ಒಡಿಸ್ಸಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Odissi_Performance_DS.jpg/220px-Odissi_Performance_DS.jpg|thumb| ಒಡಿಸ್ಸಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ
**ಒಡಿಸ್ಸಿ** ಹಳೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ **ಒರಿಸ್ಸಿ** ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ರಾಜ್ಯವಾದ ಒಡಿಶಾದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ.   ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೈಷ್ಣವರ *ರಾಗಗಳು* ಮತ್ತು *ತಾಳಗಳ* ಪ್ರಕಾರ ಬರೆದ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕವಿಗಳಿಂದ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಸಂಗೀತ, ಒಡಿಸ್ಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಹಿಂದೂ ದೇವರುಗಳಾದ ಶಿವ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳ  ಇತರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ. ಒಡಿಸ್ಸಿಯ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಡಿಪಾಯವು ಪುರಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಠ್ಯವಾದ *ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು* ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಕಾಳಿಂಗನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ (ಸನಾತನ ಧರ್ಮ), ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಳಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿನ ನೃತ್ಯ ಭಂಗಿಗಳಿಂದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.  ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು.   ಭಾರತವು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅದರ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ, ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮೂಲಕ ನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಭಾರತೀಯರು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು.

ಒಡಿಸ್ಸಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಿಂದೂ ಪಠ್ಯಗಳಿಂದ ಕಥೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂದೇಶ ಅಥವಾ ಭಕ್ತಿ ಪದ್ಯವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಕೇತಿಕ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ದೇಹದ ಚಲನೆ, *ಅಭಿನಯ* (ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು) ಮತ್ತು *ಮುದ್ರೆಗಳು* (ಸನ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೇತ ಭಾಷೆ ) ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೀ‍‍ವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಒಡಿಯಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಸಂಗೀತದ ಗೀತ ಗೋವಿಂದವನ್ನು *ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ* ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಡಿಸ್ಸಿಯನ್ನು *ಭಂಗಾಸ್* (ಸಮ್ಮಿತೀಯ ದೇಹ ಬಾಗುವಿಕೆ, ನಿಲುವು) ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ನೃತ್ಯದ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಕಲಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಸಮ್ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಬದ್ಧ ಸಂಗೀತ ಅನುರಣನದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂರು ಮೂಲಗಳಾಗಿ ಕೆಳ (ಕಾಲು ಕೆಲಸ), ಮಧ್ಯ (ಮುಂಡ) ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ (ಕೈ ಮತ್ತು ತಲೆ) ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಒಡಿಸ್ಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಂಗ್ರಹವು *ಆವಾಹನೆ*, ನೃತ್ಯ (ಶುದ್ಧ ನೃತ್ಯ), *ನೃತ್ಯ* (ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ನೃತ್ಯ), *ನಾಟ್ಯ* (ನೃತ್ಯ ನಾಟಕ) ಮತ್ತು *ಮೋಕ್ಷ* ( ಆತ್ಮದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ನೃತ್ಯದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಡಿಸ್ಸಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ, ಮೊದಲನೆಯದು ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರವಾದ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೇವಾಲಯದ ನೃತ್ಯ ( *ಮಹರಿಗಳು* ) ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ; ಎರಡನೆಯದು ಹುಡುಗಿಯರಂತೆ ಧರಿಸಿರುವ ಹುಡುಗರಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ( *ಗೋಟಿಪುವಾಸ್* )  ಇದು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಚಮತ್ಕಾರಿಕ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಪದ ಮನರಂಜನೆಯವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ರ ೧೯೯೧ ರ ಹಿಟ್ ಸಿಂಗಲ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆರ್ ವೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮಾತ್ರ ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿತ್ತು.
 

## ಇತಿಹಾಸ 
ಒಡಿಸ್ಸಿಯ ಅಡಿಪಾಯವು *ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ* ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಠ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಮೂಲಭೂತ ನೃತ್ಯ ಘಟಕಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ೧೦೮ ಒಡಿಸ್ಸಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳು, ಸದ್ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಸಾರದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ. ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರವು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು *ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು* (ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ವಿತರಣಾ ವಿಧಾನಗಳು) ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ - *ಅವಂತಿ*, ದಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ, *ಪಾಂಚಾಲಿ* ಮತ್ತು *ಓದ್ರಾ* *-ಮಾಗಧಿ* ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, *ಓಡ್ರಾ* ಒಡಿಶಾವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಪುರಾತನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭುವನೇಶ್ವರ, ಕೋನಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಪುರಿಯ ದೇವಾಲಯದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಉದಯಗಿರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಂಚಪುರಿ ಗುಹೆಯು ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಎರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜೈನ ರಾಜ ಖಾರವೇಲನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಅದೇ ಆಡಳಿತಗಾರನ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಹಾಥಿಗುಂಫಾ ಶಾಸನಗಳು,  ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ :(ಅವನು [ರಾಜ]) *ಗಂಧರ್ವರ* ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ (ಅಂದರೆ, ಸಂಗೀತ) ಪಾರಂಗತನಾದ, *ದಪಾ*, ನೃತ್ಯ, ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳು ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು (ಸಮಾಜಗಳು) ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ರಂಜಿಸುತ್ತಾನೆ...

 — *ಹತಿಗುಂಫಾ ಶಾಸನ, ಸಾಲು ೫*, ~ ೨ನೇ–೧ನೇ ಶತಮಾನ  ಒಡಿಸ್ಸಿ ಸಂಗೀತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಡಿಶಾದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಪ್ರಾಚೀನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಒಡಿಶಾದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಸಂಕರ್‌ಜಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦-ಕೀ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಆಕಾರದ ನಯಗೊಳಿಸಿದ ಬಸಾಲ್ಟ್ ಲಿಥೋಫೋನ್‌ನ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ ೧೦೦೦ ದಿನಾಂಕವಾಗಿದೆ.

### ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ 
thumb|297x297px| ಒಡಿಸ್ಸಿ ನರ್ತಕಿ
ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ಹಿಂದೂ, ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಳಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಏಷ್ಯಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯು ಕ್ರಿ.ಶ ೬ ರಿಂದ ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ  ವರೆಗಿನ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ ಉದಯಗಿರಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಣಿಗುಂಫಾ, ಮತ್ತು ಲಲಿತಗಿರಿ, ರತ್ನಗಿರಿ ಮತ್ತು ಅಲತಗಿರಿಯಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳು. ಬೌದ್ಧ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಡಿಸ್ಸಿ ತರಹದ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆರುಕ, ವಜ್ರವರಾಹಿ ಮತ್ತು ಮರೀಚಿಯೊಂದಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಕಾರ್ಟರ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ಒಡಿಸ್ಸಿ *ಮಹಾರಿಸ್* (ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯದ ನರ್ತಕರು) ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಮಂದಿರಗಳ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ( *ನಾಟ-ಮಂಟಪ* ) ಕನಿಷ್ಠ ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ  ವರೆಗೆ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಪಿಲ ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಜೈನ ಧರ್ಮದ *ಕಲ್ಪಸೂತ್ರ*, ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ  ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ *ಸಮಪದ*, *ತ್ರಿಭಂಗಿ* ಮತ್ತು ಒಡಿಸ್ಸಿಯ *ಚೌಕ*. ಇದು, ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ಒಡಿಸ್ಸಿಯು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತದ ದೂರದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿದೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ಜೈನ ಪಠ್ಯದ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜೈನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ನೃತ್ಯ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಅಂಚುಗಳು ಮತ್ತು ಕವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ನೃತ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಚರ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. *ಅಭಿನಯ ಚಂದ್ರಿಕಾ* ಮತ್ತು *ಅಭಿನಯ ದರ್ಪಣದಂತಹ* ಹಿಂದೂ ನೃತ್ಯ ಪಠ್ಯಗಳು ಪಾದಗಳು, ಕೈಗಳು, ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಗಳು, ಚಲನೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಸಂಗ್ರಹದ ವಿವರವಾದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು *ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ* ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ *ಕರಣಗಳ* ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.  ಅದೇ ರೀತಿ, ಒಡಿಶಾದಿಂದ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಕುರಿತಾದ ಸಚಿತ್ರ ಹಿಂದೂ ಪಠ್ಯವಾದ *ಶಿಲ್ಪ ಪ್ರಕಾಶವು* ಒಡಿಯಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಡಿಸ್ಸಿ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
left|thumb|160x160px| ಕೋನಾರ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ನರ್ತಕಿ ಪರಿಹಾರ.
ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ನಿಜವಾದ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಒಡಿಯಾ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಫಲಕ ಉಬ್ಬುಗಳು, ೧೦ ರಿಂದ ೧೪ ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ, ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವೈಷ್ಣವ, ಶೈವ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ದೇವತೆಗಳಾದ ಸೂರ್ಯ (ಸೂರ್ಯ) ಒಡಿಶಾದ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳು. ಕೋನಾರ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಭುವನೇಶ್ವರದ ಬ್ರಹ್ಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರ ಹಲವಾರು ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ.

೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಪಠ್ಯಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಜಯದೇವ *ಗೀತಗೋವಿಂದವನ್ನು* ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ದೈವಿಕ ಪ್ರೀತಿ ಆಧುನಿಕ ಒಡಿಸ್ಸಿಯ ಗಮನ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಒಡಿಸ್ಸಿಯನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ *ಮಹಾರಿಸ್* ಎಂಬ ನರ್ತಕರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು, ಅವರು ಈ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಿದರು, ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ತಮ್ಮ ನೃತ್ಯ ಕಲೆಯನ್ನು ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಮಂಗಳಕರವೆಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್ ಫಿರೂಜ್ ಷಾ ತುಘಲಕ್ ಆಕ್ರಮಣದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳು (ಕ್ರಿ.ಶ ೧೩೬೦  ೧೩೬೧), ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ನಾಶವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳು, ನೃತ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಸಭಾಂಗಣಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದು. ಇದು ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಆದರೆ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪರೋಪಕಾರಿ ಆಡಳಿತಗಾರರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ಉಪಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
thumb|ಒಬ್ಬ ಪುರುಷ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯಗಾರ
ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯವು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಎಂದು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಕಾರ್ಟರ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ರಾಜ ರಾಮಚಂದ್ರದೇವನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ. ೧೮೭೨ ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಂ ಹಂಟರ್ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕ ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು ನಂತರ ಅವುಗಳ ಕುರಿತು ಬರೆದರು "ಅಸಭ್ಯ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದವು ಮತ್ತು ರೋಲಿಂಗ್ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ಹುಡುಗಿಯರು ಸಾಧಾರಣ ಆರಾಧಕನನ್ನು ಕೆಂಪಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು...", ಮತ್ತು ನಂತರ ವಿಗ್ರಹ-ಪೂಜಿಸುವ ವೇಶ್ಯೆಯರೆಂದು ಅವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು "ಗಾಳಿ ಘರ್ಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ" ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.

ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಷನರಿಗಳು ೧೮೯೨ ರಲ್ಲಿ "ನೃತ್ಯ-ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿ" ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಅಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನರ್ತಕರು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಿಂದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ವೇಶ್ಯೆಯರೆಂದು ಕಳಂಕಿತರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೧೦ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸರ್ಕಾರವು ದೇವಾಲಯದ ನೃತ್ಯವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು, ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕಡುಬಡತನಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು, ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪಿಂಗ್ ಕಳಂಕವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಅವಧಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯರು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಇದು ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.
thumb|ಉತ್ಕಲ್ ದಿಬಾಸ್೨೦೨೨
೧೯೫೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ ಒಡಿಸ್ಸಿಯು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒರಿಯಾ ಕವಿ, ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕ ಕವಿಚಂದ್ರ ಕಾಳಿಚರಣ್ ಪಟ್ಟನಾಯಕ್. ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ "ಒಡಿಸ್ಸಿ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಪಟ್ಟನಾಯಕ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.

## ರೆಪರ್ಟರಿ 
thumb|ನೃತ್ಯದ *ನೃತ್ಯ* (ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ) ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನರ್ತಕಿ.
ಒಡಿಸ್ಸಿ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂ ಪಠ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ತಂಡ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹುಡುಗರ ತಂಡಗಳು - ಹುಡುಗಿಯರಂತೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ - *ಗೊಟಿಪುವಾಸ್* ಒಡಿಸ್ಸಿ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚಮತ್ಕಾರಿಕ ಮತ್ತು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅವರು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಮೇಳಗಳ ಬಳಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಪದ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಸಾಧಿಸಿದ ಅನೇಕ *ಗೋಟಿಪುಗಳು* ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳು (ಶಿಕ್ಷಕರು) ಆದರು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ, ಜುಡಿತ್ ಹಾನ್ನಾ ಹೇಳುವಂತೆ, ಕಲಾವಿದನನ್ನು "ಅನಂತ, ದೈವಿಕ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು, ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಅಥವಾ ಮರು-ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಲು" ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಲೆಯನ್ನು "ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಧನ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾರೀರಿಕ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯನ್ನು ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಂತನು ಪ್ರೇಮಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮಿ ಸಂತ. ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯದ ಈ ಅಂಶವು ಆಧುನಿಕ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ನಂತರದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಕಾರ್ಟರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು "ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಲಾತ್ಮಕ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ" ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.  ಒಡಿಸ್ಸಿಯ ಈ ಮೂರು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಿಂದೂ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ *ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ*, *ಅಭಿನಯ ದರ್ಪಣ* ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾದ ಮಹೇಶ್ವರ ಮಹಾಪಾತ್ರರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ *ಅಭಿನಯ ಚಂದ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ* ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. 
* *ನೃತ್ತ* ಪ್ರದರ್ಶನವು ನೃತ್ಯದ ಅಮೂರ್ತ, ವೇಗದ ಮತ್ತು ಲಯಬದ್ಧ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.  ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ನೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಚಲನೆ, ರೂಪ, ವೇಗ, ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗ್ರಹದ ಈ ಭಾಗವು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು (ಪ್ರಕೃತಿ) ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* *ನೃತ್ಯವು ನೃತ್ಯದ* ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಶೀಲ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಂವಹನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ನೃತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಥಾಹಂದರ.  ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ, *ನೃತ್ಯ* -ನಟನೆಯು ಸನ್ನೆಗಳ ಸಂಕೇತ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾದ ದೇಹದ ಚಲನೆಯ ಮೂಲಕ ಪದಗಳ ಮೂಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಗ್ರಹದ ಈ ಭಾಗವು ಸಂವೇದನಾ ಆನಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ವೀಕ್ಷಕರ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 
* *ನಾಟ್ಯಂ* ಒಂದು ನಾಟಕವಾಗಿದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂಡದ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಆದರೆ ನರ್ತಕಿಯು ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣಿತ ದೇಹದ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರಿಂದ ನಟಿಸಬಹುದು. ಒಂದು *ನತ್ಯವು* *ನೃತ್ಯದ* ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. 
* *ಮೋಕ್ಷವು* ಒಡಿಸ್ಸಿಯ ಹವಾಮಾನದ ಶುದ್ಧ ನೃತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತತೆಯ ವಿಮೋಚನೆಯನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 

ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯ ವಾಚನಗೋಷ್ಠಿಗಳು ಒಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ರಾಗಗಳು ಮತ್ತು ತಾಳಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಡಿಸ್ಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಅನುಕ್ರಮ ಹಂತವೆಂದರೆ *ಬಟು*, ಇದನ್ನು ಬಟ್ಟು ನೃತ್ಯ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾಯಿ *ನೃತ್ಯ* ಅಥವಾ *ಬಟುಕಾ* *ಭೈರವ* ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಜಯದೇವ ಬರೆದ ರಾಧಾ-ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರೇಮ ಕಾವ್ಯದ *ಗೀತಗೋವಿಂದ* ಅಸ್ತಪದಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ ಎಂದರೆ "ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಮೋಚನೆ". ಈ ನೃತ್ಯ ಆಂದೋಲನವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ವಿಮೋಚನೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ, ಶುದ್ಧ ಸೌಂದರ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಭಂಗಿಯು ವೇಗದ ವೇಗದ ಶುದ್ಧ ನೃತ್ಯದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳಂತೆ, ಒಡಿಸ್ಸಿಯ ಉದ್ದೇಶವು ಸೂಕ್ತವಾದ ಕೈ ಮತ್ತು ಮುಖದ ಸನ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳು, ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದು. ಆಧುನಿಕ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ 63 *ಹಸ್ತಗಳಿವೆ*, ಮತ್ತು ಇವುಗಳು ಪ್ಯಾನ್-ಇಂಡಿಯನ್ ಹಿಂದೂ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರುಗಳು ಅಥವಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಆದರೆ *ಅಭಿನಯ ಚಂದ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ* ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.  ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಠ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇವುಗಳನ್ನು ಮೂರು ಉಪವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:

* ಅಸಂಯುಕ್ತ ಹಸ್ತ - ಏಕ ಕೈ ಮುದ್ರೆಗಳು - ೨೮ ಪ್ರಕಾರ (ಸನ್ನೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಅಪ್ಪುಗೆ, ಶಕ್ತಿ, ಬಂಧ, ಸ್ವಿಂಗ್, ಗಾಡಿ, ಚಿಪ್ಪು, ಬಾಣ, ವಸ್ತುವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಚಕ್ರ, ಇತ್ಯಾದಿ. )
* ಸಂಯುಕ್ತ ಹಸ್ತ - ಎರಡು ಕೈ ಮುದ್ರೆಗಳು - ೨೪ ಪ್ರಕಾರ (ಸನ್ನೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಧ್ವಜ, ಹೂವು, ಪಕ್ಷಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಚಂದ್ರ, ಹಿಡಿಯುವಂತಹ ಕ್ರಿಯೆ, ಇತ್ಯಾದಿ. )
* ನೃತ್ಯ ಹಸ್ತ - "ಶುದ್ಧ ನೃತ್ಯ" ಮುದ್ರೆಗಳು

ಮುದ್ರಾ ಪದ್ಧತಿಯು ನಂದಿಕೇಶವರ "ಅಭಿನಯ ದರ್ಪಣ" ಮತ್ತು ಭರತ ಮುನಿಯ ಪ್ರಾಚೀನ *ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ* ಬಂದಿದೆ.

### ವೇಷಭೂಷಣಗಳು 
alt=The Odissi costume.|right|thumb| ಒಡಿಸ್ಸಿ ವೇಷಭೂಷಣ
ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯಗಾರರು ಮೇಕ್ಅಪ್ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ವರ್ಣರಂಜಿತವಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಡಿಸ್ಸಿ ನರ್ತಕರು ಧರಿಸುವ ಸೀರೆಯು ಗಾಢ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ರೇಷ್ಮೆಯಿಂದ ( *ಪಟ್ಟಸಾರಿ* ). ಇದನ್ನು ಮಡಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಪಾದದ ಕೆಲಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೀಟ್ ಟೈಲರ್ ಅನ್ನು ಹೊಲಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸೀರೆಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಡಿಶಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಲ್ಪುರಿ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಬೊಮ್ಕೈ ಸೀರೆಯಾಗಿರಬಹುದು.
thumb|ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೊದಲು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮೇಕಪ್ ಕಲಾವಿದ
ಆಭರಣವು ಬೆಳ್ಳಿಯ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಲವು ಹೊಂದಿರುವ ಲೋಹ. ಕೂದಲನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯದ ಶಿಖರವನ್ನು ಹೋಲುವ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಬನ್‌ಗೆ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು *ಸೀತಿಯಿಂದ* ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಶಶೈಲಿಯು ಚಂದ್ರನ ಆಕಾರದ ಬಿಳಿ ಹೂವುಗಳ ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಅಥವಾ ನವಿಲು ಗರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ *ಮುಕೂಟ್* ಎಂಬ ರೀಡ್ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ( ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ). ನರ್ತಕರ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಟಿಕ್ಕಾದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು *ಅಲ್ಲಕ* ( *ಟಿಕ್ಕಾ* ನೇತಾಡುವ ತಲೆಯ ತುಂಡು) ನಂತಹ ವಿವಿಧ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಾಜಲ್ (ಕಪ್ಪು ಐಲೈನರ್ ) ನೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ.

*ಕಪಾ* ಅಥವಾ ಇಯರ್ ರಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇಯರ್ ಕವರ್‌ಗಳು ತಲೆಯ ಬದಿಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ನೆಕ್ಲೇಸ್ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತದೆ. ನರ್ತಕಿ ಮೇಲಿನ ತೋಳಿನ ಮೇಲೆ *ಬಹಿಚೂಡಿ* ಅಥವಾ *ಬಾಜುಬಂದ್* ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಜೋಡಿ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಣಿಕಟ್ಟನ್ನು *ಕಂಕಣದಿಂದ* (ಬಳೆಗಳು) ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೊಂಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಬೆಲ್ಟ್ ಅನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಸೀರೆಯ ಒಂದು ತುದಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕಣಕಾಲುಗಳನ್ನು ಚರ್ಮದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಘಂಟೆಗಳು ( *ಘುಂಗ್ರೂ* ). ನರ್ತಕಿಯ ಅಂಗೈಗಳು ಮತ್ತು ಅಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು *ಆಲ್ಟಾ* ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದು.

ಆಧುನಿಕ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಪುರುಷ ಪ್ರದರ್ಶಕರು *ಧೋತಿಯನ್ನು* ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ - ಸೊಂಟದ ಸುತ್ತ ಕಟ್ಟಿದ, ಚಲನೆಗೆ ನೆರಿಗೆಯ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ ಅಗಲವಾದ ಬಟ್ಟೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊಣಕಾಲು ಅಥವಾ ಕೆಳಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಬರಿಯ ಎದೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾದ ತೆಳುವಾದ ಮಡಿಸಿದ ಅರೆಪಾರದರ್ಶಕ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಒಂದು ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಗಲವಾದ ಬೆಲ್ಟ್‌ನ ಕೆಳಗೆ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯ, ರಾಗಿಣಿ ದೇವಿ ಹೇಳುವಂತೆ, "ದೃಶ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಸಂಗೀತ" ದ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ *ರಾಗಗಳು* ಮತ್ತು *ರಾಗಿಣಿಗಳು* ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂಗೀತ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಂಗೀತಗಾರರಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನರ್ತಕಿಯ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಯು ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿದೆ, ಒಂದು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿತ್ತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಒಡಿಸ್ಸಿಯು *ಪಾರಿಜಾ* ಮೂಲಕ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಜೊತೆಗೂಡುತ್ತಾನೆ.  ಪ್ರದರ್ಶನವು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ನರ್ತನ ಮತ್ತು *ನಟಂಗಿಯಲ್ಲಿ* ಹಬ್ಬಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜೀವನದ *ಜನಪದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ* ಬಳಸುವಂತೆ ಕಡಿಮೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿರಲಿ ಇದು ನಿಜ. 

ಒಡಿಸ್ಸಿ ತಂಡವು ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾವು ವಿವಿಧ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ *ಮರ್ದಲ* (ಬ್ಯಾರೆಲ್ ಡ್ರಮ್), ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, ಕೊಳಲು, ಸಿತಾರ್, ಪಿಟೀಲು, ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ತಾಳಗಳು ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳು. ಈ ಶೈಲಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಠ್ಯಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ.

## ಶಾಲೆಗಳು, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ 
thumb|ಪ್ರದರ್ಶಕರು ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯ-ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯ ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ

### ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮೆಸ್ಟ್ರೋಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕರು 
ಕೇಲುಚರಣ್ ಮೊಹಾಪಾತ್ರ, ಪಂಕಜ್ ಚರಣ್ ದಾಸ್, ದೇಬಾ ಪ್ರಸಾದ್ ದಾಸ್ ಮತ್ತು ರಘುನಾಥ್ ದತ್ತಾ ಅವರು ನಲವತ್ತರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಐವತ್ತರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಡಿಸ್ಸಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಗುರುಗಳು. ಸಂಜುಕ್ತ ಪಾಣಿಗ್ರಾಹಿ ಕೇಲುಚರಣ್ ಮೊಹಾಪಾತ್ರ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಒಡಿಸ್ಸಿಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಅರವತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕೇಲುಚರಣ್ ಮೊಹಾಪಾತ್ರ ಅವರ ಇತರ ಮೂವರು ಶಿಷ್ಯರಾದ ಕುಂಕುಮ್ ಮೊಹಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸೋನಾಲ್ ಮಾನ್ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ದೇಬಿ ಬಸು, ಝೇಲಂ ಪರಾಂಜಪೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷ ಮಶ್ರುವಾಲಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಶಿಷ್ಯರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀಪ್ರಿಯಾ ಮಹಾಪಾತ್ರ ಅವರು 1948 ರಲ್ಲಿ ಕಟಕ್‌ನ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಥಿಯೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಅಭಿನಯದ ತುಣುಕನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು, ಇದು ಸಮಕಾಲೀನ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಗುರು ಮಾಯಾಧರ್ ರಾವುತ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ *ಮುದ್ರಾ ವಿನಿಯೋಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಿಭಾವವನ್ನು* *ಪರಿಚಯಿಸಿದರು* ಮತ್ತು *ಗೀತ ಗೋವಿಂದ ಅಷ್ಟಪದಿಗಳಲ್ಲಿ* *ಶೃಂಗಾರ ರಸವನ್ನು* ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ *ಪಶ್ಯತಿ ದಿಶಿ ದಿಶಿ* ಮತ್ತು *ಪ್ರಿಯಾ ಚಾರು* ಶಿಲೆ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೬೧  ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಶಾಲೆಗಳು 
 

### ಐಐಟಿ ಭುವನೇಶ್ವರ 
ಒಡಿಸ್ಸಿಯನ್ನು ೨೦೧೫ ರಿಂದ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಭುವನೇಶ್ವರದ ಬಿ.ಟೆಕ್ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

### ಗಿನ್ನೆಸ್ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ 
ಒಂದೇ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯಗಾರರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಭೆಯ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗಿನ್ನೆಸ್ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ. ೫೫೫ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನರ್ತಕರು ೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ ರಂದು ಒಡಿಶಾದ ಭುವನೇಶ್ವರದ ಕಳಿಂಗ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ನರ್ತಕರು ಒಡಿಸ್ಸಿ *ರೆಪರ್ಟರಿಯಿಂದ ಮಂಗಳಾಚರಣ, ಬಟ್ಟು, ಪಲ್ಲವಿ, ಅಭಿನಯ* ಮತ್ತು *ಮೋಕ್ಷ್ಯ* ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

೧೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯಗಾರರು ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್  ೧೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಒಂದೇ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯಗಾರರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಭೆಯಾಗಿದೆ.

### ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಕೇಂದ್ರ 
[thumb|180x180px| [ಬೈಸಾಲಿ ಮೊಹಂತಿ ಅವರು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.]]
ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಜನವರಿ ೨೦೧೬ ರಿಂದ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಸೆಂಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ಒಡಿಸ್ಸಿ ನರ್ತಕಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ ಬೈಸಾಲಿ ಮೊಹಾಂತಿ ಅವರ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ, ಅವರು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಕೇಂದ್ರವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಇತರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ಸಹ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ
* ಘುಂಗ್ರೂ
* ಒಡಿಸ್ಸಿ ಸಂಗೀತ
* ಗೋಟಿಪುವಾ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
### ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 
* *ಒಡಿಸ್ಸಿ : ಏನು, ಏಕೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ... ವಿಕಸನ, ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರ*, ಮಧುಮಿತಾ ರಾವುತ್ ಅವರಿಂದ. ಬಿಆರ್ ರಿದಮ್ಸ್, ದೆಹಲಿ, ೨೦೦೭ ರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ISBN&nbsp;81-88827-10-X.
* *ಒಡಿಸ್ಸಿ ಯಾತ್ರೆ: ಗುರು ಮಾಯಾಧರ್ ರಾವುತ್ ಅವರ ಪ್ರಯಾಣ*, ಆದ್ಯ ಕಕ್ತಿಕರ್ ಅವರಿಂದ (ಸಂ. ಮಧುಮಿತಾ ರಾವುತ್ ). ಬಿಆರ್ ರಿದಮ್ಸ್, ದೆಹಲಿ, ೨೦೧೦ರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ISBN&nbsp;978-81-88827-21-3.
* ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಪಟ್ನಾಯಕ್ ಅವರಿಂದ *ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯ*. ಒಡಿಶಾ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ, ೧೯೭೧ ರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
* *ಒಡಿಸ್ಸಿ - ದಿ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಡಿವೈನ್*, ರಂಜನಾ ಗೌಹರ್ ಮತ್ತು ದುಶ್ಯಂತ್ ಪರಾಶರ್ ಅವರಿಂದ. ನಿಯೋಗಿ ಬುಕ್ಸ್, ೨೦೦೭ ರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ISBN&nbsp;81-89738-17-8.
* *ಒಡಿಸ್ಸಿ, ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಕಲೆ: ಒಡಿಸಿ ನೃತ್ಯ*, ಸುನಿಲ್ ಕೊಠಾರಿ, ಅವಿನಾಶ್ ಪಾಸ್ರಿಚಾ ಅವರಿಂದ. ಮಾರ್ಗ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ೧೯೯೦. ISBN&nbsp;81-85026-13-0.
* *ಒಡಿಸ್ಸಿ ಥಿಯೇಟರ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು*, ರಮೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಪಾಣಿಗ್ರಾಹಿ, ಒಡಿಶಾ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ. ಒಡಿಶಾ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ, ೧೯೯೮ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
* *ಅಭಿನಯ-ಚಂದ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯ*, ಮಹೇಶ್ವರ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ, ಅಲೇಖಾ ಚಂದ್ರ ಸಾರಂಗಿ, ಸುಷಮಾ ಕುಲಶ್ರೇಷ್ಠಾ, ಮಾಯಾ ದಾಸ್ ಅವರಿಂದ. ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬುಕ್ ಲಿಂಕರ್ಸ್, ೨೦೦೧ರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ISBN&nbsp;81-7854-010-X.
* *ರೀಥಿಂಕಿಂಗ್ ಒಡಿಸ್ಸಿ*, ದೀನಾನಾಥ್ ಪಥಿ ಅವರಿಂದ. ಹರ್ಮನ್ ಪಬ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಮನೆ, ೨೦೦೭. ISBN&nbsp;81-86622-88-8.

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಒಡಿಸ್ಸಿ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ: ನಿತಿಶಾ ನಂದಾ, ಆರಾಭಿ ಪಲ್ಲವ್, ನವದೆಹಲಿ ೨೦೧೩
* ಒಡಿಸ್ಸಿ ಸಮೂಹ ನೃತ್ಯ: ಮೇಘ ಪಲ್ಲವಿ, ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ೨೦೧೪
* ಮರ್ಯಮ್ ಶಕೀಬಾ – ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯ – ಮಂಗಳಚರಣ್ ಗಣೇಶ್ ವಂದನಾ ಪುಷ್ಕರ್ ೨೦೧೪
* ಓಪನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಲಿಂಕ್ಸ್ 
* ಒಡಿಸ್ಸಿ ಶಾಲೆಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯ ಪೋರ್ಟಲ್
* Pad.ma ನಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಆರ್ಕೈವ್
* ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಗೀತಾ ಗೋವಿಂದ ಜೆಎನ್ ಧರ್, ಒರಿಸ್ಸಾ ವಿಮರ್ಶೆ
* ಭಾರತ್ ಭವನ, ಕೇರಳ ಮೂಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ ಮಾಹಿತಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್.

ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ