ವಟ ಪೂರ್ಣಿಮಾ

**ವಟ ಪೂರ್ಣಿಮಾ** ( , vaṭapūrṇimā, ವಟ ***ಸಾವಿತ್ರಿ*** ವ್ರತ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ನೇಪಾಳ, ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ಕುಮಾವ್, ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ಆಚರಿಸುವ ಹಿಂದೂ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು (ಹುಣ್ಣಿಮೆ) ಹಿಂದೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ( ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇ-ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ), ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆ ಆಲದ ಮರದ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ದಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯು ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ *ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ* ನಿರೂಪಿತವಾಗಿರುವ ಸಾವಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಾನರ ದಂತಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ..

## ಇತಿಹಾಸ 
ದಂತಕಥೆಗಳು *ಮಹಾಭಾರತದ* ಯುಗದ ಕಥೆಗಿಂತ ಹಿಂದಿನವು. ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ರಾಜ ಅಶ್ವಪತಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಮಾಲವಿ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ದೇವರು ಸಾವಿತ್ರನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ರಾಜನಿಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮಗಳು ಜನಿಸುವಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಗುವಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ. ದೇವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಗು ಹುಟ್ಟಿ ಆ ಮಗುವಿಗೆ ಸಾವಿತ್ರಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡುತ್ತಾರೆ.
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Barsait.jpg/220px-Barsait.jpg|thumb| [ಪುರಾಣಗಳು|ಪುರಾಣಗಳ ೧೪ ನೇ ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಟ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ವ್ರತದ ವಿಧಾನ.]]
ಅರಮನೆಯ ಅಂದ ಆನಂದಗಳನ್ನು ನೂರುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಬಾಲೆ ಸಾವಿತ್ರಿ, ಆಟವಾಡುತ್ತ ವಿದ್ಯೆಕಲಿಯುತ್ತ ನೋಡುನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದೊಡ್ಡವಳಾಗಿಯೇಬಿಟ್ಟಳು. ಅಶ್ವಪತಿಯು ಅವಳ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ. ಪಕ್ಕದರಾಜ್ಯದ ದ್ಯುಮತ್ಸೇನ ಎಂಬ ಅರಸನ ಮಗ ಸ್ಫುರದ್ರೂಪಿ ತರುಣ ಸತ್ಯವಾನನನ್ನು ಸಾವಿತ್ರಿಯು  ವರಿಸಿದಳು..

ವಿವಾಹದ ತಯಾರಿಗಳೆಲ್ಲ ನಡೆದಿರಲು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ತ್ರಿಲೋಕಸಂಚಾರಿ ನಾರದಮಹರ್ಷಿಗಳು ಘೋರವಾದ ಮತ್ತು ಆತಂಕಕಾರಿಯಾದ ಸುದ್ದಿಯೊಂದನ್ನು ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಬಳಿ ಹೇಳಿದರು - ಅದೇನೆಂದರೆ, ಮದುವೆಯಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿಯಾಗುವ ದಿನವೇ ಸತ್ಯವಾನ ಅಸುನೀಗಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುವರು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಅಶ್ವಪತಿಗೋ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆ, ಕಳವಳ ಉಂಟಾಯಿತು. ಸತ್ಯವಾನನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಯಾರನ್ನಾದರೂ ವರಿಸುವಂತೆ ಸಾವಿತ್ರಿಯನ್ನು ವಿಧವಿಧದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಹೇಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನವನು ಮಾಡಿದ. ಆದರೆ ಸಾವಿತ್ರಿಯದು ಅಚಲ ನಿರ್ಧಾರ, ಏನೇ ಆದರೂ ತಾನು ಸತ್ಯವಾನನನ್ನೇ ಮದುವೆಯಾಗುವವಳು ಎಂಬುದೊಂದೇ ಮಾತು, ಕೊನೆಗೂ ಬೇರೆ ಉಪಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಮಗಳ ವಿವಾಹಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಅಶ್ವಪತಿ ಗಂಡನ ಮನೆಗೆ ಅವಳನ್ನು ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟ. ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತ ಸಾವಿತ್ರಿ ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ತಲೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ಮಲಗುವಂತೆ ಸತ್ಯವಾನನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು. ಏಕಾಏಕಿ ನಿಸ್ತೇಜನಾದ ಸತ್ಯವಾನ ಒಂದುರೀತಿ ನರಳಲಾರಂಭಿಸಿದ. ನಿಗದಿತ ವೇಳೆಗೆ ಅವನ ಪ್ರಾಣಪಕ್ಷಿ ಹಾರಿಹೋಗುವುದಕ್ಕೂ ಆಗ ಅಲ್ಲೊಂದು ಕರಾಳ ಆಕೃತಿ ಗೋಚರಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಸರಿಯಾಯಿತು. ಅದು ಬೇರಾರೂ ಅಲ್ಲ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಯಮಧರ್ಮರಾಯ!

ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಪಾಶದಿಂದ ಸತ್ಯವಾನನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೊರಟೇಬಿಟ್ಟ ಯಮ. ಇದೆಲ್ಲ ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿತೆರೆಯುವುದರೊಳಗೆ ಘಟಿಸಿದ ಅನುಭವ ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ. ಅವಳು ಎದ್ದುನಿಂತು ಆರ್ತನಾದಗೈಯುತ್ತ ಯಮಧರ್ಮರಾಯನನ್ನೇ ಹಿಂಬಾಲಿಸತೊಡಗಿದಳು. ತನ್ನ ಹಿಂದೆಯೇ ಬರುತ್ತಿರುವ ಈ ನಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಯಮನಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ! ` ನೀನು ಬರುವಂತಿಲ್ಲ, ನಿನ್ನ ಪತಿಯ ಪ್ರಾಣವನ್ನಷ್ಟೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ನಾನು ಬಂದವನು, ನೀನು ಹಿಂದಿರುಗು' ಎಂದು ಅವನು ಸಾವಿತ್ರಿಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ. ಆಕೆ ಅದಾವುದನ್ನೂ ಕಿವಿಗೆಹಾಕಿಕೊಳ್ಳದೆ ಯಮನಿಗೇ ಸವಾಲೆಸೆದಳು, ಒಂದೋ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸು ಇಲ್ಲ ಪತಿಯೊಟ್ಟಿಗೆ ತನ್ನನ್ನೂ ಕರೆದೊಯ್ಯು ಎಂದು. ಅವಳನ್ನು ಅದೆಷ್ಟು ಸಮಾಧಾನಿಸಿದರೂ ಗದರಿಸಿದರೂ ಉಪಯೋಗವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಏನೇನೋ ವರಗಳ ಆಮಿಷ ತೋರಿಸಿದರೂ ಸಾವಿತ್ರಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಒಂದೇ - ಸತ್ಯವಾನ ಮತ್ತೆ ಬದುಕಬೇಕು, ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ತಾನೂ ಸತ್ತು ಅವನ ಸಹಭಾಗಿಯಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಸೇರಬೇಕು.

ಸಾವಿತ್ರಿಯ ನಿರ್ಮಲ ನಿಸ್ಪೃಹ ನಿರ್ವ್ಯಾಜ ಪತಿಭಕ್ತಿಯೆದುರು ಯಮ ಕುಬ್ಜನಾದ. ಆಕೆಯ ಅಚಲಪ್ರೇಮವನ್ನು ಕಂಡು ಮಮ್ಮಲಮರುಗಿದ. ಯಾವ ಆಲದ ಮರದ ಬುಡದಿಂದ ಸತ್ಯವಾನನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡುಹೋಗಿದ್ದನೋ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಮರಳಿ ಅವನ ಮೃತಶರೀರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಣವಾಯು ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಪತಿಯೇ ಪರದೈವವೆಂದು ನಂಬಿದ ಸಾವಿತ್ರಿಯನ್ನು ಮನಸಾರೆ ಹರಸಿದ ಯಮ ನೂರುಕಾಲ ಬಾಳುವಂತೆ ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಹಬ್ಬದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜ್ಯೇಷ್ಟ (ಮೇ-ಜೂನ್) ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ೧೩, ೧೪ ಮತ್ತು ೧೫ ನೇ ದಿನಗಳು ಈ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಮಹಿಳೆಯರು ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆಲದ ಮರದ ಸುತ್ತಲೂ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಗಂಡನ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.

### ವೇಗ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯ 
ವಟ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಾವಿತ್ರಿಯಂತೆ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಗಂಡನಿಗಾಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, *ವಟ* (ಆಲದ) ಮರ, ಸಾವಿತ್ರಿ, ಸತ್ಯವಾನ್ ಮತ್ತು ಯಮರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಗಂಧ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಂಪತಿಗಳ ಚಿನ್ನದ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಮರಳಿನ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳು ( ಪಠಣ ) ಮತ್ತು ವಟ ಮರದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ, ಆಲದ ಮರವನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರದ ಕಾಂಡದ ಸುತ್ತಲೂ ದಾರವನ್ನು ಸುತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಅನುಸರಣೆಯು ಪತಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಜೀವನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಉಪವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳೆಯರು "ಜನ್ಮ ಸಾವಿತ್ರಿ ಹೋ" (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: "ಬಿಕಮ್ ಎ ಸಾವಿತ್ರಿ") ನೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಮುಂದಿನ ಏಳು ಜನ್ಮಗಳವರೆಗೆ ಅವರ ಪತಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಬಿ.ಎ.ಗುಪ್ತೆ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದಿನ ಪುರಾಣವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲು ಪೌರಾಣಿಕ ಉದ್ಧರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸತ್ಯವಾನ್ ಮತ್ತು ಸಾವಿತ್ರಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ವಿವಾಹದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭೂಮಿಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಾಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಮರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪೌರಾಣಿಕ ಅಂಶಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವಟ ಮರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. 

ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಹಬ್ಬವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಉತ್ತಮವಾದ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ದಿನವು ಯಾವುದೇ ಐದು ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ತಮ್ಮ ಗಂಡನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಏಳು ಬಾರಿ ಆಲದ ಮರದ ಸುತ್ತಲೂ ಬಿಳಿ ದಾರವನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಇಡೀ ದಿನ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಆಚರಣೆಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ