ಹರ್ಯಾಣ್ವಿ ಭಾಷೆ

**ಹರಿಯಾನ್ವಿ**
( ಹರಿಯೆವಾ ಅಥವಾ  ಹರೈವಾ ) ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಹಿಂದಿ ಗುಂಪಿನ ಉಪಭಾಷೆ / ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಹರಿಯಾನ್ವಿ ಭಾರತದ ಹರಿಯಾಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ
 

## **ಪ್ರದೇಶ**
ಹರಿಯಾನ್ವಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿ  ಉತ್ತರ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.  ಹರಿಯಾನ್ವಿಯನ್ನು ಬಾಗ್ರಿ ಭಾಷೆ, ಮೇವತಿ ಭಾಷೆ, ಅಹಿರ್ವತಿ [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ], ಖಾದರ್, ಬಂಗಾರು,  ದೇಶ್ವಾಲಿ ಎಂದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಪ-ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ಹರಿಯಾನ್ವಿಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಚನಾತ್ಮಕ ಹರಿಯಾನ್ವಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ.

ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ದಂಗಲ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ), ಸುಲ್ತಾನ್ (2016 ಚಿತ್ರ), ಮತ್ತು ತನು ವೆಡ್ಸ್ ಮನು: ರಿಟರ್ನ್ಸ್ ಹರಿಯಾನ್ವಿ ಭಾಷೆಯ ಕೆಲವು ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮೀಯ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ . ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯೇತರ ಭಾಷಿಕರು ಹರಿಯಾನ್ವಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹರಿಯಾನ್ವಿ ಭಾಷೆ ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾ , ಟಿವಿ ] ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಆಲ್ಬಮ್ಗಳು  ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿ  ಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಎಣಿಸಿದೆ. ಕ್ರೀಡೆ, ಬಾಲಿವುಡ್, ರಕ್ಷಣಾ , ಐಡಸ್ಟ್ರಿಯಲೈಸೇಶನ್  ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ] ಹರಿಯಾಣ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ  ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹರಿಯಾನ್ವಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸಿದ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಫೋಗಟ್ ಸಹೋದರಿಯರು , ವಿಜೇಂದರ್ ಸಿಂಗ್, ಸುಶೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ], ಬಾಬಾ ರಾಮ್ದೇವ್ , ದುಶ್ಯಂತ್ ಚೌತಲಾ, ಸಪ್ನಾ ಚೌಧರಿ , ರಂದೀಪ್ ಹೂಡಾ , ಸತೀಶ್ ಕೌಶಿಕ್  ಇತರರು.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಇದರ ಭಾಷಣಕಾರರು ಭಾರತದ ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಈಗ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ, ಇದು ರಂಗರ್ ಸಮುದಾಯದ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಂತೆ " ಮಾತೃಭಾಷೆ " ಆಗಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್ನಲ್ಲಿ (ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ) ಮತ್ತುಪಾಕಿಸ್ತಾನದಾದ್ಯಂ ಸಿಂಧ್ ಮತ್ತು ತದ ನೂರಾರು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರಂಗ್ರಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1947 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಅನೇಕ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಂಗರುಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಿಂಧ್ಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕರಾಚಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಹರಿಯಾನ್ವಿ (ರಂಗ್ರಿ) ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ  = ಶೇಖುಪುರ=, ಭಕ್ಕರ್, ಬಹವಾಲ್ನಗರ, ರಹೀಮ್ ಯಾರ್ ಖಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖಾನ್ಪುರ್ ತಹಸಿಲ್ನಲ್ಲಿ), ಒಕಾರಾ, ಲೇಯಾಹ್, ವೆಹಾರಿ, ಸಾಹಿವಾಲ್, ಫುಲ್ಲರ್ವಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಮುಂಜಾನ್ ಆಫ್ ಪಂಜಾಬ್. ರಂಗ್ರಿ ಸ್ಪೀಕರ್ಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಕ್ಪಟ್ಟನ್, ಒಕಾರಾ ಮತ್ತು ಬಹವಾಲ್ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅನೇಕರು ಸೈನ್ಯ, ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಣ್ಣ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಸಹಕಾರ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಬುಡಕಟ್ಟು ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನ್ನು (ರಂಗಹರಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  ಹರಿಯಾನ್ವಿ ಸ್ಪೀಕರ್ಗಳು ಮಿರ್ಪುರ್ ಖಾಸ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಧ್ ನವಾಬ್ಶಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ರಂಗಹಾರ್ ಈಗ ದ್ವಿಭಾಷಾ, ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಂದು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪಂಜಾಬಿ, ಸಾರೈಕಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಧಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ಹಾಗೆಯೇ ರಂಗ್ರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು "ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆ" ಅಥವಾ "ಮಾತೃ ಭಾಷೆ" ಅಥವಾ "ಗ್ರಾಮ ಭಾಷೆ" ಅಥವಾ "ಸಮುದಾಯ ಭಾಷೆ" ಎಂದು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಧಾನಿ ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರಂಗರುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ರಂಗ್ರಿ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಉರ್ದು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮುಲೇ ಜಾಟ್ಸ್, ಜೊತೆಗೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಓಧ್ ಸಮುದಾಯವು ರಂಗಾರಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
 ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ ಮತ್ತು ಸೆನ್ಸಸ್ ಕಮಿಷನರ್ ಕಚೇರಿ, ಭಾರತ. 7 ಜುಲೈ 2018 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.
2. ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್. 8 ಆಗಸ್ಟ್ 2018. 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ

ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ