ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ೨೦೧೩

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
thumb|300x300px|ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 96,000 ಬಲ್ಬ್‌ಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ

**೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಜರಗಿದ ಮೈಸೂರು ದಸರಾವು,** ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೈಸೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ಉತ್ಸವದ ೪೦೩ ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.   ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ನವರಾತ್ರಿ ( ಒಂಬತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳು ಅಥವಾ ದಸರಾ ಅಥವಾ ವಿಜಯದಶಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು *ಅಶ್ವಿನ್* ( *ಅಶ್ವಯುಜ* ) ಮಾಸದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ( ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷ ) ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ೨೦೧೩ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫ ರಿಂದ ೧೩ ರವರೆಗೆ ಹಿಂದೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ *ಪ್ರತಿಪದ* ( ಮೊದಲ ದಿನ ) *ತಿಥಿ* ( ದಿನ ) ದಿಂದ *ನವಮಿ* ( ಒಂಬತ್ತನೇ ) *ತಿಥಿ* ( ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳು ) ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ *ನಾಡ ಹಬ್ಬ* ( ದೇಶದ ಹಬ್ಬ ) ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.   ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬದ ಮೊದಲ ದಿನವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫ ರಂದು ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಚಾಮುಂಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ; ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೂವುಗಳಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗುಜರಾತ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಮ್ಮ ಭಜನೆ ಗಳ (ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳ) ಗಾಯನದಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಮೋಡಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರರು ದೇವಿಗೆ ಪುಷ್ಪ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳು ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಉತ್ಸವದ ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನವು ಮಹಾನವಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆನೆಗಳು, ಒಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ಸವವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14 ರಂದು ದಶಮಿ ದಿನದಂದು (ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಹತ್ತನೇ ದಿನ) ಭವ್ಯವಾದ  ಜಂಬೂಸವಾರಿಯ (ರಾಜ ಮೆರವಣಿಗೆ) ಮೂಲಕ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ಹೌಡಾದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ **ಬನ್ನಿ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ** ಕೊನೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ ಪಂಜಿನ ಬೆಳಕಿನ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ, ಉತ್ಸವವು ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯತನದ ವಿಜಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. 

## ಇತಿಹಾಸ 
right|thumb|ದರ್ಬಾರ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಮೈಸೂರು ರಾಜಮನೆತನದ ಮಾಜಿ ಕುಡಿ ಶ್ರೀಕಾಂತ ದತ್ತ ನರಸಿಂಹರಾಜ ಒಡೆಯರ್.
ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಆರಂಭಿಕ ದಾಖಲೆಯ ಇತಿಹಾಸವು 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೇವರಾಯ II ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1442 - 43 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಉತ್ಸವವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿ ಅಬ್ದುಲ್ ರಜಾಕ್ ಸಹ ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೈಸೂರಿನ ಒಡೆಯರ್ ರಾಜರು, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿಯ ನಂತರ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಆಡಳಿತಗಾರರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1578-1617) 1610 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಒಡೆಯರ್ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ದಸರಾವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ದಸರಾವನ್ನು ಮೊದಲು ಅವರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ  ಮತ್ತು  ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ನಂತರ ಮೈಸೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ದಸರಾವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.  1805 ರಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ III ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ದರ್ಬಾರ್ (ರಾಜಮನೆತನ) ನಡೆಸುವ ರಾಜ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು, ಆಸ್ಥಾನಿಕರು, ಆಹ್ವಾನಿತ ಗಣ್ಯರು ಮತ್ತು ನಗರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಹಾಜರಿದ್ದರು . ಅ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ, ಆದರೆ "ಖಾಸಗಿ ದರ್ಬಾರ್" ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಡೆಯರ್ ಕುಟುಂಬದ ಹಿಂದಿನ ವಂಶಸ್ಥರಾದ ಶ್ರೀಕಂಠದತ್ತ ನರಸಿಂಹರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು. ದರ್ಬಾರ್ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಒಡೆಯರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಂಶಸ್ಥರು ಎಲ್ಲಾ ವೈಭವ ಮತ್ತು ವೈಭವದಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ರಾಜಮನೆತನದ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆಯೂ ಸಹ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೆರೆದ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳು ನಿಯಮಿತ ದಸರಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.   

## ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ 
*ಜಂಬೋ ಸವಾರಿ* ದಸರಾದ ಒಂದು ರಾಜ ಮೆರವಣಿಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಿಜಯದಶಮಿ ದಿನದಂದು ಅಂದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14 ರಂದು ಹತ್ತನೇ ದಿನ ನಡೆದಿತ್ತು. ಹಿಂದಿನಂತೆ ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮೈಸೂರು ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅರಮನೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲಾದ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಮುಖ್ಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ರಾಜ ದಂಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನೆರೆದ ಗಣ್ಯರು ಪೂಜಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಅರಮನೆಯಿಂದ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ವರ್ಣರಂಜಿತ ತೇಲುವ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು, ನೃತ್ಯ ತಂಡಗಳು, ಸಂಗೀತ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು, ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು, ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು, ರಾಜಮನೆತನದ ಗಣ್ಯರು, ಅಲಂಕೃತ ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಮೆರವಣಿಗೆಯು *ಬನ್ನಿಮಂಟಪದಲ್ಲಿ* ಕೊನೆಗೊಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಹಾಭಾರತ ಮಹಾಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ಬನ್ನಿ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಮರ. ಇದನ್ನು ಮಂಟಪ ಅಥವಾ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಘಟನೆಗೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾದ ದಂತಕಥೆಯೆಂದರೆ, ಮಹಾಭಾರತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬನ್ನಿ ಮರವು ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದ ವೀರರಾದ ಪಾಂಡವರು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅಜ್ಞಾತ  ವಾಸದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೌರವರರ ವಿರುದ್ಧ ಗೆದಿದ್ದರು. ಅಂದಿನಿಂದ, ಯಾವುದೇ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು, ರಾಜರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಈ ಮರವನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹೊರಬರಲು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮುಕ್ತಾಯದ ನಂತರ, ಸಂಜೆ, ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, "ಪಂಜಿನ-ಬೆಳಕಿನ ಮೆರವಣಿಗೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು *ಪಂಜಿನ ಕವಯಿತು* ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

## ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು 
thumb|ದಸರಾ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಹಗಲಿನ ನೋಟ.
ಡಿಸೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ನಡೆದಿದ್ದ ಉತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನವು ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5 ಮೊದಲ ದಿನದಂದು, ಅಂಬಾ ವಿಲಾಸ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಜೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 150 ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸ್ಥಳಗಳು ಕಲಾಮಂದಿರ, ಜಗನ್ಮೋಹನ ಅರಮನೆ, ಜ್ಞಾನಭಾರತಿ, ಟೌನ್ ಹಾಲ್, ಕುಪ್ಪಣ್ಣ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಸಹ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತು. 

ನಟಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದೆ ಹೇಮಾ ಮಾಲಿನಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8 ರಂದು ನೃತ್ಯ ಬ್ಯಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ ದಿಗ್ಗಜ ಪಂಡಿತ್ ಜಸ್ರಾಜ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13 ರಂದು ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ ನೀಡಿದ್ದರು. 

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನ ಮುಂಭಾಗದ ತೆರೆದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7 ರಂದು ಯುವ ದಸರಾ  ನಡೆದಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸೋನು ನಿಗಮ್, ಶಾನ್ ಮತ್ತು ಸುನಿಧಿ ಚೌಹಾಣ್ ಅವರಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯುವ ಗಾಯಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ಜೈ ಹೋ " ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ ಮೈಸೂರಿನ ವಿಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ರಂಜಿಸಿದ್ದರು. 

ಭಾರತದ ಅಮೆರಿಕ ರಾಯಭಾರಿ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈನ ಅಮೆರಿಕ ಕಾನ್ಸುಲ್ ಜನರಲ್ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಪೊವೆಲ್ ಅವರು ಉತ್ಸವದ ಹತ್ತನೇ ದಿನದಂದು "ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ" ಮತ್ತು "ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್ ಪೆರೇಡ್" ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು