open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಜುಮಾದಿ

**ಜುಮಾದಿಯು** ಭೂತ ಕೋಲ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ  ದೇವತೆಯಾಗಿದೆ. ಬೂತ ಕೋಲ ಪಂಥವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಳುವ ಜನಾಂಗದ ಜನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

## ಪುರಾಣ 
ಜುಮಾದಿಯನ್ನು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಮೂಲದ ದೇವತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರು ಜನರಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ತುಳುನಾಡು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಪುರಾಣಗಳು ದೇವತೆಯ ಅತೃಪ್ತ ಬಾಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ ಬಂಟ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಡಬಿದ್ರಿಯ ಚೌಟ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಚೌಟಾದ ರಾಜಮನೆತನವು ಚೌಟರಾ ಅರಮನೆ ಅರಮನೆಯ ಒಳಗಿನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜುಮಾದಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆಳುವ ವರ್ಗದ ಬಂಟರೊಂದಿಗಿನ ದೇವತೆಯ ಸಂಬಂಧವು ಅದಕ್ಕೆ "ರಾಜನ್-ದೈವ" (ಆಡಳಿತಗಾರರ ದೇವತೆ) ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜುಮಾದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರಾಣಗಳು ಮೌಖಿಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಪಾಡ್ದನಗಳು ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ತುಳು ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

ಪಾಡ್ದನಗಳು ದೇವತೆಯ ವಿವಿಧ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರು ಕಾಂತೇರಿ ಜುಮಾದಿ (ಬಂಟ್ ಸಾಮಂತರು, ಕಾಂತಣ್ಣ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ದೇವು ಪೂಂಜಾರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜುಮಾದಿ), ಮರ್ಲು ಜುಮಾದಿ (ರಾಜವಂಶೀಯ ಜುಮಾದಿಯ ಕಾಡು ರೂಪ), ಮತ್ತು ಸರಳಾ ಜುಮಾದಿ (ಆರಾಧಿಸುವ ಜುಮಾದಿ) ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಹ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ಅಸಿಟಾಲ್

thumb|ಅಸಿಟಾಲ್‍ಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಚನೆ
**ಅಸಿಟಾಲ್‌ಗಳು** ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ಗಳಿಂದ (R−CH=O) ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು. ಅವುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂತ್ರ R2C(OR')2. ಚಿತ್ರ ಬದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, R1, R2 ಮತ್ತು R3 ಎಂಬುವು ಆಲ್ಕೈಲ್ ರ‍್ಯಾಡಿಕಲ್‌ಗಳು.

ಶುಷ್ಕ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ ಲವಣಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ಗಳು ಆಲ್ಕೋಹಾಲಿನೊಡನೆ ವರ್ತಿಸಿ ಮೊದಲು ಹೆಮಿ ಅಸಿಟಾಲನ್ನು ಆಮೇಲೆ ಅಸಿಟಾಲನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
center|thumb|442x442px|ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‍ನಿಂದ ಅಸಿಟಾಲ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ
ಪಾದರಸದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೋಹಾಲುಗಳು ಅಸಿಟಲೀನ್‌ನೊಡನೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದಾಗ ಅಸಿಟಾಲ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು. ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಿದಾಗಲೂ, ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಕೂಡಿ ಅಸಿಟಾಲ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು. ದುರ್ಬಲ ಆಮ್ಲೀಯ ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಸಂಯುಕ್ತದ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಶುಷ್ಕ ಈಥೈಲ್ ಅರ್ಥೊಫರ‍್ಮೇಟ್ (I) ಶುಷ್ಕ ಅಕ್ರೊಲೀನ್ (II) ನೊಡನೆ ವರ್ತಿಸಿ ಅಕ್ರೊಲೀನ್‌ಡೈ ಈಥೈಲ್ ಅಸಿಟಾಲ್ ೭೩% ರಷ್ಟು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಷ್ಕ ಆಮ್ಲದ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ (R-CH=O) ಗ್ಲೈಕಾಲ್‌ನೊಡನೆ ವರ್ತಿಸಿ ಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಅಸಿಟಾಲ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು.

ಬೆಂಜಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ (IV) ಮತ್ತು ಗ್ಲಿಸರಿನ್ (III) ಇವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕಾಯಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ತಂಪುಮಾಡಿ ಶುಷ್ಕ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ನೊಡನೆ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅಸಿಟಾಲ್ ತರಹ ಸಂಯುಕ್ತ (V) 

ಉಂಟಾಗುವುದು. ಇದರಿಂದ ಗ್ಲಿಸರೀನ್ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿರುವ α,α1 ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ರ‍್ಯಾಡಿಕಲ್‌ಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿ β-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ರ‍್ಯಾಡಿಕಲ್‌ನಿಂದ ಎಸ್ಟರನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗದ, ಆವಿಯಾಗುವ ಅಸಿಟಾಲ್ ದ್ರವ ಕ್ಷಾರಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದು. ಅಂದರೆ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಸಂಯಕ್ತದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಪಟುವಾದ ಗುಂಪುಗಳಿದ್ದರೆ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ (--CHO) ಗುಂಪನ್ನು ಅಸಿಟಾಲನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಿಟಾಲ್ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಗುಂಪು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಭಾರ್‌ಓಎಸ್

ಭಾರ್‌ಓಎಸ್(BharOS(ಭಾರತ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್)) ಎಂಬುದು ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಲೀನಕ್ಸ ಕೆರ್ನೆಲ್ ಆಧಾರಿತ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ(ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಗಿದೆ(OS).ಇದು ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ-ಆಕರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ(ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್(OS))  ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುದಾನಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್‌ನ ಪೋರ್ಕ್ಡ್(AOSP) ಆವೃತ್ತಿ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‍ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹೇಳಿದೆ.ಇದು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ, ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್‌ನ ಮುಕ್ತ ಆಕರ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಗೂಗಲ್ ತನ್ನ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತನ್ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಂಪಿಟೇಶನ್ ಕಮೀಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ( Competition Commission of India (CCI))ದಿಂದ ವಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸದ ಭಾರತೀಯ ಕಿರು ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಮಳಿಗೆಗಳ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಹಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿವೆ.ಭಾರ್‌ಓಎಸ್ ಯೋಜನೆಯು ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಜೆ ಆಂಡ್ ಕೆ ಆಪರೇಷನ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (JandK Operations Private Limited) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋಷಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣ ಸಾಧನವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. 

## ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
ಭಾರ್‌ಓಎಸ್ ಭದ್ರತಾ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಸ್ಥಾಪಿತ ಸೇವೆಗಳು ಅಥವಾ ತಂತ್ರಾಂಶ(ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌)ಗಳೊಡನೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.ಈ ವಿಧಾನವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅನುಮತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ತಂತ್ರಾಶವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕಂಪನಿಯು ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನವು ಸಂಸ್ಥೆ- ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಕ್ಯುರೇಟೆಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಖಾಸಗಿ ಆಪ್ ಸ್ಟೋರ್ ಸೇವೆಗಳ (Private App Store Services (PASS)) ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ನವೀಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಹಸ್ತಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಬದಲು ಭದ್ರತಾ ನವೀಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ದೋಷ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ
ವಾಸ್ಸೆನಾರ್ ಅರೇಂಜ್ಮೆಂಟ್

**ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿ-ಬಳಕೆಯ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಮೇಲಿನ ವಾಸ್ಸೆನಾರ್ ಅರೇಂಜ್ಮೆಂಟ್** ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ರಫ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಆಡಳಿತವಾಗಿದೆ (MECR) 1996 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಹಿಂದಿನ ಕಾಮೆಕಾನ್ ( ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದ ) ದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 42 ಭಾಗವಹಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳು.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿ-ಬಳಕೆಯ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ವಾಸ್ಸೆನಾರ್ ಅರೇಂಜ್ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಗಳ ಮೂಲಕ, ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಥವಾ ವರ್ಧನೆಗೆ ಈ ವಸ್ತುಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ.

ಇದು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ರಫ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ (COCOM) ಶೀತಲ ಸಮರದ ಯುಗದ ಸಮನ್ವಯ ಸಮಿತಿಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 12 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ವಾಸ್ಸೆನಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಗ್‌ಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ವಾಸ್ಸೆನಾರ್ ಅರೇಂಜ್ಮೆಂಟ್ COCOM ಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಫ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಆಡಳಿತಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ವೀಟೋ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಚಿವಾಲಯವು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿದೆ . COCOM ನಂತೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಒಪ್ಪಂದವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ.

ಪ್ರತಿ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ವಾಸ್ಸೆನಾರ್ ಅಲ್ಲದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಯುದ್ಧ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಹೋರಾಟದ ವಾಹನಗಳು (AFVಗಳು), ದೊಡ್ಡ ಕ್ಯಾಲಿಬರ್ ಫಿರಂಗಿಗಳು, ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಮಾನಗಳು, ಮಿಲಿಟರಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು, ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು, ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಲಘು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು
ನವಗ್ರಹ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ

**ನವಗ್ರಹ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ** ಅಥವಾ ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥ ಅಥವಾ ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದ ವರೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥವು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜೈನ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ೬೧ ಅಡಿ(೧೯ ಮೀ) ಶ್ರೀ ೧೦೦೮ ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥರ ಎತ್ತರದ ಏಕಶಿಲೆಯ ವಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಂಟು ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು. ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೈನ ದೇವತೆ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೧೮೫ ಟನ್ ತೂಕವಿದೆ. ಪ್ರತಿಮೆಯು ೪೮ ಅಡಿ(೧೫ ಮೀ) ಒಟ್ಟು ಪೀಠದ  ಎತ್ತರ ೧೦೯ ಅಡಿ(೩೩ ಮೀ).

## ಏಕಶಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಮೆ 
ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಜನವರಿ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಏಕಶಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಕೆತ್ತನೆಯು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀ ಗುಣಧರ ನಂದಿ ಮಹಾರಾಜರು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸೇನ ಭಟ್ಟಾರಕ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.

ಕೇವಲ ೨೯ ಗ್ರಾಮವಾದ ವರೂರಿನಲ್ಲಿ ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥವಿದೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ - ಧಾರವಾಡ ನಗರದಿಂದ, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ದೇಶದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಅಪಾರ ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಪುಣೆ-ಬೆಂಗಳೂರು ರಸ್ತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ೪೫ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಜೈನ ಸಮುದಾಯದವರು ಇತರ ಸಮುದಾಯದ ಜನರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಶ್ರೀ ಗುಣಧರ್ ನಂದಿ ಮಹಾರಾಜರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ೬೧ ಅಡಿ(೧೫ ಮೀ) ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕಾಯೋತ್ಸರ್ಗ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರ ೧೮೫-ಟನ್ ಏಕಶಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೀಠವು ಅದರ ಒಟ್ಟು ಎತ್ತರವನ್ನು ೧೦೯ ಅಡಿ(೩೩ ಮೀ) 

ಕೆಳಗಿನ ಒಂಬತ್ತು ತೀರ್ಥಂಕರರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂಬತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ *ಗ್ರಹ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಬಹುದು* ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ:

ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥನ ಏಕಶಿಲಾ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿರುವ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರನ ಪ್ರತಿಮೆಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿರುವ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು.ಪುಣೆ-ಬೆಂಗಳೂರು ರಸ್ತೆಯ ವರೂರಿನ ಬಳಿ ತಪೋವನ ಮೇಲ್ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಗಮನದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ೪ ಕಿ.ಮೀ(೨.೫ ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಧಾರವಾಡ ನಗರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ನಗರದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಲು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ.

## ವಸತಿ 
ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಹರಿವಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ೫ ಕೋಟಿ ರೂ.ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಿ ನಿವಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬೃಂದಾವನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸಂಗೀತ ಕಾರಂಜಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯವು ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತಂಗಲು ಸುಮಾರು ೫೦ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಉಪಹಾರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟವನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಹಳೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ದೂರದ ಬಸ್ಸುಗಳು ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನವಗ್ರಹ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ನಗರದಿಂದ ಆಟೋ-ರಿಕ್ಷಾಗಳು ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ೧೫೦-೨೦೦ ರೂ. ಖರ್ಚು ಆಗುತ್ತದೆ.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಅಹಿಂಸಾ ಪ್ರತಿಮೆ
* ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಪ್ರತಿಮೆ
* ಬಾವಂಗಜ
* ಭಾರತದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 

ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಸ್ಕಂದಮಾತಾ

***ಸ್ಕಂದಮಾತಾ*** ( Sanskrit   ) ಮಹಾದೇವಿಯ ನವದುರ್ಗೆಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವಳು. ಅವಳ ಹೆಸರು *ಸ್ಕಂದ*, ಯುದ್ಧ ದೇವರು ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ಮತ್ತು *ಮಾತಾ*, ಅಂದರೆ ತಾಯಿಯ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರು.   ನವದುರ್ಗೆಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ನವರಾತ್ರಿಯ ಐದನೇ ದಿನದಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವಳ ವಾಸಸ್ಥಾನ ವಿಶುದ್ಧ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿದೆ.

## ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ 
ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳು, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹದ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.  ಆಕೆಯ ಒಂದು ಕೈಯು ಭಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಅಭಯಮುದ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯು ತನ್ನ ಮಗ ಸ್ಕಂದನ ಶಿಶುರೂಪವನ್ನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಉಳಿದ ಎರಡು ಕೈಗಳು ಕಮಲದ ಹೂಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವಳು ತಿಳಿ ಮೈಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ *ಪಾದಮಸಾನಿ* ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 

## ಮಹತ್ವ 
ಅವಳು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ, ಶಕ್ತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥನಿಗೂ ಅವಳು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಸಾಗರವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಕಂದಮಾತೆ ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಎಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾಳೆ. ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿತನಾದವನು ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ಭಕ್ತನ ಹೃದಯವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವಾಗ, ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಲೌಕಿಕ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಏಕಮುಖ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅವಳ ಆರಾಧನೆಯು ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಭಕ್ತನು ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಾಗ, ಅವಳ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರುವ ಅವಳ ಮಗ ಸ್ಕಂದನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ, ಭಕ್ತನು ಭಗವಾನ್ ಸ್ಕಂದನ ಕೃಪೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತನು ಅವಳನ್ನು ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದೆ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ತಾಯಿಯು ಅವರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತಾರೆ. ಆಕೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ "ಅಗ್ನಿ ದೇವತೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 

## ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು 
### ಮಂತ್ರ 
ॐ देवी स्कन्दमातायै नम:

सिंहासनगता नित्यं पद्माञ्चित करद्वया।

शुभदास्तु सदा देवी स्कन्दमाता यशस्विनी॥

या देवी सर्वभू‍तेषु माँ स्कन्दमाता रूपेण संस्थिता।

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥

ಸಿಂಹಾಸನಗತ ನಿತ್ಯಂ ಪದ್ಮಾಂಚಿತಾ ಕರದ್ವಯಾ ।

ಶುಭದಸ್ತು ಸದಾ ದೇವಿ ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ॥

ಯಾ ದೇವೀ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಮಾ ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ರೂಪೇಣ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ।

ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ॥

### ಧ್ಯಾನ ಮಂತ್ರ 
सिंहासनगता नित्यं पद्माश्रितकरद्वया. शुभदास्तु सदा देवी स्कन्दमाता यशस्विनी ಸಿಂಹಸಂಗತಾ ನಿತ್ಯಂ ಪದ್ಮಶ್ರಿತ್ಕರದ್ವ್ಯಾ, ಶುಭದಸ್ತು ಸದಾ ದೇವೀ ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ ॥

मां स्कंदमाता का मंत्र सिंहासनगता नित्यं पद्माश्रितकरद्वया। शुभदास्तु सदा देवी स्कन्दमाता यशस्विनी॥

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ದೇವತೆಗಳು
ರಾವಣ ಜಲಪಾತ

300px|thumb|right|ರಾವಣ ಜಲಪಾತ
**ರಾವಣ ಜಲಪಾತ**  ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ದೃಶ್ಯವೀಕ್ಷಣೆಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶದ ವಿಶಾಲವಾದ ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

## ವಿವರಣೆ 
ಈ ಜಲಪಾತವು ಸುಮಾರು ೨೫ ಮೀಟರ್ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂಡಾಕಾರದ ಆಕಾರದ ಕಾನ್ಕೇವ್ ರಾಕ್ ಔಟ್ಕ್ರಾಪ್ನಿಂದ ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್ಗಳು. ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ದ್ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಜಲಪಾತವು ಒಣಗುತ್ತಿರುವ ದಳಗಳೊಂದಿಗೆ ಅರೆಕಾ ಹೂವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಶುಷ್ಕ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹರಿವು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಲಪಾತವು ರಾವಣ ಎಲಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.  ಸ್ಥಳೀಯ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ೬ ಕಿಮೀ (೩.೭ ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. 

## ದಂತಕಥೆ 
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ರಾಮಾಯಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಪೌರಾಣಿಕ ರಾಜ ರಾವಣನ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾವಣ (ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಂಕಾದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ) ರಾಜಕುಮಾರಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ, ಈ ಜಲಪಾತದ ಹಿಂದಿನ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಈಗ ರಾವಣ ಎಲಾ ಗುಹೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಮ (ಸೀತೆಯ ಪತಿ) ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ತನ್ನ ತಂಗಿಯ ಮೂಗನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರತೀಕಾರವೇ ಅಪಹರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗುಹೆಯು ಅರಣ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಜಲಪಾತದಿಂದ ಬೀಳುವ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ರಾಣಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ರಾವಣನು ಇಲ್ಲಿ ರಾವಣಹಥವನ್ನು ಆಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.

## ರಾವಣ ಎಲಾ ಗುಹೆ 
left|thumb| ಗುಹೆಗೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು
ರಾವಣ ಎಲಾ ಗುಹೆ ೧೩೭೦ಮೀ (೪,೪೯೦ ಅಡಿ) ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಬಂಡೆಯ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ೧೧ ಕಿಮೀ (೭ ಮೈ) ರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಗುಹೆಯು ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಉತ್ಖನನಗಳು ೨೫೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಮಾನವ ವಾಸಸ್ಥಾನದ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದವು. 

*

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಯದುವಂಶ

**ಯದುವಂಶ**  ಅಥವಾ **ಯಾದವ ವಂಶವು** ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪೌರಾಣಿಕ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದೆ, ಇದು ಚಂದ್ರವಂಶ ರಾಜವಂಶದ ಕೆಡೆಟ್ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಯಯಾತಿಯ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಯದು ರಾಜವಂಶದ ಮೂಲಪುರುಷ.

## ದಂತಕಥೆ 
### ಮೂಲ 
ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ ಯಯಾತಿಯು ಋಷಿ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ತನ್ನ ಮಗಳು ದೇವಯಾನಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸದ್ರೋಹಿಯಾದ ಕಾರಣ ಅಕಾಲಿಕ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತನಾಗಿದ್ದನು. *ಮಹಾಭಾರತ* ಮತ್ತು *ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ* ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಯದು ತನ್ನ ಯೌವನದ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆ ಯಯಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಅವನ ಯಾವುದೇ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಪುರು ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಯಯಾತಿಯ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ರಾಜ ಪುರುವಿನ ರಾಜವಂಶವು ಸೋಮವಂಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲು ಅರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಯದುವಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಯಾದವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ರಾಜವಂಶವನ್ನು *ಯದುವಂಶ* ಎಂದು ಕರೆಯಬೇಕೆಂದು ರಾಜ ಯದು ಆದೇಶಿಸಿದನು.

### ವಂಶಸ್ಥರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು 
ಹಿಂದೂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾದವ ಕುಲವು ಅಳಿದುಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕುಲಗಳು ಈ ರಾಜವಂಶದಿಂದ ಬಂದವು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಯಾದವ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಹಯರು ಯದುವಿನ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಸಹಸ್ರಜಿತ್  ಮತ್ತು ಚೇದಿಗಳು, ವಿದರ್ಭಗಳು, ಸತ್ವತರು, ಅಂಧಕರು, ಕುಕುರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಯಾದವ ಕುಲಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಭೋಜರು, ವೃಷ್ಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುರಸೇನರು ಯದುವಿನ ಕಿರಿಯ ಮಗ ಕ್ರೋಷ್ಟು ಅಥವಾ ಕ್ರೋಷ್ಟನಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಯಾದವರು ಅರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್, ನರ್ಮದಾ ಕಣಿವೆ, ಉತ್ತರ ಡೆಕ್ಕನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಗಂಗಾ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾಣಗಳ *ವಂಶಾನುಚರಿತ* (ವಂಶಾವಳಿ) ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.  *ಮಹಾಭಾರತ* ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳು ಯದುಗಳು ಅಥವಾ ಯಾದವರು ಹಲವಾರು ಕುಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟವು ಮಥುರಾ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. *ಮಹಾಭಾರತವು* ಮಗಧದ ಪೌರವ ದೊರೆಗಳ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಕುರುಗಳಿಂದಲೂ ಸಹ ಮಥುರಾದಿಂದ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಯಾದವರ ವಲಸೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.

### ಯಾದವ ಭ್ರಾತೃಹತ್ಯಾ ಯುದ್ಧ 
*ಮಹಾಭಾರತದ* *ಮೌಸಲ ಪರ್ವದ* ಪ್ರಕಾರ (೭.೧೮೫-೨೫೩) *ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ* ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದ್ವಾರಕಾದ ಅಂಧಕ-ವೃಷ್ಣಿ ಯಾದವ ಕುಲಗಳು ಸಹೋದರರ ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ನಾಶವಾದವು. ಈ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಬಲರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಇಬ್ಬರೂ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಕೃತವರ್ಮನ ಮಗ ಮೃತಿಕಾವತಿಗೆ ಮತ್ತು ಯುಯುಧನನ ಮೊಮ್ಮಗ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ಬಳಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಅಧಿಪತಿಯಾದರು. ಉಳಿದ ಯಾದವರು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ಕೃಷ್ಣನ ಮೊಮ್ಮಗ ವಜ್ರನನ್ನು ಅವರ ರಾಜನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಜ್ರನನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಮೊಮ್ಮಗ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಠ್ಯದ ಒಂದು ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಕಾರ (IV.೧೫.೩೪-೪೨) ಅವನು ಅನಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರೆಯ ಮಗ. ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಭಾಗದ (V.೩೨.೬-೭) ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಅನಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಉಷಾ ಅವರ ಮಗ, ಬಾನ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯ ಮೊಮ್ಮಗಳು. ಬಹು (ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಬಾಹು) ಅವನ ಮಗ ಮತ್ತು ಸುಚರು ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗ.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಚಂದ್ರವಂಶ
* ಯದು
* ಯಾದವ
* ವೃಷ್ಣಿ
* ಕೃಷ್ಣ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:Articles containing Sanskrit-language text
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಬಾಡ

ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿರಿಮೆ ಹೊಂದಿದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವೆಂದರೆ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ. ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಂತೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ವೈಭವದ ವಿಶಾಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ. ಬಾಡ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂತ-ಕವಿ, ದಾಸರಲ್ಲಿ 'ಕವಿ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ದಾಸರ' ಎಂಬ ಹಿರಿಮಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿರುವ ಕನಕದಾಸರು. ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಗ್ಗಾಂವ್‌ ತಾಲೂಕಿನ ಬಾಡ ಗ್ರಾಮ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ೪೦೦೦ ಜನರ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. 

## ವಿಶೇಷತೆ 
ನಾಲ್ಕು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯು 20 ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳು, 84 ಕಿಟಕಿಗಳು, ಖಾಸಗಿ ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನ ಕಾರಂಜಿ, ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಮಾರಕ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಯೋಧನಂತೆ ತೋರುತ್ತಿರುವ ಕನಕದಾಸರ ಎತ್ತರದ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಜನರ ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ  ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ೩ ಡಿ ಅನಿಮೇಷನ್ ದ ೨೫ ನಿಮಿಷಗಳಿರುವ,

ಹೊಲೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 100 ಆಸನಗಳ ಥಿಯೇಟರ್ ಅನ್ನು 1.75 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಕನಕ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ, ಕನಕ ಕಲಾಭವನ, ಗೆಜೆಬೋಸ್, ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗಾಗಿ ವಸತಿಗೃಹಗಳನ್ನು ಇತರ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ...

## ಹೋಗುವ ದಾರಿ 
ಹಾವೇರಿಯಿಂದ ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ಶಿಗ್ಗಾಂವಿ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೭ ಕಿ.ಮೀ ದುರವಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
* 
* 

ವರ್ಗ:ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ

**ಗ್ರಾಮದೇವತೆ**  ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ಬೋಧನಾ ದೇವತೆಯಾಗಿದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಭಾರತದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮೂಲಗಳ, ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಡಕಾಯಿತರು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ವಿಫಲವಾದರೆ ಅವರು ಈ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವಂತಿಕೆಯ ಆಕೃತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ರಕ್ಷಕನು ಗ್ರಾಮದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ.

## ಉತ್ಪತ್ತಿ 
ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಎಂಬ ಪದವು ಗ್ರಾಮ "ಗ್ರಾಮ"  ಮತ್ತು ದೇವತಾ, "ದೇವತೆ" ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಹೆಜಮಾಡಿ

**ಹೆಜಮಾಡಿ** ಅಥವಾ ಹೆಜಮಾಡಿ ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯವಾದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಾಂಭವಿ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಡದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಮುಲ್ಕಿ ದಕ್ಷಿಣದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಹಳೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 17) ನಿಂದ ತಿರುಗಿಸುವ ಹಳೆಯ ರಸ್ತೆ ಇದೆ. ಇದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 28 ಕಿ.ಮೀ. ಹೆಜಮಾಡಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಗುಡ್ಡೆಯಂಗಡಿ, ಶಿವನಗರ, ಕನ್ನಂಗಾರ್, ಹೆಜಮಾಡಿ, ಮಟ್ಟು ಪಟ್ನ, ಆಚೆ ಮಟ್ಟು, ದೊಡ್ಡಗುಂಡಿ, ಸಣ್ಣಗುಂಡಿ, ಪಲಿಮಾರು, ಕೋಡಿ, ಗುಂಡಿ, ಉತ್ತರ ಸುಲ್ತಾನ್ ರಸ್ತೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಸುಲ್ತಾನ್ ರಸ್ತೆ, ಮಾರುತಿ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಅಮವಾಸೆ ಕರಿಯ.

## ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ 
2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಣ್ಣಂಗಾರ್-ಹೆಜಮಾಡಿ 3806 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4269 ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ 8075 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ 
ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು -1.4% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2001 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 8192 ಆಗಿತ್ತು

## ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ - 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ ಹೆಣ್ಣು 
2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 1122 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ 1127, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ 967 ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದಲ್ಲಿ 2250. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅದೇ ವಯಸ್ಸಿನ 1000 ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 6 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ 884 ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. 2001 ರಿಂದ 2011 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 20 ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು 1000 ಹುಡುಗರಿಗೆ 165 ಹುಡುಗಿಯರು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

## ಸಾಕ್ಷರತೆ 
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 6599 ಜನರು ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ 3218 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 3381 ಮಹಿಳೆಯರು. ಹೆಜಮಾಡಿಯ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ (6 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ) 91%. ಇಲ್ಲಿ 96% ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 87% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.4ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 3% ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 5% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

## ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರೊಫೈಲ್ 
ಹೆಜಮಾಡಿ 42% (3390) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 58% ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 28% ಮಹಿಳಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದುಡಿಯುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಪುರುಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 57% ಮುಖ್ಯ (ಪೂರ್ಣ ಸಮಯ) ಕೆಲಸಗಾರರು ಮತ್ತು 1% ಕನಿಷ್ಠ (ಅರೆಕಾಲಿಕ) ಕೆಲಸಗಾರರು. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಮಹಿಳಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 26% ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು 2% ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಮಿಕರು.

## ಇದನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಉಡುಪಿ
* ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* http://Udupi.nic.in/

ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್

೧೮೪೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ತಂತಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ದೂರದ ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳ ಮಧ್ಯ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ತಂತಿ ಎಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸಾಂಕೇತಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು.  ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಹರ್ಸ್ ಕೋಡಿಂಗ್ ಬಲ್ಲ, ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಆಪರೇಟರ್ ಗಳು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ದ್ವಿಮಾನ ಪದ್ದತಿಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮೋರ್ಸ್ ಕೋಡಿಂಗ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ದೂರದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಲಿಖಿತರೂಪದ ಮಾಹಿತಿ ರವಾನಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಟೆಲಿಗ್ರಾಫಿ ಅಥವಾ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎನ್ನುವರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ರವಾನಿಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಟೆಲೆಗ್ರಾಫ್ ಸಂಪರ್ಕ ತಂತ್ರವು, ೧೮೩೭ರಲ್ಲಿ, ಅಮರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೂರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಸುದ್ದಿ ಕಳುಹಿಸಲು, ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಉಪಕರಣದ ಆವಿಸ್ಕಾರ. ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳ ಮದ್ಯ ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸಿ, ವಾಹಕ ತಂತಿಯಿಂದ, ಟೆಲಿಗ್ರಾಪ್ ಗುಂಡಿಯಿಂದ ಡಾ, ಮತ್ತು ಡಿಡ್, ಶಬ್ದ ಉಂಟುಮಾಡಿ, ದ್ವಿಮಾನ ಕೋಡಿಂಗ್ ಭಾಷೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡುವುದು. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಭಾಷೆಬಲ್ಲ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫರ್ ಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮೋರ್ಸ್ ಅವರು, ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿಯಿಂದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ೧೮೪೪ರ ಮೇ ೨೪ರಂದು ಅಮೇರಿಕೆಯ ವಾಸಿಂಗ್ಟನ್ ನಗರದಿಂದ, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡನ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ರೂಪದ ಸುದ್ದಿ-ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಗತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಸರಕಾರಗಳ ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಮೊದಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರವು ಬ್ರಿಟೀಶರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೮೫೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಮತ್ತು ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಗಳ ನಡುವೆ ತಂತಿ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಈ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ೧೮೫೫ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು.

ವರ್ಗ:ಸಂವಹನ
ಸುರ್ಜಿತ್ ಪಾಟಾರ್

**ಸುರ್ಜಿತ್ ಪಾಟಾರ್ ಅವರು** ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಯ ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಕವಿ. ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ.

## ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ 
thumb|ಅಭಿಮಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸುರ್ಜಿತ್ ಪಾಟಾರ್
ಪಾಟಾರ್ ಅವರು ಜಲಂಧರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾಟ್ಟಾರ್ ಕಲಾನ್ ಗ್ರಾಮದವರು. ಅವರು ಕಪುರ್ತಲಾದ ರಣಧೀರ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು, ನಂತರ ಪಟಿಯಾಲಾದ ಪಂಜಾಬಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದು,  ಅಮೃತ್‌ಸರ್‌ನ ಗುರುನಾನಕ್ ದೇವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ "ಗುರುನಾನಕ್ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ರೂಪಾಂತರ" ದ ಕುರಿತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿ, ಲುಧಿಯಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಂಜಾಬಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಮತ್ತು ಬರ್ಟೋಲ್ಟ್ ಬ್ರೆಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಬ್ಲೋ ನೆರುಡಾ ಅವರ ಕವನಗಳನ್ನು ಪಂಜಾಬಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಶೇಖ್ ಫರೀದ್‌ನಿಂದ ಶಿವ ಕುಮಾರ್ ಬಟಾಲ್ವಿವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬಿ ಕವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಟೆಲಿ-ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ಚಂಡೀಗಢದ ಪಂಜಾಬ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

## ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವನಗಳು 
"ಕ್ಯಾಂಡಲ್ಸ್", "ಹನೇರೆ ವಿಚ್ ಸುಲಗ್ಡಿ ವರ್ಣಮಾಲಾ", "ಅಯ್ಯಾ ನಂದ್ ಕಿಶೋರ್", "ಹನೇರ ಜರೇಗಾ ಕಿವೆನ್", "ಫಸ್ಲಾ", "ಕೋಯಿ ದಾಲಿಯಾ ಚೋ ಲಂಗೇಯ ಹವಾ ಬನ್ ಕೆ" ಇವು ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕವನಗಳು.

## ಚಿತ್ರಕಥೆ 
ಸುರ್ಜಿತ್ ಪಾಟಾರ್ ಅವರು ಪಂಜಾಬಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಶಹೀದ್ *ಉದ್ಧಮ್* *ಸಿಂಗ್* ಮತ್ತು ದೀಪಾ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರ *ಹೆವನ್ ಆನ್ ಅರ್ಥ್* ಚಿತ್ರದ ಪಂಜಾಬಿ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ವಿದೇಶ್‌ನ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 
thumb|ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಸುರ್ಜಿತ್ ಪಾಟಾರ್

* ೧೯೭೯: ಪಂಜಾಬ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೧೯೯೩: *ಹನೇರೆ ವಿಚ್ ಸುಲಗ್ಡಿ ವರ್ಣಮಾಲಾ*  ಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೧೯೯೯: ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಪರಿಷತ್ತು, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ಪಂಚನಾದ್ ಪುರಸ್ಕಾರ
* ೨೦೦೯: ಕೆಕೆಬಿರ್ಲಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನಿಂದ ಸರಸ್ವತಿ ಸಮ್ಮಾನ್.
* ೨೦೦೯: ಗಂಗಾಧರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸಂಬಾಲ್ಪುರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಒರಿಸ್ಸಾ
* ೨೦೧೨: ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
* ೨೦೧೪: ಕುಸುಮಾಗ್ರಜ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 
* 

ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರ
ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕವಿಗಳು
ನಂದಕ

**ನಂದಕ** ಅಥವಾ **ನಂದಕಿ**, ಇದು ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಖಡ್ಗವಾಗಿದೆ. ನಂದಕವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವು ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ (ಪ್ರಮುಖ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯ), ಸಂತರಾದ ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಪೇಯಾಳ್ವಾರ್ ಅವರನ್ನು ನಂದಕದ ಅವತಾರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ದಂತಕಥೆ 
*ಅಗ್ನಿ ಪುರಾಣದ* ಪ್ರಕಾರ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ-ದೇವರಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ನೂರು ತೋಳುಗಳ ಅಸುರ ಲೋಹನು ಅದನ್ನು ತಡೆದನು. ವಿಷ್ಣುವು ಯಜ್ಞದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ವಿಷ್ಣುವು ಅಸುರನಿಂದ ನಂದಕ ಎಂಬ ಖಡ್ಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿದನು. ಖಡ್ಗವನ್ನು ರತ್ನ-ಹೊದಿಕೆಯ ಹಿಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀಲಿ-ವರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅಸುರನು ಹಲವಾರು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪರ್ವತದಿಂದ ಓಡಿಸಿದನು. ವಿಷ್ಣುವು ಖಡ್ಗದಿಂದ ಅಸುರನನ್ನು ಕೊಂದನು. ನಂದಕದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಾಗಿ ಅಸುರನ ದೇಹದ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಭಾಗಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಕಬ್ಬಿಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. ವಿಷ್ಣುವು ಅಸುರನಿಗೆ ಅವನ ಬಿದ್ದ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಆಯುಧಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದನು.

## ಸಾಹಿತ್ಯ 
thumb|ನಂದಕನು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಯುವಕನಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಿರುವುದು.
ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿವೆ: ಶಂಖ (ಶಂಖ), ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ, *ಪದ್ಮ* ( ಕಮಲ ) ಮತ್ತು ಕೌಮೋದಕಿ ಗಡ (ಗದೆ). ದೇವತೆಯ ಎಂಟು ಅಥವಾ ಹದಿನಾರು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಚಿತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಅವನು ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಿತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗವು ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಗುಪ್ತರ ಯುಗದ (೩೨೦-೫೫೦) ವರೆಗಿನ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ *ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ* ನಂದಕವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ ರಾಮನ ಖಡ್ಗ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಹರಿವಂಶ* ಮತ್ತು *ಬೃಹತ್ಬ್ರಹ್ಮ ಸಂಹಿತೆ* ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಬೇಕಾದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. *ಸತ್ವತ ಸಂಹಿತಾವು* ಆರು ತೋಳುಗಳ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ತೋಳುಗಳ ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ, ವಾಮನ, *ಕಾಳಿಕಾ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ* ತನ್ನ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ನಂದಕವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಚಿತ್ರವು ಅವನ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಷ್ಣುವಿನ ೧೦೦೦ ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವ *ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮವು* ನಂದಕವನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಶಂಖ, ನಂದಕ ಮತ್ತು ಚಕ್ರದ ಧಾರಕ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ೯೯೪ ನೇ ಹೆಸರು ನಂದಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ "ನಂದಕಿ".

ಗುಪ್ತ ದಿಯೋಗರ್ ದೇವಾಲಯದ *ಶೇಷಶಾಯಿ ವಿಷ್ಣು* ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ, ನಂದಕನು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಯುವಕನಂತೆ ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಧು ಮತ್ತು ಕೈಟಭ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರ ವಿರುದ್ಧ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಇತರ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾಬಲಿಪುರದ ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಮಧು ಮತ್ತು *ಕೈಟಭನ* ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ನಂದಕನನ್ನು ಆಯುಧಪುರುಷನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ 
ನಂದಕ, "ಶುದ್ಧ ಖಡ್ಗ", ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು *ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ* ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿದ್ಯಾದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ( ಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಕಲಿಕೆ, ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ), ಅದರ *ಪೊರೆ ಅವಿದ್ಯೆ* *(* ಅಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಭ್ರಮೆ). *ವರಾಹ ಪುರಾಣವು* ಇದನ್ನು ಅಜ್ಞಾನದ ನಾಶಕ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

*ಕೃಷ್ಣ ಉಪನಿಷತ್ತು* ಖಡ್ಗವನ್ನು ವಿಧ್ವಂಸಕ ದೇವರಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. 'ಮಹಾ ದೇವ' (ಮಹೇಶ್ವರ, ಶಿವನ ವಿಶೇಷಣ) ಜ್ಞಾನದ ಜ್ವಾಲೆಯ ಖಡ್ಗದ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಆಯುಧಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ದೇವತೆಗಳು
ತಿರುಪತಿ ಲಡ್ಡು

**ತಿರುಪತಿ ಲಡ್ಡು** ಅಥವಾ **ಶ್ರೀವಾರಿ ಲಡ್ಡು**  ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ತಿರುಪತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಿರುಪತಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಿರುಮಲ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ನೀಡುವ ಲಡ್ಡು ಸಿಹಿಯಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ಪಡೆದ ನಂತರ ಲಡ್ಡುವನ್ನು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಡ್ಡು ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ 'ಪೋಟು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮಂಡಳಿ ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು. ತಿರುಪತಿ ಲಡ್ಡು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆಯ ಟ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು.

## ಇತಿಹಾಸ 
ತಿರುಮಲ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನಿಗೆ ಲಡ್ಡುವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯು ೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೭೧೫ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

## ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ ಟ್ಯಾಗ್ 
ತಿರುಪತಿ ಲಡ್ಡುಗಳ ಕಪ್ಪು ಮಾರಾಟವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡವು. ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಗಿಐ ಕಾಯಿದೆ ೧೯೯೯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ವರ್ಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಪತಿ ಲಡ್ಡುಗಳ ಪೇಟೆಂಟ್ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಇತರರು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೆಸರಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

### ಲಡ್ಡು ಪೋಟು 
ತಿರುಪತಿ ಲಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯೇ ಲಡ್ಡು ಪೋಟು. ಇದು ದೇಗುಲದ ಸಂಪಂಗಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ಒಳಗೆ ಇದೆ. ಪೋಟುಗೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಬಳಸುವ ಮೂರು ಕನ್ವೇಯರ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪೋಟು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೋಟುನಿಂದ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಕೌಂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಲಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಕನ್ವೇಯರ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೊದಲನೆಯದು ಲಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಎರಡನೆಯದು ಲಡ್ಡು ಮತ್ತು ಬೂಂದಿ ಎರಡನ್ನೂ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು. ಮೂರನೇ ಕನ್ವೇಯರ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಅನ್ನು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕನ್ವೇಯರ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ ಬ್ಯಾಕಪ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಲಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಲು ಬೆಂಕಿಯ ಮರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ೧೯೮೪ LPG ಮೂಲಕ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಲಡ್ಡು ಪೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ೨.೮ ಲಕ್ಷ ಲಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಪೋಟು ದಿನಕ್ಕೆ ೮೦೦,೦೦೦ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

### ಪೋಟು ಕಾರ್ಮಿಕರು 
 
ಲಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸುಮಾರು ೬೨೦ಅಡುಗೆಯವರು ಲಡ್ಡು ಪೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು *ಪೋಟು* ಕಾರ್ಮಿಕರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಪೋಟು ಕಾರ್ಮಿಕರು ನಿಯಮಿತ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ೩೫೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಗುತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ೬೨೦ರಲ್ಲಿ ೨೪೭ ಬಾಣಸಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

## ತಿರುಪತಿ ಲಡ್ಡು ವೈವಿಧ್ಯಗಳು 
### ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಲಡ್ಡು 
ಈ ಲಡ್ಡುವನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೧೭೫ ಗ್ರಾಂ ತೂಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

### ಆಸ್ಥಾನಂ ಲಡ್ಡು 
ಈ ಲಡ್ಡುವನ್ನು ವಿಶೇಷ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೭೫೦ಗ್ರಾಂ ತೂಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗೋಡಂಬಿ, ಬಾದಾಮಿ ಮತ್ತು ಕೇಸರಿ ಎಳೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

### ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವ ಲಡ್ಡು 
ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅರ್ಜಿತ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಈ ಲಡ್ಡುವನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲಡ್ಡುಗಳಿಗೆ ಭಾರೀ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೆ. ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಲಡ್ಡುಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೇ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಟಿಟಿಡಿ ಯಿಂದ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಸುಧಾರಿತ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಲಡ್ಡುವಿನ ಶೆಲ್ಫ್ ಜೀವನವು ಸುಮಾರು ೧೫ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* 

ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಕುಬ್ಜಾ

**ಕುಬ್ಜಾ** ಮಥುರಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಗೂನುಬೆನ್ನಿನ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಸುಂದರವಾಗಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು *ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ*, *ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣ* ಮತ್ತು ಸೂರದಾಸರ *ಸುರ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ* ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಹಿನ್ನೆಲೆ 
*ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು,* ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಸುದಾಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಅಣ್ಣ ಬಲರಾಮನು ಮಥುರಾದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದು ರಾಜ ಕಂಸನ ಯುವ ಗೂನುಬೆನ್ನಿನ ಸೇವಕಿ ಕುಬ್ಜಾಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಸುಂದರವಾದ ಮುಖವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಲೇಪನಗಳ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದಳು. ಕೃಷ್ಣ ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು  ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಲೇಪನವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಗಿದ ತ್ರಿವಕ್ರ ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.

ಕೃಷ್ಣನ ಮೋಡಿಯಿಂದ ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಳಾದ ಅವಳು ರಾಜನಿಗೆ ತಾನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಪನವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಸಂತಸಗೊಂಡ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಅವಳ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಗಲ್ಲದ ಕೆಳಗೆ ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಬೆರಳನ್ನು ಇರಿಸಿ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಅವಳ ದೇಹವನ್ನು ನೇರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕುಬ್ಜಾ ತನ್ನ ರಕ್ಷಕನ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಮೇಲಿನ ಉಡುಪನ್ನು ಎಳೆದು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೃಷ್ಣನು ನಯವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಭೇಟಿಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರ ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.  

ಸೂರದಾಸ್ ಅವರ ಕವನವು ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುವ ಉಲ್ಲೇಖದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಮನವು ದೇವರ ಉಳಿಸುವ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಭೇದಭಾವ ಮಾಡದ ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗದ ಸೇವಕಿಗೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.  ಕಂಸನನ್ನು ವಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣನು ವಾಗ್ದಾನದಂತೆ ಉದ್ಧವನೊಡನೆ ಕುಬ್ಜಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕುಬ್ಜ ತನ್ನ ಸಹಚರರೊಂದಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಗೌರವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಕುಬ್ಜಳು ಕೃಷ್ಣನಿಗಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ, ಕೃಷ್ಣನು ಒಳಗಿನ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಬ್ಜಳ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ  ಆರಾಮವಾಗಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿದನು. ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಕುಬ್ಜನ ಆಸೆ ಈಡೇರುತ್ತದೆ. ಅವಳು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇರಲು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಉದ್ಧವನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟುಹೋದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪೂರೈಸುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.  

ಸೂರದಾಸರು ಕುಬ್ಜ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರ ಎರಡನೇ ಭೇಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕುಬ್ಜಳ ಭಾಗ್ಯವು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಅವನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಂಸನನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣನು ಅವಳ ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಕುಬ್ಜಳ ಮನೆಗೆ  ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. 

*ಬ್ರಹ್ಮ ವೈವರ್ತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ*, ಕುಬ್ಜವು ಶೂರ್ಪನಖಾ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸಿಯ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಾಗಿದ್ದು, ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದೆ. ಶೂರ್ಪನಕೆಯ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಅವಳ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಕುಬ್ಜನಾಗಿ, ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಐಕ್ಯವಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಈಡೇರುತ್ತದೆ.  ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು (ರಾಮನ ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಪತಿಯಾಗಿ (ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ) ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗದ ನಂತರ ಅವಳು ಗೋಲೋಕವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಮುಖಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗೋಪಾಲಕಿಯಾದಳು. 

*ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣದಂತಹ* ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೃತಿಗಳು ಕುಬ್ಜಳ ಮನೆಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ಭೇಟಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. 

## ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 
ಕುಬ್ಜಾಳ ಕಥೆಯು ೨೦೧೯ ರ *ಬಾಲ* ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಾರಂಭ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ನಾಟಕದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.  ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ಒಂದು ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಪುರಾಣ
ಕೀಲು ಕುದುರೆ ಕುಣಿತ

**ಕೀಲು ಕುದುರೆ ಕುಣಿತವು** ಒಂದು ಜನಪದ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ. ಕೀಲುಕುದುರೆ ಕುಣಿತವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಿಜಾಪುರ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೋಲಾರ, ಕೊಡಗು ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಹಲವಾರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಪೊಯ್ ಕುದುರೆ' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೀಲು ಕುದುರೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಕೀಲು ಕುದುರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತಹ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.
300px|thumb|right|ಕೀಲು ಕುದುರೆ ಕುಣಿತ
## ವೇಷಭೂಷಣ
ಕಲಾವಿದರು ರಾಜರಾಣಿಯಂತೆ ಕಿರೀಟ, ಭುಜಕೀರ್ತಿ, ಎದೆಹಾರ, ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಡಾಬು, ವೀರಗಚ್ಚೆ, ಮೀಸೆ, ಕಿವಿಗೆ ಲೋಲಾಕು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೀಲು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಬಿದಿರಿನ ದಬ್ಬೆ, ಮರದ ತಿರುಳು, ಕಾಗದದ ಗಂಜಿ ಮತ್ತು ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಲೆ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಚಿತ್ರಗಾರರು ಅಥವಾ ಕಲಾವಿದರು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಣಿಯುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ದೇಹದ ಭಾಗವನ್ನು ಬಿಳಿ ಸ್ಯಾಟಿನ್ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಇಳಿಬಿಟ್ಟಂತೆ ಮಾಡಿ ದೇಹಾಕಾರಕ್ಕೆ ಹೊದಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೀಲು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಕುಣಿವವನ ಸೊಂಟ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಿಡಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ದೇಹಾಕಾರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಕುಣಿಯುವವನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮರಗಾಲು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮರಗಾಲಿಲ್ಲದೆಯೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ.

## ಕುಣಿತ
ಕೈಯಲ್ಲಿ ಲಗಾಮು ಹಿಡಿದು ಕುದುರೆಯ ತಲೆ, ಬಾಲವನ್ನು ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಆಡಿಸುತ್ತ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. 

ನಾಗಸ್ವರ, ಡೋಲು, ತಮಟೆಗಳ ಹಿಮ್ಮೇಳದೊಂದಿಗಿನ ಕೀಲು ಕುದುರೆ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ಇರುವಂತೆಯೇ ರಾಣಿಯರ ಪಾತ್ರಗಳೂ ಇದೆ. ಗಂಡಸರೇ ಸ್ತ್ರೀವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದರೊಂದಿಗೆ ನವಿಲು ನೃತ್ಯವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು
ರಕ್ತಬೀಜ

**ರಕ್ತಬೀಜ** ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಅಸುರ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈತ ಶುಂಭ- ನಿಶುಂಭರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ದುರ್ಗೆಯ ಎರಡು ರೂಪಗಳಾದ ಕಾಳಿ ಮತ್ತು ಚಂಡಿ ದೇವತೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದನು. ರಕ್ತಬೀಜನು ಶಿವನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಅದು ಅವನ ರಕ್ತದ ಹನಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಅವನಷ್ಟೇ ಶಕ್ತಿ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳಿಗೆ ಸಮನಾದ ವಿವಿಧ ರಕ್ತಬೀಜರು ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಂತಹ ವರ.
thumb|260x260px| ದುರ್ಗೆ ರಕ್ತಬೀಜನ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವುದು.

## ದಂತಕಥೆ 
### ಮೂಲ 
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಕ್ತಬೀಜ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ, ಅಸುರರ ರಾಜನಾದ ದನುವಿನ ಮಗ ರಂಭಾ. ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ರಂಭಾ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರ ಕರಂಭ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು. ಬೆಂಕಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಂಭಾ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರಂಭನು ಕುಳಿತು, ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ಇಂದ್ರನು ಮಕರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕರಂಭನನ್ನು ಆಳಕ್ಕೆ ಎಳೆದು ಮುಳುಗಿಸಿದನು. ಕೋಪಗೊಂಡ ರಂಭಾ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಬೆಂಕಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಆಗ ಅಗ್ನಿದೇವನು ಅವನ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ, ಅದು ದೊಡ್ಡ ಪಾಪವೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದನು. ಅವನು ರಂಭಾಗೆ ತನ್ನ ಇಷ್ಟದ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ರಂಭನು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರಿಂದಲೂ ಅಜೇಯನಾಗುವ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಲು ಬಯಸಿದನು. ತನ್ನ ಆಸೆ ಈಡೇರಿದ ನಂತರ ಅವನು ಮಲಯಾಕ್ಷನನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾದನು. ಮಲಯಾಕ್ಷನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಮೃಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು, ಅದರಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಿ ಎಂಬ ಸುಂದರವಾದ ಎಮ್ಮೆ ರಂಭನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಅವರ ನಡುವೆ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಭೋಗ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಮಹಿಷಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದಳು. ಯಕ್ಷಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿ ರಂಭನನ್ನು ತನ್ನ ಕೊಂಬುಗಳಿಂದ ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸಿತು. ದುಃಖಿತಳಾದ ಮಹಿಷಿಯು ತನ್ನ ಗಂಡನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಚಿತೆಗೆ ಹಾರಿದಳು.

### ಕದನ 
ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆಯ ಎಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ದುರ್ಗೆಯ ರಕ್ತಬೀಜನೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಧೂಮ್ರಲೋಚನ, ಚಂಡ ಮತ್ತು ಮುಂಡನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಶುಂಭನು ರಕ್ತಬೀಜನನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ರಕ್ತಬೀಜ ಗಾಯಗೊಂಡನು, ಆದರೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಅವನ ರಕ್ತದ ಹನಿಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರಕ್ತಬೀಜರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ದುರ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮಾತೃಕೆಯರು ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿದರು.
 
ಕೊನೆಗೆ, ಅಸುರನಿಂದ ಹರಿಯುವ ರಕ್ತದ ಪ್ರತಿ ಹನಿಯನ್ನು ಕಾಳಿ ಸೇವಿಸಿದಾಗ,  ದುರ್ಗೆ ಅವಳ ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ರಕ್ತಬೀಜನ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡಿದಳು.

ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದದ ಪ್ರಕಾರ, ರಕ್ತಬೀಜ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ, ಕಾಳಿ ದೇವಿಯು ಕೋಪದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಶಿವನು ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಡೆದು, ಕಾಳಿ ನಡುಗಿದಳು, ಮುಜುಗರಕ್ಕೊಳಗಾದಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಳು. ಈ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅನೇಕ ಹಿಂದೂ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಶುಂಭ ಮತ್ತು ನಿಶುಂಭ
* ಮಹಿಷಾಸುರ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ರಕ್ತಬೀಜ ಯುದ್ಧದ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ
* ರಕ್ತಬೀಜನನ್ನು ಕೊಂದ ಮೇಲೆ

ವರ್ಗ:Articles having different image on Wikidata and Wikipedia
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ
ಮೂಡುಕೇರಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಾರ್ಕೂರು

**ಮೂಡುಕೇರಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಾರ್ಕೂರು**
ಮೂಡುಕೇರಿಯ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ್ವಾದ ಮತ್ತು ಕಾರಣಿಕವಾದ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಮುನಿ ಶ್ರೇಷ್ಟರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆಯೆಂಬುದು ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಶಿಲಾ ಹಾಗೂ ತಾಮ್ರ ಶಾಸನಗಳು ಈ ಮಾತನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
300px|thumb|right|ಬಾರ್ಕೂರು ಪೇಟೆ.
## ಬಾರ್ಕೂರು
 ಬಾರ್ಕೂರು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಬಾರ್ಕೂರು ತುಳುನಾಡಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು, ತುಳು ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರು. ಬಾರ್ಕೂರಿನ ಬಹುತೇಕ ಪುರಾತನ ರಚನೆಗಳು ಪಾಳು ಬಿದ್ದಿವೆ. ಬಾರ್ಕೂರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ತುಳುನಾಡು (ತುಳುನಾಡು) ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿಯ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ತುಳು ಭಾಷೆ ಬಹುಪಾಲು ಜನರ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ತುಳು ರಾಜರು ಮತ್ತು ನಾಯಕರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ತುಳುನಾಡ್ ಇಂದಿನ ಉಡುಪಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ತುಳುನಾಡು ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಕರಾವಳಿಯ ನಡುವೆ ಇದೆ. ತುಳುನಾಡ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಬಾರ್ಕೂರು ಗ್ರಾಮವು ಸೀತಾ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಡದಲ್ಲಿದೆ.
300px|thumb|right|ಸೀತಾನದಿ
## ಹಿನ್ನಲೆ
ಬಾರ್ಕೂರು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅಳುಪ ರಾಜರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊಯ್ಸಳ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬಾರ್ಕೂರು ನಗರವು ಹತ್ತು ಕೇರಿಗಳ(ಕೇರಿ-ನಗರದ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು)ಮೂಡುಕೇರಿ ಹತ್ತು ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯ ಬಾರ್ಕೂರಿನ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬಾರ್ಕೂರು ಉಡುಪಿಯಿಂದ ೧೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಡುಕೇರಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬಾರ್ಕೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಉಂಬಳಿ ಭೂಮಿ ಸಾಕಷ್ಟಿದ್ದು, ೩ ಹೊತ್ತಿನ ಪೂಜೆ, ಅನ್ನ ನೈವೇದ್ಯ ಬಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಭದ್ರ ಕೋಣೆಯೂ ಇದ್ದು, ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳನ್ನು ಇಡುವುದು, ಕಾವಲಿಗೆ ಅರ್ಚಕರಲ್ಲದೆ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಚಾಕರಿಯವರು ರಾತ್ರಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರು.ಮೂಡುಕೇರಿಯ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಶ ೧೦ನೇ ಶತಮಾನ) ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಜನಾರ್ದನರ ಪೂರ್ವದ ಹೊಯ್ಸಳ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ.

## ಮೂಡುಕೇರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಹು ಉತ್ಸವಗಳು
ಮೂಡುಕೇರಿ ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಂಗಪೂಜೆ, ದೀಪೋತ್ಸವ, ಕೆರೆ ದೀಪೋತ್ಸವ, ರಥೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಯೋಜನೆ
ನಾಡನಹಳ್ಳಿ

thumb| ನಾಡನಹಳ್ಳಿಯ ಯಂಡಹಳ್ಳಿ ಕುಗ್ರಾಮ
thumb| ನಂದನಹಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದ ಆಲನಹಳ್ಳಿ ಕುಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಲೆ
**ನಾಡನಹಳ್ಳಿ** ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೈಸೂರು ನಗರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ.
## ಸ್ಥಳ 
ನಾಡನಹಳ್ಳಿ ಮೈಸೂರು ನಗರದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಿ.ನರಸೀಪುರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮೈಸೂರು ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಹತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

## ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ 
2011 ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಂದನಹಳ್ಳಿ 652 ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು 2,808 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ 72%. ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನು *ಸರಪಂಚ* ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ವಸತಿ ಉಪನಗರ 
ನಗರೀಕರಣದಿಂದ ನಾಡನಹಳ್ಳಿಯ ಗ್ರಾಮ ಸ್ಥಿತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಸತಿ ವಸಾಹತುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಲೇಔಟ್‌ಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿವೆ. ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸಹ ಬರಲಿವೆ. ನಂದಹಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಬಂದಿವೆ.

## ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು 
* ರಾಜಶೇಖರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ
* ಶೋಭಾ ಎಸ್ಟೇಟ್
* ಮೇಘಾ ಹೆವನ್

## ಚಿತ್ರ ಗ್ಯಾಲರಿ 

ಚಿತ್ರ:Alanahalli.c.jpg|ವೃಕ್ಷ ಪೂಜೆ
ಚಿತ್ರ:Alanahalli.b.jpg|ಆಲನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಚಿತ್ರ:Alanahalli Rajasekara Hospital.jpg|ಡಾ.ರಾಜಶೇಖರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕನ್ಹು ಮುರ್ಮು

[thumb| [ರಾಂಚಿ|ರಾಂಚಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಿಧು ಕನ್ಹು ಸ್ಮಾರಕ ಉದ್ಯಾನವನ]]
**ಸಿದ್ದು ಮುರ್ಮು** ಮತ್ತು **ಕನ್ಹು ಮುರ್ಮು** ಸಂತಾಲ್ ದಂಗೆಯ ನಾಯಕರು (1855-1856), ಬ್ರಿಟೀಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪೂರ್ವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ( ಪುರುಲಿಯಾ, ಬಿರ್ಭುಮ್ ಮತ್ತು ಬಂಕುರಾ ) ದಂಗೆ.
## ಬಂಡಾಯ 
ಸಂತಾಲರು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದರು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇಂದಿನ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದಾಮಿನ್-ಇ-ಕೊಹ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಸಂತಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಭರವಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂತಾಲರು ಕಟಕ್, ಧಲ್ಭುಮ್, ಮಂಭುಮ್, ಹಜಾರಿಬಾಗ್, ಮಿಡ್ನಾಪುರ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ನೆಲೆಸಿದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಿಯೋಜಿಸಿದ ತೆರಿಗೆ-ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮಹಾಜನರು ಮತ್ತು ಜಮೀನ್ದಾರರು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ಸಂತಾಲ್‌ಗಳು ಭ್ರಷ್ಟ ಹಣ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾದರು. ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಮರುಪಾವತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರದಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಅವರ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿತ ದುಡಿಮೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸಂತಾಲ್ ದಂಗೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.

30 ಜೂನ್ 1855 ರಂದು, ಇಬ್ಬರು ಸಂತಾಲ್ ಬಂಡಾಯ ನಾಯಕರು, ಸಿಧು ಮುರ್ಮು ಮತ್ತು ಕನ್ಹು ಮುರ್ಮು (ಸಹೋದರನಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾನೆ) ಚಾಂದ್ ಮತ್ತು ಬೈರಾಬ್ ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಸಂತಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಸಂತಾಲರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಆದರೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ಬಂಡುಕೋರರನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಬದಲಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಕಾಡಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬರುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ನಂತರದ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಆಧುನಿಕ ಬಂದೂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಆನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಯು ತನ್ನ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡದೆಯೇ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರದಿಂದ ಬೀಸಿದ ಈ ಬಲೆಯನ್ನು ಸಂದೇಹಿಸದ ಸಂತಾಲರು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಈ ಹಂತವು ಅವರಿಗೆ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಅವರು ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದಾಳಿ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಈ ಬಾರಿ ಅವರು ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಸಂತಾಲ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಪರಂಪರೆ 
thumb|ಸಿದ್ದು ಮುರ್ಮು - ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ಹು ಮುರ್ಮು
ಸಿದ್ದು ಕನ್ಹು ಮುರ್ಮು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಕೂಡ 2002 ರಲ್ಲಿ ₹ 4 ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ರಾಂಚಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದು ಕನ್ಹು ಸ್ಮಾರಕ ಉದ್ಯಾನವನವಿದೆ. ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಎಸ್ಪ್ಲಾನೇಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಡೋ-ಕನ್ಹೋ ದಹರ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಸಂತಾಲ ದಂಗೆ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಳು
ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹಿರಿಯಡ್ಕ

ವೀರಭದ್ರಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿರಿಯಡ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದೇವಾಲಯವು ವೀರಭದ್ರ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಸಿರಿ ದೈವಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.ಇದು ಆಲಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.ಇದು ಪಂಚ ದೈವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಶ್ರೀ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭವ್ಯವಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರ್ಮಾರು, ನಾಗ, ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಮತ್ತು ಮಹಿಶಾಂತಯ್ಯ ಮುಂತಾದ 'ಪಂಚ ಶಕ್ತಿ'ಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ವೀರಭದ್ರನ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಧಾನ ಅರ್ಚಕರಾಗಿದ್ದ ಅಡಕತ್ತಾಯ ಅವರು ಕರೆತಂದರು. ಅಂದಿನ ರಾಜ ಹಾಗು ಅಡಕತ್ತಾಯನ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವರನ್ನು ತರುವ ಸವಾಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಖಾಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ನಂತರ, ವೀರಭದ್ರ ಅವರನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಿರಿಯಡ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಹಲವಾರು ದಿನಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ ಅಂಜಾರು ಬೀಡಿನ ಆಳ್ವಾ ಹೆಗಡೆ ಮತ್ತು ಕುರ್ಲಾ ಹೆಗಡೆ ಕುಟುಂಬದವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ದೇವರ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇತರ ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಿಗೆ ಗಣಶಾಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

## ರಚನೆ
ಪ್ರತಿ ದಿನ ಅಡಕತ್ತಾಯನಿಗೆ ಎರಡು ಪೂಜೆ, ವೀರಭದ್ರನಿಗೆ ಮೂರು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವೀರಭದ್ರನ ಲೋಹದ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಗ ಮತ್ತು ದಾರಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಕಮಾನಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಗುಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇಗುಲಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಘಂಟಾ ಕರ್ಣ, ಗಜ ಕರ್ಣ, ಮಾಲಿ ಸುಮಾಲಿ, ದಂಡಪಾಣಿ - ಶೂಲಪಾಣಿ ಎಂಬ ರುದ್ರ ಗಣಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದ ಬಳಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಲ್ಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಭೂತರಾಜನನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹೊರ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ದೈವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪಿಲ್ಚಂಡಿ, ಗಣಶಾಲಾ, ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ, ಅಡಕಥಾಯ ಗುಡಿ, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲದ ಚಿಕ್ಕ ದೇಗುಲಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರೇತಕಲ್ಲು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಕುಟುಂಬ ದೈವಗಳನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಮಹತ್ವ
ಹಿರಿಯಡ್ಕದ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ವೀರಭದ್ರಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕಾರ್ಕಳದಿಂದ ೨೪ ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಉಡುಪಿಯಿಂದ ೧೫ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಭಕ್ತರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಉಡುಪಿ, ಮಂಗಳೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ಜನರು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಆಳ್ವಾ ಹೆಗಡೆ ಮತ್ತು ಕುರ್ಲಾ ಹೆಗಡೆ ಕುಟುಂಬದವರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 

ಬ್ರಹ್ಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ವೀರಭದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಮುಖ್ಯ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನರು ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಯಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ನಗಾರಿ ಶಬ್ದವು ಸುತ್ತಲಿನ ೪ ಕಿ.ಮೀ.ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜಗೋಪುರ, ನಗಾರಿಗೋಪುರ, ಪಡುಗೋಪುರ ಎಂಬ ೩ ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಪ್ರವೇಶವಿದೆ. ಸುಮಾರು ೭೨ ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು
ಸೌರ್ ಗುಹೆ

**ಸೌರ್ ಗುಹೆ** (ಅರಬ್ಬಿ: ) — ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಮಕ್ಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಸೌರ್ ಪರ್ವತದ ಒಂದು ಗುಹೆ. ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಪೈಗಂಬರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗಡಿಗ ಅಬೂ ಬಕರ್ ಮದೀನಕ್ಕೆ ಹಿಜ್ರ (ವಲಸೆ) ಹೋಗುವಾಗ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದರು. ಈ ಪರ್ವತ ಮಕ್ಕಾ ಮಹಾ ಮಸೀದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಗುಹೆಯು ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 760 ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

## ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಮಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಕುರೈಷರ ಹಿಂಸೆ ಮಿತಿ ಮೀರಿ ಅವರು ತನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮಕ್ಕಾದಿಂದ ಮದೀನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅದರಂತೆ ಅವರು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಂಗಡಿಗ ಅಬೂ ಬಕರ್‌ರೊಡನೆ ಮಕ್ಕಾದಿಂದ ಹೊರಟು ಸುಮಾರು 5 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸೌರ್ ಪರ್ವತದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿದರು. ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಹೋದಾಗ ಕುರೈಷರು ಅವರನ್ನು ಹಿಡಿದು ತರುವವರಿಗೆ ನೂರು ಒಂಟೆಗಳ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಬಹುಮಾನದ ಆಸೆಯಿಂದ ಮಕ್ಕಾದ ಜನರು ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯೂ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರನ್ನು ಹುಡುಕತೊಡಗಿದರು. ಅವರು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಸೌರ್ ಗುಹೆಯ ಬಳಿಗೂ ಬಂದರು. ಅಬೂ ಬಕರ್‌ಗೆ ಅವರ ಕಾಲುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರೇನಾದರೂ ಬಗ್ಗಿ ನೋಡಿದರೆ ನಾವು ಸಿಕ್ಕಿ ಬೀಳುವುದು ಖಚಿತ ಎಂದು ಅಬೂ ಬಕರ್ ಹೇಳಿದಾಗ, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅವರನ್ನು ಸಂತೈಸುತ್ತಾ, "ಗಾಬರಿಯಾಗಬೇಡ, ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ದೇವರಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದರು. ಈ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ ಕುರ್‌ಆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ:
left|thumb|ಸೌರ್ ಗುಹೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರ
"ನೀವು ಅವರಿಗೆ (ಮುಹಮ್ಮದ್‌ಗೆ) ಸಹಾಯ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ (ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ) ಸತ್ಯನಿಷೇಧಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಅಥವಾ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಒಂದು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ದೇವರು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗಡಿಗನೊಡನೆ, "ಗಾಬರಿಯಾಗಬೇಡ, ದೇವರು ನಮ್ಮ ಜೊತೆಗಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿರಿ. ಆಗ ದೇವರು ಅವರ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ವತಿಯ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಇಳಿಸಿದನು, ನೀವು ಕಾಣದಂತಹ ಸೈನ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದನು ಮತ್ತು ಸತ್ಯನಿಷೇಧಿಗಳ ವಚನವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕಿಳಿಸಿದನು. ದೇವರ ವಚನವು ಅತ್ಯುನ್ನತವಾಗಿದೆ. ದೇವರು ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಯುಕ್ತಿಪೂರ್ಣನಾಗಿದ್ದಾನೆ." (ಕುರ್‌ಆನ್ 9:40)

## ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
* ಹಿರಾ ಗುಹೆ

ವರ್ಗ:ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು
ವರ್ಗ:ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಗುಹೆಗಳು
ಗಜಾನನ ಶರ್ಮ

ಡಾ. ಗಜಾನನ ಶರ್ಮ ಕನ್ನಡದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು, ನಟ-ನಾಟಕಕಾರರು, ನಿರ್ದೇಶಕರು.

## ಶಿಕ್ಷಣ 
''''ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ'''' ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ.

## ವೃತ್ತಿ 
ನಿವೃತ್ತ ಅಧೀಕ್ಷಕ ಅಭಿಯಂತರರು, ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಸರಣ ನಿಗಮ.

## ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ 
### ಕಾದಂಬರಿ 
# ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿ (ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿಯ ಕುರಿತು)
# ಪುನರ್ವಸು
# ಪ್ರಮೇಯ
# ರಾಜಮಾತೆ ಕೆಂಪನಂಜಮ್ಮಣಿ ಮಾದರಿ ಮೈಸೂರಿನ ತಾಯಿಬೇರು 

### ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕಗಳು 
# ನಾಣಿ ಭಟ್ಟನ ಸ್ವರ್ಗದ ಕನಸು
# ಗೊಂಬೆ ರಾವಣ
# ಮೃಗ ಮತ್ತು ಸುಂದರಿ
# ಹಂಚಿನಮನೆ ಪರಸಪ್ಪ
# ಪುಸ್ತಕ ಪಾಂಡಿತ್ಯ

### ನಾಟಕಗಳು 
# ಕನ್ನಂಬಾಡಿಯ ಕಟ್ಟದಿದ್ದರೆ
# ದ್ವಂದ್ವ ದ್ವಾಪರ
# ಬೆಳ್ಳಿ ಬೆಳಕಿನ ಹಿಂದೆ

### ಅನುವಾದಗಳು 
# ನನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ನೆನಪುಗಳು (ಸರ್ ಎಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ)
# ನನ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬದುಕು (ಸರ್ ಮಿರ್ಜಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್)

### ಕೃತಿಗಳು 
# ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ರೂವರಿ ಸರ್ ಎಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ
# ಬೆಳಕಾಯಿತು ಕರ್ನಾಟಕ
# ಕಾಡು ಕಣಿವೆಯ ಹಾಡುಹಕ್ಕಿ ಗರ್ತಿಕೆರೆ ರಾಘಣ್ಣ

### ಪ್ರವಾಸ ಕಥನಗಳು 
# ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ
# ಗೋಮುಖ

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು 
* ೨೦೨೧ರ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ಪುರಸ್ಕಾರ
* ೨೦೨೧ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವರ್ಧಮಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು
ವರ್ಗ:ಹವ್ಯಕ