ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆ

**ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳು** ( **ಸಿಎಸ್ಎಸ್** ) ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾದ ಯೋಜನೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಕಾಯಿದೆ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಗ್ರಾಮ ಸಡಕ್ ಯೋಜನೆ ಇತ್ಯಾದಿ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಭಾರತದ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳ ಆಗಮನಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅನುದಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅನುದಾನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ೧೯೫೦-೫೧ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಗ್ರೋ ಮೋರ್ ಫುಡ್‌ನಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನವು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಮೊದಲ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ನಿಖರ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ರಾಜ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಸರಣ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಏಳನೇ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದವು. ಸಿಎಸ್‌ಎಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ಎನ್‌ಡಿಸಿ ಕೆ. ರಾಮಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ತಜ್ಞರ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಗುಂಪುಗಳ ವರದಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ತಜ್ಞರ ಗುಂಪು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಎಸ್ಎಸ್/ಹೊಸ ಸಿಎಸ್ಎಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮಾನದಂಡಗಳು ತುಂಬಾ ವಿಶಾಲವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ..

## ವರ್ಮಾ ಸಮಿತಿ ವರದಿ 
೫೧ ನೇ ಎನ್‌ಡಿಸಿ ಸಭೆಯ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ರಚಿಸಲಾದ ವರ್ಮಾ ಸಮಿತಿಯು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ವರದಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ:

* ಪೂರ್ಣ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ಮಾತ್ರ ಹೊಸ ಸಿಎಸ್ಎಸ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಬೇಕು.
* ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗವು ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಶೂನ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಬಜೆಟ್ ವ್ಯಾಯಾಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
* ವಾರ್ಷಿಕ ವೆಚ್ಚವು ರೂಪಾಯಿ ೩೦೦ ಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಹೊಸ ಸಿಎಸ್ಎಸ್ ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕು. ರೂ.೩೦೦ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಎಸ್ಎಸ್ ಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೭ರೊಳಗೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸಹಾಯ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಮೊತ್ತವನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಬೇಕು.
* ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗವು ಟರ್ಮಿನಲ್ ದಿನಾಂಕಗಳು, ಉದ್ದೇಶಿತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಎಸ್ಎಸ್ ಗಾಗಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಮಾಪನ ತಂತ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ಸಿಎಸ್ಎಸ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ದಿನಾಂಕದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಆ ಯೋಜನೆ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಟರ್ಮಿನಲ್ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು CSS ಮುಕ್ತಾಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಿಳಿಸಬೇಕು.
* ಎಲ್ಲಾ ಸಿಎಸ್ಎಸ್ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್ ಮೂಲಕ ರವಾನಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
* ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್ ಮೂಲಕ ವರ್ಗಾಯಿಸದ ಯಾವುದೇ ಹಣವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಡಿಟ್ ಮತ್ತು ಅಕೌಂಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ನಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಖರ್ಚು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಬೇಕು.ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸಿಎಸ್ಎಸ್ ನಂತೆ ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್ ಮೂಲಕ ಹಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹನ್ನೊಂದನೇ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಾಗ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗವು ವರದಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.

ಪರಿಸ್ಥಿತಿಶಿವರಾಜಸಿಂಗ್ ಚೌಹಾಣ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸಿಎಂ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ ಬಳಿಕ ೬೬ ರಿಂದ ೨೮ ರವರೆಗಿನ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ. ೧೦ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೧೭ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ೬೦:೪೦ ರ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಧಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಸ್ಕೀಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಅನುದಾನದಲ್ಲಿನ ಕಡಿತವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ *ಬಲವಾಗಿ* ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ೩೯ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು (CSS) ಡಿಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿದೆ ಅಥವಾ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ೨೪ ಸಿಎಸ್ಎಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದ ಕೊಡುಗೆ ಪಾಲನ್ನು ೯೦-೮೦ ಪ್ರತಿಶತದಿಂದ ೫೦-೬೦ ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಂಡನ್ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ
ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಆಡಳಿತ