open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯ

**ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯ** ( **ಎಂಒಪಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಜಿ** ) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ವಿತರಣೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಆಮದು, ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಸಚಿವಾಲಯದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ ಕುಟ್ಟಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ.

## ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಕೆಲಸದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು 
* ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸೇರಿದಂತೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ. 
* ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪೂರೈಕೆ ವಿತರಣೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ. 
* ಲ್ಯೂಬ್ ಸಸ್ಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು. 
* ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು. 
* ಲ್ಯೂಬ್ ಮಿಶ್ರಣ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಸ್. 
* ಸಚಿವಾಲಯವು ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಯೋಜನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ನೆರವು. 
* ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಅಧೀನ ಕಚೇರಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. 
* ತೈಲಕ್ಷೇತ್ರದ ಸೇವೆಗಳ ಯೋಜನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ. 
* ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ವಿಷಯಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಯೋಜನೆಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ, 
* ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಐಬಿಪಿ ಕಂಪನಿ. ಯಾವುದೇ ಇತರ ಸಚಿವಾಲಯ / ಇಲಾಖೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ 
* ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನುಗಳ ಆಡಳಿತ

## ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಂತ್ರಿಗಳು 
* ಕೇಶವ್ ದೇವ್ ಮಾಲ್ವಿಯಾ  
* ರಾಮ್ ನಾಯಕ್ - 1999-2004 
* ಮಣಿಶಂಕರ್ ಅಯ್ಯರ್ - 2004-2006 
* ಮುರ್ಲಿ ಡಿಯೋರಾ - 2006-18 ಜನವರಿ 2011 
* ಜೈಪಾಲ್ ರೆಡ್ಡಿ - 19 ಜನವರಿ 2011 - 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 
* ಎಂ.ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯಿಲಿ - 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 - 17 ಮೇ 2014 
* ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ - 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017 - ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ

## ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು 
* ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಸಿಂಗ್ - 1985 - 1986 
* ದಿನ್ಷಾ ಪಟೇಲ್ - 2006-2009 
* ಜಿತಿನ್ ಪ್ರಸಾದ - ಮೇ 2009 - ಜನವರಿ 2011 
* ಆರ್ಪಿಎನ್ ಸಿಂಗ್ - 19 ಜನವರಿ 2011 - 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 
* ಪನಬಕ ಲಕ್ಷ್ಮಿ - 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 - 17 ಮೇ 2014 
* ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ - 26 ಮೇ 2014 - **ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ**
* '*ಶ್ರೇಣಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು *ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)* ಯಿಂದ *ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಗಿದೆ'''''.

## ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

* ಬಾಲ್ಮರ್ ಲಾರಿ 
* ಬೈಕೊ ಲಾರಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ) 
* ಚೆನ್ನೈ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 
* ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿಪಿಸಿಎಲ್) 
* ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 
* ಗ್ಯಾಸ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಗೇಲ್) 
* ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಐಒಸಿ) 
* ನುಮಾಲಿಗಢ ರಿಫೈನರಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 
* ಆಯಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಒಐ) 
* ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 
* ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್)  (ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ)

## ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ 
* ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ  - ಇದು ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 2008 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯ (ಎಂಒಪಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಜಿ) ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ("ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆಕ್ಟ್ 2007").

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯ 
* ಸಚಿವಾಲಯದ ರಚನೆ

ವರ್ಗ:ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್
ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)

**ರೈಲ್ವೆ** **ಸಚಿವಾಲಯ**ವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವು ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ರೈಲ್ವೆ ಸಾರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿಯೊಂದಿಗೆ ನವದೆಹಲಿಯ ರೈಲ್ವೆ ಭವನದೊಳಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.

## ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ 
ಸಚಿವಾಲಯವು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವ ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಏಳು ಸದಸ್ಯರು, ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಆಯುಕ್ತರು (ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ) ಇದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆ ಈ ಮೂರು ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ತಲಾ ಒಬ್ಬರು ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯಗಳು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಘಟಿತ "ಗ್ರೂಪ್ ಎ ರೈಲ್ವೆ ಸೇವೆಗಳು" ಅಥವಾ ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸೇವೆಯಿಂದ ಬಂದವರು.

## ಪ್ರಸ್ತುತ ಸದಸ್ಯರು 
**ಪ್ರಸ್ತುತ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವರು** :

* ಪಿಯೂಷ್ ಗೋಯಲ್ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017 - ಪ್ರಸ್ತುತ)

**ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು** :

* ಸುರೇಶ್ ಅಂಗಡಿ

**ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸದಸ್ಯರು** :

* ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು : ವಿನೋದ್ ಕುಮಾರ್ ಯಾದವ್  
* ಸದಸ್ಯ (ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಕ್): ಪಿಸಿ ಶರ್ಮಾ (ಎಲ್ / ಎ) 
* ಸದಸ್ಯ (ಸಂಚಾರ): ಪೂರ್ಣೇಂಡು ಶೇಖರ್ ಮಿಶ್ರಾ 
* ಸದಸ್ಯ (ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್): ಪ್ರದೀಪ್ ಕುಮಾರ್ (ಎಲ್ / ಎ) 
* ಸದಸ್ಯ (ಎಳೆತ): ರಾಜೇಶ್ ತಿವಾರಿ 
* ಸದಸ್ಯ (ಸಿಬ್ಬಂದಿ): ರಾಜೇಶ್ ತಿವಾರಿ (ಎಲ್ / ಎ) 
* ಸದಸ್ಯ (ಎಸ್ & ಟಿ): ಪ್ರದೀಪ್ ಕುಮಾರ್  
* ಸದಸ್ಯ (ಎಂಎಂ): ಪಿಸಿಶರ್ಮಾ  
* ಹಣಕಾಸು ಆಯುಕ್ತ: ಮಂಜುಳ ರಂಗರಾಜನ್ 
* ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು (ರೈಲ್ವೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು): ಡಾ.ಎಚ್. ಪ್ರದೀಪ್ ಕುಮಾರ್, ಮೇಜರ್ ಆರ್ ಪಾತ್ರ 
* ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು (ರೈಲ್ವೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆ): ಅರುಣ್ ಕುಮಾರ್, ಐಪಿಎಸ್ 
* ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು (ಸಿಬ್ಬಂದಿ): ಆನಂದ್ ಮಾಥುರ್ 
* ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ: ಸುಶಾಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಮಿಶ್ರಾ

## ಇತಿಹಾಸ 
1901 ರಲ್ಲಿ, ರೈಲ್ವೆಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ ಥಾಮಸ್ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಮೇರೆಗೆ, ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

### ರೈಲ್ವೆ ಬಜೆಟ್ 
ಸರ್ ವಿಲಿಯಂ ಅಕ್ವರ್ತ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೈಲ್ವೆ ಸಮಿತಿಯು ಇಡೀ ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಏಕೀಕೃತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಮತ್ತು 1921 ರಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಸರ್ಕಾರವು ಎಲ್ಲಾ ರೈಲ್ವೆಗಳ ನೈಜ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ರೈಲ್ವೆ ಹಣಕಾಸುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸುಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿತು. ಇದು ರೈಲ್ವೆ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಭಾರತದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಜೆಟ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಆಯುಕ್ತರು, ಮಾರ್ಗಗಳು, ಕಾರ್ಯಗಳು, ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಲು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಂತೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 1929 ರಿಂದ, ರೈಲ್ವೆಯ ಖಾತೆಗಳ ಸಂಕಲನದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ರೈಲ್ವೆ ಹಣಕಾಸು ಆಯುಕ್ತರು, ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕ ಜನರಲ್‌ನಿಂದ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಕೊನೆಯ ರೈಲ್ವೆ ಬಜೆಟ್  ಅನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 25, 2016 ರಂದು ಶ್ರೀ ಸುರೇಶ್ ಪ್ರಭು ಅವರು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು 21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016 ರಂದು ರೈಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು 2017 ರಿಂದ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿ 92 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರೈಲ್ವೆ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ 
* ರೈಲ್ವೆ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಐಆರ್ಎಫ್ಸಿಎ ಲಿಂಕ್
ಹಡಗು ಸಾಗಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರಕಾರ

**ಹಡಗು ಸಾಗಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ**ವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀ ಮನ್ಸುಖ್ ಎಲ್. ಮಾಂಡವಿಯಾ ನೇತೃತ್ವದ ಸಚಿವಾಲಯವು ಹಡಗು ಸಾಗಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. 

ಕಡಲು ಸಾಗಣೆ ಒಂದು ದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ನೀರಿನ ಸಾರಿಗೆಯ ವೇಗ, ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿ, ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಒಳನಾಡಿನ ಜಲ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಹಡಗು ಮತ್ತು ಬಂದರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಹಡಗು ಸಚಿವಾಲಯ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ.  

## ಇತಿಹಾಸ 
ಜುಲೈ 1942 ರಲ್ಲಿ, ಸಂವಹನ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ಎಂದು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧ ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳು, ರೈಲ್ವೆಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು, ಜಲ ಸಾರಿಗೆ, ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಪಡಿತರ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕ ಅನಿಲ ಸೇರಿದ್ದವು . ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಇದರ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಕರಾವಳಿ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಸಹ ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ರಫ್ತಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.  

## ಮಂತ್ರಿಗಳು 
* ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ (7 ನವೆಂಬರ್ 2000 - 1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2001) 
* ವೇದ ಪ್ರಕಾಶ್ ಗೋಯಲ್ (1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2001 - 29 ಜನವರಿ 2003) 
* ಶತ್ರುಘ್ನ ಸಿನ್ಹಾ (29 ಜನವರಿ 2003 - 22 ಮೇ 2004) 
* ಕೆ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರಾವ್ (23 ಮೇ 2004 - 25 ಮೇ 2004) 
* ಟಿ.ಆರ್ ಬಾಲು (25 ಮೇ 2004 - 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004)  *(ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು)* 
* ಜಿ.ಕೆ ವಾಸನ್ (28 ಮೇ 2009 - 26 ಮೇ 2014) 
* ನಿತಿನ್ ಗಡ್ಕರಿ (26 ಮೇ 2014 - 26 ಮೇ 2019) 
* ಮನ್ಸುಖ್ ಎಲ್. ಮಾಂಡವಿಯಾ (31 ಮೇ 2019 - *ಅಧಿಕಾರ) (ಎಂಒಎಸ್, ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)* 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯ

**ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ** **ಸಚಿವಾಲಯ**ವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (ಎಸ್‌ಸಿ), ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳು (ಒಬಿಸಿ), ಅಂಗವಿಕಲರು, ವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಸೇವನೆಯ ಬಲಿಪಶುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮಾಜದ ಹಿಂದುಳಿದ ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ, ಈ ಸಚಿವಾಲಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. 

ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವರು ಸಚಿವರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. 

ಹಾಲಿ ಸಚಿವ **ಥಾವರ್ ಚಂದ್ ಗೆಹ್ಲೋಟ್**

ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾಗಿ ರಟ್ಟನ್ ಲಾಲ್ ಕಟಾರಿಯಾ, ಕ್ರಿಶನ್ ಪಾಲ್ ಗುಜ್ಜರ್ ಮತ್ತು ರಾಮದಾಸ್ ಅಥಾವಾಲೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಕ್ಯಾಂಡಲಿಮ್

**ಕ್ಯಾಂಡಲಿಮ್** ಉತ್ತರ ಗೋವಾದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗಣತಿ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ಬಾರ್ಡೇಜ಼್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಲಂಗೂಟ್ ಬೀ‍ಚ್‍ನ ಸ್ವಲ್ಪ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗೋವಾದ ಇತರ ಬೀಚ್‍ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಯೋಜಿತಗೊಂಡಿದೆ.

## ಕ್ಯಾಂಡಲಿಮ್ ಬೀಚ್ 
thumb|ಕ್ಯಾಂಡಲಿಮ್ ಬೀ‍ಚ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನ
ಕ್ಯಾಂಡಲಿಮ್ ಗೋವಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಪಣಜಿಯಿಂದ ೧೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಗುವಾಡಾ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಲಂಗೂಟ್ ಬೀ‍ಚ್‍ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವ ಇದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದದ ಬೀಚ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬೀಚ್ ಸ್ವತಃ ಬಹಳ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿರಾಮ ಪಡೆಯಲು ಪುಣೆಯ ರಜನೀಶ್ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.
center|600x600px|A panoramic view of sunset at Candolim Beach in 2018.
ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಡಲಿಮ್-ಕಲಂಗೂಟ್ ರಸ್ತೆಯು ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಆದರೆ ಬೀಚ್ ಎದುರಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಕೆಲವು ಜಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಬೀಚ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರೆಸಾರ್ಟ್ ಮುಕ್ತವೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಬೀಚ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ತಂಗುದಾಣಗಳಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
 
*
*
*
*.

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Candolim beach 

ವರ್ಗ:ಬೀಚ್‍ಗಳು
ವರ್ಗ:ಗೋವ
ದೀನ್ ದಯಾಳ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಗ್ರಾಮ ಜ್ಯೋತಿ ಯೋಜನೆ

ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಪ್ರತೀ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ ತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸುವುದು. ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಸುಮಾರು ೭೫೬ ಬಿಲಿಯನ್ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿರಿಸಿ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯ ಹೊಸ ಅವತರಣಿಕೆಯೇ ಈ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

## ಯೋಜನೆ
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಉದ್ದೇಶಗಳೆಂದರೆ,

ಎಲ್ಲ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದು.
ಸ್ಥಳೀಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಗ್ರಿಡ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಫೀಡರ್ ಗಳನ್ನೂ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು. ಆ ಮೂಲಕ ಇತರೇ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೂ ಹಾಗು ರೈತರಿಗೂ ಸರಬರಾಜು ಆಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಹಾಗು ರೈತರಿಗೆ ೨೪ ಗಂಟೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸೌಲಭ್ಯ.
ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಜಾಲ ಹಾಗು ವಿತರಣಾ ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹಾಗು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಮಾಪಕಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮುಖೇನ ವಿದ್ಯುತ್ ನಷ್ಟವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು.

## ಉಪಯೋಗಗಳು
* ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದು.
* ಕೃಷಿಗೆ ಖರ್ಚಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ, ಇದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಗಳನ್ನೂ ಘೋಷಿಸುವ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲ.
* ಸುಧಾರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು.
* ವಿದ್ಯುತ್ ಪೋಲು ತಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲ.

## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
* ದೀನ್ ದಯಾಳ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಗ್ರಾಮ ಜ್ಯೋತಿ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳ ಕಚೇರಿಯ ಅಧೀಕೃತ ಪುಟ
* ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ ಕುರಿತಾದ ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸುದ್ದಿ ತಾಣದ ಕನ್ನಡ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೋ
* ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಸುದ್ದಿ

## ಆಕರಗಳು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಭೋರಮ್ದೇವ್ ದೇವಾಲಯ

thumb

**ಭೋರಮ್‍ದೇವ್ ದೇವಾಲಯ**ವು ಭಾರತದ ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಭೋರಮ್‍ದೇವ್‍ನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ದೇವಾಲಯಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿತವಾದದ್ದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.

ಭೋರಮ್‍ದೇವ್ ದೇವಾಲಯವು ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಶಿಲ್ಪಗಳಿರುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಖಜುರಾಹೊ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾದ ಕೋನಾರ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯದಂತೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಭೋರಮ್‍ದೇವ್ ಸಂಕೀರ್ಣವು "ಛತ್ತೀಸ್‍ಗಢ್‍ನ ಖಜುರಾಹೊ" ಎಂಬ ಉಪನಾಮದಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.

ಭೋರಮ್‍ದೇವ್‍ನಿಂದ ಸುಮಾರು ೧ ಕಿಲೊಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಮತ್ತೊಂದು ದೇವಾಲಯವೆಂದರೆ ಮಡ್ವಾ ಮೆಹೆಲ್ (ಸ್ಥಳೀಯ ಉಪಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದರರ್ಥ ಮದುವೆ ಮಂಟಪ). ಇದು ದುಲ್ಹಾದೇವ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ೧೬ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿರುವ ಅನನ್ಯವಾದ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* "Bhoramdeo temple Kawardha"
* "Bhoramdeo temple" 

ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಹಾಟ್ ಡಾಗ್

thumb

**ಹಾಟ್ ಡಾಗ್** ಜಾಲರಿ ಮೇಲೆ ಸುಟ್ಟ ಅಥವಾ ಆವಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಆಹಾರವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಸೇಜ್‍ನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಸೀಳಿದ ಬನ್‍ನ ಸೀಳಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರು ಸ್ವತಃ ಸಾಸೇಜ್‍ನ್ನು ಕೂಡ ಸೂಚಿಸಬಹುದು. ಬಳಸಲಾದ ಸಾಸೇಜ್ **ವೀನರ್** ಅಥವಾ **ಫ಼್ರ್ಯಾಂಕ್‍ಫ಼ರ್ಟರ್** ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಟ್ ಡಾಗ್‍ನ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಜನಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವ್ಯಂಜನಗಳಲ್ಲಿ ಮಸ್ಟರ್ಡ್, ಕೆಚಪ್, ಮೇಯೊನೇಸ್, ರೋಚಕ ಮತ್ತು ಚೀಸ್ ಸಾಸ್ ಸೇರಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅಲಂಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈರುಳ್ಳಿ, ಸಾರ್‌ಕ್ರೌಟ್, ಹ್ಯಾಲಪೀನೊಗಳು, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ತುರಿದ ಗಿಣ್ಣು, ಕೋಲ್‍ಸ್ಲಾ, ಬೇಕನ್ ಮತ್ತು ಆಲಿವ್‍ಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಈ ಬಗೆಯ ಸಾಸೇಜ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ಯಾಂಡ್‍ವಿಚ್‍ಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಇದು ಹೊರಾಂಗಣದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗತೊಡಗಿದ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಬೀದಿ ಆಹಾರವಾಯಿತು. ಹಾಟ್ ಡಾಗ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತವಾಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Home page for a PBS documentary about hot dogs
* USDA Fact Sheet on hot dogs 

ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಪುನುಗುಲು

thumb

**ಪುನುಗುಲು** / ಪುನುಕ್ಕುಲು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಲಘು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೀದಿ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಜಯವಾಡ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪುನುಗುಲುವನ್ನು ಅಕ್ಕಿ, ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಪಲ್ಲಿ ಚಟ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ ಅಥವಾ ಕೊಬ್ಬರಿ ಚಟ್ನಿ ಅಥವಾ ವೆರುಸನಾಗ ಚಟ್ನಿ ಅಥವಾ ಕಾಂಧಿ ಪಚಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತೊಗರಿಬೇಳೆಯ ಚಟ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇವನ್ನು ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಕಂ ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಬಹುದು. ಇವು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಹಳೆ ಎಂಐಜಿಯಲ್ಲೂ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.

ಪುನುಗುಲುವನ್ನು ಇಡ್ಲಿ, ದೋಸೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಟ್ಟು ತಾಜಾ ಆಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಹುದುಗು ಬರಿಸಿರಬಹುದು. ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರುಚಿಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಒಂದು ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿಯಲು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಹಾಕಿ ಕರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುನುಗುಲು ಹೊರಗೆ ಗರಿಗರಿಯಾಗಿದ್ದು ಒಳಗೆ ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಲಘು ಆಹಾರಗಳು
ತಹರಿ

thumb|ತಹರಿ, ಜೊತೆಗೆ ಕಚುಂಬರ್ ಸ್ಯಾಲಡ್

**ತಹರಿ** (**ತೆಹರಿ**) ಅವಧಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಅಕ್ಕಿ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ರುಚಿ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಾದಾ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಹರಿಯ ಒಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಖಾದ್ಯವು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ನಾಂದೇಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

*ತಹರಿ* ಬಿರಿಯಾನಿಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ರೂಪಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಮಾಂಸಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಟಾಣಿಗಳಿಂದಲೂ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. 

ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ವೇಳೆ ಮಾಂಸದ ಬೆಲೆಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿದಾಗ ಬಿರಿಯಾನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಬದಲಿ ಪದಾರ್ಥವಾದಾಗ ತೆಹರಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.

ಬಿರಿಯಾನಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ತೆಹರಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ ಸರಕಾರ)

**ವಿದ್ಯುತ್** **ಸಚಿವಾಲಯ**ವು ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇಂದ್ರ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ) ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್. ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪ್ರಸರಣ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ, ಜೊತೆಗೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯದ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಚಿವಾಲಯವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ಸಚಿವಾಲಯ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* 

ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
5ನೇ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಶೃಂಗಸಭೆ

**5ನೇ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಶೃಂಗಸಭೆ** ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಸಂಘಟನೆಯ ಐದನೇ ಶೃಂಗಸಭೆ ಮತ್ತು ಇದು 26-27 ಮಾರ್ಚ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಸಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಬ್ರೆಜಿಲ್, ರಷ್ಯಾ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಅಲ್ಲದೆ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.

## ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು 
‌‌ಐದು ದೇಶದ ನಾಯಕರು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.

 
ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಶೃಂಗಸಭೆ
ಮುಖವಾಸ

thumb
thumb|ಸಕ್ಕರೆ ಲೇಪಿತ ಸೋಂಪು ಬೀಜಗಳು

**ಮುಖವಾಸ** ವರ್ಣರಂಜಿತ ಊಟದ ನಂತರದ ಲಘು ಆಹಾರ ಅಥವಾ ಜೀರ್ಣ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬಾಯಿಯನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಆಹಾರವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಊಟದ ನಂತರ. ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ನಟ್‍ಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಲವುವೇಳೆ ಸೊಂಪು, ಸಾಲೇಯ, ಕೊಬ್ಬರಿ, ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳು. ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಪುದೀನಾ ಎಣ್ಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಾರತೈಲಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ರುಚಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದು ಬಹಳ ಸುವಾಸನೆಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳು ಉಪ್ಪ/ಖಾರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಿಹಿಯಾಗಿರಬಹುದು—ಸಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೊಳೆಯುವ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಈ ಪದವು *ಮುಖ* (ಅಂದರೆ ಬಾಯಿ) ಮತ್ತು *ವಾಸ* (ಅಂದರೆ ಗಂಧ) ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಲಘು ಆಹಾರಗಳು
ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಚಿವಾಲಯ

**ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ** **ಸಚಿವಾಲಯ**ವು ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಎಲ್ಲಾ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು 2014 ರ ನವೆಂಬರ್ 9 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ.  ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಈ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ 16 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015 ರಂದು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.  ನುರಿತ ಮಾನವಶಕ್ತಿಯ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು, ಹೊಸ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ನವೀನ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕಾದ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೂ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. 

## ಮಂತ್ರಿಗಳು 
* ಸರ್ಬಾನಂದ ಸೋನೊವಾಲ್ (26 ಮೇ 2014 - 9 ನವೆಂಬರ್ 2014) *(ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ - ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ)*
* ರಾಜೀವ್ ಪ್ರತಾಪ್ ರೂಡಿ (9 ನವೆಂಬರ್ 2014 - 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017) *(ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ,, ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ )*
* ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ (3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017 - 31 ಮೇ 2019) 
* ಡಾ. ಮಹೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ಪಾಂಡೆ (31 ಮೇ 2019)

## ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 
ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯ ಹೊಂದಿದೆ.  

* ತರಬೇತಿ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು (ಹಿಂದೆ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯ) 
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ 
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ 
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿ 

## ಯೋಜನೆಗಳು 
* ಪ್ರಧಾನ್ ಮಂತ್ರಿ ಕೌಶಲ್ ವಿಕಾಸ್ ಯೋಜನೆ 
* ಉಡಾನ್, ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿಶೇಷ ಉದ್ಯಮ ಉಪಕ್ರಮ 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ
ಅಗೋಂಡಾ

**ಅಗೋಂಡಾ** ದಕ್ಷಿಣ ಗೋವಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕ್ಯಾನಕೋನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ. ಅಗೋಂಡಾ ಅದರ ಕಡಲತೀರಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರಾವಳಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಲಯ ೨೦೧೧ರ ಅಧಿಸೂಚನೆಯಡಿ ಆಮೆ ಗೂಡುಕಟ್ಟುವಿಕೆ ತಾಣಗಳೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ನಾಲ್ಕೇ ನಾಲ್ಕು ಬೀ‍ಚ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅಗೋಂಡಾ ಕಡಿಬಂಡೆಯ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ *ಕೋಲಾ ಬೀಚ್* ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡಲತೀರ ಇದ್ದು ಇದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಲಗೂನ್‍ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಅಗೋಂಡಾ ಬೀಚ್ 
*ಅಗೋಂಡಾ ಬೀಚ್* ಗೋವಾದ ಅಗೋಂಡಾ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಡಲತೀರ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಪಾಲೊಲೆಮ್ ಕಡಲತೀರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೯.೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಡಗಾಂವ್‍ನಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಈ ಕಡಲತೀರ ಆಲಿವ್ ರಿಡ್ಲಿ ಕಡಲ ಆಮೆಗಳಿಗೆ ಗೂಡುಕಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಸ್ಥಾನವಾಗುತ್ತದೆ.

thumb|ಅಗೋಂಡಾ ಕಡಲತೀರ, ದಕ್ಷಿಣ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಬೀಚ್‍ಗಳು
ವರ್ಗ:ಗೋವ
ಭಂಡಾರ್ದರಾ

thumb|ಆರ್ಥರ್ ಸರೋವರ

**ಭಂಡಾರ್‌ದರಾ** ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಇಗತ್‍ಪುರಿ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ರಜಾದಿನಗಳ ವಿಹಾರ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಳ್ಳಿಯು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಹಮದ್‍ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಕೋಲೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಂಬೈಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೮೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರವಿದೆ.

ಭಂಡಾರ್‌ದರಾ ಪ್ರವರ ನದಿಯ ಹತ್ತಿರವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ, ಜಲಪಾತಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ವಿಲ್ಸನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಆರ್ಥರ್ ಸರೋವರ್ ಮತ್ತು ರಾಂಧಾ ಜಲಪಾತ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

## ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 
thumb|ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ರತನ್‍ವಾಡಿ, ರತನ್‍ಗಡ್

* ರತನ್‍ಗಡ್ ಕೋಟೆ
* ಅಗಸ್ತ್ಯ ಋಷಿ ಆಶ್ರಮ
* ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
* ಸಂಧಾನ್ ಕಣಿವೆ
* ರಾಂಧಾ ಜಲಪಾತ
* ನೆಕ್‍ಲೇಸ್ ಫ಼ಾಲ್
* ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಗಡ್ ಕೋಟೆ
* ಕೋಕನ್‍ಕಡಾ (ಘಾಟ್‍ಘರ್)
* ರಿವರ್ಸ್ ಫ಼ಾಲ್
* ನ್ಹಾನಿ ಜಲಪಾತ

## ಇತರ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 
thumb|ವಿಲ್ಸನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು
**ವಿಲ್ಸನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು**: ಪ್ರವರ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ ೧೯೧೦ರಲ್ಲಿ. ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ತೂಬುದ್ವಾರಗಳನ್ನು ತೆರೆದಾಗ ಎರಡು ೬೦ - ೮೦ ಅಡಿಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಜಲಪಾತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
thumb|ವಿಲ್ಸನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಹತ್ತಿರದ ಜಲಪಾತ
thumb|ವಿಲ್ಸನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಹಿನ್ನೀರು
**ಆರ್ಥರ್  ಸರೋವರ**: ಈ ಸರೋವರವು ತನ್ನ ನೀರನ್ನು ಪ್ರವರ ನದಿಯಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಶಾಂತ ಸರೋವರ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳ ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.

**ರಾಂಧಾ ಜಲಪಾತ**: ಈ ಜಲಪಾತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ ನದಿಯು ಸುಮಾರು ೧೭೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ಕಂದರದಲ್ಲಿ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ನೋಡಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ.

**ಘಾಟ್‍ಘರ್**: ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ೨೨ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರವಿರುವ ಇದು ಪ್ರದೇಶದ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

**ಕಲ್ಸುಬಾಯಿ ಪರ್ವತ:** ಭಂಡಾರ್‌ದರಾದಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾದ ಕಲ್ಸುಬಾಯಿ ಪರ್ವತವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಇದು ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

**ರತ್ನಗಡ್ :** ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಶಿವಾಜಿಯು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತಿ ನೀಡುವಂತಹದ್ದಾಗಿದೆ.

**ಸಂಧಾನ್ ಕಣಿವೆ** ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ೨೫ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

**ಗಾಳಹಾಕುವುದು:** ಈ ಸ್ಥಳವು ಗಾಳಹಾಕಿ ಮೀನುಹಿಡಿಯಲು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 
* MTDC, Bhandardara
* Bhandardara
* http://www.akolemazaa.com 
* Bhandardara City Guide

ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಪ್ರೇರಿ

thumb|ಹಳದಿ ಪ್ರೇರಿ, ಬ್ಯಾಡ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ, ಸೌತ್ ಡಕೋಟಾ, ಅಮೇರಿಕ

**ಪ್ರೇರಿ** ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಸಮತಲವಾದ ಹಾಗೂ ಏರಿಳಿಯುವ ನೆಲದ ಹುಲ್ಲುಗಾಡು. ಕೆನಡ ದೇಶದ ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ರಾಜ್ಯದವರೆಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮದ ಬೆಂಗಾಡಿನಿಂದ ಪೂರ್ವದ ಆರ್ದ್ರ ಅರಣ್ಯಗಳವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಪೂರ್ವ ತುದಿಯ ಅರಣ್ಯಗಳ ಅಂಚಿನ, 100ಸೆಂಮೀ.ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯಾಗುವ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ, 30 ಸೆಂಮೀ. ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯಾಗುವ ಬೆಂಗಾಡು ಹಾಗೂ ಮರಳುಗಾಡಿನವರೆಗೆ ಮಳೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಹೋಗುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.

## ವಿವರಗಳು
ಲಂಬ, ಮಧ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಗಿಡ್ಡು ಎಂದು ಮೂರು ಬಗೆಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಹುಲ್ಲುಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರದಂಚಿನ ಪ್ರೇರಿ, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೇರಿ, ಪ್ಯಾಲಾಸ್ ಪ್ರೇರಿ ಹಾಗೂ ಬೆಂಗಾಡಿನ ಪ್ರೇರಿ-ಹೀಗೆ ಹುಲ್ಲುಗಾಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿಯೂ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಷ್ಯದ ಸ್ಟೆಪ್ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ವೆಲ್ಡ್ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಪಾಂಪಾಸ್ ಹುಲ್ಲುಗಾಡುಗಳು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರೇರಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಡುನಡುವೆ ಮರಗಳಿಲ್ಲ; ಇದ್ದರೂ ಎಲ್ಲೋ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ.

ಲಂಬವಾದ ಹುಲ್ಲು ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವ, ಪರ್ಣಪಾತಿ ಅರಣ್ಯಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಿಂದ ಪ.ರೇ.1000 ಯವರೆಗಿನ ಪ್ರೇರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಗುಚ್ಛಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹರಡಿ ಬೆಳೆದ ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲು ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 1.2ಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ರಾಕೀ ಪರ್ವತಗಳ ಕಡೆಯ ಮೇಲ್ನಾಡಿನ ಹುಲ್ಲು ಗಿಡ್ಡಗಿರುತ್ತದೆ, ಕೇಲವೇ ಸೆಂ.ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಗೆಯಧಗೆ, ಬೀಸುಗಾಳಿ, ಬೇಸಗೆಯ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಲಕ್ಷಾಮ, ಒಣಗಿದ ಸಸ್ಯಗಳು ಇವುಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳಲ್ಲೂ ಹುಲ್ಲು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿರುವುದು ಪ್ರೇರಿ ಹುಲ್ಲುಗಾಡಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ವಸಂತ ಹಾಗೂ ಶರತ್ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಹೂ ಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಹಿಂದೆ ಈ ಹುಲ್ಲುಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುಕೋಣಗಳ, ಕವಲು ಕೊಂಬಿನ ಜಿಂಕೆಗಳ ಮಂದೆಗಳಿದ್ದುವು. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ಜನರು ನೆಲೆಸಿದಾಗ ಇವು ಬಹುತೇಕ ನಾಶವಾದುವು. ಕೀವೋಟೊ (ಹುಲ್ಲುಗಾಡಿನ ತೋಳ), ಜಾಕ್ ರ್‍ಯಾಬಿಟ್, ಬ್ಯಾಡ್ಜರ್, ಪ್ರೇರಿ ನಾಯಿ, ಪ್ರೇರಿ ಕೋಳಿ, ಬಯಲು ಬಾನಾಡಿ, ಕಿರೀಟದ ಬಾನಾಡಿ, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಡೇಗೆಗಳು, ಚಿಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ನೊಣಗಳು ಇಲ್ಲವೆ.

ಪ್ರೇರಿಯ ನೆಲ ಫಲವತ್ತಾಗಿದ್ದು, ಧಾನ್ಯದ ಬೆಳೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ವಾಯುಗುಣ ಇಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಲಸೆಗಾರರು ಹುಲ್ಲುಗಾಡುಗಳನ್ನು ಸವರಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಾಗುವಳಿಗೆ ತಂದರು. ಈಗ ಪ್ರೇರಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಬೆಳೆಗಳು, ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಗೋಧಿ. ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಿ ಹುಲ್ಲುಗಾಡನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
* The Prairie Enthusiasts – grassland protection and restoration in the upper Midwest
* Prairie Plains Resource Institute 
* The Native Prairies Association of Texas
* Importance of fire within the prairie
* Missouri Prairie Foundation
* America’s Grasslands Documentary produced by Prairie Public Television

ವರ್ಗ:ಹುಲ್ಲುಭೂಮಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಉಕ್ಕು ಸಚಿವಾಲಯ

**ಉಕ್ಕು ಸಚಿವಾಲಯ**ದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಶಾಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜೂನ್ 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸಚಿವಾಲಯವು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಚಿವ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾಗಿ ಫಗ್ಗನ್ ಸಿಂಗ್ ಕುಲಾಸ್ಟೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯಗಳು 
* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಸಮನ್ವಯ 
* ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಬೆಲೆ, ವಿತರಣೆ, ಆಮದು ಮತ್ತು ರಫ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನೀತಿಗಳ ಸೂತ್ರೀಕರಣ 
* ದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ಯಮದ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನೆರವು 
* ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಅದಿರು, ವಕ್ರೀಭವನಗಳು ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಇತರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ಪುಟ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

## ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 
* ಭಾರತೀಯ ಉಕ್ಕು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಸೈಲ್) 
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖನಿಜ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎನ್‌ಎಂಡಿಸಿ) 
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಸ್ಪತ್ ನಿಗಮ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಆರ್ಐಎನ್ಎಲ್) 
* ಕುದುರೆಮುಖ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಕೆಐಒಸಿಎಲ್) 
* ಮೆಕಾನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 
* ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಅದಿರು (ಭಾರತ) ಲಿಮಿಟೆಡ್ (MOIL) 
* ಎಂಎಸ್‌ಟಿಸಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 
* ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಸ್ಟೀಲ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಕನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಚ್ಎಸ್ಸಿಎಲ್) 
* ಸ್ಪಾಂಜ್ ಐರನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಸ್‌ಐಐಎಲ್) 
* ಭಾರತ್ ರಿಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿಆರ್ಎಲ್) 
* ಫೆರೋ ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್ ನಿಗಮ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಫ್ಎಸ್ಎನ್ಎಲ್) 
* ಬರ್ಡ್ ಗ್ರೂಪ್ ಆಫ್ ಕಂಪನಿಗಳು

## ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಂತ್ರಿಗಳು 
* ಸುಖದೇವ್ ಪ್ರಸಾದ್, ಕೇಂದ್ರ ಉಕ್ಕು ಮತ್ತು ಗಣಿ ಉಪ ಸಚಿವ - 1973-1977 
* ಚಂದ್ರಜಿತ್ ಯಾದವ್ - 1974-77 
* ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಸೇನ್ - 1991 
* ರಾಮ್ ವಿಲಾಸ್ ಪಾಸ್ವಾನ್ - 2004-2009 
* ವೀರಭದ್ರ ಸಿಂಗ್ - 28 ಮೇ 2009 - 18 ಜನವರಿ 2011 
* ಬೆನಿ ಪ್ರಸಾದ್ ವರ್ಮಾ - ಜುಲೈ 2011 - ಮೇ 2014 
* ನರೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ತೋಮರ್ -26 ಮೇ 2014 - 5 ಜುಲೈ 2016 
* ಚೌಧರಿ ಬೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ - 5 ಜುಲೈ 2016 - 30 ಮೇ 2019 
* ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ - 30 ಮೇ 2019 - ಪ್ರಸ್ತುತ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* ಉಕ್ಕಿನ ಸಚಿವಾಲಯ - ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾದ **ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯ**ವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಚಿವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವರು, ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ), ಇದನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017 ರಿಂದ ಪ್ರಹ್ಲಾದ್ ಸಿಂಗ್ ಪಟೇಲ್ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ದೇಶದ ಜಿಡಿಪಿ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅವುಗಳ ಸ್ನೇಹ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಆಗಮನ ಸ್ಥಿತಿ / ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಧಿಕೃತವಾಗಿ ವೀಸಾ ಘೋಷಿಸಿತು / ಭೇಟಿ ಭಾರತದ ಸೇರಿದಂತೆ 43 ದೇಶಗಳ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್, ವನುವಾಟು, ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಇಸ್ರೇಲ್, ಜೋರ್ಡಾನ್, ಕೀನ್ಯಾ, ರಷ್ಯಾದ ಒಕ್ಕೂಟ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಜರ್ಮನಿ, ಜಪಾನ್, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ 27 ನವೆಂಬರ್ 2014 ರಂದು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅನುಸರಿಸಲಿವೆ.

ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಂಡಳಿ, ಅತುಲ್ಯ ಭಾರತ ಎಂಬ ಎರಡು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮಳಿಗೆ 2011 ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿದೆ.

## ಪ್ರಚಾರಗಳು 
### ಅತುಲ್ಯ ಭಾರತ (ಇನ್ಕ್ರೆಡಿಬಲ್ ಇಂಡಿಯಾ) 
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯದ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅಮಿತಾಭ್ ಕಾಂತ್ ಅವರು ಒಗಿಲ್ವಿ ಮತ್ತು ಮಾಥರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅತುಲ್ಯ ಭಾರತದ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿದರು. ಇದು ಭಾರತದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ದಿನಾಚರಣೆಯಂದು ಅತುಲ್ಯ ಭಾರತ 2.0 ಅನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2017 ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್ ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.

### ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ 
ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ನಗರಗಳಿಗೆ "ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ" ಪರಿಚಯಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಇತರ ನಗರಗಳನ್ನು ಅವರ ಮನವಿಯ ಈ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಧಾನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 6 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುವುದು.

### ಐಟಿಬಿ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿಯಾನ 
2011 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಐಟಿಬಿ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ (ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರದರ್ಶನ) ಶ್ರೀ ಸಂಜಯ್ ಕೊಠಾರಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಆನಂದ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಎಂ.ಎನ್. ಜಾವೇದ್ ಅವರ ಸಲಹೆ ಮೇರೆಗೆ ಅಭಿಯಾನ ನಡೆಸಲಾಯಿತು..

## ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೋಟೆಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್, ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಅಪ್ಲೈಡ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್ (ಐಹೆಚ್ಎಂಸಿಟಿಎನ್; ಉದಾ., ಐಹೆಚ್ಎಂ ಕೋಲ್ಕತಾ, ಐಹೆಚ್ಎಂ ಮುಂಬೈ, ಐಹೆಚ್ಎಂ ಬಟಿಂಡಾ, ಐಹೆಚ್ಎಂ ಹಾಜಿಪುರ ) ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೂರಿಸಂ ಅಂಡ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ (ಐಐಟಿಟಿಎಂ) ಸೇರಿವೆ. 2016 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯದ ಒಳಹರಿವಿನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಕೆಲವು ಐಎಚ್‌ಎಂಸಿಟಿಎಎನ್‌ಗಳು (ಅಹಮದಾಬಾದ್, ಭೋಪಾಲ್, ಜೈಪುರ ) ಹೋಟೆಲ್ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಅಡುಗೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಈ ಮೊದಲು, ಎಲ್ಲಾ ಐಎಚ್‌ಎಂಸಿಟಿಎನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಅಡುಗೆ ಕಲಿಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತು. IHMCTAN ಗಳು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ಆತಿಥ್ಯ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ.

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
*
ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯ

**ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯವು** ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮದ ನೀತಿ, ಯೋಜನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ರಫ್ತು ಉತ್ತೇಜನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಜವಳಿ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಹೋಗುವ ಎಲ್ಲಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ, ಕೃತಕ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸಿಕ್ ಫೈಬರ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಜವಳಿ ಸಚಿವೆ ಸ್ಮೃತಿ ಇರಾನಿ.

## ಸಚಿವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳು 
* ಜವಳಿ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ 
* ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಫೈಬರ್ / ತಂತು ನೂಲು ಉದ್ಯಮ 
* ಹತ್ತಿ ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮ 
* ಸೆಣಬಿನ ಉದ್ಯಮ 
* ರೇಷ್ಮೆ ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮ
* ಉಣ್ಣೆ ಉದ್ಯಮ
* ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಗ್ಗ ವಲಯ 
* ರಫ್ತು ಪ್ರಚಾರ 
* ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

## ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 
### ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಚೇರಿಗಳು 
* ಕೈ ಮಗ್ಗಗಳಿಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿ 
* ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿ

### ಅಧೀನ ಕಚೇರಿಗಳು 
* ಜವಳಿ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿ 
* ಸೆಣಬಿನ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿ

## ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ 
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಮಗ್ಗ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ನವದೆಹಲಿ  ಅನ್ನು ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಡಳಿತ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಗತಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಒಂದು ರಚನಾತ್ಮಕ ಗ್ರಾಮ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, 5 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗ್ರಾಮ ವಾಸಗಳು, ಪ್ರಾಂಗಣಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ 15 ರಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಸಂಗ್ರಹವು ಸುಮಾರು 20,000 ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ನಿರಂತರ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯ - ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ

ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ

right|thumb|ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ
**ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ** ದ್ವಾರಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ದ್ವಾರಕಾ ನಗರದಿಂದ ೨ ಕಿಲೊಮೀಟರ್ (೧.೨ ಮೈಲಿ) ದೂರವಿದೆ. ಇದು ರುಕ್ಮಿಣಿಗೆ (ಕೃಷ್ಣನ ಮುಖ್ಯ ರಾಣಿ) ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ೨,೫೦೦ ವರ್ಷ ಹಳೆಯದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಪ್ರಸಕ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ವಿವರ 
ಇದು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವ ದೇವತೆಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಮುಖ್ಯ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳ ಒದಗಿಸಿದೆ. ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ *ನರತರಗಳು* (ಮನುಷ್ಯಾಕೃತಿಗಳು) ಮತ್ತು ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ *ಗಜತರಗಳು* (ಆನೆಗಳು) ಗೋಪುರದ ಆಧಾರಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

## ಪುರಾಣ ಕಥೆ 
ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರುಕ್ಮಿಣಿಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುರಾಣ ಕಥೆಯಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ದೂರ್ವಾಸ ಋಷಿಯನ್ನು ಊಟಕ್ಕೆಂದು ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರುಕ್ಮಿಣಿಯರು ರಥದಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ರುಕ್ಮಿಣಿಗೆ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾದಾಗ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ತಿವಿದಾಗ ಗಂಗಾಜಲವು ಬಂದು ಅವಳ ಬಾಯಾರಿಕೆ ತಣಿಯಿತು. ಆದರೆ ತನಗೆ ಕುಡಿಯಲು ನೀರು ಕೊಡುವ ಸೌಜನ್ಯ ರುಕ್ಮಿಣಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ದೂರ್ವಾಸರಿಗೆ ಅಪಮಾನವಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವಳು ತನ್ನ ಗಂಡನಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಇರುವಳು ಎಂದು ಅವರು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಲ್ಚರ್

**ದ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಲ್ಚರ್** (IIWC), [೧] ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ,  ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಸವನಗುಡಿಯ ಬಿ.ಪಿ.ವಾಡಿಯ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಬಿ. ಪಿ.ವಾಡಿಯ (೮,ಅಕ್ಟೋಬರ್,೧೮೮೧-೨೦,ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೫೮)  ಹಾಗೂ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಸೋಫಿಯಾ ವಾಡಿಯಾರವರಿಂದ ೧೧, ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ  ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪುಸ್ತಕಾಲಯವಿದೆ.  ಈ ಪುಸ್ತಕಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಪರೂಪದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಆಸಕ್ತರಿಗೆ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಪ್ರವಾಸ, ಕಲೆ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಗೀತೆಗಳು ಕಾವ್ಯ, ಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಮಕ್ಕಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಕಥೆ, ನಾನ್ ಫಿಕ್ಷನ್, ಸಚಿತ್ರ ಹೊತ್ತಿಗೆಗಳು, ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳಿವೆ. ಸದಸ್ಯತ್ವ ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸಹಿಹಾಕಬೇಕು. ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲ; ಸಾಧಾರಣ. ಮೊದಲು ಕೆಲವು ಫೈಗಳನ್ನು ಓದಿ ಸಹಿಹಾಕಬೇಕು. 'ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವದ ತತ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಪೂರ್ಣ ಅನುಕಂಪವಿದೆ. ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ನಿತ್ಯಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಆಚರಣೆಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗುವೆನೆಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ'. ("I declare my sympathy with the ideal of Universal Brotherhood and will endeavor to cultivate the attitude of brotherliness in my daily living")

## ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಜನ್ ತರಗತಿಗಳು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿವೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್, ಮೇ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕಲೆ, ಕ್ರಾಫ್ಟ್, ಅಡುಗೆ, ಸಂಗೀತ, ಬೊಂಬೆ ಆಟ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, (IIWC), 

## ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆ
ಪ್ರಣಾಳಿಕೆ ತೂಗು ತೇದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು  ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವಿಶಾಲ ದೃಷ್ಟಿಯ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಬಂಧವಿಲ್ಲದ 
ನೈಜ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ, ಪೋಷಿಸಿ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ.  ಈ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರವಿದೆ. ೪೦,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ  ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳಿವೆ.
### ಗ್ರಂಥಗಳು
ಇಲ್ಲಿರುವ ವಿಶೇಷ ಹೊತ್ತಿಗೆಗಳು ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
### ಮಕ್ಕಳ ಲೈಬ್ರೆರಿ
ಎಲ್ಲಾ ತರಹದ ಚಿತ್ರ ಕಥೆಗಳ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಅಮರ ಚಿತ್ರ ಕಥಾ, ಟಿಂಕಲ್, ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ಸ್, ಪಂಚತಂತ್ರದ ಕಥೆಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ
### ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವಿಭಾಗ
ದೈನಿಕ ಹಾಗೂ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ  ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ೪೦೦ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿವೆ  ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲದೆ ಪರ್ಶಿಯನ್‌, ಅರೇಬಿಕ್‌ ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಇವೆ. ಬೆಹನಾನ್‌ರ ವಿಶೇಷ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಲೇಖಕರ ಪುರಾಣ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸ, ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಇವೆ. ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಿವೆ. IIWC  ನೂರಾರು, ಕಮ್ಮಟಗಳು, ಭಾಷಣಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. 'ಆನ್ ಲೈನ್' ನ 'ವೆಬ್ ಸೈಟ್' ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.  ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕಗಳಿವೆ. ನಾವು 'ಕೆಟಲಾಗ್' ನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ಕನ್ನಡದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಮಕ್ಕಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ತರಿಸಿರುವ ಕಥೆ, ನಾನ್ ಫಿಕ್ಷನ್, ಸಚಿತ್ರ ಹೊತ್ತಿಗೆಗಳು, ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.

## ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
* ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲು,
* ಹೊಸ ಹಾಡಿನ ಸಿ.ಡಿ.ಗಳನ್ನು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲು,
* ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು,
* ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಆಯೋಜನೆ,

## IIWC ತಲುಪಲು
IIWC ಬಸವನಗುಡಿಯ ಎಮ್.ಎನ್.ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಪಾರ್ಕ್ ಎದುರಿಗೇ ಇದೆ. ಗಾಂಧಿಬಝಾರ್ ನಡೆದುಹೋಗುವಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೇ ಬಸವನಗುಡಿ ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಇದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* ಡಾ.ಎಸ್.ಆರ್.ರಾಮಸ್ವಾಮಿಯವರು ರಚಿಸಿದ 'ದೀಪ್ತ ಶೃಂಗಗಳು'ಗ್ರಂಥದ ಲೋಕಾರ್ಪಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಸಂವಾದ, ಡಿಸೆಂಬರ್, ೧೭,೨೦೧೭  
* Book Brahma

ವರ್ಗ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಜ಼ರ್ದಾ

thumb

**ಜ಼ರ್ದಾ** ಬೇಯಿಸಿದ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಿಹಿ ಅನ್ನದ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದು (ಕಿತ್ತಳೆ) ಆಹಾರ ಬಣ್ಣ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಏಲಕ್ಕಿ, ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕೇಸರಿ, ಪಿಸ್ತಾ ಅಥವಾ ಬಾದಾಮಿ ಸೇರಿಸಿ ರುಚಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜ಼ರ್ದಾ ಹೆಸರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಶಬ್ದ 'ಜ಼ರ್ದ್' ದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ 'ಹಳದಿ' ಏಕೆಂದರೆ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ಆಹಾರ ಬಣ್ಣವು ಅದಕ್ಕೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಜ಼ರ್ದಾವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಟದ ನಂತರ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಜ಼ರ್ದಾ ಮದುವೆಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿಹಿ ತಿನಿಸಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಗಿದೆ.

ಹಲವುವೇಳೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ, ಹಳದಿ ಆಹಾರ ಬಣ್ಣದ ಬದಲು, ಅನೇಕ ಆಹಾರ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಅನ್ನದ ಕಾಳುಗಳು ಅನೇಕ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಖೋವಾ, ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ತುಂಬಿ ಕೆಡದಂತೆ ಮಾಡಿದ ಹಣ್ಣುಗಳು (ಮುರಬ್ಬ) ಮತ್ತು ನಟ್‍ಗಳು ಶುಭ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಜ಼ರ್ದಾದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಖಾದ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಒಣಫಲಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಬಳಕೆ ಕೂಡ ಇರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳು
ಸಿರ್ಪುರ್ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಗುಂಪು

thumb|೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಲಾಕೃತಿ

**ಸಿರ್ಪುರ್** ಕ್ರಿ.ಶ. ೧ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಮುಂಚಿನ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನಗಳವರೆಗಿನ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ತನ್ನ ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾಸಮುಂದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಹಳ್ಳಿಯ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ರಾಯ್ಪುರ್‌ಗೆ ೭೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೪೮ ಮೈಲಿ) ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಹಾನದಿ ತಟದ ಹತ್ತಿರ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

ಸಿರ್ಪುರ್ ನಗರವನ್ನು ೪ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. ೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿರುವ ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೋಸಲ ರಾಜ್ಯದ ಶರಭಪುರೀಯ ಮತ್ತು ಸೋಮವಂಶಿ ರಾಜರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ೫ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕೋಸಲ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ, ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಜೈನ ವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Lakshmana Temple, Sirpur, Archaeological Survey of India

ವರ್ಗ:ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳು
ಯುವ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯ

**ಯುವ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯ**ವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು 1962 ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 9 ನೇ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1985 ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಯುವ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಇಲಾಖೆ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ನಂತರ ಇದನ್ನು 24 ಮೇ 2000 ರಂದು ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು 30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ರಂದು ಯುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಇಲಾಖೆ ಎಂದು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ - ಕಿರೆಣ್ ರಿಜಿಜು (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ನಮಕ್ ಪಾರಾ

thumb

**ನಮಕ್ ಪಾರಾ** (**ನಿಮ್ಕಿ**, **ನಿಮ್ಕಿನ್**) ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ತಿನ್ನಲ್ಪಡುವ ಗರಿಗರಿಯಾದ ಉಪ್ಪುಖಾರವಿರುವ ಲಘು ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ಮಠರಿ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಮಕ್ ಪಾರಾ (ಮೈದಾ, ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ) ಹಿಟ್ಟಿನ ರಿಬ್ಬನ್‍ನಂತಹ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಜವಾನ ಮತ್ತು ಜೀರಿಗೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧ ತುಪ್ಪ ಅಥವಾ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿದು ಹಾಕಿ ರುಚಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು ೧೦ ನಿಮಿಷಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ನೋಟ, ರುಚಿ ಮತ್ತು ರಚನೆಯನ್ನು ಸಮೋಸಾ ಪೇಸ್ಟ್ರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು.

ನಮಕ್ ಪಾರಾಗೆ ಇತರ ರುಚಿಕಾರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಬಹುದು, ಉದಾ. ಒಣಗಿಸಿದ ಮೆಂತೆ ಎಲೆಗಳು, ಒಣಗಿಸಿದ ಪುದೀನಾ ಎಲೆಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ.

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* North Indian Namak Pare (Suvali) Recipe
* Recipe of Namak para 

ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಲಘು ಆಹಾರಗಳು
ಉನ್ನಿಯಪ್ಪಮ್

**ಕರೊಲ್ಲಪ್ಪಮ್** ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ **ಉನ್ನಿಯಪ್ಪಮ್** (ಮಲಯಾಳಂ: ഉണ്ണിയപ്പം) ದುಂಡಗಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ ಲಘು ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಕ್ಕಿ, ಬೆಲ್ಲ, ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು, ಹುರಿದ ಕೊಬ್ಬರಿ ತುಂಡುಗಳು, ಹುರಿದ ಎಳ್ಳಿನ ಬೀಜಗಳು, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಬದಲು ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಮುರಬ್ಬವನ್ನು ಬಳಸುವ ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂಜಿನಂಥ ಕರಿದ ಹಿಟ್ಟಿನ ಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳು ೨೦೦೦ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಇದು ಕೇರಳದ ಜನಪ್ರಿಯ ಲಘು ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, *ಉನ್ನಿ* ಎಂದರೆ ಚಿಕ್ಕದು ಮತ್ತು *ಅಪ್ಪಂ* ಎಂದರೆ ಅಕ್ಕಿಯ ಬಿಲ್ಲೆಖಾದ್ಯ ಎಂದಾಗಿದೆ.

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Melt in the golden hues of Unniyappam, an article in Manorama online
* Mathrubhumi article about Karolappam or Unniyappam 

ವರ್ಗ:ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳು
ಮಾಂಡು

thumb|ಜಹಾಜ಼್ ಮೆಹೆಲ್

**ಮಾಂಡು** ಅಥವಾ **ಮಾಂಡವ್‍ಗಡ್** ಧಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂದಿನ ಮಾಂಡವ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾಲ್ವಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಧಾರ್ ನಗರದಿಂದ ೩೫ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಮಾಂಡು ತರಂಗಗಢ್ ಅಥವಾ ತರಂಗ ರಾಜ್ಯದ ಉಪವಿಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳ ಹೊರಚಾಚಿನ ಮೇಲಿರುವ ಈ ಕೋಟೆ ಪಟ್ಟಣವು ತನ್ನ ವಾಸ್ತುಕಲೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

## ಆಸಕ್ತಿಯ ತಾಣಗಳು 
ತನ್ನ ಯುದ್ಧಾನುಕೂಲ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಣೆಗಳ ಕಾರಣ ಮಾಂಡು ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸೇನಾ ಹೊರಠಾಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೈಪಿಡಿ ಗೋಡೆಗಳ ಪರಿಧಿಯು ಸುಮಾರು ೩೭ ಕಿ.ಮಿ. ಇದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಧಿಯು ೧೨ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೋಡೆಯೊಳಗೆ ಅನೇಕ ಅರಮನೆಗಳು, ಮಸೀದಿಗಳು, ೧೪ ನೇ ಶತಮಾನದ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳಿವೆ.

ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ:

**ರೂಪ್‍ಮತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹಜಾರ**
left|thumb|ರೂಪ್‍ಮತಿಯ ಹಜಾರ
thumb|256x256px|ಮಾಂಡು ಕೋಟೆಯೊಳಗಿರುವ ಕಪೂರ್ ಕೆರೆ
ಇದು ದೊಡ್ಡ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು ಮೂಲತಃ ಸೇನಾ ವೀಕ್ಷಣಾ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು.

**ಬಾಜ಼್ ಬಹಾದುರ್‌ನ ಅರಮನೆ**
right|thumb|ಬಾಜ಼್ ಬಹಾದುರ್‌ನ ಅರಮನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಆಸ್ಥಾನ.
ಬಾಜ಼್ ಬಹಾದುರ್ ಕಟ್ಟಿದ ಈ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ರಚನೆಯು ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಆಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

**ರೇವಾ ಕುಂಡ್**
thumb|ರೇವಾ ಕುಂಡ್
ಬಾಜ಼್ ಬಹಾದುರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಜಲಾಶಯವು ರಾಣಿ ರೂಪ್‍ಮತಿ ಹಜಾರಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

**ದರ್ಯಾ ಖಾನ್‍ನ ಸಮಾಧಿ ಸಂಕೀರ್ಣ**

ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದರ್ಯಾ ಖಾನ್‍ನ ಮರಳಗಲ್ಲಿನ ಗೋರಿ ಇದೆ.

**ಶ್ರೀ ಮಾಂಡವ್‍ಗಢ್ ತೀರ್ಥ್**

ಶ್ರೀ ಮಾಂಡವ್‍ಗಢ್ ತೀರ್ಥ್ ಸುಪರ್ಶ್ವನಾಥನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಶ್ವೇತಾಂಬರ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

**ಜಾಮಿ ಮಸೀದಿ**
thumb|ಜಾಮಿ ಮಸೀದಿಯ ಪ್ರಾಂಗಣ
ಡಮಾಸ್ಕಸ್‍ನ ಬೃಹತ್ ಮಸೀದಿಯಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದ ಈ ಬೃಹತ್ ರಚನೆಯು ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಕಲಾ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಂಗಣಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ.

**ಹೋಶಂಗ್ ಶಾನ ಗೋರಿ**
left|thumb|ಹೋಶಂಗ್ ಶಾನ ಸಮಾಧಿ
ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಅಮೃತಶಿಲಾ ರಚನೆಯಾದ ಇದು ಅಫ಼್ಘಾನ್ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ತಾಜ್ ಮಹಲ್‍ನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತ್ತು.

**ಜಹಾಜ಼್ ಮೆಹೆಲ್**
thumb|ಜಹಾಜ಼್ ಮೆಹೆಲ್
ಎರಡು ಕೃತಕ ಸರೋವರಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಿತವಾದ ಈ ಎರಡು ಅಂತಸ್ತಿನ ವಾಸ್ತುಕಲಾ ಅದ್ಭುತವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಹಡಗಿನಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.

**ಹಿಂಡೋಲಾ ಮೆಹೆಲ್**
thumb|ಹಿಂಡೋಲಾ ಮೆಹೆಲ್‍ನ ಕಮಾನುಗಳು.
ಇದರ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳ ಗೋಡೆಗಳು ಇಳಿಜಾರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಈ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಹಿಂಡೋಲಾ ಮೆಹೆಲ್‍ನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಕೋಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿರಬಹುದು.

**ದರ್ವಾಜ಼ಾಗಳು**

ಮಾಂಡುವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಗೋಡೆಯು ೧೨ ಮುಖ್ಯ *ದರ್ವಾಜ಼ಾಗಳು* ಅಥವಾ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

###### ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಬಿಂದು 
ಇದು ಧಾರ್‌ನಿಂದ ಕೋಟೆಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಂದರ ಕಂದರವಾಗಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಜಲಪಾತವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.

###### ಸಾಗರ್ ತಾಲಾಬ್ 
ಇದು ಕೋಟೆಯೊಳಗಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ.

## ಛಾಯಾಂಕಣ 

ಚಿತ್ರ:Palace at mandu.jpg|ಮಾಂಡು ಅರಮನೆ
ಚಿತ್ರ:PalaceAtMandu.jpg|ಮಾಂಡು ಅರಮನೆ
ಚಿತ್ರ:Palace at Mandu1.jpg|ಮಾಂಡು ಅರಮನೆ
ಚಿತ್ರ:Rupmati palace, Mandav.jpg|ರೂಪ್‍ಮತಿ ಅರಮನೆ, ಮಾಂಡು
ಚಿತ್ರ:Rupmati palace, Mandu.jpg|ರೂಪ್‍ಮತಿ ಅರಮನೆ, ಮಾಂಡು
ಚಿತ್ರ:Rupmati palace, Mandu 01.jpg|ರೂಪ್‍ಮತಿ ಅರಮನೆ, ಮಾಂಡು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
* 

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
Mandu - A Mesmerising Heritage Experience

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು
ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ

**ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ,** ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಶಾಖೆ, ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 

## ಇತಿಹಾಸ 
ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ (ಎಸ್‌ಟಿ) ಸಮಗ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯದ (ಭಾರತ) ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ 1999 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.  ಸಚಿವಾಲಯದ ರಚನೆಯ ಮೊದಲು ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು: 

# ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1985 ರವರೆಗೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ವಿಭಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ವಿಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 
# ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1985 ರಿಂದ ಮೇ 1998 ರವರೆಗೆ. 
# ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮೇ 1998 ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1999 ರವರೆಗೆ.

## ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯಗಳು 
# ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣ-ಯೋಜನೆ, ನೀತಿ ಸೂತ್ರೀಕರಣ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ. 
# ಎಸ್ಟಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಸೇರಿದಂತೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. 
# ಎಸ್ಟಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಉತ್ತೇಜನ. 
# ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಡಳಿತ ಸಚಿವಾಲಯ. 

ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ನೀತಿ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯಕ್ಕಾಗಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ, ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಲಾತೇಹಾರ್

**ಲಾತೇಹಾರ್** ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು ಝಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಲಾತೇಹಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ, ಅರಣ್ಯೋತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.

ಇದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು ೪೫.೫೪% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 66% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳೆಂದರೆ ಅಕ್ಕಿ, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಇತ್ಯಾದಿ.

## ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ 
1) ನೇತರ್ಹಾಟ್ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಬಿಂದು

2) ನೇತರ್ಹಾಟ್ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಬಿಂದು

3) ಲೋಧ್ ಜಲಪಾತ

4) ಮೇಲಿನ ಘಾಘ್ರಿ ಜಲಪಾತ

5) ಕೆಳಗಿನ ಘಾಘ್ರಿ ಜಲಪಾತ

6) ಸುಗ್ಗಾ ಬಾಂಧ್ ಜಲಪಾತ

7) ಮಿರ್ಚಿಯಾ ಜಲಪಾತ

8) ಇಂದ್ರ ಜಲಪಾತ

9) ಬೇತ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

10) ತುಬೇದ್ ಗುಹೆ

11) ಪಲಾಮು ಕೋಟೆ

12) ನಗರ್ ದೇವಾಲಯ

13) ವೈಷ್ಣೊ ದುರ್ಗಾ ಮಂದಿರ್

14) ತತ್ತಾಪಾನಿ

15) ನೇತರ್ಹಾಟ್ ಶಾಲೆ

16) ತಾಪಾ ಗುಡ್ಡ

17) ವೃಕ್ಷಗೃಹ ಬೇತ್ಲಾ

18) ನೇತರ್ಹಾಟ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು

19) ಲಲ್ಮಟಿಯಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು

20) ಝರಿಯಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು

21) ಮಾ ವೈಷ್ಣೋ ದೇವಾಲಯ

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Latehar district website
* Latehar travel guide and maps

ವರ್ಗ:ಝಾರ್ಖಂಡ್
ಠೇಕುವಾ

thumb

**ಠೇಕುವಾ** (*ಠೋಕ್ವಾ* ಅಥವಾ *ಠೇಕರಿ* ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಒಂದು ಒಣ ಸಿಹಿತಿನಿಸಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಿಹಾರ, ಝಾರ್ಖಂಡ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಪೂರ್ವ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ (ಪೂರ್ವಾಂಚಲ) ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ತೆರಾಯಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

ಛಠ್ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಠೇಕುವಾ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾದ ಪೂಜ್ಯ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸಿಹಿ ತಿನಿಸಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಠೇಕುವಾದ ಮುಖ್ಯ ಘಟಕಾಂಶಗಳೆಂದರೆ ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟು, ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಕ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಈ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರುಚಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಏಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಬರುವವರೆಗೆ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ತುಪ್ಪ ಅಥವಾ ವನಸ್ಪತಿ ತೈಲದಲ್ಲಿ ಕರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಿಸಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು ತಣ್ಣಗಾದ ನಂತರ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಂರಕ್ಷಕ ವಸ್ತುವಿನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಿನ್ನುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹಲವಾರು ದಿನ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಬಹುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Recipe

ವರ್ಗ:ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳು
ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಚಿವಾಲಯ

**ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ** **ಸಚಿವಾಲಯ**ವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು 2019 ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿತು. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅಮುಲ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆದಾರ ಗುಜರಾತ್ ಸಹಕಾರಿ ಹಾಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಒಕ್ಕೂಟ (ಜಿಸಿಎಂಎಂಎಫ್) ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು.  

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ‌ಗಳು 
*
ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಚೌಕಟ್ಟು

ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಚೌಕಟ್ಟು ಎನ್ನುವುದು ಸಂಘಟಿತ ಯೋಜನೆ ಅಥವಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ಅಥವಾ ಕಲಿಕೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಏನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಏನು ಮಾಡ ಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು. 

ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಚೌಕಟ್ಟು ಫಲಿತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಮಾನದಂಡ ಆಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸುಧಾರಣಾ ವಿನ್ಯಾಸದ ಒಂದು  ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಈ ಚೌಕಟ್ಟು ಎರಡನೇ ಹಂತವಾಗಿದೆ, ಸ್ಪಷ್ಟ, ಉನ್ನತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ನಂತರ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಈ  ವಿಷಯವನ್ನು ತಲುಪಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅಳತೆಗೋಲನ್ನು  ಆಧರಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸುಧಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವಾಸ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಅಳತೆಗೋಲನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳು ಇತರರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಧನೆಯ ಅಂತರವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಂಗವಿಕಲರಿಗೆ ಇತರರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡುವ ಉತ್ತಮ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತ. 

ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಫಲಿತಾಂಶ-ಆಧಾರಿತ ರಚನಾತ್ಮಕ ಅಳತೆಗೋಲು ಕಿಂತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಅನೇಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಮೂಲತಃ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣಾ ಗಣಿತ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆ ಆಧಾರಿತ ವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ ರಚನಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಪ್ರೌಢ ಶಾಲಾ ಪದವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಡಿಪ್ಲೊಮಾಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. 

## ಜಾಗತಿಕ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು 
* ಯೋಜನೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಪದವಿಪೂರ್ವ ಯೋಜನೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಸಮಿತಿಯು 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಹಣವನ್ನು ಯೋಜನಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಒದಗಿಸಿತು. 

## ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು 
* ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು (ACACA) ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. 
* ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಚೌಕಟ್ಟು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ, ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ನೀತಿಯಾಗಿದೆ. 
* ಭಾರತದ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿ ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆ. 2005 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಚೌಕಟ್ಟು (ಎನ್‌ಸಿಎಫ್ 2005) ಹೊಸ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. 

## ರಾಜ್ಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು 
* ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಷಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು 
* ಮಿಚಿಗನ್ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಚೌಕಟ್ಟು 
* ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಶಿಕ್ಷಣ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾನದಂಡಗಳ ಇಲಾಖೆ 
* ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ವೆಲ್ಸ್ 
* ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು  

* 

ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ಲಾ ಗಾರ್ಡನ್

thumb

 **ಲಾ ಗಾರ್ಡನ್** ಭಾರತದ ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನದ ಹೊರಗಡೆಯಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಸ್ಥಳೀಯರು ಮಾರಾಟಮಾಡುವ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನದ ಬದಿಗಿರುವ ರಸ್ತೆಯು ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಆಹಾರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡುವ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.

ಲಾ ಗಾರ್ಡನ್‍ನ ಖಾದ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು. ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನೀತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಪೌರಾಯುಕ್ತರನ್ನು ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ನೆರವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾದ ಆಹಾರದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಗಮನವಿರಿಸಲು ಪೌರ ನಿಕಾಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವುದು.

## ಛಾಯಾಂಕಣ 

ಚಿತ್ರ:Morning scene of sitting area inside Law Garden.jpg|ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯ ನೋಟ
ಚಿತ್ರ:Law Garden, Ahmedabad - India (4050662836).jpg|ಜೋಕಾಲಿಯನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳು
ಚಿತ್ರ:Law Garden, Ahmedabad - India (4050831558).jpg
ಚಿತ್ರ:Law Garden 3.jpg|ಲಾ ಗಾರ್ಡನ್‍ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ "ಛನಿಯಾ ಛೋಲಿ"ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಟ್ಟೆಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು
ಜಟಾಮಾಂಸಿ

**ಜಟಾಮಾಂಸಿ** ವ್ಯಾಲೆರಿಯನೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಗಿಡ ಮೂಲಿಕೆ. **ಸುಗಂಧ ಮಸ್ತೆ** ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮ. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪೈಕ್‍ನಾರ್ಡ್, ಇಂಡಿಯನ್ ನಾರ್ಡ್ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ನಾರ್ಡೊಸ್ಟ್ಯಾಕಿಸ್ ಜಟಾಮ್ಯಾನ್ಸಿ ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ಇದರ ತವರು ಭಾರತ. ಪಂಜಾಬಿನಿಂದ ಭೂತಾನದವರೆಗೂ ಹಿಮಾಲಯದ ಉನ್ನತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. 10-60 ಸೆಮಿ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲಿಕೆ ಇದು.

## ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಇದಕ್ಕೆ ಉದ್ದವಾದ, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಹಾಗೂ ದಾರುಮಯವಾದ ಬೇರಿನಂಥ ಪ್ರಕಂದ ಇದೆ. ಬೇರಿನ ಮೇಲ್ತುದಿಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಎಲೆಗಳೂ ಕಾಂಡದ ಮೇಲೆ ಹುಟ್ಟುವ ಎಲೆಗಳೂ ಇವೆ. ಹೂಗಳು ಗುಲಾಬಿ, ತಿಳಿಗೆಂಪು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದವು ; ಮಧ್ಯಾರಂಭಿ ಮಂಜರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ.

## ಉಪಯೋಗಗಳು
ಜಟಾಮಾಂಸಿಯ ಪ್ರಕಂದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತಿಳಿಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಸುವಾಸನೆಯುಳ್ಳ ಎಣ್ಣೆ ಉಂಟು. ಇದರ ಪರಿಮಳ ಪಚ್ಚೆತೆನೆಯ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜಟಾಮ್ಯಾನ್ಸಿಕ್ ಆಮ್ಲವೂ ಜಟಾಮ್ಯಾನ್ಸೋನ್ ಎಂಬ ಕೀಟೋನ್ ಸಂಯುಕ್ತವೂ ಇವೆ. ಜಟಾಮಾಂಸಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕ್ವಿನಿಡೀನಿನಂತೆ ಹೃದಯ ಬಡಿತದ ಲಯದೋಷ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಇಳಿಸುವ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲವನ್ನು ಮಂದಗೊಳಿಸುವ ಗುಣಗಳೂ ಉಂಟು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ತೀವ್ರ ತೆರನ ವೇದನಾಜಡತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನು ತರಬಲ್ಲದು. ಬೇರಿಗೆ ಉಪಶಾಮಕ ಪ್ರಭಾವ ಉಂಟು. ಪ್ರಕಂದವನ್ನು ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ, ಮೂತ್ರಸ್ರಾವ ಉತ್ತೇಜಕ, ಉದ್ದೀಪಕ, ಸೆಳವು ರೋಧಕ, ಋತುಸ್ರಾವ ಪ್ರಚೋದಕ, ವಿರೇಚಕ-ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಂದದ ಕಷಾಯ ಗರ್ಭೋನ್ಮಾದ, ಕಂಪವಾತ, ಅಪಸ್ಮಾರ ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ.

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
* Original botanical description by David Don from *Prodromus Florae Nepalensis* (1825), in Latin (archived by the Biodiversity Heritage Library)

ವರ್ಗ:ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು
ವರ್ಗ:ಪರಿಮಳದ ಘಟಕಾಂಶಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ