ಹೆರಾಬಾಯಿ ಟಾಟಾ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

**ಹೆರಾಬಾಯಿ ಟಾಟಾ** (1879–1941) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಮತ್ತು ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಆಗಿದ್ದರು. 1895ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದ ಹೆರಾಬಾಯಿ ಅವರ ಪತಿ ಪ್ರಗತಿಪರರಾಗಿದ್ದು, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗಳ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಓದಿಗಾಗಿ ಬೋಧಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. 1909ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಸಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಟಾಟಾ ಅವರಿಗೆ ಥಿಯೊಸಫಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 1911ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಸೋಫಿಯಾ ದುಲೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು; ಈ ಭೇಟಿಯು ಅವರನ್ನು ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಯಿತು. ಮಹಿಳಾ ಭಾರತೀಯ ಸಂಘದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ, 1917ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟೆಗೂ-ಚೆಲ್ಮ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಬ್ಬರಾದರು.

ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮಹಿಳಾ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ, ಟಾಟಾ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾರೀವಾದಿಗಳು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಅಗತ್ಯದ ಕುರಿತು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಮಾಂಟೆಗೂ-ಚೆಲ್ಮ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಚುನಾವಣಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ನೇಮಕಗೊಂಡ ಸೌತ್ಬರೋ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಸಮಿತಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅವರು *ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ* ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಬರೆದು, ಕೆಲವು ಪುರಸಭೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಹಕ್ಕನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಸಮರ್ಥನೀಯ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಸೌತ್ಬರೋ ಸಮಿತಿಯೂ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾನವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್ಸ್ನ ಜಂಟಿ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿತು. ಮತದಾನ ಹಕ್ಕಿನ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಜಂಟಿ ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಮಂಡಿಸಲು ಬಾಂಬೆ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ಸಮಿತಿಯು ಟಾಟಾ ಅವರನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು.

ಮತದಾನ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ವಾದವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಟಾಟಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಮಿಥನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಎರಡು ಸಲ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯಲು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಭಾಷಣ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗಳು ಭಾರತ ಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥನೆಗಳ ಮಹಾಪೂರವನ್ನೇ ಕಳುಹಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಅಂತಿಮ ಮಸೂದೆಯು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಟಾಟಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಸುಗಳಿಗೆ ದಾಖಲಾದರು ಮತ್ತು 1924ರ ತನಕ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು. ಅವರ ಪತಿ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಅವರ ಆರೈಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಾಗುವ ತನಕ, ಅವರು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಶಾಸನಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಟಾಟಾ 1941ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಮುಖ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಹೆರಾಬಾಯಿ ಅವರು 1879ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಹದಿನಾರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಜವಳಿ ಗಿರಣಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಅರ್ದೇಶಿರ್ ಬೆಜೋಂಜಿ ಟಾಟಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಯಿತು. ಈ ಕುಟುಂಬ ಪಾರ್ಸಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತು. 1898ರ ಮಾರ್ಚ್ 2ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ದಂಪತಿಗಳ ಪುತ್ರಿ ಮಿಥನ್ ಜನಿಸಿದಳು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅವರು ನಾಗ್ಪುರದ ಸಮೀಪದ ಫುಲ್ಗಾಂವ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ದೇಶಿರ್ ಜವಳಿ ಗಿರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಮಾಸ್ಟರ್ ನೇಕಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹೆರಾಬಾಯಿ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಬೋಧಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ಅಹಮದಾಬಾದ್ನ ಒಂದು ಗಿರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು, ಕುಟುಂಬವು 1913ರ ತನಕ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು, ನಂತರ ಅವರು ಬಾಂಬೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ದೇಶಿರ್ ದೊಡ್ಡ ಜವಳಿ ಗಿರಣಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾದರು.

## ಕಾರ್ಯಕರ್ತತೆ
### ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತತೆ
1909ರಲ್ಲಿ, ಹೆರಾಬಾಯಿ ಅವರಿಗೆ ಥಿಯೊಸಫಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಅಡಯಾರ್, ಮದ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಬನಾರಸ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು. 1912ರಲ್ಲಿ ಬನಾರಸ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು, ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರು 1908ರಲ್ಲಿ ಥಿಯೊಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಅಡಯಾರ್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1911ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಪುತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಟಾಟಾ ಅವರು ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಸೋಫಿಯಾ ದುಲೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಅವರ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಗ್ ಕಳುಹಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಟಾಟಾ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕಿನ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾದರು. 1916ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಲಾರಂಭಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಮಾಂಟೆಗೂ ತನಿಖೆಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಡ್ವಿನ್ ಮಾಂಟೆಗೂ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವೈಸ್ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಲ್ಮ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರದ ಸೀಮಿತ ರಾಜಕೀಯ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು.

1917ರಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಕಜಿನ್ಸ್ ಮಹಿಳೆಯರು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಒಂದು ವಾಹಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಡಯಾರ್ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಭಾರತೀಯ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಬೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಟಾಟಾ ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಬೆಸೆಂಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಟಾಟಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಕಜಿನ್ಸ್ ಅವರು ಮಹಿಳೆಯರ ರಾಜಕೀಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು ಮಾಂಟೆಗೂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು. 1917ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 15ರಂದು, ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ 14 ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳೆಯರ ನಿಯೋಗವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೊಸ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಮಸೂದೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾನವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಕರೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ನಿಯೋಗದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಟಾಟಾ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು "ಜನರು" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ವಿದೇಶಿಯರು, ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥರಂತೆ ಮತದಾನದಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಭಾವಪೂರ್ಣವಾದ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು.

ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, 1918ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟೆಗೂ-ಚೆಲ್ಮ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯರು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಶಾಸನಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು *ಸ್ತ್ರೀ ಧರ್ಮ*ದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟದ ಕುರಿತು ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಬ್ರಿಟನ್ ವಿರುದ್ಧದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ರಾಜಕೀಯ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕೋರಿದರು. ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತವಾಗಿ, ಮಾಂಟೆಗೂ-ಚೆಲ್ಮ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಚುನಾವಣಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸೌತ್ಬರೋ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ವರದಿಯು ಏಪ್ರಿಲ್ 1919ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಮಹಿಳಾ ಮತದಾನವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಶೀಲ ಸಮಾಜವು ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಟಾಟಾ ಜೂನ್ನಲ್ಲಿ *ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ* ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾನದ ತಮ್ಮ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಈಗಾಗಲೇ ಬಾಂಬೆ ಪುರಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಮತದಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಟಾಟಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸೌತ್ಬರೋ ತಮ್ಮ ವರದಿಯನ್ನು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್ಸ್ನ ಜಂಟಿ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ, ಬಾಂಬೆ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ಸಮಿತಿ ಸರ್ ಶಂಕರನ್ ನಾಯರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಲು ಟಾಟಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಮಿಥನ್ ಅವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.

### ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ
ಬಾಂಬೆ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ಸಮಿತಿಯು ಟಾಟಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಒದಗಿಸಿದ ನಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿತು, ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಭರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಟಾಟಾ ಅವರ ಪತಿ ಅರ್ದೇಶಿರ್, ಅವರು ಹೋಗಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು, ಅಗತ್ಯವಾದ ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ಅವರು ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯಲು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವ ಪರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಮಹಿಳಾ ಮತದಾನದ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಬೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ನಾಯ್ಡು ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಮತದಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮನವಿಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1919ರಲ್ಲಿ, ಟಾಟಾ *ಮಹಿಳೆಯರು ಮತಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಹೊಂದಿರಬೇಕು* ಎಂಬ ಮೆಮೊರಾಂಡಮ್ ಅನ್ನು ಭಾರತ ಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಟಾಟಾ ದಂಪತಿಗಳು ವಿವಿಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು "ಬಿರ್ಕನ್ಹೆಡ್, ಬೋಲ್ಟನ್, ಎಡಿನ್ಬರೋ, ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ, ಹ್ಯಾರೋಗೇಟ್, ಲಿವರ್ಪೂಲ್, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್"ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಅವರ ಮನವಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲದ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಯಿತು. ಅವರು ಬಾಂಬೆ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಜೈಜಿ ಪೆಟಿಟ್ ಅವರಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಟಾಟಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13ರಂದು ಜಂಟಿ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಎರಡನೇ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1919ರಲ್ಲಿ ಮಸೂದೆಯ ಅಂತಿಮ ವಾಚನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು, ಅದು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಇರಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಟಾಟಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರಿ, ಮಿಥನ್ ಅವರು ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದಾಗ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಟಾಟಾ ಸಹ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಪದವಿ ಪಡೆಯದಿದ್ದರೂ, 1919 ಮತ್ತು 1922ರ ನಡುವೆ ಆಡಳಿತ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಸುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಟಾಟಾ ಮಹಿಳೆಯರ ರಾಜಕೀಯ ಗುರುತಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು *ದಿ ವೋಟ್* ಮತ್ತು *ಯುನೈಟೆಡ್ ಇಂಡಿಯಾ* ನಂತಹ ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ, 1920ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನವೊಂದು ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗಳಿಂದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದಾಗ *ಯಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ*ದಿಂದ ಅವರು ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು. ಆ ವರ್ಷ, ಅವರು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡಿನ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ಒಕ್ಕೂಟದ (IWSA) 8ನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1923ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರೋಮ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 9ನೇ IWSA ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಯ್ಕೆಯಾಗದಿದ್ದರೂ, ಟಾಟಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು.

### ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳುವಿಕೆ
1924ರಲ್ಲಿ, ಟಾಟಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷ, ಅವರು ಬಾಕಿ ಇದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ವಿವಿಧ ಮಹಿಳಾ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದರು. ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಸಲಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು, "ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಅನೈತಿಕತೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೆ" ಹೆಚ್ಚಿದ ದಂಡಗಳು, ಪುರುಷರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪೋಷಕರೆಂದು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ನೇಮಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. 1925ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಮಂಡಳಿ (NCWI) ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಟಾಟಾ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರಿ ಮಿಥನ್ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಅರ್ದೇಶಿರ್ ಅವರಿಗೆ ಗಾಯವಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಘಟನೆಯು, ಅವರ ಪೂರ್ವದಂತೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅವರ ಆರೈಕೆದಾರರಾದರು.

## ಮರಣ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ
ಟಾಟಾ 1941ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಪರಂಪರೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಅವರ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುತ್ರಿಯಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲೇಖಕಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ರೀಟಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಟಾಟಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕಿನ ಹೋರಾಟದ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅಟ್ ಒಸ್ವೆಗೋದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದ ನಿರ್ದೇಶಕಿ, ಜೆರಾಲ್ಡಿನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾನದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ ಅವರನ್ನು "ನಿಜವಾದ ಯೋಧ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
### ಉದ್ಧರಣಗಳು
### ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

ವರ್ಗ:೧೮೭೯ ಜನನಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೪೧ ಮರಣಗಳು
ವರ್ಗ:ಮುಂಬೈಯ ಪಾರ್ಸಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ಹೋರಾಟಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು
ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು
ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಹಿಳೆಯರು