open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ರಾಜಪ್ಪ ದಳವಾಯಿ

**ಡಾ.ರಾಜಪ್ಪ ದಳವಾಯಿ** - ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ಅಜ್ಜಂಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅನುವನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ 1962 ಜನನ. ಇವರು ಅನುವನಹಳ್ಳಿ, ಶಿವನಿ, ಕೊಡಗನೂರು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಮೈಸೂರು, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ  ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ ಕನ್ನಡ  ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ತಾವರೆಕೆರೆ (ಶಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕು), ಶಿಕಾರಿಪುರ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ  ಅಜ್ಜಂಪುರ, ಮೈಸೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ತುಮಕೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕಲಬುರಗಿ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಕೋಲಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪಿ.ಯು, ಪದವಿ ಹಾಗೂ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರರಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. (ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.)
## ಶಿಕ್ಷಣ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎಂ. ಎ. ಪದವಿ, ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಪಿಜಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ, ಯುಜಿಸಿ ಫೆಲೊ ಆಗಿ   'ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂವ౯ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಾರಿತ್ರಿಕ  ಅಂಶಗಳು' ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ, ಗಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ (ಅಪೂಣ౯)  'ಗಿರೀಶ್ ಕಾನಾ౯ಡರ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ, ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತವ'  ವಿಷಯದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ದ್ರಾವಿಡ  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಂ.ಫಿಲ್, ಪದವಿ. 'ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿವ౯ಚನ'  ವಿಷಯದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದಿಂದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ,  'ಕವಿರಾಜ ಮಾಗ౯:ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ  ಅಧ್ಯಯನ'  ವಿಷಯದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದಿಂದ ಡಿ.ಲಿಟ್., ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

## ಕೃತಿಗಳು
*ಸುಯೋಧನ.
*ಒಂದು ಬೊಗಸೆ ನೀರು.
*'ಕುಲಂ
*'ದಾರಾಶಿಕೊ
* 'ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ
*'ಕಳಚಿದ ಕೊಂಡಿಗಳು 
*'ಯಲುರಾಜನ ಮಡದಿ
*'ಮಠದೊಳಗಣ ಬೆಕ್ಕು
*,ಐಸಿಸ
### ನಾಟಕಗಳು
# ಡೋಲಿ ಮತ್ತಿತರ ನಾಟಕಗಳು
# ಸುಯೋಧನ
# ಬೀದಿನಾಟಕಗಳು
# ತಂಬೂರಿ
# ಒಂದು ಬೊಗಸೆ ನೀರು
# ದಳವಾಯಿ ಡಜನ್ ನಾಟಕಗಳು 
### ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು
# ಸಗಟು ಕವಿಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಪದ್ಯಗಳು
# ರಕ್ತದ ಬಣ್ಣ ಕಪ್ಪು
# ಜಲರೂಪಿ ನಗು
### ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು
# ಕಪ್ಪು ದಾರಿಯ ಕೆಂಪು ಚಿತ್ರ
# ಚಲನ
### ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮಶೆ౯
# ಸುಯೋಧನ 
# ಓದು ಬರಹ 
### ಸಂಪಾದನೆ
*ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೋಶ
*ನೆನಪುಗಳು ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ
*ಏಳೂರು ದೇವರ ಕಾಳಗ (ಜನಪದ ಕಾವ್ಯ)
*ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುನಮ౯ನನ 05
*ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುನಮ౯ನನ 06
*ವ್ಯೋಮಾ ವ್ಯೋಮ ಮಹಾಕಾವ್ಯ (ವಿಮಶೆ౯)
*ನಾದದ ನದಿ
*ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೋಶ ಪರಿಷ್ಕೃತ
*ತೊಗಲು ಬೊಂಬೆಯಾಟ (ಜಾನಪದ)
*ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮಶೆ౯)
*ಕದಿರು   (ಸಂಕೀಣ౯ ಬರಹಗಳು)
*ಸಿನಿಮಾ ಮೀಮಾಂಸೆ (ಸಿನಿಮಾ ಅಧ್ಯಯನ)
## ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಕುವೆಂಪು ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  -   2004
# ಕನಾ౯ಟಕ ನಾಟಕ  ಅಕಾಡಮಿ ಸುವಣ౯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ -  2011
# ಡಾ. ನಲ್ಲೂರು ಪ್ರಸಾದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  -  2013
# ಕಿ. ರಂ. ಪುರಸ್ಕಾರ  -  2017
#ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು - 2003
#ರಂಗಜಂಗಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - 2012
#ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಗೋನಾಳ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - 2018
#ಸಾಹಿತ್ಯ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - 2020

## ಚಲನಚಿತ್ರ
'ಕರಡಿಪುರ' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಕಲಾನಿದೇ౯ಶನ,  'ಹಗಲು ವೇಷ' ದಲ್ಲಿ ನಟ.  'ನಾನು ಗಾಂಧಿ' ಚಿತ್ರದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಾರ,  'ಚರಂತಿ'  ಚಿತ್ರದ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್  ರೈಟರ್, ನಟ,  'ಕನ್ನಡಾಭರಣ ಪಿ.  ಕಾಳಿಂಗರಾವ್ '  ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಶೋಧಕ ಹಾಗೂ  ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ರೈಟರ್, ನಿದೇ౯ಶಕನಾಗಿ, 'ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ರೆ' (ಕಿರುಚಿತ್ರ 1998),  'ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಗೋನಾಳ್'  (ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ 2016)  'ಕದ್ದವರ್ ಯಾರಣ್ಣ ಬೀಜಗಳ'  (ಕಿರುಚಿತ್ರ 2018).

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ಚಿಲುಮೆ

http://chilume.com/?author=16

https://www.prajavani.net/authors/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8A-%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA-%E0%B2%A6%E0%B2%B3%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%BF

http://m.varthabharati.in/article/2017_02_08/60860

https://m.dailyhunt.in/news/india/kannada/varthabharathi-epaper-varthabh/raajappa+dalavaayi+avara+dhaaraashikho+naataka+pradarshana+raddu-newsid-63632352
https://m.varthabharati.in › article
ಬಂಡಾಯವೆಂಬುದು ಮಾನವೀಯ ಸ್ಪಂದನವೇ ಹೊರತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಲ್ಲ: ಡಾ.ರಾಜಪ್ಪ...
https://kannada.oneindia.com › videos
ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು : ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ರಾಜಪ್ಪ ದಳವಾಯಿ...
https://www.sapnaonline.com ›...
by Rajappa Dalavayi, Vidyanidhi Prakashana - SapnaOnline

ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ನಿಹಾಲಿ ಭಾಷೆ

ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್,
ದ್ರಾವಿಡ, 
ಟಿಬೆಟ್ ಬರ್ಮನ್, 
ಆಸ್ಟ್ರೋ ಎಷಿಯಾಟಿಕ್ 
ಎಂದು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ವರ್ಗಿಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಯಾವ ಭಾಷ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಸೇರದೆ, ತನ್ನದೆ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು, ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ‍ ಭಾ‍‍‍‍‍‍‍ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬರುವಂತಹದು **ನಿಹಾಲಿ**.
## ರಹಸ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ನಿಹಾಲಿ
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಜಾಲ್ಗಾಂವ್ ಜಾಮೋದ್ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೫೦೦ ಆದಿವಾಸಿಗಳು ನಿಹಾಲಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.ನಿಹಾಲಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ರಹಸ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ನಿಹಾಲಿ ಭಾಷೆಯ ಭಾಷಣಕಾರರು ಇದ್ದಾರೆ.ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರ ಒಲವು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. 
## ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಭಾಷೆ
ನಿಹಾಲಿಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ಥಳಿಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಮರಾಠಿ, ಕೊರ್ಕು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಂತಹ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರೊಂದಿಗೆ ಆಂತರ್ ವಿವಾಹವಾದರು. ಒಂದು ಮಗು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಹಾಲಿಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರ, ಒಮ್ಮೆ ಅವನು ತರಗತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಶಾಲೆಯ ಬೊಧನ ಭಾಷೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತೃಭಾ‍‍‍‍ಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಿದಾಗ ಈ ನಿಹಾಲಿ ಭಾಷೆ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
## ನಿಹಾಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ
ನಿಹಾಲಿ ಭಾಷೆಯ ಜನರು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಎಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

ನಿಹಾಲಿ ಭಾಷೆ ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಾಷಿಕರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಈಗ ತಿಳಿದಿದೆ ನಿಹಾಲಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲ ವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತು ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಅವರು ನಿಹಾಲಿ ಆದರಿತ ಬೋಧನೆ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೋಧಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಕೊರ್ಕು ಭಾಷೆ

ಕೊರ್ಕು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಭಾಷೆಯು ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು,  **ಮಧ್ಯಭಾರತದ** ಕೋರ್ಕು ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಭಾಷೆಯು ದ್ರಾವಿಡರಾದ ಗೊಂಡಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ.
## ಬರವಣಿಗೆ
ಕೊರ್ಕು ಭಾಷೆಯ ಬರವಣಿಗೆ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಲಾಬೋದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮರಾಠಿ ಬರೆಯುವಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಅಂಕಿ ಅಂಶ
ಕೊರ್ಕು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಿಹಾಲಿ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಈ ಭಾಷೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, 
ಕೊರ್ಕು ಭಾಷೆಯನ್ನು ೨೦೦೦೦೦ ಜನರು ಮಾತನಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಅಂದಾಜಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಅಮರಾವತಿ ಹಾಗು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೊರ್ಕು ಜನರು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹೊರ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯವಾದರು.
## ಬಳಸುವ ಪ್ರದೇಶ
ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾದ,ಖಂದ್ವ,ಹಾರದ,ಬೆತುಲ್, ಹೊಶಂಗಬಾದ್ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ನಾಲ್ಕು ಜೆಲ್ಲೆಗಳದ ರಾಜೂರ, ಚಂದ್ರಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊರ್ಪನ ಮತ್ತು ಮನಿಕ್ಗರ್ಹ್ ಗುಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಮರಾವತಿ,ಬುಲ್ದನ,ಅಕೋಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. 
ಕೊರ್ಕು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 
ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಯುನೆಸ್ಕೊ  ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೊರ್ಕು  ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ದುರ್ಬಲ ಭಾಷೆಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸೆದೆ.
ಕೋರ್ಕು ಭಾಷೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಮೆಲ್ಗಾಟ್ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. 
೫೭೦೦೦೦ ಕೊರ್ಕು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
## ವಿಸ್ತರಣೆ
* ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ.
* ಪೊರ್ವ ನೀಮರ್(ಖಂದ್ವ ಜಿಲ್ಲೆ).
* ಬೆತುಲ್.
* ಹೊಶಂಗಬಾದ್.
* ಈಶಾನ್ಯ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ.
* ಅಮರಾವತಿ.
* ಬುಲ್ದನ.
* ಅಕೋಲಾ.
## ಅಪಾಯದ ಅಂಚು
ಕೊರ್ಕು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಆಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ತನ್ನ ಸಂಸ್ಕ್ರುತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೆಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಐಮೋಲ್ ಭಾಷೆ

ಚೀನಾ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು ಭಾರತದ ಮಣಿಪುರದ ಐಮೋಲ್ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮಣಿಪುರದ ಚಂದೇಲ್, ಕಂಗ್ಪೋಕ್ಪಿ, ಚುರಚಂದ್‌ಪುರ  ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಭಾಷೆ ಇದಾಗಿದೆ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ (ಎಥ್ನೋಲೊಗ್) ಕೆಳಗಿನ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಐಮೋಲ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಳಕೆದಾರರು ಇದ್ದಾರೆ ಐಮೋಲ್ ಭಾಷೆಯು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

## ಭಾಷೆಯ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ
ಐಮೋಲ್ ಹಳೆಯ ಕುಕಿ ಭಾಷೆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಹಳೆಯ ಕುಕಿ ರೀತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಉದಾಹರಣೆ ಕೋಮ್, ಹ್ಮಾರ್ ಮತ್ತು ಚಿರು (chorus). ಆದಾಗ್ಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುಕಿ ಭಾಷೆಗಳು ಐಮೋಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಹೆಚುವರಿಯಾಗಿ ಇತರೆ ನೆರೆಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಷೆಯಾದ ಮೈಟೈಯಿಂದ ಐಮೋಲ್ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

## ಉಪಭಾಷೆಗಳು
ಲ್ಯಾಂಗ್ರಾಂಗ್ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಐಮೋಲ್ ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಎರಡು ಉಪ ಭಾಷೆಗಳಿವೆ, ಸತ್ ಪಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಖರೈ ಇವು ಬಹುಶಹ ವಿಭಿನ್ನ ವಲಸೆ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಬುದ್ಧಿವಂತವಾಗಿವೆ.

## ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಿತಿ
ಐಮೋಲ್ ಭಾಷೆಯ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ದಾಖಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಗ್ರಿಯರ್ ಸನ್ ನ ಮಾದರಿಗಳಾಗಿವೆ. ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರಿನವರು ಬಂಗಾಳಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಮಣಿಪುರಿ ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಬೈಬಲ್ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ ಆದರೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ

## ಭಾಷೆಯ ಮೂಲ
*ಲ್ಯಾಟಿನ್
*ಬಂಗಾಳಿ
*ಮಣಿಪುರಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಮಾರವಾಡಿ ಭಾಷೆ

ಮಾರ್ವಾಡಿ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲು ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ, ನೇಪಾಳ ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದ್ಲಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಜನಾಂಗ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡುಬರುತ್ತವದೆ. ಮಾರ್ವರಿ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳಿವೆ ಮಹೇಶ್ವರಿ ಮತ್ತು ಜೈನಾ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ 2011 ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ 7.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಾಷಿಕರಿದ್ದಾರೆ.  ಇವರು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಕ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. 
*ಈ ಭಾಷಿಕರು ಬಂದ ಭಗೆ*,   ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಂತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದರು, ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಬಯಲಿನ ಜನತೆ ಬರದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಈ ಮಾರ್ವಾಡಿ ಜನಾಂಗದವರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಬರಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ರಜಪೂತರ ಕಾಲದ್ದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು  ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಣದ ಅವಷ್ಯಕತೆ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಬ್ರಟೀಷರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪದ್ದತಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ  ಮಾರ್ವಾಡಿ  ಭಾಷಿಕರ ಮೊರೆ ಓಗುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಹಣಕಾಸು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ವಾಡಿಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೂ  ಸಹ ಉತ್ತಮ ಸಂಭಂದ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. 1950ರ ಒತ್ತಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರುತ್ತಾರೆ.

## ಭಾಷೆಗಳು
### ಹಿಂದು
### ಪಾರಸಿ
### ಮುಸ್ಲಿಂ
## ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಮಾರ್ವಾಡಿ ಜನತೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹೆಣೆದ ಬುಟ್ಟಿಯಂತೆ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ  ಮೇಲುಗೈ ಸಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಿಂತ ಶ್ರೀಮಂತಕೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ತುಪ್ಪವನ್ನು  ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಇವರ ಆಹಾರವನ್ನು  ಬೇಡ ಎಂದು ಯಾರು ಹೇಳಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವರು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನತೆಯಿಂದಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರವಾದ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತೊಡುತ್ತಾರೆ,ದಪ್ಪವಾದ ಸೀರೆಯನ್ನು ಉಡುತ್ತಾರೆ,  ತಲೆಗೆ ರುಮಾಲವ್ನನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಿಂಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಮಾರ್ವರಿ 

## ಭಾಷೆಗಳು
*ಪಾರಸಿ 
*ಅರೇಬಿಕ್ 
*ಉರ್ದು 
*ಹಿಂದಿ
ಈ ಬಾ
ಭಾಷೆಗಳು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿವೆ,ಅಲ್ಲದೆ ಈಭಾಷೆ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾರಾಚಂದ್ ಮದ್ರಾಸ್ 1791-1957 ರವರೆಗೆ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಇವರ ಭಾಷೆ ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ.
ಮಾರ್ವರಿ ಭಾಷೆಗಳು ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿವೆ 
ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ

## ಉಲ್ಲೇಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಪ್ಯಾಷ್ಟೋ

ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನದ  ಎರಡು ಅಧಿಕೃತಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಷ್ಟೋ ಕೂಡ ಒಂದು ೧೮ನೆ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿದಲೂ ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನದ ದೊರೆಗಳು ಜನಾಂಗೀಯ ಪಷ್ಟೂನ್ ಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೧೮೨೯ರಲ್ಲಿ ಹಬೀಬುಲ್ಲ ಕಲಾಕಾನಿಯನ್ನು ಹೊರತು ಪರಿಡಿ ೪೪ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಪರ್ಷಿಯನ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಷೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೆ,ಪಷ್ಟೂನ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಗದವ ರು ಪಾಷ್ಟೋವ ನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯಾದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 

ರಾಜ ಅಮಾನುಲ್ಲಾಖಾನ್ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುರುತಿನ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನಅಫ್ಘಾನ್,ಪರ್ಷಿಯನ್ ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ವಾಗಿ ದಾರಿ  ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದಾಗ ಪಾಷ್ಟೋವನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು. ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.https://www.britannica.com

ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು :~

೧ ಮಾತನಾಡುವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೫-೪೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನ

೨ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಷೆ

೩ ಸಿಂಧ್ ನ ಕರಾಚಿ ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.

## ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನ
## ಅಧಿಕೃತ
## ಪರ್ಷಿಯನ್
## ಪಾಷ್ಟೋ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ನಿಮಾಡಿ ಭಾಷೆ

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಮಾಡಿ ಕೂಡ ಒಂದು. ಈ ಭಾಷೆಯು ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಮೂಲದ್ದು ಎಂದು ಗುರ್ತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಹರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾಲ್ಪಾದ ದಕ್ಷಿಣದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ಬಾರ್ವಾನಿ, ಖಾಂಡ್ವಾ, ಬರ್ವಾಹಾ, ಖಾರ್ಗೂನ್, ಬುರ್ಹಾನ್ಪುರ್, ಬೇಡಿಯಾ, ಸನಾವಾಡ್, ಧಾರ್, ಹರ್ಡಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾ ದೇವಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು 21.5 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಸಾಹಿತ್ಯ
ನಿಮಾಡಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಭಾಷೆ ಬೆಳೆಯಲು ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ರಾಮನಾರಾಯಣ ಉಪಧ್ಯಾಯ, ಮಹದೇವ ಪ್ರಸಾದ್ ಚತುರ್ವೇದಿ, ಪ್ರಭಾಕರ್ ಜಿ ದುಬೆ, ಜೀವನ್ ಜೋಶಿ ಪ್ರಮುಖರು. 

### ಮಹದೇವ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಚತುರ್ವೇದಿ
ಇವರು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ನಿಮಾಡಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ **ಅಮ್ಮರ್ ಬೋಲ್** ಎಂದು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾವ್ಯವು ಮಧ್ಯ ನಿಮಾರಿಯಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ.

### ಪ್ರಭಾಕರ್ ಜಿ ದುಬೆ
ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದು ನಿಮಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚನೆ ಮಾಡಿ ಹಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ನಿಮಾಡಿ ಭಾಷೆಗೆ ನೀಡಿರುವ ಕೊಡುಗೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ. ಇವರು **ಗಮ್ಮತ್ ಸ್ವಾಂಗ್** ಶೈಲಿಯ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ರಚನೆ ಮಾಡಿರುವ **ತುಮ್ಕಾ** ಎನ್ನುವ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಅಕಾಡಮಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  ಕೂಡ ಲಭಿಸಿದೆ. 

## ನಿಮಾಡಿ ಭಾಷೆಗೆ ಇರುವ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು
*ಭೂನಿ 
*ನಿಮ್ಮಾಡಿ 
*ನಿಮರಿ 
*ನಿಮಾಡಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಮಾಲ್ವಿ ಭಾಷೆ

ಒಂದು.ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ.ಉತ್ತರಿಸಿ

=ಮಾಲ್ವಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಬಾಗಗಳು=
ಭಾರತದ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮಾಲ್ವ್ವಾ ಪ್ರದೇಶವು ಬಳಸುವ ಈ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಮಾಲ್ವಿ ಅಥ ಮಾಲ್ವಿ ಎಂಬುದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ನಿಮಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ವಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ವಿ ಮ್ಯೆಕ್ರೋ ಭಾಷೆಯ ರಾಜಸ್ಥಾನಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಎಂದರೆ ವಯಕ್ತಿಕ ಭಾಷೆ, ಇದನ್ನು ೫೨ ಲಕ್ಷ ಜನ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಮಾಲ್ವಿಯ ಉಪಭಾಷೆಗಳು
#ಉಜ್ಜೈನಿ
*ಉಜ್ಜೈನಿ
*ಒಳಾಂಗಣ
*ದಿವಾನ್ 
*ಶಾಜಾಪುರ
*ಸೆಹೋರ್
#ರಾಜವಾಡಿ 
*ರಾಥ್ಲಾನ್ 
*ಮಾಂಡ್ಸೌರ್

## ಮಾಲ್ವಿಯ ಇತಿಹಾಸ
ಮಾಲ್ಪಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾದ ಥಿಂಥಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡ ಬಲ್ಲರು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಂತಹ ಎರಡನೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ದರವು ಸುಮಾರು ೪೦% ಆಗಿದೆ ಈ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳು ಇದೆ. ಮಾಲ್ವಾ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಮೂಲದ ಪ್ಲೇಗ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಮಾಲ್ವಾ ಪ್ಲೇಟ್ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಿಂದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಅಪ್ಲಲೋಡ್ಗೆ ವಿಂಡಿಯಾ ಶ್ರೇಣಿಯೂ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾಲ್ವಾ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಾಲ್ವಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಕೆಲವೋಮ್ಮೆ ವಿಂಡಿಯಾಗಳ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ನಿಮಾರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಲ್ವಾ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾಲ್ವಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಘಟಕವಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಹಲವಾರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತು ರಾಜವಂಶಗಳು ಆಳಿದವು ಅವುಗಳಿಂದರೆ, ಅವಂತಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ವತಾಯ೯ರು, ಮಾಲಾವಾಗಳು, ಗುಪ್ತರು, ಪರಮಾಗಳು ಮಾಲ್ವಾ ಸುಲ್ತಾನರು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಮಾಲ್ವಾ ಏಜೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮಧ್ಯ ಭಾರತ್ (ಮ್ಲಾವಾ ಯೂನಿಯನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದಾಗ ೧೯೪೭ ರವರೆಗೆ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರ ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಗಾಡಿಗಳು ಇತಿಹಾಸದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಏರಿಳಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಮೇವಾರಿ ಭಾಷೆ

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇವಾರಿ ಭಾಷೆಯೂ ಒಂದು. ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಇದು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಾಜಸ್ಮಂಡ್, ಬಿಲ್ವಾರಾ, ಉದಯಪುರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತೋಘಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಮಾರು ಐದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರ ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಮೌಖಿಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುವ ಮೇವಾರಿ ಲಿಖಿತರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಿರ್ಮಾನ್ ಸಮಾಜ್ ರು ಬರೆದಿರುವ ಮೇವಾನ್ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಮೂಲತಃ ಮೇವಾರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಈ ಭಾಷೆಯು ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಹೆಸರು ಮೇವಾರಿ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೇವಾರಿಯನ್ನು ಉದಯಪುರ, ಜಲವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಿರಾವಾ ತೆಹಸಿಲ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮರಿಡ್ಸೂರ್ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಎರಡನೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುವ ಮೇವಾರಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದೆ.

## ಭಾಷಾ ಸಂಯೋಜನೆ
ಮೇವಾರಿಯು ಒಟ್ಟು

*೩೧ ವ್ಯಂಜನಗಳು,
*೧೦ ಸ್ವರಗಳು,
*ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನಗಳು,
*ಭೂತಕಾಲ, ವರ್ತಮಾನಕಾಲ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯತ್ ಕಾಲವನ್ನು ಹಾಗೂ
*ಪುಲ್ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
*ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಜೊತೆಗೆ ಇಂಡೋ ಇರಾನಿಯನ್, ಇಂಡೋ-ಯೂರೋಪಿಯನ್, ಹಾಗೂ ರಾಜಸ್ಥಾನಿ-ಮೇವಾರಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಮೇವಾರಿ ಸೇರಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

## ಮೇವಾರಿಯ ಉಗಮ
ಭಾಷೆಯ ಉಗಮ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ, ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರುದರ್ಡ್ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮೇವಾರಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕ್ರಿ.ಶ ೭೭೯ ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋತನ್ ಸೂರಿಯು ಕುವಾಲಯ ಮಾಲಾ ಎನ್ನುವ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮೇವಾರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

## ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ
೧೮೭೩ರವರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೇವಾರಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶೀಯರಾದ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ಹೆಚ್ ಕೆಲ್ಲೋಗ್ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಉಪಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಯ ಉಪಭಾಗಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ. ನಂತರ ೧೯೦೮ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಅಬ್ರಾಹಂ ಗ್ರಿಯೆರ್ಸನ್ ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಉಪಭಾಷೆಗಳನ್ನು ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಭಾಷೆಯೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಿದನು.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಆಯೋಗವು ರಾಜಸ್ಥಾನಿಯನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಜೋಧಪುರದ ಜೈ ನಾರಾಯಣ ವ್ಯಾಸ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಉದಯಪುರದ ಮೋಹನ್ಲಾಲ್ ಸುಖಾದಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯು ರಾಜಸ್ಥಾನಿಯನ್ನು ೧೯೭೩ರಿಂದ ಐಚ್ಛಿಕ ವಿಷಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳ ಆಧುನಿಕ ಅಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೇವಾರಿ ಭಾಷೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

## ಸ್ವರೂಪ
### ಸ್ವರಗಳು
### ವ್ಯಂಜನಗಳು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಕಾಂಗ್ರಿ ಭಾಷೆ

ಕಾಂಗ್ರಿ ಎಂಬುದು ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು. ಮುಖ್ಯ ವಾಗಿ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಕಾಂಗ್ರಾ, ಹಮೀರ್ ಪುರ ಮತ್ತು ಉನಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು  ಪಂಜಾಬ್‌ ನ ಗುರುದಾಸ್ ಪುರ  ಮತ್ತು ಹೋಶಿಯಾರ್ ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.ಕಾಂಗ್ರಾ ಕಣಿವೆಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಒಟ್ಟು  ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧.೭ ಮಿಲಿಯನ್ (೧೯೯೬ರಂತೆ)  ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿ ಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರಿ ಎಂದು  ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಭಾಷೆಯನ್ನು  ವರದಿ ಮಾಡಿದರು ೧.೧೭ ಮಿಲಿಯನ್ ( ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ೧.೧೨ ಮಿಲಿಯನೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ).
ಕಾಂಗ್ರಿ ಉಪಭಾಷೆ  ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ  ಮಾತಬನಾಡುವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಭಾಷೆ.ಉಪಬಾಷೆಗಳು ಹಮೀರ್ ಪುರಿ, ಪಾಲಂಪುರಿ ಉಪಭಾಷೆಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ-ಉರುಪಿನ ಮನೆ ಕೆಲಸ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಸಕರಾತ್ಮಕವಾದ ವರ್ತನೆಗಳು ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಉರ್ದು ಸಹ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗಿನವರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನೆಡೆಸಲು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಸಹ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.ಭಾಷಾ ಅಭಿವೃದ್ದಿ-ಎಲ್೨ನಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾರತಾ ಪ್ರಾಮಾಣ: ೭೦% ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ಕಾಂಗ್ರಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಪಾಹಾರಿ ಉಪಭಾಷೆಗಳ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹತೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಹಿತ್ಯ ರೇಡಿಯೋ ಬೈಬಲ್ ಭಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚು.
ಸ್ಥಳೀಯ-  ಭಾರತ
*ಪ್ರದೇಶ- ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಪಂಜಾಬ್'
*ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರು- ೧.೭ ಮಿಲಿಯನ್ (೧೯೯೬)

ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ- ಇಂಡೋ ಯುರೋಪಿಯನ್
*ಇಂಡೋ- ಇರಾನಿಯನ್
*ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್
*ವಾಯುವ್ಯ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ 
*ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪಹಾರಿ ಅಥವಾ ಡೋಗ್ರಿ
*ಕಾಂಗ್ರಿ

ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ_ ದೇವನಾಗರಿ
ತಕ್ರಿ( ಐತಿಹಾಸಿಕ)

## ಭಾಷಾ ಸಂಕೇತಗಳು
ಐ ಎಸ್ ಒ ೬೩೯–೩ [xnr]

ಗ್ಲೋಟೊಲೊಗ್ [kang1280]

ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಬಳಕೆ ಅದರ ನಿಖರವಾದ ಸ್ಥಾನವು ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮಾತನಾಡುವ ಡೋಗ್ರಿ ಭಾಷೆಯ ಉಪಭಾಷೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ(ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್ ಪಂಜಾಬಿಯ ಸದಸ್ಯ).ಆದರೆ ಇತರರು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮಾತನಾಡುವ ಪಹಾರಿ ಉಪಭಾಷೆ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಲು ಅದರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಾರೆ. 
ಮಂಡೇಲಿ, ಚಂಬೀಲಿ ಮತ್ತು ಕುಲ್ಲುಯಿ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ವಿಮಾನ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)

thumb|ಏಳು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ವಿಮಾನ
***ವಿಮಾನ***ವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾದ ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮೇಲಿನ ರಚನೆ. ಕಳಿಂಗ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಒಡಿಶಾದ ಮಾದರಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನವು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ರಚನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಶಿಖರ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ದ್ವಾರಗೃಹಗಳು ಅಥವಾ ಗೋಪುರಗಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ, ಗೋಪುರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ತಕ್ಷಣ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿರುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಘಟಕಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವಿಮಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಲವು ಅಂತಸ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ತಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ನಾಲ್ಕು ತಲಗಳವರೆಗೆ ಹೊಂದಿರುವ *ಜಾತಿ ವಿಮಾನಗಳು* ಮತ್ತು ಐದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ *ಮುಖ್ಯ ವಿಮಾನಗಳು.*

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಶೀಘ್ರಲಿಪಿ

thumb|570x570px|ಗ್ರೆಗ್ ಮತ್ತು ನಾನಾಬಗೆಯ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಶೀಘ್ರಲಿಪಿ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಪ್ರೇಯರ್
**ಶೀಘ್ರಲಿಪಿ**ಯು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಢಿಯ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬರವಣಿಗೆಯ ವೇಗ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಂಕ್ಷೇಪಿತ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಬರವಣಿಗೆ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಸಂಕೋಚನ ಅಥವಾ ಬರವಣಿಗೆ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಇದನ್ನು ಬಳಸುವ ಗುರಿಯಾಗಿರಬಹುದು.

ಶೀಘ್ರಲಿಪಿಯ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೀಘ್ರಲಿಪಿ ಪದ್ಧತಿಯು ಶಬ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಸಮುಚ್ಚಯಗಳಿಗೆ ಸಂಕೇತಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪದಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದವರಿಗೆ ಜನರು ಮಾತಾನಾಡುವಷ್ಟು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬರೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಕ್ಷೇಪಣ ವಿಧಾನಗಳು ವರ್ಣಮಾಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಕ್ಷೇಪಣ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಪತ್ರಿಕಾಗೊಷ್ಠಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಹೋಲುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಶೀಘ್ರಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* The Louis A. Leslie Collection of Historical Shorthand Materials at Rider University – materials for download
* The Shorthand Place  – includes chronological list of shorthand systems

ವರ್ಗ:ಕೃತಕ ಲಿಪಿಗಳು
ಚಿನ್ನರಸಲ ಹರಿಜನವಾಡ

**ಚಿನ್ನರಸಲ ಹರಿಜನವಾಡ** ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕಡಪ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ. ಇದು ಪೊರುಮಾಮಿಲ್ಲಾ ಇದೆ ಮಂಡಳ ಆಫ್ ರಾಜಂಪೇಟ್ ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗದ.

## ಭೌಗೋಳಿಕತೆ 
ಚಿನ್ನರಸಲ ಹರಿಜನವಾಡ ಇದೆ
 

## ಶಿಕ್ಷಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು 
---- ಚಿನ್ನರಸಲ ಹರಿಜನವಾಡ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ. 

## ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು 
1. ಎಸ್‌ಡಿಎ ಚರ್ಚ್ 2. ರಾಮಲಯಂ 

## ಕುಡಿಯುವ ನೀರು 
ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಪ್‌ಗಳಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಟ್ಯಾಪ್‌ಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸದ ನೀರನ್ನು ಸಹ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 

## ನೈರ್ಮಲ್ಯ 
ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ತೆರೆದ ಚರಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಒಳಚರಂಡಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಚರಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಒಳಚರಂಡಿ ನೇರವಾಗಿ ಜಲಚರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಶೌಚಾಲಯ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನೆಗೆ ಮರುಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಕಸವನ್ನು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
----
---- 1. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ als ಟ ವರದಿಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಕಡಪಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಆಯುಕ್ತರು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ. 

2. ವೀಕಿಮ್ಯಾಪಿಯಾದ ಹಳ್ಳಿಯ ನಕ್ಷೆ ChinnaYarasala Harijanawada ಗ್ರಾಮದ ನಕ್ಷೆ. 

3. ಸ್ವಚ್ Bharat ಭಾರತ್ ಫಲಾನುಭವಿ ವರದಿ ಚಿನ್ನಯರಸಲ ಹರಿಜನವಾಡ ಗ್ರಾಮ. 

----
ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿನ್ಹೆಗಳು

ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆ, ಧ್ವಜ, ಲಾಂಛನ, ಗೀತೆ, ಸ್ಮಾರಕ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀರರು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಅಧಿಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ೧೯೪೭ ರ ಜುಲೈ ೨೨ ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿ, ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮರ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಇವೆ.

## ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು 
## ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ 
* ಕರ್ನಾಟಕ
* ಗಂಢಭೇರುಂಡ

## ಉಲ್ಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* National Symbols 
* National Symbols Govt. of India Official website.
* National Symbols of India Quiz 

ವರ್ಗ:ಭಾರತ
ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು
ಪಹಾಡಿ ಭಾಷೆ

ಭಾರತೀಯ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಹಾಡಿ ಭಾಷೆಯೂ ಒಂದು. ಪಹಾಡಿ ಪದವು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ನೆಪಾಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಪಹಾಡಿ ಎಂದರೆ ಪರ್ವತ ಅಥವ ಪರ್ಬತ ಎಂದರ್ಥ.ಹಿಮಾಲಯ, ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ನೆಪಾಲದ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಹಾಡಿ ಭಾಷೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಪಹಾಡಿ ಭಾಷೆಯು ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಆರ್ಯ ಜನಾಂಗದ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಜಾರ್ಜ ಅಬ್ರಹಮ್ ಗ್ರಿಯರ್ಸನ್ ರವರ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂಡೊ- ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ೩ ಪ್ರವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. - ಪೂರ್ವ ಪಹಾಡಿ ಭಾಷೆ (ನೆಪಾಲಿ), ಮಧ್ಯ ಪಹಾಡಿ ಭಾಷೆ (ಕುಮೌನಿ ಮತ್ತು ಘಡವಾಲಿ ಉಪಬಾಷೆಗಳು) ಮತ್ತು  ಪಶ್ಚಿಮಿ ಪಹಾಡಿ ಭಾಷೆ (ಸತ್ಲಜ್,ಕುಲು,ಮಂಡಿ,ಚಂಬ ಪಂಗಡದವರ ಭಾಷೆ.......)ಅಂದಿನ ಖಷ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು, ಇಂದಿನ ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕಾಶ್ಮೀರ ಟಿಬೇಟ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ನೆಪಾಲದವರೆಗೆ ಹರಡಿತ್ತು.ಪಹಾಡಿ, ಖಷ ಜನಾಂಗದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಲಿಖಿತ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ. 
= ಉಗಮ=

ಡೆಹರಾಡೂನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಳಸಿ ಬಳಿ ಕ್ರಿ. ಪೂ. ೩ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೌರ್ಯ ದೊರೆ ಅಶೋಕ ಕೆತ್ತಿಸಿದ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿರುವ ೧೪ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಪಹಾಡಿ  ಭಾಷೆಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.  ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಶಕಾದ ಬದಲಾಗಿ ಷ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಪದೆ ಪದೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಹಾಡಿ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲ ಗುಣ. ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಉತ್ತರಖಂಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜನ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಶ ಷ ಸ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಬದಲಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪಹಾಡಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ  ಸ ವರ್ಗದ ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯ ವರ್ಗದ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ (ಯ ರ ಲ ವ ಶ ಷ ಸ ಹ ಳ) ರ ಅಕ್ಷರದ ಳ ಅಕ್ಷರದ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕ್ರಿ.ಶ. ೩ನೇ ಶತಮಾನದ ಕುನಿಂದ ನಾಣ್ಯದ ಮೇಲೆ  **ಭಾಗವತ ಚತ್ರೇಶ್ವರ ಮಹಾತ್ಮ** ಎಂದಿದೆ. ಚತ್ರೇಶ್ವರ ಎಂದರೆ ಛತ್ರದ ಅಧಿಪತಿ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಛ ಬದಲಿಗೆ ಚ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. 
=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=

ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಅಂಡಾಣು

thumb|372x372px|ಮಾನವ ಅಂಡಾಣು
**ಅಂಡಾಣು** ಅಂಡಸಂಯೋಗಜ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕೋಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಜಂಪತಿ). ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಡಾಣುವು ಸಕ್ರಿಯ ಚಲನೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ವೀರ್ಯಾಣುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ). ಅಂಡಾಣು ಮತ್ತು ವೀರ್ಯಾಣುಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿದಾಗ ಒಂದು ಜೋಡಿ ವರ್ಣತಂತುವುಳ್ಳ ಕೋಶವು (ಯುಗ್ಮಜ) ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಹೊಸ ಜೀವಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಎಲ್ಲ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂಡಾಣುವು ಹೆಣ್ಣಿನ ದೇಹದೊಳಗೆ ಫಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಮಾನವ ಅಂಡಾಣುಗಳು ಅಂಡಾಶಯಗಳ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಡಕಗೊಂಡಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಜನನ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ ಗರ್ಭಾಶಯ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಸ್ರಾವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬ್ಲಾಸ್ಟೊಸಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹೆಣ್ಣು ಮಾನವರ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಕುಂಟಲ

**ಕುಂಟಲ** ಎಂಬುದು ಮಿರ್ಟೇಸಿಯೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಮರ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಮರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಶ್ರೀ ಲಂಕಾ, ಕೇರಳ ಹಾಗೂ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.  ಇದನ್ನು ಕುಂಟು ನೇರಳೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೂಡಾ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಗುಣ ಲಕ್ಷಣ 
ಮರವು ಸುಮಾರು ೬ ಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ಸರಳವಾಗಿದ್ದು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ತೊಗಟೆಯು ಸುಮಾರಾಗಿ ದಪ್ಪವಿದ್ದು ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಹೂಗಳು ಸಣ್ಣವು, ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು ಗಂಡು, ಹೆಣ್ಣು ಎರಡೂ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.  ಇದರ ಹಣ್ಣುಗಳು ಕಡು ನೇರಳೆ/ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಿಹಿ, ಒಗರು ಹಾಗೂ ಹುಳಿ ಮಿಶ್ರಿತ ರುಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳು ಸುಮಾರು ೫ ಮಿ.ಮೀ ನಿಂದ ೧ ಸೆಂ.ಮೀ ವರೆಗೂ ಇರುತ್ತವೆ.

## ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ

file:Syzygium caryophyllatum 51.JPG|ಕುಂಟಲ ಗಿಡ
file:Syzygium caryophyllatum 05.JPG|ಕುಂಟಲ ಹೂವಿನ ಮೊಗ್ಗು
file:Syzygium caryophyllatum 16.JPG|ಕುಂಟಲ ಹೂ
file:Syzygium caryophyllatum - South Indian Plum at Mayyil (7).jpg|ಕುಂಟಲ ಹೂ
file:Syzygium caryophyllatum 50.JPG|ಕುಂಟಲ ಕಾಯಿ
file:ഞാറ(കാട്ടുഞാവൽ) Syzygium caryophyllatum നീലിയാർ കോട്ടം.jpg|ಕುಂಟಲ ಕಾಯಿ
file:Njara - ഞാറ 04.JPG|ಕುಂಟಲ ಹಣ್ಣು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಮರಗಳು
ಹಿಮ್ಮಡಿ

thumb|ಮಾನವನ ಹಿಮ್ಮಡಿ

**ಹಿಮ್ಮಡಿ**ಯು ಪಾದದ ಹಿಂದಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಭಾಗ. ಇದು ಕಾಲಿನ ಕೆಳಭಾಗದ ಮೂಳೆಗಳ ಸಂಧಿಯ ಹಿಂದಿರುವ ಹಿಮ್ಮಡಿ ಎಲುಬು ಎಂಬ ಮೂಳೆಯ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ.

## ರಚನೆ 
ನಡಿಗೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮಡಿಯು ನೆಲದ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಹಿಮ್ಮಡಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಸಂಕೋಚಕ ಬಲಗಳನ್ನು ಹಂಚಲು ಪಾದದ ಅಂಗಾಲು ಚರ್ಮದ ಕೆಳಗಿರುವ ೨ ಸೆ.ಮಿ. ವರೆಗೆ ದಪ್ಪವಿರುವ ಸಂಯೋಜಕ ಅಂಗಾಂಶದ ಪದರದ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಗಾಂಶವು ಒತ್ತಡ ಕೊಶಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ಕಂಪನ ಗ್ರಾಹಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಲನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಾರುನೆಣವುಳ್ಳ ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕಾಲಜನ್ ನಾರುಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಬಿರುಸಾದ ಸಂಯೋಜಕ ಅಂಗಾಂಶದ ಪದರದ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
* 

ವರ್ಗ:ಮಾನವ ಶರೀರ
ಕಚಾರಿ ಬಾಷೆ

## ಭಾಷೆಯ ವಿವರ
ಕಚಾರಿ- *ಬೋಡೋ-ಕಚಾರಿ* ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಹೆಸರು. ಈ ಜನಾಂಗದವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ ರಾಜ್ಯವಾದ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಚಾರಿ ಎಂಬುದು ಇವರು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಬಳಸುವ ಭಾ‌‍‍‍‍‍‍ಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕ  ಭಾಷಿಕರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳು ಕಚಾರಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕಲಿಯುವುದು ಕಡಿಮೆ. ಬದಲಾಗಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ೬೦,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ದಾಖಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರಸರಣ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ ಕಚಾರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮೊತ್ತದ ೧೬ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು.ಈ ಭಾಷೆ ಭಾರತದ ಎಂಟನೇ ನಿಗದಿತ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.ಬಾಷೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಸಂಯುಕ್ತ ಪದಗಳ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ 'ಹುಡುಗ' ಎಂಬ ಪದವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಮಗುಗಾಗಿ ಕಚಾರಿ ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.ಕಚಾರಿ ಪಾಲಿಸಿಂತೆಟಿಕ್ಸ್ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳು ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ವಿವರನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯವಿಶೇಷಣಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.  

= ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳು=
# ಕ್ಯಾಚಾರಿ 
# ಬಾರಾ
# ಹಿಲ್ ಕಚಾರಿ
# ಬೊರೊ
# ಬಯಲು ಕಚಾರಿ
=ವ್ಯಾಕರಣ=
ಕಚಾರಿ ಭಾಷೆಯು ಹದಿಮೂರು ವ್ಯಂಜನಗಳು ಹಾಗೂ ಮೂರು ಪಠ್ಯೇತರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂತೆ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. 
=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=

ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಸಿಂಹಳ ಭಾಷೆ

ಶ್ರೀಲಂಕಾ ದೇಶದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ. ಇಂಡೋಆರ್ಯನ್ ಭಾಷಾವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಬಂಗಾಲಿ, ಮರಾಠಿ, ಹಿಂದಿ, ಪಂಜಾಬಿ, ದಿವೇರಿ, ಮುಂತಾದ ಭಾಷೆಗಳು ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷಾವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಸಿಂಹಳ ಭಾಷೆಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರವಾದ ಭಾಷೆಯೆಂದರೆ ಮಾಲ್ಡಿವ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ದಿವೇರಿ. ಈ ಲಿಪಿ ಇಂಡಿಕ್ ಮತ್ತು ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ. ಸಿಂಹಳದಿಂದಲೆ ದಿವೇಹಿ ನಿಷ್ಪನ್ನಗೊಂಡದ್ದು, ಅದು ಸಿಂಹಳದ ಸೋದರ ಭಾಷೆಯೆಂದು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಪೆರೆರಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಎಷ್ಟೋ ಆಧುನಿಕ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮೂಲವಾಗಿರುವಂತೆ, ಸಿಂಹಳ ಮತ್ತಿತರ ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಾಗಿದೆ.ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್ ಅಥವಾ ದ್ರಾವೀಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣದಿರುವ ಹಲವು ಭಾಷಾಂಶಗಳು ಸಿಂಹಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಇಂತಹ ಅಂಶಗಳು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಥವಾ ಪಾಲಿನೇಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಡಚ್, ಮಲಯ್, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಿಂದಲು ಅನೇಕ ಪದಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಿಂಹಳ ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. 

ಸಿಂಹಳದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ವರಧ್ವನಿಗಳಿವೆ. ಅದರಂತೆ ೭ ಹ್ರಸ್ವಸ್ವರಗಳು ೭ ಧೀರ್ಘ ಸ್ವರಗಳು ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್ ಮತ್ತು ದ್ರಾವೀಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲದ ೨
ವಿಶಷ್ಟ ಸ್ವರಗಳು ಈ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ವ್ಯಂಜನ ಧ್ವನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪೂರ್ವ ನಾಸಿಕ ಸ್ಪರ್ಶಧ್ವನಿಗಳಿವೆ. ಸಿಂಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಕ್ಯ ಕರ್ತೃ, ಕರ್ಮ, ಕ್ರಿಯಪದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಲಿಂಗ ವಚನ ವಿಭಕ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ತೃ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಅನ್ವಯ ವಾಗುತ್ತದೆ‌. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸಿಂಹಳದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತದ್ದು, ಸಿಂಹಳವನ್ನು ಎಡಗಡೆಯಿಂದ ಬಲಗಡೆಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇದರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಾಕ್ಷರಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಕ್ಷರಾತ್ಮಕ. ರೋಮನ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಾದರೆ ಸ್ವರ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಜನಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಘಟಕಗಳು, ಆದರೆ ಅಕ್ಷರಾತ್ಮಕ ಬರಹದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಜನದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರವು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

## ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ
## ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
## ಸಿಂಹಳಿ ಭಾಷೆಯ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳು
## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ
ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ :
*  ಇಂಡೋ ಯೂರೋಪಿಯನ್ 
*  ಇಂಡೋ ಇರಾನಿಯನ್ 
*  ಇನ್ಸುರ್ ಇಂಡಿಕ್
*  ಸಿಂಹಳ 
**ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ**: *  ಸಿಂಹಳ ಲಿಪಿ
ಎರಡು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸ್ವರಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಸಿಂಹಳದ ಹಾಡುನುಡಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತು ಧ್ವನಿಗಳಿವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ, ಪಾಲಿ, ಪ್ರಾಕೃತ ಮೂಲದಿಂದ ಪದಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಹದಿನೆಂಟು ಅಧಿಕ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ವರ್ಣಮಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹಳವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಲಿಪಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಬ್ರಾಹ್ಮಿಲಿಪಿಯಿಂದ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿದೆ. ದ್ರಾವೀಡ ಬರೆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಲೂ ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸಿಂಹಳ ಎರವಲು ಪಡೆದಿದೆ. ಸಿಂಹಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದ್ರಾವಿಡ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ.ಇಂಡೋ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕುಟುಂಬವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರು ೧೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. 
ಸಿಂಹಳ ಲಿಪಿ‌ ಧ್ವನ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು ಬರೆಯುವಂತೆಯೆ ಉಚ್ಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವಂತದ್ದು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಲಿ ಭಾಷಾಪದಗಳು ಸಿಂಹಳದಲ್ಲಿ ತದ್ಬವಗೊಂಡಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾವರ್ಗದ ತಮಿಳಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಿಂಹಳದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೋತ್ತಿಗೆ ಅನೇಕ ಪದಗಳು  ತಮಿಳಿನಿಂದ ಸಿಂಹಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ  ಸ್ವೀಕರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಂದಿನಿಂದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಳ ಭಾಷೆ  ಸಂಪತ್ಬರಿತವಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ತೌಲನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.https://lanka.com/about/destinations/colombo

**ಸಿಂಹಳಿ ಭಾಷಯ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳು** :
* ಮೊನರಗಲ,ಬದುಲ್ಲಾ 
* ಗ್ಯಾಲೆ 
* ಕ್ಯಾಂಡಿ
* ಕೆಗಲ್ಲೆ         

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಕಬಿನಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು

ಕಬಿನಿ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಬೀದರಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಬಿನಿ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಗ್ಡಾದೇವನಕೋಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೀದರಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬೀಚನಾಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ನಡುವೆ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು ೯೬೬ ಮೀಟರ್ (೩,೧೬೯ ಅಡಿ) ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವು ೨೨ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ೧೪ ಕುಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ನೀರಾವರಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು ದೊಡ್ಡಕೆರೆ ಮತ್ತು ಅಪ್ಪರ್ ನುಗು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಆಗಿದ್ದು, ಎಡದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ಪಿಲ್‌ವೇ ಇದೆ.  ಅಣೆಕಟ್ಟು ೧೬೬ ಅಡಿ (೫೧ ಮೀ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ೧೨,೯೩೭ ಅಡಿ (೩,೯೪೦ ಮೀ) ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಪಿಲ್‌ವೇಯ ಉದ್ದವು ೨೫೦ ಅಡಿಗಳು (೭೬ ಮೀ), ಮತ್ತು ಇದು ೪ ಸ್ಪಿಲ್‌ವೇ ಗೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಜಲಾಶಯ ಭರ್ತಿಯಾಗುವ ಅವಧಿ ಜೂನ್‌ನಿಂದ ನವೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಖಾಲಿಯಾಗುವ ಅವಧಿ ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಮೇ.  ಇದು ಸಣ್ಣ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=

ವರ್ಗ:ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವಿಭಾ ಚೌಧುರಿ

**ವಿಭಾ ಚೌಧುರಿ** (ಬೆಂಗಾಳಿ: বিভা চৌধুরী) (೧೯೧೩ - ೧೯೯೧) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ. ಅವರು ಕಣ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ವಿಭಾ ಚೌಧುರಿ ಜನಿಸಿದ್ದು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ. ಅವರ ತಂದೆ ಬಂಕು ಬಿಹಾರಿ ಚೌಧುರಿ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ನಿರ್ಮಲಾ ದೇವಿ ಸರ್ ನಿಲ್ರಾಟನ್ ಸರ್ಕಾರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ತಾಯಿಯ ಕುಟುಂಬ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಹೋದರಿ ರೋಮಾ ಚೌಧುರಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಬಾಲಿಕಾ ಶಿಕ್ಷಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ವಿಭಾ ಅವರು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಬೋಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ದೇಬೇಂದ್ರ ಮೋಹನ್ ಬೋಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಮಹಿಳಾ ಸಂಶೋಧಕಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಸ್‌ಗೆ ಉತ್ಸಾಹವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಬ್ಬರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬೋಸಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರು ವಿವಿಧ ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ ಇಲ್ಫೋರ್ಡ್ ಅರ್ಧ-ಟೋನ್ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಕಣಗಳ ವಿಕಿರಣಗಳು ಅನೇಕ ಚದುರುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ವಕ್ರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಎಮಲ್ಷನ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಚೌಧುರಿ ತನ್ನ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕೆಟ್‌ನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.  ಬ್ಲ್ಯಾಕೆಟ್‌ ಅವರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಾ ಅವರ  ಕೊಡುಗೆ ಎಷ್ಟಿದೆಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಚೌಧುರಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಬಂಕು ಬಿಹಾರಿ ಚೌಧುರಿ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ನಿರ್ಮಲಾ ದೇವಿ ಸರ್ ನಿಲ್ರಾಟನ್ ಸಿರ್ಕಾರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಆಕೆಯ ತಾಯಿಯ ಕುಟುಂಬ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜ ಚಳವಳಿಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳು. ಆಕೆಯ ಸಹೋದರಿ ರೋಮಾ ಚೌಧುರಿ ಬ್ರಹ್ಮೋ ಬಾಲಿಕಾ ಶಿಕ್ಷಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾದರು.

## ಶಿಕ್ಷಣ
ಬಿಭಾ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಾಜಬಜಾರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳೆ. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಬೋಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ದೇಬೇಂದ್ರ ಮೋಹನ್ ಬೋಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವರು ಬೋಸನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರು ವಿವಿಧ ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ ಇಲ್ಫೋರ್ಡ್ ಅರ್ಧ-ಟೋನ್ ಫಲಕಗಳ ಬ್ಯಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಕಣಗಳು ಅನೇಕ ಚದುರುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೊಳೆತಗಳು ವಕ್ರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅವಳು ಗಮನಿಸಿದಳು. ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಎಮಲ್ಷನ್ ಫಲಕಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವರಿಗೆ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಚೌಧುರಿ ತನ್ನ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕೆಟ್‌ನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಳು, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.  ಅವರ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪ್ರಬಂಧವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಗಾಳಿ ಸ್ನಾನವನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿತು. ಅವಳ ಪರೀಕ್ಷಕ ಲಾಜೋಸ್ ಜಾನೊಸ್ಸಿ. ಬ್ಲ್ಯಾಕೆಟ್‌ನ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಅವರ ಕೆಲಸ ಎಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.

## ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ 
ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗುವ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವಾಯುಸುರಿತದ ಸಾಂದ್ರತೆಗೆ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಭಾ ಚೌಧುರಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು.  *ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್* ಪತ್ರಿಕೆಯವರು ವಿಭಾ ಅವರನ್ನು ಮರೆತುಹೋದ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾಗುವವರೆಗೂ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:೧೯೯೧ ನಿಧನ
ವರ್ಗ:೧೯೧೩ ಜನನ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಸಮಾಧಿ

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ, ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ, ಜೈನ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಯೋಗಿಕ ಪಂಥಗಳಲ್ಲಿ **ಸಮಾಧಿ** ಪದವು ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋಗಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಧ್ಯಾನದ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಸಾಧಿಸಲಾದ ವಿಚಾರಯುತ ಮಗ್ನತೆ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ.

ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಇದು ಪತಂಜಲಿಯ ಯೋಗಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಎಂಟನೇ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.

ಸಮಾಧಿಯು ಧ್ಯಾನದ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಧ್ಯಾನದ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದ ಉದ್ದೇಶದ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ. ಸಮಾಧಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳದ್ದಾಗಿದೆ, ಧ್ಯಾನದ ಉದ್ದೇಶದ ಆಸರೆ ಇರುವಂಥದ್ದು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿರುವಂಥದ್ದು:
* *ಸಂಪ್ರಜ್ಞಾತ ಸಮಾಧಿ* ಅಥವಾ *ಸವಿಕಲ್ಪ ಸಮಾಧಿ* ಅಥವಾ *ಸಬೀಜ ಸಮಾಧಿ.* ಇದು ಉದ್ದೇಶದ ಆಸರೆಯಿಲ್ಲದ ಧ್ಯಾನ. ಸಂಪ್ರಜ್ಞಾತ ಸಮಾಧಿಯು ವಿವೇಚನೆ, ಪರ್ಯಾಲೋಚನೆ, ಆನಂದ, ನನ್ನತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
* *ಅಸಂಪ್ರಜ್ಞಾತ ಸಮಾಧಿ* ಅಥವಾ *ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಸಮಾಧಿ* ಅಥವಾ *ನಿರ್ಬೀಜ ಸಮಾಧಿ*: ಇದು ಉದ್ದೇಶವಿರದ ಧ್ಯಾನವಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಅಂಶವಾದ ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ.

## ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು
#ಸರ್ಬಕರ್: ಸಮಾಧಿ ಎಂದರೆ ಧ್ಯಾನದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ.

## ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ
### ಸಂಸ್ಕೃತ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು
ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ

thumb

**ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ**ಯು (**ನೀರ್ಗಲ್ಲು**) ಘನ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿರುವ ನೀರು. ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳು ಅಥವಾ ಗಾಳಿಯ ಗುಳ್ಳೆಗಳಂತಹ ಕಲ್ಮಶಗಳು ಇರುವುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಇದು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ನೀಲಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಹೇರಳವಾಗಿದೆವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಮರೇಖೆಯ ಮೇಲೆಮತ್ತು ಅವಕ್ಷೇಪನ ಹಾಗೂ ಶೇಖರಣೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಜಲ ಚಕ್ರ ಹಾಗೂ ವಾಯುಗುಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಿಮಹಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ ಆಲಿಕಲ್ಲಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಘನ ಇಬ್ಬನಿ, ಹಿಮಬಿಳಲುಗಳು ಅಥವಾ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಮೊನೆಗಳಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪಾರದರ್ಶಕ ವಸ್ತುಗಳು
ಶೋಭನಾ ನರಸಿಂಹನ್

**ಶೋಭಾನ ನರಸಿಂಹನ್** ಅವರು ಭಾರತದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಆಸಕ್ತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದರೆ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ನ್ಯಾನೊಸೈನ್ಸ್. ಆಯಾಮದ ಇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ವಸ್ತುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.  ಅವರು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಫೆಲ್ಲೋ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.  

## ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ 
ಇವರು ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿ. ಎಸ್‌ಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು  ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಐಐಟಿ ಬಾಂಬೆಯಿಂದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂ. ಎಸ್‌ಸಿ ಮಾಡಿದರು.  

ಇವರು ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ತರುವಾಯ, ಅವರು ಅಮೇರಿಕದ ಬ್ರೂಕ್‌ಹೇವನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಫ್ರಿಟ್ಜ್-ಹೇಬರ್-ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪೋಸ್ಟ್‌ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಇವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಜೆಎನ್‌ಸಿಎಎಸ್‌ಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಡೀನ್ ಆಗಿದ್ದರು. 

ನರಸಿಂಹನ್ ನವೀನ ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇವರು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ಹಿಂದೆ ಭಾರತೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಉಪಕ್ರಮದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು  ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಲಿಯ ಟ್ರಿಸ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರುವಾಂಡಾದ ಕಿಗಾಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.  

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಗಳು 
ನರಸಿಂಹನ್ ಅವರು ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಫೆಲ್ಲೋ ಆದರು. ಅವರು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಕ್ತಿ ಸಮ್ಮನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ  ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕಲ್ಪನಾ ಚಾವ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದರು.  

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಕೆ. ಎಂ. ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ

**ಕೆ.ಎಂ.ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ**ನವರ ಪೂರ್ತಿ ಹೆಸರು,**ಕೆಂಪಸಾಗರ ಮೈಲಾರಯ್ಯ ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯನವರೆಂದು**  ಗ್ರೀಕ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು,ಯೂರೋಪಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗಮಾಡುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಗ್ರೀಕ್‌ನ ಮಹಾಕವಿ ಹೋಮರನ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ‘ಇಲಿಯಡ್‌’ ಮತ್ತು ‘ಒಡಿಸ್ಸಿ’ಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಈ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗಮಾಡುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿವೆ ಈಗ ಅವು ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
## ಜನನ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
**ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯನವರು**, ಜನಿಸಿದ್ದು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೆಂಪಸಾಗರದಲ್ಲಿ, ೧೯೨೯ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦ ರಂದು. ತಂದೆ ಕೆ. ಮೈಲಾರಯ್ಯ, ತಾಯಿ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ. ಅವರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ನಂತರ,ಇಂಟರ್ ಮೀಡಿಯೆಟ್‌ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪಡೆದ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕದೊಡನೆ ಪಡೆದ ಎಂ.ಎ.ಪದವಿ. ಮುಂದೆ ಅವರು ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ರೀಡರಾಗಿ, ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲರಾಗಿ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜಕಾಲೇಜು, ಮಂಡ್ಯ, ಹಾಸನ, ಮಡಿಕೇರಿ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಕೋಲಾರ, ಆನೇಕಲ್‌, ಬೆಂಗಳೂರು ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ಶಿಕ್ಷಣ ರಂಗದಲ್ಲಿ ದುಡಿದು, ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. 
## ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ
ಕಥೆಗಾರರಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಬರೆದ ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು: 
# ‘ಸಪ್ತಸ್ವರ’
# ‘ಮಾನಸಪೂಜೆ’ 
### ಕಾದಂಬರಿಗಳು
# ‘ರಾಜರಹಸ್ಯ’ 
# ‘ಸಂನ್ಯಾಸಿ’. 
### ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಭಾಷೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ
ನಂತರ ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯನವರು ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನ, ಗ್ರೀಕ್‌ ಹಾಗೂ ರೋಮನ್‌ ಮೈಥಾಲಜಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಗ್ರೀಕ್‌ನ ಮಹಾಕವಿ ಹೋಮರನ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ‘ಇಲಿಯಡ್‌’ ಮತ್ತು ‘ಒಡಿಸ್ಸಿ’ಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರೀಕ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇವರು ರಚಿಸಿರುವ ಇತರ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ :
# ಗ್ರೀಕರ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳು,
# ಗ್ರೀಕ್‌ವೀರರು,
# ಗ್ರೀಕ್‌ ದೇವತೆಗಳು,
# ಟ್ರೋಜನ್‌ ಮಹಾಯುದ್ಧ,
# ‘ಗ್ರೀಕ್‌ ಮಿಥಕಗಳು. ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ, ಚರಿತ್ರೆ–ಭೂಗೋಳ, ಗ್ರೀಕರ ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಕರ ವಿಶ್ವದ ಇತರ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ–ರಾಜಕೀಯ ಜನಜೀವನ, ಮುಂತಾದವುಗಳ ಚಿತ್ರಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
# ‘ಈ ನಿಯಡ್‌’ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಮಹಾಕವಿ ವರ್ಜಿಲನ ವಿರಚಿತ.

### ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯನವರ ಮತ್ತಿತರ ಕೃತಿಗಳು
# ಜನಪ್ರಿಯ ಸರ್ವಜ್ಞನ ವಚನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ 
# ಅಮೆರಿಕ ಪ್ರವಾಸಾನುಭವದ ಕೃತಿ 
# ‘ಅಪೂರ್ವ’, ‘ಗ್ರೀಕರ ಪುರಾಣಕಥೆಗಳು’
## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
* ದೇವರಾಜ ಬಹದ್ದೂರ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,
* ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯವಾದ ‘ಅಪೂರ್ವ’ ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,
* ಈನಿಯಡ್‌ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಅನುವಾದದ ಕೃತಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಅನುವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,
* ಕುಮಾರ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚ್ಯ ಸಂಶೋಧಕರು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು

thumb|ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ಗಣೇಶ

**ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು** ಮಾತೃ ದೇವಿಯರ ಒಂದು ಗುಂಪು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು ಆದಿ ಪರಾಶಕ್ತಿಯ ಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು ವಿಭಿನ್ನ ದೇವರುಗಳ ಮೂರ್ತಿಮತ್ತಾಗಿರುವ ಶಕ್ತಿಗಳು. ಬ್ರಹ್ಮಾಣಿಯು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದಳು, ವೈಷ್ಣವಿ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ, ಮಹೇಶ್ವರಿ ಶಿವನಿಂದ, ಇಂದ್ರಾಣಿ ಇಂದ್ರನಿಂದ, ಕೌಮಾರಿ ಸ್ಕಂದನಿಂದ, ವರಾಹಿ ವರಾಹನಿಂದ ಮತ್ತು ಚಾಮುಂಡ ದೇವಿಯಿಂದ, ಮತ್ತು ನಾರಸಿಂಹಿ ಹಾಗೂ ವಿನಾಯಕಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದೇವಿಯರು.

ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ದೇವತೆಗಳತ್ತ ಒಲವಿರುವ ತಂತ್ರವಾದದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶಾಕ್ತ ಪಂಥದಲ್ಲಿ, ಇವರು ಮಹಾನ್ ಶಾಕ್ತ ದೇವಿಗೆ ಅಸುರರೊಂದಿಗಿನ ಅವಳ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇವರನ್ನು ಶೈವ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
* "Matrikas embedded in eight petals of the Kali Yantra: Image" 
* "Translation of Devi Mahatmya passages that describe the Sapta matrika and Images"
* Article on "Tantric Hieroglyphics" (*with emphasis on Matrkas*)- Published in Quarterly Journal of Mythic Society by S. Srikanta Sastri
ಡಲ್ಗೋನಾ ಕಾಫಿ

ಡಲ್ಗೋನಾ ಕಾಫಿ ಎಂಬ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ನೀರು, ಹಾಲು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ಸ್ಟಂಟ್ ಕಾಫಿ ಪುಡಿ ಅಥವಾ ಕೋಕೋ, ಬಿಸ್ಕತ್ತು ಪುಡಿ, ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾ ಲಾಕ್‍ಡೌನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಜನರು ಈ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ತುಂಬಾ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ದೇಶಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿರುವ ಕೊರೋನಾ ಖಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಜನರು ಹೊರಗೆ ಓಡಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ಮನೆಯ ಒಳಗೆ ಇದ್ದುಕೊಂಡೇ ಕಾಲ ಕಳೆಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಈ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೈ ಬಳಸದೆ ಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಕುಡಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೊರಿಯನ್ ಸಕ್ಕರೆ ಸಿಹಿ, ರುಚಿಯ ಹೋಲಿಕೆ ಇದಕ್ಕಿದೆ. ಈ ಹೆಸರು ಒಂದು ಕೊರಿಯನ್ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಡಲ್ಗೋನಾ ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದು ಫೆಂಟಿ ಹ್ಯೂ ಕಾಫಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ಬೀಟನ್ ಕಾಫಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಫಿಗೂ ಫೆಂಟೀ ಕಾಫಿಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಕಾಫಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಮಿಶ್ರಣದ ನಂತರ ಹಾಲು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಒಂದು ಕೆಫೆಯಲ್ಲಿ ಡಲ್ಗೋನಾ ಕಾಫಿಯು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಡಲ್ಗೋನಾ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಮಾಮೂಲಿ ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹುರಿದು ಪುಡಿ ಮಾಡಿದ ಕಾಫಿ ಪುಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಕಾಫಿ ಅಥವಾ ಇನ್ಸ್ಟಂಟ್ ಕಾಫೀಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳು
* ಇನ್ಸ್ಟಂಟ್ ಕಾಫಿ
* ಹಾಲು ಅಥವಾ ಹಾಲಿನ ಕೆನೆ
* ಸಕ್ಕರೆ                               
* ನೀರು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಆಹಾರ
ಪ್ರೀತಿ ಶಂಕರ್

*ಪ್ರೀತಿ ಶಂಕರ್* (ಪ್ರೀತಿ ಮೊಂತೀರೊ; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೪೭ - ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೧) ಅವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಾಪಕಿ, ಸಂಶೋಧಕಿ, ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ 
ಸಂಶೋಧನೆಗಳು **ಕಂಪೈಲರ್ ಡಿಸೈನ್**, **ಫಾರ್ಮಲ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಥಿಯರಿ**, ಮತ್ತು **ಅಲ್ಗೊರಿಥ್ಮಿಕ್ ಕೋಡಿಂಗ್ ಥಿಯರಿ** ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿದ್ದವು.

## ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ 
ಪ್ರೀತಿ ಅವರು ಗೋವಾದ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಇನ್ನೊಸೆನ್ಸಿಯೊ ಮೊಂತೀರೊ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ https://www.britannica.com/topic/brigadier ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್] ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸೋಫಿಯಾ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತ-ಪಾಕ್ ಗಡಿಯ ಸುರನ್‍ಕೋಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲೋಸುಗ ಪ್ರೀತಿ ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳು ೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯ ಖಡಕ್‍ವಾಸ್ಲಾದಿಂದ ಜಮ್ಮುವಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರೀತಿ ಅವರು ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಪುಣೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಫರ್ಗುಸನ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಮುಂದೆ ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಿಂದ  ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಟೆಕ್. ಪದವಿ ಪಡೆದ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ಎನಿಸಿದರು. ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕಾಲೇಜು ಪಾರ್ಕ್‍ನಿಂದ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ. ಪಡೆದರು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು ಇಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.

೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯವರು ಸೀಮಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ (Finite Field) ಗಳ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸೀಮಿತ ಉಂಗುರ (Finite Ring) ಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುವ ಬಿಸಿಎಚ್ ಕೋಡ್‍ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ, ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ (Field Science) ದ ಆದ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕಿಯಾದರು. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಅವರು ವೈ.ಎನ್. ಶ್ರೀಕಾಂತ್‍ರೊಂದಿಗೆ ಸಿಆರ್‌ಸಿ ಪ್ರೆಸ್‍ನ ಸಹ ಸಂಪಾದಕಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು **ರೆಸೊನೆನ್ಸ್** ಎಂಬ ಭಾರತದ ಪರಿಣಿತರಿಂದ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜರ್ನಲ್ (Peer reviewed Journal of India) ನ ನಾಯಕತ್ವ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ವಿವೇಕ್ ಮೊಂತೀರೊ (ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ), ಅಂಜಲಿ ಮೊಂತೀರೊ (ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು), ಮತ್ತು ನಂದಿತಾ ಡಿ'ಸೋಜ (ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವರ್ತನಾ ಶಿಶುವೈದ್ಯೆ)ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರೀತಿಯವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರಿದ್ದರು. ಪ್ರೀತಿಯವರು ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರೀಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಥಿಯರಿಟಿಕಲ್ ಫ್ಲುಯಿಡ್ ಡೈನಮಿಸಿಸ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದ ಪಿ.ಎನ್. ಶಂಕರ್‌ರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು - ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ನಚಿಕೇತ್ (ಮಗ) ಮತ್ತು ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮೃದುಲಾ (ಮಗಳು).
## ಗೌರವಗಳು
* ಜಯಾ ಜಯಂತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ೨೦೦೬ ರಿಂದ ೨೦೦೯ ರ ವರೆಗೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
*ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ] (IEEE) ಯಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಠ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿ (Distinguished Lecturer) ಯಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

## ಪರಂಪರೆ
ನವನಿರ್ಮಿತಿ ಕಲಿಕಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ UMED ಭವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಶಂಕರ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಭಾರತೀಯರ ಪಟ್ಟಿ

ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎನ್ನುವುದು, ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ, "ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ "ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವರಿಗೆ" ನೀಡಲಾಗುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ" ಒಂದು ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ, ಒಂದು ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಮತ್ತು ಹಣದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. **ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್** ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ **ಸ್ವೆರಿಜಸ್ ರಿಕ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ**; ಕರೋಲಿನ್ಸ್ಕಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ನಲ್ಲಿನ ನೊಬೆಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; **ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ** ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು **ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನೊಬೆಲ್ ಸಮಿತಿ**ಯು ಶಾಂತಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

೧೯೦೧ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ೧೯೦೧ ರಿಂದ ೨೦೧೮ ರ ವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು ೯೦೪ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ (೮೫೨ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ೫೨ ಮಹಿಳೆಯರು) ಮತ್ತು ೨೪ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೨ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ (ಐದು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಏಳು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ). ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೧೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.ಮದರ್ ತೆರೇಸಾರವರು ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಭಾರತೀಯ ಕವಿ, ದಾರ್ಶನಿಕ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಮತ್ತು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಯೋಗದ ಅಭಿವರ್ಧಕರಾದ **ಶ್ರೀ ಅರಬಿಂದೋ** ಅವರನ್ನು ೧೯೪೩ ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಬಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಅವರು ವಿಫಲರಾದರು.

ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧, ೧೯೯೯ ರಂದು, *ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರನ್ನು ಇದುವರೆಗೆ ಐದು ಬಾರಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ* ಎಂದು ನಾರ್ವೇಯನ್ ನೊಬೆಲ್ ಸಮಿತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿತು (೧೯೩೭ ರಿಂದ ೧೯೩೯ ರವರೆಗೆ, ೧೮೪೭ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೪೮ ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು). ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ವೇಯನ್ ನೊಬೆಲ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಗೀರ್ ಲುಂಡೆಸ್ಟಾಡ್ ಇದನ್ನು *"ನಮ್ಮ ೧೦೬ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಲೋಪ"* ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.

=ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು=
## ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರು
ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿದ್ದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ಈ ಕೆಳಗಿನವರು.

## ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ನಾಗರಿಕರು
ಕೆಳಗಿನವರು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ಆದರೆ ತರುವಾಯ ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲದವರು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರನ್ನು ಇನ್ನೂ ಭಾರತೀಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಇತರೆ
ಈ ಕೆಳಗಿನವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು - ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ವಿದೇಶಿಯರು, ಭಾರತೀಯ ಸಂತತಿಯವರು ಮತ್ತು ಅವರು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಾಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದವರು.

=ಇದನ್ನೂ ಓದಿ=
ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟಾಗೋರ್
ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ
ಸಿ. ವಿ. ರಾಮನ್
ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್
ಕೈಲಾಸ್ ಸತ್ಯಾರ್ಥಿ
=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=

ವರ್ಗ:ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಹಿಮ

thumb|ಆಗತಾನೇ ಬಿದ್ದಿರುವ ಹಿಮದ ಹಲ್ಲೆಗಳು

**ಹಿಮ**ವು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ತೇಲಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಬೆಳೆಯುವ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೋಡಗಳೊಳಗೆ) ಮತ್ತು ನಂತರ ಬೀಳುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇವು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಇದು ತನ್ನ ಜೀವನಚಕ್ರದಾದ್ಯಂತ ಘನೀಭವಿಸಿದ ಸ್ಫಟಿಕೀಯ ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಹರಳುಗಳು ರೂಪಗೊಂಡಾಗ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿ, ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಮೇಲೆ ಪಾತವಾಗಿ ಶೇಖರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕರಗುತ್ತವೆ, ಜಾರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಉತ್ಪತಿಸುತ್ತವೆ. ಹಿಮಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ವಾತಾವರಣದ ತೇವ ಹಾಗೂ ತಂಪು ಗಾಳಿಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪೂರೈಕೆ ಪಡೆದು ಸಂಘಟಿತಗೊಂಡು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಹಿಮದ ಹಲ್ಲೆಗಳು ಅತಿತಂಪಾದ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಕಣಗಳ ಸುತ್ತ ಬೀಜೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಹನಿಗಳು ಷಟ್ಕೋನಾಕಾರದ ಹರಳುಗಳಾಗಿ ಘನೀಭವಿಸುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ನೀರಿನ ರೂಪಗಳು