open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಟೈ ಪಿಂಗ್ ದಂಗೆ

**ಟೈ ಪಿಂಗ್ ದಂಗೆಯು** ಚೀನದಲ್ಲಿ 1850-1864ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ದಂಗೆ. 

ಮಾಂಚೂಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ದಂಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಚೀನದ 17 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. 2 ಕೋಟಿಯಿಂದ 4 ಕೋಟಿಯ ವರೆಗೆ ಜನರು ಈ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಡಿದಿರಬಹುದುದೆಂಬುದು ಒಂದು ಅಂದಾಜು. 

## ಕಾರಣಗಳು 
ದೇಶದ ಹದಗೆಟ್ಟ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಆಡಳಿತದ ಕುಸಿತ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಷತೆಗಳು ಈ ದಂಗೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು. ಮಾಂಚೂ ದೊರೆಗಳು ಸೇನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಅಶಕ್ತರಾಗಿ ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಅತೃಪ್ತಿಯೂ ಈ ದಂಗೆಗೆ ಒಂದು ಕಾರಣ.  
left|thumb|ಹುಂಗ್ ಷಿಯೂಚೂವಾನ್  ನ 1860 ರ ಸುಮಾರಿನ  ಚಿತ್ರ
ಗ್ವಾಂಗ್ಸೀ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ದಂಗೆಯ ನಾಯಕ ಹುಂಗ್ ಷಿಯೂಚೂವಾನ್ (1814-1864). ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಕುಳಿತು ಅನುತ್ತೀರ್ಣನಾಗಿದ್ದ ಇವನು 1836ರಲ್ಲಿ ಕ್ರ್ಯಸ್ತಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕನೊಬ್ಬ ಬರೆದ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಲೇಖನ ಓದಿ ಪ್ರಭಾವಗೊಂಡ. 1837-1843ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕುಳಿತು ಅನುತ್ತೀರ್ಣನಾದ. ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ. ಕಾಯಿಲೆಯಾಯಿತು. ಆಗ ತಾನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಕಂಡಂತೆಯೂ, ತನ್ನನ್ನು ಅವನ ತಮ್ಮನಂತೆ ಆತ ಪರಿಗಣಿಸಿದಂತೆಯೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಒಂದು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ದೇವರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆಯೂ ಕನಸು ಕಂಡ. 'ದೇವರ ಆರಾಧಕರು ಎಂಬ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಜನಸಂಘಟನೆ ಮಾಡಿದ. ಮಾಂಚೂಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಿ ಚೀನದಲ್ಲಿ ಟೈ ಪಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣ ಶಾಂತಿಯನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೇ ಈ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. 1850 ರಲ್ಲಿ ಗ್ವಾಂಗ್ಸೀ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ 30,000 ಜನ ಚೂವಾನನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೂನಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ದಂಗೆಕಾರರೊಡನೆ ಅತೃಪ್ತ ದೀನದಲಿತ ಜನರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ನ್ಯಾನ್ಕಿಂಗ್ ನಗರವನ್ನು ದಂಗೆಕೋರರು ಮುತ್ತಿದರು.

## ಉದ್ದೇಶಗಳು 
ದಂಗೆಕೋರರು ಸಾಧಿಸಬಯಸಿದ್ದ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಇವು : 1 ಸ್ವತ್ತು, ನೆಲಗಳ ಒಡೆತನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇರಬೇಕು. 2 ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಭ್ರಾತೃತ್ವ ಏರ್ಪಡಬೇಕು. 3 ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಎಂಬ ಭೇದಭಾವ ಇರಬಾರದು. 

## ವೈಫಲ್ಯ 
ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಂಘಟನೆಯ ಹಾಗೂ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯ ಅಭಾವ. ದಂಗೆಯ ನಾಯಕರ ಅದಕ್ಷತೆ-ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದಂಗೆ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಮಾಂಚೂ ಸರ್ಕಾರ ಐರೋಪ್ಯರ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆರವಿನಿಂದ ಇದನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿತು. 

## ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮ 
ಆದರೂ ಟೈ ಪಿಂಗ್ ದಂಗೆ ಮಾಂಚೂ ಸರ್ಕಾರದ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನೂ ತೋರಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಬೊಕ್ಕಸ ಬರಿದಾಯಿತು. ದಂಗೆ ನಡೆದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯದ ವಸೂಲಿ ನಿಂತಿತು. ಇದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ಅದಾಯ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು. ಸಂಪದ್ಭರಿತವಾಗಿದ್ದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಈ ದಂಗೆಯಿಂದ ದಾರಿದ್ರ್ಯಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇಳಿದುವು. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲವಾಗಿ, ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮುಖಂಡರ, ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಆದರೂ ಟೈ ಪಿಂಗ್ ದಂಗೆ ಅನಂತರದ ಅನೇಕ ಬಂಡಾಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1911-12ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಚೂ ವಂಶದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸುನ್ ಯಾಟ್-ಸೆನ್ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಂಡಿತು.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಚೀನಾ
ಜಾನ್ ಟೇಲರ್

thumb|ಜಾನ್ ಟೇಲರ್ ನ ಒಂದು ಭಾವಚಿತ್ರ
ಜಾನ್ ಟೇಲರ್ (೧೫೭೮-೧೬೫೩). ಇಂಗ್ಲೀಶ್ ಕವಿ. ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ದೋಣಿಗ ಕವಿ (ದಿ ವಾಟರ್ ಪೊಯೆಟ್) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. 

## ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬರಹ 
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಗ್ಲೌಸ್ಟರಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಮರ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿ ದೋಣಿಗನೊಬ್ಬನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ. ಒತ್ತಾಯ ಬಂದುದರಿಂದ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಸೇರಿ ಕ್ಯಾಡಿeಜ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೆರವಾದ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲು ಜಖಂ ಆಯಿತಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಥೇಮ್ಸ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ದೋಣಿಗನಾಗಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿದ. ಕೆಲಕಾಲ ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡಿನಲ್ಲೂ ಅನಂತರ ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲೂ ಉಪಹಾರಗೃಹಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ಸಂಭ್ರಮದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದರಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿಭೆ ಇತ್ತು. ಬೆನ್ ಜಾನ್ಸನರಂಥ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇವನಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಿದ್ದರು. 1613 ರಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ತಳ ಮದುವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಾಟಾದ ನೌಕಾಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಈತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನಾಗಿ ನಿಂತು ನೆರವೇರಿಸಿದ. ಲಂಡನ್ನಿನಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಮರ್‍ವರೆಗೆ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ. ಈತ ಅದನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಪೆನಿಲೆಸ್ ಪಿಲ್ಗ್ರಿಮೇಜ್ ಆಫ್ ಜಾನ್ ಟೇಲರ್, ದಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಮೆಜಸ್ಟೀಸ್ ವಾಟರ್ ಪೊಯೆಟ್ (1618) ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಪ್ರಾಗ್‍ನಲ್ಲಿ 1620 ರಲ್ಲಿ ಬೋಹೀಮೀಯದ ರಾಣಿಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದನಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ, ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ. ಈತನ ಬಗದಾಳ (ಡಾಗರೆಟ್) ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಒರಟುತನವಿದ್ದರೂ ವೈವಿಧ್ಯವಿದೆ. ಅವಕ್ಕೆ ಈಗ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿದೆಯಷ್ಟೆ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಕವಿಗಳು
ಟೂಟಾಂಕಾಮೆನ್

thumb|ಟೂಟಾಂಕಾಮೆನ್ ನ ಬಂಗಾರದ ಮುಖವಾಡ
**ಟೂಟಾಂಕಾಮೆನ್** ಕ್ರಿ. ಪೂ. ೧೪ ನೆಯ ಶತಮಾನ. ಪುರಾತನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ೧೮ ನೆಯ ವಂಶದ ಫೇರೋ. ಆಖೆನಾಟನನ ಮೂರನೆಯ ಮಗಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ. ಆಖೆನಾಟನನಿಗೆ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಹಿರಿಯ ಆಳಿಯ ಮರಣಾನಂತರ ಟೂಟಾಂಕಾಮೆನ್ ಫೇರೋ ಆದ. ಆಖೆನಾಟನನ ಸೂರ್ಯಾರಾಧನ (ಏಟನ) ಪಂಥವನ್ನೇ ಈತನೂ ಅನುಸರಿಸಿದ. ಇವನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಟೂಟಾಂಕೇಟನ್. ಆಖೆನಾಟನ್ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಆಖೆಟೇಟನ್ (ಈಗಿನ ಟೆಲ್ ಎಲ್ ಆಮರ್ನ) ನಗರವನ್ನೇ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವನೂ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆದರೆ ಅನಂತರ ಪುರೋಹಿತರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ತೀಬ್ಸಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ. ಆಗಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನೂ ಟೂಟಾಂಕಾಮೆನ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡ. ಕೇವಲ ೬-೮ ವರ್ಷ ಆಳಿದ ಈತ ಸು. ೧೮ ರ ಹರೆಯದಲ್ಲೇ ಮರಣಹೊಂದಿದನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
left|thumb|**ಟೂಟಾಂಕಾಮೆನ್ ನದೆಂದು ನಂಬಲಾದ ವಿಗ್ರಹ**
thumb|ರಾಣಿಯೊಂದಿಗೆ
ಟೂಟಾಂಕೇಟನ್ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜನಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇವನ ವೈಭವಪೂರಿತವಾದ ಸಮಾಧಿಭವನ ದೊರೆತದ್ದರಿಂದ ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ರಿಟನಿನ ಹಾವರ್ಡ್ ಕಾರ್ಟರನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ೧೯೨೨ ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೯ ರಂದು ಇವನ ಸಮಾಧಿಭವನ ಪತ್ತೆ ಆಯಿತು. ಇವನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ಭವ್ಯ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು, ಕುಶಲಕರೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚಿನ್ನದ ಸಿಂಹಾಸನ ಮುಂತಾದವು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತವು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರದಿಂದ ಈಜಿಪ್ಟ ರಾಜರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಶಿಲಾಶವಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಟೂಟಾಂಕಾಮೆನನ ಮಮ್ಮೀಕೃತ ದೇಹ ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ. ಶವಸಂಪುಟದ ಮೇಲಿನ ಹೊರಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನದ ತಗಡನ್ನು ಹೊದೆಸಿದೆ; ಅದು ತುಂಬ ಭವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಮಾಧಿಭವನದ ಬಹುಪಾಲು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಈಗ ಕೈರೊ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಲಗಾಜು

**ಜಲಗಾಜು** ( ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಸೋಡಿಯಮ್ ಸಿಲಿಕೇಟ್ ); ಇದು ಸಿಲಿಕದೊಡನೆ  ಕೂಡಿರಬಹುದು (ವಾಟರ್ ಗ್ಲಾಸ್). ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತೀಕ  ಮರಳು ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್‍ಸೋಡಗಳನ್ನು ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಸಿ ಜಲಗಾಜನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರೊಳಗೆ ಕರಗಿದ ವಸ್ತು ಘನೀಭವಿಸಿ ಗಾಜಿನಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ದ್ರಾವ್ಯಗಾಜು (ಸಾಲ್ಯುಬಲ್ ಗ್ಲಾಸ್) ಎಂದೂ ಹೆಸರುಂಟು. ಇದನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ನೀರಿನೊಳಗೆ ಕರಗಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಸ್ನಿಗ್ಧವಾದ ಪದಾರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ. ಜಲಗಾಜು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದ್ರಾವ್ಯ. ಈ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ (ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಂದ್ರತೆ ೧.೧) ನಾನಾ ಲವಣಗಳ ಹರಳುಗಳನ್ನಿಟ್ಟಾಗ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಮನೋಹರವಾದ ಬೆಳಸು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಿಲಿಕ ಗಾರ್ಡನ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಸಾಬೂನಿನೊಡನೆ ಬೆರೆಸಲು, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಡದಂತೆ ಮಾಡಲು ಜಲಗಾಜನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೋಳಿಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇದರ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದರೆ ಅದರ ರಂಧ್ರಗಳು ಮುಚ್ಚಿ ವಾಯು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಒಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಲಗಾಜಿನ ಬಳಕೆಯುಂಟು.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
ವಿಕಿಮೇನಿಯಾ

thumb|ವಿಕಿಮೇನಿಯಾ ಚಿಹ್ನೆ

**ವಿಕಿಮೇನಿಯಾ**(*ವಿಕಿಮಾನಿಯಾ* ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.) ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಮತ್ತು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್- ಇವೆರಡೂ ಸೇರಿ ಆಯೋಜಿಸುವ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ವಿಶ್ವದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅಲ್ಲದೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇತರೆ ಯೋಜನೆಗಳು (ವಿಕಿಕೋಟ್ಸ್, ವಿಕಿವಾಯೇಜ್, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್, ವಿಕಿನ್ಯೂಸ್, ವಿಕಿಬುಕ್ಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ), ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು, ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

೨೦೨೧ನೇ ಇಸವಿಯ ವಿಕಿಮೇನಿಯಾವನ್ನು ೨೦೨೧ರ ಅಗಸ್ಟ್ ೧೩ ರಿಂದ ೧೭ವರೆಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ ಅಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೦ರಂದು, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕೊರೊನಾ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
left|thumb|400x400px|ವಿಕಿಮೇನಿಯಾ ನಡೆದ ದೇಶ ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ನಕಾಶೆ

## ಈ ಹಿಂದೆ ನಡೆದಿದ್ದ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
## ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಪಕ್ಷಿನೋಟ 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಜಹ್ನು

**ಜಹ್ನು**- ಚಂದ್ರವಂಶದ ರಾಜನಾದ ಅಜಮೀಢ ಮತ್ತು ಕೇಶಿನಿಯರ ಮಗ, ಸುಹೋತ್ರರಾಜನ ಪೌತ್ರ. ಕಪಿಲ ಮುನಿಯ ಕ್ರೋಧಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಭಸ್ಮ ಹೊಂದಿದ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಸಗರಪುತ್ರರಿಗೆ ಸದ್ಗತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಭಗೀರಥನು ತಪಸ್ಸನ್ನಾಚರಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಶಿವರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಿ ಗಂಗೆ ಧರೆಗಿಳಿಯುವಂತೆ ಅನುಗ್ರಹ ಪಡೆದನಷ್ಟೆ. ಭಗೀರಥನು ದಿವ್ಯರಥವನ್ನೇರಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲು ಅಲಕನಂದಾ ಎಂಬ ಏಳನೆಯ ಗಂಗಾಪ್ರವಾಹ ಅವನ ಹಿಂದೆ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಸರ್ವಪಾಪ ನಾಶಿನಿಯಾದ ಗಂಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಹರಿಯುತ್ತಾ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಜಹ್ನು ಯಾಗಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಯಜ್ಞಶಾಲೆಯನ್ನು ತೇಲಿಸಿಬಿಟ್ಟಳು. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜಹ್ನುವು ಗಂಗಾ ಪ್ರವಾಹವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಏಕಾಪೋಶನವಾಗಿ ಕುಡಿದುಬಿಟ್ಟ. ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನ ಜಹ್ನುವನ್ನು ಸ್ತೋತ್ರ ಮಾಡಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಮಗಳಂತೆ ಕಂಡು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕಾಗಿ ಅರಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಜಹ್ನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಕಿವಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊರಗೆ ಬಿಟ್ಟ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಜಹ್ನುಸುತೆಯೆಂದೂ ಜಾಹ್ನವಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುವರು. ಗಂಗಾಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಾಗಿ ಸಗರಪುತ್ರರಿಗೆ ಸದ್ಗತಿ ದೊರಕಿತು.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಎಚ್. ಕೆ. ಪಾಟೀಲ್

ಹನುಮಂತಗೌಡ ಕೃಷ್ಣೇಗೌಡ ಪಾಟೀಲ್ (ಜನನ ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೩) ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗದಗದ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ನೇತೃತ್ವದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗದಗ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ .

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಹೆಸರಾಂತ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಸಹಕಾರ ಸಚಿವರಾದ ದಿವಂಗತ ಕೆ.ಎಚ್.ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಪುತ್ರ.

## ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಪಾಟೀಲರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾಗ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ನೀರಾವರಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಮೋಡ ಬಿತ್ತನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು . ಇವರು ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗ, ಜವಳಿ, ಪ್ರಮುಖ ನೀರಾವರಿ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು . ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೧೫-೧೬ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ (ಐಸಿಟಿ) ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಇ-ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೭ ರಂದು ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಇಲಾಖೆಯು ೨೦೧೪-೧೫ ರಿಂದ ೨೦೧೭-೧೮ ರವರೆಗೆ ದಾಖಲೆಯ ೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ .

ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಅವರು ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ೭೪,೫೫೮ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿವೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ೨೧.೬೮ ಲಕ್ಷ ಪ್ರಕರಣಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿವೆ - ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೨.೭೧ ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ೧೮.೯೬ ಲಕ್ಷ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿವೆ .

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ
ಲಿಯೊನೆಲ್ ಜಾನ್ಸನ್

ಲಿಯೊನೆಲ್ ಜಾನ್ಸನ್ (1867-1902). ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ. 

## ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬರಹ 
ಕೆಂಟಿನ ಬ್ರಾಡ್‍ಸ್ಟೇರ್ಸ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕವಿತೆ ಬರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿದ. ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡುಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿ ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತ ವಿಮರ್ಶಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನೂ ಪುಸ್ತಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನೂ ಬರೆದ. ಷೇಕ್ಸ್‍ಪಿಯರನ ವಿದೂಷಕರ ಎಂಬ ಈತನ ವಿಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥ 1890ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
1891ರಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಮತಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನಗೊಂಡು ಐರ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹೋಗಿ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿನ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿತೋರಿದ. 1895ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪೊಯೆಮ್ಸ್ ಎಂಬ ಸಂಕಲನದಲ್ಲೂ 1897ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕವನಗಳು ಎಂಬ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲೂ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಈತನಿಗಿದ್ದ ಅಪಾರ ಒಲವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಈತನ ಆರೋಗ್ಯ ತೀರ ಕೆಟ್ಟಿತು. ತನ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯ ವ್ಯವಸಾಯದ ಮೇಲೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ವಾಲ್ಟರ್ ಪೇಟರನನ್ನು ಕುರಿತ ಒಂದು ಶೋಕಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆದು ಮುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಫ್ಲೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಕಾಲುಜಾರಿ ಬಿದ್ದು ಅಸುನೀಗಿದ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕವಿಗಳು
ರಿಚರ್ಡ್ ಜಾನ್ಸನ್

ರಿಚರ್ಡ್ ಜಾನ್ಸನ್,  1573-1659. ಸಂಕೀರ್ಣ ಬರೆಹಗಾರ. 

ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಲಂಡನಿನಲ್ಲಿ. 

## ಬರಹಗಳು 
ಈತನ ಮೊದಲ ಕೃತಿ ದಿ ನೈನ್ ವರ್ದೀಸ್ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ (1592). ಈತನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ ದಿ ಫೇಮಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಸೆವೆನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸನ್ ಡಮ್ (1596). ಇದು ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಂಜಕ ಗದ್ಯಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್, ವೇಲ್ಸಿನ ಸೇಂಟ್ ಡೇವಿಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ, ಐರ್ರೆಂಡಿನ ಸೇಂಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್, ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಸೇಂಟ್ ಡೇನಿಸ್, ಸ್ಪೇನಿನ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ಸೇಂಟ್ ಆಂತೊನಿ-ಇವರುಗಳೇ ಆ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಏಳುಜನ ವೀರರು. 1608ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗವೂ 1616ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೂರನೆಯ ಭಾಗವೂ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ 1607ರಲ್ಲಿ ದಿ ಪ್ಲೆಸಂಟ್ ವಾಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೂರ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್; ದಿ ಪ್ಲೆಸೆಂಟ್ ಕನ್ಸೀಟ್ಸ್ ಅಫ್ ಓಲ್ಡ ಹಾಬ್‍ಸನ್, ದಿ ಮೆರಿ ಲಂಡನರ್; ದಿಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ಲೆಸೆಂಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಟಾಮ್ ಎ ಲಿಂಕನ್-ಎಂಬ ಈತನ ಮೂರು ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. ಆಂಗ್ಲೋರಮ್ ಲ್ಯಾಚ್ರಿಮೆ (1603) ಎಲಿಜûಬೆತ್ ರಾಣಿಯ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಶೋಕಗೀತೆ ; ಲಿಕ್ ಆನ್ ಮಿ, ಲಂಡನ್ (1613); ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗಾರ್ಲೆಂಡ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‍ಲಿ ಪ್ಲಷರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡೆಲಿಕೇಟ್ ಡಿಲೈಟ್ಸ್ (1620); ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಟಾಮ್ ತಂಬ್ (1621); ಡೇಂಟಿ ಕನ್ಸೀಟ್ಸ್ (1630) - ಇವು ಈತನ ಇತರ ಕೃತಿಗಳು.

ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ಜಾತವೇದ ಮುನಿ

**ಜಾತವೇದ ಮುನಿ**ಯು ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೂಡಲಸಂಗಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಕುಲಪತಿ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜ್ಞಾನಿಯೆಂದೂ ಪರಿಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಕನೆಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದವ. ಈತನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣ, ಅಕ್ಕನಾಗಮ್ಮ, ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣ, ಶಿವಸ್ವಾಮಿ ಮುಂತಾದ ವೀರಶೈವ ಅನುಭಾವಿಗಳು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದಂತೆ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಅಪ್ರತಿಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಾಮಹಿಮನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಭೀಮಕವಿಯ ಬಸವಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ಕಪ್ಪಡಿಸಂಗಮನಾಥನೆಂದೂ ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ.

ಧರೆಗೆ ಕಪ್ಪಡಿಸಂಗಮೇಶ್ವರ
ಪುರವೆಸೆವುದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧೋ

ದ್ಧರಣ ಕೂಡಲಸಂಗಮೇಶನ ಮಂದಿರಕೆ ಪೋಗಿ

ನೆರೆದ ಭಕ್ತರು ತನ್ನ ನಿದಿರ್ಗೊಳು

ತಿರೆ ತದೀಯದ್ವಾರದೊಳು ಸ

ದ್ಗುರುಪದಕೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗವೆ¾ಗಿಯಲರ್ದು ಪೊಡವಂಟು

ಆಗಮ ಪುರಾಣಾರ್ಥ ವಿಹಿತ ವಿ

ಭಾಗ ಸೂಕ್ತಿಗಳಿಂದೆ ಮಂಜುಳ

ರಾಗರಸವೊಸೆರ್ದೆಸೆಯಲನುರಾಗಿಸಿ ನುತಿಸುತಿರಲು

ಆಗ ಮುನ್ನಿನ ವೇಷವೊಪ್ಪಿರ

ಲಾಗಿ ಸಂಗಮದೇವದೇವನು

ದೇಗುಲದ ಬಾಗಿಲ ಹೊರಗೆ ತಲೆದೋರಿದನು ಬಂದು

ಬಸವರಾಜ ದೇವರ ರಗಳೆಯಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ಈಶಾನ್ಯಗುರುವೆಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಗಿರಾಜನ ಬಸವರಾಜಚಾರಿತ್ರವೇ ಮೊದಲಾದ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಕಪ್ಪಡಿಯ ಸಂಗಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈತನ ಮಠ ಈಗಲೂ ಇದೆ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಲಿಂಗಾಯತ
ಜಾಟರು

ಜಾಟರು - ಆಗ್ರ ಮತ್ತು ಮಥುರಾ ನಗರಗಳ ಸುತ್ತ ವಾಸಿಸುವ ದೃಢಕಾಯ ಜನ; ಭರತಪುರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು. ರಜಪೂತರಂತೆಯೇ ಇವರೂ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದವರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 
ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೋವೃತ್ತಿಯ ಇವರು ಔರಂಗ್‍ಜೇಬನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆತನ ರಾಜನೀತಿಗೆ ರೋಸಿ ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. 1669ರಲ್ಲಿ, ಶಿವಾಜಿಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಜಾಟರೂ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. ಅಕ್ಬರನ ಗೋರಿಯನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿ ಅವನ ದೇಹದ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಳೆದು ಸುಟ್ಟರು. ಇವರ ಕಿರುಕುಳಗಳಿಂದ ಮೊಘಲರ ಆಡಳಿತ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಂಡಿತು. ಇವರನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಔರಂಗಜೇóಬ ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಇವರು ಒಂದಾಗಿ, ಚುರುಮನ್ ಸಿಂಗನನ್ನು ತಮ್ಮ ನಾಯಕನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈತ ಥುನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವೊಂದರ ಕನಸನ್ನು ಕಂಡನಾದರೂ 1721ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಈತ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿ ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ. ಆದರೆ ಈತನ ಸೋದರಳಿಯ ಬದನ್ ಸಿಂಹ ಚದುರಿದ ಜಾಟರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಭರತಪುರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ (1756). ಇವನ ದತ್ತುಪುತ್ರ ಸೂರಜ್ ಮಲ್ ಈ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಆಗ್ರ, ಧೋಲ್ ಪುರ, ಮೈನ್ ಪುರಿ, ಹಥ್ರಸ್, ಅಲೀಗಢ, ಎಟಾವಾ, ಮಥುರಾ ಮತ್ತು ಗುರ್ಗಾವ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. ಭರತಪುರದಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. 

ಮೂರನೆಯ ಪಾಣೀಪತ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಮರಾಠರು ಇವರ ನೆರವನ್ನು ಕೋರಿದರು. ಆದರೆ ಸದಾಶಿವ ಭಾವುವಿನ ಅಹಂಕಾರ ಮನೋಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಜಾಟರು ಅವರಿಂದ ದೂರ ಸರಿದು ಮೌನಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿ ಉಳಿದರು. ಮರಾಠರಿಗೂ, ಇಂಗ್ಲಿಷರಿಗೂ ನಡೆದ ಎರಡನೆಯ ಕದನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಲಾರ್ಡ್‍ವೆಲ್‍ಸ್ಲಿಯ ಸೇನಾನಿ ಲಾರ್ಡ್‍ಲೇಕ್, ಅಲೀಗಢ ಹಾಗೂ ದೆಹಲಿಯ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಈತ ಭರತಪುರದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿದಾಗ ಜಾಟರು ಭೀಕರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಓಡಿಸಿದರು. ಲಾರ್ಡ್‍ವೆಲ್‍ಸ್ಲಿ ತನ್ನ ಪದವಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಈ ಸೋಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. 

ಆದರೆ ಭರತಪುರ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸ್ನೇಹಹಸ್ತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿರಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. 1824ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬರ್ಮದ ವಿರುದ್ಧ ಹೂಡಿದ ಕದನದಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ದುರ್ಜನ್ ಸಾಲ್ ಎಂಬ ಜಾಟ್ ನಾಯಕ ಭರತಪುರ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದ. ಇವನ ಕಿರಿಯ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ರಾಜನೆಂದು ಅವರು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್‍ಕಂಬರ್ ಮಿಯರನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸೈನ್ಯ ಭರತಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಇವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರದೂಡಿ, ತನ್ನ ಆಶ್ರಿತನನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿತು (1826). ಅಂದಿನಿಂದ ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುವವರೆಗೂ ಭರತಪುರ ಸಂಸ್ಥಾನ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಅನಂತರ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಯಿತು.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ
ಜಾಬಾಲಿ

**ಜಾಬಾಲಿ** - ಜಾಬಾಲಿ, ಜಾವಾಲಿ ಮತ್ತು ಜಾಜಾಲಿ-ಈ ಮೂರು ಹೆಸರುಗಳು ಒಂದರೊಡನೊಂದು ಬೆರೆತು ರಾಮಾಯಣ ಹಾಗೂ ಮಹಾಭಾರತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.
## ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ
ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಬಾಲಿ ಅಥವಾ ಜಾವಾಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಹರ್ಷಿ; ದಶರಥನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಷ್ಟಪ್ರಧಾನ ಋತ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಇವನ ವಿಚಾರಧಾರೆ ನಾಸ್ತಕವಾದವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದಾದರೂ ಅಲ್ಲಿನ ತರ್ಕಬದ್ಧ ವಾಕ್ಸರಣಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅದು ನ್ಯಾಯದರ್ಶನದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀರಾಮ ಪಿತೃವಾಕ್ಯಪರಿಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಸೀತಾಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಡನೆ ಚಿತ್ರಕೂಟದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನ ಮನವೊಲಿಸಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಈ ಋಷಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಭರತನೊಡನೆ ಬಂದು ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಕಂಡು, ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲೊಪ್ಪದೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹೊರಟಿರುವ ರಾಮನಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ರಾಮನನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡೇ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ಛಲದಿಂದ `ಸತ್ತವನೂ ಕಾಮುಕನೂ ವೃದ್ಧನೂ ಎನಿಸಿದ ದಶರಥನ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕೊಡುವುದು ತರವಲ್ಲ; ಪಾಪ ಎಂಬುದುಂಟೆ? ಪುಣ್ಯ ಎಂದರೇನು? ಪರಲೋಕವೆಂದರೇನು? ಪಿತೃವಾಕ್ಯಪರಿಪಾಲನೆಯೆಂಬ ಗೊಡ್ಡು ತತ್ತ್ವದಿಂದ ವೃಥಾ ಬಳಲುವುದಾದರೂ ಏಕೆ?` - ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜಾಬಾಲಿಯ ವಾದವನ್ನು ರಾಮ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿದಾಗ ವಸಿಷ್ಠಮುನಿ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ-ಋಷಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಆಸ್ತಿಕ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದಲ್ಲ; ನೀನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲದಿಂದ ಆತ ಹೀಗೆಲ್ಲ ನುಡಿದ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆತನನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸುವುದು ತರವಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇ ನ್ಯಾಯವೂ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವೂ ಶ್ಲಾಘ್ಯವೂ ಆದುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
## ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ 
ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಬಾಲಿ ಅಥವಾ ಜಾಜಾಲಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಅತಿಮಾನುಷ ಚಾಲನಶಕ್ತಿಯ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮಾನವ ಕೋಟಿಯಲ್ಲೇ ತನ್ನಂಥ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಲ್ಲವೆಂಬ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮೆರೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಶರೀರವಾಣಿಯೊಂದು ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರವಾಸಿಯಾದ ತುಲಾಧಾರನೆಂಬ ವರ್ತಕನಿಗಿಂತ ಆತ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಲ್ಲ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಗೃತನಾದ ಜಾಬಾಲಿ ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತುಲಾಧಾರನಿಂದ ಜ್ಞಾನೋಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ಜಾಫ್ನ

thumb
 ( ಪಕ್ಕದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ   ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ  ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ Jaffna Public Library, the Jaffna-Pannai-Kayts highway, Nallur Kandaswamy temple, Jaffna Fort, Sangiliyan Statue, Jaffna Palace ruins)
ಜಾಫ್ನ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ; ಜಾಫ್ನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ. 

ಜಾಫ್ನ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬೋದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 190 ಮೈ.ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ (ತಾತ್ಕಾಲಿಕ) 1,07,663 (1971). ಜಾಫ್ನ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಇದೊಂದು ಮುಖ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ. ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಇದು ತಮಿಳರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 1617ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1658ರಲ್ಲಿ ಇದು ಡಚ್ಚರ ಅಧೀನವಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಮೂಲಕ ಆನೆ, ಮೆಣಸು ಮುಂತಾದ ಸರಕುಗಳ ರಫ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದುವು. 1795ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುವವರೆಗೂ ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶದಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ಈಗ ಜಾಫ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಅದರ ಬಳಿಯ ಕಡಲು ಆಳವಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರ ಅಸಾಧ್ಯ. ಚಿಕ್ಕ ಹಡಗುಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಈಗಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವುಂಟು. ಜಾಫ್ನದ ಸುತ್ತ ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಬಂದರಿನ ಮುಖಾಂತರ ಧಾನ್ಯ, ತಂಬಾಕು, ತೆಂಗು, ಪನಾಯಿ ನಾರು ಮತ್ತು ಮಾವಿನಹಣ್ಣು ರಫ್ತಾಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಲಾಮೆ, ಶಂಖಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪಾದಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ.
ಜಾಫ್ನ ಆಕರ್ಷಕವೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವೂ ಆದ ನಗರ. ಇಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಡಚ್ ಸಂಪರ್ಕದ ಪ್ರಭಾವವೂ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕಾಲದ ಚರ್ಚ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಈಗಲೂ ಇವೆ. ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾತೋಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್ ಇದ್ದಾರೆ. ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳೂ ಕಚೇರಿಗಳೂ ಇವೆ. ಜಾಫ್ನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಫ್ನ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವೇ ಅಲ್ಲದೆ ನೆರೆಯ ದ್ವೀಪಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ಜನಸಾಂದ್ರಪ್ರದೇಶ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 4,91,849 (1953).

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾಮ್ ನಗರ

**ಜಾಮ್ ನಗರ** - ಭಾರತದ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ನಗರ; ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ. ಕಚ್ ಖಾರಿಯ ಬಳಿ, ಬೇಡಿ ಬಂದರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಸಮುದ್ರತೀರದಿಂದ 10 ಕಿಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೋಟೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ-ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ 45 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,14,816 (1971).

ಲಕೋಠ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಕೋಠ ದುರ್ಗ, ಜೈನದೇವಾಲಯಗಳು, ದರ್ಬಾರ್‍ಗಢ ಮುಂತಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಗರದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ತಿದ್ದಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿರುವ ಅರಮನೆಗಳು, ಧನ್ವಂತರಿ ಮಂದಿರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು, ಇರ್ವಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ರೇಡಿಯಮ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಸೂರ್ಯಶಾಲೆ-ಇವು ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು. ಬಾಂಧನಿ ಕೆಲಸ, ಕಲಾಬತ್ ಲೋಹಗೆಲಸ-ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಕೈಕಸಬುಗಳು. ಜಾಮ್ ನಗರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ನೇಯ್ಗೆ; ಅದರಲ್ಲೂ ರೇಷ್ಮೆ ಕೈಗಾರಿಕೆ. ಹತ್ತಿ, ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರದಾರಗಳಿಂದ ಬಟ್ಟೆ ನೇಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಕೆ ಜಾಮ್‍ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಇದರ ಸುತ್ತ ಹತ್ತಿ ಬೇಸಾಯ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ತೇಗ ಮತ್ತು ಹಳದಿ-ಕೆಂಪು ಮರಗಳಿಂದಲೂ ಗಂಧದ ಮರಗಳಿಂದಲೂ ಅಲಂಕರಣ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ದಿನಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಲನೀಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುಶಲಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿವೆ. ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಚಿರತೆಗಳ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಹದಮಾಡಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಮೆಂಟ, ಕುಂಭಕೆಲಸ, ಎಣ್ಣೆ, ಉಪ್ಪು-ಇವು ಇತರ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳೂ ಶಾಲಾಕಾಲೇಜುಗಳೂ ಇರುವ ಈ ನಗರ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರ ಕೂಡ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ.

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೋಟೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ರಸ್ತೆ ಹಾಗೂ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವುಂಟು. ಇದು ವಾಧ್ವಾನ್-ರಾಜಕೋಟೆ-ಓಖಾ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ನಡುವೆ ಇರುವುದು ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ. ಹಿನ್ನಾಡನ್ನು ಕಡಲಕರೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಬೇಡಿಗೂ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಉಂಟು.

ಜಾಮ್‍ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 14,125 ಚ.ಮೈ., ಜನಸಂಖ್ಯೆ 11,11,343(1971). ಹಿಂದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಹಾಲಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯೆಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಠಿಯಾವಾದ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಪಶ್ಚಿಮದ ಜಿಲ್ಲೆಯಿದು. ಬಾರ್ದೋ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಬಹುತೇಕ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶ. ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೂರನೇ ಎರಡು ಭಾಗ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಕಚ್ ಖಾರಿಯ ತೀರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಗುಲ್ಮ ವೃಕ್ಷಗಳಿವೆ. ಕಚ್ ಖಾರಿಯ ತೀರಪ್ರದೇಶ ಮುಂಗಾರಿನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಅನಿಶ್ಚಿತ, ನೆಲ ಅಷ್ಟೇನೂ ಸಾರವತ್ತಾದ್ದಲ್ಲ. ಗೋಧಿ, ಹತ್ತಿ, ಜೋಳ, ಬಾಜ್ರ, ಬೇಳೆ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಬತ್ತ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು, ನೇಯ್ಗೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಸಬು. ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮುಖ್ಯ. ಜಾಮ್‍ನಗರವಲ್ಲದೆ ದ್ವಾರಕಾ ಮತ್ತು ಓಖಾ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳು. ದ್ವಾರಕಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಓಖಾ ಒಂದು ಬಂದರು.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಹಿಂದೆ ಇದು ನವನಗರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಜಾಮ್ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವನು ಜಾಮ್ ರಾವಲ್, 1540ರಲ್ಲಿ. 1788ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಸುತ್ತ ಕೋಟೆಯೊಂದು ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಹಳೆಯ ನಗರ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. 

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ದಿನ

ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಮೇಜರ್ ಧ್ಯಾನ್ ಚಂದ್ ರವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯ ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ದಿನವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2012 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಹರಿಯಾಣ, ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಮಿನಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ದಿನದಂದು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಮೇಜರ್ ಧ್ಯಾನ್‌ಚಂದ್ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ವಿಶೇಷ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬಾಳಾಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜಾಂಬೇಕರ್

**ಬಾಳಾಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜಾಂಬೇಕರ್**  (1812-1846) ಮರಾಠಿ ಲೇಖಕ, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಸುಧಾರಕರು. 

## ಬದುಕು 
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರತ್ನಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವಗಢ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪೋಂಭುರ್ಲೆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಗಂಗಾಧರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ತಾಯಿ ಸುಗುಣಾಬಾಯಿ. ಜಾಂಭೇಕರರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದದ್ದು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ. ಅನಂತರ ಮುಂಬಯಿ ದೇಶೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಘದಲ್ಲಿ (ನೇಟಿವ್ ಎಜುಕೇಷನ್ ಸೊಸೈಟಿ) ಇವರು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು.

ಜಾಂಭೇಕರರು 1830ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿಯ ದೇಶೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಡೆಪ್ಯುಟಿನೇಟಿವ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೇಮಕವಾದರು. 1834ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಎಲ್ಫಿನ್‍ಸ್ಟನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು. ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಸ್ಥಾನಾಪನ್ನ (ಆಕ್ಟಿಂಗ್) ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಮುಂಬಯಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳೊಂದರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳ ಕಾರ್ಯಭಾರೀ (ಇನ್-ಚಾರ್ಜ್) ಅಧೀಕ್ಷಕರಾಗಿ (ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಎರಡು ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯರು ಇವರು. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ಇವರು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಬೋಧಕರಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರು. ಜಾಂಭೇಕರರು ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸಮಾಜಸುಧಾರಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. 1832ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ದರ್ಪಣ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಮರಾಠಿ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಅನಂತರ ದಿಗ್ದರ್ಶನ್ ಎಂಬ ನಿಯತಕಾಲಿಕವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು..

ಇವರು ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ, ಸತಿ ಮುಂತಾದವನ್ನು ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾಷಣಗಳ ಮೂಲಕ ಖಂಡಿಸಿದರು. ವಿಧವಾವಿವಾಹವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನವೆಂದು ಇವರು ನಂಬಿದ್ದರು. 1845ರಲ್ಲಿ ಇವರು ದೇಶೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನೂ (ನೇಟಿವ್ ಜನರಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ) ದೇಶೀಯ ಶ್ರೇಯಃ ಸಂಘವನ್ನೂ (ನೇಟಿವ್ ಇಂಪ್ರೂವ್‍ಮೆಂಟ್ ಸೊಸೈಟಿ) ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಜಾಂಭೇಕರರದು ತುಂಬ ಉದಾರದೃಷ್ಟಿ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಿಂದುವೊಬ್ಬನನ್ನು ಇವರು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದುವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಸನಾತನಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡವರಿಂದ ಬಂದ ವಿರೋಧವನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದರು.

ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಗಮನಿಸದಿರಲಿಲ್ಲ. 1840ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಇವರನ್ನು ಜಸ್ಟಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಸ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. ಜಾಂಭೇಕರರು ಬಹುಭಾಷಾಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಇವರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಂಭೇಕರರಿಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನವೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಗೌರವವೂ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯೂ ಇದ್ದುವು. ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಆ ಕಾಲದ ಜನಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದೇಶದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವೆನೆಂಬುದರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅವರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇತ್ತು. ಜಾಂಭೇಕರರು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಅವರು ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು
ಜಾಫರಾಬಾದ್

**ಜಾಫರಾಬಾದ್** - ಈಗಿನ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ; ಜಾನ್‍ಪುರ ತಹಸೀಲಿನ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಸಬೆ. ಉ.ಅ 25º 41` ಮತ್ತು ಪೂ.ರೇ. 82º 44` ಮೇಲೆ, ಜೌನ್ ಪುರದಿಂದ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ 5 ಮೈ. ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿಯಿಂದ 135 ಮೈ.ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಸಮುದ್ರ ದಂಡೆಯಿಂದ ಒಂದು ಮೈ.ಮೇಲೆ ರಣಾಯಿ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನದಿ ಜನಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾದ್ದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ತುಂಬ ಅನುಕೂಲಕರ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ 25. 

ಸಜ್ಜೆ, ಗೋಧಿ, ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಕಲ್ಲುಚಪ್ಪಡಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುತ್ತವೆ. ದಪ್ಪ ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಇದೊಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರ. ಬುದ್ಧನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮನೈಭ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಜಾಫರಾಬಾದ್ ಹಿಂದಿನ ಜಂಜೀರಾ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನವಾಬನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿತ್ತು. 1621ರಲ್ಲಿ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ತುಘಲಕನ ಮಗ ಈ ನಗರವನ್ನು ಗೆದ್ದದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಜಾಫರಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅನೇಕ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು
ಒಂದನೇಯ ಜಸ್ಟಿನ್

**ಒಂದನೇಯ ಜಸ್ಟಿನ್** ( ೪೫೦/೪೫೨-೫೨೭). ಹಿರಿಯ ಜಸ್ಟಿನ್ ಎಂದು ಇವನನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇವನು ೫೧೮-೫೨೭ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಾಲ್ಕನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಡೆರಿಯಾನ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇಲಿರಿಯನ್ ರೈತ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಜಸ್ಟಿನ್ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಡನೆ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕಾನ್‍ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಸಾಮ್ರಾಟ ಲಿಯೋನ ಸೈನ್ಯ ಸೇರಿದ. ಲಿಯೋ ಮತ್ತು ಅನಾಸ್ಟಸಿಯಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ ಹಿರಿಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದ. ಆ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇಸಾರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಹೋರಾಡಿ ಕೀರ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ. ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಸೈನಿಕ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಕ್ರಮೇಣ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್, ಕೌಂಟ್, ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸೆನೆಟರ್ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ. ಜಸ್ಟಿನನ ಕೈಕೆಳಗಿನ ಪಡೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ಅನಾಸ್ಟಸಿಯಸ್ ೫೧೮ ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ. ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲವುಂಟಾಯಿತು. ಜಸ್ಟಿನನ ಸೈನಿಕರು ಅವನಿಗೆ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿ ನಿಂತರು. ಚರ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರೂ ಜಸ್ಟಿನನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಜಸ್ಟಿನನಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನಾಸ್ಟಸಿಯಸನ ಸಂಬಂಧಿಗಳಿಂದ ವಿರೋಧ ಬಾರದಂತೆ ಜಸ್ಟಿನ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದ. ಅವನೇ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿದ. ಆಗ ಅವನಿಗೆ ೬೫ ರ ಮೇಲೆ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು

ಒಂದನೆಯ ಜಸ್ಟಿನನಿಗೆ ಓದು ಬರಹ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಒಳ್ಳೆಯ ಯೋಧನಾಗಿದ್ದರೂ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಶ್ರಮವಾಗಲಿ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಲಿ ಅವನಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆಡಳಿತದ ಹೆಚ್ಚು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ವಹಿಸಿದ್ದ. ೫೧೯ ರಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ರೈಸ್ತ ಚರ್ಚುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೩೫ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ತಲೆದೋರಿದ್ದ ಒಡಕನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಿ ಚರ್ಚಿನ ವರ್ಗದವರ ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ. ಅವನು ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಜಸ್ಟಿನಿಯನನನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿಸಿದನಲ್ಲದೆ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತೊಡೆಯಲ್ಲಿ ವ್ರಣವೊಂದು ಎದ್ದಿತಾಗಿ ತನ್ನ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯನ್ನೇ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುದಾರನಾಗಿ ೫೨೭ ರಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾದ. ಅನಂತರ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನರಳಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಎರಡನೇಯ ಜಸ್ಟಿನ್

***ಎರಡನೇಯ ಜಸ್ಟಿನ್*** - 565-578ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಇವನು 1ನೆಯ ಜಸ್ಟಿನಿಯನನ ಸಹೋದರಿಯ ಮಗ. 

## ಬದುಕು ಮತ್ತು ಆಳಿಕೆ 
ಜಸ್ಟಿನಿಯನನ ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದ ತೀಯೊಡೋರಳ ಸಹೋದರಿಯ ಮಗಳಾದ ಸೋಫಿಯಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದ. 

ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೂ ರಾಣಿಗೂ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧವಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವನು ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿ ಅರಮನೆಯ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಜಸ್ಟಿನಿಯನನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಜಸ್ಟಿನನೇ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಜಸ್ಟಿನಿಯನನ ಮರಣಾನಂತರ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದ. 

ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಅವನು ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದು, ಯಶಸ್ವಿ ಸಾಮ್ರಾಟನಾಗುವನೆಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜನರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿದ. ಜಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಮಾಡಿದ್ದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ತೀರಿಸಿದುದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಮತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ. ಅವನೇ ನ್ಯಾಯತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೂ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೂ ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾದುದರಿಂದ ಅವರು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡರು. ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯನರು ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. 572ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಮೇನಿಯದ ಕ್ರೈಸ್ತರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅವನು ತುರ್ಕರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಪರ್ಷಿಯದೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಜಸ್ಟಿನನ ಸೈನ್ಯಗಳು ಎರಡು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾಭವಗೊಂಡವು. ಪರ್ಷಿಯನರ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಸಿರಿಯ ಈಡಾಯಿತು. ಪರ್ಷಿಯನರಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಪೊಗದಿಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿದ. ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ಸಹಾಯಕನೊಬ್ಬನನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಚಿಸಿದ. ರಾಣಿಯಾದ ಸೋಫಿಯಳ ಪ್ರೇರಣೆಯ ಮೇರೆಗೆ ದಳಪತಿಯಾದ ಟೈಬೀರಿಯಸನನ್ನು ಸಹಸಾರ್ವಭೌಮನಾಗಿ ನೇಮಕಮಾಡಿದ (574). ಅನಂತರ ತನ್ನ ಮರಣದವರೆಗೆ (578) ವಿಶ್ರಾಂತ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿದ.

ವರ್ಗ:ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಶೆವಾಲಿಯರ್ ಜಾಕ್ಸನ್

ಶೆವಾಲಿಯರ್    ಜಾಕ್ಸನ್ -    ಈ ಹೆಸರಿನವರು ಇಬ್ಬರು. ತಂದೆ ಮಕ್ಕಳು. ಇಬ್ಬರೂ ಅಮೆರಿಕದ ಬಲುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಂಟಲುರೋಗ ವೈದ್ಯರು.  

## ಹಿರಿಯ ಶೆವಾಲಿಯರ್ ಜಾಕ್‍ಸನ್ನನು 
ಶೆವಾಲಿಯರ್ ಕ್ವಿಝೋಟ್ ಜಾಕ್‍ಸನ್ನನು ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯದ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 1865ನೆಯ ನವೆಂಬರ್ 4ನೆಯ ತಾರೀಖು ಜನಿಸಿದ. ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ (ಈಗಿನ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) 1879ರಿಂದ 1883ರವರೆಗೆ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯದ ಜೆಫರ್‍ಸನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ 1886ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಡಿಗ್ರಿಯನ್ನು ಪಡೆದ. ಮುಂದೆ ಕೆಲಕಾಲ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗಿನಲ್ಲಿ ಗಂಟಲುರೋಗಗಳ ತಜ್ಞನಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. 1912ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ವೈದ್ಯಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಟಲುರೋಗಗಳ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ಬಾಯೊಳಗಿನಿಂದ ಗಂಟಲು, ಶ್ವಾಸನಾಳ, ಅನ್ನನಾಳ, ಜಠರ ಇವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂಥ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು 50 ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಈತ ಉಪಜ್ಞಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಅವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಆಚರಣೆಗೆ ತಂದ. ಅಕಸ್ಮಾತ್ ನುಂಗಿ ಅನ್ನನಾಳ ಜಠರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಂಥ ಅನ್ಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಈಸೋಫೇಗೋಸ್ಕೋಪ್ ಎಂಬ ಸಲಕರಣೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದಲೂ ಶ್ವಾಸನಾಳಗಳನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ಅಡಚಣೆ ಮಾಡುವಂಥ ಅನ್ಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪ್ ಎಂಬ ಸಲಕರಣೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದಲೂ ತೆಗೆಯುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಈತ ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ. ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯದ ಜೆಫರ್‍ಸನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿಯೂ (1916) ಅನಂತರ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಟೆಂಪಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಈಸೋಫೇಗೋಸ್ಕೋಪ್ ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪುಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ವೈದ್ಯವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಈತನದೇ. ಶೆವಾಲಯರ್ ಜಾಕ್‍ಸನ್ 1958ನೆಯ ಆಗಸ್ಟ್ 16ರಲ್ಲಿ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯದಲ್ಲಿ ನಿಧನಹೊಂದಿದ. 

ಗಂಟಲು ಶ್ವಾಸನಾಳ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡ ಅನ್ಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಈತ ಕಂಡುಕೊಂಡ. ಇಂಥ ಅನುಕೂಲ ಭಂಗಿಗೆ ಜಾಕ್‍ಸನ್ ಭಂಗಿ ಎಂದೇ ಹೆಸರು. ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾಗಿದ್ದರೂ ಹಿರಿಯ ಜಾಕ್‍ಸನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗಂಟಲು ಶ್ವಾಸನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೇ ತೆಗೆಯಲು ಎಂದೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ಲಾಸ್ಟರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಪೀಡಿತವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯವಸ್ತು ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಶಂಕಿಸಲಾಗಿದೆಯೋ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ವಿಶೇಷ ಸಲಕರಣೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅನಂತರ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಲಕರಣೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಇಂಥ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಕ್ಕೆ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನುಂಗಿದ್ದ ಮೊಳೆ, ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಅವರನ್ನು ಬದುಕಿಸಿ ಜನತೆಯ ಕೃತಜ್ಞತೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ. ಇವನ ಕೈಚಳಕವನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪನ್ನೂ, ಈಸೋಫೇಗೋಸ್ಕೋಪನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿದವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಲ್ಲ. ಲೋಕವು ಹಿರಿಯ ಜಾಕ್‍ಸನ್ನನನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪಿಸ್ಟ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆದು ಗೌರವಿಸಿದೆ. 

## ಮಗ ಶೆವಾಲಿಯರ್ ಜಾಕ್ಸನ್ 
ಇವನ ಮಗ ಶೆವಾಲಿಯರ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಜಾಕ್‍ಸನ್ನನೂ ಜನಿಸಿದ್ದು ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಲ್ಲಿಯೇ (19-8-1900). 1922ರಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎ.ಬಿ. ಪದವಿಯನ್ನೂ 1926ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಡಿ. ಪದವಿಯನ್ನೂ 1927-28ರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಎಂ.ಎಸ್. ಪದವಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದ. ತಂದೆಯಂತೆಯೇ ಈತ ಕೂಡ ಗಂಟಲುರೋಗಗಳ ತಜ್ಞನಾಗಿ ಈಸೋಫೇಗೋಸ್ಕೋಪ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪುಗಳ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿದ. 1938ರಲ್ಲಿ ಟೆಂಪಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ಅನೇಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಸಂಗ ಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ. ಕಿವಿ ಮೂಗು ಗಂಟಲು ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿದ್ದ. ತಂದೆಯೊಡನೆ ಕಿವಿ, ಮೂಗು ಗಂಟಲು ರೋಗಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ (1938ರ ಅನಂತರ) ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. 

ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯರು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜೂಝೆಪ ಜಾಕೋಸಾ

ಜೂಝೆಪ ಜಾಕೋಸಾ (1847-1906}. ಇಟಲಿಯ ನಾಟಕಕಾರ.  
right|thumb|ಜೂಝೆಪ ಜಾಕೋಸಾ

## ಬದುಕು 
ಪೀಡ್‍ಮಾಂಟ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ತನ್ನ ಲೇಖನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಟೂರಿನ್ ಮತ್ತು ಮಿಲಾನ್ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ.

## ಈತನ ನಾಟಕ ಕೃತಿಗಳು 
ಇವನ ಪ್ರಥಮ ಕೃತಿಗಳಾದ ಎ ಗೇಮ್ ಆಫ್ ಚೆಸ್ ಮತ್ತು ಇಲ್ ಟ್ರಿಯಾನ್‍ಫೊ ದಮೋರೆ ಇವು ಉತ್ತಮ ನಾಟಕಗಳು. ಅನಂತರ ಈತ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಲಘುವಾದ ಉಲ್ಲಾಸ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೌಂಟನ್ ಷವರ್ಸ್, ಬ್ರದರ್ಸ್ ಇನ್ ಆರಮ್ಸ್ ಹೆಸರುವಾಸಿ ಕೃತಿಗಳು : ಉತ್ತಮ ಪಾತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೂಡಿ ಮನೋಹರ ಕಾವ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದವು. ಮೊದಲಿಗೆ ಈತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಸ್ತುವಿನತ್ತ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಉತ್ತಮ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು ಹ್ಯಾಪ್‍ಲೆಸ್ ಲೌವ್ಸ್, ಆ್ಯಸ್ ದಿ ಲೀವ್ಸ್ ಫಾಲ್, ದಿ ಸ್ಟ್ರಾಂಗರ್, ಗಹನಚಿಂತನೆ, ಗಂಭೀರದರ್ಶನ, ವಸ್ತುವೈವಿಧ್ಯ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿ ಮಿನುಗುವ ತಿಳಿಹಾಸ್ಯ, ನೀತಿಬೋಧೆ-ಇವು ಇವನ ನಾಟಕಗಳ ಹಿರಿಯ ಗುಣಗಳು. 1891ರಲ್ಲಿ ಈತ ಸಾರ ಬರ್ನಾರ್ಟ್ ಎಂಬ ನಟಿಗೋಸ್ಕರ ಕಾವ್ಯಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ನಾಟಕವೊಂದನ್ನು ಬರೆದ, ಆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ನಾಟಕ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಈತ ಅನೇಕ ಉತ್ತಮ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವರ್ಣನಾಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಬರೆದು ಪೀಡ್‍ಮಾಂಟ್ ಪರ್ವತಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ವರ್ಗ:ನಾಟಕಕಾರರು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ ೧೮೩೭

**ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ**ವು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೮೩೭ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಕೊಡಗು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಅರೆಭಾಷಿಗ ಜನರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಿಂದ ನಡೆದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ. ಇದನ್ನು **ಕೊಡಗು-ಕೆನರಾ ಬಂಡಾಯ, ಕಲ್ಯಾಣಪ್ಪನ ಕಾಟಕಾಯಿ, ಅಮರ ಸುಳ್ಯದ ರೈತರ ದಂಗೆ** ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೮೫೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದರೂ ಭಾರತೀಯರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಮೊದಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮವೆಂದು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಕೊಡಗಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದ ಸುಳ್ಯದ ಪಕ್ಕದ ಕುಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದ ಉಬರಡ್ಕ ಮಿತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಪೂರ್ತಿ ಮೇಲಿನ ಹಾಗೂ ಕೆಳಗಿನ ಕೊಡಗು ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹರಡಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಸೆಡ್ಡು ಹೊಡೆದ ರೈತಾಪಿ ಸಮೂಹದ ಹೋರಾಟವು ಇಂದು ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ಹೋರಾಟವೆಂದು ದಾಖಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.

೧೮೩೪ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅತ್ತ ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ವೀರರಾಜೇಂದ್ರನನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಪಟ್ಟದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಪಂಜ ಸೀಮೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಪುತ್ತೂರು, ಸುಳ್ಯವನ್ನು ಕೊಡಗಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಕೊಡಗಿನ ಜೊತೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಿಭಜಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಕಂದಾಯವನ್ನು ಹೇರಿದ್ದು ಜನರನ್ನು ರೊಚ್ಚಿಗೆಬ್ಬಿಸಿತ್ತು. ಇತ್ತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಜೇಶ್ವರ, ಕುಂಬಳೆ, ಹೊಸದುರ್ಗ, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಉಡುಪಿ, ಫರಂಗಿಪೇಟೆ, ಮಂಗಳೂರು, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ, ಕುಂದಾಪುರ ಹೀಗೆ ಇಷ್ಟೂ ಭಾಗವನ್ನು ಸೌತ್ ಕೆನರಾ ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ಟಿಪ್ಪು ಮರಣಾನಂತರ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸುಳ್ಯ, ಕೊಡಗನ್ನೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದರು.

## ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು 
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಸುಳ್ಯ ಪುತ್ತೂರುಗಳು ಕೆನರಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗುವವರೆಗೆ   ರಾಜನಿಗೆ ವಸ್ತುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯ ಕಟ್ಟುವ ಪದ್ಧತಿ ಇತ್ತು. ಇದನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಹಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಜನರ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಳೆ ಹೇರಿದ್ದು ಹೈರಾಣು ಮಾಡಿತ್ತು. ತಮ್ಮನ್ನು ವಿದೇಶಿಯರು ಬಂದು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಕಂದಾಯದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಹಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬೆವರಿನಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೀರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಜನರಿಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಆಗತೊಡಗಿತ್ತು. ಬೆಳೆ ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಅದರ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ, ಹಣವನ್ನು ಕಂದಾಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಹಸಿವು, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಏಳಲು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.

## ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
# ಜಂಗಮ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ
# ಸ್ವಾಮಿ ಅಪರಂಪಾರ
# ಕರಿ ಬಸವಯ್ಯ
# ಗುಡ್ಡೆಮನೆ ಅಪ್ಪಯ್ಯ, ಕೊಡಗು (ಗುಡ್ಡೇರ ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಗೌಡ )
# ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮ ಗೌಡ
# ಕುಜುಗೋಡು ಮಲ್ಲಪ್ಪ
# ಕುಡೆಕಲ್ಲು ಅಪ್ಪಯ್ಯ
# ಕುಡೆಕಲ್ಲು ಪುಟ್ಟ ಗೌಡ
# ಕುಕ್ಕನೂರು ಚೆನ್ನಯ್ಯ
# ಸಿರ್ಕಜೆ ಮಲ್ಲಯ್ಯ
# ಚೆಟ್ಟಿ ಕುಡಿಯ, ಕೊಡಗು 
# ಕುರ್ತ ಕುಡಿಯ, ಕೊಡಗು 
# ಪೆರಾಜೆ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ
# ಬೀರಣ್ಣ ಬಂಟ
# ಕುಂಚಡ್ಕ ರಾಮ ಗೌಡ
# ಹುಲಿಕಡಿದ ನಂಜಯ್ಯ
# ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಬಂಗಾರಸ
# ಕರಣಿಕ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ
# ಊಕಣ್ಣ ಬಂಟ
# ಪಾಟೀಲ್ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ
# ಮಾನೆಗಾರ ನಾರಣಪ್ಪ
# ಅಮೀನ್ ವೆಂಕಟ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಪ್ರಥಮ
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ
ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ತುಘಲಕ್

**ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ತುಘಲಕ್** (ಆಳ್ವಿಕೆ 1320-1325}. ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನ; ತುಘಲಕ್ ಸಂತತಿಯ ಸ್ಥಾಪಕ. 

## ಬದುಕು 
ಇವನ ತಂದೆ ತುರ್ಕ; ಸುಲ್ತಾನ್ ಬಲ್ಬನನ ಗುಲಾಮನಾಗಿದ್ದ. ತಾಯಿ ಹಿಂದೂ; ಜಾಟ್ ಮಹಿಳೆ. ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಸ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೇರಿದ. ಇವನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಘಾಜಿ ಮಾಲಿಕ್. ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನನಾಗಿದ್ದ ಅಲಾ-ಉದ್-ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯಿಂದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈತ ವಾಯವ್ಯ ಗಡಿನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲರ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಿಸಿ ಕಾದಾಡಿದ. ಅಲಾ-ಉದ್-ದೀನನ ಮರಣಾನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಖುಸ್ರಾವ್ ಖಾನನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಕೊಲ್ಲಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಈತ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನ ಪದವಿ ತಾನಾಗಿಯೇ ಒದಗಿ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಈತ ಹಿಂಜರಿದ. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದ ಈತನನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ಆಸ್ಥಾನಿಕರು ಸುಲ್ತಾನನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಸಿಂಹಾಸವನ್ನೇರಿ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ತುಘಲಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ತಳೆದ. 

ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿದ್ದ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಯುದ್ಧಚತುರನೂ ಆಗಿದ್ದ. ದಖನ್ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಏಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿದ. ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಆರಂಭವಾದೊಡನೆಯೇ ತನ್ನ ಮಗನಾದ ಜೌನ ಖಾನನನ್ನು (ಮಹಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್) ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತಂದ. ವಾರಂಗಲ್ಲಿನ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರತಾಪರುದ್ರದೇವನನ್ನು ಮಣಿಸಿದ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ ಬಂಗಾಲವನ್ನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಾವಿಗೀಡಾದ. ಆದರೆ ಇದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲವೆಂದೂ ದೆಹಲಿಯ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಜಾಗ್ರತೆ ಏರಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಮಗನಾದ ಜೌನ ಖಾನನೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದೂ ಕೆಲವರ ಅಭಿಮತ.

## ಆಡಳಿತ 
ಈತ ಕೇವಲ 5 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದವನಾದರೂ ಇವನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ದಕ್ಷತೆಯಿತ್ತು. ಅನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ಬಿಗಿತಪ್ಪಿದ್ದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಇವನು ಪುನವರ್ಯ್ವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿ, ಶಾಂತಿ ನೆಲಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದ, ದರೋಡೆಕೋರರ ಹುಟ್ಟಡಗಿಸಿದ; ಕಂದಾಯದ ಹೊರೆಯಿಳಿಸಿದ. ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಜಮೀನು ಪಡೆದಿದ್ದವರಿಂದ ಅದನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡ. ನೀರಾವರಿಯೇ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳು ಕಾರ್ಯಗತವಾದುವು. ಇದರಿಂದ ರೈತರ ಜೀವನ ಉತ್ತಮ ಗೊಂಡಿತು. ಬಡವರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ದೊರಕಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಅಂಚೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುಗಮಗೊಂಡಿತು. ಹೀಗೆ ಆಡಳಿತದ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಂದ ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದೀನ್ ಕವಿಜನಾಶ್ರಯನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಭಾರತದ ಗಿಳಿ ಎನಿಸಿದ ಪಾರಸೀ ಕವಿ ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರು ಈತನ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ
ಜಾಗ್ವಾರ್

***ಜಾಗ್ವಾರ್***- ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಗಳ ಉಷ್ಣವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಸಿಗುವ ಒಂದು ಹಿಂಸ್ರಪ್ರಾಣಿ.  ಹುಲಿ, ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ಬಲು ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿ.  ಕಾರ್ನಿವೊರ ಗಣದ ಫೇಲಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.  ಪ್ಯಾಂತರ ಆಂಕ ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು.  
thumb|ಹೆಣ್ಣು ಜಾಗ್ವಾರ್

ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಪಟಗೋನಿಯದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಟೆಕ್ಸಸ್, ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಹಾಗೂ ಆರಿಜೋನ ರಾಜ್ಯಗಳವರೆಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದರ ವಾಸ.  ಅಲ್ಲಿನ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶಗಳ ದಟ್ಟಕಾಡು, ಪರ್ವತ ಸೀಮೆ ಹಾಗೂ ಬಂಜರು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುರುಚಲು ಪೊದೆಗಳಲ್ಲೂ ವಾಸಿಸುವುವು.

ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಬೆಕ್ಕಿನ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಇದೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ್ದು.  ಪೂರ್ಣ ಬೆಳೆದ ಗಂಡು ಜಾಗ್ವಾರಿನ ಉದ್ದ 1.5-1.8ಮೀ. ತೂಕ 70-140ಕೆ.ಜಿ.  ಜೊತೆಗೆ 70-90 ಸೆ.ಮೀ.  ಉದ್ದದ ಬಾಲವಿದೆ. ಜಾಗ್ವಾರಿನ ಮೈಬಣ್ಣ ಕಿತ್ತಳೆ ಮಿಶ್ರಿತ ಹಳದಿ. ಜೊತೆಗೆ ಚಿರತೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೆ ಗುಲಾಬಿದಳದ ರೀತಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮಚ್ಚೆಗಳಿವೆ.  ಆದರೆ ಜಾಗ್ವಾರಿನಲ್ಲಿ ಮಚ್ಚೆಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಒಂದು ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕಿಯುಂಟು.  ಬಾಲದ ಮೇಲಿನ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಉಂಗುರದ ರೀತಿ ಇವೆ.  ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಜಾಗ್ವಾರ್ ಬಗೆಯೂ ಇದೆ.  ಜಾಗ್ವಾರ್ ಚಿರತೆಗಿಂತ ಸ್ಥೂಲಕಾಯದ ಹಾಗೂ ಗಿಡ್ಡಾದ ಪ್ರಾಣಿ. ಇದರ ಬಾಲವೂ ಚಿರತೆಯದರಷ್ಟು ಉದ್ದವಲ್ಲ.  ಆದರೆ ಚಿರತೆಯಷ್ಟೇ ಚುರುಕಾದ ಪ್ರಾಣಿ ಇದು.  ಅಲ್ಲದೆ ಮರ ಹತ್ತುವುದರಲ್ಲಿ, ಈಜುವುದರಲ್ಲಿ ಬಲು ಕುಶಲಿ.  ಜಾಗ್ವಾರ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂಟೊಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಅಲೆಯುತ್ತದೆ. ಚಿರತೆಯಂತೆಯೇ ಇದೂ ನಿಶಾಚರಿ.  ಹಗಲೆಲ್ಲ ಯಾವುದಾದರೂ ದಟ್ಟಪೊದೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದು ಸಂಜೆಯಾದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಮೆಚ್ಚಿನ ಎರೆಗಳಾದ ಕ್ಯಾಪಿಬಾರ, ಪೆಕರಿ, ಟೇಪರ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಹೊರಡುತ್ತದೆ.  ಮೊಸಳೆ, ನೀರಾಮೆ, ಮೀನು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೂ ಇದು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತದೆ.  ಕೆಲವು ಸಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ ನಾಯಿ, ಕೋಳಿ, ದನಗಳನ್ನೂ ಕೊಂಡಯ್ಯುವುದುಂಟು.  ನರಭಕ್ಷಕ ಜಾಗ್ವಾರುಗಳೂ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ.
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡುಹೆಣ್ಣುಗಳ ಕೂಡುವಿಕೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶ್ರಾಯವಿಲ್ಲ.  ಸಂಭೋಗಾನಂತರ 100-110 ದಿನಗಳ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು 2-4 ಮರಿಗಳನ್ನು ಈಯುತ್ತದೆ.  ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಹಳ ಅಸಹಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಿಗಳಿಗೆ 35 ದಿನಗಳ ನಂತರ ತಾಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಓಡಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ.  ಸುಮಾರು 1 ವರ್ಷ ಕಾಲ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದು ಆಮೇಲೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವನ ನಡೆಸತೊಡಗುತ್ತವೆ.  3 ವರ್ಷ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.  ಜಾಗ್ವಾರಿನ ಆಯಸ್ಸು ಸುಮಾರು 20 ವರ್ಷಗಳು. ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಜಾಗ್ವಾರನ್ನು ನಾಯಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದಿದೆ.  ತುಂಬ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಬಹುದಾದರೂ ಬಹುಬೇಗ ಸುಸ್ತಾಗಿ ನಾಯಿಗಳ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುತ್ತದೆ.  ಜೊತೆಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಮರವನ್ನು ಹತ್ತಿ ತುದಿರೆಂಬೆಗಳಿಗೇರಿಬಿಡುವುದರಿಂದ ಬಂದೂಕಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ.  ಆದರೂ ಪಾರಾಗುವ ದಾರಿ ಕಾಣದಾದಾಗ ತನ್ನನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿಬರುವ ನಾಯಿಗಳನ್ನೂ ಮನುಷ್ಯರನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಬಲ್ಲುದು.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ದೆಹಲಿ-ಮುಂಬೈ ಮಹಾಮಾರ್ಗ

ದೆಹಲಿ-ಮುಂಬೈ ಮಹಾಮಾರ್ಗವು ೧೩೫೦ ಕಿ.ಮೀ  ಉದ್ದ, 8-ಪಥದ  (೧೨ ಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ) ಆಕ್ಸೆಸ್ -ಕಂಟ್ರೋಲ್ಡ್   ಹೆದ್ದಾರಿ.

ಈ ಮಾರ್ಗವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈ ಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೯೦೦೦೦ ಕೋಟಿಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು ಈ ಎರಡು ನಗರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಈಗಿನ ೨೪ ಗಂಟೆ ಇಂದ ೧೨ ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.

೨೦೨೩ ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ೨೪೬ ಕಿ.ಮಿ ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ
ಕೆ.ಜಾನಕಿರಾಂ

ಕೆ.ಜಾನಕಿರಾಂ (1934- ). ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕರು

## ಬದುಕು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ
ಕೆ.ಜಾನಕಿರಾಂ 1934ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೂಡೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಕೊಳ್ಳರಾಮಯ್ಯ. ಅಂಕಮ್ಮ ಇವರ ತಾಯಿ. ಇಂಟರ್‍ಮೀಡಿಯೆಟ್‍ವರೆಗೂ ವ್ಯಾಸಂಗ. ಜಾನಕಿರಾಂ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ತಂತ್ರದತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ, 1952ರಲ್ಲಿ ಮದರಾಸಿಗೆ ಹೊರಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್.ಎಂ.ರೆಡ್ಡಿಯವರ ರೋಹಿಣಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸಿನಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್ ಆಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ತಮಿಳು ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾದರು. ಜಿ.ಎನ್.ವಿಶ್ವನಾಥಶೆಟ್ಟಿರು ಟಿ.ವಿ.ಸಿಂಗ್‍ಠಾಕೂರ್ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಸೋದರಿ, ``ಹರಿಭಕ್ತ, ``ಓಹಿಲೇಶ್ವರ ಚಿತ್ರಗಳ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಬಿ.ದೊರೈರಾಜ್ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ``ಸತಿಸಖ್ಖು ಚಿತ್ರದಿಂದ ಆಪರೇಟಿವ್ ಕ್ಯಾಮರಾಮನ್ ಆದ ಜಾನಕಿರಾಂ ಅವರು 1956ರಲ್ಲಿ ಆರೂರು ಪಟ್ಟಾಭಿ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ,  ಭಕ್ತವಿಜಯ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಲಭಿಸಿತು. ನಂತರ  ಶ್ರೀಶೈಲ ಮಹಾತ್ಮೆ, ಬೆರೆತ ಜೀವ, ಭಾಗ್ಯದ ಬಾಗಿಲು,   ಗಾಂಧಿನಗರ,   ಅನುರಾಧ,   ಲಗ್ನಪತ್ರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾದರು. ನಿರ್ಮಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎ.ಎಂ.ಸಮೀಉಲ್ಲಾರ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.'' 
ಜಾನಕಿರಾಂ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ``ಪುಣ್ಯಪುರುಷ. ಇದು ಅವರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವೂ ಹೌದು.     ಕಾಸಿದ್ರೆ ಕೈಲಾಸ,     ಮಾನವ ದಾನವ,  ಅಜ್ಞಾತವಾಸ,  ಅಂತಿಮಘಟ್ಟ, ಈ ಬಂಧ ಅನುಬಂಧ,   ಪೋಲಿ ಹುಡುಗ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ.

ಸಂಘಜೀವಿಯಾದ ಜಾನಕಿರಾಂ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಸಂಘ, ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಸಂಘ, ಕರ್ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಣಿಜ್ಯ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತಿತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಕಾಲ ಆದರ್ಶ ಫಿಲಂ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರೂ ಆಗಿದ್ದರು.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಛಾಯಗ್ರಾಹಕರು
ಜರ

ಜರ -ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ನಿರ್ಯಾಣಕ್ಕೆ (ಅವತಾರ ಸಮಾಪ್ತಿ)ಗೆನಿಮಿತ್ತನಾದ ಒಬ್ಬ ಬೇಡ. ಈತನನ್ನು ಜರಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದಿದೆ.

ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಮಾಯೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಾಪಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಮೋಹಿತರಾದ ಯಾದವರೆಲ್ಲ ದ್ವಾರಕಾನಗರದಿಂದ ಹೊರಟು ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮಿತಿಮೀರಿ ಮದ್ಯಪಾನಮಾಡಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡಿ ಹತರಾಗುತ್ತಾರಷ್ಟೆ. ಇದರಿಂದ ವ್ಯಸನಗೊಂಡ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ತನ್ನ ಅವಸಾನಕಾಲ ಬಂದುದನ್ನರಿತು ಒಂದು ಮರದ ಬಳಿ ಕಾಲುಚಾಚಿ ಮಲಗಿಕೊಂಡು ಸ್ವಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಮಾಡುತ್ತ ಬಾಹ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಮಲಗಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲನ್ನು ದೂರದಿಂದ ನೋಡಿದ ಜರ ಜಿಂಕೆ ಎಂದು ಭ್ರಮಿಸಿ ತಟ್ಟನೆ ಬಾಣ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಬಾಣದೇಟಿನಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಿಜವನ್ನರಿತ ಬೇಡ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮೊರೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಸಾಯುವ ಮುನ್ನ ಕೃಷ್ಣ ಅರಿಯದ ಈ ಬೇಡನಿಗೆ ಸದ್ಗತಿಯಾಗುವಂತೆ ಹರಸುತ್ತಾನೆ. 

ರಾಮಾಯಣದ ವಾಲಿಯೇ ಬೇಡನ ಜನ್ಮವೆತ್ತಿ ಸೇಡುತೀರಿಸಿಕೊಂಡನೆಂದು ಒಂದು ಕಥೆ ಇದೆ.

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ರಾಮಾಯಣ
ವರ್ಗ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು
ಜಲ್ಪಾಯ್ಗುರಿ

**ಜಲ್ಪಾಯ್ಗುರಿ** - ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ; 

ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 55,159 (1971) ಇದು ತಿಸ್ತಾ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗಿಗೆ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ 50 ಮೈಲು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದೊಂದು ಸುಂದರ ಪಟ್ಟಣ. ಅಗಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಸುರು ದಟ್ಟೆಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮರಗಳಿವೆ. ದೂರದಲ್ಲೆ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಮಂಜಿನ ಮುಸುಕು ಹೊದ್ದು ಹಬ್ಬಿವೆ. ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಒಂದು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದೊಂದು ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಮೂರು ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ.

ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 6,245 ಚ. ಕಿ.ಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 17,50,159 (1971), ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಭೂತಾನ್, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಕುಚ್‍ಬಿಹಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ-ಇವು ಇದರ ಮೇರೆಗಳು. ರಾಜ್‍ಗಂಜ್ (1,28,744), ಜಲ್ಪೈಗುರಿ (2,17,410), ಮಾಲ್ (1,66,142), ಮಿಟಿಯಾಲಿ (61,045), ಮಯನಗುರಿ(1,59,764), ನಗರಕಾಟಾ (66,002), ಧೂಬ್‍ಗುರಿ (2,16,330), ಬೀರ್ಪಾರಾ (57,942), ಫಲಕಾಟಾ (1,30.529), ಮಧಾರಿ ಹಟ್ (42,807), ಅಲೀಪುರ್‍ದ್ವಾರ್ (2,71,766), ಕಾಲ್ಚೀನಿ (1,34,407), ಕುಮಾರಗ್ರಾಮ್ (97,211), ಇವು ಇದರ ತಹಸೀಲುಗಳು. (1971) ರಲ್ಲಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ). ಭೂತಾನಕ್ಕೂ ಜುಲ್ಪೈಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಿಂಚುಲಾ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಕೆಲವು ಶಿಖರಗಳು ಸುಮಾರು 6,000' ಎತ್ತರ ಉಂಟು. ತಿಸ್ತಾ ನದಿಯಿಂದ ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಒಂದು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಭಾರತದ ಭಾಗವೇ ಆಗಿದ್ದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶ. ಮತ್ತೊಂದು 1864-65ರ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಭೂತಾನದಿಂದ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದೆ. 35ಕಿ.ಮೀ. ಅಗಲವಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಅಡಿಗುಂಟ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಭೂಪಟ್ಟಿ, ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಭೂತಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಐದು ಕಣಿವೆ ಮಾರ್ಗಗಳುಂಟು. ಈ ಭೂಪಟ್ಟಿ ಚಹ ಬೆಳೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಚಹದ ಫಸಲಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಭೂಭಾಗ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗಿನ ಸೆರಗು ಎನ್ನಬಹುದು. ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಚಹ ತೋಟಗಳುಂಟು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಪರದೇಶಗಳಿಗೂ ಅನ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಚಹ ರಫ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ತಿಸ್ತಾ ನದಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಜನನಿಬಿಡವಾದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಭತ್ತ, ಸೆಣಬು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ 129” ಅರಣ್ಯಾವೃತ ಪ್ರದೇಶ 662 ಚ.ಮೈ. ಇಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಮರಗಳೂ ವನ್ಯಮೃಗಗಳೂ ಇವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳುಂಟು. ಗರುಮಾರಾ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳನ್ನೂ ಕಾಡೆಮ್ಮೆಗಳನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಾಗ್ರಕೋಟನಲ್ಲಿ ಆಂತ್ರಸೈಟ್ ಗಣಿಗಳಿವೆ. ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಅಲ್ಲದೆ ಅಲೀಪುರ್‍ದ್ವಾರ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣ. ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 54,454 (1971).

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
ಜರ್ಬರ

ಜರ್‍ಬರ -	ಆಸ್ಟರೇಸೀ (ಕಂಪಾಸಿಟೀ) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯ. ಆಫ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯಗಳ ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯಗಳ ಮೂಲವಾಸಿ. 

ಸುಮಾರು 40 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜೇಮ್‍ಸೋನಿಯೈ ಪ್ರಭೇದ ಬಲು ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಇದೊಂದು ಕುಳ್ಳುಗಾತ್ರದ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲಿಕೆ; ಇದರ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು 30-45 ಸೆಂ.ಮೀ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾಂಡವೇ ಇಲ್ಲ. ಎಲೆಗಳು ಬೇರಿನ ಮೇಲ್ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಮಲದಳಗಳಂತೆ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಎಲೆಗಳ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 15 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಂಚು ನಯವಾಗಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಹಾಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದು. ಹೂಗಳು ಉದ್ದ ತೊಟ್ಟಿನ ಚಂಡು ಮಂಜರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ. ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ, ಕೆನೆ, ಹಳದಿ, ಉದಾ, ಕೆಂಪು, ಕಡುಗೆಂಪು, ಕಿತ್ತಳೆ ಮುಂತಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೂಗಳು ಬಹುಚೆಲುವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸುತ್ತಿನ ದಳಗಳೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೂಗಳ ಅಂದ ಇಮ್ಮಡಿಯಾಗುವುದು. ಜರ್‍ಬರವನ್ನು ಬೀಜಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲವೆ ಮೋಸುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಕಾಲ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳು. ಬಿತ್ತಿದ 1 ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಾಟಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ಹೂ ಅರಳತೊಡಗುತ್ತವೆ.

File:Orange gerbera Daisy.jpg|Orange gerbera Daisy
File:White Gerbera 03.jpg|White Gerbera
File:Gerbera viridifolia, Waterberg.jpg|*Gerbera viridifolia*
File:BarbertonDaisy.jpg|*Gerbera jamesonii*
File:Gerbera by kadavoor.JPG|*Gerbera* × *hybrida*
File:Gerber Daisy3.jpg|Red Gerbera Daisies
File:Gerbera with pink and white petals.jpg|Gerbera with pink and white ray florets
File:Gerbera Jamesonii - flower view 01.jpg|*Gerbera jamesonii* in Orange
File:Orange Gerbera growing in a pot in Calcutta.jpg|Orange Gerbera in a pot on a sunny terrace, Calcutta
File:Orange Daisy sepals.jpg|Sepals of daisy
File:Gerbera daisy orange001.jpg|Gerbera daisy orange flower photo taken at Tagore park Mahe District, Puducherry UT
File:Gerbera daisy orange002.jpg|Gerbera daisy orange flower photo taken at Tagore park Mahe District, Puducherry UT

ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಸ್ಟೀಸಿಯ

ಜಸ್ಟೀಸಿಯ - ಅಕ್ಯಾಂತೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಮೂಲಿಕೆ ಇಲ್ಲವೆ ಪೊದೆ.  ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೋಟಗಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಜಸ್ಟಿಸನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.  
ಇದರ ಹೂಗಳು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದು ಗಿಡದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೋಸ್ಕರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವರು.  ಇದಕ್ಕೆ ಔಷಧೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವೂ ಉಂಟು.  ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 250-300 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯಗಳು. 

ಎಲೆಗಳು ಅಭಿಮುಖ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಹೂಗಳು ತೈರ್ಸ್ ಇಲ್ಲವೆ ಪ್ಯಾನಿಕಲ್ ಮಾದರಿಯ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ.  ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆ ನಾಲ್ಕು ಪತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ದಳ ಸಮೂಹ ಇರ್ತುಟಿಯಾಕಾರದ್ದು.  ದಳಗಳ ಬಣ್ಣ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಹಳದಿ.  ಕೇಸರಗಳು 2; ದಳಸಮೂಹದ ಕೊಳವೆಯ ಗಂಟಲಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿವೆ.  ಅಂಡಾಶಯ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ್ದು ; 2 ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.  ಫಲ ಸಂಪುಟ ಮಾದರಿಯದು.  ಬೀಜಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 4, 

ಉದ್ಯಾನಗಾರಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇವು: ಜ.ಬೆಟೋನಿಕ, ಜ.ಸುಕುಂಡ, ಜ.ಜೆಂಡರೂಸ ಮತ್ತು ಜ.ಪ್ರೊಕಂಬೆನ್ಸ್. ಇವನ್ನು ಕಾಂಡ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಮರಳುಮಿಶ್ರಿತ ಗೋಡುಮಣ್ಣು ಇವುಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ತುಂಡುಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಕಾಲ ಮಾರ್ಚಿ-ಏಪ್ರಿಲ್.  ಜ.ಪ್ರೊಕಂಬೆನ್ಸ್ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ವಿರೇಚಕ, ಕಫಹಾರಕ, ಮೂತ್ರಸ್ರಾವ ಉತ್ತೇಜಕ ಹಾಗೂ ದೇಹದ ಪೋಷಣ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದುಂಟು.
## ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ

ಚಿತ್ರ:Nicoteba betonica in Talakona forest, AP W IMG 8390.jpg|*Justicia trinervia*
ಚಿತ್ರ:Mexican shrimp plant or shrimp plant or false hop -- Justicia brandegeeana.jpg|Justicia brandegeeana
ಚಿತ್ರ:Justicia glauca at Gandipet, Hyderabad, AP W2 IMG 8998.jpg|Justicia glauca
ಚಿತ್ರ:Justicia diffusa in Talakona forest, AP W IMG 8536.jpg|Justicia procumbens var simplex 
ಚಿತ್ರ:Justicia Carnea Nica.JPG|Justicia Carnea Nica

ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜರ್ಬರ್ ಪರೀಕ್ಷೆ

ಜರ್ಬರ್ ಪರೀಕ್ಷೆ - ಹಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರಬೇಕಾದ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿರಬಹುದಾದ ನೀರಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದು. 

## ತತ್ವ 
ಜರ್ಬರ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ತ್ವವೇನೆಂದರೆ ಅಪಕೇಂದ್ರ ಬಲದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕ್ಷೀರಲಸದಿಂದ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಸಲ್ಛ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು. ಲಸದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಕ್ಷೀರಸತ್ವಗಳಿಂದಲೂ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಮೈಲ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಎಂಬ ದ್ರವವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಬೇರೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಬ್ಬು ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆಂದೇ ಇರುವ ಅಪಕೇಂದ್ರಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಿತವಾದ ಮೇಲೆ ಟೆಸ್ಟ್ ಬಾಟಲಿನ (ಬ್ಯೂಟಿಕೋಮೀಟರ್) ನಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯೂಟಿಕೋಮೀಟರಿನ ನಾಳದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರಿಂದ ಕೊಬ್ಬಿನ ಸೇಕಡಾವಾರು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಬಹುದು.

## ವಿಧಾನ 
0.815ರಷ್ಟು ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಸಾರತೆ ಇರುವ 10 mI ಸಲ್ಛ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಪಿಪೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಳೆದು ಶುದ್ಧವಾದ ಬ್ಯೂಟಿಕೋಮೀಟರಿನೊಳಕ್ಕೆ ಹಾಕಬೇಕು. ಹಾಲಿನ ಸೀಸೆಯನ್ನು ಕುಲುಕಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ಹಾಲನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆರೆಸಬೇಕು. ವಿಶಿಷ್ಟ ರಚನೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಪಿಪೆಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ 11 mI. ಹಾಲನ್ನು ಅದೇ ಮೀಟರಿಗೆ ಸುರಿಯಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಮೂರನೆಯ ಪಿಪೆಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ 1mI. ಅಮೈಲ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮೀಟರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಬೇಕು. ಆಮ್ಲವನ್ನಾಗಲಿ ಹಾಲನ್ನಾಗಲಿ ಅಮೈಲ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲನ್ನಾಗಲಿ ಬ್ಯೂಟಿಕೋಮೀಟರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವಾಗ ಅದರ ಕೊರಳಿನ ಒಳಭಾಗ ತೇವವಾಗಕೂಡದು. ಬ್ಯೂಟಿಕೋಮೀಟರಿನ ರಬ್ಬರ್ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ತಿರುವಬೇಕು. ಆಮ್ಲದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಗರಣಿಯೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಗಿ, ಆ ದ್ರವದಲ್ಲಿನ ಯಾವ ಬಿಳಿ ಕಣವೂ ಇಲ್ಲದಿರುವವರೆಗೂ ಅದನ್ನು ಕುಲುಕಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಅದನ್ನು ಅಪಕೇಂದ್ರಕದಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್ ತಿರುಪು ಹೊರಗಿರುವಂತೆ ಇಟ್ಟು ಮಿನಿಟಿಗೆ 1100 ಸುತ್ತುಗಳ ದರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕೈದು ಮಿನಿಟುಗಳವರೆಗೆ ಅಪಕೇಂದ್ರಕವನ್ನು ಸುತ್ತಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಮೀಟರುಗಳನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸದೆ 68ºಈ. ಉಷ್ಣತೆಯುಳ್ಳ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿರಟೆಗಳು ಕೆಳಮೊಗವಾಗಿರುವಂತೆ ಎರಡು ಮಿನಿಟುವರೆಗಾದರೂ ಮುಳುಗಿಸಿಡಬೇಕು. ಅನಂತರ ನೀರಿನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ತೆಗೆದು ಬ್ಯೂಟಿಕೋಮೀಟರಿನ ನಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸೇಕಡ ಎಷ್ಟು ಕೊಬ್ಬು ಇದೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. 

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಸ್ನೇರಿಯ

thumb
***ಜಸ್ನೇರಿಯ***  - ಜಸ್ನೇರಿಯೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯ.  ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಕೃತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕಾನ್ರಾರ್ಡ ಜೆಸ್ನರ್ (1516-1565) ಎಂಬವನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.  ಬ್ರಜಿಲಿನ ಮೂಲವಾಸಿ ಇದು. ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಗಾಜಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.  ಜಸ್ನೇರಿಯ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲಿಕೆಯಾದರೂ  ಪೊದೆಯಂತೆ ಬೆಳೆಯುವುದೂ ಉಂಟು.  ಎಲೆಗಳು ಸರಳ; ಅಭಿಮುಖ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ.  ಹೂಗಳು ಕಾಂಡದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ.  ದಳ ಸಮೂಹದ ಬುಡಭಾಗ ಉಬ್ಬಿದೆ.  ಕೇಸರಗಳು 4.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 2 ಉಳಿದವಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದ.  ಅಂಡಾಶಯ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ್ದು; 2 ಕೋಶ (ಕಾರ್ಪೆಲು)ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.  ಫಲ ಸಂಪುಟ ಮಾದರಿಯದು.

ಜಸ್ನೆರಿಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ.  ಮುಖ್ಯವಾದವು ಕಾರ್ಡಿನ್ಯಾಲಿಸ್, ಹೆಂಡರ್‍ಸೋನಿಯೈ, ಲಾಂಗಿಫ್ಲೋರ, ಕ್ರೇನಿಯೊಲೇರಿಯ, ಲಿಯೋಪೋಲ್ಡಿಯೈ, ರಿಫಲ್ಗೆನ್ಸ್, ಎಕ್ಸೋನಿಯೆನ್ಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಡಾಂಕ್ಲೆರಿಯಾನಗಳು.  ಇವನ್ನು ಬೀಜಗಳಿಂದ ಕಾಂಡತುಂಡುಗಳಿಂದ, ಗೆಡ್ಡೆಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲವೆ ಎಲೆಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಬೀಜಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮರಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚಿ-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಬೇಕು.  ಗೆಡ್ಡೆಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಗೋಡು, ಎಲೆಗೊಬ್ಬರ, ದನದ ಗೊಬ್ಬರ, ಮರಳುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ ತುಂಬಿದ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ 2.50 ಸೆಂ.ಮೀ. ಆಳದಲ್ಲಿ ನೆಡಬೇಕು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಮಾರ್ಚಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲೂ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೂಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲೂ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೂಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲೂ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ನೆಡಬೇಕು.  ಸಸ್ಯ ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವವರೆಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೀರು ಹಾಕಬೇಕು.  ಗಿಡದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ 50º-75ºಈ ಉಷ್ಣತೆ ಅವಶ್ಯ.                                       

ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ