ಗ್ವಾಲಿಯರ್

**ಗ್ವಾಲಿಯರ್** ಭಾರತದ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಚುಂಬಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಭೋಪಾಲ್‍ನಿಂದ ೪೧೪ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರವಿದೆ. ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಭಾರತದ ಗಿರ್ದ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯೋಜಿತ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ್ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಆಳಿವೆ. ೧೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಛಪಘಾತರು, ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತೋಮರ್‌ರಿಂದ ಇದು ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು, ನಂತರ ೧೭೫೪ರಲ್ಲಿ ಮರಾಠರಿಗೆ ಹೋಯಿತು. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಿಂದಿಯಾರಿಗೆ ಹೋಯಿತು.

## ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು 
### ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಕೋಟೆ 
left|thumb|ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಕೋಟೆಯ ಮುಂಬದಿಯ ನೋಟ
thumb|ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ತೀರ್ಥಂಕರರ ವಿಗ್ರಹಗಳು.
left|thumb|ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸಿಂದಿಯಾ ಅರಮನೆಯ ನೋಟ
ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೋಮರ ರಾಜವಂಶದ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಕೋಟೆಯಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ವಿವಿಕ್ತ ಬಂಡೆ ಹೊರಚಾಚಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ ಹಳೆ ಪಟ್ಟಣವು ಕೋಟೆಯ ಪೂರ್ವ ತಳಪಾಯದ ಪಕ್ಕವಿದೆ.
thumb|ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಗುಜರಿ ಮೆಹೆಲ್ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನೋಟ

* ಗೋಪಾಚಲ ಪರ್ವತವು ಗ್ವಾಲಿಯರ ಕೋಟೆಯ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಗೋಪಾಚಲ ಪರ್ವತವು ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಅನನ್ಯ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

* ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿಯ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. thumb|ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಪುರಸಭೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ
* ಮಾಡರ್ನ್ 5ಡಿ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಬಹು ಆಯಾಮದ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿದೆ.
* ಒಂದು ಔತಣಕೂಟದ ಸಭಾಂಗಣವಾದ ಶ್ಯಾಮ್ ವಾಟಿಕಾ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಒಳಾಂಗಣ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ೧೫ನೇ ಶತಮನಾದ ಗುಜರಿ ಮೆಹೆಲ್ ರಾಜ ಮಾನ್‍ಸಿಂಗ್ ಟೊಮರ್ ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಣಿ ಮೃಗ್‍ನಯನಿಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.
* ೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಸ್-ಬಹು ದೇವಾಲಯವು ತನ್ನ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯದಿಂದ ಭಕ್ತರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗಳನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

right|thumb|ತೇಲಿ ಕಾ ಮಂದಿರ್

* ತೇಲಿ ಕಾ ಮಂದಿರ್ (ತೆಲಂಗಾಣ ಮಂದಿರ್) - ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ರಚನೆಯಾದ ಇದು ತನ್ನ ಅನನ್ಯವಾದ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ಕಾರಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.
* ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಜೈನ ಶಿಲ್ಪಗಳು - ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಸರಣಿಯಿದೆ. ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ನೂರರಷ್ಟಿದೆ.
* ಗುರುದ್ವಾರ ದತ್ತ ಬಂದಿ ಚೂಢ್- ಈ ಗುರುದ್ವಾರಾವನ್ನು ಆರನೇ ಸಿಖ್ ಗುರು ಗುರು ಹರ್ ಗೋಬಿಂದ್‍ರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

### ಜೈ ವಿಲಾಸ್ ಮೆಹೆಲ್ 
ಇದು ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ ಮರಾಠಾ ಅರಸರರಾದ ಸಿಂದಿಯಾಗಳ ವಾಸದ ಅರಮನೆಯಾಗಿದ್ದು ಈಗ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ.

### ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವದ ಸಮಾಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಛತ್ರಿಗಳು 
thumb|ಗೌಸ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಮಾಧಿ

* ಸಿಂದಿಯಾಗಳ ಛತ್ರಿಗಳು ನಗರವನ್ನು ಆಳಿದ ಸಿಂದಿಯಾಗಳ ಹೂಳಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.
* ತಾನ್‍ಸೇನ್‍ನ ಸಮಾಧಿ: ಅಕ್ಬರ್‌ನ ನವರತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಸಂಗೀತಗಾರ ತಾನ್‍ಸೇನ್‍ನ ಸಮಾಧಿಯಿದು.
* ಘೌಸ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್‍ನ ಗೋರಿ.
* ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿಯ ಸಮಾಧಿ: ಇದು ಫೂಲ್‍ಬಾಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ.

thumb|ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯ

### ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯ 
ಮೋರಾರ್ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ, ಸೂರ್ಯ ದೇವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೊನಾರ್ಕ್‌ನ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಯಥಾಪ್ರತಿಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಛಾಯಾಂಕಣ 

ಚಿತ್ರ:Sun Temple - GWL - F3101 Wiki Veethi.JPG|ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯ
ಚಿತ್ರ:Tighra dam.jpg|ತಿಘ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ಚಿತ್ರ:Mythological statue guarding Gujari Mahal.JPG|ಗುಜರಿ ಮೆಹೆಲ್‍ನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ವಿಗ್ರಹ
ಚಿತ್ರ:Gwalior Fort Gate.JPG|ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಕೋಟೆಯ ಏಳು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು
ಚಿತ್ರ:Gujari Mahal.JPG|ಈಗ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿರುವ ಗುಜರಿ ಮೆಹೆಲ್, ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ
ಚಿತ್ರ:Gwalior-temple.jpg|ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಸ್ ಬಹು ಕಾ ಮಂದಿರ್
ಚಿತ್ರ:241 Gwalior.jpg|ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಕೇಂದ್ರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ
ಚಿತ್ರ:256 Gwalior.jpg|ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚೀನಾದ ಸುಂದರ ಕರಕುಶಲ ಕೃತಿ
ಚಿತ್ರ:SP A0135.jpg|ಹಿಂದಿನ ವಿಧಾನಸಭೆ, ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ
ಚಿತ್ರ:Tomb of MohammadGhauz.jpg|ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಘೌಜ಼್‍ನ ಗೋರಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Official Website of Gwalior
* Gwalior Municipal Corporation 
* Satellite map of Gwalior Junction and nearby railway stations
* Gwalior Information Centre
* Under Construction Website of Gwalior city
* R. Nath Mughal Architecture Image Collection, Images from Gwalior - University of Washington Digital Collection

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು