ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ

ಮನುಷ್ಯನ ಆಂತರಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯ ಒತ್ತಡಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಆತಂಕಕಾರಿ ಯೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನಸ್ಸು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು "ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಈ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಅವು ಕೇವಲ ಅಸಂಯೋಜಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದಾಗ, ಅವು ಪಾತಾಲಕಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೈಹಿಕ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಅಹಂನನ್ನು ಆತಂಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಥವಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಲು ಆಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಪಲಾಯನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.

ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: *ದಮನ*, ಅಚಾಚ್ಯವಾದ ಆಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅರಿವಿನಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವುದು; *ಅತ್ಮೀಯತೆ*, ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಒಳಮೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು; *ತಾರ್ಕಿಕರಣ*, ತನ್ನ ನಡೆ-ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅತ್ಮನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದ ತಾರ್ಕಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯೀಕರಿಸುವುದು, ಇದರಿಂದ ಅಜ್ಞಾತ ಪ್ರೇರಣೆಗಳ ಅರಿವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಒತ್ತಿಹಾಕುವುದು; *ಸುಬ್ಲಿಮೇಶನ್*, ಲಿಬಿಡೋವನ್ನು ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಇದರ ಮೂಲಕ ಮೂಲ ಚಾಲನೆಗಳಿಗೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡುವುದು. 

ಕೆಲವರು ಮಾನಸಿಕ ವೈದ್ಯರು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಏಳು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಉನ್ನತ ಅಳ್ವಾಡಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಹಂತದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮನೋವಿಕೃತಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಹಂತದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ರೋಗಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಪರಿಮಾಣ ಮತ್ತು ವೈಯಾಂಟ್ ಅವರ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳ ಸನ್ನಿವೇಶವು ೪೦ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಪ್ರದರ್ಶನದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

## ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು 
ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತ ಮೊದಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪುಸ್ತಕ ದಿ ಈಗೋ ಅಂಡ್ ದ ಮೆಕಾನಿಸಂಸ್ ಆಫ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ (೧೯೩೬)ರಲ್ಲಿ, ಅಣ್ಣಾ ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ತನ್ನ ತಂದೆ ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಹತ್ತು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದರು: ದಮನ, ಹಿಂತಿರುಗುವುದು, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ರೂಪಣೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ, ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು, ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣ, ಅಂತರಾಕ್ಷೇಪಣ, ಸ್ವಯಂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತಿರುಗುವುದು, ವಿರುದ್ಧಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನದ ಪರಿವರ್ತನೆ.

ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಅವರು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳು ಐಡ್ನ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹ ರೂಪಗಳಿಗೆ ತಿರುವು ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಈ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನೆನಸಿದರು.

ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಸಹೋದರರು ಉಭಯರೂ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಆನ್ನಾ ತನ್ನ ಸಮಯ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ದಬ್ಬುಗೊಡಿಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುವುದು, ಇತರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪೈಚರು ಮಾಡುವುದು, ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂಬ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಎಲ್ಲಾ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳು ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿವೆ.

**ಅಮರ್ಷ*: ಅನನುಮತಿಗೊಳ್ಳದ ಆಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿವು (ಚೇತನ) ದಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಬದಲಾಯಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಹುಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
**ಹಿಮ್ಮೇಳ್*: ಮಾನಸಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೊದಲಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವುದು, ಇದು "ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

## ವೈಲ್ಯಾಂಟ್ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಮಾನಸಿಕವೈದ್ಯ ಜಾರ್ಜ್ ಎಮನ್ ವೈಲ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ತಂತ್ರಗಳ ನಾಲ್ಕು ಮಟ್ಟಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು:  ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಹುತೇಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಗ್ರಾಂಟ್ ಅಧ್ಯಯನದ ಅವಲೋಕನದಿಂದ ಆವಿಷ್ಕೃತವಾಗಿವೆ. ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷದಿಂದ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೆ ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೋದಾಗ, ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ ಪುರುಷರನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದ ವೈಲ್ಯಾಂಟ್ ಅವರ ಉದ್ದೇಶವು, ಜೀವನದ ಪೂರಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಾನಸಿಕ ತಂತ್ರಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂದು ಉದ್ದವ್ಯಾಪಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವಾಗ ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕ್ರಮವು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಿರಂತರ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅಧ್ಯಯನದ ಮೌಲ್ಯವು ವ್ಯಥೆಯಿಗಿಂತ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.

*ಹಂತ  I – ರೋಗನಿಧಾನಾತ್ಮಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ತಂತ್ರಗಳು (ಮಾನಸಿಕ ನಿರಾಕರಣೆ, ದಿವಾಸ್ವಪ್ನದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ನಡುಕಳತೆ) 
*ಹಂತ  II – ಅಪ್ರಾಪ್ತ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ತಂತ್ರಗಳು (ಕಲ್ಪನೆ, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಮೇಲೆ ಆಯಿತು ಎಂದಿರುವ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು, ನಿರ್ಜೀವ ಹೋರಾಟ, ಹೊರಬರುವುದು) 
*ಹಂತ  III – ನರಾಲೋಚನೆಯ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ತಂತ್ರಗಳು (ಬೌದ್ಧಿಕೀಕರಣ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ರೂಪ, ಭಿನ್ನತೆ, ಸ್ಥಳಾಂತರ, ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒತ್ತಾಯ) 
*ಹಂತ IV - ಪ್ರಬುದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ತಂತ್ರಗಳು (ಹಾಸ್ಯ, ಸುಬ್ಲಿಮೇಶನ್, ಒತ್ತಡ ನಿವಾರಣೆ, ಪರೋಪಕಾರಿ ತತ್ವ, ನಿರೀಕ್ಷೆ)

### ಹಂತ I: ರೋಗನಿಧಾನಾತ್ಮಕ
ಇಲ್ಲಿಯ ಉತ್ಕರ್ಷಣವಿರುವಾಗ, ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಂತ್ರಣೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ರೋಗನಿಧಾನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೊರಗಿನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಮರುಹೊಂದಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಯಂತ್ರಣೆಗಳ ರೋಗನಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಬಳಕೆದಾರರು ಬೇರೆವರಿಗೆ ಅತಾರ್ಕಿಕ ಅಥವಾ ಉನ್ಮತ್ತರಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳು 'ರೋಗನಿಧಾನಾತ್ಮಕ' ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟ ಮಾನಸಿಕ ವೈಕಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೌದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವವು:
*ಭ್ರಮಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣೆ: ಬಹುತೇಕ ಪೀಡಕ ಸ್ವಭಾವದ ಹೊರಗಿನ ವಾಸ್ತವದ ಬಗ್ಗೆ ಭ್ರಾಂತಿಗಳು
*ನಿರಾಕರಣೆ: ಹೊರಗಿನ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛೆಯಿರದಿರುವುದು ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ತುಂಬಾ ಬೆದರಿಕೆಯಾಯಕವಾಗಿದೆ; ಆತಂಕ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರೇರಕದ ವಿರುದ್ಧ ವಾದಿಸುವುದು ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ; ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಘರ್ಷದ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಆತಂಕದ ಶಮನವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಂದರೆ ಹೊರಗಿನ ವಾಸ್ತವದ ಕಡುವಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಅಥವಾ ಅರಿತಂತೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ
*ವಿಕೃತೀಕರಣ: ಆಂತರಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೊರಗಿನ ವಾಸ್ತವದ ತೀವ್ರ ಮರುಆಕಾರ　

### ಹಂತ II : ಅಪ್ರಾಪ್ತ
ಈ ರಕ್ಷಣಾ ಯಂತ್ರಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ರಕ್ಷಣೆಗಳು ಆತಂಕಕಾರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಅಸಹಜ ವಾಸ್ತವತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ರಕ್ಷಣೆಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅಹಿತಕರವೆಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಅಪ್ರಾಪ್ತ, ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಷ್ಟಕರ, ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯಿಂದ ಬಹಳ ದೂರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು "ಅಪ್ರಾಪ್ತ" ರಕ್ಷಣೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಿಸಲು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ರಕ್ಷಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಷಾದ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ

### ಹಂತ III : ನರಾಲೋಚನೆ
ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನರಾಲೋಚನೆ (ನಪಕ್ಕದ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಜೀವನವನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಗೆಲುವಿನ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ಶೈಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ. ಹರಿವುಗಳು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸೇರಿಸಲು ಮಾಡಿದವು, ಡಿಎಮ್‌ಆರ್‌ಎಸ್‌ ಸ್ವಯಂ-ಊಹಣೆ ಮತ್ತು ಡಿಎಮ್‌ಆರ್‌ಎಸ್‌-ಕ್ಯೂ ಶ್ರೇಣೀಬದ್ಧವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. 

### ಹಂತ ೧: ಕ್ರಿಯಾ ರಕ್ಷಣಾ ಯಂತ್ರಣಗಳು 
ಕ್ರಿಯಾ ರಕ್ಷಣಾ ಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಕ್ರೋಧ, ಸಹಾಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ದಿವಾಲಿ, ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸೇರಿವೆ, ಇವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಹರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು.

### ಹಂತ ೨: ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರ-ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವ ರಕ್ಷಣೆಗಳು 
ಮೂಲಭೂತ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವೈಷಮ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಯಂತ್ರಣೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತಿಳಿದ ಬಾಧೆ, ಸಂಘರ್ಷ ಅಥವಾ ಭಯಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ತಾವು ಅಥವಾ ಇತರರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟಿವ್ ಗುರುತಿನಿರೋಧನೆ ಇಬ್ಬರೂ ಅಚೇತನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇದು ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಅಥವಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಒಳ್ಳೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

### ಹಂತ ೩: ನಿರಾಕರಣೆ ರಕ್ಷಣೆ 
ಪ್ರತಿಭಕ್ತಿ ರಕ್ಷಣಾ ಯಂತ್ರಣಗಳು ಅಶ್ರದ್ಧಾರಾಗಳಾಗಿರುವ ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಭಾವನೆಗಳು ಅಥವಾ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಅಥವಾ ನಿರಾಕರಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಅಂತರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಇದನ್ನು ತಿಳಿದಿರಲಿ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೊ ಎಂದು, ಅಸಹಜತೆಯ ಅಥವಾ ಅಸಾಮಾನ್ಯತೆಯ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು. ಆತ್ಮಕ ಕಲ್ಪನೆ, ಯುಕ್ತಿಯುತೀಕರಣ, ನಿರಾಕರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟನೆ ಎಂಬ ಯಂತ್ರಣಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಇಗೋವನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವಾಗ ಹುಟ್ಟುವ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಗುಲ್ಲಿದ ಬುದ್ಧಿವಾದಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು

### ಹಂತ ೪: ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ 
ಈ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಯಂತ್ರಣೆಗಳು ಮನಸ್ಸು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಗಳು, ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರಂತರ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದುಃಖಕರ ಚಿಂತೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಜನರು ಬಳಸುವ ಹಲವು ಯಂತ್ರಣೆಗಳು ಇವೆ. ಈಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ, ಸ್ಥಳಾಂತರ, ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ರೂಪಾಂತರ ಎಂಬುವು ಸೇರಿವೆ. ಈ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಯಂತ್ರಣೆಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಬಹುದು; ಆದರೆ, ಇವು ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಾನಿಕಾರಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು.

### ಹಂತ ೫: ಒಬ್ಸೆಷನಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್
ಆಕರ್ಷಕ ರಕ್ಷಣಾ ಯಂತ್ರಣೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಚಿಂತನಗಳು, ಭಾವನೆಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಆಭ್ಯಂತರಿಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಜನರು ನಿಖರವಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು, ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಇಚ್ಛೆ ಅಥವಾ ಆಯ್ಕೆಗಾಗಿ ಬಲವಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದರಿಂದ ಅವರು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅನುಮಾನ ಅಥವಾ ಆಕರ್ಷಕ ಪ್ರೇರಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರಕ್ಷಣಾ ಯಂತ್ರಣೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭಾವನೆಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕೀಕರಣ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗೆ ಬರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಸಂಭವವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಮರೆತು-ಹರಿವು ಯಂತ್ರಣೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾನಿ ಮಾಡಬಹುದು.

### ಹಂತ ೬: ಉನ್ನತ-ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗಳು 
ಈ ರಕ್ಷಣಾ ಮಟ್ಟವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಒತ್ತಡ, ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ತಾತ್ತ್ವಿಕೀಕರಣ, ಸಹಭಾಗಿತ್ವ, ಸ್ವಯಂ-ಪರಿಚಯ, ದಮನ, ಪರೋಪಕಾರಿ ಬದ್ಧತೆ, ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ನಿರೀಕ್ಷಣೆಂತಹ ಯಂತ್ರಣಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಧನಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣೀಬದ್ಧತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ನಿಭಾಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ 
ರಕ್ಷಣೆಯ ರಚನೆಯು ನಿಭಾಯಿಸುವ ರಚನೆಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿವೆ. ಈ ಎರಡು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹಲವಾರು ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ, ಇದು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ನಿಭಾಯಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ತರ್ಕ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ರಕ್ಷಣೆಯು ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಚಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಖಿನ್ನತೆ, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಕೆಲವು, ತಪ್ಪಿಸುವ ನಿಭಾಯಿಸುವಿಕೆಯಂತಹ, ಭವಿಷ್ಯದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದುರ್ಬಲತೆ-ಒತ್ತಡದ ಮನೋರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: ದುರ್ಬಲತೆ (ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು) ಮತ್ತು ಒತ್ತಡ (ಜೀವನದ ಘಟನೆಗಳು). ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಈ ಅಂಶಗಳು ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಬಳಸಿದ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು ದುರ್ಬಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ನಿಭಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಆತಂಕ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಲು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇವೆರಡನ್ನೂ "ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ