ಲಿ ಯೆ (ಕವಯತ್ರಿ)

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
**ಲಿ ಯೆ** (ಚೀನೀ: 李冶; ವೇಡ್–ಜೈಲ್ಸ್: Li Yeh; ಮೃತ್ಯು 784), ಶಿಷ್ಟನಾಮ ಲಿ ಜಿಲಾನ್ (ಚೀನೀ: 李季蘭) ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದವರು, Tang dynasty ಕಾಲದ ಚೀನೀ ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ, ಸನ್ಯಾಸಿನಿ ಹಾಗೂ ಕವಯತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಟಾಂಗ್ ವಂಶದ ಅಂತ್ಯದ ಅಶಾಂತ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಬಂಡಾಯ ನಾಯಕ Zhu Ci ಅವಳಿಂದ ಟಾಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬರೆಯಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವಳ ಮೇಲೆ ದೇಶದ್ರೋಹದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 784ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಲಿ ಯೆ ಟಾಂಗ್ ಕಾಲದ ಮಹಿಳಾ ಕವಯತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 

## ಜೀವನ 
ಲಿ ಯೆ ಇಂದಿನ ಝೆಜಿಯಾಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹೂಝೌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ವುಶಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಕಾವ್ಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿದರು. ಆರು ವರ್ಷದಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಓದಿದ ತಂದೆ, ಅವಳನ್ನು “ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚತುರಳು” ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಅವಳು ಮುಂದೆ “ಅನಾಚಾರಿಣಿಯಾಗಬಹುದು” ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ಅವರಿಗೆ ಇತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತಂದೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ಪ್ರತಿಭೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. 

ಲಿ ಯೆ ತಮ್ಮ “ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವ”ಕ್ಕಾಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಾವ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲಿಗ್ರಫಿ (ಅಕ್ಷರಕಲೆ) ಪ್ರತಿಭೆಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳಾದ Liu Changqing, Jiaoran ಮತ್ತು Lu Yu ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವಳ ಬರಹಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನರು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ “ಅನಾಚಾರಿಣಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅವಳ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಜಿಯಾರನ್, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷು, ಅವಳ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ಒಂದು ಕವಿತೆ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ:
“ಒಬ್ಬ ದಿವ್ಯ ಅಪ್ಸರೆ ನನ್ನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಂದಳು,
ತನ್ನ ಹೂಗಳನ್ನು ನನ್ನ ವಸ್ತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಹರಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ.”

ಮಧ್ಯವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ Emperor Daizong of Tang ಅವಳನ್ನು ಅರಮನೆಗೆ ಕರೆಯಿಸಿ, “ರಾಜಕವಿ”ಯಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಅವಳು ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದು, ಸಾಮ್ರಾಟರಿಂದ ಬಹಳ ಗೌರವ ಮತ್ತು ವೈಭವಯುತ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಆದರೆ, ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ಬಂಧರಹಿತ ಜೀವನವನ್ನೇ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟ ಕಾರಣ, ಮನೆಗೆ ಮರಳಲು ಅವಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

783ರಲ್ಲಿ, ಬಂಡಾಯ ನಾಯಕ Zhu Ci ಚೀನಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಚಾಂಗ್‌ಆನ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ತಾನೇ ಸಿಂಹಾಸನಾರೂಢನಾದನು. ಲಿ ಯೆ ಅವರನ್ನು ಟಾಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬಲವಂತ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಝು ಸಿ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು ಮತ್ತು ದೈಜೋಂಗ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ Emperor Dezong of Tang ಚಾಂಗ್‌ಆನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಡೆಜೋಂಗ್ ಲಿ ಯೆ ಮೇಲೆ ದೇಶದ್ರೋಹದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿ, ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿದರು. 784ರಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಲಿ ಯೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವೇಶ್ಯೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನರ್ತಕಿಯಾಗಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದಾಗಿ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರುಗಳು ಅವಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿವೆ; ಕೆಲವು ನಂತರದ ವಂಶಗಳು ಅವಳನ್ನು “ಅರ್ಧ ವೇಶ್ಯೆ” ಎಂದು ಅವಹೇಳನ ಮಾಡಿವೆ. ಆದರೆ Tang dynasty ಉಜ್ವಲ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರದ ಕಾಲಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು; ಆದ್ದರಿಂದ ಲಿ ಯೆ ಅವರ ನಡೆ-ನುಡಿಗಳು ಅಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಾಂಟ್‌ಗಾರ್ಡ್ (ಪ್ರಗತಿಪರ)ವಾಗಿದ್ದವು.

## ಪರಂಪರೆ 
Qing dynasty ಕಾಲದ ಸಂಕಲನವಾದ Complete Tang Poems (ಅದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ) ಲಿ ಯೆ ಅವರ 18 ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದೆ.

-ಚಿಂಗ್ ಯುಗದ Complete Library of the Four Treasuries ಸಂಪಾದಕರು ಲಿ ಯೆ ಅವರ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಹೀಗೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ್ದಾರೆ:
-ಲಿ ಯೆ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಶಿ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮರಾಗಿದ್ದರು...
-ಅವರ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ದಾಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯ “ಹತ್ತು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕವಿಗಳು” ಅವರ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿದರೆ, ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಯಾರೂ ಗುರುತಿಸಲಾರರು. ಅವರ ಶೈಲಿ Xue Tao ಅವರಿಗಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಉಳಿದಿರುವ ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು.

Zhu Ci ಬಂಡಾಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಾಮ್ರಾಟ್ ತಾನೇ ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ, ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಪತ್ನಿಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಓಡಬೇಕಾಯಿತು. ಲಿ ಯೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಸಹಾಯಕಳಾಗಿದ್ದಳು; ಬಂಡಾಯಕಾರಿಗಳ ಕ್ರೂರ ಒತ್ತಡದ ಕಾರಣ ಮಾತ್ರ ಟಾಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಳು.

Emperor Dezong of Tang ಅವಳ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿದನು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಚೀನಾ