ಬೃಂದಾವನ ಸಾರಂಗ

**ಬೃಂದಾವನ ಸಾರಂಗ್** ಅಥವಾ ಬೃಂದಾವನಿ ಸಾರಂಗ್, *ಸಾರಂಗ್ ಸಹ* ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ರಾಗ . ಇದನ್ನು ವೃದವಾನಿ ಸರಂಗ್ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ರಾಗವು ಸಾರಂಗ್ ರಾಗಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.

## ಸಿದ್ಧಾಂತ 
ಬೃಂದಾವನಿ ಸಾರಂಗ್ ಕಾಫಿ ಥಾಟ್ ರಾಗ . ಇದನ್ನು ಸ್ವಾಮಿ ಹರಿದಾಸ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ರಾಗವನ್ನು ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಕರೆತಂದು ವಿಗ್ರಹದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದ ಸಂಬಂಧಿತ ಪುರಾಣವೆಂದರೆ ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಸಾರಂಗ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಟುಂಬದ ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಗ ಶುದ್ಧ ಸಾರಂಗ್, ಮತ್ತು ಮದ್ಮತ್ ಸಾರಂಗ್ ಸಮ್ಹೊಂಮಿಲನ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೃಂದಾವನಿ ಸಾರಂಗ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮಥುರಾ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಗ ಮತ್ತು ದ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಸಾರಂಗ್‌ನ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ *ರಿಷಬ್* (ರೆ) ಹಾಡುವ ವಿಧಾನ. ಇದು ಎರಡೂ ಯಾವುದೇ *ಆಂದೋಲನ* ಜೊತೆ ಪಕ್ಕದ *ಸ್ವರ* ಗಳು ಯಾವುದೇ *ಮೀಂಡ್* ಇಲ್ಲದೆ ಹಾಡಲಾಗಿದೆ ಆದ್ದರಿಂದ, ರಿಶಾಭ್ ಪ್ರದಾನ ಅಲಂಕಾರಗಳ ಇಲ್ಲ. ರೆ ಈ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ *ಸ್ವರ್* ಮಾಹಿತಿ ಈ ರಾಗ ಆಫ್ *ವಾದಿ* ಈ ಕುಟುಂಬ ರಾಗಗಂಗ್ ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ವಿವಿಧ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಬಲ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಸಾ - ನಿ - ಪಾ, ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ಇತರ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಕನ್ಹಾಡಾ ಕುಟುಂಬ. ಕನ್ಹಾದ ಎಸ್‌ಎನ್‌ಪಿಯಲ್ಲಿನ ನಿ ಘಾಸಿಯಾ *ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ* ಪಾ ( ಯತ್ತರಾಂಗ ) ನ ಒಂದು *ಕಾವನ್ನು* ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ

ಬೃಂದಾವನಿ ಸಾರಂಗ್ ರಾಗ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಕಾಫಿ ಥಾಟ್ ಇದ್ದರು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು "ನಿ" ನ ಶುದ್ಧ ರೂಪವನ್ನು ಅದರ ಆರೋಹದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ "ನಿ" ಮತ್ತು "ಗಾ" ನ ಕೋಮಲ್ ರೂಪವು ಕಾಫಿ ಥಾಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಥಾತ್ ಅನ್ನು ಖಮಾಜ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. 

ಈ ರಾಗವು ಶೃಂಗಾರ ರಾಸವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ - ಪ್ರಣಯ ಪ್ರೇಮ. 

### ಅರೋಹನ ಮತ್ತು ಅವರೋಹನ 
ಅರೋಹಣ : ನಿ ಸಾ ರೆ ಮಾ ಪಾ ನಿ ಸಾ

ಅವರೋಹಣ : ಸ ನಿ(ಕೊಮಲ್) ಪ ಮ ರಿ ಸ.

ನಿ *ಸ್ವರಾ ಅರೋಹಾನದಲ್ಲಿ* *ಶುದ್ಧ* ಮತ್ತು *ಅವರೋಹನದಲ್ಲಿ* *ಕೋಮಲ್* .

### ವಾಡಿ & ಸಮಾವಾಡಿ 
ವಾದಿ : ಮ ರ

ಸಂವಾದಿ : ಪ

### ಪಕಾಡ್ ಅಥವಾ ಚಲನ್ 
ನಿ ಸ ರೆ ಮ ರೆ ಪ ಮ ರೆ ನಿ ಸ

### ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳು 
ಥಾಟ್ : ಕಾಫಿ (ಥಾಟ್)

### ಸಮಯ್ (ಸಮಯ) 
ಮಧ್ಯನಾ (ಮಧ್ಯಾಹ್ನ), ಮಧ್ಯಾಹ್ನ

ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೆಹ್ಫಿಲ್ ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 

### ಕಾಲೋಚಿತತೆ 
ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯ raagaaga ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

### ರಾಸ 
ಶೃಂಗಾರ್ ರಾಸ: ರೋಮನ್ಸ್ ರಾಸ. ಇದು ಪ್ರಣಯ ಮತ್ತು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

### ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಗ 
ಶುದ್ಧ ನಿ ಅನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಮಧುಮದ್ ಸರಂಗ್. ಇದನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಚಂಚಲ್ ರಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇಘ್ ಮಲ್ಹಾರ್ ಒಂದೇ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಇದು ಧ್ರುಪಾದ್ *ಅಂಗ* ರಾಗ ಮತ್ತು ರೆಂಡರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ, ಬಹಳಷ್ಟು meenḍenḍ . ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ರಿಷಭ್ ಅನ್ನು ಮೇಘ ಮಲ್ಹಾರ್ನಲ್ಲಿ (ಸಾರಂಗ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ) ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅಲ್ಲಿನ ರಿಷಭ್ ಮಧ್ಯಮ (ಮಿ) ನಿಂದ ಬಲವಾದ ಮೀನ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು *ಮೀನ್-* ಹೆವಿ ಮೇಘ್ *ಹಾಡುವಲ್ಲಿ* ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

### ಪ್ರಮುಖ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ 
ರಶೀದ್ ಖಾನ್ - https://www.youtube.com/watch?v=OmayNk9PYVY

ಭೀಮ್ಸೆನ್ ಜೋಶಿ - https://www.youtube.com/watch?v=J4owfAMyLDc

ಝುಟಿ ಮುಟಿ ಮಿತ್ವ  - ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ - https://www.youtube.com/watch?v=0_-5oCQHWTc

ಹೋರ್ ವಿ ನೀವಾನ್ ಹೋವೆ - ಕಾಫಿ ಶಾ ಹುಸೇನ್ (ಮಧು ಲಾಲ್ ಹುಸೇನ್) - ಮಾಂತ್ರಿಕ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು - https://www.youtube.com/watch?v=NWMLcuzVCBk

## ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು 
ತ್ಯಾಗರಾಜ ಅವರಿಂದ *ಕಮಲಪ್ಟಕುಲ*

ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ್ ರವರಿಂದ ಸುಂದರರಾಜಂ ಆಶ್ರೇಯೆ ಮತ್ತುರಂಗಪುರ ವಿಹಾರ 

ತುಳಸೇವನಂ *ರವರಿಂದ* ಅವರಿಂದ ಆತ್ಮಾ ನಿವೇದನಂ 

ಕಲ್ಯಾಣಿ ವರದರಾಜನ್ ಅವರಿಂದ *ಅಂಬುರುಹಾನಾ*

ಎಂ. ಬಾಲಾಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ ಅವರಿಂದ ಬೃಂದಾವಣಿ ಸಾರಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಥಿಲ್ಲಾನಾ

ಮಹೇಶ್ ಮಹದೇವ್ ರವರ ಹರಿಹರಸುತ ಶರಣಂ

## ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು 
### ಭಾಷೆ: ತಮಿಳು 
### ಭಾಷೆ: ಹಿಂದಿ 
### ಭಾಷೆ: ಮಲಯಾಳಂ 
### ಚಲನಚಿತ್ರೇತರ ಹಾಡುಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
* ಬೋರ್, ಜೋಪ್ *(ಸಂ).* ರಾವ್, ಸುವರ್ಣಲತಾ; ಡೆರ್ ಮೀರ್, ವಿಮ್ ವ್ಯಾನ್; ಹಾರ್ವೆ, ಜೇನ್ *(ಸಹ-ಲೇಖಕರು)* *ದಿ ರಾಗ ಗೈಡ್: ಎ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ 74 ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ರಾಗಸ್* . ಜೆನಿತ್ ಮೀಡಿಯಾ, ಲಂಡನ್: 1999.

## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* ಸಮಯ್ ಮತ್ತು ರಾಗಸ್ ಮೇಲೆ ಎಸ್.ಆರ್.ಎ.
* ರಾಗಸ್ ಮತ್ತು ಥಾಟ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಎಸ್.ಆರ್.ಎ.
* ರಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜನ್ ಪರಿಕ್ಕರ್
* ರಾಗ್ ಬೃಂದಾವನಿ ಸರಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು 
* ರಾಗ ಬೃಂದಾವಣಿ ಸರಂಗ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳು

ವರ್ಗ:ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ರಾಗಗಳು