇಕರ್
ವಿಷ್ಣು ಸಖಾರಾಮ್ ಖಂಡೇಕರ್
ವರ್ಗ:೧೮೯೮ ಜನನ
ವರ್ಗ:೧೯೭೬ ನಿಧನ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವಿರೇಂದ್ರ ಸೆಹವಾಗ್

*ವಿರೇಂದ್ರ ಸೆಹವಾಗ್*' ಇವರು ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆರಂಭಿಕ ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ನರು. ಇವರನ್ನು *ನವಾಬ್ ಆಫ್ ನಜಾಫಗಡ್* ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ತ್ರಿಶತಕಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿರುವ ಕೇವಲ ಮೂರು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ನರುಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಒಬ್ಬರು. ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪರವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ರನ್ನುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದ ಸಾಧನೆ ಇವರದಾಗಿದೆ. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ೩೧೯ರನ್ನುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದ್ದೇ ಆ ಸಾಧನೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಚೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶತಕ ಬಾರಿಸಿದ ದಾಖಲೆಯು ಇವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇವರು ರಣಜಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನೂ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

## ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಶತಕಗಳು
### ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಶತಕಗಳು
### ಒಂದು ದಿನದ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಶತಕಗಳು
## ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
### ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ಸಿರೀಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
:

### ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಚ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
:

ವರ್ಗ: ಕ್ರಿಕೆಟ್
ವರ್ಗ: ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ವರ್ಗ: ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ
ವರ್ಗ: ಭಾರತದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ಟ್ಯಾಂಗನ್ಯೀಕಾ ಸರೋವರ

thumb|200px|right| ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ಟ್ಯಾಂಗನ್ಯೀಕಾ ಸರೋವರದ ಒಂದು ನೋಟ

**ಟ್ಯಾಂಗನ್ಯೀಕಾ ಸರೋವರವು** ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಸರೋವರ. ಈ ಸರೋವರವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರಸ್ಸೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಸರೋವರವು ಸಹ ಹೌದು. ಈ ಎರಡೂ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ. ಟ್ಯಾಂಗನ್ಯೀಕಾ ಸರೋವರವು ಆಫ್ರಿಕಾದ ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿದೆ. ಅವೆಂದರೆ ಬುರುಂಡಿ, ಕಾಂಗೊ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯ, ಟಾಂಜಾನಿಯ ಮತ್ತು ಜಾಂಬಿಯ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ತಾಂಜಾನಿಯಾ ಮತ್ತು ಜಾಂಬಿಯಾಗಳಿಗೆ ಸರೋವರದ ನೀರಿನ ಸಿಂಹಪಾಲು ದಕ್ಕಿದೆ. ಈ ಸರೋವರವು ಜಗತ್ತಿನ ಮಹಾನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಸರಸ್ಸಿನ ನೀರು ಈ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೬೭೩ ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿರುವ ಈ ಮಹಾಸರೋವರದ ಅಗಲವು ಸರಾಸರಿ ೫೦ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟಿದೆ. ೩೨,೯೦೦ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ ಟ್ಯಾಂಗನ್ಯೀಕಾ ಸರೋವರದ ಸರಾಸರಿ ಆಳ ೫೭೦ ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಧಿಕ ಆಳ ೧೪೭೦ ಮೀಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು ೧೯೦೦೦ ಘನ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* Food and Agriculture Organization of the United Nations 

ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸರೋವರಗಳು
ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸರೋವರ

300px|thumb|right|ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸರೋವರದ ನೋಟ. ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಇತರ ಮಹಾಸರೋವರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಕಾಂಗೋ ಮಳೆಕಾಡನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
**ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸರೋವರ**ವು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮಹಾಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೬೮೦೦೦ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ ಈ ಸರೋವರವು ಜಗತ್ತಿನ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಅಗಲವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಈ ಗಾತ್ರದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಸರೋವರದ ಆಳ ಬಲು ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿನ ನೀರು ಜಗತ್ತಿನ ೭ನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ್ದು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸರೋವರದ ಸರಾಸರಿ ಆಳವು ೪೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿದ್ದರೆ ಗರಿಷ್ಠ ಆಳ ೮೪ ಮೀ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು ೨೭೫೦ ಘನ ಕಿ.ಮೀ. ಗಳಷ್ಟು. ನೈಲ್ ನದಿಯ ಹಿರಿಯ ಅಂಗವಾದ ಬಿಳಿ ನೈಲ್ ನದಿಗೆ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸರೋವರವು ಮೂಲ. ಈ ಸರೋವರದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರ ೧೮೪೦೦೦ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳು. ಸರಸ್ಸಿನ ಸುತ್ತಳತೆ ೩೪೪೦ ಕಿ.ಮೀ. ಗಳಾಗಿದ್ದು ಸರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ೩೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ಟಾಂಜಾನಿಯ, ಉಗಾಂಡ ಮತ್ತು ಕೆನ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯವಿದೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* Decreasing levels of Lake Victoria Worry East African Countries
* Dams Draining Lake Victoria 
* Lake Victoria Basin Information Resources Database
* Lake Victoria Development Programme 
* Lake Victoria Fisheries Organisation 

ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸರೋವರಗಳು
ಮಲಾವಿ ಸರೋವರ

**ಮಲಾವಿ ಸರೋವರ** ಅಥವಾ ***ನ್ಯಾಸಾ ಸರೋವರ***ವು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬಿರುಕು ಕಣಿವೆಯ ದಕ್ಷಿಣದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾಸರೋವರ. ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ೯ನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಾಗಿರುವ ಮಲಾವಿ ಸರೋವರವು ಟಾಂಜಾನಿಯ ಮತ್ತು ಮಲಾವಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ಸರೋವರವು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರದೇ ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೂಸುವುದು. ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರಾವುದೇ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಕಾಣದಷ್ಟು ಮೀನಿನ ತಳಿಗಳು ಮಲಾವಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಸುಮಾರು ೫೬೦ ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿದ್ದು ಗರಿಷ್ಠ ೭೫ ಕಿ.ಮೀ. ಅಗಲವಿರುವ ನ್ಯಾಸಾ ಸರಸ್ಸಿನ ಸರಾಸರಿ ಆಳ ೨೯೨ ಮೀ. ಗಳಷ್ಟು. ಇದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ೮೯೦೦ ಘನ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟಾದರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೨೯೬೦೦ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಈ ಸರೋವರಕ್ಕೆ 'ನಕ್ಷತ್ರ‍ದ ಸರೋವರ' ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯುವರು.ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅನೀಕ್ಷಿತ ಹಾಗು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾದ ಚಂಡಾಮಾರುತಗಳು ಏಳುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು 'ಚಂಡಮಾರುತದ ಸರೋವರ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.

ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ಸರೋವರಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸರೋವರಗಳು
ಗ್ರೇಗ್ ಚಾಪೆಲ್

**ಗ್ರೇಗ್ ಸ್ಟೀಫೆನ್ ಚಾಪೆಲ್** (ಆಗಸ್ಟ್ ೭ ೧೯೪೮ರಂದು ಜನನ) ಇವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಮಾಜಿ ನಾಯಕರು, ಮಧ್ಯಮ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ನರು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲರರು. ಇವರು ೧೯೭೫-೧೯೭೭ ಮತ್ತು ೧೯೭೯-೧೯೮೩ರ ಮಧ್ಯೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ ಚಾಪೆಲ್ ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರು. ಇವರು ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೦೫ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೭ರ ಮಧ್ಯೆ ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಕೋಚ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಅವರ ಕೋಚಿಂಗ್ ಅವಧಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತ್ತು.

## ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸಾಧನೆ
### ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು
### ಒಂದು ದಿನದ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳು 
## ಬೌಲಿಂಗ್ ಸಾಧನೆ
### ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು
### ಒಂದು ದಿನದ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳು 
ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್
ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್

(ಸಂಸ್ಕೃತ, ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ)]]

**ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್** ಇದು ಅಥರ್ವವೇದದ ಶೌನಕ ಶಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಆರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇದು ಕರ್ಮ, ಜ್ಞಾನಗಳ ಸ್ವರೂಪ, ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನ, ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಹಾದಿ ಕುರಿತಾದ ವಿಶೇಷವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪರ ಮತ್ತು ಅಪರವಿದ್ಯೆ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ, ಜೀವಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮ ಎಂಬ ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿದೆ.ಇಂದ್ರಿಯಜನ್ಯವಾದ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದದ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದು ಕೃತಾರ್ಥರಾಗಬೇಕೆಂದು ಕರೆಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿದ್ದು ೬೪ ಮಂತ್ರಗಳಿವೆ.

## ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು 
Sacred Texts - Online
www.ancienttexts.org Also at ancienttexts.org
* Mundaka Upanishad - A simple translation 
* Sri Aurobindo, *The Upanishads* http://www.sriaurobindoashram.info/Contents.aspx?ParentCategoryName=_StaticContent/SriAurobindoAshram/-09%20E-Library/-01%20Works%20of%20Sri%20Aurobindo/-12_The%20Upanishad_Volume-12. Sri Aurobindo Ashram, Pondicherry. 1972.

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು
ನಗದು

250px|thumb|ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವಿಧ ನಗದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
**ನಗದು** ಎಂಬುದು ಹಣದ ಒಂದು ರೂಪ. **ನಗದು** ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನೋಟ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳಂತಹ ಚಲಾವಣೆಯ ಭೌತಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ - ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವ ಮಾಪನ. ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನಗದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನಲ್ಲಿ, ನಗದು ತಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ತಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಚಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಚಲಾವಣೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ (ವಿತ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಖಾತೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ). ನಗದನ್ನು ರಾಚನಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಋಣಾತ್ಮಕ ನಗದು ಹರಿವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ಇಳಿತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಒಂದು ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಗದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು

ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ವರ್ಗ:ಹಣ
ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸರೋವರ

**ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸರೋವರ**ವು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮಹಾಸರೋವರಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದು. ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬಿರುಕು ಕಣಿವೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರವು ಕಾಂಗೋ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಉಗಾಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸರಸ್ಸು ವಿಷುವದ್ರೇಖೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸರೋವರದ ಉದ್ದ ೭೭ ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಅಗಲ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳು. ೨೩೨೫ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ ಈ ಸರಸ್ಸಿನ ಸರಾಸರಿ ಆಳ ೧೭ ಮೀ. ಆಗಿದ್ದು ಗರಿಷ್ಠ ಆಳ ೧೧೨ ಮೀ. ಆಗಿದೆ. ನೀರಿನ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ೩೯.೫ ಘನ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟಿದೆ.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* Food and Agriculture Organization of the United Nations 
* World Lakes Database (for facts & figures) 

ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡ
ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸರೋವರಗಳು
ಅಂಗಡಿ (ಊರು)

**ಅಂಗಡಿ** ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಈ ಸ್ಥಳದ ಪೂರ್ವನಾಮ *ಸೊಸೆವೂರು*.  ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಎಂಬ ಗುರುಗಳು  ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಒಂದು ದಿನ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹುಲಿಯು ಬಂದಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಶಿಷ್ಯರು ಹೆದರಿದರು. ಗುರುಗಳು ಸಳ ಎಂಬ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹೊಯ್ಸಳ ಎಂದು ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಆಗ ಸಳನು ಹುಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಹೊಯ್ಸಳ ವಂಶದ ಲಾಂಛನ ಸಳ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರ ಲಾಂಛನವಾಗಿದೆ.

## ಇತಿವೃತ್ತ
*ಸಳನು ಇಲ್ಲಿನ ದೇವತೆಯಾದ ವಾಸಂತಿಕ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಮುನಿ ಸುದತ್ತರ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತಿದ್ದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯೊಂದು ಅಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು, ಗುರುಗಳಾದ ಸುದತ್ತರು ಸಳನಿಗೆ 'ಹೊಯ್ ಸಳ' (ಹೊಯ್=ಹೊಡೆ, ಕೊಲ್ಲು) ಎನ್ನಲು, ಸಳನು ಆ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. 
*ಮುಂದೆ ಸಳನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಯಿತು. ಇಂದು ಅಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರ ಹಳೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯ ಕುರುಹುಗಳಿವೆ. ಮುಂದೆ ಅವರು ಬೇಲೂರಿಗೆ ಹೋದುದರಿಂದ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು.
## ಅಂಗಡಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ 
*ಘಟ್ಟದಿಂದ ಕರಾವಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಂಗಡಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆಯಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೧-೧೨ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೊಸವೂರು ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ. ಬುಕ್ಕರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲೂ (೧೩೫೯) ಇದೇ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಚ್ಚುತರಾಯನ ಕಾಲದ ಹೊತ್ತಿಗೆ (೧೫೩೯) ಅಂಗಡಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಕಾಲದ ಶಶಪುರ, ಶಶಕಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೂ ಈ ಊರನ್ನೇ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತವೆ. 
*ಈ ಸೊಸವೂರು ಹೊಯ್ಸಳರ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಸಳ ಇಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದು ಹೊಯ್ಸಳ ವಂಶದ ಹೆಸರಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಎಂದು ಅನೇಕ ಶಾಸಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ನೃಪಕಾಮ ಸೊಸವೂರಿನಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನ ಮಗ ವಿನಯಾದಿತ್ಯ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ದೋರ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಬಂದ ಹಲವು ಹೊಯ್ಸಳ ಅರಸರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಹುಟ್ಟೂರಾದ ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಅವರ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 
*ಹೊಯ್ಸಳರ ಕುಲದೇವತೆಯಾದ ವಾಸಂತಿಕಾ ದೇವಿಯೇ ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಯಾದ ವಸಂತಮ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಜೈನಯತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಬಸದಿಗಳನ್ನುಕಟಿಸಿದ್ದರೆಂಬುದಕ್ಕೂ ಶಾಸನಾಧಾರಗಳಿವೆ. ಅಂಗಡಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಹರವೆಂಬ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಶಾಸನ ರಾಚಮಲ್ಲಪೆರ್ಮಾನಡಿಕಾಮ ಹೊಯ್ಸಳನ ಕಾಲದ್ದು.
*ಇಲ್ಲಿರುವ ವಾಸಂತಿಕಾ ಗುಡಿ ಹೆಂಚು ಹೊದಿಸಿರುವ ಈಚಿನ ಕಟ್ಟಡ ಒಳಗೆ ಐದು ದೇವಿಯರ ಮೃಣ್ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಅವಕ್ಕೆ ಪಂಚಮುಖ ಅಥವಾ ತ್ರಿಮುಖಗಳಿವೆ. ಅವು ಶಕ್ತಿದೇವತೆಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸು.೧೦-೧೧ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಎರ‌ಡು ಜೈನಬಸದಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳುಂಟು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಕೇಶವ, ವೀರಭದ್ರ ಮತ್ತು ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ಶಿಥಿಲವಾಗಿವೆ. ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ಮೂರ್ತಿ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಹೊಯ್ಸಳ ಶಿಲ್ಪ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು
೨೦೦೮ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

**೨೦೦೮ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು** ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಿತವಾದವು.

ವರ್ಗ:ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಅಮೇರಿಕದ ಭೋಗ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

**ಅಮೇರಿಕದ ಭೋಗ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು** ಅಮೇರಿಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು. ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಾಲವನ್ನು ನೀಡಿದ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿ, ಮನೆಗಳ ಬೆಲೆ ಕುಸಿದು ಜನರು ತಮ್ಮ ಭೋಗ್ಯವನ್ನು ತೀರಿಸಲಾಗದೆ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಈ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮರುಕಳಿಸಲಾಗದಿದ್ದರಿಂದ ದಿವಾಳಿತನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಭೋಗ್ಯದ ಸಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹಣವನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿದೆ. 

ಭೋಗ್ಯ
ಸಂತ ಅಲ್ಫೋನ್ಸ

**ಸಂತ ಅಲ್ಫೋನ್ಸ**ರವರು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಡಮಲೂರೆಂಬ ಒಂದು ಕುಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯ ೧೯೧೦ರಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಜೋಸಪ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಮೇರಿಮುಟ್ಟತ್ತುಪಾಡ್ತು ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. 

* St. Alphonsa Anna Muttathupadam of the Immaculate Conception, F. C. C.  

ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಸಂತರು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಸಂತರು
ಮಂಚೆರ್ಜಿ ಜೋಶಿ ಪಾಂಚ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಮುಂಬಯಿ

thumb|right|250px|'ಪಾಂಚ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್'
**ಪಾಂಚ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್**, ಅಥವಾ 'ಪಾಂಚ್ ಬಗೀಚ,' (FIVE GARDENS), 'ಮಂಚೆರ್ಜಿ ಜೋಶಿ ಪಾಂಚ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವು, ದಾದರ್ ಬಳಿ ಇದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವು, ಮುಂಬಯಿನ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ 'ಮಾಟುಂಗಾ'ದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ 'ಮಹೇಶ್ವರಿ ಉದ್ಯಾನ 'ದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ೧೯೩೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೇ ದಾದರ್ ನಲ್ಲಿ 'ಹಿಂದೂ ಕಾಲೋನಿ,' ಹಾಗೂ ಅದರ ಎದುರಿಗೆ, 'ಪಾರ್ಸಿ ಕಾಲೋನಿ,' ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪಾರ್ಸಿ ಕಾಲೋನಿಯ ಶುರುವಿನಲ್ಲೇ 'ಮಂಚರ್ ಜೀ ಜೋಷಿಯವರಉದ್ಯಾನ,' ವಿದೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳು. ಫುಟ್ಪಾತ್ ಗಳು, ಹಾಗೂ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಗೋಡೆಯಿರುವ ಬಂಗಲೆಗಳು ಈ ಎರಡೂ ಕಾಲೋನಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಠತೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನವಿ ಮುಂಬಯಿ ಬಿಟ್ಟರೆ, ಹಳೆಯ ಮುಂಬಯಿಮಹಾನಗರದ ಕೋಟೆ-ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಇರುವ ಮನೆಗಳು, ಮತ್ತು 'ಫುಟ್ಪಾತ್ ಇರುವ ರಸ್ತೆ'ಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
### ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲೋನಿ
ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಹಲವಾರು ಪಾರ್ಸಿ ಕಾಲೋನಿಗಳ ತರಹ, ದಾದರ್ ಪಾರ್ಸಿ ಕಾಲೋನಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಮೂಲಭೂತ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ೫ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದ ಮಂಚೆರ್ಜಿ ಜೋಶಿ ಪಾಂಚ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ನ್ನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, 'ದಾದರ್ ಯೂತ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್', 'ಹೆಣ್ಣುಹುಡುಗಿಯರ ಶಾಲೆ', 'ಕಾಲೋನಿ ಲೈಬ್ರೆರಿ', ಕಾಲೋನಿಯ ಒಳ ಭಾಗದ 'ಚಿಕ್ಕ ಉದ್ಯಾನ', 'ಪಾಲಂಕೋಟ್ ಮದುವೆ ಕಾರ್ಯಾಲಯ', 'ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಾರ್ಸಿ ಜಂಖಾನ', ಮೊದಲಾದ ಸಂಘಟನೆಗಳು ನಗರದ ಇತರೆ ಕಾಲೋನಿಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿವೆ.
### ಪಾರ್ಸಿ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಹತ್ತಿರ
'ಪಾರ್ಸಿಗಾರ್ಡನ್' ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿವರಗಳು ಹೀಗಿವೆ :
thumb|right|250px|'ಈ ಪಾರ್ಕ ನ, ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ಮಾರ್' ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ'
* 'ಪಾರ್ಸಿಗಾರ್ಡನ್ಸ್' ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ, ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ, 'ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಜ್ಯುಬಿಲಿ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್' ಇದೆ.(VJTI) ಈಗ ಅದನ್ನು (ವೀರಮಾತಾ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ).
* 'ಏಡನ್ ವಾಲಾ ರೋಡ್' ನಲ್ಲಿ, ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ ಗಳು,
* 'ಹತ್ತಿ-ಸಂಶೋಧನಾಲಯ'ಗಳ (CIRCOT) ಕಛೇರಿಗಳಿವೆ.
* 'ಮಸಾನಿ-ರಸ್ತೆ,' ಯಲ್ಲಿ, 'ಪ್ರುಥ್ವಿ ಥಿಯೇಟರ್ ನಿರ್ಮಾಪಕ', ಹಾಗೂ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ-ಸಿನಿಮಾ ನಟರಾಗಿದ್ದ, ಪ್ರುಥ್ವೀರಾಜ್ ಕಪೂರ್,(ದಿವಂಗತ)
* 'ಮನ್ ಮೋಹನ್ ಕೃಷ್ಣ',(ದಿವಂಗತ)
* 'ಮದನ್ ಪುರಿ,'(ದಿವಂಗತ)
* 'ಅಮ್ರೇಶ್ ಪುರಿ,'(ದಿವಂಗತ) 
* ಶಶಿಕಪೂರ್,
* 'ಕೆ. ಎನ್. ಸಿಂಗ್,' (ದಿವಂಗತ) ರವರ ಮನೆಗಳಿವೆ. 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನಗಳು
ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣಗಳು