open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್

**ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್** - ಇದು ಪಂಜಾಬ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪಂಜಾಬನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸಿಖ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಡುವಿನ ರಣರಂಗ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಫತೇಗರ ಸಾಹಿಬನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಫತೇಘರ ಸಾಹಿಬ ಗುರುದ್ವಾರವಿದೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಹೌದು.  ಗುರು ಗೋವಿಂದರ ಪುತ್ರರಾದ ಸಾಹಿಬಜಾದ ಫತೇ ಸಿಂಗ ಮತ್ತು ಸಾಹಿಬಜಾದ ಝೋರವಾರ ಸಿಂಗರು ಹುತಾತ್ಮರಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಹೋದರರಿಬ್ಬರು  ಮುಸ್ಲಿಮ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆಗ ಸಿರಹಿಂದನ ಫೌಜದಾರನಾಗಿದ್ದ ವಾಜಿದ ಖಾನನು ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ಹೂಳಿದನು. ಈ ರೀತಿ ಸಹೋದರರಿಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಹುತಾತ್ಮರಾದರು.

## ಐತಿಹಾಸಿಕತೆ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆ
ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ ಎಂದರೆ “ವಿಜಯದ ನಗರ” ಎಂದರ್ಥ. ಇದು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಾಜರ ನಿರಂಕುಶ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ದ ಸಿಖ್ಖರ ಗೆಲುವು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ 1710 ರಲ್ಲಿ ಬಂದಾ ಬಹಾದೂರರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಿಖರು ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿರುದ್ಧ ಯದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾದರು. ಆಗ ಮುಸ್ಲಿಮರ ದೊರೆ ಬಲ್ಬನನಾಗಿದ್ದನು. ಮುಂದೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಿಖ್ಖರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದರು. ಈ ನಗರವು ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ದಿವಾನ ತೋದರ ಮಲ್, ನವಾಬ ಶೇರ ಮೊಹಮ್ಮದ ಖಾನ, ಬಾಬಾ ಬಂದಾ ಸಿಂಗ ಬಹಾದುರ ಮತ್ತು ಬಾಬಾ ಮೋತಿ ರಾಮ ಮೆಹರಾ ಅವರುಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ದ್ವಾರಗಳು ಉನ್ನತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಸಾಂಸ್ಕತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯಾತೀತತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

## ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರದ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು
ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದರೆ ಸಂಘೂಲ, ಆಮ ಖಾಸ್ ಭಾಗ, ಮಾತಾ ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ಜೈನ ದೇವಸ್ಥಾನ. ತೇಲುವ ಉಪಹಾರ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಲಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ಬೈಸಾಖಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹು ಸಂಭ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಹಿದಿ ಜೋರ ಮೇಳ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವು ಫತೇಘರ ಸಾಹಿಬ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹುತಾತ್ಮರಾದ ವೀರರ ತ್ಯಾಗದ ಸ್ಮರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಡಿಸಂಬರನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಿರಹಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂಘೂಲ ಇವೆರಡು ಫತೆಘರ ಸಾಹಿಬ ನಗರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ ವಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ರಜೆಯ ಮಜವನ್ನು ಸವಿಯಬಹುದು.

## ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ?
ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರವು ಚಂದೀಘರನಿಂದ 42.2 ಕೀಲೋ ಮೀಟರ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಚಂದಿಘರನಿಂದ ಬಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಪತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಲು 52 ನಿಮಿಷಗಳು ಬೇಕು. ಈ ನಗರವು ರೇಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಿರಹಿಂದ ರೇಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲಕವು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಬಹುದು. ಸಿರಹಿಂದ ನಗರವು ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕೀಲೊ ಮೀಟರ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

## ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಮಯ
ಪತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರದ ಹವಾಮಾನವು ಬಹುತೇಕ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಇತರ ನಗರಗಳಂತೆ ಇದೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲ, ಆಹ್ಲಾದಕರ ಮಳೆಗಾಲ ಮತ್ತು ಶೀತಲ ಚಳಿಗಾಲಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನಿಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಮಯ ಎಂದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ ತಿಂಗಳುಗಳು. ಈ ತಿಂಗಳುಗಳು ಫತೇಘರ್ ಸಾಹಿಬ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಲು ತುಂಬಾ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಫರೀದ್ಕೋಟ್

**ಫರೀದ್ಕೋಟ್**() ಎಂಬುದು ಪಂಜಾಬಿನ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನಗರ. ಇದನ್ನು 1972ರಲ್ಲಿ ಬಟಿಂಡಾ ಮತ್ತು ಫಿರೋಜ್‍ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ವಿಭಜಿಸಿ, ನೂತನವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಸೂಫಿ ಸಂತ ಬಾಬಾ ಶೇಖ್ ಫರಿದುದ್ದೀನ್ ಗಂಜ್‍ಶಕರ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಸಿಖ್ಖರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸುಂದರ ಗುರುದ್ವಾರಗಳು ಹಾಗು ಕೋಟೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಫರೀದ್ಕೋಟ್ ನೋಡುಗರಿಗೆ ರಾಜ ವೈಭವವದ ಸಿರಿಯನ್ನು ಉಣಿಸುತ್ತದೆ.

## ಫರೀದ್ಕೋಟ್ ಸುತ್ತ- ಮುತ್ತ ಇರುವ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಫರೀದ್ಕೋಟ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತಮ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದೆ. ಫರೀದ್ಕೋಟ್‍ನ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಗುರುದ್ವಾರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೋಟೆಗಳವರೆಗು ಇದೆ. ಗುರುದ್ವಾರಗಳು ಈ ಊರಿನ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೆರಗು ನೀಡಿವೆ. ರಾಜ್ ಮಹಲ್, ಫೈರಿ ಕಾಟೇಜ್, ಕಿಲಾ ಮುಬಾರಕ್ ಮತ್ತು ಗುರುದ್ವಾರ ಟಿಲ್ಲ ಬಾಬಾ ಫರಿದ್‍ಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಿಯರು ಇಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಬಹುದು. ಫರೀದ್ಕೋಟ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘವು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 15ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ 23 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಫರಿದ್ ಮೇಲ ಎಂಬ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವವು ದೇಶದ ನಾನಾ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಜನರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

## ಫರೀದ್ಕೋಟ್‍ಗೆ ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ
ಅಮೃತ್‍ಸರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಫರೀದ್ಕೋಟ‌ದಿಂದ 128 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ರೈಲುಗಳ ಮತ್ತು ಬಸ್ಸುಗಳ ಮೂಲಕ ಫರೀದ್ಕೋಟ್‍ಗೆ ತಲುಪಬಹುದು.

## ಫರೀದ್ಕೋಟ್‍ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅವಧಿ
ಫರೀದ್ಕೋಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆ,ಮಳೆಗಾಲ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಫರೀದ್ಕೋಟ್‍ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಡುವಿನ ಕಾಲವು ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಸಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
File:Entrance of Farmer's House Faridkot 02.jpg|thumb|Entrance of Farmer's House Faridkot 
File:Foundation Stone of Harindra - Civil Hospital Faridkot 04.jpg|thumb|Foundation Stone of Harindra - Civil Hospital Faridkot
File:Foundation Stone of Harindra - Civil Hospital Faridkot 05.jpg|thumb|Foundation Stone of Harindra - Civil Hospital Faridkot 
File:Foundation stone of Govt. School of Bargari.jpg|thumb|Foundation stone of Govt. School of Bargari (Faridkot)
File:Entrance of District Court Faridkot.jpg|thumb|Entrance of District Court Faridkot
File:Foundation Stone of Davies Model Agricultural Farm and Farmers's House Faridkot 03.jpg|thumb|Foundation Stone of Davies Model Agricultural Farm and Farmers's House Faridkot 
File:Govt. Brijindra College Faridkot.jpg|thumb|Govt. Brijindra College Faridkot
File:Its pic of Govt.Brijindra College Faridkot.jpg|thumb|Govt.Brijindra College Faridkot

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
೧೯೯೧ರ ಪಂಜಾಬ್ ನರಮೇಧ

**೧೯೯೧ರ ಪಂಜಾಬ್ ನರಮೇಧ**ವು ೧೫ಜೂನ್೧೯೯೧ರಂದು ಪಂಜಾಬಿನ ಲುಧಿಯಾನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನರಮೇಧ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ೮೦ರಿಂದ ೧೨೬ ಜನ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈದರು. ಲುಧಿಯಾನಾ ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ನಡೆಯಿತು. ರೈಲಿನ ತುರ್ತುಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಎಳೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಲುಧಿಯಾನ ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿನ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮೊದಲೇ ರೈಲನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ರೈಲಿನ ಒಳಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಸುಮಾರು ೮೦ ಜನರನ್ನು ಕೊಲೆಮಾಡಿದರು. ಬದುಕಿ ಉಳಿದವರ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈಯಲಾಯಿತು. ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ಇಡೀ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಸಿಖ್ಖರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಕೊಂದರು. ಮತ್ತೊಂದು ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮೇಲೆ ಮನಬಂದಂತೆ ಗುಂಡುಹಾರಿಸಿದರು. ಇದೆಲ್ಲಾ ಆಗಿ ಉಗ್ರರು ಹೊರಟುಹೋದನಂತರ ರೈಲನ್ನು ಬದ್ದುವಾಲ್ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯೋಪಚಾರ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಸಂತ್ರಸ್ಥರಿಗೆ ನೀರು, ಆಹಾರ, ಔಷದೋಪಚಾರ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಳ್ಳಿಗರು ನೆರವಾದರು.

೧೯೯೧ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ಘೋಷಣೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆಯುವವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೦೦ ಜನ ಬಲಿಯಾದರು.

ಅನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ೪೯ ಜನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕೊಲೆಮಾಡಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನ ಲುಧಿಯಾನಾದಿಂದ ಫಿರೋಜ್‍ಪುರಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂದೂಗಳಾಗಿದ್ದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ೧೯೮೭ರ ಪಂಜಾಬ್ ನರಮೇಧ

ವರ್ಗ:ಹತ್ಯಾಕಾಂಡಗಳು
ಫಿರೋಜ್ಪುರ

ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿ ತಟದಲ್ಲಿರುವ **ಫಿರೋಜ್ಪುರ** ಪಂಜಾಬ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ತುಘಲಕ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸುಲ್ತಾನ ಫಿರೊಜ್ ಷಾ ತುಘಲಕ್ ಈ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಭಟ್ಟಿ ವಂಶದ ಫಿರೊಜ್ ಖಾನ್‍ನ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಿರೊಜ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲದೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕರ್ಷನೀಯ ತಾಣಗಳಿವೆ.

## ಫಿರೋಜ್ಪುರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ನಗರದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವ ಅಗಣಿತ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಿಂದ ಫಿರೋಜ್ಪುರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಜೈನ ಮಂದಿರ, ಪೊಥಿಮಾಲ ಮತ್ತು ಗುರುದ್ವಾರ ಗುರುಸರ್ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು. ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಗರವು ಆಂಗ್ಲೊ-ಸಿಖ್ ಕದನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ವೇಳೆ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳು, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದ ವೈಭವದ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಂಗ್ಲೊ-ಸಿಖ್ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕ, ಸಾರಗರ್ಹಿ ಸ್ಮಾರಕ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಮಾರಕ ಮತ್ತು ಬರ್ಕಿ ಸ್ಮಾರಕ ವೀಕ್ಷಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು. ಇದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾದ ಹರಿಕೆ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ(55 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ), ಗುರುಹರಸಾಹಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪೊಥಿಮಾಲ(40 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ) ಮತ್ತು ಫಿರೊಜ್ಪುರದಿಂದ 90 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಫಜಿಲ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಹನುಮಾನ್ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು.

## ಫಿರೊಜ್ಪುರಕ್ಕೆ ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ
ಫಿರೊಜ್ಪುರಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಅಮೃತಸರ. ಇದು 119 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಾಡಿಗೆ ಕಾರು ಅಥವಾ ಬಸ್ ಮೂಲಕ ಫಿರೊಜ್ಪುರಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು. ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರಣ ಫಿರೋಜ್ಪುರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬಲ ಬಂದಿದೆ.

## ಫಿರೋಜ್ಪುರ ಭೇಟಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯೆ ಫಿರೊಜ್ಪುರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ನವಾನಶಹರ್

ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿರುವ **ನವಾನಶಹರ್** ತನ್ನ ಸುತ್ತ - ಮುತ್ತಲಿನಲ್ಲಿರುವ ನಯನ ಮನೋಹರವಾದ ಪರಿಸರ ಹಾಗು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಈ ಊರಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಸಟ್ಲೇಜ್ ನದಿಯು ಇಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸೌಂದರ್ಯದ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಗೆ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಾವುದ್ಧೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ( 1295-1316) ಆಫ್ಘನ್ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾದ ನೌಶೆರ್ ಖಾನ್ ಈ ನವಾನಶಹರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದನು. ಹೀಗಾಗಿ ನವಾನಶಹರ್ ಅನ್ನು ಆತನ ಹೆಸರಿಂದ ನೌಸರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಸ್. ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾದಲ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನವಾನಶಹರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಶಹೀದ್ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ನಗರ್ ಎಂದು ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು.

## ನವಾನಶಹರ್ ಹಾಗು ಸುತ್ತ- ಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ನವಾನಶಹರ್ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ನೌಶೆರ್ ಖಾನ್‍ನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಐದು ಕೋಟೆಗಳು ಅಥವಾ ಹವೇಲಿಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಗುರುದ್ವಾರ ನನಕ್ಸರ್, ಗುರುದ್ವಾರ ಗುರ್ ಪರ್ತಾಪ್, ಸನೆಹಿ ದೇವಾಲಯ ನವಾನಶಹರ್, ನಾಭ್ ಕನ್ವಾಲ್, ಕಿರ್ಪಾಲ್ ಸಾಗರ್ ಮತ್ತು ಗುರುದ್ವಾರ ಗುರ್ ಪಲಹ್ ( ಸೊಟ್ರನ್)ಗಳಂತಹ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುದ್ವಾರಗಳು ನವಾನಶಹರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ನವಾನಶಹರ್ ನೋಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಜಲಂಧರ್, ಲೂಧಿಯಾನ, ಹೊಶಿಯರ್ ಪುರ್ ಮತ್ತು ಶಿಮ್ಲಾಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು.

## ನವಾನಶಹರಿಗೆ ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ
ನವಾನಶಹರ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದ ನಗರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇದರ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿದೆ. ಲೂಧಿಯಾನವು ನವಾನಶಹರಿಗೆ ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು"ಶಹ್ನೆವಾಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ನವಾನಶಹರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಪ್ರಯಾಣಾವಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

## ನವಾನಶಹರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾಲ
ನವಾನಶಹರದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೇಸಿಗೆಗಳು, ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚಳಿಗಾಲವು ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಳೆಗಾಲಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ನಡುವಿನ ಕಾಲ ಎಂದರೆ ಚಳಿಗಾಲವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಕಾಲವಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬ್
ಪಟಿಯಾಲಾ

ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿರುವ ಪಟಿಯಾಲಾ ಪಟ್ಟಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 250 ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಸರ್ದಾರ್ ಲಖ್ನಾ ಮತ್ತು ಬಾಬಾ ಅಲಾ ಸಿಂಗ್‍ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ನಗರವು ನಂತರ ಮಹಾರಾಜ ನರೇಂದ್ರಸಿಂಗ್‍ರಿಂದ ಸುಮಾರು (1845-1862) ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗಳಿಂದ ಸುಭದ್ರಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ನಗರವು ಪಟಿಯಾಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹಲವು ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾದ ಪಂಜಾಬಿಯ ಜೊತೆ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕೆಲವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳೆಂದರೆ, ದೀಪಾವಳಿ, ಓಕುಳಿ ಹಬ್ಬ, ದಸರಾ ಉತ್ಸವ, ಗುರ್ಪುರಬ್ ಮತ್ತು ಬೈಸಾಖಿ. ಕೇವಲ ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಸವವೆಂದರೆ "ಪಟಿಯಾಲಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉತ್ಸವ" ಅಥವಾ "ಪಟಿಯಾಲಾ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್". ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಈ ಉತ್ಸವವು ಹತ್ತಿರದ ಹಾಗು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಕಲಾಪ್ರಿಯರು ಹಾಗು ಸಂಗೀತಪ್ರಿಯರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ 'ಕ್ರಾಫ್ಟ್ಸ್ ಮೇಳ' ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಈ ನಗರವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ನೆಲೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅದುವೆ "ಪಟಿಯಾಲಾ ಘರಾನಾ" ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

## ಪಟಿಯಾಲಾ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು
ಈ ನಗರವು ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗು ಪರಂಪರೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತನ್ನದೆ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕೋಟೆ ಹಾಗು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಿಲ್ಲಾ ಮುಬಾರಕ್ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಶೀಷ್ ಮಹಲ್, ಬರ್ದಾರಿ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಕಿಲ್ಲಾ ಅಂದ್ರೂನ್, ರಂಗ ಮಹಲ್, ಮೈಜಿ ದಿ ಸರಾಯಿ, ಮಾಲ್ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಸಮನಾ, ಬನುರ್ ಮತ್ತು ಸನೌರ್ ಎಂಬ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು ಪಟಿಯಾಲಾ ನಗರದ ಬಳಿಯಿವೆ.

## ಪಟಿಯಾಲಾದಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ವಿಶೇಷಗಳು
ಟರ್ಬನ್ (ಪಗಡಿ), ಪರಂದಾ(ಕೂದಲನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಒಂದು ವಸ್ತು), ಪಟಿಯಾಲಾ ಸಲ್ವಾರ್ (ಸ್ತ್ರೀಯರು ಧರಿಸುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಪ್ಯಾಂಟು), ಜುಟ್ಟಿ (ಒಂದು ಬಗೆಯ ಪಾದರಕ್ಷೆ) ಅಥವಾ ಪಟಿಯಾಲಾ ಪೆಗ್ (ಮದ್ಯದ ಒಂದು ಅಳತೆ): ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪಟಿಯಾಲಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಇಂಬನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಮಗೋಸ್ಕರ ಇಲ್ಲವೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ನೀಡಲು ಇವುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಂಗಲು ಹಲವು ಮಿತವ್ಯಯದ ಹೋಟೆಲುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಾರಾ ಹೋಟೆಲ್‍ಗಳೂ ಇವೆ.

## ತಲುಪುವ ಬಗೆ
ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಸ್, ಟ್ರೈನ್, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಹಾಗು ವಿಮಾನಿನ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು. ರೈಲು ಹಾಗು ಬಸ್ಸಿನ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸ ಸುಗಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ದೆಹಲಿ, ಚಂದೀಗಡ್ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ರೈಲುಗಳು ಬರುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚಂದೀಗಡ್. ಇದು ಸುಮಾರು 60 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

## ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಕಾಲ
ಪಟಿಯಾಲಾ ನಗರವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೇಸಿಗೆ, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಋತುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಹಾಗು ಮಾರ್ಚ್ ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣವು ಹಿತ ಹಾಗು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಪಠಾನ್ಕೋಟ್

**ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್** ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿರುವ ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ನಗರವು ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಂಗ್ರಾ ಹಾಗು ಡಾಲ್‍ಹೌಸಿಯ ಪರ್ವತಗಳ ಕೆಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ನಗರವು ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಗೆ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿಯೆ ತಂಗುತ್ತಾರೆ. 1849 ರ ಮುಂಚೆ ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಪಠಾನಿಯಾ ಆಡಳಿತಗಾರರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ನುರ್ಪುರ್ ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.

## ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು
ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಹಲವು ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೆ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ. 900 ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪಠಾನಿಯಾ ರಜಪೂತರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ನುರ್ಪುರ್ ಕೋಟೆ, ಶಹಾಪುರ್‍ಕಂಡಿ ಕೋಟೆ, ಶಿವನ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗು ಕಥಗಡ್ ಮತ್ತು ಜುಗಿಯಲ್ ಟಾವ್ನ್ ಶಿಪ್ ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾದ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು. ಜ್ವಾಲಾಜಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತಪೂರ್ಣಿ, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹೋಗಬಹುದಾದ ಇತರೆ ರಜಾ ತಾಣಗಳು.

## ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್‍ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಕಾಣುವ ಈ ನಗರವು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಆರಾಮದಾಯಕ ಹೋಟೆಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ರುಚಿಕರವಾದ ಆಹಾರ್ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಒಳಗೆ ಹಾಗು ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಧಾಬಾಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಭಾರತ ಹಾಗು ಪಂಜಾಬಿ ಶೈಲಿಯ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸವಿಯಬಹುದು. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಖರೀದಿ ಪ್ರಿಯರಿಗೂ ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಮಿಶನ್ ರೋಡ್, ಸುಜನ್ಪುರ್ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ ಚೌಕ್ ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಇಲ್ಲಿನ ನೆನಪನ್ನು ಸದಾ ಹಸಿರಾಗಿಡಲು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಾದ ಒಂದು ವಸ್ತುವೆಂದರೆ ಪಶ್ಮಿನಾ ಶಾಲು. ಈ ಶಾಲುಗಳಿಗೆ ಈ ತಾಣ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

## ತಲುಪುವ ಬಗೆ
ರೈಲು ಹಾಗು ಬಸ್ಸುಗಳ ಮೂಲಕ ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಭಾರತದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಹಾಗು ಚಕ್ಕಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಂಬ ಎರಡು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಚಕ್ಕಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಲ್ದಾಣವು ನಗರದಿಂದ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪಠಾನ್‍ಕೋಟ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಇದ್ದು ಶಿಮ್ಲಾ, ದೆಹಲಿ, ಚಂದೀಗಡ್‍ನಂತಹ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.

## ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ
ದೇಶದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ನಗರವು ವಿಪರೀತ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅತಿ ಶಾಖಮಯ ಬೇಸಿಗೆ, ತೇವಭರಿತ ಮಳೆಗಾಲ ಹಾಗು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸುವಂತಹ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಹಾಗು ನವೆಂಬರ್  ಸಮಯವು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಮಯವಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್

**ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್**(Hindi: जलियांवाला बाग) ಎನ್ನುವ ಹೆಸರು ಪ್ರತೀ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸುವಂತಹ ಹೆಸರು, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನರಮೇಧವೇ ಇದಕ್ಕಿರುವ ಕಾರಣ. ಸುಮಾರು ಆರುವರೆ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ಈಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದ್ದು ಭಕ್ತಿ ಪರವಶತೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಪಂಜಾಬಿನ ಅಮೃತಸರ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಷ್ಟೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿರುವ ಈ ಸ್ಮಾರಕ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ದಿನವಾದ 13 ಎಪ್ರಿಲ್, 1961ರಂದು ಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದು, ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್, ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಕೈಬೀಸಿ ತನ್ನತ್ತ ಕರೆಯುತ್ತದೆ.

## ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ನಲ್ಲಿನ ನರಮೇಧ
ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರೇ ಪ್ರತೀ ಭಾರತೀಯರ ದೇಶಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸುತ್ತದೆ, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೀಕರ ದುರಂತ  ಕಳೆದು ಹೋದ ನೆನಪನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಭೂಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದ ಜನರಲ್ ಡೇರ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸೈನಿಕರು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಪುರುಷರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಗುಂಡಿನ ಸುರಿಮಳೆಗೈದಿದ್ದರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆ ಎಪ್ರಿಲ್ 13, 1919 ರಂದು ನಡೆದಿತ್ತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಸುಮಾರು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮುಗ್ದ ಭಾರತೀಯರು ಪ್ರಾಣ ತೆರಬೇಕಾಯಿತು.

## ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ದುರ್ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮಡಿದ ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಮರಣೆ
1961 ರಲ್ಲಿ ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿ ಹುತಾತ್ಮರಾದವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು, ಇದು 1919 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅನಾಗರಿಕ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮೃತ ಪಟ್ಟವರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯ ನಿಶಾನೆಗಳನ್ನು ಈ ಉದ್ಯಾನವನದ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ, ಇದು ಅಂದು ನಡೆದ ನರಮೇಧದ ನೆನಪನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೊರಗಿರುವ ಬಾವಿಗೆ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯರು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಲು ಜಿಗಿದು, ಮುಳುಗಿದ ಬಾವಿಯೂ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗಿದೆ.

ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಹಲಗೆಯ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಪುಸ್ತಕವಿದ್ದು ಇತಿಹಾಸದ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಾನವನದ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ’ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ’ಯಿದ್ದು, ಹೊರಗಿನ ಜ್ವಾಲೆ ಅಂದು ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದುರ್ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮಡಿದವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ. ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಈ ಉದ್ಯಾನವನದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ತೆಗೆದು ಕೊಂಡಿದ್ದು ಪ್ರತೀದಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಆರರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಒಂಬತ್ತರವರೆಗೆ ಮತ್ತು  ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಏಳರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಎಂಟರವರೆಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬರುವ ಆಸಕ್ತರು ಹತ್ತಿರದ ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ವಾಘಾ ಬೋರ್ಡರ್ ಅನ್ನೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

## ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ
ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ತಲುಪಲು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಒಂದೋ ಶ್ರೀ. ಗುರು ರಾಮದಾಸ್ ಜೀ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲಕ ಬರ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲವೇ ಅಮೃತಸರ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಸಾರಿಗೆ, ಆಟೋರಿಕ್ಷಾ, ಸೈಕಲ್ ರಿಕ್ಷಾ, ಬಸ್ ಅಥವಾ ಬಾಡಿಗೆ ಕಾರಿನ ಮೂಲಕ ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು.

## ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗಿನ ವಾತಾವರಣ
ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ಪ್ರದೇಶವು ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಶೀತದ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

## ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಯಾವದು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ
ಈ ಉದ್ಯಾನವನ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ಬರಬಹುದು, ಆದರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಉದ್ಯಾನವನ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳವರೆಗೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣ ತಣ್ಣಗಿರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ರೂಪನಗರ

**ರೊಪರ್** ()ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ರೂಪನಗರ, ಸಟಲಜ್ ನದಿಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಉಪಸ್ಥಿತವಿರುವ ಪುರಾತನ ನಗರ. ಈ ನಗರವನ್ನು, 11 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ರಾಜಾ ರೋಕೇಶ್ವರ್ ನ ಮಗನಾದ ರಾಜಾ ರೂಪಸೇನನ ನಂತರ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಇಂಡಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ನಾಗರೀಕತೆಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಆರ್ಕಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಆರು ವಿವಿಧ ಕಾಲದ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ, ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಆರ್ಕಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿತು. ಇದು ರೂಪನಗರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ರೂಪನಗರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿ ಭಾಗದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ, ಉಪಸ್ಥಿತವಿರುವ ಇದು, ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಟ್ಲಜ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಶಿವಾಲಿಕ ಸಾಲು ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ನಗರವು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ ಆನಂದಪುರ ಸಾಹಿಬ್, ಭಾಕ್ರನಂಗಲ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಜತೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ ಮಂದಿರ, ಕಿರಾತ್ ಪುರ ಸಾಹಿಬ್ ಮುಂತಾದವುಗಳು. ರೂಪನಗರ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಾಗ, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಮೀಪದ ಇತರ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ಭೇಟಿ ಕೊಡಬಹುದು. ರೂಪನಗರದಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ಚಂದಿಗಡ್ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರಯಾಣ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಾಯಾಗಿ ತಂಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿಯೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾದ ಶಿಮ್ಲಾ(125 ಕಿ.ಮಿ) ಮತ್ತು ಕಸೌಲಿಗೆ (98 ಕಿ.ಮಿ) ಭೇಟಿ ಕೊಡಬಹುದು.

## ರೋಚಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಅನೇಕ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುರುಪು ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಲ್ಲಮೊಹಲ್ಲಾ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೋಲಿ ಹಬ್ಬದ ನಂತರ ಆನಂದಪುರ ಸಾಹಿಬ್ ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದೆಲ್ಲಡೆ ಇರುವ ಸಿಖ ಸಮುದಾಯದವರು ಮೂರು ದಿವಸಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಡೆಯ ದಿವಸ ನಿಹಂಗರು ಅಂದರೆ, ಸಿಖ ಯೋಧರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೋಲಗಡ ಕೋಟೆಯ ಹತ್ತಿರ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುಡಾರ ಹೂಡಿಕೆ, ಕತ್ತಿ ವರಸೆ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯನ್ನು ಚರಣ ಗಂಗಾದ ಮರಳು ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಗರವು ಅನೇಕ ಹೊಟೆಲ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಪಕ್ಕಾ ಪಂಜಾಬಿ ಧಾಬಾಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ರೂಪನಗರ ಪ್ರವಾಸೊದ್ಯಮವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.

## ರೂಪನಗರವನ್ನು ತಲುಪುವ ಬಗೆ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 21 ರೂಪನಗರದಲ್ಲಿ ಹಾಯುವುದರಿಂದ, ಈ ನಗರವು ಪಂಜಾಬಿನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ನಗರಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ನವದೆಹಲಿ ಸಹ ನಗರದಿಂದ 297 ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಚಂದಿಗಡ ರೂಪನಗರದಿಂದ 45 ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹತ್ತಿರದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂದರೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಮೃತ್ಸರ ಹಾಗು ಚಂದಿಗಡಿನ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ವಾಯು ಯಾನದ ಸೌಲಭ್ಯ ಪಡೆದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು. ಭಾರತದ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಿಗೆ, ರೂಪನಗರವು ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕೂಡ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು.

## ರೂಪನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ
ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಂತೆ, ರೂಪನಗರ ಹವಾಮಾನವು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸುಡುವ ಬಿಸಿಲು, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಹಾಗು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ರೂಪನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಅನ್ವರ್ ಮಸೂದ್

ಅನ್ವರ್ ಮಸೂದ್ ಅವರು ಪಂಜಾಬಿ, ಉರ್ದು, ಪರ್ಷಿಯ ಭಾಷೆಯ ಬರಹಗಾರರು. ಇವರ ಬರಹಗಳು ಪಂಜಾಬ್ ನ ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇವರು ಹಾಸ್ಯ ಕವನ ರಚಿಸುವಲ್ಲಿ  ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.
 
## ಜನನ
ಮಸೂದ್ ಅವರು ೮ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೫ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಗುಜರಾತ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇವರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮುಗಿಸಿ ಕಲಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಪಂಜಾಬ್ ನ ಕುಂಜಾದಲ್ಲಿನ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪರ್ಷಿಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇವರು ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ೧೯೬೨ ರಿಂದ ೧೯೯೬ರವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬ್ ನ ಹಲವು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು. 
## ಪಂಜಾಬಿ ಗ್ರಂಥಗಳು
#ಮಿಲಾ ಅಖ್ಯಾನ್ ದ
#ಹೂ ಕಿ ಕರ್ಯಯ್
#ಬನ್ಯಾನ್
#ಲಸ್ಸಿ ತೆ ಚ
#ಅಂಬ್ರಿ
#ಅನಾರ್ಕಲಿ ದೈನ್ ಶನಾನ್
#ಜೆಹ್ಲುಂ ದೇ ಪುಲ್ ತೇ
#ಮೊಬೈಲ್ ಟೆಲಿಫೋನ್
## ಉರ್ದು ಗ್ರಂಥಗಳು
#ಗುಂಚ ಫಿರ್ ಲಗಾ ಕಿಲ್ ನೇ
#ಶಾಕ್-ಇ-ತಬಸುಮ್
#ಮೈಲಿ ಮೈಲಿ ದಾವ್ಪ್
#ಎಕ್ ದರೀಚ ಎಕ್ ಚರಗ್
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರ
ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ

ಲೆಮನ್  ಟ್ರೀ ಹೊಟೇಲ್ ಭಾರತ ಮೂಲದ ಹೋಟೆಲ್ ಸರಣಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. 2002 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಭಾರತದ 16 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 27 ಹೋಟೆಲ್ಗಳು ಮತ್ತು 3000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು  ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ಹೊಟೇಲ್ ಅನ್ನು 2002ರಲ್ಲಿ ಪಟು ಕೇಸವಾನಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ಹೋಟೆಲ್ ಜೂನ್ 2004 ರಲ್ಲಿ ಗುರಗಾಂವ್ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಿತು ಇದರಲ್ಲಿ 49 ಕೋಣೆಗಳಿದ್ದು ಉದ್ಯೋಗ್ ವಿಹಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ.

ಕಂಪನಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 3 ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ (ವಾಣಿಜ್ಯ), ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ಹೊಟೇಲ್ (ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ) ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಫಾಕ್ಸ್ ಹೊಟೇಲ್ (ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಗ) 

ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಇದರ ಹೊಟೇಲುಗಳು ಅಹಮದಾಬಾದ್, ಔರಂಗಾಬಾದ್, ಬೆಂಗಳೂರು, ಚಂಡೀಗಡ, ಚೆನೈ, ದೆಹ್ರಾದೂನ್, ದೆಹಲಿ, ಗೋವಾ, ಗುರ್ಗಾಂವ್, ಘಾಜಿಯಾಬಾದ್, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಇಂಡೋರ್, ಜೈಪುರ, ಕೇರಳ, ನೋಯ್ಡಾ, ಪುಣೆ ಮತ್ತು ವಡೋದರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.

ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ಹೊಟೇಲ್ 2018ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 8000 ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮತ್ತು  ತನ್ನ ಬಂಡವಾಳ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಇಚ್ಛೆ ಹೊತ್ತಿದೆ ಹೊಟೇಲ್ ಮುಂಬಯಿ, ಪುಣೆ, ಕೋಲ್ಕತಾ, ಕೊಯಿಮತ್ತೂರು, ದಹೇಜ್ , ಜಮ್ಮು, ಮನೇಸರ್, ತ್ರಿಚಿ, ಶಿಮ್ಲಾ ಮತ್ತು ಉದಯ್ಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.

## ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮತ್ತು  ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ (ಸಿಎಸ್ಆರ್)
### ನ್ಯೂನತೆಯಿರುವ ನೌಕರರುಪ್ರಸ್ತುತ,
ಇದರ ನೌಕರರಲ್ಲಿ 13% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಈ ವಿಭಾಗದಿದಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಹೊಟೇಲ್ ಗಳಿಗೆ ನ್ಯುನ್ಯತೆ ಇರುವ ಜನರನ್ನೇ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು  ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ಹೊಟೇಲ್ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುವ ಉದ್ಯೋಗ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಹಾಗು ತನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ  ಅಂಗವಿಕಲರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.

## ಪೂಚ್  ನೀತಿ
ಲೆಮನ್ ಟ್ರೀ ಹೋಟೆಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಬೀದಿ ನಾಯೀಗಳನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವುಗಳಿಗೆಂದೆ ಇರುವ  ಲೆಮನ್  ಟ್ರೀ ತಂಡವು ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ . ಎನ್ಜಿಒ ಪೇಟಾ (ಪೀಪಲ್ ಫಾರ್  ಅನಿಮಲ್ಸ್ ಎಥಿಕಲ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ) ಬೆಂಬಲಿಗರಾದ ಇವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ  ಪ್ರತಿ ಹೋಟೆಲುಗಳಿಗೂ  ಒಂದು ದತ್ತು ನಾಯಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಸ್ಕಾತ್ ಆಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ  ಬೀದಿ ನಾಯಿಗಳ ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಗಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವೆಸ್ಟಿನ್-ಚೆನೈ

**ವೆಸ್ಟಿನ್-ಚೆನೈ**, ಭಾರತದ ಚೆನೈನಲ್ಲಿ  ಇರುವ 10 ಅಂತಸ್ತಿನ ಪಂಚತಾರಾ ಹೋಟೆಲ್. ಇದು ವೆಳಚಾರಿ, ಚೆನೈ ದಕ್ಷಿಣ ಉಪನಗರ ಇಲ್ಲಿನ ವೇಲಾಚೇರಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಆರನೇ ವೆಸ್ಟಿನ್ ಹೋಟೆಲ್.

## ಇತಿಹಾಸ
ಹೋಟೆಲ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 2013 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್ ತನ್ನ ಏಷ್ಯನ್ ವಿಶೇಷ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್, ಇ ಇ ಎಸ್ ಟಿ  (ಎಲೆಗಂಟ್, ಎಕ್ಷ್ಕ್ವಿಸಿತ್, ಸೇರೆನಿಟಿ  ಮತ್ತು ಟ್ರಯಂಫ್ ಗಳ ಸಂಕ್ಷೆಪಣವಾಗಿದೆ ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

## ಹೋಟೆಲ್
ಹೋಟೆಲ್ ಅನ್ನು 7792 ಚದರ ಮೀ ಅಳೆಯುವ ಒಂದು ನೆಲೆಯಾ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೋಟೆಲ್ ಎಲ್ಲ ದಿನ ಊಟದ, ವಿಶೇಷ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್, ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಈಜುಕೊಳದ ಹತ್ತಿರ  ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೋಟೆಲ್ ವಿರಾಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಾದ  ವೆಸ್ಟಿನ್ ವೊರ್ಕೌಟ್ ಎಂಬ ಜಿಮ್, ಒಂದು ಹೊರಾಂಗಣ ಕೊಳ, 'ಹೆವೆನ್ಲಿ ಸ್ಪಾ' ಎಂಬ ಸ್ಪಾ, ಮತ್ತು 'ರನ್ ವೆಸ್ಟಿನ್' ಎಂಬ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗುಂಪು ಓಟದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಸೇರಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹೊಟೆಲ್ ಗಳು
ಪಾರ್ಕ್ ಹ್ಯಾಟ್ ಹೈದರಾಬಾದ್

**ಪಾರ್ಕ್ ಹ್ಯಾಟ್ ಹೈದರಾಬಾದ್** ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 29ರಂದು  ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ 32,256 ಚದರ ಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶ (347,200 ಚದರ ಅಡಿ)ಹೊಂದಿರುವ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಮೊದಲ ಮೊದಲ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿಸ್ದ ಪಾರ್ಕ್ ಹ್ಯಾಟ್ ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ 29ನೆ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನ ಬಂಜಾರ ಹಿಲ್ಸ್ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಐಶಾರಾಮಿ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
32,256 ಚದರ ಮೀಟರ್ (347,200 ಚದರ ಅಡಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಹೋಟೆಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ 2006ರಲ್ಲಿ  ಗಾಯತ್ರಿ ಹೈಟೆಕ್ ಹೊಟೇಲ್ಸ್ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಹ್ಯಾಟ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, ಹೋಟೆಲ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 29 2012ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ ರೂ 7 ಶತಕೋಟಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

## ಹೋಟೆಲ್
ಹೋಟೆಲ್ 185 ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮೊದಲ ಆರು ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿ 24 ಕೋಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಎರಡು ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ 42  ಸರ್ವಿಸ್ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೋಟೆಲ್ನ  ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅತಿಥಿ ಕೋಣೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ 463 ಚದರ ಅಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹೈದರಾಬಾದ್ನ  ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅತಿಥಿ ಕೋಣೆಗಳು  ಎಂದು ಅನಿಸಿವೆ. ಲಾಬಿ ಹೊಳೆಯುವ ನೀರು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು 35 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬಿಳಿ ಅಮೂರ್ತ ಶಿಲ್ಪ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಇದೆ. ಪಾರ್ಕ್ ಹ್ಯಾಟ್ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಎಂಬ ಹ್ಯಾಟ್ ವಾಸವಿರುವ ಶೈಲಿಯ ಸಭೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹೋಟೆಲ್. ಒಟ್ಟು ಸಭೆಗಳ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು 1,600 ಚದರ ಮೀಟರ್ (17,000 ಚದರ ಅಡಿ) ಹೊಂದಿದೆ. ಹೋಟೆಲ್ ಊಟದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಲಾಬಿ ಲೌಂಜ್ ಸರಿಹೊಂದಿಸಿದೆ - ಲಿವಿಂಗ್ ರೂಂ, ಊಟದ ಕೊಠಡಿ - ಆಲ್ ಡೇ ಊಟದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್, ಟ್ರೆ-ಫಾರ್ನಿ  ಬಾರ್ & ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ - ಉತ್ತರ ಇಟಾಲಿಯನ್ ತಿನಿಸು, ಓರಿಯಂಟಲ್ ಬಾರ್ & ಕಿಚನ್ - ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ತಿನಿಸು. ಹೋಟೆಲ್ ಸ್ಪಾ & ಫಿಟ್ನೆಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ.

## ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
ಹೋಟೆಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಮತ್ತು UNWTO, ಟಾಟಾ We- ಸಂಪರ್ಕ, ಮಲೇಷಿಯಾದ ಟ್ರೇಡ್ ಹೈ ಆಯೋಗದ ಎಚ್ಎಎಲ್ ಪರ್ಲಿಂ ಎಂಬ  ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ರಾಮ ಗಣೇಶ ಗಡ್ಕರಿ

ರಾಮ ಗಣೇಶ   ಗಡಕರೀ  (1885-1919) ; ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ  ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ, ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಲೇಖಕ. 
## ಬದುಕು
ಗುಜರಾತಿನ  ನವಸಾರಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಹತ್ತು ವರ್ಷ ತುಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಕಾಲವಾದರು. ಅನಂತರದ ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೆದುರಿಸಿ 19ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣನಾಗಿ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದ, ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯೆ ಹಿಡಿಸಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕಿರ್ಲೋಸ್ಕರ್ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ಸೇರಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಹಟ್ಕರರ ಸ್ನೇಹ ಗಳಿಸಿ ನಾಟಕಮಂಡಳಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಊರಿಂದೂರಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಮಾಡುತ್ತ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಭವ ಪಡೆದು ಕವನಗಳನ್ನೂ ವಿನೋದಪರ ಲೇಖನಗಳನ್ನೂ ಬರೆದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ.
## ಸಾಹಿತ್ಯ
1911-16 ರ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈತನ ಉತ್ಕøಷ್ಟ ಕವನಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. ಗುಲಾಬಿ ಕೋಡೆ, ರಾಜಹಂಸ, ಮುರಲೀ, ಘುಂಗುರವಾಳಾ ಮುಂತಾದ ಕವನಗಳು ಸರಸವಾಗಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಕವಿ ಕೇಶವಸುತ ಈತನನ್ನು ತುಂಬ ಹೊಗಳಿದ್ದಾನೆ. ಗಡಕರೀ ಕೇಶವಸುತನ ಶಿಷ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಈತನ ಮರಣಾನಂತರ ಈತನ ಎಲ್ಲ ಕವನಗಳೂ ವಾಗ್ವೈಜಯಂತೀ ಎಂಬ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಾಳಕಾರಾಮ ಎಂಬುದು ಈತನ ವಿನೋದಪರ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ಸಕಾಳಚಾ ಅಭ್ಯಾಸ, ಮೂಕನಾಯಕ, ದೀಡಪಾನೀ ನಾಟಕ ಮುಂತಾದವು ಈತನ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಹಸನಗಳು.

ಗಡಕರೀ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದು ನಾಟಕಕಾರನಾಗಿ, ಪ್ರೇಮವಿವಾಹ, ಪುನರ್‍ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ವಿಷಮವಿವಾಹಗಳಲ್ಲಿ, ಬರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರೇಮಸಂನ್ಯಾಸ, ಪತಿವ್ರತೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪುಣ್ಯಪ್ರಭಾವ, ಕುಡಿತದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಏಕಚ ಪ್ಯಾಲ್ಯಾ, ಯಾವುದೇ ಶಿಷ್ಟವಿಷಯ ವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಭಾವಬಂಧನ-ಇವು ಈತನ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಟಕಗಳು. ರಾಜಸಂನ್ಯಾಸ ಸಂಭಾಜಿಯ ಚರಿತ್ರೆ) ಮತ್ತು ವೇಡ್ಯಾಂಚಾ ಸಂಸಾರ (ಹುಚ್ಚರ ಸಂಸಾರ)-ಇವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದ ಇತರ ನಾಟಕಗಳು. ನಾಟಕಗಳಿಂದ ಈತ ಮರಾಠೀ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮಿತ ಲೋಕಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ. ತರುಣ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಮೋಹಿನೀವಿದ್ಯೆ ಈತನ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಸರಸಪ್ರೇಮಗೀತೆಗಳು, ರಹಸ್ಯಪೊರ್ಣವಾದ ನಾಟ್ಯಕಥಾನಕಗಳು, ಕರುಣ-ಹಾಸ್ಯಗಳ ಪರಮೋತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ, ಹೃದಯವನ್ನು ಕದಡಿಸುವ ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಂಗಗಳು, ನಿರರ್ಗಳವಾದ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಭಾಷೆ ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಈತ ತರುಣ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಯಾವುದೇ ಉಪದೇಶವನ್ನೂ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನೂ ಬೋಧಿಸಹೊರಟವನಲ್ಲ. ಉಜ್ವಲ ಕಲ್ಪಕತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಕಟ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈತ ಮರಾಠಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಲೋಕಪ್ರಿಯ ಬರೆಹಗಾರನಾದ. ಈತನ ಗ್ರಂಥಗಳ  ವಿಮರ್ಶನ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಪುಲವಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ಸಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕುರಿತೂ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಇದು ಈತನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.          *

ವರ್ಗ:ಮರಾಠಿ ಲೇಖಕರು
ವರ್ಗ:ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆ
ವರ್ಗ:ಮರಾಠಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಪಟಿಯಾಲಾ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು

## ಬಾರಾದರಿ ಉದ್ಯಾನಗಳು
ಹಳೆ ಪಟಿಯಾಲಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾರಾದರಿ ಉದ್ಯಾನವು ನೆಲೆಸಿದೆ. ಹೆಸರು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಈ ಉದ್ಯಾನವು 12 (ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಬಾರಾ ಎಂದರೆ 12) ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ರಾಜೀಂದರ್ ಸಿಂಗನೆಂಬ ರಾಜನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಾರಾದರಿ ಅರಮನೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆತ ಇಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಹೂವು ಹಾಗು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟಿದ್ದ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜೀಂದರ್ ಸಿಂಗನ ಪುತ್ಥಳಿಯಿದ್ದು ವಯಸ್ಸಿನ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಹಿರಿಯ ಕಿರಿಯರೆಲ್ಲರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

## ಕಿಲ್ಲಾ ಮುಬಾರಕ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್
ಈ ಕಿಲ್ಲಾವನ್ನು ಸಿಖ್ ಅರಮನೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇದು ನಗರದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಈ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಸುತ್ತಲೂ ಪಟಿಯಾಲಾ ನಗರವು ಭವ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಮಹಾರಾಜ ಅಲಾ ಸಿಂಗ್‍ರಿಂದ 1764 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹಳೆಯ ಮೋತಿ ಬಾಗ್ ಅರಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವವರೆಗೂ ಪಟಿಯಾಲಾ ರಾಜವಂಶಸ್ಥರು ಇಲ್ಲಿಯೆ ವಾಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಒಂದು ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನಾಗಿ ಹತ್ತು ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ನಂತರ ಇದನ್ನು ನೈಜವಾದ ಕೋಟೆಯನ್ನಾಗಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಒಳಭಾಗ ಹಾಗು ಹೊರಭಾಗವೆಂದು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಕಿಲ್ಲಾ ಅಂದ್ರೂನ್ ಎಂದು ಕರೆದರೆ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ದರ್ಶನಿ ದ್ವಾರ, ಶಿವ ದೇವಾಲಯ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಮಳಿಗೆಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ಮುಘಲ್ ಅಂತ್ಯದ ಹಾಗು ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಶೈಲಿಯ ಉತ್ತಮ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ.

## ಶೀಶ್ ಮಹಲ್
ಮೋತಿ ಮಹಲ್ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶೀಶ್ ಮಹಲ್ ಅನ್ನು ಮಹಾರಾಜಾ ನರೇಂದ್ರ ಸಿಂಗನು 1847 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಇದು ಅಂದಿನ ಪಟಿಯಾಲಾ ರಾಜರ ಮುಖ್ಯ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗಳ ಅರಮನೆ ಅಥವಾ 'ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಆಫ್ ಮಿರರ್‍ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ಗಾಜುಗಳು ಹಾಗು ಕನ್ನಡಿಗಳು ಬಹುವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೆ ಇದನ್ನು ಶೀಶ್(ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಶೀಶಾ ಎಂದರೆ ಕನ್ನಡಿ ಅಥವಾ ಗಾಜು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ) ಮಹಲ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅರಮನೆಯ ಮುಂದಿರುವ ಸುಂದರವಾದ ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಸೇತುವೆ ಈ ಪರಿಸರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಝೂಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದ್ದು, ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು ಭಾಗಗಳ ಪದಕಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅರಮನೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸ, ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ಗೋಡೆಗಳು ಅಂದಿನ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಹಾಗು ಕಾಂಗ್ರಾ ಭಾಗದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಶೀಶ್ ಮಹಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು ಹಾಗು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬ್
ಬನಸರ್ ಬಾಗ್, ಸಂಗ್ರೂರ್

ಉದ್ಯಾನ ಕೊಳದ ನಡುವೆ ಇದ್ದು ಅಮೃತ ಶಿಲೆಯ ಬರಾದಾರಿ (12 ಬಾಗಿಲುಗಳುಳ್ಳ ಕಟ್ಟಡ) ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಎಂದೂ ಮರೆಯಲಾಗದಂಥ ಅದ್ಭುತ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದೂ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನಗಳಂದು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಚಂದಿರನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೆರುಗನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ಜಿಂದ್ ನ ರಾಜಮನೆತನದವರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಈಗ ಇದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ತೆರೆದಿಡಲಾಗಿದೆ. ವಾರದ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳಂದು ತೆರೆದಿರುವ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅರಮನೆಯೂ ಇದ್ದು ಇದನ್ನು ಈಗ ಒಂದು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲವಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
೧೯೮೭ರ ಪಂಜಾಬ್ ನರಮೇಧ

**೧೯೮೭ರ ಪಂಜಾಬ್ ನರಮೇಧ**ವು  ಪಂಜಾಬಿನ ಗಡಿಯ ಬಳಿ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳಿಂದ ನಡೆದ ನರಮೇಧ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ೩೪ ಜನ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಕೊಂದರು. ಬಸ್ ಒಂದನ್ನು ಸೇತುವೆಯೆ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಜೀಪ್ ಅಡ್ಡಹಾಕಿ ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಉಗ್ರರು ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಹಿಂದೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಹೊರಗೆಳೆದು ಗುಂಡಿನ ಧಾಳಿನಡೆಸಿ ಹತ್ಯೆಗೈದರು. ಅನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಬಸ್ಸಿನತ್ತ ಗುಂಡುಹಾರಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ಜನರನ್ನು ಕೊಲೆಮಾಡಿದರು.

ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಹಿಸ್ಸಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಫತೇಹಾಬಾದ್ ಸಮೀಪ ಜುಲೈ ೬ ರಂದು ಚಂದೀಗಡದಿಂದ ಋಷಿಕೇಶಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿದ್ದ ಹರಿಯಾಣ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತು.
'ಖಲಿಸ್ತಾನ್ ಕಮಾಂಡೋ ಫೋರ್ಸ್' ಸಂಘಟನೆಯು ಇದರ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿತು. ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಿಂದೂಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಿಖ್ ಉಗ್ರರ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ದುರಂತಗಳು
ಗುರುದ್ವಾರ ಚರಣ್ ಕವಲ್, ನವಾನಶಹರ್

ಗುರುದ್ವಾರ ಚರಣ್ ಕವಲ್ (ಜೀನ್ಡೊವಲಿ) ಅನ್ನು ಸಿಖ್ಖರ ಆರನೆಯ ಗುರುವಾದ ಗುರು ಹರ್ ಗೋವಿಂದ್‍ ಸಿಂಗ್‍ ಜೀಯವರ ನೆನಪಿನಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಗುರುಗಳು ಪೆಂಡೆ ಖಾನನನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರಂತೆ. ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಮೀನ್ದಾರನಾದ ಜೀವನಿಗೆ ಹಾಲನ್ನು ನೀಡಿ ಹರಸಿದ್ದರಂತೆ. ಈ ಗುರುದ್ವಾರದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಲಂಗರ್ ಮನೆಯಿದೆ. ಈ ಗುರುದ್ವಾರವನ್ನು ಶಿರೋಮಣಿ ಗುರುದ್ವಾರ ಪರ್ಬಂಧಕ್ ಸಮಿತಿಯು( SGPC) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ
ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ

ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಹಿಂದಿ: पंजाब विश्वविद्यालय, ಪಂಜಾಬಿ: ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ಚಂಡೀಘಢದಲ್ಲಿ ೧೮೮೨ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೈಕಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಚಂಡೀಘಢದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ೭೫ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೧೫ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಹತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ಕಾಲೇಜುಗಳು
ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವ  10 ಸಂಯೋಜಿತ ಕಾಲೇಜುಗಳೆಂದರೆ-
# ಪಂಜಾಬ್, 
# ಹರಿಯಾಣ, 
# ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು 
# ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ 
# ಮುಕ್ತಾಸರ್, 
# ಲುಧಿಯಾನ, 
# ಹೊಶಿಯಾರ್ಪುರ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಒಂದು ವಸತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪಸ್  ೫೫೦ ಎಕರೆಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಗಿದ್ದು, ಚಂಡೀಘಢ ನಗರದ ೧೪ ಮತ್ತು ೨೫ನೇ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಒಂದು ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಮತ್ತು ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳು ೧೪ನೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ತಾಪಿತವಾಗಿದೆ.

## ಇಲ್ಲಿ ಕಲಿತವರು
# ಹರಗೋಬಿಂದ್ ಖುರಾನಾ
# ಶಂಕರ್ ದಯಾಳ್ ಶರ್ಮಾ
# ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್
# ಐ ಕೆ ಗುಜ್ರಾಲ್
# ಕಲ್ಪನಾ ಚಾವ್ಲಾ
# ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್
# ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ
# ಸುನಿಲ್ ಭಾರತಿ ಮಿತ್ತಲ್
 
File:Sushma Swaraj in 2014.jpg|ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್
File:Shankar Dayal Sharma 36.jpg|ಶಂಕರ್ ದಯಾಳ್ ಶರ್ಮಾ
File:Inder Kumar Gujral 071.jpg|ಐ ಕೆ ಗುಜ್ರಾಲ್
File:Kalpana Chawla, NASA photo portrait in orange suit.jpg|ಕಲ್ಪನಾ ಚಾವ್ಲಾ
File:Manmohansingh04052007.jpg|ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್
File:Sunil Bharti Mittal World Economic Forum 2013.jpg|ಸುನಿಲ್ ಭಾರತಿ ಮಿತ್ತಲ್
File:Kiran Bedi, Lec Dems.jpg|ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ
File:Babbu_Maan_Vancouver_2010.jpg|ಬಾಬು ಮಾನ್
File:Ranbir Chander Sobti - Kolkata 2012-02-25 9053.JPG|ರಣಬೀರ್ ಚಂದೆರ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಗಂಡಕಿ

**ಗಂಡಕಿ**ಯು ನೇಪಾಳ, ಭಾರತಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಒಂದು ನದಿ; ಗಂಗಾನದಿಯ ಉಪನದಿ. ತ್ರಿಶೂಲ ಗಂಗಾ ಇದರ ಉಪನದಿ.

[260px|thumb|right|[ಗಂಗಾನದಿಯ ಗಂಡಕಿ ಮತ್ತು ಘಾಘರಾ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಭೂಪಟ]]

## ನದಿಯ ಹರಿವು
ನೇಪಾಳದ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉ.ಅ 27° 27' ಮತ್ತು ಪೂ. ರೇ. 83° 56' ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಿದು ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲಿ ಗಂಡಕಿ ನದಿ ಮೂಲವು ಟಿಬೆಟ್‍ನೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ೬೨೬೮ ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳದ ಮುಸ್ತಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನುಬೈನ್ ಹಿಮಲ್ ಹಿಮನದಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಬಿಹಾರದ ಚಂಪಾರಣ್, ಸಾರನ್ ಮತ್ತು ಮುಜಫ್ಫರ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಕೊನೆಗೆ ಪಾಟ್ನದ ಬಳಿ ಇದು ಗಂಗಾನದಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 192 ಮೈ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹುದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಣ ಗಡಿ ನಿರ್ಧಾರಕ ನದಿಯಿದು.

ಮಧ್ಯ ಗಂಗಾ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಗಂಡಕಿಯು ಪೂರ್ವ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ ಬಿಹಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೆಕ್ಕಲುಮಣ್ಣಿನ ಅಗಾಧ ಬೀಸಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.

## ನದಿಯ ಹೆಸರುಗಳು 
ಇದನ್ನು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಶಾಲಿಗ್ರಾಮೀ ಎಂದೂ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ **ನಾರಾಯಣೀ** ಮತ್ತು **ಸಪ್ತಗಂಡಕೀ** ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. **ಗಂಡಕ**, **ಮಹಾಗಂಡಕ** ಎಂದೂ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುಗಳುಂಟು. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸದಾನೀರಾ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿರುವ ನದಿ ಇದೇ ಎಂಬುದು ಲಾಸೆನ್‍ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ನೀರಿನಿಂದಲೂ, ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಕರಗಿದ ನೀರಿನಿಂದಲೂ, ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕಾಲವೂ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಗ್ರೀಸಿನ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೂಂಡೊಚೇಟ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆದಿರುವ ನದಿ ಇದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

## ಅನುಕೂಲಗಳು, ಅನಾನುಕೂಲಗಳು
ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರವಾಹ ಸುತ್ತಮುತ್ತಣ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಬಹಳ ಅನಾಹುತವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಕೆಲವಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಗಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷಾದ್ಯಂತವೂ ದೋಣಿ ಸಂಚಾರವುಂಟು. ನೇಪಾಳದ ಮತ್ತು ಗೋರಖ್‍ಪುರದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ನದಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಜನವಸತಿಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲಂತೂ ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಾಗ್ರಿ, ಧಾನ್ಯ, ಸಕ್ಕರೆ ಮೊದಲಾದ ಸರಕುಗಳು ಈ ಜಲಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ನದಿಯಿಂದ ಸಾರನ್ ಮತ್ತು ಚಂಪಾರಣ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಾಜಿಪುರ, ಶೋಣಪುರಗಳಿಗೂ ಈ ನದಿಯಿಂದ ತುಂಬ ಅನುಕೂಲವುಂಟು.

## ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು 
ಗಂಡಕ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಸುತ್ತ, ವಾಲ್ಮೀಕಿನಗರ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳದ ಚಿತ್ವನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದಕ್ಕೆ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ. ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಉದ್ಯಾನವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ೧೮ನೇ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
* Thulagi Glacier and Lake
* WILD LIFE SANCTUARIES AND NATIONAL PARKS
* Valmiki Tiger Reserve

ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತ
ವರ್ಗ:ನೇಪಾಳ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಪಂಜಾಬ್ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ದೇಶಗಳ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪಂಜಾಬಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನೃತ್ಯಗಳೇ **ಪಂಜಾಬಿ ನೃತ್ಯಗಳು**. ಪಂಜಾಬಿ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಾರಕ ಶೈಲಿಯ ನೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಿಧಾನಗತಿಯ ನೃತ್ಯಗಳವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಿದ್ದು ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶೈಲಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಧಾರ್ಮಿಕವಲ್ಲದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಚರಣೆ, ಸುಗ್ಗಿ, ಮದುವೆಗಳು, ಉತ್ಸವಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೋಹ್ರಿ, ಜಶನ್-ಎ-ಬರಹಾನ್ (ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ) ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಕುಣಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಾಹಿತ ಪಂಜಾಬಿ ಜೋಡಿಗಳು ನರ್ತನ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಗಂಡು ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಪಂಜಾಬಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿದರೆ, ಹೆಂಡತಿ ಸ್ತ್ರೀಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾಳೆ.

ಗಂಡಸರು ಮಾಡುವ ಪಂಜಾಬಿ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಭಾಂಗ್ಡಾ ಅಥವಾ ಭಾಂಗ್ರಾ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಗಿದ್ದಾ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಪಂಜಾಬಿ ಹೆಂಗಸರ ನೃತ್ಯಗಳು
* ಸಮ್ಮಿ
* ಗಿದ್ದಾ
* ಜಾಗೊ
* ಕಿಕ್ಲಿ
* ಲುದ್ದಿ

## ಪಂಜಾಬಿ ಗಂಡಸರ ನೃತ್ಯಗಳು
* ಧಮಾಲ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್
* ಭಾಂಗ್ರಾ
* ಮಲ್ವಾಯಿ ಗಿದ್ದಾ
* ಝುಮರ್
* ಲುದ್ದಿ
* ಜಲ್ಲಿ
* ಮಿರ್ಜಾ
* ಸಿಯಾಲ್ ಕೋಟಿ
* ಜುಗ್ನಿ
* ಖಿಚಾನ್
* ಧಮಾಲ್
* ದಂಕರಾ
* ಖಟ್ಕಾ (ಖಡ್ಗ ನೃತ್ಯ)

## ಪಂಜಾಬಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ನೃತ್ಯಗಳು
* ಭಾಂಗ್ರಾ
* ಕರ್ತಿ
* ಜಿನ್ದುವಾ
* ದಂಡಾಸ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
* Glossary of different Punjabi Folk Dances 
* Folk dances of Punjab 
* Activities in Lahore and Folk Dances
* Folk Dances in Punjab 
* Gatka 
* Punjabi Dances, Bharathonline.com

ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬ್
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನೃತ್ಯಗಳು
ಪಂಜಾಬ್ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ

೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪಂಜಾಬಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨ ಕೋಟಿ ೭೭ ಲಕ್ಷ. (೨೭.೭ ಮಿಲಿಯನ್) ಸಿಖ್ ಧರ್ಮವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಚಲಿತ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು ೫೮% ಜನರು ಅದರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು ೩೮% ಜನ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀಯರಿದ್ದಾರೆ. ಇಸ್ಲಾಂ, ಕ್ರೈಸ್ತ, ಬೌದ್ಧ ಹಾಗೂ ಜೈನ ಮತಗಳ ಜನರೂ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ಗುರುಮುಖಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ ಪಂಜಾಬಿನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. 'ಮಲೇರ್ಕೋಟ್ಲಾ' ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣವು ಮುಸ್ಲಿಂಬಾಹುಳ್ಯದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಾಂಗದ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದಾಗಿ ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೧.೯೩% ಅಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬ್
ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ

ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ(CUPB) ಇದೊಂದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಪಂಜಾಬ್ನ ಬಥಿಂಡಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಸದೀಯ ಕಾನೂನಿನ "ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಕಾಯಿದೆ ೨೦೦೯"ರ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಅಧಿಕಾರವು ಇಡೀ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ  ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಗಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥ್ಗಾನ ಪಡೆದಿದೆ.
**ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ**ವು, ರಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ-ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ ವಿರಾಮದ ಹೊಂದಿಲ್ಲದಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಕೇಂದ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. **ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ**ದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿಲ್ಲ.

## ಶೈಕ್ಷಣಿಕ
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಆಧಾರಿತ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.(ಪಿ.ಎಚ್ ಡಿ,ಎಂ.ಎಸ್.ಸಿ,ಎಮ್.ಎ,ಎಂ.ಫಿಲ್,ಎಂ.ಫಾರ್ಮ್,ಎಂ.ಟೆಕ್, ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು)

## ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿ
ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 'NAAC'ನಿಂದ 'ಎ' ಗ್ರೇಡ್ ಮತ್ತು NIRF ನಿಂದ ೬೫ನೇ ಶ್ರೇಣಿ ಪಡೆದಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು
2016ರ ರಿಯೊ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್ ಆಟಗಳ ಪಟ್ಟಿ

::**2016 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್ ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಅತ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್**
## ಪೀಠಿಕೆ
*1896 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ, ಒಂಬತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಇದ್ದವು. ಆ ನಂತರ ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ (ಮತ್ತು ಕೆಲವನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ). 1896 ರಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ಕೇವಲ ಐದು ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಸಮ್ಮರ್ ಓಲಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ: ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್, ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್, ಫೆನ್ಸಿಂಗ್, ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಈಜು. 2012 ರಲ್ಲಿ 26 ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಇದ್ದವು, ಮತ್ತು 2016 ರಲ್ಲಿ 28/32 ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ(ಪಟ್ಟಿ ನೋಡಿ).ಹಿಂದಿನ ಪ್ರತಿ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಟ್ಟಿಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ.
*ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ.  ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಲವಕ್ಕೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ತಂಡ, ಹೀಗೆ ಪುನರ್ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ:ಆಧುನಿಕ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ  ಪುರುಷರ ತಂಡ, ಪುರುಷರ ವೈಯಕ್ತಿಕ;  ಮಹಿಳೆಯರ ವೈಯಕ್ತಿಕ, ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ತಂಡ; ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪದಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
## ಮುಖ್ಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು
# ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆ
# ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್
# ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್
# ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಚೆಂಡಾಟ
# ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್
# ಓಡ / ಕಾಯಕ್
# ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ (ಟ್ರ್ಯಾಕ್, ರಸ್ತೆ, ಪರ್ವತ, ಬಿಎಮ್ಎಕ್ಸ್)
# ಡೈವಿಂಗ್
# ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ (ಕುದುರೆ ಜಂಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಈವೆಂಟಿಂಗ್)
# ಫೆನ್ಸಿಂಗ್
# ಹಾಕಿ
# ಗಾಲ್ಫ್
# ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್
# ಹ್ಯಾಂಡ್ಬಾಲ್
# ಜೂಡೋ
# ಆಧುನಿಕ ಪೆಂಥಲಾನ್

# ದೋಣಿ
# ರಗ್ಬಿ 7s
# ತೇಲುವ
# ಶೂಟಿಂಗ್
# ಕಾಲ್ಚೆಂಡು / ಫುಟ್ಬಾಲ್
# ಈಜು
# ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್ ಈಜು
# ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್
# ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ
# ಟೆನಿಸ್
# ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್
# ಟ್ರೈಯಥ್ಲಾನ್
# ವಾಲಿಬಾಲ್ (ಒಳಾಂಗಣ)
# ವಾಟರ್ ಪೋಲೋ
# ಭಾರ ಎತ್ತುವಿಕೆ
# ಕುಸ್ತಿ 
**ಒಟ್ಟು : 32**

### ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು
# ಗಾಲ್ಫ್ (2016 ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ)
# ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ (2016 ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ)
# ಒಟ್ಟು 34
#### ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳು
ಬೇಸ್ಬಾಲ್ (2008 ರಲ್ಲಿ)
ಸಾಫ್ಟ್ಬಾಲ್ (2008 ರಲ್ಲಿ)
#### ಸಂಭಾವ್ಯ ಹೊಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳು
# ಹತ್ತುವುದು
# ಕರಾಟೆ
# ರೋಲರ್ ಕ್ರೀಡಾ
# ಸ್ಕ್ವ್ಯಾಷ್
# ವೇಕ್‍ಬೋರ್ಡ್(Wakeboard)
# ವೂಶು
# ಸರ್ಫಿಂಗ್
# ನೃತ್ಯ
# ಬೌಲಿಂಗ್
# ನೆಟ್ಬಾಲ್
**ಒಟ್ಟು : 44 ಸಂಭಾವ್ಯ.**
## ಹಿಂದಿನ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು
(ಇವು ಕೇವಲ ಒಮ್ಮೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕ್ರೀಡಾ ಕೆಲವು. ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು) (these are just some of the sports that have once been part of the Olympic program. More can be found on Discontinued Olympic Sports).

# ಚೆಂಡಾಟ
# ಮೋಟಾರ್ ಬೋಟಿಂಗ್
# ಪೋಲೋ
# ಟಗ್ ಆಫ್ ವಾರ್
# ದೂರದ ಧುಮುಕುವುದು
# ನೀರೊಳಗಿನ ಈಜು

* ೭.ಈಜು ಅಡಚಣೆಯಾಗಿದೆ ಓಟದ
* ೮. ಕ್ರಿಕೆಟ್
* ೯. ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್
* ೧೦. ಶ್ಲೇಷೆ (paume)
* ೧೧. ರಾಕೆಟ್

## ಪ್ರಾಚೀನ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‍ ಕ್ರೀಡೆಗಳು
*ಪ್ರಾಚೀನ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಘಟಕಗಳು. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಕ್ರೀಡಾಕ್ರಿಯೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ.
# ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್
# ಕುದುರೆ ಘಟನೆಗಳು: ರಥದ ಓಟ, ರೈಡಿಂಗ್
# ಪಂಕ್ರಾಟಿಯನ್
# ಪೆಂಟಾಥ್ಲಾನ್: ಡಿಸ್ಕಸ್, ಜಾವೆಲಿನ್, ಜಂಪ್, ರನ್ನಿಂಗ್, ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್
# ರನ್ನಿಂಗ್
# ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ (Wrestling)
## ನೋಡಿ
*ರಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ 2016
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
*http://www.topendsports.com/events/summer/sports/

 
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ
ವರ್ಗ:ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ
ವರ್ಗ:ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು
ಆಷಾಢ ಏಕಾದಶಿ

**ಶಯನಿ ಏಕಾದಶಿ** ,  **ಮಹಾ ಏಕಾದಶಿ** ,  ** ಪ್ರಥಮ ಏಕಾದಶಿ**,  **ಪದ್ಮ ಏಕಾದಶಿ**,  **ದೇವಶಯನಿ  ಏಕಾದಶಿ**,  **ದೇವಪೋಢಿ  ಏಕಾದಶಿ** ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ದಿನವು  ಹಿಂದೂ ತಿಂಗಳು ಆಷಾಢ (ಜೂನ್ - ಜುಲೈ)  ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ   ಹನ್ನೊಂದನೇ  ದಿನ (ಏಕಾದಶಿ) ಆದ್ದರಿಂದ. ಇದನ್ನು ಆಷಾಢ **ಏಕಾದಶಿ** ಅಥವಾ ಆಷಾಢಿ  ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ  **ತೊಲಿ ಏಕಾದಶಿ** ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಈ ಪವಿತ್ರ ದಿನವು     ಹಿಂದೂ  ಸ್ಥಿತಿಕರ್ತ ದೇವರು ವಿಷ್ಣುವಿನ   ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದ ವೈಷ್ಣವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ.   ಈ ದಿನ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ  ಇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇಡೀ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು  ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಭಜನೆಗಳಲ್ಲಿ  ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಭಕ್ತರು  ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ (ಚಾತುರ್ಮಾಸ) ದ ಆಚರಿಸಬೇಕಾದ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಈ ದಿನ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಯಾವುದಾದರು ಆಹಾರಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಬಿಡುವ  ಬಗ್ಗೆ   ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಏಕಾದಶಿ ದಿನ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ವಿಷ್ಣುವು ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಆದಿಶೇಷನ ಮೇಲೆಗೆ ಈದಿನ ಮಲಗಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.  ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದನ್ನು ದೇವಶಯನಿ ಏಕಾದಶಿ ಅಥವಾ ಹರಿ-ಶಯನಿ  ಎಂದು  ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುವು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ನಂತರ  ಬರುವ *ಪ್ರಬೋಧಿನಿ  ಏಕಾದಶಿ*ಯಂದು ತನ್ನ ನಿದ್ದೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.   ಈ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಚಾತುರ್ಮಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಳೆಗಾಲ  ಇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಶಯನಿ ಏಕಾದಶಿಯು ಚಾತುರ್ಮಾಸದ  ಆರಂಭ.  ಭಕ್ತರು ವಿಷ್ಣುವಿನ  ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥ ಚಾತುರ್ಮಾಸ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು   ಈ ದಿನ  ಆರಂಭಿಸುತ್ತರೆ.
ಈ ದಿನ ಉಪವಾಸವನ್ನು   ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉಪವಾಸದಲ್ಲಿ  ಕೆಲವು ಅಹಾರಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವದಿಲ್ಲ.  
## ಮಹತ್ವ 
ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರಪುರಾಣ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ದೇವ ಕೃಷ್ಣ ನು ಈ ದಿನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು  ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ-ದೇವರ ಬ್ರಹ್ಮನು  ತನ್ನ ಮಗ ನಾರದನಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ,   ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.    
## ಪಂಢರಪುರ ಯಾತ್ರೆ 
thumb|ಪಂಢರಾಪುರದ ವಿಠ್ಠಲನ ಚಿತ್ರ
ಈ ದಿನ  ಭಕ್ತರ  ಯಾತ್ರೆಯು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ  ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.  ಪಂಢರಪುರವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ರೂಪವಾದ ವಿಠ್ಠಲನ ಆರಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಮೇಲಿದೆ.  ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಈ ದಿನ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಬ್ಬಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಪ್ರದಾಯ
ವರ್ಗ:ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಪುರಾಣ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ ಸೊಳ್ಳೆ

ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ ( Culex )   ಸೊಳ್ಳೆಯು   ಡಿಪ್ಟಿರ ಗಣದ ಕ್ಯೂಲಿಸಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೀಟ. 
thumb|right|ಕ್ಯೂಲೆ‍ಕ್ಸ್ ಸೊಳ್ಳೆ

## ವಿವರಣೆ
ಗಾತ್ರ ಬಲುಸಣ್ಣದು. ಇದರ ವಾಸ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರಿನ ಬಳಿ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿವೆ. ಎರಡನೆಯ ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳೂ ಇದ್ದು ಇವು ಸಣ್ಣ ಕೊಡತಿಯಾಕಾರದ ಉಪಾಂಗಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಹಾಲ್ಟಿಯರ್ಸ್ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸರ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ ಸೊಳ್ಳೆಯ ದೇಹವನ್ನು ತಲೆ, ಎದೆ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆ ಎಂದು ಮೂರು ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಗಂಡು ಸೊಳ್ಳೆಗೂ ಹೆಣ್ಣು ಸೊಳ್ಳೆಗೂ ಹಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಗಂಡು ಸೊಳ್ಳೆಯಲ್ಲಿ ಆಂಟೆನ ಮೊಟಕಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಕೂದಲುಗಳು ಬೆಳೆದಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣುಸೊಳ್ಳೆಯಲ್ಲಿ ಆಂಟೆನ ನೀಳವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಕೂದಲುಗಳಿವೆ. ಹೆಣ್ಣು ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು; ಹೂಗಳ ಮಕರಂದವನ್ನೊ ಸಸ್ಯಗಳ ರಸವನ್ನೊ ಕುಡಿದು ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಇವು ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವದನಾಂಗಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ ಸೊಳ್ಳೆ ಕೆಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಾಗ ದೇಹ ಭೂಮಿಗೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಣ್ಣ ಪಾಲ್ಪಿ ಉಂಟು. ದೇಹದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಕೂದಲುಗಳು ಮೂರು ಬಗೆಯಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಕುಟೆಲಂ ಎಂಬ ಏಣಿನ ಮೇಲಿದೆ. ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ ಸೊಳ್ಳೆಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದರ ಜೀವನಚಕ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 10-15 ದಿನಗಳು ಬೇಕು. ಇದು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನೀರಿನ ಮೇಲಿಡುತ್ತದೆ. ಅವು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಅಂಟಿಕೊಂಡು ದೋಣಿಯಾಕಾರದ ರಚನೆಯನ್ನು ತಳೆದು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೆಪ್ಪದ ಹಾಗೆ ತೇಲುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಡಿಂಬಗಳ ದೇಹದ 8ನೆಯ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉದ್ದನೆಯ ಶ್ವಾಸನಾಳವಿದೆ. 
## ರೋಗಪ್ರಸಾರ
ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಆನೆಕಾಲುರೋಗವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಫೈಲೇರಿಯ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬರಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹರಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮಿದುಳಿನ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಾಧಿಸುವ ಎನ್‍ಸೆಫಲೈಟಿಸ್ ಎಂಬ ರೋಗಕಾರಕ ವೈರಸ್ಸನ್ನು ಹರಡುತ್ತವೆ.  
## ನೋಡಿ
*ಸೊಳ್ಳೆ
* ನೊಣ
* ಜಿರಳೆ
* ಹಣ್ಣಿನ ನೊಣ
*ಡೆಂಗೀ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕೀಟಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಆರ್ಥರ್ ಕ್ಯೊಸ್ಟ್ಲೆರ್

**ಆರ್ಥರ್ ಕ್ಯೊಸ್ಟ್ಲೆರ್** (Arthur Koestler  /ˈkɛstlər, ˈkɛslər/; German: [ˈkœstlɐ]; Hungarian: Kösztler Artúr; 5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1905 – 1 ಮಾರ್ಚ್ 1983) 
ಬ್ರಿಟನಿನಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ ಹಂಗರಿಯ ಲೇಖಕ. 
## ಬದುಕು
ಬುಡಾಪೆಸ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈತ ವಿಯನ್ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ. ಜರ್ಮನಿಯ ಅನೇಕ ವರ್ತಮಾನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ದುಡಿದ. 1926-31ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರ ವರದಿಗಾರನಾಗಿಯೂ ಬರ್ಲಿನ್ನಿನ ವಿದೇಶೀ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. 1930ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯದ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಆ ನಾಡನ್ನೆಲ್ಲ ಸುತ್ತಿ ಬಂದ. 1936ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ಸ್ಪೇನಿಗೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸುದ್ದಿ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಹೋದಾಗ,ಗೂಢಚಾರನೆಂದು ಈತನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿದರು. ಆಂಗ್ಲಮಿತ್ರರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಾಗಿ ಈತನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. 
## ಕೃತಿಗಳು
ತನ್ನ ಈ ಮೇಲಿನ  ಎಲ್ಲ ಅನುಭವಗಳನ್ನೂ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಟೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ (1937), (ಅಮೆರಿಕೆಯ ಪ್ರಕಟನೆ-ಡಯಾಲಾಗ್ ವಿತ್ ಡೆತ್ 1942) ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಮ್ಯೂನಿಷ್ಟ್ ವಾಮಪಕ್ಷದವರಲ್ಲಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಕಂಡ ಈತನಿಗೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ತತ್ತ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭ್ರಮನಿರಸನವಾಗಿ ಅಂದಿನಿಂದ ಅಂದರೆ 1941ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂನ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಬರೆಯತೊಡಗಿದ. ದಿ ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ (1939), ಸ್ಕಮ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ತ್ (1941), ದಿ ಯೋಗಿ ಆಫ್ ದಿ ಕಮೀಸರ್ (1945), ಇನ್‍ಸೈಟ್ ಅಂಡ್ ಔಟ್‍ಲುಕ್; ಎನ್ ಇನ್‍ಕ್ವೈರಿ ಇನ್‍ಟು ದಿ ಕಾಮನ್ ಫೌಂಡೇಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆರ್ಟ್‍ಲಡ್ ಸೊಷಿಯಲ್ ಎಥಿಕ್ಸ್ (1949), ಪ್ರಾಮಿಸ್ ಅಂಡ್ ಫುಲ್‍ಫಿಲ್ ಮೆಂಟ್: ಪ್ಯಾಲಸ್ಟೈನ್ (1917-1919), ಎಂಬ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಡಾರ್ಕ್‍ನೆಸ್ ಅಟ್ ನೂನ್ (1941), ಅರೈವಲ್ ಅಂಡ್ ಡಿಪಾರ್ಚರ್ (1943), ತೀವ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ನೈಟ್ (1946) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನೂ ಟ್ವೈಲೈಟ್ (1945) ಎಂಬ ನಾಟಕವನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ದಿ ಸ್ಲೀಪ್ ವಾಕರ್ಸ್ (1959), ದಿ ಲೋಟಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ರೋಬಾಟ್, ದಿ ಆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ಆಳವಾದ ಚಿಂತನದ ಫಲಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆರೋ ಇನ್ ದಿ ಬ್ಲೂ ಮತ್ತು ದಿ ಇನ್‍ವಿಸಿಬಲ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥಗಳು ಆತ್ಮಕಥಾರೂಪವಾಗಿದೆ.
## ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈತನ ಕೃತಿಗಳ ಅನುವಾದಗಳು
ಡಾರ್ಕ್‍ನೆಸ್ ಅಟ್ ನೂನ್ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಕು.ಶಿ.ಹರಿದಾಸಭಟ್ಟರು ನಡುಹಗಲಿನ ಕತ್ತಲು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ   ತಂದಿದ್ದಾರೆ. 									

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Koestler CBC Radio December 14, 2011: Interview with biographer Michael Scammell on the Ideas podcast.
* Road Warrior Article in December 2009 issue of the New Yorker. Differs with the Wikipedia entry on many features of Koestler's biography.
* E., Holuber: Dostoevsky's Grandson 
* Remembering Arthur Koestler
* Autobiographical Video-Interview with Arthur Koestler in French with German sub-titles and comments
* 2007 *City Journal* article on Koestler 
* Arthur Koestler Project 
*
* ''General Properties of Koestler's Open hierarchical Systems'' 
* Hungarian site on Koestler
* Koestler's Legacy &nbsp;– *Fortean Times* article on the centenary of Koestler's birth
* Koestler Parapsychology Unit&nbsp;– Koestler and his third spouse left a large sum of money for research into parapsychology: this funded, among other things, the Koestler Parapsychology Unit at Edinburgh University
* Mystical Experiences of Arthur Koestler 
* 
* The Koestler Trust 
* Arthur Koestler at Wikiquote
*C-SPAN *Q&A* interview with Scammell about *Koestler: The Literary and Political Odyssey of a Twentieth-Century Skeptic*, 10 January 2010

ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಲೇಖಕರು
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಲೇಖಕರು
ಶ್ರೀ ಗೀತಗೋಪಾಲಂ(ಪುಸ್ತಕ)

**ಶ್ರೀ ಗೀತಗೋಪಾಲಂ** ಪುಸ್ತಕವನ್ನು **ಚೌಂಡರಾಜ** ಅವರು 1905/02/16ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು **ಜಿ.ಟಿ.ಎ.ಪ್ರೆಸ್** ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ ''''''.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚೌಂಡರಾಜ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪುಸ್ತಕ ಸಂಚಯ - ಐಇಜಿ ಯೋಜನೆ
ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕ್ಯೋಹ್

**ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕ್ಯೋಹ್**  (Martin Koch ) 1882-1940. ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ.ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರಿಂಡ್‍ಬರ್ಗ್ ವಾಸ್ತವತೆಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದ ಸಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ಹೆಸರು ದೊಡ್ಡದು. ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಬಡತನದ ಬದುಕನ್ನು ತದ್ವತ್ತಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಕಾರನೀತ. ಕಾದಂಬರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಸಾಹಿತಿ. ಸ್ಟಾಕ್‍ಹೋಮಿನ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈತ ಸಾಕಷ್ಟು ಸುಖವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರೂ ತನಗಿರುವಷ್ಟು ಸೌಕರ್ಯಗಳೂ ಇಲ್ಲದ ದುರ್ದೈವಿಗಳ ಬಾಳಿನ ಬಗೆಗೆ ಅನುತಾಪವನ್ನೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ವರ್ಗವೈಪರೀತ್ಯಗಳ ಬಗೆಗೆ ಸಂತಾಪವನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ. 
## ಕಾದಂಬರಿಗಳು
1911ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಎಲ್ಲೆನ್ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ ಸಾಧಾರಣವಾದುದು. ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹದವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ. ಅಮೆರಿಕದ ಜಾಕ್ ಲಂಡನ್, ಅಪ್ಟನ್ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್, ರಷ್ಯದ ಗಾರ್ಕಿ, ದಾಸ್ತಾಯೆವಸ್ಕಿ ಮೊದಲಾದ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರೂ ಅಂಧಾನುಕರಣೆ ಮಾಡದೆ ಅನೇಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಸಮಾಜ ಜೀವನದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ ಈತನ ಎಲ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣುತ್ತವೆ.

ದೀನದಲಿತರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವತೆಯ ಅತಿರೇಕವಾಗಲೀ ಆದರ್ಶೀಕರಣವಾಗಲೀ ಕ್ಯೋಹ್‍ನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀನವರ್ಗದ ಕೆಲವರ ಹೀನ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಅರಿವೂ ಈತನಿಗಿದೆ. ಅಂಥ ಜನರ ಅನೇಕ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಕವಾದ ಮೃಗೀಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳೂ ಈತನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬೀಳದೆ ಇಲ್ಲ. 1916ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ **ಗಾಡ್ಸ್ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್** ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ದಲಿತ ವರ್ಗದವರ ಜಿಗುಪ್ಸಾಮಯವಾದ ಬದುಕನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತ, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹೊರೆ, ಪಿಡುಗು ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಯಾವ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಕ್ಕೂ ಹೇಸದ, ಯಾವ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೂ ಹಂಬಲಿಸಿದ ಜನರೂ ಆ ದಲಿತರಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.
**ವರ್ಕರ್ಸ್**, **ದಿ ಟಿಂಬರ್ ವ್ಯಾಲಿ**, **ಪಯಸ್ ಪೀಪಲ್**-ಇವು ಈತನ ಕೆಲವು ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರುಗಳು, ಜಾತಿ ಪಂಗಡಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಶೋಧನೆ ಪಯಸ್ ಪೀಪಲ್ ಕಾದಂಬರಿಯ ವಸ್ತು. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಬರೆದ ಈತನ ಕೃತಿಗಳೇ ಉತ್ತಮವಾಗಿವೆ. ಅನಂತರದ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಸತ್ತ್ವಹೀನವೆನಿಸಿವೆ. ಮಾರಿಟ್ಟ ಎಂಬುದು ಕ್ಯೋಹ್‍ನ ಬಾಲ್ಯಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಆತ್ಮಕಥೆ. ಅವೇಗರಹಿತ, ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ನಿರೂಪಣೆಯಾದ ಇದು ಕ್ಯೋಹ್‍ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು