ಬಪ್ಪನಾಡು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ

## ಚರಿತ್ರೆ
೮೦೦ ವರ್ಷ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ಬಪ್ಪನಾಡು ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು[೧] ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲ್ಕಿಯ ಶಾಂಭವಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ಕೋಮು ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಾಪಾರಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು (ದೇವತೆಯ ಆಶೀರ್ವಾದ) ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಅಪರೂಪದ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯ 
ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ೨೯ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ .ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಲಿಂಗ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತುಳುವರಿಂದ 'ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ದೇವತೆ ಎಲ್ಲ ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ಜಾತಿಗಳಿಂದ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ,೧೧೪೧ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂ-ಅಲ್ಲದವರು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

## ದಂತ ಕಥೆ
ಒಮ್ಮೆ ದರಿಗಾಸುರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಶೋಣಿತಪುರವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನೊಡನೆ ದ್ವೇಷವಿತ್ತು. ವೈರುಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ವರವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಈ ವರದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದನು .ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಹೇಳಿದನು. ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವು ತನ್ನ ಕಳೆದುಹೋದ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯು ಏಳು ದೇವತೆ-ಸ್ತ್ರೀಯರ (ಸಪ್ತ-ದುರ್ಗೆಯರು) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದಳು.

ಈ ಸಪ್ತ-ದುರ್ಗೆಯರು ಗುಳಿಗ ಎಂಬ ದೇವತೆಯೊಂದಿಗೆ ಶೋಣಿತಪುರಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಸಪ್ತ-ದುರ್ಗೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾದ ಭಗವತಿಯು ದರಿಗಾಸುರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಮುಂದೆ ಒಬ್ಬ ಮುದುಕಿಯ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು. ದರಿಗಾಸುರನು ಅರಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಊಟವನ್ನು ಕೇಳಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದನು. ಮತ್ತು ಊಟ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಹೇಳು ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅದರಂತೆ ಭಗವತಿ ದೇವಿಯು ದರಿಗಾಸುರನ ಅರಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಳು ಆದರೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಳು. ದರಿಗಾಸುರನ ಹೆಂಡತಿ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲು ವಿರೋಧಿಸಿದರೆ, ಭಗವತಿಯು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ತನಗೆ ಊಟ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ದರಿಗಾಸುರನಿಗೆ ಮನಸೋಇಚ್ಛೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಳು.

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ದರಿಗಾಸುರನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಭಗವತಿ ಬಯಸಿದ್ದನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು. ದರಿಗಾಸುರನ ಹೆಂಡತಿಯು ಭಗವತಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಳು. ಭಗವತಿ ದೇವಿಯಿಂದ ವಂಚನೆಗೊಳಗಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದ ರಾಕ್ಷಸ ದರಿಗಾಸುರನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಸಪ್ತ-ದುರ್ಗೆಯರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಹೊಂಚುದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಅವನು ಗುಳಿಗ ದೇವತೆಯನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಏಳು ದಿನಗಳ ಉಗ್ರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ರಾಕ್ಷಸ ದರಿಗಾಸುರನನ್ನು ಸಪ್ತ-ದುರ್ಗೆಯರು ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಓಡಿಹೋಗಿ ಭೂಗತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡರು.

ಭಗವತಿ ದೇವಿಯು ಭದ್ರ-ಕಾಳಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವನ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು. ದಾರಿಗಾಸುರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ತಡರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಂದಾಗ, ಭದ್ರ-ಕಾಳಿ ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಅವನನ್ನು ಕೊಂದಳು. ನಂತರ ಭಗವತಿಯು ತನ್ನ ಇತರ ಸಹೋದರಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಳಿಗ ದೇವತೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವೈಕುಂಠದಿಂದ (ಮಹಾ ಸ್ವರ್ಗ) ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ (ಭೂಮಿಗೆ) ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ದೋಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು. 

ಜನರು ವೈಕುಂಠದಿಂದ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರದ ದೋಣಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿಷ್ಣು ಅವರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು. ಅದರಂತೆ ದೋಣಿ ಮಾಡಿ ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ದೋಣಿ ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿಯ ಕಾಸರಗೋಡು, ಕುಂಬಳೆ, ಉಪ್ಪಳ, ಪಟ್ಟತ್ತೂರು, ಮಂಜೇಶ್ವರ, ಉದ್ಯಾವರ, ಉಳ್ಳಾಲ ಮತ್ತು ಕುದ್ರೋಳಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಲ್ಕಿ ಪೇಟೆ ಸಮೀಪದ ಸಸಿಹಿತ್ಲುವಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಅಲ್ಲಿ, ಭಗವತಿ ಒಬ್ಬ ಕೆಳಜಾತಿಯ ಭಕ್ತನಿಂದ ಕೋಮಲ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಲು ಬಯಸಿದಳು. ಮುಲ್ಕಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂಭವಿ ಮತ್ತು ನಂದಿನಿ ನದಿಯ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದಳು.

## ಬಪ್ಪ ಬ್ಯಾರಿಯ ಕಥೆ
ಕೇರಳದ ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಪ್ಪ ಬ್ಯಾರಿ ಒಮ್ಮೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಂಭವಿ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ದೋಣಿ ಮೂಲ್ಕಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಉಂಟಾದ ಅಡಚಣೆಯಿಂದಾಗಿ ನೌಕೆ ನದಿಯ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತಿತು. ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಕುಸಿದಿದ್ದ ದೇವಾಲಯದ ಐದು ಲಿಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಈ ಅಡಚಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ನೌಕೆ ನಿಂತ ಸಮೀಪದ ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ  ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದಾಗ ಭಯಗೊಂಡ ಬಪ್ಪ, ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ನಮಾಝ್ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ದೋಣಿಯಲ್ಲೇ ಮಲಗಿದ್ದ. ದೇವತೆ ತನ್ನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅವನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡಳು. ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ದೇವತೆಯ ಆವರಣವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದನು, ಇವರು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರಿಗೆ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದವರು.ಸ್ಥಳೀಯ ಜೈನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾದ ಮೂಲ್ಕಿ ಸಾವಂತ, ಬಪ್ಪ ಬ್ಯಾರಿ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತು ಕಳೆದರು. ಬಪ್ಪಾ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದರು, ಮೂಲ್ಕಿ ಅವರ ಮನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಪ್ಪನಾಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಯಕ್ಷಗಾನ, "ಬಪ್ಪನಾಡು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತ್ಮೆ", ಕಳೆದ ೪೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ತಂಡಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಬಪ್ಪ ಬ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದ ದೇವಾಲಯದ ಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಬಪ್ಪರ ವಂಶಸ್ಥರು ಈಗಲೂ ಪೂರ್ವಜರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ದೇವಾಲಯದ ಮೆರವಣಿಗೆ (ರಥೋತ್ಸವ) ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆ ಮನೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವದ ಮೊದಲ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಬಪ್ಪ ಬ್ಯಾರಿಯ ವಂಶಸ್ಥರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕುಟುಂಬದವರು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯವು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಆಹಾರವನ್ನು ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮದ ಜನರು ಪವಿತ್ರ ಊಟಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಸ್ಮಿನ್ ಹೂವಿನ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೂಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬಪ್ಪನಾಡಿನ ಡೋಲು (ಸಂಗೀತ ಡ್ರಮ್), ದೊಡ್ಡ ಡೋಲು ಕೂಡ ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಹೆಸರಾಗಿದೆ, ದೇವತೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡ್ರಮ್-ಬೀಟಿಂಗ್ ಸಮಾರಂಭ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಡೋಲುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಡೋಲು ಬಡಿಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಜೊತೆಗೂಡಿರುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯವು ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಯುವಕರನ್ನು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಡೋಲನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಗಾದೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಉದಾಸೀನ ಯುವಜನರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಜನರಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೋಮು ಸಾಮರಸ್ಯದ ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಇಂದಿನ ಆಳವಾದ ಮುರಿದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ನಂಬಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರತ್ವವನ್ನು ಶಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
392x392px|thumb|right

## ಐತಿಹಾಸಿಕ ನೋಟ
ಬಪ್ಪನಾಡು ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ ಲಿಂಗ (ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರತಿಮೆ) ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಸಾದ (ಆಶೀರ್ವಾದ) ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಅರ್ಹತೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಶೇಷತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರೂ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂದಿಗೂ ಹಬ್ಬದ ಮೊದಲ ದಿನದ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಬಪ್ಪ ಬ್ಯಾರಿಯ ಮನೆಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪೌರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೂ, ದೇವಾಲಯದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಸರಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ.
ದೇವಾಲಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವ (ಬ್ರಹ್ಮ ರಥೋತ್ಸವ) ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಬಪ್ಪನಾಡು ಡೋಲು (ಸಂಗೀತದ ಡೋಲು) ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಡೋಲು ಇದೆ.

## ಜಾತ್ರೆ - ಉತ್ಸವಗಳು
ಅಶ್ವೀಜ ಶುದ್ಧ ಪ್ರತಿ ಪಥೆಯಿಂದ ಮಹಾನವಮಿ ವಿಜಯದಶಮಿ ವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು ೧೦ ದಿನ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಚಂಡಿಕಾಹೋಮ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆ ರಾತ್ರಿ ನಡುರಂಗಪೂಜೆ, ಮಹಾಪೂಜೆ ಜರಗುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರತಿದಿನ ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಜರಗುವುದು.

ಮೀನಮಾಸದ ಶುದ್ಧ ಚತುರ್ಧಶಿಯಂದು ಧ್ವಜಾರೋಹಣವಾಗಿ ಏಳನೇ ದಿವಸದಂದು ಹಗಲು ರಥಾರೋಹಣವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಶಯನೋತ್ಸವ ಅಲಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಪೂಜೆ, ಮರುದಿನ ಎಂಟನೇ ದಿನದಂದು ಕವಾಟೋದ್ಘಾಟನೆ, ರಾತ್ರಿ ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವ, ಅವಬೃತದೊಂದಿಗೆ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ಉತ್ಸವದ ಎಂಟು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಾಹ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಕ್ತಾಧಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ನ ಸಂತರ್ಪಣೆ ಜರಗುತ್ತದೆ.

## ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಜಾತ್ರೆ - ಉತ್ಸವಗಳು
ಸೌರ ಯುಗಾದಿ
ಪತ್ತನಾಜೆ
ನರಸಿಂಹ ಜಯಂತಿ
ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ
ಸೌರ ಋಗುಪಾಕರ್ಮ
ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟಮಿ
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ
ಅನಂತ ವ್ರತ
ಧನು ಪೂಜೆ
ಮೂಡುವಾಳು ಉತ್ಸವ
ಬಲಿ ಉತ್ಸವ ಸೇವೆಗಳು
ಧ್ವಜರೋಹಣ
ಪೇಟೆ ಸವಾರಿ
ಆಯನದ ಉತ್ಸವ
ಕೊಪ್ಪಲೋತ್ಸವ
ಬಾಕಿಮಾರು ದೀಪೋತ್ಸವ
ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿ
ದೀಪಾವಳಿ
ಬ್ರಹ್ಮ ರಥೋತ್ಸವ
ದೀಪೋತ್ಸವ
ಕೆರೆ ದೀಪೋತ್ಸವ
ಹಗಲು ರಥರೋಹಣ
ರಾತ್ರಿ ಚಂದ್ರ ಮಂಡಲ
ಅವಬೃತ

### ಪಥ ನಜೆ
ಪಥನಜೆಯು ವೃಷಭ ಮಾಸದ ೧೦ನೇ ದಿನ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಸಂತ ಪೂಜೆಯನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಯುಗಾದಿಯಿಂದ ಪಥನಜೆಯವರೆಗೆ ಮಾಡುವರು. ಈ ದಿನದಂದು ದೊಡ್ಡರಂಗ ಪೂಜೆಯನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ನಂತರ ಬಲಿ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಓಲಗಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾರೆ. ಬಲಿ ದೇವರು ಪಥನಜೆಯ ದಿವಸ ಗರ್ಭ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಳಾಗಿ ದೀಪಾವಳಿಯ ದಿವಸ ಹೊರಬರುವರು.

### ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿ
ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಆಶ್ವಿಜ ಶುದ್ದ ಪ್ರತಿಪದೆಯಿಂದ ಮಹಾನವಮಿಯವರೆಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿನ ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆಯ ಕಥೆಯ ಪಠನ, ವೇದ ಪಾರಾಯಣ, ಪುರಾಣವಚನವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಥಿ ಪೂಜೆ, ಕನ್ನಿಕ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ಮಹಾಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಸಿಹಿಗಳನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡುರಂಗ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಮಹಾಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾನವಮಿಯ ದಿವಸ ಮಹಾ ಚಂಡಿಕಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕ ವಿಸರ್ಜನೆ ಪೂಜೆಯು ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರದ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಜಯದಶಮಿಯ ದಿವಸ ಮಹಾ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನನದ ನಂತರ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
### ದೀಪಾವಳಿ
ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಆಶ್ವಿಜ ಬಹುಳ ಅಮವಾಸ್ಯೆಯ ದಿವಸ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿವಸದಂದು ದೊಡ್ಡರಂಗಪೂಜೆ, ಬಲಿಂದ್ರ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ದೀಪಾರಾಧನೆಯನ್ನು ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಲಿಯನ್ನು ಚಿನ್ನ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ದೇವರನ್ನು ಗರ್ಭಗುಡಿಯಿಂದ ತಂದು ಉತ್ಸವವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಿತ್ಯ ಬಲಿಯು ಸಹ ಈ ದಿನದಂದು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
### ದೀಪೋತ್ಸವ
ತುಳಸಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವ ಬಲಿಯನ್ನು ಕಾರ್ತಿಕ ಶುದ್ದ ದ್ವಾದಶಿಯಿಂದ ಹುಣ್ಣಿಮೆವರೆಗೂ ಮತ್ತು ಅಮವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೀಪೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿವಸದಂದು ವನಭೋಜ ಶ್ರೀವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯು ಬರುತ್ತದೆ.
### ಬಲಿ ಉತ್ಸವ ಸೇವೆ
ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಿ ಉತ್ಸವ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶುದ್ದ ದ್ವಾದಶಿಯ ಕುಂಭಮಾಸದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡರಂಗಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಲಿಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಳಿ ಮತ್ತು ಒಡವೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೀನಾಮಾಸದ ಶುದ್ದಚತುರ್ಥಿಯ ದಿವಸ ಮತ್ತು ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಉತ್ಸವ ಬಲಿಯನ್ನು ೧೫ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
### ಅಂಕುರಾದಿ ದೇವಿಕೋತ್ಸವ
ಮೀನ ಮಾಸದ ಶುದ್ದ ತ್ರಯೋದಶಿಯ ದಿವಸ ಅಂಕುರಾದಿ ದೇವಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಿ ಉತ್ಸವದ ನಂತರ ತಂತ್ರಿ, ಅರ್ಚಕ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಖಜಾನೆ ಕೀಲಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಶ್ರೀದೇವಿಯ ರೇಷ್ಮೆಪೀತಾಂಬರಿ ಮತ್ತು ಒಡವೆಗಳನ್ನು ಕಂಬಳದ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಭೂಮಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆನಂತರ ಕೀಲಿಯನ್ನು, ಪೀತಾಂಬರವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಡವೆಯನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿಯ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತರಲಾಗುವುದು. ಆನಂತರ ದಿನ ನಿತ್ಯ ಅಂಕುರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಹಗಲು ರಥೋತ್ಸವ ದಿನದಂದು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಮೊದಲನೆಯ ದಿನದಂದು ಹೊತ್ತಿಸಿದ ಸಿಂಹಯಾಗದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕೊನೆಯ ದಿನದವರೆಗೂ ಆರಿಹೋಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಧ್ವಜಾರೋಹಣದ ನಂತರ ಬಪ್ಪನಾಡು ಜಾತ್ರೆಯನ್ನು ೮ ದಿನಗಳು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

### ಧ್ವಜಾರೋಹಣ
ಮೀನಮಾಸದ ಶುದ್ದ ಚತುರ್ದಶಿಯ ದಿವಸ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯನ್ನು ಬಂಗಾರದ ಒಡವೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀ ಭಗವತಿ ಪರಿವಾರವು ಸಸಿಹಿತ್ತಲಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಜಾರಂದಾಯ ದೈವ ಕೊಲಚಿಕಂಬದಿಂದಲೂ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ನಂತರ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಗರುಡನನ್ನು ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದ ಮೇಲೆರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ದರ್ಶನದ ನಂತರ ಪ್ರಸಾದ ವಿನಿಯೋಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಲಗ ಪೂಜೆ ನವಕಲಶಾಭಿಷೇಕ, ಮಹಾಪೂಜೆ, ನಿತ್ಯ ಬಲಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೆ ಭೋಜನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಯಂಕಾಲ ಬಲಿ ಉತ್ಸವ, ಸಣ್ಣ ರಥೋತ್ಸವ, ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಮಾಡುವರು. ನಿತ್ಯ ಬಲಿ ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಮತ್ತು ಒಡವೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭೂತಬಲಿಯನ್ನು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಆಯನದ ದೀಪೋತ್ಸವ ಬಲಿ, ಸಣ್ಣ ರಥೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಥದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಿಗೆ ಹೂವುಗಳ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಎರಡನೇ ದಿನ ಬಲಿ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಆಯನದ ದೀಪೋತ್ಸವ; ಮೂರನೇ ದಿನ ಪೇಟೆ ಸವಾರಿ, ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಸವರಿ; ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ ಬೊಂಬೆ ರಥೋತ್ಸವ, ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವ ,ಕೊಪ್ಪಲ ಸವಾರಿ; ಐದನೇ ದಿನ ಬಾಕಿಮಾರು ದೀಪೋತ್ಸವ; ಆರನೇ ದಿನ ಕೆರೆ ದೀಪೋತ್ಸವ; ಏಳನೇ ದಿನ ಹಗಲು ರಥರೋಹಣ, ರಾತ್ರಿಚಂದ್ರ ಮಂಡಲ ಉತ್ಸವ, ಶಯನೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

### ಕವಾಟೋಧ್ಘಾಟನೆ ಬ್ರಹ್ಮ ರಥೋತ್ಸವ, ಅವಭೃತ
ಜಾತ್ರೆಯ ೮ನೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕವಾಟೋಧ್ಘಾಟನೆ (ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆಯುವುದು) ಮುಂಜಾನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ದಿನ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ದರ್ಶನ ತುಂಬಾ ಪುಣ್ಯಕರ. ಆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ, ದೇವಿಗೆ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಜಳಕ, ಮಹೋತ್ಸವದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೈವೆದ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಂದು ತುಲಾಭಾರ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ದೇವಿಯ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ವಸಂತಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತಾಧಿಗಳು ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಕಳಿ ಬಾತ್ ಮತ್ತು ಉರುಳು ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ನಂತರ ಶ್ರೀದೇವಿ ಉತ್ಸವವು ಮುಲ್ಕಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬಪ್ಪಬ್ಯಾರಿ ಮನೆತನದವರು ಹೂ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಾದ ಹಂಚುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಶ್ರೀ ದೇವಿಯು ಬಪ್ಪನಾಡು ರಸ್ತೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮರಥ ಮತ್ತು ಭಗವತಿ ಪರಿವಾರ, ಹಳ್ಳಿಯ ಸಾವಚಿತರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅನಂತರ ಮಹಾಮಂಗಳಾರತಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ನಂತರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸುತ್ತಲು ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ರಥೋತ್ಸವ ನಡೆದ ನಂತರ ದೇವಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾಮಂಗಳಾರತಿ ನಂತರ ದೇವಿಯನ್ನು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಟ್ಟೆಪೂಜೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರ ಸೇನಾಕುದುರ, ಶಾಂಭವಿ ನದಿಯ ಉತ್ತರದ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿಯ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಪರಿಚಕ್ರಗಳು ಆದಾದ ನಂತರ ಕನಕ ವಿಸರ್ಜನೆ, ಕಟ್ಟೆಪೂಜೆ, ಭಗವತಿಯ ವಿಶೇಷ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಆದವೂರು ಮಠ ಉಡುಪಿಯವರು ಹಂಚುವರು. ನಂತರ ದೇವರನ್ನು ವಿಮಾನ ರಥದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸು ಆಗುವರು. ನಂತರ ತೋಟದಾರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಪ್ಪನಾಡು ಮತ್ತು ಕರುನಾಡು ಗುಂಪಿನವರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವರು. ಭಗವತಿ ಪರಿವಾರ ಕೂಡ ರಥದ ಜೊತೆ ವಾಪಸ್ಸಾಗುವರು. ಕಟ್ಟೆಪೂಜೆಯನ್ನು ನಂತರ ಪದುಮನೆ ಕಟ್ಟೆ ರಥ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸಾಗುವುದು. ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜಳಕದ ದರ್ಶನ, ಬಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಶ್ರೀ ಭಗವತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿದ ನಂತರ ದೇವರನ್ನು ಚಂದ್ರಮಂಡಲ ರಥದಲ್ಲಿ ಇಡುವರು. ನಂತರ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡುವರು. ರಥ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುವುದು. ವಸಂತ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಇಟ್ಟು ನಂತರ ಯಾಗದ ಪುರ್ಣಾಹುತಿ ಕೊಡಿಪೂಜೆ ಧ್ವಜಾವರೋಹಣ ಮಾಡುವರು. ನಂತರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸು ಆಗುವರು. ಬಳಿಕ ಓಲಗ ಪೂಜೆ, ಮಹಾಪೂಜೆ, ನಿತ್ಯ ಬಲಿ ಮಾಡುವರು. ಮರುದಿನ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಕಾರ್ತಿಪೂಜೆ, ಕುಂಕುಮಾರ್ಚನೆ ಹಣ್ಣುಕಾಯಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವರು, ನಂತರ ೨೫ ಕಳಶಾಭಿಷೇಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಸಂಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಯೋಜನೆ