open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಕೋಪಿ ಲುವಾಕ್

thumb

**ಕೋಪಿ ಲುವಾಕ್** ತಾಳೆಬೆಕ್ಕು (*ಪ್ಯಾರಾಡಾಕ್ಸರಸ್ ಹರ್ಮಾಫ಼್ರೋಡಿಟಸ್*) ತಿಂದು ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಿರುವ, ಭಾಗಶಃ ಪಚನಗೊಂಡಿರುವ ಕಾಫಿ ಚೆರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಫಿ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು **ಸಿವೆಟ್ ಕಾಫ಼ಿ** ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆರಿಗಳು ತಾಳೆಬೆಕ್ಕಿನ ಕರುಳುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದಾಗ ಅವು ಕಿಣ್ವಿಸುತ್ತವೆ. ಇತರ ಮಲವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಇವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ತಾಳೆಬೆಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಹಿಡಿದು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೋಪಿ ಲುವಾಕ್‍ನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾದ ದ್ವೀಪಗಳಾದ ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ, ಬಾಲಿ, ಸುಲವೇಸಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಟೀಮೊರ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳು ಉತ್ಪಾದಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆಯ್ಕೆ – ತಾಳೆಬೆಕ್ಕುಗಳು ಕೇವಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚೆರಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ – ಮತ್ತು ಪಚನಕ್ರಿಯೆ – ಪ್ರಾಣಿಯ ಜಠರ ವ್ಯೂಹದಲ್ಲದಿನ ಜೈವಿಕ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಕಾಫಿ ಚೆರಿಗಳ ರಚನಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ಕಾಫಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಕಾಫಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಕೆ.ಜಿ.ಗೆ €550 ರಿಂದ US$700 ವರೆಗೆ ಮುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪಾನೀಯಗಳು
ಬಾಜೀರಾಯ 1

thumb

**ಬಾಜೀರಾಯ 1** (1720-40) ಮರಾಠರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪೇಶ್ವೆಯಾಗಿದ್ದ. ತಂದೆ ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಲಾಜಿ ವಿಶ್ವನಾಥರ ಕಾಲಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೇಶ್ವೆಯಾಗಿ ರಾಜ ಸಾಹು ನೇಮಕ ಮಾಡಿದ (1720). ಬಾಜೀರಾಯನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು ವಿಸಾಜಿ. ಬಾಜೀರಾಯ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ತರುಣನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಪೇಶ್ವೆಯಾಗಿ ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ನಿಂತ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ತಂದೆಯ ಮೂಲಕ ಅಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ, ರಾಜಕಾರಣದ ಅನುಭವ ಬಾಜೀರಾಯನಿಗೆ ಆಗಿತ್ತು. ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಆಡಬೇಕಾದ ಆಟಗಳ, ಹಿಡಿತಗಳ, ಅರಿವು ಬಾಜೀರಾಯನ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದುವು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಆತ ಯುದ್ಧಾಸಕ್ತ. ಅನೇಕ ದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ.

## ಜೀವನ
ಛತ್ರಪತಿ ಸಾಹು ಮಹಾರಾಜ ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಾಜೀರಾಯನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ತಾನು ಹೆಸರಿಗೆ ದೊರೆಯಾಗಿದ್ದ. ಬಾಜೀರಾಯನಿಗೆ ದಿಲ್ಲಿಯ ಮುಗಲರ ದಕ್ಷಿಣದ ಸುಬೇದಾರ ನಿಜಾಮರ ಉಪದ್ರವ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೊದಲು ಬಾಜೀರಾಯ ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಾದ ಶಿಂಧೆ, ಹೋಳ್ಕರ್, ಪವಾರ ಮೊದಲಾದವರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಖಾನ್‍ದೇಶ, ಬಾಗಲಾಣ್ ಮತ್ತು ಮಾಳವ ಪ್ರಾಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸತ್ತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ (1723). ಗುಜರಾತನ್ನು 1724ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಿಲ್ಲಿಯ ಮುಗಲಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅಸ್ತಮಿಸಲು ಬಂದಿದೆಯೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡ. ಮುರಿದು ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಗಿಡದ ಕಾಂಡವನ್ನೇ ಕಡಿದುಹಾಕೋಣ, ಆಗ ಉಳಿದ ಶಾಖೆಗಳು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಉರುಳಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕೃಷ್ಣಾ ತೀರದಿಂದ ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ದಡದವರೆಗೆ ಮರಾಠರ ಬಾವುಟ ನೆಡಲು ಹವಣಿಸಿದ. ಹಿಂದೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಥಾನಿಕರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆದ್ದ. ಆದರೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಳಗಡೆಯೆ ಇದ್ದ ಶತ್ರುಗಳು ಪ್ರಬಲರಾಗಿ ಸೇನಾಪತಿ ತ್ರಿಂಬಕರಾವ್ ಧಾಬಡೆ ಹಾಗೂ ಕೊಲ್ಲಾಪುರದ ರಾಜ ಇವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬಾಜೀರಾಯನನ್ನು ಧಬೋಯಿ ಬಳಿಯ ಬಿಲ್ಹಾಪುರದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದರು. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಂಬಕರಾವ್ ಧಾಬಡೆ ಸೋತು ಸತ್ತ, ಇದರಿಂದ ಬಾಜೀರಾಯನಿಗೆ ಅಂತರಂಗದ ವೈರಿಗಳ ಕಾಟ ತಪ್ಪಿತು. ನಿಜಾಮನ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿ 1728ರಲ್ಲಿ ಪಾಲಖೇಡ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ. ಆಗ ನಿಜಾಮ ಸಂಧಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1729ರಲ್ಲಿ ಬುಂದೇಲಖಂಡ ರಾಜಾ ಛತ್ರಸಾಲನ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ದಂಡೆತ್ತಿಹೋಗಿ ಮಹಮ್ಮದ ವಂಗಶಾನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಛತ್ರಸಾಲನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ. ಅನಂತರ ಬಾಜೀರಾಯ ಕೊಂಕಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1735ರ ಅನಂತರ ಮಾಳವ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಚೌಥವು ಬರದಿರಲು ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದ. ಈ ಯುದ್ಧ ಚಟುವಟಿಕೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷ ನಡೆಯಿತು. ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸರದಾರರೂ ನಿಜಾಮ ಮೊದಲಾದವರೂ ಮರಾಠರ ಅಭ್ಯುದಯವನ್ನು ಸಹಿಸದಾದರು. ಮುಗಲ ದೊರೆ ನಿಜಾಮನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ. ಬಾಜೀರಾಯನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಯಸಿದ ನಿಜಾಮನಿಗೆ ಇದೇ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೆ ಭೂಪಾಲದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೋತ ನಿಜಾಮ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಇದರಿಂದ ನಿಜಾಮನಿಗೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಯಿತು. ಮರಾಠ ಸೈನ್ಯದ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 50 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮುಗಲ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಭರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ. ಇದರಿಂದ ಮರಾಠ ಶಕ್ತಿ ಇಮ್ಮಡಿಸಿ ಭಾರತದ ಬಹುಭಾಗ ಅವರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1739ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಸಾಲ್‍ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸಿನ್‍ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ. ಈ ಸಮಯಕ್ಕೆ ದಿಲ್ಲಿಯ ಮೇಲೆ ಪರ್ಷಿಯಾದಿಂದ ನಾದಿರ್ ಶಾಹ ದಂಡೆತ್ತಿ ಬಂದ. ಈ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದ ಬಾಜೀರಾಯ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ದೊರೆಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ವೈರಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸನ್ನದ್ಧನಾದ. ಆದರೆ ತನ್ನ 42ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ (1740) ಮರಣ ಹೊಂದಿದ.

## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ 
* Palsolkar, Col. R. D. *Bajirao I: An Outstanding Indian Cavalry General,* India: Reliance Publishers, 248pp, 1995, .
* Paul, E. Jaiwant. *Baji Rao – The Warrior Peshwa,* India: Roli Books Pvt Ltd, 184pp, .
* Kulkarni, Uday S. *The Era of Baji rao*, Mula-Mutha Publishers, 432pp.
* Godse, D. G. *Mastani*, Popular Prakashan, 1989 

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Shaniwar Wada – the Peshwa palace at Pune 

ವರ್ಗ:ಪೇಶ್ವೆ ವಂಶ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ರವೆ ಬೋಂಡ

alt=ರವೆ ಬೋಂಡ|thumb|ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ರವೆ ಬೋಂಡ
ರವೆ ಬೋಂಡ ಒಂದು ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ಕರಿದ ತಿಂಡಿ. ತಯಾರಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗಿದ್ದು, ತಿನ್ನಲು ರುಚಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕುರುಕುಲು ತಿಂಡಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಇರುವ ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ರವೆ ಬೋಂಡವನ್ನು ಚಟ್ನಿ ಅಥವಾ ಸಾಸ್ನೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನಬಹುದು.

## ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು 
# ಚಿರೋಟಿ ರವೆ  - ೧ ಬಟ್ಟಲು
# ಮೈದಾ ಹಿಟ್ಟು - ೧ ಬಟ್ಟಲು
# ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟು - ೧ ಬಟ್ಟಲು
# ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟು - ೧ ಬಟ್ಟಲು
# ಈರುಳ್ಳಿ - ೨
#ಹಸಿಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ - ರುಚಿಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು
# ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು - ೧ ಸಣ್ಣ ಕಟ್ಟು
# ನಿಂಬೆ ಹಣ್ಣಿನ ರಸ - ೧ ಚಮಚ
# ಉಪ್ಪು - ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು
# ಸಕ್ಕರೆ - ೧ ಚಿಕ್ಕ ಚಮಚ
# ಎಣ್ಣೆ - ಕರಿಯಲು ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು

## ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ 
ಈರುಳ್ಳಿ, ಹಸಿಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ಸಣ್ಣಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಎಲ್ಲಾ ನಾಲಕ್ಕು ಹಿಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಗಂಟುಗಳಿಲ್ಲದಂತೆ ಬೆರೆಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಈಗ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ, ಉಪ್ಪು ಸಕ್ಕರೆ, ನಿಂಬೆ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾ ದೋಸೆ ಹಿಟ್ಟಿನ ಹದಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಹಿಟ್ಟನ್ನು ರುಚಿ ನೋಡಿ ನಿಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಹದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಿ, ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಬಿಡಿ.

ದಪ್ಪ ತಳದ ಬಾಂಡಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕಾಯಲು ಇಡಿ. ಕಾದ ಎಣ್ಣೆಗೆ ಚಮಚದಿಂದ ಬೋಂಡದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಹಾಕಿ. ಮಧ್ಯಮ ಉರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಂಪಗೆ ಕರಿಯಿರಿ.

ರವೆ ಬೋಂಡ ಸವಿಯಲು ಸಿದ್ಧ.

ನಿಮ್ಮ ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪುದೀನ, ಸಬ್ಬುಸೀಗೆ ಸೊಪ್ಪು, ನುಗ್ಗೆ ಸೊಪ್ಪು, ಮೆಂತ್ಯದ ಸೊಪ್ಪು ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಇದು ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿದ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದ್ದು, ಮಸಾಲೆ ಭರಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
https://www.realbharat.org/crispy-rava-bonda-129/

ವರ್ಗ:ತಿನಿಸು
ಪಾಂತಾ ಭಾತ್

thumb
**ಪೋಯಿತಾ ಭಾತ್** ಅಥವಾ **ಪಾಂತಾ ಭಾತ್** ಅನ್ನದ ಒಂದು ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅನ್ನವನ್ನು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಇಡೀ ನೆನೆಸಿ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹೊತ್ತು ಉಪ್ಪು, ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಬಿಹಾರ್, ಒಡಿಶಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ, ತ್ರಿಪುರಾಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಹೇಲಾ ಬೈಸಾಖ್ ಅಥವಾ ಬಂಗಾಳಿ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ದಿನದಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಾಂತಾ ಭಾತ್ ತಾಜಾ ಅನ್ನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು  ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇದು ಜ್ವರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಾಂತಾ ಭಾತ್‍ನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಕರಿದ ಮೀನು ಅಥವಾ ತರಕಾರಿ ಕರಿ ಅಥವಾ ಅವಲಕ್ಕಿ, ಒಣ ಕಬ್ಬು ಅಥವಾ ತಾಳೆ ಕಾಕಂಬಿ (ಬೆಲ್ಲ) ಮತ್ತು ಮೊಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಿನ್ನುವ ಮೊದಲು ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಖಾದ್ಯ ತೈಲಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಸೋನ್ ಪಾಪಡಿ

thumb
**ಸೋನ್ ಪಾಪಡಿ** (**ಪತೀಸಾ**) ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾರತೀಯ ಸಿಹಿ ತಿನಿಸಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಘನ ಆಕಾರದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತೆಳುವಾದ ಹಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಗರಿಗರಿ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲೆಹಲ್ಲೆಯಾದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಿಡಿಯಾಗಿ, ಸುತ್ತಿದ ಕಾಗಗದ ಶಂಕುವಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಇದು ಈಗ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡ ಘನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ತಿನಿಸಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದ, ಮಾವು, ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ, ಅನಾನಸ್ ಮತ್ತು ಚಾಕಲಿಟ್‍ನಂತಹ ಹೊಸ ರುಚಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಘಟಕಾಂಶಗಳೆಂದರೆ ಸಕ್ಕರೆ, ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟು (ಬೇಸನ್), ಮೈದಾ ಹಿಟ್ಟು, ತುಪ್ಪ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಏಲಕ್ಕಿ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳು
ಅಂಬಾ ಘಾಟ್

**ಅಂಬಾ ಘಾಟ್** ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ರತ್ನಾಗಿರಿ-ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ರಸ್ತೆಯ (ರಾ.ಹೆ. ೨೦೪) ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಪರ್ವತ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ೨೦೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಘಾಟ್ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ (ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು) ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರೋಪಮ ಪರ್ವತಗಳ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಹಿತಕರ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೊಲ್ಹಾಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಹೂವಾಡಿ ಹತ್ತಿರ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಪವನ್‍ಖಿಂಡ್ ಮತ್ತು (ರೇಹನ್ ಬಾಬಾ ದರ್ಗಾ ಸೇರಿದಂತೆ) ವಿಶಾಲ್‍ಗಢ್ ಕೋಟೆಯಂತಹ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ಇದು ಕೊಲ್ಲಾಪುರದ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ಯಾರಾಗ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಳ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ.

## **ಉಲ್ಲೇಖಗಳು** 
* Pawankhind
* Ambeshwar Temple

ವರ್ಗ:ಪರ್ವತ ಕಣಿವೆಗಳು
ಹುಂಹ

**ಹುಂಹ** (ಆಂಗ್ಲಾ:‌Tigon) ಒಂದು ಗಂಡು ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯ ಮಿಶ್ರಸಂತತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದೇ   ಜಾತಿಯ ಆದರೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂತತಿಯಾಗಿದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಸಿಂಹಕ್ಕೆ ಜನಿಸುವ ಮರಿಗೆ ಸಿಂಹುಲಿ (Liger) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಪೋರ್ಟ್ ಮಾಂಟೋ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

	ಹುಂಹನ ಜೀನೋಮ್ ಎರಡೂ ಪೋಷಕರ ಅನುವಂಶಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಅದು ಎರಡೂ ಪೋಷಕರಿಂದ ಗೋಚರಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಅವು ತಾಯಿಯ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ (ಸಿಂಹಗಳು ಕಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ - ಸಿಂಹದ ಮರಿಗಳಿಗೆ  ಕಲೆಗಳಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಯಸ್ಕ ಮರಿಗಳು ಮಸುಕಾದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ) ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.  ಗಂಡು ಟೈಗಾನ್ ಹೊಂದಿರಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಕೇಸರವು ಸಿಂಹದ ಕೇಸರಕ್ಕಿಂತ ಗಿಡ್ಡದಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಟೈಗನ್‌ಗಳು ಸಿಂಹ ಅಥವಾ ಹುಲಿಗಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದೊಂದು ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಅವು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಎರಡೂ ಪೋಷಕರಿಂದ ಬೆಳವಣಿಗೆ-ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕುಬ್ಜತೆ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 180 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ತೂಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

## ಫಲವತ್ತತೆ
ಸಿಂಹುಲಿ ಮತ್ತು ಹುಂಹಗಳು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲಾರವೆಂದು ಗುಗ್ಗಿಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಬರೆದದ್ದನ್ನು ಬಹಳ ಕಾಲದ ವರೆಗೆ ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು;  ಆದಾಗ್ಯೂ, 1943 ರಲ್ಲಿ, ಸಿಂಹ ಮತ್ತು "ದ್ವೀಪ" ಹುಲಿಯ ನಡುವಿನ 15 ವರ್ಷದ ಮಿಶ್ರತಳಿಯನ್ನು ಮ್ಯೂನಿಕ್  ಹೆಲಾಬ್ರನ್ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹದೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಣ್ಣು ಮರಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯವರೆಗೂ ಬೆಳೆಯಿತು.
 
	ಭಾರತದ ಅಲಿಪೋರ್ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ, 1971 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ರುದ್ರಾನಿ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಹುಂಹವನ್ನು ಸೆಕ್ಯುಲರಾಬ್ರತಾ ಎಂಬ ಏಷ್ಯಾದ ಗಂಡು ಸಿಂಹದೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ಅಪರೂಪದ, ಮಿಶ್ರತಳಿಯನ್ನು  ಲಿಟಿಗಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ರುದ್ರಾನಿ ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಏಳು ಲಿಟಿಗನ್‌ಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭಾರೀ ಗಾತ್ರಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದವು - ಕ್ಯೂಬನಾಕನ ಎಂಬ ಲಿಟಿಗಾನ್ ಕನಿಷ್ಠ 363 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು (800 ಪೌಂಡು) ತೂಕವಿತ್ತು, ನಿಂತಾಗ ಅದರ ಭುಜದ ಬಳಿಯ ಎತ್ತರ 1.32 ಮೀಟರ್ (4.3 ಅಡಿ) ಮತ್ತು ಅದರ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ 3.5 ಮೀಟರ್ (11 ಅಡಿ) ಇತ್ತು.

	ಹೆಣ್ಣು ಹುಂಹ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಹುಲಿಯ ನಡುವಿನ ಮಿಶ್ರಜಾತಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಟೈಟಿಗಾನ್ ನ ವರದಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಟೈಟಿಗಾನ್ ಗಳು ಚಿನ್ನದ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. 1978 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ನೋಯೆಲ್ ಎಂಬ ಹುಲಿಯನ್ನು  ಶಂಬಲಾ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಂಟನ್ ಎಂಬ ಸೈಬೀರಿಯನ್ ಗಂಡು ಹುಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ಬಂಜೆ ಎಂಬುದು ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.	 1983 ರಲ್ಲಿ ನೊಯೆಲ್ ಗೆ, ನಥಾನಿಯಲ್ ಎಂಬ ಟಿಟಿಗಾನ್ ಜನಿಸಿತು. ನಥಾನಿಯಲ್ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ ಹುಲಿಯಂತೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಅದು ನೋಯೆಲ್‌ಗಿಂತ ಕಪ್ಪಾದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಅದು ತಾಯಿ ಬಳಸುವ ಮಿಶ್ರಶಬ್ದಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹುಲಿಯಂತೆ ಕೂಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಕಾಲುಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಿಂಹದಂತಿತ್ತು. ನಥಾನಿಯಲ್ ನಲ್ಲಿ  ಕೇಸರ ಬೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ನಥಾನಿಯಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಎಂಟು ಅಥವಾ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ತು ಹೋಯಿತು. ನೋಯೆಲ್ ನಲ್ಲೂ ಸಹ ಭಯಾನಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡು, ಅದು ರೋಗನಿರ್ಣಯವಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿತು.

## ಪೋಷಕ ಜಾತಿಗಳ ಸಹಬಾಳ್ವೆ 
	ಸಿಂಹುಲಿಗಳಂತೆ, ಹುಂಹಗಳು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ., ಏಕೆಂದರೆ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಹುಲಿಯ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಿಂದೆ, ಏಷ್ಯಾದ ಸಿಂಹವು ಭಾರತದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಹುಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸಿತು, ಅಲ್ಲದೆ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಹುಲಿ, ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಯಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕುನೊ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹುಲಿಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2017 ರವರೆಗೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಕೇಂದ್ರಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್

**ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಅಥವಾ ವಿತ್ತೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ**ವು ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಔಪಚಾರಿಕ ವಿತ್ತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕರೆನ್ಸಿ, ಹಣ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬಡ್ಡಿದರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿತ್ತೀಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಸಹ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನು ಟೆಂಡರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯ ಸಾಲ ನೀಡುವವರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಬ್ಯಾಂಕ್ ರನ್ಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಅಜಾಗರೂಕ ಅಥವಾ ಮೋಸದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿವೆ. ಇನ್ನೂ, ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಸೀಮಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು
ಸುಶಾಂತ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಜ್‍ಪೂತ್

**ಸುಶಾಂತ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಜ್‍ಪೂತ್** (೨೧ ಜನವರಿ ೧೯೮೬ – ೧೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೦) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಟ, ನರ್ತಕ ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರಿ.  ರಜಪೂತ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನವೆಂದರೆ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ಲಸ್‌ನ ಧಾರವಾಹಿ *ಕಿಸ್ ದೇಶ್ ಮೇ ಹೈ ಮೆರಾ ದಿಲ್* (೨೦೦೮). ನಂತರ ಇವರು ಝೀ ಟಿವಿಯ *ಪವಿತ್ರ್ ರಿಷ್ತಾ* (೨೦೦೯-೧೧) ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.
## ಜನನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಸುಶಾಂತ್ ಪಟ್ನಾದಲ್ಲಿ ೨೧ ಜನವರಿ ೧೯೮೬ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.  ಇವರ ಪೂರ್ವಜರ ಮನೆ ಬಿಹಾರದ ಪೂರ್ಣಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವರ ಸಹೋದರಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಮಿತು ಸಿಂಗ್ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಇವರ ತಾಯಿಯ ಮರಣ ರಜಪೂತರನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಪಾಟ್ನಾದಿಂದ ದೆಹಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. 
ಸುಶಾಂತ್ ಪಟ್ನಾದ ಸೇಂಟ್ ಕರೆನ್ಸ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ನವದೆಹಲಿಯ ಕುಲಾಚಿ ಹನ್ಸ್ರಾಜ್ ಮಾದರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು. ರಜಪೂತ್ ರ ಪ್ರಕಾರ, ಇವರು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಡಿಸಿಇ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್) ತರಗತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು. ಇವರು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಅವರು ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೈನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ೧೧ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರು.  ಇವರು ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ವಿರಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಮಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಕ್‌ಲಾಗ್‌ಗಳು ಇದ್ದವು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇವರು ಡಿಸಿಇ ತೊರೆಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿತು. ಇವರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.
## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಸುಶಾಂತ್ ತಮ್ಮ ಸಹನಟಿ ಅಂಕಿತಾ ಲೋಖಂಡೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅದು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.

## ಫಿಲ್ಮೋಗ್ರಾಫಿ
### ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು 
### ದೂರದರ್ಶನ
### ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೋಗಳು
## ಗ್ಯಾಲರಿ

File:Sushant Singh Rajput with Ankita Lokhande at KAI PO CHE&#039;s premiere.jpg|ಸುಶಾಂತ್ ಸಿಂಗ್ ಅಂಕಿತಾ ಲೋಖಂಡೆ ರವರ ಜೊತೆ 
File:Sushant SR Filmfare Style Awards 2016.jpg|ಎಸ್ ಆರ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಸುಶಾಂತ್ ಸಿಂಗ್
File:Sushant, Kriti, and Varun at IIFA 2017.jpg|thumb|ಸುಶಾಂತ್, ಕೃತಿ ಮತ್ತು ವರುಣ್ ೨೦೧೭ ರ ಐಫಾ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ

## ನಿಧನ
೧೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಸುಶಾಂತ್ ಇವರು ಮುಂಬೈನ ಬಾಂದ್ರಾದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೇಣು ಬಿಗಿದುಕೊಂಡು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇವರ ಮಾಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕಿ ದಿಶಾ ಸಾಲಿಯನ್ ಮುಂಬೈನ ತನ್ನ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ನ ೧೪ ನೇ ಮಹಡಿಯಿಂದ ಹಾರಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕೇವಲ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ಸುಶಾಂತ್ ಅವರ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು
ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ನಟನಟಿಯರು
ತೀಸ್ತಾ ನದಿ

thumb

**ತೀಸ್ತಾ ನದಿ**ಯು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ೩೧೫ ಕಿ.ಮಿ. ಉದ್ದದ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಅದರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ತೀಸ್ತಾ ನದಿಯು ಸಿಕ್ಕಿಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಕಮರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೊರಕಲುಗಳನ್ನು ಕೊರೆದಿದೆ. ಕಾಲಿಂಪಾಂಗ್ ಗಿರಿಧಾಮವು ನದಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗದುದ್ದಕ್ಕೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪರ್ಣಪಾತಿ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದರುಗಳು ಸುತ್ತಲಿನ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ; ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ಸಸ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲು ಇರುವ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಗಳ ಕಾರಣ ಇದು ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಗೆ ಅತಿ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 
* 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು
ವಾಸು ದೀಕ್ಷಿತ್

**ವಾಸು ದೀಕ್ಷಿತ್** ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಇವರು ಮೂಲತಃ ಮೈಸೂರಿನವರು. ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದದ್ದು ಸಹ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿಯೇ. ಇವರ ಶಾಲೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಆಗಿದ್ದು ಮೈಸೂರಿನ ಬಲೋದ್ಯಾನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ. ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಆಗಿದ್ದು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ. ಇವರು ಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕರಾದ ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್ ರವರ ಸಹೋದರ. ಇವರು ಕನ್ನಡ ಭಾವಗೀತಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ರಾಗಿ ತಂದೀರಾ ಹಾಡು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಾಡು ಪುರಂದರದಾಸರು ರಚಿಸಿರುವುದು. ಇವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಶನ್. 

## ಮೊದಲಿನ ದಿನಗಳು 
೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಮತ್ತು ಅಭಿನಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಎಂಬ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರು ಸೇರಿ ಸ್ವರಾತ್ಮಾ ಎಂಬ ಒಂದು ಗುಂಪು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಇದು ಕೇವಲ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಖ್ಯಾತ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಮೊರಾಕೊ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಹೊಂಗ್ ಕೊಂಗ್, ಸಿಂಗಪೋರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸುವ ಹಾಡುಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಅವರವರ ಜೀವನದ ಕಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. 

೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ವಾಸು ದೀಕ್ಷಿತ್ ರವರು ಸ್ವರಾತ್ಮಾ ಗುಂಪನ್ನು ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರ 'ಮಾಸ್ಟರ್ ಇನ್ ಫಿಲಂ ಅಂಡ್ ವಿಡಿಯೋ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್' ಪದವಿ ಮುಗಿಸಲೆಂದು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಪದವಿಗಾಗಿ ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್ ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆ ಡಿಸೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಸ್ವರಾತ್ಮಾ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. 

ಇವರು ಅಹಮದಾಬಾದ್ ನಿಂದ ವಾಪಸ್ ಆದ ನಂತರ ನಡೆದ ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ ಲೈವ್ ೨೦೦೬ ಎಂಬ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಹಲವೆಡೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಅವರ ಮುಂದಿನ ಒಂದು ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು. 

೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾತ್ಮಾ ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಜಾಕ್ ದನಿಎಲ್ಸ್ ಇಂಡಿಯನ್ ರಾಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಉತ್ತಮ ಹಾಡು, ಅತಿ ಉತ್ತಮ ಗಾಯಕ, ಹಾಗು ಅತಿ ಉತ್ತಮ ಗುಂಪು ಎಂಬ ಪ್ರಶಾಂತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

## ಸಾಧನೆಗಳು 
ಮೈಸೂರು ಯುವ ದಸರಾ ಹಬ್ಬ, ಕನಕಪುರದ ಹತ್ತಿರ ನಡೆದ ಫೈರ್ಫ್ಲೈಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಫ್ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಡೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿದದ್ದಾರೆ. ಸುನಿಧಿ ಚೌಹಾಣ್, ಉಷಾ ಉತುಪ್ ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದವರಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಎನ್.ಡಿ.ಟಿ.ವಿ ಚಾನೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸಲಾಂ ಜಿಂದಗಿ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ತಮ್ಮ ಹಾಗು ಸ್ವರಾತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಸ್ವರಾತ್ಮಾ ಸಿಂಗಪೋರ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. 

೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾತ್ಮ ದ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಮ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಸು ಅವರಿಗೆ ಭುಜದಲ್ಲಿನ ಮೂಳೆ ಜರುಗಿ ಹಾಡುಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋಗಾಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರ ಗುಂಪಿನ ಗಾಯಕರು ಹಾಗು ವಾದ್ಯ ನುಡಿಸುವವರೆಲ್ಲರೂ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಂದರು. ಇದಾದ ನಂತರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ಜಾನ್ ಲೆಕ್ಕಿ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಬ್ಬರು ವಾಸು ದೀಕ್ಷಿತ್ ಮತ್ತು ಸ್ವರಾತ್ಮಾ ಗುಂಪಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗೆ ಸೇರಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು. ಲೆಕ್ಕಿ ಅವರಿಗೆ ಇವರೆಲ್ಲರ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ ಬಹಳ ಹಿಡಿಸಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ ಇವರ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಇವರ ಹಾಡುಗಳು ತುಂಬ ಹಿಡಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ಹಾಗು ಬೇರೆ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆ ಬಾರದಿದ್ದ ಜನರೆಲ್ಲಾ ಹಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರು. ಲೆಕ್ಕಿ ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸು ದೀಕ್ಷಿತ್ ರವರು ಯಶ್ ರಾಜ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಿಂದ ಆಯೋಜನೆ ಗೊಂಡಿರುವ ಎರಡು ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಂಠವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು.  ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇವರ 'ಜಂಬ' ಎಂಬ ಹಾಡು 'ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಲಯನ್ಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್' ಎಂಬ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಟಾಪ್ ೩೩ ಭಾರತೀಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.

೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಫಾಕ್ಸ್ ಲೈಫ್ ಚಾನೆಲ್ ನಲ್ಲಿನ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರೆಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಟಿ.ವಿ ಅನ್ಪ್ಲಗ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿದರು.  

## ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತಗಾರರು
ಕೆ. ಸುಚೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್

**ಕೆ. ಸುಚೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್** (ಜನನ ೧೯೭೩) ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ  ನಟ. ಇವರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು, ನಾಟಕಕಾರರಾದ ಬಿ. ವಿ. ಕಾರಂತ್ ಮತ್ತು ಡಿ. ಆರ್. ಅಂಕುರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ನಟರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೊಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ, ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ, ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. *ಸಮಾನಾಂತರ* ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಅವರು, ೧೯೯೯ ರ ಚಲನಚಿತ್ರ *ಕಾನೂರು ಹೆಗ್ಗಡತಿ*ಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದರು.

ಅವರು ಯುಎನ್‌ಡಿಪಿ ಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಿಧ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು 
* ಕಾನೂರು ಹೆಗ್ಗಡಿತಿ (೧೯೯೯)...ಹೂವಯ್ಯ
* ಬೇರು (೨೦೦೫)...ರಘುನಂದನ್
* ತುತ್ತೂರಿ (೨೦೦೬)
* ಅವ್ವಾ (೨೦೦೮)
* ವಾರಸ್ದಾರ(೨೦೦೮)
* ಜಾಲಿ ಡೇಸ್...ಕಾಲೇಜು ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್
* ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವ (೨೦೧೧)...ಶಿವರಾಮು
* ಸೂಸೈಡ್ (೨೦೧೧)
* ಗಗ್ಗರ (೨೦೧೧)...ಶಿವಧ್ವಜ್ ಶೆಟ್ಟಿ
* ಶೈಲೂ (೨೦೧೧)...ಭಾಸ್ಕರ್
* ಬಾಲ್ ಪೆನ್ (೨೦೧೨)...ಶ್ರೀನಿವಾಸಯ್ಯ
* ಭೀಮ ತೀರದಳ್ಳಿ (೨೦೧೨)...ಶಶಿಕಾಂತ ದೇಸಾಯಿ
* ಡ್ರಾಮ (೨೦೧೨)...ಶಾಲಿವಾಹನ
* ಅಟ್ಟಹಾಸ (೨೦೧೩)...ಡಿಸಿಎಫ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್
* ಎಲೆಕ್ಷನ್ (೨೦೧೩)
* ಮದರಂಗಿ (೨೦೧೩)
* ಭೈರವಿ (೨೦೧೩)
* ಟೋನಿ (೨೦೧೩)
* ಘರ್ಷಣೆ (೨೦೧೪)
* ಹಗ್ಗದ ಕೊನೆ (೨೦೧೪)...ಜೈಲರ್
* ಸಿಂಹಾದ್ರಿ (೨೦೧೪)...ಪ್ರಕಾಶ್ ಗೌಡ
* ಕ್ವಾಟ್ಲೆ ಸತೀಶ (೨೦೧೪)... ಡಾಕ್ಟರ್
* ದೃಶ್ಯ (೨೦೧೪)
* ರಾಜ ರಾಜೇಂದ್ರ (೨೦೧೫)
* ರಾಟೆ (೨೦೧೫)
* ದಕ್ಷ (೨೦೧೫)
* ವಿದಾಯ (೨೦೧೫)
* ಪ್ಲಸ್(೨೦೧೫)
* ಗಂಗಾ (೨೦೧೫)
* ವಾಸ್ಕೋಡಿಗಾಮ (೨೦೧೫)
* ೧೯೪೪ (೨೦೧೬)
* ಬದ್ಮಾಶ್ (೨೦೧೬)
* ಲೀ (೨೦೧೭)
* ಮರಳಿ ಮನೆಗೆ (೨೦೧೭)
* ಭರ್ಜರಿ (೨೦೧೭)
* ಹೊಂಬಣ್ಣ (೨೦೧೭)
* ರಾಜು ಕನ್ನಡ ಮೀಡಿಯಮ್ (೨೦೧೮)
* ಕೃಷ್ಣ ತುಳಸಿ (೨೦೧೮)
* ಬಕಾಸುರ (೨೦೧೮)
* ಕನ್ನಡಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದನ್ನು ಒತ್ತಿ (೨೦೧೮)
* ಅನಂತು Vs ನುಸ್ರತ್ (೨೦೧೮)
* ಕನ್ನಡ ದೇಶದೊಳ್ (೨೦೧೮)
* ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರೀ ಆಫ್ ಕಾರಿಯಪ್ಪ (೨೦೧೯)
* ಅಮ್ಮನ ಮನೆ (೨೦೧೯)
* ಫೇಸ್ ಟು ಫೇಸ್ (೨೦೧೯)
* ಮಜ್ಜಿಗೆ ಹುಳಿ (೨೦೧೯)
* ಆದಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪುರಾಣ (೨೦೧೯)
* ರಂಗನಾಯಕಿ ವಾಲ್ಯೂಮ್ ೧: ವರ್ಜಿನಿಟೀ (೧೦೧೯)
* ರಾಬರ್ಟ್ (೨೦೨೧)...ಥಾನು ತಂದೆ
* ಲಂಕೆ (೨೦೨೧)
* ಒ (೨೦೨೧)
* ಜೇಮ್ಸ್ (೨೦೨೨)...ಜೆಸ್ಸಿಯ ತಂದೆ
* ವೀಲ್‌ಚೇರ್ ರೋಮಿಯೋ (೨೦೨೨)...ಪ್ರಸಾದ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದರು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು
ಮಹಾಮೇರು ಪಂಚಮುಖಿ ಗಣೇಶ ದೇವಸ್ಥಾನ

**ಮಹಾಮೇರು ಪಂಚಮುಖಿ ಗಣೇಶ ದೇವಸ್ಥಾನ**ವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ತನ್ನ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಪಂಚಮುಖಿ ಗಣೇಶನ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಕೆಂಗೇರಿ ಬಸ್ಸು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಕೇವಲ ಎರಡು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

## ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಈ ದೇವಾಲಯದ ಚಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ೩೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರುವ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಪಂಚಮುಖಿ ಗಣೇಶನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯೊಳಗೆ ೬ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಪಂಚಮುಖಿ ಗಣೇಶನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಒಳಭಾಗವು ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಣ್ಣ ಕೊಳಗಳಿವೆ.

## ದೇವಾಲಯದ ವಿಶೇಷತೆಗಳು
ಮೇರು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವು ರಚಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಮಹಾಮೇರು ಪಂಚಮುಖ ಗಣೇಶ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳ ಆಶ್ರಮವೂ ಸಹ ಇದ್ದು ಆಗಾಗ ಭಜನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಚನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೩೨ ಗಣೇಶನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿದ್ದು ಅವು ಗಣೇಶನ ೩೨ ವಿವಿಧ ಅವತಾರದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

## ಹಬ್ಬ/ಉತ್ಸವಗಳು
ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಮುಖ್ಯ ಹಬ್ಬಗಳೆಂದರೆ, ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮಾ - ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳು, ಬೌದ್ಧರು ಮತ್ತು ಜೈನರು ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಷಾಢಮಾಸ (ಜೂನ್-ಜುಲೈ)ದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿ - ಗಣೇಶನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಶುಭ ದಿನ. ಇದನ್ನು ತಿಂಗಳ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ೪ ನೇ ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ - ಗಣೇಶನ ಜನ್ಮ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬ. ಇದು ಆಗಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು
ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರ ಫೌಂಡೇಶನ್

**ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರ ಫೌಂಡೇಶನ್** ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷ್ಣ ಸಂಸ್ಥೆ (ಐಎಸ್‌ಕೆಸಿಓಎನ್‌) ಯ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು (ಶಾಲಾ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಆಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ..

## ಸಂಸ್ಥೆ
ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರ ಫೌಂಡೇಶನ್ (ಎಪಿಎಫ್) ಅನ್ನು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಕೃಷ್ಣ ಕಾಂಶಿಯಸ್‌ನೆಸ್ (ಐಎಸ್‌ಕೆಸಿಓಎನ್‌), ಬೆಂಗಳೂರು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ನಾಗರಿಕರು ಕಳೆದ ೨೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೩.೩ ಶತಕೋಟಿ ಊಟವನ್ನು ಬಡಿಸಿದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ೧೯,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಲೆಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಎಪಿಎಫ್ (ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರ ಫೌಂಡೇಶನ್)‌ ನಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಗುಣಮಟ್ಟವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಸಾತ್ವಿಕ್ ಆಹಾರವನ್ನು (ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಇಲ್ಲದೆ) ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಹಾರವನ್ನು ತಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

## ಇತರೆ ಉಪಕ್ರಮಗಳು 
thumb|ಅಕ್ಷಯ ಪತ್ರ ಅಡಿಗೆಮನೆ

ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರದ ಅಡಿಗೆಗಳು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಸುಮಾರು ೩೫೦ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಫಿಲ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ತನ್ನ ಕೆಲವು ಅಡಿಗೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.  ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ೨೦೧೬ ನೇ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೨ ರಂದು ಭೂಮಿಯ ದಿನದಂದು (Earth Day) ಬಳ್ಳಾರಿ ಮತ್ತು ವಸಂತಪುರ (ಬೆಂಗಳೂರು) ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಭೋಜನಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಈಗ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಆರು ಅಡುಗೆಮನೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ೧ ಟನ್ ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು (ಟಿಪಿಡಿ) ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಸ್ಥಾವರಗಳು ೩೦ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಎಲ್‌ಪಿ‌ಜಿ ಯ ಸಮಾನವಾದ ೧೨೦ ರಿಂದ ೧೫೦ ಎಮ್‌3 ಜೈವಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಅನಿಲವನ್ನು ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಅಡುಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಎಪಿ‌ಎಫ್ INR ೩೮,೫೦೦ ಉಳಿಸುತ್ತದೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
*೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಎಪಿಎಫ್ ಬಿಬಿಸಿಯ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫುಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ.

## ಸಹ ನೋಡಿ
* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ 
 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
* ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರ ಫೌಂಡೇಶನ್ - ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್
* "ಆಕ್ಷಯಪಾತ್ರ: ಶಾಲಾ ಹಸಿವನ್ನು ಹೋರಾಡುವಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ - ಆಕ್ಷಯಪಾತ್ರ ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನ"

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ಆರ್.ಎಸ್.ಹುಕ್ಕರಿಕರ್

ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸದ್ವಿಶಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಅಡಿಪಾಯವನ್ನಾಗಿ ಹಾಕಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದ ಮಹಾತ್ಮರು ಶ್ರೀ.ಹುಕ್ಕರಿಕರ್ .

## ಬಾಲ್ಯ 
ಶ್ರೀ.ಹುಕ್ಕರಿಕರ್ ಅವರು ೨೨-೧೦-೧೮೮೬, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿಂಚಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ವೈಷ್ಣವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ನೈತಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡಲು ಮನೆಯ ವಾತಾವರಣವು ವಾಹಕವಾಗಿತ್ತು . 

## ಜೀವನ 
ಅವರು ೧೯೧೦ ರಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯ ಫರ್ಗುಸನ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಬಿ.ಎ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ೧೯೧೨ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಂ.ಎ. ಪಡೆದರು. ಅವರು ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆರ್.ಆರ್. ದಿವಾಕರ್, ತಿಲಕ್, ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ್  ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ  ನಿಕಟ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿತರಾದ ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ  ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಗತಿಯ ಹಾದಿ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಂ.ಎ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರು ಧಾರವಾಡದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ೧೯೨೦ ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಬೋಧನಾ ಕೌಶಲ್ಯ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಮಾಸ್ಟರ್"  ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ .

## ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಇವರ ಪಾತ್ರ 
ಅವರು ೧೯೨೪ ರಿಂದ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೨೮ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ೧೯೪೨ ರವರೆಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೨೧ ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಆರ್. ಆರ್. ದಿವಾಕರ್‌ ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಯೆರವಡಾ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು.

## ಅವರ ಕೆಲಸಗಳು 
ಶ್ರೀ.ಹುಕ್ಕರಿಕರ್ ಅವರು ಕನ್ನಡ ನಿಯತಕಾಲಿಕ "ಕರ್ಮವೀರ" ದ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ", "ಧನಂಜಯ" ಮತ್ತು "ಹಿಂದೂ" ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. "ಖಾದಿ" ಯ ಕಾರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು  ಉತ್ಸಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ನಂತರ ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಾಂಬೆ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. 

ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಜನತಾ ಶಿಕ್ಷಾ ಸಮಿತಿಯು ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಕೇವಲ ೪೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬಲದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು . ಮೂಲತಃ ಇದು ಮಧ್ಯಂತರ ಕಾಲೇಜು ಆದರೆ ನಂತರ ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಕೆಎಚ್‌ಕೆ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಹುಕ್ಕೇರಿಕರ್ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದರು. ಇವರು ರಾಜಾರಾಮ್ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಧರ್ಮವೀರ್" ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಐದು ಬಾರಿ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಿತು ಹಾಗು ಇವರು ಏಳು ವರ್ಷ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. 

೧೯೨೬ ರಿಂದ ಅವರು ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಸಿ ಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಹುಕ್ಕೇರಿಕರ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಹುಕ್ಕೇರಿಕರ್ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರು ಶುರು ಮಾಡಿದ ತೆರಿಗೆ ರಹಿತ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ನಮ್ಮಲ್ಲೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆಗುವ ಉಪ್ಪಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಬೇಕು ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತಿತರರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿ ನ್ಯಾಯ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ನೆಹರೂ ಸಮಿತಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು.

ಇವರು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟ

alt=ಹನುಮನಹಳ್ಳಿಯ ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟ|thumb|434x434px|ಹನುಮನಹಳ್ಳಿಯ ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟ
ಹನುಮನಹಳ್ಳಿಯ ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೊಪ್ಪಳವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಕೊಪ್ಪಳವನ್ನು ಕೊಪ್ಪ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೊಪ್ಪಳವನ್ನು ಗಂಗರು, ಹೊಯ್ಸಳರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು ಆಳಿದ್ದಾರೆ. 
ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ೫೭೫ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಬಂಡೆಯಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಹನುಮಂತನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯ ಗುಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಜನಾ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಿಷ್ಕಿಂದೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

## ಇತಿಹಾಸ 
ರಾಮಾಯಣದ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹನುಮಂತನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಹನುಮಂತನು ಅಂಜನಾಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದನು ಆದ್ದರಿಂದ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಆಂಜನೇಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಯಿತು ಹೀಗಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಆನೆಗುಂದಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. 

ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಪರ್ವತವು ತುಂಗಾಭದ್ರಾ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನೋಡುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತ, ಮಾತಂಗ ಪರ್ವತ, ಋಶ್ಯ ಮೂಕ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಹನುಮಾನ್ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಹನುಮಾನ್ ಜಯಂತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
alt=ತುಂಗಾ ಭದ್ರಾ ನದಿ ತಟದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ|thumb|361x361px|ತುಂಗಾ ಭದ್ರಾ ನದಿ ತಟದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ

ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟವು ಹಂಪಿಯಿಂದ ಅಂದಾಜು ೨೩ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ನೋಡಿದರೆ ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳೆಲ್ಲಾ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.  ಅಂಜನಾದ್ರಿಯ ಆಂಜನೇಯ ಗುಡಿಯು ಬಹಳ ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಕಲ್ಲಿನ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡುತ್ತಾರೆ.

## ರಚನೆ
ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಹನುಮಂತನ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಲು ೫೭೦ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಬೇಕು. ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
alt=ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿರುವ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನ |thumb|301x301px|ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿರುವ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಹನುಮಂತನ ದೇವಾಲಯವು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಪಿರಮಿಡ್ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಸಣ್ಣ ಕೆಂಪು ಗುಮ್ಮಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಅಂಜನಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯ 
ಅಂಜನಾದೇವಿಯು ಹನುಮಂತನ ತಾಯಿ. ಹನುಮಂತ ಮತ್ತು ಅಂಜನಾದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯವು ೬೦ ಅಡಿ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕೆಲವು ಋಷಿಯರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಯಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಹನುಮಂತನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ಬೆಟ್ಟಗಳು
ಅಗಸ್ತ್ಯ ಸರೋವರ

thumb|೪೦೦px|ಅಗಸ್ತ್ಯ ಸರೋವರ, ಬಾದಾಮಿ
**ಅಗಸ್ತ್ಯ ಸರೋವರ**ವು ಬಾದಾಮಿ ಗುಹೆಗಳ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಭೂತನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೆಂಪುಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜಲಪಾತಗಳು ಅಕ್ಕ-ತಂಗಿ (ಅಕ್ಕ-ತಂಗಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. 
## ಇತಿಹಾಸ
ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಸಪ್ತ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಋಷಿ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಋಷಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿಂದೂ ಮಹಾ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಾಮಾಯಣದ ವಾತಾಪಿ ದಂತಕಥೆಯು ಬಾದಾಮಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಇಲ್ಲಿನ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯು ಒಂದು ಈಜು ಕೊಳವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪತ್ನಿಯರಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಭೂದೇವಿಯನ್ನು  ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸರೋವರದಿಂದಲೇ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನವಾದ ಗರುಡ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಮೃತ್ಯುಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೫ನೇ ಶತಮಾನದದಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಸರೋವರವನ್ನು ಅದರ ನೀರಿನ ಗುಣಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಸ್ಥಳ 
ಬಾದಾಮಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಅಥವಾ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಸರೋವರವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಗಾಧವಾದ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ರಚನೆಯಲ್ಲ. ಬಾದಾಮಿ ಪಟ್ಟಣದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಸರೋವರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು ಬಂಡೆಗಳ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.

ಈ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲೂ  ಹಲವಾರು  ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಬಾದಾಮಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ದೃಶ್ಯ 
ಗುಹೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸರೋವರದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ. ಭೂತನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು ಪೂರ್ವ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಗುಹೆಗಳು ಸರೋವರದತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬುದ್ಧನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ಕಂದಕಗಳು  ಬಾದಾಮಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಒಂದು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸರೋವರಗಳು
ವರ್ಗ:ಬಾದಾಮಿ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ನಾಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೇಗೂರು

ನಾಗೇಶ್ವರ (ನಾಗೇಶ್ವರ, ಪಂಚ ಲಿಂಗೇಶ್ವರ) ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಗೂರು ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಾಗೇಶ್ವರ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಾಗನಾಥೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದೊಳಗೆ ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ನಾಗೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ನಾಗೇಶ್ವರಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ. ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜರು ನೀತಿಮಾರ್ಗ I ಮತ್ತು ಎರೆಯಪ್ಪ ನೀತಿಮಾರ್ಗ II ರ ಪ್ರಕಾರ ಉಳಿದ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಚೋಳ ರಾಜವಂಶ, ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಂಶ, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರದ ಪರಂಪರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ, ಈ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆರ್. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ ಅವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಶಾಸನವನ್ನು "ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಯಾ ಕರ್ನಾಟಿಕಾ"ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಎಂಬ ಸ್ಥಳದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಇದು ಆರಂಭಿಕ ಪುರಾವೆಯಾಗಿದೆ.  
thumb|241x241px|ನಾಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬೇಗೂರು ಬೆಂಗಳೂರು

##  ದೇವಾಲಯದ ಯೋಜನೆ 
ನಾಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಸರಳ ಚೌಕಾಕಾರದ ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಗರ್ಭಗುಡಿಯು "ದೊಡ್ಡ ಮುಚ್ಚಿದ ಸಭಾಂಗಣ"ವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ತೆರೆದ ಸಭಾಂಗಣದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಮೂಲೆಗಳು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತೆರೆದ ಸಭಾಂಗಣವು ಆರು ಅಸಮಾನ ಅಂತರದ ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ನಂದಿಯ (ಶಿವ ದೇವರ ವಾಹನ) ಚಿತ್ರವು "ಕಮಲ ವೇದಿಕೆಯ" ಮೇಲೆ ಹೊರ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ (ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳ ನಡುವೆ ರಚಿಸಲಾದ ವಿಭಾಗ) ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬಿಳಿ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಂಬಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸರಳವಾಗಿದೆ. ಚೌಕಾಕಾರದ ತಳಭಾಗದೊಂದಿಗೆ, ಸರಳವಾದ ಕೆಳಭಾಗ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊಳಲು ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳು, ತೆರೆದ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಿದ ಸಭಾಂಗಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ನಂತರದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ಶಿವನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಂಕೇತವಾದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಮುಚ್ಚಿದ ಸಭಾಂಗಣದ (ನವರಂಗ) ಚಾವಣಿಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗೆಯ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚದರ ಗ್ರಿಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಫಲಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು (ಅಷ್ಟ-ದಿಕ್-ಪಾಲಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ) ಇದು ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳ ಉಮಾ-ಮಹೇಶ್ವರನ (ಶಿವ ದೇವರು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿ) ಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ತೆರೆದ ಸಭಾಂಗಣದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ಕುಳಿತಿರುವ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಗ್ರಿಡ್ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಇತರ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿ (ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯ ರೂಪ), ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಎರಡು ಕೈ ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲಭೈರವ (ಶಿವನ ರೂಪ) ಸೇರಿವೆ. ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಲಿಂಟಲ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಲಲಾಟ) ಆನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಜಲಕ್ಷ್ಮಿಯ (ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಒಂದು ರೂಪ) ಚಿತ್ರವಿದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ ನಾಗೇಶ್ವರಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಚೌಕಾಕಾರದ ಯೋಜನೆ, ಮುಖಮಂಟಪ, ತೆರೆದ ಸಭಾಂಗಣ, ಮುಖ-ಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಚಾವಣಿಯನ್ನು ಎಂಟು ಕಂಬಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂದಿಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮುಖಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅದು ನಂದಿ ಮಂಟಪದ (ನಂದಿ ಸಭಾಂಗಣ) ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ (ದ್ವಾರ) ತಳಭಾಗವು ಗಂಗಾ-ಯಮುನಾ ಆಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಾರಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಇದು ಚಾಲುಕ್ಯ-ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಪ್ರಭಾವದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

## ಛಾಯಾಂಕಣ

File:Temple at Begur (c.1868),by Henry Dixon, from the Archaeological Survey of India Collections.jpg|ಬೇಗೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ೯ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯ
File:Nandi_mantapa_in_Nageshvara_temple,_Begur.jpg |ನಾಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಂದಿ ಮಂಟಪ ಇದು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಳಗಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ.
File:Hero stone in the Naganatheshvara temple at Begur.JPG|thumb|right|ಬೇಗೂರಿನ ನಾಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವೀರಗಲ್ಲು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
* 
*

ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ಜೇನುಕಲ್ಲು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ

thumb|ಜೇನುಕಲ್ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ

**ಜೇನುಕಲ್ಲು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ**ವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಸಿಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಯಾದಪುರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಯಾದಪುರವು ಅರಸಿಕೆರೆಯಿಂದ ೮ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿದ್ದು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. 

೧೧೦೧ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಎರಡು ಕಡೆಯಿಂದ ಹತ್ತಬಹುದು. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪಾದವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೋಪುರವಿದೆ. ಅಲ್ಲೇ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಗಂಗಮ್ಮ ಕೊಳ ಇದೆ.  ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಬಸವಣ್ಣನ ಗುಡಿ ಇದೆ.  

## ಇತಿಹಾಸ 
ಹಿಂದೆ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮೊದಲು ಅರಣ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಸಿದ್ಧರು ಅನೇಕ ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಸಿದ್ದಿಯಾದ ಸ್ಥಳವೇ ಯಾದಪುರವಾಯಿತೆಂದು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯು ಈ ಹಳ್ಳಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಓರ್ವ ಮಹಿಳೆಯು ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದುಃಖಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯ ಮಗುವಿನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿದಾಗ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಸನ್ಯಾಸಿಯು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನನ್ನು ಕುರಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಜೇನುಕಲ್ಲು ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು (ಶಿವ) ಮೆಚ್ಚಿಸಿ, ಆ ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ವರವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ, ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಗುಣಮುಖರಾದರಂತೆ.

ಶ್ರೀ ಜೇನುಕಲ್ಲು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಎರಡು ಪಾದಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮೂಡಿಸಿ ಕೆಳಗೆ ಯಾದಪುರದ ಊರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವ ಮುದ್ದು ನಂದಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದರಂತೆ.

## ಹೆಸರಿನ ಉಗಮ 
ಹಿಂದೆ ಎತ್ತರವಾದ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಯವರ ಸನ್ನಿಧಾನದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಜೇನುಗೂಡು ಸದಾಕಾಲ ಕಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಜೇನುಕಲ್ಲು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಜೇನುಗೂಡುನಲ್ಲಿ, ಜೇನುನೊಣಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೇನುಕಲ್ಲು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರರನ್ನು ಅಜ್ಜಯ್ಯಾ, ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಹಾಗೂ ಅಮವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಭಕ್ತರು ದಂಡು 
ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಹಾಗೂ ಅಮವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್ / ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶ್ರೀ ಜೇನುಕಲ್ಲು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಉತ್ಸವಕ್ಕೂ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವಾಲಯಗಳು
ವ್ಯಾಲರ್ಪಡಂ ಬ್ಯಾಸಿಲಿಕಾ

**ವ್ಯಾಲರ್ಪಡಂ ಬ್ಯಾಸಿಲಿಕಾ** ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ನಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ **ಶ್ರೈನ್ ಬ್ಯಾಸಿಲಿಕಾ** (ಮಲಯಾಳಂ: **വല്ലാര്‍പാടം പള്ളി**, ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್:), ಎರ್ನಾಕುಲಂನ ಉಪನಗರ ವಲ್ಲಾರ್ಪಡಂನಲ್ಲಿ, ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಅಲ್ಪ ಬ್ಯಾಸಿಲಿಕಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೈಸ್ತ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು ೫೦ ಲಕ್ಷ ಜನರು ಈ ಬ್ಯಾಸಿಲಿಕಾವನ್ನು ಭೇಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮವೇನಾದರೂ ಸಂಬಂಧಿಸದೇ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬಂದ ಜನರು ಯೇಸುವಿನ ತಾಯಿ, ಆಶೀರ್ವಾದಿತ ಕನ್ಯಾಮರಿಯಾಳ ಆಶೀರ್ವಾದಕ್ಕಾಗಿ, "ವಲ್ಲಾರ್ಪಡತಮ್ಮ" ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವವಳಿಗೆ, ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

## ಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾವಣೆ
೨೦೦೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೨ರಂದು, ಭಾರತದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್ಸ್‌ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಈ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವನ್ನು "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೈನ್" ಎಂಬ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿತು. ಅದೇ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಈ ಚರ್ಚಿಗೆ ಮೈನರ್ ಬ್ಯಾಸಿಲಿಕಾ ಎಂಬ ಗೌರವಪಟ್ಟವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ವಲ್ಲಾರ್ಪಡಂ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ನಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಚರ್ಚ್‌ದ ಸ್ಥಾನದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು, ವರಪ್ಪುಳದ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಅಚಾರುಪರಂಪಿಲ್ ಅವರಿಗೆ, ಭಾರತದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್ಸ್‌ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಟೆಲೆಸ್ಫೋರ್ ಟೊಪ್ಪೋ ಅವರು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು.

## ಸ್ಥಳ
ವಲ್ಲಾರ್ಪಡಂ ಬೋಲ್ಗಾಟಿ ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಮತ್ತು ಹೊಸ ಗೋಶ್ರೀ ಸೇತುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಎರಣಾಕುಳಂ ಭೂಖಂಡದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಲಿಯಾಚನ್ ಅವರು ದಾನ ಮಾಡಿದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಲ್ಲರ್ಪಾಡಂ ಚರ್ಚ್ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ೧೬೭೬ರಿಂದ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರು ದಾನ ಮಾಡಿದ ಕಿರಣದೀಪವು ದಿನವೂ ಉರಿಯುತ್ತಿದೆ.

ಮೇ ೧೭೫೨ ರಲ್ಲಿ ವಲ್ಲಾರ್ಪಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ, ಇದು ವಲ್ಲಾರ್ಪಡಮ್ ಅನ್ನು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ವಲ್ಲಾರ್ಪಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಳ್ಳಿಯಿಲ್ ವೀಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪ್ರಭುತ್ವ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಅಮ್ಮ ಎಂಬ ನಾಯರ್ ಮಹಿಳೆ ಇದ್ದಳು. ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಮಟ್ಟಂಚೆರಿಯತ್ತ ಹೊರಟಿದ್ದಾಗ ಬೋಟ್ ಉರುಳಿತು. ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಅಮ್ಮ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಮಗನು ನದಿಯ ಕೆಳಗೆ ಮುಳುಗಿದರು. ಅವರು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ತನ್ನ ಬಾಳಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಮೇರಿಯ ಸೇವೆಗೆ ಮೀಸಲು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅಮ್ಮ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು. ಆ ವಾಗ್ದಾನವನ್ನು ಅವರು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೂರನೇ ದಿನ, ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಪಂಗಡದ ಪಾದ್ರಿ, ರೆವ. ಫ್ರಾ. ಮಿಗುಯೆಲ್ ಕೊರೆಯಾ ಅವರು ಮೀನುಗಾರರನ್ನು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಬಲೆಗೆ ಹಾಕಲು ಹೇಳಿದರು, ಮತ್ತು ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಅಮ್ಮ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಮಗನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಚರ್ಚ್ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಅಮ್ಮ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಮಗನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮೇರಿಯ ಚಿತ್ರದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಟ್ಟಿತು.

## ಹಬ್ಬ
ವಲ್ಲರ್ಪಾದತಮ್ಮನ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೬ ರಿಂದ ೨೪ ರವರೆಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೪ ರಂದು ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಾವಿರಾರು ಯಾತ್ರಿಕರು ವಲ್ಲರ್ಪದಮ್‌ಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.

## ಚಿತ್ರಸಂಗ್ರಹ

File:Vallarpadam Church.jpg|ಕೇರಳದ ಕೊಚ್ಚಿಯ ವಲ್ಲರ್ಪಡಂ ಚರ್ಚಿನ ಹಳೆಯ ದೃಶ್ಯ
File:Vallarpadam Bascilica lighted up.jpg|ತೀಜಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ವಲ್ಲರ್ಪಡಂ ಚರ್ಚ್ ಬೆಳಗಿಸಲಾಯಿತು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
* ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ 
* ವಲ್ಲರ್ಪದಂ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ 

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ಮಿಥುನ್ ಬೀರಲಾ

**ಮಿಥುನ್ ಬೀರಲಾ** (ಜನನ ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೭೭) ಒಬ್ಬ ಮಾಜಿ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ. ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮ್ಯಾಚ್ ರೆಫರಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು.
thumb|329x329px|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರ

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಮಿಥುನ್ ರಘುನಾಥ್ ಬೀರಲಾ ಅವರು ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೭ ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ರಘುನಾಥ್ ಬೀರಲಾ. ಅವರು ಸಹ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರವಾಗಿ ರಾಂಜಿ ಟ್ರೋಫಿ ಆಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಚ್ ರೆಫರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಮಿಥುನ್ ಬೀರಲಾ ಅವರು ವಂದಿತಾ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಮಿಥುನ್ ಬೀರಲಾ ಅವರು ಮಾಜಿ  ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ. ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೯ ರಂದು ೧೯೯೯-೨೦೦೦ ರಾಂಜಿ ಟ್ರೋಫಿನಲ್ಲಿ ಬಿರಾಲಾ ಅವರು ಆಂಧ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ-ದರ್ಜೆಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಇನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೮೩(೯೬)ರನ್ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಇನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೯೩(೧೩೩) ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಮಿಥುನ್ ಆಟದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವ ಮೊದಲು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ರೋಹ್ಟಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಿಯಾಣ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ೫(೧೨) ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ  ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದರು. ರಾಂಜಿ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ೨೪ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೀರಲಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿದ ೪೩ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೩೩.೦೭ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ೧ ಶತಕ ಮತ್ತು ೬ ಅರ್ಧ ಶತಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ೧೨೯೦ ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಔಟಾಗದೆ ೧೦೧ ‌ರನ್‌‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.

ಬೀರಲಾ ಅವರು ಆಟವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ತಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

## ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್
ಬೀರಲಾ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಿಜಾಪುರ ಬುಲ್ಸ್ ಪರವಾಗಿ ಆಡಿದರು. ಆ ಆಟದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂಡವು ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ಗೆ  ತಲುಪಿತು. ಬೀರಲಾ ಅವರು ೨೧ ಲಿಸ್ಟ್ ಎ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರ ಅವರು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿದ ೨೧ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೪ ಅರ್ಧ ಶತಕ ಸೇರಿದಂತೆ ೫೮೦ ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು. ೩೦.೫೨ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಔಟಾಗದೆ ೮೦ ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ
ಬೋನಾಳ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ

350px|thumb|right|ಬೋನಾಳ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ
**ಬೋನಾಳ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ**ವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ **ಬೋಹ್ನಾಲ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ** ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶೋರಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೋನಾಳ್ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿಯ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ ಮತ್ತು ಗದ್ದೆಯಾಗಿದೆ. ಮಂಡ್ಯದ ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮದ ನಂತರ ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವಾಗಿದೆ. ನೇರಳೆ ಹೆರಾನ್, ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ, ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್, ಕಪ್ಪು ಐಬಿಸ್, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ ಬಾತುಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಬಾರ್-ಹೆಡ್ ಬಾತುಕೋಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ೨೧ ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲವು ಬೋನಾಲ್‌ನ ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದ ಶೋರಾಪುರದ ಆಡಳಿತಗಾರನಾದ **ಪಾಮ್ ನಾಯ್ಕ್** ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಶೋರಾಪುರದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಗಾರ *ಮೆಡೋಸ್ ಟೇಲರ್* ಇದನ್ನು ೧೨ ಅಡಿ ಸರಾಸರಿ ಆಳದೊಂದಿಗೆ ೧, ೬೦೦ ಎಕರೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಎಂದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ *ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಲೈಫ್*ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅಂತಹ ಹನ್ನೆರಡು ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಮೇಣ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ಅದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದವು. ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ, ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳ ಕರೆಗೆ ಕಿವಿಗೊಟ್ಟು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ತರುವಾಯ, ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಬೋನಾಲ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಪಕ್ಷಿಧಾಮವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ೧ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತು.

## ಸ್ಥಳ
ಬೋನಾಳ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವು ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶೋರಾಪುರ ನಗರದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ೧೦ ಕಿ. ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

## ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮಾಹಿತಿ
250px|thumb|right|ಪಕ್ಷಿಧಾಮದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ
250px|thumb|right|ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಹಾರಾಟದ ನೋಟ
ಇದುವರೆಗೂ ಪಕ್ಷಿಧಾಮದಲ್ಲಿ ೧೩೬ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಜಾತಿಯವು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಕ್ಕಿಗಳಾದರೆ ಮಿಕ್ಕವು ವಲಸೆ ಬರುವಂತಹವು. ಪಕ್ಷಿಧಾಮದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಚಳಿಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐದು ತಾಸಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೭,೭೦೦ ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ೫,೦೦೦ ವಲಸೆ ಬರುವ ಬಾತುಕೋಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಸೆಹಕ್ಕಿಗಳು ಇಂತಿವೆ - ಬಿಳಿ ಹುಬ್ಬಿನ ಬಾತು (ಗಾರ್ಗನಿ), ಪಟ್ಟೆ ತಲೆ ಹೆಬ್ಬಾತು (ಬಾರ್‌ ಹೆಡೆಡ್‌ ಗೂಸ್‌), ಚಲುಕ ಬಾತು (ನಾರ್ದರನ್‌ ಷೋವೆಲರ್‌), ಮಿಂಚು ಕೆಂಬರಲು (ಗ್ಲಾಸಿ ಐಬೀಸ್‌),  ನಾಮದ ಬಾತು (ಯುರೋಷಿಯನ್‌ ವಿಝನ್‌ ), ಕಂದು ಬಾತು (ರಡ್ಡಿ ಷೆಲ್ಡಕ್‌ ), ಮೀಸೆ ರೀವ (ವಿಸ್ಕರ್ಡ್‌ ಟರ್ನ್), ಕಪ್ಪು ಬಾಲದ ಹಿನ್ನೀರು ಗೊರವ (ಬ್ಲಾಕ್ ಟೇಲಡ್‌ ಗಾಡ್ವಿಟ್‌), ಕೆಂಪು ರೆಕ್ಕೆಯ ಬಾತು(ಗಡ್ವಾಲ್‌), ಮತ್ತು ಸೂಜಿ ಬಾಲದ ಬಾತು (ಪಿನ್‌ ಟೇಲಡ್‌ ಡಕ್). ಚಳಿಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ತಾಸಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನೂರಕ್ಕೂ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಈ ಪಕ್ಷಿಧಾಮದಲ್ಲಿದೆ. 
ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳು - ಮೂರು ಬಗೆಯ ನೀರ್ಕಾಗೆಗಳು (ಕಾರ್ಮೊರಂಟ್‌) - ಪುಟ್ಟ ನೀರ್ಕಾಗೆ, ಉದ್ದ ಕೊಕ್ಕಿನ ನೀರ್ಕಾಗೆ, ನೀರ್ಕಾಗೆ; ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿಗಳು- ದೊಡ್ಡ, ಮಧ್ಯಮ, ಪುಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಗೋವಕ್ಕಿ (ಇಗ್ರೆಟ್);‌ ಕಬ್ಬಾರೆ-ಕೆನ್ನೀಲಿ ಬಕ ‍‍(ಗ್ರೇ ಹೆರಾನ್‌ ಮತ್ತು ಪರ್ಪಲ್‌ ಹೆರಾನ್), ಬಿಳಿ ಕೆಂಬರಲು (ಬ್ಲಾಕ್‌ ಹೆಡೆಡ್‌ ಐಬೀಸ್)ಗಳಲ್ಲದೆ ವರಟೆ (ಸ್ಪಾಟ್‌ ಬಿಲಡ್‌ ಡಕ್‌) ಮತ್ತು ಸಿಳ್ಳೆ ಬಾತುಗಳು (ಲೆಸ್ಸರ್‌ ವಿಷ್ಲಿಂಗ್‌ ಡಕ್‌).

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಧಾಮಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ಶಿಶಿಲ

ಶಿಶಿಲವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಈ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.

## ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಇಲ್ಲಿನ ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಕಪಿಲಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ  ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯರು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು 'ಮತ್ಸ್ಯ ತೀರ್ಥ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಕೋಚ್‌ಮ್ಯಾನ್ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಮೇ ೨೫, ೧೯೯೬ ರಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳು ನದಿಗೆ ವಿಷವನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದರಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಮೀನುಗಳು ತಮ್ಮ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡವು. ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಸ್ಮಾರಕವು ದೇವಾಲಯದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೀನುಗಳ ದುರಂತ ವಿಷಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದುರಂತದಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮೀನುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮತ್ಸ್ಯ ಹಿತಾರ್ಕಷ್ಣ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಶಿಲವು ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
೨೦೧೧ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿಶಿಲಾ ಗ್ರಾಮವು ೨೦೯೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ೧೦೩೯ ಪುರುಷರು, ೧೦೫೧ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ೦-೬ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ೧೮೯ ಮಕ್ಕಳು. ಗ್ರಾಮದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೯.೦೪% ರಷ್ಟಿದೆ. ಶಿಶಿಲ ಗ್ರಾಮದ ಸರಾಸರಿ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಪುರುಷರಿಗೆ ೧೦೧೨ ಮಹಿಳೆಯರು, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ ೯೭೩ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಶಿಶಿಲದ ಮಕ್ಕಳ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು ೮೧೭, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸರಾಸರಿ ೯೪೮ ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

### ಧರ್ಮ
ಶಿಶಿಲದಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೊಗೇರ, ನಲಿಕೆ, ಮಲೆಕುಡಿಯ, ಗೌಡ, ಮರಾಟಿ ನಾಯ್ಕರು, ಬಿಲ್ಲವ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

### ಭಾಷೆಗಳು
ಈ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಜೊತೆಗೆ ಹವ್ಯಕ, ಕೊಂಕಣಿ, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

## ಶಿಕ್ಷಣ
ಶಿಶಿಲ ಗ್ರಾಮವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಶಿಶಿಲ ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ೮೩.೦೬% ರಷ್ಟಿದೆ. ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೯೦.೫೯% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೭೫.೭೮%.

ಶಿಶಿಲದಲ್ಲಿರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ:

*ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಶಿಶಿಲ 
*ಆಶ್ರಮ ಶಾಲೆ, ಶಿಶಿಲ
*ಸರ್ಕಾರಿ ಪಿಯು ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಅರಸಿನಮಕ್ಕಿ. ಇದು ಶಿಶಿಲದಿಂದ ಸುಮಾರು ೮ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

## ಕೃಷಿ
ಶಿಶಿಲ ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಕರಿಮೆಣಸು, ರಬ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಕೋಕೋ. ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ ಶಿಶಿಲಾದ ಕುಲಕಸುಬುಗಳು.

## ಸಾರಿಗೆ
### ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
ಶಿಶಿಲಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಮಂಗಳೂರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಇದು ಶಿಶಿಲದಿಂದ ೯೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.  ದೆಹಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಚೆನ್ನೈ, ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಅಬುಧಾಬಿ, ಬಹ್ರೇನ್, ದಮ್ಮಾಮ್, ದೋಹಾ, ದುಬೈ-ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್, ಕುವೈತ್, ಮಸ್ಕತ್‌ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ನಗರಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ.

### ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ
ಮಂಗಳೂರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣವು ಶಿಶಿಲಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದ ರೈಲು ಜಂಕ್ಷನ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ೮೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ರಸ್ತೆ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ.

### ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ
ಶಿಶಿಲವು ಮಂಗಳೂರು, ಪುತ್ತೂರು, ಮಡಿಕೇರಿ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಂತಾದ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ಊರಿನ ಹೆಸರು
ಕೆ. ಆರ್. ಆರ್ಎಮ್ ಕರಿಯಾ ಮಾಣಿಕಂ ಅಂಬಲಂ

**ಕೆ. ಆರ್. ಆರ್ಎಮ್ ಕರಿಯಾ ಮಾಣಿಕಂ ಅಂಬಲಂ** ಇವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಅಂಬಲಂ ಇವರು ರಾಮಸಾಮಿ ಅಂಬಲಂ ಅವರ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗ. ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶಿವಗಂಗೈ ಜಿಲ್ಲೆ, ದೇವಕೊಟ್ಟೈ ತಾಲೂಕಿನ ಕಪ್ಪಲ್ಲೂರ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಮತ್ತು ಮೂವರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು.

## ರಾಜಕೀಯ
ಅಂಬಲಂ ೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಯಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇವರು ಪಸುಂಪೊನ್ ಮುತ್ತುರಾಮಲಿಂಗಂ ಥೇವರ್ ಅವರ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು.

೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೧೯೬೨ ಮತ್ತು ೧೯೬೭ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದರು. ೧೯೭೭ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಡನೈಗೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.

ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಕರೂರ್ ನಾಡು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪಲ್ಲೋರ್ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಜನರು ಕರೂರ್ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಂಕುಡಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ಶಾಂತಲಾ ದೇವಿ

ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾ ದೇವಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಾಮ್ರಾಟ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಪತ್ನಿ. ಈಕೆ *ನಾಟ್ಯರಾಣಿ ಶಾಂತಲೆ* ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆ. ಇವಳ ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳ ಬಳ್ಳಿಗಾವೆ. ಈ ಸ್ಥಳ ಇಂದಿನ ದಿನದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಕಾರಿಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಇವಳು ಸಂಗೀತ, ನರ್ತನ, ವಾದನಗಳಂತಹ ಲಲಿತ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಹಾಗೂ ಜೈನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಶಾಂತಲಾ ದೇವಿಯು ಸೌಂದರ್ಯವತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇವಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹಲವಾರು ಕವಿಗಳು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಕವಿಗಳು *ಬೃಹಸ್ಪತಿ* ಹಾಗೂ *ವಾಚಸ್ಪತಿ* ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಅವಳ ಜಾಣ್ಮೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ. 

## ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ  
ಶಾಂತಲೆಯ ತಂದೆ ಮಾರಸಿಂಗಮಯ್ಯ. ಇವರು ಶಿವಗಂಗೆ ನಾಡಿನ ಡಣಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವಳ ತಾಯಿ ಮಾಚಿಕಬ್ಬೆ. ಇವರಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿ ಬಹಳ ದಿನವಾದರೂ ಮಕ್ಕಳಾಗದಿದ್ದ ಕಾರಣ ದೇವರಿಗೆ ಹರಕೆ ಹೊತ್ತು, ಕಾಣಿಕೆ ತೆತ್ತು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಈ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ವರವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಈಕೆ ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿಯರ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆದು ಜನಿಸಿದಳು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇವಳಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹೆಸರಿನ ತಂಗಿ ಇದ್ದಳು. ಆದರೆ ಇವಳು ಡಣಾಯಕ ಮಾರಸಿಂಗಮಯ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾಚಿಕಬ್ಬೆಯರ ದತ್ತು ಪುತ್ರಿ. ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮತ್ತು ಸುಜ್ಞಾನಕರ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಶಾಂತಲೆಯ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಬಳ್ಳಿಗಾವೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ವೇದ, ಆಗಮ, ಉಪನಿಷತ್ತು, ವ್ಯಾಕರಣ, ಛಂದಸ್ಸು, ಯುದ್ಧಕಲೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು. 

## ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ 
ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಶಿವಗಂಗೆ ನಗರದೇವತೆಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಲಾ ದೇವಿಯ ನೃತ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ಮನಸಾರೆ ಮೆಚ್ಚಿ, ಅವಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಶಾಂತಲೆ ಜೈನ ಧರ್ಮದವಳಾಗಿದ್ದು, ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮದವನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಮೊದಲಿಗೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಶಾಂತಲೆಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನ ಪಡಿಸಲು ವಿಷುವರ್ಧನನು ಶಾಂತಲೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ತಂಗಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನೂ ವಿವಾಹವಾದನು. ಇವರಿಬ್ಬರ ಜೊತೆಗೆ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಇನ್ನೂ ೫ ಜನ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ವರಿಸಿದನು. ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ಆತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವಿಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಕನ್ಯಾಪಿತೃಗಳಾದ ಅನೇಕ ರಾಜರು ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬಾಂಧವ್ಯ ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಯಾಚಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ರಾಜ್ಯದ ಒಳಿತಿನ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರನ್ನು ಲಗ್ನವಾದನು. ಶಾಂತಲೆಗೆ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಜನ ಸವತಿಯರಿದ್ದರೂ ಸಹ ಆಕೆ ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ವಿವಾಹವಾದ ನಂತರ, ೧೧೧೭ ರಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಶಾಂತಲೆಯರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವಾಗಿ, ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದು, ಶಾಂತಲೆಗೆ ಪಟ್ಟದ ರಾಣಿಯ ಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು. ಶಾಂತಲಾ ದೇವಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ಸಹಾಯಕಳಾಗಿದ್ದಳು. ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಚನ್ನಿಗರಾಯ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾ ದೇವಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ *ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸದಿ* ಮತ್ತು *ಸವತಿಗಂಧವಾರಣ ಬಸದಿ*ಗಳನ್ನು ೧೧೨೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹಾಗೂ ಈ ಬಸದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ದತ್ತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಗುರು ಪ್ರಭಾಚಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದಳು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಸಲ್ಲೇಖನ ವ್ರತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ೨೧ ದಿನಗಳ ನಿರಂತರ ಉಪವಾಸದ ನಂತರ ೧೧೩೧ ರ ವಿರೋಧಿಕೃತ ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಲೆಯ ಆತ್ಮಜ್ಯೋತಿ ನಂದಿಹೋಯಿತು ಎಂಬ ಕಥೆಯೂ ಇದೆ. ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವ ವೃತ್ತಾಂತ ಸತ್ಯ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಈಕೆ ಬೇಲೂರು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಾಯುವ ದೇವತೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೆಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ