ಫ್ರಾನ್ಜ್-ಜೊಸೆಫ್ ಮ್ಯುಲರ್ ವಾನ್ ರೈಕೆನ್ಸ್ಟೈನ್

**ಫ್ರಾನ್ಜ್-ಜೊಸೆಫ್ ಮ್ಯುಲರ್ ವಾನ್ ರೈಕೆನ್‍ಸ್ಟೈನ್** (ಜುಲೈ ೧,೧೭೪೦-ಒಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨,೧೮೨೫)ಹಂಗೆರಿದೇಶದ ವಿಜ್ಞಾನಿ.ಇವರು ೧೭೮೩ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಲೋಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.ಇದನ್ನು ಮುಂದೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಹೆನ್ರಿಚ್ ಕ್ಲಪ್ರೋತ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಟೆಲ್ಲುರಿಯಮ್ ಎಂಬ ಮೂಲಧಾತುಎಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು.

ಇವರು ಟ್ರಾನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಟೈರೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದರು . ಟ್ರಾನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು 1782 ರಲ್ಲಿ ಟೆಲ್ಯುರಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅವರ ನಂತರದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾದರು ಮತ್ತು 1820 ರಲ್ಲಿ ನೈಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೀಹೆರ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು .

## ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ 
ಅವರು ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು . ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು 1763 ರಲ್ಲಿ ಲೋವರ್ ಹಂಗೇರಿಯ (ಇಂದು ಬನ್ಸ್ಕಾ ಸ್ಟಿಯಾವ್ನಿಕಾ , ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ ) ಸ್ಕೆಮ್ನಿಟ್ಜ್ (ಸೆಲ್ಮೆಕ್ಬಾನ್ಯಾ) ನಲ್ಲಿರುವ ಬರ್ಗಾಕಾಡೆಮಿ (ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಅಕಾಡೆಮಿ) ಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ, ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರು 1768 ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್‌ಷೈಡರ್ (ಅಧಿಕೃತ ಗಣಿ ಸರ್ವೇಯರ್) ಆದರು. 1770 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾಫ್‌ಕಮಿಷನ್ ಫರ್ ಡೈ ರೆಗುಲಿಯೆರುಂಗ್ ಡೆರ್ ಬನಾಟರ್ ಬರ್ಗ್ ಉಂಡ್ ಹಟ್ಟೆನ್‌ವರ್ಕೆ (ಬನಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ರಾಯಲ್ ಆಯೋಗ) ಗೆ ಸೇರಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಬನಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು . ಅವರನ್ನು ಒಬೆರ್‌ಬರ್ಗ್‌ಮೈಸ್ಟರ್ (ಹಿರಿಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಅಧಿಕಾರಿ) ಹುದ್ದೆಗೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಗಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾದರು. 
೧೭೭೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಶ್ವಾಜ್‌ನ ಟೈರೋಲ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಒಬರ್‌ಬರ್ಗ್‌ಮೈಸ್ಟರ್ ಆದರು . ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಜ್ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ-ಹಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ೧೭೭೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಜಿಲ್ಲಾರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಟೂರ್‌ಮ್ಯಾಲಿನ್ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು . 
1778 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಟ್ರಾನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಏಳು ಥೆಸೌರಿಯಟ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮುಲ್ಲರ್ ಒಬ್ಬರಾದರು.  ಥೆಸೌರಿಯತ್ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಂತರ ಮುಲ್ಲರ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕರಗಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಒಬೆರಿನ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ (ಮುಖ್ಯ ಸರ್ವೇಯರ್) ಆದರು. 

### ಟೆಲ್ಯುರಿಯಂನ ಆವಿಷ್ಕಾರ 
ಟ್ರಾನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಗಣಿಗಳ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಮುಖ್ಯ ಸರ್ವೇಯರ್ ಆಗಿ ಮುಲ್ಲರ್ ಅದಿರಿನ ಮಾದರಿಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕ್ಲೈನ್‌ಸ್ಕ್ಲಾಟನ್‌ನಿಂದ (ಇಂದು ಜ್ಲಾಟ್ನಾ , ರೊಮೇನಿಯಾ ) ಚಿನ್ನದ ಅದಿರನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ಈ ಅದಿರನ್ನು "ಫ್ಯಾಕ್ಜೆಬಾಜರ್ ವೈಸ್ ಬ್ಲಾಟ್ರಿಜಸ್ ಗೋಲ್ಡರ್ಜ್" (ಫ್ಯಾಕ್ಜೆಬಾಜಾದಿಂದ ಬಿಳಿ ಎಲೆಗಳ ಚಿನ್ನದ ಅದಿರು) ಅಥವಾ *ಆಂಟಿಮೊನಾಲಿಷರ್ ಗೋಲ್ಡ್ಕೀಸ್ (ಆಂಟಿಮೊನಿಕ್ ಚಿನ್ನದ ಪೈರೈಟ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು* ಆಂಟನ್ ವಾನ್ ರುಪ್ರೆಕ್ಟ್ ಪ್ರಕಾರ , ಸ್ಥಳೀಯ ಆಂಟಿಮೊನಿ ಹೊಂದಿರುವ *ಸ್ಪೀಸ್ಗ್ಲಾಸ್ಕೋನಿಗ್* ( *ಅರ್ಜೆಂಟ್ ಮಾಲಿಬ್ಡಿಕ್* ) ಆಗಿತ್ತು .  ಅದಿರಿನಲ್ಲಿ ಆಂಟಿಮೊನಿ ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಬಿಸ್ಮತ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ಎಂದು ಮುಲ್ಲರ್ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು .  ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ, ಇದು ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದಿರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಆಂಟಿಮೊನಿಗೆ ಹೋಲುವ ಅಜ್ಞಾತ ಲೋಹವಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಮತ್ತು ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಪೂರ್ಣ ತನಿಖೆಯ ನಂತರ, ಮುಲ್ಲರ್ ಖನಿಜದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಲೋಹವನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಹಾದುಹೋಗುವ ಬಿಳಿ ಹೊಗೆಯ ಮೂಲಂಗಿಯಂತಹ ವಾಸನೆ, ಲೋಹವು ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಈ ದ್ರಾವಣವು ನೀರಿನಿಂದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದಾಗ ನೀಡುವ ಕಪ್ಪು ಅವಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಈ ಲೋಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ *ಔರಮ್ ಪ್ಯಾರಡಾಕ್ಸಿಯಮ್* ಮತ್ತು *ಮೆಟಲಮ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಟಿಕಮ್* ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು , ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆಂಟಿಮನಿಗಾಗಿ ಊಹಿಸಲಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ. 

1798 ರಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಹೆನ್ರಿಕ್ ಕ್ಲಾಪ್ರೋತ್ ಮುಲ್ಲರ್ ಕಳುಹಿಸಿದ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಹೊಸ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು. ವಸ್ತುವಿನ ಕೂಲಂಕಷ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ಅವರು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೋಹವಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದನ್ನು ಟೆಲ್ಯುರಿಯಮ್ ಎಂದು ಕರೆದರು , ಆದರೆ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಮುಲ್ಲರ್‌ಗೆ ನೀಡಿದರು. 

### ನಂತರದ ಜೀವನ 
೧೭೮೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗುಬರ್ನಿಯಲ್‌ರಾತ್ ಆಗಿ ಅವರು ಟ್ರಾನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮುಲ್ಲರ್‌ಗೆ ಲಿಯೋಪೋಲ್ಡ್ II ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉದಾತ್ತ ಬಿರುದಾದ ಎಡ್ಲರ್‌ಗೆ ನೈಟ್ ಪದವಿ ನೀಡಿದರು. ಆ ಹಂತದಿಂದ ಅವರು ಫ್ರಾಂಜ್-ಜೋಸೆಫ್ ಮುಲ್ಲರ್ ಎಡ್ಲರ್ ವಾನ್ ರೀಚೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.  ಅವರು ಬರ್ಲಿನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು . 

೧೭೯೮ ರಲ್ಲಿ ಮುಲ್ಲರ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸಲಹೆಗಾರರಾದರು ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಮಂಡಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ೧೮೧೮ ​​ರಲ್ಲಿ ಮುಲ್ಲರ್ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು ಆದರೆ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ೧೮೧೮ ​​ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಂಗೇರಿಯ ಸೇಂಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಅವರ ನೈಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆದರು ಮತ್ತು ೧೮೨೦ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೀಹರ್ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಕುಲೀನರಾದರು. ಎರಡೂ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಫ್ರಾಂಜ್ I (II) ನೀಡಿದರು . ಮುಲ್ಲರ್ ತಮ್ಮ ೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ೧೮೨೫ ಅಥವಾ ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. 

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ