ಇ. ಡಿ. ಜೆಮ್ಮಿಸ್

*(ಈ ಪುಟವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರಿ ಆಗಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಆದುದರಿಂದ ಈ ಪುಟವನ್ನು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಬಲ್ಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪುಟವನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ).*

**ಎಲುವತಿಂಗಳ್ ದೇವಸ್ಸಿ ಜೆಮ್ಮಿಸ್** ಅಥವಾ **ಇ.ಡಿ. ಜೆಮ್ಮಿಸ್** (ಜನನ 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1951) ಅವರು ಭಾರತದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (IISER-TVM) ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರಚನೆ, ಬಂಧ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಂಶಗಳ ಆವರ್ತಕ ಕೋಷ್ಟಕದಾದ್ಯಂತ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅನ್ವಯಿಕ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಅನೇಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಇಂಗಾಲದ ರಚನಾತ್ಮಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ, ಹಕೆಲ್ 4n + 2 ನಿಯಮ, ಬೆಂಜೆನಾಯ್ಡ್ ಆರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್, ಮತ್ತು ಟೆಟ್ರಾಹೆಡ್ರಲ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಡೈಮಂಡ್, ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತರಲಾಗಿದೆ. ಬೋರಾನ್ ಮತ್ತು ಬೋರಾನ್-ಸಮೃದ್ಧ ಘನವಸ್ತುಗಳ ಅಲೋಟ್ರೋಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಪಾಲಿಹೆಡ್ರಲ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ರೋಪಾಲಿಹೆಡ್ರಲ್ ಬೋರೇನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜೆಮ್ಮಿಸ್ ಎಮ್ನೊ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಬೋರಾನ್. ಅವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವರ್ಷ 2014ರ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

## ಶಿಕ್ಷಣ 
ಎಲುವತಿಂಗಲ್ ಡಿ ಜೆಮ್ಮಿಸ್, ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂರ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕಾಲೇಜ್‌ನಿಂದ ಬಿಎಸ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಐಐಟಿ ಕಾನ್ಪುರದಿಂದ ಎಂಎಸ್ಸಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಪ್ರೊಫೆಸ್ ಪಾಲ್ ವಾನ್ ರಾಗ್ ಷ್ಲೇಯರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಪೋಪಲ್ (1998 ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ) ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ (1973) ಸೇರಿದರು. ಜೆಮ್ಮಿಸ್ ತನ್ನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾ ಒಂದು ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಮ್ಯೂನಿಚ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಸೆಮಿಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಎರ್ಲಾಂಗೆನ್-ನ್ಯೂರ್ನ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಿಂದ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿ (1978) ನೀಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ರೋಲ್ಡ್ ಹಾಫ್‌ಮನ್ (1981 ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ) ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಕೆಲಸದ ನಂತರ, ಅವರು ಹೈದರಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು (1980) ಪ್ರೊಫೆಸರ್ (1990) ಮತ್ತು ಡೀನ್ (2002) ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಏರಿದರು. ಜೆಮ್ಮಿಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ (1991) ನಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕ ಫೆಲೋ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಥೆನ್ಸ್‌ನ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು (2000). ಡಾ. ಜೆಮ್ಮಿಸ್ ಅವರು JNCASR ನಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ICTS-TIFR ನಲ್ಲಿ ಅಡ್ಜಂಕ್ಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. 2005 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ (IISc) ನಿಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. 2008 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಜೆಮ್ಮಿಸ್ ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು, ಈ ಬಾರಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಡೆಪ್ಯುಟೇಶನ್ ಮೇಲೆ, ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಜೆಮ್ಮಿಸ್ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಣುಗಳು, ಸಮೂಹಗಳು ಮತ್ತು ಘನವಸ್ತುಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅವರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ. ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಆರ್ಗನೊಮೆಟಾಲಿಕ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ನಡುವೆ; ವಿವಿಧ ಮುಖ್ಯ ಗುಂಪಿನ ಅಂಶಗಳ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ನಡುವೆ; ಅಂಶಗಳ ಬಹುರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ನಡುವೆ; ಇತ್ಯಾದಿ ಅವರ ಸಂಶೋಧನಾ ಗುಂಪು ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಲ್ಲದೆ, ಕಕ್ಷೆಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣ, ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಸಮ್ಮಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಏಕೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಲೋಹದ ಆರ್ಗನೊಮೆಟಾಲಿಕ್ಸ್, ವಾರದ ಹೆಚ್-ಬಂಧ, ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಆರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ   ಪಾಲಿಹೆಡ್ರಲ್ ಬೋರೇನ್‌ಗಳು, ಕಾರ್ಬೋರೇನ್‌ಗಳು, ಸಿಲಾಬೊರೇನ್‌ಗಳು, ಪಾಲಿಕಂಡೆನ್ಸೇಶನ್‌ಗಾಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಎಣಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಬೋರಾನ್ ಅಲೋಟ್ರೋಪ್ಗಳ ರಚನೆ. ಎರಡನೆಯದು ಪಾಲಿಹೆಡ್ರಲ್ ಬೋರೇನ್‌ಗಳಿಗೆ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಪಾಲಿಹೆಡ್ರಲ್ ಬೋರೇನ್‌ಗಳಿಗೆ ವೇಡ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಹಕೆಲ್ 4n+2 ನಿಯಮವನ್ನು ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳಿಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪಾಲಿಹೆಡ್ರಲ್ ಬೋರೆನ್‌ಗಳ ಜೆಮ್ಮಿಸ್ ಎಮ್‌ನೋ ನಿಯಮಗಳು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ  ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಜೈವಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ರಚನಾತ್ಮಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳು ಸಮಯದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿವೆ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದಂತೆಯೇ, ಜೆಮ್ಮಿಸ್ ವಿವರಿಸಿದ ರಚನಾತ್ಮಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಟ್ಟಡವು ಈಗಾಗಲೇ ಬೋರಾನ್‌ಗಾಗಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಅವರ ಹಲವಾರು ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಅವರು 20 ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪೋಸ್ಟ್‌ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹವರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 200 ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು 
* ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಫೆಲೋ, ಬೆಂಗಳೂರು (1992)
* ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿಸರ್ಚ್, CSIR, ನವದೆಹಲಿ (1994)
* ರಾಬರ್ಟ್ S. ಮುಲ್ಲಿಕೆನ್ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಅಥೆನ್ಸ್, USA (2004)
* ಡೆವಲಪಿಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಫೆಲೋ, ಟ್ರೈಸ್ಟೆ, ಇಟಲಿ (2004).
* ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ JC ಬೋಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫೆಲೋಶಿಪ್, ನವದೆಹಲಿ (2006)
* "ಪ್ರೊ. T. ನವನೀತ್ ರಾವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ (2006).
* ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2014).
* TWAS ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2003) 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ED ಜೆಮ್ಮಿಸ್ ಮುಖಪುಟ
* IISER-TVM 
* INSA ಭಾರತ
* ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಎಣಿಕೆಯು ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ
* ಬೋರಾನ್ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿದೆ
* ಸಮಗ್ರ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒತ್ತು

ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೫೧ ಜನನ
ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪುರಸ್ಕೃತರು