open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಕಾಂಗರೂ

**ಕಾಂಗರೂ** ಮ್ಯಾಕ್ರೊ ಪೋಡಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ (ಮ್ಯಾಕ್ರೊಪಾಡ್ ಎಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಪಾದ) ಒಂದು ಹೊಟ್ಟೆಚೀಲದ ಪ್ರಾಣಿ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಈ ಕುಟುಂಬದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾತಿಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ *ಮ್ಯಾಕ್ರೊಪಸ್* ಜಾತಿಯವುಗಳನ್ನು, ಅಂದರೆ ಕೆಂಪು ಕಾಂಗರೂ, ಆಂಟಿಲೋಪಿನ್ ಕಾಂಗರೂ, ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬೂದು ಕಾಂಗರೂ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಬೂದು ಕಾಂಗರೂವನ್ನು, ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕುಟುಂಬವು ವಾಲಬಿಗಳು, ವೃಕ್ಷ ಕ್ಯಾಂಗರೂಗಳು, ವಾಲರೂಗಳು, ಪ್ಯಾಡಿಮೆಲನ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ವಾಕಾ, ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ ಕೆಲವು ೬೩ ಜೀವಂತ ಪ್ರಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಅನೇಕ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಪ್ರಜಾತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಕಾಂಗರೂಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ರೂಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [21] ಗಂಡು ಕಾಂಗರೂಗಳನ್ನು ಬಕ್ಸ್, ಬೂಮರ್ಸ್, ಜ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಓಲ್ಡ್ ಮೆನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹೆಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಡಸ್, ಫ್ಲೈಯರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಜಿಲ್‌ಗಳು; ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕವುಗಳನ್ನು ಜೋಯ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [22] ಕಾಂಗರೂಗಳ ಗುಂಪಿನ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಮಪದವು ಮಾಬ್, ಕೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಟ್ರೂಪ್ ಆಗಿದೆ. [23]

## ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ
]]
ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ಪೋಡಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕ ಸೇರಿದ್ದು,ಮ್ಯಾಕ್ರೋಪಸ್ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
## ಶಾರೀರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ನೆಗೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ,ಉದ್ದವಾದ ಹಿಂಗಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಉದ್ದ ಬಾಲವಿರುತ್ತದೆ.ಮರಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಾಗಿಸಲು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚೀಲಗಳಿರುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಚೀಲದೊಳಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮೊಲೆತೊಟ್ಟುಗಳಿದ್ದು ಮರಿಗಳಿಗೆ ಹಾಲೂಡಿದಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.
## ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿತರಣೆ
ಕಾಂಗರೂಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಖಂಡಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾದ ಪ್ರಾಣಿ.ವೃಕ್ಷ ಕಾಂಗರೂವಿನ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದ ಮಾತ್ರ ಪಾಪುವ ನ್ಯೂಗಿನಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*The Kangaroo Genome Project  at Australian National University
*Prehistoric mammals
*Video of Kangaroo giving Birth
*Kangaroo

ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಬೋರ್ ಘಾಟ್

**ಬೋರ್ ಘಾಟ್** ಪಶ್ಛಿಮಘಟ್ಟ ದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಘಾಟಿ. ಇದು ಹಳಿಯ ಮುಂಬಯಿ ಪೂನ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮುಂಬಯಿ ಪೂನಾ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಪೊಲಿ ಮತ್ತು ಖಂಡಾಲವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಚಿಕ್ಕ ಜಲಪಾತಗಳು,ಸಣ್ಣ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ರಮಣೀಯವಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು
ಬಾಗಲಕೋಟ ಜಾನಪದ

## ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಾನಪದ
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದದ ಮೊದಲ ನೇಗಿಲ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಿದವರು ಬಾಗಲಕೋಟ ಜಿಲ್ಲೆಯವರು ಎಂಬುದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ .ಬಾಗಲಕೋಟ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದದ ಮೊದಲ ರೂಪ, ಸಂಗ್ರಹ, ಸಂಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆ ಕಾರ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಜರುಗಿದ್ದು, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾರ್ಹವಾಗುತ್ತದೆ . "ಕ್ರಿ.ಶ. 700ರ ಬಾದಾಮಿಯ ಕಪ್ಪೆಅರಭಟನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುವ ತ್ರಿಪದಿ ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ತಾಯಿಬೇರು ಎನಿಸಿದೆ ಅಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ 1816ರ ವೇಳೆಗೆ ನಡೆಯಿತೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಂಪಾದನಾ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಕ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದಿದ್ದು, ಜಾನ್ ಫೇಯ್ತಫುಲ್ ಫ್ಲೀಟ್ ರಿಂದ	ಜಾನ್ ಫ್ಲೀಟ್ 1885ರ ಮೊದಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು 1874ರಲ್ಲಿ ಗುಳೇದಗುಡ್ಡದ ಬಾಳಿ ಇಂಟೆ ಎಂಬುವರು 5 ಹಾಡುಗಳನ್ನು, ಬಾದಾಮಿಯ ಪರಯ್ಯ ವೀರಭದ್ರಯ್ಯ ಗಣಾಚಾರಿ ಎಂಬುವವರು 6 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವನ್ನು ಬಾದಾಮಿ ತಾಲೂಕಿನ ಒಂದು ಶಾಲೆಯ ಹೆಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್‍ರಾಗಿದ್ದ ನಾರಾಯಣ ಅಯ್ಯಾಜಿ ಅವರು 06-02-1874ರಂದು ಫ್ಲೀಟರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಬಾದಾಮಿ ತಾಲೂಕಿನ ಈ ಮೂವರೂ ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರಾಗುವ ಮೂಲಕ ಬಾಗಲಕೋಟ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದಲೇ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೊದಲ ಸಂಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ಸಂಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಬಾದಾಮಿ ತಾಲೂಕಿನ ಕೆರೂರಿನ ಡಾ. ಬಿ.ಎಸ್. ಗದ್ದಗಿಮಠರು, ಪ್ರೊ. ಕುಂದಣಗಾರ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ "ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳು" ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆದು 1955ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಇದು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧವಾಯಿತು.	ಹೀಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಥಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾನಪದದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.
ಜನಪದ ಸಂಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಗದ್ದಗಿಮಠರ ನಂತರ ಜಿ.ಬಿ. ಖಾಡೆ, ಡಾ. ಸಂಗಮೇಶ ಬಿರಾದಾರ, ಡಾ. ಶ್ರೀರಾಮ ಇಟ್ಟಣ್ಣವರ, ಡಾ. ವೀರೇಶ ಬಡಿಗೇರ, ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ, ಮೊದಲಾದವರು ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.ಜಿ.ಬಿ.ಖಾಡೆ ಅವರ 'ಕಾಡು ಹೂಗಳು',ಬೆಳವಲ ಬೆಳಕು.ಹಳ್ಳಿ ಹಬ್ಬಿಸಿದ ಹೂಬಳ್ಳಿ ಜನಪದ ಕೃತಿಗಳು.ಡಾ.ಪ್ರಕಾಶ ಜಿ.ಖಾಡೆ ಅವರ ಕೃಷ್ಣಾ ತೀರದ ಜನಪದ ಒಗಟುಗಳು,ನೆಲಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿ,ಬಾಗಲಕೋಟ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು,ಜನಪದ ಕೋಗಿಲೆ ಗೌರಮ್ಮ ಚಲವಾದಿ  ಹಾಗೂ ಜಾನಪದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು,ಡಾ.ಇಟ್ಟಣ್ಣವರ ಅವರ ಲಾವಣಿಗಳು ಮೊದಲಾದವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಜನಪದ ಕೃತಿಗಳು. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಕಲೆ ನಾಡಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸೋಬಾನ ಪದಗಳು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಬಯಲಾಟಗಳ ರಾಜ ನೆನೆಸಿದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತ ಸಣ್ಣಾಟ ನಿತ್ಯ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಊರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ದಾಸರಾಟ, ಕುಟಕನಕೇರಿ ಕೆಂದೂರ ಗ್ರಾಮಗಳ ಮೋಡಿಯಾದವರು, ಬುಡ ಬುಡಕಿಯವರು, ಕುರು ಮಾಮಾಗಳು, ಕಿಳ್ಳೆ ಕ್ಯಾತರು, ದುರುಗು ಮುರುಗಿಯರು, ಗೊಂದಲಿಗರು, ಭಜನಾ ಮೇಳಗಳು, ಡೊಳ್ಳು, ಹಲಗೆ ಮತ್ತು ಕರಡಿ ಮಜಲಿನವರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತುಂಬ ಜಾನಪದವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ಬೋರಿವಲಿ

**ಬೋರಿವಲಿ** ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರದ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಉಪನಗರ.

ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ
ಹಲ್ಲಿ

thumb
**ಹಲ್ಲಿಗಳು** ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ ಹೊರತಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಖಂಡಗಳ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಜೊತೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಸಾಗರದ ದ್ವೀಪ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ೯,೭೬೬ ಪ್ರಜಾತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪೊರೆಹೊಂದಿರುವ ಸರೀಸೃಪಗಳ ಒಂದು ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾದ ಗುಂಪು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ **ಲ್ಯಾಸರ್ಟಿಲಿಯಾ** ಉಪಗಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಈ ಗುಂಪನ್ನು ಸ್ಫೀನೊಡಾಂಟ್‍ಗಳಲ್ಲದ (ಅಂದರೆ ಟೂವಟಾರಾ) ಹಾವುಗಳೂ ಅಲ್ಲದ ಒಂದು ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಲೆಪಿಡೊಸೋರಿಯಾದ ಎಲ್ಲ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸದಸ್ಯರು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲ್ಲಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾದಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಈ ಎರಡೂ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲ.

ವರ್ಗ:ಸರೀಸೃಪಗಳು
ವಸುಂಧರಾ ದೊರೈಸ್ವಾಮಿ

thumb|ವಸುಂಧರಾ ದೊರೈಸ್ವಾಮಿ
'ವಸುಂಧರ ದೊರೈಸ್ವಾಮಿ', ದಿವಂಗತ ಶ್ರೀ ಕೆ. ರಾಜರತ್ನಂ ಪಿಳ್ಳೆಯವರ ಬಳಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ವಿದ್ವತ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಪಂಡನಲ್ಲೂರು ಶೈಲಿಯ ಇಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ನರ್ತಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ರಾಜ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಸಭೆ, ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ನರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಯ ಎ ಗ್ರೇಡ್ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿರುವ ವಸುಂಧರಾರವರ ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಬಿತ್ತರಗೊಂಡಿವೆ. ಯೋಗ ಮತ್ತು ಭರತನಾಟ್ಯ ಕುರಿತು ತೌಲನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ  ಮಾಡಿರುವ  'ಡಾ. ವಸುಂಧರಾ ದೊರೈಸ್ವಾಮಿ' ಯವರು ನೃತ್ಯ ರೂಪಕಗಳನ್ನು  ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ  'ವಸುಂಧರಾ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆ'ರ್ಟ್ಸ್' (VPAC) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು  ೧೯೮೭, ರ, ಏಪ್ರಿಲ್, ೭ ರಂದು   ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಕಿರಿಯರಿಗೆ, ನೃತ್ಯಾಸಕ್ತರಿಗೆ  ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೦-೧೧ ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇವರ 'ವಿ.ಪಿ.ಎ.ಸಿ ಸಂಸ್ಥೆ' ಗೆ ೨೫ ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ್ದು  ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವರ್ಷವಿಡೀ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.  ವಿ. ಪಿ. ಎ. ಸಿ. ಸಂಸ್ಥೆ,  ತಪ್ಪದೆ ೪ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ಏರ್ಪಾಡುಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.
* ಪಲ್ಲವೋತ್ಸವ-ಇದು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕಲಾವಿದರಿಗಾಗಿಯೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
* ನಟರಾಜೋತ್ಸವ- ಪುರುಷ ನೃತ್ಯ ಪಟುಗಳು ಮತ್ತು ಪುರುಷ-ಸ್ತ್ರೀ ಕಲಾವಿದರು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ನೃತ್ಯ ಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲು.
* ಪಾರಂಗೋತ್ಸವ-ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಧಿಸಿದ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ.
* ಚಿಗುರು ಸಂಜೆ-ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಅಂದರೆ, ೧೨ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಬಾಲಕ-ಬಾಲಕಿಯರಿಗೆ, ಉತ್ತೇಜಿನ ಕೊಡುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. 
**ಇದಲ್ಲದೆ ಈ ನೃತ್ಯಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತರಪೇತಾಗಿ ಸಾಧನೆಮಾಡಿದ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹನೀಡಲು,  ಬಿರುದು,  ಹಾಗೂ ಪದಕಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.**
* ಶೃತಿ ಸಾಗರ, (ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ)
* ನೃತ್ಯ ಸುಂದರಿ,(ನರ್ತನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ)
* ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ, (ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ)  ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಜನನ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ವಸುಂಧರ, ದಿವಂಗತ,  'ಮೂಡ ಬಿದ್ರಿಯ ಪಿ. ನಾಗರಾಜ್', ಮತ್ತು 'ವರದಾ ದೇವಿ'ಯವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ೪ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲೇ ನರ್ತನದಲ್ಲಿ ಅಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುರಳೀಧರ ರಾವ್ ಎನ್ನುವ ಗುರುಗಳು ಬಾಲೆಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲೆಯ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿದರು. ಯುವ ವಯಸ್ಸಿನ ವಸುಂಧರ, ಎಚ್. ಎಸ್. ದೊರೈಸ್ವಾಮಿಯವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ ಮೈಸೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಪತಿ, ಹಾಗೂ ಪರಿವಾರದ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಬೇಗ ಮೈಸೂರರಮನೆಯ ಪ್ರಮುಖರ ಪರಿಚಯಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಹೀಗಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಗ ಸಾಧನೆಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಾಯಿತು.
## ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಕೇಂದ್ರ
ಇವರ ಸಕ್ರಿಯ ಭರತನಾಟ್ಯ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರದ ಕಚೇರಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ಅದರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಅವರ ಸೊಸೆ, 'ಭಟ್' ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  ಎರಡು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯೂ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
* ಸುರಸಿಂಗಾರ್ ಸಂಸದ್ ನ ಶಿಂಗಾರಮಣಿ ಬಿರುದು   
* ೧೯೯೦-೯೧ ರ ಸಾಲಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
* 

ವರ್ಗ:ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರು
ಟಿ. ಎಸ್. ಭಟ್

'ಟಿ.ಎಸ್.ಭಟ್' ದಿವಂಗತ ಎಂ. ಸಿ. ವೀರ್ ರವರ ಬಳಿ ಕಥಕ್ ಮತ್ತುಕಥಕ್ಕಳಿ ನೃತ್ಯಪ್ರಾಕಾರಗಳನ್ನು ಕಲಿತು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದರು. ಮುಂದೆ ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭರತನಾಟ್ಯ ದಂಪತಿಗಳಾದ ಯು. ಎಸ್.ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ದೇವಿ ಯವರ ಹತ್ತಿರ 'ಭರತನಾಟ್ಯ'ವನ್ನು ಕಲಿತರು. ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ಹಲವು ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ತಮ್ಮ ನೃತ್ಯಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಭಟ್ಟರು, 'ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸರ್' ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
## ಜನನ ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದ ದಾರಿ
ಟಿ. ಎಸ್. ಭಟ್ಟರು, ೧೯೨೭ ರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೬ ರಂದು, ಮನೆನಾಡಿನ ತವರುಮನೆಯಾದ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
## ಮೇನಕಾ ನೃತ್ಯಶಾಲೆ,  ಬೆಂಗಳೂರು
೧೯೫೭ ರಲ್ಲೇ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಕಲಿಸಲು ಒಂದು ನರ್ತನ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ನೃತ್ಯಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಗೌರವ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ೮ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 'ಭರತ ಬಾಹುಬಲಿ' ಮತ್ತು 'ಕಾಮದಹನ' ಎಂಬ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ ನೃತ್ಯಗಳು ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
* ೧೯೯೦-೯೧ ನೆಯ ಸಾಲಿನ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', ಹಾಗೂ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾತಿಲಕ' ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.
* ಶಾಂತಲ ನಾಟ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ೧ ಲಕ್ಷರೂಪಾಯಿ ನಗದು ಹಣ, ಸ್ಮರಣಿಕೆ, ಶಾಲು ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪ ಗುಚ್ಛವನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
/

ವರ್ಗ:ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಾವಿದರು
ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ

ದೇವಳ ನಗರಿ ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೧ಕೀ. ಮೀ.ದೂರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆಯೇ **ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ** ಪಟ್ಟಣ.ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಗುರು ನರಸಿಂಹರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾರದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಗುರು ನರಸಿಂಹನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ದೇಗುಲದ ರೂಪವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆಯುವ  ಹಬ್ಬವು ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ನೆರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಾ ಹಲವು ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕುಂದಾಪುರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ೨೧ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು,ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೮೧ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ನೀವು ಸುಲಭವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೧೭ರ ಮೂಲಕ ಸಾಗಬಹುದು. ಬಸ್‌ ಸೇವೆಯು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ನೇರವಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಕೂಡಾ ಇದೆ. ನೀವು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಹಲವು ರೀತಿಯ ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
=ಗುರು ನರಸಿಂಹ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ=

ದೇವಳ ನಗರಿ ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೧ಕೀ. ಮೀ.ದೂರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆಯೇ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಗುರುನರಸಿಂಹ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಂಕಚಕ್ರಧಾರಿ ಗುರುನರಸಿಂಹನ ವಿಗ್ರಹವಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದ್ದು, ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ನಾರದ ಮುನಿಗಳು ಈ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ ಗುರುನರಸಿಂಹ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಶ್ರೀ ಅಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪಿ ನರಸಿಂಹನ ಕೋಪಾವತಾರ ಕಮ್ಮಿಯಾಗುತ್ತದೆಂದು ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ನಂಬಿಕೆ.

=ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಹಬ್ಬ=

ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷವೂಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ೧೬ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಬೆಳಗ್ಗಿನಿಂದಲೇ ಜನರು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿ ಗುರು ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಅಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಜೆ ನಡೆಯುವ ರಥೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಪಾಲ್ಗೋಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

=ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ=
ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಕದಂಬ ದೊರೆ ಮಯೂರನ ಮೊಮ್ಮಗ ಲೋಕಾದಿತ್ಯನ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರೆಂಬ ಮಹಾಪುರುಷರು ಇಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪೌಂಡ್ರ, ಅತಿ ರಾತ್ರ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಗಣಪತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರದ ಪೊಟರೆಯಲ್ಲಿ ನಾರದಮುನಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪುನಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ 14 ಗ್ರಾಮದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಈ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಗ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ದೇವರ ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಮೂಡುದಿಕ್ಕಿನ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆ ಭಸ್ಮವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಬ್ಬ ಹಾರೆಯಿಂದ ನರಸಿಂಹನ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಘಾತ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.  ಆ ಮೇಲೆ ದೇವರನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಡುವಣ ಕಡೆ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಹಾನಿ ತಡೆಯಲು ಕುಕ್ಕುಡೆಗುಂಡಿಯಿಂದ ಆಂಜನೇಯನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ತಂದು ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹದ ಎದುರು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
 
ಅಂದಿನಿಂದ ನರಸಿಂಹನ ಉರಿಯನ್ನು ಸಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಆಂಜನೇಯನ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರ(ಸಿಂದೂರ) ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆ ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಹಬ್ಬ ಈ ಭಾಗದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಪ್ರತೀ ಶನಿವಾರ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ರಮಣದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು. ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶನಿವಾರಗಳಂದು ಇಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆಯ ವಾತಾವರಣ ಇರುತ್ತದೆ.
 
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವತಿಯಿಂದ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಉಚಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಬಿರ, ಮಣಿಪಾಲ ದಂತ ಕಾಲೇಜು ನೆರವಿನಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ದಂತ ವೈದ್ಯ ಶಿಬಿರ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೇದ ಮತ್ತು ಆಗಮ ಶಾಸ್ತ್ರ ಕಲಿಕೆಗೆ ಉಚಿತ.

ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ಮೀನಾಕ್ಷಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ

ನರ್ತನ ವಲಯದಲ್ಲಿ  ಹಲವಾರು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೃತ್ಯ ಕೋವಿದರನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿಯ ಗುರು,  ಕೋಲಾರದ ಕಿಟ್ಟಪ್ಪನವರ ಮೊಮ್ಮಗಳಾದ **ಮೀನಾಕ್ಷಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ** ತನ್ನ  ಅಜ್ಜನವರ ನೃತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು.  ಮೀನಾಕ್ಷಿ ತನ್ನ ೭ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ತನ್ನ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ,  'ನಟುವನಾರ್ ಗುಂಡಪ್ಪ'ನವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದರು. ಅವರ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ, ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು. ಮುಂದೆ  'ಗುರು,  ಸಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್' ರವರ ಬಳಿ ತಮ್ಮ ನೃತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರೆಸಿ, ಅವರನ್ನೇ ವಿವಾಹವಾದರು. 'ಭರತ ಕಲಾಮಣಿ 'ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ  ಸಿ.ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ರವರು, ಮೀನಾಕ್ಷಿಯವರ ಕಲಾರಾಧನೆಯಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನರಾದರು. ಸತಿ-ಪತಿಯರು, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ,  ರಸಿಕರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೂರೆಗೊಂಡರು.
## ಚಿತ್ರರಂಜನಿ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ
ಪತಿಯವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ 'ಚಿತ್ರರಂಜನಿ' ಯೆಂಬ ನೃತ್ಯ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡಿದರು. ಈ ದಂಪತಿಗಳ ವಿಶೇಷ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ,
* ಆಲಯ ನೃತ್ಯಗಳು 
* ಶ್ರೀಕರಾದಿ  ೩೫ ತಾಳಗಳ ತಿಲ್ಲಾನಗಳು.
## ಒಳ್ಳೆಯ ಗಾಯಕಿ
'ವಿದುಷಿ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ 'ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕಿ. ಮದರಾಸ್ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಗಾಯನ ಸಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ನಟನೆಯಲ್ಲೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯವರು, ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನ ಚಿತ್ರವಲಯದಲ್ಲೂ  ನೃತ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಯ್ಯಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಂ. ವಿ. ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ನಾಯ್ಡುರವರ ತಂಡ ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರ್ ರವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು.
## ಹಂಸಗೀತೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ
ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿರಿಯ ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಜಿ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್ ರವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಹಂಸಗೀತೆ ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಚಲನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಾಂಗನೆಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮೀನಾಕ್ಷಿಯವರ ಪತಿ, ರಾಧಾಕೃಷ್ಣರೇ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಖೆ
ಹೊಸ ಶಾಖೆಯೊಂದನ್ನು ತೆರೆದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನಾಟ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬಿರುದುಗಳು
* ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ  ನೃತ್ಯ  ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ತನ್ನ   ೧೯೯೨-೯ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು  ನೀಡಿ “ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾ ತಿಲಕ” ಬಿರುದಿನಿಂದ ಗೌರವಿಸಿದೆ

ವರ್ಗ:ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರು
ಹದ್ದು

thumbnail
**ಹದ್ದು** ಪಕ್ಷಿ ಕುಟುಂಬ ಆಕ್ಸಿಪಿಟ್ರಿಡೈನ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು; ಅದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದಕ್ಕೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರದ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಹದ್ದಿನ ಅರವತ್ತು ಪ್ರಜಾತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಅಂದರೆ  ೬೦ ಪ್ರಜಾತಿಗಳು ಯೂರೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗೆ, ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪ್ರಜಾತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ – ಎರಡು ಪ್ರಜಾತಿಗಳು (ಬೋಳು ಹದ್ದು ಮತ್ತು ಸುವರ್ಣಗೃಧ್ರ) ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರಜಾತಿಗಳು ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಜಾತಿಗಳು.
## ವಿವರಣೆ
ಹದ್ದುಗಳು ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪಕ್ಷಿಗಳು,ಇವುಗಳು ತಲೆ ಹಾಗು ಕೊಕ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.ಸಣ್ಣ ಹದ್ದುಗಳಿಗು ಸಹ ಬಲವಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

## ವಿತರಣೆ
ಉತ್ತರಅಮೇರಿಕದ ಶೀತ ಹಾಗೂ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಭಾಗಗಳು(ಯು.ಎಸ್.ಎ ಮತ್ತು ಕೆನಡ):*ಗೋಲ್ಡನ್ ಹದ್ದು*
## ಗುಂಪುಗಳು
* ಮೀನು ಹದ್ದುಗಳು
* ಬೂಟ್ ಹದ್ದುಗಳು]
* ಹಾವು ಹದ್ದುಗಳು
* ಹರ್ಪ್ಪಿ ಹದ್ದುಗಳು

ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ಕೋಳಿ

thumb
 
**ಕೋಳಿ**ಯು (*ಗಾಲುಸ್ ಗಾಲುಸ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕೂಸ್*) ಒಂದು ಪಳಗಿಸಿದ ಹಕ್ಕಿ, ಕೆಂಪು ಕಾಡುಕೋಳಿಯ ಒಂದು ಉಪಪ್ರಜಾತಿ. ದೇಶೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಕ ಹಾಗು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ೨೪ ಬಿಲಿಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಿತ್ತೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿರುವ ಕೋಳಿ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಜಾತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿವೆ. ಮಾನವರು ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಒಂದು ಆಹಾರ ಮೂಲವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಮಾಂಸ ಹಾಗು ಮೊಟ್ಟೆ ಎರಡನ್ನೂ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖನ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಎಣ್ಣೆ

ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ವಿತ್ತನದಿಂದ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಸಸ್ಯ ಸೊಲನೇಸಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಗಿಡ. ಇದರ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೆಸರು *ಕಾಪ್ಸಿಕಮ್ ಅನ್ನೂಮ್* (capsicum annuum). ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಗಿಡದ ವೊದಲಿನ ಹುಟ್ಟು/ಸ್ಥಾನ ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು, ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನಿಕ ಇಂಡಿಯನ್ ಜನ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ . ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮೆಣಸಿನ ಗಿಡವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ಸ್ಪಾಂಡಿಯನ್ಸು (Spaniards)ಮತ್ತು ಪೊರ್ಚುಗೀಸ (Portuguese) ರು, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ.೭೫೦೦ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಇದು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ ಅಂತಾ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ.೧೫೦೦ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮೆಣಸಿನ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ದೇಶ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ..ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ೨೫ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಕಾಪ್ಸಿಯಮ್ ಫ್ರುಟೆನ್ಸ್ (Capsicum frutescens),ಮತ್ತು ಕಾಪ್ಸಿಕಮ್ ಅನ್ನೂಮ್ ವರ್ ಅನ್ನೂಮ್ (Capsicum annuum var. annuum)ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯ ಹೆಸರು 
*ತೆಲುಗು==ಮಿರಪಕಾಯ (Mirapakaya)
*ಮರಾಠಿ=ಮಿರ್ಚಿ (Mirchi)
*ಹಿಂದಿ, ಪಂಜಾಬಿ:ಮಿರ್ಚ್ (Mirch) (मिर्च)ಲಾಲ್ ಮಿರ್ಚಿ
*ತಮಿಳು=ಮುಲುಗ (மிளகாய்) ( Mulaga)
*ಮಲಯಾಳಂ=ಮುಲಕು (Mulagu) 
*ಮಣಿಪುರ=ವೊರಲ್ (মোরোক Morok)
*ಆಂಗ್ಲ=ಚಿಲ್ಲಿ (chilli), ಕಾಪ್ಸಿಯಮ್ (capsium)

## ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುವ ದೇಶಗಳು
ಭಾರತದೇಶ, ಚೈನಾ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಕೊರಿಯ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಟರ್ಕಿ, ಶ್ರೀಲಂಕ, ಘಾನಾ, ರಷ್ಯಾ,ಈಜಿಫ್ಟ್, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕ, ಸ್ಪೈನ್, ರೊಮಾನಿಯ, ಇಟಲಿ, ಹಂಗರಿ, ಪೆರು, ಮತ್ತು ಅರ್ಜೆಂಟೀನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ 

## ಗಿಡ
ಇದು ವೋಲಿಕೆಯಂಥಾ(herbaceous)ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಗಿಡ. ಒತ್ತುಗೂಡಿರುವ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನೂ,ರೆಂಬೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ೦.೫-೧.೫ ಮೀಟರ ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಎಲೆಗಳು ಗುಂಪಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳು ಬೆಳ್ಳಗಿದ್ದು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಎರಡು, ಮೂರು ಗೊಂಚಲುಗಳಾಗಿ ಎಲೆದಂಟಿನೊಂದಿಗೆ ವೊದಲು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕಾಯಿ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಹಣ್ಣಾದ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ 

ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ೭೫% ವರೆಗೆ ಎರಡು ದ್ವಿ ಬಂಧಗಳಿರುವ ಲಿನೊಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಇರುವುದರಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯ ಅಯೋಡಿನ್ ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆಯ ಅಯೋಡಿನ್ ಮೌಲ್ಯ/ಸಂಖ್ಯೆ ೧೩೦-೧೪೫ ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅನ್ ಸಪೋನಿಫಿಯಬುಲ್ ಪದಾರ್ಥ ೨.೦% ವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ.

**ಎಣ್ಣೆಯ ಭೌತಿಕ ಧರ್ಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ**

### ಎಣ್ಣೆಯ ಉಪಯೋಗಗಳು
*ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಎಣ್ಣೆ.
*ಜೈವಿಕ ಇಂಧನವನ್ನಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸ ಬಹುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖನ
ಪ್ರೊ.ಜಿ.ಬಿ.ಸಜ್ಜನ

**ಪ್ರೊ.ಜಿ.ಬಿ.ಸಜ್ಜನ**ರವರು ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಹಿತಿಗಳು.

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಪೆರ್ಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್

"ಪೆರ್ಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ " ಒಂದು ಸಾಫ್ಟ್ ವೆರ್ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿ ಆಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೭೦೦೦ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪೆರ್ಸಿಸ್ಟೆಂಟ್, ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೆರ್ಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ 'ಪೆರ್ಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' ೧೬ ಮೇ ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇವೆಗಳು ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ, ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ 'ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಯಮಿತ ಕಂಪನಿ'ಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ನಿಗಮಗಳ ಹೊಸ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಆರ್.ಒ.ಸಿ(RoC) ೨೦೦೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೮ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

 
## ಇತಿಹಾಸ
ಪೆರ್ಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ಮೇ ೩೦, ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯ S.B ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಛೇರಿಯಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
 
## ಕಛೇರಿಗಳು
ಪೆರ್ಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಮೂರು ಖಂಡಗಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಯುರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಗ್ರೆನೋಬ್ಲೆನಲ್ಲಿ, ಏಷ್ಯಾದ ಮಲೆಸಿಯದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಪುಣೆ, ಬೆಂಗಳೂರು, ನಾಗಪುರ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಹಾಗು ಗೋವಾದಲ್ಲಿ, ಆಮೇರಿಕಾದ ಹಲವೆಡೆ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌
* Official site
ಅಶ್ವಿನಿ ನಾಚಪ್ಪ

ಭಾರತದ ಫ್ಲೋರೆನ್ಸ್ ಗ್ರಿಫಿತ್ ಜೋಯ್ನರ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ಭಾರತದ ಅಥ್ಲೀಟ್ ಅಶ್ವಿನಿ ನಾಚಪ್ಪ ಅವರು ಜನಿಸಿದ ದಿನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21, 1967. ಕೊಡಗಿನ ಬೆಡಗಿ ಅಶ್ವಿನಿಯವರಿಗೆ ಗಗನ ಸಖಿಯಾಗಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಮೊದಲ ಕನಸಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಬಳಿಯೇ ಇದ್ದ ಮನೆ, ಒಬ್ಬ ಖ್ಯಾತ ಅಥ್ಲೀಟ್ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ನೆರವಾಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದದ್ದೆಲ್ಲ ಇತಿಹಾಸ. ಭಾರತೀಯ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಧಿಸಿ ಹೊರ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ಕೆಲವು ಕಾಲ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಸಮಾಜಸೇವೆ ಹೀಗೆ ಅಶ್ವಿನಿ ನಾಚಪ್ಪ ನಿರಂತರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ, 'ಪಯ್ಯೋಳಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್' ಪಿ.ಟಿ. ಉಷಾ ಅವರನ್ನೇ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಣಿಸಿದ್ದ, ಕೊಡಗಿನ ಬೆಡಗಿ, ಸೊಗಸುಗಾತಿ ಅಥ್ಲೀಟ್ ಅಶ್ವಿನಿ ನಾಚಪ್ಪ ಅವರ ಚುಟುಕಾದ ಜೀವನಗಾಥೆ.
ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಚ್ ಮೊಹಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಯ ಆಸೆಗಾಗಿಯೇ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮೇಲೆ ಒಂದಾದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸುತ್ತು ಹೊಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಅಶ್ವಿನಿ ಅವರ ಜೊತೆ ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಕ್ಕ ಪುಷ್ಪಾ ಕೂಡ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕ್ರಮೇಣ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಯ ಜೊತೆ ಪದಕ-ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳೂ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಹೀಗೆ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಓಡಲಾರಂಭಿಸಿದ ಅಶ್ವಿನಿ 1991ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ನ 400 ಮೀಟರ್ ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪಿ.ಟಿ.ಉಷಾ ಅವರನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಸ್ವರ್ಣ ಗೆದ್ದರು. ಆ ಮೂಲಕ ಮನೆಮಾತಾದ ಅಶ್ವಿನಿ, 1988ರ ಸಿಯೋಲ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರ ರಿಲೆ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಸಿನಿಮಾ ರಂಗಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಟ್ಟ ಈ ಚೆಲುವೆ ಟೀಕಾಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ ಮುಗಿದು ಹೋದ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ, 1992ರಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ವರ್ಣ ಬಾಚಿಕೊಂಡ ಅಶ್ವಿನಿ ಎಲ್ಲರ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಸಿದರು. 
ಕೊನೆಗೆ ಗಾಯಾಳುವಾದ ಕಾರಣ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನಿಂದ ದೂರ ಸರಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಲವಾರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಷೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಅಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಯಶಸ್ಸು ತಮ್ಮೊಂದಿರುವಾಗಲೇ ಅದಕ್ಕೂ ಗುಡ್ ಬೈ ಹೇಳಿ ಅವರು ಪತಿಯೊಡನೆ ಸೇರಿ ಕರುಂಬಯ್ಯ ಕ್ರೀಡಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಕ್ರೀಡಾ ಪಟುಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಕ್ರಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ‘ಪರಿಕ್ರಮ’ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೊಳಗೇರಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನೀಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊಡಗಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಐಸಿಎಸ್ಇ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಕೂಡ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತ ಸಂಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರತರಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಷಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಶ್ವಿನಿ ಪುತ್ರಿಯರಾದ ಅನೀಷಾ ಮತ್ತು ದೀಪಾಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯರು.
ಅಶ್ವಿನಿ ನಾಚಪ್ಪ ಅವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರಕಿದ್ದು, 1990ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಹಾ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

thumb|2014ರ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ವರ್ಗ:ಕೊಡವರು
ರೇಖಾ

ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ ಕಂಡ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಲ್ಲಿ **ರೇಖಾ** ಒಬ್ಬರು. ಎಂತಹ ಕನಿಷ್ಠ ಪಾತ್ರವೇ ಇರಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಅಪೂರ್ವ ನಿಷ್ಟೆಯ ಕಲಾವಿದೆ. ಅವರು ಜನಿಸಿದ್ದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 1954ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ.

ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಜೆಮಿನಿ ಗಣೇಶನ್ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪುಷ್ಪವಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ರೇಖಾ, ತನಗೆ ಜನ್ಮ ಕೊಟ್ಟವ ತನ್ನನ್ನು ಮಗಳು ಎಂದು ಒಪ್ಪದ ಮಾನಸಿಕ ಬಳಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದವರು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೂ, ತಮ್ಮೊಳಗೇ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಆಗದೆ ಹೊರಗೆ ಬಿಡಲೂ ಆಗದಂತಹ ಗೊಂದಲದಲ್ಲೇ ಬದುಕನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರಬೇಕಾಯಿತು.

ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿದ ರೇಖಾ ಮುಂದೆ ನಾಯಕ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದು ‘ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ 999’ ಎಂಬ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಜೊತೆಗಿನ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ. ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದ ವರೆಗೆ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಮರ್ ಗೊಂಬೆಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ರೇಖಾ, ಮುಂದೆ ಮೂಡಿಬಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಜನಮನವನ್ನು ಸೂರೆಗೊಂಡರು.

ಹೃಷೀಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿಯವರ ‘ಖೂಬ್ ಸೂರತ್’, ‘ಮುಖ್ಖದ್ದರ್ ಕಾ ಸಿಕಂದರ್’, ‘ಖೂನ್ ಭರಿ ಮಾಂಗ್’, ‘ಖಿಲಾಡಿಯೋಂ ಕಾ ಖಿಲಾಡಿ’ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಫಿಲಂ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟರೆ, ‘ಉಮ್ರಾವ್ ಜಾನ್’ ಚಿತ್ರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭಿನಯ ಅವರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ತಂದಿತು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಚಿತ್ರಗಳ ಆಚೆಗೆ ಕೂಡಾ ರೇಖಾ ಅವರು ‘ಘರ್’, ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್ ಅವರ ‘ಕಲಿಯುಗ್’, ಗೋವಿಂದ ನಿಹಲಾನಿ ಅವರ ‘ವಿಜೇತಾ’, ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರ ‘ಉತ್ಸವ್’, ಗುಲ್ಜಾರ್ ಅವರ ‘ಇಜಾಸತ್’ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದರು.

ಸುಮಾರು 180 ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ರೇಖಾ, ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೀರೆಯುಟ್ಟು ಸುಕೋಮಲವಾದ ಅಂಗ ಸೌಷ್ಟವದಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ‘ಯೋಗ’ದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸತತ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ರೇಖಾ ಅವರ ‘ಯೋಗ ಮತ್ತು ದೇಹವೆಂಬ ದೇಗುಲ’ ಪುಸ್ತಕ ಸಹಾ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡಿದೆ.

ಚಿತ್ರರಂಗವೆಂಬ ಬೂದಿಮುಚ್ಚಿದ ಕೆಂಡದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ವ್ಯಥಿತವಾದದ್ದು, ಅದೂ ನಟಿಯರಿಗೆ ಎಂಬುದು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿರುದ್ಧದ ಅಲೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಧನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದ ರೇಖಾ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹಲವು ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹರು. ಅವರ ಬದುಕು ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಾಗಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತಾ ಹುಟ್ಟು ಹಬ್ಬದ ಶುಭ ಹಾರೈಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಳೋಣ.
## ಜನನ
ರೇಖಾ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೦ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೪ ರಂದು ತಮಿಳು ನಟ ಜೆಮಿನಿ ಗಣೇಶನ್ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ನಟಿ ಪುಷ್ಪವಲ್ಲಿ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ರೇಖಾಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಹೋದರಿ, ಒಬ್ಬ ಅಣ್ಣ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಐದು ಅಕ್ಕ-ತಂಗಿಯರಿದ್ದಾರೆ. ರೇಖಾ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಯೆರ್ಕಾಡ್ನಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಿಯರ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ಗೆ ಹಾಜರಾದರು. 13 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಯಾವುದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ತೊಂದರೆಗೀಡಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಅವರನ್ನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ರೇಖಾ ದೆಹಲಿ ಮೂಲದ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಮುಖೇಶ್ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ರೇಖಾ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮುಂಬೈನ ತನ್ನ ಬಾಂದ್ರಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

## ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
* ೨೦೧೮ - ಯಮ್ಲಾ ಪಗ್ಲಾ ದಿವಾನಾ ಫಿರ್ ಸೇ.
* ೨೦೧೫ - ಶಮಿತಾಬ್.
* ೨೦೧೪ - ಸೂಪರ್ ನಾನಿ. 
* ೨೦೧೩ - ಕ್ರಿಷ್ ೩.
* ೨೦೧೦ - ಸದಿಯಾ.
* ೨೦೦೭ - ಯಾತ್ರ, ಓಂ ಶಾಂತಿ ಓಂ.
* ೨೦೦೬ - ಕ್ರಿಷ್, ಕುಡಿಯೋನ್ ಕಾ ಹೈ ಜಮಾನಾ.
* ೨೦೦೫ - ಪರಿಣಿತಾ ಬಚ್ಕೆ ರೆಹೆನಾರೆ ಬಾಬಾ.

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
* 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ನಟಿಯರು
ವರ್ಗ:೧೯೫೪ ಜನನ
ಮೈಸೂರು ಸೀತಾರಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿ

**ಮೈಸೂರು ಸೀತಾರಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿ** (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೬, ೧೮೬೮ - ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦, ೧೯೩೩) ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಂಡ ಪಂಡಿತರಾಗಿ, ಸಾಹಿತಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು.

## ಜೀವನ
ಸೀತಾರಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ೧೮೬೮ರ ವರ್ಷದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೬ರಂದು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ  ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಗುಂಡಾವಧಾನಿಗಳು ಮತ್ತು  ತಾಯಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮನವರು. ಅವರು ಹಳ್ಳದ ಕೇರಿ ಸೀತಾರಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಕತ್ವಾಡಿಪುರ ಅಗ್ರಹಾರದ ಪಂಡಿತ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದ ಸೀತಾರಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಮುಂದೆ ಮೈಸೂರಿನ ಸದ್ವಿದ್ಯಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪಂಡಿತರಾಗಿ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ, ಕೋಲಾರ, ಮೈಸೂರು ಮುಂತಾದೆಡೆ  ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅವರು,  ಕೊನೆಗೆ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿ  ೧೯೨೯ರ ವರ್ಷದವರೆಗೆ  ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತಿಹೊಂದಿದರು.

## ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾಷಾಂತರಗಳು
ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಹಲವಾರು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಸೀತಾರಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳದು. ಭಾಸನ ಪ್ರತಿಮಾ ನಾಟಕ ಇವರ ಮೊದಲ ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿ.  ಹೃದ್ಯವಾದ ಕಂದ ವೃತ್ತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಈ ಕೃತಿ ಪಂಡಿತರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು  ವೇಣಿಸಂಹಾರ ನಾಟಕವನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಳಗನ್ನಡ ಗದ್ಯಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಸಿದರು. ಹಳೆಗನ್ನಡ ಛಂದೋಬಂಧ, ಭಾಷಾ ಪ್ರಯೋಗದ ಮೇಲೆ ಇವರಿಗಿದ್ದ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಭಾಷಾಂತರ ಕೃತಿಯಿದು.

## ನಾಟಕಗಳು
ಸೀತಾರಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ನಾಟಕಗಳೆಂದರೆ ಇಂದ್ರಕೀಲ ವಿಜಯ, ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ, ಪಾರ್ವತಿ ಪರಿಣಯ ಮುಂತಾದುವು. 

## ಕಾವ್ಯಗಳು
ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಕಾವ್ಯ ಕೃತಿಗಳೂ ಅನೇಕವಾಗಿವೆ.  ಕರ್ನಾಟಕ ಮಹೀಶೂರದೇಶಾಭ್ಯುದಯ, ಕರ್ಣಾಟ ಸ್ನುಷಾವಿಜಯ, ಕರ್ಣಾಟ ವಿಕ್ರಮಾರ್ಕ ಚರಿತಂ, ಕುಚೇಲೋಪಾಖ್ಯಾನ, ಕೃಷ್ಣಸಂಧಾನ, ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವಂಶಾವಳಿ ವಿಜಯ, ಗೋಪಿಕಾಗೀತೆ, ಗಂಗಾ-ಶಂತನು ವಿಲಾಸ, ಚತುರ್ದಶ ಮಂಜರಿ, ಪದ್ಯ ಕದಂಬ, ಪಂಚತಂತ್ರ, ಪಂಚಲಿಂಗ ಸ್ತುತಿ, ಬಾಲರಾಮಾಯಣ, ಭಕ್ತವಿಜಯ (ಮಹಿಪತಿ ವಿರಚಿತ ಮರಾಠಿ ಗ್ರಂಥದ ಭಾಷಾಂತರ) ಭಜಗೋವಿಂದ ಸ್ತೋತ್ರ, ಭಾರತೋಪಾಖ್ಯಾನ, ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಚಂದ್ರಿಕೆ, ಶಬ್ದ ಬೋನಿ, ಶಿವಾನಂದ ಲಹರಿ, ಸುಧಾಮ ಚರಿತ್ರೆ, ಸೂಕ್ತಿ ಮಂಜರಿ, ಸೂಕ್ತಿಮಾಲೆ, ಸೂಕ್ತಿ ತಾರಾವಳಿ, ಸಂಗೀತ ಸೂಕ್ತಿ ವಿಜಯ, ಹಾಲಾಖ್ಯೆ ಮಹಾತ್ಮ್ಯೆ. ಸಂಗ್ರಹ-ತರಂಗಿಣೀ, ನವರತ್ನ ದರ್ಪಣ, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ-ಕೃಷ್ಣೋವೇದಾಂತ ತರಂಗಿಣೀ, ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವಂಶಾವಳಿ ವಿಜಯ, ಮೈಸೂರು ದೇಶಾಭ್ಯುದಯ, ಸೂಕ್ತಿ ಸುಧಾಮಂಜರಿ ಮುಂತಾದುವು.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ಸೀತಾರಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಮೈಸೂರು ದೇಶಾಭ್ಯುದಯ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ಮಹಾರಾಜರಿಂದ ಗೌರವ ಸಂದಿತ್ತಲ್ಲದೆ,  ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾನ್ ಗೌರವವೂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿತ್ತು.

## ವಿದಾಯ
ಈ ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦, ೧೯೩೩ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ಲೋಕವನ್ನಗಲಿದರು.  

## ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ
ಕಣಜ

ವರ್ಗ: ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಲೀ ಚೋಂಗ್ ವೀ

**ಲೀ ಚೊಂಗ್ ವೀ** ಮಲೇಷ್ಯಾ ದೇಶದ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಆಟಗಾರ.

ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್
ಒಂಗೋಲ್ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

**ಒಂಗೋಲ್** ಭಾರತದ ಬಹಳಷ್ಟು ತಳಿಗಳಂತೆ ತನ್ನ ತವರಿನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ತಳಿ. ಆಂಧ್ರದ ಒಂಗೋಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಈ ತಳಿ **ನೆಲ್ಲೂರ್ ತಳಿ** ಅಂತಲೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡಲು ಕಾರಣ ಒಂಗೋಲ್ ತಾಲೂಕು ಮೊದಲು ನೆಲ್ಲೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದು. ಇದು ಉತ್ತರದ ಭಗ್ನಾರಿ ತಳಿಯ ಮಿಶ್ರತಳಿ ಅಂತಲೂ, ಆರ್ಯರು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ಕರೆತಂದರು ಅಂತ ಹೇಳುತ್ತರಾದರೂ ಸರಿಯಾದ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಪ್ರದೇಶ, ಪೆನ್ನಾರ್ ನದಿಯ ಆಸುಪಾಸು, ನೆಲಮಲೈ ಅರಣ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಒಂಗೋಲ್‌ನ ಮೂಲಪ್ರದೇಶಗಳು. ಒಂಗೋಲ್‌ಗಳು ಉಭಯತಳಿಗಳು. ಹೋರಿಗಳು ಬಲಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಉಳುಮೆಗೆ ಬಹು ಉಪಯುಕ್ತವೆನಿಸಿದರೆ, ಹಸುಗಳು ಉತ್ತಮ ಹಾಲಿನತಳಿಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಒಂಗೋಲ್‌ಗಳು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ತಳಿಗಳೆ. ಒಂಗೋಲ್‌ನ ತವರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಬೆಳೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ರೈತರಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯತ್ತ ಒಲಿಯುವಂತಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಹಾಲಿನ ತಳಿಯ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ್ದು ಒಂಗೋಲ್. ಕಾಲಾನಂತರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇದು ಉಭಯತಳಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು ಅನ್ನುತ್ತಾರೆ ತಜ್ಞರು.

## ದೇಹಲಕ್ಷಣಗಳು
ಒಂಗೋಲ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದವುಗಳು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣ. ಅವುಗಳ ದೇಹ ಚಹರೆ ಉದ್ದ ದೇಹ, ಚಿಕ್ಕ ಕುತ್ತಿಗೆ, ಉದ್ದ ನೀಳ ಕಾಲುಗಳು, ಕಣ್ಣುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಗಲವಾದಂತಿರುವ ಮುಂಚಾಚಿದ ಹಣೆ, ಕಪ್ಪು ಅಂಡಾಕೃತಿಯ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಅವುಗಳ ಸುತ್ತ ಅರ್ಧ ಅಂಗುಲದವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಕಡುಗಪ್ಪು ವರ್ತುಲ, ದಪ್ಪನೆಯ ಗಿಡ್ಡ ಕೋಡು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಮುತ್ತಿಕ್ಕುವಂತೆ ಉದ್ದ ಕಿವಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಗಿಂತ ಒಂಗೋಲ್‌ ಅನ್ನು ಉಳಿದ ತಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಸಿರುವುದು, ಅದಕ್ಕೊಂದು ರಾಜಗಾಂಭೀರ್ಯ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲಿನ ಡುಬ್ಬ. ಒಂಗೋಲ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷ ಅದರ ಚರ್ಮ. ಅದರ ಮೆಲ್ಮೈ ಚರ್ಮ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಶೇಕಡ ೮೫ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದರೆ ಒಳಗಿರುವ ಕಪ್ಪುಚರ್ಮದ ಪದರುಗಳು ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕುಗ್ಗಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಒಂಗೋಲ್ ಅಕ್ಷರಶಃ thermostat !

ಒಂಗೋಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲಿಕ್ಕುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯವೊಂದನ್ನು ತಳಿಸಂಕರ ತಡೆಯಲೋಸುಗ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತಂತೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದಲ್ಲಿ ತಳಿಗೆ ಒಂದೊಂದರಂತೆ ಹೋರಿಗಳನ್ನು ಬೀಜದ ಹೋರಿಯನ್ನಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತಂತೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ ಅಥವಾ ತ್ರಿಶೂಲವೊಂದನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆ ಹೋರಿ ಊರಿನ ಎಲ್ಲ ಹಸುಗಳ ಪತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಊರಿನ ಹಸುಗಳು ಬೇರೆ ಹೋರಿಯ ಸಂಗ ಮಾಡದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆ ಹಸುವಿನ ಯಜಮಾನನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಈ ಪರಿಯ ಕಾಳಜಿಗೆ ಕಾರಣ ಒಂಗೋಲ್‌ನಂತಹ ತಳಿಯೊಂದನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಕಳಕೊಂಡೇವೋ ಎಂಬ ಆಗಿನವರ ಕಾಳಜಿ. ಆದರೆ ನಂತರ ಬಂದ ಕ್ಷೀರಕ್ರಾಂತಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಗೆ ತಿಲಾಂಜಲಿ ಇಡುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ, ಒಂಗೋಲ್‌ನ ತಳಿ ಶುದ್ಧತೆಗೆ ಮಾರಕವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
* ಗೋಕರ್ಣದ ರಾಜನಂದಿ ಇನ್ನು ಕೈಲಾಸವಾಸಿ, ವಿಜಯವಾಣಿ ನ್ಯೂಸ್ · MAR 4, 2016
* The Ongole cattle: A versatile resource for the tropics- M.Narendranath
* Dairy Knowledge Portal, Ongole 

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Ongole 01.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ:Ongole 02.JPG|ಹೆಣ್ಣು

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಖಿಲಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

**ಖಿಲಾರಿ** ಉಳಿದ ಭಾರತೀಯ ತಳಿಗಳಂತೆ ತನ್ನ ತನ್ನ ತವರಿನ ಹೆಸರಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡದೆ ಇರುವ ಕೆಲವೇ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಖಿಲಾರ್ ಎಂದರೆ ಗುಂಪು, ಮಂದೆ ಎಂಬೆಲ್ಲ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಹಾಗೆ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಲ್ಪಡುವುದರಿಂದಲೇ ಇದಕ್ಕೆ ಖಿಲಾರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಾಯಿತು. ಖಿಲಾರಿಯ ಮೂಲ ಬಾಂಬೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಅಂತ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾತಾರ ಖಟವಾದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾವೇರಿಯವರೆಗಿನ ಪ್ರದೇಶ. ಇದನ್ನು ಆಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉಪತಳಿಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. **ಹನಮ್ ಖಿಲಾರಿ** ಎಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವ **ಅಟ್ಪಾಡಿ ಖಿಲಾರಿ**, ದಕ್ಷಿಣ ಮರಾಠ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ಸಾತಾರ ಶೊಲಾಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದು *ಮರಾಠಾವಾಡ್ ಖಿಲಾರಿ* ಅಥವಾ *ಮಾಸ್ವಾಡ್ ಖಿಲಾರಿ*. ಸತ್ಪುರ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮ ಖಂಡೆಶ ಭಾಗಗಳು ತಪ್ತಿ (ತಪತಿ)ಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಗಿಂತ ಇತ್ತೀಚಿನದ್ದಾದ ನಕಲಿ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕೂವರೆಯಿಂದ ಐದು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಖಿಲಾರಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೆಲಸಗಾರ ತಳಿ.

ಬಲಯುತವಾದ ಕುತ್ತಿಗೆ, ಬಿಗಿ ಚರ್ಮ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹಳ್ಳಿಕಾರಿನಂತೆ ಕಾಣುವ ಕೊಂಬು ಇವು ಖಿಲಾರಿಯ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಖಿಲಾರಿಗಳ ಬಣ್ಣ ಬೂದು. ಅಟ್ಪಾಡಿ ಹಾಗೂ ಮಾಸ್ವಾಡ್ ಹೋರಿಗಳು ಹಣೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಢವಾಗಿರುವ ಬೂದು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ನಕಲಿಗಳದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಪ್ಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಂಬಣ್ಣದ ಮುಂಭಾಗ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಇವುಗಳ ಮಧ್ಯ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆಯಾದರೂ ಈ ಉಪತಳಿಗಳು ಶುದ್ಧರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ ಅನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಮಹಾರಾಷ್ಟದ ಸಾತಾರ, ಶೊಲ್ಲಾಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ರೈತರು ಮನೆಗೆ ಒಂದು ಎರಡರಂತೆ ಸಾಕುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸತ್ಪುರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಥಿಲಾರಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವೃತ್ತಿಪರ ಖಿಲಾರಿ ಸಾಕಣಿಕೆದಾರರು ದೊಡ್ಡ ಮಂದೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಾರೆ. ಖಿಲಾರಿ ಹೋರಿಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಬಯಲುಸೀಮೆ ಜಾನುವಾರು ಸಂತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಖಿಲಾರಿಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಟೆಯ ಸೂಚಕ ಕೂಡ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಹಣ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತರೆ ಇಲ್ಲಿನ ರೈತರು. ಖಿಲಾರಿಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರ ಬಂಕಾಪುರದಲ್ಲೊಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಘಟಕವೊಂದನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Khilari 01.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ:Khilari 02.JPG|ಹೆಣ್ಣು

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಸಿಂಧಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

**ಸಿಂಧಿ** ಅಥವಾ **ಕೆಂಪು ಸಿಂಧಿ** ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಿಂಧ್ ಪ್ರ್ಯಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಇಂದು ಸಿಂಧಿ ತಳಿಯ ಗೋವುಗಳು ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಬಾಂಗ್ಲಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಅಮೆರಿಕ ಸೇರಿದಂತೆ ೩೩ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. ಇಂದೂ ಕೂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳದ್ದು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ. ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೇ ಸಿಂಧಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆಯೆಂದರೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಾಗಲಾರದು. ಒಂದು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ೨೪ ಪ್ರತಿಶತ ಹಾಲು ಸಿಂಧಿ ತಳಿಗಳಿಂದಲೇ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಸಿಂಧಿಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಲಿನ ತಳಿಗಳು.

ಎಲ್ಲ ಹವಾಮಾನಗಳಲ್ಲೂ ದಿನಕ್ಕೆ ೧೨-೧೫ ಲೀ ಹಾಲು ಕೊಡಬಲ್ಲವು ಸಿಂಧಿಗಳು. ಇವುಗಳ ಉಷ್ಣ ನಿರೋಧಕತೆ, ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅನನ್ಯ. ಸಿಂಧಿಗಳು ಸಾಹಿವಾಲ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಸಾಹಿವಾಲ್‌ಗಳಿಂದ ಇವು ಭಿನ್ನವಾಗುವುದು ಬಣ್ಣ ಹಾಗು ಕೋಡಿನಿಂದ. ಸಿಂಧಿಗಳದ್ದು ಗಿಡ್ಡ, ಒಳಬಗ್ಗಿದಂತಿರುವ ಕೋಡುಗಳಾದರೆ ಸಾಹಿವಾಲ್‌ಗಳದ್ದು ಉದ್ದಕೋಡು. ಸಿಂಧಿಗಳ ಬಣ್ಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಂಪು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೆಂಪುಮಿಶ್ರಿತ ಬೂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು.

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇವುಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಳಿ ಸಂಕರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಂತೂ ೪೦ ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಳಿಗಳು ಸಿಂಧಿಯ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು. ಯುರೋಪಿನ ಜನಜನಿತ ಸ್ವಿಸ್ ಬ್ರೌನ್, ಡ್ಯಾನಿಶ್ ರೆಡ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಸಿಂಧಿಯ ಸಂಕರತಳಿಗಳು. ಇಂದು ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಿಂಧಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರಕಾರದಿಂದ ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು. ನಂತರ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕರವಾಗಿ ಮೂಲತಳಿಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಸಿಂಧಿಗಳ ಉಷ್ಣನಿರೋಧಕತೆ, ಉತ್ತಮ ಹಾಲು ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.  ಇಂದು ಸಿಂಧಿಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ಗೋಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ನಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಪ್ರಚಾರವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದು ಮಾತ್ರ ಎನ್ನುತ್ತರೆ ತಜ್ಞರು.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Sindhi 02.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ:Sindhi 01.JPG|ಹೆಣ್ಣು

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಮಾಳ್ವಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

**ಮಾಳ್ವಿ**ಯ ಮೂಲ ಮಧ್ಯಭಾರತದ ಮಾಳ್ವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯ. ಪಕ್ಕಾ ಕೆಲಸಗಾರ ತಳಿ ಮಾಳ್ವಿ. ದೊಡ್ಡ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಾಳ್ವಿ, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಬಲಿಷ್ಠ ತಳಿಯಾದರೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳ ಆದರೆ ರಜಪುತಾನದ ಮಾಳ್ವಿಯ ಹಾಗೇ ಶಕ್ತಿಯುತ. ಮುಂಬಯಿ-ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕೆಲಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಮಾಳ್ವಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಉಳುಮೆಗೆ ಹಾಗೂ ಗಾಡಿ ಎತ್ತುಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಮಾಳ್ವಿಗಳು ಚುರುಕಿನ ನಡಿಗೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಎತ್ತುಗಳು ಕಪ್ಪುಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೂಳುವುದರಿಂದ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ರೈತರಿಗೆ ವರದಾನ.

ಇವುಗಳ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಇದೆಯಾದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವು ಕುಳ್ಳನೆಯ ಆದರೆ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ದೇಹದವುಗಳು. ನೇರ ಬೆನ್ನು, ಗಿಡ್ಡ ಕಾಲುಗಳು, ಜೋಲಾಡದ ಸಣ್ಣ ಕಿವಿಗಳು, ದಪ್ಪನೆಯ ಮುಂದೆ ಬಾಗಿದ ಕೋಡು, ಮೊಣಕಾಲು ಮುಟ್ಟುವ ಬಾಲ ಇವು ಮಾಳ್ವಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬಹುದಾದ ದೈಹಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು. ಬಣ್ಣ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬೂದು. ಕುತ್ತಿಗೆ, ಭುಜ, ಡುಬ್ಬಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಇವುಗಳಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಿತ್ತ ದೃಷ್ಟಿಬೊಟ್ಟುಗಳು. ಇವುಗಳ ಹಾಲು ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆಯದರೂ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ಹಸುಗಳು ೨೫೦೦ ಪೌಂಡ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಾಲು ಒಂದು ಕರಾವಿಗೆ ನೀಡಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Malvi 02.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ:Malvi 01.JPG|ಹೆಣ್ಣು

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಮಲೆನಾಡು ಗಿಡ್ಡ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

**ಮಲೆನಾಡು ಗಿಡ್ಡ** ತಳಿ ಕೆಲಸಗಾರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದರೂ, ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ತಳಿಯ ಗೋವುಗಳು ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರ ತಿಂದು, ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಗೂ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಯುಕ್ತ ಹಾಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ದಿನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನಕಾಲ (ಬೆಳಗ್ಗೆಯಿಂದ ಮುಸ್ಸಂಜೆಯವರೆಗೂ) ಗುಡ್ಡ  ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾಡುತ್ತಾ ಎಲೆ, ಹುಲ್ಲು, ಚಿಗುರುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಲೆನಾಡು, ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಗಿಡಮರಬಳ್ಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯೆಂದು ಅನೇಕ ಆಯುರ್ವೇದೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ತಿಂದ ಈ ಗೋವುಗಳ ಹಾಲು, ಮೂತ್ರ, ಗೋಮಯ ಎಲ್ಲವೂ ಔಷಧೀಯವಾಗಿ ಅತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿವೆ.

ಮಲೆನಾಡು ಗಿಡ್ಡ ತಳಿಗಳ ಗೋಮೂತ್ರ ಸೌಮ್ಯ ಗುಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ತಳಿಗಳ ಗೋಮೂತ್ರ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಗುಣ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಔಷಧೀಯವಾಗಿ ಎರಡರ ಗುಣಧರ್ಮ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ತಳಿಯ ಗೋವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯುತ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಆರು ಅಡಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ಬೇಲಿ / ತಡೆಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ತಳಿಯ ಕೆಲವು ಗೋವುಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ (ಅಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೪-೧೬ ಕರುಗಳು) ಕರು ಹಾಕಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ತಳಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಿದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೊಂದು ಸಣ್ಣ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಇವು ಗರ್ಭ ಧರಿಸಿ ದಿನ ತುಂಬಿದರೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಗುಡ್ಡ ಮೇಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಯಲು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರು ಹಾಕಿದರೂ ಕೆಲವೇ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ದನದೊಡನೆ ಅದರ ಕರು ಕೂಡ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಹೀಗೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ, ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ, ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಯಾವ ಗುಣವಾದರೂ ಭಾರತೀಯ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಮಲೆನಾಡು ಗಿಡ್ಡ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಕರಾವಳಿ, ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಆಧುನಿಕತೆ ತಲುಪದ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಈ ತಳಿಯ ಗೋವುಗಳು, ಹೋರಿಗಳೂ ಕಾಣಲು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ / ಚಿಂತನೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಹಾಗೆ ಈ ತಳಿಗಳ ಸಂಕರವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶುದ್ಧತಳಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಕರಾವಳಿ, ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಜನಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಹತ್ತು-ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇರುವ ಈ ಮಲೆನಾಡು ಗಿಡ್ಡ ತಳಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಗೋತಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Malenadu Gidda 01.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ:Malenadu Gidda 02.JPG|ಹೆಣ್ಣು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಡಾಂಗಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

**ಡಾಂಗಿ**ಗಳಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳ ತವರೂರು ಮುಂಬಯಿ ಹತ್ತಿರದ 'ಡಾಂಗ್ಸ್ ' ಎಂಬ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ. ಇಲ್ಲಿಯ ಅತೀ ಮಳೆಯ ಕಾರಣ, ಕೃಷಿ ಇಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಡಾಂಗಿಗಳ ಕಷ್ಟಸಹಿಷ್ಣು ದೇಹಧಾರ್ಡ್ಯತೆ, ಅತೀ ಮಳೆಗೂ ಜಗ್ಗದೇ ದುಡಿಯಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ.  ಡಾಂಗಿಗಳು ಹೈನುಗಾರಿಕ ತಳಿಗಳಲ್ಲ. ಇದು ಕೆಲಸಗಾರ ತಳಿ.

ಡಾಂಗಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಸುಗೆಂಪು, ಕಪ್ಪು ಇಲ್ಲವೇ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣದವು. ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಇಡೀ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರತೆ ತರಬಲ್ಲಂತ ಡುಬ್ಬ. ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಕುಳ್ಳ ತಳಿ. ಚಿಕ್ಕ ತಲೆ, ಉಬ್ಬಿದ ಹಣೆ, ಕೊಂಬುಗಳು ಹೀಗೆ ಅಂತ ಏನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ದಪ್ಪನೆಯದು. ಕಿವಿಗಳಂತೂ ತೀರ ಚಿಕ್ಕದು. ಇದರ ಹೊಳೆವ ದಪ್ಪ ಚರ್ಮ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಜಿಡ್ಡನ್ನು ಸೃಜಿಸಿ ಮಳೆಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಡಾಂಗಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಇವುಗಳು ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ೨೫ರಿಂದ ೩೦ ಕಿ.ಮಿ. ಕ್ರಮಿಸಬಲ್ಲವು. ಡಾಂಗಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಸಾಕುವ ಕ್ರಮ ಕಡಿಮೆ. ಆಹಾರದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೂ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯೆ. ಜಡಿಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಉಳುಮೆ, ಗುಡ್ಡಗಾಡುಗಳ ಏರು ಹಾದಿ ಇವುಗಳ ಶ್ರಮರಹಿತ ಓಡಾಟದಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿವೆ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Dangi 02.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ:Dangi 01.JPG|ಹೆಣ್ಣು

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
*Exhibition To Boost Dangi Cattle Breed - Video 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಹರಿಯಾಣಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

**ಹರಿಯಾಣಿ** ಅಥವಾ **ಹರಿಯಾಣ** ತಳಿ ಮೂಲತಃ ಹರಿಯಾಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ್ದು. ಆದರೆ ಈ ತಳಿಯ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ, ಸರ್ವದೇಶಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಕಾಣಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ತುಂಬಾ ಅಪೂರ್ವದ ಉಭಯೋದ್ದೇಶ ತಳಿ. ಹೋರಿಗಳು ಉತ್ತಮ ಕಷ್ಟಸಹಿಷ್ಣು ಕೆಲಸಗಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದರೆ, ಆಕಳುಗಳು ಉತ್ತಮ ಹಾಲುಕರೆಯುವಂತವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ.೨೦೦೦ ಇಸವಿಯ ಸುಮಾರಿಗೆ ಆರ್ಯರು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ತಂದರೆಂದೂ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಂದವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಾನುವಾರುಗಳು ಹರ್ಯಾಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಮೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳಿಗೆ ಹರ್ಯಾಣಿ ಅಥವಾ ಹರ್ಯಾಣ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತೆಂಬುದು ಐತಿಹ್ಯ. ಹರಿಯಾಣಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಉರಿಬಿಸಿಲಿನ, ಕಲ್ಲುಮಿಶ್ರಿತ ಗಟ್ಟಿಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಉಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ತಳಿ. ಇವು ಅಜಮಾಸು ಒಂದು ಟನ್ ಭಾರವನ್ನು ಗಂಟೆಗೆ ೨೦ ಮೈಲಿಯಂತೆ ಎಳೆಯಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು. ತಾಪಮಾನ ೪೨ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆ. ಮಿಕ್ಕಿ ಇದ್ದಾಗಲೂ ದಿನಕ್ಕೆ ೨೫-೩೦ ಕಿ.ಮಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲಂತವು.

ಹರ್ಯಾಣಿಗಳು ಗಿಡ್ಡ ನಿಡಿದಾದ ಕೊಂಬಿನ ಜಾತಿಗೆ ಸೆರಿದವು. ಇವುಗಳದ್ದು ಉದ್ದ ಶರೀರ, ಸಣ್ಣ ಡುಬ್ಬ, ಉದ್ದನೆಯ ಗಂಗೆದೊಗಲು. ಹರ್ಯಾಣಿಗಳು ಅತಿ ಸಾತ್ವಿಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ (Lactation period) ೧೪೦೦ ಲೀ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಳಜಿವಹಿಸಿದರೆ ೨೧೦೦ ಲೀ ವರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಎನ್ನುತ್ತರೆ ರೈತರು.

ಈ ತಳಿಗಳಿನ್ನೂ ಅವನತಿಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದಿಲ್ಲ. ಉಳಿದ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ತಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ  ಪರವಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವಷ್ಟಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳದ್ದು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Hariana 02.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ:Hariana 01.JPG|ಹೆಣ್ಣು

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ರಾಠಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

**ರಾಠ್** ಅಥವಾ '*ರಾಥಿ* ಒಂದೇ ತಳಿಯ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳು ಎನ್ನಬಹುದು. ಅವು ಮೂಲತಃ ಒಂದೇ ತಳಿಯಾದರೂ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಕಲ್ಪಟ್ಟು ಎರಡು ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು, ಆಯಾ ಸ್ಥಳಗಳ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ರಾಠ್ ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರದ ಆಕರ್ಷಕ ತಳಿ. ರಾಠ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಾಲಿನ ತಳಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದರೆ ರಾಠಿ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸಗಾರತಳಿ. ಆದರೆ ಈ ಭೇದ ಆಯಾ ಸ್ಥಳಗಳ ಔಪಯೋಗಿಕ ಭಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಆದದ್ದು ಅಷ್ಟೆ. ರಾಠಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದ ಬಿಕನೆರ್ ಹಾಗೂ ಗಂಗಾನಗರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ತಳಿ. ರಾಠ್‌ನ ಮೂಲ ಅಲ್ವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ. ರಾಠ್ ಎಂಬ ಜನಾಂಗ ಇವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು. ರಾಠ್ ಜನಾಂಗ ಒಂದು ಶುದ್ಧ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗ. ಬಿಕಾನೆರ್‌, ಅಲ್ವಾರ್, ನರ್ನೌಲ್, ಬಾಂಸುರ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವರದ್ದು ಗೋವಿನೊಂದಿಗೆ ನಿತ್ಯಸಂಚಾರ. ರಾಥ್ ತಳಿ ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗಬಹುದಾದರೂ ಶುದ್ಧರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿಯೆ. ಇವುಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಲಿನ ತಳಿಗಳು.

ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಮೈಗೆ ಬಿಳಿ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿರುವುದು ರಾಠ್ ತಳಿಯಾದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಂದು ಬಣ್ಣ ರಾಠಿಯದ್ದು. ಪೂರ್ತಿ ಬೂದು ಅಥವಾ ಪೂರ್ತಿ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಹಸುಗಳು ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶರೀರದ ಕೆಳಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ತಿಳಿಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಕಿವಿ, ದೊಡ್ದ ಗಂಗೆದೊಗಲು ಘನವಾದ ಕೆಚ್ಚಲು ಗಿಡ್ಡ ಕೊಂಬು ಕೆಲವು ಸಾಮ್ಯತೆಗಳು. ಒಂದು ಕರುವಿನ ಅವಧಿಗೆ ಅಜಮಾಸು ೧೫೦೦ರಿಂದ ೨೦೦೦ ಕೇಜಿಯಷ್ಟು ಹಾಲು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹೋರಿಗಳು ಸಧೃಡ; ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಅತಿಗಟ್ಟಿ ಜಾಗೆಗಳಲ್ಲೂ ಹತ್ತು ತಾಸಿಗೂ ಅಧಿಕ ಸಮಯ ಬಿಡದೆ ದುಡಿಯಬಲ್ಲವು. ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರ ಹೊತ್ತು ೨೦ ಮೈಲಿಯವರೆಗೂ ನಡೆಯಬಲ್ಲವು.

ಈ ತಳಿಯು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಕಾರಣ ರಾಠ್ ಜನಾಂಗ ಇವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಸ್ವಯಂಸಂಹಿತೆ. ರಾಠ್ ತಳಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ತಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯದಂತೆ ಅತಿಯಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ಹೆಚ್ಚು ಕಾಳಜಿವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಮಂದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕುವುದು ಇವು ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಇವು (ರಾಠ್ ಹಾಗೂ ರಾಠಿ) ಅದೆಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅನುಕೂಲವೆಂದರೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಓಕ್ಲಹಾಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ವಿಭಾಗ ಈ ತಳಿಯನ್ನು poor man’s breed ಎಂದೇ ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಯಾವ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ! ಈ ತಳಿ ವಿನಾಶದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ: Rathi 02.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ: Rathi 01.JPG|ಹೆಣ್ಣು

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಕಹಾಲೆ

ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಬಾಷಾಂತರ
(ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಬಾಷಾಂತರ )

'' ' Kahale '' ' ( ಅರೇಬಿಕ್ الكحالة ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪರ್ವತ ಗ್ರಾಮ [ [ Aley ] ] ( Caza Aley ), [ [ ಲೆಬನಾನ್ ] ], 13 ಕಿ [ [ ಬೈರುತ್ ] ]. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎಲ್ಲಾ ಇವರಲ್ಲಿ 13,000 ನಿವಾಸಿಗಳು ಎಂದು ಅಂದಾಜು [ [ ಮಾರೊನೈಟ್ ಚರ್ಚ್ | ಮಾರೊನೈಟ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ] ].

## ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ 
* ಅಲ್ * ಅಥವಾ * ಎಲ್ * ( [ [ Caananite ಹೆಸರು ] ; Kahale [ [ ಸಿರಿಯಾಕ್ ] ] ಮತ್ತು [ [ ಅರಾಮಿಕ್ ] ], ನಿಂದ * kah * ( ಕ್ರಿಯಾಪದ ಅರ್ಥ ತುಂಬಿತು ಅಥವಾ ಉಸಿರಾಡುವುದು ) ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ ] ದೇವರು [ [ ಎಲ್ ( ದೇವರು ) | ಎಲ್ ] ], ) ದೇವರ ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಯಾರು ; ಮತ್ತು * ಇ * ( ದೇವರು ಎಲ್ ಸ್ಪೀಕರ್ ದೇವರ ಎಂದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಸೂಚಿಸುವ )

## ಭೂಗೋಳ 
Kahale ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ಹೆಸರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು VALLEY Rjoum, Kahale ಪೂರ್ವ ಬದಿಯಲ್ಲಿ Kahale ಆಫ್ Sh'har ಪಶ್ಚಿಮ ಬದಿಯಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ, ಗಾಳಿಯು ಕೆಲವು ಬಾಹ್ಯ ಅಲೌಕಿಕ ಮೂಲಕ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವೇಗವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವೇಗವನ್ನು, ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವರು ಎಲ್ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು.

## ಧರ್ಮ 
ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೇಳೆ Kahale ಮಾರೊನೈಟ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ.

ಹಳ್ಳಿಯ ಮೂರು ಚರ್ಚುಗಳು ಹೊಂದಿದೆ :
* ಮಾರ್ ಎಲಿಯಾಸ್ ( مار الياس )
* ಅವರ್ ಲೇಡಿ ( السيدة )
* ಮಾರ್ಚ್ Antonios ( مار انطونيوس )

ಈ ಡಾನ್ ಬಾಸ್ಕೋ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ, ಮತ್ತು ಈಗ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ ಇದು ವಯಸ್ಸಾದವರಿಗೆ ಸೇಂಟ್ Charbel ಮುಖಪುಟ ಜೊತೆಗೆ.

## ಪ್ರಮುಖ ಕುಟುಂಬಗಳು 
Kahale ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಪಟ್ಟಿ ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹೊಂದಿದೆ :
* ಅಬಿ ಖಲೀಲ್ ( ابي خليل )
* ಅಲ್ Achkar ( الاشقر )
* Bejjani ( بجاني )
* Feghaly ( فغالي )
* Moukarzel ( مكرزل )
* Rizkallah ( رزق الله )
* Zoghbi ( زغبي )

ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಾತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ :
# Bejjani
# ಅಬಿ ಖಲೀಲ್
# Moukarzel
# Zoghbi
# Feghaly
# Rizkallah
# ಅಲ್ Achkar

## ಭೂಗೋಳ 
ಅಕ್ಷಾಂಶ : 33 ° 49'18.64 " N, Longtitude : 35 ° 35'14.55 " ಇ, 200 700m ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 1.945.580 ಚದರ ಮೀಟರ್ ಭೂಮಿ ಗಾತ್ರದ ಮೇಲೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* http://www.kahale.net 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
* ಅಬಿ ಖಲೀಲ್, Charbel. ( 1997 ). Kahale * ನ * ಹಿಸ್ಟರಿ. ಬೈರುತ್ : ಅರೆಬಿಕ್ ಪ್ರೆಸ್.

{ { Aley ಜಿಲ್ಲಾ } }

[ [ ವರ್ಗ : ಮೌಂಟ್ ಲೆಬನಾನ್ ಗವರ್ನೇಟ್ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು ] ]
[ [ ವರ್ಗ : Aley ಜಿಲ್ಲೆ ] ]
ವೇಚೂರು (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

**ವೇಚೂರು** ಎಂಬುದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಿಡ್ದ ಹಸುತಳಿ. ವೇಚೂರ್‌ನ ತವರುಮನೆ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೈಕಂ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟಹಳ್ಳಿ. ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದ ಈ ಕೊನೆಯ ಊರು ಅತಿಯಾದ ಮಳೆಗೆ, ಅಷ್ಟೇ ಸೆಖೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ದೋಣಿ. ಮೇಯಲು ದನಗಳು ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಗಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ! ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ತಳಿಯ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ವೇಚೂರ್. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ವೆಚೂರ್  ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದು ಇನ್ನಾವುದೇ ಕೆಲಸಗಾರ ತಳಿಯೊಂದಿಗೂ ಸಮಗೌರವ ಪಡೆಯಬಲ್ಲಂತಹದ್ದು.  ಅತ್ಯಂತ ಪುಟ್ಟ ತಳಿ, ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ, ಯಾವುದೇ ಹವಾಗುಣಕ್ಕೊ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಅಪರೂಪದ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ, ಚರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಕೀಟನಿರೋಧಕತೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ವೇಚೂರು ತಳಿಯ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಲ್ಲದ ಗುಣಾವಳಿಗಳು.

ಉದ್ದ ಬಾಲ, ನಮ್ಮ ಮಲೆನಾಡು ಗಿಡ್ಡ ತಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಬಲಿಷ್ಟ ಕೋಡು, ಕೆಂಬಣ್ಣ, ೮೦ರಿಂದ ನೂರು ಅಂಗುಲದಷ್ಟುಎತ್ತರ ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ ವೇಚೂರಿನ ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ವೇಚೂರ್ ತಳಿಯ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ಖಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ವೇಚೂರಿನ ಹಾಲನ್ನು ಕೇರಳದ ಪರಂಪರಾನುಗತ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರು ಸಲಹೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಎಷ್ಟೆಂದರೆ, ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಶ್ರೀಮನ್ಮಾಹಾರಾಜ ಬಲರಾಮ ವರ್ಮನಿಗೆ ಆಸ್ಥಾನವೈದ್ಯರು ಕಪ್ಪು ವೇಚೂರಿನ ಹಾಲು ಕುಡಿಯಲು ಸೂಚಿಸಿದರೆಂದೂ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಭಟರು ವೇಚೂರ್ ತಳಿಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನಿಂದ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಬಂದರೆಂದು The state Manual of Travancoreನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲಾಗಿದೆ..

೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ ದೂರದರ್ಶಿತ್ವವಿಲ್ಲದ ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೀತಿಯೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಾಗಿನಿಂದ ಈ ತಳಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅನಂತರದ ಕೇರಳ ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ಕಾಯಿದೆ ೧೯೬೧ರ ಪ್ರಕಾರ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಬೀಜದ ಹೋರಿಯನ್ನು ಪರವಾನಿಗೆ ಇಲ್ಲದೇ ಸಾಕುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಖಾಯಿದೆ ವೇಚೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಎಲ್ಲ ದೇಶಿಯ ತಳಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಕವಾಯಿತು. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಆ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೋರಿಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ವೈಕಂನ ಶಿವ ದೇವಾಲಯದ ಹೋರಿಗಳೇ ಇಂದು ವೇಚೂರ್ ತಳಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗದಂತೆ ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಕೇರಳ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹೈನುಗಾರಿಗೆ ವಿಭಾಗದ ಡಾ|| ಸೋಸಮ್ಮ ಲೈಪೆ ವೇಚೂರ್ ತಳಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಭಿಯಾನವನ್ನೇ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. Vechur conservation trust (www.vechur.org )ನ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನವನ್ನು ವೆಚೂರಿನತ್ತ ಸೆಳೆಯಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಕೂಡ.

ಅಪರೂಪದ ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವೇಚೂರ್, ಇಂದು ತನ್ನ ವಿನಾಶಗೀತೆಯ ಕೊನೆಯ ಚರಣಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದೆ. ಸಹಸ್ರ ಸಹಸ್ರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವೇಚೂರ್ ತಳಿಗಳ ಇಂದಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ ೯೦-೧೦೦ ಅಷ್ಟೆ! ಇದರೊಂದಿಗೆ ವೇಚೂರ್ ತಳಿಗಳ ಹಾಲಿನ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಔಶಧೀಯ ಗುಣಗಳು ಹಾಗು ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳೂ ಸಹ ಮರೆವಿನ ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿವೆ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Vechur 02.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ:Vechur 01.JPG|ಹೆಣ್ಣು
ಚಿತ್ರ:Vechur Cow.jpg
ಚಿತ್ರ:വെച്ചൂർ പശു Vechur cow.jpg

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

## ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
WORLD’S SMALLEST COW RESCUED FROM EXTINCTION
ವೇಚೂರ್ ಹಸು- ಕೇರಳ ಟೂರಿಸಂ ಜಾಲತಾಣ

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಕಾಸರಗೋಡು (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

**ಕಾಸರಗೊಡ್/ಕಾಸರಗೋಡು** ತಳಿಯ ತವರು ಉತ್ತರ ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರಾಂತ್ಯ. ಕಾಸರಗೋಡ್ ಎಂಬ ಶಬ್ದವೇ ಕುಸಿರಕೂಡ್ ಅಥವಾ ಕಂಜಿರಕುಟ್ಟೊಮ್ ಎಂದು ಈಗ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಕಾಡನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಕಂಜಿರಕುಟ್ಟೊಮ್ ಕಾಡುಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕಾಸರಗೋಡು ತಳಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು ಎಂಬ ವಾದವೂ ಇದೆ. ಚಿಕ್ಕಗಾತ್ರದ ತಳಿಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ಕಾಸರಗೊಡ್. ಬಣ್ಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪ್ಪು, ಉಳಿದಂತೆ ಬಿಳಿ ಕೆಂಪು ಕೂಡ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರ ೯೦ ರಿಂದ ೧೦೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್. ಕಾಸರಗೋಡ್ ತಳಿ ತನ್ನ ಖನಿಜಯುಕ್ತ ಹಾಲಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ.

ಕಾಸರಗೋಡ್ ತಳಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಕಪಿಲೆ ದನಗಳು. ಕಪಿಲೆ (ಕಪಿಲಾ ವರ್ಣದ) ದನಗಳು ವೇದಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಟವೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕಪಿಲೆ ದನಗಳ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆ ಅವುಗಳ ಎಲ್ಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದಂತೆ. ಘೃತ(ತುಪ್ಪ)ವಂತೂ ಅಮೃತವೆಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ ಆಯುರ್ವೇದಶಾಸ್ತ್ರ. ತಾಮ್ರವರ್ಣದ ದೇಹ, ಬಿಳಿ ಕಣ್ಣು, ಉದ್ದನೆಯ ಬಾಲ, ಅಚ್ಚ ಬಿಳಿಬಣ್ಣದ ಬಾಲದ ತುದಿ, ಕಪ್ಪು ಗೊರಸು ಇದು ಕಪಿಲಾ ಗೋವುಗಳ ಸ್ಥೂಲ ಪರಿಚಯ. ಕಪಿಲೆ ದನಕ್ಕೆ ಹುಟ್ಟುವ ಕರು ಕಪಿಲೆಯೆ ಆಗಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳೀಗ ಕಾಣಸಿಗುವುದೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕಪಿಲೆ ದನ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವುದು ಕಾಸರಗೊಡ್ ತಳಿಯಲ್ಲಿ, ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಮಲೆನಾಡು ಗಿಡ್ಡ ತಳಿಯಲ್ಲೂ ಸಿಗುವುದಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಂಡವಾಳ ಬೇಡುವ ಕಾಸರಗೊಡ್ ತಳಿ ಶೂನ್ಯಬಂಡವಾಳ ಕೃಷಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂತಹದ್ದು. ಈ ಪುಟ್ಟ ತಳಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಚುರುಕಿನಿಂದ ಮಾಡಬಲ್ಲುದು.

ಸರಕಾರಿ ಕಡತಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಕಾಸರಗೊಡ್ ತಳಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆಯೆಂದು ಸಾರುತ್ತವಾದರೂ ವಸ್ತುಸ್ತಿತಿ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೊಡ್ ಕೂಡ ಒಂದು.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Kasaragodu 01.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ:Kasaragodu 02.JPG|ಹೆಣ್ಣು

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ವೂಶೂ

ವೂಶೂ ಅಥವಾ ವುಶು ಕ್ರೀಡೆಯು  ಚೀನಾ ದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮರಕಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಇದು ಐದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಲೆಯ ಜನಕ ಭೋಧಿಧರ್ಮ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಅರಸು.

ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ತಾವೋ ಧರ್ಮಿಯರು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅನ್ಯ ಧರ್ಮಿಯರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಮರ ಕಲೆ ‘ವುಶು’ವನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಗೊಂಡು ಇಂದು ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಚೀನಿ ವುಶು ಸಂಸ್ಥೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.
೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವುಶು ಕ್ರೀಡೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 
ವುಶು ಭಾರತಕ್ಕೆ 1989ರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು,ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೀಪುಮಾ ಸಮರಕಲೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ!.

ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ
ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಕಚೇರಿ

**ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಕಚೇರಿ**ಯು (ಆರ್‌ಟಿಒ) ವಾಹನಗಳ ನೋಂದಣಿ ಹಾಗು ಚಾಲಕ ಪರವಾನಗಿಗಳ ನೀಡಿಕೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿರುವ ಭಾರತದ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆ.

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಈಶ್ವರಚಂದ್ರ ಚಿಂತಾಮಣಿ

ಈಶ್ವರಚಂದ್ರ ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರು ವಿಜಯಪುರದ ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಲೇಖಕರು ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತಿಗಳು.

## ಜನನ
ಈಶ್ವರ ಅಮಗೌಡ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಅವರು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಜಯಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಿಜ್ಜರಗಿಯಲ್ಲಿ ೧೦.೦೫.೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಅಮಗೌಡ ಸೋಮಲಿಂಗ ಚಿಂತಾಮಣಿ, ತಾಯಿ ನಾಗಮ್ಮ.

೧೯೪೨ರ ಚಲೇಜಾವ್ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅನುಭವಿಸಿದ ಸೆರೆಮನೆವಾಸ.

## ಜನಪದ
ಇವರ ಕಾವ್ಯನಾಮ “ಪಾರ್ವತೀಶ” ಈಶ್ವರ ಚಂದ್ರ ಚಿಂತಾಮಣಿ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಆಗಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು. ಆಗಲೇ ಅವರು ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೪೬ ರಿಂದಲೇ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕುರಿತು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

## ಸಾಹಿತ್ಯ
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದ ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರು, ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊರ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಜಮಖಂಡಿಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಂದಿರದಿಂದ ‘ಗರತಿಯರ ಮನೆಯಿಂದ’ ಎಂಬ ಇವರ ಜಾನಪದ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದ್ದು, ಜಾನಪದ ಇತರ ಅಂಗಗಳಾದ ಗಾದೆ, ಒಗಟು, ಒಡಪು, ಚುಕ್ಕೋಳ ಆಟಪಾಟ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಈ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೂಡ ಬಂದಿದೆ. ಒಡಪುಗಳು (೧೯೭೬, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು) ಜ್ಯೋತಿಯೇ ಆಗು ಜಗಕ್ಕೆಲ್ಲ (೧೯೮೦) ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಬಸವಣ್ಣನವರು, ಯುಗಪುರುಷ ಗಾಂಧೀಜಿ, ಮಾದರಿ ಮಲ್ಲಣ್ಣ, ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಮಾಯಣ, ಬಾಳಿನ ಬೆಳಕು, ಮಹಾಭಾರತ ದರ್ಶನ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಥೆಗಳು ಮುಂತಾದವು. ಇದಲ್ಲದೆ ಪೌರಾಣಿಕ ಕೃತಿಗಳಾದ ನಳ ದಮಯಂತಿ, ಸಾವಿತ್ರಿ ಸೌಭಾಗ್ಯ, ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮುಂತಾದವುಗಳಾದರೆ, ಜಾನಪದ ಕೃತಿಗಳಾದ ಗರತಿಯ ಮನೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಒಡಪುಗಳು, ಭಾಗ್ಯದ ಬಾಗಿಲು, ಪುಣ್ಯ ಪುರುಷ – ಕಾದಂಬರಿಗಳು.  ಭಾಗ್ಯದ ಬಾಗಿಲು, ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಪುಸ್ತಕ, ಊರ ಉಸಾಬರಿ, ನಂದಾದೀಪ, ಯಾರತಪ್ಪು, ಮೊಲಾದ ೨೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೇಡಿಯೋ ನಾಟಕಗಳು,; ಬಂಥನಾಳದ ಬೆಳಕು, ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ, ಕರ್ನಾಟಕ ಕಣ್ಮಣಿಗಳು, ನೆಹರು ದರ್ಶನ, ನನ್ನ ಮನೆ ಅಸ್ಸಾಂ ಮೊದಲಾದ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲದೆ ಭಕ್ತಾನುರಾಗಿ ಬಂಥನಾಳ ಶಿವಯೋಗಿ, ಅನುಭಾವ ಚಿಂತಾಮಣಿ, ಧರ್ಮದರ್ಶನ, ಪ್ರಸಾರವಾಣಿ, ಪ್ರಾರ್ಥನಯೋಗ ಮುಂತಾದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಸೇರಿ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟಿತ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಆದರ್ಶ ಶಿಕ್ಷಕ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೭೪) ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೦) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಫೆಲೋಶಿಪ್ (೧೯೯೯) ಸಮೀರವಾಡಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ವಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲಾ ೭ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಗೋರೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಇವರಿಗೆ ಸಂದ ಗೌರವಗಳು.

ಆದರ್ಶ ಶಿಕ್ಷಕ ರಾಷ್ತ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೭೪),  ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,(೧೯೮೦), ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ಫೆಲೋಷಿಪ್ (೧೯೯೦), ಕೂಡಲ ಸಂಗಮ ಮತ್ತು ಭಾಗ್ಯದ ಬಾಗಿಲು ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ನವ ಸಾಕ್ಷರ ರಾಷ್ತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ‘ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ’ ಕೃತಿಗೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಮೂರು ಸಾವಿರ ಮಠದ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಮುಳವಾಡದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೪ನೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ‘ಜಾನಪದ ಜ್ಯೋತಿ ಕೃತಿಗೆ’ ಹರ್ಡೇಕರ ಮಂಜಪ್ಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ‘ಭಕ್ತಾನುರಾಗಿ ಬಂಥನಾಳ ಶಿವಯೋಗಿ’ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಇಳಕಲ್ಲ ವಿಜಯ ಮಹಾಂತೇಶ ಮಠದಿಂದ ಬಸವ ಗುರು ಕಾರುಣ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳಲ್ಲದೆ ಇವರ ಕೃತಿಗಳ ವಿವೇಚನೆ ನಡೆಸಿ’ ‘ಈಶ್ವರ ಚಂದ್ರ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಬದುಕು-ಬರಹ’ ಮಹಾ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮಂಜುನಾಥ ಬಸವನ ಗೌಡ ಪಾಟೀಲರು ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಗೌರವ ಗ್ರಂಥ 'ಚಿಂತಾಮಣಿ' . ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯ ನೀಡುವ ‘ವಯೋಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮ್ಮಾನ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಚುಟುಕು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಪ್ರೊ. ಶಿವರುದ್ರ ಕಲ್ಲೋಳಕರ್

**ಪ್ರೊ. ಶಿವರುದ್ರ ಕಲ್ಲೋಳಕರ್**ರವರು ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯವರಾಗಿದ್ದು **ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ** ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಜನ
ಅಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ

**ಅಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ** ೧೨೯೯ರಿಂದ ೧೯೨೨ರವರೆಗೆ ಉಳಿದು ಬಂದ ತುರ್ಕಿ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ. ಇದು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿ,ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕದ ಭಾಗಗಳು,ಏಷಿಯಾದ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸಿತ್ತು.ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಏಷ್ಯಮೈನರ್ ಆಗಿತ್ತು.

ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು