ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಯೋಜನೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ  ದರ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.  ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವು ಕೇವಲ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಮಂಡಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ. 

ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆಯಿಂದ ವೃತ್ತಿ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿರಬೇಕು.    ಮತ್ತು ಅವರು ಸರ್ಕಾರದ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳು(ಡೆಪ್ಯುಟೇಶನ್; ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಎಂಪನೆಲ್ಮೆಂಟ್ ನಂತರ) ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ (ಗುಂಪು ಎ; ಎಂಪನೆಲ್ಮೆಂಟ್ ಮೇಲೆ) ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಹುದ್ದೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಬಡ್ತಿ ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿಯು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ,    ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯು ಸಚಿವಾಲಯ ಅಥವಾ ಇಲಾಖೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.   ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು  ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ಸೇನಾ ಕಮಾಂಡ್‌ಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕಮಾಂಡಿಂಗ್ ಜನರಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.    

## ಇತಿಹಾಸ 
right|thumb|305x305px| ಸಿ.ಎಚ್ ಭಾಭಾ ಅವರು ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳೊಂದಿಗೆ.
೧೯೩೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯವು ಕೇವಲ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ೧೯೩೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ಹುದ್ದೆಯ ಸದಸ್ಯರ ವೇತನವು ೪೮೦೦೦.  ೧೯೦೫ರ ಆದ್ಯತೆಯ ಪ್ರಕಾರ,  ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಎನ್. ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಒಮ್ಮೆ "[ಎ] ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಿಗೆ ಫೈಲ್‌ಗಳು  ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ದಿನಚರಿಯ ಮೇಲೆ ಹೊರೆಯಾಗಬಾರದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಯೋಚಿಸಲು ಅವನಿಗೆ ಸಮಯವಿರಬೇಕು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವನ ಸರಿಯಾದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆತ ಇದನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾದರೆ ಅವನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳನ್ನು ಆತನಿಗೆ ಸರಿದೂಗಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. " 

ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣಾ ಆಯೋಗವು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ "ಸಂಯೋಜಕ, ನೀತಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ, ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪಕ" ಎಂದು ದೃಶ್ಯೀಕರಿಸಿದೆ. 

ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಪಾತ್ರವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತದೆ:

* ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಸಚಿವಾಲಯ ಅಥವಾ ಇಲಾಖೆಯ ಆಡಳಿತ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. 
* ನೀತಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಸಚಿವರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. 

## ಸ್ಥಾನ 
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, MEA ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಾಂ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರಂತಹ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವೇತನ ಆಯೋಗ ಏಳನೆಯ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ತೊಂಬತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆಯಿಂದ ಬಂದವರು. 

## ಭತ್ಯೆ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಗಳು 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Passports_Front.jpg/220px-Passports_Front.jpg|thumb|220x220px| ಭಾರತೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಅಧಿಕೃತ.
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದಿಂದ ದೆಹಲಿಯಾದ್ಯಂತ ನ್ಯೂ ಮೋತಿ ಬಾಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಟೈಪ್-VII ಅಥವಾ ಟೈಪ್-ವಿ III ವಸತಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ.   

ಈ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿನ ವೇತನವು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ , ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳಿಗೆ, ಜನರಲ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ .    

ಐಎಎಸ್ ಅಲ್ಲದ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳು ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹುದ್ದೆ/ಪೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಪನೆಲ್‌ಮೆಂಟ್ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೂರು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.     

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಫೆಡರಲ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ