open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಮಾದರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ

**ಮಾದರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ** - 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಿವಶರಣ ಹಾಗೂ ವಚನಕಾರ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಮಕಾಲೀನ. ಬಸವಣ್ಣ, ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣ ಮೊದಲಾದ ವಚನಕಾರರು ಇವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಸವಣ್ಣ ಇವರನ್ನು ತಮ್ಮ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪೂಜ್ಯಭಾವದಿಂದ ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ.

## ಹಿನ್ನಲೆ 
ಜಾತಿಯಿಂದ ಮಾದರನಾದ ಚೆನ್ನಯ್ಯ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕರಿಕಾಲ ಚೋಳರಾಜನ ಕುದುರೆಲಾಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಿದ್ದರು. ಹುಲ್ಲು ಕೊಯ್ಯುವುದು ಇವರ ಕಾಯಕ. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾದಾಗ ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಳವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ತನ್ನ ಇಷ್ಟಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಗ್ನನಾಗಿದ್ದು ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಅಂಬಲಿಯನ್ನು ಶಿವನಿಗರ್ಪಿಸಿ ಅದರ ಸವಿಯನ್ನು ಶಿವನ ಜತೆ ಕುಳಿತು ಸವಿದ ಮಹಾನ ಶಿವಶರಣರು. ರಾಜನು ಪ್ರತಿ ವಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಆನಂದಪಟ್ಟು ತಾನೂ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ಮಾಡಿಸಿ ಹೀಗೆ ವರುಷಗಳಿಂದ  ಶಿವನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿರುತ್ತಾನೆ . ಕೆಲವು ವರುಷಗಳೀಂದ  ಶಿವ ಊಟ ಮಾಡದಿರಲು ಕಾರಣ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಎನೊ ಲೋಪಾವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬೇಸರದಿಂದ` ಆತ ತನ್ನ ರುಂಡವನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಣಿಯಾದ. ಆಗ ಶಿವ ಚೆನ್ನಯ್ಯನ ಅಂಬಲಿ ನನಗೆ ಸವಿಯಾದದ್ದು; ಅದನ್ನು ನಾನು ದಿನಾಲು ಅವನೊಡನೆ ಉಣ್ಣುತ್ತೇನೆಂದು ತಿಳಿಸಿ ಅವನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಲು ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನ್ನು.   ರಾಜ ಇಂಥ ಭಕ್ತನನ್ನು ಕಾಣಲು ಬಂದ. ಅಲ್ಲಿವರೆಗು ತಾನೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿವಭಕ್ತ ನೇಂಬ ಻ ಅಗ್ಗಳಕೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿ ಇದ್ದ ಕರಿಕಾಲ ಚೋಳರಾಜನಿ ಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಯಿತ್ತು ಜೋತೆಗೆ ಕಿರಿ ಕಿರಿ ಆಯಿತು. ಅಯ್ಯೋ ಻ಎಂಥ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿವ ಭಕ್ತನಿಂದ ಕಡೆಯಿಂದ ಸೇವೆಮಾಡಿಸಿಕೋಂಡೆನಲ್ಲ ಎಂದು ಹಲುಬಿದನ್ನು ಕರಿಕಾಲ ಚೋಳರಾಜ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ನೇರಾವಾಗಿ ಮಾದರ ಚೇನ್ನಯ್ಯನ ಮನೆಗೆ ಹುಡುಕುತ್ತ ಹೋರಟನ್ನು  ರಾಜ ಪರಿವಾರವು ಆತನ್ನನು ಅನುಸರಿಸಿತ್ತು ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಜಪರಿವಾರವೆ ಮಾದರ ಕೇರಿಗೆ ಬಂದದನ್ನು ಕಂಡು ಕೇರಿಯ ಜನಗಳು ಭಯಭೀತಾರಾದರು. ಚೆನ್ನಯ್ಯ ಮತ್ತು ಆತನ ಪತ್ನಿ ಏನು ಆಚತಯ್ರ಻ಜರುಗೆದೆ ಎಂದು ಗಾಬರಿಆದರು. ರಾಜನ್ನು ಮಾದರ ಕೇರಿಗೆ ಬರುವಾಗ ಮಾದರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ , ಮಾದರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ  ,ಮಾದರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ ,ಎಂದು ಚೆನ್ನಯ್ಯನನ್ನು ಕರಿಯುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಾನೆ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಯಾರೊ ಕರಿಯುತಾರೆ ಎಂಬ ಆತಂಕದಿಂದ ಚನ್ನಯ್ಯ ಬಾಗಿಲು ತೆರಯುತ್ತಾನೆ ಕರಿಕಾಲ ಚೋಳರಾಜ ನೇರಾವಾಗಿ ಚನ್ನಯ್ಯನ ಕಾಲಿಗೆರಗಿದನು ತಬ್ಬಿಬಾದ ಚನ್ಯ್ಯ ೆದೇನು ಮಾಡಿತಿರುವೆ ರಾಜರೆ ನಾನುನೀಮ್ಮ ಸೇವಕ ಮೇಲಾಗಿ ಕೆಳ ವಗ್ರದವನ್ನು ಅಂಥದರಲ್ಲಿ  ನೀವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಲದವರು ನ ್ನನ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು ನನ್ನನು ಯಾವ ಪಾಪಕ್ಕೆ ತಳುವಿರಿಎಂದು ನುಡುದನ್ನು

ಮಾದರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ ಉತ್ತಮ ವಚನಕಾರರೂ ಆಗಿದ್ದು , **ನಿಜಾತ್ಮಾರಾಮ ರಾಮನಾ** ಎಂಬ ಅಂಕಿತ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಚನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ತನಕ ಇವರ 10 ವಚನಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವ ತತ್ತ್ವಬೋಧನೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಲ್ಕುರಿಕೆ ಸೋಮನಾಥ ಇವರ ಗಣಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿ ಇವರ ಹೆಸರಿದೆ. ಅಬ್ಬಲೂರು, ಜಗಳೂರು ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಹೆಸರಿನ ಉಲ್ಲೇಖ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರುಮಾದರ ಚೆನ್ನಯ್ಯನ ಭಕ್ತಿ ನೋಡಿ ಶಿವನು ಅವನಿಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಿಸಿ ಶಿವ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಪ ದಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಾತೇ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ವತಿ ಅವನ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಅವನಿಗೆ " ಗಣ " ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು .

https://www.bookbrahma.com/book/appanu-namma-madara-chennaiah
ಅಂಗವಿಕಾರ

thumb|ಅಂಗವಿಕಾರದ ಉದಾಹರಣೆ

**ಅಂಗವಿಕಾರ**ವು ದೇಹದ ಒಂದು ಭಾಗದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆ ಭಾಗ ಅಥವಾ ಅಂಗದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಕೃತಿ.

ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅಂಗವಿಕಾರವಾಗಬಹುದು: ಆನುವಂಶಿಕ ನವವಿಕೃತಿ; ಭ್ರೂಣ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಾಶಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ; ಜನನದ ವೇಳೆಯ ತೊಡಕುಗಳು; ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ; ತೀವ್ರ ಗಾಯದ ನಂತರದ ಪುನಾರಚನೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಉದಾ. ಸುಟ್ಟ ಗಾಯ; ಸಂಧಿವಾತ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು; ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸದೆ ವಾಸಿಯಾಗಲು ಬಿಡಲಾದ ಮುರಿದ ಮೂಳೆಗಳು; ಬಾಹ್ಯ ಬಲಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರಯೋಗ, ಉದಾ. ಕೃತಕ ಕಪಾಲ ವಿಕೃತಿ; ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪರೇಸಿಸ್, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಅಥವಾ ಸ್ನಾಯು ಅಸಮತೋಲನ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ.

ಮಾನವೇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಅಂಗವಿಕಾರ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಕಪ್ಪೆಗಳು ರೈಬೀರಿಯಾ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಜನನದ ವೇಳೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಕೃತಿಯಿರುವ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ಸಾಕಷ್ಟು ತೀವ್ರವಿರುವ ಮೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಶಿಶುವು ಬಹಳ ಕಾಲ ಬಾಳುವುದಿಲ್ಲ. ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಕಾರಗೊಂಡ ಜನನಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣವು ಕಾಣೆಯಾದ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಮಾಡದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳು, ಉಸಿರಾಟ ಅಥವಾ ತಿನ್ನಾಟಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ ರಾಚನಿಕ ದೋಷಗಳು, ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಳಗಾಗುವುದು, ಅಸಹಜ ಮುಖನೋಟ, ಅಥವಾ ಸಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸೋಂಕುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ತೊಡಕುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
* C.Michael Hogan. 2010. *Mutation*. ed. E.Monosson and C.J.Cleveland. Encyclopedia of Earth. National Council for Science and the Environment. Washington DC

 
ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ
ರೇಡಿಯೋ ನೇಪಾಳ

ರೇಡಿಯೋ ನೇಪಾಳ (ನೇಪಾಳಿ: रेडियो नेपाल) ನೇಪಾಳದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ರೇಡಿಯೊ ಪ್ರಸಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೧ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಸಾರವು ೪ ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಮತ್ತು ೨೫೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ೨೫೦-ವ್ಯಾಟ್ ಶಾರ್ಟ್ ತರಂಗ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್ ಮೂಲಕ ನಡೆಯಿತು. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ರೇಡಿಯೋ ನೇಪಾಳ ತನ್ನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಸ್ವರೂಪ, ತಾಂತ್ರಿಕ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ. ರೇಡಿಯೋ ನೇಪಾಳವು ಕಿರು ತರಂಗ ಮಧ್ಯಮ ಅಲೆ (AM) ಮತ್ತು FM ಆವರ್ತನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನಿಯಮಿತ ಪ್ರಸಾರಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಹದಿನಾರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕೊನೆಗೊಂಡಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ೯:೩೦ ಮತ್ತು ೧೧:೦೦ ರ ನಡುವೆ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಸಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ೧೮:೦೫ ಮತ್ತು ೧೮:೩೦ ರವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟು ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳಿರುತ್ತದೆ, ಒಟ್ಟು ಅವಧಿಯನ್ನು ಹದಿನೆಂಟು ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಠ್ಮಂಡು ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಥಮ ಎಫ್ಎಂ ಚಾನಲ್ ಎಫ್ಎಂ ಕಾಠ್ಮಂಡು ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥಮಾಂಡು ಸಿಂಘ ದರ್ಬಾರ್ನಲ್ಲಿನ ಆವರಣದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಫೈರ್ಬಾಲ್ ೫-ವಾಟ್ ಪವರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ೭-೮ ತಿಂಗಳುಗಳ ಪ್ರಸಾರ, ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ೩ ಗಂಟೆ ಪ್ರಸಾರದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ೧:೩೦ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
Listen Radio Nepal Online
ಹೆಗ್ಗೋಡು

ಹೆಗ್ಗೋಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ , ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ .

### ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 
ಪದವಿಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ಹೊರತಾಗಿ, ಇದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಾಟಕಕಾರ ಕೆ. ವಿ. ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಅವರ ಕನಸಿನ ಕೂಸಾದ ನೀನಾಸಂ ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

#### ನೀನಾಸಂ 
ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಕ್ಷರ ಕೆ ವಿ ನೇತೃತ್ವದ ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆ, ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಇದು ವರ್ಷಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.

#### ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಕಾಶನ 
ಇದು ಕನ್ನಡ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ.

#### ಚರಕ 
ಬಿ. ಪ್ರಸನ್ನ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಇದು ಖಾದಿ ಧರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

### ಪ್ರಯಾಣ 
ಈ ಸ್ಥಳವು ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪ ಇರುವುದರಿಂದ, ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಸಾಗರ, ಹೊಸನಗರ ಮುಂತಾದ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

#### ಉಲ್ಲೇಖ : ನೀಲಕಂಠೇಶ್ವರ ನಾಟ್ಯಸೇವಾ ಸಂಘ 
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಮಗಳು
ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ
ಬಿ. ಪಿ. ಗೋವಿಂದ

**ಬಿಲ್ಲಿಮೋಗ ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ ಗೋವಿಂದ**, ಬಿ. ಪಿ. ಗೋವಿಂದ (ಜನನ ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೯೫೧)  ಭಾರತೀಯ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ತಂಡದ ಮಾಜಿ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಗೋವಿಂದರು  ಅವರನ್ನು  ೭೦ ದಶಕದ ಅತಿವೇಗದ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗೋವಿಂದ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೭೦, ೧೯೭೪ ಮತ್ತು ೧೯೭೮ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಆಡಿದರು: ಭಾರತವು ಎಲ್ಲ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.
*೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯೂನಿಚ್ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್, 
*೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಆಮ್ಸ್‍ಟರ್‍ಡ್ಯಾಂ ವಿಶ್ವಕಪ್,ಮತ್ತು 
*೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ  ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ವಿಶ್ವಕಪ್, ಫೈನಲ್ಸ್  ನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ೨-೧ ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿತು. 
*೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್
*೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ XI ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
*ಭಾರತೀಯ ಹಾಕಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
## ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿ
ನಂತರ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ಆಯ್ಕೆಗಾರನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
*B. P. Govinda profile  
*https://www.mykhel.com/hockey/legendary-india-hockey-player-bp-govinda-recalls-his-equaliser-in-bronze-medal-match-in-munich-games-169845.html
*https://www.yogems.com/yopedia/bp-govinda-head-the-selection-committee-of-hockey-india/

ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರರು
ಪ್ರಾಣ

ಯೋಗ, ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮರಕಲೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, **ಪ್ರಾಣ**ವು (ಜೀವಶಕ್ತಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ) ಎಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿರ್ಜೀವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣವು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆಂದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜೀವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಆವಾಹಿಸಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ವಿಶ್ವಶಕ್ತಿಯು ವಾಯುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಐದು ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲ ಶಾರೀರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಯುರ್ವೇದ, ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಟಿಬೇಟ್‍ನ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಈ ಮೂರೂ *ಪ್ರಾಣ ವಾಯು*ವನು ಮೂಲಭೂತ ವಾಯು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಇತರ ಎಲ್ಲ ವಾಯುಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾದ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮುಂಚಿನ ಅನೇಕ ಹಿಂದೂ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಛಾಂದೋಗ್ಯ ಉಪನಿಷತ್‍ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಕಠ, ಮುಂಡಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಇತರ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳೂ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಹಳ ವಿವರವಾಗಿ ಹಠ ಯೋಗ, ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವಾಯುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಎಂದರೆ ಗಾಳಿ, ಮತ್ತು ಈ ಪದವನ್ನು ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. *ಪ್ರಾಣ*ವು ಮೂಲಭೂತ ವಾಯು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಇತರ ವಾಯುಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇತರ ವಾಯುಗಳೆಂದರೆ **ಅಪಾನ**, **ಉದಾನ**, **ಸಮಾನ** ಮತ್ತು **ವ್ಯಾನ**. ಇವನ್ನು ಪ್ರಾಣವಾಯುಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೃದಯದ ಬಡಿತ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟ ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನ ಕಾರ್ಯಭಾರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣವು ಉಸಿರಿನ ಮೂಲಕ ಶರೀರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತಪರಿಚಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ದೇಹದಿಂದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಅಪಾನವಾಯುವಿನ ಕಾರ್ಯಭಾರವಾಗಿದೆ. ಧ್ವನಿ ಉಪಕರಣದ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಉದಾನವಾಯುವಿನ ಕಾರ್ಯಭಾರವಾಗಿದೆ, ಉದಾ. ಮಾತಾಡುವುದು, ಹಾಡುವುದು, ನಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಳುವುದು. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಜೀವಿಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಜಾಗೃತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಉದಾನವು ಉನ್ನತ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ದೇಹದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಯೋಗ
ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ

**ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ** ೧೧ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಪಂಡಿತ. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಅರಸ, ಆರನೆಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದನು.

ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಬರೆದ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ ಮಿತಾಕ್ಷರ. ಇದು ಭಾರತದ ಪುರಾತನ ಕಾನೂನು ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಕೃತಿ.

ಇವನ ಜೀವನಕಾಲವು ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗ.

## ಜನನ
ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನು ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಲ್ಕಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಾಸಿಮಾಡು  ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನು ಪೂರ್ವಮೀಮಾಂಸೆಯ ಗಂಭೀರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಸ್ಮೃತಿಗೆ ಬರೆದಿರುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ‘ಮಿತಾಕ್ಷರಾ’ ಅವನ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕೃತಿ. ಆದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅದು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಹಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಕಡೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಬೃಹತ್ ಕೃತಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಒತ್ತಾಗಿ ಮುದ್ರಿತವಾಗಿರುವ ಸುಮಾರು 500 ಪುಟಗಳಿವೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಸ್ಮೃತಿಗೆ’ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಮೃತಿಗಳಿಗೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದೆ ಬಂದಿರುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಥೈಸುವ ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅವನು ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇತರ ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅವನ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ. ಇಂದಿಗೂ ಕೂಡ  ‘ಮಿತಾಕ್ಷರಾ’ ಕೃತಿಯು ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನುಗಳ ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳ ಬಗೆಗ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವೆಂದು ಅದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳು, ದತ್ತಕ ಪದ್ಧತಿ, ಸ್ಥಿರ ಆಸ್ತಿಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಿಂದೂ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ತಜ್ಞರು ಈ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೊರೆಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ‘ಮಿತಾಕ್ಷರಾ’ದ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ, ‘ಹಿಂದೂ ಆವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳ’ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ತಪಾಸ್ತಿಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಬಳಸುವ ತಾತ್ವಿಕತೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ತಂದೆಯು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಇರುವಾಗಲೂ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭೂಮಿಕಾಣಿಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಬಹುದು. ಆದರೆ, ‘ದಾಯಭಾಗ’ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇಂತಹ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.

## ಅನುವಾದ
ಹೆನ್ರಿ ಥಾಮಸ್ ಕೋಲ್ ಬ್ರೂಕ್ ಅವರು ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1810 ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ, ಬ್ರಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಇಡೀ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾದ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮ್ಮತವಾಗುವ ಒಂದು ಕಾನೂನುಸಂಹಿತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳೂ ‘ಮಿತಾಕ್ಷರಾ’ದ ಅಧಿಕೃತತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು. ಆ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಜೀಮೂತವಾಹನನ ‘ದಾಯಭಾಗ’ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರವಾದ ನಿಲುವನ್ನು ತಳೆದವು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಬರಹಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಕಾನೂನು
ಶುಂಗ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ

**ಶುಂಗ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ** ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೮೭ರಿಂದ ೭೮ರ ವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಗಧದ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ, ಈ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಪುಷ್ಯಮಿತ್ರ ಶುಂಗನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಇದರ ರಾಜಧಾನಿ ಪಾಟಲಿಪುತ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಭಗಭದ್ರನಂತಹ ನಂತರದ ಸಾಮ್ರಾಟರು ಪೂರ್ವ ಮಾಲ್ವಾದಲ್ಲಿನ ಬೇಸ್‍ನಗರ್‍ನಲ್ಲೂ (ಆಧುನಿಕ ವಿದಿಶಾ) ಆಸ್ಥಾನ ನಡೆಸಿದರು.

ಪುಷ್ಯಮಿತ್ರ ಶುಂಗನು ೩೬ ವರ್ಷ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಇವನ ನಂತರ ಇವನ ಮಗ ಅಗ್ನಿಮಿತ್ರನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದನು. ಒಟ್ಟು ಹತ್ತು ಶುಂಗ ರಾಜರಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಈ ರಾಜವಂಶದ ಎರಡನೇ ರಾಜನಾದ ಅಗ್ನಿಮಿತ್ರನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವೇಗವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿತು: ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ಯಾವುದೇ ಶುಂಗ ಆಧಿಪತ್ಯದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ರಾಜವಂಶವು ವಿದೇಶಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇವರು ಕಲಿಂಗ, ಶಾತವಾಹನ ರಾಜವಂಶ, ಇಂಡೊ-ಗ್ರೀಕ್ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಪಾಂಚಾಲರು ಹಾಗೂ ಮಥುರರ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣಸಿದರು.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟ ಕೆಂಜೇಡಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸಣ್ಣ ವಿಗ್ರಹಗಳು, ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು, ಮತ್ತು ಭರ್ಹುತ್‍ನ ಸ್ತೂಪ ಹಾಗೂ ಸಾಂಚಿಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮಹಾ ಸ್ತೂಪದಂತಹ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಲೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಇತರ ರೂಪಗಳು ವಿಕಸಿಸಿದವು. ರಾಜವಂಶದಿಂದ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಶುಂಗ ಅರಸರು ನೆರವಾದರು. ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯ ಒಂದು ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಲಿಪಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತ ಬರೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಶುಂಗ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಹಿಂದೂ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತು. ಪತಂಜಲಿಯ ಮಹಾಭಾಷ್ಯದ ರಚನೆ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಾಯಿತು. ಮಥುರಾ ಕಲಾ ಶೈಲಿಯ ಏಳಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯೂ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿತು.

ಶುಂಗರ ನಂತರ ಕಾಣ್ವ ರಾಜವಂಶವು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೭೩ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.

ಶುಂಗ ರಾಜವಂಶವು ಒಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರಾಜವಂಶವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಶೋಕನ ಮರಣದ ಸುಮಾರು ೫೦ ವರ್ಷ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಅರಸ ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಬೃಹದ್ರಥ ಮೌರ್ಯನನ್ನು ಅವನ ಸೇನಾನಿ ಪುಷ್ಯಮಿತ್ರ ಶುಂಗನು ಹತ್ಯೆಮಾಡಿದನು. ರಾಜನು ತನ್ನ ಪಡೆಗಳ ಗೌರವ ರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಈ ಹತ್ಯೆನಡೆಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜವಂಶಗಳು
ಕೇಶವರೆಡ್ಡಿ ಹಂದ್ರಾಳ

ಕೇಶವರೆಡ್ಡಿ ಹಂದ್ರಾಳ ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಕಥೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.

## ಜನನ 
ಕೇಶವರೆಡ್ಡಿಯವರು 1957 ಜುಲೈ 22ರಂದು ಮಧುಗಿರಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಂದ್ರಾಳದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 

## ಶಿಕ್ಷಣ, ಹೋರಾಟ 
ಕೇಶವರೆಡ್ಡಿಯವರು 7ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ರ್‍ಯಾಂಕ್ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ವಾಟಾಳ್ ನಾಗರಾಜ್ ಅವರ ಪರಿಚಯವಾಗಿ ಕನ್ನಡಪರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. ಆನಂದರಾವ್ ಸರ್ಕಲ್‍ನಲ್ಲಿದ್ದ ಎಸ್.ಜೆ.ಆರ್.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿ ಪಿ.ಯು.ಸಿ.ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೆ.ಪಿ. ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ದಲಿತ, ರೈತ ಚಳವಳಿ ಹಾಗೂ ಗೋಕಾಕ್ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1981ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪಾಸಾದರು.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನ 
ಕೇಶವರೆಡ್ಡಿಯವರು ಆರು ವರ್ಷ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1987ರಲ್ಲಿ ಕೆ.ಎ.ಎಸ್. ಪಾಸು ಮಾಢಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಸಹಾಯಕ ಆಯುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಉಪ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.

## ಸಾಂಸಾರಿಕ ಜೀವನ 
ಕೇಶವರೆಡ್ಡಿಯವರು ಮದ್ದೂರಿನ ಚಂದ್ರಕಲಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ ಸರಳ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅವರಿಗೆ ಕ್ರಾಂತಿ, ಸಿರಿವೆನ್ನೆಲು ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.

## ಕೃತಿಗಳು 
### ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳು 
ಕೇಶವರೆಡ್ಡಿಯವರು ಸುಮಾರು 500 ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

### ಕವನಸಂಕಲನ 
# ನನ್ನ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹುಡುಗಿ 

### ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನಗಳು 
# ಒಕ್ಕಲ ಒನಪು
# ರಾಜಧಾನಿಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ
# ಮರೆತ ಭಾರತ
# ನೆಲದ ಕಣ್ಣು
 
## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
# ಮಾಸ್ತಿ ಕಥಾ ಪುರಸ್ಕಾರ
# ಪುಸ್ತಕ ಸೊಗಸು
# ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2005, 2006)

ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕ

ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕವು ಕಾವೇರಿ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಹೇಮಾವತಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣತೀರ್ಥ, ಕಬಿನಿ, ಯಗಚಿ, ನುಗು ಅರ್ಕಾವತಿ, ಶಿಂಷ ಮುಂತಾದ ನದಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಹರಯುತ್ತವೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
alt=ಕರ್ನಾಟಕ ದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ|thumb|**ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕ**
ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ಹೋಯ್ಸಳರು, ಗಂಗರು, ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರು, ಮೈಸೂರು ಸುಲ್ತಾನರು ಆಳಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾದವರೆಂದರೆ ಮೈಸೂರಿನ ಒಡೆಯರು, ಕದಂಬರು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ಸುಲ್ತಾನರು.

೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ೧೯೪೭ ರ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕವಾದರು ಈಗಲೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಈ ಭಾಗವನ್ನು **ಹಳೇ ಮೈಸೂರು** ಭಾಗವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ

## ಜಿಲ್ಲೆಗಳು 
# ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ
# ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ
# ಚಿಕ್ಕಬುಳ್ಳಾಪುರ
# ಕೋಲಾರ
# ತುಮಕೂರು
# ರಾಮನಗರ
# ಮಂಡ್ಯ
# ಚಿತ್ರದುರ್ಗ
# ದಾವಣಗೆರೆ
# ಶಿವಮೊಗ್ಗ
# ಉಡುಪಿ
# ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ
# ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು
# ಹಾಸನ
# ಮೈಸೂರು
# ಕೊಡಗು
# ಚಾಮರಾಜನಗರ
# ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ
# ಧಾರವಾಡ
# ಹಾವೇರಿ
# ಗದಗ
# ಬಾಗಲಕೋಟೆ
# ಬೆಳಗಾವಿ
# ವಿಜಯಪುರ
# ವಿಜಯನಗರ
# ಬಳ್ಳಾರಿ
# ಕೊಪ್ಪಳ
# ರಾಯಚೂರು
# ಬೀದರ್
# ಕೊಡಗು
# ಕಲಬುರಗಿ (ಗುಲ್ಬಗ೯)

## ಆಡಳಿತ 
### ರೆವಿನ್ಯೂ ವಿಭಾಗಗಳು 
* ಮೈಸೂರು
* ಮಂಗಳೂರು
* ಬೆಂಗಳೂರು 
ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕವು ಒಟ್ಟು ೩ ರೆವಿನ್ಯೂ ವಿಭಾಗಗಳ ೧೭ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ,
thumb|ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ
ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಈ ಭಾಗದ ಮುಖ್ಯ ನದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ ದೊಡ್ಡ ಜಲಾಶಯವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟಗಳಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭತ್ತ, ಕಬ್ಬು, ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ತೆಂಗು ಮತ್ತು ಅಡಿಕೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿವೆ.
thumb|ಕಾವೇರಿ ನದಿ

## ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ 
ದಖ್ಹನ್ ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕವು ಕಾವೇರಿ, ಹೇಮಾವತಿ, ಕಬಿನಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣತೀರ್ಥ ಮುಂತಾದ ನದಿಗಳ ಉಗಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಬಹುತೇಕ ಈ ಭಾಗದ ನದಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಶಿಂಷ, ಅರ್ಕಾವತಿ, ವೃಷಭಾವತಿ ಮತ್ತು ಪೆನ್ನಾರ್ ನದಿಗಳು ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಭಾಗದ ಬಯಲುಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕಾವೇರಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ.

### ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು 
* ಕಾವೇರಿ
* ಕಬಿನಿ
* ಹೇಮಾವತಿ
* ಲಕ್ಷ್ಮಣತೀರ್ಥ
* ಅರ್ಕಾವತಿ
* ನುಗು
* ಶಿಂಷ
* ಪೆನ್ನಾರ್

### ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು 
* ನೇತ್ರವತಿ
* ಕುಮಾರಾಧಾರ
* ನಂದಿನಿ

### ಹವಾಮಾನ 
ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹಿತಕರ ವಾತವರಣವಿದ್ದು, ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ನೈರುತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಾರುತಗಳು ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತವೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ತಾಪಮಾನವು ೧೪ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ನಷ್ಟಿದ್ದು, ಬೀಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಟ ತಾಪಮಾನವು ಸುಮಾರು ೩೦ ರಿಂದ ೩೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

## ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಕರ್ನಾಟಕ
* ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ
* ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ
* ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣ

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ
ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ

thumb|ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವಾಗುತ್ತಿರುವುದು

**ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ** ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಪರಿಭ್ರಮಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗೆ ಸೂರ್ಯ ದೈನಂದಿನ ಮರೆಯಾಗುವುದು. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಮ್ಮೆ ಉಂಟಾಗುವ ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶರತ್ಕಾಲದ ವಿಷುವತ್ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗಳಂದು ಸೂರ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಭೂಮಧ್ಯರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸಮಯವನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ಬಿಂಬದ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂಚು ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವ ಕ್ಷಣವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿಗಂತದ ಹತ್ತಿರ, ವಾಯುಮಂಡಲದ ವಕ್ರೀಭವನದ ಕಾರಣ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣ ಪಥವು ಎಷ್ಟು ವಿರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದರೆ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಬಿಂಬವು ಆಗಲೇ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವ್ಯಾಸದಷ್ಟು ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗಿರುತ್ತದೆ.

ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವು ನಸುಬೆಳಕಿನಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ನಸುಬೆಳಕು ಮೂರು ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮೊದಲನೆಯದು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ನಸುಬೆಳಕು, ಇದು ಸೂರ್ಯ ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗೆ ಮರೆಯಾದ ನಂತರ ಆರಂಭವಾಗಿ ಅದು ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗೆ 6 ಡಿಗ್ರಿ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ; ಎರಡನೇ ಹಂತ ನಾವಿಕ ನಸುಬೆಳಕು, ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗೆ ೬ ಮತ್ತು ೧೨ ಡಿಗ್ರಿ ನಡುವೆ; ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಸುಬೆಳಕು, ಇದು ಸೂರ್ಯ ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗೆ ೧೨ ಮತ್ತು ೧೮ ಡಿಗ್ರಿ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅವಧಿ. *ಮುಂಗತ್ತಲೆ*ಯು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಸುಬೆಳಕಿನ ಅತಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವಂಥದ್ದು, ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ನಸುಬೆಳಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕತ್ತಳೆ ಕ್ಷಣ. ಸೂರ್ಯ ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗೆ ೧೮ ಡಿಗ್ರಿ ತಲುಪಿದಾಗ ಮತ್ತು ಆಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸದಿದ್ದಾಗ ರಾತ್ರಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ವೃತ್ತದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ವೃತ್ತದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ ಒಂದು ದಿನದಂದು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯೋದಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆಗ ಧ್ರುವೀಯ ಹಗಲು ಅಥವಾ ಧ್ರುವೀಯ ರಾತ್ರಿ ೨೪ ಗಂಟೆವರೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವು ಅನನ್ಯವಾದ ವಾತಾವರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅನೇಕವೇಳೆ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಆಕಾಶದ ತೀವ್ರ ಕಿತ್ತಳೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳು.

ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸಮಯ ವರ್ಷದಾದ್ಯಂತ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ರೇಖಾಂಶ, ಅಕ್ಷಾಂಶ ಹಾಗೂ ಎತ್ತರದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭೂಮಿ ಮೇಲಿನ ವೀಕ್ಷಕನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ದೈನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅರೆವಾರ್ಷಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷೀಯ ಬಾಗು, ಭೂಮಿಯ ದೈನಂದಿನ ಪರಿಭ್ರಮಣ, ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಅದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂಡಾಕಾರದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹದ ಚಲನೆ, ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರಗಳ ಒಂದರ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಜೋಡಿ ತಿರುಗುವಿಕೆಗಳಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭೂಮಿಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು
ಶಿಶುನಾಗ

**ಶಿಶುನಾಗ**ನು (ಸು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 444 – 363) ಇಂದಿನ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಗಧದ ಶಿಶುನಾಗ ರಾಜವಂಶದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿದ್ದನು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಇವನು ಮಗಧ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹರ್ಯಂಕ ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ ಅಮಾತ್ಯನಾಗಿದ್ದನು. ಹರ್ಯಂಕ ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಜನರು ಬಂಡಾಯವೆದ್ದು ಇವನನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿದರು. ಇವನು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ ತಾನು ಗಿರಿವ್ರಜನಿಂದ ಆಳಿದನು ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇವನ ನಂತರ ಇವನ ಮಗ ಕಾಲಾಶೋಕನು (ಕಾಕವರ್ಣ) ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದನು.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
*ಮಹಾವಂಶತಿಕ*ದ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿಶುನಾಗನು ವೈಶಾಲಿಯ ಒಬ್ಬ ಲಿಚ್ಛವಿ ಅರಸನ ಮಗನಾಗಿದ್ದನು. ಇವನು ಒಬ್ಬ ನಗರ ಶೋಭಿನಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು ಮತ್ತು ಇವನನ್ನು ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು. ಬಂಡಾಯದ ವೇಳೆ, ಇವನು ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಯಂಕ ರಾಜವಂಶದ ಕೊನೆಯ ಅರಸ ನಾಗದಾಸಕನ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದನು.

## ಆಳ್ವಿಕೆ
ಶಿಶುನಾಗನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೧೩ ರಿಂದ ೩೯೫ರ ವರೆಗೆ ಆಳಿದನು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ರಾಜಗೃಹವು ಇವನ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ವೈಶಾಲಿಯು ಇವನ ಎರಡನೇ ರಾಜನಿವಾಸವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಇವನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ವೈಶಾಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದನು. ಅವಂತಿ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರದ್ಯೋತ ರಾಜವಂಶದ ವೈಭವದ ವಿನಾಶ ಇವನ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಅವಂತಿವರ್ಧನನು ಶಿಶುನಾಗನಿಂದ ಗರ್ವಭಂಗಗೊಂಡ ಅವಂತಿಯ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಆರ್ಯಕನನ್ನು ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿದ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮಗಧದ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಿರಬೇಕು.

## ವಿಸ್ತರಣೆ
ಶಿಶುನಾಗನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಡೀ ಭಾರತ (ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಮದುರೈ ದಕ್ಷಿಣದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ್, ಅಫ಼್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಇವನ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ ೪೨೫ರಲ್ಲಿ ಇವನು ಜೈಪುರವನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡನು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೦೫ರ ವೇಳೆಗೆ ಇವನು ಕೊನೆಯ ಮಹಾಜನಪದವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೨೨ ರಿಂದ ೪೧೫ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇವನು ಸಿಂಧ್, ಮುಲ್ತಾನ್, ಲಾಹೋರ್, ಕಾಬುಲ್, ಹೇರಾಟ್, ಚಗ್‍ಚರನ್, ಅಂಜುರಿ, ಕಂದಾಹರ್, ಕರಾಚಿ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಲೋರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡನು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೧೩ರಲ್ಲಿ ಇವನ ಪ್ರಾಂತಗಳು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕೋಚಿನ್ ಹಾಗೂ ಮದುರೈವರೆಗೆ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಶಾರ್ದು ಹಾಗೂ ದಾನ್ಯೋರ್‍ವರೆಗೆ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮುರ್ಶೀದಾಬಾದ್ ಹಾಗೂ ದಖಿನ್‍ಪರಾವರೆಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹೇರಾಟ್‍ವರೆಗೆ ಹರಡಿದ್ದವು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಾಜನಪದಗಳು
ಬೆಟುಲ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಬೀತುಲ್ ನಗರ ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನಾಮಸೂಚಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಬೇತುಲ್-ಹಾರ್ದಾ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಭೋಪಾಲ್ ವಿಭಾಗದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಾ ಸೇರಿದೆ, ಇದು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

## ಹೆಸರು 
೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಬೇತುಲ್ ಅನ್ನು ಬದ್ನೂರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಈಗಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣದ ೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೩ ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೇತುಲ್ ಬಜಾರ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಬೆತುಲ್ ಎಂದರೆ"ಹತ್ತಿ"  (ಬೆ) "ಇಲ್ಲದ" (ಟುಲ್) ಎಂದರ್ಥ.

## ಇತಿಹಾಸ 
left|thumb|200x200px|ಬೆಟುಲ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಾಜಿ ಮಂದಿರ
ಹಿಂದೆ ಖೇರ್ಲಾ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಕೋಟೆ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ೧೮೨೨ ರಲ್ಲಿ ಬಾದುನೂರು ಬೇತುಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದರಿಂದ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ರಫ್ತುಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟೀಷರು ಬಳಸಿದರು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬೇತುಲ್ ಇದೆ, ಇದು ಈಗ ಬಾರ್ಸಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ೧೯೫೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ-ಚೆನ್ನೈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಬೇತುಲ್ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿತು. ಇದು ಈಗ ಜಂಕ್ಷನ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಶಾಲ-ಗೇಜ್ ರೈಲುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚಿಂದ್ವಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಏಕೈಕ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

## ಭೌಗೋಳಿಕ 
ಬೆಥುಲ್ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ೨೧.೯೨ ° ಎನ್ ೭೭.೯ ° ಇ ನಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ ೬೫೮ ಮೀಟರ್ (೨,೧೫೯ ಅಡಿ) ಹೊಂದಿದೆ.

## ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ 
೨೦೧೧ ರ ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, ಬೆತುಲ್ ೧೦೩,೩೩೦ ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೫೨% ಪುರುಷರು, ೪೮% ಮಹಿಳೆಯರು. ಬೆತುಲ್ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ೭೬% ನಷ್ಟು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ೫೯.೫% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೧೩%ರಷ್ಟು ಜನ 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು.

## ಸಾರಿಗೆ 
thumb|ಬೆಟುಲ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ
ಬೇತುಲ್ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಜಾಲದ ವಿಶಾಲ-ಗೇಜ್ ದೆಹಲಿ-ಚೆನ್ನೈ (ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಂಕ್) ಮಾರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಭೋಪಾಲ್ ಮತ್ತು ನಾಗಪುರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿ, ಚೆನ್ನೈ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಭೋಪಾಲ್, ನಾಗ್ಪುರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನಗರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 45 ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬೆಥುಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೪೯ ರಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಭೋಪಾಲ್ ಮತ್ತು ನಾಗಪುರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೫೯ ರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಭೋಪಾಲ್, ನಾಗಪುರ್, ಮತ್ತು ಇಂದೋರ್ಗೆ ಜಂಬಲ್ಪುರ್, ಹೋಶಂಗಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಸ್ಸುಗಳಿವೆ. ಬೆಟುಲ್ನ ಆರ್ಟಿಒ ಕೋಡ್ ಎಂಪಿ ೪೮ ಆಗಿದೆ.

೧೮೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧೧೨ ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನಾಗಪುರ್ ಮತ್ತು ಭೋಪಾಲ್ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಟೈರ್ ಉದ್ಯಮವು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಯುಕೆ, ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ, ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಪ್ರದೇಶದ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಳಸುತ್ತದೆ.

## ಟಿಪ್ಪಣಿ
ಪುಣೆ ಮೆಟ್ರೊ

ಪುಣೆ ಮೆಟ್ರೋ (ಮರಾಠಿ: पुणे मेट्रो) ಎಂಬುದು ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಆಧಾರಿತ ತ್ವರಿತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಪುಣೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ರೂ.೧೧೪.೨೦ ಶತಕೋಟಿ (US $ ೧.೭೩ ಶತಕೋಟಿ) ವೆಚ್ಚ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨೦೧೬ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೭ ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರಕಾರ ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು, ಆದರೆ ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಈಗಾಗಲೇ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ೨೦೧೬ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೭ ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಯೋಜನೆಯ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ೨೦೧೬ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೪ ರಂದು ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು. ಯೋಜನೆಯು ೨೦೨೧ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

## ನಕ್ಷೆ 
### Network Map 
left|frameless|550x550px|Pune Metro route map

### ವಿವರಣೆ 
## ಟಿಕೆಟ್ ದರಗಳು 
ನಿರಿಕ್ಷಿತ ದರಗಳು:-

## ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಸ್ಥಿತಿ 
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲನೆಯ ಹಂತವನ್ನು ೨೦೧೬ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೭ ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಅನುಮೋದಿಸಿತು.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ೨೦೧೬ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೪ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಎದುರಿಸಬಹುದಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಯ ಸೈಟ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

## ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಪುಣೆ
* ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೊ
* ಬೆಂಗಳೂರು
* ಮುಂಬೈ
* ಮೈಸೂರು
* ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ
ವೃದ್ಧಿಮಾನ್ ಸಹಾ

thumb|ವೃದ್ಧಿಮಾನ್ ಸಹಾ
**ವೃದ್ಧಿಮಾನ್ ಸಹಾ** (ಜನನ ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೪) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ. ಸಹಾ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ನಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್ಸ್ XI ಪಂಜಾಬ್ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಫೈನಲ್ನಲ್ಲಿ ಶತಕ ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ ಕೂಡಾ.

೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಸಹಾ ಮನೆ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಹೊರಗೆ ಶತಕಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ವಿಕೆಟ್-ಕೀಪರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ವೃದ್ಧಿಮಾನ್ ಸಹಾ ಈ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸಿದ ಆಟಗಾರ.

ಸಹಾ ೨೦೧೦ ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಟೆಸ್ಟ್ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದರು - ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ವಿಶೇಷ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ಮನ್ ಆಗಿ. ವಿಕೆಟ್-ಕೀಪರ್ ಆಗಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಟೆಸ್ಟ್ XI ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಾಗ, ಫಸ್ಟ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರಾಸರಿ ೪೪.೪೮ ರ ನಡುವೆಯೂ ಅವರ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಟೆಸ್ಟ್ಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿತವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದಗಳು ಇದ್ದವು. ಸಹಾರವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಎಂಎಸ್ ಧೋನಿ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು, ಅವರು ಸುಮಾರು ೪೦ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ೫೦೦೦ ರನ್ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಕಳೆದ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳದ ಕೀಪರ್ ತಾನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಕೆಟ್-ಕೀಪರ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಓಟಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ಮನ್ ಸಹ. ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಹಾ ೧೩ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ಜುಲೈ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಪ್ರವಾಸ ಆರಂಭಿಸಿದ), ಅವರ ಒಟ್ಟು ೬೧೫ ರನ್ಗಳು ಭಾರತೀಯ ತಂಡದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ; ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ, ಚೇತೇಶ್ವರ ಪೂಜಾರ ಮತ್ತು ಅಜಿಂಕ್ಯ ರಹಾನೆ ಮಾತ್ರ ೧೩ ಟೆಸ್ಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಸಹಾ ಆ ರನ್ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಏಳನೇ ಅಥವಾ ಎಂಟು.

ಈ ಗೃಹ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ಮನ್ಗಳಾದ ಕೋಹ್ಲಿ (೫) ಮತ್ತು ಪೂಜಾರಾ (೪) ಮಾತ್ರ ಸಹಾಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶತಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಪಂದ್ಯದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಸಹಾರ ಮೂರು ಟೆಸ್ಟ್ ಶತಕಗಳನ್ನು ಅಮೂಲ್ಯವಾಗಿ ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಸಹಾ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ಶತಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು; ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವ ಭಾರತ, ಪೆವಿಲಿಯನ್ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯಾಕ್ನ ಕ್ರೀಂನೊಂದಿಗೆ ೧೨೬-೫ರಲ್ಲಿ ಪರಾಭವಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಸಹಾ ಅಶ್ವಿನ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ಭಾರತ ತಂಡವು ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಭಾರತವು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಗೆದ್ದಿತು. ೩೨ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು ನಂತರ ವಿಶ್ವಾಸದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಿಟ್ಟಿಗೆ ಎರಡು ಶತಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರಾಸರಿ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ವಿರುದ್ಧದ ಕೆಲವು ಅಸಾಧಾರಣ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ಮನ್ಗಳು ಮೆರ್ರಿ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದಾಗ ಸಹಾರವರ ಎರಡನೇ ನೂರು ಪಂದ್ಯಗಳು ಬಂದವು; ಸಹಾರವರು ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ-ನೋಡುವ ೧೦೬ ಅನ್ನು ಮಾಡಿದರು - ಆ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಶತಕಗಳನ್ನಾಡಿದರು.

ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಸಹಾ ಅವರ ಮೂರನೇ ನೂರು ಪಂದ್ಯವು ಪಂದ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೪೫೧ ರನ್ ಗಳಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಭಾರತವು ಆರು ವಿಕೆಟ್ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ೧೨೩ ರನ್ ಗಳಿಸಿತು. ಸಹಾ ಪೂಜಾರಾ ಜೊತೆಗೂಡಿ; ಈ ಜೋಡಿ ೧೯೯ ರನ್ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಸ್ಕೋರನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಸಹಾ, ಕೀಪರ್ ಸಹಾರವರು ೨೩ ಟೆಸ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಎಂದು ಆಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಫ್ರಾಂಟಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಹಿಂದಿನ ವಿಕೆಟ್-ಕೀಪರ್ಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಹೋಲಿಸಿದೆ. ರನ್ಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಫರೋಕ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ (ಇನಿಂಗ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಓದಿದವರು), ಎಂಎಸ್ ಧೋನಿ ಮತ್ತು ನಯಾನ್ ಮೋಂಗಿಯಾ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೊಡೆದರು.

ವರ್ಗ:೧೯೮೪ ಜನನ
ಥಿಯೊಸೊಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ

thumb|ಥಿಯೊಸೊಫಿಯ ಲೋಗೋ
**ಥಿಯೊಸೊಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯು** 1875 ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ಒಂದು ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ  ಯಾವುದೇ ಬೇಧ-ಭಾವ ಇಲ್ಲದ ವಿಶ್ವಭಾತೃತ್ವದ ನಿರ್ಮಾಣ, ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ನಿಯಮ ಹಾಗೂ ಮಾನವನ ಸುಪ್ತ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಈ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಥೆ, ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಮರುಜೋಡಣೆ ನಂತರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಲವಾರು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 
## ಇತಿಹಾಸ 
ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 17 ನವೆಂಬರ್ 1875 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು
ಇದರ  ಮೂಲ ಸ್ಥಾಪಕರೆಂದರೆ ಮ್ಯಾಡಮ್ ಬ್ಲಾವಟಿಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಲ್ ಎಚ್.ಎಸ್. ಅಲ್ಕಾಟ್, ವಿಲಿಯಂ ಕ್ವಾನ್ ಜಡ್ಜ್. ಓಲ್ಕಾಟ್ ಮೊದಲ   ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1907 ರಲ್ಲಿ ಅವರ  ಮರಣದವರೆಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಒಲ್ಕಾಟ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲವಾಟ್ಸ್ಕಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ನಲ್ಲಿ (ಈಗ ಚೆನ್ನೈ) ಆಡ್ಯಾರ್  ನಲ್ಲಿ  ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆಡ್ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅವರು ಪೂರ್ವ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇವುಗಳು ಸೊಸೈಟಿಯ ಅಜೆಂಡಾದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಹಲವಾರು ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳ ನಂತರ ಸೊಸೈಟಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ. 
## ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಥಿಯೊಸೊಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ 
ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಮಹಿಳೆ ಆನಿಬೆಸೆಂಟ್‍ರವರು ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ನವ ಚೈತನ್ಯ ನೀಡಿದರು. ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನ ಬಿತ್ತಿದರು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸೋದರತೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆನಿಬೆಸೆಂಟರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ‘ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯಾ’ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1916ರಲ್ಲಿ ಹೋಂರೂಲ್ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1917ರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯ ತಾತ್ವಿಕತೆಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಗೆ ಇವರು ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. 
## ಗ್ಯಾಲರಿ

File:Theosophical society Bangalore gate.JPG|Theosophical Society, Basavanagudi, ಬೆಂಗಳೂರು
File:St-1ata.jpg|upright|Notes of the meeting proposing the formation of the Theosophical Society, New York City, 8&nbsp;September 1875
File:Theosophicalseal.svg|upright=0.7|The Society's seal incorporated the Swastika, Star of David, Ankh, Om|Aum]] and Ouroboros symbols.
File:TheosophicalSocietyBudapest.jpg|upright|Seal of the Theosophical Society, Budapest, Hungary
File:Adyar TG.jpg|Main building of the Theosophical Society in Adyar, India, 1890
File:Sociedad Teosofica, Havana, Cuba.jpg|Theosophical Society, Havana, Cuba, March 2014
File:Theosophical Society..JPG|Commemorative plaque of Theosophical Society, Adyar, India

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
*Theosophical Society Headquarters
*The Theosophical Society in England
*The Theosophical Society in America
*A Modern Revival of Ancient Wisdom  (PDF).
*Beginnings of the Theosophical Society.
*Blavatsky and The Theosophical Society.
*FAQ on the Theosophical Movement.
*Skeptics Dictionary: entry on Theosophy.
*The Theosophical Network.
*Kerala Theosophical Federation .
*Theosophical Movement 1875–1950 .
*The Word Foundation, Inc.
*The Theosophical Society in Ireland   

ವರ್ಗ:ಸಂಘಟನೆಗಳು
ಮಹಾರಾಜ ರಣಜೀತ್ ಸಿಂಗ್

ಮಹಾರಾಜ ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ (ಪಂಜಾಬಿ: ಮಹಾರಾಜ ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್) (೧೭೮೦-೧೮೩೯) ಸಿಖ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಶೇರ್-ಇ-ಪಂಜಾಬ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಟ್ ಸಿಖ್ ಮಹಾರಾಜ ರಂಜೀತ್ ಅವರು ಇಂತಹ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಪಂಜಾಬ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಬಲವಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಉಳಿದಿರುವ ಬ್ರಿಟೀಷರು ತಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸುತ್ತಾಡದಂತೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ರಣಜೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ೧೭೮೦ ರಲ್ಲಿ ಗುಜ್ರಾನ್ವಾಲಾ (ಈಗ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ಜಟ್ ಸಿಖ್ ಮಹಾರಾಜ ಮಹಾ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಿಖ್ಖರು ಮತ್ತು ಆಫ್ಘನ್ನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಪಂಜಾಬ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರು ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಲವಾರು ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿದರು. ರಂಜಿತ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಸುಕಾರ್ಕಿಯ ಮಿಸ್ಸಾಲ್ನ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಗುಜ್ರಾನ್ವಾಲಾದಲ್ಲಿದೆ. ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸಿಡುಬು ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಮಹಾರಾಜ ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಕಣ್ಣಿನ ಬೆಳಕು ಹೋಯಿತು. ತಂದೆ ಬಂದಾಗ ಕೇವಲ ೧೨ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಹೊರೆ ಅವನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಬಂತು. ೧೮೦೧ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೨ ರಂದು, ರಣಜಿತ್ ಮಹಾರಾಜರ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಗುರು ನಾನಕ್ನ ವಂಶಸ್ಥರು ಅವನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಲಾಹೋರ್ ಅವರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ೧೮೦೨ ರಲ್ಲಿ ಅಮೃತಸರ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದರು.
 ಜಾಟ್ ಮಹಾರಾಜ ರಂಜಿತ್ ಅವರು ಆಫ್ಘನ್ನರ ವಿರುದ್ಧ ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬಿನ ಕಡೆಗೆ ಅವನನ್ನು ತಳ್ಳಿದರು. ಈಗ ಅವರು ಪೇಷಾವರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪಶ್ತೂನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲದವರು ಪಶ್ತಾನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇದು. ಅದರ ನಂತರ ಅವರು ಪೇಷಾವರ್, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಆನಂದಪುರ್ಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ರಚನೆಗೆ ಕ್ರೆಡಿಟ್ - "ಸಿಖ್ ಖಲ್ಸಾ ಆರ್ಮಿ" ಸಹ ಅವರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪಂಜಾಬ್ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತ ಡಯೋಸೀಸ್ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸೈನ್ಯವು ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬ್ನ್ನು ಹಿಡಿದು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಬ್ರಿಟೀಷರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರದ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯವಾದ ಪಂಜಾಬ್ ಒಂದು ಅವಕಾಶ ಬಂದಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಜೆ.ಟಿ. ವೀಲರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಇಡೀ ಭಾರತವನ್ನು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಹಾರಾಜ ರಂಜಿತ್ ಅವರು ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಲೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದರು.
ಅವರು ಪಂಜಾಬ್ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಯಾರಿಗೂ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಡಯಾಸಿಸ್ ಜಾತ್ಯತೀತರಾಗಿದ್ದರು, ಹಿಂದುಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರಿಂದ ಜಿಜಾಯಾವನ್ನು ಸಹ ನಿಷೇಧಿಸಲು ಅವರು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಸಿಖ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾರಾದರೂ ಯಾರನ್ನೂ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹರ್ಮಂದಿರ್ ಸಾಹಿಬ್ ಗುರುದಲ್ಲಿ ಅಮೃತಶಿಲೆ ಮಾಡಿದರು, ಅಂದಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟೆಂಪಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ವಜ್ರದ ಕೊಹಿನೂರ್ ಮಹಾರಾಜ ರಂಜೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ನಿಧಿಯ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮಹಾರಾಜ ರಂಜಿತ್ ೧೮೩೯ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಲಾಹೋರ್ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ, ಅದು ಇನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿದೆ. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಪಂಜಾಬ್ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆಂಗ್ಲೋ-ಸಿಖ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ೧೮೪೯ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೩೦ ರಂದು, ಪಂಜಾಬ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಕೊಹಿನೂರ್ ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದ ಹುಜೂರ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಮಾಜ

**ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಮಾಜವನ್ನು**  ಆತ್ಮಾರಾಂ ಪಾಂಡುರಂಗರವರು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.  ಈ ಸಮಾಜವು ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನಿಡುವ ಸಮಾಜವಗಿತ್ತು.ಮಾನವನ ಸೇವೆಯೇ ಪರಮಾತ್ಮನ ಸೇವೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ನೆಲೆಗಟ್ಟಾಗಿತ್ತು. ಡೆಕ್ಕನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು.

## ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
ವಿಧವಾ ವಿವಾಹ, ಸ್ತ್ರೀ ಶಿಕ್ಷಣ, ಅಂತರ್ಜಾತಿ ವಿವಾಹ, ಸಹಭೋಜನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರೊರ್ತ್ಸಾಹಿಸಿತು
ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ, ಜಾತಿಪದ್ಧತಿ, ವಿಗ್ರಹಾರಾಧನೆ ಪರ್ಧಾಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು. ಸರ್ವಧರ್ಮಗಳು
ಸತ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕೆಂದರು. ಭಾರತದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಚಳುವಳಿಯ
ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನಾಥಾಲಯಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧವಾಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 
## ಎಂ.ಜಿ. ರಾನಡೆ
ಎಂ.ಜಿ. ರಾನಡೆಯವರು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಮಾಜವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಸಮಾಜವನ್ನು
ಸುಧಾರಿಸದೆ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದರು.
ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಏಕತೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ರಾನಡೆಯವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍ನಲ್ಲಿ
ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ 1884 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
## ಸಾಹಿತ್ಯ 
*  Suresh K. Sharma and Usha Sharma, *Cultural and Religious Heritage of India,* vol. VIII:   *Cultural and Religious Reform Movements,* New Delhi, Mittal, (2004)  .

ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ
ಮಹಾನಂದಿನ್

**ಮಹಾನಂದಿನ್** ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಶಿಶುನಾಗ ರಾಜವಂಶದ ಒಬ್ಬ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಈ ರಾಜವಂಶವು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಪಾಟಲಿಪುತ್ರ ನಗರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿತ್ತು (ಆಧುನಿಕ ಪಟ್ನಾ, ಬಿಹಾರ್).

## ಜೀವನ
ಪುರಾಣಗಳು ನಂದಿವರ್ಧನನನ್ನು ಒಂಭತ್ತನೇ ಶಿಶುನಾಗ ಅರಸನೆಂದು ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಮಹಾನಂದಿನ್‍ನನ್ನು ಹತ್ತನೇ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಅರಸನೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮಹಾನಂದಿನ್‍ನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಶೂದ್ರ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಅವನ ಹಾದರದ ಮಗ ಮಹಾಪದ್ಮ ನಂದನು ಕೊಂದನು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಮೂಲಗಳು
* 
* 

ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ರಾಜರು
1773ರ ರೆಗ್ಯುಲೇಟಿಂಗ್ ಶಾಸನ

**1773ರ ರೆಗ್ಯುಲೇಟಿಂಗ್ ಶಾಸನ** (1773 ರ ನಿಯಂತ್ರಕ ಕಾಯಿದೆಯು) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯ ಆಡಳಿತದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಂದು ಕಾಯಿದೆ.  ರಾರ್ಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದ ದ್ವಿಮುಖ ಸರ್ಕಾರ ರದ್ದಾಯಿತು. ಬಂಗಾಳ, ಬಿಹಾರ, ಒರಿಸ್ಸಾ  ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಗವರ್ನರ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಬಂಗಾಳದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ವಾರನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಭಾರತದ ಮೊದಲನೆಯ ಗರ್ವನರ್ ಜನರಲ್ ಆದನು. ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಪೆನಿಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿಗೆ ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಿಟ್ನ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಕ್ಟ್ ಅನ್ನು 1784 ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೂಲಭೂತ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಾನೂನು
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ಧನ ನಂದ

ಮಹಾಬೋಧಿವಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, **ಧನ ನಂದ**ನು ನಂದ ರಾಜವಂಶದ ಕೊನೆಯ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಇವನು ಮಹಾಪದ್ಮ ನಂದನ ಒಂಭತ್ತು ಜನ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿನ ದುಷ್ಟತನ ಹಾಗೂ ಅವನ ಮೂಲದ ಕೀಳುತನದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಂದನನ್ನು ಅವನ ಪ್ರಜೆಗಳು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನು ಹೇಳಿದ್ದನು.

ಧನ ನಂದನು ತನ್ನ ತಂದೆ ಮಹಾಪದ್ಮ ನಂದನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದನು. ಧನ ನಂದನ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಜನರು ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳೊಳಗೆ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದರೂ, ಆರ್ಥಿಕ ಸುಲಿಗೆಯು ಈ ಜನಪ್ರಿಯವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ವಿವರಣೆಯಾಗಿರಬಹುದು.

ಧನನಂದನು ಪ್ರಾಚ್ಯ (ಪೂರ್ವದ ಜನರು) ಮತ್ತು ಕೆಳ ಗಂಗಾ ಬಯಲನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಬಲ ರಾಜ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ನಂದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಧ್‍ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು. ಇವನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಂತ್ರಿಗಳಿದ್ದರು - ಬಂದು, ಸುಬಂದು, ಕುಬೇರ ಮತ್ತು ಶಕಟಾಲ. ಮ್ಲೇಚ್ಛ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರಿಂದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಶಕಟಾಲನು ಧನ ನಂದನ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಬರಿದುಮಾಡಿದನು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಆಗ ಅವನನ್ನು ಅವನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ರಾಜನು ಕೈಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಕೊಟ್ಟು ನೆಲದಡಿಯ ಕತ್ತಲಕೋಣೆಗೆ ಹಾಕಿ ದಂಡಿಸಿದನು. ಆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿದುದರಿಂದ, ಶಕಟಾಲನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲರೂ ಸತ್ತರು. ವಿದೇಶಿ ರಾಜರು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಂದನು ಶಕಟಾಲನ ನೆರವನ್ನು ವಿನಂತಿಸಿದನು ಆದರೆ ಶಕಟಾಲನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ಧನ ನಂದನ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ ತನ್ನ ಸೇಡನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕಟಾಲನಿಗೆ ಚಾಣಕ್ಯನು ಸಿಕ್ಕನು.

ಕಲಿಂಗ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ನಂದ ರಾಜವಂಶದ ಸಂಬಧಗಳು ಬಹಳ ಸ್ನೇಹಶೀಲವಾಗಿರದಿದ್ದರೂ, ಹಿಂದೆ ರಾಜಕುಮಾರ ಶೌರ್ಯನಂದನು ಕಲಿಂಗದ ದಮಯಂತಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಸಂಬಂಧಗಳು ಸ್ನೇಹಶೀಲವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಈ ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಆ ಮದುವೆಯಂತೆ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕವಾಗಿತ್ತು. ನಂದರು ಶೂದ್ರ ವರ್ಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರಿಂದ ಕಲಿಂಗದ ಜನರು ನಂದರನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಸಂಸ್ಕೃತರೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಧನ ನಂದನು ಕಲಿಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜಕುಮಾರ ಖರಸಾಲನ ಬಗ್ಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯ ತಿರಸ್ಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದನು.

ಧನ ನಂದನ ಸೇನೆಯು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪದಾತಿದಳ, ಅಶ್ವದಳ, ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ೨೦೦,೦೦೦ ಪದಾತಿದಳ, ೨೦,೦೦೦ ಅಶ್ವದಳ, ೨,೦೦೦ ಯುದ್ಧರಥಗಳು ಮತ್ತು ೩,೦೦೦ ಯುದ್ಧಗಜಗಳಿದ್ದವು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ನಂದ ರಾಜವಂಶ
ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಟಾಯ್ನ್‌ಬಿ

**ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಜೋಸೆಫ್ ಟಾಯ್ನ್ಬೀ** ಸಿಎಚ್ (14 ಏಪ್ರಿಲ್ 1889 - 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1975) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾರ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯಗಿದ್ದರು, ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ  ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.1918-1950ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೋನ್ಬೀ ಅವರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದವರು.ಅವರು 12 ಸಂಪುಟಗಳ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ (1934-1961) ಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅವರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಲೇಖನ, ಭಾಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿವೆ.ಟೌನ್ಬೀ 1940 ಮತ್ತು 1950 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಖ್ಯಾತ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು.

ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತಾದ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಇವನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ ‘ಎ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ’ ಹನ್ನೆರಡು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಇವನು ಜಗತ್ತಿನ 26 ನಾಗರಿಕತೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ಪ್ರಕಾರ – “ಇತಿಹಾಸವು ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ಏಳು ಬೀಳಿನ ಕಥೆ”. ಟಾಯ್ನ್‍ಬಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ– ಇತಿಹಾಸವು ಮಾನವನ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ.ಇತಿಹಾಸವು ಜ್ಞಾನದ ಭಂಡಾರ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಪಾತ್ರವು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಟಾಯ್ನ್‍ಬಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ 
ಟಾಯ್ನ್ಬೀ 14 ಏಪ್ರಿಲ್ 1889ರಂದು ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ತಂದೆ ಹ್ಯಾರಿ ವಾಲ್ಪಿ ಟೋನ್ಬೀ (1861-1941) ಚಾರಿಟಿ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸಾರಾ ಎಡಿತ್ ಮಾರ್ಷಲ್ (1859-1939); ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಜೋಸೆಲಿನ್ ಟೋನ್ಬೀ ಅವರು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾಗಿದ್ದರು.ಅವರು ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ನ ಬಾಲ್ಲಿಯಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳನ್ನು  1907-1911 ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅಥೆನ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಗರೀಕತೆಗಳ ಅವನತಿ ಬಗ್ಗೆ  ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.

## ವೃತ್ತಿ 
1912 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಲಿಯೊಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬೋಧಕರಾಗಿ ಸೆರಿದರು.

1915 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಚೇರಿಯ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

1919 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಪೀಸ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಕ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಕಾಲೇಜ್ನ ಪ್ರೊಫೆಸೊರಿಯೇಟ್ನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿವಾದದ ನಂತರ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಟಾಯ್ನ್ಬೀ ಅವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಇತಿಹಾಸ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊರೆಸ್ ಚೇರ್ಗೆ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. 

1921 ರಿಂದ 1922 ರವರೆಗೆ ಅವರು ಗ್ರೆಕೊ-ಟರ್ಕಿಯ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ವರದಿಗಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಇದು ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 

1925 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿನ ರಾಯಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಫೇರ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ಅಧ್ಯಯನದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು.

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 

* 

* Toynbee bibliography

*  large bibliography of secondary literature

* Site analysing passages in Toynbee's work

* Arnold Toynbee, The Challenge Hypothesis (1934)

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು
ವರ್ಗ:ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಲೇಖಕರು
ರಾಜರಾಮ್

ಛತ್ರಪತಿ ರಾಜರಾಮ್ (ಜನನ: ೧೬೭೦: ೧೭೦೦ ಮರಣ) ಮರಾಠಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮತ್ತು ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ವಂಶಸ್ಥರು. ಮೊಘಲ್ ಸಂಘರ್ಷದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಂದು-ಪೂರ್ವ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಚಿಹ್ನೆಯಾದ ಶಿವಜಿಯ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರ ರಾಜರಾಮ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ. ಅವರ ಸಣ್ಣ ಅರ್ಹತೆಗಳು ಅವರ ಅದ್ಭುತ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ರಾಮಚಂದ್ರ ಪಂತ್ ಮತ್ತು ಪಹುಲಾದ್ ನಿರಾಜಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಜನರಲ್ಗಳು, ಸಂತಾಜಿ ಘೋರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಧನಜಿ ಜಾಧವ್ರಿಂದ ಭೇಟಿಯಾದವು. ಔರಂಗಜೇಬ್ನ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ ಅವರು ರಾಜರಾದರು. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಮರಾಠರು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೨ ಮಾರ್ಚ್ ೧೭೦೦ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಸಂಭಜಿಯ ದೋಷದಿಂದಾಗಿ ಶಿವಾಜಿಯ ಸಾವಿನಿಂದಾಗಿ, ಒಂದು ಕಡೆ ರಾಜರಾಮ್ ಅನ್ನು ಛತ್ರಪತಿ (೧೬೮೦) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು; ಆದರೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರು ಸಂಭಾಜಿಯಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಸಂಭಾಜಿಯ ಸಾವಿನ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಲೆರೈಸ್ಡ್ ಆಗಿದ್ದ ಅವರು (ಫೆಬ್ರವರಿ ೯, ೧೬೮೯) ಸಿಂಹಾಸನ ಪಡೆದರು. ಅವರು ರಾಯ್ಗಡ್ನಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ಪಡೆಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದ ನಂತರ ಪನ್ಹಾಲಾಗೆ ಹೋದರು; ಮತ್ತು ಪನ್ಹಾಲಾದಿಂದ ಜಿಂಜಿ (೧೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೬೮೯). ಜಿಂಜಿಯ ಪತನದ ನಂತರ, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ (೧೬೯೭) ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಮೊಘಲ್ ಸೇನೆಯು ಮರಾಠ ಸೇನೆಯ ನಿರಂತರ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜರಾಮ್ ನಿಧನರಾದರು (೨ ಮಾರ್ಚ್ ೧೭೦೦). ರಾಜರಾಮ್ ಮೂರು ಹೆಂಡತಿಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಜಾರಾಮ್ನ ಮರಣದ ನಂತರ ತರಾಬಾಯ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಮುಘಲರೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು.

## ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ 
* ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಚಿಲುವೂರು

ಚಿಲುವೂರು ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ. ಇದು ತೆನಾಲಿ ರೆವಿನ್ಯೂ ವಿಭಾಗದ ದುಗ್ಗಿರಾಲಾ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.

## ಜನಸಂಖ್ಯೆ 
೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ, ಚಿಲುರುರು ೭,೯೫೨ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ೩,೯೪೮ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ೪,೦೦೪ ಮಹಿಳೆಯರು-೧೦೦೦ ಪುರುಷರಿಗೆ ೧೦೧೪ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ. ೭೭೪ ಮಕ್ಕಳು ವಯಸ್ಸಿನ ೦-೬ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ೩೯೩ ಹುಡುಗರು ಮತ್ತು ೩೮೧ ಮಂದಿ ಬಾಲಕಿಯರು-ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಕ್ಕೆ ೯೭೦ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ೫,೦೫೫ ಸಾಕ್ಷರತೆಯೊಂದಿಗೆ ೭೦.೪೨% ರಷ್ಟಿದೆ, ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ ೬೭.೪೧%.

## ಸಾರಿಗೆ 
ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯದ ವಿಜಯವಾಡಾ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗದಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವ ಹೌರಾ-ಚೆನ್ನೈ ಮತ್ತು ನವ ದೆಹಲಿ-ಚೆನ್ನೈ ಮಾರ್ಗಗಳ ನಡುವೆ ಲೈನ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚಿಲುವೂರು ನಿಲ್ದಾಣವಿದೆ.

## ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಭವಪ್ರಿಯ

**ಭವಪ್ರಿಯ**   (*ಭವ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಎಂದು ಅರ್ಥ)*  ರಾಗವು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ) ದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರಾಗ.  ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು *ಮೇಳಕರ್ತ*  ರಾಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಲ್ವತ್ತಮೂರನೆಯ *ಮೇಳಕರ್ತ*  ರಾಗವಾಗಿದೆ.

ಇದನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮೀ ದೀಕ್ಷಿತರ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ **ಭವಾನಿ**   ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣ
ಇದು 8 ನೇ *ಚಕ್ರ ವಸು* ವಿನ  1 ನೇ ರಾಗ ಆಗಿದೆ. ನೆನಪಿನ ಹೆಸರು *ವಸು-ಶ್ರೀ*  . ನೆನಪಿನ ಪದಗುಚ್ಛವು *ಸ ರ ಗ ಮ ಪ ದ ನಿ*  . ಇದರ  ರಚನೆ (ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ಪ್ರಮಾಣದ) ಕೆಳಗಿನಂತೆ (ಸಂಕೇತ ಮತ್ತು ಪದಗಳು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ *ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ*  ನೋಡಿ):.
* : ಸ  ರಿ1 ಗ2 ಮ2 ಪ ದ1 ನಿ1 ಸ
* : ಸ ನಿ1 ದ1 ಪ ಮ2 ಗ2 ಸ
( *ಶುದ್ಧ ರಿಷಭ, ಸಾಧಾರಣ ಗಂಧಾರ, ಪ್ರತಿ ಮಧ್ಯಮ, ಶುದ್ಧ ದೈವತ, ಕೈಶಿಕಿ ನಿಷಾಧ*  )

ಇದು ಒಂದು *ಮೇಳಕರ್ತ*  ರಾಗ ಎಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ ಇದು ಒಂದು * ಸಂಪೂರ್ಣ*  ರಾಗವಾಗಿದೆ (ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಎಲ್ಲ ಏಳು ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ). ಇದು 8 ನೇ *ಮೇಳಕರ್ತವಾದ*  *ಹನುಮತೋಡಿಗೆ*  ಸಮಾನವಾದ *ಪ್ರತಿ ಮಧ್ಯಮವನ್ನು*  ಹೊಂದಿದೆ

## ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
*ಭವಪ್ರಿಯನು*  *ಅದರೊಂದಿಗೆ*  ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಚಿಕ್ಕ *ಜನ್ಯ*  ರಾಗವನ್ನು  ಹೊಂದಿದೆ.

## ರಚನೆಗಳು
*ಭವಪ್ರಿಯದಲ್ಲಿ*  ರಚಿಸಲಾದ  ಕೆಲವು ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿದ್ದು ಅವು:

*ತ್ಯಾಗರಾಜರಿಂದ *ಶ್ರೀಕಾಂತ ನಿಯೆಡಾ* 
*ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ ಅವರ *ಮಾಮ್ ಅವಸ್ರೀತ* 
*ಕೋಟೀಶ್ವರ ಅಯ್ಯರ್ರವರ *ಸೆಂಟಿರು ವೇಲಾನ್* 
*ಪೆರಿಯಸಾಮಿ ಥೂರನ್ *ರವರ ವೆನ್ನೈ*  ತಿರುಡಿ
*ಎಂ. ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣರಿಂದ ಮಾಧವ ಮಮವ*

*ಭವಾನಿಗೆ*  ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆ ಹೀಗಿದೆ:
*ಕಲ್ಯಾಣಿ ವರದರಾಜನ್ ಅವರ *ಕನಿಕರಂಬುಟೊ''

## ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಗಗಳು
ಈ ವಿಭಾಗವು ಈ ರಾಗದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಗ್ಗುಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಭವಪ್ರಿಯರಾಗದ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಗೃಹಭೇದವನ್ನು  ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದಾಗ  ವಾಗಧೀಶ್ವರಿ ಮತ್ತು ನಾಗನಂದಿನಿ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

## ಆಕರಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳು
ಶುಭಪಂತುರಾಳಿ

**ಶುಭಪಂತುವಾರಾಲಿ**  (ಶುಭ*ಚಂದ್ರನ* ಎಂದು ಅರ್ಥ  ) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರಾಗ ಆಗಿದೆ.  ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು *ಮೇಳಕರ್ತ*  ರಾಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಲ್ವತ್ತಮೂರನೆಯ *ಮೇಳಕರ್ತ*  ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಮುತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವಪಂತುರಾವಳಿ''''*  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತೋಡಿ ರಾಗಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

## ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣ
ಇದು 8 ನೇ *ಚಕ್ರ ವಸು* ವಿನ  1 ನೇ ರಾಗ ಆಗಿದೆ. ನೆನಪಿನ ಹೆಸರು *ವಸು-ಗೊ*  . ನೆನಪಿನ ಪದಗುಚ್ಛವು *ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ದ ನಿ*  . ಇದರ *[8]*  ರಚನೆ (ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ಪ್ರಮಾಣದ) ಕೆಳಗಿನಂತೆ (ಸಂಕೇತ ಮತ್ತು ಪದಗಳು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ  ನೋಡಿ):.
* : ಸ  ರಿ1 ಗ2 ಮ2 ಪ ದ1 ನಿ1 ಸ
* : ಸ ನಿ1 ದ1 ಪ ಮ2 ಗ2 ಸ

ಈ ರಾಗದ ಸ್ವರಗಳು *ಶುದ್ಧ ರಿಷಭ, ಸಾಧಾರಣ ಗಾಂಧಾರ, ಪ್ರತಿ ಮಧ್ಯಮ, ಶುದ್ಧ ದೈವತ*  ಮತ್ತು *ಕಾಕಲಿ*  *ನಿಶಾಧ*.  ಇದು ಒಂದು *ಮೇಳಕರ್ತ*  ರಾಗ ವಾದುದರಿಂದ ಇದು ಒಂದು * ಸಂಪೂರ್ಣ*  ರಾಗ (ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಎಲ್ಲ ಏಳು ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ). ಇದು 9 ನೇ *ಮೇಳಕರ್ತ*  *ರಾಗವಾದ*  *ಧೇನುಕಗೆ*  ಸಮಾನವಾದ *ಪ್ರತಿ ಮಧ್ಯಮವನ್ನು* ಹೊಂದಿದೆ.

## *ಜನ್ಯ*  ರಾಗಗಳು 
*ಶುಭಪಂತುರಾವಳಿ*  ರಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ *ಜನ್ಯ*  ರಾಗ (ಪಡೆದ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿ) ಗಳಿವೆ. *ಶುಭಪಂತುರಾವಳಿ*  ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಗಗಳಿ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ *ಜನ್ಯ* ರಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ.ನೋಡಿ

## ರಚನೆಗಳು
*ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ*  ಹಾಡಲಾಗುವ  *ಶುಭಪಂತುರಾವಳಿ*  ರಾಗದ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

*ತ್ಯಾಗರಾಜರಿಂದ *ಎನ್ನಾಲು ಒರಕೆ* 
**ಶ್ರೀ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣಂ*  ಮತ್ತು *ಪಸುಪತೀಶ್ವರಂ*  ಮುತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ್ ಅವರಿಂದ
**ಕಲ್ಯಾಣಿ*  ವರದರಾಜನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ *ಪಹಿಮಾಮ್ ಪಯೋರಾಸಿ*  ವರ್ಣಮ್
*ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ *ಕರುಣಾನು ನಾನು ಕಾಪಾದುಮು*

## ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಗಗಳು
ಈ ವಿಭಾಗವು ಈ ರಾಗದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಗ್ಗುಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

*ಗ್ರಹಬೇಧವನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ*  *ಶುಭಪಂತುರಾಳಿ ರಾಗದ'  ಸ್ವರಗಳು *ಚಾಲನಾಟ*  ಎಂಬ *ಮೇಳಕರ್ತ*  ರಾಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

## ಆಕರಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳು
ಕಡಪ ಜಿಲ್ಲೆ

thumb|260x260px|ಕದಪ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ರಾಯಲಾಸೀಮಾ ಪ್ರದೇಶದ (ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ) ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
thumb|೨೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಪೈಲನ್ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ, ಕಡಪ
ಕದಪ್ಪ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಯಲಾಸೀಮಾದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೇಂದ್ರೀಯವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಯಲಾಸೀಮಾದ ೪  ಜಿಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅದ್ಭುತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಡಪಾ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ೧೩ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ರಾಯಲಾಸೀಮಾ ಪ್ರದೇಶದ ನಾಲ್ಕು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕದಪ ನಗರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತದ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
thumb|ಗಂದಿಕೋಟ ಕೋಟೆ

## ಭೌಗೋಳಿಕ 
thumb|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
ಕಡಪಾ ಜಿಲ್ಲೆಯು ೧೫,೯೩೮ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೬,೧೫೪ ಚದರ ಮೈಲಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

ಪೆನ್ನಾ, ಚಿತ್ರವತಿ, ಕುಂದೆರು, ಪಾಪಾಗ್ನಿ, ಸಾಗಿಲೆರು, ಬಹಡ ಮತ್ತು ಚೆಯೈರು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು.

## ಜನಸಂಖ್ಯೆ 
೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಡಪ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೨,೮೮೪,೫೨೪ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ, ಹಿಂದೂಗಳು ೮೩.೭%, ಮುಸ್ಲಿಮರು ೧೪% ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ೨.೩%ರಷ್ಟಿದೆ ಇದು ಜಮೈಕಾ ಅಥವಾ ಯು.ಎಸ್. ರಾಜ್ಯದ ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್ ದೇಶಕ್ಕೆ  ಸಮನಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೩೨ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ (ಒಟ್ಟು ೬೪೦ ರಲ್ಲಿ). ಜಿಲ್ಲೆಯು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರಿಗೆ ೧೮೮ ನಿವಾಸಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (೪೯೦ / ಚದರ ಮೈಲಿ). ೨೦೦೧-೨೦೧೧ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣ ೧೦.೮೭% ಆಗಿತ್ತು. ಕಡಪ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಪುರುಷರಿಗೆ೯೮೪ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಅನುಪಾತ ಮತ್ತು ೬೭.೮೮% ನಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
thumb|ರಾಯಲಸೀಮೆಯ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯತ್ ಸ್ಥಾವರ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
ಶೃಂಗಾರ

ಒಂದು ರಸವು ಪ್ರಣಯವಾಗಿದೆ. ದೇಹವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವ ಸುಂದರವಾದ ನೋಟಕ್ಕಾಗಿ ರೋಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಚಿನ್ನವು ಸುಂದರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಆಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಚಿನ್ನ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಣಯವಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.

ಆಕೆಯ ಪಾಲುದಾರನಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿರುವ ಮಹಿಳೆ ತುಂಬಾ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಮಹಿಳೆಗೆ ತುಂಬಾ ಮಾದಕ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ.

### ಪ್ರಣಯ 
ರೋಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇಹವಾಗಿದೆ. ಸೊಲೊ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಣಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

## ಲೈಂಗಿಕ ಗುಪ್ತಚರ ಹೆಚ್ಚಳ 
ಎಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪ್ರಣಯ ಎಂದು ನೀವು ತಿಳಿದಿರುವಿರಾ? ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಕೊಬ್ಬು ಕರಗುತ್ತಿಲ್ಲ! ಮೆದುಳಿನ ಹಿಪೊಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನರಕೋಶಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಯ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದೆಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ಹಿಪ್ಪೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸ್ಮರಣೆಗಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವೃತ್ತಿಪರರು ಹೊಸ ನ್ಯಾನೊರೇನ್ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಿದುಳಿನ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅನ್ನು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ಅವರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಕೊಂಕಕು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಶೋಧನೆಯೂ ಸಹ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಿಪೊಕ್ಯಾಂಪಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳು ಹೊಸದಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಈ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳನ್ನು ಮಾನಸಿಕ ರಿಟಾರ್ಡೇಷನ್ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಪ್ರಸವದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಯವನ್ನು ಆನಂದಿಸುವವರು ಸಹ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ
ಯೆಮ್ಮಿಗನೂರು

ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಯಮ್ಮಿಗನೂರ್ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಇದು ಅಡೋನಿ ಆದಾಯ ವಿಭಾಗದ ಯಮ್ಮಿಗನೂರ್ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಯಮುನಿಗೂರ್ ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೪ ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಜಯನಗರ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೩ ರಿಂದ ೧೯೫೬ ರ ವರೆಗೆ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಆಂಧ್ರ ರಾಜ್ಯ. ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ಯಮಿಗನೂರ್ನ ಪಂಚಾಯತ್ ನಗರವನ್ನು ಒಂದು ಪುರಸಭೆಗೆ ಅಪ್ಗ್ರೇಡ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈಗ ಅದು ಶ್ರೇಣಿ-೧ ರ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಂದು ನಗರ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಾಸಕ ಬಿ.ವಿ.ಜಯಾ ನಾಗೇಶ್ವರ ರೆಡ್ಡಿ (ಟಿಡಿಪಿ ಪಾರ್ಟಿ).

## ಜನಸಂಖ್ಯೆ 
೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಟ್ಟಣವು ೯೫,೧೪೯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.೦-೬ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೪೭,೪೫೬ ಪುರುಷರು, ೪೭,೬೯೩ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ೧೨,೧೭೭ ಮಕ್ಕಳು. ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ೬೨.೨೮% ರಷ್ಟು ೫೨,೨೫೪ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ೭೩% ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ.

## ಸಾರಿಗೆ 
ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮವು ಯಮಿನಿಂಗೂರ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

## ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ 
ಹುಣಸೂರು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು