open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಚಾರು ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್

**ಚಾರು ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್** (WB ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸೇವೆಗಳ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ **ಚಾರು ಚರಣ್ ಬೋಸ್** ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ; ೨೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೯೦ - ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೦೯) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ. ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಅನುಶೀಲನ್ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮುರಾರಿಪುಕುರ್ ಬಾಂಬ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಿಲುಕಿಸಿದ ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆ-ವಿರೋಧಿ ಚಳವಳಿಯ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅಪರಾಧಿಗಳಾಗಿಸಲು ಕಾರಣರಾದ ಕುಖ್ಯಾತ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್ ಅಶುತೋಷ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರ ಹತ್ಯೆಯ ಆರೋಪಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೦೯ ರಂದು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.  

## ಕುಟುಂಬ 
ಚಾರು ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರು ೨೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೯೦ ರಂದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಖುಲ್ನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶೋಭನಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಕೇಶವ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಆತನಿಗೆ ಬಲಗೈ ಅಂಗೈ ಇರಲಿಲ್ಲ.   

## ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು 
ಚಾರು ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರು ತಳ್ಳಿಗಂಗೆಯ ೧೩೦, ರುಸ್ಸಾ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ೧೨ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮತ್ತು ಹೌರಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ವಿವಿಧ ಮುದ್ರಣಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ಅನುಶೀಲನ್ ಸಮಿತಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಶೋಷಣೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ಯುಗಾಂತರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಅವರು  ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಕುಖ್ಯಾತ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್ ಅಶುತೋಷ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರು ಮುರಾರಿಪುಕೂರ್ ಬಾಂಬ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆ-ವಿರೋಧಿ ಚಳವಳಿಯ ನಂತರ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅನೇಕ ಇತರ ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸಹ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುರಾರಿಪುರ ಬಾಂಬ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ರಹಸ್ಯ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಶುತೋಷ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೦, ೧೯೦೯ ರಂದು ಚಾರು ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದರು. ವಿವಿಧ ದಿನದಂದು ಚಾರು ಚಂದ್ರ ತನ್ನ ಅಂಗವಿಕಲ ಕೈಗೆ ರಿವಾಲ್ವರ್ ಅನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಶಾಲು ಹೊದ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಶುತೋಷ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಯಿಂಟ್-ಖಾಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಕೊಂದರು. ಚಾರು ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್‌ನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್ ಬಂಧಿಸಿದ್ದಾನೆ. 

## ಸಾವು 
ಅವರು ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೦೯ ರಂದು ಅಲಿಪೋರ್ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ನೇಣುಗಂಬದ ಮೇಲೆ ನಿಧನರಾದರು. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಹರಿಪಾದ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ

**ಹರಿಪಾದ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ** (೧೮೯೭ - ೧೧ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೬೭) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಲೋಕಸಭೆಯ ಸಂಸದ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರು ನಾಡಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಂಗಾಳಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬಾಘಾ ಜತಿನ್ ಅವರ ತಾಯಿಯ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಬಸಂತ ಕುಮಾರ್ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶಿಲೈದಾ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.  ಹರಿಪಾದ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಡಾ. ಪ್ರಫುಲ್ಲ ಚಂದ್ರ ರೇ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಎಮ್.ಎಸ್ ಸಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿದರು. 

## ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ 
ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ನಾಡಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು.  ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ನಂತರ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಢಾಕಾ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರು ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ ಚಳುವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರು ಕೊಮಿಲ್ಲಾದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಅಭಯ್ ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ನಾಡಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಹೇಬ್‌ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಗ್ರೋ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರು ೧೯೩೭ ರಿಂದ ೧೯೫೧ ರವರೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ (ಅಂದಿನ *ಬಾಂಗಿಯೋ ಬಯಾಬೊಸ್ತಪೋಕ್ ಸಭೆ* ) ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ಅವರು ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ ಕರೀಂಪುರದಲ್ಲಿ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ) ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಿಸಾನ್ ಮಜ್ದೂರ್ ಪ್ರಜಾ ಪಾರ್ಟಿಯ ಬ್ಯಾನರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದರು.  ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರು ೧೯೬೨ ಮತ್ತು ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಬದ್ವೀಪ್ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ) ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನಗರ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ) ದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.   ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ವಾಗ್ಮಿ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯರಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. 

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗ ಅಭಿಜಿತ್ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ. ಅಭಿಜಿತ್ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಆದರು ಮತ್ತು ೧೯೬೫ ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. 

## ಸಾವು 
ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ೧೧ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೬೭ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ಅಂಜಲೈ ಅಮ್ಮಾಳ್

**ಅಂಜಲೈ ಅಮ್ಮಾಳ್**  ಅವರು ಕಡಲೂರಿನ ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ  ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಇವರು ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ನೀಲ್ ಪ್ರತಿಮೆ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ, ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಇವರ ಧೈರ್ಯ ಕಂಡು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಇವರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಝಾನ್ನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರು ಅಂಜಲೈ ಅಮ್ಮಾಳ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಕದಲೂರಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅಂಜಲೈ ಅಮ್ಮಾಳ್  ಬುರ್ಖಾ ಧರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಗಾಂಧಿಯವರಿಂದಲೇ ಲೀಲಾವತಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಮ್ಮ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ಮಗಳನ್ನು ಅಮ್ಮಾಳ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಅಂಜಲೈ ಅಮ್ಮಾಳ್ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗಳು ಮುಂಗೈ, “ನನ್ನ ಅಜ್ಜಿ, ಅಂಜಲೈ ಅಮ್ಮಾಳ್ ನಾಲ್ಕೂವರೆ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಮಗನಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ಆಕೆಯ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ೮ನೇ ತರಗತಿಯ ಎರಡನೇ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ ತಮಿಳು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಅಜ್ಜ, ಮುರುಗಪ್ಪ, ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ, ಲೀಲಾವತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ಜಮದಗ್ನಿ ಸಹ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತೊಂದು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಇವರನ್ನು ವೆಲ್ಲೂರ್ ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ವೆಲ್ಲೂರು ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಇವರು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ಹೆರಿಗೆಯ ಸಮಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇವರ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಇವರನ್ನು ವೆಲ್ಲೂರು ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಒಮ್ಮೆ ಗಾಂಧೀಜಿ ಕದಲೂರಿಗೆ ಬಂದರು, ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಂಜಲೈ ಅಮ್ಮಾಳ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅಂಜಲೈ ಅಮ್ಮಾಳ್ ಅವರು ಬುರ್ಖಾ ಧರಿಸಿ ಕುದುರೆ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಭೆಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಇವರ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಇವರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಅವರು ಮೂರು ಬಾರಿ ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* https://anjalaiammal.com/ 

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು
ರಾವ್ ಗೋಪಾಲ್ ದೇವ್

**ರಾಜ ಗೋಪಾಲ್ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್** (೧೮೨೯ - ೧೮೬೨) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ **ರಾವ್ ಗೋಪಾಲದೇವ್** ಅವರು ೧೮೫೭ ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ, ಮಹಾರಾಜ ರಾವ್ ತುಲಾ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಅಹಿರ್ವಾಲ್‌ನ ರೇವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಹಾರಾಜ ರಾವ್ ಶಹಬಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಆರನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ವಂಶಸ್ಥರು ಮತ್ತು ರಾವ್ ತುಲಾ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ. ೧೮೫೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ರಾಜಾ ರಾವ್ ನಾಥು ರಾಮ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರು ೮೪೧ ಹಳ್ಳಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜಾಗೀರ್ ಅನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಮಹಾರಾಜ ರಾವ್ ತುಲಾ ಸಿಂಗ್ (ರೇವಾರಿ ಅಹಿರ್ವಾಲ್ ರಾಜವಂಶದ ಆಡಳಿತಗಾರ), ರಾವ್ ಗೋಪಾಲದೇವ್ ಅವರನ್ನು ರೇವಾರಿ ರಾಜ್ಯದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಇನ್ ಚೀಫ್ ಮಾಡಿದರು. 

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಮಿತ್ರ ಸೇನ್ ಅಹಿರ್
* ರುದಾ ಸಿಂಗ

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ 
* 
* 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ರಾಜಾ ದೇವಿ ಬಕ್ಷ್ ಸಿಂಗ್

**ರಾಜಾ ದೇವಿ ಬಕ್ಷ್ ಸಿಂಗ್**     ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಗೊಂಡಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ ರಾಜ.  ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೮೫೭ರ ದಂಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು. ಅವರನ್ನು ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೮೫೭ ರ ದಂಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು  ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ನಡುವೆ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಅವರು ಗೊಂಡಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ *ಜಿಗ್ನಾ* ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಗೊಂಡದ ೧೨ ನೇ ರಾಜನಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ೧೧ ನೇ ರಾಜ *ರಾಜ ಗುಮಾನ್ ಸಿಂಗ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದನು.* ಅವರ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ದಲ್ಜೀತ್ ಸಿಂಗ್.

ಅವರು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ, ಈಜು ಮತ್ತು ಮಲ್ಲ-ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

## ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ 
೫ ಜುಲೈ ೧೮೫೭ ರಲ್ಲಿ  ಬೇಗಂ ಹಜರತ್ ಮಹಲ್, ಅವಧ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಬಕ್ಷ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಪತ್ರವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು.

## ಸಾವು 
ಅವರು ನೇಪಾಳದ ದೇವಖೂರ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮಲೇರಿಯಾದಿಂದಾಗಿ ೧೮೬೬ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. 

## ಪರಂಪರೆ 
**ರಾಜಾ ದೇವಿ ಬಕ್ಷ್ ಸಿಂಗ್ ಲೈಬ್ರರಿ**,  ೨೫ ಮೇ ೧೯೭೪ ರಂದು ನಗರಪಾಲಿಕಾ ಗೊಂಡರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಗೊಂಡಾದಲ್ಲಿನ ಸಾಗರ್ ತಲಾಬ್ ( ಕೊಳ ) ನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.

ಗೊಂಡಾದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ದೇವಿ ಭಕ್ಷ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಮುಟ್ನೂರಿ ಕೃಷ್ಣ ರಾವ್

**ಮುಟ್ನೂರಿ ಕೃಷ್ಣ ರಾವ್** ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ, ಸಂಪಾದಕ, ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದವರು.   ಅವರು ೧೯೦೭ ರಿಂದ ೧೯೪೫ ರವರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದ *ಕೃಷ್ಣ ಪತ್ರಿಕೆಯ* ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು.   ಇವರನ್ನು ತೆಲುಗು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಅವರು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಕೃಷ್ಣ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಿವಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮುಟ್ನೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೧೮೭೯ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.  ಅವರು ಚಿಕ್ಕವರಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರ ತಂದೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. 

## ಕುಟುಂಬ 
ಇವರು ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗನಿದ್ದನು. ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಇದ್ದ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗ ಅವರಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ತೀರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಮಗಳು ವಿಧವೆಯಾದಳು.

## ವೃತ್ತಿ  
ಇವರು *ಕೃಷ್ಣ* ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ನಂತರ ೧೯೦೭ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಪಾದಕೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಡವರ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಮೊತ್ತದ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು.  *ಆಂಧ್ರಭಾರತಿ* ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನೂ ಕೆಲಕಾಲ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.

## ಸ್ಮಾರಕ 
ಇವರು ೨೫ ಜೂನ್ ೧೯೪೫ ರಂದು ಜಲೋದರದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.  ಮಚಲಿಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿರುವ ಪುರಸಭೆಗೆ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.
thumb|197x197px| ಮುಟ್ನೂರಿ ಕೃಷ್ಣರಾವ್, ಸಂಪಾದಕರು, ಕೃಷ್ಣ ಪತ್ರಿಕೆ

## ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 
ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ತೆಲುಗು ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಂಘವು ನವೆಂಬರ್ ೧೮, ೨೦೨೨ ರಂದು ಮುಟ್ನೂರಿ ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು.ಇವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ 'ಕೃಷ್ಣ ಪತ್ರಿಕೆ' ಮೂಲಕ ಮುಟ್ನುರಿ ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಪತ್ರಕರ್ತರು ವಹಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅವರ ಅಮೂಲ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ  ಸ್ಮರಿಸಲಾಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಉಮಾ ನೆಹರು

**ಉಮಾ ನೆಹರು** (೮ ಮಾರ್ಚ್ ೧೮೮೪ - ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೬೩) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ.

## ವೃತ್ತಿ 
೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅವರು ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ರಾಮೇಶ್ವರಿ ನೆಹರು ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ *ಸ್ತ್ರೀ ದರ್ಪಣ್* ಎಂಬ ಮಹಿಳಾ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅವರು ಸಾಲ್ಟ್ ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಜೈಲುವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಅವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸೀತಾಪುರದಿಂದ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೧೯೬೨ ರಿಂದ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಅವರು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಆಗ್ರಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ನೆಹರು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿಸ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ೧೯೦೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಶಾಮಲಾಲ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಶ್ಯಾಮ್ ಕುಮಾರಿ ಎಂಬ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಆನಂದ್ ಕುಮಾರ್ ಎಂಬ ಮಗನಿದ್ದರು. ಆನಂದ್ ಕುಮಾರ್ ನೆಹರು ಅವರ ಮಗ ಅರುಣ್ ನೆಹರು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. ಉಮಾ ನೆಹರು ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೬೩ ರಂದು ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 
* «I primi passi del femminismo indiano ನ ನೋಟ: ರಾಮೇಶ್ವರಿ ಮತ್ತು ಉಮಾ ನೆಹರು nell'India di inizio Novecento | ಸ್ಟೋರಿಯಾ ಡೆಲ್ಲೆ ಡೊನ್ನೆ», ೧೦ ಲುಗ್ಲಿಯೊ ೨೦೨೦ https://oaj.fupress.net/index.php/sdd/article/view/2520/2520.

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ತಾರಾ ರಾಣಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ್

**ತಾರಾ ರಾಣಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ** ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ಫುಲೇಂದ ಬಾಬು ಬಿಹಾರದ ಸರನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿಯು ಸಿವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪೊಲೀಸರಿಂದ ಅವರ ಪತಿ ಗುಂಡು ಏಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾದರು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಅವರು ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದೇ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು, ಮೆರವಣಿಗೆ ನಂತರ ಅವರ   ಸತ್ತ ಪತಿಯನ್ನು ಕಾಣಲು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕ ಐದು ವರ್ಷ ನಂತರವೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ 
ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು ಪಾಟ್ನಾ ನಗರದ ಸಮೀಪದ ಸರನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಫುಲೇಂದು ಬಾಬು ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆಯ ಉಲ್ಬಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ತಾರಾ ರಾಣಿ ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. 

೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೨ ರಂದು, ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಕರೆ ಮೇರೆಗೆ, ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ಸಿವಾನ್ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯ ಮುಂದೆ ಭಾರತದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಎತ್ತುವ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು "ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಭಟನೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ರಘುನಾಥ್ ಮಹತೋ

**ರಘುನಾಥ್ ಮಹತೋ** (೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೭೩೮ - ೫ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೭೭೮) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ. ಇವರು ಕುಡ್ಮಿ ಮಹತೋ ಸಮುದಾಯದ ಚುವಾರ ದಂಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.      ಅವರು ೧೭೬೯ ರಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.    

## ಅವಲೋಕನ 
ರಘುನಾಥ್ ಮಹತೋ ಅವರು ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೭೩೮ ರಂದು ಸೆರೈಕೆಲಾ ಖಾರ್ಸಾವನ ಜಿಲ್ಲೆ ನಿಮ್ಡಿಹ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಘುಟಿಯಾಡಿಹ (ಬುಟ್ಪರ್ಸಾ ಘುಟಿಯಾಡಿಹ) ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.   

ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ದಂಗೆಯನ್ನು ಚುವಾರ ದಂಗೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. *ಚುವಾರ* ಎಂದರೆ ಲೂಟಿಕೋರ ಎಂದರ್ಥ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ೧೭೬೫ ರಲ್ಲಿ ಬಕ್ಸರ್ ಕದನವನ್ನು ಗೆದ್ದಾಗ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದಿಂದ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಪಡೆದರು.  ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಜನರು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಜನರು ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಜಮೀನ್ದಾರರು ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಸೇರಿದರು, ಇತರರು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದರು. ೧೭೬೯ ರಲ್ಲಿ, ರಘುನಾಥ್ ಮಹತೋ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಕುಡ್ಮಿ ಮಹತೋ ಜನರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.   ಅವರ ಘೋಷಣೆ ಹೀಗಿತ್ತು:... "ಅಪ್ನಾ ಗಾಂವ್, ಅಪ್ನಾ ರೈಜ್; ಧುರ್ ಖೇಡಾ ಬ್ರಿ‌‍‍ಟಿಷ್ ರೈಜ್. ಬಂಡುಕೋರರ ಗುರುತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜಮೀನ್ದಾರರನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ದಂಗೆಕೋರರು *ಚುವಾರ* ಎಂದರೆ ಲೂಟಿಕೋರರು, ಕಳ್ಳರು, ಅಸಹ್ಯ ಜನರು, ಅನಾಗರಿಕರು, ಮತ್ತು ಸೊಕ್ಕಿನವರು ಎಂದು ಜಮೀನ್ದಾರರು ಹೇಳಿದರು.    ಬಂಡಾಯವೆದ್ದ ಜನರು ಕುಡ್ಮಿ ಮಹತೋ, ಭೂಮಿಜ, ಬಗ್ದಿ, ಬೌರಿ, ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು.    

೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೭೭೮ ರಂದು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ರಘುನಾಥ್ ಮಹತೋ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂಡ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ ರಘುನಾಥ್ ಮಹತೋ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರ ಬಂಡುಕೋರರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿ ಮಡಿದರು.  

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಕೆ. ಪಿ. ಜಾನಕಿ ಅಮ್ಮಾಳ್

**ಕೆ. ಪಿ. ಜಾನಕಿ ಅಮ್ಮಾಳ್** (೧೯೧೭-೧೯೯೨) ಅವರು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ)ದ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಇವರು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರು ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ ಮಧುರೈ  ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
೧೯೧೭ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಅವರು ಪದ್ಮನಾಭನ್ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದಂಪತಿಗೆ ಏಕೈಕ ಮಗು. ಅವರು ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಅವರು ೮ ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಾಯಿ ನಿಧನರಾದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅವರ ಅಜ್ಜಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅವರು ಎಂಟನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರು ಪಳನಿಯಪ್ಪ ಪಿಳ್ಳೈ ಬಾಯ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗೆ, ತಿಂಗಳಿಗೆ ರೂ.೨೫ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾಯಕ ನಟಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ  ರೂ. ೩೦೦ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರು ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು  ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಎಸ್ ವಿಶ್ವನಾಥದಾಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. 

ಜಾನಕಿ ಅಮ್ಮಾಳ್ ತಮ್ಮ ತಂಡದ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ವಾದಕರಾದ ಗುರುಸಾಮಿ ನಾಯ್ಡು ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 

## ವೃತ್ತಿ 
ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮಹಿಳೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ತಿರುನಲ್ವೇಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಬೇಕಾಯಿತು.  ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.  

ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಚಳವಳಿಯ ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.  ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ಮಧುರೈ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ನಂತರ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸೇರಿದರು. ಪಕ್ಷದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಅವರು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ) ಗೆ ತೆರಳಿದರು. 

ಜಾನಕಿ ಅಮ್ಮಾಳ್ ಮತ್ತು ಪೊನ್ಮಲೈ ಪಾಪ ಉಮಾನಾಥ್ ಅವರು ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. 

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. 

ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಬಂಧನಗಳು ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಮುಗಿಯದ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಅವರು ೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೨ ರಂದು ಅಸ್ತಮಾದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ಚಾರು ಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿ

**ಚಾರು ಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿ** (೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮೯೬ - ೨೪ ಜೂನ್ ೧೯೮೫) ಒಬ್ಬ ಕಟ್ಟಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ, ಗಾಂಧಿವಾದಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವೋದಯ ನಾಯಕ. ಅವರು ಆಚಾರ್ಯ ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆಯವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಯಾಗಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋದಯ ಚಳುವಳಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೂದಾನ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.

## ಜನನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಚಾರು ಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿಯವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯, ೧೮೯೬ ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ (ಇಂದಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಭಾರತ) ದಕ್ಷಿಣ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಪರಗಣಗಳ ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕುಲ್ಪಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಶ್ಯಾಮ್ ಬಸೂರ್ ಚಾಕ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು.

## ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು 
೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿಯವರು ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಸುಂದರಬನದಲ್ಲಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೊರೆದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಚಾರುಚಂದ್ರ ಅವರು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿದ್ದರು. ಅವರು ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ೨೪ ಪರಗಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಟುಗುಂಜ್, ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್, ಕುಲ್ಪಿ, ಕರಂಜಲಿ, ಹರಿಣವಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಂದರಬನ್ಸ್‌ನ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ *ಖಾದಿ* ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಬಿಶ್ವರಂಜನ್ ಸೇನ್ ಅವರು ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ *ಖಾದಿ ಮಂದಿರದ* ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ನೂಲುವ ಚಕ್ರಗಳಿಂದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೪ ಪರಗಣಗಳು ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು.

ಚಾರುಚಂದ್ರ ಅವರು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಳವಳಿಯ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಭಯ್ ಆಶ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇದು ಗಾಂಧಿಯವರ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದ ಕೊಮಿಲ್ಲಾದಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿಯವರು ಆಚಾರ್ಯ ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆಯವರ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಚಾರುಚಂದ್ರ ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸರ್ವೋದಯ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಹಕಾರವು ಗ್ರಾಮ ದಾನ ಮತ್ತು ಭೂದಾನ ಚಳುವಳಿಯ ಮೂಲ ತತ್ವವಾಗಿದೆ ( *ಭೂದಾನ* ಚಳುವಳಿ). ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿಯವರು ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆಯವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ತಮ್ಮ ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಗಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸರ್ವೋದಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಹಲವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಜೀವನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ *ಭೂದಾಜಜ್ಞ ಮಂಡಲವನ್ನು* ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿ ಅವರು ಬಂಗಾಳದ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಜೂನ್ ೨೦, ೧೯೪೭ ರಂದು ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ, ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿ ಅವರು ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಕಿಸಾನ್ ಮಜ್ದೂರ್ ಪ್ರಜಾ ಪಾರ್ಟಿ (ಕೆಎಂಪಿಪಿ) ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅವರು ಪ್ರಫುಲ್ಲ ಚಂದ್ರ ಘೋಷ್ ಅವರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೊದಲ ಸಚಿವರಾದರು.

## ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳು 
* *ಭೂದಾನಜಜ್ಞ ಕಿ ಓ ಕೇನಾ* (೧೯೫೫)(ಏನು ಮತ್ತು ಏಕೆ ಭೂದಾನ ಚಳುವಳಿ)
* *ಆಮದೇರ ಜಾತಿ ಶಿಕ್ಷಾ* (೧೯೬೨)(ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ)
* *ಕೋರಾ-ಆನಾ ಸಾರ* (ಕುರಾನ್‌ನ ಸಾರ)
* ಆಸಮೇರ ಅಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೬೧)
* ಥಾಟ್ಸ್ ಆನ್ ಅಸ್ಸಾಂ ಡಿಸ್ಟರ್ಬನ್ಸ್ (೧೯೬೧) 

## ಸಾವು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ 
ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿಯವರು ಜೂನ್ ೨೪, ೧೯೮೫ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಚಾರುಚಂದ್ರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್ ನಗರದ ವಾರ್ಡ್ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೩ ರಲ್ಲಿನ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆ ರಸ್ತೆಗೆ ಪುರಸಭೆಯಿಂದ ‘ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿ ಸರಣಿ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿ ಸರಣಿ ಛೇದಕದಲ್ಲಿ ಚಾರುಚಂದ್ರ ಭಂಡಾರಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:CS1 Bengali-language sources (bn)
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಅತುಲ್ ಸೇನ್

**ಅತುಲ್ ಸೇನ್** (೫ ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೩೨) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ, ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದ ಬಂಗಾಳಿ  ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು *ಸಂಭು* ಮತ್ತು *ಕುಟ್ಟಿ ಎಂಬ* ಉಪನಾಮಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. 

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಅತುಲ್ ಸೇನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಖುಲ್ನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೆನಾಹತಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಅಶ್ವಿನಿ ಕುಮಾರ್ ಸೇನ್. ಅವರು  ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ  ಅವರು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳಾದ ರಸಿಕ್ಲಾಲ್ ದಾಸ್, ಅನುಜಾಚರಣ್ ಸೇನ್, ರತಿಕಾಂತ ದತ್ ಮತ್ತು ಕಿರಣ್ ಚಂದ್ರ ಮುಖರ್ಜಿಯವರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಯ *ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ*  ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು.

## ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು 
ಅವರು ಜಾದವ್‌ಪುರ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಜುಗಂತರ ಪಕ್ಷದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ *ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್* ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು.  ಅದನ್ನು  ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೩೨ ರಂದು, ಅವರು ಸರ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು.  ಆದರೆ ಅವರು  ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ವಿಫಲರಾದರು ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ನಂತರ ಇವರು ಪೊಟಾಶಿಯಂ ಸೈನೈಡ್ ಸೇವಿಸಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಮಲ್ಲು ಸ್ವರಾಜ್ಯಂ

**ಮಲ್ಲು ಸ್ವರಾಜ್ಯಂ** (೧೯೩೧ - ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨) ಅವರು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ)ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ. ಅವರು ತೆಲಂಗಾಣ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಸಶಸ್ತ್ರ *ದಳದ* ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ *ನಾ ಮಾತೆ ತುಪಾಕೀ ಟೂಟಾ* (ನನ್ನ ಮಾತೇ ಬುಲೆಟ್) ವನ್ನು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. 

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಸ್ವರಾಜ್ಯಂ ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ಭೀಮರೆಡ್ಡಿ ರಾಮಿರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಚೊಕ್ಕಮ್ಮ ದಂಪತಿಗೆ ಕಾರ್ವಿರಾಲ ಕೊತಗುಡೆಂನಲ್ಲಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 

## ವೃತ್ತಿ 
ನಲ್ಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆ ನಿಜಾಮರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಸ್ವರಾಜ್ಯ (ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಪಡೆಯುವ ಹೋರಾಟದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ನೀಡಿದ ಕರೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲು ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರ ಹಲವಾರು ಸಂಬಂಧಿಕರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಸ್ವರಾಜ್ಯಂ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಡಲಾಗಿದೆ. 

೧೦ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಿಜಾಮರ ರಜಾಕರ ವಿರುದ್ಧ ಜನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ೧೧ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆಂಧ್ರ ಮಹಾಸಭಾದ ಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕರೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಟುಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ  ಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡಿದರು.  ಮಲ್ಲು ಸ್ವರಾಜ್ಯಂ ಜಮೀನ್ದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ *ದಳದ* ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ತಲಾ ೧೦,೦೦೦ ರೂ.  ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. 

ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷವು ಆಂಧ್ರ ಮಹಾಸಭಾದ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಜಾಮರ ಕ್ರೂರ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಜೀತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೋರಾಡುತ್ತಿತ್ತು.

೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ಅವರ ಪತಿ ಮಲ್ಲು ವೆಂಕಟ ನರಸಿಂಹ ರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರ ಭೀಮರೆಡ್ಡಿ ನರಸಿಂಹ ರೆಡ್ಡಿ (ರಾಜ್ಯದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚಳವಳಿಯ ಇಬ್ಬರೂ ಸದಸ್ಯರು) ಅವರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷವು ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಜಮೀನ್ದಾರರಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಡವರಿಗೆ ಹಂಚುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.

ನಂತರ ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತುಂಗತುರ್ಥಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ೧೯೭೮ ಮತ್ತು ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ)ದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡರು. 

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮರಣ 
ಸ್ವರಾಜ್ಯಂ ಅವರಿಗೆ ಮಲ್ಲು ಗೌತಮ ರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲು ನಾಗಾರ್ಜುನ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಕರುಣಾ ಎಂಬ ಮಗಳೂ ಕೂಡಾ ಇದ್ದಳು. ಅವರು ೨೦೦೯ ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಚಿರಂಜೀವಿ ಅವರ ಪ್ರಜಾ ರಾಜ್ಯಂ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನಲ್ಗೊಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರು.  ಅವರ ಸೊಸೆ, ಮಲ್ಲು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಅವರು ಮಲ್ಲು ಸ್ವರಾಜ್ಯಂ ಅವರ  ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು AIDWA ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿನಿ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ)ದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ) ನಲ್ಲಿ ನಲ್ಗೊಂಡದಿಂದ ೨೦೧೯ ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ವರಾಜ್ಯಂ ಅವರು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ ರಂದು, ತಮ್ಮ ೯೧ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಂಗಾಂಗ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.  ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಲ್ಗೊಂಡದ ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಅಪ್ಪಣ್ಣಗೌಡ ಪಾಟೀಲ

**ಅಪ್ಪಣ್ಣಗೌಡ ಪಾಟೀಲರು** ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು  ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. 

## ಸಾಧನೆ
೩೧ ಜುಲೈ ೧೯೬೮ ರಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ *ಹುಕೇರಿ ರೂರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕೋಆಪರೇಟಿವ್ ಸೊಸೈಟಿ* ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣಕರ್ತರು ಇವರಾಗಿದ್ದರು.

## ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ 
ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಗೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಗೌರವಾಥಾ೯ವಾಗಿ ಅವರ ಪೀಠವನ್ನು ಬೆಳಗಾವಿಯ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ಹುಕ್ಕೇರಿ ರೂರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಸೊಸೈಟಿಯು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕಂಬಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಒಂದು ಘಟಕವನ್ನು ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.  

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಧರಣನಾಥ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ

**ಧರಣನಾಥ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ** (೧೮೮೨ - ೧೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೮) ಬಂಗಾಳಿ ಮೂಲದ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ.

## ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು 
ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರು ೧೮೮೨ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಖುಲ್ನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ *ಗುರುಕುಲ* ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಉಮಾಚರಣ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ. ಹಳೆಯ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಬರಿಶಾಲೆಗೆ  ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನಿ ಕುಮಾರ್ ದತ್ತಾ ಅವರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಳುವಳಿಯತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು. ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಬಿಪಿನ್ ಬಿಹಾರಿ ಗಂಗೂಲಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ಇವರು ಮುರಾರಿಪುಕುರ್ ಬಾಂಬ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಭೂಗತರಾಗಿ ಬರ್ಮಾಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋದರು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ದಿಯೋಘರ್ ಪಿತೂರಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. 

## ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು 
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರು ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟರು. ಅವರು ಹೂಗ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.  ೧೯೫೧ ರ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘದ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಧನೇಖಾಲಿ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)ಯಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸಿ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.  ಅವರು ಹೂಗ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹರಿಪಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರು ಹರಿಪಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿವೇಕಾನಂದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹರಿಪಾಲ್ ಎಂಬ ಕಾಲೇಜನ್ನು ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ
ಎನ್.ಶಂಕರಯ್ಯ

**ಎನ್. ಶಂಕರಯ್ಯ** (೧೫ ಜುಲೈ ೧೯೨೧ - ೧೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩)ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ನಂತರ, ಶಂಕರಯ್ಯ ಮಧುರೈನ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ೧೯೩೭ರಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಮದ್ರಾಸ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘಟನೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಧುರೈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಂತಿಮ ವರ್ಷದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊದಲು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. 

ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನವು ಏಳು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲುವಾಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಗುವ ಮುನ್ನಾ ದಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅನೇಕ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ ಶಂಕರಯ್ಯ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು.  ೧೧ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯೬೪ ರಂದು ನಡೆದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸಭೆಯಿಂದ ಹೊರನಡೆದ ೩೨ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.

ನಂತರ ಅವರು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ)ದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರು. ಅವರು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ)ದ ಕೇಂದ್ರ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಿಸಾನ್ ಸಭಾದ ನಾಯಕತ್ವದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೯೫ ರಿಂದ ೨೦೦೨ ರವರೆಗೆ ಸಿಪಿಐ(ಎಂ) ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು.  

ಶಂಕರಯ್ಯ ಅವರು ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಮಧುರೈ ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಮತ್ತು ೧೯೭೭ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಮಧುರೈ ಪೂರ್ವ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಎರಡು ಬಾರಿ ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.  ಅವರು ೧೯೬೨ ಮತ್ತು ೧೯೫೭ ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧುರೈ ಪೂರ್ವ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ವಿಫಲರಾದರು. 

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾವು 
ಶಂಕರಯ್ಯ ಅವರು ನವಮಣಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.  ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಾದ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ನರಸಿಮ್ಮನ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಜುಲೈ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ೧೦೦ ನೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. 

ಶಂಕರಯ್ಯ ಅವರು ೧೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ ರಂದು ಚೆನ್ನೈನ ಅಪೋಲೋ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ೧೦೨ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.  ಅವರು ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.  

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ೧೯೭೭ ತಮಿಳುನಾಡು ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ
* ೧೯೮೦ ತಮಿಳುನಾಡು ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ
* ಶಂಕರಯ್ಯನವರ ಕುರಿತು ದಿನಮಣಿ ಲೇಖನ

ವರ್ಗ:೨೦೨೩ ನಿಧನ
ವರ್ಗ:೧೯೨೧ ಜನನ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಉದಾ ದೇವಿ

**ಉದಾ ದೇವಿ ಪಾಸಿ** ೧೮೫೭ ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರ ಪರವಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ. ಇವರು ಅವಧ್‌ನ ಆರನೇ ನವಾಬರಾದ ವಾಜಿದ್ ಅಲಿ ಶಾ ಅವರ ಮಹಿಳಾ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.

ಮೇಲ್ಜಾತಿ ಇತಿಹಾಸಗಳು ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿಯವರಂತಹ  ನಾಯಕಿಯರ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಉದಾ ದೇವಿ ಪಾಸಿಯಂತಹ ದಲಿತ ಪ್ರತಿರೋಧ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಉದಾ ದೇವಿ ಪಾಸಿ ಮತ್ತು ಇತರ ದಲಿತ ಮಹಿಳಾ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯರು ೧೮೫೭ ರ ಭಾರತೀಯ ಬಂಡಾಯದಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಹೋರಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು "ದಲಿತ ವೀರಾಂಗಣಗಳು" ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಜರತ್ ಮಹಲ್‌ನ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕನಾಗಿದ್ದ ಮಕ್ಕಾ ಪಾಸಿಯನ್ನು ಉದಾ ದೇವಿ ಅವರು ಮದುವೆಯಾದರು.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಜನರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕೋಪವನ್ನು ನೋಡಿದ ಉದಾ ದೇವಿಯು ಆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಣಿ ಬೇಗಂ ಹಜರತ್ ಮಹಲ್ ಅವರನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಲು, ಬೇಗಂ ತಮ್ಮ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವಧ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಉದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸತ್ತನೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ರೋಷದಿಂದ, ಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರು.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಉದಾ ದೇವಿಯವರು ೩೦ ಜೂನ್ ೧೮೩೦ ರಂದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಲಕ್ನೋ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಜಾರಿಯಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ (ಈಗ ಗೋಮತಿ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಪಾಸಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಪತಿಯ ಹೆಸರು ಮಕ್ಕ. ಅವರ ಪತಿ  ಆ ಕಾಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಆಗಿದ್ದರು.

## ಸಿಕಂದರ್ ಬಾಗ್ ಕದನ 
ನವೆಂಬರ್ ೧೮೫೭ ರಲ್ಲಿ ಸಿಕಂದರ್ ಬಾಗ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಉದಾದೇವಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ಗೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಅರಳಿ ಮರವನ್ನು ಏರಿ  ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಬಲಿಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಕಡಿದಾದ, ಕೆಳಮುಖವಾದ ಪಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಗುಂಡಿನ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಗುಪ್ತ ಸ್ನೈಪರ್‌ಗೆ ಮರದ ಮೇಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ  ಅನುಮಾನ ಅವರಿಗೆ ಮೂಡಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸತ್ತ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ಬಂಡುಕೋರನನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದರು. ತನಿಖೆಯ ನಂತರ, ಆ ಸ್ನೈಪರ್ ಉದಾ ದೇವಿ ಪಾಸಿ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು. ವಿಲಿಯಂ ಫೋರ್ಬ್ಸ್-ಮಿಚೆಲ್, *ರೆಮಿನಿಸೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ,* ಉದಾ ದೇವಿ ಬಗ್ಗೆ,  "ಅವಳು ಒಂದು ಜೋಡಿ ಭಾರವಾದ ಹಳೆಯ ಮಾದರಿಯ ಅಶ್ವದಳದ ಪಿಸ್ತೂಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅವಳ ಬೆಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ  ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವಳ ಚೀಲ ಇನ್ನೂ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳಿಂದ ಅವಳು ಅರ್ಧ ಡಜನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುರುಷರನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದಳು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪಿಲಿಭಿತ್‌ನ ಪಾಸಿಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ ೧೬ ರಂದು ಉದಾ ದೇವಿ ಪಾಸಿಯವರಿಗಾಗಿ ಹುತಾತ್ಮರ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಒಟ್ಟುಗೂಡುತ್ತಾರೆ.

## ಉದಾ ದೇವಿಯ ಹೆಸರಿನ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ 
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ೨೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧ ರಂದು ಮಹಿಳಾ  ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಉದಾ ದೇವಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಬ್ಯುಲರಿ (PAC) ಮಹಿಳಾ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗ ಬಲಿದಾನ ಮಾಡಿದ ಮೂವರು ಮಹಿಳಾ ಯೋಧರಾದ ರಾಣಿ ಅವಂತಿಬಾಯಿ, **ಉದಾ ದೇವಿ** ಮತ್ತು ಜಲ್ಕರಿಬಾಯಿ ಅವರ ನಂತರ ಮೂರು ಪಿಎಸಿ ಮಹಿಳಾ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಈಗಾಗಲೇ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ಯನಾಥ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಅವಂತಿಬಾಯಿ ಲೋಧಿಯವರ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ  ಕುರಿತು ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಭೆಯನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಜಯನಾಥ ಪತಿ

**ಜಯನಾಥ ಪತಿ** (೧೮೮೦ - ೧೯೩೯) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಮಾಗಾಹಿ ಭಾಷೆಯ  ಕಾದಂಬರಿಕಾರ.  ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಗಾಹಿ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಯಾದ *ಸುನೀತಾ*ದ ಲೇಖಕ.

## ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ 
ಜಯನಾಥ ಪತಿ ಅವರು  ಬರಹಗಾರ, ಸಂಪಾದಕ-ಪ್ರಕಾಶಕ ಮತ್ತು ವೇದ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರು ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಗಂಭೀರ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರು ವಿವಿಧ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ-ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಅನೇಕ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲರಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಮಗಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು. ಮಗಾಹಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಪತಿ ನಂತರ ಮಾಗಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಬರಹದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮೊಖ್ತಾರ್ ಆಗಿದ್ದ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಮೊಖ್ತಾರ್‌ಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಸಹ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಯನಾಥ ಪತಿ  ಕೇವಲ ೧೨ ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಓದಿದ ನಂತರ ಮೊಖ್ತಾರ್ ಆದರು ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ನಾವಡಾದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಅದು ಇಂದಿಗೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಪತಿ ನಿರ್ಭೀತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ಏಕೈಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಚಳವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾವಡ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೂರಾಜಿಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು, ಅವರು ಕೈಬರಹದ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಶ್ಯಾಮಾದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ, ಅವರು ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಹಜಾರಿಬಾಗ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಕಳೆದರು.

ಜಯನಾಥ ಪತಿ ಅವರು ೧೯೨೭ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ *ಸುನೀತಾ* ಎಂಬ ಮಗಾಹಿ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದರು. ಅದು ೧೯೨೮ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಸುನೀತಿ ಕುಮಾರ್ ಚಟರ್ಜಿ ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೨೮ ರ *ದಿ ಮಾಡರ್ನ್ ರಿವ್ಯೂ* ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಈಗ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧,೧೯೨೮ ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ ಅವರ ಎರಡನೇ ಮಗಾಹಿ ಕಾದಂಬರಿ *ಫೂಲ್ಬ ಹದ್ದೂರ* ನ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಇದರ ನಂತರ, ಅವರ ಮೂರನೇ ಕಾದಂಬರಿ *ಗಧನೀತ*  ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಜಯನಾಥ ಪತಿ ಅವರು ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ 'ಸ್ವರಾಜ' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಯಿದೆ ೧೯೩೫ ರ ಮಗಾಹಿ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಮಗಾಹಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಅಪ್ರಕಟಿತವಾಗಿವೆ.  ಅವರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಮಗಾಹಿ ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪುಸ್ತಕವೂ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಶ್ಯಾಮ್ ಕುಮಾರಿ ಖಾನ್

**ಶ್ಯಾಮ್ ಕುಮಾರಿ ನೆಹರು**  (೨೦ ಅಕ್ಟೋಬರ ೧೯೦೪-೯ ಜೂನ್ ೧೯೮೦) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ, ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ. ಅವರು ೧೯೬೩ ರಿಂದ ೧೯೬೮ ರವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. 

## ವೃತ್ತಿ 
ಖಾನ್ ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಇವರು ೧೯೨೪-೨೮ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ.  ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಕೀಲೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅವರು ಬರಹಗಾರ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಖೈದಿಯಾಗಿದ್ದ ಯಶಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉರುಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು.   

೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಖಿಲಾಫತ್ ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ಕಮಲಾ ನೆಹರೂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.  ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಉಮಾ ನೆಹರು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಾಲ್ಟ್ ಮಾರ್ಚ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.  ನಂತರ ಅವರು ICCW ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದರು.

ರಾಧಾ ರಾಮನ್ ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮ್ ಕುಮಾರಿ ಖಾನ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ, ICCW ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಳವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ೧೭ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೬೯ ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.  ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಮಾನವತಾವಾದಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಗ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.

ಅವರು ೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೩ ರಿಂದ ೨ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೬೮ ರವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. 

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
೨೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೦೪ ರಂದು ಜನಿಸಿದ ಅವರು ಶಾಮಲಾಲ್ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಉಮಾ ನೆಹರು ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗು. ಅವರ ತಂದೆ ಶಾಮಲಾಲ್ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ ಮೊದಲ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ. ಅವರು ೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೩೭ ರಂದು ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆ, ೧೮೭೨,  ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಬ್ದುಲ್ ಜಮಿಲ್ ಖಾನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಶ್ಯಾಮ್ ಕುಮಾರಿ ಖಾನ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. 

ಅವರು ಅಬ್ದುಲ್ ಜಮೀಲ್ ಖಾನ್ ನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಅವರ ಮನೆಯವರಿಂದ ದೂಷಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಒತ್ತಡವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.  ನಂತರ ಅವರ ಮನೆಯವರು ಒಪ್ಪಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಕಬೀರ್ ಕುಮಾರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಕಮಲಾ ಕುಮಾರಿ ಖಾನ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು.

ಅವರು ೯ ಜೂನ್ ೧೯೮೦ ರಂದು ತಮ್ಮ ೭೫ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಗಣೇಶ್ ದಾಮೋದರ್ ಸಾವರ್ಕರ್

**ಗಣೇಶ್ ದಾಮೋದರ್ ಸಾವರ್ಕರ್** (೧೩ ಜೂನ್ ೧೮೭೯ ೧೬ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೪೫) ಇವರನ್ನು **ಬಾಬಾರಾವ್ ಸಾವರ್ಕರ್** ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.   ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ. ಇವರು *ಅಭಿನವ್ ಭಾರತ್ ಸೊಸೈಟಿ*ಯ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. 

ಗಣೇಶ್ ಅವರು ಸಾವರ್ಕರ್ ಸಹೋದರರಾದ ಗಣೇಶ್, ವಿನಾಯಕ್ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಮೈನಾಬಾಯಿ ಎಂಬ ಸಹೋದರಿಯೂ ಇದ್ದರು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರ ಕೊನೆಯ ಮಗು, ನಾರಾಯಣ್ ಕಿರಿಯ.  ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಹೆತ್ತವರ ಮರಣವು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಹೊರಿಸಿತು. 
thumb| ಸಾವರ್ಕರ್ ಸಹೋದರರು (ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ) ನಾರಾಯಣ್, ಗಣೇಶ್ ಮತ್ತು ವಿನಾಯಕ್, ಶಾಂತಾ, ಸಹೋದರಿ ಮೈನಾ ಕಾಳೆ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ
ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಸಶಸ್ತ್ರ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ, ನಾಸಿಕ್‌ನ ಅಂದಿನ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದ ಎ.ಎಂ.ಟಿ.ಜಾಕ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಅನಂತ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಕಾನ್ಹೆರೆ ಅವರು ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಹತ್ಯೆಗೈದರು. ಧನಂಜಯ ಕೀರ ಅವರು  ಜಾಕ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಯಂತ್ರದ ಭಾಗ"  ಮತ್ತು "...ಬಾಬಾರಾವ್ ಅವರನ್ನು ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಜಾಕ್ಸನ್ ಹೊಂದಿದ್ದರು..." ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.  ೧೯೭

"ಆರೆಸ್ಸೆಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಐದು ಸ್ನೇಹಿತರೆಂದರೆ, ಬಿ.ಎಸ್. ಮೂಂಜೆ, ಎಲ್.ವಿ. ಪರಾಂಜ್ಪೆ, ಡಾ. ಥೋಲ್ಕರ್, ಬಾಬಾರಾವ್ ಸಾವರ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಹೆಡ್ಗೆವಾರ್" ಎಂದು MJ ಅಕ್ಬರ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದ "ರಾಷ್ಟ್ರ ಮೀಮಾಂಸಾ"  ಕುರಿತು ಸಾವರ್ಕರ್ ಅವರ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಗೋಲ್ವಾಲ್ಕರ್ ಅವರು ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ "ನಾವು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದಾರ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೊದಲ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ರಿಟಿ ಕೊಹ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಮೇದೂರಿ ನಾಗೇಶ್ವರ ರಾವ್

**ಮೇದೂರಿ ನಾಗೇಶ್ವರ ರಾವ್** (೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೧೦ - ೧೩ ಜನವರಿ ೧೯೯೮) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ, ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಸಂಸದ.

## ಜೀವನ ರೇಖಾಚಿತ್ರ 
ಅವರು ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೧೦ ರಂದು ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಏಟುಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಾಯಡು ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಎ.ಈ.ಎಲಮ್.ಎಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಅವರು ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಮುಸಲಮ್ಮ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.  ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು; ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ತೊರೆದು ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ವೆಲ್ಲೂರು ಮತ್ತು ಅಲಿಪುರದಲ್ಲಿ ಜೈಲು ಪಾಲಾದರು.

ಅವರು ೧೯೩೬ ಮತ್ತು ೧೯೭೧ ರ ನಡುವೆ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೩೭ ಮತ್ತು ೧೯೪೭ ರ ನಡುವೆ ೧೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೫೯ ಮತ್ತು ೧೯೭೦ ರ ನಡುವೆ ಮೂರು ಅವಧಿಗೆ ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೫೧ ಮತ್ತು ೧೯೫೨ ರ ನಡುವೆ ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತ್ತು ೧೯೫೪ ಮತ್ತು ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.

ಅವರು ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಮಚಲಿಪಟ್ಟಣಂ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ೫ ನೇ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅವರು ೧೯೭೭ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ೬ ನೇ ಲೋಕಸಭೆಗೆ  ಮತ್ತು 7 ನೇ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ತೆನಾಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 

೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಲ ವಿಜಯ ಭಾಸ್ಕರ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರ ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರೋದಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. 

ಅವರು ೧೩ ಜನವರಿ ೧೯೯೮ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ
ಲೋಕಸಭೆಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂ. ನಾಗೇಶ್ವರ ರಾವ್ ಅವರ ಬಯೋಡೇಟಾ.

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಶಾಂತಿ ಘೋಷ್

**ಶಾಂತಿ ಘೋಷ್**  ಅವರನ್ನು  **ಸಂತಿ ಘೋಷ್** (೨೨ ನವೆಂಬರ್, ೧೯೧೬ - ೧೯೮೯) ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ೧೬ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ  ಸುನೀತಿ ಚೌಧರಿ  ಅವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಅನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದರು  ಹಾಗೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಇವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದರು.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಶಾಂತಿ ಘೋಷ್ ಅವರು ೨೨ ನವೆಂಬರ್,೧೯೧೬ ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ (ಹಿಂದೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು  ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಕೊಮಿಲ್ಲಾದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ದೇಬೇಂದ್ರನಾಥ ಅವರ ಮಗಳು. ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಕುದುರೆ ಲಾಯದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಾಯುವುದು ಉತ್ತಮ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಘೋಷ್ ಅವರು  ತಮಗೆ ವಿಧಿಸಿದ  ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡು  ಈ ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಘೋಸ ಅವರಿಗೆ  ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಅವಮಾನ  ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು  ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅವರನ್ನು  "ದ್ವಿತೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಕೈದಿ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.  ಸುಮಾರು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ  ನಂತರ ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಷಮಾದಾನ ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

### ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ 
ಸಮಕಾಲೀನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಈ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು " ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ಡನ್‌"ನ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತೀಯರ ಆಕ್ರೋಶದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದವು ಹಾಗೂ ಅದು ಭಾರತೀಯರ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು, ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು  ಹತ್ತಿಕ್ಕಿತು. 

## ನಂತರದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾವು 
ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಘೋಷ್  ಅವರು ಬಂಗಾಳದ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.  ನಂತರ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದರು. ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ, ಘೋಷ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಚಿತ್ತರಂಜನ ದಾಸ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ೧೯೫೨-೬೨ ಮತ್ತು ೧೯೬೭-೬೮ ರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಹಾಗೂ ೧೯೬೨-೬೪ ರವರೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಘೋಷ್ ಅವರು "*ಅರುಣ ಬಹ್ನಿ* "ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.

ಘೋಷ್ ಅವರು ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ನಿರುಪಮಾ ರಥ್

**ನಿರುಪಮಾ ರಥ್** ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಮತ್ತು ಲೇಖಕಿ. ಡಾ. ರಥ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಘದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.   ಅವರು ೧೯೮೭ ರಿಂದ ಸತತ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯ IMA ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.

ಅವರು ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಉತ್ಕಲಾ ಮಹಿಳಾ ಸಮ್ಮಿಲಾನಿ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 

## ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು 
ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಒರಿಸ್ಸಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸಮ್ಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಕೃತಿಯಾದ 'ಪ್ರಸೂತಿ ಬಿಗ್ಯಾನ್' ಅನ್ನು ದಾದಿಯರು ಮತ್ತು ಶುಶ್ರೂಷಕಿಯರ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಇತರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ 'ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾಧಿನತಾ ರೇ ನಾರಿ', 'ಅಲಿಭಾ ಸ್ಮೃತಿ' ಮತ್ತು 'ಅಭುಲ ಅನುಭೂತಿ', 'ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿರ್ಯಾತನ', 'ಮಸಾಲಾ', 'ನಾರಿ ಓ ಬಿಚರಾಲಯ', 'ದಿಗಂತ', 'ಕನ್ಯಾ ಮತ್ತು ಶಿಶು ಸಂಪದ' ಸೇರಿವೆ. [೨]

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು 
* ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನೆಹರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಸುಪ್ರತಿವ ಮತ್ತು ಚಲಪತ್ ಸಮ್ಮಾನ್
* ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಒರಿಸ್ಸಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸಮ್ಮಾನ್

## ಸಾವು 
ಡಾ ನಿರುಪಮಾ ರಥ್ ಅವರು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾದ ದರ್ಗಾ ಬಜಾರ್ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಸಾಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ೮೬ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಾದ ಡಾ. ಜಯಂತ್ ರಾತ್ ಮತ್ತು ರಜತ್ ರಾತ್ ಅವರನ್ನು ಅಗಲಿದ್ದಾರೆ. 

## ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು 
* 
* 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಕೆ. ಸಿ. ಎಸ್. ಮನಿ

**ಎನ್. ಪರಮೇಶ್ವರನ್ ನಾಯರ್**, **ಎನ್.ಪಿ. ನಾಯರ್** (೧೦ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೧೩- ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೧) ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೊಲ್ಲಂನ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ನಾಯರ್ ಅವರು ಎಸ್. ನಾರಾಯಣ ಪಿಳ್ಳೈ ಮತ್ತು ದೇವಿ ನಂಗೇಲಿ ಅಮ್ಮ ಅವರಿಗೆ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೧೩ರಂದು ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಂಚಲುಮೂಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂ ಬಾಲಕರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಮಧ್ಯಂತರ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ, ಅವರು ೧೯೩೪ ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಎ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಮಲಯಾದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೇರಳ ಎಕ್ಸ್-ಐಎನ್ಎ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.

ನಾಯರ್ ಅವರು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಭಾರ್ಗವಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ೧೯೪೬*-ಲೆ ಇಂಡಿಯನ್ ನಾವಿಕ ಲಹಲಾ* ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು *INA-yum ನೇತಾಜಿ-yum* ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ *ಅಂಡಮಾನೂಡ್* ಅನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕೇರಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಗಾಗಿ ಅವರು *ಸ್ಫೊ ⁇ ಟಕವಸ್ತುಕ್ಕಲ್* ಮತ್ತು *ರೈಲ್ವೇ - ಇನ್ನಲೆ, ಇನ್ನು, ನಾಲೆ ಎಂಬ* ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಕೇರಳದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:೨೦೧೧ ನಿಧನ
ವರ್ಗ:೧೯೧೩ ಜನನ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ
ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಮಿಶ್ರಾ

**ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಮಿಶ್ರಾ** (೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮೯೯ - ೩೦ ಮೇ ೧೯೭೧) ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬೆಂಬಲಿಗ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾದ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಒಡಿಶಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.  

## ಜೀವನ 
ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರು ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮೯೯ ರಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ (ಈಗಿನ ಸಂಬಲ್ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ) ನಲ್ಲಿ ಅವಿಭಜಿತ ಸಂಬಲ್ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೃಪಾಸಿಂಧು ಮಿಶ್ರಾ ಮತ್ತು ರೇವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರನೇ ಮಗ. ಮಿಶ್ರಾ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರು ಮತ್ತು ಗುರುಪಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಲ್ಪುರದ ಸಿಬಿಎಸ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಬಂಡಾಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಗೆ ಸೇರಲು ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರು ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಗ್ಮಿ ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ವಿರುದ್ಧದ ಭಾಷಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಬಂಧಿಸಿದವು.  ಮಿಶ್ರಾ ಒಡಿಯಾ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಉರ್ದು, ಬಂಗಾಳಿ, ತೆಲುಗು, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

## ಚಳುವಳಿಗಳು 
ಮಿಶ್ರಾ ಪಶ್ಚಿಮ ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು.    ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೈಲುವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದರು.  ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಧರ್ಮ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.  

ಅವರು ನಿಗಮೇತರ ಚಳವಳಿ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ, ನಾಗ್ಪುರ ಧ್ವಜ ಮೆರವಣಿಗೆ, ಸಂಬಲ್ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗಶಃ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಚಳುವಳಿ, ಜಮೀನ್ದಾರರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಆಡಳಿತಗಾರರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಯಂತಹ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು.

## ಸಾವು 
ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣದ ವೇಳೆ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 

ಇವರು ಜಾರ್ಸುಗುಡದ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೆಸರಾಂತ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಉಜ್ವಲಾ ಮಜುಂದಾರ್

**ಉಜ್ವಲಾ ಮಜುಂದಾರ್** (ನವೆಂಬರ್ ೨೧, ೧೯೧೪ - ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೫, ೧೯೯೨) ಒಬ್ಬ ಬಂಗಾಳಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮಹಿಳೆ, ತೀವ್ರ ಬಲಪಂಥೀಯ ನಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಉಜ್ವಲಾ ಮಜುಂದಾರ್ ಈಗಿನ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಢಾಕಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ, ಸುರೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಮಜುಂದಾರ್, ಬಂಗಾಳಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ತಂದೆಗೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸೊಂಟದ ಸುತ್ತ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು  ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು. ಸುಕುಮಾರ್ ಘೋಷ್ ಮತ್ತು ಮನೋರಂಜನ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯಂತಹ ಬಂಗಾಳಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇವರ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವು ಬಹಳ ತಡವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕಾರಣ, ಮಜುಂದಾರ್ ೨೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದಿದರು. 

## ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳು 
ಮಜುಂದಾರ್ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಬಂಗಾಳದ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಆದಿಪಾಲಿ ಸಂಘ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ-ಪರ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ ಯುಗಂತರ್ ದಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಕೋರ್ ತಂಡದ ನಾಯಕಿಯಾದರು. 

## ಜಾನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಹತ್ಯೆಯ ಯತ್ನ ಮತ್ತು ಸೆರೆವಾಸ 
ಮಜುಂದಾರ್ ಅವರು ಗವರ್ನರ್ ಜಾನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲು ಭವಾನಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ, ಸುಕುಮಾರ್ ಘೋಷ್, ರವಿ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲವು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರೊಂದಿಗೆ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಯುಧವನ್ನು ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂನಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟರು. ಅವರು ಹೋಟೆಲ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮನೋರಂಜನ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹಿತ ಜೋಡಿಯಂತೆ ತೋರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೇ ೬, ೧೯೩೪ ರಂದು, ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಲೆಬಾಂಗ್ ರೇಸ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್‌ಗೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಸಣ್ಣ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು ನಂತರ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಜುಂದಾರ್ ಮತ್ತು ಮನೋರಂಜನ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಮಾರುವೇಷದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ಓಡಿಹೋಗಿ ಸೋವರಾಣಿ ದತ್ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು.  ಪೊಲೀಸರು ಅವರನ್ನು ಮೇ ೧೮, ೧೯೩೪ ರಂದು ಬಂಧಿಸಿದರು.  ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ಮಜುಂದಾರ್‌ ಅವರಿಗೆ ೧೪ ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರಾಗೃಹಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿತು.  ೧೯೩೯ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಅವರನ್ನು ಢಾಕಾ ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸೇರಿದರು, ಇದು ಮತ್ತೆ ಅವರ ಜೈಲುವಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.  ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕರೆಕ್ಷನ್ ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

## ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು 
ಮಜುಂದಾರ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲೇ ಓದಿ ಬಿಎ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ, ಅವರು ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ನೊವಾಖಾಲಿ ಗಲಭೆಯಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಮಜುಂದಾರ್ ಅವರು ಬರಾಸತ್ ಬಳಿ ವಂಚಿತ ವರ್ಗಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪಲ್ಲಿ ನಿಕೇತನ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ರಾಜರಹತ್ ಪೋಲೀಸ್ ಠಾಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು  ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ ರಕ್ಷಿತಾ ರಾಯ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ರಘುನಾಥ್ ವಿನಾಯಕ್ ಧುಲೇಕರ್

**ಪಂಡಿತ್ ರಘುನಾಥ್ ವಿನಾಯಕ್ ಧುಲೇಕರ್** (೬ ಜನವರಿ ೧೮೯೧ - ೧೯೮೦) ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಝಾನ್ಸಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕ. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.  ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಅವರು ಜನವರಿ ೬ ರಂದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಝಾನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಮಾತನಾಡುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ೧೦ ಮೇ ೧೯೧೨ ರಂದು ಜಾಂಕಿ ಬಾಯಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಲಾಸ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಝಾನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 

## ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ 
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ  ಮಾತನಾಡಲು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸದೀಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದರು. ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೬ ರಂದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಣವನ್ನು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಈ ಸದನದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿರುವ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ತಿಳಿಯದ ಜನರು ಈ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಲು ಅರ್ಹರಲ್ಲ. ಅವರು ಹೊರಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಅವರು ಆದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ ಮನವಿಯ ನಂತರ ಅವರು ಆಸನಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು.  as a member of the Parliament of India, 1st Lok Sabha.

## ವೃತ್ತಿ 
ಪಂಡಿತ್ ರಘುನಾಥ್ ಧುಲೇಕರ್ ಅವರು ಝಾನ್ಸಿಯ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಝಾನ್ಸಿಯ ವಿಭಾಗೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಕಂದಾಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ಲೀಡರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಬಾಬು ನಾರಾಯಣ ದಾಸ್ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ, ಬುಂದೇಲ್‌ಖಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಗಮನಾರ್ಹ ಮನುವಾದಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕ, ಝಾನ್ಸಿಯ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.

೧೯೨೦ ರಿಂದ ೧೯೨೫ ರವರೆಗೆ ಅವರು *ಸ್ವರಾಜ ಪ್ರಾಪ್ತಿ* ಮತ್ತು *ಫ್ರೀ ಇಂಡಿಯಾ* ಎಂಬ ಹಿಂದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಧುಲೇಕರ್ ಅವರನ್ನು ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಬಂಧಿಸಿದವು.

೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.

## ಪುಸ್ತಕಗಳು 
* *ಶ್ವೇತ-ಶ್ವತೃಪನಿಷದ್ ಭಾಷ್ಯ*
* *ಪ್ರಶ್ನೆಪನಿಷದ್ ಸರಳ ಭಾಷ್ಯ*
* *ಆತ್ಮದರ್ಶಿ ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ*
* *ವೇದಾಂತದ ಸ್ತಂಭಗಳು*
* *ಚತುರ್ವೇದಾನುಗಾಮಿ ಭಾಷ್ಯ*
* *ಕಠೋಪನಿಷದ್ ಸರಳ ಭಾಸ್ಯಃ*
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು