open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ತುಕ್ಕು

thumb|258px|right|ಕಬ್ಬಿಣದ ಸರಪಳಿಯ ಮೇಲೆ ತುಕ್ಕು
thumb|258px|ತುಕ್ಕು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುವುದು.

**ತುಕ್ಕು** ಕಬ್ಬಿಣದ ಹಲವು ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ. ಕಬ್ಬಿಣವು ನೀರು ಅಥವಾ ತೇವಾಂಶವಿರುವ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುವುದರ ಫಲಸ್ವರೂಪವೇ ತುಕ್ಕು. ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ತುಕ್ಕು Fe2O3·nH2O ಮತ್ತು (FeO(OH), Fe(OH)3. ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳು ( ಉದಾ. ಉಕ್ಕು) ಈ ರಾಸಾಯನಿಕೆ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇತರ ಕೆಲ ಲೋಹಗಳು ಸಹ ಇಂತಹ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ಅದನ್ನು ತುಕ್ಕು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕವಿರುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಯಾವ ರಾಶಿಯಾದರೂ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನ ಅಂಶವಿದ್ದರೆ (ಉದಾ. ಸಮುದ್ರದ ನೀರು) ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿತಯುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹಲವು ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಉಕ್ಕನ್ನು ಸ್ಟೈನ್‌ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಒಂದು ಉಪಾಯ. ಉಳಿದಂತೆ ಸತುವಿನ ಲೇಪನ ( ಗ್ಯಾಲ್ವನೈಸೇಷನ್ ) ಕೂಡ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿಯದಂತೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗೋಪಾಯವಾಗಿದೆ. 
thumb|right|ತುಕ್ಕಿನಿಂದಾಗಿ ಶಕ್ತಿಹೀನವಾಗಿ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ಒಂದು ಕಬ್ಬಿಣದ ಸೇತುವೆ

 
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು 
* Corrosion Cost ತುಕ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ
* corrosion case studies ತುಕ್ಕಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
* Corrosion Doctors  ತುಕ್ಕು
* Metal Corrosion Rust  ತುಕ್ಕು ಎಂದರೇನು?

ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
ಸೋಮಚಾಪ

thumb|right|300px|ಸೋಮಚಾಪದ ಒಂದು ಸುಂದರ ನೋಟ.
**ಸೋಮಚಾಪ** ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು. ಇದನ್ನು ಬಿಳಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕು ಮಂದವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸೋಮಚಾಪದ ಹೊಳಪು ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ತುಸು ತ್ರಾಸದಾಯಕ ಕೂಡ. ಸೋಮಚಾಪವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ಸೋಮಚಾಪದ ಹೊಳಪು ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರ. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೋಮಚಾಪ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದು. 

ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಆಸುಪಾಸಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಮಚಾಪವನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚು. ಚಂದ್ರನು ಕೆಳ ಆಗಸದಲ್ಲಿದ್ದು ರಾತ್ರಿಯ ಆಗಸವು ಕಪ್ಪಾಗಿರುವಾಗ ಚಂದ್ರನ ಸ್ಥಾನದ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಸೋಮಚಾಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋಮಚಾಪದ ಘಟಿಸುವಿಕೆಗೆ ಇಷ್ಟು ಬಗೆಯ ಪೂರ್ವಾವಶ್ಯಕತೆಗಳಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದು ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಜಲಪಾತಗಳ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಸೋಮಚಾಪದ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅತಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಮಂಜುಮುಸುಕಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತಲೂ ಸೋಮಚಾಪ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 
ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸೋಮಚಾಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಘಟಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುವ ತಾಣಗಳು ಬಲು ಕಡಿಮೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕದ ಕಂಬರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಜಲಪಾತ, ಹವಾಯ್‌ನ ವೈಮಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

200px|thumb|ಕೆಳಗಣ ಯೋಸೆಮೈಟ್ ಜಲಪಾತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೋಮಚಾಪ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತದಲ್ಲಿ ಸೋಮಚಾಪದ ಚಿತ್ರಗಳು
* ಸೋಮಚಾಪದ ಚಿತ್ರಗಳು 
* ಕಂಬರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಜಲಪಾತ ರಾಷ್ಟ್ರೋದ್ಯಾನ 
* ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಮಚಾಪ
* ಕೆಳಗಣ ಯೋಸೆಮೈಟ್ ಜಲಪಾತದಲ್ಲಿ ಸೋಮಚಾಪದ ಚಿತ್ರ 

ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
ಜೋಷಿಮಠ

**ಜೋಷಿಮಠ** ಅಥವಾ **ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಠ** ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಜೋಷಿಮಠವು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಶೃಂಗೇರಿ, ಪುರಿ ಮತ್ತು ದ್ವಾರಕಾ ಉಳಿದ ಮೂರು ಪೀಠಗಳು. ಜೋಷಿಮಠವು ಉತ್ತರಾಮ್ನಾಯ ಪೀಠವೆನಿಸಿದೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಠದ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಅಥರ್ವ ವೇದದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬದರಿನಾಥಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಜೋಷಿಮಠದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಉತ್ತರಾಮ್ನಾಯ ಮಠವು ಬದರಿಕಾಶ್ರಮವೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತ ಮಾಹಿತಿ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ಮಠವು ಜೋಷಿಮಠದಲ್ಲಿದೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು
*ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು 
**ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಠದ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಪರಂಪರೆ* 
**ಚತುರಾಮ್ನಾಯ ಮಠಗಳು*

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಮಣಿಕರಣ್

**ಮಣಿಕರಣ್** ಭಾರತದ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಕುಲು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ. ಇದು ವ್ಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಪಾರ್ವತಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಮಣಿಕರಣ್ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಧರ್ಮೀಯರಿಗೆ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಮಹಾಪ್ರಳಯದ ನಂತರ ಮನು ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜೀವಸೃಷ್ಟಿ ಆರಂಭಿಸಿದನೆಂದು ಒಂದು ನಂಬಿಕೆ. ಮಣಿಕರಣ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಗುರುದ್ವಾರ ಇವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಮಣಿಕರಣ್ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳಿಗೆ ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* ಮಣಿಕರಣ್  
* ಮಣಿಕರಣ್ ನ ಐತಿಹ್ಯಗಳು 
* ಪ್ರಶಾಂತ ತಾಣ ಮಣಿಕರಣ್  

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅಖಂಡಾನಂದ

ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸರ ನೇರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದ **ಸ್ವಾಮಿ ಅಖಂಡಾನಂದರು**, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಹಾಸಂಘದ ಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.
## ಜೀವನ
ಸ್ವಾಮಿ ಅಖಂಡಾನಂದರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩೦ ೧೮೬೪ರಲ್ಲಿ ಕಲಕತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಮೊದಲ ಹೆಸರು **ಗಂಗಾಧರ ಘಟಕ**. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಗಂಗಾಧರ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಪಾರಾಯಣ-ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಿತ್ರ ಹರಿನಾಥನೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀರಾಮಕೃಷ್ಣರನನ್ನು ನೋಡಲು ಗಂಗಾಧರ ಬಂದನು - ಅಂದಿನಿಂದ ಶ್ರೀರಾಮಕೃಷ್ಣದೊಡನೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧ ಗಂಗಾಧರನಿಗಾಯಿತು.
ಗಂಗಾಧರನ ಅತಿ ಆಚಾರವನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣರು ’ನೀನು ಪೂರ್ವಕಾಲದವನು’ ಎಂದು ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು!! ಇದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು, ನರೇಂದ್ರನ (ಮುಂದೆ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ) ಪರಿಚಯವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಮಾಡಿದರು. ಹೀಗೆ ಗಂಗಾಧರ-ನರೇಂದ್ರರ ಆಜೀವನ ಗೆಳೆತನ ಉಂಟಾಯಿತು.
ರಾಮಕೃಷ್ಣರ ಸಮಾಧಿಯ ನಂತರ ಗಂಗಾಧರನು ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ’ಸ್ವಾಮಿ ಅಖಂಡಾನಂದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅಖಂಡಾನಂದರು ಕಠಿಣವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. ಪರಿವ್ರಾಜಕ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಕಾಲ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ಮೂರು ಬಾರಿ ಟಿಬೇಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬಂದರು. ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಾನುಭವದಿಂದಾಗಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಅಖಂಡಾನಂದರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.
ಬಡವರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಮಾತಿನಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿಪಡೆದು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಖೇತರಿ ಮತ್ತು ಉದಯಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಅಖಂಡಾನಂದರು ಬಡ ಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ವಿವೇಕಾನಂದರಿಗೆ ಅತಿ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು. ನಂತರ ಬರ-ಪರಿಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂಗಾಲದ ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದಿನ ಸರ್ಗಾಚಿ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ತೆರಳಿದ ಅವರು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತೆರೆದರು. ಅಲ್ಲಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಊಟ-ಬಟ್ಟೆ ಓದುವದು ಭಜನೆಮಾಡುವದು ಮುಂತಾದವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು. ಆಶ್ರಮದ ಪರವಾಗಿ ಎರಡು ರಾತ್ರಿಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂದು ವೃತ್ತಿಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ನೇಯ್ಗೆ, ಹೊಲಿಗೆ, ಬಡಗಿ ಕೆಲಸ ಕಲಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸೇವಾಭಾವವನ್ನು ಬಿತ್ತಿದರು. ಗೋಘಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಜನ ಪೀಡಿತರಾದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿಹಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತೆರೆದರು. ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಕಾಲರಾ ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆಸಿದರು. ೧೯೩೪ರಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದ ಭೂಕಂಪವಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ವಯಸ್ಸನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೇ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು.
ಸ್ವಾಮಿ ಶಿವಾನಂದರ ಸಮಾಧಿಯ ನಂತರ ಇವರು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಇವರ ಕಠಿಣವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಪಾಂಡಿತ್ಯ ಇತರರಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತು. ೧೯೩೭ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೭ರಂದು ಇವರು ಬ್ರಹ್ಮಲೀನರಾದರು.
## ಬೋಧನೆಗಳು
* ಪ್ರಸಕ್ತ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ, ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸಮನ್ವಯ. ಜ್ಞಾನ ಸಮನ್ವಯ - ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮ. ನಾವು ಜ್ಞಾನವಂತರಾಗಿರುಬೇಕು, ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮಿಗಳಾಗಿರ ಬೇಕು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರಾಗಿರಬೇಕು. ಕೇವಲ ಒಂದರಿಂದ ಈಗ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯದು.
* ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಕೀಳೆಂದು ಕಡೆಗಣಿಸದಿರಿ. ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳು ಭಗವದರ್ಪಿತ. ವಿವೇಕಾನಂದರು ಸ್ವತಃ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಸ ಗುಡಿಸುವಾಗ, ತರಕಾರಿ ಹೆಚ್ಚುವಾಗ - ಇವೆಲ್ಲ ಭಗವಂತನ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದು ಮಾಡಿ.
## ಆಸಕ್ತಿಕರ ಮಾಹಿತಿ
* "ನನಗೆ ಕಾಮ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ರಾಜ್ಯ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಸ್ವರ್ಗ ಸುಖ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ದುಃಖಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಜನರ ವ್ಯಥೆಯನ್ನು ಶಮನಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಅದು ಅವರ ಜೀವನಾದರ್ಶವೂ ಆಗಿತ್ತು.
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಗುರೂಜಿ ಮಾಧವ ಗೋಳ್ವಲಕರ್‍ ಅವರು ಸ್ವಾಮಿ ಅಖಂಡಾನಂದರಿಂದ ಮಂತ್ರದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು, ಅವರು ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.

ವರ್ಗ:ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು
ಶುಂಠಿ

**ಶುಂಠಿ** ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಸಂಬಾರ ವಸ್ತು. ಶುಂಠಿಯನ್ನು ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಬಳಸುವರು. ಶುಂಠಿಯ ಗಿಡದ ನೆಲದೊಳಗಿನ ಭಾಗದ ಕಾಂಡವು ಶುಂಠಿಯೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶುಂಠಿಯ ಕೃಷಿಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಏಷ್ಯಾ ಮೂಲದ ಶುಂಠಿಯನ್ನು ಭಾರತ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬ್ಬಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಶುಂಠಿಯ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಘಾಟು ಮತ್ತು ರುಚಿಗಳು ಅದರಲ್ಲಿನ ಜಿಂಜೆರೋಲ್‌, ಶೊಗಾಲ್‌ ಮತ್ತು ಜಿಂಜೆರೋನ್‌ಗಳೆಂಬ ಸಸ್ಯತೈಲಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೈಲಗಳು ತಾಜಾ ಶುಂಠಿಯ ಒಟ್ಟು ತೂಕದ ೧ ರಿಂದ ೩ ಶೇಕಡಾದಷ್ಟು ಇರುತ್ತವೆ. ಸುಗಂಧ ಬೀರುವ ಜಿಂಜರಾಲ್ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಎಣ್ಣೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಂಫೀನೆ, ಫೆಲ್ಲಾಂಡ್ರಮ್, ಜಿಂಜಿಬೆನೈನ್, ಸೈನಿಯಾಲ್, ಬೊರ್ನಿಯಾಲ್ ಎಂಬ ಘಟಕಗಳಿವೆ. ವಿವಿಧ ರೆಸಿನ್‌ಗಳು, ಪಿಷ್ಟಪದಾರ್ಥ, ಪೊಟಾಸಿಯಮ್ ಆಕ್ಸಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆವಶ್ಯಕ ತೈಲಗಳೂ ಇರುವುವು.

ಹಸಿ ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ಒಣಶುಂಠಿಗಳನ್ನು ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥವನ್ನಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
thumb|right|ಶುಂಠಿಯ ದೊಡ್ಡದೊಂದು ತುಣುಕು

## ಸಸ್ಯ ವಿವರಣೆ 
ಸುಮಾರು ೩ ರಿಂದ ೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಶುಂಠಿಯ ಗಿಡವು ತೆಳ್ಳಗೆ ನೇರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಿಡದ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ರೋಜಾ ಬಣ್ಣದ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂವಾಗಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.

## ಕೃಷಿ 
ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಕೊಡಗಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದರ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿತೋಷ್ಣ ತಂಪು ಹವಾಮಾನವಿರುವ ಸ್ಥಳ ಶುಂಠಿ ಕೃಷಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದು. ಮೊಳಕೆಗಳಿರುವ ಬೇರು, ಕಾಂಡ ಅಥವಾ ರೈಜೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಮೆದುಮಣ್ಣಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಾಟಿಮಾಡಿ ಇದರ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಚಿಗುರೊಡೆದು ಪೂರ್ತಿ ಬೆಳೆದ ಸಸ್ಯದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾದ ದೊಡ್ಡ ಎಲೆಗಳು ಬೇರುಕಾಂಡದಿಂದ ಚಿಗುರಿ ನೆಲದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಶುಂಠಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಬೇರುಕಾಂಡವೇ ಉಪಯೋಗ ಭಾಗ.

## ಶುಂಠಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆ 
ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ಶುಂಠಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ೩೦% ಪಾಲನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಭಾರತ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

## ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳು
ಶುಂಠಿ ಹಸಿವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ ಮಲಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಬೇನೆ ಸಹ ಹೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಶುಂಠಿಯನ್ನು ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ ಮೂಲಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಂಠಿಯಲ್ಲಿ ವಿಟಮಿನ್ ಎ, ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ, ವಿಟಮಿನ್ ಇ ಮತ್ತು ಬಿ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಇದೆ. ಇದು ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್, ಫಾಸ್ಪರಸ್, ಸಿಲಿಕಾನ್, ಸೋಡಿಯಂ, ಕಬ್ಬಿಣ, ಸತು, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ಬೀಟಾ-ಕ್ಯಾರೋಟಿನ್ ನಂತಹ ಖನಿಜಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಹದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 

# ಶುಂಠಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜಿಂಜೆರೋಲ್‌ಗಳು ನೋವುನಿವಾರಕ, ಉದ್ವೇಗಶಾಮಕ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ವಿರೋಧಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇವು ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಗುಣವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ.
# ಶುಂಠಿಯು ಕೆಲ ಬಗೆಯ ಅತಿಸಾರಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧಿಯೆಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
# ಸಮುದ್ರಯಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತಲೆಸುತ್ತುವಿಕೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ತೊಳಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಮನವೆಂದು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
# ಉರಿಯೂತ ನಿವಾರಕ
# ಮುಟ್ಟಿನ ನೋವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಸಹಕಾರಿ.
# ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಕೆಟ್ಟ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
# ನರಮಂಡಲದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
#ಜೇನುತುಪ್ಪ, ತುಳಸಿ ರಸವನ್ನು ಶುಂಠಿರಸದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಕಫ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

## ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ 

ಚಿತ್ರ:Ginger_Plant_vs.jpg|Ginger plant with flower
ಚಿತ್ರ:Opening_ginger_flower.jpg|Ginger flower about to bloom
ಚಿತ್ರ:Ginger_flower_stamen.jpg|Ginger flower stamen
ಚಿತ್ರ:Ginger_crop.jpg|Ginger crop, Myanmar
ಚಿತ್ರ:Ginger_on_Dark_Board.jpg|Chopped ginger
ಚಿತ್ರ:Gari_ginger.jpg|*Gari*, a type of pickled ginger
ಚಿತ್ರ:German_Ginger_wine_with_stem_ginger_decoration_4.jpg|German ginger-flavored wine (grape-based) with stem ginger decoration

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಸಂಬಾರವಸ್ತುಗಳ ವಿಶ್ವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಶುಂಠಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ
* ಶುಂಠಿಯಿಂದ ಆರೋಗ್ಯಲಾಭ
* ಔಷಧವಾಗಿ ಶುಂಠಿಯ ಬಳಕೆ 

* *Zingiber officinale* List of Chemicals (Dr. Duke's) (archived 14 November 2004)

ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಸಾಂಬಾರು ಪದಾರ್ಥ
ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಯುಗೊಸ್ಲಾವ್ ಯುದ್ಧಗಳು

**ಯುಗೊಸ್ಲಾವ್ ಯುದ್ಧಗಳು** ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದ ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯದಲ್ಲಿ ೧೯೯೧ರಿಂದ ೨೦೦೧ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಕದನಗಳು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸೆರ್ಬ್ ಜನರು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದು, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸೆರ್ಬಿಯದೊಂದಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡಿಸಲು ಈ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದವು.

ವರ್ಗ:ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯ
ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧ
ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳು

**ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳು** ಸಮುದ್ರವಾಸಿ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೦ ತಳಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವಾಗಿವೆ. ಈ ಮೀನುಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಎಕ್ಸೋಕೋಟಿಡೇ ಎಂದು ಹೆಸರು. ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ಮಹಾಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳು ಈ ಸಾಗರಗಳ ನೀರು ಬೆಚ್ಚಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ)ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತಹ ರಚನೆಯಿದ್ದು ಈ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇವು ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಬಲ್ಲವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೫೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಕೊಂಡು ಸಾಗುವ ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳು ದೊಡ್ಡ ಅಲೆಗಳು ಉಬ್ಬುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಬಳಸಿ ೪೦೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತೇಲಿಕೊಂಡು ಸಾಗಬಲ್ಲವು. ೨೦೦೮ರ ಮೇ ನಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಸಾಗರತೀರದಾಚೆ ಒಂದು ಹಾರುವ ಮೀನು ೪೫ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಕೊಂಡು ಸಾಗಿದುದನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಇದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇತರ ಮೀನುಗಳಂತೆ ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಹ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಮಾನವನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸುವನು.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಮೇ 2008ರಲ್ಲಿ ೪೫ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿದ ಹಾರುವ ಮೀನು
* ಸಾಗರದ ಹಾರುವ ಮೀನು 
* ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ
* ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು
* ಹಾರುವ ಮೀನು 

ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು
ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ ವೈರಾಣು

'***Bold text****

**ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ ವೈರಾಣು*' ಮಾನವರ ಯಕೃತ್ತಿನ ರೋಗವಾದ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಜಾತಿ.

ವರ್ಗ:ವೈರಾಣುಗಳು
ಯಮುನೋತ್ರಿ

**ಯಮುನೋತ್ರಿ** ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ. ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನವಾದ ಯಮುನೋತ್ರಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಅತಿ ಪವಿತ್ರ ಚತುರ್ಧಾಮಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು. ಉತ್ತರಾಖಂಡದ  ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳಾದ ಹರಿದ್ವಾರ, ರಿಷಿಕೇಶ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‍‍ಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಒಂದು ದಿನದ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ಯಮುನೋತ್ರಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ. ದಾರಿಯ ಕೊನೆಯ 6 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರವನ್ನು ಕಾಲ್ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಯಾ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಕ್ರಮಿಸಬೇಕು. ೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜೈಪುರದ ಮಹಾರಾಣಿ ಗುಲಾರಿಯಾರಿಂದ ಕಟ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಮುನೋತ್ರಿ ದೇವಾಲಯವು ವಿಪರೀತ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹಲವು ಬಾರಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ಯಮನ ಸಹೋದರಿ ಯಮುನೆಯ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಿಸಿನೀರಿನ ಕುಂಡಗಳಿವೆ. ಈ ಕುಂಡದೊಳಕ್ಕೆ ಅಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಬಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಇಳಿಬಿಟ್ಟು ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಂದ ಈ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೩೨೩೫ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಯಮುನೋತ್ರಿ ಚತುರ್ಧಾಮಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಹಿಮಾವೃತ ಬಂದರ್‌ಪೂಂಛ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ತಪ್ಪಲಲ್ಲಿರುವ ಯಮುನೋತ್ರಿ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಕೇದಾರನಾಥ, ಬದರಿನಾಥ ಮತ್ತು ಗಂಗೋತ್ರಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಂತೆ ಯಮುನೋತ್ರಿ ಧಾಮವು ಸಹ ಚಳಿಗಾಲದ ೬ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಮೂಲವು ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೨೦೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

## ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸನಿಹ 
ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅಕ್ಷಯ ತೃತೀಯ (ಮೇ) ರಂದು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಯಮ ದ್ವಿತೀಯ (ದೀಪಾವಳಿಯ ನಂತರದ ಎರಡನೇ ದಿನ, ನವೆಂಬರ್) ರಂದು ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ಯಮುನಾ ನದಿಯ ನಿಜವಾದ ಮೂಲವಿದೆ, ಇದು ಸುಮಾರು 4,421 ಮೀಟರ್ (14,505 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಯಮುನೋತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳಿವೆ, ಇದು 3,292 ಮೀಟರ್ (10,801 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ದಣಿದ ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯ ಕುಂಡ್ ಕುದಿಯುವ ಬಿಸಿನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಗೌರಿ ಕುಂಡ್ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬುಗ್ಗೆ ನೀರು ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಬೇಯಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಆಶ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿ ಗೃಹಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಾದ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ (ಪವಿತ್ರ ನೈವೇದ್ಯಗಳು) ಮತ್ತು ಪೂಜೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ (ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೂಜೆಗಳು) ಮುಂತಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂಜಾರಿಗಳ ಉನಿಯಾಲ್ ಕುಟುಂಬ (ಪುರೋಹಿತರು) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹಸಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು 
*ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಸರಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರ್ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಧಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ 
*www.yamunotri.org ಯಮುನೋತ್ರಿ 
## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
* ಚತುರ್ಧಾಮ
* ಉತ್ತರಾಖಂಡ
* ಕೇದಾರನಾಥ
* ಬದರಿನಾಥ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

*ಯಮುನೋತ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು
*ಯಮುನೋತ್ರಿ
*ಯಮುನಾ ನದಿ

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿ

**ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿ** ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಉನ್ನತ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಿಮನದಿ. ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೂಲವಾದ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯು ಹಿಮಾಲಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿಮನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮ ೨೭ ಘನ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯು ಸುಮಾರು ೩೦ ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು ೨ ರಿಂದ ೪ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಮನದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹಿಮಾಲಯ ಶಿಖರಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗ, ಥಲಯ್ ಸಾಗರ್, ಮೇರು ಮತ್ತು ಭಾಗೀರಥಿ-೩ ಶಿಖರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಈ ಸರಣಿಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾದ ಚೌಖಂಬಾದ ತಳದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುವ ಈ ಹಿಮನದಿಯು ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಯುತ್ತದೆ (ಹರಿಯುತ್ತದೆ). ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯ ಕೊನೆಯು ಹಸುವಿನ ಮುಖದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಗೋಮುಖ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಮುಖದಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಯು ನೀರಾಗಿ ಹರಿಯಲಾರಂಭಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಂಗಾ ಮೂಲವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಮುಖ ಹಿಂದೂ ಶ್ರದ್ಧಾಳುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅತಿ ಪಾವನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಗೋಮುಖವು ಶಿವಲಿಂಗ ಪರ್ವತದ ಬುಡದಲ್ಲಿದೆ. ಗಂಗೋತ್ರಿಯಿಂದ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗೋಮುಖವನ್ನು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಠಿಣಹಾದಿಯನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ದುರ್ಗಮ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗ ಪರ್ವತದ ತಪ್ಪಲಾದ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾದ ತಪೋವನವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಶಿವಲಿಂಗ ಪರ್ವತವು ಗಂಗಾಮಾತೆಯ ನಿಜಮೂಲವಾಗಿದೆ.

ಗಂಗೋತ್ರಿಯಿಂದ ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ೨೨ ಕಿ.ಮಿ.ಗಳಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಿಲ್ಲದೆ ಸಾಗುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಗಂಗೋತ್ರಿ>ಚಿರಬಾಸ>ಭೊಜವಾಸ>ಗೋಮುಖ>ತಪೋವನ.

ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯಿಂದಾಗಿ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯು ತೀವ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಹೀಗೇ ಮುಂದುವರಿದಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಕೆಲ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಯವಾಗುವ ಭೀತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
*ಹಿಮನದಿ

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* ಕುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿ 
* ಗೋಮುಖ ಮತ್ತು ಗಂಗೋತ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು
* ಗಂಗೋತ್ರಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿರಿ 

ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವಸಂತ ಮಲ್ಲಿಕಾ

ವಸಂತಮಲ್ಲಿಕಾ
ಅ.ನಾ.ಪ್ರಹ್ಲಾದರಾವ್ ಬರೆದ ೯ ಕನ್ನಡ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಿ.ಡಿ ವಸಂತಮಲ್ಲಿಕಾ. ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಜಸಿ೯ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಎಂಜನಿಯರ್ ಶ್ರೀಮತಿ ವಸಂತ ಶಶಿ ಈ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದು, ಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕ ಸಂಗೀತ್ ನಿದೇ೯ಶಕ ಪುತ್ತೂರು ನರಸಿಂಹ ನಾಯಕ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
 
ಈ ಸಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಕಗೊಂಡಿರುವ ಸುಂದರ ಕವನಗಳು 

೧.ಕರುನಾಡ ತಾಯೆ ಭುವನೇಶ್ವರಿ -ವಸಂತ ಶಶಿ ಮತ್ತು ಎಲ್.ಎನ್.ಶಾಸ್ತ್ರಿ
೨.ದೀಪ ನಿನ್ನ ತಾಪಕಾಗಿ ಬತ್ತಿ ಉರಿಯತೊಡಗಿದೆ-ವಸಂತ ಶಶಿ
೩.ಪ್ರೀತಿ ಜಗಳ ಮಾತು ಕಲಹ-ವಸಂತ ಶಶಿ 
೪.ಮನದಿ ಮೂಡಿಹ ರೂಪ-ವಸಂತ ಶಶಿ 
೫.ಬಾನೆತ್ತರ ಮಾಮರದಲಿ-ಎಲ್.ಎನ್.ಶಾಸ್ತ್ರಿ
೬.ಮುಂಜಾನೆಯ ಹೊಂಬಣ್ಣದ-ವಸಂತ ಶಶಿ 
೭.ನಿಲ್ಲದೆ ಚಲಿಸುತಿರು ಓ ನನ್ನ ಭಾವ-ವಸಂತ ಶಶಿ 
೮.ನನ್ನ ನಡುವೆ ಇಲ್ಲ ಇನಿತು ಅಂತರ-ವಸಂತ ಶಶಿ 
೯.ನೋಡಲ್ಫ್ಲಿ ಬಾನು-ವಸಂತ ಶಶಿ

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ
ಗಂಗೋತ್ರಿ

**ಗಂಗೋತ್ರಿ** ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರಕಾಶಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ. ಭಾಗೀರಥಿ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಪವಿತ್ರ ಚತುರ್ಧಾಮಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು. ಹಿಮಾಲಯದ ಉನ್ನತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೩,೦೪೨ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳಾದ ಹರಿದ್ವಾರ, ರಿಷಿಕೇಶ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾ ಡೂನ್‍‍ಗಳಿಂದ ಒಂದು ದಿನದ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ಗಂಗೋತ್ರಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಯಮುನೋತ್ರಿಯಿಂದಾದರೆ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಪ್ರಯಾಣ. ಗಂಗೋತ್ರಿಯವರೆಗೆ ವಾಹನಗಳು ಸಾಗಬಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಯಾತ್ರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಯಮುನೋತ್ರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು. ಜೊತೆಗೆ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಯಮುನೋತ್ರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾವನವೆಂದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ.

left|250px|thumb|ಗಂಗೋತ್ರಿ ದೇವಾಲಯ

ಗಂಗೋತ್ರಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯು ಭಾಗೀರಥಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಳು. ಮುಂದೆ ದೇವಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಅಲಕನಂದಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸಿದ ನಂತರ ನದಿಗೆ ಗಂಗಾ ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯ. ಗಂಗೋತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ದೇವಿಯ ಆಲಯವು ಇದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಗೀರಥ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದನೆನ್ನಲಾಗುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಹ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಂಗಾನದಿಯ ಮೂಲ ಗಂಗೋತ್ರಿಯಿಂದ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ. ಮುಂದೆ ಉನ್ನತ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗೋಮುಖ. ಗಂಗೋತ್ರಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಅತಿ ಕಠಿಣ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಹಾದಿ ಇದೆ. ಗಂಗೋತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸಂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಗಂಗಾ ಆರತಿ ಬಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಚಳಿಗಾಲದ ೬ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿರುತ್ತದೆ. ದೀಪಾವಳಿಯ ದಿನದಂದು ಗಂಗೋತ್ರಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಗಂಗೆಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹಾರ್ಸಿಲ್‌ ಬಳಿಯ ಮುಖ್ಬಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಗಂಗೋತ್ರಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಗೋತ್ರಿ ಮತ್ತು ಆಸುಪಾಸಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಗಂಗೋತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ.

[right|200px|thumb|ಗಂಗೋತ್ರಿಯಲ್ಲಿ [ಭಾಗೀರಥಿನದಿ]]

[thumb|[ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೂಲ - ಗೋಮುಖ]]

## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಚತುರ್ಧಾಮ
* ಯಮುನೋತ್ರಿ
* ಕೇದಾರನಾಥ
* ಬದರಿನಾಥ

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಗಂಗೋತ್ರಿ - ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿತಾಣ 
* ಗಂಗೋತ್ರಿ ಪ್ರವಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ
* ಚಾರ್‌ಧಾಮ್- ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಸರಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ಮಾಹಿತಿತಾಣ 
* ಉತ್ತರಕಾಶಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಹಿತಿತಾಣದಲ್ಲಿ ಗಂಗೋತ್ರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ 
* ಗಂಗೋತ್ರಿ ಮತ್ತು ಗೋಮುಖ ಚಾರಣದ ಚಿತ್ರಗಳು

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅಸ್ಕೋಟ್ ಕಸ್ತೂರಿಮೃಗ ಧಾಮ

**ಅಸ್ಕೋಟ್ ಕಸ್ತೂರಿಮೃಗ ಧಾಮ** ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಪಿಥೋರಾಗಢ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕೋಟ್ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಇದೆ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೫೪೧೨ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿರುವ ಅಸ್ಕೋಟ್ ಕಸ್ತೂರಿಮೃಗ ಧಾಮದ ಮೂಲ ಗುರಿ ಅಳಿವಿನತ್ತ ಸಾಗಿರುವ ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗ ಮತ್ತು ಅದರ ನೆಲೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅತಿ ಅಪರೂಪದ ಜೀವಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವಿರತ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸಾಗಿವೆ. ಅಸ್ಕೋಟ್ ಕಸ್ತೂರಿಮೃಗ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಂತೆ ಚಿರತೆ, ಕಾಡುಬೆಕ್ಕು, ಪುನುಗುಬೆಕ್ಕು, ಬೊಗಳುವ ಜಿಂಕೆ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ಪಕ್ಷಿಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. 
## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗ
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* ಅಸ್ಕೋಟ್ ಕಸ್ತೂರಿಮೃಗ ಧಾಮದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ಮಾಹಿತಿತಾಣ 

ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ಸಾದರ ಲಿಂಗಾಯತ

**ಸಾದರ ಲಿಂಗಾಯತ** ಅಥವಾ **ಸಾದರು** ಅಥವಾ **ಸಾದು ಲಿಂಗಾಯತರು** ಅನ್ನುವುದು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಒಳಪಂಗಡ. ಮೂಲದ ಈ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿ ಕೃಷಿ. ಇವರು ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ದಾವಣಗೆರೆ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು,, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಹಾವೇರಿ, ತುಮಕೂರು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ ವಿಜಯನಗರ,ಬಳ್ಳಾರಿ, ಕೊಪ್ಪಳ, ಧಾರವಾಡ, ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಳಿದ ಭಾಗ,ಆಂದ್ರ,ತೆಲಂಗಾಣ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ತಮಿಳುನಾಡು,ಕೇರಳ, ಗೋವಾ ಗಳಲ್ಲಿ ಚದುರಿಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ ಸಿರಿಗೆರೆಯ ತರಳಬಾಳು ಬೃಹನ್ಮಠದ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ

ಈ ಮಠದ

ವರ್ಗ:ಲಿಂಗಾಯತ
ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ
ಬುಗ್ಯಾಲ್

**ಬುಗ್ಯಾಲ್** ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಉನ್ನತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಅಥವಾ ಗೋಮಾಳ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಇವನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯಾನಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾಳಗಳು ಮಟ್ಟಸವಾಗಿ ಯಾ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಋತುಮಾನಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಅರಳುವ ಹೂವುಗಳ ಹಾಸು ಇರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ತುರುಗಾಹಿಗಳಿಗೆ ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೋಮಾಳವಾಗಿ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೩೦೦೦ ದಿಂದ ೪೦೦೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿರುತ್ತವೆ. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಾನಾವಿಧವಾದ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿನಿಂತು ನೋಡುಗರಿಗೆ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ನಂದಾದೇವಿ, ಕೇದಾರನಾಥ, ಗಂಗೋತ್ರಿ ಮತ್ತು ಬಂದರ್‌ಪೂಂಛ್‍‍ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಶಾಲ ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳಿವೆ. ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳು ಅತಿ ನಾಜೂಕಾದ ಪರಿಸರವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇವುಗಳನ್ನು ಜತನದಿಂದ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ.

 
## ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಮುಖ್ಯ ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳು 
# ಔಲಿ - ಜೋಷಿಮಠದ ಬಳಿ ಇರುವ ಔಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್‌ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೩೦೪೯ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
# ಗೋರ್ಸೋ - ಜೋಷಿಮಠದ ಬಳಿ ೩೦೫೬ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಓಕ್ ಮತ್ತು ಸೂಚಿಪರ್ಣ ಕಾಡುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸುಂದರ ಬುಗ್ಯಾಲ್.
# ಕ್ವಾನ್ರಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್ - ೩೩೫೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
# ಬೇದಿನಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್ - ರೂಪಕುಂಡಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ.
# ಪುಷ್ಪ ಕಣಿವೆ - ೩೩೫೪ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ.
# ಪನ್ವಾಲಿ ಮತ್ತು ಕುಶ-ಕಲ್ಯಾಣಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳು -ಗಂಗೋತ್ರಿ ಮತ್ತು ಕೇದಾರನಾಥಗಳ ನಡುವೆ ೩೩೫೪ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿವೆ.
# ಮುನ್ಸಿಯಾರಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್ - ಪಿಥೋರಾಗಢ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.
# ದಯಾರಾ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ಜಿಯೊಲಿಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ಬೌನ್ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ಚೌದಾಸ್ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ಬ್ಯಾನ್ಸ್ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ಡರ್ಮಾ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ಛಿಪ್ಲಾಕೋಟ್ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ಅಲಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ತಲಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳು

ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ಪ್ಲಾಸ್ಮ

**ಪ್ಲಾಸ್ಮ** ಎಂಬುವುದು ಈ ಕೆಳಗಿನವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು:
* ಪ್ಲಾಸ್ಮ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ) - ದ್ರವ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
* ರಕ್ತದ ಪ್ಲಾಸ್ಮ - ರಕ್ತದ ಜೀವರಸ.
ರಿಷಿಕೇಶ

**ರಿಷಿಕೇಶ** ( ಮೂಲ ಹೆಸರು ***ಹೃಷಿಕೇಶ*** ) ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಡೆಹ್ರಾ ಡೂನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿರುವ ರಿಷಿಕೇಶ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀಯರಿಗೆ ಅತಿ ಪಾವನ ಧಾಮವಾಗಿದೆ. ರಿಷಿಕೇಶವು ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಪವಿತ್ರ ಚತುರ್ಧಾಮಗಳ ಯಾತ್ರೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಿಷಿಕೇಶದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ರಿಷಿಕೇಶ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆಶ್ರಮಗಳು, ತಪೋವನಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

## ಪುರಾಣೇತಿಹಾಸಗಳು 
ಹೃಷಿಕೇಶ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ಹೆಸರು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಒಡೆಯ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರೈಭ್ಯ ಋಷಿಯ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಒಲಿದು ವಿಷ್ಣು ಹೃಷಿಕೇಶನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನೆಂದು ಒಂದು ಕಥೆಯಿದೆ. ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ಸೀಮೆಯು ಕುಬ್ಜಾಮ್ರಕ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ರಿಷಿಕೇಶ ಕೇದಾರಖಂಡದ ಭಾಗ. ಇಂದಿನ ಗಢ್‌ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಂದೆ ಕೇದಾರಖಂಡವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಮನು ಲಂಕೆಯ ಅರಸ ರಾವಣನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಇಲ್ಲಿ ತಪವನ್ನೈದಿದನೆಂದೂ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಇಲ್ಲಿ ನಾರಿನ ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಗಂಗಾ ನದಿಯು ರಿಷಿಕೇಶ ಪಟ್ಟಣದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಿಷಿಕೇಶದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯು ಶಿವಾಲಿಕ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಇಳಿದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಬಯಲುಸೀಮೆಯನ್ನು ಸೇರುವುದು. ನದಿಯ ದಂಡೆಗುಂಟ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆಶ್ರಮಗಳಿವೆ. ನಗರದ ತ್ರಿವೇಣಿ ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಂಜೆ ನಡೆಯುವ ಗಂಗಾ ಆರತಿ ಬಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ನೀಲಕಂಠ ಮಹಾದೇವ ಮಂದಿರ, ರಾಮ ಝೂಲಾ, ವಸಿಷ್ಠ ಗುಹೆ ಮುಂತಾದವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.
right|200px|thumb|ರಾಮ ಝೂಲಾ ತೂಗುಸೇತುವೆ.

[thumb|left|[ಗಂಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಬೃಹತ್ ಮೂರ್ತಿ.]]

left|777px|thumb|ರಿಷಿಕೇಶದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಡೆಹ್ರಾ ಡೂನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿತಾಣ 
* ರಿಷಿಕೇಶ ಮತ್ತು ಯೋಗ 
* ರಿಷಿಕೇಶದ ೫೦೦ ಚಿತ್ರಗಳು
* ರಾಮ್ ಝೂಲಾ

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಸಿದ್ದಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ

**ಸಿದ್ದಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ**ಯು 13 - 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಮಹಾನ್ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ ಶ್ರೀ ಶಿವಯೋಗಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಚಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ವೀರಶೈವರ ಮತ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯು ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಸಂವಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು *ರೇಣುಕಾಗಸ್ತ್ಯ ಸಂವಾದ* ಮತ್ತು *ವೀರಶೈವ ಮಹಾತಂತ್ರ* ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. . 

## ಹಿನ್ನಲೆ 
ಶ್ರೀ ಸಿದಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾದ ಏಕೋತ್ತರಶತಸ್ಥಲಾತ್ಮಕವಾದ ಈ ಸಿದ್ದಾಂತವು  ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಶಿವಗಣರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದನು. ಶಿವನಿಂದ ಉಪದೇಶ ಪಡೆದ ಶಿವ ಪ್ರಮುಖರಾದ ರೇಣುಕ, ದಾರುಕ, ಘಂಟಾಕರ್ಣ, ಧೇನುಕರ್ಣ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಕರ್ಣ ರೆಂಬ ಗಣೇಶ್ವರರು ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಾವಾಗಿ ಅಗಸ್ತ್ಯ, ದಧೀಚಿ, ವ್ಯಾಸ, ಸಾನಂದ, ಮತ್ತು ದೂರ್ವಾಸ ರೆಂಬ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಶಿವಾದ್ವೈತ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿವಗಣರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಶ್ರೀ ರೇಣುಕಗಣೇಶ್ವರನು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಶಿವಾದ್ವೈತ ಸಿದ್ದಂತವನ್ನೇ ಶ್ರೀ ಶಿವಯೋಗಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಸಿದ್ದಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿಯಲ್ಲಿ ರೇಣುಕಾಗಸ್ತ್ಯರ  ಸಂವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.     

ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಶ್ರೀ ಶಿವಯೋಗಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯರು ಮಹಾಮುನಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರಿಗೆ ಭೋದಿಸಿದ ಸಾರವನ್ನು ಈ ಸಿದ್ದಾಂತಶಿಖಾಮಣಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.     ಇದು "ರೇಣುಕಾಗಸ್ತ್ಯ  ಸಂವಾದ" ರೂಪವಾಗಿದೆ.

## ಸಾರ: 
ಈ ಗ್ರಂಥದ ಸಾರ ಶಿವಜೀವರ ಐಕ್ಯ. ವೀರಶೈವ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಷಟ್ ಸ್ಥಲ ಗಳನ್ನು ನೂರೊಂದು ಸ್ಥಲಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನೂರೊಂದು ಸ್ಥಲಗಳು ಸಾಧಕನ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಕಾಸದ ಉನ್ನತೋನ್ನತ ಸೋಪಾನಗಳಾಗಿವೆ. ಸಕಲ ಶಿವಾಗಮಗಳ ಸಾರವನ್ನೇ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಓಳಗೊಂಡಿದೆ.  ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿನ ಸಿದ್ದಾಂತದವು ದ್ವೈತಾದ್ವೈತಗಳ ಸಮನ್ವಯಾತ್ಮಕವಾದುದು. ಮೂಲತ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಶ್ರೀ ೧೦೦೮ ಕಾಶೀ ಜಗದ್ಗುರು ಡಾ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕ ರೇಣುಕ ಗೀತೆ ಅಂತಲೂ, ರೇಣುಕಾಗಸ್ತ್ಯ  ಸಂವಾದ ಗ್ರಂಥವೆಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
## ವಿಮರ್ಶೆ
## ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು
ವರ್ಗ:ವೀರಶೈವ ಮತ
ನವಗ್ರಹಗಳು

*ಜ್ಯೋತಿಷಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂಭತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು
ನ ಕೃತಿ]]

ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು
## ನವಗ್ರಹಗಳು
 # ಸೂರ್ಯ; ಸೂರ್ಯ(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)(ರವಿ,ಭಾನು)
 # ಚಂದ್ರ; ಚಂದ್ರ(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)
 # ಮಂಗಳ; ಮಂಗಳ(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)(ಕುಜ)
 # ಬುಧ; ಬುಧ(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)(ಚಂದ್ರನ ಮಗನ ಹೆಸರು)
 # ಗುರು; ಗುರು(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)(ಬೃಹಸ್ಪತಿ)
 # ಶುಕ್ರ; ಶುಕ್ರ(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)
 # ಶನಿ; ಶನಿ(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)
 # ರಾಹು; ರಾಹು(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)
 # ಕೇತು; ಕೇತು(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)

## ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಭಾಗ
#ಸೂರ್ಯ, the Sun
#ಚಂದ್ರ/Soma, the Moon
#ಮಂಗಳ, Mars
#ಬುಧ, Mercury
#ಗುರು, Jupiter
#ಶುಕ್ರ, Venus
#ಶನಿ, Saturn
#ರಾಹು, Lunar node
#ಕೇತು/Ketu, Lunar node

## ಭಾರತೀಯ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ 
ನವಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇದೆ. ಮಾನವನ ಸ್ಥಿತಿ, ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವರು ದೃಢವಾಗಿ ಮನಗಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸೂರ್ಯನ ತಲೆ ಅಗ್ನಿ, ಚಂದ್ರನ ತಲೆ ವರುಣ, ಕುಜುದಿಯ ತಲೆ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ, ಬುಧದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು, ಶಿಕ್ಷಕನ ತಲೆ ಇಂದ್ರ, ಶುಕ್ರನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಸಚ್ ದೇವಿ, ಶನಿಯ ತಲೆ ಬ್ರಹ್ಮ. ಸೂರ್ಯನು ಚಂದ್ರನ ತಲೆ, ಚಂದ್ರನು ಉಪ್ಪು, ಸೂರ್ಯನು ಕಹಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಬುಧವು ಶುದ್ರುಚು, ಶಿಕ್ಷಕ ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಶುಕ್ರವು ಹುಳಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರುಚಿಗಳು ಸಿಹಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯನು ಅವನ ಕಡೆಗೆ, ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರ, ಬುಧದ ಉದಯ, ಬುಧದ ತಿಂಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

File:Suryadeva.jpg | ಸೂರ್ಯದೇವ
File:ChandraRohini.jpg| ಚಂದ್ರನ ಪತ್ನಿ ರೋಹಿಣಿಯೊಂದಿಗೆ 
File:Mangaldeva.jpg| ಮಂಗಳನ ಪತ್ನಿ ಜಾವಲಿನಿ
File:Budha deva.jpg| ಬುಧ 
File:GuruTara.jpg | ಗುರು ಪತ್ನಿ ತಾರೆ
File:Shukradeva.jpg | ಶುಕ್ರನ ಪತ್ನಿ ದ್ವಾರಜಸ್ವತಿ 
File:Shani.jpg| ಶನಿದೇವ
File:Rahudeva.jpg| ರಾಹು
File:BritishmuseumKetu.JPG| ಕೇತು

## ನೋಡಿ
*ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು
*ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ  |  
*ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ |ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತ
*ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ
*Nakshatra

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
*ಬೃಹಜಾತಕಾಖ್ಯ : ವರಾಹಮಿಹಿರ-ಟೀಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಶರ್ಮಾ.
*ಒಂಟಿಕೊಪ್ಪಲು ಪಂಚಾಂಗ ಮೈಸೂರು;೨೦೧೬-೧೭

ವರ್ಗ:ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಕಾಲ
ರಾಜನೀತಿ

ರಾಜನೀತಿ (ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ: राजनीति, राज [ರಾಜ]+नीति [ನೀತಿ] ಪದಗಳ ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ಬರುವುದು, ರಾಜನೀತಿ, 'ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರದ ಜತೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಸಮಾಹ') ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುಲು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ, ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಬಂಧಗಳ ರೂಪಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಹಂಚಿಕೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜನೀತಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯಿಸುವ ಶಾಖೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ವ್ಯವಹಾರ
ಗೌರಿ ಕುಂಡ

**ಗೌರಿ ಕುಂಡ** ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರುದ್ರ ಪ್ರಯಾಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕೇದಾರನಾಥಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ಕುಂಡದ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೋಟಾರು ರಸ್ತೆಯಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಕೇದಾರನಾಥವನ್ನು ತಲುಪಲು ೧೪ ಕಿ.ಮೀ. ಗಳಷ್ಟು ಕಾಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಬೇಕು. ಗೌರಿ ಕುಂಡವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೬೦೦೦ ಅಡಿಗಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಗೌರಿ ಕುಂಡವು ಗೌರಿ ಅಥವಾ ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪಾರ್ವತಿಯು ಶಿವನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಅನನ್ಯ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಶಿವನಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಳು. ಕೊನೆಗೆ ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಒಲಿದಾಗ ಇವರ ವಿವಾಹವು ಗೌರಿ ಕುಂಡಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದ ತ್ರಿಯುಗಿ ನಾರಾಯಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಗೌರಿ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಕುಂಡಗಳಿದ್ದು ಭಕ್ತಜನರು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವರು. 

ಗೌರಿ ಕುಂಡವು ಗಣೇಶನ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಹ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೌರಿಯು ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಮನೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಗಣೇಶನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ತಾನು ಮೀಯಲು ತೆರಳುವಳು. ಆಗ ಶಿವನು ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರಲು ಗಣೇಶನು ಅವನನ್ನು ತಡೆಯುವನು. ಇದರಿಂದ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಶಿವನು ಗಣೇಶನ ಶಿರಚ್ಛೇಧನ ಮಾಡುವನು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ಗೌರಿಯ ದುಃಖವು ಎಲ್ಲೆ ಮೀರಿದಾಗ ಅವಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಲೋಸುಗ ಶಿವನು ಒಂದು ಆನೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿದುತಂದು ಗಣೇಶನ ಮುಂಡಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಣ ಬರಿಸುವನು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಗಣೇಶನು ಗಜಮುಖ, ಗಜಾನನ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದು ಇಂದು ನಾವು ಪೂಜಿಸುವ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.
 
## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
ಕೇದಾರನಾಥ

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ರೂಪಕುಂಡ

**ರೂಪಕುಂಡ** ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಉನ್ನತ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರ ಪ್ರದೇಶ. ರೂಪಕುಂಡ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ದಿಂದ ೬೦೦ ಮಾನವ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜನವಸತಿ ಇಲ್ಲ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೫,೦೨೯ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ರೂಪಕುಂಡ ಸದಾಕಾಲ ಹಿಮಾವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರೂಪಕುಂಡ ಸರೋವರದ ಬಳಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ನೂರಾರು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಊಹಾಪೋಹಗಳಿವೆ. ೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಅರಣ್ಯರಕ್ಷಕನಿಂದ ಪತ್ತೆಯಾದ ಇವು ಯಾವುದೋ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಅರಸನೊಬ್ಬನ ಸೈನಿಕರದಿರಬಹುದೆಂದು ಒಂದು ಊಹೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇವರ ಹಠಾತ್ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಹ ಬಹಳಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಇವರು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ಅಥವಾ ಭೂ ಕುಸಿತ ಇಲ್ಲವೇ ಹಿಮಗಾಳಿಯ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಮರಣಿಸಿರಬೇಕೆಂದು ಮೊದಲಿಗೆ ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನ ಸಂಶೋಧಕರ ಜಂಟಿ ತಂಡವು ರೂಪಕುಂಡಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. ನಂತರ ಈ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಗಳು ೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕಾಲದವೆಂದು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ತಲೆಬುರುಡೆಗಳನ್ನು ಹೈದರಾಬಾದ್‍‍ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಿದಾಗ, ಈ ಜನರು ಬೃಹತ್ ಆಲಿಕಲ್ಲುಗಳ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊರಬಿದ್ದಿತು. ಹಿಮಾಲಯದ ಬಯಲುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಆಲಿಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಮರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ಜಾಗ ಸಿಗದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮರಣಿಸಿದರೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿ ಶೀತಲ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಅತಿ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ದೇಹಗಳು ಕೆಡದೆ ಉಳಿದಿವೆ. ಆಗಾಗ ಸಂಭವಿಸು ತ್ತಲೇ ಇರುವ ಭೂ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ದೇಹಗಳು ಸರೋವರದೊಳಗೆ ಸೇರಿ ಹೋಗಿರಬೇಕೆಂದು ಸಹ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಜನ ಯಾರು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದರು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಯಾವುದೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಇವರ ಬಗೆಗಿನ ವಿಚಾರ ಇನ್ನಷ್ಟು ರಹಸ್ಯವಾಗಿದೆ.

## ಚಾರಣ 
ರೂಪಕುಂಡ ಹಿಮಾಲಯದ ಅತಿ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ನಯನ ಮನೋಹರ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಸದಾ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ೭೧೨೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದ ತ್ರಿಶೂಲ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ೬೩೧೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದ ನಂದಘುಂಗ್ಟಿ ಶಿಖರಗಳ ಪಾದದ ಬಳಿ ಇರುವ ರೂಪಕುಂಡ ದವರೆಗೆ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ. ಗ್ವಾಲ್‌ದಮ್ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು ೪ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಸವೆಸಿ ರೂಪಕುಂಡವನ್ನು ತಲುಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಿಮಾವೃತ ಉನ್ನತ ಶಿಖರಸಾಲುಗಳ ನಡುವಿನ ಚಾರಣ ಚೇತೋಹಾರಿ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಬೇದಿನಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್ ಅತಿ ಸುಂದರ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹೂತೋಟ. ಜನವಸತಿ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ರೂಪಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು
* रुपकुण्ड-एक अनसुलझा रहस्य/ ರೂಪಕುಂಡ - ಬಯಾಲಗದ ರಹಸ್ಯ
* ರೂಪಕುಂಡ, ಬೇದಿನಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್, ಅಲಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್ ಮತ್ತು ತಲಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು 
* ರೂಪಕುಂಡಕ್ಕೆ ಚಾರಣ
* ರೂಪಕುಂಡ  
* ರೂಪಕುಂಡ  
* ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಸರೋವರ .

ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ಕಾಮೆಟ್

thumb

**ಕಾಮೆಟ್** ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಗಢ್‌ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಶಿಖರ. ೭೭೫೬ ಮೀ. (೨೫೪೪೬ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಮೆಟ್ ಶಿಖರ ಚಮೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಟಿಬೆಟ್‌ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಕೊಂಚ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಝಂಸ್ಕಾರ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಮೆಟ್ ಆ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ಟಿಬೆಟ್ ಪೀಠಭೂಮಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಮೆಟ್ ದುರ್ಗಮ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಶಿಖರದ ಆರೋಹಣ ಕಷ್ಟಕರವಲ್ಲವೆಂದು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಕಾಮೆಟ್ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಉನ್ನತ ಶಿಕಘರಗಳಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ - ಮುಕುಟ್ ಪರ್ಬತ್ (೭೨೪೨ ಮೀ.), ಅಬಿ ಗಮೀನ್ (೭೩೫೫ ಮೀ.) ನಮತ್ತು ಮಾಣಾ (೭೨೭೨ ಮೀ.).

ಕಾಮೆಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾಮೆಟ್ ಹಿಮನದಿ, ಪೂರ್ವ ಕಾಮೆಟ್ ಹಿಮನದಿ ಮತ್ತು ರೈಕಾನಾ ಹಿಮನದಿಗಳಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾಮೆಟ್ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯು ಉಗಮಿಸಿದರೆ ಪೂರ್ವ ಕಾಮೆಟ್ ಹಿಮನದಿ ಧೌಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೂಲ. ಈ ಎರಡು ನದಿಗಳು ಅಲಕನಂದಾ ನದಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿಗಳು. 
## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಹಿಮಾಲಯ
* ಹಿಮನದಿ

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಕಾಮೆಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ 

ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ವರ್ಗ:ಹಿಮಾಲಯ
ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿ

thumb|300px|ನ್ಯಾಸಾ ಒದಗಿಸಿರುವ ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಚಿತ್ರ.
300px|right|thumb|ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿ
thumb|300px|ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಚಂದ್ರನ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶ.
**ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿ** ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಪೂರ್ಣ ಒಣ ಪೀಠಭೂಮಿ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮಳೆಯನ್ನು ಕಾಣದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯು ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಾಂತ ಮಹಾಸಾಗರದ ಕರಾವಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಮೈಲಿ (೯೬೬ ಕಿ.ಮೀ.) ಅಗಲದ ಪಟ್ಟಿ. ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಒಣ ಮರುಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆಗಿಂತ ೫೦ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಶುಷ್ಕಪ್ರದೇಶ. ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರು ೧೮೧,೩೦೦ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ಚಿಲಿ ದೇಶದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಉಪ್ಪಿನ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಮರಳು ಮತ್ತು ಲಾವಾ ಹರಿವಿನಿಂದುಂಟಾಗಿರುವ ಗಟ್ಟಿ ಬೆಂಗಾಡು. ಪೂರ್ವದ ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಚಿಲಿಯ ಕರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಸಾಲುಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿರುವ ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಗೆ ಮಳೆಯ ಹನಿ ಕೂಡ ಬೀಳದಂತೆ ಇವೆರಡು ಪರ್ವತಸಾಲುಗಳು ತಡೆಯೊಡ್ಡಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಂಜರು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀವಸೆಲೆ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಆಗಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಹವಾಮಾನ ವೀಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಹನಿ ಮಳೆ ಸಹ ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ೧೫೭೦ ರಿಂದ ೧೯೭೧ರವರೆಗೆ ಗಣನೀಯ ಮಳೆ ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿವೆ. ಇಂತಹ ಶುಷ್ಕ ವಾತಾವರಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರದೇಶ ೬೮೮೫ ಮೀ. ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಿಮನದಿಗಳಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಇನ್ನಾವುದೇ ಮೂಲವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮರುಭೂಮಿಯ ಭಾಗಗಳು ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಸಾಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಗಾಳಿಯೊಡನೆ ತೇಲಿಬರುವ ನೀರಿನಂಶ (ಸಾಗರದ ಮಂಜು) ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಈ ಅಲ್ಪ ತೇವಾಂಶವು ಕೆಲತಳಿಯ ಕಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಆಲ್ಗೆಗಳಂತಹ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಜೀವನಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಬಲು ವಿರಳ. ಕೆಲವೊಂದು ಓಯಸಿಸ್‌ಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಜನವಸತಿಯಿದೆ. ತಾಮ್ರ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ನೈಟ್ರೇಟ್‌ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಕೆಲ ಜನರು ಸಹ ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಚಿಲಿ
* ಮರುಭೂಮಿ
* ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ 
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿ
* ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಮಣ್ಣು 
* ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್‍‍ನಲ್ಲಿ ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ.
* ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಅತಿ ಶುಷ್ಕ ಇತಿಹಾಸ.
* ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು. 

ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ವರ್ಗ:ಮರುಭೂಮಿಗಳು
ಡೆಡ್ ಸೀ

right|thumb|ಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ.
ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ **ಮೃತ ಸಮುದ್ರ** ( ಹೀಬ್ರೂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ **ಲವಣದ ಸಮುದ್ರ**, ಅರಾಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತ ಸಮುದ್ರ) ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದಾದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು 'ಡೆಡ್ ಸೀ' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್‍‍ ಮತ್ತು ಜೋರ್ಡಾನ್‍‍ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಲವಣ ಸರೋವರ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೪೨೨ ಮೀಟರ್ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಮೃತ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ತೀರಗಳು ಭೂಮಿಯ ನೆಲಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ತಗ್ಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಮೃತ ಸಮುದ್ರವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಉಪ್ಪಿನ ಸರೋವರಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವುಳ್ಳದ್ದಲ್ಲದೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲವಣಯುಕ್ತ ಜಲಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ೩೩.೭ ಶೇಕಡಾ ಲವಣಗಳಿವೆ. ಇದು ಸಾಗರಗಳ ನೀರಿಗಿಂತ ೮.೬ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಉಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೃತ ಸಮುದ್ರ ಇಷ್ಟು ಲವಣಯುಕ್ತವಾಗಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಅದರ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಗಳು ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಈ ಜಲಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಮೃತಸಮುದ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿರುತ್ತದೆ.
## ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಆಕರ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರ 
ಜೊತೆಗೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣದ ಲವಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದರ ನೀರಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಬಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಮುಳುಗಲಾರರು. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಮೃತ ಸಮುದ್ರವು ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದು. ಇದರ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ತೇಲುತ್ತ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೊಂದು ಮೋಜು. ಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ಉದ್ದ ೬೭ ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಗಲ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ. ಜೋರ್ಡಾನ್ ಬಿರುಕು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೃತ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಒಳಹರಿವು ಜೋರ್ಡಾನ್ ನದಿ. ಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ಲವಣಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಬಿಕರಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಜೋರ್ಡಾನ್ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನದಿಯ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಇಳಿತವುಂಟಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಮೃತ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಹೊರಹರಿವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತಿರುವ ಲವಣಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಇದರ ನೀರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುವುವು. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ಲವಣದ ಅಂಶ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿದ್ದು ಮೃತ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಅಗಣನೀಯ. ಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ಇನ್ನೊಂದು ವೈಚಿತ್ರ್ಯವೆಂದರೆ ಬಂಡೆಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಉಗಿಯುವಿಕೆ. ಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ಬಲಯುತ ಲವಣಗಳು ಅಡಿಯ ನೆಲದ ಬಂಡೆಯನ್ನು ಕೊರೆದು ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ತುಣುಕುಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಗೆಸೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
## ದೈವದತ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ 
ಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಿವೆ. ಇದರ ನೀರಿನಲ್ಲಿನ ಖನಿಜಗಳು, ಮಾಲಿನ್ಯವಿಲ್ಲದ ಶುಭ್ರ ವಾತಾವರಣ, ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಅತಿನೇರಳೆ ವಿಕಿರಣ, ಬಲು ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡಗಳು ಮಾನವರ ಕೆಲ ಬಗೆಯ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಮನಕಾರಿಗಳಾಗಿವೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಇತರ ಲವಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮೃತ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ದಿನೇದಿನೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇದರಿಂದಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿನ ಲವಣದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಇದು ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಮೃತ ಸಮುದ್ರ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬತ್ತಿಹೋಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನಿಂದ ಮಾಯವಾಗುವ ಭೀತಿಯಿದೆ.

thumb|right|ಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ದಡದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತಿರುವ ಉಪ್ಪು.
thumb|right|250px|ಮೃತ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಾಗವಾಗಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ.
thumb|right|250px|ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಮೃತ ಸಮುದ್ರ.
thumb|left|250px|ಜಗತ್ತಿನ ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಅತಿ ತಗ್ಗಿನ ಸ್ಥಾನ

## ಚಿತ್ರಗಳ ಗ್ಯಾಲರಿ 

Image:Dead Sea-14.jpg|ಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ಬಳಿ ಇಸ್ರೇಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿ
Image:Dead Sea-12.jpg|ಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ಅಂಕುಡೊಂಕಿನ ತೀರ
Image:DeadSea03 ST 06.JPG|ಮುಂಜಾನೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೃತ ಸಮುದ್ರ
Image:Deadseadusk.jpg|ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೃತ ಸಮುದ್ರ

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ
* ಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ಚಿತ್ರಗಳು 
* ವಿಶಿಷ್ಟ ಮೃತ ಸಮುದ್ರ 
* ಮೃತ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ 

ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಮುದ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿ

**ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿ**  ಏಷ್ಯಾ ಭೂಖಂಡದ ದೊಡ್ಡ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಚೀನಾದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳನ್ನು  ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿಯು ಆವರಿಸಿದೆ. ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಟಾಯ್ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ವಿಶಾಲ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿದ್ದರೆ ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಹೆಕ್ಸಿ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳಿವೆ. ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಚೀನಾ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ವಿಶಾಲ ಮರುಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿ ಐದನೆಯದಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳು ಮಳೆಯ ಮೋಡಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದರಿಂದ ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಮಳೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ. ಮಂಗೋಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿರುವ ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರಾಚೀನ ರೇಷ್ಮೆ ಮಾರ್ಗ ಹಾದುಹೋಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶ ಕೂಡ. ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿಯ ಉದ್ದ ನೈಋತ್ಯದಿಂದ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ೧೬೧೦ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟಿದ್ದರೆ ಅಗಲ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ೮೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ಜಗತ್ತಿನ ಇತರ ಮರುಭೂಮಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಮರಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿರದೆ ಬರಿಯ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 

ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿಯು ಒಂದು ಶೀತಲ ಮರುಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಿಮಪಾತವು ಸಹ ಆಗುವುದಿದೆ. ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ  ೩ರಿಂದ ೫ ಸಾವಿರ ಅಡಿಗಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಾತಾವರಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಸುಮಾರು ೧೯೪ ಮಿಲಿಮೀಟರ್. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಕಡೆಯಿಂದ ಬೀಸುವ ಶೀತಮಾರುತಗಳು ಹಿಮವನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವುದಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣ ಕೊರೆಯುವಷ್ಟು ತಂಪಾಗಿದ್ದು ತಾಪಮಾನ -೪೦ ಡಿಗ್ರಿ ಗಳಿಗೆ ಕುಸಿಯುವುದು. ಬೇಸಗೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನ ೪೦ ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು.

  
ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿಯು ಒಣ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಬಾಲದ ಗ್ಯಾಝೆಲ್‌, ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯನ್ ಒಂಟೆ, ಹಿಮಚಿರತೆ, ಕಂದು ಕರಡಿ ಮತ್ತು ತೋಳಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮರುಭೂಮಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಹುಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕುರುಚಲು ಪೊದೆ ಗಿಡಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿವೆ. ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಶುಪಾಲನೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಜೀವನೋಪಾಯವಾಗಿದ್ದು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಹ ಕ್ರಮೇಣ ಮರುಭೂಮಿಗೆ ಸೇರಿಹೋಗುತ್ತಿವೆ. 

[thumb|[ಚೀನಾದ ಇನ್ನರ್ ಮಂಗೋಲಿಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರಳು ದಿಣ್ಣೆಗಳು.]]
thumb|ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯನ್ ಒಂಟೆಗಳು.
thumb|ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರ

## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಮಂಗೋಲಿಯ
* ಚೀನಾ
* ಮರುಭೂಮಿ
* ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮರುಭೂಮಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು
* ಗೂಗಲ್ ಅರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿ

ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ವರ್ಗ:ಮರುಭೂಮಿಗಳು
ಕಿತ್ತಳೆ ತುದಿ

**ಕಿತ್ತಳೆ ತುದಿ** (Orange Tip) *(Anthocharis cardamines)* ಪ್ಯೆರಿಡೆಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಚಿಟ್ಟ.
## ಆವಿಷ್ಕರಣ, ವರ್ತನೆ, ವಿತರಣೆ 
ಗಂಡು ಜಾತಿಯ ಕಿತ್ತಳೆ ತುದಿ ಚಿಟ್ಟೆಗೆ ರೆಕ್ಕೆ ಮುಂಬಾಗ ಉಜ್ವಲ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣ ಇದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಕಿತ್ತಳೆ ತುದಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. 
ಗಂಡು ಜಾತಿಯ ಕಿತ್ತಳೆ ತುದಿ ವಸಂತ ಕಾಲದ್ದಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ.ಇವು ಹುಲ್ಲುಹಾಸು ಹಾಗು ಬೇಲಿಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಾ ಹೆಣ್ಣು ಚಿಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣು **ಕಿತ್ತಳೆ ತುದಿ** ಚಿಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣ ಮಾಸಿದ್ದು ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಬಿಳೀ ಚಿಟ್ಟೆಯೆಂದು ಹಲವು ಬಾರಿ ತಪ್ಪು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗಂಡು ಕಿತ್ತಳೆ ತುದಿಯು ವಿರಾಮದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ತನ್ನ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಮುಂಬಾಗದ ರೆಕ್ಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಗದ ರೆಕ್ಕೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ. ರೆಕ್ಕೆ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಚುಕ್ಕಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ಶ್ಮವಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವು ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ತ್ರಾಸು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಯುರೊಪ್, ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ (ಎಶಿಯ) ಹಾಗು ಜಪಾನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ೩೦ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆ ತುದಿ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಎರಿಕೆ ಕಂಡು ಬಂದಿದ್ದು ಸ್ಕೊಟ್ಲನ್ಡ್ ದೇಷದಲ್ಲಿ.

(MHNT) Anthocharis cardamines - Foret de Bouconne, France - male dorsal.jpg|*Anthocharis cardamines* ♂  
(MHNT) Anthocharis cardamines - Foret de Bouconne, France - male ventral.jpg|*Anthocharis cardamines* ♂  △
(MHNT) Anthocharis cardamines - Foret de Bouconne, France - female dorsal.jpg|*Anthocharis cardamines*  ♀ 
(MHNT) Anthocharis cardamines - Foret de Bouconne, France - female ventral.jpg|*Anthocharis cardamines* ♀ △

## ಜೀವನ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಗಿಡ 
[thumb|left|A male Orange Tip on a [Cardamine pratensis|Cuckooflower]]

ವರ್ಗ:ಚಿಟ್ಟೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಲೆಪಿಡೊಪ್ಟೆರಾ
ಸಿ ಎಮ್ ಒ ಎಸ್

thumb|right|150px|ಸಿ ಎಮ್ ಒ ಎಸ್ ಇನ್ವರ್ಟರ್
**ಸಿಎಮ್ಓಎಸ್** (CMOS - Complementary Metal Oxide Semiconductor) ಒಂದು ಅರೆವಾಹಕ ಉಪಕರಣ. PMOS (ಪೀಮಾಸ್) ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು NMOS (ಎನ್ಮಾಸ್) ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಅಂತ ಎರಡು ಮೂಲ ರೀತಿಯ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಗಳು ಇವೆ. ಇವೆರಡೂ ಸ್ವಿಚ್ಚುಗಳು. ಈ ಸ್ವಿಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲಾಜಿಕ್ (ಮತ್ತು ಅನಲಾಗ್ ಭಾಗ) ಗಳನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ತರುತ್ತೇವೆ.
CMOS ಅನ್ನುವುದು ಶೈಲಿ ಮತ್ತು "ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ" ಎರಡಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು.
ಈ ಬಗೆಗಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (fabrication - ಒಂದು ಚಿಪ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದು) ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದು. ಯಾವ ತಂತಜ್ಞಾನ / ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಪೀಮಾಸ್ ಮತ್ತು ಎನ್ಮಾಸ್ ಎರಡೂ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತೋ ಅಂತ ತಂತ್ರಜ್ನಾನಾವನ್ನು CMOS ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅನ್ನಬಹುದು. 
CMOS ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ "ಮೂಲ" ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. 
ಒಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಲಾಜಿಕ್ ಅನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗು ತೆಗೆದುಕೊಂದು ನಾವು CMOS –ಅಂದ್ರೆ ಏನು ಅಂತ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಈ CMOS ತಂತ್ರಜ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಎನ್ಮಾಸ್ ಮತ್ತು ಪೀಮಾಸ್ ಅಂತ ಎರಡು ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ.
ಎನ್ಮಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಲಾಜಿಕ್-ಝೀರೋವನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ತಂದರೂ ಲಾಜಿಕ್ ಒನ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಅಸಿತ್ವಕ್ಕೆ ತರಲ್ಲ. ಇದರ ಅರ್ಥ ಸೊನ್ನೆ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಬರೋ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸೊನ್ನೆ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಬಂದರೂ ೫ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಬರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ೪.೩ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಬರಬಹುದು.
ಪೀಮಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಲಾಜಿಕ್-ಒನ್ಅನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ತಂದರೂ ಲಾಜಿಕ್ ಝೀರೋವನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಅಸಿತ್ವಕ್ಕೆ ತರಲ್ಲ. ಇದರ ಅರ್ಥ ೫ ವೋಲ್ಟ್ ಬರೋ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಐದು ವೋಲ್ಟ್ ಬಂದರೂ ಸೊನ್ನೆ ವೋಲ್ಟ್ ಬರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ೦.೭ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಬರಬಹುದು.
ಪೀಮಾಸ್ ಮತ್ತು ಎನ್ಮಾಸ್ ಫೆಟ್ಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಲಾಜಿಕ್ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕ್ಕೆ ಬರಲು ( ಅಂದರೆ, ಪೂರ್ತಿ ಸೊನ್ನೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿ ೫ ವೋಲ್ಟಗಳು) ಇವೆರಡನ್ನೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಅದೇ ಈ CMOS ಶೈಲಿ ಅತ್ವ CMOS ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ!
ಇಲ್ಲಿ ಪೀಮಾಸ್ ಮತ್ತು ಎನ್ಮಾಸ್ಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ (complementary). ಸೊನ್ನೆ ಲಾಜಿಕ್ಕನ್ನು ಎನ್ಮಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರಗಳು ಮತ್ತು ಪೀಮಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರಗಳು ಹೈ ಲಾಜಿಕ್ ಅನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕ್ಕೆ ಬರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ "ಮಾಸ್ (MOS)" ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರಗಳು ಅನ್ನು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು "ಪೂರಕ"ವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಈ "ರೀತಿ"ಗೆ CMOS ರೀತಿ ಅತ್ವ CMOS ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅನ್ನಬಹುದು.

ವರ್ಗ:ವಿದ್ಯುಚ್ಛಾಸ್ತ್ರ
ವಿಜಯನಗರ (ಬೆಂಗಳೂರು)

**ವಿಜಯನಗರ** ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಡಾವಣೆ.ಮೊದಲು "ಹೊಸಹಳ್ಳಿ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ  ಈ ಬಡಾವಣೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ  ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು "ವಿಜಯನಗರ"ವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಮಾಗಡಿ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನರಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಜನರು ವಾಸಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 
ಮಾರುತಿ ಮಂದಿರ, ಶನಿ ಮಹಾತ್ಮ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕೋದಂಡರಾಮಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶಿವ ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಆದಿಚುಂಚುನಗಿರಿ ದೇವಾಲಯ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳು.
 
## ಸ್ಥಳ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಡಾವಣೆಗಳು
ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರ

thumbnail|right|150px|ಸರ್ಕಾರದ ಲಾಂಛನ.ಗಿಡಗ ಪಕ್ಷಿ ಅಥವಾ ಗರುಡ: ಒಂದು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತ ಆಲಿವ್ ಕೊಂಬೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶೌರ್ಯ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದೆ (ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.)
**ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರ**ವು ಅಮೇರಿಕ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಆ ದೇಶವನ್ನು ಆಳುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳಿವೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಶಾಸಕಾಂಗ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿತವಾಗಿದೆ.
## ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ನಕ್ಷೆ
*ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಶಾಸಕಾಂಗ, ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗಗಳ ಕಾರ್ಯದ ಸ್ಥೂಲ ಪರಿಚಯವಿದೆ.(ಅದನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ). ಅದರ ಶಾಸಕಾಂಗ, ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗಗಳ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನ ಬಹಳ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಚುನಾವಣೆಯ ವಿಧಾನವೂ ಬಹಳ  ತೊಡಕಿನದು. ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೊದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುವುದು. 2016 ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಆಯ್ಕೆಗೆ 2015 ರಿಂದಲೇ ತಯಾರಿ ನೆಡೆದಿದೆ.

## ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ವಿವರ
## ನೋಡಿ
*ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ ೨೦೧೬ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ 2016
*ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ಸರ್ಕಾರ
ವರ್ಗ:ಸರ್ಕಾರ
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು
ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತ

250px|right|thumb|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಿಂದ ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತದ ನೋಟ
**ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತ** ( ***ಇಗುವಾಸು*** ಮತ್ತು ***ಇಗುವಾಝು*** ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕದ ಬ್ರೆಜಿಲ್ (20%) ಮತ್ತು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ (80%)ದೇಶಗಳ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಹರಿಯುವ ಇಗುವಾಸ್ಸು ನದಿಯ ಒತ್ತಾಗಿರುವ ಹಲವು ಜಲಪಾತಗಳ ಸರಣಿ. ವಿಶ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ಜಲಪಾತಗಳು ನದಿಯನ್ನು ಮೇಲಣ ಇಗುವಾಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಣ ಇಗುವಾಸ್ಸು ನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಣ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಈ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಬೋಸೆಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಯುರೋಪಿಯನ್ನನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದರ ಇರವನ್ನು ಸಾರಿದ ಈತನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೭೫ ಜಲಪಾತಗಳಿದ್ದು ಇವು ಇಗುವಾಸ್ಸು ನದಿಯುದ್ದಕ್ಕೆ ೨.೭ ಕಿ.ಮೀ. ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹರಡೀವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ೮೨ ಮೀ.( ೨೬೯ ಅಡಿಗಳು) ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಡಸಲುಗಳ ಎತ್ತರ ೬೪ ಮೀ.(೨೧೦ ಅಡಿಗಳು). ಜಲಪಾತಗಳ ಮೂರನೆಯ ಎರಡು ಭಾಗ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಉಳಿದವು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತಗಳ ಪ್ರದೇಶವು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಕ್ರಮವಾಗಿ ೧೯೮೪ ಮತ್ತು ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅನುವಾಗಲು ಎರದೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅನೇಕಾ ಕಾಲುದಾರಿಗಳನ್ನು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ. ಈ ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡೆ ಏರುವಿಕೆಯಂತಹ ಸಾಹಸಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಿದೆ.
ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತವು ನಯಾಗರಾ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತದೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಇದರ ತುಲನೆ ನಡೆದಿದೆ. ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಅಗಲವಾಗಿರುವ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇವು ೨೭೦ ಭಿನ್ನ ಧಾರೆಗಳಾಗಿ ಧುಮುಕುತ್ತವೆಯಾದ್ದರಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಈ ಕೀರ್ತಿಯು ೧೬೦೦ ಮೀಟರ್ ಅಗಲದ ಒಂದೇ ಧಾರೆಯಾಗಿ ಧುಮುಕುವ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಬೇಕೆಂಬುವುದೊಂದು ವಾದವು ಸಹ ಇದೆ. ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಜಲಪಾತವು ಸಹ ಆಗಿದೆ. ನೀರಿನ ಸರಾಸರಿ ಹರಿವು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ೧೩೦೦ ರಿಂದ ೧೫೫೦ ಘನ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು. 
ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ '**U**' ಆಕಾರದಿಂದಾಗಿ ಇಗುವಾಸ್ಸು ಜಲಪಾತವು ನೋಡುಗರಿಗೆ ಅತಿ ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ನೋಟ ನೀಡುತ್ತದೆ.
1200px|thumb|ಜಲಪಾತದ ಇನ್ನೊಂದು ನೋಟ
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು 
* ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ 

ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಲಪಾತಗಳು
ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಕೆರೆ

**ಹೊನ್ನಮ್ಮನ  ಕೆರೆ**ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೋಮವಾರಪೇಟೆಯಿಂದ ೬ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡಮಲ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗು ಪವಿತ್ರ ಕೆರೆ. ಇದು ಕೊಡಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಗೌರಿ ಹಬ್ಬದಂದು ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯಾದ ಹೊನ್ನಮನ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*pnheritage.com 
*ಹೊನ್ನಮನ ಕೆರೆ 

ವರ್ಗ:ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ
ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ

**ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ** (**ಡಬ್ಲ್ಯುಟಿಒ**) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಉದಾರೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಆಶಯ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ. ೧೯೪೮ರಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಂಕಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸ್ಥಾನಾಪನ್ನಗೊಳಿಸಿ, ಮರ್ರಾಕೇಶ್ ಒಪ್ಪಂದದನ್ವಯ ಜನವರಿ ೧,೧೯೯೫ರಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕಾಯಾ೯ರಂಭಿಸಿತು.

## References and notes 
## External links 
### Official WTO pages 
* Official WTO homepage 
** Agreements administered by the WTO 
**  — Highlights of the first decade, Annual Report 2005 pages 116-166
** International Trade Centre - joint UN/WTO agency

### Government pages on the WTO 
* European Union position on the WTO

### Media pages on the WTO 
* World Trade Organization
* BBC News — Profile: WTO
* Guardian Unlimited - Special Report: The World Trade Organisation ongoing coverage

### Non-governmental organization pages on the WTO 
* Gatt.org - Parody of official WTO page by The Yes Men
* Public Citizen
* Transnational Institute: Beyond the WTO

ವರ್ಗ:International trade organizations
ವರ್ಗ:International trade
*
ವರ್ಗ:World government
ವರ್ಗ:Organisations based in Switzerland
ವರ್ಗ:Organizations established in 1995
ಉಂಚಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತ

**ಉಂಚಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತ** ಅಥವಾ **ಲುಷಿಂಗ್ಟನ್ ಜಲಪಾತ**
ಅಘನನಾಶಿನಿ ನದಿಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಜಲಪಾತ. ಇದರ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು ೧೧೬ ಮೀಟರ್. ಈ ಜಲಪಾತವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರ್ಸಿಯಿಂದ ೩೦ ಕಿಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ೧೮೪೫ರಲ್ಲಿ ಈ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಜೆ.ಡಿ. ಲುಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಜಲಪಾತವು ನೀರು ಬೀಳುವಾಗ ಮಾಡುವ ಶಬ್ದದಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯರು ಇದನ್ನು ಕೆಪ್ಪ ಜೋಗ ಎಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉಂಚಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತ- ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಸಿದ್ದಾಪುರದ ವಾಯವ್ಯಕ್ಕೆ ಸು.19ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಉಂಚಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಇರುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಜಲಪಾತ. ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಡಿ ಕೆಳಗೆ ದುಮುಕುತ್ತದೆ. ಕರಿಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಲುನೊರೆ ಯಂತೆ ಇಳಿದು ಬರುವ ನೀರಿನ ಧಾರೆಯ ಸೊಬಗು ಚೇತೋಹಾರಿಯಾದುದು. ಜಲಪಾತದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಂದರ, ಅಡಕೆ ತೋಟಗಳು, ಸಮೃದ್ಧ ಅಡವಿಗಳು, ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎದ್ದಿರುವ ಕರಿಕಲ್ಲಿನ ಅಖಂಡ ಗೋಡೆಗಳು, ಈ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಜಲಪಾತದ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯಬಹುದು. ಜಲಪಾತದ ಶಬ್ದ ಸು.13ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಳಗಿಯವರೆಗೂ ಕೇಳುವುದಂತೆ. ಕಿವಿಗಡಚಿಕ್ಕುವ ಅಗಾಧ ಶಬ್ದದಿಂದಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಪ್ಪಜೋಗ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದ ಟಿ.ಡಿ. ಲುಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅವರು 1843ರಲ್ಲಿ ಈ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಕಂಡು ಹೊರ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಲುಸಿಂಗ್ಟನ್ ಫಾಲ್ಸ್‌ ಎಂದೂ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಜಲಪಾತದಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕಿಮೀ ಮುಂದೆ ಬುರುಡೆಜೋಗ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದೇ ನದಿ ಸುಮಾರು 300 ಅಡಿ ಕೆಳಗುರುಳಿ ಅನಂತರ ಎರಡು ಟಿಸಿಲುಗಳಾಗಿ 150 ಅಡಿ ಹಾರಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಹರಿದು ಇನ್ನೊಂದು ಜಲಪಾತವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದೆ. ಉಂಚಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಾಪುರದಿಂದ ರಸ್ತೆ ಇದೆ. ಬಸ್ ಸೌಕರ್ಯವೂ ಉಂಟು.	

ವರ್ಗ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ

## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪಾತಗಳು

ವರ್ಗ:ಜಲಪಾತಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಿದ್ಧಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪಾತಗಳು
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಲಪಾತಗಳು
ಪ್ರಾಗ್

**ಪ್ರಾಗ್** ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ. ಇದರ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು  *Hlavní město Praha*, ಅಂದರೆ *ಪ್ರಾಗ್, ರಾಜಧಾನಿ ನಗರ* ಎಂದು. ಇದು ೧೧೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಚೆಕ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿಪ್ರಾಗ್ ನಗರವನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೊ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ
* ಪ್ರಾಗ್ ನಗರ ಪುರಸಭೆ ತಾಣ 
* ಪ್ರಾಗ್ ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆ
*

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
{{Infobox ಊರು
 | name                        = ಪ್ರಾಗ್
 | native_name                 = ಪ್ರಾಹ
 | motto                       = 

ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ
ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು
ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆ

**ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆ** ( ಆಂಗ್ಲ ಹೆಸರು ***ಡೆತ್ ವ್ಯಾಲಿ*** ) ಯು.ಎಸ್.ಎ ದ ನೈಋತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿನ (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಪೂರ್ವಭಾಗ) ಒಂದು ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶ. ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಖಂಡದ ಅತಿ ತಗ್ಗಿನ, ಅತ್ಯಂತ ಒಣ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಯು ( ೫೬.೭ ಡಿ. ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಯಾ ೧೩೪ ಡಿ. ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್) ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆಯ ಫರ್ನೆಸ್ ಕ್ರೀಕ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಯಿತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನವು ( ೫೮ ಡಿ. ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಯಾ ೧೩೬ ಡಿ. ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್) ಲಿಬ್ಯಾ ದೇಶದ ಎಲ್-ಅಜೀಜಿಯಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ೧೯೨೨ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೩ ರಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರು ೩೦೦೦ ಚದರ ಮೈಲಿಗಳು. ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ದಿನದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನ ೫೦ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ಗಿಂತ ಮೇಲಕ್ಕಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಬೇಸಗೆಯ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನವು ೩೫ ಡಿ. ಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಇಷ್ಟು ಅಲ್ಪ ಮಳೆ ಬಿದ್ದರೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿನ ನೆಲವು ನೀರನ್ನು ಬೇಗ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು
* ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ
* ಯುನೆಸ್ಕೋ ಜೀವಗೋಲ ಮೀಸಲು - ಮೊಜಾವೆ ಮತ್ತು ಕೊಲೊರಾಡೋ ಮರುಭೂಮಿಗಳು
* ಸಾವಿನ ಕಣಿವೆಯ ಹವಾಮಾನ 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ವರ್ಗ:ಮರುಭೂಮಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ