ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು

**ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು** () ಅಥವಾ **ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡ್** ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಸರಗೋಡುಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರ ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣದದಿಂದ ೨೬ ಕಿ.ಮೀ. ಹಾಗೂ ಕಣ್ಣೂರಿನಿಂದ ೬೮ ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ೭೯ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

## ಸ್ಥಳ 
ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನಗರದ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾಸರಗೋಡು, ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಯಂತೆ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ 'ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪಟ್ಟಣ' ನೀಲೇಶ್ವರದ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳಿವೆ, ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು‌ನ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಗಿರಿಧಾಮಗಳುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪಾಣತ್ತೂರ್ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವಿದೆ. ಕನ್ಹಂಗಡ್‌ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯೆಂದರೆ, ಇದು ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೂರು ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ನಡುವಿನ ನಿಖರವಾದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಆಯಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.
thumb|ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು ಪುರಸಭೆಯ ನಕ್ಷೆ

## ಭೌಗೋಳಿಕತೆ 
ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು‌ 12°18′0″N 75°5.4′0″E ಎಂಬ ಭೌಗೋಳಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕರಾವಳಿಯ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಮತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ತೊರೆಗಳ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಮಡಿಕೈನ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪುಡಿ ಮರಳು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟೆರೈಟ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿದೆ. ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಂಪು ಮರಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.

ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರವು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಕಿನನೂರ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ನೀಲೇಶ್ವರ ನದಿ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಅರಂಗಡಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಲೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

## ಅಸೆಂಬ್ಲಿ 
### ಲೋಕಸಭೆ 
ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು ಕಾಸರಗೋಡು ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಜೇಶ್ವರಂನಿಂದ ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಲ್ಯಾಶೇರಿಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ರಾಜಮೋಹನ್ ಉಣ್ಣಿತಾನ್ ಪ್ರಸ್ತುತ 2019ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಕಾಸರಗೋಡು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

### ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆ 
ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ (ಸಂಖ್ಯೆ 4) ಕಾಸರಗೋಡಿನ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ) ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಎಡರಂಗ ಇ ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಂಎಲ್ಎ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಂದಾಯ ಸಚಿವರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

## ಆಡಳಿತ 
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ದರ್ಜೆಯ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡನ್ನು 1 ಜೂನ್ 1984 ರಂದು ಪುರಸಭೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಪವಿಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು ಪುರಸಭೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಎರಡು ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡು ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು ವಿಭಾಗ ಇದೆ. ಇದು ಎರಡು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದುರ್ಗ ಮತ್ತು ವೆಳ್ಳರಿಕುಂಡು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂರು ಪುರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು ಮತ್ತು ನಿಲೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಎರಡು ಪುರಸಭೆಗಳು ಹೊಸದುರ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 29 ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ. ಮಿನಿ ಸಿವಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಹಳೆಯ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತದಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 5 ಪಂಚಾಯತಿಗಳಿವೆ.

ಉತ್ತರ ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡಿನ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ ಅಜಾನೂರು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು ಪಟ್ಟಣದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಜಾನೂರು ಪಂಚಾಯತ್ ಎಂಬ ಆಡಳಿತ ಘಟಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಪನಗರವು ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು ನಗರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಹೊಸದುರ್ಗ ಮತ್ತು ಪುದಿಯಕೋಟದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆ ಕಚೇರಿ, ತಾಲ್ಲೂಕು ಕಚೇರಿ, ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಮಿನಿ ಸಿವಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್, ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ, ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಕೇಂದ್ರ, ಜಿಲ್ಲಾ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಚೇರಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಚೇರಿ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಕಚೇರಿ, ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗೀಯ ಕಚೇರಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ.

## ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ 
ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ ಮಲಯಾಳಂ. ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜನರು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ಮತ್ತು ಕೊಂಕಣಿ ಮೊದಲಾದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

## ಆರ್ಥಿಕತೆ 
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಆದಾಯದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ರಬ್ಬರ್, ಮೆಣಸು, ಗೋಡಂಬಿ ಮತ್ತು ಶುಂಠಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು. ಇದು ಕಾಡು ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಮೊದಲಾದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ 
ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು ಪ್ರದೇಶವು ಹಲವಾರು ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕೆ.ಟಿ.ಡಿ.ಸಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಕಲ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತ ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

* **ನಿತ್ಯಾನಂದ ಆಶ್ರಮ -** ಹೊಸದುರ್ಗ್ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕಚೇರಿಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಅರ್ಧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಈ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ವಾಮಿ ನಿತ್ಯಾನಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸ್ಥಳವು ಮೊದಲು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಿತ್ಯಾನಂದರು ಪರ್ವತ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ 45 ಗುಹೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಗುಜರಾತ್‌ನ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ 1963 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಪಂಚಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಾಮಿ ನಿತ್ಯಾನಂದರ ಪೂರ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರತಿಮೆ ಆಶ್ರಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
* **ಆನಂದಾಶ್ರಮ -** ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ **ಆನಂದ ಆಶ್ರಮವನ್ನು** ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೈಷ್ಣವ ಸಂತ ಸ್ವಾಮಿ ರಾಮದಾಸರು 1931ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯ ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಮಾವು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಇತರ ತೋಪುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಶ್ರಮದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟವಿದೆ, ಭಕ್ತರು ಶಾಂತ ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

## ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು 
* ಕೆ.ಕೆ.ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ - ಭಾರತದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್
* ಬೆಳ್ಳಿಕೋಥ್ ರಘುನಾಥ್ ಶೆಣೈ - ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ
* ಸ್ವಾಮಿ ರಾಮದಾಸ್ - ಸಂತ
* ಪಿ.ಕುಞ್ಞಿರಾಮನ್ ನಾಯರ್ - ಮಲಯಾಳಂ ಕವಿ
* ಕೆ.ಮಾಧವನ್ - ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ
* ಕಾನಾಯಿ ಕುಞ್ಞಿರಾಮನ್ - ಶಿಲ್ಪಿ
* ಸಿಎಂ ಪದ್ಮನಾಭನ್ ನಾಯರ್ - ರಾಜಕಾರಣಿ
* ಪಿ. ಕರುಣಾಕರನ್ - ರಾಜಕಾರಣಿ
* ಇ.ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ - ರಾಜಕಾರಣಿ
* ಕಾಞ್ಞಂಗಾಡ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ - ಗಾಯಕ
* ವೈಶಾಕ್ - ನಿರ್ದೇಶಕ
* ಸಂತೋಷ್ ಎಚ್ಚಿಕ್ಕಾನಂ - ಬರಹಗಾರ
* ಮಹಿಮಾ ನಂಬಿಯಾರ್ - ನಟಿ
* ಡಾ.ಅಂಬಿಕಾಸುತನ್ ಮಾಙಾಡ್ - ಬರಹಗಾರ
* ಸೆನ್ನಾ ಹೆಗಡೆ - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು