open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಅಮಿತ್ ಗಾರ್ಗ್

ವರ್ಗ:Articles with hCards
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಗಣಿತಜ್ಞರು
ಡಾ. **ಅಮಿತ್ ಗಾರ್ಗ್** ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಒ‍ಆರ್‍ಎಮ್‍ಎ‍ಇ ನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  ಯು‍ಎಸ್‍ಎ, ಯು‍ಎ‍ಇ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನವೀನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು, ಸಲಹಾ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ.

೧೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೨ ರಂದು, ಅವರು ಯಾವುದೇ ದೋಷಗಳಿಲ್ಲದೆ ೫:೪೫ ನಿಮಿಷಗಳ ದಾಖಲೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ "೧೦-ಅಂಕಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ೫-ಅಂಕಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಭಾಗಿಸಲು" ಹತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಮಾನಸಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಪುಸ್ತಕದ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಮೆಂಟಲ್ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಶನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡಾ.ರಾಲ್ಫ್ ಲಾವ್ ಅವರು ಒದಗಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ನ ವಿಲ್ಲೆಮ್ ಬೌಮನ್ ೬:೦೭ ನಿಮಿಷಗಳ ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಈ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಗಿನ್ನೆಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, ಲಿಮ್ಕಾ ಬುಕ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿ, ರಾಲ್ಫ್ ಲಾವ್ ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ೫ ನೇ ಮಾನಸಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ವಿಶ್ವಕಪ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.

೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೨ ರಂದು, ಅವರು ಲಂಡನ್ (ಯುಕೆ) ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾದ ಮೈಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ  ಈ ಘಟನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ನಂತರ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪದಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದರು. ೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೨ ರಂದು, ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐದನೇ ಮಾನಸಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ "ಅತ್ಯಂತ ಬಹುಮುಖ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್" ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪ್ರಮಾಣಿತ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚರಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಒಟ್ಟಾರೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ೧೦ ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು.

೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಣಿತದ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ದುಬೈನ ಮಿಡ್ಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಕ ಗಣಿತದ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದರು. ೨೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೮ - ೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಂದು, ಅವರು ಮಾರಿಷಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಆಯೋಜಿಸಿದ ೫ ದಿನಗಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿ ೧೦೦+ ಶಾಲೆಗಳ ೫೦೦+ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ೧೦೦+ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಮತ್ತು ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಗಣಿತ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ೨೪ ಮೇ ೨೦೧೮ ರಂದು, ಅವರು ಆಕ್ಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಆಕ್ಲೆಂಡ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ವೈಕಾಟೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಣಿತದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಗುಹಾ (ರಾಮಾಯಣ)

**ಗುಹಾ** **ಕೇವತ** ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.  ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ನಿಷಾದಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಶೃಂಗಿವೆರಪುರದ ರಾಜನನ್ನು  ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಯೋಧ್ಯಾ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲು ದೋಣಿ ಮತ್ತು ದೋಣಿ ನಡೆಸುವವರಿಗೆ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.  

## ದಂತಕಥೆ 
ಅಯೋಧ್ಯೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸೀತೆ ದಶರಥನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಯಾದ ಸುಮಂತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ತಮ್ಮನ್ನು ಕರೆತಂದ ರಾಜ ರಥವನ್ನು ನೋಡಿದ ದೋಣಿಗಾರರು ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಗುಹಾನ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು. ಅವರು ಹೊಸಬರ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಲಿತರು. ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಧಾವಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅವರ ಆಯ್ಕೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀಡಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲಾ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ರಾಮನು ಈ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ತಾನು ಪ್ರಸ್ತುತ ತಪಸ್ವಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವರು ಗಂಗಾ ನೀರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕುಡಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಮಲಗಿದರು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ನಂತರ ಅವರು ಗುಹಾನಿಗೆ ಯಾರಾದರೂ ಅವರನ್ನು ನದಿಯ ಆಚೆಗೆ ಸಾಗಿಸುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಗುಹನು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ತಾನೇ ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಮನು ದೋಣಿ ಹತ್ತುವ ಮೊದಲು ತನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ರಾಮನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು, ದೋಣಿಯು ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ಅವನ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಅವನು ಅವರ ಬಳಿ ಅಹಲ್ಯೆಯ ಕಥೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು.  ಮೂವರನ್ನು ನದಿಗೆ ದಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವನು ಅವರನ್ನು ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟನು. ರಾಮನು ಅವನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದನು. 

ಕಂಬ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ, ಗುಹನು ರಾಮನು ತನ್ನ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ರಾಮನು ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸಹೋದರ ಎಂದು ಹೊಗಳಿದನು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವನನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು. 

ದಶರಥನ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಲು ಭರತ ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ರಾಮನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಮುಂದಾದನು. ಅವನ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಅವನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಶೃಂಗಿವೆರಪುರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಗಂಗಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. ಗುಹನು ಭರತನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ರಾಜಕುಮಾರನು ಅವರನ್ನು ಕೊಂದು ರಾಮನಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಭರತನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಹೊರಟನು. ಸುಮಂತ್ರ ಗುಹನು ಬಂದುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದನು. ಗುಹನು ಭರತನಿಗೆ ತನ್ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು ರಾಮನು ಸಾಗಿದ ಮಾರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಅವನನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ತನ್ನ ಆತಂಕವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡನು. ಭರತನು ರಾಮನನ್ನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿ ಕರೆತರಲು ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಗುಹಾಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು. ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡ ರಾಜನು ಭರತನಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರನು ತನ್ನ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಕಠಿಣ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.   

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರಗಳು
ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರ

thumb| ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರದ ದಂತಕಥೆ (ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ)
thumb| ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರದ ರಾತ್ರಿ ನೋಟ
thumb| ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರದ ರಾತ್ರಿ ನೋಟ
thumb| ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಪ್ರವಚನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಭಗವಾನ್  ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ .

**ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರವು** ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಹಳೆಯ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪುರಾತನ ನೀರಿನ ಕೊಳವಾಗಿದೆ.  ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವು ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಶುದ್ಧತೆಗಾಗಿ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಗುರುದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊಳಗಳು ಅಥವಾ ಸರೋವರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹರಿಯಾಣದ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಇತಿಹಾಸದ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯಜ್ಞದ ನಂತರ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರವು ನಾಗರೀಕತೆಯ ತೊಟ್ಟಿಲು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. 'ಕಿತಾಬ್-ಉಲ್-ಹಿಂದ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಲ್ ಬೆರುನಿಯ ಕ್ರಿ.ಶ. ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧದ ಮುಕ್ತಾಯದ ದಿನದಂದು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳಲು ದುರ್ಯೋಧನನು ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದನ್ನು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಗವಾನ್ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸರೋವರದೊಳಗೆ ನಿಂತಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ 'ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞ' ಮಾಡುವ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಈ ಕೊಳವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ ಕೊನೆಯ ವಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗೀತಾ ಜಯಂತಿ ಆಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಆರತಿಗಳು ಉಸಿರು-ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.  ದೂರದ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಸಮಯವೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಬಿರ್ಲಾ ಗೀತಾ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಬಾಬಾನಾಥರ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ನೆರೆಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
Brahma Sarovar Kurukshetra.jpg|ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ
Sri Krishna Chariot at Brahma Sarovar Kurukshetra.jpg|ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ರಥ

### ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಆಚರಣೆ 
ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕೊಳಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಜಂಗುಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪಾಪ ವಿಮೋಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೬ ರಂದು, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣವು ಗೋಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅಂದಾಜು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು.  ಸರೋವರದಿಂದ ಗ್ರಹಣ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. 

Temple_in_Brahma_Sarovar.jpg|ದೇವಾಲಯ
Shri_Krishna_Chariot_Front_view.jpg|ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು: ಮುಂಭಾಗದ ನೋಟ.

## ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 
* ಜಗಮೋಹನ್ (೨೦೦೫). *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತದ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ರಚನೆ* . ಮುಂಬೈ: ಅಲೈಡ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್.
* ಕಮ್ರಾನ್, ಕೃಷ್ಣಂ (೧೯೯೭). *ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ: ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸ* . ನವದೆಹಲಿ: ಇಂಡಸ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್.
* (೨೦೦೬). "ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಲಿಂಗ್." *ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್* (ಭಾರತ). ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್.
* ಪ್ರಸಾದ್, ರಾಮಾನುಜ್ (೨೦೦೫). *ನಿಮ್ಮ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ* . ದೆಹಲಿ: ಪುಸ್ತಕ್ ಮಹಲ್.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸರೋವರಗಳು
ಅಂಕೋಲಾ ಕನ್ನಡ

**ಹಳೆಪೈಕ ಕನ್ನಡ** ಇದು ಕನ್ನಡದ ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ, ಹಳೇಪೈಕ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಾರವಾರ ಮತ್ತು ಅಂಕೋಲಾ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಲೆನಾಡಿನ ಸಿರ್ಸಿ ಕನ್ನಡ, ಕರಾವಳಿ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಗಳ ಶಬ್ದಗಳು ಸಹ ಹಳೇಪೈಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ
ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ
ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳು
ಟೈಗರ್ ಕೇವ್

right|thumb|214x214px| ಟೈಗರ್ ಕೇವ್‍ಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಬಂಡೆಯ ಹೊರಚಾಚು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಶಾಸನ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ಖನನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು
**ಟೈಗರ್ ಕೇವ್** ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾಬಲಿಪುರಂ ಬಳಿಯ ಸಾಳುವನ್‍ಕುಪ್ಪಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಗುಹೆಯ ಬಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಹುಲಿ ತಲೆಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಇದು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಟೈಗರ್ ಕೇವ್ ಪಲ್ಲವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 8 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಮಹಾಬಲಿಪುರಮ್‍ನ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು  ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ತಾಣವು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪಿಕ್ನಿಕ್ ತಾಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು (ASI) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 2005 ರಲ್ಲಿ ಟೈಗರ್ ಕೇವ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಬಂಡೆ ಹೊರಚಾಚಿನ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಶಾಸನದ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಸಂಗಮ ಕಾಲದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ಖನನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

## ವಾಸ್ತುಕಲೆ 
[right|thumb|320x320px| ಗುಹೆಯ ಮುಖಭಾಗದಲ್ಲಿ [ಹುಲಿ ತಲೆ ಕೆತ್ತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಟೈಗರ್ ಕೇವ್]]
ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯವು ಮಹಾಬಲಿಪುರಂನಿಂದ ೪.೮ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಾಲು ಇದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮುಖಮಂಟಪ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚೌಕಸ್ಥಂಭಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಸಿಂಹಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಸುತ್ತಲೂ ಸಿಂಹಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ, ಇದು ಟೈಗರ್ ಕೇವ್‍ನ ಹೆಸರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆನೆಯ ತಲೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಇತರ ಎರಡು ಕೋಶಗಳಿವೆ. ವಾಸ್ತುಕಲಾ ಶೈಲಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಗುಹೆಯು ರಾಜಸಿಂಹ ನರಸಿಂಹವರಂ II (690–728) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡು
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು

ರಕ್ಷಿಸಿದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.]]
] ನಲ್ಲಿ Þingvellir ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ನಲ್ಲಿ UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಫಲಕ]]
**ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ** ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಎಜುಕೇಶನಲ್, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾವೇಶದಿಂದ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಥವಾ ಇತರ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳನ್ನು UNESCO ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದೆ.ಸೈಟ್‌ಗಳು "ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೌಲ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ".

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಮಕ್ಕಾ ಮಸ್ಜಿದ್

thumb

**ಮಕ್ಕಾ ಮಸ್ಜಿದ್** ಭಾರತದ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜನ ಸೇರುವ ಒಂದು ಮಸೀದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು 10,000 ಜನರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಮಸೀದಿಯನ್ನು 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ರಾಜ್ಯ-ರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಸೀದಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಚಾರ್ಮಿನಾರ್, ಚೌಮಹಲ್ಲಾ ಅರಮನೆ ಹಾಗೂ ಲಾಡ್ ಬಜಾರ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.

ಕುತುಬ್ ಶಾಹಿ ರಾಜವಂಶದ ಆರನೇ ದೊರೆ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಕುತುಬ್ ಷಾ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾದ ಮೆಕ್ಕಾದಿಂದ ತಂದ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಮಸೀದಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಮಾನು ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಹೆಸರು.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಗೋಲ್ಕೊಂಡದ (ಈಗ ಹೈದರಾಬಾದ್) ಆರನೇ ಕುತುಬ್ ಶಾಹಿ ಸುಲ್ತಾನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಕುತುಬ್ ಷಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಾ ಮಸೀದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಕ್ರಿ.ಶ. 1617 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆಡಳಿತಗಾರನು ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಇದರ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದನು. ಮಸೀದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸುಮಾರು 8,000 ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಔರಂಗಜೇಬ್ 1693 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು. ಮೂರು ಕಮಾನಿನ ಮುಂಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಗ್ರಾನೈಟ್ ತುಂಡಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಗೆಯಲು ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು.

### ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ 
right|thumb| ಚಾರ್ಮಿನಾರ್‌ನಿಂದ ಮಕ್ಕಾ ಮಸೀದಿಯ ನೋಟ
18 ಮೇ 2007 ರಂದು, ಶುಕ್ರವಾರದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಾ ಮಸೀದಿಯೊಳಗೆ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು, ಕನಿಷ್ಠ ಹದಿಮೂರು ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ಡಜನ್‍ಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡರು.

## ವಾಸ್ತುಕಲೆ 
ಮಕ್ಕಾ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಕುತುಬ್ ಶಾಹಿಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸ್ತುಕಲಾ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕಲ್ಲುಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಬದಲಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಯಗೊಳಿಸಿದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಸೀದಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರವು  ಉದ್ದ  ಅಗಲವಿದ್ದು ಚಾವಣಿ  ಎತ್ತರವಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದ ಮುಂಭಾಗವು ಐದು ತೆರೆದ ಕಮಾನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಿನಾರುಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಿನಾರಿನ ಮೇಲೆ ಗುಮ್ಮಟವಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಯಿರುವ ಬಾಲ್ಕನಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಮಸೀದಿಯ *ಸಾಹ್ನ್* (ಪ್ರಾಂಗಣ) 108 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಇದು ನೆರಳು ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು *ಹಮಾಮ್‍*ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಸೀದಿ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಿನಾರ್‌ಗಳಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ತೆಲಂಗಾಣ
ವರ್ಗ:ಮಸೀದಿಗಳು
ಕೊಳಂಬೆ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ ಗೌಡ

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆಂಡಯ್ಯನ ಬಳಿಕ ಕೊಳಂಬೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಗೌಡರು ಯಾವುದೇ ಸಕ್ಕದ ಸೊಲ್ಲುಗಳನ್ನು (ಪದಗಳನ್ನು) ಬಳಸದೆ ಕನ್ನಡ ನಲ್ಬರಹಗಳನ್ನ (ಸಾಹಿತ್ಯ) ಬರೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟವರು. ಇವರು 'ಕಾಲೂರ ಚೆಲುವೆ' ಎಂಬ ಅಪ್ಪಟ ಕನ್ನಡದ ಸೊಲ್ಲುಗಳನ್ನಶ್ಟೇ ಬಳಸಿದ ಹಾಡುತೊರೆ ಯನ್ನು ಬರೆದರು. ಹಾಗೆಯೆ 'ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡ ನುಡಿಕೋಶ ' ವನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿದರು.

## ಹುಡುಗಾಟ
ಕೊಳಂಬೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಗೌಡರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಸುಳ್ಯತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚೊಕ್ಕಾಡಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೦೩ರ ಜುಲೈ ೧೫ರಂದು. ತಂದೆ ಸುಬ್ರಾಯಗೌಡ, ತಾಯಿ ಸುಬ್ಬಮ್ಮ. ಸುಳ್ಯದ ಬಳಿಯ ಅಮರ ಪಡ್ನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಅಜ್ಜನಗದ್ದೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ದೊರೆತಿದ್ದವರು ಮೇರ್ಕಜೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ತರಗತಿಯ ‘ದರ್ಬಾರ’ ಎಂಬ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು.

## ಕೆಲಸ
೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ತರಬೇತು ಪಡೆದು ತಾವು ಓದಿದ ಅಜ್ಜನಗದ್ದೆ ಶಾಲೆಗೆ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿ, ವಿದ್ವಾನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸಾದ ನಂತರ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗಿ ಭಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಪಂಜ, ಕೋಟಿಮುಂಡುಗಾರು, ಬೊಬ್ಬೆರೇರಿ, ಮಾಣಿ, ಪುತ್ತೂರು, ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಮುಂತಾದೆಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯದ ಬೋರ್ಡ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.

## ಕಲೆ
ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂಗಾತಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು ಎಂ.ಎಸ್. ಕಾಮತ್, ಉಗ್ರಾಣ ಮಂಗೇಶರಾವ್, ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾಯರು. ಇವರುಗಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕತೆ, ಕವನ, ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸತೊಡಗಿದರು. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹವ್ಯಾಸ, ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇವರು ಬರೆದ ಮೊದಲ ಕೃತಿ ‘ಅಂಧಕಾಸುರ ಕಾಳಗ’ ೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದು ರಂಗದ ಮೇಲೂ ಹಲವಾರು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಸಂಧಾನ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಕೌರವನ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮಾತಿನ ವೈಖರಿಯಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟರೆನಿಸಿದ್ದರು. ದೇರಾಜಿ ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ, ಅಜ್ಜನಗಡ್ಡೆ ಕಲಾವಿದರೊಡನೆ ನಾಟಕ ರಂಗವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ‘ಶಾರದಾಂಬ ಕೃಪಾ ಪೋಷಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಲಿ’ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಗೌಡರು ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದಂತೆ ಹರಿಕಥೆಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿ ಜನರನ್ನು ರಂಜಿಸಿದ್ದರು.

## ಕೊಗೆತ/ಸಾಹಿತ್ಯ
ಕವನ ಸಣ್ಣಕತೆ, ನಾಟಕ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ‘ಹೂವೀಡು’, ‘ಮಾತಿಲ್ಲ ಮಾತಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಶಿಶು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು. ‘ಕಾಲೂರ ಚೆಲುವೆ’, ‘ನುಡಿವಣಿಗಳು’ ಅಚ್ಚಕನ್ನಡದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೃತಿಗಳು. ಆಂಡಯ್ಯನ ಕಬ್ಬಿಗರ ಕಾವ, ಮುಳಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯನವರ ಸೊಬಗಿನ ಕಾವ್ಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು. ಸುಮಾರು ೪೪೦ ಚೌಪದಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ‘ಕಾಲೂರ ಚೆಲುವೆ’ ಮನೋಹರ ಕಾವ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ನುಡಿವಣಿಗಳು ಮುಕ್ತಕಗಳ ಸಂಕಲನ. ಇವರ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ ಎಂದರೆ ‘ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡದ ನಿಘಂಟು’. ಹಸ್ತ ಸಾಮುದ್ರಿಕಾ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕುತೂಹಲಕ್ಕಾಗಿ ಕಲಿತಿದ್ದ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಗೌಡರು ‘ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಅದೃಷ್ಟ’ ಎಂಬ ಹಸ್ತ ಸಾಮುದ್ರಿಕಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ದೇಶಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ‘ಪರಡೆ ಕಳಿ ಗಂಗಸರ’ ಎಂಬ ತುಳು ಹಾಡು ಬಹುಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡಾಗಿತ್ತು. ಅಚ್ಚಕನ್ನಡ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಭಾಷೆಯ ಸೊಗಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದು, ಋಜುಸ್ವಭಾವದ, ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಕೊಳಂಬೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಗೌಡರು ನಿಧನರಾದದ್ದು ೧೯೮೧ರ ಜನವರಿ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ದಿನದಂದು.

### ನಂಟಸ್ತಿಕೆ 
ಕೊಳಂಬೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಗೌಡರು ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಹೆಸರಾಂತ ನಲ್ಬರಹಗಾರ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ನಂಟರು ಕೂಡ ಹೌದು. ಅಂದರೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಗೌಡರ ಮಗನಿಗೆ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಮಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು
ಪೀಡನ-ವಿಕೃತಿ ನಕ್ಷೆ

ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೆಟೀರಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ವಸ್ತುವಿನ ಪೀಡನ-ವಿಕೃತಿ ನಕ್ಷೆ ಪೀಡನ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿರುವ ವಸ್ತುವಿಗೆ  ಹೊರೆ(ಬಲ)ಯನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತು ವಿರೂಪವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಪೀಡನ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.ಈ ನಕ್ಷೆಯು ಯಂಗ್ ಮಾಪಾಂಕ(ಯಂಗ್ಸ್ ಮಾಡ್ಯುಲಸ್), ಮಣಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ(ಯೀಲ್ಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್) ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಕರ್ಷಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ(ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಟೆನ್ಸೈಲ್ ಸ್ಟ್ರೆಂತ್) ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುವಿನ ಅನೇಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

## ನಿರೂಪಣೆ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೀಡನ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪೀಡನ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿ ನಕ್ಷೆಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಪೀಡನ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿಯು ಲಂಬಿಕ, ವಪನ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರಬಹುದು, ಏಕಾಕ್ಷೀಯ, ದ್ವಿಅಕ್ಷೀಯ(ಬಯಾಕ್ಸಿಯಲ್) ಅಥವಾ ಬಹುಅಕ್ಷೀಯ(ಬೈಆಕ್ಸಿಯಾಲ್) ಆಗಿರಬಹುದು, ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ವಿರೂಪತೆಯ ರೂಪವು ಸಂಕೋಚನ, ಹಿಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ, ತಿರುಚುವಿಕೆ, ತಿರುಗುವಿಕೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ಅಗಿರಬಹುದು. ಎನನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸದಿದ್ದರೆ, ಪೀಡನ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿ ನಕ್ಷೆಗಳು ಎಂದರೆ, ಎಳೆತದ ಪರೀಕ್ಷೆ(tension test)ಯಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಅಕ್ಷೀಯ ಲಂಬಿಕ ಪೀಡನ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷೀಯ ಲಂಬಿಕ ವಿಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

### ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪೀಡನ-ವಿಕೃತಿ
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಎಳೆತದ F ಬಲಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಎಳೆತದಲ್ಲಿರುವ, ಮೂಲ ಅಡ್ಡ ವಿಭಾಗ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲ A_0  ‍ ಇರುವ ಒಂದು ಸರಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, 
:\sigma = \tfrac{F}{A_0}
:\varepsilon = \tfrac{L-L_0}{L_0} = \tfrac{\Delta L}{L_0}

ಸಬ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ 0 ಮಾದರಿಯ ಮೂಲ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.ಎಸ್.ಐ.ಯುನಿಟ್‍ನ ಪ್ರಕಾರ 'ಪೀಡನ'ವನ್ನು 'ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್( pascal)' ಎಂಬ ಏಕಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯುವರು. ಅಂದರೆ, (1 ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್ = 1 Pa = 1 N/m2) ಮತ್ತು 'ವಿಕೃತಿ' ಗೆ ಯಾವುದೇ ಏಕಮಾನ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

## ಇವುಗಳನ್ನೂ ಓದಿ
### ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳು
***ಪೀಡನ(ಸ್ಟ್ರೆಸ್)**

***ವಿರೂಪತೆ(ಡೀಫರ್ಮೇಶನ್)**

***ವಿಕೃತ(ಸ್ಟ್ರೈನ್)**

***ಹುಕ್‌ನ ನಿಯಮ(ಹುಕ್ಸ್ ಲಾ)**

***ಯಂಗ್ ಮಾಪಾಂಕ(ಯಂಗ್ಸ್ ಮಾಡ್ಯುಲಸ್)**

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
ಚಂದ್ರತಿಯಾ ದೇವಸ್ಥಾನ

**ಚಂದ್ರತಿಯಾ ದೇವಸ್ಥಾನವು** ಭಾರತದ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ದಾಂತೇವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬರ್ಸೂರ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಾರ್ಸೂರ್ ಇಂದ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯವು ಬುದ್ಧನ ಕೊಳದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಸಾಮಂತ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಮಹಾಮಂಡಲೇಶ್ವರ ಚಂದ್ರಾದಿತ್ಯನ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ತೆಲುಗು ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ ಸಂವತ್ ೯೮೩ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೬೮) ಗೆ ಹಿಂದಿನ ಬರ್ಸೂರ್ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನವಿದೆ. ಮಹಾಮಂಡಲೇಶ್ವರ ಚಂದ್ರಾದಿತ್ಯ ಮಹಾರಾಜನು ನಾಗವಂಶಿಯ ದೊರೆ 'ಧಾರವರ್ಷ'ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚೋಡ್ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅಮ್ಮನ ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದ, ಅವನು  ಒಂದು ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಗೆದು ಆ ಸ್ಥಳದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಅದ್ಭುತವಾದ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು ಎಂದು ಶಾಸನವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವರು ರಾಜಾಧಿರಾಜನಿಂದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅದನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು.

ಬರ್ಸೂರ್ ಎಂಬ ಪದವು ಬಲ್ಸುರಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಇದು ನಂತರ ಬಲ್ಸುರ್ಗಢ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ದಂಡಕಾರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ನಳ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜರು ಚಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಭವದತ್ತ್ ವರ್ಮನ್ ಎಂಬ ನಳ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜನು ದಕ್ಷಿಣ ಬಸ್ತಾರ್‌ನ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು. ಕ್ರಿ.ಶ ೮೫೦ ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾ ಪ್ರದೇಶದ ಗಂಗವಂಶಿ ದೊರೆ ದಂಡಕಾರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು, ಅವನ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಬಸ್ತಾರ್ ಅನ್ನು ಆಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಬಾರ್ಸೂರ್ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಈ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು ಗಂಗವಂಶಿ ಅರಸರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಾದಿತ್ಯ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಅದು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿಲ್ಲ.

## ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ 
ಈ ದೇವಾಲಯವು 'ಬುದ್ಧ ತಲಾಬ್' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕೊಳದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ರಚನೆಯನ್ನು ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಚೌಕಾಕಾರದ ಕಂಬದ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವ ನಂದಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಭಾಗದ ಗೋಡೆಯು ಬ್ರಹ್ಮನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು, ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷ, ಉಮಾ - ಮಹೇಶ್ವರ, ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಪಂಥಾಹ್ವಾನದ ಕೆಲವು ಇತರ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅವತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

## ಸ್ಥಳ 
ದೇವಸ್ಥಾನವು ಬತ್ತಿಸಾ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್, ಗೀಡಮ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ೨೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್, ಗೀಡಮ್ನಿಂದ ೨೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್, ಗೀದಮ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ೨೭ ಕಿಲೋಮೀಟರ್, ದಾಂತೇವಾಡದಿಂದ ೪೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಬಸ್ತಾರ್ನಿಂದ ೭೯ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಬುದ್ಧ ತಲಾಬ್ ಎಂಬ ಸರೋವರವಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಬಾರ್ಸೂರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾರ್ಸೂರ್ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ದಾಂತೇವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂದ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಮಾಮಾ ಭಂಜಾ ದೇವಾಲಯವು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಬರ್ಸೂರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.
* ದಾಂತೇವಾಡ ( ದಂತೇವಾರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆ, ಅಥವಾ ನಗರಪಾಲಿಕೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಕ್ರಾಂತಿ (2023 ಚಲನಚಿತ್ರ)

***ಕ್ರಾಂತಿಯು*** ಮುಂಬರುವ ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು ವಿ. ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೀಡಿಯಾ ಹೌಸ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶೈಲಜಾ ನಾಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬಿ. ಸುರೇಶ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ದರ್ಶನ್, ರಚಿತಾ ರಾಮ್ ಮತ್ತು ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು *ಬುಲ್ಬುಲ್* ಮತ್ತು *ಅಂಬರೀಶ್* ನಂತರ ಅವರ ಮೂರನೇ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯೂ ಇದೆ.

## ತಾರಾಂಗಣ 
* ದರ್ಶನ್
* ರಚಿತಾ ರಾಮ್
* ರವಿಚಂದ್ರನ್
* ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್‌ ಸೂರಪ್ಪನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿ ಡಿ ಸತೀಶ್‌ ಚಂದ್ರ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
*

ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೨೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ತ್ರಿಪುರಾಂತಕೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತ್ರಿಪುರಾಂತಕಂ

**ತ್ರಿಪುರಾಂತಕೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ**ವು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಕಾಶಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕಮ್‍ನಲ್ಲಿದೆ.

ತ್ರಿಪುರಾಂತಕಂ ಗ್ರಾಮದಿಂದ 2 ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬಾಲ ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ಅಮ್ಮಾವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಶ್ರೀ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯು ಒಂದು ಗುಡ್ಡದ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ರೀ ಬಾಲ ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ದೇವಿಯು ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗೆ, ಒಂದು ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ದೇವಾಲಯದ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀ ಬಾಲ ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ ಅಮ್ಮಾವರಿ ದೇವಾಲಯವು ಶ್ರೀಶೈಲಮ್‍ನ ಶ್ರೀ ಭ್ರಮರಾಂಬ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಪೂರ್ವ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ.

## ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆ 
*ಲಿಂಗದಿಂದ* ಪ್ರತಿನಿಧಿತವಾಗಿರುವ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯನ್ನು ಶ್ರೀ ಬಾಲ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ವೈಪ್ಪು ಸ್ಥಳಮ್ 
ಇದು ತಮಿಳು ಶೈವರಾದ ನಾಯನಾರ್ ಅಪ್ಪರ್ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ವೈಪ್ಪು ಸ್ಥಳಮ್‍ಗಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಕೂಡ ಒಂದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* http://stsd.in/
* https://www.aptaeguides.com/en/places/pl12/tripurantakam-prakasam 

ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಸಿರ್ಸಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ

ಸಿರ್ಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ, 01 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 ರಂದು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಕಂದಾಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರ್ಸಿ, ಸಿದ್ದಾಪುರ, ಯಲ್ಲಾಪುರ, ಮುಂಡಗೋಡ, ದಾಂಡೇಲಿ, ಜೊಯಿಡಾ, ಹಳಿಯಾಳ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. 

## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
*ಸಿರ್ಸಿ
*ಸಿರ್ಸಿ ತಾಲೂಕು
*ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಿರ್ಸಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಸರಸ್‍ಗಡ್

**ಸರಸ್‍ಗಡ್** ಕೋಟೆಯು ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಯಗಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಈ ಕೋಟೆಯ ಎತ್ತರ 490 ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟಿದೆ.

ಸರಸ್‍ಗಡ್ ಕೋಟೆಯು ಸುಧಾಗಡ್ ಕೋಟೆಯ ಅವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಇದರ ನಾಲ್ಕು ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಕಾವಲು ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಈಗ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಬೃಹತ್ ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ನೋಡಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಬರುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ 111 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಈ ಕಡೆಯಿಂದ ಬರುವ ಬಾಗಿಲನ್ನು 'ದಿಂಡಿ ದರ್ವಾಜಾ ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿ ಪಾಲಿಯಿಂದ ಈ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ.

## ನೋಡಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳು 
ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿದೃಶ್ಯಕ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಧಾಗಡ್, ಸಾಂಕ್ಷಿ ಕೋಟೆ, ಸಾಗರಗಡ್ ಮತ್ತು ತೈಲಬೈಲವನ್ನು ಸರಸ್‌ಗಡ್‍ನ ತುದಿಯಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ  ಅನೇಕ ಗುಹೆಗಳಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕೋಟೆಯು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಪುಷ್ಕರಿಣಿಗಳನ್ನು ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇವು ವರ್ಷವಿಡೀ ತಂಪಾದ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಕೋಟೆಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಇದು 1485ರಲ್ಲಿ ಅಹ್ಮದ್‌ನಗರದ ಮಲಿಕ್ ಅಹ್ಮದ್ ನಿಜ಼ಾಮ್ ಷಾ I ತನ್ನ ಕೊಂಕಣ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯ ರಕ್ಷ್ಣಾ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲು ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು 2000 ಹೋನ್‍ಗಳನ್ನು (ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರೆನ್ಸಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯ) ನೀಡಿದರು. ವಸೈ ವಿರುದ್ಧದ ವಿಜಯದ ನಂತರ, ಚಿಮಾಜಿ ಅಪ್ಪನು 1739ರಲ್ಲಿ ವಸಾಯಿಯಿಂದ ತಂದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಬಲ್ಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ  ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬರುವವರೆಗೆ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಭೋರ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು.

## ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ 
ಅಷ್ಟವಿನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಪಾಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಲ್ಲಾಳೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ಭಕ್ತನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವೇಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ಗಣೇಶ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಸರಸ್‍ಗಡ್ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಅಂಬಾ ನದಿಯ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
ವರ್ಗ:ಕೋಟೆಗಳು
ಇಂದಿರಾ ಪಾರ್ಕ್

**ಇಂದಿರಾ ಪಾರ್ಕ್** ಭಾರತದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿರಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗೆ ೧೯೭೫ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ದಿವಂಗತ ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರು ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದಿರಾ ಪಾರ್ಕ್ ೭೬ ಎಕರೆ (೩೧ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮಹಾನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹುಸೇನ್ ಸಾಗರ್ ಸರೋವರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶವಾದ ದೋಮಲ್‌ಗುಡಾದಲ್ಲಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅದರ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಇಂದಿರಾ ಪಾರ್ಕ್ ನಗರ ಓಯಸಿಸ್ ಆಗಿದೆ.

## ಸೌಲಭ್ಯಗಳು 
೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ನಾಗರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದರು. ೨ ಎಕರೆ (೦.೮೧ ಹೆ), ಇತರ ಮನರಂಜನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನದೊಳಗೆ ಸರೋವರವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು. ಆಗಿನ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಮಿಷನರ್ ಸುಬ್ರತಾ ಬಸು ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಬಳಿಯ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಗ್ರಾಮವಾದ ಶಿಲ್ಪರಾಮಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ರಾಕ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಬಸು ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಅನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಉದ್ಯಾನದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ, ಬಸು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂಡೆಗಳ ರಚನೆಗಳು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಿಂದ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಬಯಸಿದ್ದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಸ್ಥಳೀಯಾಡಳಿತ ಬಸು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.

ಉದ್ಯಾನವನವು ಅಮೂರ್ತ ಎರಕಹೊಯ್ದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ("ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮಾರ್ಗ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮಾನವ, ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಅಮೂರ್ತ ರೂಪಗಳು ಸೇರಿವೆ.
alt=Statue Path in Indira Park|right|400x400px| ಇಂದಿರಾ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಪಥ
ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶ್ರೀಗಂಧವು ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೆಳಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ, ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಉರುವಲಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಘಟಕಾಂಶವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಬಹುದು.

ಉದ್ಯಾನವನವು ಹುಸೇನ್ ಸಾಗರ್ ಸರೋವರದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಹರಿವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಬೋಟಿಂಗ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿವೆ.

## ಆಂದೋಲನಗಳ ಕೇಂದ್ರ 
ಉದ್ಯಾನವನವು ೨೦೦೦ ರ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ಸ್ತರಗಳ ಆಂದೋಲನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ದಲಿತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾಗಳ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು, ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರು, ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ರ್ಯಾಲಿಗಳು ಅಥವಾ ಧರಣಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರಾಸರಿ, ಅಂತಹ ಮೂರು ರ್ಯಾಲಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಈ ರ್ಯಾಲಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಜನಜೀವನ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಂಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳು, ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿಗಳು ಈ ರ್ಯಾಲಿಗಳಿಗೆ ಜನರು ಸೇರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸರು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗಾಗಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಅವರ ಚಲನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅವರ ಅಸಮರ್ಥತೆಯು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾದ ದೋಮಲ್‌ಗುಡಕ್ಕೆ ಧರ್ನಾ ಚೌಕ್, " ಧರ್ನಗುಂಜ್ " ಮತ್ತು "ಧರ್ನಗುಡ" ಮುಂತಾದ ಹೊಸ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದವು. ನಗರದ ಅಪಧಮನಿಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ರ್ಯಾಲಿಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸರು ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಉದ್ಯಾನಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಮರುದು ಪಾಂಡ್ಯರು

**ಮರುದು ಪಾಂಡ್ಯರು**  (ಪೆರಿಯ ಮರುದು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನ ಮರುದು) 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶಿವಗಂಗೈನ  ರಾಜರು. ಅವರು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರನ್ನು  ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿತು. ''''''

## ಬಾಲ್ಯ 
ಮೂಕಯ್ಯ ಪಳನಿಯಪ್ಪನ್ ಸರ್ವೈ ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ ಪೆರಿಯ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನ ಮರುದು  ಅವರು ಅರುಪ್ಪುಕೊಟ್ಟೈನಿಂದ 18 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನರಿಕುಡಿ ಬಳಿಯ ಮುಕ್ಕುಳಂನವರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಆನಂದಯ್ಯ ಅಲಿಯಾಸ್ ಪೊನ್ನತಾಳ್ ಅವರು ಶಿವಗಂಗೈ ಬಳಿಯ ಪುದುಪಟ್ಟಿಯವರು. ಇಬ್ಬರೂ ಸಹೋದರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ 1748 ಮತ್ತು 1753 ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಮಗನಿಗೆ ವೆಳ್ಳೈ ಮರುದು ಅಲಿಯಾಸ್ ಪೆರಿಯ ಮರುದು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಮಗನಿಗೆ ಚಿನ್ನ ಮರುದು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.

## ಬಂಡಾಯ 
1772 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಮುತುವಡುಗನಾಥ ತೇವರ್ ಅವರು ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ಕೊಂದರು.  ಆದಾಗ್ಯೂ ಮರುದು ಪಾಂಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ವೇಲುನಾಚಿಯಾರ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, 8 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿರುಪಟ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲ ನಾಯಕನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು. ಈ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಪಾಂಡಿಯಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವು ಶಿವಗಂಗೈ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ 1789 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮಾರುತು ಪಾಂಡಿಯಾರ್ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 

ಅವರು ವಾಯುಬಲವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲತೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬೂಮರಾಂಗ್‌ನ ರೂಪಾಂತರವಾದ ವಲರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಸಾವು 
ಮರುದು ಪಾಂಡ್ಯರು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧದ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಊಮೈತುರೈ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅವರು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಯುದ್ಧ ನಾಯಕ ಶಿವಗಂಗೈ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಚೋಳಪುರಂನಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ತಿರುಪ್ಪತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1801  ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶಿವಗಂಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಿರುಪ್ಪುತ್ತೂರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿವಗಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಮರುತು ಪಾಂಡಿಯರ ಸಮಾಧಿ ಇದೆ.

## ಗೌರವ 
ಮಾರುತು ಸಹೋದರರು ವಾಯುಬಲವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರು ಮತ್ತು ಈಟಿಗಳು ಮತ್ತು ವಲರಿಯ ಹಲವು ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.  ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜನರು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಳಯರ್‌ಕೋವಿಲ್ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮರುತು ಪಾಂಡಿಯರ್ಸ್ ಗುರು ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. 

ಸ್ಥಳೀಯ ತಮಿಳಿಗರು ಸಹ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಕೇಡಾದ ಸುಂಗೈ ಪೆಟಾನಿಯ ಬಟು ದುವಾ ಮಾರಿಯಮ್ಮನ್ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.

1959 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು: ಶಿವಗಂಗೈ ಸೀಮಾಯಿ .

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ
* ಆಗಮುದಯಾರ್
* ಮಾಮನ್ನಾರ್ಗಲ್ .ಮರುತುಪಾಂಡಿಯರ್ಗಲ್
* ಕಲೈಯರ್ ಕೋವಿಲ್
* ಮರುತುಪಾಂಡಿಯಾರ್ ವರಲರು ತಮಿಳು
* ಮಾವೀರನ್ ಊಮೈತುರೈ ನಾಯಕರ್
* ರಾಣಿ ವೇಲು ನಾಚಿಯಾರ್
* ಮಾವೀರನ್ ವೀರಪಾಂಡಿಯ ಕಟ್ಟಬೊಮ್ಮ ನಾಯ್ಕರ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ
ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಟೇಟ್

**ಎಮೋರಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಟೇಟ್ III** (ಜನನ ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 1986) ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್-ಬ್ರಿಟಿಷ್  ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಿಕ್ ಬಾಕ್ಸರ್. ತನ್ನ ಕಿಕ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಟೇಟ್ ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಮೂಲಕ ಪಾವತಿಸಿದ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು ಮತ್ತು ನಂತರ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಏರಿದನು. ಟೇಟ್‌ನ ಸ್ತ್ರೀದ್ವೇಷ  ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಕಾಮೆಂಟರಿಯು ಹಲವಾರು ವೇದಿಕೆಗಳಿಂದ ಅವನ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅವರು ಯುವಕರಿಗೆ "ಟಾಪ್ ಜಿ" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ಉಜ್ಜೈನಿ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಾಲಯ

**ಶ್ರೀ ಉಜ್ಜೈನಿ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು** ಭಾರತದ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ 191 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತರು ಪ್ರತಿದಿನ ದೇವಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾನುವಾರ ಮತ್ತು ಸೋಮವಾರದಂದು ಬರುವ ಆಷಾಢ ಜಾತರಾದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೊನಾಲು ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
1813 ರಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾಲರಾ ಹರಡಿತು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಸತ್ತರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಉಜ್ಜಯಿನಿಗೆ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಯ ಗುಂಪು ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡಿತು. ಡೋಲಿಧಾರಿ ಸುರಿಟಿ ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗಡಿಗರೊಂದಿಗೆ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಜನರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು, ಜನರನ್ನು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ತಾವು ದೇವತೆಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಶಪಥ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ತಕ್ಷಣ, ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗಡಿಗರು ಜುಲೈ 1814 ರಲ್ಲಿ ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ತೆಲಂಗಾಣ
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಶೆಟ್ಟಿ

**ಶೆಟ್ಟಿ** ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಂದ ಉಪನಾಮವಾಗಿದೆ. ಬಂಟ್ (ಸಮುದಾಯ) ನಡುವೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 
## ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು 
ಶೆಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಉಪನಾಮ ಹೊಂದಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ:
* ಎಬಿ ಶೆಟ್ಟಿ (1883–1960), ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರಿ
* ಅಜಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1946), ಭಾರತೀಯ-ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ
* ಅನುಷ್ಕಾ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1981), ನಟಿ
* ಬಿ.ಆರ್.ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1942), ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ
* ಬಿ ವಿಠಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ
* ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1950), ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ
* ಭರತ್ ಶೆಟ್ಟಿ ವೈ (ಜನನ 1971), ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ
* ಚಂದನ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದ
* ದಯಾನಂದ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1969), ನಟ, ರೂಪದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ
* ದೀಪಕ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1968), ಉದ್ಯಮಿ, ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ
* ದೇವಿ ಶೆಟ್ಟಿ, ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ
* ಗುರುಕಿರಣ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ
* ಜಯ ಶೆಟ್ಟಿ, ಪ್ರೇರಕ ಭಾಷಣಕಾರರು
* ಕೆಕೆ ಶೆಟ್ಟಿ (1901–?), ಪತ್ರಕರ್ತ
* ಕೆ ಮಧುಕರ ಶೆಟ್ಟಿ (1971-2018), ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ
* ಕಲ್ಮಂಜೆ ಜಗನ್ನಾಥ ಶೆಟ್ಟಿ (1926-2015), ಮಾಜಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್
* ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ - 2003), ಭಾರತೀಯ ನಟಿ
* MB ಶೆಟ್ಟಿ (1938-1982), ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ನಟ
* ಮನಮೋಹನ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಉದ್ಯಮಿ
* ಮನೋಹರ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಗೋವಾ ಮೂಲದ ಕವಿ
* ನೇಹಾ ಶೆಟ್ಟಿ, ಭಾರತೀಯ ನಟಿ
* ಪ್ರಕಾಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1960), ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ
* RN ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1928), ಭಾರತೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ, ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ
* ರಾಜ್ ಬಿ ಶೆಟ್ಟಿ, ಭಾರತೀಯ ನಟ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ
* ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಭಾರತೀಯ ನಟ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ
* ರೇಷ್ಮಾ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1977), ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ನಟಿ ಮತ್ತು ಗಾಯಕಿ
* ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಭಾರತೀಯ ನಟ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ
* ರೋಹಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ
* ಸಲೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1961), ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ
* ಸನಮ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1988), ನಟಿ
* ಸಂಚಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ, ನಟಿ
* ಶಮಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1979), ಇಂಟೀರಿಯರ್ ಡಿಸೈನರ್, ಮಾಜಿ ನಟಿ ಮತ್ತು ರೂಪದರ್ಶಿ
* ಶಶಿ ಕಿರಣ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1959), ಆಲ್‌ಕಾರ್ಗೋ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು
* ಶಿಲ್ಪಾ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1975), ನಟಿ
* ಶ್ವೇತಾ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1969), ಭಾರತೀಯ-ಜರ್ಮನ್ ಮೂಲದ ಗಾಯಕಿ
* ಶ್ರೀನಿಧಿ ಶೆಟ್ಟಿ, ಭಾರತೀಯ ರೂಪದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ
* ಸುದರ್ಶನ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1961), ಕಲಾವಿದ
* ಸುನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಜನನ 1961), ನಟ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ
* ವಿಪಿ ಶೆಟ್ಟಿ, ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕರ್
* ಯಜ್ಞಾ ಶೆಟ್ಟಿ, ಕನ್ನಡ ನಟಿ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಉಪನಾಮಗಳು
ಪೈ (ಉಪನಾಮ)

**ಪೈ** ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಗೋವಾದಿಂದ ಬಂದ ಉಪನಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಧ್ವ ವಿಭಾಗದವರು ಕಾಶಿ ಮಠ ಅಥವಾ ಗೋಕರ್ಣ ಮಠವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಗೋವಾದ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕೆಲವು ಕೊಂಕಣಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕರಲ್ಲೂ ಈ ಹೆಸರು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

## ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು 
ಕೊನೆಯ ಹೆಸರಿನ **ಪೈ** ಹೊಂದಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ.

* ಅಜಿತ್ ಪೈ, ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ, ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಮಾಜಿ ಎಫ್‌ಸಿಸಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಬಾರದು
* ಅಜಿತ್ ವರದರಾಜ್ ಪೈ, ಅಮೇರಿಕನ್ ವಕೀಲ; ಫೆಡರಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ (2017-2021)
* ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪೈ, ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು
* ಅನಂತ್ ಪೈ (1937–2011), ಹೆಸರಾಂತ ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ (ಅಂಕಲ್ ಪೈ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ)
* ಜಿ. ವಸಂತ ಪೈ  (1921-2009), ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ - ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯ (MLC), ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ
* ಕುಲದೀಪ್ ಎಂ ಪೈ, ಸಂಗೀತಗಾರ, ಸಂಗೀತ ಗುರು, ಅಷ್ಟಾವಧಾನಿ
* ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಪೈ (1926–2021), ಕಲಾವಿದ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು.
* ಎಂ. ಗೋವಿಂದ ಪೈ (1883–1963), ಕವಿ
* ಮುಕುಂದರಾವ್ ಪೈ (1883 – 1948), ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ, 1911 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ
* ಪಿ. ಅನಂತ್ ಪೈ, ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್ 1947 IAS, GM ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೇಸ್, ಜನನ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು 1923-1990
* ಎಂ. ಕೇಶವ ಪೈ  (1879-1965), ವೈದ್ಯರು, ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್, OBE (1932 ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂಪೈರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ)
* M. ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೈ  (1906-1991), ICS, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, SCCL ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ- ಲಾರ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಟೂಬ್ರೊ, APSRTC ಅಧ್ಯಕ್ಷ
* ಟಿಎಂಎ ಪೈ (1898–1978), ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರಿ
* ತೋನ್ಸೆ ರಮೇಶ್ ಉಪೇಂದ್ರ ಪೈ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಅಪೆಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ
* ಟಿಎ ಪೈ (1922–1981), ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಮತ್ತು ಟಿಎ ಪೈ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ, ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ
* ಟಿ.ವಿ.ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಪೈ, ಮಣಿಪಾಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ
* ರಾಮದಾಸ್ ಮಾಧವ್ ಪೈ, ಮಣಿಪಾಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಎಂ.ಗೋವಿಂದ ಪೈ
* ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ದೇವಣ್ಣ ಪೈ
* ಪದ್ಮಿನಿ ಪೈ ಡಾ

ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಉಪನಾಮಗಳು
ಟೊಗ್ಗ್

**ಟೊಗ್ಗ್** 2018 ರಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಟರ್ಕಿಶ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರ್ ತಯಾರಕ.

ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಹೊಸ ಕಾರು ತಯಾರಕರನ್ನು ರಚಿಸಲು 6 ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದವು.

2023 ರ ವೇಳೆಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ ಸರಣಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಕಂಪನಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
*https://www.togg.com.tr/

ವರ್ಗ:ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು
ವರ್ಗ:ಟರ್ಕಿಯ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ತಯಾರಕರು
ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಟರಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಚಾಲಿತ ವಾಹನದ ತಯಾರಕರು
ಧೀರನ್ ಚಿನ್ನಮಲೈ

**ಧೀರನ್ ಚಿನ್ನಮಲೈ** (17 ಏಪ್ರಿಲ್ 1756 - 31 ಜುಲೈ 1805) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಪಾಳಯಕ್ಕರರ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಕರಾರ್.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಧೀರನ್ ಚಿನ್ನಮಲೈ ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ 17, 1756 ರಂದು ಇಂದಿನ ಕಾಂಗೇಯಂನಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಜನ್ಮನಾಮ ತೀರ್ಥಗಿರಿ.

## ಪಾಲಿಗರ್ ಯುದ್ಧಗಳು 
ಚಿನ್ನಮಲೈ ಪಾಲಿಗರ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1801-1802 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಪಾಲಿಗರ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ.

1799 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಬೊಮ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಚಿನ್ನಮಲೈ ಧೋಂಡಿಯಾ ವಾಘ್ ಮತ್ತು ಮರುತು ಪಾಂಡಿಯಾರ್ ಅವರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಟ್ಟಕಾರರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವಾರಣವಾಸಿ ಗೌಂಡರ್ ಮತ್ತು ಈರೋಡ್ನ ವೆಲ್ಲ ಗೌಂಡರ್, ಚಿನ್ನಮಲೈ ಅವರ ಸಹೋದರಿಯ ಪತಿ ಪೆರುಂದುರೈನ ಕುಮಾರ ವೆಳ್ಳೈ ಮತ್ತು ಪೊಲರಾಯ್ ಮುಚ್ಚಾಡೈ ವನಂದೂರೈನ ಸೋಮಂಡಿಯ ಮುಚ್ಚಾಡೈ ; ವೆಟ್ಟುವ ಗೌಂಡರ್ ಪಟ್ಟಕಾರರು ಪರಮತಿ - ವೇಳೂರಿನ ಅಪ್ಪಾಚಿ ಗೌಂಡರ್ ಮತ್ತು ಅರವಕುರಿಚಿ ಪೆರಿಯ ತಂಬಿ; 1800 ರಲ್ಲಿ ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಢಾಲಿ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ರಾಮಗಿರಿಯ ನಾಯ್ಕರ್ ಪಾಲಿಗರುಗಳು  ಚಿನ್ನಮಲೈ ಅವರು ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು ಮತ್ತು 1801 ರಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು, 1802 ರಲ್ಲಿ ಓಡನಿಲೈ ಕಾಂಗೇಯಂ ಮತ್ತು 1804 ರಲ್ಲಿ ಅರಚಲೂರು 

## ಪರಂಪರೆ 
thumb|ಸಂಕಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಧೀರನ್ ಚಿನ್ನಮಲೈ ಸ್ಮಾರಕ
[thumb|170x170px| ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ (2005) [ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ|ಭಾರತ ಅಂಚೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ]]
ಚಿನ್ನಮಲೈ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಚೆನ್ನೈ, ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ, ಈರೋಡ್ ಮತ್ತು ಓಡನಿಲೈಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.

31 ಜುಲೈ 2005 ರಂದು, ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಇಂಡಿಯಾ ಪೋಸ್ಟ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.

1997 ರವರೆಗೆ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಧೀರನ್ ಚಿನ್ನಮಲೈ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 

ಈರೋಡ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ
ದೀಪಕ್ ಕಪೂರ್

ಜನರಲ್ **ದೀಪಕ್ ಕಪೂರ್** ಪಿವಿಎಸ್‌‌ಎಮ್‌‍, ಎವಿಎಸ್‌‌ಎಮ್‌‍, ಎಸ್‌‌ಎಮ್‌‍, ವಿಎಸ್‌‌ಎಮ್‌‍, (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೯೪೮) ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ೨೨ ನೇ  ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ ರಂದು ನೇಮಕಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ೩೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೯ ರಂದು ನೇಮಕಗೊಂಡ ಚೀಫ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಫ್ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.

## ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ 
ಕಪೂರ್ ಅವರನ್ನು ೧೯೬೭ ರ ಜೂನ್ ೧೧ ರಂದು ಆರ್ಟಿಲರಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಕುಂಜ್ಪುರದ ಸೈನಿಕ ಶಾಲೆಯ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ; ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಖಡಕ್ವಾಸ್ಲಾ (೩೦ನೇ ಕೋರ್ಸ್) ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್. ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿವಿಧ ಕಮಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪೂರ್ವ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ (ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ) ೧೯೭೧ ರ ಇಂಡೋ-ಪಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಅನುಭವಿ. ಅವರು ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಮಿ ವಾರ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮೊವ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೈಯರ್ ಕಮಾಂಡ್ ಕೋರ್ಸ್ ಮತ್ತು ನವದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರು ೧೯೯೪-೯೫ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯುಎನ್‌‍ಒಎಸ್‌‍ಒಎಮ್‌‍  II ( ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಆಪರೇಷನ್ ಇನ್ ಸೊಮಾಲಿಯಾ II ) ಗಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಜನವರಿ ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವಾ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಕಪೂರ್ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಉರಿಯಲ್ಲಿ ೧೬೧ ಪದಾತಿ ದಳಕ್ಕೆ ಕಮಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು  ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಜನವರಿ ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ೨೦೦೧-೦೨ ರಲ್ಲಿ ಆಪರೇಷನ್ ಪರಾಕ್ರಮ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ೨೨ ನೇ ಪರ್ವತ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು ತೇಜ್‌ಪುರದ ೪ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿನ ದಂಗೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಬಂಡಾಯ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಬಡ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಸಿಲಿಗುರಿಯಲ್ಲಿ ೩೩ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ಗೆ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿ ಅವರ ಸೇವೆಗಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ಜನವರಿ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವಾ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆರ್ಮಿ ಕಮಾಂಡರ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿದಾಗ, ಅವರು ಶಿಮ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಆರ್ಮಿ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಕಮಾಂಡ್ (ಎಆರ್‌ಟಿಆರ್‌ಎಸಿ) ಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಅದರ ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ದರ್ನ್ ಕಮಾಂಡ್ (ಭಾರತ) ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ತೆರಳಿದರು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕಮಾಂಡ್, ವಿವಿಧ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಿಒಐಎನ್‌‍ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ಜನವರಿ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಪರಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವಾ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಕಪೂರ್ ಅವರನ್ನು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸುಪ್ರೀಂ ಕಮಾಂಡರ್ ಎಂದು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ಸಹಾಯಕ-ಡಿ-ಕ್ಯಾಂಪ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಆರ್ಟಿಲರಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಕರ್ನಲ್ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಕಪೂರ್ ಅವರು ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಸೇನೆಯ ಉಪ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ 
ಕಪೂರ್ ಅವರು ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಅವರು ನವದೆಹಲಿಯ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕೀರ್ತಿ ಕಪೂರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ - ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಗ, ಇಬ್ಬರೂ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

## ಪ್ರಮುಖ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡ್ಜ್‌ಗಳು 
* ಪರಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವಾ ಪದಕ
* ಅತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವಾ ಪದಕ
* ಸೇನಾ ಪದಕ
* ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವಾ ಪದಕ

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
## ಶ್ರೇಣಿಯ ದಿನಾಂಕಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
|-

ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೪೮ ಜನನ
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಐಎಸ್ಐ ಗುರುತು

**ಐಎಸ್ಐ ಗುರುತು** ೧೯೫೫ ರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮಾನದಂಡ-ಅನುಸರಣೆ ಗುರುತು. ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಾನಕ ಬ್ಯೂರೋ (ಬಿಐಎಸ್) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನವು ಭಾರತೀಯ ಮಾನದಂಡಕ್ಕೆ (ಐಎಸ್) ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.  ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಐಎಸ್ಐ ಗುರುತು ಅತ್ಯಂತ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಗುರುತು. *ಐಎಸ್ಐ* ಎಂಬುದು *ಭಾರತೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯ* ಪ್ರಾರಂಭಿಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ೧ ಜನವರಿ ೧೯೮೭ ರವರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು,  ನಂತರ ಇದನ್ನು ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್‌ಗಳು, ವೈರಿಂಗ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು, ಹೀಟರ್‌ಗಳು, ಅಡಿಗೆಯ ಉಪಕರಣಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಿಮೆಂಟ್, ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ವಾಲ್ವ್‌ಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳಂ ತಹ ಕೆಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಐಎಸ್ಐ ಗುರುತು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಎಲ್‍ಪಿಜಿ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳು, ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಟೈರ್‌ಗಳು,  ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಐಎಸ್ಐ ಗುರುತು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಐಎಸ್ಐ ಅಂಕಗಳು ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  

## ನಕಲಿ ಮಾಡುವುದು 
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಐಎಸ್ಐ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ತುಂಬಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸದೆಯೇ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೇಲೆ ಐಎಸ್‌ಐ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ವಂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.  ನಕಲಿ ಐಎಸ್ಐ ಗುರುತುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಯ್ಯುವುದಿಲ್ಲ.

: (i) ಬಿಐಎಸ್ ಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ೭-ಅಂಕಿಯ ಪರವಾನಗಿ ಸಂಖ್ಯೆ (ಸಿಎಮ್/ಎಲ್- *xxxxxxx* ಸ್ವರೂಪದ, *x* ಪರವಾನಗಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಒಂದು ಅಂಕಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ); ಮತ್ತು
: (ii) ಐಎಸ್ಐ ಗುರುತಿನ ಮೇಲಿರುವ ಐಎಸ್ ಸಂಖ್ಯೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನವು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಿಚನ್ ಗ್ರೈಂಡರ್‌ನ ಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಪಕರಣದ ತಂತಿ ಐಎಸ್ಐ ಕೋಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಐಎಸ್ಐ ಗುರುತು ಇದ್ದರೆ, ಆ ತಂತಿಯು ಬಿಐಎಸ್-ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಉಪಕರಣವು ಬಿಐಎಸ್-ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಉತ್ಪನ್ನವಲ್ಲ ಎಂದು ಒಬ್ಬರು ತೀರ್ಮಾನಿಸಬಹುದು. ಐಎಸ್ಐ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನಕಲಿ ಮಾಡುವುದು ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಉತ್ಪನ್ನ ನಿರ್ವಹಣೆ
ಶ್ರೀ ಪಡ್ರೆ

**ಶ್ರೀ ಪಡ್ರೆ** ಯವರು ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಕೃಷಿಕರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು.  ಕಳೆದ ೪೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ  ಅಧ್ಯಯನ, ಮಳೆ ನೀರು ಇಂಗಿಸುವ  ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ತಾಯ್ನುಡಿ ಕನ್ನಡ. ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ವಾಣಿನಗರದ ಶ್ರೀ ಪಡ್ರೆ ಅವರು ಪುತ್ತೂರಿನ ಫಾರ್ಮರ್ ಫಸ್ಟ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವ ‘ಅಡಿಕೆ ಪತ್ರಿಕೆ’ ಕೃಷಿ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಪಾದಕರು.

## ಹುಟ್ಟು
ಶ್ರೀ ಪಡ್ರೆ ಯವರು ಕಾಸರೊಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಡ್ರೆಯಲ್ಲಿ ೧೯೫೫ ನವಂಬರ್ ೧೯ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಶ್ರೀ ಕೆ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ  ಭಟ್ ಮತ್ತು ಶ್ರಿಮತಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ಯವರು ಇವರ ಹೆತ್ತವರು.

## ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಇವರು ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ ಪದವಿ (ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ)ಯನ್ನು  ಸಂತ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜು ಪುತ್ತೂರು ಇಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು  ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಧಾರವಾಡ ದಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು.

## ರೈತ ಸ್ನೇಹಿ ಬರವಣಿಗೆ
ಕಳೆದ ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದಿಂದ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಮೂರೂ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರು. ನೀರುಳಿಸುವ, ಇಳೆಗೆ ನೀರಿಂಗಿಸುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಮನಗಂಡ ಅವರು, ಜಲಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನಾಡಿನ ಉದ್ದಗಲ ಸಂಚರಿಸಿ ಅರಿವಿನ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದವರು. ಜನವಾಹಿನಿಯ ‘ಸುಜಲಾಂ ಸುಫಲಾಂ’, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದ ‘ಹನಿಗೂಡಿಸೋಣ’ ಮತ್ತು ವಿಜಯವಾಣಿಯ ‘ನೀರಿದ್ದರೆ ನಾಳೆ’ ಅಂಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕಾನೇಕ ಜಲಪಾಠಗಳನ್ನು, ಯಶೋಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸಿದವರು.. ಕರ್ನಾಟಕದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಮೈಲಿಗಳನ್ನು ಸಂಚರಿಸಿ ನೂರಾರು ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರುಳಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ನೀರಿಗಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವೆಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ  ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯವರು ನಡೆಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿ.   ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಅಮೈ ಮಹಾಲಿಂಗ ನಾಯ್ಕ್ ರವರ ಯಶೋಗಾಥೆಯನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಶ್ರೀ ಪಡ್ರೆಯವರದು.

## ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಬಗ್ಗೆ  ಜಾಗ್ರತಿ  
ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಬಗೆಗೆ ಜನಜಾಗ್ರತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಜನಮನಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತಿದ್ಡಾರೆ. ಬಹು ಉಪಯೋಗಿ ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಬಗೆಗೆ ಕೇರಳ ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸ್ಪಂದನೆ ಸಿಗುವ ಹಾಗಾಗಿದೆ.

ಕಳೆದ ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ತಳಿಯ ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಬಗ್ಗೆ  ಅಡಿಕೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಜನರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರಿಲಂಕಾ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಲಸಿನ ಬೆಳೆಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

## ಪುಸ್ತಕಗಳು
# Rain Water Harvesting (English)
# ಅಡಿಕೆ ಪತ್ರಿಕೆ -ಸಂಪಾದಕ
# ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರು ಕರ್ನಾಟಕ ಬರನಿರೋಧಕ ಜಾಣ್ಮೆಗಳು (ಕನ್ನಡ)
# ವಿಷ ಮಳಯಿಲ್ ಪೊಳ್ಳಿಯ ಮನಸ್ಸು (ಮಲಯಾಳಂ)
# ಅಲಕ್ಷಿತ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಹಲಸು ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಳೆ
# ಜನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನದಿಗಳಿಗೆ ಮರುಜೀವ
# ಬಾಳೆಕಾಯಿ ಸೋತಾಗ ಊರುಗೋಲಾದ ಬಾಕಾಹು
# ರೈತರ ಆದಾಯವರ್ಧನೆಗೆ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ
# ನೆಲ ಜಲ ಉಳಿಸಿ
# ಹನಿಗೊಡಿಸುವ ಹಾಡಿಯಲ್ಲಿ
# ಬಾನಿಗೊಂದು ಆಳಿಕೆ
#ಗುಜರಾತಿನ ನೀರ ತಿಜೋರಿ ತಾಮ್ಕ
# The Water Catchers (English)
# ಕಟ್ಟಗಳು (ಸಂ. ಶ್ರ್ರೀಪಡ್ರೆ ಮತ್ತು ಡಾ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ವಾರಣಾಸಿ)
# ಕೃಷಿಕರ  ಕೈಗೆ ಲೇಖನಿ (ಸಂ.)
# ರೂಪರೆಲ್ ಮತ್ತೆ ಬತ್ತಲಿಲ್ಲ
# ನೀರ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ನೂರಾರು ದಾರಿ
# ಶರಣು ಬನ್ನಿ ಜಲಕಾಯಕ್ಕೆ
# ನೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಇಲ್ಲಿದೆ ಪರಿಹಾರ
# ಓಡಲು ಬಿಡದಿರಿ ಮಳೆ ನೀರ 
# ಮಣ್ಣು ನೀರು
# ಬರವನು ಮಣಿಸಿದ ಮಲ್ಲಣ್ಣ
# ಗುಡ್ದದ ಮೇಲಿನ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಸೈನ್ಯ

## ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
# ಅಶೋಕ ಫೆಲೊ (2000)
# ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮಾನ್ ಅವಾರ್ಡ್ (1997)- ಪಬ್ಲಿಕ್ ರಿಲೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ 
# ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಂಬಾಸಿಡಾರ್ಅ ಫಾರ್ ಜಾಕ್ ಫ್ರೂಟ್  (2017)  ಜಾಕ್ ಫ್ರೂಟ್ ಪ್ರಮೋಷನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್  ಇಂಡಿಯಾ 
# ಸಂದೇಶ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2001)
# ಡಾ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ಪರಿಸರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2018)

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಉದಯಗಿರಿ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ

**ಉದಯಗಿರಿ** ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯಗಿರಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ನಗರದ ಮೊದಲ ಪರಿಚಿತ ಇತಿಹಾಸವು 14 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಒಡಿಶಾದ ಗಜಪತಿಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ ಲಾಂಗುಲ ಗಜಪತಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು 1512 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ವಿಜಯನಗರದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಲಾಂಗುಲ ಗಜಪತಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಉದಯಗಿರಿ ಕೋಟೆಯು ಬಹುತೇಕ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಮವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಕಾಡು ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಭೇದಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಮುತ್ತಿಗೆಯು 18 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಗಜಪತಿಗಳ ಪ್ರತಾಪರುದ್ರ ದೇವನಿಗೆ ಸೋಲುಂಟಾಯಿತು.

ಗಜಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇಡೀ ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ 1000 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯು ಹದಿಮೂರು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಐದು ಕೆಳಗೆ ಇದ್ದವು. ಇದು ಹಲವಾರು ಸುಂದರವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅರಾಫತ್ ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಹಮದ್ ಆಳಿದನು. ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿರುವ ಮಸೀದಿಯು ಎರಡು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ಮಸೀದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟ ಸಸ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಯ ಅವನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದು 1682 ರಲ್ಲಿ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅರಾಫತ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಅವನ ವಂಶಸ್ಥರು 1859 ರವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು.

ಇದು ಹಿಂದೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದ ಗೋಡೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಪಕ್ಕದ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಗೋಡೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿವೆ. ಕೋಟೆಯು ಮೂಲತಃ ಹದಿಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸುಭದ್ರ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂಡಿತ್ತು, ಎಂಟು ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಐದು ಕೆಳಗೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಒಳಗೆ ಸಮಾಧಿಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ. ಗುಡ್ಡದ ಒಂದು ಭಾಗವು ತುಂಬ ಕಡಿದದ್ದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಪಾತಗಳು ಸುಮಾರು 1,000 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯವರೆಗಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾರ್ಗವು ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ಇತರ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನಾ ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಪೆದ್ದಾ ಮಸೀದಿ ಸೇರಿವೆ. 18 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೂಫಿ ಸಂತ, ರಹಮತುಲ್ಲಾ ನಯಾಬ್ ರಸೂಲ್, ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದನು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಬಿ-ಉಲ್-ಅವಲ್ ತಿಂಗಳ 26 ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಬೂಬ್ ಸುಭಾನಿಯ ಸ್ಯಾಂಡಲ್‍ಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Udayagiri at Digital south asia library 

ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ವರ್ಗ:ಕೋಟೆಗಳು
ಅಗ್ಮಾರ್ಕ್

**ಅಗ್ಮಾರ್ಕ್** ಎನ್ನುವುದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಈ ಗುರುತು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ರೈತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯ ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಕಛೇರಿಯ *ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ತಪಾಸಣೆ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದಿಂದ* ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಏಜೆನ್ಸಿ   *ಫರಿದಾಬಾದ್ ( **ಹರಿಯಾಣ** ) ನಲ್ಲಿರುವ ಅಗ್ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೯೩೭ *ರ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ (ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಮತ್ತು ಗುರುತು) ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (ಮತ್ತು ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ)*.

೧೯೩೪ ರಿಂದ ೧೯೪೧ ರವರೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಲಹೆಗಾರರಾದ ಆರ್ಕಿಬಾಲ್ಡ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಅವರು ಹೆಸರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಗ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೂರಾರು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಳೆಗಾರರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಅವರು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿತರಕರಿಂದ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರು.

## ಅಗ್ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು 
ಅಗ್ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು, ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಗ್ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗ್ಪುರದಲ್ಲಿ *ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಗ್ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ (ಸಿಎಎಲ್)* ಜೊತೆಗೆ, ೧೧ ನೋಡಲ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ( ಮುಂಬೈ, ನವದೆಹಲಿ, ಚೆನ್ನೈ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಕಾನ್ಪುರ, ಕೊಚ್ಚಿ, ಗುಂಟೂರು, ಅಮೃತಸರ, ಜೈಪುರ, ರಾಜ್ಕೋಟ್, ಭೋಪಾಲ್ ) *ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಗ್ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು (ಅರ್‍ಎಎಲ್*) ಇವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯು ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು 
ಈ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಸಾಲೆಗಳು, ನೆಲದ ಮಸಾಲೆಗಳು, ತುಪ್ಪ, ಬೆಣ್ಣೆ, ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ಎಣ್ಣೆಗಳು, ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆ, ಜೇನುತುಪ್ಪ, ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು (ಗೋಧಿ), ಗೋಧಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (ಅಟ್ಟಾ, ಸೂಜಿ ಮತ್ತು ಮೈದಾ), ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟು, ಸೋಯಾಬೀನ್ ಬೀಜಗಳು, ಜೋಳ, ಬಜ್ರಾ, ಕಡಲೆ, ಶುಂಠಿ, ಎಣ್ಣೆ ಕೇಕ್, ನಾನ್ ಖಾದ್ಯ ತೈಲ, ತೈಲಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬುಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕವಚಗಳು, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಕೀಟನಾಶಕ ಶೇಷ ಮತ್ತು ಅಫ್ಲಾಟಾಕ್ಸಿನ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಸೇರಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ
ವರ್ಗ:ಉತ್ಪನ್ನ ನಿರ್ವಹಣೆ