ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ

)]]

**ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ** ಒಂದು ಖಾದ್ಯ ಹಣ್ಣಾಗಿದ್ದು, ರೋಸೇಸಿಯ ಕುಟುಂಬದ *ರುಬಸ್* ಎಂಬ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜಾತಿಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು *ರುಬಸ್* ಉಪವರ್ಗದೊಳಗೆ ಈ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಪವರ್ಗದ *ರುಬಸ್* ಮತ್ತು *ಐಡೆಯೊಬ್ಯಾಟಸ್* ನಡುವಿನ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳ ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿಯು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹೈಬ್ರಿಡೈಸೇಶನ್ ಮತ್ತು ಅಪೊಮಿಕ್ಸಿಸ್‌ನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿಯ ಸಮುಚ್ಚಯಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪಜಾತಿ *ರುಬಸ್* ಅನ್ನು *ರುಬಸ್ ಫ್ರುಟಿಕೋಸಸ್* ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಆರ್ ಫ್ರುಟಿಕೋಸಸ್ ಜಾತಿಯನ್ನು ಆರ್ ಪ್ಲಿಕೇಟಸ್‌ನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಹಣ್ಣಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ೧ ಎಕರೆಗೆ (೦.೪೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ವಾರ್ಷಿಕ ೨೦,೦೦೦ ಪೌಂಡ್‌ಗಳು (೯,೧೦೦ ಕೆಜಿ) ಸಾಧ್ಯವಿದೆ, ಇದು ಈ ಸಸ್ಯವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

*ರುಬಸ್ ಅರ್ಮೇನಿಯಾಕಸ್* ("ಹಿಮಾಲಯನ್" ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ) ಅನ್ನು ಕೆನಡಾದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯುವ್ಯ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾನಿಕಾರಕ ಕಳೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ರಭೇದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇದು ನಗರ ಮತ್ತು ಉಪನಗರ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. 

## ವಿವರಣೆ 
ಟಾರಸ್‌ ಎಂಬ ಭಾಗ (ರೆಸೆಪ್ಟಾಕಲ್ ಅಥವಾ ಕಾಂಡ) ಹಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಅಂಶ ರಾಸ್‍ಬೆರಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಹಣ್ಣನ್ನು ಆರಿಸುವಾಗ, ಟಾರಸ್ ಹಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ರಾಸ್‍ಬೆರಿಯಲ್ಲಿ, ಟಾರಸ್ ಸಸ್ಯದ ಮೇಲೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಸ್‍ಬೆರಿ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಟೊಳ್ಳಾದ ತಿರುಳನ್ನು ಬಿಡಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. 

*ಬ್ರಾಂಬಲ್* ಎಂಬ ಪದವು ಯಾವುದೇ ಅಭೇದ್ಯ  ಸೂಚಿಸುವ ಪದವಾಗಿದೆ, ಕೆಲವು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಆದರೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದು *ರುಬಸ್* ಕುಲದ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾನೆಬೆರಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬ್ರಾಂಬಲ್ ಎಂಬ ಪದದ ಬದಲು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಮತ್ತು ರಾಸ್ಪ್ಬೆರಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಗುಂಪಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಹಣ್ಣು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬೆರ್ರಿ ಅಲ್ಲ. ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸಮುಚ್ಚಯ ಹಣ್ಣು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣ ಡ್ರುಪೆಲೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇದು ೩೭೫ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುಂಪಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಯುರೋಪ್, ವಾಯುವ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಅಪೊಮಿಕ್ಟಿಕ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ. 

## ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/PRubus_primocanes_and_floricanes.jpg/220px-PRubus_primocanes_and_floricanes.jpg|thumb| ಎರಡನೇ ವರ್ಷದ ಹೂಬಿಡುವಿಕೆ, ಎಡಕ್ಕೆ ಫ್ರುಟಿಂಗ್ ಫ್ಲೋರಿಕೇನ್‌ಗಳು. ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹೂವುಗಳು ಅಥವಾ ಹಣ್ಣುಗಳಿಲ್ಲದ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಪ್ರಿಮೊಕೇನ್‍ಗಳು.
ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರ್ರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬೇರುಗಳಿಂದ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. 

ಅದರ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಿಮೊಕೇನ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಕಾಂಡವು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು ೩-೬ ಮೀಟರ್ (೯.೮–೧೯.೭ ಅಡಿ) ಪೂರ್ಣ ಉದ್ದವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೫–೭ ಹೊಸ ಎಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲ್ಮೇಟ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಇದು ಯಾವುದೇ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಎರಡನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಡವು *ಫ್ಲೋರಿಕೇನ್* ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಡವು ಉದ್ದವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಹೂಬಿಡುವ ಲ್ಯಾಟರಲ್‌ಗಳನ್ನು (ಮೂರು ಅಥವಾ ಐದು ಚಿಗುರೆಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ) ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಒಡೆಯುತ್ತವೆ.  ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ವರ್ಷದ ಚಿಗುರುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ-ಬಾಗಿದ, ತುಂಬಾ ಚೂಪಾದ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ೨೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುರಹಿತ ತಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಪ್ರೈಮೋಕೇನ್-ಹಣ್ಣಿನ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ, ಅದು ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಪ್ರೈಮೋಕೇನ್-ಹಣ್ಣನ್ನು (ಪತನ ಬೇರಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಎವರ್‌ಬೇರಿಂಗ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಕೆಂಪು ರಾಸ್‍ಬೆರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನಿರ್ವಹಣೆಯಾಗದ ಸಸ್ಯಗಳು ಕಾಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಂಬೆಗಳ ದಟ್ಟವಾದ ಜಟಿಲತೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಟ್ರೆಲ್ಲಿಸ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಕಾಡುಗಳು, ಕುರುಚಲು ಗಿಡಗಳು, ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳುಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯುತ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಪೊದೆಗಳು ಕಳಪೆ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಾಳುಭೂಮಿ, ಹಳ್ಳಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತವೆ.  

ಹೂವುಗಳು ವಸಂತಕಾಲದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೊಂಬೆಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.  ಪ್ರತಿ ಹೂವು ಸುಮಾರು ೨-೩ ಸೆಂ.ಮೀ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಐದು ಬಿಳಿ-ಗುಲಾಬಿ ದಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.  ಮಳೆಗಾಲದ ದಿನ ಅಥವಾ ಮುಂಜಾನೆಯ ನಂತರ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ತುಂಬಾ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಸಹ, ಹೂವಿಗೆ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಭೇಟಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಹಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪೂರ್ಣ ಡ್ರುಪೆಲೆಟ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ರಾಸ್ಪ್ಬೆರಿ ಪೊದೆ ಕುಬ್ಜ ವೈರಸ್‌ನಂತಹ ಸೋಂಕಿನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಸೇವನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಹರಾಲ್ಡ್‌ಸ್ಕರ್ ಮಹಿಳೆಯ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದು ಸುಮಾರು ೨,೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಮಹಿಳೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಗ್ ದೇಹವಾಗಿದೆ. ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಇತರ ಆಹಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಕೆಯ ಹೊಟ್ಟೆಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ವೈನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡಿಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ೧೬೯೬  ಲಂಡನ್ ಫಾರ್ಮಾಕೋಪೋಯಾದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಾಕಶಾಲೆಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಪೈಗಳು, ಜೆಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳು ಇತರ ಹಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.  ೧೭೭೧ ರ ದಾಖಲೆಯು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಹುಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಎಲೆಗಳು, ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಔಷಧಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ. 

### ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ 
ಆಧುನಿಕ ಹೈಬ್ರಿಡೈಸೇಶನ್ ಮತ್ತು ತಳಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ೧೮೮೦ ರಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕನ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕಾ ತಜ್ಞ ಜೇಮ್ಸ್ ಹಾರ್ವೆ ಲೋಗನ್ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಾಂಟಾ ಕ್ರೂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೋಗನ್‌ಬೆರಿ ಎಂಬ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ-ರಾಸ್‌ಬೆರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಮುಳ್ಳುರಹಿತ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಹಣ್ಣುಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವು. ಯುಸ್ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯು ೧೯೯೦ ರಿಂದ ೨೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಳ್ಳುರಹಿತ ತಳಿಗಳು ದಕ್ಷ ಯಂತ್ರ-ಕೊಯ್ಲು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿ, ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ *ಟ್ರಿಪಲ್ ಕ್ರೌನ್*,   *ಕಪ್ಪು ಡೈಮಂಡ್*, *ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಪರ್ಲ್* ಮತ್ತು *ನೈಟ್‌ಫಾಲ್*, ಮೇರಿಯನ್‌ಬೆರಿ ತಳಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. 

## ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/Bee_pollinating_Blackberry.jpg/220px-Bee_pollinating_Blackberry.jpg|thumb| ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳನ್ನು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡುವ ಮರದ ಬಂಬಲ್‍ ಬೀ *( ಬಾಂಬಸ್ ಹಿಪ್ನೊರಮ್ ).*
ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಎಲೆಗಳು ಕೆಲವು ಮರಿಹುಳುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಮೇಯಿಸುವ ಸಸ್ತನಿಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಿಂಕೆಗಳು ಸಹ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತವೆ. ಮರೆಮಾಚುವ ಪತಂಗ *ಅಲಬೋನಿಯಾ ಜಿಯೋಫ್ರೆಲ್ಲಾದ* ಮರಿಹುಳುಗಳು ಸತ್ತ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಚಿಗುರುಗಳ ಒಳಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಪ್ರಬುದ್ಧವಾದಾಗ, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಸ್ತನಿಗಳಾದ ಕೆಂಪು ನರಿ, ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ಮತ್ತು ಯುರೇಷಿಯನ್ ಬ್ಯಾಡ್ಜರ್ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ಚದುರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Basket_of_wild_blackberries.JPG/220px-Basket_of_wild_blackberries.JPG|thumb|ಕಾಡು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ
ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳು ಯುರೋಪಿನ ಬಹುತೇಕ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡುವುದು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾಲಕ್ಷೇಪವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವುಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆದರೆ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಳೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಚಿಲಿ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯುವ್ಯದಂತಹ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ *ರುಬಸ್ ಅರ್ಮೇನಿಯಾಕಸ್* (ಹಿಮಾಲಯನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ) ಮತ್ತು *ರುಬಸ್ ಲ್ಯಾಸಿನಿಯಾಟಸ್* (ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆರ್ರಿ) ಅನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.   

ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಹಣ್ಣುಗಳು ಹಣ್ಣಾಗದಿದ್ದಾಗ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇದು "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳು ಹಸಿರು ಇದ್ದಾಗ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ" ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.  

## ಉಪಯೋಗಗಳು 
### ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು 
ಕಚ್ಚಾ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳು ೮೮% ನೀರು, ೧೦% ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳು, ೧% ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ೦.೫% ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಚ್ಚಾ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳು ೪೩ ಕ್ಯಾಲೊರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು (೨೦% ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರದ ಫೈಬರ್, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ (೩೧% ಡಿವಿ), ವಿಟಮಿನ್ C (೨೫% ಡಿವಿ) ಮತ್ತು ವಿಟಮಿನ್ ಕೆ (೧೯) ನ ದೈನಂದಿನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು (ಡಿವಿ) ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ). 

#### ಬೀಜ ಸಂಯೋಜನೆ 
ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳು ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಆದ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬೀಜಗಳು ಒಮೆಗಾ-೩ (ಆಲ್ಫಾ-ಲಿನೋಲೆನಿಕ್ ಆಮ್ಲ) ಮತ್ತು ಒಮೆಗಾ-೬ (ಲಿನೋಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ) ಕೊಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್, ಆಹಾರದ ಫೈಬರ್, ಕ್ಯಾರೊಟಿನಾಯ್ಡ್ಗಳು, ಎಲಾಜಿಟಾನಿನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಎಲಾಜಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. 

### ಪಾಕಶಾಲೆಯ ಬಳಕೆ 
ಮಾಗಿದ ಹಣ್ಣನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು, ಜಾಮ್‌ಗಳು, ಜೆಲ್ಲಿ, ವೈನ್ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

### ಫೈಟೊಕೆಮಿಕಲ್ ಸಂಶೋಧನೆ 
ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳು ಪಾಲಿಫಿನಾಲ್‌ಗಳು, ಫ್ಲೇವನಾಯ್ಡ್‌ಗಳು, ಆಂಥೋಸಯಾನಿನ್‌ಗಳು, ಸ್ಯಾಲಿಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಎಲಾಜಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಫೈಬರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಫೈಟೊಕೆಮಿಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.   ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಂಥೋಸಯಾನಿನ್‌ಗಳು ಅವುಗಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಗಾಢ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಒಂದು ವರದಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ ೧೦೦೦ ಪಾಲಿಫಿನಾಲ್-ಭರಿತ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳನ್ನು ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳಂತಹ ಗಾಢ ಬಣ್ಣದ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನದ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಲೇಬಲ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. 

## ಕೃಷಿ 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Black_Butte_blackberry.jpg/170px-Black_Butte_blackberry.jpg|thumb| ಕಪ್ಪು ಬ್ಯೂಟ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ
ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆಫ್-ಸೀಸನ್ ತಾಜಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  

ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ತಳಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.   ಅನೇಕ ಜಾತಿಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಪೂರ್ವಜರಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ತಳಿಗಳಿವೆ.   *ಪ್ರೈಮ್-ಜಾನ್* ಮತ್ತು *ಪ್ರೈಮ್-ಜಿಮ್‌*ನಂತಹ ಪ್ರಿಮೊಕೇನ್ ಫ್ರುಟಿಂಗ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಅವರ ಮೇಲಿದೆ.  ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ ಇತರ ನೆಟ್ಟ ತಳಿಗಳಂತೆಯೇ ಅವು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಗಿಡಗಳು ಮಧ್ಯ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣಾಗುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಅಥವಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯುವ್ಯದಂತಹ ತಂಪಾದ ಸೌಮ್ಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪತನದ ಬೆಳೆಯು ಅದರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. 

ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಅರೆ-ನೆಟ್ಟ ಮುಳ್ಳು ತಳಿಯಾದ *ಇಲ್ಲಿನಿ ಹಾರ್ಡಿ*ಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಗಿಡಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ.

### ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಮತ್ತು ಚಿಲಿ 
ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.   ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ತಾಜಾ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳಿಗೆ ೯೭% ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಿಲಿಯು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳ ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಮದುಗಳಿಗೆ ೬೧% ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಅವು ಆಂಥ್ರಾಕ್ನೋಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದು ಬೆರ್ರಿ ಅಸಮವಾಗಿ ಹಣ್ಣಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.   ಸುಣ್ಣ, ನೀರು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರದ (II) ಸಲ್ಫೇಟ್‌ನ  ಬೋರ್ಡೆಕ್ಸ್ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅವುಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಸಹ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.  ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಸಸ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಲುಗಳು ಕಳೆಗಳು, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಸಕ್ಕರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು, ಇದು ಕೀಟಗಳು ಅಥವಾ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.  ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆರ್ರಿ ಪೊದೆಗಳನ್ನು ನೆಡುವಾಗ ಬೆಳೆಗಾರರು ಪೊದೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಡು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳು ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು, 

ಮಚ್ಚೆಯುಳ್ಳ ರೆಕ್ಕೆ ಡ್ರೊಸೊಫಿಲಾ, *ಡ್ರೊಸೊಫಿಲಾ ಸುಜುಕಿ*, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳ ಗಂಭೀರ ಕೀಟವಾಗಿದೆ.  ಇದು ಅದರ ವಿನೆಗರ್ ಫ್ಲೈ ಸಂಬಂಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಹುದುಗಿಸಿದ ಹಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿದೆ. ಡಿ ಸುಜುಕಿಯು ಮೃದುವಾದ ಚರ್ಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುವ ಮೂಲಕ ತಾಜಾ, ಮಾಗಿದ ಹಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಲಾರ್ವಾಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹಣ್ಣಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ.   

*ಬೈಟುರಸ್ ಟೊಮೆಂಟೋಸಸ್* (ರಾಸ್ಪ್ಬೆರಿ ಜೀರುಂಡೆ), *ಲ್ಯಾಂಪ್ರೋನಿಯಾ ಕಾರ್ಟಿಸೆಲ್ಲಾ* (ರಾಸ್ಪ್ಬೆರಿ ಚಿಟ್ಟೆ) ಮತ್ತು *ಆಂಥೋನಮಸ್ ರೂಬಿ* (ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ ಬ್ಲಾಸಮ್ ವೀವಿಲ್) ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಬೆರಿಗಳನ್ನು ಮುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. 

## ಜಾನಪದ 
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು *ಓಲ್ಡ್ ಮೈಕೆಲ್ಮಾಸ್ ಡೇ* (೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ದೆವ್ವವು (ಅಥವಾ ಪೂಕಾ) ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವುದು, ಉಗುಳುವುದು ಅಥವಾ ನಿಂದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.  ಈ ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೌಲ್ಯವಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಶರತ್ಕಾಲದ ತೇವ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನವು ಹಣ್ಣುಗಳು *ಬೊಟ್ರಿಯೊಟಿನಿಯಾದಂತಹ* ವಿವಿಧ ಅಚ್ಚುಗಳಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಣ್ಣಿಗೆ ಅಹಿತಕರ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿರಬಹುದು.  ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿಯ ಆಳವಾದ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣವು ಕ್ರಿಸ್ತನ ರಕ್ತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳಿನ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಮುಳ್ಳುಗಂಟಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ,   ಆದರೂ ಇತರ ಮುಳ್ಳಿನ ಸಸ್ಯಗಳಾದ *ಕ್ರಾಟೇಗಸ್* (ಹಾಥಾರ್ನ್) ಮತ್ತು *ಯುಫೋರ್ಬಿಯಾ ಮಿಲಿ* (ಮುಳ್ಳಿನ ಸಸ್ಯದ ಕಿರೀಟ), ಕಿರೀಟಕ್ಕೆ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.  

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು