open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಏರ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್

**ಏರ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್** ಲಿಮಿಟೆಡ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು. ಆಕ್ಲೆಂಡ್ ಮೂಲದ, ವಿಮಾನಯಾನ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರಿಮ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿಗೆ  ಸುಮಾರು 16 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ 22 ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು 29 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಣಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಏರ್ಲೈನ್ 1999 ರಿಂದ ಸ್ಟಾರ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದೆ.

ಏರ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಟ್ಯಾಸ್ಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಏರ್ವೇಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (TEAL), ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಟ್ಯಾಸ್ಮನ್ ವಿಮಾನಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯಾಗಿ 1940 ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. TEAL ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು  ಮರುಕ್ಷಣವೇ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಏರ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು 1965 ರಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ವಿಮಾನಯಾನ 1978 ರ ವರೆಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ನಂತರ ನ್ಯೂ ಜಿಲಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನಯಾನವನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದಾಗ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಏರ್ ವೇಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್ (ಎನ್ ಎ ಸಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದೇಶೀಯ ಸೇವೆ  ಏರ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೆ ವಿಮಾನಯಾನ ಆಗಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ಏರ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ 1989 ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಂಡಿತು ಆದರೇ ದಿವಾಳಿತನದಿಂದ 2001 ರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಲೀಕತ್ವಕ್ಕೆ  ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು.  ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ವಾಹಕ ಅನ್ಸೆತ್ತ್ ಜೊತೆ ವಿಲೀನ ಕೂಡ ಮುರಿದು ಬಿತ್ತು. ಜೂನ್ 2015 ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಏರ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ 14.29 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯಿದಿತ್ತು.

ಏರ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾರ್ಗ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಗೆ ಬಹು-ಅಂತರದ ಜೊತೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಮೂಲಕ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನಗಳ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದ ಕಡೆಯ ವಿಮಾನವಾಗಿದೆ. ನಂತರದ ಮಾರ್ಚ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಕಾರ್ಯ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಏರ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ - ಲಂಡನ್ ಗೆ ಹೋಗುವ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಥಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಕೋಡ್ ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಹಾರದ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಏರ್ಲೈನ್ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವೂ ದಕ್ಷಿಣ ಆಕ್ಲಂಡ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಗೆರೆ ಬಳಿಯಿರುವ ಆಕ್ಲೆಂಡ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಆಕ್ಲೆಂಡ್ ನಗರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಏರ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ "ಹಬ್" ಎಂಬ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು  ಆಕ್ಲೆಂಡ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ 20 ಕಿಮೀ (12 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ, ಆಕ್ಲೆಂಡ್ನ ವ್ಯ್ನ್ಯರ್ದ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿದೆ.

ಏರ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಡ್ ಆಫೀಸ್, "ಹಬ್," ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸುಧಾರಣೆ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ 2, ಆಕ್ಲೆಂಡ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಬ್ಯೂಮಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಫಾನ್ಶಾ ಬೀದಿಗಳ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು 15,600 ರಷ್ಟು ಚದರ ಮೀಟರ್ (168,000 ಚದರ ಅಡಿ) ಕಚೇರಿ ಪಾರ್ಕ್ ಆಗಿದೆ; ಇದು ಎರಡು ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಆರು ಬಹುಮಾಡಿ ಮಟ್ಟದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಗಾಜಿನ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಟ್ಟಡ ಕಿರುಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಗಳ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಲೈಟ್ಸ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ 7:30 ರ ವೇಳೆಗೆ ಆನ್ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ 6 ನಲ್ಲಿ ಆಫ್ ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಸಂವೇದಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಆನ್, ಮತ್ತು ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆ 15 ನಿಮಿಷ ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲವಾದರೆ ದೀಪಗಳು ಆಫ್ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು $ 60 ಮಿಲಿಯನ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಡಾಲರ್ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಕೊನೆಯಿಂದ 2006 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವಿಮಾನಯಾನ ಆಕ್ಲೆಂಡ್ CBD ನಾಲ್ಕು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳ 1,000 ನೌಕರರು ತೆರಳಿದರು.
* ಏರ್ ಟಹೀಟಿ ನುಯಿ
* ಏರ್ ವನೌತು
* ಆಲ್ ನಿಪ್ಪೋನ್ ಏರ್ವೇಸ್
* ಕ್ಯಾಥೆ ಪೆಸಿಫಿಕ್
* ಎತಿಹಾಡ್ ಏರ್ವೇಸ್
* ಫಿಜಿ ಏರ್ವೇಸ್
* ಜೆಟ್ ಏರ್ವೇಸ್
* ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ
* ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್
* ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಏರ್ವೇಸ್ಥಾಯ್
* ಏರ್ವೇಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್
* ಟರ್ಕಿಶ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್
* ಯುನೈಟೆಡ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್
* ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಏರ್ವೇಸ್
* ವರ್ಜಿನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* 
* Air New Zealand at YouTube

ವರ್ಗ:ವಿಮಾನಯಾನ ಕಂಪನಿಗಳು
ಬಿಲಾವಲ್

**ಬಿಲಾವಲ್** ಒಂದು ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ರಾಗ ಮತ್ತು ಥಾಟ್. ಇದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಗೀತದ ಐಯೋನಿಯನ್  ಮೋಡ್ (major scale)ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಸ್ ಆರ್ ಜಿ ಎಂ ಪಿ ಡಿ ಎನ್ ಎಸ್' ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಿಲಾವಲ್ ಥಾಟ್‍ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರಗಳೂ ಶುದ್ಧ ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿಕ.ಬಿಲಾವಲ್ ಥಾಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೋಮಲ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಸ್ವರಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಂತರಿಕ ಮಾದರಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
## ಪ್ರಾಚೀನತೆ
ಇದು  ಸಿಖ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ  ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ, ಶ್ರೀ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿವಾದ ಒಂದು ರಾಗವಾಗಿದೆ.ಪ್ರತಿ ರಾಗಗಳೂ  ಒಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ  ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಬಳಸಬಾರದು, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರಬೇಕಾದ ಅಂತರಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಅಯಾ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.

ಶ್ರೀ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 31 ರಾಗಗಳಿವೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ಬಿಲಾವಲ್ ಹದಿನಾರನೆಯ ರಾಗವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ರಾಗದ ರಚನೆಗಳು ಒಟ್ಟು ೬೪ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿದ್ದು ಅದು ೭೯೫ ರಿಂದ ೮೫೯ರವರೆಗಿನ ಪುಟಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿವೆ.ಸುಮಾರು ೧೭೦ ಮಂತ್ರಗಳಿದ್ದು ಇದನು ಗುರು ನಾನಕ್, 
ಗುರು ಅಮರ ದಾಸ, ಗುರು ರಾಮ ದಾಸ, ಗುರು ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹಾದೂರ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ
**ಬಿಲಾವಲ್** ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಮೂಲ ರಾಗವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಬಿಲಾವಲ್ ರಾಗಮಾಲಾದಲ್ಲಿ ಭೈರವಿ 
ರಾಗದ ರಾಗಿಣಿಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಇಂದು ಇದು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಥಾಟ್ ಆಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ರಾಗಮಾಲಾ ದಲ್ಲಿ ಬಿಲಾವಲ್‍ನ್ನು ಭೈರವನ ಪುತ್ರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಇಂದು ಈ ಎರಡು ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ 
ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.ಬಿಲಾವಲ್‍ನ್ನು ಬೇಸಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ಭಾವ ಉತ್ಕಟ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ಸ್ಥಿತಿ. ಇದು ಬೆಳಗಿನ ರಾಗವಾಗಿದೆ.

## ಆರೋಹ ಮತ್ತು ಅವರೋಹ 
ಅರೋಹ
ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಧ ನಿ ಸ

ಅವರೋಹ

ಸ ನಿ ಧ, ಪ, ಸ ಗ,ರಿ ಸ

## ವಾದಿ ಮತ್ತು ಸಂವಾದಿ 
ವಾದಿ:ಧ

ಸಂವಾದಿ:ಗ

## ಪಕಡ್ ಅಥವಾ ಚಲನೆ 
ಗ ರಿ, ಗ ಮ ಧ ಪ, ಮಾ ಗ,ಮ ರಿ ಸ

## ಬಿಲಾವಲ್ ಥಾಟ್‍ನ ರಾಗಗಳು 
# ಅಲ್‍ಹಯ ಬಿಲಾವಲ್
# ದೇಶ್ಕರ್
# ಹಂಸಧ್ವನಿ
# ದುರ್ಗಾ
# ಶಂಕರ
# ಕುಕುಭ್ ಬಿಲಾವಲ್
# ಸುಖಿಯಾ
# ಶುಕ್ಲಾ ಬಿಲಾವಲ್
# ದೇವಗಿರಿ ಬಿಲಾವಲ್
# ಪಹಾಡಿ
# ಮಾಂಡ್
# ಭೂಪಾಲಿ

### ಸಮಯ (ಸಮಯ) 
ಬೆಳಿಗ್ಗಿನ ಮೊದಲ ಪ್ರಹರ.

### ರಸ 
Bor, Joep *(ed).* Rao, Suvarnalata; der Meer, Wim van; Harvey, Jane *(co-authors)* *The Raga Guide: A Survey of 74 Hindustani Ragas*. Zenith Media, London: 1999.

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* SRA on Samay and Ragas
* SRA on Ragas and Thaats 
* Rajan Parrikar on Ragas
* Gurmat Sangeet Project 
* Raj Academy of Asian Music
* Sikhnet: Shabad for Printing

ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ರಾಗಗಳು
ಸೋರತ್

**ಸೋರತ್** ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ರಾಗವಾಗಿದೆ.  ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಸಿಖ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ  ಶ್ರೀ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್ (SGGS.)ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್,(ಸಿಖ್ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ)ದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು  31 ರಾಗಗಳಿವೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ರಾಗವು  ಒಂಬತ್ತನೆಯ ರಾಗವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ರಚನೆಗಳು  ಒಟ್ಟು 65 ಪುಟಗಳಿದ್ದು, ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ ೫೯೫ ರಿಂದ ೬೬೦ರ 
ವರೆಗೆ ಗುರು ನಾನಕ್,ಗುರು ಅಮರದಾಸ, ಗುರು ರಾಮದಾಸ,ಗುರು ಅರ್ಜುನ, ಮತ್ತು ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹಾದೂರ್ ರ ರಚನೆಗಳಿದ್ದು ಒಟ್ಟು ೧೫೦ ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ.
## ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ
ರಾಗ ಸೋರತ್ ರಾಗಮಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಘ ರಾಗದ ರಾಗಿಣಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ಇಂದು ಇದು ಖಮಾಜ್ ಥಾಟ್‍ಗೆ ಸೇರಿದ ರಾಗವಾಗಿದೆ.
ಇದು ಚಳಿಗಾಲದ ರಾಗವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಹರದಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಹಗುರವಾದ ಲವಲವಿಕೆಯ ಭಾವ ಇದೆ.ರಾಗ ದೇಶ್ ನ್ನು ಹೋಲುವ ಅಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಧ್ವನಿ ಇದಕ್ಕಿದೆ.ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡ ಕೆಲವು ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ
ಗುರುವಿನ ಮಾತುಗಳು ಹೇಗೆ ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಸಂತಸವನ್ನು ಕೋಡಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
## ಆರೋಹ ಮತ್ತು ಅವರೋಹ
ಆರೋಹ ಮತ್ತು ಅವರೋಹದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರಗಳ ಪಟ್ಟಿ:
* ಆರೋಹ:ಸ ರಿ ಮ ಪ ನಿ ಸ 
* ಅವರೋಹ:ಸ ರಿ ನಿ ಧ, ಮ ಪ ಧ ಮ ಗ ರಿ ನಿ ಸ 
* ವಾದಿ: ರಿ
* ಸಂವಾದಿ: ಧ

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* Kirtan
* Raga
* Ragas in the Guru Granth Sahib
* Taal

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Gurmat Sangeet Project 
* Raj Academy of Asian Music
* Sikhnet: Shabad for Printing
* More details about raga Sorath

ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ಅನಿಲ (ಪುರಾಣ)

**ಅನಿಲ** ಅಷ್ಟ ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಗಾಳಿ, ವಾಯು, ಅನಿಲದೇವತೆ. ಆವಹ, ನಿವಹ, ಉದ್ವಹ, ಸಂವಹ, ವಿವಹ, ಪ್ರವಹ, ಪರಿವಾಹ ಎಂದು ಏಳು ಬಗೆಗಳುಳ್ಳದ್ದು.
## ಇತರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಶಿವೆಯೆಂಬುವಳನ್ನು ಮುದುವೆಯಾಗಿ ಮನೋಜನ, ಅವಿಜ್ಞಾತಗತಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದನೆಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ. ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಕುಮಾರ. ತಂದೆ ವೃಷಾದರ್ಭಿ. ತಾನು ಮಾಡಿದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಋತ್ವಿಜರಿಗೆ ಕೊಡುವ ದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಅನಿಲನ ಹೆಣವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ. ಋತ್ವಿಜರಾಗಿದ್ದ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಶವವನ್ನೇ ತಿಂದರು ಎಂದು ಭಾರತದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ಥಿತಿತ್ರಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು. 

ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ
ಪಂಜಾಬಿ ಹಬ್ಬಗಳು

ಪಂಜಾಬಿಗಳು ಅನೇಕ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ರೂಪಪಡೆದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಜನರಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆಗೆ ದಿನಗಳು ಪಂಜಾಬಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‍ನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಪಂಜಾಬಿ ಹಬ್ಬಗಳ ಪಟ್ಟಿ.

## ಪಂಜಾಬಿ ಹಬ್ಬಗಳು 
### ಮಾಘಿ
]]
ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬವು ಪಂಜಾಬಿಗರಲ್ಲಿ 'ಮಾಘಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಜನರು ಗುರುದ್ವಾರ ಅಥವ ಗುಡಿಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಅಕ್ಕಿಯ ಖೀರು ಆ ದಿನದ ವಿಶೇಷ ತಿನಿಸು.  ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

### ಲೋಹ್ರಿ
ಲೋಹ್ರಿಯು ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಚಳಿಗಾಲದ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿನ ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಮಯ. ಇದು ಚಳಿಗಾಲದ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ (ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಹಗಲುಳ್ಳ ದಿನ) ಸಾಂಕೇತಿಕ ಆಚರಣೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಇದು ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ದಿನ.

### ವಸಂತ ಹಬ್ಬ (ಬಸಂತ್ ಗಾಳಿಪಟದ ಹಬ್ಬ)
ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಸ್ವಾಗತಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಆ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಣ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಕೇಸರಿ ಅನ್ನ ಆ ದಿನದ ವಿಶೇಷ ತಿನಿಸಾಗಿರುತ್ತದೆ.

### ಹೋಳಿ
ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಬಣ್ಣಗಳ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು ಪರಸ್ಪರ ಬಣ್ನಗಳನ್ನು ಎರಚಿಕೊಂಡು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಂಜಾಬಿ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‍ನ ಮೊದಲ ಮಾಸವಾದ ಚೇತ್‍ನ ಮೊದಲ ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 

### ವೈಶಾಖಿ
ಇದು ಪಂಜಾಬಿ ಹೊಸವರ್ಷ ಮತ್ತು ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬ. ಈದಿನದಂದು ಪಂಜಾಬಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಜಾತ್ರೆಗಳ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

### ರಾಖ್ರಿ
ಅಣ್ಣ-ತಂಗಿಯರ ಹಬ್ಬವಾದ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನ ಹಬ್ಬವು ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ 'ರಾಖ್ರಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

### ತೀಯಾ (ತೀಜ್)
ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರು ಮರಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿರುವ ಜೋಕಾಲಿಗಳನ್ನು ಆಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇದು ಮುಂಗಾರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಹಬ್ಬ. ಈ ಆಚರಣೆಯು ತೀಜ್ ದಿನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಹದಿಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರು 'ಗಿಧಾ' ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬಂಧು ಬಳಗವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬಿ ಹಬ್ಬಗಳು
ಕೊಡದ ಕುಣಿತ

## ಕೊಡದ ಕುಣಿತ
## ಮುನ್ನುಡಿ
ಕೊಡದ ಕುಣಿತ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕುಣಿತ. ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮರಾಠಿಗರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಈ ಕಲೆಯ ಮೂಲ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ. ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನ ಜಾತ್ರೆ ತೇರು, ಪರಿಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಸಂತೋಷದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ ಕೂಡ ಅಥವಾ ಬಿಂದಿಗೆಯನ್ನು ಊದುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವುದರಿಂದ ಕೊಡದ ಕುಣಿತ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
## ಕಲೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
ಇಪ್ಪತ್ತರಿಂದ ಮುವತ್ತೂ ಜನರಿರುವ ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಣ್ಣದ ನಿಕ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಬನಿನು, ತಲೆಗೊಂದು ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರ ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರ ಅಥವ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಕೊಡ ಅಥವ ಬಿಂದಿಗೆ ಇವಿಷ್ಟು ಅವರ ವೇಷಭೂಷಣ. ಕೊಡವನ್ನು ಬಾಯಿ ಹತ್ತಿರ ಹಿಡಿದು ಭೊಂಭೊಂ ಎಂದು ಊದುತ್ತಾ ತಾಳಕ್ಕೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಧಾನ ಕಲಾವಿದನೊಬ್ಬ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತು ಕೊಳಲನುದುತ್ತಾನೆ, ಕೊಳಲಿನ ನಾದ ಬದಲಾದಂತೆ ಕುಣಿತದ ರೂಪವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಲೀಲೆಗೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ಆಟಗಳು ಇವೆ, ಮಧ್ಯೆನಿಂತು ಕೊಳಲು ಊದುವ ಪ್ರಧಾನ ಗಾಯಕ ಕೃಷ್ಣನೆಂದು ಆತನ ಸುತ್ತಾ ತಿರುಗುತ್ತಾ ಬಿಂದಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಯುವವರೆಲ್ಲಾ ಗೋಪಿಕಾಸ್ತ್ರಿಯರೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯಿದೆ. ಕಲಾವಿದರು ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ನಿಂತು ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಎದುರುಬದುರಾಗಿ ನಿಂತು ಕುಣಿಯುವ ಮತ್ತು ಕುಂತು ಕುಣಿಯುವ ವೈವಿಧ್ಯಗಳಿವೆ, ಹಾಗೆ ಕುಣಿಯುವಾಗ ಮೊದಲು ಎಡಗಾಲು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಊರಿ, ಬಲಗಾಲು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಬೆನ್ನನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಬಾಗಿಸಿ ಬಿಂದಿಗೆಯನ್ನು ಊದುವುದು ಆಮೇಲೆ ಬಲಗಾಲನ್ನು ಊರಿ ಎಡಗಾಲನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಊದುವುದು ಹೀಗೆ ನಾನಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊಡ ಹಿಡಿದು ಜಡೆ ಆಟ ಆಡುವುದು ಉಂಟು, ಗೆಜ್ಜೆಯ ನಾದದ ಜೊತೆಗೆ ಬಿಂದಿಗೆ ಊದುವಿಕೆಯಿಂದ ಬರುವ ಭೋಂಭೋಂ ಸದ್ದು ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಮೆರಗನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
#ಹಿ.ಚಿ. ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ೧೯೬೬.

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ವರ್ಗ:ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಕೊಂಬು ಕಹಳೆ

## **ಕೊಂಬು ಕಹಳೆ**
## ಮುನ್ನುಡಿ
ನಾಡಿನ ಬಹುತೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಾದ್ಯಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕೊಂಬು ಕಹಳೆಗಳಿಗೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ. ಜಾತ್ರೆ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಾದ್ಯಗಳಿಗೂ ಮೊದಲು ಕೊಂಬುಕಹಳೆ ಮೊಳಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ರೂಡಿಯಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಬಳ ಭೂತಕೋಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹರಿಜನ ವರ್ಗವಾದ 'ನಲಿಕೆ' ಜನಾಂಗದವರು ಕೊಂಬು ಕಹಳೆ ಊದುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಉದ್ಯೋಗಿ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ.
## ಕೂಂಬು ಕಹಳೆಯ ಇತಿಹಾಸ
ಅಂದಿನ ರಾಜರುಗಳು ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಣಕಹಳೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯ ಎತ್ತರದ ಬುರ್ಜಿನ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ ಕಾವಲುಗಾರ ದೂರದಲ್ಲೇ ಶತ್ರುಗಳ ಆಗಮನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಕೊಂಬು ಊದಿ ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಯುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲೂ 'ಕೊಂಬು ಕಹಳೆ' ದನಿ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ರೀತಿ ಮದುವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಗಂಡು ದೂರದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ 'ಕಹಳೆ' ಊದಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಕಡೆಯವರಿಗೆ ಬೀಗರು ಬರುತ್ತಿರುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು. ಈಗ ಕೊಂಬು ಕಹಳೆಗಳ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಊರಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಬಂದಾಗಲೂ ಅದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊಂಬು ಕಹಳೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿದೆ. ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಈ ಕಲೆ ಆದಿ ಕರ್ನಾಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.
## ಶೈಲಿ
ಕಲಾವಿದರು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಟು ಪೇಟ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಇವರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಿ ಕಲೆಯಾದರೂ, ಇದರಿಂದಲೇ ಇವರು ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುವದರಿಂದ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಹ್ವಾನ ಬಂದರೆ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಕಹಳೆ, ಕೊಂಬು ಊದಲು ಶಕ್ತಿ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ತಾಸಿನವರೆಗೂ ಬಿಡದೇ ಉಸಿರು ಕಟ್ಟಿ ಊದಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಬೆರಗು ಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಹಳೆಯನ್ನು ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ತಗಡಿನಿಂದ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ 'ಎಸ್' ಅಕ್ಷರ ಆಕಾರವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದರೊಡನೊಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಊದುತ್ತಾರೆ. ಕೊಂಬು ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಕೊಂಬಿನಾಕಾರದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೊಂಬು ಕಹಳೆ ದನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಮೇಳಗೊಂಡಾಗ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ದನಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ವಾದ್ಯಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಕೊಂಬಿನ ಸುಧಾರಿತ ರೂಪವೇ ಕಹಳೆಯೆಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಎರಡೂ ವಾದ್ಯಗಳ ಬಳಕೆಯೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
#ಗೊ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೧೯೭೭.

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ವರ್ಗ:ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ

**ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ** ಭಾರತದ ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಂಪನಿ LEPL ಗ್ರೂಪ್ನವರು ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ 0.8% ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಮಾನಯಾನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಏರ್ಲೈನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ಎರಡು ಎಂಬ್ರೇಯರ್ ಇ 170 ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ  ಭಾರತೀಯ ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನ  ಚೆನೈ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 ರಂದು ಚಲನೆ ಶುರು ಮಾಡಿತು.  ವಿಮಾನಯಾನ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015 ರಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆಯಿತು.

ವಿಮಾನಯಾನ ಎರಡನೇ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹಾಗೂ ಮೂರನೇ ಶ್ರೇಣಿಯಾ ನಗರಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿದೆ  ಮತ್ತು ₹ 600 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯೀಗಳನ್ನು ಹೂಡಿದ್ದಾರೆ. (ಅಮೇರಿಕಾದ $ 89 ದಶಲಕ್ಷ) 2015ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ  ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ 32 ದೈನಂದಿನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ  ಚೆನೈ ಮತ್ತು ವಿಜಯವಾಡದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನಯಾನ ಚೆನೈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಂಪನಿ LEPL ಗ್ರೂಪ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಏರ್ಲೈನ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 ರಲ್ಲಿ  ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಯಾವುದೇ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (NOC) ಪಡೆದರು ಏರ್ಲೈನ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ Q400 ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಯೋಜನೆಹಾಕಿತ್ತು   ಆದರೆ ಜೂನ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಏರ್ ಶೋದಲ್ಲಿ ಎಂಬ್ರೇಯರ್ ಜೆಟ್ಸ್ ಪಡೆಯಲು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಏರ್ ಆಪರೇಟರ್ಸ್ 'ಪರವಾನಗಿ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ (ಮಹಾ) ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ಇವರಿಂದ ಏರ್ ಆಪರೇಟರ್ಸ್ ಪರ್ಮಿಟ್ (AOP) ಅನ್ನು ಪಡೆಯಿತು 

ವಿಮಾನಯಾನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಏರ್ಲೈನ್ ಎಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಎರಡು ಎಂಬ್ರೇಯರ್ ಇ 170 ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಆರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಿಮಾನವನ್ನು ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಚೆನೈ  ಇಂದ 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು ಏರ್ಲೈನ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ತಿಎರ್ II ಮತ್ತು ಟೈರ್ III ನಗರಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸಲು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ₹ 600 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯೀಗಳನ್ನು (ಅಮೇರಿಕಾದ $ 89 ಮಿಲಿಯನ್) 2015 ರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೂಡಿದ್ದಾರೆ. ಏರ್ಲೈನ್ ಚೆನೈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಹಬ್ ಹೊಂದಿದೆ.

## ಹೊಸ ಆದೇಶಗಳನ್ನು 
ಏರ್ ಕೋಸ್ಟಾ 50 ಎಂಬ್ರೇಯರ್ ಇ-ಜೆಟ್ಸ್ E2, ಅಮೇರಿಕಾದ $ 2.94 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ ಶೋ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 13 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 ರಂದು ಆದೇಶ ನೀಡಿತು ಏರ್ಲೈನ್ 2018 ಮೊದಲ ವಿತರಣಾ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮಾದರಿ ಏಷ್ಯನ್ ಉಪಕ್ರಮದ ಗ್ರಾಹಕನಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ
ಕಾಸೆ ಕುಣಿತ

## **ಕಾಸೆ ಕುಣಿತ**
## ಮುನ್ನುಡಿ
ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ  ಕಾಸೆಕುಣಿತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಕಲೆಯನ್ನೇ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಡೆ 'ಪುರವಂತಿಕೆ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. 'ಹಲಗೆ ಕುಣಿತ', 'ಲಿಂಗದ ಬೀರನ ಕುಣಿತ', 'ಕಟಕಿ' ಹೇಳುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಅಂಕಿತಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾದವು. ಕಾಸೆ ಕುಣಿತಕ್ಕೂ ವೀರಗಾಸೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನಲೆಯೇ ಇದ್ದರೂ ವೇಷಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

## ವೇಷ ಭೂಷಣ
ಕಲಾವಿದರು ಕೆಂಪು ಕಾಸೆ ಪಂಚೆ, ಕೆಂಪು ಜುಬ್ಬ, ತಲೆಗೆ ಕೆಂಪು ಚೌಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಲೆಗೆ ಚೌಲಿ, ಬಲಗೈಗೆ ಖಡ್ಗ ಹಾಗೂ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಎದೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಮಹಾರುದ್ರನ ಪ್ರತಿಮೆ ಇರುವ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಮುಖಕ್ಕೆ  ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ, ನಡುವಿಗೆ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಗಗ್ಗರ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ- ಇವರ ತೊಡುಗೆಗಳು.
## ಆಚರಣೆ
ಶಿವರಾತ್ರಿ, ನವರಾತ್ರಿ ಕಾರ್ತಿಕ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವೆ, ದೇವರ ಉತ್ಸವ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ ಮೊದಲಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತಮಟೆ, ನಗಾರಿ, ತಾರಸಿ, ಪಕ್ಕ ವಾದ್ಯ ಮೊದಲಾದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೇಳ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಹೊಳೆಯ ಬದಿಯಿಂದ ಕಾಸೆ ಕಟ್ಟುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ಕರೆತರುತ್ತಾರೆ. ಹೊಳೆ ಇಲ್ಲದಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೀಪದ ಗುಡಿಯಿಂದಲೂ ಕರೆತರಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಕರೆದು ತರುವಾಗ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಗಡಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು (ಗಂಗಾ) ತರುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ದೇವರು ತರುವುದು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಡೆದು ತರುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಲಿಗೆಯಾಗಬಾರದೆಂದು ಅಗಸನಿಂದ ಮಡಿ ಮಾಡಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹಾಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು 'ನಡೆಮಡಿ'. ಈ ಒದ್ದೆ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು 'ಹಡದಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬರುವಾಗ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಾದ್ಯಗಳ ಸಹಿತ ಕಾಸೆಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ನಡುನಡುವೆ 'ಕಟಕಿ' ಅಥವಾ 'ಖಡ್ಗ' ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಈ ಕಟಕಿಗಳು ದಕ್ಷಬ್ರಹ್ಮನ ಸಂಹಾರ, ಸೃಷ್ಠಿ ಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಪುಣ್ಯಕಥೆಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಕಟಕಿ ಹೇಳುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ ನಡುನಡುವೆ ಅವರಲ್ಲೇ ಒಬ್ಬ 'ಉಳ್ಳತ್' ಎನ್ನುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಕಾಸೆಕುಣಿತದವರು ವೀರಾವೇಷದಿಂದ ಕುಣಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡಲು ಆಗಾಗ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಒಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 'ಈಡುಗಾಯಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
#ಪ್ರೋ, ಹಿ.ಚಿ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ: ೭೩.

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ವರ್ಗ:ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಉರುಮೆ ವಾದ್ಯ

## **ಉರುಮೆ ವಾದ್ಯ**
## ಮುನ್ನುಡಿ
ನಾಡಿನ ಬಹುತೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಚರ್ಮ ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉರುಮೆ ವಾದ್ಯವು ಒಂದು. ಇದನ್ನು 'ಹರೆ' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೂ ಉಂಟು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಮಾರಿ' ದೇವಾಲಯ ಇರುವ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ 'ಹರೆ' ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಹೆಣ್ಣು ದೇವರ ಜಾತ್ರೆ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲೇ ಈ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವುದು. ಉರೆಮೆ ಬಾರಿಸುವ ಕಲೆ ಆದಿ ದ್ರಾವಿಡರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ದೇವರ ಉತ್ಸವ ಹೊರತಾಗ ವಾದ್ಯ ಬಡಿಯದೆ ಹೋದರೆ ಅವರ ವಂಶವೇ ನಿರ್ವಂಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಅವರದು. ಕಲಾವಿದರು ಸಾಮ್ಯಾನ ವೇಷದಲ್ಲಿದ್ದು ತಲೆಗೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ ಹೆಗಲ ಮೇಲಿಯೂ ವಸ್ತ್ರವಿರುತ್ತದೆ. ವಾದ್ಯವನ್ನು ಕೊರಳಿಗೆ ತಗುಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.
## ವಾದ್ಯದ ವಿಶೇಷತೆ
ಸುಮಾರು ೧೫ ಅಂಗುಲ ವ್ಯಾಸವಿರುವ ೨೦ ಅಂಗುಲ ಉದ್ದವಿರುವ ಕಂಚು ಅಥವಾ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಹೊಳವಿಕೆ (ಕೊಳಗ) ಅದರ ಎರಡು ಕಡೆಗೊ ಹದ ಮಾಡಿದ ಆಡಿನ ಚರ್ಮವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಬಿಗಿದ ಉರಿಮೆ ಬಡಿಯಲು ಎರಡು ಗಟ್ಟಯಾದ ತೆಂಗಿನ ಅಥವಾ ಈಚಲ ನಯವಾದ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಉಜ್ಜುವ ಕೋಲು ಸಲ್ಪ ಬಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಉರುಮೆ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಆಡಿಸಿದೆರೆ ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ ಶಬ್ಧ ಬರುತ್ತದೆ. ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಉಜ್ಜುವ ಸಳ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಲೇಪವಾದಂತೆ ಗುರುತನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದೇವರ ಉತ್ಸವ ಹೊರಡುವ ಮುಂಚೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂದೆ ಉರುಮೆ ಬಾರಿಸಿದರೆ ಅದರ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿ ಊರಿನ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಬಾರಿಸುವುದು ಇನ್ನುವುದಕಿಂತ ಉಜ್ಜುವುದು ಎನ್ನುವುದು ಸೂಕ್ತ. ದೇವರ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಉರುಮೆ ಉಜ್ಜುವಾಗ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮಂಗಲಾರತಿಗರ ನಿಂತ ಕಡೆ ಕಲಾವಿದರು ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾ; 
'ಕುಣಿ ಕುಣಿ ಅಂದರೆ, 
ನಾ ಎಂಗೆ ಕುಣಿಯಲಿ...'
 
ಎಂದು ಹಾಡುತ್ತಾ ಕೆಕೇ ಹಾಕುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಉರಿಮೆ ಬಾರಿಸುವುದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಗಂಡಸರೇ. ಆದರೆ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಮಾರಮ್ಮನನ್ನು ಹೊತ್ತು ಊರೂರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಅಲೆಮಾರಿ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರು ಉರುಮೆ ಬಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉರುಮೆ ಉಜ್ಜುವ ಕಲಾವಿದರ ಹಾವಭಾವಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ. ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಇದು ಉದ್ಯೋಗದ ಆಶ್ರಯಯೂ ಹೌದು. ಅಂತೆಯೇ ಹಿಂದೆ ಅವರ ಸೇವೆಗೆ ಮನೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಎಂದು ದವಸ ಧ್ಯಾನದ 'ಆಯ' ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
#ಗೋ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ. ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ: ೧೨ - ೧೩.

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ವರ್ಗ:ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ದೇವಗಂಧಾರಿ

**ದೇವಗಂಧಾರಿ  ** ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ರಾಗ. ಕರ್ನಾಟಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ, ದೇವಗಂಧಾರಿ ಒಂದು ಜನ್ಯ ರಾಗ.ಇದರ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗ ಶಂಕರಾಭರಣ. ಇದು ೭೨ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ೨೯ನೆಯದು.

ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಸಿಖ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು  ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.

## ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ 
### ರಚನೆ ಮತ್ತುಲಕ್ಷಣ 
right|thumb|300x300px|ಆರೋಹಣ
right|thumb|300x300px|ಅವರೋಹಣ
ಅದರ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ರಚನೆ ಕೆಳಗಿನಂತೆ :
* ಆರೋಹಣ: ಸ ರಿ೨ ಮ೧ ಪ ಧ೨ ಸ
* ಅವರೋಹಣ :ಸ ನಿ೩ ಧ೨ (ನಿ2,ಧ2) ಪ ಮ1 ಗ3 ರಿ2 ಸ
ದೇವಗಂಧಾರಿ ಒಂದು ಔಡವ-ವಕ್ರ-ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಎಂದರೆ ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಐದು ಸ್ವರಗಳು (ಇದನ್ನು ಔಡವ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ) ಬಂದು ಅವರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರಗಳೂ ಬರುತ್ತದೆ.ಆದುದರಿಂದ ಇದು ಔಡವ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗ. ಅಂತೆಯೇ ಸ್ವರಗಳು ಅಂಕುಡೊಂಕು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ವಕ್ರ ರಾಗ.ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 
ಸ್ವರಗಳೆಂದರೆ ಷಡ್ಜ,ಚತುಶೃತಿ ರಿಷಭ,ಅಂತರ ಗಾಂಧಾರ,ಶುದ್ಧ ಮಧ್ಯಮ,ಪಂಚಮ,ಚತುಶೃತಿ ಧೈವತ ಮತ್ತು ಕಾಕಲಿ ನಿಷಾದ. ಈ ರಾಗ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 
ಕೈಷಿಕಿ ನಿಷಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಿದೆ. ಆಗ ಇದು ಭಾಷಾಂಗ ರಾಗವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ರಾಗದ ಸಮೀಪದ ರಾಗವೆಂದರೆ ಅರಭಿ. ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಕಾರದ ಆರೋಹಣ ಅವರೋಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳು
ಇವುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಅವೆಂದರೆ,
* ದೇವಗಂಧಾರಿ ರಾಗವನ್ನು ಗಮಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಿಳಂಭಿತ ಕಾಲ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ 
* ದೇವಗಂಧಾರಿಯನ್ನು ದೀರ್ಘ ಗಂಧಾರದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ(ದೀರ್ಘ ಗ೩)
* ದೇವಗಂಧಾರಿಯು ಒಂದು ಭಾಷಾಂಗ ರಾಗ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಕೈಷಿಕಿ ನಿಷಾಧವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ: ಸ ನ್೩ ದ ನಿ೨,, ದ ಪ

### ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು 
ದೇವಗಂಧಾರಿ ರಾಗದ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು:

##  ಸಿಖ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ 
 ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಸಿಖ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಇದು  ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‍ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ರಾಗವೂ 
ಒಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ  ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಯಾವ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಯಾವ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಖ್ಖರ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಧ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‍ನಲ್ಲಿ ೩೧ ರಾಗಗಳಿದ್ದು ಈ ರಾಗವು ಆರನೆಯದಾಗಿದೆ.ಈ ರಾಗದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಗ್ರಂಥಸಾಹಿಬ್‍ನ ೫೨೭ ರಿಂದ ೫೩೭ನೆಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿದೆ.ಈ ರಾಗವನ್ನು ಗುರು ಅರ್ಜುನ ಅವರು 
ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದು, ೪೭ ಮಂತ್ರಗಳು(ಹಾಡುಗಳು)ಗಳಿದ್ದು ಮೂರನ್ನು ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹಾದೂರ್ ಮತ್ತು ಆರನ್ನು ಗುರು ರಾಮದಾಸರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ
ಇಂದು ದೇವಗಂಧಾರಿಯು ಒಂದು ಅಪರೂಪದ,ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಗ. ಇದು ಬೆಳಗಿನ ರಾಗವಾಗಿದೆ.ರಾಗ ಮಾಲಾದಲ್ಲಿ 
ದೇವಗಂಧಾರಿ ರಾಗವು ಮಾಲ್‍ಕಂಸ್ ರಾಗದ ರಾಗಿಣಿಯಾಗಿದೆ.ಇದು ಅಸಾವರಿ ಥಾಟ್‍ಗೆ ಸೇರಿದ ರಾಗವಾಗಿದೆ.ಇದರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯು ವೀರೋಚಿತ,ಪ್ರಾರ್ಥನಾಪೂರ್ವಕ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ರಾಗದ ಪಠ್ಯಗಳು ದೇವರ ಕುರಿತು ವಿರೋಚಿತ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.
* ಆರೋಹ:ಸ ರಿ ಮ ಪ ಧ ಸ
* ಅವರೋಹ: ಸ ನಿ ಧ ಪಾ, ಮ ಪ, ಧ ನಿ ಧ ಪ, ಮ ಗ ರಿ ಸ
* ಪಕಾರ್: ಧ ನಿ ಧ ಪ, ಮ ಗ,ಸ ರಿ ಮ,ಗ ಸ ರಿ ಗ ಸ
* ವಾದಿ:ಮ
* ಸಂವಾದಿ: ಸ

### ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಗಗಳು
* ಕೀರ್ತನೆ
* ರಾಗ
* ತಾಳ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಗುರುಮಠ್ ಸಂಗೀತ್ ಯೋಜನೆ 
* ರಾಜ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಏಷ್ಯನ್ ಸಂಗೀತ
* ಸಿಖ್‍ನೆಟ್: ಶಾಬಾದ್ ಮುದ್ರಣ 

ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ಆಲಿಗುಂ ಕುಣಿತ

## ಆಲಿಗುಂ ಕುಣಿತ
ಜಾನಪದ ಕುಣಿತ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆಲಿಗಂ ಕುಣಿತ ಕೂಡ ಒಂದು.
## ಇತಿಹಾಸ
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಕಡೆ **ಸಿದ್ದಿ** ಎಂಬ ಜನಾಂಗವಿದೆ. ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಜನರು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ. ಎತ್ತರವಾದ ದೃಡವಾದ ನೀಳದೇಹ, ದಪ್ಪನೆಯ ತುಟಿಗಳು, ಮೊಟಕಾದ ಮೂಗು, ಗುಂದು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮಿಂಚುವ ಗುಂಗುರು ಕೂದಲು, ಹೊಳೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಅಚ್ಚ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಇವರ ಮುಖಲಕ್ಷಣ ನೋಡಿದರೆ ಆಫ್ರಿಕಾದ ನೀಗ್ರೋ ಮೂಲದವರಾಗಿರಬೇಕೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಹಿಂದೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಯುದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚದುರಿ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರಬೇಕು. ಬಹು ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕೂಲಿಯಿಂದಲೇ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇವರು ಇತ್ತಿಚೆಗೆ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ನಡೆ ನುಡಿ ವೇಷ ಭೂಷಣಗಳಲ್ಲೂ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
## ಆಚರಣೆ
ಸಿದ್ದಿ ಜನಾಂಗ ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಹಾಗೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಈ ಮೂರು ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ ಕೂಡ ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜೀವನ ವಿಧಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಿಂದುಗಳಂತೆಯೇ ಇರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕರ್ಬಲಾ ಕದನದಲ್ಲಿ ಮಡಿದ ವೀರ ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಮರಣೆ ಮೊಹರಂ ಹಬ್ಬ. ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ರೂಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಲಾವಿ ಕುಣಿತದ ಒಂದು ರೂಪ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಿದ್ದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿರುವ 'ಆಲಿಗುಂ ಕುಣಿತ', ಕುಣಿಯುವಾಗ ಗತ್ತಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ 'ಆಲಿ, ಆಲಿ. ಆಲಿ ಎಂದು ಕೂಗುವುದರಿಂದ ಈ ಕುಣಿತ 'ಆಲಿಗುಂ ಕುಣಿತ ಆಗಿದೆ. ಇವರು ಅಡಿಗಡಿಗೆ ಆಲಿ, ಆಲಿ ಎನ್ನುವುದು ಹಜರತ್ ಅಲಿಯವರ ಸ್ಮರಣೆಯೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಮಹಮ್ಮದೀಯರ ಹಿರಿಯ ದೇವರಾದ 'ಪೀರ್' ದೇವರ ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 'ಕುಣಿತದ ಸೇವೆ' ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಇದು ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. 'ಕುಣಿತದ ಹರಕೆ'ಯನ್ನು ಹೊರುವ ರೂಡಿ ಕೂಡ ಇವರಲ್ಲಿದೆ.
## ವೇಷಭೂಷಣ
"ಆಲಿಗಂ" ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕಲಾವಿದರು ಮೊಣಕಾಲಿನವರೆಗೆ ಬರುವ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲದೆ ಚಡ್ಡಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಮುಖಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಬರಿ ಮೈಗೆ 'ಶೇಡಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಬಿಳಿ ಮಣ್ಣಿನ ಪುಡಿಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಬೆರಳ ಉಗುರಿನಿಂದ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೆದರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮೈ ತುಂಬಾ ಬಿಳಿಯ ಬಟ್ಟೆಯ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬಳಿದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ವೇಷದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ತಲೆಗೆ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಉಂಗುರಾಕಾರದ ಬಿದಿರು ಕಡ್ಡಿಯ ಬಳೆಗೆ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಸಿ, ಆ ಕಡ್ಡಿಗಳ ತುದಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕಟ್ಟಿ, ಹೂವಿನ ಕೈಮಾಲೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಿಗಳಿಗೂ ಸುತ್ತುಬಳೆಗೂ ಸುತ್ತಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ನಮೂನೆಯ ತಲೆ ದೊಡಿಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಘಂಟೆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ನಾರಿನ ದಾರಕ್ಕೆಸಾಲಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಘಂಟೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೆಣೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦ ರಿಂದ ೧೨ ಘಂಟೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಾರಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಚಾಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಜನರಾದರು ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಣಿಯುವುದು ಉಂಟು.
## ಕುಣಿತದ ನೋಟ
ಆಲಿಗುಂ ಕುಣಿತದವರು ಬಂದರೆಂದರೆ ಪುಕ್ಕಲು. ಮಕ್ಕಳು ಆ ವಿಚಿತ್ರ ವೇಷಭೂಷಣ ನೋಡಿ ಹೆದರಿ ಓಡಿಹೋಗುವುದುಂಟು. ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಲೆಯಾಗಿ ವಾದ್ಯಗಳೆ ಇಲ್ಲಾ. ಕಲಾವಿದರು ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ಕೊಂಡ ಘಂಟೆಯ ನಾದದ ಗತ್ತಿಗೆ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಂಗಿಸುತ್ತಾ ಮುಷ್ಠಿಗೊಡಿದ ಕೈಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಅರ್ಧ ಮುದುರಿ ಹಿಡಿದು ಸುತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತಾ 'ಆಲಿ ಆಲಿ ಆಲಿ...'ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವರು. ಇವರ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಘಂಟೆಗಳು 'ಗಣಗಣ' ಸದ್ದು ಮಾಡಿ ವಿಶಿಷ್ಠ ಹಿಮ್ಮೇಳ ಒದಗಿಸುವವು. ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳು ಕುಣಿದ ನಂತರ ಕುಣಿತದವರು ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ಕುಣಿತ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಚಾಟಿಯಿಂದ ಮೈಗೆ ಹೊಡೆದು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಕುಣಿತ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. 'ಆಲಿಗುಂ' ಕುಣಿತ ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೇಯ ಕಲೆ. ಪೀರ್ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು ಮನೆ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಆಲಿಗುಂ ಕುಣಿದು ಅವರು ಕೊಡುವ ದವಸ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಹಬ್ಬ ಮಾಡಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
#ಗೊ.ರು. ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು, ಪುಟ: ೭-೮.

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ವರ್ಗ:ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಮಾನಸ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು

## ಬುಧ್ಲಾಡಾ
ಬುಧ್ಲಾಡಾ, ಭಟಿಂಡಾ-ದೆಹಲಿ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾನಸ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 25 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.  ಬುಡಾ ಮತ್ತು ಲಾಡಾ  ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಖತ್ರಿ ಸಹೋದರರ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಇಡಲಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಕೈತಾಲ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಂದ 10 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದೋದ್ರ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಭ್ರಹ್ಮ್ ಬುಂಗಾ ಎಂಬ  ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಗುರುದ್ವಾರವಿದೆ.  ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವರ್ಧನೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಜನರು ಹತ್ತಿರ ಮತ್ತು ದೂರದಿಂದ ಮೂರು ’ಸಮಾಗಮ’ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಭಟಿಂಡಾ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸುಮಾರು 80 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. 

## ಸರ್ದುಲ್‍ಗಡ್
ಸರ್ದುಲ್‍ಗಡ್ ಮಾನಸದಿಂದ ಸುಮಾರು 37 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ.  ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ರೋರಿ ಧುಡಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪಾಟಿಯಾಲದ ರಾಜರ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.  ಪಾಟಿಯಾಲದ ರಾಜಕುಮಾರನಾಗಿದ್ದ ಸರ್ದುಲ್ ಸಿಂಗ್ ಅವನಿಗೆ ಇದು ಒಂದು ಬೇಟೆಯ ಸ್ಥಾನ ಆಗಿತ್ತು. ಸರ್ದುಲ್‍ಗಡ್ ಕೋಟೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ.

## ಬರೇಟ ನಗರ
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ  ಅಗ್ಗರ್‌ವಾಲ್ ಪಂಗಡದವರು ಮತ್ತು ರಜಪೂತರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ. ಇಲ್ಲಿ ಆಶಾ ರಾಮ್ ಚೌಧುರಿ ಅವರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಮನೆಯು ಈಗ ಆಶಾ ರಾಮ್ ಧರ್ಮಶಾಲೆ ಆಗಿದೆ.  ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಜಂತಾ ದುಖ್ ದಮನ್ ಫಾರ್ಮಸಿ ಸಹ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸ್ತಬ್ಧ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ನಗರವು 15,000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ಬುಧ್ಲದಾ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಿಲ್ಕಾ ಸಿಂಗ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಐಟಿ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಸಿ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

## ಭಿಕಿ
ಭಿಕಿ, ಮಾನಸ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನಗರ ಪಂಚಾಯತಿ.  ಇಲ್ಲಿ ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹಾದೂರ್ ಸಾಹಿಬ್ ಜಿ ಅವರು ಭೇಟಿನೀಡಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಗುರುದ್ವಾರ ಶ್ರೀ ಪಟ್ಶಾಹಿ ನೌವಿನ್ ಸಾಹಿಬ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಅನೇಕ ಸಿಖ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಸಮಾಜದ ಏಳಿಗೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.  

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಇಂಪೀರಿಯಲ್, ದಹಲಿ

**ಇಂಪೀರಿಯಲ್, ದಹಲಿ**, 1931 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಒಂದು ಐಷಾರಾಮಿ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿದ್ದು  ದಹಲಿಯ ಜನಪಥ್ ಅಲ್ಲಿ ಇದೆ ಹಿಂದೆ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ದೆಹೆಲಿಯ ಕನ್ನಾಟ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಹತ್ತಿರವಿದೆ. ಇದು ದಹಲಿಯಾ ಮೊದಲ ಐಷಾರಾಮಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿತ್ತು.
ಇಂದು ಇದು ದೆಹಲಿ ನಗರದಲ್ಲೇ ವಸಾಹತು, ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಸ್ತಕೃತಿಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಜೊತೆಗೆ  ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. 
## ಇತಿಹಾಸ
ಹೋಟೆಲ್ 1936 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮತ್ತು ವಸಾಹತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ, ಡಿ.ಜೆ. ಬ್ಲೊಮ್ಫೀಲ್ಡ್  ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಶೈಲಿಯ ಒಂದು ಸುಳಿವನ್ನು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ,  ಮತ್ತು ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ರಾಜಧಾನಿ ದಹಲಿಯಲ್ಲಿ, ಅದೇ ವರ್ಷ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ಲುಟಿಯನ್ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಂತಹ ಎಡ್ವಿನ್ ಲುಟಿಯೆನ್ಸ್ ಅವರ ಸಹವರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದರು. ದಿ. ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಅನ್ನು 1911 ರ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ದೆಹೆಲಿಯನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ  ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ದರ್ಬಾರಿನಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಜ್  ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲಾದ ಬಿ ಎಸ್  ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪುತ್ರ ರಾಜ  ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್, ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
ಹೋಟೆಲ್ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ 1996 ಮತ್ತು 2001 ನಡುವೆ, ಅದರ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಶ್ರೀ ಹರ್ವಿಂದರ್ ಸೆಕ್ಹೊನ್ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದರು,  ಮತ್ತು ಅವರ ಆವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ನ ರಾಣಿ, ಹಾಲಿವುಡ್ ನಟರು ಮತ್ತು ನಟಿಯರು, ಸಾಹಸಿಗರು, ಮತ್ತು ಸಿರಿವಂತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತ್ತು.  "ಸ್ಪೈಸ್ ಮಾರ್ಗ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಾರ್, "ಪಟಿಯಾಲ ಪೆಗ್ ಬಾರ್", "1911 ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್", "ದನಿಎಲ್ಲ್ಸ ಟಾವೆರ್ನ್" ಮತ್ತು "ಸ್ಯಾನ್ ಗಿಮಿಗ್ನನೋ"  ಎಂಬ ಆರು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ಗಳನ್ನ ತೆರೆದರು. ಶ್ರೀ ಟ್ರೆವರ್ ಫಿಶ್ ಲಾಕ್, ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್, ಲಂಡನ್, 27 ನವೆಂಬರ್ 2000: "ಫಿಶ್ಲಾಕ್  ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇಂಡಿಯಾ" ಮತ್ತು "ದಹಲಿ ಹೋಟೆಲ್ ಓಪನ್ ಡೋರ್ ಆರ್ಟ್, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 1997, ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್" ಅನ್ನು ಕೂಡ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.
## ಪರಂಪರೆ
ಹೋಟೆಲ್ ಇಂಪೀರಿಯಲ್, ದಹಲಿ,ಅದರ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಚಿರಪರಿಚಿತ. ಇದು ಪಟಿಯಾಲ ಪೆಗ್ 'ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಾರ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರ್ಲಾಲ್ ನೆಹರು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ, ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಜನನ ಚರ್ಚಿಸಲು ಭೇಟಿ ಆಗಿದ್ದ ಜಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಲಿಗಢದಲ್ಲಿರುವ  ಒಂದು ಶಾಲೆಯ ಹೆಸರು ಕೂಡ ಆಗಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ ರೋಜ್ ಗಾರ್ಡನ್

thumb|225x225px|ಗುಲಾಬಿ ಉದ್ಯಾನವನ
**ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ ರೋಜ್ ಗಾರ್ಡನ್** ಗುಲಾಬಿ ಉದ್ಯಾನವನವು ಚಂಡೀಗಡನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ೩೦ ಎಕರೆಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ೧೬೦೦ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಳಿಗಳ ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಗುಲಾಬಿ ಗಿಡಗಳಿವೆ. ಭಾರತದ ಹಿಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದ ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್‍ರವರ ನಂತರ ಈ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಚಂಡಿಗಡದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರು ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದೆಂಬ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಗ್ಯಾಲರಿ 

File:Rose Garden,Chandigarh.jpg|
File:Rose Garden,Chandigarh UT.jpg|
File:Zakir Husain Rose Garden,Chandigarh.jpg|
File:Rose Garden,Chandigarh.jpg|

## Gallery 
Rose fesival 18/02/2017

File:Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 01.jpg|
File:Rose festival - 2017 Chandigarh 05.jpg|

File:Rose festival - 2017 Chandigarh 01.jpg|
File:Rose festival - 2017 Chandigarh 02.jpg|
File:Rose festival - 2017 Chandigarh 04.jpg|

File:Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 02.jpg|
File:Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 03.jpg|
File:Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 04.jpg|
File:Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 05.jpg|
File:Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 06.jpg|
File:Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 07.jpg|
File:Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 08.jpg|
File:Rose festival Chandigarh-Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 01.jpg|
File:Rose festival Chandigarh-Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 02.jpg|
File:Rose festival Chandigarh-Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 03.jpg|
File:Rose festival Chandigarh-Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 04.jpg|
File:Rose festival Chandigarh-Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 05.jpg|
File:Rose festival Chandigarh-Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 06.jpg|
File:Rose festival Chandigarh-Wikimedians of The North India Photowalk Rose Festival, Chandigarh-February 2017 07.jpg|
File:Cultural events during Rose Festival 2017, Chandigarh 01.jpg|Cultural events
File:Cultural events during Rose Festival 2017, Chandigarh 02.jpg|
File:Cultural events during Rose Festival 2017, Chandigarh 07.jpg|
File:Cultural events during Rose Festival 2017, Chandigarh 05.jpg|
File:Cultural events during Rose Festival 2017, Chandigarh 04.jpg|

File:Cultural events during Rose Festival 2017, Chandigarh 03.jpg|
.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಗುಲಾಬಿ ಉದ್ಯಾನವನದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೋಟ 
* ಚಂಡೀಗಡದಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು 
* ಗುಲಾಬಿ ಉದ್ಯಾನವನ 
* ಚಂಡೀಗಡದಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು 

ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬ್
ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಾನಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು
ಧನಾಶ್ರೀ

**ಧನಾಶ್ರೀ** ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಸಂಗೀತದ  ರಾಗ.ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ಗುರು ನಾನಕ್, ಗುರು ಅಮರದಾಸ,ಗುರು ರಾಮದಾಸ, ಗುರು ಅರ್ಜುನ್, ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹಾದೂರ್ ಈ 
ರಾಗದಲ್ಲಿ ೧೦೧ ಸ್ತುತಿಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
## ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ
ರಾಗ ಧನಾಶ್ರೀ ರಾಗಮಾಲಾದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್‍ಕೌನ್ಸ್ ರಾಗದ ರಾಗಿಣಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾಫಿ ಥಾಟ್‍ಗೆ ಸೇರಿದ ರಾಗ. 
ಇದು ರಾಗ ಬೀಮ್‍ಪಲಾಸಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಇದರ ವಾದಿ ಮತ್ತು ಭಾವ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.ಇದು ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ 
ರಾಗ. ಇದರ ಭಾವ ಸಂತೋಷ.

## ಆರೋಹ ಮತ್ತು ಅವರೋಹ
ಈ ರಾಗದ ಆರೋಹ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಗಳು ಇಂತಿವೆ.
* ಆರೋಹ: ಸ ಗ ಮ ಪ ನಿ ಸಾ
* ಅವರೋಹ: ಸ ನಿ ಧ ಪ ಮ ಪ ಗ ರಿ ಸ
* ವಾದಿ: ಪ
* ಸಂವಾದಿ: ಸ
ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಪ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಾಧುರ್ಯಭರಿತ ಹಾಡುಗಳಿವೆ.

## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* Ragas in the Guru Granth Sahib
* Kirtan

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Sikh Kirtan Community
* Gurmat Sangeet Project 
* Raj Academy of Asian Music
* Sikhnet: Shabad for Printing 
* http://www.scribd.com/doc/10549940/sorath

ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ರಾಗಗಳು
ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಜಂಕ್ಷನ್

thumb|284x284px|**ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ನಾಮ ಫಲಕ**
ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಜಂಕ್ಷನ್  ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಜಂಕ್ಷನ್  ಆಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯದ ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಂಕೇತವು TPJ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ  ಮಹಾರೈಲ್ವೆ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ 1853 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1859 ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ನಾಗಪಟ್ಟಣಂ ಜೊತೆ ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ತನ್ನ ಮೊದಲ ರೈಲ್ವೆ ಲೈನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

## ತ್ರಿಚಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಐದು ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳ ಶಾಖೆ ಹೊಂದಿದೆ
ವಿರುಧಾಚಲಂ, ವಿಳುಪ್ಪುರಂ, ಚೆನೈ, ತಿರುಪತಿ, ನೆಲ್ಲೂರು ಉತ್ತರ ಕಡೆಗೆ.ತಂಜಾವೂರು,ಮೈಲಾಡುತುರೈ,ನಾಗಪಟ್ಟಣಂ,ಕಾರೈಕಾಲ್ ಪೋರ್ಟ್, ಕರೈಕಲ್ ಪೂರ್ವ ಕಡೆಗೆ.ಪುದುಕ್ಕೊತ್ತೈ, ಕಾರೈಕುಡಿ,ಮನಮಧುರೈ, ರಾಮೇಶ್ವರಂ, ಆಗ್ನೇಯ ಕಡೆಗೆ.ಮಧುರೈ, ತಿರುನಲ್ವೇಲಿ, ನಾಗರ್ಕೋಯಿಲ್, ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ, ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಕೊಲ್ಲಂ ದಕ್ಷಿಣ ಕಡೆಗೆ.ಕರೂರ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಡೆಗೆ, ಈರೋಡ್, ಸೇಲಂ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೊಯಿಮತ್ತೂರು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜೆಎನ್.

## ಶ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು 
ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ 5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.ಗೋಲ್ಡನ್ ರಾಕ್ ರೈಲ್ವೇ ವರ್ಕ್ಶಾಪ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಲೊಕೊ ಶೆಡ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಸರಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಜಿನ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

## ತ್ರಿಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿನ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು  
* ಪೋನ್ಮಲೈ (ಗೋಲ್ಡನ್ ರಾಕ್)(Goc)
* ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಟೌನ್(TPTN)
* ಶ್ರೀರಂಗಂ(SRGM)
* ಉತ್ತಮರ್ ಕೋವಿಲ್(UKV)
* ಪಿಚ್ಚಂದರ್ ಕೊವಿಲ್ (BXS)
* ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಫೋರ್ಟ್(ಟಿ.ಪಿ.)
* ತಿರುಚಿನಾಪಳ್ಳಿ ಪಳಕ್ಕರೈ (BCD)
* ತಿರುವೆರಮ್ಬುರ್(tRB)
* ಮಂಜತ್ತಿದಲ್ (MCJ)

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಸತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅಂಡಿಂಜೆ

## **ಡಾ. ಸತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅಂಡಿಂಜೆ**
## ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಸಂವಹನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ.ಸತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅಂಡಿಂಜೆಯವರು ಮೂಲತಃ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಂಡಿಂಜೆ ಗ್ರಾಮದವರು. ಅಂಡಿಂಜೆ ‘ವನಸಿರಿ’ಯ ಮುತ್ತಯ್ಯ ಪೂಜಾರಿ ಮತ್ತು ವಾರಿಜಾ ದಂಪತಿಗಳ ಪುತ್ರರಾಗಿರುವ ಇವರು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಂಡಿಂಜೆ, ಬಂಗಾಡಿ ಮತ್ತು ವೇಣೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಉಜಿರೆಯ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಇವರು ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಐದನೇ ರಾಂಕ್ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಇವರು ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮೂಹ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ರಾಂಕ್ ಹಾಗೂ ಚಿನ್ನ ಪದಕದೊಂದಿಗೆ ಪಡೆದರು. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿ ನಾರ್ವೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸುದ್ದಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಉಪನ್ಯಾಸಕರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರ್ಹತಾ ಪರೀಕ್ಷೆ (ಎನ್‍ಇಟಿ)ಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿರುವ ಇವರು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. 
## ಉದ್ಯೋಗ
ಉಜಿರೆ ಶ್ರೀ ಧ.ಮಂ.ಕಾಲೇಜು ಹಾಗೂ ಮಣಿಪಾಲದ ಮಾಧವ ಪೈ ಸ್ಮಾರಕ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಮೂರು ವರ್ಷ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಇವರು ಮಂಜುವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಕಳೆದ ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕುವೆಂಪು ವಿವಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಇವರು ಇದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಡಾ.ವಿಘ್ನೇಶ್ ಎನ್. ಭಟ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ‘‘Role of Traditional Folk Arts as Media of Mass Communication: A Study with Special Reference to Coastal Karnataka’ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಎಂ.ಫಿಲ್ ಹಾಗೂ ಪಿ.ಹೆಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಏಳು ಮಂದಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

## ಇತರೆ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ಕುವೆಂಪು ವಿವಿಯ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿವಿ ವಾರ್ತಾಪತ್ರದ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಇವರು ದೂರಶಿಕ್ಷಣ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಕೋರ್ಸಿನ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕುವೆಂಪು, ಹಂಪಿ, ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮುಕ್ತ ವಿವಿಗಳ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಕೋರ್ಸ್‍ಗಳ ಸ್ವಯಂ ಕಲಿಕಾ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವ ಇವರು ಇಲ್ಲಿಯ ಸಂಪರ್ಕ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಂಡಳಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ/ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ ಇವರು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟರ್, ಮೀಡಿಯಾ ರಿಸರ್ಚರ್ ಮುಂತಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. 
## ಲೇಖಕರಾಗಿ
ಹವ್ಯಾಸಿ ಬರಹಗಾರರಾಗಿರುವ ಇವರ 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಲೇಖನ, ನುಡಿಚಿತ್ರ, ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳು ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ತುಳು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ‘ಜನಹೋರಾಟ’ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ‘ಪ್ರಸ್ತುತ’ ಎಂಬ ಅಂಕಣ ಪ್ರತೀವಾರ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಇವರ ಭಾಷಣ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಭದ್ರಾವತಿ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿವೆ. ಇವರದು ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಮತಿ ವಿನಯ ಕುಮಾರಿ, ಮಗ ಮಾ.ಸಾತ್ವಿಕ್ ಮತ್ತು ಮಗಳು ಕು.ಸಾನ್ವಿ ಅವರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಸಂಸಾರ.

ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು
ಸ್ಟೀವನ್ ಕ್ರೇನ್

ಸ್ಟೀವನ್  ಕ್ರೇನ್ (Stephen Crane)  (1871-1900). ಅಮೆರಿಕೆಯ ಯುದ್ಧ ಬಾತ್ಮೀದಾರ, ಕವಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ.
thumb|right
## ಬದುಕು
ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿಯ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‍ನ ಮೆಥಾಡಿಸ್ಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಪಾದ್ರಿಯೊಬ್ಬನ 14ನೆಯ ಮಗ. ಸೈರಾಕ್ಯೂಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್ ಟೀಮಿನ ಮುಖಂಡತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದ. ಅನಂತರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯಾದ. 
## ಸಾಹಿತ್ಯ
ಮ್ಯಾಗಿ: ಎ ಗರ್ಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್ (1892) ಈತನ ಪ್ರಥಮ ಕೃತಿ. ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯದಿದ್ದರೂ ಇದು ಈತನ ಪ್ರೌಢ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಮರುವರ್ಷ ದಿ ರೆಡ್ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಕರೇಜ್ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಚಿಸಿದ. ಇದು ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಿನ ಈತನ ಜೀವನ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ ಬರೆಯುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಕಳೆಯಿತು. 1896ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನಿಗೆ ಬಂದು ಕಾನ್ರಾಡನ ಸ್ನೇಹ ಗಳಿಸಿದ. ಅನಂತರ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ವೂಂಡ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ರೇನ್ (1900) ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಈತನ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರೈಡರ್ಸ್ (1895) ಮತ್ತು ವಾರ್ ಈಸ್ ಕೈಂಡ್ (1900) ಎಂಬುವು ಸೇರಿವೆ. ಕ್ಷಯ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ ಈತ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆಟ್ಟ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಿ-ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ನೇಹ ಸಂಬಂಧದಿಂದ-ಎಂಬುದನ್ನು ದಿ ರೆಡ್ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಕರೇಜ್ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮುಖೇನ ಈತ ಸಾರಿದ್ದಾನೆ. ದಿ ಓಪನ್ ಬೋಟ್ ಮೊದಲಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನೂ ಈತ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ರೇನನ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ 1926ರಲ್ಲಿ 12 ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. 

ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಕವಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಬರಹಗಾರ
ಲೆ ಮೆರಿಡಿಎನ್

ಲೆ ಮೆರಿಡಿಎನ್ ಒಂದು ಸುಸಜ್ಜಿತ ಸ್ಟಾರ್ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿದೆ . ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೋಟೆಲ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಐರೋಪ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು, ಈ ಹಿಂದೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅಲ್ಲಿ  ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ಸ್ಟಾರ್ ವುಡ್ ಹೊಟೆಲ್ಸ್ & ರೆಸಾರ್ಟ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ವೈಡ್ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು 100 ಹೊಟೇಲ್ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಇದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಬ್ರಾಂಡ್ "ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮನೆಯಿಂದ ದೂರದ ಮನೆ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ." ಏರ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಇಂದ  1972 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಎತೊಇಲೆ  - ಮೊದಲ ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಆಸ್ತಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ 1,000 ಕೊಠಡಿ ಹೊಟೆಲ್ ಆಗಿತ್ತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ,ಈ ಗುಂಪು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ  10 ಹೋಟೆಲ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಆರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಹೋಟೆಲ್ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಯುರೋಪ್, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಫ್ರೆಂಚ್ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್, ಕೆನಡಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ, ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಮಾರಿಷಸ್ ನಲ್ಲಿ 21 ಹೊಟೆಲುಗಳಿಗೆ ಏರಿತ್ತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್  ಆಸ್ತಿ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ 58 ಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು.

1994 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಹೋಟೆಲ್ ಕಂಪನಿ  ಫೋರ್ಟೆ ಗ್ರೂಪ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಗ್ರಣದ ಪಿಎಲ್ಸಿ ಎಂಬ ಕಂಪನಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮತ್ತು  2000 ಇಸವಿಯ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ  ಗ್ರೆನಡಾ ಗ್ರೂಪ್ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುವವ ಕಂಪಾಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ನಡುವೆ ಡಿವಿಲೀನ ಮೂಲಕ ಫೆಬ್ರವರಿ 2001 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳ - ಫೋರ್ಟೆ ಹೊಟೇಲ್ ವಿಭಾಗದ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂರು ಬ್ರಾಂಡ್ಗಳು (ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್, ಹೆರಿಟೇಜ್ ಹೊಟೇಲ್ ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಥೌಸೆ ಫೋರ್ಟೆ ) ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಪಾಸ್ ಕಂಪನಿಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೇ 2001 ರಲ್ಲಿ, ನೋಮುರ ಗ್ರೂಪ್ £ 1.9 ಶತಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ  ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ರೆಸಾರ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಕಂಪಾಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿಎಲ್ಸಿ ರಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2001 ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ಳೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಹೊಟೇಲ್ಗಳ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಲೆಹ್ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಹೊಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಹಿರಿಯ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲವನ್ನು ಳೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಮೇಲೆ  ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು .

ನವೆಂಬರ್ 24, 2005 ರಂದು, ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಶುಲ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಟಾರ್ ವುಡ್ ಹೊಟೆಲ್ಸ್ & ರೆಸಾರ್ಟ್ಗಳು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 
ಗುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಹ್ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ ವುಡ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ರೂಪುಗೊಂಡ ಜಂಟಿ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
2011 ರಲ್ಲಿ, ಲೆ ಮೆರಿದಿಎನ್  ಕೊಯಿಮತ್ತೂರು ಭಾರತದ ತನ್ನ 100 ನೇ ಹೋಟೆಲ್ ತೆರೆಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹೊಟೆಲ್ ಗಳು
ಹ್ಯಾರಲ್ಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕ್ರೇನ್

ಹ್ಯಾರಲ್ಡ್‌ ಹಾರ್ಟ್ ಕ್ರೇನ್ (1899-1932). ಅಮೆರಿಕದ ಕವಿ. 
thumb|right
## ಬದುಕು
ಒಹಾಯೊದ ಗಾರೆಟ್ಸ್ ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಈತನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ಕ್ಲೀವ್‍ಲೆಂಡಿಗೆ ತೆರಳಿದುದರಿಂದ ಈತನೂ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಈತನ ತಂದೆ ಮಿಠಾಯಿ ಅಂಗಡಿಯ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಕೆಲ ಸಮಯದ ಅನಂತರ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ದಾಂಪತ್ಯ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದುದರಿಂದ ಕ್ರೇನ್ ಅನಾಥನಾದ. ಕೇವಲ 13ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೆ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯತೊಡಗಿದ. ತನ್ನ 17ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ತಂದೆಯ ನೆಲಸು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ. ಅನಂತರ ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ. ಆ ಮೇಲೆ ಕ್ಲೀವ್‍ಲೆಂಡನ 'ಪ್ಲೇನ್ ಡೀಲರ್‍ನ ಸುದ್ದಿಗಾರನಾದ. 
1931ರಲ್ಲಿ ಗುಗೆನ್‍ಹೈಮ್‍ನ ಫೆಲೊ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗೆ ತೆರಳಿದ. ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಕ್ರೇನ್ ತನ್ನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಅತಿಯಾದ ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಸೊರಗಿಹೋಗಿದ್ದ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಜುಗುಪ್ಸೆಗೊಂಡ ಈತ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಡಗಿನಿಂದ ಹಾರಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. 
## ಸಾಹಿತ್ಯ
ಈತನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ವೈಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ (1926) ಮತ್ತು ದಿ ಬ್ರಿಜ್ (1930) ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು. ದಿ ಬ್ರಿಜ್ ಅಮೆರಿಕನರ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ವಿಚಾರಾತ್ಮಕ ದೀರ್ಘಕವನ. 
1933ರಲ್ಲಿ ಈತನ ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಪೊಯಮ್ಸ್ ಮತ್ತು 1952ರಲ್ಲಿ ಲೆಟರ್ಸ್ ಎಂಬ ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. ಕ್ರೇನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಆಧುನಿಕ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಅಗ್ರಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಬಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯದು. 

ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಕವಿಗಳು
ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾದಲ್

**ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾದಲ್ ** (ಹುಟ್ಟು ೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೨೭) ೨೦೦೭ರಿಂದ  ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೭ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೭೦-೧೯೭೧,೧೯೭೭-೧೯೮೦ ಮತ್ತು ೧೯೯೭-೨೦೦೨ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ೧೯೯೫-೨೦೦೮ರ ಅವಧಿಗೆ ಶಿರೋಮಣಿ ಅಕಾಲಿ ದಳ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರು.  ೨೦೦೮ರಿಂದ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಉಪ-ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸುಖ್‌ಬೀರ ಸಿಂಗ್ ಬಾದಲ್‌ರನ್ನು  ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕ‌ಗೈದರು.  ಶಿರೋಮಣಿ ಅಕಾಲಿ ದಳ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡರಾದ ಕಾರಣ  ಗುರುದ್ವಾರ ಪ್ರಬಂಧಕ ಕಮಿಟಿಯ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾದಲ್‌ರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವವುಂಟು. ದೆಹಲಿ ಸಿಖ್ ಪ್ರಬಂಧಕ ಕಮಿಟಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೂಡ ಬಾದಲ್‌ರ ಹೆಗಲ ಮೇಲಿದೆ.  ೨೦೧೫ರ ಸಾಲಿನ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾದಲ್‌ರಿಗೆ ಲಭಿಸಿದೆ.

## ಬಾಲ್ಯ
ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾದಲ್ ಅಬುಲ್ ಖುರಾನ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೨೭ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಧಿಲ್ಲೋನ್ ಜಾಟ್ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. He graduated from the Forman Christian College in Lahore.

## Political career
ಬಾದಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಸರಪಂಚರಾಗಿ ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ ಶುರು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್, ಲಂಬಿ ಗ್ರಾಮದ ಬ್ಲಾಕ್ ಕಮಿಟಿಯ ಚೇರ್‌ಮನ್ ರಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಂಡರು.  ೧೯೫೭ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸಕರಾಗಿ ವಿಧಾನಸಭೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಮರುಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಸಮಾಜ-ಕಲ್ಯಾಣ, ಪಂಚಾಯ್ತಿರಾಜ್, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ, ಜಲಚರ ಸಚಿವರಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಂಡರು. ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಸಚಿವರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಗಾಂಡೀವ

**ಗಾಂಡೀವ** ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಧನುಸ್ಸು. ಈ ಧನುಸ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಇಂದ್ರನಿಗೂ,ಇಂದ್ರನಿಂದ ವರುಣನಿಗೂ,ವರುಣನಿಂದ ಅಗ್ನಿಗೂ ಬಂತು. ಖಾಂಡವದಹನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಅರ್ಜುನ ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆತನಿಗಿದನ್ನು ಕೊಟ್ಟ. ಈ ಧನಸ್ಸು ಎರಡು ಅಕ್ಷಯ ಬತ್ತಳಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅವನು ಗಾಂಡೀವಿ ಎನಿಸಿದ. ಇದರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಅರ್ಜುನ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದುದಲ್ಲದೆ ಇದರ ತುದಿಯಿಂದ ಶಿವನ ನೆತ್ತಿ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದು ಗಾಯ ಮಾಡಿದ. ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ಇದನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಸಾಡಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಅರ್ಜುನನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಈ ಆಯುಧವನ್ನು ಬಳಸಿದನು, ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವರೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಗಾಂಡೀವವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲಲ್ಲ. ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ ಅದು ಗುಡುಗು ಧ್ವನಿ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು 108 ಬಿಲ್ಲು ತಂತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅವಿನಾಶಿಯಾಗಿ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* http://www.sacred-texts.com/hin/m01/m01228.htm
* http://www.sacred-texts.com/hin/m04/m04043.htm

ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ
ಮಾಘಿ

thumb|ಮಾಘಿಯ ದಿನದಂದು ಮಾಡುವ ಕೀರು
ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಆಚರಿಸುವ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ **ಮಾಘಿ** ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಜಾಬಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರಿನ ಅನ್ವಯ ಮಾಘ ಮಾಸದ ಮೊದಲ ದಿನವನ್ನು ಮಾಘಿ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಪಂಜಾಬ್, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಹರ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಘಿಯ ದಿನವನ್ನು ಹೊಸಪೈರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಸಂಭ್ರಮದ ಆಟೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ

## ಮಾಘಿಯ ಆಚರಣೆಗಳು
### ಆಹಾರ
ಮಾಘಿಯ ದಿನದಂದು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿನ ರಸವನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ತಯಾರಿಸುವ ಖೀರು ವಿಶೇಷವಾದ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿ. ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ "ಪೋಹ್ ರಿದ್ದಿ, ಮಾಘ್ ಖಡಿ" ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ಅಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ತಿಂಗಳಾದ ಪೋಹ್ ನ ಕೊನೆಯ ದಿನ ಬೇಯಿಸಲಾಗುವ ಖೀರನ್ನು ಮಾಘದ ಮೊದಲ ದಿನ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಜಾಬಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಧವಸ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಖಿಚಡಿಯನ್ನೂ, ಕಬ್ಬನ್ನೂ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಳ್ಳಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ.

### ಮೋಹ್ ಮಾಹಿ
ಪಂಜಾಬಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರು ವಯಸ್ಸಾದ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಾಘಿಯ ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಡೆಯುವ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮೋಹ್ - ಮಾಹಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುವ ಹಾಡು ಇಂತಿದೆ
ಮೋಹ್ ಮಾಹಿ ದೇಖೇ ಜಾ - ದೇಖೇ ಜಾ 
ದರ್ಹಿ ಫೂಲ್ ಪುವಾ ಕೆ ಜಾ - ಪೂವಾ ಕೆ ಜಾ 
ದರ್ಹಿ ತೇರಿ ಹರಿ ಭರಿ - ಹರಿ ಭರಿ 
ಫುಲಾ ದೇ ನಾಲ್ ಜರಿ ಭರಿ - ಜರಿ ಭರಿ 
ಜೆ ನೆ ಮೋಹ್ ಮಾಹಿ ದಿತ್ತಿ ಸು 
ದುಹಾತರಹ್ ದರ್ಹಿ ಪುಟ್ಟು ಸು

### ಭಾವಾನುವಾದ
ನೀನು ಹೊರಡುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ನನಗೆ ಮೋಹ್ ಮಾಹಿಯನ್ನು ಕೊಡು
ನಿನ್ನ ಗಡ್ಡದಲ್ಲಿ ಹೂಗಳನ್ನು ಮುಡಿ 
ನಿನ್ನ ಗಡ್ಡ ಸುಗಂಧಭರಿತವಾಗಿದೆ 
ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ 
ನೀನು ನನಗೆ ಮೋಹ್ ಮಾಹಿಯನ್ನು ಕೊಡದಿದ್ದರೆ 
ನಾ ನಿನ್ನ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಎಳೆದುಬಿಡುತ್ತೇನೆ 
(ಇಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡ ಎನ್ನುವುದು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯ ಮುಖವೆಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ)

### ಮಾಘಿಯ ಆಟಗಳು
ಮಾಘಿಯ ದಿನ ಪಂಜಾಬಿ ಕಬಡ್ಡಿ, ಕುಸ್ತಿ ಮತ್ತಿತರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು
### ಹಿಂದೂಗಳ ಆಚರಣೆ
ಹಿಂದೂಗಳು ಮಾಘಿಯ ದಿನದಂದು ಗಂಗೆ ಮುಂತಾದ  ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇಗುಲಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಮಾಘಿಯ ದಿನವನ್ನು ದಾನಧರ್ಮಗಳನ್ನ ಮತ್ತು ಜಪತಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ

### ಸಿಖ್ಖರ ಆಚರಣೆಗಳು
ಗುರು ಅಮರದಾಸ್ ಜೀ ಅವರಿಂದ ಸಿಖ್ಖರ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರು ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಘಿಯೂ ಒಂದು. ಉಳಿದವೆಂದರೆ ಭೈಸಾಖಿ ಮತ್ತು ದೀಪಾವಳಿ.

*ಮಾಘಿ ಮತ್ತು ಚಾಲಿ ಮುಕ್ಟೆ
ಸಿಖ್ಕರು ಮಾಘಿಯ ಮೊದಲ ದಿನದಂದು ಮೃತ ಗುರುದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಗುರು ಗೋವಿಂದ ಸಿಂಗರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲೋಸುಗ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಿರಾಣೆ ಡಿ ದಾಬ್ ಎಂಬ ಸರೋವರದ ಬಳಿ ನಡೆದ  ತಡೆದ ನಲವತ್ತು ಜನ ಆ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ೨೯, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೭೦೫ ರ ಆ ದಿನ ಪೋಹದ ಮೂವತ್ತನೇ ದಿನ. ಅವರ ಅಂತಿಮ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಘಿಯ ಮೊದಲ ದಿನದಂದು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಹಾಗಾಗಿ ಮಾಘಿಯ ದಿನ ಸಿಖ್ಖರಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯ. ಆ ದಿನದಂದು ಸಿಖ್ಖರು ಪವಿತ್ರ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗೇಳುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬ್
ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬಿ ಹಬ್ಬಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬ್ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಕ್ರ್ಯಾಸ್ಯುಲ

ಕ್ರ್ಯಾಸ್ಯುಲ  - ಹೆಸರಾಂತ ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯ. ಕ್ರ್ಯಾಸ್ಯುಲೇಸೀ  ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಹಾಗೂ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಎಲೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಇದು ಸುಂದರವಾದ ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕುಂಡಸಸ್ಯ, ಕಲ್ಲೇರಿಸಸ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
thumb|right|Crassula capitella
thumb|right|Crassula nealeana
thumb|right|Crassula nealeana
ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ಮುಳವಾಸಿಗಳು. ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲವೂ ಮೆದುಕಾಂಡದ ಮೂಲಿಕೆಗಳು. ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು 1'-3' (ಕ್ರ್ಯಾ.ಆರ್ಬಾರೆಸೆನ್ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದ ಮಾತ್ರ 8'-10' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ). ಎಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಮಲದ ಹೂವಿನ ದಳಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಕ್ರ್ಯಾಸ್ಯುಲದ ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಎಲೆಗಳ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳು ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ರಸಭರಿತವಾಗಿಯೂ ನಯವಾದ ಅಂಚುಳ್ಳವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಮಧ್ಯಾರಂಭಿ ಮಾದರಿಯದು; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕವಲೊಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ಕವಲೊಡೆಯಬಹುದು. ಹೂಗಳು ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳು. ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು 5. ದಳಗಳು 5; ಇವು ಬಿಡಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪರಸ್ಪರ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಕೇಸರಗಳು 5, ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಹೂದಳಗಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕವು. ಅಂಡಾಶಯ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ್ದು, ಫಲ ಫಾಲಿಕಲ್ ಮಾದರಿಯದಾಗಿದ್ದು, ಅಸಂಖ್ಯ ಬೀಜಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಉದ್ಯಾನಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವು-ಕ್ರ್ಯಾ.ಕ್ವಾಡ್ರಿಫಿಡ, ಕಾರ್ಡೇಟ, ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಯ, ಲೈಕೋಪೋಡಿಯಾಯ್ಡಿಸ್, ಆರ್ಬಾರೆಸೆನ್ಸ್, ಫ್ಯಾಲ್ಕೇಟ, ಟೆಟ್ರಗೋನ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಚಲೇಟ. 

ಕ್ರ್ಯಾಸ್ಯುಲ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಂಡತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳಿಂದ ವೃದ್ದಿಮಾಡಬಹುದು. ಬೀಜಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮತ್ತು ಶ್ರಮ ಹಿಡಿಯುವುದರಿಂದ ಕಾಂಡತುಂಡುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಮಾಡುವುದೇ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಮ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಒಣವಾತಾವರಣ ಅಗತ್ಯ; ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ನೀರುಕೊಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಇಟ್ಟಿಗೆ ಚೂರು, ಮರಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಗೊಬ್ಬರದ ಮಿಶ್ರಣದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಕೀಟಗಳ ಇಲ್ಲವೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ರೋಗಗಳ ತೊಂದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಇಲ್ಲವಾದರೂ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ವಾರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಾರಿ ಕೀಟ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.  

ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ಆಲಂಪುರ

ತುಂಗಭದ್ರಾನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ದಡದಲ್ಲಿ, ಆಂಧ್ರದ ಕರ್ನೂಲು ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯಗಳ ಉಗಮ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಬಹು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನಷ್ಟೇ (ನೋಡಿ- ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು) ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು. ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನ ಪಾಪನಾಥ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೋಲುವ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಗುಳ್ಳ ಶಿಖರ, ಆಮಲಕ, ಗೂಡು ಮುಂತಾದವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಚೌಕನೆಯ ಆಚ್ಛಾದಿತ ಹಜಾರಗಳು, ಅಪ್ಸರಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಂಬಗಳು ದಕ್ಷಿಣಾಪಥದ ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಶಿಖರಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಈ ಶಿಖರಗಳು ಹಂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮೇಲೆ ಹೋದಂತೆ ಕಿರಿದಾಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಮನೋಹರವಾಗಿವೆ. ಜಿಂಕೆಯ ಬೇಟೆ, ಗಾಂಧರ್ವಶಿಲ್ಪ, ಶಿವಪಾರ್ವತಿ, ಗಣೇಶ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮುಂತಾದ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾದುವು. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಗಳು ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಭೀಮಾಶಂಕರ ದೇವಾಲಯ. ಈಗಲೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಶಿಖರ ಭದ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ಮೇಲಿನ ಕೆತ್ತನೆ ಅನೇಕ ಪದರ ಸುಣ್ಣಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಈ ಮಂದಿರದ ಸುಂದರವಾದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನು ಮರೆಗೊಳಿಸಿವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ದೇವಾಲಯವಾದ ಕುಮಾರಬ್ರಹ್ಮಮಂದಿರವನ್ನು ವಾನರ, ಆನೆ, ಹಂಸ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೆತ್ತನೆಪಟ್ಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಮುಖಮಂಟಪ ಮತ್ತು ನವರಂಗಗಳಾದ ಅನಂತರ ಇರುವ ಗರ್ಭಗೃಹ 76,660 ಚದರವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಂದಿರದ ಸ್ತಂಭಗಳು ಅಜಂತ ಎಲ್ಲೋರಗಳ ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಮುಖಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿರುವ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಮಂದಿರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ; ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ದೇವಾಲಯವಾದ ಅರ್ಕಬ್ರಹ್ಮ ಮಂದಿರದ ಸ್ತಂಭಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದ್ದು ದಕ್ಷಿಣಾಪಥದ ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದಾದ ವೀರ ಬ್ರಹ್ಮಮಂದಿರದ ಹೊರಭಾಗ ಸುಂದರವಾದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಆನೆಗಳೂ ಚಾಮರ ಧಾರಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಗೂಡುಗಳೂ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಾನವ ಮುಖಗಳೂ ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿದ್ದು ದ್ರಾವಿಡ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ದ್ರಾವಿಡ ದೇಶದ ಎಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೂ ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಖರಗಳು ಔತ್ತರೇಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಒಳಭಾಗ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ತೋರುವುದಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಅಲಂಕರಣ ಶೈಲಿಯೂ ಗುಪ್ತರಕಾಲದ ಕಲಾಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ರಮೇಣ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ (ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯ) ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಿರಬೇಕು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
*http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B2%97%E0%B2%B3-%E0%B2%A4%E0%B3%8A%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B3%81-%E2%80%98%E0%B2%86%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E2%80%99
*http://www.kanaja.in/%E0%B2%B2%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B3%8C%E0%B2%B0%E0%B2%BF-%E0%B2%9B%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/