open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಹಾನೊಯ್

**ಹನೋಯ್** / / hæˈnɔɪ / han han-OY ;     ) ವಿಯೆಟ್ನಾಂನ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರ . "ಹನೋಯಿ" ಎಂಬ ಹೆಸರು "ನದಿಯೊಳಗೆ" ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ  (ಹನೋಯಿ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ನದಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ). ನಗರವು  ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ,  ಮತ್ತು ೨೦೨೫ರಲ್ಲಿ ೮,೮೦೭,೫೨೩ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಹನೋಯಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹೋ ಚಿ ಮಿನ್ಹ್ ನಗರವನ್ನು   ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಒಟ್ಟು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ (ಜಿಡಿಪಿ) ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 

## ಇತಿಹಾಸ 
### ವೆನ್ ರಾಜವಂಶ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 

ಚಿತ್ರ:Bản_vẽ_thành_Hà_Nội.jpg|alt=Map of Hà Nội citadel during the Nguyễn dynasty.| ವೆನ್ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ Hà Nội ಕೋಟೆನ ನಕ್ಷೆ.
ಚಿತ್ರ:Capture_of_hanoi_1873.jpg|alt=French troops attacking the city's wall on 20 November 1873.| 1873 ರ ನವೆಂಬರ್ 20 ರಂದು ನಗರದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಡೆಗಳು.
ಚಿತ್ರ:Evacuation_of_French_troops_from_Hanoi.jpg|alt=French troops leaving Hanoi in February 1874.| ಫೆಬ್ರವರಿ 1874 ರಲ್ಲಿ ಹನೋಯ್‌ನಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಿರುವ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಡೆಗಳು.
ಚಿತ್ರ:I1-giaitri.vnecdn.net-2023-10-07-_386890201-700231668290362-6321874136485636046-n-1696671806.jpg|alt=Ô Quan Chưởng or Đông Hà môn (東河門), built in 1749 and remained until now.| ಓ ಕ್ವಾನ್ ಚೊಂಗ್ ಅಥವಾ ನೊಂಗ್ ಹಾ ಮೋನ್ (東河門), 1749 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಉಳಿದಿದೆ.
ಚಿತ್ರ:I1-giaitri.vnecdn.net-2023-10-07-_trie-n-la-m-a-nh-tha-nh-xu-a-pho-cu-1696679091.jpg|alt=Old street of Hanoi in 1884 (Hàng Gai street).| 1884 ರಲ್ಲಿ ಹನೋಯಿ ಹಳೆಯ ಬೀದಿ (ಹಾಂಗ್ ರಾಯಿ ಬೀದಿ).
ಚಿತ್ರ:I1-giaitri.vnecdn.net-2023-10-07-_384832613-1098962017740420-8654642600285663600-n-1696671808.jpg|alt=Old street of Hanoi in 1884 (Hàng Bông street).| 1884 ರಲ್ಲಿ ಹನೋಯಿ ಹಳೆಯ ರಸ್ತೆ (ಹಾನ್ ಬೋಂಗ್ ಬೀದಿ).
ಚಿತ್ರ:9343761968_c113c08f8d_o-768x575.jpg|alt=Hanoi street before French colonisation, Hàng Chiếu street in 1870s.| ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತೀಕರಣದ ಮೊದಲು ಹನೋಯ್ ರಸ್ತೆ, 1870 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಾಂಗ್ ಚಿಯು ರಸ್ತೆ.
ಚಿತ್ರ:Pho-Cau-Go-1-1727691706.jpg|alt=Rue du Point en Bois (now Cầu Gỗ street).| ರುಯ್ ಡ್ಯು ಪೌಂಟ್ ಎನ್ ಬೊಯಾ (Rue du Point en Bois) ಅಥವಾ ಈಗಿನ ಕೌ-ಗೋವ್ ರಸ್ತೆ).
ಚಿತ್ರ:Pho-Hang-Dao-1-1727770693.jpg|alt=Hàng Đào street and tram railway in late 1890s.| 1890 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಾಂಗ್ ಡಾವ್ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಮ್.
ಚಿತ್ರ:Cua-Bac-Hoang-thanh-1-1727770085.jpg|alt=Northern gate of Hanoi citadel, the only one survived until now.| ಹನೋಯ್ ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ದ್ವಾರ, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಏಕೈಕ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು

* 
* 
* 
* Hà Nội tại Từ điển bách khoa Việt Nam 
* 
* Trang chính thức Cổng Giao tiếp điện tử ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội 
* Cổng thông tin điều hành ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội 
* Hanoi trên Citizendium của Larry Sanger
ವಿಯೆನ್ ಟಿಯೇನ್

**ವಿಯೆನ್ ಟಿಯೇನ್** ಇದು ಲಾವೋಸ್ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೭,೫೪,೦೦೦.
ಯಿಂದ ವ್ಯೆನ್‍ಟ್ಯಾನ್‍ನ ದೃಶ್ಯ]]

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಜಧಾನಿಗಳು
ಕಾಡುಕೋಳಿ

ಕಾಡುಕೋಳಿ (Gallus gallus) ಒಂದು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪಕ್ಷಿ. ಇದು Pheasant ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಇದು ಕೋಳಿಗಳ ದೇಶೀಯ ಪೂರ್ವಜ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾನವನು ಇವುಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಟ 5000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪಳಗಿಸಿ ತನ್ನ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರಬಹುದು ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
## ಹರಡಿಕೆ
ಕಾಡುಕೋಳಿಗಳು ಚೀನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.
## ವಿವರಣೆ
ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಲೈಂಗಿಕ ದ್ವಿರೂಪತೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಕೆಂಪು ತಿರುಳಿರುವ ನೇರಳೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ನೀಲಿ, ಕಪ್ಪು ಆದರೆ ಹೊಳಪನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಕಮಾನಿನ ಗರಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಿದ ಬಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಬಣ್ಣದ ಗರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಕಾಡುಕೋಳಿಯು ಮಾಸಲು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು

## ಮರಕೋತಿ ಅಟ
ಮರಕೋತಿ ಒಂದು ಜಾನಪದ ಆಟ.ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಒಬ್ಬ  ಕಳ್ಳ,ಮರಕೋತಿಗಳು,ಒಂದು ಕೋಲು ಮತ್ತು ಮರ ಬೇಕು. ಆ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳನಾದವ ಕೋಲನ್ನು ಕಾಯ ಬೇಕು. ಮರಕೋತಿಗಳು ಕಳ್ಳ ನೋಡದಂತೆ ಕೋಲನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು.

## ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಆಟ
ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಆಟಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೆಯ ಮಣೆಯನ್ನು ಅಟ್ಟದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ತಂದು ಚೆನ್ನೆಯಾಟ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿಸುವ ಕ್ರಮ. ಚೆನ್ನೆಯಾಟಕ್ಕೆ ಕವಡೆಕಾಯಿ, ಮಂಜೊಟ್ಟಿ ಕಾಯಿ, ಹೊಂಗಾರಕನ ಕಾಯಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು ಮಳೆಗಾಲದ ಸಮಯ ಬೆರೆತು ಕಲೆತು ಆಡುವುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಅಂಥ ದಿನಗಳು ಮಾಯವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚೆನ್ನೆ ಮಣೆ ಕಾಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಚೆನ್ನೆಯ ಮಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತಲಾ ಏಳರಂತೆ ಎರಡು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೪ ಗುಳಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಗುಳಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಚೆನ್ನೆಬೀಜ (ಚೆನ್ನೆಕಾಯಿ)ಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಬಳಿಕ ಒಂದರಂತೆ ಗುಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಡುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹ ಗುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಬೀಜಗಳಿದ್ದರೆ ಆಟಗಾರ ಗೆಲ್ಲುವುದು ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಮೂವರು ಆಟವಾಡುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಮನ್ಯ ಕ್ರಮ. ಇದಕ್ಕೆ ರಾಜನ ಆಟ (ಮೂವರ ಆಟ) ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ. ರಾಜನ ಆಟದಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಗೆ ಎರಡು ಸಾಲು ಸೇರಿದಂತೆ ನಡುವಿನ ಆರು ಗುಳಿಗಳು ಗುಲಾಮರಿಗೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಎಡ ಬಲ ಬದಿಯ ತಲಾ ನಾಲ್ಕು ಗುಳಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾ ಒಂದು ಕಾಯನ್ನು ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಆಡುವುದು. 
ಕೆಲವು ಆಟದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಗುಳಿಯಲ್ಲದೆ ವಿರುದ್ಧ ಗುಳಿಯ ಕಾಯಿಯ ಬಳಕೆಗೆ ಸಿಗುವುದುಂಟು. ಕಟ್ಟೆ ಎಂಬ ಆಟದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹ ಗುಳಿ ಬದಲಿ ಆಟದ (ಆಟಗಾರರ ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯ ಗುಳಿ) ಗುಳಿಯೇ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಎಂಬ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರು ಚೆನ್ನೆಯಾಟವಾಡಿ ಜಗಳವಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಚೆನ್ನೆಮಣೆಯಿಂದ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಗೆ ಹೊಡೆದು ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆಯುತ್ತಾಳೆ.ಆ ಮೇಲೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಾಗಿ ಅಕ್ಕ ಬಾವಿಗೆ ಹಾರಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಆಮೆಲೆ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ದೈವಗಳಾಗುತ್ತರೆ. ಈ ಕಥೆ ಪಾಡ್ದನದಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅವರ ಶಾಪದನುಸಾರ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರು ಚೆನ್ನೆಯಾಟ ಆಡಬಾರದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಈ ಆಟ ಸಾಗುವಳಿ ಮುಗಿದ ಆಟಿ ಸೋಣ ತಿಂಗಳಿನ ತೆನೆ ಕಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಆಡಬಾರದೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಆ ಮೇಲೆ ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಆಟಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೆಮಣೆಯ ಜಾಗವನ್ನು ಕೇರಮ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಚೆಸ್ ಬೋರ್ಡ್ ಅಕ್ರಮಿಸಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ಕಂಚಗಾರ ಕೊಕ್ಕರೆ

, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, India]]
ಕಂಚಗಾರ ಕೊಕ್ಕರೆ (Black-headed ibis).ಇವುಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು Threskiornis melanocephalus.

## ವಿವರಣೆ
ಕಂಚಗಾರ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳಲ್ಲಿ ತಲೆ ಕಪ್ಪು ಇರುವವೂ, ಪೂರ್ತಿ ಕಪ್ಪು ಇರುವವೂ (Pseudibis papillosa) ಇವೆ.

## ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವು ಪಕ್ಷಿಧಾಮಗಳಲ್ಲಲ್ಲದೆ ಪಟ್ಟಣಗಳ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳ ಮೇಲೂ, ಎತ್ತರವಾದ ತಂತಿ ಕಂಬ ಮತ್ತು ಬಹುಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲೆ ಸಹ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವುದುಂಟು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ಯೆರೆವಾನ್

**ಯೆರೆವಾನ್** (ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ: Երևան) ಆರ್ಮೇನಿಯದ ರಾಜಧಾನಿ.ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತೀ ಹಳೆಯದಾದ ಜನವಾಸವಿರುವ ಸ್ಥಳ.೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೧,೨೧,೯೦೦.

Yerevan-Republic Square-36-Marriott-Foreign Affairs-2019-gje.jpg|Republic Square
Yerevan-Cascade-18-innen-2019-gje.jpg|Cascade
Yerevan-2800th anniversary park-14-2019-gje.jpg|2800th anniversary park
Yerevan-Matenadaran-16-2019-gje.jpg|Matenadaran
Yerevan-Cathedral-06-west-2019-gje.jpg|Cathedral
Yerevan-Tsitsernakaberd-12-2019-gje.jpg|Tsitsernakaberd

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಜಧಾನಿಗಳು
ಚಿಟ್ಟು ಗಿಳಿ

ಚಿಟ್ಟು ಗಿಳಿ (Indian lorikeet), ಇದನ್ನು ಹೊಟ್ಟು ಗಿಳಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು Loriculus vernalis.

## ವಿವರಣೆ
ಇವು ಕೇವಲ 14ಸೆಂ.ಮೀ ಉದ್ದವಿರುವ, ಭಾರತದ ಅತೀ ಪುಟ್ಟ ಗಿಳಿಗಳು. ದಟ್ಟ ಹಸಿರು ಮೈ ಬಣ್ಣದ ಈ ಗಿಳಿಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗ ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳು ನಸು ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಂಪು ಕೊಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬಾಲದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಮಚ್ಚೆ ಇರುತ್ತದೆ.

## ವ್ಯಾಪ್ತಿ
ಈ ಗಿಳಿಗಳು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಕಾಡುಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ಅರೆ ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ.

## ಆಹಾರ
ಹೂವಿನ ರಸ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಹಣ್ಣುಗಳು ಇವುಗಳ ಆಹಾರ.

## ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ಇವುಗಳು ಮರಿಮಾಡುವ ಕಾಲ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇವು ಮರದ ಪೊಟರೆಯಲ್ಲಿ ಗೂಡು ಮಾಡಿ 2 ರಿಂದ 4 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ಬಸನಗೌಡ ಆರ್. ಪಾಟೀಲ

ಬಸನಗೌಡ ಪಾಟೀಲ(ಯತ್ನಾಳ)ರು ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಾಜಿ ಸಂಸದರು ಮತ್ತು ವಿಜಯಪುರ ನಗರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಸಕರು.

## ಜನನ
ಪಾಟೀಲರು 1963ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 13ರಂದು  ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಜಯಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಯತ್ನಾಳ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀಯುತರಿಗೆ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.

## ಶಿಕ್ಷಣ
ಶ್ರೀಯುತರು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕಾಂ. ಪದವಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

## ರಾಜಕೀಯ
13 ಮತ್ತು 14ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. 10 ಮತ್ತು 15ನೇಯ ವಿಜಯಪುರ ನಗರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

2013ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರ ನಗರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಜೆಡಿಎಸ್‍ದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಪರಾಜಿತರಾದರು.

## ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಖಾತೆಗಳು
* 1994 ಮತ್ತು 2018ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರ ನಗರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ.
* 1999 ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಂಸದರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ.
* ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು.
* ಖಾಸಗಿ ಸದಸ್ಯರ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರು.
* ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸದಸ್ಯರು.
* 2002-2003 - ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜ್ಯ ಜವಳಿ ಸಚಿವರು.
* 2003-2004 - ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವರು.
* ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಸತ್ತು ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು.
* ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹೌಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು.
* ಸಂಸತ್ತಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಸತ್ತು ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು.
* 2015–2018 - ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು
ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಲೋಕ ಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು
ಜನತಾ ದಳ

**ಜನತಾ ದಳ** ಭಾರತದ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ. ಈ ಪಕ್ಷವನ್ನು ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೮ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ.ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಜನತಾ ದಳ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿದೆ.ಮೂಲ ಜನತಾ ದಳವು ಕೊನೆಗೆ ಮರಳಿ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ
ಕೆಂದಲೆ ಗಿಳಿ

ಕೆಂದಲೆ ಗಿಳಿ (Plum-headed Parakeet) ಇವು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿವೆ. ಇವು Psittaculidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು Psittacula roseata.
## ವಿವರಣೆ
ಕೆಂದಲೆ ಗಿಳಿಗಳು ಅಪರೂಪದ ಪಕ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಸುತ್ತ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿ ಇರುತ್ತದೆ. ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಮಚ್ಚೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪುಕ್ಕಗಳು ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಬಾಲದ ಮದ್ಯದ ಉದ್ದ ಗರಿಗಳು ನೀಲಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಅಂಚು ಇರುತ್ತದೆ.
ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು ನಸುಕಂದು ಬಣ್ಣದ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಬುಜದ ಕೆಂಪು ಮಚ್ಚೆಯಾಗಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯುವ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಸಿರು ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಸುತ್ತ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿ ಇರುತ್ತದೆ.

## ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ
ಕೆಂದಲೆ ಗಿಳಿಗಳು ಸುಮಾರು 30ಸೆಂ.ಮೀ ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಾಲದ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 18ಸೆಂ.ಮೀ ಇರುತ್ತದೆ. ಇವು ಸುಮಾರು 75 ರಿಂದ 85ಗ್ರಾಂ ವರೆಗೆ ತೂಗುತ್ತವೆ. ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳು ವಯಸ್ಕ ಗರಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು 15 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು 30 ತಿಂಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

## ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ
ಇವು ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭೂತಾನ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, ಚೀನಾ, ಮಯನ್ಮಾರ್, ನೇಪಾಳ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂಗಳ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಮಲೆನಾಡು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

## ಆಹಾರ
ಇವು ಹಣ್ಣುಗಳು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವು ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಳೆಯ ಹುಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತಿನ್ನುವುದುಂಟು.

## ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ಕೆಂದಲೆ ಗಿಳಿಗಳು ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಮರದ ಪೊಟರೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡು ಮಾಡಿ 4 ರಿಂದ 6 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಪಕ್ಷಿಗಳೆರಡೂ ಸುಮಾರು 22 ರಿಂದ 24 ದಿನಗಳ ವರೆಗೆ ಕಾವು ಕೊಟ್ಟು ಮರಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳು 7 ರಿಂದ 8 ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಗೂಡಿನಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ನಂತರದ 2 ರಿಂದ 3 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆದು ನಂತರ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುತ್ತವೆ.

## ಹತ್ತಿರದ ಪಕ್ಷಿವರ್ಗ
ಕೆಂದಲೆ ಗಿಳಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮತ್ತು ಇದೇ ರೀತಿ ಕಾಣುವ ಇನ್ನೊಂದು ಗಿಳಿ (Plum-headed Parakeet) ಇದೆಯಾದರೂ, ಅದನ್ನು Psittacula cyanocephala ಎಂಬ ಬೇರೆಯದೇ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಜಾತಿಯ ಗಿಳಿಗಳಿಗೆ ಬಾಲದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಅಂಚು ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಪಕ್ಷಿಗಳ ತಲೆ ಗಾಢ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
* Oriental Bird Images: *Blossom-headed Parakeet*   Selected photos 

* ವಿಸ್ಮಯ ವಿಶ್ವ/ಕೆಂದಲೆ ಗಿಳಿ- http://www.facebook.com/photo.php?fbid=605350842814830 

* ವಿಸ್ಮಯ ವಿಶ್ವ- http://www.facebook.com/profile.php?id=321077304575520 

ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿಗಳು.
ಕಪ್ಪು ತಲೆಯ ಮುನಿಯ

ಕಪ್ಪು ತಲೆಯ ಮುನಿಯ (Tricoloured munia), ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಬಳಗದ ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಮೂಲದ ಪಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು Estrildidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು Lonchura malacca.

## ವಿವರಣೆ
ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸುಮಾರು 10 ಸೆಂ.ಮೀ ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ರೆಕ್ಕೆ, ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಬಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ತಲೆ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲುಗಳು ಬೂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಒಡೆದು ತಿನ್ನಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಸಧ್ರಡ ಕೊಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳು ನೋಡಲು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.

## ನಡಾವಳಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ
ಕಪ್ಪು ತಲೆ ಮುನಿಯಗಳು ಭತ್ತ, ರಾಗಿ, ಗೋಧಿ ಮುಂತಾದ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಇವು ಗದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಧಾಳಿ ಇಡುವುದರಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ಉಪದ್ರವಕಾರಿಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ನಾಲೆಯ ನೀರಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ಷವಿಡೀ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇವು ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಲು ಇವು ಸಾಮೂಹಿಕ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ.

## ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮುಂಗಾರಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಗಿಡಗಳ ಮೇಲೆ ಒಣ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕಸಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಗಾತ್ರದ, ಟೊಳ್ಳಾದ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಿ 4 ರಿಂದ 8 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತವೆ. ಮೂರನೆಯ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಟ್ಟ ತರುವಾಯ ಕಾವು ಕೊಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. 13 ದಿನ ಕಾವುಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಮರಿಗಳು ಹೊರ ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗರಿಗಳು ಮೂಡಲು 21 ರಿಂದ 25 ದಿನಗಳಾಗುತ್ತವೆ.

## ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ
ಕಪ್ಪು ತಲೆಯ ಮುನಿಯಗಳು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ, ತೈವಾನ್, ಜಮೈಕಾ, ಪೋರ್ಟೊರಿಕಾ, ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ವೆನಿಜುವೆಲಾಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳೆಡೆ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
* ವಿಸ್ಮಯ ವಿಶ್ವ- http://www.facebook.com/profile.php?id=321077304575520 

* ವಿಸ್ಮಯ ವಿಶ್ವ/ಕಪ್ಪು ತಲೆಯ ಮುನಿಯ- http://www.facebook.com/photo.php?fbid=605994466083801 

ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತ್ರಿಮುಖಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ

thumb|right|250px|'ತ್ರಿಮುಖಿ ಗಡಿಯಾರ'
ಸದಾ ವಾಹನಗಳ ಹಾಗೂ ಜನಸಂದಣಿಯ ಅಡ್ಡದಂತಿರುವ 'ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೌತ್ ಎಂಡ್ ವೃತ್ತ'ದ ಬಳಿ ಪ್ರತಿಗಂಟೆಗೂ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸುವ 'ತ್ರಿಮುಖಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ' ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಶಬ್ಧ, ಶಂಖವಾದ್ಯದ ಹೊಲಿಕೆಯಿದೆ. ೨,೯೩೦ ಅಡಿಯ ಜಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಉದ್ಯಾನವನ ಇದರ ಹತ್ತಿರವಿದೆ. ಅಲ್ಲೇ '೬೧ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ' ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.ಇದನ್ನು ೨೦೧೩ ರ, ಫೆಬ್ರವರಿ,ಶನಿವಾರದಂದು ಆವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 'ಮೂರ್ಮುಖದ ಹಸಿರು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲಿನ ಗಡಿಯಾರ'ದ ಮುಖದಮೇಲೆ, ಕನ್ನಡ' ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಅಂಕೆಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಗಂಟೆ ಹೊಡೆಯುವ ಗಡಿಯಾರದ ಸುಮಧುರ ನಾದ, ಸುಮಾರು ೩ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದವರೆಗೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ.
## ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆದ್ಯತೆ
ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನಿದ್ದೆಗೆ ಅಡ್ಡಬರದಂತೆ ಬೆಳಿಗ್ಯೆ ೬ ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ೧೦ ರವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಗಂಟೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗಡಿಯಾರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 'ಬೆಳಕಿನ ಸೂಕ್ಷ ನಿಯಂತ್ರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ'ವನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಬಣ್ಣದ ಬೆಳಕು, ಬೀದಿಯನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಕಿನ ವಿಜ್ಞಾನಾಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ, ರವಿವಾರ-ತಿಳಿಗುಲಾಬಿ, ಸೋಮವಾರ-ಬಿಳಿ,ಮಂಗಳವಾರ-ಕೆಂಪು, ಬುಧವಾರ-ಹಸಿರು, ಬ್ರಿಹಸ್ಪತಿವಾರ-ಹಳದಿ, ಶುಕ್ರವಾರ-ತಿಳಿನೀಲಿ, ಮತ್ತು ಶನಿವಾರ-ಕಡುನೀಲಿ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಗಡಿಯಾರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬೆಳಕಿನ ಅಂದ-ಚೆಂದ, ಜನರನ್ನು ದಂಗುಬಡಿಸುತ್ತದೆ. ಗಡಿಯಾರದ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಬೆಳಕು 'ಸೌರ ಶಕ್ತಿ'ಯನ್ನು ಅವಲಂಭಿದಿದೆ.
ಯೂರೊಪ್ ದೇಶದ 'ಸ್ವೀಡನ್' ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಬಗೆಯ '೪೮ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ' ಇದೆ. 'ಸೌತ್ ಎಂಡ್ ರಸ್ತೆಯ ಹತ್ತಿರ ಶೌಶಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆ' ಯನ್ನು ಮೊದಲು ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈಗ ಈ ಗಡಿಯಾರನಿರ್ಮಾಣದ ಬಳಿಕ, ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯ ಇಮ್ಮಡಿಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತಗುಲಿದ ಖರ್ಚು ೯೯ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳು.

* ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ : ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ

ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಡಾವಣೆಗಳು
ಅಟ್ಟುಕಲ್ ದೇವಸ್ಥಾನ

**ಅಟ್ಟುಕಲ್** ಎಂಬುದು ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರದ ಬಳಿಯಿರುವ ಒಂದು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ.ಇದು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಶಬರಿಮಲೆ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
ಈ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಗಿನ್ನಿಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಕಾರಣ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯದಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ ಒಲೆ ಹಾಕಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆ ಇಟ್ಟು ಪೊಂಗಲ್ (ಅಕ್ಕಿ,ಸಕ್ಕರೆ,ತೆಂಗಿನ ತುರಿ,ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ,ಹಾಲು ಹಾಕಿ ತಯಾರಿಸುವ ಪಾಯಸ) ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಕುದಿದು ಉಕ್ಕೇರಿ ಬೆಂಕಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಪದ್ಧತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದು ಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷ ವರ್ಷ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಅದು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 10 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಒಲೆ ಹಾಕಿ ಪೊಂಗಲ್ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತಿಚೆಗೆ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದ ಕಾರಣ ಅದರ ಉದ್ದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಕಡೆಯವರೆಗೂ ಮುಟ್ಟಿದೆ. ಬಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಳಿದು ಅಲ್ಲೇ ಪೊಂಗಲ್ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ದೈವಿ ಭಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಪೊಂಗಲ್ ಹಬ್ಬವು ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ಭರಣಿ ಸಲುವ ಕಾರ್ತಿಕ ನಕ್ಷತ್ರದ ಮಕರ ಮಾಸ ಅಥವಾ ಕುಂಭ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ, 10 ದಿವಸ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿಯರು ಸಹ ಅತ್ಯದಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಜಾತ್ರೆ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಮುಳಗುಂದ

**ಮುಳಗುಂದ** ಇದು  ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ   ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳ. ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ, ಗಂಗ, ಕಲ್ಯಾಣ,ಚಾಲುಕ್ಯ,ಕಳಚುರಿ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಂಶಗಳ ಕಾಲದ ಸುಮಾರು ೨೦ ಶಾಸನಗಳು ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಹಿಂದೆ ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದ

ಗದಗಿನ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 19 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.  ಜನಸಂಖ್ಯೆ 14,535 (1931).  ಗ್ರೀಕ್ ಭೂಗೋಳಕಾರ ಟಾಲೆಮಿಯ ಬರೆಹದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿರುವ ಮೊರಾಂಡ್ ಮುಳಗುಂದ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ, ಗಂಗ, ಕಲ್ಯಾಣದ ಚಾಲುಕ್ಯ, ಕಳಚುರಿ, ಹೊಯ್ಸಳ ಮೊದಲಾದ ರಾಜವಂಶಗಳ ಕಾಲದ ಸುಮಾರು 20 ಶಾಸನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.  ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೆ ಬೆಳ್ವೊಲ-300ರಲ್ಲಿ ಮುಳಗುಂದ-12 ಎಂಬ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮಂಡಲವಾಗಿದ್ದು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತು.

ಇಲ್ಲಿದ್ದ ಜಿನಭವನಗಳು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಿಕಾವಾಟದ ಯತಿಗಳ ಪರಂಪರೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಜೈನಧರ್ಮೀಯರಿಗೆ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿತ್ತು.

## ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ 
ಕನ್ನಡ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ಊರು ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.  ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿಯ ದೀರ್ಘೋಕ್ತಿರ್ನಯಸೇನಸ್ಯ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾದ ನಯಸೇನ ಮುಳಗುಂದದವ.

1047ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪುರಾಣ ರಚಿಸಿದ ಮಲ್ಲಿಷೇಣಯತಿ ಆ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಮುಳಗುಂದ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಮುಗಿಸಿದುದಾಗಿ ಆ ಗ್ರಂಥದ ಪದ್ಯವೊಂದರಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.  ಈತ ನಾಗಕುಮಾರಕಾವ್ಯ, ಭೈರವಪದ್ಮಾವತೀಕಲ್ಪ, ಸರಸ್ವತೀ ಮಂತ್ರಕಲ್ಪ ಎಂಬ ಇತರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕೂಡ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.  ಕೈವಲ್ಯದರ್ಪಣ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ಹಾಗೂ ಅನುಭಾವ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಬಾಲಲೀಲಾ ಮಹಾಂತ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು (ನೋಡಿ- ಬಾಲಲೀಲಾ-ಮಹಾಂತ-ಶಿವಯೋಗಿ) ಮುಳಗುಂದದಲ್ಲಿದ್ದರು.  ಅದರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗವಿಮಠ ಇಲ್ಲಿಯೆ ಇದೆ.

## ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು 
ಇಲ್ಲಿ ಕುಂಭೇಶ್ವರ, ನಗರೇಶ್ವರ, ಪೇಟೆ ಬಸಪ್ಪ, ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ, ರಾಮದೇವ ನಾರಾಯಣದೇವ ಎಂಬ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳೂ ಚಂದ್ರನಾಥ ಬಸದಿ, ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಬಸದಿ ಹಿರಿಬಸದಿ ಎಂಬ ಜೈನಬಸದಿಗಳೂ ವೀರಶೈವರ ಅಂದಾನೇಶ್ವರಸ್ವಾಮಿ ಮಠವೂ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.  ಪುರಾತನ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಾಳಾಗಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.  ಚಾವಣಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಶಾಸನಗಳು, ನಾರಾಯಣದೇವರ ಗುಡಿಯ ಮುಂದಿನ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭ ಈ ಮಾತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ.  ಈ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭ ಈ ಮಾತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಈ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಬಸದಿಯೊಂದರ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಮಾನಸ್ತಂಭ.  ಇದನ್ನು 977ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಸಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೈದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ಶಾಸನ ಸಾರುತ್ತದೆ.  ಮುಳಗುಂದ 1848ರ ತನಕ ತಾಸಗಾಂವ್ ಜಹಗೀರಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತು.

ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆ
ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ

**ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ**ಯು ಹಂದಿಯಂತೆ ಮೈಮೇಲೆ ಮುಳ್ಳು ಇರುವ ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಾಣಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ.

ಮುಳ್ಳುಹಂದಿಗಳು ರಾಡೆಂಷಿಯ ಗಣದ ಹಿಸ್ಟ್ರಿಸಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಸ್, ಅತಿರೂರಸ್, ಟ್ರೈಕಿಸ್ ಮುಂತಾದ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಈ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ದಂಶಕಗಳು. ಇಲಿ, ಅಳಿಲು, ಮೊಲ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಬಂಧಿಗಳು. **ಪಾರ್ಕ್ಯುಪೈನ್** ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರುಳ್ಳ ಇವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ **ಕಣೆಹಂದಿ**ಗಳೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುಳ್ಳುಹಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಲಿಹಂದಿಗಳು, ಈ ಎರಡು ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪ್ರಾಣಿವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಉಭಯಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಮೈಮೇಲೆ ಬಿರುಸಾದ ಮುಳ್ಳುಗಳಿರುವುದು.

## ಹಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಜಾತಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ 
ಹಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಜಾತಿಯ ಮುಳ್ಳುಹಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 6 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಯೂರೊಪ್, ಆಫ್ರಿಕ, ಭಾರತ, ಸುಮಾತ್ರ, ಜಾವ, ಬೋರ್ನಿಯೊಗಳ ಹಾಗೂ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಹಲಕೆಲವು ದ್ವೀಪಗಳ ಅರಣ್ಯಗಳು, ಬೆಟ್ಟಗಳು ಇವುಗಳ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನೆಲೆಗಳು.

## ದೇಹರಚನೆ 
ಇವುಗಳ ದೇಹದ ಸರಾಸರಿ ಉದ್ದ 600-800 ಮಿಮೀ; ತೂಕ 18-30 ಕೆ.ಜಿ. ಸುಮಾರು 125-150 ಮಿಮೀ ಉದ್ದದ ಬಾಲ ಉಂಟು. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗ ದೃಢವೂ ಉದ್ದವೂ ಆದ ಟೊಳ್ಳು ಕಣೆಗಳ (ಮುಳ್ಳುಗಳ) ಕವಚದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಬಣ್ಣ ಕಗ್ಗಂದು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮುಳ್ಳಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಿಳಿ ಇಲ್ಲವೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಗಳುಂಟು. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದದ ಮುಳ್ಳುಗಳೂ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಕ್ಕತ್ತಿನ ಮೇಲೂ ಮುಳ್ಳುಗಳಿವೆ. ಮೈಯಿಯ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒರಟಾದ, ನೆಟ್ಟನೆಯ ಬಿರುಗೂದಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಇವೆ. ಹುಟ್ಟುವ ಮರಿಗಳ ಮೈಮೇಲೂ ಮುಳ್ಳುಗಳಿರುವುವು. ಆದರೆ ಇವು ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದ ತರುವಾಯ ಬಿರುಸಾಗುವುವು. ಈ ಜಾತಿಯ ಮುಳ್ಳುಹಂದಿಗಳ ಮುಂಗಾಲುಗಳಲ್ಲಿ 4 ಬೆರಳುಗಳೂ ಹಿಂಗಾಲುಗಳಲ್ಲಿ 5 ಬೆರಳುಗಳೂ ಇವೆ. 

## ಆಹಾರ 
ಇವು ನಿಶಾಚರಿಗಳು. ಇವುಗಳ ಆಹಾರ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ತೊಗಟೆ, ಬೇರು, ಗೆಡ್ಡಗೆಣಸು, ಹಣ್ಣು ಇತ್ಯಾದಿ. ಸತ್ತಪ್ರಾಣಿಯ ದೇಹಗಳನ್ನೂ ಮೂಳೆ ದಂತಗಳನ್ನೂ ತಿನ್ನುವುದೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.

## ವೈರಿ ಎದುರಾದಾಗ 
ವೈರಿಗಳೆದುರಾದಾಗ ಪಲಾಯನವೇ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಗ. ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಓಡಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಠಿಣ ಎನಿಸಿದಾಗ ಶತ್ರುವಿಗೆ ಬೆನ್ನಾಗಿ ನಿಂತು, ಕಣೆಗಳನ್ನು ನಿಮಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕಣೆಗಳು ಟೊಳ್ಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕಟಕಟ ಸದ್ದು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ವೈರಿ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಿರ ಬಂದರೆ ಕಣೆಗಳನ್ನು ಅದರತ್ತ ಎಸೆಯುವುದೂ ಉಂಟು.

## ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ 
ಇವುಗಳ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ ಶ್ರಾಯ ವಸಂತ. ಒಂದು ಸೂಲಿಗೆ 1-4 ಮರಿಗಳು ಹುಟ್ಟುವುವು. ಗರ್ಭಾವಧಿ ಸುಮಾರು 112 ದಿನಗಳು. ಇವು ಸುಮಾರು 20 ವರ್ಷ ಬದುಕಿರುವುವು. ಇವುಗಳ ಮಾಂಸ ಬಲು ರುಚಿಕರವಾಗಿರುವುದೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Wildlife Conservation: Porcupine – African Wildlife Foundation
* "Resource Cards: What About Porcupines?"  – Pacific Northwest National Laboratory
* *Porcupine control in the western states* – University of North Texas Digital Library
* The Complete Resource To Keeping Porcupines As Pets

ವರ್ಗ:ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಮೂತ್ರಕೋಶ

**ಮೂತ್ರಕೋಶ** (ಯೂರಿನರಿ ಬ್ಲ್ಲಾಡರ್)  ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಮೂತ್ರವನ್ನು ಕೂಡಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಕೋಶವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಯುಕ್ತವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದು,ಪೇಶಿಲೋಳೆಪೊರೆಯುಕ್ತ ಇರುವುದರಿಂದ ಮೂತ್ರವು ಸದಾ ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕುತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ವರ್ಗ:ಅಂಗಗಳು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ತಾಮಸ್ ಮೂರ್

**ತಾಮಸ್ ಮೂರ್** (೧೭೭೯-೧೮೫೨) ಒಬ್ಬ ಐರ್ಲೆಂಡ್ದೇಶದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿ,ಗೀತೆ ರಚನಕಾರ ಹಾಗೂ ಗಾಯಕ. ಜನನ ಡಬ್ಲಿನ್‍ ನಲ್ಲಿ.ತನ್ನ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* 

* Thomas Moore index entry at Poets' Corner
* Moore's Irish Melodies, arranged by C. V. Stanford

* Thomas Moore melodies by 'machinehay' on YouTube
* 

ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು
ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ

**ಐಕೋನೋಗ್ರಫಿ** ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ, ಚಿತ್ರಗಳ ವಿಷಯ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು: ಚಿತ್ರಿಸಲಾದ ವಿಷಯಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ವಿವರಗಳು, ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಇತರ ಅಂಶಗಳು. ಐಕಾನೋಗ್ರಫಿ ಶಬ್ದವು ಗ್ರೀಕ್ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

## ಐಕಾನೋಗ್ರಫಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು
ಚಿತ್ರಗಳ ವಿಷಯದ ವಿಶೇಷ ಗಮನವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಆರಂಭಿಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜಿಯೊ ವಾಸಾರಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಫ್ಲಾರೆನ್ಸನ  ಪಲಾಝೊ ವೆಚಿಯೊದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಜಾರ್ಜಿಯೊ ವಾಸಾರಿ, ಸುಸಂಗತವಾದ ಸಮಕಾಲೀನರಿಗೆ ಸಹ ಅಂತಹ ಕೃತಿಗಳು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 17 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ತನ್ನ ಸಮಯದ ಕಲಾವಿದ ಜೀವನಚರಿತ್ರಕಾರನಾದ ಜಿಯಾನ್ ಪಿಯೆಟ್ರೊ ಬೆಲ್ಲೊರಿ, ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿಲ್ಲ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ   ವ್ಯಕ್ತಿ  ಅಮೋರ್ನ ಲೆಸ್ಸಿಂಗ್ನ ಅಧ್ಯಯನವು (1796) ತಲೆಕೆಳಗಾದ ಟಾರ್ಚ್ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇತರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಡಾಲ್ಫೆ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಡಿಡ್ರಾನ್ (1806-1867), ಆಂಟನ್ ಹೆನ್ರಿಚ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗರ್ (1825-1891), ಮತ್ತು ಎಮಿಲೆ ಮೇಲೇ (1862-1954) ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಲಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ  ಐಕೋನೋಗ್ರಫಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲೆಯ ಪರಿಣಿತರ, ಈ ಅವಧಿ ಅಧ್ಯಯನದ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳು ಸಮಯದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸೌಂದರ್ಯದ ವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಅಪವಿತ್ರ ಎರಡೂ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.

## ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಐಕಾನೊಗ್ರಫಿ
ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಅಬ್ರಹಾಮಿಕ್ ನಂಬಿಕೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಗಳು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಐಕಾನೊಗ್ರಫಿವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಶತಮಾನಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

## ಭಾರತೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಐಕೊನೋಗ್ರಫಿ
ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳ ಐಕಾನೊಗ್ರಫಿ ಮತ್ತು  ಸಂತಚರಿತೆ ಆಚರಣೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಮುದ್ರೆ ಅಥವಾ ಸನ್ನೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ, ವಜ್ರ, ದಾದರ್, ಛತ್ರ, ಸವಸ್ಟಿಕಾ, ಫರ್ಬಾ ಮತ್ತು ದಂಡದಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಕರಗಳಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕಲೆಯಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ಔರೆಲಾ ಮತ್ತು ಹಾಲೋ, ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು  ಇತರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಎಲಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಅಥವಾ ಮಹಾಭುತವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಣ್ಣದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟುಗಳಿಂದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಜಾ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳು ಇತರ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ತಂತ್ರ ಕಲೆ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗೂಢವಾದ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು; ಇದು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಕಲೆಯ ವಿಶೇಷವಾದ ಪ್ರಬಲ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.  ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಹಲವಾರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಆಗಾಮಾ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಪಠ್ಯಗಳಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಟ್ಯಾಲ್ಮಾನಾ ಮತ್ತು ಐಕಾನ್ನ ಅನುಪಾತವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನರಸಿಂಹ ವಿಷ್ಣು ಅವತಾರವು ಕೋಪದ ದೇವತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯುತ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಿತ್ರಣಗಳು, ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರೂ ಸಹ, ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬೌದ್ಧ ಚಿತ್ರಣದ ಪ್ರಬಲ ವಿಧವಾಗಿದೆ, ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಹಾರ ಅಥವಾ ಬುದ್ಧನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅವನ ಹಿಂದಿನ ಜೀವನದ ಕಥೆಗಳ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ನಾಥ್, ಅಜಂತಾ, ಮತ್ತು ಬೊರೊಬುಡರ್, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಹಿಂದೂ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ನಿರೂಪಣೆಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಮರ ಜೀವನಗಳ ಚಿಕಣಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಲೆ
ಆರ್. ಆರ್. ಹಂಚಿನಾಳ

**ಆರ್. ಆರ್. ಹಂಚಿನಾಳ**ರು ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಿಜಾಪೂರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಬಲೇಶ್ವರ ಗ್ರಾಮದವರಾಗಿದ್ದು ಧಾರವಾಡ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರು.

 

ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು
ಹೆಚ್.ಎ. ಪ್ರಭಾಕರ ರಾವ್

**ಎಚ್ . ಎ. ಪ್ರಭಾಕರರಾವ್ ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ. (ಅಗ್ರಿ) ಹೊಸಬಾಳೆ** 
### ಪರಿಚಯ 
_______________________

ಎಚ್ . ಎ. ಪ್ರಭಾಕರ ರಾವ್,  ಇವರು ಗ್ರಾಮಾಂತರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಉತ್ತಮ ಸಮಾಜ ಸೇವಕರಾಗಿ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ತಂದೆ ಶ್ರೀ ಅನಂತಪ್ಪ ಹೆಗಡೆ ; ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಕೊಲ್ಲೂರಮ್ಮ.ನವರು.  ಇವರ ಪತ್ನಿ ಸಿರ್ಸಿತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶ್ರೀಮತಿ ಜಾಹ್ನವಿಯವರು. ಇವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗ - ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಬಿಎಎಂಎಸ್ ಮಾಡಿ ಎಂ.ಡಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

### ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ  ಮತು ಉದ್ಯೋಗ: 
____________________________________

ಇವರು ಶಿವಮೊಗ್ಗಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಸೊರಬ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹೊಸಬಾಳೆಯಲ್ಲಿ ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಹೊಸಬಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ , ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೊರಬದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ದ ಇಂಟರ್ ಮೀಡಿಯೇಟ್ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿಯೂ , ಬಿಎಸ್ ಸಿ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು.
ಇವರು ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಯಾವುದೇ ನೌಕರಿಗೆ ಹೋಗದೆ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಅಡಿಕೆ ಭಾಗಾಯ್ತಿನ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನೇ ಹೊಸಬಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

### ಸಮಾಜ ಸೇವೆ : 
___________________________________

೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಅಡಿಕೆ ತೋಟಗಳಿಗೆ ಶೀತಬಾಧೆಯಿಂದ ಮರಗಳು ಸಾಯತೊಡಗಿದವು. ಆಗ ,ಸಾಗರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಅಡಿಕೆ ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಂಘದವರು ಇವರ ಸಹಾಯ ಸಲಹೆ ಕೇಳಿದರು; ಅದೇಸಂಘದ ಉಪಾದ್ಯಕ್ಕ್ಷರಾಗಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದರು. . ಇವರು ಸಾಗರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತೋಟಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಸಲಹೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿದರು. ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರಾಗಿ ೧೯೭೦ರ ಜಪಾನಿನ ಎಕ್ಷಪೋ ೭೦ ಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ವರದಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.  ೧೯೮೪ರ  ಶೃಂಗೇರಿ ಅಡಿಕೆ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸಾಗರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.
*ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಅಡಿಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ೧೩ ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ತೋಟಗಾರ‍್ಸ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕೋಆಪರೇಟಿವ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಷೇರು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಿ ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕಾರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
ಸಾಗರದ ಮಲೆನಾಡು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ (ಲಾಲಬಹದ್ದೂರು ಕಾಲೇಜು ಸಮುಚ್ಚಯ)ದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
*ಸೊರಬ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೃಷಿಕ ಸಮಾಜದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಗ್ರಾಮದ ಶಾಲೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ದೇವಾಲಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ದ್ದು ಸಮಾಜದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ್ರಾಗಿ ದುಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠದ ಸೀಮಾ ಪರಿತ್ತಿನ ಮುಖ್ಯ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 
*ಇವರ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯನ್ನು  ಪರಿಗಣಿಸಿ ಶ್ರೀ ಅಖಿಲ ಹವ್ಯಕ ಮಹಾಸಭಾದವರು ೨೪-೧-೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಂನ್ಮಾನ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ.

### ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯ : 
ಇವರು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ವಿಭಜಿತ ಕುಟುಂಬವಾದ ತಮ್ಮ ಹೊಸಬಾಳೆ ಕುಟುಂಬದ ಒಂಭತ್ತು ತಲೆಮಾರುಗಳ ವಂಶ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಅಚ್ಚುಹಾಕಿಸಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಆಯಾ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇರೀತಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವೃಕ್ಷ ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಲು ಕರೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಈಅವಿರತ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಕೃಷಿಕಾರರೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

### ಆಧಾರ : 
_____________________

ಎಚ್ ಎ. ಪ್ರಭಾಕರರಾವ್ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ (ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆ-ಜೀವನದ ಆರು ದಶಕಗಳ ಮೆಲಕು) ಮತ್ತು ಅವರ ಮುದ್ರಿತ ಬಯೋಡೇಟಾ.
### ನೋಡಿ : 
*ಹವ್ಯಕ 

----------

ವರ್ಗ: ಸಮಾಜ ಸೇವೆ
ಕಲ್ಗುಂಡಿ ಶ್ರೀ ಗುರು ಮರುಳಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ

thumb|right|Kalgundi Sri Marulasidheshwara swami
thumb|right|Kalgundi Sri Rama

**ಶ್ರೀ ಗುರು ಮರುಳ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ** ದೇವಾಲಯವು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲೋಕಿನ ಕಣಕಟ್ಟೆ  ಹೋಬಳಿಯ ಕಲ್ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು 
ಪ್ರಮುಖವಾದ  ದೇವರುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  **ಶ್ರೀ ಗುರು ಮರುಳ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ**,**ಶ್ರೀ ರಾಮ**, **ಶ್ರೀ ಜಟ್ಟಿಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ**, **ಶ್ರೀ ಕೆಂಚಾಂಬ ದೇವಿ.**
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪೂಜ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳುನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಸೋಮವಾರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
ಇರುತ್ತವೆ. ಸೋಮವಾರದಂದು ಶ್ರೀ ಗುರು ಮರುಳ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋಮವಾರದಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಾಧಿಗಳು
ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಿಂದ **ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವರ ಜಾತ್ರಮಹೋತ್ಸವ** ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಗಂಗಾಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ದೇವಾಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ  ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವರ ಉತ್ಸವದೊಂದಿಗೆ ಗಂಗೆಯನ್ನು ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಿಂದ ಶ್ರೀ ಗುರು ಮರುಳ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವರ ಜಾತ್ರಮಹೋತ್ಸವವು 9 ದಿನ ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ದಿನ ಸಾಯಂಕಾಲ ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವರ ಉತ್ಸವಗಳು ನೆಡೆಯುತ್ತವೆ. ಬಿಲ್ವಪತ್ರೋತ್ಸವ, ಅಶ್ವತೋತ್ಸವ, ಗಜೆಂದ್ರೋತ್ಸವ, ಸರ್ಪೋತ್ಸವ, ಪಲ್ಲಕಿ ಉತ್ಸವ,ಸೂರ್ಯಮಂಡಲ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಬೃಂದಾವನ ಉತ್ಸವ. ಬೃಂದಾವನ ಉತ್ಸವದಿನದಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವಿಶೇಷ ಹೋಮ, ಅಭಿಷೇಕಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ದಿನದಂದು **ಬಸವನಪಟ್ಟ** ವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು **ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವರ ರಥಕ್ಕೆ ಕಳಶ ಸ್ಥಾಪನೆ** ಮಾಡಲಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.9ನೇ ದಿನ ಅಂದರೆ  ಶ್ರೀ ರಾಮನವಮಿಯ ದಿನದಂದು **ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವರ ರಥೋತ್ಸವ** ಬಹಳ ವಿಜ್ರಂಬಣೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ರಥೋತ್ಸವದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಗುಂಡಿಯ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ  **ಶ್ರೀ ಕಲ್ಲುಕೋಡಮ್ಮ ದೇವಿಯ ರಥೋತ್ಸವವು** 
ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತಾಧಿಗಳು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ  ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವರ ಹನುಮಂತೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಉಯ್ಯಾಲೆ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಥೋತ್ಸವದ ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹೋಳಿಹಬ್ಬ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ  **ಶ್ರೀ ಜಟ್ಟಿಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಧೂಳುಮೆರವಣಿಗೆ** ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಾಧಿಗಳು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಶ್ರೀ ಗುರು ಮರುಳ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಕೇಳಿ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಗುರು ಮರುಳ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂಲಸ್ಥಾನವು ಬಳ್ಳಾರಿ ಜೆಲ್ಲೆಯ ಕೂಡ್ಲಿಗಿ ತಾಲೋಕಿನ ಉಜ್ಜಿನಿಯಲ್ಲಿದೆ. History of Sri Guru Marulasiddeshwara swamy read this page **Ujjaini-Marulasiddeshwara-temple**

ಕಲ್ಗುಂಡಿ ಶ್ರೀ ಗುರು ಮರುಳಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು **ದೇವಾಂಗ ಸಂಘದ ಮರುಳಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಭಕ್ತಮಂಡಳಿಯವರು** ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

## 2013 Sri Rama navami photos

ಚಿತ್ರ:kalgundi srirama4.jpg|Sri Ramanavami photos
ಚಿತ್ರ:kalgundi srirama5.jpg|Sri Ramanavami photos 
ಚಿತ್ರ:kalgundi srirama6.jpg|Sri Ramanavami photos
ಚಿತ್ರ:kalgundi srirama7.jpg|Sri Ramanavami Ratha and Sri Guru Marulasidheshwara swami Temple

## Photo Gallery & Video 

ಚಿತ್ರ:kalgundi marulasidheshwara.jpg|Sri Marulasidheshwara swami
ಚಿತ್ರ:kalgundi srirama.jpg|Sri Rama
ಚಿತ್ರ:kenchamba dhevi.jpg|Sri Kenchamba dhevi

## 2012 Sri Rama navami photos 

ಚಿತ್ರ:kalgundi srirama1.jpg|Sri Ramanavami photos
ಚಿತ್ರ:kalgundi srirama2.jpg|Sri Ramanavami photos 
ಚಿತ್ರ:kalgundi srirama3.jpg|Sri Ramanavami photos

ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಕೆ. ಪಿ. ರಾವ್

**ಕಿನ್ನಿಕಂಬಳ ಪದ್ಮನಾಭ ರಾವ್** (ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೯, ೧೯೪೦), ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪಿತಾಮಹರೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಈಗ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಕೀಲಿಮಣೆಯ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ('ನುಡಿ' ವಿನ್ಯಾಸ) ರೂಪಿಸಿದ್ದು ಶ್ರೀ ಕೆ. ಪಿ. ರಾವ್ ಅವರ ಸಾಧನೆ.

## ಜನನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ 
* ಜನನ ೧೯೪೦ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೯ರಂದು, ಮಂಗಳೂರು ಬಳಿಯ ಕಿನ್ನಿಕಂಬಳದಲ್ಲಿ.  
* ಕಿನ್ನಿಕಂಬಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜು ವ್ಯಾಸಂಗ.  
* ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಬಿಎಸ್ಸಿ ಪದವಿ. 

### ಕುಟುಂಬ 
* ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಮತಿ ನಿರ್ಮಲ ಉಡುಪಿಯವರು, ವಿವಾಹವಾದದ್ದು ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ.  
* ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ನಾಲ್ವರು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು.

## ಉದ್ಯೋಗ 
* ಮೊದಲಿಗೆ ಮುಂಬಯಿಯ ಟಾಟಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ರೀಸರ್ಚ್(ಟಿಐಎಫ್‌ಆರ್)ನ ಆಣುಶಕ್ತಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರು. 
* ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ ಪ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದಾಗ ಅಕ್ಷರಗಳೊಡನೆ ಒಡನಾಟದ ಪ್ರಾರಂಭ. 
* ಮುಂದೆ ಮಾನೋಟೈಪ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಕ್ವಾರ್ಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ - ಅಡೋಬಿ ಸಿಸ್ಟಂಸ್  ಮುಂತಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ, ಮಣಿಪಾಲ ಸಮೂಹದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಣೆ.

## ಸಾಧನೆಗಳು
* ಸಿಂಧೂ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಸಿ ಮುದ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ. 
* ಉಚ್ಚಾರಣಾತ್ಮಕ ತರ್ಕ ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸೃಷ್ಟಿ. ಇದೇ ತರ್ಕ ಬಳಸಿ ಕನ್ನಡದ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ವಿನ್ಯಾಸ ತಯಾರಿಕೆ. 
* ಕನ್ನಡದ ಪದಸಂಸ್ಕಾರಕ ತಂತ್ರಾಂಶ 'ಸೇಡಿಯಾಪು' ರಚಿಸಿ ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಹಿರಿಮೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು 
* ಕನ್ನಡ ಕೀಲಿಮಣೆ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಕೀಲಿಮಣೆ ವಿನ್ಯಾಸ'ವೆಂಬ ಮಾನ್ಯತೆ.  
* ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಸಮರ್ಪಣೆ.  
* ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಸನ್ಮಾನ.
* ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
* ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
* ೨೦೧೩ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘದಿಂದ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಕೃತಿ "ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕನ್ನಡ ಕೆ. ಪಿ. ರಾವ್" ಪ್ರಕಟಣೆ
* ೨೦೧೩ ರ  ಸಾಲಿನ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
* ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ 'ಕಾರಂತ ಬಾಲವನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'

## ಕೃತಿಗಳು
ರಾವ್ ಅವರು 'ವರ್ಣಕ' ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ ಅಂಕಿತ ಪ್ರಕಾಶನದಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ.

## ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ

File:VCA 2016 inagural function.JPG|thumb|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ ಸಭಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಡಾ.ಕೆ.ಪಿ.ರಾವ್ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವಿಕೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
* ಶ್ರೀನಿಧಿ ಬರೆದ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್ ಜನಕನ ಕಥೆ
* 'ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕೆ. ಪಿ. ರಾವ್' ಪುಸ್ತಕ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ
* ಕಂಪ್ಯೂಟರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಸಿದ ಕತೆ 
* ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ, ಡಿಸೆಂಬರ್, ೬, ೨೦೧೪, 'ಕೆ.ಪಿ.ರಾವ್ ಸಂದರ್ಶನ; ಸ್ವರ ವೈವಿಧ್ಯದ ಉಳಿವಿಗೆ ಹೊಸ ಫಾಂಟ್'
* Software expert KP Rao launches new all-in-one font 'Apara'

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೪೦ ಜನನ
ವರ್ಗ:ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಚಿಟ್ಟು ಮಡಿವಾಳ

**ಚಿಟ್ಟು ಮಡಿವಾಳ** (Indian Robin) ಒಂದು ಪಕ್ಷಿ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯ ಗಾತ್ರದ್ದು. ಮಡಿವಾಳ ಹಕ್ಕಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಈ ಹಕ್ಕಿಯು *ಮಸ್ಕಿಕ್ಯಾಪಿಡೇ* ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು *ಸ್ಯಾಕ್ಸಿಕೊಲಾಡೀಸ್ ಫ಼್ಯೂಲಿಕೇಟಸ್*.

ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲ್ಲುಛಾವಣಿ, ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಬೇಲಿ ಪೊದೆಗಳು ಅಥವಾ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅತ್ತ ಇತ್ತ ತಿರುಗಿ ನೋಡುತ್ತ ಅಹ್ಲಾದಕರ ಸ್ವರಗೈಯ್ಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ತೆರೆದ ಬಯಲುಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಜೋಡಿಯಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ.

## ವಿವರಣೆ
ಚಿಟ್ಟು ಮಡಿವಾಳ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಬಾಲದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚ ಕೆಂಗಂದು ಬಣ್ಣವಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗಂಡು ಚಿಟ್ಟು ಮಡಿವಾಳಗಳು ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಬೂದುಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೂದುಗಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಬಾಲದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಕೆಂಗಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಓಡಾಡುವುದು ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳ ವಿಶೇಷ.

## ಆಹಾರ
ಕಾಡು ವಿರಳವಾಗಿರುವೆಡೆ ಅಥವಾ ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಜೇಡ, ನೊಣ ಮುಂತಾದ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆ, ಹಲ್ಲಿ, ಓತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವು ಆಹಾರಾನ್ವೇಷಣೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ.

## ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ಇವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಮಯವು ಸ್ಥಳ ಬದಲಾವಣೆಯಾದಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇವು ಜೂನ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಮುಂಗಾರಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ ನಡೆಸಿದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ದಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್‌ದಿಂದ ಜೂನ್‍ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ಟ್‌ದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಸಂತಾನ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಪಕ್ಷಿಯು ಮಧುರವಾಗಿ ಸಿಳ್ಳೆ ಹಾಕಿ ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಹಾಡುವಾಗ ತನ್ನ ಎದೆಯನ್ನು ಉಬ್ಬಿಸಿಕೊಂಡು, ಹೆದರಿಸುವಂತೆ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತುತ್ತ ಬಾಲ ತನ್ನ ಬೆನ್ನಮೇಲೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

### ಗೂಡು ಮತ್ತು ಮರಿ ಮಾಡುವಿಕೆ
ಚಿಟ್ಟು ಮಡಿವಾಳಗಳು ಹುಲ್ಲು, ಹತ್ತಿ, ಬಟ್ಟೆ ಚೂರು, ಪುಕ್ಕ, ಕೂದಲು, ಹಾವಿನ ಪೊರೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕಲ್ಲುಗಳ ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಟೊಳ್ಳು ರಚಿಸಿ ಗೂಡುಕಟ್ಟಿ ನೀಲಿ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿರುವ 3 ರಿಂದ 5 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ 10 ರಿಂದ 12 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಯು ಮಾತ್ರ ಕಾವು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮರಿಗಳಿಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳೆರಡೂ ಆಹಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಯು ಆಹಾರವನ್ನು ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ನಂತರ ಹೆಣ್ಣು, ಮರಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.

## ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ
ಅರೆ ಮಲೆನಾಡು ಮತ್ತು ಬಯಲು ಸೀಮೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭೂತಾನ್, ನೇಪಾಳ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಶ್ರೀಲಂಕಾಗಳ ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
* ವಿಸ್ಮಯ ವಿಶ್ವ- http://m.facebook.com/profile.php?id=321077304575520
* ವಿಸ್ಮಯ ವಿಶ್ವ/ಚಿಟ್ಟು ಮಡಿವಾಳ- http://m.facebook.com/photo.php?fbid=606496012700313
* Internet Bird Collection

ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ಟೊರಾಂಟೊ ನಗರ

**ಟೊರಾಂಟೋ**, ಕೆನಡಾ ದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ.  ಆಂಟೇರಿಯೋ ರಾಜ್ಯದ ವಾಣಿಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಟೊರಾಂಟೋ ನಗರ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಂಟೇರಿಯೋ ಸರೋವರದ ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ ದಡದ ಬಳಿಯಿದೆ. ಟೊರಾಂಟೊ, ಕೆನಡಾದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ನಗರಗಳಲ್ಲೊಂದೆಂದು ಪತ್ರಿಕೆ,ಮೀಡಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಕೆನಡಾದ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ, ೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಪರಿವಾರ ಇಲ್ಲಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಮಿಸ್ಸಿಸಾಗುವಾಸ್ ರಿಂದ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಮೊದಲು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 'ಯಾರ್ಕ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೆನಡಾದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ 'ಜಾನ್ ಗ್ರೆವ್ಸ್ ಸಿಮ್ಕೋ' ಬಹಳವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ೧೮೧೨ ರ ಕೆನಡಾ-ಅಮೆರಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೈನಿಕರು ನಗರವನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆದು ಸಂಪತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ದೋಚಿಕೊಂಡುಹೋದರು. ೧೮೩೪ ರಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರಕ್ಕೆ 'ಟೊರಾಂಟೊ' ಎಂಬ ಒಂದು ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು. ೧೮೪೯ ಮತ್ತು ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ ಆದ ಬೆಂಕಿ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರ ಬಹಳವಾಗಿ ನಲುಗಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ೧೯೯೮ ರಲ್ಲೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ೨೦೧೧ ರ ಜನಸಂಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ,ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨.೬ ಮಿ. ಈಗ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಖಂಡದ ೫ ನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.

ಇದು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಹೆಚ್ಚು ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ನಗರ. ಸುಮಾರು ೨೬ ಲಕ್ಷ ಜನ ಇಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಟೊರಾಂಟೋ ಮಹಾನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ೫೫ ಲಕ್ಷ ಜನ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಜನರೇ ಬಹಳ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ಕೆನಡಾ ದೇಶದ ಹೊರಗಡೆ.
ಟೊರಾಂಟೋ ನಗರವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲವಾದ ನಾಗರಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಟೊರಾಂಟೋ ಕೆನಡಾ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ.
## ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಜನಸಂಖ್ಯಾ-ರಿಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಕಾರ, ಸನ್.೩೦೧೧ ರಲ್ಲಿ,(The census metropolitan area) (CMA) ವಲಯದಲ್ಲಿ, 5,583,064, ಜನರಿದ್ದರು. ಗ್ರೇಟರ್ ಟೊರಾಂಟೊ ಏರಿಯ(Greater Toronto Area) (GTA)ದಲ್ಲಿ,ಅಂದರೆ, 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಸ್ ಶೂ ಪ್ರದೇಶ'ದಲ್ಲಿ, 6,054,191 ಜನರಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಟೊರಾಂಟೋನಗರದ 'ಗ್ರೇಟರ್ ಟೊರಾಂಟೋ' ಪ್ರದೇಶ ಅತಿ ಜನಜನಿತ ಕೆಂದ್ರ ಬಿಂದುವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಅದರ 'ಕಾಸ್ಮೊಪಾಲಿಟನ್' ಮತ್ತು 'ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ' ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಲು ಕಾರಣ, ಇದು, ವಿಶ್ವದ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರ್ಯಟಕರ ಆಶೆಯ ತಾಣವಾಗಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ. ಅವರೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು  ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ,ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ದವರದವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ೪೯% ಜನ ಹೊರಗೆ ಹುಟ್ಟಿ ಕೆನಡಾಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಲು ಹಾತೊರಿಯುವ ಜನಾಂಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಟೊರಾಂಟೋ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕೆನಡಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಅಲ್ಲವಾದರೂ  ವಾಣಿಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಎನ್ನುವಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿದೆ. 'ಕೆನಡಾದ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್' ಮತ್ತು 'ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತಿ ಭಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್' ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಭಾರಿ ಭಾರಿ ಆಫೀಸ್ ಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಟೊರಾಂಟೋ ಪಟ್ಟಣ ಕೆನಡಾದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಮಧ್ಯಕೆನಡಾವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನೆರೆವಾಗುವಂತೆ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು 'ಆಟ್ವಾ'ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು
ವಿದ್ಯಾ ಬಾಲನ್

**ವಿದ್ಯಾ ಬಾಲನ್** (ಜನವರಿ 1, 1978 ರಂದು ಜನನ) ಹಿಂದಿ, ಬಂಗಾಳಿ, ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ. ಹದಿನಾರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಬಾಲನ್ ಸಿಟ್ಕಾಂ **ಹಮ್ ಪಾಂಚ್** (1995) ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ನಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಹಲವಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಂತರ, ಇವರು ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. 2003 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರ **ಬಲೋ ಟೆಕೋ** ದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.2005 ರಲ್ಲಿ ಬಾಲನ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ, **ಪರಿಣಿತ**ಗೆ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ **ಲಗೇ ರಹೋ ಮುನ್ನಾ ಭಾಯಿ** (2006) ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ **ಹೇ ಬೇಬಿ** (2007) ಮತ್ತು **ಕಿಸ್ಮತ್ ಕನೆಕ್ಷನ್** (2008) ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಾಕರ್ಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಬಾಲನ್ ಐದು ಸತತ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಅವು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ **ಪಾ**, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ **ಇಶ್ಕಿಯಾ**, ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ **ನೊ ವನ್ ಕಿಲ್ಡ್ ಜೆಸ್ಸಿಕ್** ಮತ್ತು **ದರ್ಟಿ ಪಿಚ್ಚರ್** ಹಾಗು ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ **ಕಹಾನಿ**. ಈ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಒಂದು "ಸ್ತ್ರೀ ನಾಯಕ"ಎಂಬ ಟ್ಯಾಗ್ ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಕಾಲೀನ ನಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತರಾದರು.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಬಾಲನ್ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಐದು ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದರು.ಇವರಿಗೆ ೨೦೧೪ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆ.
## ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ  ತನ್ನ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ತೂಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಯಿಂದ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಸೆಳೆತರು, ಆದರೆ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು  ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ ನಾಯಕಿ ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪ್ಸ್ ಮುರಿದ ನಟಿ ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮೇಲಿಕ್ಕೇರಿದರು. ಬಾಲನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. 
thumbnail|ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ ಬಾಲನ್ ಮತ್ತು ಕಪೂರ್
ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 ರಲ್ಲಿ, ಇವರು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ರಾಯ್ ಕಪೂರರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು.
೨೦೧೩ರ **ಕನ್ನೆಸ್ ಫಿಲಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡಿದ್ದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* 

ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟಿಯರು
ನಿಕೋಸಿಯ

**ನಿಕೋಸಿಯ** ಸೈಪ್ರಸ್ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ವಿಭಾಜಿತ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರ. ನಗರವು ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ "ಹಸಿರು ಗೆರೆ" ಯಿಂದ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಉತ್ತರವು ಟರ್ಕಿಶ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಥರ್ನ್ ಸೈಪ್ರಸ್ ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಜಧಾನಿಗಳು
ಟಿಬಿಲಿಸಿ

**ಟಿಬಿಲಿಸಿ**ಜಾರ್ಜಿಯ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ.ಇದು ಕುರ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೧೪,೮೦,೦೦೦.

ಟಬಿಲಿಸೀ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ. ಕರಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 8,89,000 (1970). ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಆಚೀಚೆ ದಡಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದಿರುವ ಈ ನಗರದ್ದು ರಮ್ಯವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ, ಸಾಲುಮರಗಳಿಂದ ಅಂಚುಕಟ್ಟಿದಂತಿರುವ ಬೀದಿಗಳಿಂದಲೂ ಅನೇಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುವ ಈ ನಗರ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ ಉಯಾನ 1845ರಷ್ಟು ಹಳೆಯದು.

ಟಬಿಲಿಸೀ ನಗರದ ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಮೇನಿಯನ್ ಶೈಲಿಯವು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪೈಕಿಸೈಯಾನ್ ಕತೀಡ್ರಲ್ ಒಂದು. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಇದನ್ನು ಹಲವು ಸಾರಿ ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ದೊರೆಗಳ ಮೆಟೆಖಿ ಅರಮನೆ ಇನ್ನೊಂದು. ನಗರದಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರಾ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ, ಇರುವ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ವಿವಿಧ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಲೆ, ಕೃಷಿ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಎಪ್ಪತ್ತೈದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳೂ ರಂಗಮಂದಿರವೂ ನಾಟಕ ಶಾಲೆಗಳೂ ಇವೆ. ಇದೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರ, ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನೋದ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರ.

ಟಬಿಲಿಸೀ ಹಲವು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ, ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳ ಸಂಧಿಸ್ಥಳ. ಕಾಕಸಸ್ಸನ್ನು ದಾಟಿ ಸಾಗುವ ಮಿಲಿಟರಿ ಹೆದ್ದಾರಿ ಇದರ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಸುಕಮೀ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಕೂ ನಗರಗಳಿಗೂ ಎರವಾನಿಗೂ ತುರ್ಕಿಗೂ ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವುಂಟು. ಅಲಝನಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಟೆಲಾವಿಗೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ಇದೆ.

ಟಬಿಲಿಸೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ, ವಿದ್ಯುದುಪಕರಣ, ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂಜಿನ್, ಜವಳಿ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಚರ್ಮ ಸರಕು, ಪಾದರಕ್ಷೆ, ಪೀಠೋಪಕರಣ, ಇಟ್ಟಿಗೆ, ಪಿಂಗಾಣಿ, ಮದ್ಯತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಟಬಿಲಿಸೀ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರ. 458ರಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. 455ರಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವು ಆಧಾರಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆಗ ಜಾರ್ಜಿಯದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಎಮ್‍ಟ್ಸ್‍ಖೇಟದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಟ್ರಾನ್ಸ್‍ಕಕೇಷಿಯದ ನಡುವಣ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದರದು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಇತಿಹಾಸ. ಇದು ಹಲವು ಬಾರಿ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನರೂ 7ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಝಾಂಟೀನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳೂ ಅರಬರೂ ಇದರ ಮೇಲೆ ಒಡೆತನ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. 1122ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜಿಯರ ದೊರೆ 2ನೆಯ ಡೇವಿಡ್ ಇದನ್ನು ಗೆದ್ದು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. 1234ರಲ್ಲಿ ಇದು ಮಂಗೋಲರ ಉಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತು. 1386ರಲ್ಲಿ ತೈಮೂರ್ ಇದನ್ನು ಬಗ್ಗು ಬಡಿದ. ತುರ್ಕರು ಅನೇಕಸಾರಿ ಇದನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪರ್ಷಿಯನರು 1795ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸುಟ್ಟು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಷ್ಯನರು ಇದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು 1801ರಲ್ಲಿ. ಆಗ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 20,000. ರಷ್ಯನರು ವ್ಲಾಡಿಕಾಫ್‍ಕಾಜದ (ಈಗಿನ ಆರ್ಜಾನಿಕಿಡ್‍ಜ) ಕಾಕಸಸ್ ಮೂಲಕ ಟಬಿಲಿಸೀಗೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ವರ್ಗ:ರಾಜಧಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು
ಅಮ್ಮಾನ್

**ಅಮ್ಮಾನ್** ಇದು ಜೋರ್ಡಾನ್ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ.ಇದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಜನವಾಸವಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೪೦ ಲಕ್ಷ,ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತ್ರೀರ್ಣ ೧೬೮೦ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಇದು ಜೋರ್ಡಾನಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ,ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ.
## ವಾಣಿಜ್ಯ
ಅರಬ್ಬೀ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗವಾದ ಜೋರ್ಡಾನಿನ ರಾಜಧಾನಿ. ಬಹು ಹಳೆಯ ಊರು. ಹಿಂದೆ ಇದಕ್ಕೆ ರಬ್ಬತ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿವೆಯಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವಾಸೀ ಕೇಂದ್ರ. ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ರೈಲು ಕೇಂದ್ರವೂ ಹೌದು, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು, ಚರ್ಮ, ಬಟ್ಟೆ, ಹೆಂಚು, ಸಿಮೆಂಟ್ ಮೊದಲಾದವು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ.
## ಛಾಯಾಂಕಣ
>
File:Colorful Lovely Lights of Amman.jpg|Le Royal Hotel 
File:Alsa'adah Street. King Fisal I Square, Amman 19.JPG|Downtown Amman 
File:View of 5th circle from Wadi Saqra.jpg|View of 5th circle
File:Amman from ArRasheed.jpg|A neighborhood in Amman

>
File:World's biggest flagpolejordanamman.jpg|East Amman
|Abdoun Bridge
File:Temple of Hercules (Amman) at sunset.jpg|Temple of Hercules at the Amman Citadel
File:Amman at Night, 2009.jpg|Amman at night 
File:Aerial photograph of Amman (3).JPG|Aerial view

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Amman Street Food documentary on Youtube
* Amman Digital Community Facebook page
* Greater Amman Municipality Facebook page
* Amman public transportation map 

ವರ್ಗ:ರಾಜಧಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು
ಬಾಕು

**ಬಾಕು** ಇದು ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ. ಇದು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ(Caspian Sea) ಹಾಗೂ ಕಾಕಸಸ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೂ ಹೌದು.ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅಂದಾಜು ೨೦ ಲಕ್ಷ.
## ಛಾಯಾಂಕಣ
## Gallery

File:City of Baku 2011.jpg| Baku Bay
File:View of Bakucity, 2012.jpg| Old Baku "Icheri Sheher"
File:Nizami street baku.JPG|Nizami Street
File:Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrı.jpg|Baku Opera and Ballet Theatre
File:İsmailiyye palace, Baku, 2012.jpg|Ismailiyya building
File:Baku Maiden Tower 2010.jpg| Maiden Tower
File:Icheri sheher 01.JPG| Icheri Sheher
File:Baku philharmony front.JPG|Azerbaijan State Philharmonic Hall
File:Baku Seaside Bulevard.JPG|Baku seaside Boulevard
File:Azneft Square, Baku, 2012.jpg| Azerbaijan's Flag
File:Saadet sarayi 2.jpg| Palace of Happiness
File:Nizami street in Baku, 2010.jpg| Fountains Square
File:Rashidbehbudovstr.JPG| Rashid Behbudov Street
File:Aerial View of Baku, May 2012.jpg|Aerial view of Baku, May 2012
File:Baku, Azerbaijan.jpg|View of Baku taken from the International Space Station

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*
*Baku's profile at the Organization of World Heritage Cities website
*UNESCO World Heritage Site listing Walled City of Baku
*Photos of Baku 

ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ನಗರಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಜಧಾನಿಗಳು
ಕುವೈತ್ ನಗರ

**ಕುವೈತ್ ನಗರ** ಕುವೈತ್ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ. ಸುಮಾರು ೨೪ ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ.

ವರ್ಗ:ರಾಜಧಾನಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು
ಬನ್ನಿಕುಪ್ಪೆ

**ಬನ್ನಿಕುಪ್ಪೆ** ಗ್ರಾಮವು ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಳ್ಳೀ.

ವರ್ಗ:ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ
ಶ್ರೀ ಎಮ್.ಜಿ.ಕೋರಿ ಮತ್ತು ಡಾ.ಬಿ.ಜಿ.ಬ್ಯಾಕೋಡ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ

**ಶ್ರೀ ಎಮ್.ಜಿ.ಕೋರಿ ಮತ್ತು ಡಾ.ಬಿ.ಜಿ.ಬ್ಯಾಕೋಡ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ**ವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಈ.ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ.ಫ.ಗು.ಹಳಕಟ್ಟಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ,ವಿಜಾಪೂರ

{{Infobox
|bodyclass=vcard
|aboveclass=fn org
|above= ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಈ.ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ.ಫ.ಗು.ಹಳಕಟ್ಟಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ,ವಿಜಾಪೂರ
|subheader=**ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಇ.ಎ**
|image=
|label5= ಸ್ಥಾಪನೆ 
|data5 = ೧೯೮೨
|label15= ಪ್ರಾಚಾರ್ಯರು
|data15 =
|label23= ಸ್ಥಳ
|data23 = ಆಶ್ರಮ ರಸ್ತೆ, ವಿಜಾಪೂರ
|label24= ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ
|data24 = ೨೦೦೦
{}
|label25= ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ|ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ
|data25 =  ೭೪೦
|label26= ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ|ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ
|data26 = ೧೨೦
|label27= ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ|ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ
|data27 =http://bldeacet.ac.in
}}
**ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಈ.(ಬಿಜಾಪೂರ ಉದಾರ ಜಿಲ್ಲಾ  ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ /ಬಿಜಾಪೂರ ಲಿಬರಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಸೋಶಿಯೆಶನ್) ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ.ಫ.ಗು.ಹಳಕಟ್ಟಿ (ಡಾ.ಫಕೀರಪ್ಪ .ಗುರುಬಸಪ್ಪ .ಹಳಕಟ್ಟಿ ) ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ**ವು ವಿಜಾಪೂರ ನಗರದ  ಆಶ್ರಮ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು  **ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ**, (ಬೆಳಗಾವಿ)ದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. **ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ (ನವದೆಹಲಿ)**ಯು ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ .ಹಾಗೂ **ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ**ಯಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.  ಪ್ರಸ್ತುತ ೧೦ ಪದವಿ ಹಾಗೂ ೫ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

## **ಚರಿತ್ರೆ**
**ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ.ಫ.ಗು.ಹಳಕಟ್ಟಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ**ವು  **ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಈ.ಸಂಸ್ಥೆ**ಯಿಂದ ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿ  ವಿಜಾಪೂರ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.

## **ವಿಭಾಗಗಳು**
# **ವಾಹನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್**
# **ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್**
# **ಗಣಕಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್**
# **ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್**
# **ಉಪಕರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ  ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್**
# **ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ವಿದುನ್ಮಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್**
# **ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್**
# **ಯಾಂತ್ರಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್**
# **ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ  ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್**

## **ಆಡಳಿತ**
ಪ್ರಸ್ತುತ ** ಶ್ರೀ ಎಮ್.ಬಿ.ಪಾಟೀಲ**ರು **ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಈ.ಸಂಸ್ಠೆ**ಯ  ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

## **ಆವರಣ**
ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು  **೫೦ ಎಕರೆ** ವಿಶಾಲವಾದ ಆವರಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಆವರಣದಲ್ಲಿ  ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಟೆನ್ನಿಸ್, ಕಾಲ್ಚಂಡು, ಒಳಾಂಗಣ ಮೈದಾನ ಇದೆ.

## **ಗ್ರಂಥಾಲಯ**
ಗ್ರಂಥಾಲಯ  ಹಾಗೂ  ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರವು  **ಅತ್ಯುನ್ನತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ**  ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಎಲ್ಲ  ವಿಭಾಗದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು  ಹೊಂದಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೈನಿಕ, ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಉಂಟು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.

## **ಪ್ರವೇಶ**
ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ (೧೦+೨) **ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ**ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿದೆ. ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ,ಜಿಟಿಟಿಸಿ, ಸಿಬಿಎಸ್ಸಿ  (೧೦+೨) ಮತ್ತು ಐಸಿಎಸ್ಸಿ (೧೦+೨) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ  ಪ್ರವೇಶವಿದೆ.

## **ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ**
# **ಅರ್ಹತೆ  ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ**
# **ರಕ್ಷಣಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ**
# **ಎಸ್.ಸಿ/ಎಸ್.ಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ**

## **ಜೀವನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರ**
**ಟಿ ಸಿ ಎಸ್ (ಟಾಟಾ ಕನ್ಸಲ್ಟನ್ಸಿ  ಸರ್ವಿಸಸ್)**, ಮೈಂಡ್ ಟ್ರೀ, ಐ ಗೇಟ್, ಎಂಪಾಸಿಸ್ ಹಾಗೂ ಮುಂತಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳು ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಸಂದರ್ಶನ ನಡುಸುತ್ತವೆ.

## **ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು**
ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ.ಫ.ಗು.ಹಳಕಟ್ಟಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ,ವಿಜಾಪೂರ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ

ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ವೈಯೆನ್ಕೆ

'ವೈಯೆನ್ಕೆ ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಕರ್ತ ವೈ.ಎನ್.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು `ದೇಶಬಂಧು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ.  ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ವೈಯೆನ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಚುರುಕು ಬರಹಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾದವರು.  ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆಯಾಮ ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಕೀರ್ತಿ ಅವರದು.  ಯು.ಆರ್.ಅನಂತ ಮೂರ್ತಿ, ಗಿರೀಶ ಕಾರ್ನಾಡ, ಬಿ.ವಿ.ಕಾರಂತ, ಪಿ.ಲಂಕೇಶ, ಬಿ.ಸಿ.ರಾಮಚಂದ್ರ ಶರ್ಮ ಮುಂತಾದ ನವ್ಯ, ನವ್ಯೋತ್ತರ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವೇದಿಕೆಯಾಯಿತು.  ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಸಿನಿಮಾ, ಅಸಂಗತ ನಾಟಕ ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ಹಲವಾರು ಹೊಸತನಗಳಿಗೆ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯ ವೈಯೆನ್ಕೆ  ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡ ಸ್ಫೂರ್ತಿನೀಡಿತು.  ಹೊಸ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ದೀವಟಿಗೆಯಾಯಿತು.  ಸುದ್ದಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ, ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂರನೆಯ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಬರಹಗಾರರಾಗಿ, ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ವೈಯೆನ್ಕೆ  ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ.  ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಉದಯವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಾಗಿ ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಂಡರ್ ಕಣ್ಣುಅಂಕಣ ದೇಶ, ವಿದೇಶ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಳಕಿಂಡಿಯಾಗಿತ್ತು, ನವಿರು ಹಾಸ್ಯದ ಚಿಗುರಾಗಿತ್ತು.  ಮುಂದೆ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ನವೋಲ್ಲಾಸದ ಸಾಹಿತ್ಯ್ವ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.

ವರ್ಗ:ಚುಟುಕು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ವೈ.ಎನ್.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ|ವೈಯೆನ್ಕೆ 
ವೈ.ಎನ್.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ|ವೈಯೆನ್ಕೆ
ವರ್ಗ:ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಬೇಕಿರುವ ಲೇಖನಗಳು