ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್

thumb|ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್ ಸಂಕೀರ್ಣ

**ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್** (ಸು. ಕ್ರಿ.ಶ. 725) ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ದೇಗುಲಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾಬಲಿಪುರಮ್‍ನಲ್ಲಿದೆ.

ಇದು ಒಂದು ರಚನಾತ್ಮಕ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾನೈಟ್ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ. 8 ನೇ ಶತಮಾನದ್ದೆಂದು ಕಾಲನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ರಚನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಪಲ್ಲವ ರಾಜವಂಶದ ನರಸಿಂಹವರ್ಮನ್ II ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ತಾಣವು ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಬಂದರು ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರಚನಾತ್ಮಕ ಕಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಮಾರ್ಕೊ ಪೊಲೊ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಅವನ ನಂತರ ಬಂದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಈ ತಾಣವನ್ನು ಸೆವೆನ್ ಪಗೋಡಾಸ್ (ಏಳು ಪಗೋಡಾಗಳು) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಬಹುಶಃ ಸಮುದ್ರಯಾನಕಾರರಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಪಗೋಡಾದಂತೆ ಗೋಚರಿಸುವುದರಿಂದ, ಈ ಹೆಸರು ಸಮುದ್ರಯಾನಕಾರರಿಗೆ ಪರಿಚಿತವಾಯಿತು.

ಕೋರಮಂಡಲ್ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2004 ರ ಸುನಾಮಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಾನೈಟ್ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಕುಸಿದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಮಹಾಬಲಿಪುರಮ್ ದೇವಾಲಯವು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಡೈರಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಏಳು ಪಗೋಡಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಊಹೆಯನ್ನು ಇದು ನವೀಕರಿಸಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿವೆ. 7 ಮತ್ತು 8 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಂಹಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ನವಿಲುಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲಾ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನೂ ಸುನಾಮಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು.

೨೦೦೪ರ ಸುನಾಮಿಯು ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದರೂ, ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು. ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ *ಬಲಿ* *ಪೀಠ*ದ ಅಡಿಪಾಯ, ದೋಣಿಯ ಬಂದರು ಕಾಪಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್‍ನ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ವರಾಹ (ಹಂದಿ) ಶಿಲ್ಪವಿರುವ ಸಣ್ಣ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಯಿತು. ದೇವಾಲಯದ ಅಡಿಪಾಯವು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಇದು ಸುನಾಮಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಲೆಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಂಡಿತು; ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ತೀರಗೋಡೆಗಳೂ ಅದರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನೆರವಾದವು.

ಚಿಕ್ಕದಾದ ಶಿವ ದೇವಾಲಯದ ಚಪ್ಪಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಎರಡು ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳ ಹೆಸರುಗಳು *ಕ್ಷತ್ರಿಯಸಿಂಹ ಪಲ್ಲವೇಶ್ವರ-ಗೃಹಂ*, *ರಾಜಸಿಂಹ ಪಲ್ಲವೇಶ್ವರ-ಗೃಹಂ* ಮತ್ತು *ಪ್ಲಿಕೊಂಡರುಳಿಯ-ದೇವರು* ಎಂದಾಗಿವೆ. ಇಡೀ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು *ಜಲಶಯನ* (ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವುದು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣು ದೇಗುಲವೇ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನಗೊಂಡ ಮೊದಲ ದೇಗುಲ ಎಂಬುದು ಇದರಿಂದ ದೃಢಪಡುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣು ದೇಗುಲದ ಹಾಸುಗಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿನ ಶಾಸನವೂ ಇದನ್ನು *ನರಪತಿಸಿಂಹ ಪಲ್ಲವ ವಿಷ್ಣು ಗೃಹ* ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ *ನರಪತಿಸಿಂಹ* ಎಂಬುದು ರಾಜಸಿಂಹನ ಒಂದು ಬಿರುದು. ದೇಗುಲದಲ್ಲಿರುವ ಶಿವಲಿಂಗದ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಯ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್ ಐದು ಅಂತಸ್ತಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಒಂದು ಕಲ್ಲುಗಣಿಯಿಂದ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಚನಾತ್ಮಕ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪಿರಮಿಡ್ ರಚನೆಯು  ಎತ್ತರವಿದ್ದು  ಚದರ ವೇದಿಕೆ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು ಇದು ಮೂಲ ಮುಖಮಂಟಪವಾಗಿತ್ತು . ಇದನ್ನು ನಯವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾನೈಟ್‌ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್ ಮಹಾಬಲಿಪುರಮ್‍ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2000 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಮರಳಿನ ಕೆಳಗೆ ಹೊಸ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ.

ದೇವಾಲಯವು ಮೂರು ಗುಡಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಗುಡಿಯು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಎರಡನೇಯದೂ ಕೂಡ. ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೂರನೇ ಗುಡಿಯು ಮಲಗಿರುವ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದೊಳಗೆ ವಿಷ್ಣು ಗುಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನೀರು ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಎರಡು ಶಿವಾಲಯಗಳು ಸಂರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಲಂಬಕೋನೀಯವಾಗಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಅಡ್ಡ ಉರುಳೆ ಮಾಳಿಗೆಯ ಗೋಪುರದ ಮೂಲಕ ಇದೆ. ಎರಡು ಶಿಖರಗಳು ಪಿರಮಿಡ್ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂತಸ್ತು ಗಾಢ ನೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮುಂಜೂರುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.

## ಕಲಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ 
thumb| ಚಿಕಣಿ ದೇಗುಲ
ದೇವಾಲಯವು ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ದೇವತೆಯಾದ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ನಡುವೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭಾರವಾದ ಹೊರ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸಣ್ಣ ಮಂಟಪವಿದೆ . ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗುಡಿಗಳು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿವೆ. *ಕ್ಷತ್ರಿಯಸಿಮ್ನೇಶ್ವರ*ನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಒಳಗಿನ ಗುಡಿಯನ್ನು ಒಂದು ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು. ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೊರಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿದೆ. ದುರ್ಗೆಯು ತನ್ನ ವಾಹನ ಸಿಂಹದ  ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಳೆ. ಸಿಂಹದ ಎದೆಯ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್‍ಗಳು, ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಂತೆ, ಶೈವ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಗುಡಿಗಳ ಹೊರ ಮುಖಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಪಂಚ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆಯೇ ಇವೆ, ಆದರೂ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಉಪ್ಪು ಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಭಾಗಶಃ ಸವೆದುಹೋಗಿವೆ.
left|thumb| ಶಿವ, ಉಮಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ಸ್ಕಂದ ಇರುವ ಸೋಮಸ್ಕಂದ ಫಲಕ
ದೇವಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಧಾರಾಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಸೋಮಸ್ಕಂದ ಫಲಕ. ಇವುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ಕ್ಷತ್ರಿಯಸಿಂಹೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಒಳಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧಾರಾಲಿಂಗವನ್ನು *ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ* ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು  ) ಚದರ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಎತ್ತರ  ಆಗಿದೆ. ಧಾರಾಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಶಿವಲಿಂಗವು ರಾಜಸಿಂಹ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಕಪ್ಪು ಬಸಾಲ್ಟ್ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಣ್ಣ ಕೊಳವೆ ಕೊರೆದಿದ್ದು ಹದಿನಾರು ಮುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಲಿಂಗದ ಮೇಲಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟು ಎತ್ತರ . ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅಡಿಪಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾದವನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೊದಲ ಕೋಣೆಯಾಗಿರುವ *ಅರ್ಧಮಂಟಪ*ವು ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ತರ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಗುಡಿಯ ಉತ್ತರ ಗೋಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕನಾಗಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ದುರ್ಗೆಯ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಗುಡಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಲು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಮಾರ್ಗವೂ ಇದೆ. ಈ ಚಿಕಣಿ ಗುಡಿಯು ಶಿವನಿಗೂ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.
thumb| ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಪುಷ್ಕರಿಣಿ
ಇದು ಹದಿನಾರು-ಬದಿಯ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಆಧಾರಶಿಲೆಯಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿನ್ಯಾಸವು ರಚನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿವೆ. ಚೌಕಸ್ಥಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಲ್ಲವರ ಕಾಲದ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಒಂದೇ ಅಂತಸ್ತಿನ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಶಿಖರವು ವೇಸರ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಶಿಖರವನ್ನು ವೃತ್ತಾಕಾರದ *ಗ್ರೀವ*ದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಾಲ್ಕು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ *ಕುಡುಗಳು* ಮತ್ತು *ಮಹಾ-ನಾಸಿಕಗಳು* ಇದ್ದು ಪ್ರತಿ *ನಾಸಿಕವು* ಗಣೇಶನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಿಖರದ ಮೇಲಿನ ಕಳಸ ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ.

## ಸಂರಕ್ಷಣೆ 
ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಎಎಸ್‌ಐ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಸುತ್ತಲೂ ಒಡ್ಡು ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.

## ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ 

ಚಿತ್ರ:Shore temple ariel.jpg|ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್‍ನ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ
ಚಿತ್ರ:Shore temple 2.JPG|Shore Temple, left side
ಚಿತ್ರ:Shore temple 3.JPG|Shore Temple, right side
ಚಿತ್ರ:Mamallapuram, The Shore Temple 2, India.jpg|ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್‍ನ ನೋಟ
ಚಿತ್ರ:Mamallapuram, Shore Temple, India.jpg|ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್‍ನ ವಿಮಾನ
ಚಿತ್ರ:Mahabali006.jpg|ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್, . ಸೌಜನ್ಯ ಜೆ.ಡಬ್ಲ್ಯು. ಕೂಂಬ್ಸ್
ಚಿತ್ರ:Shore Temple night.jpg|ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ
ಚಿತ್ರ:Shore temple, mahabalipuram.jpg|ಶೋರ್ ಟೆಂಪಲ್
ಚಿತ್ರ:Kathak Danseuse Namrata Rai at Sea Shore Temple.jpg|Kathak Danseuse Namrata Rai at Sea Shore Temple
ಚಿತ್ರ:Mamallapuram, Shore Temple, Pallava dynasty, India.jpg

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* The Shore Temple stands its ground
* Shore Temple complete info 
* Group of Monuments Mahabalipuram (1984), Tamil Nadu
* www.shoretemple.com 

ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡು
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು