ತೇನ್ಸಿಂಗ್ ನೋರ್ಗೆ

ಹುಟ್ಟಿದಾಗ **ನಮ್ ಗ್ಯಾಲ್ ವಂಗಡಿ ** ಎಂದೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ **ತೇನ್ಸಿಂಗ್ ನೋರ್ಗೆ ** ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ *ಸುಪ್ರದಿಪ್ತ - ಮಾನ್ಯಭಾರ - ನೇಪಾಳಿ - ತಾರ * ತೇನ್ಸಿಂಗ್ ನೋರ್ಗೆ, ಜಿ ಎಮ್ (೧೯೧೪ ರ ಮೇತಿಂಗಳ ಕೊನೆ - ೯ ನೇ ಮೇ ೧೯೮೬ )ನೇಪಾಳಿ - ಭಾರತೀಯ ಶೇರ್ಪ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವರ ಪೈಕಿ, ೨೯ ನೇ ಮೇ ೧೯೫೩ ರಂದು, ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹಿಲರಿಯ /೧} ಜೊತೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗೌರಿಶಂಖರ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲನೆ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.  ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ನೂರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದುಟೈಮ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಸಂಚಕೆಯು ಹೆಸರಿಸಿದೆ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಅವರ ಪೂರ್ವ ಬಾಲ್ಯಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಹೋರಾಟದ ವರದಿಗಳಿವೆ. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ, ಅವರು ಬರೆದ ಮೊದಲ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ವರದಿಯು ಅವರು ಶೇರ್ಪ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಹಾಗೂ ಈಶಾನ್ಯ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಖುಂಬು, ತೆಂಗ್ಬೋಚೆ ನಲ್ಲ ಬೆಳೆದರು. ಆದರೂ, ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಅವರು, ಟಿಬೆಟ್ ನ ಖರ್ತಾಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಆಗಿ ಜನಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ರೋಗದಿಂದ ಅವರ ಯಾಕ್ ಗಳು ಮರಣಹೊಂದಿದಾಗ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದಂತಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ನೇಪಾಳಿನ ತಮೇಲ್ ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಶೇರ್ಪಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಜೀತದಾಳಾಗಿ ಅವರು ಮಾರಲ್ಪಟ್ಟರು.

ಖುಂಬು ಗೌರಿಶಂಖರ ದ ಬಳಿಯಿದೆ, ಅದನ್ನು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರು ಹಾಗೂ ಶೇರ್ಪಾಗಳು *ಚೊಮೊಲುಗ್ಮ*  ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅಂದರೆ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ತಾಯಿದೇವತೆ ಎಂದರ್ಥ. ಶೇರ್ಪಾಗಳು ಹಾಗೂ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರ ಪಾರಂಪರಿಕ ಧರ್ಮದಂತೆ, ಅವರು ಒಬ್ಬ ಬೌದ್ಧರು.

ಅವರ ನಿಖರವಾದ ಹುಟ್ಟಿದ ತಾರೀಖು ತಿಳಿದು ಬಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಹವಾಗುಣ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಿರಬಹುದೆಂದು ಅವರು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಗೌರಿಶಂಕರ ಶಿಖರವನ್ನು ಮೇ ೨೯ ರಂದು ಏರಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಅಂದಿನಿಂದ ಮುಂದೆ ಆ ದಿನದಂದು ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ವರ್ಷ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ ಮೊಲಗಳ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರ ಬಹುದೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. "ಧರ್ಮದ - ಶ್ರೀಮಂತ - ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿ - ಅನುಯಾಯಿ" ಎಂಬುದು ತೇನ್ಸಿಂಗ್ ನೋರ್ಗೆಯ ಅರ್ಥ ಅನುವಾದ. ಯಾಕ್ ಕಾಯುವವನಾಗಿದ್ದ, ಅವರ ತಂದೆ, ಯವರು ಘಾನ್ಗ್ ಲ ಮಿಂಗ್ಮ (ಮರಣ. ೧೯೪೯) ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿಯಾದ ದೊಕ್ಮೊ ಕಿಮ್ ಜೋಮ್ (ಆಕೆಯು ಅವರು ಗೌರಿಶಂಕರ ಶಿಖರವನ್ನು ಏರುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಬದುಕಿದ್ದರು); ಇವರು ಅವರ ೧೩ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ೧೧ ನೇಯವರು, ಹೆಚದ್ಚು ಮಕ್ಕಳು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ತೀರಿ ಹೋದವು. ೧೯ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ, ಡಾರ್ಜಲಿಂಗ್ ನ ಟೂಸಾಂಗ್ ಭುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಶೇರ್ಪಾ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು.

ಹಂಟರ ಪ್ರಯಾಣವು ೩೬೨ ಹೊರೆಯಾಳುಗಳು, ಇಪ್ಪತ್ತು ಶೇರ್ಪಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು ಹಾಗೂ ೧೦,೦೦೦ ಪೌಂಡುಗಳ ಸಾಮಾನುಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಒಟ್ಟು ೪೦೦ ಜನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅಂತಹುದೇ ಅನೇಕ ಆರೋಹಣಗಳು, ಒಂದು ತಂಡದ ಪರಿಶ್ರಮವಾಗಿತ್ತು.

ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೩ ರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣದ ತಂಡವು ತಳದ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾ ದಕ್ಷಿಣ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಶಿಖರಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ದಾರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು  ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು. ೨೬ ನೇ ಮೇ ನಲ್ಲಿ ಬೋರ್ಡಿಲೋನ್ ಹಾಗೂ ಇವಾನ್ಸ್ ಏರುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಇವಾನ್ಸರವರ ಆಮ್ಲಜನಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಿಫಲವಾದ್ದರಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಶಿಖರದ ೩೦೦ ನೇರ ಅಡಿಯೊಳಗೆ (೯೧ ಮೀ) ಬಂದು, ದಕ್ಷಿಣ ಶೃಂಗ ತಲುಪಿದ್ದರು. ಹಂಟ್ ನಂತರ ತುದಿಯವರೆಗೆ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಹಿಲೆರಿಯವರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು.

ಎರಡು ದಿನಗಳ ವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಶಿಖರಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯು ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಻ವರು ಮೇ ೨೮ ರಂದು ಆಂಗ್ ನ್ಯಿಮ, ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಗ್ರೆಗೊರಿ ಹಾಗೂ ಜಾರ್ಜ ಲೊವೆ ಈ ಮೂವರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಹೊರಟರು.  ಅವರ ಬೆಂಬಲದ ತಂಡವು ಪರ್ವತದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದರೆ ೨೮ ನೇ ಮೇ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ  ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಡೇರೆಯನ್ನು ಗುಡಾರ ಹಾಕಿದರು, ಮಾರನೆಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹಿಲೆರಿಯು ಡೇರೆಯ ಹೊರಗಡೆ ತಮ್ಮ ಬೂಟುಗಳು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು. ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುಎರಡು ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಕಳೆದರು ಹಾಗೂ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್  ಪ್ಯಾಕ್ ಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ಏರುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆರೋಹಣದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಚಲನೆಯು, ಮುಂದೆ "ಹಿಲೆರಿ ಹೆಜ್ಜೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ೪೦ ಅಡಿಗಳ (೧೨ ಮೀ) ನ ಬಂಡೆಯ ಮುಖವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಲೆರಿಯು ಬಂಡೆಯ ಗೋಡೆ ಹಾಗೂ ಹಿಮದ ನಡುವೆ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಿರುಕಿನಿಂದ ಒಂದು ಗೂಟದ ಸಾಧನದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡರು ಹಾಗೂ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನವು ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಹನ್ನೊಂದುವರೆ ಘಂಟೆಗೆ, ಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ತುದಿಯಾದ, ಗೌರಿಶಂಕರದ ೨೯,೦೨೮ ಅಡಿಗಳ (೮,೮೪೮ ಮೀ) ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಹಿಲೆರಿಯವರು ತಿಳಿಸುವಂತೆ, "ದೃಢವಾದ ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಮಂಜಿನ ಕೊಡಲಿಯ ಕೆಲವೇ ಬಲವಾದ ಹೊಡೆತಗಳು, ಹಾಗೂ ನಾವು ತುದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದೆವು".

ಅವರು ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನಷ್ಟೆ ಕಳೆದರು. ಹಿಲೆರಿಯು, ತನ್ನ ಮಂಜಿನ ಕೊಡಲಿಯ ಜೊತೆ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ನಿಂತಿರುವ ದಾಖಲೆಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆದು ಕೊಂಡನು, ಆದರೆ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ಎಂದೂ ಕ್ಯಾಮರಾವನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸದ ಕಾರಣ, ಹಿಲೆರಿಯವರ ಏರುವಿಕೆಯು ದಾಖಲೆಯಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯಿತು. ಏರುವಿಕೆಯು ಮೋಸದ್ದಲ್ಲವೆಂದೂ ಹಾಗೂ ತಾವು ಶಿಖರದ ವರೆಗೂ ತಲುಪಿದ್ದೇವೆಂದು ಭರವಸೆ ಕೊಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪರ್ವತದ ಕೆಳಗೆ ನೋಡುತ್ತಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
ತಮ್ಮ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸುವಂತೆ, ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡುಬರುವ ಹಿಮವು ಮುಚ್ಚಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ ಇಳಿಯುವಾಗ ಇಬ್ಬರೂ ಬಹಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು.  ಬಿಸಿ ಬಿಸಿಯಾದ ಸೂಪ್ ನೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಮೇಲಿನವರೆಗೂ ಹತ್ತಿ ಬಂದ, ಲೊವೆ ಅವರು ನೋಡಿದ ಮೊದಲವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ನಂತರ, ಭಾರತ ಹಾಗೂ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ರು ಪ್ರಶಂಸೆಯ ಸುರಿಮಳೆಯನ್ನೇ ಕಂಡರು. ಹಿಲೆರಿ ಮತ್ತು ಹಂಟರಿಗೆ ಎಲಿಜೆಬೆತ್ ರಾಣಿಯು'ನೈಟ್' ಬಿರುದುಕೊಟ್ಟು ಸನ್ಮಾನಿಸಿದರೆ, ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಮೆಡಲ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂರವರು ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ಗೆ 'ನೈಟ್' ಪದವಿ ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಹಾಗೂ ಪುರುಷ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ರ ಹೆಸರು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ಪದವು ಟಿಬೆಟ್ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇದರರ್ಥ,"ಅದರಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಮಚಿತ್ತತೆ' ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ಪದವಾಗಿ, "ಬುದ್ಧನು ಪದೇಶಗಳನ್ನು ಕಾಯುವವನು". ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ಅತ್ಯಂತ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರು.

ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ಎಂದಿಗೂ ಓದು ಬರಹ ಕಲಿಯಲಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರು ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಶೇರ್ಪಾ ಅಥವಾ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು (ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು). ವಯಸ್ಕನಾದಾಗ ನೇಪಾಳಿಯನ್ನು ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿತರು. ಎಂಬ ಒಂದು ಕಂಪನಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೨೦೦೩ ರಂತೆ, ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಗೌರಿಶಂಕರ ಶಿಖರದ ಆರೋಹಣ ಸ್ವತಃ ಮಾಡಿದ, ಅವರ ಮಗ ಜಮ್ಲಿಂಗ್ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ನೋರ್ಗೆಯಿಂದ ಆ ಕಂಪನಿಯು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
*೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ, ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ಎಲಿಜೆಬೆತ್ II ರಿಂದ ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಡಲ್(ಜಿ ಎಮ್) ಪಡೆದರು, ಹಾಗೂ ಎಲಿಜೆಬೆತ್ II ಮಹಾರಾಣಿಯ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಮೆಡಲ್ ಅನ್ನು ಗೌರಿಶಂಕರ ತಂಡದ ಉಳಿದವರ ಜೊತೆ ಸಹ, ಪಡೆದರು. 
*೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳದ ದೊರೆ ತ್ರಿಭುವನರೂ ಸಹ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ನೇಪಾಳದ ನಕ್ಷತ್ರವೆಂಬ ಗೌರವದ ಜೊತೆ ಅವರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿದರು (*ಸುಪ್ರದಿಪ್ತ - ಮಾನ್ಯಬಾರಾ - ನೇಪಾಳ - ತಾರಾ* ).,
*೧೯೫೯ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ಮೂರನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿತು.
*೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ನೋರ್ಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಇತರೆ ಪದಕಗಳನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದರು.

## ಮರಣ
ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ರು ತಮ್ಮ ೭೧ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ, ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಮೆದುಳು ಬೇನೆಯಂದ ಮರಣಿಸಿದರು.

## ಪರಂಪರೆ
*ಎಲೆತ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಡಿಸೈನ್ ಅಟೋಮೇಷನ್ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ತನ್ನ ಸೈನೋಪ್ಸಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಮಾಜದ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವ ಇಂಟರೋಪೆರಬಲ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಇಡಿಎ ಒದಗಿಸುವ ಗೌರವಿಸಲು, ವಾರ್ಷಿಕ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ನೋರ್ಗೆ ಇಂಟೆರೋಪೆರಬಿಲಿಟಿ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
*೨೦೦೮ ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಆಜೋಡಿಯ ಗೌರವಾರ್ಥ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಲುಕ್ಲ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ - ಹಿಲೆರಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದು ಪುನರ್ನಾಮಕರಣವಾಯಿತು.

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
*ಟೊನಿ ಆಸ್ಟಿಲ್, "ಗೌರಿಶಂಕರ ಶಿಖರದ ಸ್ಥಳ ಶೋಧನೆ ೧೯೩೫" (೨೦೦೫) 
*ಜಾರ್ಜ್ ಬ್ಯಾಂಡ್, ತೆರೆದಿಟ್ಟ,ಗೌರಿಶಂಕರ (೨೦೦೫)೧೯೫೩ ರ ಪ್ರಯಾಣದ ಒಂದು ವರದಿ. 
*ತಾಷಿ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜುಡಿ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್, *ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ನೋರ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಗೌರಿಶಂಕರದ ಶೇರ್ಪಾಗಳು * (೨೦೦೩)
*ಎಡ್ ವೆಬ್ ಸ್ಟರ್, *ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಮ * (೨೦೦೦) 
*ಎಡ್ ಡಗ್ಲಸ್, *ತೇನ್ ಜಿಂಗ್: ಗೌರ್ಇಶಂಕರದ ನಾಯಕ*  (೨೦೦೩) 
*ಜಾಮ್ಲಿಂಗ್ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ನೋರ್ಗೆ/೦}, *ನಮ್ಮ ತಂದೆಯವರ ಾತ್ಮವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಸುತ್ತಾ*  (೨೦೦೨)

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
* ರಾಯಲ್ ಜಿಯಾಗ್ರಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ತೇನ್ ಜಿಂಗ್ ಮೇಲೆ ಪುರವಣಿ 
* ಜನಗಳ ಡೇಟಾಬೇಸ್ನಿಂದ ಪ್ರವೇಶ
*[http://www.mountaineeringbooks.org/index.html ] ಗೌರಿಶಂಕರ ಶಿಖರ: ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ೧೯೩೫

ವರ್ಗ:೧೯೧೪ ಜನನ
ವರ್ಗ:1986 ಮರಣ
ವರ್ಗ:ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಡಲ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವರು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬೌದ್ಧಮತೀಯರು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು
ವರ್ಗ:ನೇಪಾಳಿ ಬೌದ್ಧರು
ವರ್ಗ:ನೇಪಾಳಿ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಗೌರಿಶಂಕರ ಶಿಖರದ ಶೇರ್ಪಾ ಆರೋಹಿಗಳು
ವರ್ಗ:ನೇಪಾಳಿ ಮೂಲದ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಗೌರಿಶಂಕರ ಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಭಾರತೀಯ ಆರೋಹಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಪರ್ವತಗಳು
ವರ್ಗ:ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು