ಅಮಿತ್ ಜೇತ್ವಾ

ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ

**ಅಮಿತ್** ಜೇತ್ವಾ ( **ಅಮಿತ್ ಜೇತವಾ** ) (೧೯೭೫ - ೨೦ ಜುಲೈ ೨೦೧೦) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವಕ, ಗುಜರಾತ್‌ನ ಜುನಾಗಢ್ ಬಳಿಯ ಗಿರ್ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ ಅವರು, ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ದಿನು ಸೋಲಂಕಿ ಅವರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರು. ೨೦ ಜುಲೈ ೨೦೧೦ ರಂದು ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್ ನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಇಬ್ಬರು ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದರು.  ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಗುಜರಾತ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಸೋಲಂಕಿ ಅವರ ಸೋದರಳಿಯನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸೋಲಂಕಿ ಅವರಿಗೆ "ಕ್ಲೀನ್ ಚಿಟ್"  ನೀಡಿದ ಗುಜರಾತ್ ಪೋಲೀಸರ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿತು; ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳಕ್ಕೆ (ಸಿಬಿಐ) ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆದೇಶಿಸಿತು.  ೨೦೧೩ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಐ ದಿನು ಸೋಲಂಕಿಯನ್ನು ಕೊಲೆಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿತ್ತು. 

## ವೃತ್ತಿ 
ಖಂಭದಲ್ಲಿರುವ ಗಿರ್ ನೇಚರ್ ಯೂತ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಅಮಿತ್ ಜೇತ್ವಾ ಅವರು ಕಾಡುಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಂಕಾರ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್‌ಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಅನುಸರಿಸಿದ ನಂತರ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು.  ಅವರು *ಲಗಾನ್* ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಚಿಂಕಾರ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಟ-ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಮೀರ್ ಖಾನ್ ವಿರುದ್ಧದ ತನಿಖೆಗೆ ತಡೆ ನೀಡಿದ ಭುಜ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.

ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಆರ್ಟಿಕಲ್ ೩೫೬ ರ ದುರ್ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.  ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಬರಿಯಾ ಅರಣ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಗಿರ್ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಔಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ನ ಕೆಲವು ನೂರು ಮೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲಾದ ಮೂರು ಸಿಂಹಗಳ ನಿಗೂಢ ಸಾವಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. "ಕೆಲವು ಅರಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಅಂತಹ ವಿಷಯ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಜೇತ್ವಾ, ಐಎಫ್‌ಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿದರು.  ಈ ಘಟನೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಿಂಹ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಕುನೋ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಸತ್ತ ಸಿಂಹದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮುಂತಾದ ಅಪರಾಧಗಳ ಆರೋಪದ ಮೂಲಕ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. 

೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಲೋಕಾಯುಕ್ತರ ನೇಮಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಜೇತ್ವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಲೋಕಾಯುಕ್ತರನ್ನು ನೇಮಿಸುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸೂಚಿಸಿದೆ.  ಆಯುಕ್ತರ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಗುಜರಾತ್ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ (ಜಿಐಸಿ) ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಜೇಥ್ವಾ ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಅರ್ಜಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಅವರು ಮತ್ತೆ ಸಾವಿರಾರು ಆರ್‌ಟಿಐ ಬಳಕೆದಾರರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಂದರು, ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆರ್‌ಟಿಐ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಠೇವಣಿ ಮಾಡುವ ಪಾವತಿ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಆರ್ಡರ್ (ಐಪಿಒ) ಅನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. 

### ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಲಾಬಿ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖೆ 
೨೦೦೮ ರಿಂದ, ಗಿರ್ ಅರಣ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಹೊರಭಾಗದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಲಾಬಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಜೇತ್ವಾ ಅವರು ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಆರು ವಿನಂತಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.  ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೋಲಂಕಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದನೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾದ ಗೂಂಡಾಗಳಿಂದ ಜೇತ್ವಾ ಅವರನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಥಳಿಸಲಾಯಿತು.

೨೦೧೦ ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಗುಜರಾತ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ದೊರೆತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ದಿನು ಸೋಲಂಕಿ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸಂಬಂಧಿಕರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ, ಗಿರ್ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು.  ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಕಳವು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆರ್ಎಸ್ ೪.೧ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ದಿನು ಭಾಯ್ ಅವರಿಗೆ ಶೋಕಾಸ್ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಲಾಗಿದೆ&nbsp;ಅವನ ಮೇಲೆ ಮಿಲಿಯನ್. 

೨೦೦೩ ರಿಂದ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಇರುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನವಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಒಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅಥವಾ ಲೋಕಾಯುಕ್ತದಿಂದ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಆದೇಶವನ್ನು ಕೋರಿ ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. 

ಹಲವಾರು ನಾಗರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಎನ್‌ಜಿಒಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೋರಿ ಜುಲೈ ೨೧ ರಂದು ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣೆ ನಡೆಸಿದ್ದವು. 

### ದಿನು ಸೋಲಂಕಿ ಬಂಧಿತ 
ತನಿಖೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪೊಲೀಸರು ಕಾನ್ಸ್‌ಟೇಬಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್‌ಸಿನ್ಹ್ ವಾಧರ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಾಡಿಗೆ ಹಂತಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ ಪಚನ್ ಸಿಲ್ವಾ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು. ನಂತರ,೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ ರಂದು, ಅವರು ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಿಯಾಗಿ ದಿನು ಸೋಲಂಕಿಯ ಸೋದರಳಿಯ ಶಿವ ಸೋಲಂಕಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು. ಪೊಲೀಸ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮಿತ್ ಜೇಥಾವಾ ಅವರನ್ನು ಎಲಿಮಿನೇಟ್ ಮಾಡಲು ಶಿವ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್‌ಸಿನ್ಹ್ ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದರು. "ಬಹದ್ದೂರ್ ನಂತರ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶಾರ್ಪ್‌ಶೂಟರ್‌ಗಳಾದ ಶೈಲೇಶ್ ಪಾಂಡ್ಯ ಮತ್ತು ಪಚ್ಚನ್ ಶಿವ ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದರು." 

ಜೇತ್ವಾ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ದಿನು ಸೋಲಂಕಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅವರ ಸೋದರಳಿಯನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಕೊಲೆ ಸಂಭವಿಸಿದರೂ, ಗುಜರಾತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಅಪರಾಧ ವಿಭಾಗದ ತನಿಖೆಗಳು ಸೋಲಂಕಿ ಅವರ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದವು.  ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಗುಜರಾತ್ ಪೊಲೀಸರು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸಿಬಿಐಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವಂತೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸೂಚಿಸಿದೆ.  
* ೨೦೧೦ (ಮರಣೋತ್ತರ) ಎನ್‍ಡಿಟಿವಿ ಪರಿಸರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು "ದ ಗ್ರೀನ್ಸ್" ನಿಂದ ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
* ೨೦೧೧ (ಮರಣೋತ್ತರ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
* ೨೦೧೧ (ಮರಣೋತ್ತರ)ಎನ್‍ಡಿಟಿವಿ  ಭಾರತೀಯ ವರ್ಷದ LIC ಅನ್‌ಸಂಗ್ ಹೀರೋ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇತರ RTI ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಪಾಟೀಲ್, ವಿಶ್ರಮ್ ದೊಡಿಯಾ, ಸತೀಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ವಿಠ್ಠಲ್ ಗೀತೆ 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು