open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಜಿ.ಬಿ.ಖಾಡೆ

## ಹುಟ್ಟು
ಹಿರಿಯ ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಗಣಪತಿ ಬಾಪು ಖಾಡೆ ಜಮಖಂಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ತೊದಲಬಾಗಿಯಲ್ಲಿ 1 ಮಾರ್ಚ 1 943 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.
## ಸಾಹಿತ್ಯ
ಕಳೆದ ಐದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ,ಸಂಪಾದನೆ,ಪ್ರಕಟಣೆ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಖಾಡೆ ಅವರು ಸಂಪಾದಿಸಿರುವ ಜನಪದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕೇಂದ್ರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತುಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ.ಕಾಡು ಹೂಗಳು,ಹಳ್ಳಿ ಹಬ್ಬಿಸಿದ ಹೂಬಳ್ಳಿ,ಬೆಳವಲದ ಬೆಳಕು,ಜನಪದ ಹಾಸ್ಯ ಕಥೆಗಳು,ಮೊದಲಾದವು ಇವರ ಜನಪದ ಕೃತಿಗಳು.ತಮ್ಮ ಆತ್ಮ ಕಥೆಯನ್ನು' ಬದುಕೆ ಜಾನಪದ ' ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಲೆಖ್ಖಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಹಾಲಿಗೇರಿ,ರಡ್ಡೆರ ತಿಮ್ಮಾಪುರ,ಕೆರೂರ,ಗೊರಬಾಳ,ತಳ್ಳಿಕೇರಿ,ಸೂಳೇಭಾವಿ,ಐಹೊಳೆ,ಬದನೂರ,ಭಂಟನೂರ,ಜುನ್ನುರ,ಹಾಗೂ ಲೋಕಾಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅಳಿದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಂಠಸ್ಥ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಊರೂರು ಸುತ್ತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಜಿ.ಬಿ.ಖಾಡೆ ಅವರಿಗೆ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ 'ಜನಪದ ತಜ್ಞ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಬಾಗಲಕೋಟ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದೆ.ಇವರ ಪುತ್ರರಾದ ಅಶೋಕ ಖಾಡೆ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿ,ಡಾ.ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದವರು,ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಬಾಪು ಖಾಡೆ ಬೆಳಗಾವಿಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ ವಿಭಾಗೀಯ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜಿ.ಬಿ.ಖಾಡೆ ಅವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಗಂಗೂಬಾಯಿ  ಖಾಡೆ ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊಡ್ಡದು. ಸಧ್ಯ ತಮ್ಮ ವಿಶ್ರಾಂತ ಬದುಕನ್ನು ಮುಧೋಳದಲ್ಲಿ ತಾವು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಮನೆ ‘ಜನಪದ ನಿಲಯ’ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಜಿ.ಬಿ.ಖಾಡೆ ಯವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆ ದೊಡ್ಡದು.ಅವರ ಜಾನಪದ ಕಾಯಕದ ಸಾಧನೆ ನಿರಂತರವಾಗಿರಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಗದವರು ಕೇಂದ್ರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ  ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ಮರಣ
ಹೆಸರಾಂತ ಸಾಹಿತಿ ಜಿ.ಬಿ.ಖಾಡೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ೭೭ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದಿ.೩೦.ಮಾರ್ಚ,೨೦೧೯ ರಂದು ಶನಿವಾರ ಮುಂ ೮ ಗಂಟೆಗೆ ತೀರಿಕೊಂಡರು.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಎಣ್ಣೆ

**ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಎಣ್ಣೆ**ಯನ್ನು  ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಬೀಜ/ವಿತ್ತನದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಮರ *ಗಟ್ಟಿಫೆರ*(Guttiferae)ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮರ. ಇದರ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಸರು*ಮೆಸುಯ ಫೆರ್ರೆಯೆ(masua ferreae). ಈ ಮರವನ್ನು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಐರನ್ ವುಡ್ ಆಫ್ ಅಸ್ಸಾಂ(Iron wood of Assam), ಮತ್ತು ಸಿಲೊನ್ ಐರನ್ ವುಡ್(cylon Iron wood)ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಭಾರತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಹೆಸರು 
*ಅಸ್ಸಾಂ=ನಾಬೋರ್(Naboor)
*ಬಿಹಾರ=ನಾಗಕೇಷುರ್(Nagakeshur)
*ಬಂಗಾಲ=ನಾಗೇಸರ್(Nagesar)
*ಹಿಂದಿ=ನಾಘ್ ಹಾಸ(Naghas)ನಾಗ್ ಕೇಸರ್(Nagkesar)
*ಮಲಯಾಳಂ=ನಾಗ ಚಂಪಕಂ(Naga champakam),ವೆಲುತ್ತ ಚಂಪಕಮ್{velutta champakam)
*ಮರಾಠಿ=ನಾಗಚಂಪ(Nagachampa)
*ಪಂಜಾಬ=ನಾಗಕೆಸರ್(Nagakesar)
*ತಮಿಳು=ಕರುನಂಗು(karuNangu),(ಇರುಲ್(Irul)
*ತೆಲುಗು=ನಾಗಕೇಸರಿ(Naga kesari)
*ಒರಿಯ=ನಾಗೆಶ್ವರ್(Nageshvar)

## ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಮರ
ಈ ಮರದ ಉಗಮಸ್ಥಾನ ಏಷಿಯಾಖಂಡ. ಕಂಬೋಡಿಯ, ಭಾರತ, ಮಲೇಶಿಯ, ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್, ಸಿಂಗಾಪುರ್. ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಥಾಯ್ಲಂಡ್,ಮತ್ತು ವಿಯತ್ನಾಂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮರ . ಈ ಮರ ಹಿಂದೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಹಿಮಾಲಯ, ಪಶ್ಚಿಮಕಣಿವೆ  ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಮಲೆನಾಡಿನ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮರಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ, ಬಂಗಾಲ, ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ  ಈ ಮರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನೋಡಬಹುದು. ದಕ್ಷಿಣಭಾರತ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮರಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುವನ್ ಮಳೈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಮರ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲಘಾಟ್ ವನಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮರಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಮರಗಳು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ದಿಂದ ೨೦೦ಮೀಟರುಗಳ ಎತ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
 
ಇದು ಮಧ್ಯಸ್ತ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರ. ಇದರ ತೊಗಟೆ ಬೂದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ೮-೧೨ ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದ, ೩-೪ ಸೆಂ,ಮೀ ಅಗಲವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಉದ್ದವಾದ ಈಟಿ ತಲೆಯಾಕಾರವನ್ನು ಎಲೆಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣು ಪರಿಮಾಣ ೨.೫-೩.೦ಸೆ.ಮೀ,ಗೋಲಾಕಾರವಾಗಿ, ಇಲ್ಲಂದರೆ ಅಂಡಾಕಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಹಣ್ಣು ೫೦-೫೫ ಗ್ರಾಂ.ಗಳಷ್ಟು 
ತೂಕ/ಭಾರ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿ ಮೇಲೆ ದೃಢವಾದ ಸಿಪ್ಪೆ/ಹೊಟ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹಣ್ಣಿಗೆ ೧-೪ ಬೀಜಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಬೀಜಗಳು ತಿತ್ತಿನ ತರಹ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಹೂವು ಬಿಡುವ ಸಮಯ ಒಂದೊಂದು ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ  ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚಿ ಇಲ್ಲಂದರೆ, ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವು ಬರುವುದು ಮೊದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೂಗಳು ಬೆಳ್ಳಗೆ ಇದ್ದು ೬-೭ ಸೆಂ.ಮೀ ಉದ್ದ ಇರುತ್ತವೆ. ಹೂವು ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದು, ಒಳ್ಳೇ  ಸುವಾಸನೆ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಹೂವು ಹಣ್ಣಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಎರಡು-ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕಾಲ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ*'

ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಿರಿಸ್ಟಿಕ್, ಪಾಮಿಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಯರಿಕ್ ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ೧೦-೩೦% ವರೆಗೆ ಇವೆ. ಮಿರಿಸ್ಟಿಕ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ೩.೦% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪಾಮಿಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಯರಿಕ್ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ಒಂದೊಂದು ೧೦-೧೬% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ. ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಲಿಕ್ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ  ಹೆಚ್ಚಿನ  ಪ್ರತಿಶತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಒಲಿಕ್ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ ಏಕ ದ್ವಿಬಂಧವುಳ್ಳ ಅಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ. ಒಲಿಕಾಮ್ಲದಲ್ಲಿ ೧೮ ಕಾರ್ಬನ್ ಅಣುಗಳಿದ್ದು ೯ನೆ ಕಾರ್ಬನ್ ಹತ್ತಿರ ದ್ವಿಬಂಧವಿದೆ. ಒಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ೫೦-೭೦% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಎಣ್ಣೆಗಳಲ್ಲಿ  ಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ  ಅರಚಿಡಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ(೧.೮%). ಅರಚಿಡಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ೨೦ಕಾರ್ಬನ್(carbon) ಅಣುಗಳು  ಇರುತ್ತವೆ 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಎಣ್ಣೆಗಳು
ಒಪಿಸಿಡಬ್ಲೂ

೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಒಪಿಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ನೆದರಲ್ಯಾಂಡ ಹೇಗ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ರಸಾಯನಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಒಡಬಂಡಿಕೆಯನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಟಾನಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಘಟನೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ,ಉತ್ಪಾದನೆ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುವದಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಘಟನೆ ಮಹತ್ವ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು ೧೮೯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಪಿಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡದಿವೆ.

ವರ್ಗ:ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು
ಬಡಗ ಚಿತ್ರರಂಗ

ಬಡಗ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಬಡಗ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.  ಇದುವರೆವಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳು ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

* ೧೯೭೯ ಕಾಲ ತಪ್ಪಿದ ಬಯಲು
* ಕೆಮ್ಮಂಜು
* ೨೦೦೬ ಹೊಸ ಮುಂಗಾರು
* ೨೦೦೭ ಉಸಿರೇ ನಿನಗಾಗಿತಾ
* ೨೦೦೯ ಗ್ವಾವವ ತೇಡಿ
* ೨೦೧೦ ಚಿನ್ನದ ಭೂಮಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಬಡಗ
ವರ್ಗ:ಉದಕಮಂಡಲ
ವರ್ಗ:ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ಗೊನಿ ಎಣ್ಣೆ

**ಗೊನಿ ಎಣ್ಣೆ**ಯನ್ನು ಗೊನಿಮರ ಬೀಜದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೊನಿಮರ *ಸಲ್ವಡಾರೇಸಿ*(salvadoraceae)ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮರ. ಎರಡು ಪ್ರಜಾತಿಗಳಿವೆ. ಒಂದನೆಯದು ರಕಮರ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೆಸರು*ಸಲ್ವಡೊರ ಒಲಿಯೊಡೆಸ್ ಡೆನೆ*(salvadora oleoides dene). ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಠಾಪಿಲು(mitha pilu)ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ರಕಮರದ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೆಸರು *ಸಲ್ವಡೊರ ಪೆರ್ಸಿಕ*(salvadora persica), ಈ ಮರವನ್ನು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಖಾರಾ ಪಿಲು(khara Pilu)ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

### ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೊನಿಮರ ಹೆಸರು
*ಸಂಸ್ಕೃತ=ಬ್ರಿಹತ್ ಮಧು(brihat madhu),ಪಿಲು(pilu),ಗುಡ್ ಫಲ್( गुडफल)
*ಹಿಂದಿ=ಪಿಲು(pilu),ಜಲ್(jal)ಮೆಸ್ವಾಕ್(meswak)( मेस्वाक) 
*ತೆಲುಗು=ಗುನ್ನಂಗಿ(gunnamgi),ಜಲ(jala),ವರಗೋಗು)
*ತಮಿಳು=(உகா) (uka) ಯುಕ
*ಮರಾಠಿ,ಪಂಜಾಬ,ರಾಜಸ್ಥಾನ =ಖಾಕನ್(khakan),ಪಿಲು(pilu-पिलु)
*ಬಂಗಾಲ=ಝಲ್(jhal),ಮದನ್ ಮಧುನಿ(madan madhuni)
*ಒರಿಯ=ಕೊತುಂಗ(kotunga)
*ಆಂಗ್ಲ=tooth brush tree,mustard tree

### ಬೀಡು(habitat)
ಈ ಮರದ ಪ್ರಾರಂಭ ಸ್ಥಾನ ಅರಬಿಯನ್ ಅರೆತವರು(Arabian Peninsula). ಈ ಮರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಅರತೆವರು, ಆಫ್ರಿಕ, ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷಿಯಾ, ಮಧ್ಯಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೂಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವ್ಯಾಪ್ತಕತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್, ಹರ್ಯಾಣ, ಪಂಜಾಬ,ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಬೀಜದಲ್ಲಿ ೧೯-೨೧% ಎಣ್ಣೆಯಿದೆ. ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಿತ್ತಿನ ಎಲೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಬೀಜ 
ಪ್ರಮಾಣ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ  ಪ್ರಮಾಣ ೩೨-೩೪% ಇರುತ್ತದೆ. ವಿತ್ತನ ಮೇಲೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗರಗು ಸಿಪ್ಪೆ/ಹೊಟ್ಟು ಇದೆ. ವಿತ್ತನ ಪ್ರಮಾಣ ೦.೫ಸೆಂ.ಮೀ. ಒಣಗಿಸಿದ ಸಿಪ್ಪೆ/ಹೊಟ್ಟು ತೆಗೆದ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ೪೦-೪೩% ಎಣ್ಣೆ ಇರುತ್ತದೆ. ವಿತ್ತನದಲ್ಲಿ ೨೭%ತನಕ ಪ್ರೋಟಿನ್ ಗಳಿರುತ್ತವೆ.

ಈ ಮರದ ಎಲೆ, ಹಣ್ಣು, ವಿತ್ತನ, ತೊಗಟೆ, ಮತ್ತು ಬೇರು(root)ಗಳನ್ನು ಆಯೂರ್ವೇದ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ..

## ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆ
ಬೀಜದ ಮೇಲಿರುವ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಪೆರ್ಸಿಕ(persica)ಜಾತಿ ಬೀಜ ಮೇಲಿರುವ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಡಿಕಾರ್ಡಿಕೇಟರು ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಲೆಯೊಡೆಸ್ (oleoides) ಜಾತಿ ವಿತ್ತನ ಸಿಪ್ಪೆ/ಹೊಟ್ಟನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿತ್ತನದಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಎಕ್ಸುಪೆಲ್ಲರು ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸದ್ಯ ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೫೦ ಸಾವಿರ ಟನ್ನುಗಳ ವಿತ್ತನ ಶೇಖರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿವೆ. ಅಂದಾಜಿಗೆ ೧೭ಸಾವಿರ ಟನ್ನುಗಳ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು.

## ಎಣ್ಣೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಎಣ್ಣೆ ಹಸಿರು ಛಾಯೆ ಇದ್ದು ಅರಿಶಿನ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಗಟಾದ ಅಹಿತಕರ ವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ರುಚಿಯು ವಿಕಾರ ಬರುವ ಹಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಬೆಂಜಿಲ್ ಐಸೋಥೈ ಯೊಸೈನೆಟ್(Benzyl isothio cynate)ಕಾರಣದಿಂದ ಎಣ್ಣೆ ದಟ್ಟವಾದ ಒಗಟಾದ ವಾಸನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ರಿಫೈಂಡ್ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಈ ಎರಡು ಗುಣಗಳು ಕಳಚಿ ಹೊಗುತ್ತವೆ. ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ೮೦-೮೫% ತನಕ ಇರುವುದರಿಂದ ಸಾಧಾರಣ ಉಷ್ಣೋಗ್ರತ ದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಘನರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತ ದೆ. ಅದರಿಂದ ಗೊನಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಗೊನಿ ಕೊಬ್ಬು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣ, ಪರಿಸರ ಉಷ್ಣೋಗ್ರತದಲ್ಲಿ ಘನರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕೊಬ್ಬು(Fat)ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಗೊನಿ ಬೀಜದ ಕೊಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳಾದ ಕಾಫ್ರಿಕ್, ಲಾರಿಕ್, ಮಿರಿಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಪಾಮಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳು ಇವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಲಾರಿಕ್ ಮತ್ತು ಮಿರಿಸ್ಟಿಕ್ ಅಮ್ಲಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಶೇಕಡಾದಲ್ಲಿ ಇವೆ.

**ಎಣ್ಣೆ-ಭೌತಿಕ ಧರ್ಮಗಳು**

**ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು**

### ಎಣ್ಣೆಯ  ಉಪಯೋಗಗಳು
*ಸಾಬೂನು ತಯಾರು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ  ಈ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
*ಮೇಣದ ಬತ್ತಿ(candle stick)ತಯಾರು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
*ಔಷಧ  ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಎಣ್ಣೆಗಳು
ಅಮರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ

ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಅಮರ ನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾ,ಮಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ದ್ವಾಪರಯುಗ ದೇವೇಂದ್ರನಿಂದ, ಪಾಂಡವರು ಇಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾತ ವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಏಕಚಕ್ರನಗರ ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಭೀಮ ಬಕಾಸುರನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂಡು ಭೀಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನೆಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ;ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ.

ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಮೇಕೆ

thumb
**ದೇಶೀಯ ಮೇಕೆ**ಯು (*ಚಾಪ್ರಾ ಏಗಾಗ್ರಸ್ ಹಿಯರ್ಕುಸ್*) ನೈಋತ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪ್‍ನ ಕಾಡು ಮೇಕೆಯಿಂದ ಪಳಗಿಸಿಲಾದ ಮೇಕೆಯ ಒಂದು ಉಪಪ್ರಜಾತಿ. ಮೇಕೆಯು ಬೋವಿಡಿ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕುರಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡೂ ಆಡೆರಳೆ ಉಪಕುಟುಂಬ ಕಪ್ರೀನಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಮೇಕೆಯ ೩೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನ ತಳಿಗಳಿವೆ.ಹೆಣ್ಣು ಮೇಕೆಯನ್ನು"ನಾನೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಮೇಕೆಯನ್ನು "ಬಕ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕವ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಂದು  ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Goat breeds from the Department of Animal Science, Oklahoma State University 
* The American Dairy Goat Association
* British Goat Society
* International Goat Association
* North American Packgoats Association

ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಹಂದಿ

thumb
**ಹಂದಿ**ಯು ಸಮ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳಿರುವ ಗೊರಸುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸೂಯಿಡಿ ಕುಟುಂಬದೊಳಗಿನ ***ಸೂಸ್*** ಜಾತಿಯಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿ. ಹಂದಿಗಳು ದೇಶೀಯ ಹಂದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಪೂರ್ವಜ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುರೇಶಿಯಾದ ಕಾಡು ಹಂದಿ (ಸೂಸ್ ಸ್ಕ್ರೋಫ಼ಾ) ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಪ್ರಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಜಾತಿಯ ಹೊರಗಿನ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಾಬರೂಸಾ ಮತ್ತು ವಾರ್ಟ್‍ಹಾಗ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಸೂಯಿಡಿ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಂತೆ ಹಂದಿಗಳು ಯೂರೇಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಖಂಡಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ.

ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಜೀವಂತವಾದ ಹಂದಿಗಳು ಇರುತ್ತಿವೆ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಂದಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹಂದಿಗಳು ಆಹಾರ ವ್ಯಾಪಕ ಮಾನವರಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಅದು ಮಾಂಸವನ್ನು ಕೂಡ ಸೇವಿಸುತ್ತಾದೆ. 
ಹಂದಿಗಳು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಬಹುದಾದಂತ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಂದಿಗಳು ಮಾನವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಹಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರ ನಡುವೆ ತುಂಬಾ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಇವೆ.

ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಗುನ್ನಾರ್ ಘರ್ಫ಼ೊರ್ಸ್

ಗುನ್ನಾರ್ ಘರ್ಫ಼ೊರ್ಸ್(ಫಫ್ರ್ಗೊರ್ಸ್) ಜಗತ್ತಿನ ೧೯೮ ದೆಶಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿದ ಎಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿ.೩೮ ವಯಸ್ಸಿನ ಈವರು ನಾರ್ವೆ ದೇಶದವರು.ಮೇ ೨೮ ೧೯೭೫ ರ್೦ದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ನಾರ್ವೆಯ ಮೊಬೈಲ್ ಟಿವಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಮೊಬೈಲ್ ಕ೦ಪನಿಯ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಣ ಅಧಿಕಾರಿ ಆಗಿ ಸೆವೆ ಸಲ್ಲಿಸ್ಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಘರ್ಫ಼ೊರ್ಸ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಫಾಲ್ಮೌತ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪದವಿ (ಆನರ್ಸ್) ಮತ್ತು  ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಇಂದ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರು ಮುಲತಃ ನೌಸ್ತ್ದಲ್ ಊರಿನವರು, ಆದರೆ ಓಸ್ಲೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುನ್ನಾರ್ ಯುವ್ವಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಘರ್ಫ಼ೊರ್ಸ್ ಫಾಲ್ಮೌತ್ ಟೌನ್ ತ್೦ಡದ ಪರವಾಗಿ ೧೯೯೫-೯೮ ರಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. ಅವರು ೧೯೮ ದೇಶಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ವಿಶ್ವದ ಕೀರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎ೦ಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರೆ.ಮೇ ೮, ೨೦೧೩ ರಂದು ಕೊನೆಯ ಒಂದು, ಕೇಪ್ ವರ್ಡೆ, ದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.ಜೂನ್ ೧೮, ೨೦೧೨  ರಂದು ಘರ್ಫ಼ೊರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನನ್ ಆಡ್ರಿಯನ್ ಬಟರ್ವರ್ಥ್ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಐದು ಖಂಡಗಳ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಥಮ ರೆಂದು ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ವರ್ಗ:ಜನ
ಹಾಳಯರನಾಳ

ಹಾಳಯರನಾಳ ಗ್ರಾಮವು  ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.

## ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x  ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. 

## ಹವಾಮಾನ
* ಬೆಸಿಗೆ-ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು  ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು  ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ(ಎಪ್ರೀಲನಲ್ಲಿ) , ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ (ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ) ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. 

* ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ - ೩೫°C-೪೨°C ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್

* ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು 

* ಮಳೆಗಾಲ -  ೧೮°C-೨೮°C ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್.

* ಮಳೆ - ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಳೆ ೩೦೦ - ೬೦೦ಮಿಮಿ ಗಳಸ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

* ಗಾಳಿ -ಗಾಳಿ ವೇಗ  ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜೂನ), ೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜುಲೈ)ಹಾಗೂ  ೧೭.೫ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಅಗಸ್ಟ್) ಇರುತ್ತದೆ.

## ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ,, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ,, ಎಣ್ಣಿ  ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ,, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.

## ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು  ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು  ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಧರ್ಮಗಳು
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.

## ಭಾಷೆಗಳು
ಗ್ರಾಮದ  ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ  ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ದೇವಾಲಯಗಳು
ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ  ದೇವಸ್ಥಾನ,  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ದೇವಲಯ,  ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯ,  ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ  ಶ್ರೀ ಹಣಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು  ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಮಸೀದಿಗಳು
ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.

## ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ  ಪ್ರತಿಶತ  ೯೦  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು , ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ  ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.

## ಬೆಳೆಗಳು
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು

ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ , ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು  ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ

ವಾಣಿಜ್ಯ  ಬೆಳೆಗಳು

ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ,  ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.

ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು

ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರಿಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು  ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.

## ಹಬ್ಬಗಳು
ಪ್ರತಿವರ್ಷ   ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ಸಪ್ತಾಹ(ದಿಂಡಿ), ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.

## ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ  ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ  ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.

## ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ವಿಜಾಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ
ಯಕ್ಕಂಚಿ

**ಯಕ್ಕಂಚಿ** ಗ್ರಾಮವು  ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.

## **ಭೌಗೋಳಿಕ**
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x  ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

## **ಹವಾಮಾನ**
* ಬೆಸಿಗೆ-ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು  ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು  ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ **೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿ**ವರೆಗೆ(ಎಪ್ರೀಲನಲ್ಲಿ), ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ **೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ** ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ (ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ) ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
* ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ - **೩೫°C-೪೨°C ಡಿಗ್ರಿ** ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್
* ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು
* ಮಳೆಗಾಲ -  **೧೮°C-೨೮°C ಡಿಗ್ರಿ** ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್.
* ಮಳೆ - ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಳೆ **೩೦೦ - ೬೦೦ಮಿಮಿ** ಗಳಸ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
* ಗಾಳಿ -ಗಾಳಿ ವೇಗ  ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜೂನ), ೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜುಲೈ)ಹಾಗೂ  ೧೭.೫ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಅಗಸ್ಟ್) ಇರುತ್ತದೆ.

## **ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ**
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ **ಕನ್ನಡ**. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. **ಜವಾರಿ** ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. **ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ**,, **ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ,**, **ಎಣ್ಣಿ  ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ**,, **ಕೆನೆಮೊಸರು** ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.

## **ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ**
ಅಪ್ಪಟ **ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ** ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು  ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು  **ದೋತ್ರ**, **ನೆಹರು ಅಂಗಿ** ಮತ್ತು **ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು**(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು **ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ** ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

## **ಧರ್ಮಗಳು**
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  **ಹಿಂದೂ** ಮತ್ತು **ಮುಸ್ಲಿಂ**  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.

## **ಭಾಷೆಗಳು**
ಗ್ರಾಮದ  ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ **ಕನ್ನಡ**. ಇದರೊಂದಿಗೆ  ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

## **ದೇವಾಲಯಗಳು**
ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ  ದೇವಸ್ಥಾನ,  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ದೇವಲಯ,  ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯ,  ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ  ಶ್ರೀ ಹಣಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು  ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## **ಮಸೀದಿಗಳು**
ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.

## **ನೀರಾವರಿ**
ಗ್ರಾಮದ  ಪ್ರತಿಶತ  **೯೦**  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ **ಕಬ್ಬು**, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು, ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

## **ಉದ್ಯೋಗ**
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ **೭೦%** ಜನಸಂಖ್ಯೆ  **ಕೃಷಿ**ಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. **ಕೃಷಿ**ಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ  ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.

## **ಬೆಳೆಗಳು**
**ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು**

ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು  ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ

**ವಾಣಿಜ್ಯ  ಬೆಳೆಗಳು**

**ದ್ರಾಕ್ಷಿ**, **ಕಬ್ಬು**, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ,  ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.

**ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು**

ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರಿಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು  ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.

## **ಹಬ್ಬಗಳು**
ಪ್ರತಿವರ್ಷ   ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ಸಪ್ತಾಹ(ದಿಂಡಿ), ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

## **ಶಿಕ್ಷಣ**
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  **ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ** ಇದೆ.

## **ಸಾಕ್ಷರತೆ**
ಗ್ರಾಮದ  **ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ**  ಸುಮಾರು **೬೭%**. ಅದರಲ್ಲಿ  **೭೫% ಪುರುಷರು** ಹಾಗೂ **೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು** ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.

## **ರಾಜಕೀಯ**
ಗ್ರಾಮವು **ವಿಜಾಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ**ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಸಿಂದಗಿ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಕತ್ತೆಕಿರುಬ

**ಕತ್ತೆಕಿರುಬ**ವು ಕರ್ನಿವೋರಾದ ಫ಼ೆಲಿಫ಼ೋರ್ಮಿಯಾ ಉಪಗಣದ **ಹಾಯೆನಡಿ** ಕುಟುಂಬದ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ. ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಜಾತಿಗಳಿರುವ ಇದು ಕರ್ನಿವೋರಾದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ, ಮತ್ತು ಮಮ್ಮಾಲಿಯಾ ವರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು. ಅವುಗಳ ಅಲ್ಪ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕತ್ತೆಕಿರುಬಗಳು ಅನನ್ಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹಾಗು ಕೆಲವು ಏಷ್ಯಾದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳಾಗಿವೆ.
## ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಕತ್ತೆ ಕಿರುಬ : ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಸ್ತನಿಗಳ ಗುಂಪಿನ (ಕಾರ್ನಿವೊರ) ಹೈಯಿನಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕುರೂಪಿಯಾದ ವನ್ಯಪ್ರಾಣಿ. ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮ ಹೈಯೀನ. 
## ಪ್ರಭೇದಗಳು
ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಹೈ.ಸ್ಟ್ರ ಯೇಟ (ಪಟ್ಟೆಗಳಿರುವ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ). ಇದು ಭಾರತ, ಪರ್ಷಿಯ, ಏಷ್ಯಮೈನರ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ಪುರ್ವ ಆಫ್ರಿಕದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಹೈ.ಬ್ರುನಿಯ (ಕಂದು ಕತ್ತೆಕಿರುಬ) ಎಂಬುದು. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ನಿವಾಸಿ.
## ಲಕ್ಷಣಗಳು
ನಾಯಿಗಳಲ್ಲಿರುವಂಥ ಹೆಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು, ಬಹಳ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾದ ಮುಂಗಾಲುಗಳು, ಮೋಟಾದ ಮತ್ತು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ತಾಕುವಂತಿರುವ ಹಿಂಗಾಲುಗಳು, ಚಿಕ್ಕದಾದ ಪೊದೆಯಂತಿರುವ ಬಾಲ. ಬಹುಬಲಿಷ್ಠವಾದ ದವಡೆಗಳು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂಥ ಉಗುರುಗಳು. ಇವು ಈ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಕತ್ತೆಕಿರುಬಗಳ ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ ಸುಮಾರು ತೋಳದ ಗಾತ್ರದ್ದು. ಬೂದು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಇದರ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಉದ್ದುದ್ದ ಪಟ್ಟೆಗಳಿವೆ. ಕುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕೇಸರಗಳ ಸಾಲಿವೆ. ಇದರ ಕೂಗು ಬಲು ವಿಚಿತ್ರವಾದುದು. ಅಟ್ಟಹಾಸದಿಂದ ಕೇಕೆಹಾಕಿ ನಗುವಂತಿರುತ್ತದೆ, ನಿಶಾಚರಿಯಾದ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಆಹಾರವನ್ನು ವಾಸನೆಯಿಂದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ.
## ಆಹಾರ
ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಯಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸತ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ. ಹುಲಿ, ಚಿರತೆ ಮುಂತಾದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಿಂದು ಮಿಗಿಸಿದುದು ಇದರ ಪಾಲಿಗೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುರಿ, ಆಡು, ನಾಯಿ ಮುಂತಾದ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕದ್ದೊಯ್ಯುವುದೂ ಉಂಟು. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಂಡರೆ ಭಯಪಡುವ ಈ ಪ್ರಾಣಿ ಅವನು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ದೂರವೇ ಇರುತ್ತದೆ.
## ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ
ಇವುಗಳ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿಯದು. ಹೆಣ್ಣು ಕತ್ತೆಕಿರುಬ ಒಂದು ಬಾರಿಗೆ 2-4 ಮರಿಗಳನ್ನು ಈಯುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಯೇ ಮರಿಗಳನ್ನು ಹಾಲೂಣಿಸಿ ಸಾಕುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳೆರಡೂ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಮೊಲೆಯೂಣಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕತ್ತೆಕಿರುಬಗಳನ್ನು ಪಳಗಿಸುವುದೂ ಉಂಟು. ಸಾಕಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಾಧುವಾಗಿಯೂ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
 * IUCN Conservation Union Hyaendiae Specialist Group 

ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಬೇಗಂ ತಲಾಬ್ ಕೆರೆ

**ಬೇಗಂ ತಲಾಬ್ ಕೆರೆ**ಯು ಬಿಜಾಪುರ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಜಲಾಶಯಗಳು
ಕಂಗಾಯಂ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

**ಕಂಗನಾಡು, ಕೋಂಗು** ಅಂತಲೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ **ಕಂಗಾಯಂ**ನ್ನು ಹಳೆ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಮಧುರೈವರೆಗೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಕಂಗೆಯಂ ಊರಿನ ಪಲಯಂಕೊಟ್ಟೈ ಪಟ್ಟಗಾರ್ ವಂಶಸ್ಥರು ಈ ತಳಿಯ ಮುಖ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಕರಾದುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಕಂಗಾಯಂ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಇದು ಅಪ್ಪಟ ಕೆಲಸಗಾರ ತಳಿ. ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡತಳಿ, ಸಣ್ಣತಳಿ ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತಾರಾದರೂ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಭಾರಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣತಳಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧರ್ಮಪುರಿ, ಪೊಲ್ಲಾಚಿ, ಈರೋಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ದೊಡ್ಡ ತಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಅರವಕುರ್ಚಿ, ದಿಂಡಿಗಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ. ಕೊರಂಗಾಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬೇಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಕೂಡಿ ಮೇಯಿಸುವ ಕ್ರಮ ವಿಶೇಷ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳ ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಬೂದು. ಹೋರಿಯ ಭುಜ, ಮುಂಗಾಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪ್ಪಾದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಸುಗೆಂಪು ಕೂಡ ಕಾಣಬಹುದು. ಅಗಲ ಮುಖದ ನಡುವಿನ ಕಣಿವೆ ಇದನ್ನು ಉಳಿದ ತಳಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಹಾಲಿನ ಇಳುವರಿ ದಿನಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದು ಲೀಟರ್.

ಭಾರತೀಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಗೋ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಶದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಗಾಯಮ್ ಕೂಡ ಒಂದು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (TNVASU) ಕಂಗಾಯಮ್ ತಳಿಯ ಜೀವಾಂಕುರ ದ್ರವ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದೆ. ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠ ಕೂಡ ಕಂಗಾಯಮ್ ಉಳಿವಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪೊಂಗಲ್ (ಸಂಕ್ರಾಂತಿ) ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಈರೊಡ್, ಪುದುಕೊಟ್ಟೈ, ಮಧುರೈ  ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು ಎನ್ನುವ ಹೋರಿಗಳನ್ನು ಬೆದರಿಸಿ ಓಡಿಸಿ ಹಿಡಿಯುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೋರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿ ಉಡುಗುವವರೆಗೂ ಹೋರಾಡುವ ಆ ಗೂಳಿಗಳು ಕಂಗಾಯಂ ತಳಿಯವು.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Kangayam 01.JPG|ಹೆಣ್ಣು
ಚಿತ್ರ:Kangayam 02.JPG|ಗಂಡು

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
*ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು

## ಹೊರಸಂಪರ್ಕಗಳು
*ಗುಂಡಿಗೆಯಿರುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ **ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು** ಆಟ - ನೇಟಿವ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ತಾಣದ ಮಾಹಿತಿ
*Palayakottai Kangayambull Website

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಚಳುವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ

## ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಆಂದೋಲನ
ಒಂದು ಲಾಭದ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ, ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪರಿಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಘಟನೆ.
ಫ್ರೀ /ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ  ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯ  ನೀಡುತ್ತದೆ. 
## ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ / ಸೌಲಭ್ಯ  ಇರುತ್ತದೆ
# ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.  
# ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. 
# ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ತನಗೆ ಬೇಕಾದವರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ /ಹಂಚುವುದು ಮಾಡಬಹುದು . 
# ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಕೋಡ್ ಗಳನ್ನು  ಸಹ ಹಂಚಬಹುದು . 
ಇದು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಉಚಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗು ಇದಕ್ಕೆ ಯವುದೇ ರೀತಿಯ ಶುಲ್ಕ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. 
ಮೇಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಬಳಕೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ  ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ . 
ಈ ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಚಳುವಳಿಯು 1983 ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು . ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಗ್ನೂ (GNU OS) 1984ರಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 

1980 ರಲ್ಲಿ GNU GPL(General Public license) ಆವಿಷ್ಕಾರವಾವಾಯಯಿತು. ಇದನ್ನು ಮೇಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಬಳಕೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ  ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಬಳಕೆದಾರರು ಹಾಗು ತಯಾರಕರು ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶದ ನೀತಿ, ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಆದ ಕಾರಣ 1980 ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪಂಗಡದವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಓಪನ್ ಸೊರ್ಸ್ (open source) ಎಂದು ಕರೆದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. 

ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಓಪನ್ ಸೊರ್ಸ್ ತಂತ್ರಾಂಶ, ಎರಡೂ ಪದಗಳು ಬಹುತೇಕ ಒಂದೇ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. 
ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಂದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು  ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಜಾಗೃತಿಗೊಳಿಸುವುದು. ಓಪನ್ ಸೊರ್ಸ್ ಅಂದರೆ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರಮಾಡುವುದು . 

## ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಓಪನ್ ಸೊರ್ಸ್ ತಂತ್ರಾಂಶದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು
ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಓಪನ್ ಸೊರ್ಸ್ ಆಗಬಹುದು ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಓಪನ್ ಸೊರ್ಸ್ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾ‌‌ಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಓಪನ್ ಸೊರ್ಸ್ ನಿಯಮಗಳು ನಿರ್ಭಂದಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅದನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಸಾ‌‌ಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿರುವಂತಹ ಸೊರ್ಸ್ ಕೋಡ್ಗಳ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. 

ಈ ಚಳುವಳಿಯು ರಿಚರ್ಡ್ ಸ್ಟಾಲ್ಮನ್ ರವರ ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಆಲೋಚನೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರೆಪಿತವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಆಂದೋಲನವು ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಐದು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ಹಾಸನ, ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ತುಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಈ ಸಂಘಟನೆಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬, ೨೦೧೩ರಂದು ಅರ್ಧವಾರ್ಷಿಕ ಸರ್ವ ಸದಸ್ಯರ ಸಭೆ ನಡೆಸಿ ಪ್ರೋ. ಗೋಪಿನಾಥ್ ರವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಹಾಗು ಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ರವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಮರುಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಆಂದೋಲನವು ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಆಂದೋಲನ ಭಾರತದ ಒಂದು ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆ.

ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು
ಉಷ್ಟ್ರ ಪಕ್ಷಿ

ಉಷ್ಟ್ರ ಪಕ್ಷಿ ಹಾರಾಡಲು ಆಗದಂತಹ ಒಂದು ಪಕ್ಷಿ. ಬದುಕಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷಿ, ಇದು ಸ್ಟ್ರುತಿಯೊ ಕ್ಯಾಮಲಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಬೇಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.
ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ  ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸೊಮಾಲಿ ಉಷ್ಟ್ರ ಪಕ್ಷಿ ಇತರ ಉಷ್ಟ್ರ ಪಕ್ಷಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯೆ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಪ್ರಬೇಧವೆ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ನೆಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
## ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಈ ಹಕ್ಕಿಸ್ಟ್ರುತಿನಿಫ಼ೊರ್ಮಸ್  struthiniformes ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಜಾತಿಯಡಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಂಗಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಇನ್ನಿತರ ಹಕ್ಕಿ ಗಳೆಂದರೆ, ಕಿವಿ (kiwi), ಏಮು (emu), ರಿಯಾ( rheas), ಕಾಸೊವಾರಿ ( cassowaries).ನಿಯರ್ನಿತಿಸ್ ಉಪವರ್ಗದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಶಾಸ್ತ್ರನಾಮ ಸ್ಟ್ರುಥಿಯೋ ಕ್ಯಾಮೆಲಸ್.
## ಭೌಗೋಳಿಕ ಹರಡುವಿಕೆ
ವಾಸಸ್ಥಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರೇಬಿಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕ ದೇಶಗಳ ಮರಳು ಕಾಡುಗಳು.ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ರ್ಹಿಯ ಅಮೆರಿಕಾನ ಪ್ರಭೇದದ ಹುಲ್ಲಿಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
## ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಗಂಡು ಸುಮಾರು 8' ಎತ್ತರವೂ 150 ಕೆಜಿ ಪೌಂಡ್ ತೂಕವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿರಿಯದು. ಹಾರಲಾಗದ ಪಕ್ಷಿ ಇದು. ಆದರೆ ಬಲು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಬಲ್ಲುದು.   ಉಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಟೊಳ್ಳುಕಾಂಡದ ದಪ್ಪಗರಿಗಳಿವೆ. ತಲೆ ಸಣ್ಣದು. ಕತ್ತು ಉದ್ದ, ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಗರಿಗಳ ಹೊದಿಕೆಯಿಲ್ಲ. ಅಗಲವಾದ ಚಪ್ಪಟೆಯದ ಕೊಕ್ಕು. ಕಾಲುಗಳು ಉದ್ದ, ಬಲವಾಗಿವೆ. ಇವಕ್ಕೂ ಗರಿಗಳ ಹೊದಿಕೆಯಿಲ್ಲ. ಅಗಲವಾದ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ಕೊಕ್ಕು. ಕಾಲುಗಳು ಉದ್ದ, ಬಲವಾಗಿವೆ. ಇವಕ್ಕೂ ಗರಿಗಳ ಹೊದಿಕೆಯಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಕಾಲುಬೆರಳುಗಳು ಮಾತ್ರ ಇವೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೆತ್ತೆ ಇದೆ. ಒಂದು ಕಾಲುಬೆರಳು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕಿಂತ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ಇವನ್ನು ಸರ್ವಭಕ್ಷಕಗಳೆಂದು ಕರೆದರೂ ತಿನ್ನುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಿಡಗಂಟೆಗಳನ್ನೇ. ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ ಹೆಚ್ಚು. ಅನೇಕ ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಒಂದು ಗಂಡು ಇರುವ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು ಪದ್ಧತಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿ ಒಂದು ಸಲಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಗಂಡು ಮೊದಲೇ ತೋಡಿದ ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಕಾವುಕೊಟ್ಟು ಕಾಪಾಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಎರಡೂ ಹಕ್ಕಿಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಮರಿ ಹುಟ್ಟಿದಾಗಲೇ ಅದಕ್ಕೆ ಗರಿಗಳ ಹೊದಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತಿರುಗಾಡಿ ತಾಯಿತಂದೆಗಳ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲುದು. ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಮಾಂಸಯುತವಾದ ಶಿಶ್ನವಿದೆ. ಹಾಗೆ ಹೆಣ್ಣುಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಂಬುಲ್ಲ(ಕ್ಲಿಟೋರಿಸ್) ಉಂಟು. ಇವು ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಮೀಸೊಜೋಯಿಕ್ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.
ಇದರ ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತು ನೀಳವಾಗಿದ್ದು ಗಂಟೆಗೆ ೭೦ ಕಿಲೊಮಿಟರ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಓಡ ಬಲ್ಲದು. ಈಗ ಜೇವಂತ ಇರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತಿ ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಹಕ್ಕಿ ಆಗಿದೆ.
ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಹಾರಿಯಗಿದ್ದುರು ಕೆಲವು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ ಇಲ್ಲದ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ೫-೫೦ ಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವ ತಂಡದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತದೆ. ತಮಗೆ ಅಪಾಯ ಮೂಡಿದಾಗ ಬಲಾವಾಗೆ ಎದುರಾಳಿಗೆ ಓದೆಯುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವು ಓಡಿ ಹೊಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಬಗ್ಗಿ ಪೋದೆಗಳ ನಡುವೆ ಅವಿತು ಕೋಳ್ಳುತ್ತವೆ. 
## ಸಾಕಣೆ
ಇವುಗಳನ್ನು ಪುಕ್ಕಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಮಾಂಸಕಾಗಿ ಸಾಕುತ್ತಾರೆ. ಗರಿಗಳನ್ನು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*
* (Common) Ostrich – Species text in The Atlas of Southern African Birds.
* British Domesticated Ostrich Association
* Index for various ostrich studies and papers 
* World Ostrich Association .

ವರ್ಗ:ಹಕ್ಕಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ

**ಕರ್ನಾಟಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ** ಧಾರವಾಡ (೧೯೧೭) ಅಥವಾ **ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು** ಬಿ.ಎ, ಬಿ.ಕಾಮ್ ಮತ್ತು ಬಿ.ಎಸ್‌ಸಿ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು. ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾಲೇಜು ರಸ್ತೆ,ಧಾರವಾಡ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಾಲೇಜು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.ಇಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೂಡ ಇದೆ, ಅಂದರೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಂಡಳಿ ಅನುಮೋದಿತ  ಮೊದಲನೇ ಹಾಗೂ ದ್ವಿತೀಯ ಪದವಿಪೂರ್ವ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಕರ್ನಾಟಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರು ಇಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ.

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬಿಜಾಪುರ

**ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ  ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ**ವು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ  ಬಿಜಾಪುರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. **ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ**ವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ  ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು  ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ  ಪದವಿ ಹಾಗೂ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಅಥಣಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಎಕರೆ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಹೊಂದಿದೆ. ತೊರವಿ ಗ್ರಾಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ, ರಾಜ್ಯದ ಏಕೈಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನಿಂತಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಸಶಕ್ತರನ್ನಾಗಿಸುವ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ತರುವ ಧ್ಯೇಯದೊಂದಿಗೆ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ೧೫ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರು ಇಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

## **ವಿಭಾಗಗಳು** 
* ಕನ್ನಡ 
* ಹಿಂದಿ 
* ಉರ್ದು 
* ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ 
* ಕಂಪ್ಯೂಟರ

ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು
ಕೃಷ್ಣಾ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

**ಕೃಷ್ಣಾ** ಅಥವಾ **ಕೃಷ್ಣಾತೀರಿ** ತಳಿಯ ಗೋವುಗಳು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಿಂದಲೂ ಮಲಪ್ರಭಾ, ಘಟಪ್ರಭಾ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿತೀರಪ್ರದೇಶ ಅಂದರೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೀರಜ್, ಸಾಂಗ್ಲಿ, ಕೊಲ್ಲಾಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಮಖಂಡಿ, ಬೆಳಗಾವಿ, ರಾಯಚೂರು ಪ್ರದೇಶದ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಂಗ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದವರು. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಗುಂಟ ಇರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲು ಮಣ್ಣಿಗೆ, ಘೋರ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಹೂಟೆ ಮಾಡುವುದೇ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಅಂತಾಗಿ  ಕಷ್ಟಸಹಿಷ್ಣು ತಳಿಯೊಂದರ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ್ದು ಕೃಷ್ಣಾ.

ಅತಿ ಉಷ್ಣ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲೂ ವಿರಾಮವಿಲ್ಲದೆ ೨೫-೩೦ ಕಿ.ಮಿ. ನಡೆಯಬಲ್ಲ ಇವುಗಳ ಕಷ್ಟಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ೨ ಟನ್ನಿನವರೆಗೂ ಭಾರ ಎಳೆಯಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ದಿನಕ್ಕೆ ೮-೧೦ ತಾಸು ದುಡಿಯಬಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೃಷ್ಣಾ, ಇಂದಿಗೂ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ರೈತರಿಗೆ ವರದಾನ. ಬೆವರಿನ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಶರೀರ ರಚನೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೊರಸಿನ ರಚನೆ ಈ ಭಾಗದ ನೆಲಕ್ಕೆ, ಹವಾಗುಣಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ. ಸಂತಾನದ ಅವಧಿ ಕೂಡ ದೊಡ್ಡದೇ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಂದರಂತೆ ೯-೧೨ ಕರು ಈಯಬಲ್ಲವು. ಹಾಲು ದಿನಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದು ಲೀಟರ್. ನೆಲ ಮುಟ್ಟುವಂತಿರುವ ಬಾಲ, ಸಣ್ಣ ಕಿವಿ, ಅಗಲ ಹಣೆ, ಒಳಚಾಚಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಕೊಂಬು ಹೊಂದಿದೆ ಕೃಷ್ಣಾ.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾತೀರಪ್ರದೇಶದ ಕಲ್ಲು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುವುದೇ ಒಂದು ಸವಾಲು ಎಂದೆನಿಸಿದ್ದಾಗ ರೈತರ ಜೀವನನಿರ್ವಹಣೆಯ ನೊಗಕ್ಕೆ ತಾವೂ ಹೆಗಲು ಕೊಟ್ಟು, ಅಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಪದ್ಧತಿಯ ಜೀವನಾಡಿ ಎನಿಸಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣಾ ತಳಿ ವಿನಾಶದ ಅಂಚಿಗೆ ಸರಿದು ಈಗ ನೂರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳಿಂದ ವಿದೇಶಿಯರನ್ನೂ ಸೆಳೆದ ಇವು ಬ್ರೆಜಿಲ್, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರಫ್ತಾಗಿವೆ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Krishna Valley bull.jpg|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ:Krishna-cow 01.JPG|ಹೆಣ್ಣು

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಅಮೃತ ಮಹಲ್ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

ಇವುಗಳು ಕೆಲಸಗಾರ ತಳಿ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಮೂಲತಃ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಸನ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯವುಗಳಾದ ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೈಸೂರು ಅರಸರು ೧೫೭೨ ರಿಂದ ೧೬೩೬ರ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮುಗಳ ಸಾಗಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಈ ತಳಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. 
1617-1704 ರಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜರು ಕಾಲಾನುಸಾರವಾಗಿ ಈ ಕರುಹಟ್ಟಿಗೆ ರಾಸುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಈ ರಾಸುಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿತ 'ಕಾವಲು'ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರು. ಅಂದಿನ ಮಹಾರಾಜರಾದ ಸನ್ಮಾನ್ಯ ಶ್ರೀ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ರವರು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 'ಬೆಣ್ಣೆ ಚಾವಡಿ' ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು.
1799 ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರು ಬೆಣ್ಣೆ ಚಾವಡಿ ಹೆಸರನ್ನು 'ಅಮೃತ್ ಮಹಲ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ, ಅಮೃತ್ ಮಹಲ್ ತಳಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿದರು. ಹಾಗೂ ಈ ಇಲಾಖೆಯ ಉನ್ನತೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ಹುಕುಂನಾಮ ಮುಖೇನ ಅಳವಡಿಸಿದರು. 1799-1881 ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರ ಅವನತಿಯ ನಂತರ ಅಮೃತ್ ಮಹಲ್ ಇಲಾಖೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟೀಷರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಮೃತ್ ಮಹಲ್ ದನಗಳನ್ನು ಹಾಲು, ಉಳುಮೆ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಿದರು. ಈ ಇಲಾಖೆಗೆ ಒಟ್ಟು 143 ಕಾವಲುಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಅಂದಿನ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಹಾಯಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. 
ಮೈಸೂರಿನ ದಿವಾನರಾಗಿದ್ದ ಪೂರ್ಣಯ್ಯನವರು ಈ ಅಮೃತಮಹಲ್ ತಳಿಗಳನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಇಂದಿಗೂ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕೆಲಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೃತಮಹಲ್ ತಳಿಯ ದನ ಕರುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಯ್ಯನ ದನಗಳೆಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಹಾಗು ಹೈದರಾಲಿ, ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ತಳಿಗಳ ಬಂಜಾರವೆಂಬ ದಳ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು. ಕೇವಲ ೨೩೭ ಅಮೃತಮಹಲ್ ತಳಿಯ ಎತ್ತುಗಳು ೩೦೦೦ದಷ್ಟಿದ್ದ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಓಡಿಸಿರುವುದು ಇಂದು ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಹಾಗೂ ದ್ವಿತೀಯ ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಈ ತಳಿಯ ಎತ್ತುಗಳು ಉಪಕರಿಸಿದ್ದವು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಮೃತಮಹಲ್ ತಳಿಗಳು ಸಾಕಿದ ಒಡೆಯನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಠೆ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಆಹಾರ, ನೀರು ಸೇವಿಸದೇ ಸಾಮಾನು ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀಡದಿದ್ದರೂ ಆಕಳುಗಳು ಶ್ರಮದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತವೆ.
 
ಹಾಸನ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಕೆಲವು ಭಾಗ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಹಳೇ ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶ, ಮಂಡ್ಯ ಮೊದಲಾದೆಡೆ ಈ ತಳಿಯ ಸಂವರ್ಧನೆಗಾಗಿ ಅಮೃತಮಹಲ್ ಕಾವಲು ಭೂಮಿ ಬಿಟ್ಟಂತಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನೋಡಲು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆದರಿಂದು ಅವಗಣನೆಯಿಂದಾಗಿ ಆ ಕಾವಲು ಭೂಮಿಗಳು ಅತಿಕ್ರಮಣವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ತಳಿಗಳು ಕೂಡ ಅಂತ್ಯವಾಗುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿವೆ. 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 
## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Amruthamahal 01.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ:Amruthamahal 02.JPG|ಹೆಣ್ಣು

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಸಾಹಿವಾಲ್ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

ಭಾರತೀಯ ಗೋಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ  ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಹಾಲಿನ ತಳಿ ಎನ್ನಿಸಿರುವುದು **ಸಾಹಿವಾಲ್**. ಇದರ ಮೂಲ ಈಗಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಾಹಿವಾಲ್ ನಗರ. ಅಲ್ಲಿ ಜಂಗ್ಳಿಗಳು ಎಂಬ ಜನರು ಇವುಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಎಂತಹ ಬಿಸಿಲಿಗೂ ಜಗ್ಗದ ಇದರ ದೇಹ ಪ್ರಕೃತಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೇಗ ಜನಪ್ರಿಯರನ್ನಾಗಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಂಜಾಬ್, ಉತ್ತರಾಂಚಲ ದಾಟಿಸಿ ಕರೆತಂದಿತು. ಇವುಗಳ ರೋಗ ನಿರೋಧದಕತೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಎಲ್ಲವು ಇವುಗಳನ್ನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯನ್ನಾಗಿಸಿದವು.

ಎಂತಹ ಬಿಸಿಲಿಗೂ ದೇಹದ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗದೆ ಉಳಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಮ ಹೊಂದಿರುವ  ತಳಿ ಇದು. ಮೊಣಕಾಲುದ್ದದ ಬಾಲ, ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಊದು ಬಣ್ಣ, ಅಗಲ ಕಿವಿಗಳು, ಉದ್ದ ಬಾಲ, ಹಿಂಚಾಚಿರುವ ಕೋಡುಗಳು. ೩೫೦ ಕೆ.ಜಿ ತೂಗುವ ಇವುಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರ ಗೋವುಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಕರು ಈಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೩೫ರಿಂದ ೪೦ ತಿಂಗಳಿಗೆ. ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೪೦೦-೪೨೫ ದಿನಗಳ ಅವಧಿ ಮುಂದಿನ ಕರುವಿಗೆ. ಹೀಗೇ ಸಾಗುತ್ತಾ ಒಂದು ಜೀವಮಾನಕ್ಕೆ. ೧೦-೧೨ ಕರು ಹಾಕಬಲ್ಲವು. ದಿನಕ್ಕೆ ೧೫-೨೦ ಲೀಟರ್ ಹಾಲು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಮೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ರವಿಸುವ ವಿಶೇಷ ದ್ರವಕ್ಕೆ ಹುಳಹುಪ್ಪಟೆ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡುವ ವಿಶೇಷತೆ ಇದೆ.

೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಗೋವುಗಳನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ನ್ಯೂಗಿನಿಯಾದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಸಂಶೋಧಕರು ನೋಡಿ ಮೆಚ್ಚಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕರದೊಯ್ದು ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ  ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿ ನಂತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಕ್ಕೆ ರವಾನೆಯಾದವು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಉಳುಮೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದೆವಾದರೂ ನಂತರ ಇವುಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ಹಾಲಿನ ತಳಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಸಾಹಿವಾಲ್ ಉಪತಳಿಗಳಾದ Australian milking Zebu, Australian friesian sahiwal ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಕೀನ್ಯಾ ದೇಶದಲ್ಲಂತೂ ಸಾಹಿವಾಲ್ ಮನೆಮಾತು. ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಭಾರತದಿಂದ ಹೊರಹೋದ ತಳಿಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ: Sahiwala 02.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ: Sahiwala 01.JPG|ಹೆಣ್ಣು

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಹಳ್ಳಿಕಾರ್ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

ಭಾರತದ ಗೋ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ **ಹಳ್ಳಿಕಾರ್** ಕೂಡ ಒಂದು. ಈ ತಳಿಯ ಉಪಾಸಕರು ಯದುವಂಶ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಯದುವಂಶಿ ಹಳ್ಳಿಕಾರ ಸಮುದಾಯ. ಈ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಈ ತಳಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.  ಭಾರತದ ಗೋ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಕಾರ್‌ ಅನ್ನು ಅಪ್ಪಟ ಕೆಲಸಗಾರ ತಳಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸತತ ೨೪ ಗಂಟೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ೧೦-೧೪ ಟನ್ ಭಾರ ಎಳೆಯಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಅತಿ ವೇಗ ಹೊಂದಿರುವ ಅಪರೂಪದ ತಳಿ ಇದು. ದಿನಕ್ಕೆ ೪೦-೫೦ ಮೈಲಿ ದೂರವನ್ನು ಯಾವ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಕ್ರಮಿಸಬಲ್ಲ ತಳಿ ಇದು. ಉಳುಮೆಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತು ಮತ್ತು ಹಸು ಎರಡನ್ನೂ ಬಳಸಬಹುದಾದ ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ತಳಿ ಇದಾಗಿದೆ. 

*ಬಾಸ್ ಇಂಡಿಕಸ್* ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಹಳ್ಳಿಕಾರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದು ಹಳ್ಳಿಕಾರ ಸಮುದಾಯ ವಾಸಿಸುವ ಹಳ್ಳಿಕಾರ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೈಸೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ತುಮಕೂರು, ಹಾಸನ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.  ಈ ಸಮುದಾಯದ ಜನ  ಈ ಹಳ್ಳಿಕಾರ ತಳಿ ದನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಲವಾರು ರಾಜ ಮಹಾರಾಜರ ಯುದ್ಧಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ,  ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ದ ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಕಾರ್ ದನಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ ಎನ್ನುವ ಜಾನಪದ ಕತೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 
ಜನಜನಿತವಾಗಿವೆ. ತೆಲಂಗಾಣದ ರಾಯಲ ಸೀಮಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಕಾರ್‌ಗಳನ್ನು "ಸೀಮಾ" ಹಸುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಹಿಂದಿನ ಮಹಾರಾಜರಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ *ಅಮೃತ್ ಮಹಲ್* ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಎರಡು ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ತಳಿಯು *ಅಮೃತ್ ಮಹಲ್* ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೂಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. 
## ರೂಪ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳದ್ದು ಬೂದು ಬಣ್ಣ, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಗ್ಗಿದಂತಿರುವ ಕೋಡುಗಳು, ೧೭೦-೧೯೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ಆಸುಪಾಸು ೪೫೦ ಕೆ.ಜಿ. ತೂಕ. ಕರಾವಿನ ಅವಧಿ ೨೫೦ರಿಂದ ೩೧೦ ದಿನಗಳು. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಇವುಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬೀಜದ ಹೋರಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಆಕಾರವೊಂದನ್ನೇ ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈಗಿನ ತಳಿಗಳು ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು-ಎರಡು ಲೀಟರ್ ಹಾಲು ಕೊಡುತ್ತವೆ ಅಷ್ಟೆ.

ಸಣ್ಣ- ಮಳ್ಳಿಗೆ, ಗುಜುಮಾವು ಎಂಬ ಎರಡು ಉಪತಳಿಗಳು ಇದ್ದವು ಎನ್ನುತ್ತಾರಾದರೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ಹಳ್ಳಿಕಾರ್ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಅಂಚೆಚೀಟಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ತಳಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿವೆಯಾದರೂ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ದಿನ ದಿನಕ್ಕೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಲೇ ಸಾಗಿದೆ. ಇರುವ ಗೋವುಗಳು ಕೂಡ ಕೇವಲ ಶೇಕಡ ೬೦-೭೦ ತಳಿಶುದ್ಧತೆ ಹೊಂದಿವೆ.
## ಇಂದಿನ ಬಳಕೆಗಳು
* ಹಸುಗಳು - ಹಾಲು ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ , ಉಳುಮೆ
* ಸ್ಟಡ್ ಬುಲ್ಸ್ - ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ, ಬುಲ್ ರೇಸ್
* ಎತ್ತು - ಉಳುಮೆ, ಎತ್ತಿನ ಓಟ, ಎತ್ತಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Hallikaru 01.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ:Hallikaru 02.JPG|ಹೆಣ್ಣು

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ಹೈನುಗಾರಿಕೆ
ಥಾರ್ಪಾರ್ಕರ್ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

ಇದು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಹಾಲುಣ್ಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಶುಧ್ಧ ಭಾರತೀಯ ತಳಿ. **ಥಾರ್‌ಪಾರ್ಕರ್** ತನ್ನ ಹುಟ್ಟೂರು ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಥಾರ್‌ಪಾರ್ಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ **ಥಾರಿ** ಅಂತ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಥಾರ್‌ಪಾರ್ಕರ್ ಪ್ರದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಕಚ್ಚ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ **ಕಚ್ಚಿ** ಅಂತಲೂ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಹೆಸರು ಬಿಳಿಸಿಂಧಿ ಅನ್ನುತ್ತಾರಾದರೂ ಆ ಹೆಸರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆ ಹೆಸರು ಮುಂಚೆ ಇತ್ತೇನೊ ಅನ್ನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕೆಂಪುಸಿಂಧಿ ಹಸುಗಳಿಗೂ ಇವುಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಅಗಾಧ ಸಾಮ್ಯ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೋ ಹಾಗೂ ಕಛ್ ಭಾಗಗಳು ಥಾರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಪಕ್ಕದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಉಮರ್ಕೋಟ್, ಇಸ್ಲಾಂಕೋಟ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇವುಗಳದೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ. ಮೊದಲನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರದಲ್ಲಿ east army ಕ್ಯಾಂಪುಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೊಸ್ಕರ ಭಾರತಾದಾದ್ಯಂತ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಕರೆತಂದ ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಲಿನ ಇಳುವರಿಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಟ್ಟವು ಥಾರಿಗಳು. ಥಾರಿ ಬಾಸ್ ಇಂಡಿಕಸ್ ಜಾತಿಯ ಉಭಯೋದ್ದೇಶ ತಳಿ.

ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಥಾರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದು ೫೦-೩೦೦ ಹಸುಗಳ ಮಂದೆಯಲ್ಲಿ. ಈ ಹಸು ಮಂದೆಯ ಎಲ್ಲ ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ಉಸ್ತುವಾರಿ ಮಲ್ದಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವೃತ್ತಿಪರ ಹಸು ಸಾಕಣಿಕೆದಾರರ ಕೈಯ್ಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಥಾರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದು ಇತರ ಹಸುಗಳನ್ನು ಸಾಕಿದಂತಲ್ಲ. ಇವು ಪಕ್ಕಾ ಭಾವಜೀವಿಗಳು! ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಥಾರಿಗಳು ಆಗಾಗ ಮನುಷ್ಯರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರದೆ ಹೋದರೆ ಅತಿಯಾದ ನಾಚಿಕೆ ಹಾಗೂ ತುಂಟತನ ಪ್ರದರ್ಶಿಸತೊಡಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ದಿನವೂ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಮನುಷ್ಯರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು. ಇವುಗಳದ್ದು ಸದಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುವ ಸ್ವಭಾವ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನೂ ಇವು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ, ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತವೆ ಕೂಡ.

ಥಾರ್‌ಪಾರ್ಕರ್ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಹಸು. ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ. ಬಣ್ಣ ಕಾಲಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುವುದು ಇವುಗಳ ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಮುಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಚಾಚಿರುವ ಉದ್ದ ಅಗಲಕಿವಿ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗಿರುವ ಕೋಡು, ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಗಿಡ್ಡ ಕಾಲುಗಳು ಥಾರ್‌ಪಾರ್ಕರ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಯಣಗಳು. ೪೦೦-೪೫೦ ಕೇಜಿ ತೂಕ. ಹಾಲು ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಲೀಟರುಗಳಷ್ಟು. ರೋಗ ನಿರೋಧಕತೆಯಂತೂ ಅಪೂರ್ವವೆನ್ನಿಸುವಷ್ಟು.

ಇಂತಿದ್ದರೂ ದಿನದಿನಕ್ಕೂ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಘಾತಕಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಿದೆ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ: Tharparkar 01.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ: Tharparkar 02.JPG|ಹೆಣ್ಣು

## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಮುರುಗಲ ಎಣ್ಣೆ

**ಮುರುಗಲ ಎಣ್ಣೆ**ಯನ್ನು ಮುರುಗಲ ಬೀಜದಿಂದ ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮುರುಗಲ ಮರವನ್ನು ** ಪುನರ್ಪುಳಿ **ಮರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮುರುಗಲ ಮರ *ಗಟ್ಟಿಫೆರ* (Guttifera)ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮರ. ಇದರ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಹೆಸರು **ಗರ್ಸಿನಿಯ ಇಂಡಿಕಾ** (Garcinia indica).

## ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಾಧಾರಣ ಹೆಸರು
*ಸಂಸ್ಕೃತ=ರರ್ಕ್ತಪುರಕ್(Rakta purak)ವೃಕ್ಷ ಮಲ(वृक्षामला)
*ಹಿಂದಿ=ಕೊಲಿಮ್
*ಮಲಯಾಳಂ= ಕಾತ್ತಾಂಪಿ(കാട്ടമ്പി-kaattampi),ಕೊಕ್ಕಮ್(കൊക്കം-kokkam ),ಪುನ್ನಮ್ ಪುಲಿ
*ತಮಿಳು=ಮುರ್ಗಲ್(murgal)
*ಮರಾಠಿ=ಬೆರಣ್ಡ (भेरंड- bheranda),ಕೊಕುಮ್(kokum),ರತಂಬ(Ratamba),( रातंबी- ratambi), (तांबडा आंबा- tambada amba)
*ಒರಿಯ=ತಿಂತಲಿ(Tintali),ತಿಂತುಲಿ(Tintuli) 
*ಕೊಂಕಣಿ=ಭಿರಿಂಡಿ(भिरींड-bhirind),ಕೊಕಮ್(कोकम-kokam)
*ಗುಜರಾತಿ=ಕೊಕಮ್(કોકમ-Kokam) 
*ತೆಲುಗು=ಮುರುಗಲ(murugala),ಕೊಕುಮ್(kokum)
*ಸಾಧಾರಣ ಹೆಸರು=Kokam, Goa butter tree, Kokum butter tree, Mangosteen

### ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುರುಗಲ ಮರದ ಆವಾಸ
ಮುರುಗಲ ಮರದ ಹುಟ್ಟು ಸ್ಥಾವರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ ಪ್ರಾಂತ . ಇದು ಮೈಸೂರಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಣಿವೆ ಉಷ್ಣವಲಯ/ಮಲೆನಾಡು ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕೂರ್ಗ್ (coorg), ವೈನೆಡ್ (wyneed), ಖಾಸಿ (khasi), ಜೈನ್ ತಲ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರಾಂತ (jaintal), ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ, ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮರ. ಸಮುದ್ರದ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೬ಸಾವಿರ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇಳಿಜಾರಿನಿಂದ  ಸಮುದ್ರತಟದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಗೋವಾ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ,ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕಗಳು ಮುರುಗಲ ತೋಟಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ತಾಣಗಳು..

### ಎಣ್ಣೆ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆ 
ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ೫೮-೬೦% ತನಕ ಇರುವುದರಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯ ದ್ರವೀಭವನ ಉಷ್ಣೋಗ್ರತೆ ೪೧-೪೨೦C ಇರುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಇದು ಸಾಧಾರಣ ಪರಿಸರ ಉಷ್ಣೊಗ್ರತೆ ಹತ್ತಿರ ಘನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಮುರುಗಲ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಮುರುಗಲ/ಕೊಕುಮ್ ಕೊಬ್ಬು (kokum fat), ಕೊಕುಮ್ ಬೆಣ್ಣೆ (kokum butter) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇರುವುದರಿಂದ, ಎಣ್ಣೆ/ಕೊಬ್ಬು ಅಯೋಡಿನ್ ಮೌಲ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಯಾಗಿ ೩೨ ನಿಂದ ೪೦ ಮಧ್ಯೆ ಇರುತ್ತದೆ.

**ಮುರುಗಲ ಎಣ್ಣೆ/ಕೊಬ್ಬು ಭೌತಿಕ ಧರ್ಮಗಳು**

ಮುರುಗಲ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕವಾದ ವಿಟಮಿನ್ 'E' ಸಾಕಷ್ಟು  ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ಅದರಿಂದ ಎಣ್ಣೆ  ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕೆಡುವುದಿಲ್ಲ. ಒಮೇಗಾ-೩ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ ಕೆಲವು ಮುರುಗಲ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ೨.೦% ತನಕ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ದ್ವಿ ಬಂಧವಿರುವ ಒಲಿಕ್ ಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ೪೦-೪೨% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿಯರಿಕ್ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ ೫೦-೫೬% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆಮ್ಮೆ ೬೦% ತನಕ ಇರುತ್ತದೆ.

**ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳ ಪಟ್ಟಿ**
*ಸಾಬೂನ್,ಮೇಣದ ಬತ್ತಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
*ಕಾಸ್ಮೋಟಿಕ್ಸು ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

### ಚಿತ್ರಶಾಲೆ

File:Garcinia indica tree.jpg| ಮರ
File:Garcinia indica.jpeg| ಹೂ ವೊಗ್ಗು
File:Garcinia indica - fruits and leaves.jpg| ಎಲೆ-ಹಣ್ಣು
File:Garcinia indica leaves, raw and ripe fruits.jpg| ಎಲೆ-ಕಾಯಿ-ಹಣ್ಣು
File:Garcinia indica rinds being dried.jpg| ಹಣ್ಣು-ತೊಗಟೆ
File:Kokumfruitsdried.jpg| ಒಣಗಿಸಿದ ಹಣ್ಣು

### ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು
ಎಚ್. ಕೆ. ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿ

'ಎಚ್. ಕೆ. ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿ', ಮೈಸೂರಿನ  ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಿಟೀಲುವಾದಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು.
## ಜನನ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ವಯೋಲಿನ್ ಕಲಿಕೆ
ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿಯವರು,  ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ  ಹೊಳೆನರಸೀಪುರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ  ಎಚ್. ಎಸ್. ಕೃಷ್ಣ ಮೂರ್ತಿ,  ಹಾಗೂ  ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ  ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಗನಾಗಿ  ೧೯೪೬ ರ ಮೇ, ೪ ನೇ ತಾರೀಖು  ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯುವ ಆಸೆ. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಬಿ. ಎಸ್. ಸಿ. ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಗುರು,  ಶ್ರೀ ಕೇಶವಯ್ಯನವರಿಂದ ಗಾಯನಕಲೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದರು.  ಎಚ್. ಟಿ.ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯ, ಎಚ್. ವಿ. ಕೃಷ್ಣನ್,  ಎಮ್. ಸಿ. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯ, ಟಿ. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯ,, ಎ. ಕೆ. ಮುತ್ತಣ್ಣ ಮೊದಲಾದ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಪಿಟೀಲು ವಿದ್ವಾಂಸರ  ಬಳಿ ಪಿಟಿಲು ಮತ್ತು ಗಾಯನ ಕಲೆಯನ್ನು  ಕಲಿತರು. 
## ಎಚ್. ಕೆ. ಎನ್. ರವರ ಸಾಧನೆಗಳು
* ಮೈಸೂರು  ಸರ್ಕಾರದ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸೀನಿಯರ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್, ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಗಳಿಸಿದರು.
* ಮದ್ರಾಸ್ ಸೆಂಟ್ರೆಲ್ ಕಾಲೇಜ್  ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ನಿಂದ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾನ್ ಪದವಿ ಗಳಿಕೆ.
* ಹಿರಿಯ ಮೇರು  ಕಲಾವಿದರಾದ  ಎಂ.ಎಸ್. ಅನಂತರಾಮನ್, ಎಂ.ಎಸ್. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್  ಬಳಿ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ. 
* ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ  ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನಗಳಿಸಿ,  ಕರೂರ್ ಸುಂದರಂ ಪಿಲ್ಳ್ಳೆಯವರ  ಹತ್ತಿರ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಗಳಿಸಿದರು. 
* ೧೯೬೬ ರಿಂದ ಮೈಸೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿ  ನಿಲಯದ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ  ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
* ಆಕಾಶವಾಣಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ, ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲಾವಿದರಾದ,  ಮುಂಬಯಿ ಸಹೋದರಿಯರು, ರುದ್ರಪಟ್ಣಂ ಸೋದರರು,  ಡಾ. ಸುಕನ್ಯಾ ಪ್ರಭಾಕರ್, ಮೊದಲಾದ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಸಂಗತಿ  ನೀಡಿದರು.
* ಹಲವಾರು  ಸೋಲೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
## ಪಕ್ಕವಾದ್ಯದ ನೆರವು ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳು
ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಜರುಗುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ, ಮಹಾರಾಜಪುರಂ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಅಯ್ಯರ್, ಚೆಂಬೈ ವೈದ್ಯನಾಥ ಭಾಗವತರ್, ಶೆಮ್ಮಂಗುಡಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯರ್, ಆಲತ್ತೂರ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯರ್, ಬಿ. ರಾಜಮ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಡಾ., ಎಸ್. ರಾಮನಾಥನ್, ಶ್ರೀಮತಿ ಡಿ. ಕೆ. ಪಟ್ಟಮ್ಮಾಳ್, ಕದ್ರಿ ಗೋಪಾಲನಾಥ್,  ಬಿ. ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪ ಪಿಟೀಲುವಾದನ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿದರು.
## ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲೂ
೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ,  ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಮುಂಬಯಿ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ  ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕೊಟ್ಟಬಳಿಕ, ಕೆನಡಾ,  ದುಬೈ, ಅಬುಧಾಬಿ, ಮಸ್ಕಟ್, ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಬೆಹ್ರೆನ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಈಗ  ಅಮೆರಿಕದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ನಗರದ  ಹತ್ತಿರದ  ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ   ಸಂಗೀತ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗಿ ಪಿಟೀಲು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸನ್ಮಾನಗಳು
* ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಾರ್ಷಿಕ  ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ  ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
* ಮದ್ರಾಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ, ಬೆಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಲಾವಿದರೆಂದು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
* ಬೆಸ್ಟ್  ವಯೊಲಿನಿಸ್ಟ್   ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
* ಧನುರ್ವೀಣಾ ರತ್ನ,
* ಗಾನಕಲಾಭಾಸ್ಕರ
* ಶ್ರೇಷ್ಠಾಚಾರ್ಯ,
* ಆಸ್ಥಾನ್ ವಿದ್ವಾನ್ 
* ಸಂಗೀತ ಕಲಾತಪಸ್ವಿ,
* ಸಂಗೀತ ಕಲಾಭೂಷಣ,
* ಪ್ರಣವ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 
* ಆಚಾರ್ಯ ರತ್ನ, ಬಿರುದುಗಳು.

ವರ್ಗ:ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರು
ಬೋರಗಿ

**ಬೋರಗಿ** ಗ್ರಾಮವು  ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.

## **ಭೌಗೋಳಿಕ**
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x  ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

## **ಹವಾಮಾನ**
* ಬೆಸಿಗೆ-ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು  ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು  ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ **೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿ**ವರೆಗೆ(ಎಪ್ರೀಲನಲ್ಲಿ), ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ **೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ** ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ (ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ) ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
* ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ - **೩೫°C-೪೨°C ಡಿಗ್ರಿ** ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್
* ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು
* ಮಳೆಗಾಲ -  **೧೮°C-೨೮°C ಡಿಗ್ರಿ** ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್.
* ಮಳೆ - ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಳೆ **೩೦೦ - ೬೦೦ಮಿಮಿ** ಗಳಸ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
* ಗಾಳಿ -ಗಾಳಿ ವೇಗ  ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜೂನ), ೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜುಲೈ)ಹಾಗೂ  ೧೭.೫ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಅಗಸ್ಟ್) ಇರುತ್ತದೆ.

## **ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ**
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ **ಕನ್ನಡ**. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. **ಜವಾರಿ** ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. **ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ**,, **ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ,**, **ಎಣ್ಣಿ  ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ**,, **ಕೆನೆಮೊಸರು** ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.

## **ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ**
ಅಪ್ಪಟ **ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ** ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು  ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು  **ದೋತ್ರ**, **ನೆಹರು ಅಂಗಿ** ಮತ್ತು **ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು**(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು **ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ** ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

## **ಧರ್ಮಗಳು**
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  **ಹಿಂದೂ** ಮತ್ತು **ಮುಸ್ಲಿಂ**  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.

## **ಭಾಷೆಗಳು**
ಗ್ರಾಮದ  ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ **ಕನ್ನಡ**. ಇದರೊಂದಿಗೆ  ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

## **ದೇವಾಲಯಗಳು**
ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವಾರಾಧ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ,  ಶ್ರೀ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರ ದೇವಲಯ,  ಶ್ರೀ ಚಿದಾನಂದ ಅಜ್ಜನ ದೇವಾಲಯ,  ಶ್ರೀ ಭೀರೆಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ದ್ಯಾಮವ್ವನ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ಗೋಲ್ಲಾಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ  ಶ್ರೀ ಹಣಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು  ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. (ಸಂಪಾದನೆ:-ಪರಶುರಾಮ.ದ್ಯಾ.ಚಾವರ)

## **ಮಸೀದಿಗಳು**
ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.

## **ನೀರಾವರಿ**
ಗ್ರಾಮದ  ಪ್ರತಿಶತ  **೯೦**  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ **ಕಬ್ಬು**, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು, ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

## **ಉದ್ಯೋಗ**
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ **೭೦%** ಜನಸಂಖ್ಯೆ  **ಕೃಷಿ**ಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. **ಕೃಷಿ**ಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ  ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.

## **ಬೆಳೆಗಳು**
**ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು**

ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು  ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ

**ವಾಣಿಜ್ಯ  ಬೆಳೆಗಳು**

**ದ್ರಾಕ್ಷಿ**, **ಕಬ್ಬು**, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ,  ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.

**ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು**

ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರಿಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು  ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.

## **ಹಬ್ಬಗಳು**
ಪ್ರತಿವರ್ಷ   ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ಸಪ್ತಾಹ(ದಿಂಡಿ), ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

## **ಶಿಕ್ಷಣ**
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  **ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ** ಇದೆ.

## **ಸಾಕ್ಷರತೆ**
ಗ್ರಾಮದ  **ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ**  ಸುಮಾರು **೬೭%**. ಅದರಲ್ಲಿ  **೭೫% ಪುರುಷರು** ಹಾಗೂ **೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು** ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.

## **ರಾಜಕೀಯ**
ಗ್ರಾಮವು **ವಿಜಾಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ**ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ
ಝೀಬ್ರಾ

thumb

**ಝೀಬ್ರಾಗಳು** ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಏಕೀಕೃತವಾದ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಎಕ್ವಿಡ್‍ಗಳ (ಕುದುರೆ ಕುಟುಂಬ) ಹಲವು ಪ್ರಜಾತಿಗಳು. ಅವುಗಳ ಪಟ್ಟೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ನಮೂನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಅನನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಣ್ಣ ಜನಾನಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮಂದೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತೆಗಳ ತರಹ ಜೀಬ್ರಾಗಳನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಗ್ಗಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

## ಪ್ರಭೇದಗಳು
ಝಿಬ್ರಾಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ.
*ಬಯಲು ಜೀಬ್ರಾ, 
*Grévy ನ ಜೀಬ್ರಾ 
*ಪರ್ವತ ಜೀಬ್ರಾ. 

## ಶಾರೀರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು
### ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ತೂಕ
ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಯಲು ಜೀಬ್ರಾಗಳ ಭುಜವು ೫೦-೫೨ ಇಂಚು ಹಿಡಿದು ದೇಹವು ೬-೮.೫ ಇಂಚು ಹಾಗು ಬಾಲ ೧೮ ಇಂಚು ಇರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ೭೭೦ ಪೌಂಡ್ (೩೫೦ ಕೆಜಿ) ವರೆಗೆ ತೂಗುತ್ತವೆ, ಗಂಡು ಝಿಬ್ರಾಗಳು ಹೆಣ್ಣು ಝಿಬ್ರಾಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ದೇವನಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)

ಇಂಗ್ಲೀಶಿನಲ್ಲಿ Deoni ಆಗಿರುವ **ದೇವನಿ** ೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಷ್ಟೇ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾದ ಭಾರತೀಯ ತಳಿ. ಗೀರ್ ಹಾಗೂ ಡಾಂಗಿ ತಳಿಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಲಾದ ದೇವನಿ ಅಥವಾ ಡೊಂಗರಿ ನೋಡಲಿಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚುಕಮ್ಮಿ ಗೀರ್‌ನಂತೆಯೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಣೆ, ಕಿವಿ ಕೋಡುಗಳಂತೂ ಗೀರ್‌ನ ತದ್ರೂಪ. ಅಂತೆಯೇ ಡಾಂಗಿಯ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುವುದು ಒಟ್ಟಾರೆ ದೇಹ ಚಹರೆ ಹಾಗೂ ಉಗ್ರಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ. ಮುಂಬಯಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮರಾಠವಾಡ ದೇವನಿಯ ತವರೂರು. ಬೀದರ್, ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ, ಭಾಲ್ಕಿ, ಲಾತೂರು, ಉಸ್ಮನಾಬಾದ್ ಇವೆಲ್ಲ ದೇವನಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ದೇವನಿ ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರದ ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ತಳಿ. ದೇವನಿಯನ್ನು ಅದರ ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ೩ ವಿಭಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಚ್ಚ ಬಿಳಿಬಣ್ಣದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪುಚುಕ್ಕಿಗಳಿರುವ ತಳಿಗೆ **ಶೆವೆರಾ** ಅಂತಲೂ, ಅಷ್ಟಾಗಿ ಚುಕ್ಕಿಗಳಿಲ್ಲದುದಕ್ಕೆ **ಬಲಂಕ್ಯ** ಅಂತಲೂ ಮುಖ ಪಾರ್ಶ್ವ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ **ವನ್ನೆರಾ** ಅಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇವನಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮೂಲದ ತಳಿಗಳಲ್ಲೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಲು ಕೊಡುವ ತಳಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ದೇವನಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿ, ಅಗಲವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಂತಿರುವ ಉದ್ದ ಕಿವಿ, ಉಬ್ಬುಹಣೆ, ಹೊರಬಾಗಿರುವ ಕೋಡು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಬಹುದು. ಚರ್ಮ ಜೋಲು ಹಾಗೂ ಮೃದು. ಅತಿಯಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವಭಾವದವು ಈ ದೇವನಿ ತಳಿಯ ಹಸುಗಳು. ದಿನಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು ೭-೮, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹತ್ತು ಲೀಟರ್ ಕೂಡ ಕೊಟ್ಟ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ.

ಇಂದು ಭಾರತೀಯ ತಳಿಗಳಲ್ಲೆ ಅತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಶಿಸುತ್ತಿರುವ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇವನಿ ಕೂಡ ಒಂದು. ದೇವನಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಕಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಬೀದರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೇ ಈಗ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೆಲವು ನೂರು. ದೇವನಿ ಹಾಗು HFನ cross breedನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಲು ಕೊಡುವ ತಳಿ ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದುದರಿಂದ ಶುದ್ಧ ದೇವನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ದಿನದಿನಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಖೇಡದಲ್ಲಿರುವ ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ೧೯೯೩ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩೦ರ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ೫೦ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಸಾವಿಗೀಡಾದ ಭೂಕಂಪದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಈ ಹಸುಗಳು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದವು  ಎಂಬುದು ಅನಂತರ ತಿಳಿದು ಬಂದು ದೇವನಿ ತಳಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ದಿನಾಂಕ ೨೯-೧೦-೧೯೯೩ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮರಾಠಾವಾಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಸುಗಳು ಗಾಬರಿಗೊಂಡಂತೆ, ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡಂತೆ ವರ್ತಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಕಟ್ಟಿದ ಹಗ್ಗ ಕಿತ್ತುಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಹೊರಗೋಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದವು. ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಯೆ ಹಸುಗಳ ಅಂಬಾಕಾರದಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಯಿತು. ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತಾದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಮಹತ್ವ ನೀಡದೆ ಹಗ್ಗ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋದ ಹಸುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎಳೆತಂದು ಕಟ್ಟಿದರು. ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ ಯಾರ ಕೈಗೂ ಸಿಗದೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡವು. ಘೋರ ಭೂಕಂಪದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಸುಕರುಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೂ ದೇವನಿ ಮತ್ತು ಒಂಗೋಲ್ ತಳಿಯ ಹಸುಗಳಂತೂ ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಅರಿಯದೇ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಭೂಕಂಪಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:Deoni 02.JPG|ಗಂಡು
ಚಿತ್ರ:Deoni 01.JPG|ಹೆಣ್ಣು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು