open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ತ್ಯಾಗರಾಜ ದೇವಾಲಯ, ತಿರುವೊಟ್ಟಿಯುರ್

thumb

**ತ್ಯಾಗರಾಜ ದೇವಾಲಯ**(ವದಿವು ಅಮ್ಮನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಹಿಂದು ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು,ಇದು ಶಿವನಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚೆನೈನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಿರುವೊಟ್ಟಿಯುರ್'ನಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಶೈವ ನಯನರ್ಸ್'ಗಳನ್ನು ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ತಮಿಳು ಸಂತ ಕವಿಗಳ ತೆವರಂ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಪೂಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾದಲ್ ಪೆಟ್ರಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂತ ಕವಿ ಸುಂದರರ್ ಮತ್ತು ಪತ್ತಿನತ್ಹರ್ ರವರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ದೇವಾಲಯವು ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಲ್ಲವರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ೧೧ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚೋಳ ರಾಜರಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಏಳು ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಮಹಾದ್ವಾರ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೊಳವನ್ನು  ಒಳಗೊಂಡ ದೇವಾಲಯವು  ಒಟ್ಟಾರೆ ಒಂದು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರದ ದತ್ತಿ ಮಂಡಳಿಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಈ  ದೇವಾಲಯವು ತಿರುವಾರೂರುನಲ್ಲಿರುವ ತ್ಯಾಗರಾಜ  ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ  ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿದ್ದು ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೋಳ ೧,ಅವರಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಹಾಗು ಎರಡೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಒಂದೇ ತರಹದ ನೃತ್ಯ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

## ದಂತಕಥೆ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದೇವರುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನು ಬ್ರಹ್ಮ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಏರಡನೆಯವನು ವಿಷ್ಣು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಂರಕ್ಷಕ, ಮೂರನೇಯವನು ಶಿವ ವಿಧ್ವಂಸಕ. ಬ್ರಹ್ಮ, ದೇವಾನು-ದೇವತೆಯರನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು - ಈ ಎರಡೂ ಗುಂಪುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡಿದರು. ಅಸುರರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಕ್ಷಸರು ಜನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ದೇವತೆಗಳು ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವೇದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಒಮ್ಮೆ, ಮಧು ಮತ್ತು ಕೈಥಬ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರು, ವೇದವನ್ನು ಕದಿಯಲು ದೇವರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದರು ಹಾಗು ಅದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಅದರ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ತಳದಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ವಿಷ್ಣು ರಾಕ್ಷಸರೊಡನೆ ಹೋರಾಡಿದನು, ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ, ಅವನು ಶಿವ ಹಾಗು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು ಹಾಗು ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ವಿಷ್ಣು ವೇದವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಮತ್ಸ್ಯ (ಮೀನಿನ)  ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದನು. ಸಮುದ್ರದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ  ವೇದವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತಂದು ಈ ದೇವಾಲಯದ ದೇವತೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು. ಆಕೆ ಇದನ್ನು ಮರುಜೋಡಣೆ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದಳು.ದೇವಾನು-ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು, ವರ ನೀಡುವ ವೃಕ್ಷ, ಮಕಿಜ್ಹವೃಕ್ಷ ಈ ದೇವಾಲಯದ  ಪೂಜ್ಯ ಮರವಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ತ್ಯಾಗರಾಜ ದೇವಾಲಯವು ಕಲಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ದೇವಾಲಯದ ಸಭಾಂಗಣವು ವ್ಯಾಕರಣ(ಅನುವಾದ), ಸೋಮಸಿದ್ದಾಂತ(ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ಪಾಣಿನಿಯ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥ ರೀತಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯದ ಅಂಗಣದಲ್ಲಿ ಯತಿಗಳ ಆಶ್ರಮವಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಕಾತುರನನಸ್ ಪಂಡಿತ್ಹರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿದರು. ದೇವಾಲಯವು ತಾತ್ವಿಕ ಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.ಪ್ರಭಾಕರ, ರುದ್ರ, ಯಮಲ, ಪುರಾಣ, ಶಿವಧರ್ಮ, ಪಂಚಾಂಗ ಮತ್ತು ಭರತ ನಿರೂಪಣೆಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪೀಳಿಗೆಗಳಾದ ವೆದವೃತ್ತಿ, ಭಟ್ತವೃತ್ತಿ, ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಚನವೃತ್ತಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ  ಪಲ್ಲವ ಅವಧಿಯ ಕಾಲಮಾನದ  ಹಲವಾರು ಶಾಸನಗಳಿದೆ.೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಅದ್ವೈತ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ  ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪತನ ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಪಲ್ಲವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ನಂತರ ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೋಳ ೧ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದನು. ೧೦೪೬ ಇಸುವಿಯ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ  ೬೪ ಕಂಚಿನ ನಾಯನ್ಮಾರ್  ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ,

ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಅಗತ್ಯ

**ಅಗತ್ಯ** ಎಂದರೆ ಒಂದು ಜೀವಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಜೀವನ ಜೀವಿಸಲು ಬೇಕಾದುದು. ಅಗತ್ಯವೆಂದರೆ ಅಪಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಮರಣದಂತಹ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಒಂದು ಕೊರತೆ. ಬೇರೆ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಗತ್ಯವೆಂದರೆ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದುದು (ಉದಾ. ಆಹಾರ, ನೀರು, ವಸತಿ). ಅಗತ್ಯ ಒಂದು ಆಸೆ, ಬಯಕೆ ಅಥವಾ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದಾಗ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳಾಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಜೀವಿಗೆ ಜೀವಿಸಲು ನೀರು, ಗಾಳಿ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾರಿಸರಿಕ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ಸುರಕ್ಷತೆಯಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಮಾನವರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಥವಾ ಸಮಾಜ ಸಂಬಂಧಿ ಸ್ವರೂಪದ ಅಗತ್ಯಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಮಾನವನು ಬೆರೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬ ಘಟಕ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಗತ್ಯಗಳು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕವಿರಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಹಾರದ ಅಗತ್ಯ, ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠವಿರಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನದ ಅಗತ್ಯ.

ಅಗತ್ಯಗಳು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಲಾಧಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.

ಬಹುತೇಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ, ಅಗತ್ಯವು ಜೀವಿಯನ್ನು ಒಂದು ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಲು ಕಾರ್ಯಮಾಡಲು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಒಂದು ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ವರ್ತನೆಗೆ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಮ್ಯಾಸ್ಲೊ ೧೯೪೩ರಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯಗಳ ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಜನರು ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು. ಇದು ಆಹಾರ, ನೀರು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯಂತಹ (ಉದಾ. ವಸತಿ) ಮೂಲಭೂತ ಶಾರೀರಿಕ ಅಥವಾ ಕೆಳ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸ್ವಯಂ ವಾಸ್ತವೀಕರಣದಂತಹ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜನರು ತಮ್ಮ ಬಹುತೇಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು (ಸಮಯ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಹಣ) ಈ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವ್ಯಯಮಾಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಇದರ ನಂತರ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳಾದ ಸೇರಿಕೆಯ ಅನಿಸಿಕೆ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ವಾಸ್ತವೀಕರಣ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಮಾನವ ಪ್ರೇರಣೆಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಮ್ಯಾಸ್ಲೊರ ವಿಧಾನ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕೃತ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು
ಹೌಬರ ಕಾಡುಕೋಳಿ

thumb|ಹೌಬರ ಕಾಡುಕೋಳಿ
**ಹೌಬೊರ ಕಾಡುಕೋಳಿ** ಇದು ಕಾಡು ಕೋಳಿಯಾ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ  ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾದ  ಪಕ್ಷಿ. ಹೌಬೊರ ಕಾಡುಕೋಳಿಯೂ ಚಿಕ್ಕದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಗಾತ್ರ 55-65 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ (22-26 ಇಂಚು) ಉದ್ದ, ಮತ್ತು 135-170 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಅಗಲ. ಹೌಬೊರ ಕಾಡುಕೋಳಿ ಮೇಲಿನ ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂದು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ.ಇದರ ಕತ್ತಿನ ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಗೆರೆಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಹೌಬೊರ ಕಾಡುಕೋಳಿಯಾ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಕಂದು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹೌಬರ ಕಾಡುಕೋಳಿಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಹೌಬರ ಕಾಡುಕೋಳಿಗಿಂತ ಗಂಡು ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಬೂದಿ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.  ಹೆಣ್ಣು ಹೌಬರ ಕಾಡುಕೋಳಿಯು ೬೬ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ೧-೧.೭ಕೆಜಿ ತೂಕ, ಹಾಗು  ಗಂಡು ೭೭ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ೧.೧೫-೨.೪ ಕೆಜಿ ತೂಕ ಇರುತದೆ.
thumb|right

## ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ 
ಮಾಜಿ ಏಶಿಯನ್ ಉಪಜಾತಿ *ಸಿ. ಉ. ಮೆಕ್ಕ್ವೀನಿಇ* ಈಗ ಪುರಾಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿದೆ ಮೈಕ್ ಕ್ವೀನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್, *ಕ್ಲ್ಯಾಮಿದೋಟಿಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಕ್ವೀನಿಇ* 
ಈ ಎರಡು ಜಾತಿಗಳೇ ಕ್ಲ್ಯಾಮಿದೋಟಿಸ್ ಕುಲದ ಸದಸ್ಯರು. **ಕ್ಯಾನರಿಯನ್ ಕಾಡುಕೋಳಿ** *ಕ್ಲ್ಯಾಮಿದೋಟಿಸ್ ಉಂಡುಲತಾ* ಫುಗ್ರ್ತವೆಂತುರಾಈಯ ಉಪಜಾತಿಯಾಗಿದೆ.

## ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ
320x225px|thumb|ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ
ಹೌಬರ ಕಾಡುಕೋಳಿಯೂ ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಮಾರಿಟಾನಿಯನ ಸಹಾರ ಮರುಭೂಮಿ, ಮಾರಾಚೊ, ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ, ಟುನೀಶಿಯ, ಲಿಬೆಯ್ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್.ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೂಡಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನರಿ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಏಷ್ಯನ್ ಹೌಬರ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಕ್ ಕ್ವೀನ್ ನ ಕಾಡುಕೋಳಿ ಈ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ  ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಸಿನಾಯ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ ಸಂಭಾವಿಸಿತ್ತು.

## ನಡವಳಿಕೆ
ಇತರ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ದಿನಕಳೆದಂತೆ ತಲೆ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿನ ಬಿಳಿ ಗರಿಗಳು ಏರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತಲೆ ಬೈಠಕ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡು ನಾಲ್ಕು ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ.

## ಆಹಾರ
ಹೌಬರ ಕಾಡುಕೋಳಿಯೂ ಸರ್ವಭಕ್ಷಕ, ಅವು ಬೀಜಗಳು, ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ.

## ಸ್ಥಿತಿ
ಕ್ಯಾನರಿ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಜಾತಿಗಳು ಫುಗ್ರ್ತವೆಂತುರಾಈ  ತೀರಾ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿತ್ತು. 1997 ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ  ಸುಮಾರು 500 ಪಕ್ಷಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.ಹೌಬರ ಕಾಡುಕೋಳಿಯೂ ಆಹಾರಾಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಇದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಏಶಿಯನ್ ಹೌಬರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳುದುಬಂದಿದೆ. ಗಿಡುಗಗಳು ಹೌಬರ ಕಾಡುಕೋಳಿಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಮಾನವರು ಸಹ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಬಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ. 
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಫಾರ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಷನ್  ಅಂಡ್  ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆ ವೈಲ್ಡ್ಲೈಫ್ ( ಇಫ್ಚ್ಡ್ಡಬ್ಲ್ಯೂ )  ಯು ಈ ಪಕ್ಷಿ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾಪಾಡಲು ಯೂಜೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್  ಸುಲ್ತಾನ್  ಬಿನ್  ಅಬ್ದುಲ್ ಅಝೀಜ್ ಅಲ್ಸಕ್ಡ್ರರವರು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಅನುದಾನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ  ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಸಹ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಆಶ್ರಯ

[thumb|right|240px|ಬರೆಟಾ ದ್ವೀಪ, ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ನಲ್ಲಿನ [ಮೀನುಗಾರರ ಆಶ್ರಯ ಸ್ಥಾನಗಳು.]]
thumb|right|240px|ನಾರ್ತ್ಈಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ಪಿಕ್ನಿಕ್ ಆಶ್ರಯ
thumb|right|240px|ಪ್ರಾಣಿ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಮುಡಿ ನಾಯಿಯಿರುವ ಬೂಗಾಟ್ಸ್ ಪುಸ್ಟಾ, ಹಂಗೇರಿ
thumb|right|240px|ಮಸಾಯ್ ಆಶ್ರಯ, ಎನ್‍ಗೊರೊಂಗೊರೊ ಸಂರಕ್ಷಣ ಪ್ರದೇಶ, ತಾಂಜ಼ಾನಿಯಾ

**ಆಶ್ರಯ** ಎಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುವ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡ.

ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಏಕಾಂತಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಆಶ್ರಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವನ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಶಾರೀರಿಕ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ತಳಪಾಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಉನ್ನತ ಮಾನವ ಪ್ರೇರಣೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದುತ್ತವೆ.

## ಬಗೆಗಳು 
* ವಾಯುದಾಳಿ ಆಶ್ರಯ
* ಪ್ರಾಣಿ ಆಶ್ರಯ
* ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಶ್ರಯ
* ಸ್ಫೋಟ ಆಶ್ರಯ
* ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ
* ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಆಶ್ರಯ
* ವಿಕಿರಣ ಆಶ್ರಯ
* ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಆಶ್ರಯ
* ಗುಡಿಸಲು
* ಮಿಯಾ-ಮಿಯಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಶ್ರಯ
* ಬಂಡೆ ಆಶ್ರಯ
* ಟೊಗುನಾ, ಆಫ಼್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಡೊಗೊನ್ ಜನರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಆಶ್ರಯ
* ಸಂಕ್ರಮಣಕಾಲದ ಆಶ್ರಯ
* ಮಹಿಳೆಯರ ಆಶ್ರಯ
* ಬಾತಿ
* ರಮಾಡಾ
* ಅಲನಾಸ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು
ಅವಷ್ಟಂಭ

**ಅವಷ್ಟಂಭ** ಶಬ್ದ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು:
* ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುವ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡವಾದ ಆಶ್ರಯ
* ಒಬ್ಬರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮೌಲ್ಯ, ಸ್ಥಾನಮಾನ ಅಥವಾ ಸಾಧನೆಗಳ ಮೂರ್ಖತನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದವಾದ ಗರ್ವ
ಆವಾಸಸ್ಥಾನ

thumb|ಹವಳ ದಿಬ್ಬವು ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪದ್ಭರಿತ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ

**ಆವಾಸಸ್ಥಾನ**ವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಣಿ, ಸಸ್ಯ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಕಾರದ ಜೀವಿಯ ಪ್ರಜಾತಿಯಿಂದ ನೆಲೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪಾರಿಸರಿಕ ಪ್ರದೇಶ. ಈ ಪದವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ಜೀವಿಯು ಇರುವ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಆಹಾರ, ವಸತಿ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೀವಿಯು ಇರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣವಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಒಂದು ಪ್ರಜಾತಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಭೌತಿಕ ಆವರಣವಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಆವಾಸಸ್ಥಾನವು ಮಣ್ಣು, ತೇವ, ತಾಪಮಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಬೆಳಕಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯಂತಹ ಭೌತಿಕ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಜೊತೆಗೆ ಆಹಾರದ ಲಭ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಂತಹ ಜೈವಿಕ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯಾಗಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಅಗತ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿದ್ದರೆ ಬೇರೆಯವಕ್ಕೆ ಬಹಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಗತ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆವಾಸಸ್ಥಾನವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದೇನಿಲ್ಲ, ಅದು ಒಂದು ಕಾಂಡದ ಒಳಭಾಗ, ಕೊಳೆತ ಕೊರಡು, ಬಂಡೆ, ಅಥವಾ ಪಾಚಿಯ ರಾಶಿಯಾಗಿರಬಹುದು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಗೆ ಅದು ಆಶ್ರಯದಾತ ಜೀವಿಯ ಶರೀರ, ಅನ್ನನಾಳದಂತಹ ಆಶ್ರಯದಾತ ಜೀವಿಯ ಶರೀರದ ಭಾಗ, ಅಥವಾ ಆಶ್ರಯದಾತ ಜೀವಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಒಂಟಿ ಜೀವಕೋಶವಾಗಿರಬಹುದು.

ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ರುವಪ್ರದೇಶಗಳು, ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ, ಉಪೋಷ್ಣವಲಯ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಭೂಮಿಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಡು, ಬೆಂಗಾಡು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, ಅರೆ ಶುಷ್ಕ ಅಥವಾ ಮರುಭೂಮಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಸಿಹಿನೀರಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜವುಳು ಭೂಮಿಗಳು, ತೊರೆಗಳು, ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಕೊಳಗಳು ಹಾಗೂ ನದೀಮುಖಗಳು ಸೇರಿವೆ ಮತ್ತು ಕಡಲ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪು ಜವುಗು ಭೂಮಿಗಳು, ಕರಾವಳಿ, ಅಂತರಭರತ ವಲಯ, ದಿಬ್ಬಗಳು, ಕೊಲ್ಲಿಗಳು, ತೆರೆದ ಸಮುದ್ರ, ಸಮುದ್ರ ತಳ, ನಡುಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಜಲೋಷ್ಣೀಯ ದ್ವಾರಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಜೀವಿಗಳ ಹರಡಿಕೆ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಮುಖ್ಯ ಪಾರಿಸರಿಕ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ತಾಪಮಾನ, ಆರ್ದ್ರತೆ, ವಾಯುಗುಣ, ಮಣ್ಣಿನ ಬಗೆ ಹಾಗೂ ಬೆಳಕಿನ ತೀವ್ರತೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜೀವಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಅಗತ್ಯಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸಸ್ಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ
ಡೊರೊಥಿಯಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಟ್

thumb|ಡೊರೊಥಿಯಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಟ್ ಭಾವ ಚಿತ್ರ
 
=ಜೀವನ=

thumb|ಡೊರೊಥಿಯಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಟ್
**ಡೊರೊಥಿಯಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಟ್**(ಜನನ ೧೯೬೩) ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೂಲದ ಕವಿಯತ್ರಿ.ಡೊರೊಥಿಯಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಟ್ ಒಬ್ಬಳು ಅದ್ಭುತ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದೆ. ಅವರು ಬಾರ್ಬಡೋಸ್ನಿಂದ ಬಂದ ವಲಸಿಗರ ಮಗಳು. ಅವರು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಟ್ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ಟನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕಾಂಟೆಂಪರರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ನೇರ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು.ಅವರು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು / ಮಹಿಳೆಯರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕವಿತೆಯ ಸಂಕಲನಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.

=ವೃತಿ ಜೀವನ=
ಅವರು ಬಿರ್ಕೆಕ್ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಲೀಡ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.ಅವರು ಸಾಬಲ್ ಲಿಟ್ಮ್ಯಾಗ್ ಗಾಗಿ ಕವನ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದು, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಓಬರ್ಲಿನ್ ಕಾಲೇಜ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ತನ್ನ ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್ ಉನ್ನತಿಗೇರಿಸುವಿಕೆಯ ಸೈಟ್-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಗುವಿಗೆ ಮತ್ತು ತಿರುಗಿರುವ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಡಯಾಸ್ಪೋರಾದ ಕೋರಸ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೂ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದಳು.ಈ ಧ್ವನಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುರಾವೆಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಖಾಸಗಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುತಿದವು.ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಟ್ನ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಉಡುಗೊರೆಯೆಂದರೆ ಅವರ ಬಲವಂತದ ಸಂಗೀತ ಕಿವಿ, ಇದು ಬಲವಾದ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಕೀಲಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಶಕ್ತಿಯುತ ಲಯಬದ್ಧ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ಗಳು  ಅಥವಾ ತೆರೆದ-ಚಾಲನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ತನ್ನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು 'ನಿಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಸತ್ಯದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಚಿಪ್ಗಳ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ... ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂತ್ವನ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾಂತ್ವನವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ.

೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ ಫಾಲ್ಔಟ್ ಎಂಬ ತನ್ನ ಮೊದಲ ನಾಟಕವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಅವರು ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.ಅವರ ಮೊದಲ ಕಾವ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ, ಕನೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಮೀಡಿಯಂ ಅನ್ನು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಾರ್ಬಡಿಯನ್ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಅವರ ಅನುಭವವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಅನೇಕ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ತಾನ್ನು ಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಬ್ಯಾಟರ್ಸೀ ಬಾಲ್ಯದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ನ್ಯಾಪ್ಶಾಟ್ಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಖರವಾದದ್ದು.ಅವರ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಕಪ್ಪು ಮಹಿಳಾ ಕೂದಲಿನ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ (ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ) ತನ್ನದೇ ಆದ ಪರಿಚಿತವಾದ ಭೀತಿಗೊಳಿಸುವ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೆಡುಸಾದ ಭಯಾನಕ ಚಿತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಅಂತಹ ಅಮಲೇರಿದ ರೂಪಕಗಳು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಪ್ಪು-ತಲೆಯ ಊಹೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು.ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಹಿಳೆಯ ಬಹು-ಚಿತ್ರಿತ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು; ಕಪ್ಪು ಮಹಿಳೆಯರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಕಲ್ಪನೆ;ಮತ್ತು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಚಿತ್ರಣ.ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಮೊಂಡುತನದ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. 
ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಸಂಗ್ರಹ ಸ್ಯಾಂಬೂಸ್ ಗ್ರೇವ್ / ಬಿಲಾಲ್ಸ್ ಗ್ರೇವ್ (೨೦೦೮) ಸ್ಯಾಂಬೂವಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ, ಕೆರಿಬಿಯನ್ನಿಂದ ಲ್ಯಾಂಕಾಸ್ಟರ್ನಿಂದ ತಂದ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸುಂದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆಯು ವಿಚಾರಿಸಿದಾರೆ.೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರು  'ನಾನು ಅವನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದೆನು' ಮತ್ತು 'ಅದರ್ ಕ್ವೀರ್ ಗೋಯಿಂಗ್-ಆನ್' ಎಂಬ ಬೀದಿ  ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ರೀಡರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.ತನ್ನ ಮುಂಬರುವ ಮೂರನೇ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪ್ರಮಾಣಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಭಾರಿ ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಮೇಲೆ 'ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯನ್' ಕೆಲಸಗಾರರಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಡ್ಡ-ಲಿಂಗ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಕಪ್ಪು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಡೊರೊಥಿಯಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಟ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೭-೧೮
ಹುಲಗೂರು

ಹುಲಗೂರು-  ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಶಿಗ್ಗಾಂವಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಶಿಗ್ಗಾಂವಿಯ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 14 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲೂ ಪುಣೆ-ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಗುಡಿಗೇರಿ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ 9 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.  ಹುಲಗೂರಿಗೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಶಿಗ್ಗಾಂವಿಗಳಿಂದ ನೇರ ಬಸ್ ಸೌಕರ್ಯವಿದೆ.

## ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ 
ಈ ಗ್ರಾಮದ ಹಳೆಯ ಹೆಸರು ಪುಲಗನೂರು. ಇಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಶಾಸನಗಳು ದೊರಕಿವೆ. 970ರ ಶಾಸನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಗುತ್ತಿಯ ಗಂಗ ಪುಲಿಗೆರೆ 200ನ್ನು ಆಳುವಾಗ ಆತನ ಹೆಂಡತಿ ಅಂಕಬ್ಬರಸಿಯಳಿಂದ ಪುಲ್ಲುಂಗೂರಬ್ಬೆ ದೇವತೆಗೆ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸುಂಕದಾನ ಕೊಟ್ಟ ಬಗೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ, ಚಾಳುಕ್ಯ, ಕಳಚುರಿ, ಸೇವುಣ ಮೊದಲಾದ ಅರಸುಮನೆತನಗಳ ಆಳಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತೆಂದು ಶಾಸನಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

## ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು 
ಗ್ರಾಮದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮುಕ್ಕಾಲು ಕಿಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಗೋರಿಗಳಿವೆ. ಇವು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸಂತ ಹಜರತ್ ಶಹಾ ಖಾದ್ರಿ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು. 1800ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸವಣೂರಿನಲ್ಲಿ ನವಾಬ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಕರೀಂಖಾನ್ ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆತನ ಅಧೀನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಬಂಕಾಪುರದಲ್ಲಿ ಹಜರತ್ ಶಹಾ ಖಾದ್ರಿ ಎಂಬ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸಂತನಿದ್ದ. ನವಾಬ ಈ ಸಂತನ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳಿಗೆ ಅಪಮಾನ ಮಾಡಲು ಹಜರತ್ ಶಹಾ ಆಗ ನವಾಬನಿಗೆ ಶಾಪವಿತ್ತು ಹುಲಗೂರಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲಸಿದ. ಅಂದಿನಿಂದ ಹಜರತ್ ಶಹಾ ಖಾದ್ರಿ ಮನೆತನ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಈ ಸ್ಥಳ ದರ್ಗಾ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮದವರೂ ದರ್ಗಾಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಈ ಸಂತನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಸುಮಾರಿಗೆ ವೈಭವದಿಂದ ಉರುಸ್ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗಾಂವಿ, ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಜನ ಬಂದು ಈ ಉರುಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 

ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ. ಇದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ 43 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೈಲಾರದಿಂದಲೂ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಗ್ರಾಮ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ ಸಂತೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಜರತ್ ಖಾದ್ರಿ ಸಂತನ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಇದೆ. ಹುಲಗೂರಿನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ  ಶಿಶುನಾಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತತ್ತ್ವಪದಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಹೆಸರಾದ ಶಿಶುನಾಳಶರೀಫರ ಗದ್ದುಗೆಯಿದೆ. ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಖಾದ್ರಿಯವರ ಭೇಟಿಗೆ ಶರೀಫರು ಈ ಊರಿಗೆ ಆಗಾಗ ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಅವರ ತತ್ತ್ವದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಗೂರಿನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಈ ಊರಿಗೆ ಸುಮಾರು 6 ಕಿಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾರಡಗಿ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ಚುಲ್ಕಿ ನಾಲಾ

**ಚುಲ್ಕಿ ನಾಲಾ** ಒಂದು ನದಿ ಇದು ಬೀದರ್  ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವಕಲ್ಯಾನ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಚೌಕಿವಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 42 ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕರಣಜ ನದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವ ಕಲ್ಯಾಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುಸ್ತಪುರ್ ಗ್ರಾಮದ ಹತ್ತಿರ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.ಅಣೆಕಟ್ಟು 0.93 ಟಿಎಂಸಿ ಅಡಿ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.243.55 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಇದು ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿ

*ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿ*' ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ  ಅಂತರ್ರಾಜ್ಯ ನದಿಯಾಗಿದ್ದು ಇದು ಪೆನ್ನಾರ್ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ.ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಅದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ 5,900 km2. ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ.ಪುಟ್ಟಪರ್ತಿ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವು ಈ  ನದಿಯ  ದಡದಲ್ಲಿದೆ.

## ಹರಿವು
ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿ ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ  ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಅನಂತಪುರ ಮತ್ತು ಕುಡ್ಡಪಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲಕ  ಪೆನ್ನಾರ್ಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿ  ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ 5,908 ಕಿ.ಮಿ 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ.ಬಾಗೇಪಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂಪುರ್, ಬುಕ್ಕಪಟ್ನಮ್, ಧರ್ಮವರಮ್, ತಡಿಪತ್ರಿ ಮತ್ತು ಕದಿರಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ  ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನದಿಯು ಕಡಪ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಂಡಿಕೋಟಾದಲ್ಲಿ ಪೆನ್ನಾರ್ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಗಂಡಿಕೋಟ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಲಯಾಗ್ನಾಮ್ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಚಿತ್ರಾವತಿ ಮಳೆಗಾಲದ ನಂತರವು  ಹರಿಯುವ  ನದಿಯಾಗಿದೆ.ಪಪಾಗ್ನಿ ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ಮಧ್ಯ ಪೆನ್ನಾರ್ ಉಪ-ಬೇಸಿನ್ ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೆನ್ನಾರ್ನ ಬಲ ದಂಡೆ  ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ.. 

## ಪರಗೊಡು ಯೋಜನೆ
ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಿವಿಧ ಏತ  ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದೆಂದು ವಾದಿಸುವ  ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ  ಪರಗೊಡುನಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು  ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು 
ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದ್ದು, ಚಿತ್ರಾವತಿ  ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿರೇಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂತರ್ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ತೀವ್ರ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ..

## ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ
ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿಯನ್ನು  ದೇವ ಕನ್ಯಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು  ಪುಟ್ಟಪರ್ತಿ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ಗಂಗವಲ್ಲಿ ನದಿ

**ಗಂಗವಳಿ ನದಿ** ಭಾರತದ  ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

## ಮೂಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಶಾಸ್ತ್ರ
ಗಂಗಾವಲ್ಲಿ ನದಿಯನ್ನ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಇದು  ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಂದ ಧಾರವಾಡದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಿಂದ (ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಮೀಪ) ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಂತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರಲು  ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.ಗಂಗಾ ದೇವಿಯಿಂದ ಗಂಗಾವಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗ್ರಾಮವು ಗಂಗವಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಈ ನದಿಯು 3,574 ಕಿ.ಮಿ 2 (1,380 ಚದರ ಮೈಲಿ) ನಷ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಒಟ್ಟು 152 ಕಿ.ಮಿ (94 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
## ಭೂವಿಜ್ಞಾನ 
ಗಂಗಾವಲ್ಲಿ ಜಲಾನಯನದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಂತರದ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮಣ್ಣು ಜೇಡಿಮಣ್ಣು, ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ-ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ, ಮತ್ತು ಲೋಮೀಯವಾಗಿದೆ.
## ಹವಾಮಾನ
### ಮಳೆ
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಗಂಗಾಗವಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬೀರುತ್ತದೆ.ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯು 1,700 ಮಿಮಿ (67 ಇಂಚು) ನಿಂದ 6,000 ಮಿ.ಮೀ (240 ಇಂಚು) ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.ನೈರುತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅದರ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ಮಳೆಗಾಲದ ಸುಮಾರು 95% ನಷ್ಟು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಮಳೆಗಾಲದ ನಂತರದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ನಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲವು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೇ ತಿಂಗಳ ಬೇಸಿಗೆ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Ganagavalli River
* Gangavalli River Bank
* River systems in Karnataka 

ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ಕಲಬುರಗಿ ವಿಭಾಗ

**ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಭಾಗವು** (ಕಲಬುರಗಿ ವಿಭಾಗ) ಕಲಬುರಗಿ ಎಂದರೆ ಕಲ್ಲು - ಹೊಂದಿರುವ ನಾಡು ಎಂದರ್ಥ.ಇದರಿಂದ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಕಲಬುರಗಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ.ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ನಾಲ್ಕು ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೀದರ್, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ, ಕೊಪ್ಪಳ, ಯಾದ್ಗಿರ್ ಮತ್ತು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಲಬುರಗಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ಗು ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. ಕಲಬುರಗಿವು ಒಂದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಜಿಲ್ಲೆ.ಇದು  ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು.ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೊಗರಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ನಗರವು ವಿಭಾಗದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

## ಚರಿತ್ರೆ 
ಕಲಬುರಗಿ ನಗರದ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು **ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ**. ಕಲಬುರಗಿಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಅರಸರ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ನಂತರ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೆಳಗೆ ೨೦೦ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕಲಬುರಗಿ ಇದ್ದಿತು. ಚಾಲುಕ್ಯರ ನಂತರ ಹನ್ನೆರಡನೆ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಕಲಬುರಗಿ ಕಳಚೂರಿ ಅರಸರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಮರ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ.    ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಗೆ ದೇವಗಿರಿಯ ಯಾದವರು ಮತ್ತು ದ್ವಾರಸಮುದ್ರದ ಹೊಯ್ಸಳರು ಚಾಲುಕ್ಯ ಮತ್ತು ಕಳಚೂರಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾರಂಗಲ್ ನ ಕಾಕತೀಯ ಅರಸರು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಬಂದು ಕಲಬುರಗಿ ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಾಗಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೩೨೧ ರಲ್ಲಿ ಕಾಕತೀಯ ಅರಸರು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಕಲಬುರಗಿ ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನರ ಕೈ ಸೇರಿತು. ೧೩೪೭ ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಸಾಮಂತರು ದಂಗೆಯೆದ್ದು, ಅಲ್ಲಾಹುಧ್ದೀನ ಹಸನ್ ಗಂಗು ಬಹುಮನ್ ಶಾ ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ, ಬಹಮನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಕಲಬುರಗಿಯನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಐದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಹಮನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಭಾಗಶಃ ಬೀದರ್ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ಬಿಜಾಪುರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಭಾಗವಾಯಿತು. ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಔರಂಗಜೇಬ್ ಮತ್ತೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕಲಬುರಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಅಸಫ್ ಜಾ ಎಂಬ ಔರಂಗಜೇಬನ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಕಲಬುರಗಿ ಹೈದರಾಬಾದ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರಿತು. ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದರೆ, ಬೀದರ್, ಕಲಬುರಗಿ ಮತ್ತು ರಾಯಚೂರಿನ ಜನರ ತೀವ್ರ ಹೋರಾಟದ ಫಲವಾಗಿ ೧೯೪೮ ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿತು. ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಭಾಷಾವಾರು ವಿಂಗಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡು ತಾಲೂಕುಗಳ ಹೊರತು ಉಳಿದವು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು. ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ಪುನರ್ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಈ ಭಾಗದ ಅನೇಕ ಜನರು ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪನಾಯಕ ಸುರಪುರ(ಬ್ರಿಟೀಶರ ಮತ್ತು ನಿಜಾಮನ ವಿರುದ್ಧ),ರಮಾನ೦ದ ತೀರ್ಥ, ಸರ್ದಾರ್ ಶರಣಗೌಡ್ ಇನಾಂದಾರ, ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ ಕುಳಗೆರಿ,  ದೇವಿಂದ್ರಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರ್ -ಸಿಂದಗಿ( ಬಿ) (ನಿಜಾಮನ ವಿರುದ್ಧ) ಕರಬಸಪ್ಪ ಶ್ರೀಗನ್ - ಹರಸೂರ/ಶ್ರೀ ಸರಡಗಿ] (ನಿಜಾಮನ ವಿರುದ್ಧ),ಮುಂತಾದವರು ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿ ಹೈದರಾಬಾದ ನಿಜಾಮರ ವಿರುದ್ದ ಹಾಗೂ ಬ್ರೀಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರಣ ಈ ಭಾಗ ಬಹು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಿಜಾಮನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಹ್ಯೆದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ವಿಮೋಚನಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು  ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ ಡಾ. ಬಿ. ಸಿ. ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರಪ್ಪ ಅವರು ಮಹದುಪಕಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ  ವರ್ಷ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೭ ರಂದು ವಿಮೋಚನಾ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ

## ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳು
*ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಭಾಗ
*ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಭಾಗ
*ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಭಾಗ
*ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗ
## ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು
*ಚಂದ್ರಲಾಂಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸನ್ನತ್ತಿ 
*ನಾರಾಯಣಪುರ ಆಣೆಕಟ್ಟು. 
*ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ 
*ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ 
*ಹಂಪಿ 
*ದರೋಜಿ ಕರಡಿಧಾಮ 
*ಸಂಡೂರ್
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
*Regional Commissioner Kalaburagi
*Karnataka Website
*Karnataka Information Profile

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಭಾಗಗಳು
ಹೋದಿಗೆರೆ

ಹೋದಿಗೆರೆ - ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಗಿರಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಚನ್ನಗಿರಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ೯ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಇದನ್ನು ಹೊದಿಗೆರೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದಿದೆ. 
ಇಲ್ಲಿ ಸು. ೧೭ ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ, ರಾಚಿರಂ ಬಾವಿ ಇವೆ. ಮರಾಠಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ೧೬೬೪ ಜನವರಿ ೨೩ ರಂದು ಶಿವಾಜಿಯ ತಂದೆ ಶಹಾಜಿ ಇಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅವನ ಗೋರಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಗೋರಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಶಾಸನವಿದ್ದು ಶ್ರೀ ಶಹಾಜಿ ರಾಜನ ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆ
ಹುಣಸಗಿ

**ಹುಣಸಗಿ** ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುರಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ; ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ದೇವದುರ್ಗಕ್ಕೆ 27 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

## ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ  ಮಹತ್ವ 
ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆ. ಪದ್ದಯ್ಯನವರು ಅನ್ವೇಷಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ 1974ರಲ್ಲಿ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆಯವರು ನೀರಾವರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗಾಗಿ ಅಗೆದ ಒಂದು ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಆದಿ ಹಳೆಯ ಶಿಲಾಯುಗದ ಅನೇಕ ಶಿಲಾಯುಧಗಳು ದೊರಕಿದವು. ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ದಾಗ ಇಂಥ 5 ನೆಲೆಗಳು ಶೋಧವಾದವು. 1975-76ರ ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಈ ಊರಿನ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸು. 200 ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ 5ನೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ಹಳ್ಳದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ತೋಡಿದ ಒಂದು ಚಮೀ. ಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕಣಶಿಲೆಯ ಚೂರುಗಳಿಂದ ಮಿಶ್ರಿತವಾದ ಗರಸು ಮಣ್ಣು ಇದ್ದು, ಸು. 0.75 ಸೆಂಮೀ ಆಳದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಶಿಲಾಯುಧಗ ಳಿದ್ದುದು ಕಂಡುಬಂತು. ದೊರೆತ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಲಾಯುಗ ಮಾನವನು ನೆಲೆಸಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬ ಸೂಚನೆ ಕಂಡುಬಂದದ್ದ ರಿಂದ ಆ ಗುಂಡಿಯನ್ನು 9x7 ಮೀ ಕ್ಷೇತ್ರದಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಸು. 10 ರಿಂದ 30 ಸೆಂಮೀ ದಪ್ಪನೆಯ ಪದರದಲ್ಲಿ ಶಿಲಾಯುಧಗಳಲ್ಲದೆ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಗಳು (25 ಸೆಂಮೀ) ನೀರಿನಿಂದ ಸವೆದ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು, ಕಲ್ಲಿನ ತುಂಡುಗಳು, ಕಣಶಿಲೆಯ ಗುಂಡುಗಳು, ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಕ್ರಮೇಣ ಮರಳಾದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಗರಸಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಶಿಲಾಯುಧ ಗಳು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿದ ನೆಲದ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಹರಡಿದ್ದವು. ಈ ನೆಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಣಶಿಲೆಯ ಗುಂಡುಗಳ ನಡುವೆ ಶಿಲಾಯುಧಗಳು ದಟ್ಟವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಆದಿಮಾನವನು ಶಿಲಾಯುಧಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಾಗ ಈ ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಆಸರೆಯ ಪೀಠವನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಂಡಿಯ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಶಿಲಾಯುಧಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು. ಇದು ವಾಸ್ತವ್ಯ ನೆಲೆಯ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನೆಲೆಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಹತ್ತು ಕಣಶಿಲೆಯ ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿಡಲಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಚಳಿಗಾಳಿಗಳ ಹೊಡೆತವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮಾಡಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಒಡ್ಡು ಎಂದು ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ನೆಲೆಯ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿರುವ ಕಣಶಿಲೆಯ ಗುಂಡುಗಳು ಇದ್ದವು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ನೆಲೆ ತಳವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಂಡಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು ಕಣಶಿಲೆಯ ಗುಂಡುಗಳಿಂದ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದರ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲ ಸುಮಾರು 60 ಚಮೀ. ಈ ನೆಲದ ಗರಸಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಸಸ್ಯಪರಾಗಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಹಾಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈಗಿನಂತೆಯೇ ಆದರೆ ಅತಿ ದಟ್ಟವಾದ, ಜಾಲಿ ಮತ್ತು ಬೋರೆಗಿಡಗಳ ಅಡವಿ ಹಬ್ಬಿತ್ತೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ಖನನದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದ ಶಿಲಾಯುಧಗಳು ಸು. 800. ಎಲ್ಲವೂ ಸಣ್ಣಕಲ್ಲಿನವು. ಆದಿಮಾನವನು ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲನ್ನು ತಂದು ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿನೆಂದು, ಇನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸದ ಶಿಲಾಯುಧಗಳು, ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲಿನ ಚೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗೈಗಾತ್ರದ ಗುಂಡುಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹರಡಿ ಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮೃದುವಾದ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೊಡಲಿಯನ್ನು ಮಾಡಿರುವುದು ಈ ನೆಲೆಯ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಆ ಬಗೆಯ ಕೈಕೊಡಲಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಇದರ ಕಾರ್ಯಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂಥದು (ಒಂದು ಚೂಪಾದ ಕೊಡಲಿಗೆ 70 ಸೆಂಮೀ ಉದ್ದನೆಯ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಡಿ ಹಾಕಿ ಒಂದು ಜಾಲಿಯ ಮರವನ್ನು ಕಡಿದು ಕೆಡವಲು ಕೇವಲ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳು ಸಾಕಾದವು. ಈ ಆಯುಧದ ಮೇಲಿನ ಭಾಗ ಸವೆದರೂ ಕತ್ತರಿಸುವ ಬಾಯಿ ಕೆಡದೆ ಉಳಿಯಿತು). ಇಲ್ಲಿಯ ಮಾನವನು ಕಲೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನಿಟ್ಟು ಕೊಂಡಿದ್ದನೆಂಬ ಸಂಗತಿ ವಾಸಸ್ಥಳದ ಪದರದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಹೆಮಟೈಟ್ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ರವ್ಯ ಇಲ್ಲಿಂದ 25 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಅಲೆಮಾರಿ ಅಷೂಲಿಯನ್ ಮಾನವನು ಇಲ್ಲಿಂದ ದೂರ ಹೋಗಿ ತಂಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಇಂಥ ಕುರುಹು ದೇಶದ ಬೇರಾವ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲೂ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕಂಠ್ಯ

ಕೇಶಿರಾಜನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಾಕ್ಷರಗಳು ೪೭. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವ ಯಾವ ಅಕ್ಷರಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ ? ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣಂ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ, **ನಾಭಿಮೂಲದೊಳ್ ಕಹಳೆಯ ಪಾಂಗಿನವೋಲ್** ಅಕ್ಷರಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಅಕ್ಷರಗಳು ಹೊಕ್ಕಳದ ಮೂಲಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಟ ಶಬ್ದವೊಂದರಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆ ಹೊರಟ ಶಬ್ದವು ಗಂಟಲು, ದವಡೆ, ಮೂರ್ಧ(ನಾಲಗೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಭಾಗ), ತುಟಿ, ಹಲ್ಲು – ಇತ್ಯಾದಿ ಅವಯವಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಕ್ಷರಗಳಾಗುತ್ತವೆ.

## ಕಂಠ್ಯ ಎಂದರೇನು? 
ಕಂಠ್ಯ ಧ್ವನ್ಯಂಗದ ಒಂದು ಭಾಗ. ಬಾಯಿಯ ಕುಹರದ ಹಿಂಭಾಗದ ಬಳಿ ಜೋಡಣೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಥಳವಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಧ್ವನಿ ಕಂಠ್ಯ. ಮೃದುತಾಲುವಿನ ಅನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡು ಕಿರುನಾಲಗೆ ಯಿದೆ. ಆಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಅನ್ನನಾಳ ಶ್ವಾಸನಾಳಗಳು ಬಂದು ಕೂಡುವ ಪೊಳ್ಳು ಜಾಗ. ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಗಲಕುಹರವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಒಂದು ನಾಳ ಅನ್ನವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಜಠರದೆಡೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ವಾಸವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಪುಪ್ಪುಸದೆಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಗಲ ಕುಹರದ ಭಾಗವೆಲ್ಲ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

## ಕಂಠ್ಯ ಧ್ವನಿಗಳು 
ಇವು ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವಾದ್ದರಿಂದ ಇವನ್ನು ‘ಕಂಠ್ಯ’ ವರ್ಣವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.

### ಕಂಠ್ಯ ಹ್ರಸ್ವ ಸ್ವರಗಳು 
ಅ, ಆ, 
### ವರ್ಗೀಯ ಕಂಠ್ಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು 
ಕ, ಖ, ಗ, ಘ, ಙ, 
### ಅವರ್ಗೀಯ ಕಂಠ್ಯ ವ್ಯಂಜನ 
ಹ 
### ಯೋಗವಾಹ ಕಂಠ್ಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು 
ವಿಸರ್ಗ - ಃ ಅಃ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ
ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳು
ರಾಧಮ್ಮ ವೆಂಕಟೇಶ್

ಶ್ರೀಮತಿ **ರಾಧಮ್ಮ ವೆಂಕಟೇಶ್**, ಪ್ರಸಕ್ತ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಯ ಹೊರಮಾವು ವಾರ್ಡ್ (ನಂ. ೨೫)ನ ಪುರಪಿತೃವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಶಾಸಕ ಬಿ.ಎ. ಬಸವರಾಜ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೆ ಆರ್ ಪುರಂ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಮಾವು ವಾರ್ಡ್ ಬರುತ್ತದೆ.
ರಾಧಕ್ಕ ಎಂದೇ ತಮ್ಮ ವಾರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಜನಿತರಾದ ರಾಧಮ್ಮ, ಸಮಾಜಸೇವಕರಾದ ಸಿ. ವೆಂಕಟೇಶರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ.
ಯರಪನಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ, ನಾರಾಯಣಪ್ಪ ಮತ್ತ್ತು ಮುನಿಯಮ್ಮ ಕೃಷಿಕ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮೂರನೆಯ ಮಗುವಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ರಾಧಮ್ಮ,  ಕಡುಬಡತನದಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು.
ವಿವಿ ಪುರಂ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ ರಾಧಮ್ಮ, ತಮ್ಮ ಸೋದರಮಾವ ಸಿ ವೆಂಕಟೇಶರನ್ನು ವರಿಸಿದ ರಾಧಮ್ಮ, ಅಮರೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಶೇಖರರಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾದ ಸಿ ವೆಂಕಟೇಶರ ಪತ್ನಿ ರಾಧಮ್ಮರಿಗೆ, ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಯ ಹೊರಮಾವು ವಾರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಟಿಕೆಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು.
೮೬೦೦೦ ಮತದಾರರೂ, ೧೮ ಚದರ ಕಿ,ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ವಿಶಾಲವಾದ ಹೊರಮಾವು ವಾರ್ಡ್, ಪಾಲಿಕೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಾರ್ಡ್ ಆಗಿದೆ.

೧೦೦೦೦ ಮತಗಳ ಬೃಹತ್ ಮುನ್ನಡೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಕೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ರಾಧಮ್ಮ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುನ್ನಡೆ ಪಡೆದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.
೨೮ ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಚೇಳಿಕೆರೆ-ಗೆದ್ದಲಹಳ್ಳಿ ರಾಜಕಾಲುವೆಯ ಪುನಃಶ್ಚೇತನ,
ಹೊರಮಾವು ರೈಲ್ವೇ ಅಂಡರ್ ಪಾಸ್ ನಿರ್ಮಾಣ,
ಗ್ರಾಮರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಸಿಮೆಂಟ್ ರಸ್ತೆ, ಬೇರೆಡೆ ಡಾಂಬರ್ ರಸ್ತೆ,
೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ,
ಶುದ್ಧ ನೀರು ಘಟಕ ಸ್ಥಾಪನೆ,
ಬೆಂಗಳೂರು ಒನ್ ಕೇಂದ್ರದ ಸ್ಥಾಪನೆ, …
ಹೀಗೆ ರಾಧಮ್ಮನವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹಲವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಕಪಿಲೇಶ್ವರ ಶಿವ ದೇವಾಲಯ

**ಕಪಿಲೆಸ್ವರ ಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನವು** ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ  ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಪಿಲೆಸ್ವರ, ಓಲ್ಡ್ ಟೌನ್, ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿದೆ ,  ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಯೋನಿಪಿತದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಶಿವ-ಲಿಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿಯೇ 33 ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಇವೆ.

## ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ದಂತಕಥೆಗಳು
ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಸಂಜೀ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ತಂದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಋಷಿ ಕಪಿಲರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೆದುಳಿನ ಮಗು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಅವತಾರ.ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕಪಿಲೆಸ್ವರ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

## ದೇವಾಲಯ
ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ 60 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಕ್ಕದ ಕೊಳ, ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಇದೆ.ದೇವಾಲಯದ ಲಿಂಗರಾಜ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಭುವನೇಶ್ವರದ ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉಪಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು, ಭಾರತದ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ.

20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ, ಈ ಸ್ಥಳದ ಆರ್ಥಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲುಗೈ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [1]
ಕಪಿಲೇಂದ್ರ ದೇವ್ನ ಸೂರ್ಯವಂಶಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 14 ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕಪಿಲೇಂದ್ರ ದೇವ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪದ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳ ಶಾಸನವು ಮೂಲ ದೇವಸ್ಥಾನ 11 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. 
## ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳು 
ಇಡೀ ದೇವಾಲಯ ಮೂಲದ ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.ದೇವಾಲಯದ ಒಂದು ವಿಮಾ (ದೇವಾಲಯ), ಜಗಮೋಹನ, ನಾತಾ-ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಭೋಗ-ಮಂಟಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಮಾನವು ರೇಖಾ ಆದೇಶದಲ್ಲಿದೆ, ಜಗಮೋಹನವು ಪಿಧಾ ಮತ್ತು ನಾತಾ-ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಭೋಗ ಮಂಟಪ (ಹಾಲ್) ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಮತ್ತು ನಂತರದ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಾಗಿವೆ.ಪಾರ್ಶ್ವದೇವತ (ಇತರ ದೇವತೆಗಳು) ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಮೂರು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾ ಜಂಗದ ರಹಾ ಪಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ, ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ಮತ್ತು ಗಣೇಶನ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ..
## .ಹಜಾರ ಮಂಡಪ 
ಹಜಾರ ಮಂಟಪ 13 ನೇ ಶತಮಾನದಾಗಿದೆ. ಒಳಗೆ ಹಜಾರ ಮಂಡಪವಿದೆ. ಇದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಂಟಪವನ್ನು ಒಂದು ಹಂತದ ಹಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಪ್ಪಟೆ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಹದಿನಾರು ಸ್ತಂಭಗಳಿವೆ. ಇದು 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ಎ.ಡಿ.ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಈಗ ಕಪಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮಂಡಳಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿದೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* http://ignca.nic.in/asi_reports/orkhurda077.pdf
* http://ignca.nic.in/asi_reports/orkhurda080.pdf
* http://ignca.nic.in/img_0002_as_or_khurda.htm  * http://ignca.nic.in/asp/showbig.asp?projid=orctk0360001 

ವರ್ಗ:ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು
ಅಶನ

**ಅಶನ** ಶಬ್ದ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು:
* ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯ ಪೋಷಣಾ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ, ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ.
* ಜೀವಿಗಳು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅಥವಾಾ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಪದಾರ್ಥವಾದ ಆಹಾರ.
ಕಣ್ಣೀರು

thumb|ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುತ್ತಿರುವ ಮಗು

**ಕಣ್ಣೀರು** ಕಣ್ಣಿನ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಹಲವುವೇಳೆ ಕಣ್ಣುಗಳ ಕೆರಳಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೂ ಜಾರುವಂತೆಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಳುವಿಕೆ ಮೂಲಕ ರೂಪಗೊಂಡ ಕಣ್ಣೀರು ದುಃಖ, ಸುಖ, ಪ್ರೀತಿ, ಬೆರಗು ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಂತಹ ಪ್ರಬಲ ಆಂತರಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ನಗು ಅಥವಾ ಆಕಳಿಕೆಯೂ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು.

ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ನಿಯಾವನ್ನು ಕಣ್ಣೀರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒದ್ದೆಯಾಗಿಟ್ಟು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣೀರು ಕಣ್ಣನ್ನು ನಯವಾಗಿಸಿ ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣೀರಿನ ದ್ರವ ನೀರು, ಮ್ಯೂಸಿನ್, ಲಿಪಿಡ್‍ಗಳು, ಲೈಸೊಜ಼ೈಮ್, ಲ್ಯಾಕ್ಟೊಫ಼ೆರಿನ್, ಲಿಪೊಕ್ಯಾಲಿನ್, ಲ್ಯಾಕ್ರಿಟಿನ್, ಗ್ಲೂಕೋಸ್, ಯೂರಿಯಾ, ಸೋಡಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ರವದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳು ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸೋಂಕಿನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಲೈಸೊಜ಼ೈಮ್ ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಪೆಪ್ಟಿಡೊಗ್ಲೈಕಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊರಗಿನ ಲೇಪನದ ಒಂದು ಪದರವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ೨೪ ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ೦.೭೫ ರಿಂದ ೧.೧ ಗ್ರಾಂ ಕಣ್ಣೀರು ಸ್ರವಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಪ್ರಮಾಣ ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿರಿಚ್ಛಾ ಕಣ್ಣೀರು ಹೊರಗಿನ ಕಣಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣಿನ ಕೆರಳಿಕೆಯಿಂದ, ಅಥವಾ ಈರುಳ್ಳಿ ಬಾಷ್ಪ, ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯಗಳು, ಅಶ್ರುವಾಯು, ಮೆಣಸು ಸೀರ್ಪನಿಯಂತಹ ಉದ್ರೇಕಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಕಣ್ಣಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದಾಗ ಕಣ್ಣೀರು ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನಾಲಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬಾಯಿಗೆ ಬಿಸಿ ಅಥವಾ ಖಾರದ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದಲೂ ಕಣ್ಣೀರು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣೀರು ವಾಂತಿ, ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಆಕಳಿಕೆಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಕಣ್ಣಿನ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ಉದ್ರೇಕಕಾರಿಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕಲು ನಿರಿಚ್ಛಾ ಕಣ್ಣೀರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಳುವುದರಿಂದಲೂ ಕಣ್ಣೀರು ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಬಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡ, ಸಂತೋಷ, ಕೋಪ, ನರಳಿಕೆ, ಶೋಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ನೊವಿನಿಂದ ಅಳು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಅನೇಕ ಜನ ತೀವ್ರ ತಮಾಷೆ ಮತ್ತು ನಗುವಿನ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಾಗ ಅಳುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಾನವ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ
ದವಡೆ

thumb|ಮಾನವನ ಕೆಳದವಡೆ, ಎಡದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ

**ದವಡೆ** ಎಂದರೆ ಬಾಯಿಯ ಪ್ರವೇಶದಾರಿಯಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಎದುರುಬದುರಿರುವ ಕೀಲುಳ್ಳ ರಚನೆ. ಇದನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿಭಾಯಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ದವಡೆಗಳು* ಪದವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಬಾಯಿಯ ಕುಹರವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಹಾಗೂ ಮುಚ್ಚುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಚನೆಗಳ ಸಮಗ್ರಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಶರೀರ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ದವಡೆಗಳು ಕೆಳದವಡೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ದವಡೆಯಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಏಪ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳದವಡೆಯ ಮೂಳೆಗೆ ವಾನರ ಗೂಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಬಲವರ್ಧಕ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಸ್ತನಿಗಳ ದವಡೆಯ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ, ದವಡೆಯ ರಚನೆಯ ಮೂಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು (ಕೆಳದವಡೆಯ ಕೀಲು ಮೂಳೆ ಮತ್ತು ಚದರಾಕಾರದ ಮೂಳೆ) ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿ ಕಿವಿಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರೆ, ಅನೇಕ ಇತರ ಮೂಳೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿದವು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸಸ್ತನಿಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಕಪಾಲ ಚಲನೆ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೆಳದವಡೆಯು ಕೀಲುಗಳಿಂದ ಕಪೋಲ ಮೂಳೆಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕೀಲಿನ ವಿಕೃತಿ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ನೋವು, ಕ್ಲಿಕ್ ಸದ್ದು ಹಾಗೂ ಕೆಳದವಡೆಯ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತತೆ ಇದರ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ಮೀನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಚತುಷ್ಪಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ದವಡೆಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸರಳೀಕೃತಗೊಂಡಿದೆ. ಮೇಲ್ದವಡೆಯ ಬಹುತೇಕ ಮೂಳೆಗಳು ಕಪಾಲಕ್ಕೆ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಕೆಳದವಡೆಯ ಮೂಳೆಗಳು ಮ್ಯಾಂಡಿಬಲ್ ಎಂಬ ಘಟಕವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿವೆ. ದವಡೆಯು ಚದರಾಕಾರ ಮೂಳೆ ಮತ್ತು ಕೀಲಿನ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಗೆಣ್ಣು ಜಂಟಿಯ ಮೂಲಕ ರೂಪಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಚತುಷ್ಪಾದಿಗಳ ದವಡೆಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಜಾತಿಗಳ ದವಡೆ ಮೂಳೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿದ್ದರೆ, ಇತರ ಪ್ರಜಾತಿಗಳು ಡೆಂಟರಿ, ಕ್ವಾಡ್ರೇಟ್ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಲಾ ಮೂಳೆಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಕೀಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಹಾವಿನ ಬುರುಡೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಲೇ ಹಾವು ದೊಡ್ಡ ಬೇಟೆಗಳನ್ನು ನುಂಗಬಲ್ಲದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಾನವ ಶರೀರ
ವರ್ಗ:ಅಂಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ
ನಂದ ರಾಜವಂಶ

**ನಂದ ರಾಜವಂಶ**ವು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಗಧ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೩೪೫-೩೨೧ರ ನಡುವೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ತನ್ನ ಅತ್ಯುಚ್ಛ್ರಾಯ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ, ನಂದ ರಾಜವಂಶದಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರದೇಶದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ವಿಂಧ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಯಷ್ಟು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು. ಈ ರಾಜವಂಶದ ಅರಸರು ತಾವು ಶೇಖರಿಸಿದ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ನಂದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನು ಪರಾಭವಗೊಳಿಸಿದನು.

ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜವಂಶದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಮಹಾಪದ್ಮ ನಂದನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ವಿನಾಶಕ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವನು ಪಾಂಚಾಲ, ಕಾಸಿ, ಹೈಹಯ, ಕಲಿಂಗ, ಅಶ್ಮಕ, ಕುರು, ವಿದೇಹ, ಶೂರಸೇನ, ವಿತಿಹೋತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಇವನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ವಿಂಧ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ದಖ್ಖನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೩೪೫ರಲ್ಲಿ ಶಿಶುನಾಗ ರಾಜವಂಶದಿಂದ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡ ನಂದರು ಕೀಳು ಮೂಲದವರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಮಹಾಪದ್ಮನಂದನು ಮಹಾನಂದಿನ್ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಶೂದ್ರ ತಾಯಿಯ ಮಗನಾಗಿದ್ದನು.

ನಂದ ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಹರ್ಯಂಕ ಮತ್ತು ಶಿಶುನಾಗರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಬೃಹತ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಇವರು ೨೦೦,೦೦೦ ಪದಾತಿದಳ, ೨೦,೦೦೦ ಅಶ್ವದಳ, ೨,೦೦೦ ಯುದ್ಧ ರಥಗಳು ಮತ್ತು ೩,೦೦೦ ಯುದ್ಧ ಗಜಗಳು ಇದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು (ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ). ಆದರೆ, ನಂದರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‍ನನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನೊಡಲು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಧನ ನಂದನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನು ವಾಯವ್ಯ ಭಾರತವನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‍ನ ಪಡೆಗಳು ಬ್ಯಾಸ್ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನು ತನ್ನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಧ್‍ನ ಬಯಲುಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಕಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ನಂದರ ಸೇನಾ ವಿಜಯಗಳ ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಖಾರವೇಲನ ನಂತರದ ಹಾಥಿಗುಂಫಾ ಶಾಸನವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾಲುವೆ ಕಟ್ಟಿಸಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ ನಂದ ಹೆಸರಿನ ರಾಜನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನೌ ನಂದ್ ದೆಹ್ರಾ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸ್ಥಳದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ದಖ್ಖನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮೇಲೆ ನಂದರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ವಿಂಧ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಆಚೆಗೆ ನಂದರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಪ್ರಬಲವಾಗಿಲ್ಲ.

ನಂದರು ತಮ್ಮ ಅಗಾಧ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತದ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. ಇವರು ಅನೇಕ ಮಂತ್ರಿಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ನಂದ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ತಮಿಳರ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಗಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
## ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ
*ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನಂದರು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜವಂಶಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಜಧಾನಿ
ಧರ್ಮ ಸಮಯ

**ಧರ್ಮದ ಸಮಯವು** ಪೂರ್ವ-ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಘಟನೆಗಳ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಲೇಖನವು ಪೂರ್ವ-ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮಾನವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅನುಭವದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ದಿನಾಂಕಗಳು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬರೆದವು. ಲಿಖಿತ ಇತಿಹಾಸ ( ಔಪಚಾರಿಕ ಬರವಣಿಗೆಯ ವಯಸ್ಸು ) ಕೇವಲ ಸಿ.5000 ವರ್ಷಗಳು. [1] ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪರೋಕ್ಷ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಪೂರ್ವ-ಐತಿಹಾಸಿಕ ಧರ್ಮದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸದ ಧರ್ಮವು ಮುಂದುವರಿದ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

## ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸ 
### ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೫೦ ರಿಂದ ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನ(ಕ್ರಿ.ಪೂ ೪೦,೦೦೦) 
ಮುಂಚಿನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಲೇಕ್ ಮುಂಗೊ ಬಳಿ ಹೂಳಲಾಯಿತು.

**ಕ್ರಿ.ಪೂ ೩೮,೦೦೦**
ಅನಸುಯ ಸಾರಾಭಾಯ್

**ಅನಸುಯ ಸಾರಾಭಾಯ್** ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದರು.ಅವರು 1920 ರಲ್ಲಿ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಜವಳಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘ (ಮಜದೂರ್ ಮಹಾಜನ್ ಸಂಘ), ಜವಳಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ಥಾಪಕರು.
 
## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಸಾರಾಭಾಯ್ ಅವರು ಅಹಮದಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ 11 ನವೆಂಬರ್ 1885 ರಂದು ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು  ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬವಾದ  ಸಾರಾಭಾಯ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ  ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಯು ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದವಳಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳು ಮರಣಹೊಂದಿದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು, ಅವಳ ಸಹೋದರ ಅಂಬಾಲ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ, ಮತ್ತು ಸಹೋಹರಿಯ ಜೊತೆ  ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು .
 
## ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿ 
*ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಬಡವರ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು; 
*ಅವರು ಶಾಲೆ ತೆರೆದರು. 36 ಗಂಟೆಗಳ ಶಿಫ್ಟ್ ನಂತರ ಮನೆಗೆ ಮರಳುವ  ಮಹಿಳಾ ಗಿರಣಿ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ನೋಡಿ ನಂತರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.
*ಅವರು ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ 1914 ರ ಮುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಜವಳಿ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ನೆರವಾದರು.
*1918 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯ ಮುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು, ಅಲ್ಲಿ ನೇಕಾರರು ವೇತನದಲ್ಲಿ ಶೇ 50 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು  ಮತ್ತು 20 ಶೇ. ಪಡೆದರು. 
*ಗಾಂಧಿಯವರು ಕುಟುಂಬದ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು, ನಂತರ ಅವರು ಸರಬಾಯ್ಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.  ಸಾರಭಾಯ್ 1972 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಒಕ್ಕೂಟವಾದಿಗಳು
ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. 1965 ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ  ₹1 ಕೋಟಿ ದಾಟಿದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ. 1995 ರ ಚಿತ್ರ ಓಂ  ₹10 ಕೋಟಿ ದಾಟಿದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ.ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ  ₹50 ಕೋಟಿ ದಾಟಿದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ. ರಾಜಕುಮಾರ  ₹75 ಕೋಟಿ ದಾಟಿದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ. ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್: ಚಾಪ್ಟರ್ 1 ₹100, ₹ 150, ₹200 ಮತ್ತು  250 ಕೋಟಿ ದಾಟಿದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ.ಇದರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್: ಚಾಪ್ಟರ್ 2  ₹500, ₹750, ₹1000 ಮತ್ತು ₹1250 ಕೋಟಿ ದಾಟಿದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ.

## ಸೂಚನೆ
* ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ
* ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ೧೯೯೬ರ ಮುಂಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳ ಅಂದಾಜನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲ
* ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ

## ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ
## ವರ್ಷವಾರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
**ಗಮನಿಸಿ**: ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಒಟ್ಟು ಕಲೆಕ್ಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಲ್ಲದ  ಕಾರಣ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ 1970 ರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಈ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ:

## ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಟೈಮ್ ಲೈನ್ 
ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕನಿಷ್ಠ ₹10 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ದಾಖಲೆಗಳು 
### ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೊದಲ ದಿನದ ಗಳಿಕೆ 
### ತಿಂಗಳುವಾರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
### ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ
ಅಶ್ವಶಾಲೆ

thumb|ಕುದುರೆ ಲಾಯದ ಆಂತರಿಕ ನೋಟ

**ಅಶ್ವಶಾಲೆ** ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಇಡುವ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ. ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದರರ್ಥ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾದ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ. ಇಂದು ಅನೇಕ ಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಅಶ್ವಶಾಲೆಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಮೇರಿಕ ಶೈಲಿಯ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯು ಪ್ರತಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾಗಿಲು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಒಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂಕಣಗಳು ಅಥವಾ ಮೇಲಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ತೆರೆಯುವ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಲಾಯಗಳಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ವಾಯುಗುಣ, ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಅಶ್ವಶಾಲೆಯ ಬಾಹ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಕಲ್ಲು, ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು ಸೇರಿದಂತೆ, ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಅಶ್ವಶಾಲೆಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿರುವ ಸಣ್ಣ ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಹಿಡಿದು ನೂರಾರು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವಾಸಿಸಬಹುದಾದ ಕೃಷಿ ಉತ್ಸವಗಳು ಅಥವಾ ಓಟದ ಪಥಗಳಲ್ಲಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಬಹುದು.

ಅಶ್ವಶಾಲೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಒಕ್ಕಲು ಜಮೀನಿನ ಮೇಲಿನ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕುದುರೆ ಲಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಪಿ-ರಮೆಸೆಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇವನ್ನು ಎರಡನೇ ರಮೆಸ್ಸೆಸ್ಸನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದನು (ಸು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೩೦೪-೧೨೩೭). ಈ ಅಶ್ವಶಾಲೆಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು ೧೮೨,೯೮೬ ಚದರ ಅಡಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದು, ಚರಂಡಿಗಾಗಿ ಇಳಿಜಾರಿನ ನೆಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೪೮೦ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿಂತ ಅಶ್ವಶಾಲೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು ಭಾರ ಎಳೆಯುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿ ಕುದುರೆಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಕಾರಣ ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರವಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಧೂಳು ಕುದುರೆಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಗಾರೆಹಚ್ಚಿದ ಛಾವಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಿತ್ತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಪೂರ್ಣ ಒಳಾಂಗಣಗಳ (ಅಂದರೆ ಅಂಕಣಗಳು, ಮೇವಿನ ತೊಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೇವು ಬಡುಗಳಿರುವ) ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‍ನಲ್ಲಿನ ಅಶ್ವಶಾಲೆಗಳು ಮೊದಲ ಮಹಡಿಯ ಮೇಲೆ ಒಣಹುಲ್ಲಿನ ಅಟ್ಟ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿತೀಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಳಾಂಗಣವನ್ನು ಅಂಕಣಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ವಸ್ಥ ಕುದುರೆಗಾಗಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅಂಕಣ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿ ವಸತಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು
ರುವಾರಿ ಮಲಿಥಮ್ಮ

**ರುವಾರಿ ಮಲಿತಮ್ಮ** (ರುವಾರಿ ಮಲಿಥಮ್ಮ)  ೧೨ ಸಣ್ಣ ಪಠ್ಯನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು  ಮೂರ್ತಿಕಾರರಾಗಿದ್ದರು.ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಎಂಬ ಭಾಷಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿವೆ.ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅವರು ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿ ಕಸವ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಮೃತಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ನಲವತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.ರುವಾರಿ ಮಲಿತಾಮ್ಮರು ಅಲಂಕಾರಿಕದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಆರು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ.ಅವನ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಮಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಇವನ್ನು ನೊಡಿ
*ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ

### ಜಾಲತಾಣ
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲಾವಿದರು
ವರ್ಗ:೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು
ಗುಂಡನ್ ಅನಿವರಿತಾಚಾರಿ

**ಗುಂಡನ್ ಅನಿವರಿತಾಚಾರಿ**  ವಿರುಪಾಕ್ಷ  ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಇದು ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು "ಅನಿಕಪುರಾಸ್ತು ಪಿತಮಾಹಾ" ಮತ್ತು "ತೆನ್ಕಾನೇಡಿಯಾ ಸುತ್ರಧಾರಿ" ಅಂತಹ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.ಪಲ್ಲವರ ಮೇಲೆ ವಿಜಯದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ II ರ ಹಿರಿಯ ರಾಣಿ ಲೋಕಮಹದೇವಿಯ ಆದೇಶದಂತೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು ಕಾಂಚಿಯ ಕೈಲಾಸನಾಥ ದೇವಾಲಯದಂತೆಯೇ ಅನೇಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನ ಗುಂಡನ್ ಅನಿವರಿತಾಚಾರಿ ಕೃತಿಗಳು

File:Pattadakal1.JPG|ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ
File:Virupaksha temple at Pattadakal.jpg|ದೇವಾಲಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೋಟ
File:Pattadakal Virupaksha Temple.jpg

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Pattadakal World Heritage Site
* Pattadakal Photo gallery 
*History of Karnataka, Mr. Arthikaje 

ವರ್ಗ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲಾವಿದರು
ವರ್ಗ: ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಜನರು
ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು
ವರ್ಗ: ಹುಟ್ಟಿದ ವರ್ಷ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ
ವರ್ಗ: ವರ್ಷ ಅಜ್ಞಾತ ವರ್ಷ
ವರ್ಗ: 7 ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು
ವರ್ಗ: 7 ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು
ಶಾಂತಾ ರಾವ್

150px|thumb|right|ಶಾಂತಾ ರಾವ್
**ಶಾಂತಾ  ರಾವ್** (1930 - 28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007) ಭಾರತದ ಭರತನಾಟ್ಯ, ಕಥಕ್ಕಳಿ ಕುಚಿಪುಡಿ  ನರ್ತಕಿಯಾಗಿದ್ದರು . 
## ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ
1930 ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು,ಅವರ ಪೋಷಕರು   ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು .ಬಾಂಬೆಯ  ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ಜಂಟಿ-ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು .  ಮೂವತ್ತರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಮನೆ, ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಯ 1931 ರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ ಸಭೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು.ಶಂತಾ  ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  
## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
*1971 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಪದ್ಮಶ್ರೀ  ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.  
*1970 ರಲ್ಲಿ  ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ,ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*1993-94 ರಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸ್ ಸಮ್ಮಾನ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರಕಾರದಿಂದ  ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ 

## ನಿಧನ
ಅವರು 28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ ನ  ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ
* 

ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಾರರು
ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯದ ಸಾಧಕರು
ವರ್ಗ: ಮಂಗಳೂರಿನ ಕಲಾವಿದರು
ವರ್ಗ: ಭರತನಾಟ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು
ವರ್ಗ: ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಕಲಾವಿದರು
ವರ್ಗ: ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪಡೆದವರು
ವರ್ಗ: ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು
ವರ್ಗ: ಕೂಚಿಪುಡಿ ನೃತ್ಯಗಾರರು
ವರ್ಗ: ಕಥಕ್ಕಳಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು
ವರ್ಗ: ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ನೃತ್ಯಗಾರರು
ವರ್ಗ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದರು
ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್

**ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್** ಎನ್ನುವುದು 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಫಾಕ್ಸ್ ಡಿವಿಜನ್ STAR ಟಿವಿನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಒಡೆತನದ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ವಾಹಿನಿಯ ಒಂದು ಗುಂಪು.

## ಚಾನೆಲ್ ಲಭ್ಯತೆ 
### Standard Definition 
### ಅಧಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟರೂಪತೆ 
## ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು 
ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ನಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಘಟನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.

### ಕ್ರಿಕೆಟ್ 
### ಫುಟ್ಬಾಲ್ 
### ಹಾಕಿ 
* Hockey India League
* Hockey World League

### ಕಬ್ಬಡಿ 
### ಮೋಟಾರ್ ರೇಸಿಂಗ್ 
### ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ 
### ಟೆನಿಸ್ 
## ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆ ಲಭ್ಯತೆ 
ಹಾಟ್ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಈ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಒಂದು ಫ್ರೀಮಿಯಂ ಸೇವಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅದು ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ವಿಷಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇದು ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಭಾರತ, ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುವ ಇತರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಹ ವೆಬ್ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

## ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ 
* Star Sports Network
* Fox Sports Asia
* ESPN Asia
* Hotstar

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Star Sports
* ESPN India

ವರ್ಗ:CS1 errors: dates
ವರ್ಗ:CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en)
ವೋಟರ್-ವೆರಿಫೈಡ್ ಪೇಪರ್ ಆಡಿಟ್ ಟ್ರೈಲ್

**ವೋಟರ್-ವೆರಿಫೈಡ್ ಪೇಪರ್ ಆಡಿಟ್ ಟ್ರೈಲ್ ** (ವಿವಿಪ್ಯಾಟ್ ) ಮತದಾರ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಪೇಪರ್ ಆಡಿಟ್ ಟ್ರಯಲ್  ಅಥವಾ **ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಪೇಪರ್ ರೆಕಾರ್ಡ್** (VPR)  ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವೋಟಿಂಗ್ ಮೆಷೀನ್) ಮತದಾರರಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
ವಿವಿಪ್ಯಾಟ್ ಗಳನ್ನು ಮತಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವೋಟಿಂಗ್ ಮೆಷೀನ್ ನಲ್ಲಿ  ಮತದಾನ ಮಾಡಿದ  ತಕ್ಷಣ   ಯಾವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮತ ಹಾಕಿದ್ದೇವೆ  ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಿಂಟ್  ಚೀಟಿಯೊಂದು ವಿವಿಪ್ಯಾಟ್ ಕಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ   ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ.  

## ಉಪಯೊಗ 
ಮತ ಎಣಿಕೆ ವೇಳೆ ಮತಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ದೋಷ, ಗೊಂದಲ ಕಂಡು ಬಂದಲ್ಲಿ ವಿವಿಪ್ಯಾಟ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಮತಗಳನ್ನು(ಪ್ರಿಂಟ್ ) ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.ಚುನಾವಣಾ ವಂಚನೆ ಅಥವಾ ಅಸಮರ್ಪಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಲು ,ಮತದಾರರು ತಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಚಲಾಯಿಸಿರುವುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ   ವಿವಿಪ್ಯಾಟ್  ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು  ಮತಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಥವಾ ನಾಶಮಾಡುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

## ಹಿನ್ನಲೆ
ವಿವಿಪ್ಯಾಟ್  ನೇರ ಮತದಾನದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (ಡಿ ಆರ್ ಇ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳ ಅಸಮರ್ಪಕವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿವೆ.ಇದನ್ನು  ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾರ್ಚ್ 2001 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಯಲ್ಲಿ  ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊ, CA ನಲ್ಲಿ 2002 ರಲ್ಲಿ  ಬಳಸಲಾಯಿತು. 

## ಕಾರ್ಯ
ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಅಲ್ಲದ  ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವೋಟಿಂಗ್ ಮೆಷೀನ್) , ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳು  ಮತದಾರನಿಗೆ ತನ್ನ ಮತವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ  ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಮತದಾರನಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮತಪತ್ರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.ಇದಲ್ಲದೆ, ಒಂದು ವಿವಾದದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಕೈಯಾರೆ ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ,ವಿಮರ್ಶಕರು ಚುನಾವಣಾ ವಂಚನೆ ಅಥವಾ ಅಸಮರ್ಪಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತದಾರ-ಪರಿಶೀಲನಾ ಕಾಗದದ ಆಡಿಟ್ ಟ್ರೇಲ್ಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.  

ಕಾಗದದ ಆಡಿಟ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಅಡಚಣೆಯೆಂದರೆ ಆಡಿಟ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ.ಪೇಪರ್ ಆಡಿಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ, ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಬಾಹ್ಯ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬಳಸಲು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ.

## ಚಿತ್ರಗಳು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಉದಾಹರಣೆಗಳು
* AccuVote TSX with Printer

* AVC Edge with VeriVote Printer

* Sequoia Voting Systems' Edge2Plus

* Sequoia Voting Systems' AdvantagePlus

* eSlate with Voter Verifiable Paper Audit Trail

* iVotronic Real Time Audit Log

* AVANTE DRE VOTE-TRAKKER with Voter-Verified Paper Record

* Smartmatic's SAES System 

ವರ್ಗ:ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ