ಆರ್. ಸುನಂದಮ್ಮ

**ಪ್ರೊ. ಆರ್ ಸುನಂದಮ್ಮ** ಅವರು ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಲೇಖಕಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಿಂತಕರು, ಹೋರಾಟಗಾರರು. ಕತೆ, ಕಾವ್ಯ, ಕಾದಂಬರಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ಲೇಖನಗಳ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿರುವ ಇವರು ಮೂಲತಃ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೆಂಕಟಾಪುರದವರು.
thumb|ಪ್ರೊ. ಆರ್ ಸುನಂದಮ್ಮ

## ಬಾಲ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ 
ಪ್ರೊ.ಆರ್.ಸುನಂದಮ್ಮ ಅವರು ೨೨, ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೆಂಕಟಾಪುರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ರಾಮಯ್ಯ, ತಾಯಿ ನಾರಾಯಣಮ್ಮ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಗ್ರಾಮವಾದ ವೆಂಕಟಾಪುರದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ಇವರು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ಸಮೀಪದ ವಿಜಯಪುರದ ಸರ್ಕಾರಿ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ವಿಜಯಪುರದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಹಾರಾಣಿ  ವಿಜ್ಞಾನ  ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ ಪದವಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.

ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದಿಂದ ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು  ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಯುಜಿಸಿಯ ಜೂನಿಯರ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಫೆಲೋಶಿಫ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಪಾಸು ಮಾಡಿ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕುವೆಂಪು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ‘**ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಅಂಶಗಳು**:  ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡು ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವು ತಿರುಪತಿ-ತಿರುಮಲ ಟ್ರಸ್ಟಿನ ಅನುದಾನದಲ್ಲಿ ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

## ಉದ್ಯೋಗ 
ಪ್ರೊ.ಆರ್.ಸುನಂದಮ್ಮ ಅವರು, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವರ್ಷ ೨೦೦೩ರಿಂದ ೨೦೨೨ರ ವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬರಹಗಾರರಾಗಿಯೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕತೆ, ಕಾವ್ಯ, ಕಾದಂಬರಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಹಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಪ್ರೊ.ಸುನಂದಮ್ಮ ಅವರು ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ, ರೀಡರ್‌ರಾಗಿ, ಸಹ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ, ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕ್ಷೇಮಪಾಲನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಕನಕದಾಸ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠದ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ, ಎರಡು ಅವಧಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ, ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿರುವ ದೇಶದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಕುಲಸಚಿವರಾಗಿ ಅನುಪಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರೊ.ಸುನಂದಮ್ಮ ಅವರು ಒಬ್ಬ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಸ್ರೀವಾದಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಸೈ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರೊ.ಸುನಂದಮ್ಮ ಅವರು ಬೋಧನೆ, ವಿಸ್ತರಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳು, ಯುಜಿಸಿ ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೧ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಪ್ರೊ.ಸುನಂದಮ್ಮ ಅವರು, ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಜರ್ನಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ವಿವಿಯ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ೧೬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತದಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ನೆಲೆಯ ಸಂಶೋಧಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವುದು ಅವರ ಜೀವನ ಸಾಧನೆಯ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. 

### ಕವನ ಸಂಕಲನ 
* ಲೇಬರ್ ವಾರ್ಡಿನಲ್ಲೊಂದು ದಿನ
* ನೆತ್ತಿಸುಟ್ಟಕಾಲ

### ಕಾದಂಬರಿ 
* ದ್ವಿತ್ವ
* ಭರತಕಲ್ಪ

### ಸಂಶೋಧನೆ 
* ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಅಂಶಗಳು
* ಕುರುಬ ಮಹಿಳಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
* ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ

#### ವಿಮರ್ಶಾಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳು 
* ಸಂಗಾತಿ ರೂವ್ವ ಬರೆಸೀನ
* ಮಹಿಳಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ

#### ಸಮೀಕ್ಷೆ 
* ಜನಪದ ಕಾವ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ

#### ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ 
* ಮಹಿಳಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೋಶದ ೫ ಸಂಪುಟಗಳು

* ಕೃಷಿ - ಮಹಿಳಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೋಶ ೧
* ಆಹಾರ - ಮಹಿಳಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೋಶ ೨
* ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ - ಮಹಿಳಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೋಶ ೩
* ಕರಕುಶಲ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಹಿಳಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೋಶ ೪
* ದೇಸಿ ವೈದ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೋಶ ೫
* ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಜಗತ್ತು
* ಮಹಿಳೆ-ಕಾನೂನು-ಪರಿಹಾರ
* ಮಹಿಳಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ, ಜನಪದ - ೮ನೇ ಸಂಪುಟ

#### ವರದಿಗಳು 
* ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರದಿ
* ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ
* ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ

* ಸಿದ್ದಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು (ಪ್ರೊ. ವಿಜಯಾ ಕೋರಿಶೆಟ್ಟಿಯವರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ)
* ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅರಿವು (ಪ್ರೊ. ವಿಜಯಾ ಕೋರಿಶೆಟ್ಟಿಯವರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ)
* ದೇವದಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ
* ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಟಿ ಬಚಾವ್ ಬೇಟಿ ಪಡಾವ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರದಿ

#### **ಎದೆಯ ಪದ**:  ಜನಪದ ಕಲಾವಿದೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಮ್ಮ ಎಸ್.ಜಿ ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆಯ ನಿರೂಪಣೆ. 
### ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ 
* ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ಜರ್ಮನಿಯ  ಸ್ಟುಟ್‌ಗರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಮೋಗ್ಲಿಂಗ್ ಸೂಸೈಟಿಯು ಮೋಗ್ಲಿಂಗ್‌ರ ೨೦೦ ವರ್ಷದ ಹುಟ್ಟು ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ಗುಲ್ಬರ್ಗ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವದ್ಯಾಲಯ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹೀಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ವಿವಿಧ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಯೋಜಿಸುವ ತರಬೇತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ.

### ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
* ಇವರ ‘**ಪರಿವರ್ತನೆ**’ **ಕತೆ**ಗೆ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಎಚ್.ಎಂ.ಟಿ. ಗಡಿಯಾರಗಳ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಲೇಖಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ.

* ಇವರ ‘**ದ್ವಿತ್ವ**’ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ’ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆ.

* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂಯೋಜಕರ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ.

* ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧೀ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ.

* ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನವರಿಂದ ಶ್ರೀ ರಾಜಶೇಖರ ಕೋಟಿ ದತ್ತಿ ನಿಧಿಯ  ಸಾವಿತ್ರಿ ಬಾಯಿ ಫುಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

* ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸುವರ್ಣಮುಖಿಧಾಮದವರ ಸುವರ್ಣಮುಖಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

* ಕನಕ ಗುರು ಪೀಠ ತಿಂತಿಣಿ ಅವರು ಕೊಡಮಾಡುವ **‘ಕನಕಶ್ರೀ ಸೇವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೨೧** ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ.

* ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ೨೦೨೦-೨೧ನೇ ಸಾಲಿನ ‘**ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಪುರಸ್ಕಾರ**’ವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

* ಇವರ ‘**ಭರತಕಲ್ಪ**’ ಕಾದಂಬರಿಯು **ದ್ವಾರನಕುಂಟೆ ಪಾತಣ್ಣ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ**ಯನ್ನು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ.  
* ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ ನೀಡುವ ೨೦೨೫ರ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು