ಚಮರೀಮೃಗ

**ಚಮರೀಮೃಗ** ಅಥವಾ **ಯಾಕ್** ಬೋವಿಡೇ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾಣಿ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕೇಂದ್ರ ಏಷ್ಯಾದ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರಾಂತದಾದ್ಯಂತ, ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮಂಗೋಲಿಯ ಮತ್ತು ರಷ್ಯವರೆಗೂ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಚಮರೀಮೃಗಗಳು *ಬಾಸ್ ಗ್ರುನ್ನಿಯೆನ್ಸ್* ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು. ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ *ಬಾಸ್ ಮ್ಯೂಟಸ್‌*ನ ಸಣ್ಣ ವನ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಇದೆ. ಇವೆರಡೂ ನೋಡಲು ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿವೆಯಾದರೂ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ. ಕಾಡು ಯಾಕ್ ಕಗ್ಗಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾದರೆ, ಸಾಕಿರುವ ಯಾಕ್ ತಿಳಿಗಂದು, ಕಪ್ಪು ಇಲ್ಲವೆ ಹಂಡಬಂಡ ಬಣ್ಣದ್ದು. ಮೂತಿಯ ತುದಿ ಮಾತ್ರ ಕೊಂಚ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಕಾಟಿ, ಅಸ್ಸಾಮ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುವ ಗಾಯಲ್ ಹಾಗೂ ಸಾಕುದನಗಳ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿ.

## ವರ್ಗೀಕರಣ
ಚಮರೀಮೃಗ *ಬಾಸ್* ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ದನಗಳ (*ಬಾಸ್ ಪ್ರೈಮಿಜೀನಿಯಸ್‌* ಪ್ರಭೇದದ) ಸಂಬಂಧಿ. ಚಮರೀಮೃಗಗಳ ವಿಕಾಸದ ಇತಿಹಾಸ ಅರಿಯಲು ಮಾಡಿದ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಿಲ್ಲ.

ಚಮರೀಮೃಗ ದನಗಳಿಂದ 1 ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ 5 ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕವಲೊಡೆದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕುಲದ ದನಗಳಿಗಿಂತ ಬೈಸಾನ್ (ಅಮೆರಿಕ ಕಾಡುಕೋಣ) ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ *ಬೋಸ್ ಬೈಕಲೆನ್ಸಿಸ್‌*ನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಪೂರ್ವ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಚಮರೀಮೃಗವನ್ನು ಹೋಲುವ ಅಮೆರಿಕ ಕಾಡುಕೋಣದ ಪೂರ್ವಜರು ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡಗಳಿಗೆ ಹೋದ ದಾರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಮೊದಲು 1766ರಲ್ಲಿ ಲಿನ್ನೇಯಸ್ *ಬಾಸ್ ಗ್ರುನ್ನಿಯೆನ್ಸ್* ಎಂದು ಕರೆದ. ಆದರೆ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿ ಚಮರೀಮೃಗಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವನ್ಯ ಚಮರೀಮೃಗವನ್ನು *ಬಾಸ್ ಮ್ಯೂಟಸ್‌* ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗಲೂ ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು ವನ್ಯ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಒಂದು ಉಪಪ್ರಭೇದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ *ಬಾಸ್ ಗ್ರುನ್ನಿಯೆನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಟಸ್* ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಐಸಿಜೆಡ್‌ಎನ್ (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಹೆಸರಿಸುವಿಕೆ ಕಮಿಶನ್) 2003ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿ ವನ್ಯ ಚಮರೀಮೃಗಗಳಿಗೆ *ಬಾಸ್ ಮ್ಯೂಟಸ್‌* ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಅನುಮತಿಸಿತು. ವನ್ಯ ಚಮರೀಮೃಗವನ್ನು *ಬಾಸ್ ಗ್ರುನ್ನಿಯೆಸ್*ನ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಎಂದು ಕರೆದುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇದಕ್ಕೆ ಇನ್ನಾವ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಉಪಪ್ರಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ.  
## ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಬೋವಿಡೇ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಚಮರೀಮೃಗ ಬುಜದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರವಿರುವ ಎರಡನೆಯ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಮೊದಲನೆಯದು ಭಾರತೀಯ ಕಾಡುಕೋಣ (ಗೌರ್ ಅಥವಾ *ಬಾಸ್ ಗೌರಸ್*). ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚಮರೀಮೃಗಗಳು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ವನ್ಯ ವಯಸ್ಕ ಚಮರೀಮೃಗ 1.6 ರಿಂದ 2.2 ಮೀ (5.2 ಯಿಂದ 7.2 ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುತ್ತವೆ (ಬುಜದ ವರೆಗಿನ ಎತ್ತರ). ಇವುಗಳ ತೂಕ 305-1000 ಕೆಜಿ (672 ರಿಂದ 2205 ಪೌಂಡ್) ವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ.  ಮುಖ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಅಳತೆ 2.5 ರಿಂದ 3.3 ಮೀ (8.2 ರಿಂದ 11 ಅಡಿ) ಮತ್ತು ಇದರ ಸುಮಾರು 60-100 ಸೆಮೀ (24 ರಿಂದ 39 ಇಂಚು) ಇರುವ ಬಾಲವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವನ್ಯ ಗಂಡು ಚಮರೀಮೃಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಣ್ಣು ತೂಕದಲ್ಲಿ ಮೂರರ ಒಂದರಷ್ಟು ಇದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಶೇ 30ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತವೆ. ವನ್ಯವಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಾಕು ಚಮರೀಮೃಗಗಳು ಸಣ್ಣವು ಮತ್ತು ಗಂಡುಗಳು 350 ರಿಂದ 280 ಕೆಜಿ (770 ರಿಂದ 1280 ಪೌಂಡ್) ತೂಗಿದರೆ ಹೆಣ್ಣುಗಳು 225 ರಿಂದ 255 ಕೆಜಿ (496 ರಿಂದ 562 ಪೌಂಡ್) ತೂಗುತ್ತವೆ.

ಚಮರೀಮೃಗಗಳು ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಕಾಲುಗಳುಳ್ಳ, ದುಂಡಾದ ಸೀಳು ಗೊರಸುಗಳ ಭಾರೀ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಈ ಗಾತ್ರದ ಬೊವಿಡೇ ಕುಟುಂಬದ ವನ್ಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಇವಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ತೀರಾ ಒತ್ತಾದ, ತುಪ್ಪುಳವಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕೆಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೂಗುಬಿದ್ದಿದೆ. ವನ್ಯ ಚಮರೀಮೃಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪ್ಪಿನ ಛಾಯೆಯ, ಕಪ್ಪಿನಿಂದ ಕಂದಿನವರೆಗೂ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಕಿವಿ, ವಿಶಾಲವಾದ ಮುಂದಲೆ ಮತ್ತು ನುಣ್ಣನೆಯ ಕಪ್ಪು ಕೋಡುಗಳಿವೆ. ಗಂಡಿನಲ್ಲಿ ಕೋಡುಗಳು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಂತರ ಮುಂದೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳ ಉದ್ದ 48 ರಿಂದ 99 ಸೆಂಮೀ (19 ರಿಂದ 39 ಇಂಚು) ಇರುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣಿನ ಕೋಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದೆ ಇದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳ ಉದ್ದ 27 ರಿಂದ 64 ಸೆಂಮೀ (11 ರಿಂದ 25 ಇಂಚು) ಇರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಕುತ್ತಿಗೆ ಸಣ್ಣದಿದ್ದು ಡುಬ್ಬ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಗಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಭ್ರೂಣ ಹಿಮೊಗ್ಲೋಬಿನ್ ಜೀವನದಾದ್ಯಂತ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ. ಶೀತಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದಡಿಯ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಬೆವರಿನ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಪೂರ್ಣ ಇರದಿರುವಿಕೆಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕೆಳ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಬದುಕಲಾರವು ಮತ್ತು 15 °ಸೆಂ. (59 °ಎಫ್) ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಲಿಕೆ ತೋರುತ್ತವೆ.

ಚಮರೀಮೃಗಗಳು 257 ರಿಂದ 270 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮರಿ ಹಾಕುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಆರು ವರುಷಗಳಲ್ಲಿ  ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಚಮರೀಮೃಗಗಳು ಸಾಕು ಅಥವಾ ಬಂಧನದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ವರುಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಬೆವರಿನಲ್ಲಿ ಅಂಟು ಪದಾರ್ಥಿವಿದ್ದು ಅದು ತುಪ್ಪಳವನ್ನು ಜಡೆಗಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ನೇಪಾಳದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಟು ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಂದೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ನೂರರಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಿರಬಹುದು. ಮಂದೆಯು ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಮರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಗಂಡುಗಳು ಸುಮಾರು ಆರರ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಬೆದೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ವನ್ಯ ಚಮರೀಮೃಗಗಳು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಾನವರನ್ನು ಕಂಡರೆ ದೂರಹೋಗುತ್ತವೆ.
## ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿ
 ಮನಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಸವಾರಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಚಮರೀಮೃಗ]]

ಚಮರೀಮೃಗಗಳನ್ನು ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ವರುಷಗಳಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇವನ್ನು ಹಾಲು, ನಾರು, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಹೇರು ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಒಣ ಸಗಣಿಯನ್ನು ಟಿಬೆಟ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಉರುವಲಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಮರಗಳಲ್ಲಿದ ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಉರವಲು. ಅವು ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರಿಗೆ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯ ಹೇರು ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಒಂದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಬಂಜರು ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘ ಪ್ರವಾಸ. ಚಮರೀಮೃಗಗಳು ಅವು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಕಾಳುಕಡಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹುಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತರದಿದ್ದರೆ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನೇಗಿಲಿಗೆ ಹೂಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಮರೀಮೃಗದ ಹಾಲನ್ನು ಗಿಣ್ಣಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ *ಛುರ್ಪಿ* ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯಾದಲ್ಲಿ *ಬಯಾಸ್ಲಾಗ್* ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹಾಲಿನಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಟಿಬೆಟ್ಟಿಯನ್ನರು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ ಬೆಣ್ಣೆಯ ಟೀ ಪಾನೀಯದ ಭಾಗ. ಈ ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಲಾಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ಟೆಬೆಟ್‌ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆಯ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ದನಗಳಂತೆ ‘‘ಅಂಬಾ' ದನಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ.

ಯಾಕ್‌ನ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಚವರಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಬಾಲದ ಗೊಂಡೆಯನ್ನು ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಮುಖಂಡರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಲಾಂಛನವಾಗಿ ಬಳಸುವರು.

ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಮರೀಮೃಗಗಳ ರೇಸ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿನ ಮನೋರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗ. ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಲವೆಡೆ ಚಮರೀಮೃಗ ಹಿಮಜಾರಾಟ (ಇದರಲ್ಲಿ ಚಮರೀಮೃಗವು ಎಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ಹಿಮಜಾರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಚಮರೀಮೃಗ ಪೋಲೋಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
 ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸರಕು ಹೊರುತ್ತಿರುವ ನೇಪಾಳದ ಚಮರೀಮೃಗಗಳು]]
## ಸಂಕರ
ನೇಪಾಳ, ಟಿಬೆಟ್ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರು ಮತ್ತು ಚಮರೀಮೃಗಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಕರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಂಜೆ ಗಂಡು ಡೊಜೊ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತಾದ ಹೆಣ್ಣು ಡೊಜೊಮ್ ಅಥವಾ ಜೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ದನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕರಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಗಿಡ್ಡ ಲುಲು" ತಳಿ ಮಾತ್ರ ಟಾರೈನ್ ದನ ಮತ್ತು ಜೆಬು ದನ (*ಬಾಸ್ ಪ್ರೈಮಿಜೀನಿಯಸ್ ಟಾರಸ್* ಮತ್ತು *ಬಾಸ್ ಪ್ರೈಮಿಜೀನಿಯಸ್ ಇಂಡಿಕಸ್*) ಹಾಗೂ ಚಮರೀಮೃಗಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಕರ ಎಂದು ವಂಶವಾಹಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಎರಡನೆ ಪೀಳಿಗೆಯ ತಳಿಗಳ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು ಇವನ್ನು ಮಾಂಸದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಅಮೆರಿಕದ ಕಾಡುಕೋಣ (ಬೈಸನ್), ಭಾರತೀಯ ಕಾಡುಕೋಣ (ಗೌರ್) ಮತ್ತು ಬಲಿ ದನಗಳೊಂದಿಗೆ (ಆಗ್ನೇಯ ಏಶಿಯಾದ ಬಾಂಟೆಂಗ್) ಚಮರೀಮೃಗದ ಸಂಕರವನ್ನು ಯಶಸ್ವೀಯಾಗಿ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಾಕು ದನಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಕರದ ಅನುಭವಕ್ಕಿಂತ ಇದು ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ.
## ಉಲ್ಲೇಖ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ