ಜನ್ಯ ರಾಗ

***ಜನ್ಯ*** ಎಂಬ ಪದವು "ಜನಿಸಿದ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ) ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ***ಜನ್ಯ ರಾಗವು***  ೭೨ *ಮೇಳಕರ್ತ* ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ (ಮೂಲಭೂತ ಸುಮಧುರ ರಚನೆಗಳು) ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. *ಜನ್ಯ* ರಾಗಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

## *ವರ್ಜ* ರಾಗಗಳು 
ಆರೋಹಣ ಅಥವಾ ಅವರೋಹಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎರಡರಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ *ಮೂಲ* ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ( *ಸ್ವರಗಳು* ) ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ (ವರ್ಜ್ಯಂ, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು) ರಾಗಗಳು ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಆರೋಹಣ *ಆರೋಹಣ* ಮತ್ತು *ಅವರೋಹಣ* ಸ್ಕೇಲ್‌ನಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು. ಅಂತಹ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಗಳಿಗೆ ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ವ್ರಜಾ ಎ

* *ಸಂಪೂರ್ಣ* - ೭ ಸ್ವರ ಪ್ರಮಾಣ
* *ಶಾಡವ* - ೬ ಸ್ವರ ಪ್ರಮಾಣ
* *ಔಡವ* - ೫ ಸ್ವರ ಪ್ರಮಾಣ

ಈ ಪದಗಳು ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುವುದರಿಂದ, ರಾಗಗಳನ್ನು *ಔಡವ-ಸಂಪೂರ್ಣ* ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು - ಆರೋಹಣ *೫* ಮತ್ತುಅವರೋಹಣ೭ - *ಶಾದವ-ಸಂಪೂರ್ಣ* -ಆರೋಹಣ ೬ ಸ್ವರಗಳು ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ *೭*, *ಅವರೋಹಣದಲ್ಲಿ* ರಾಗ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ. *ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸಂಪೂರ್ಣ* ರಾಗಗಳು *ಮೇಳಕರ್ತ* ಎಂದೇನೂ ಅಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಮಾತೃ ಮಾಪಕ ಅಥವಾ *ವಕ್ರ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ* ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅನುಕ್ರಮ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ "ಝಿಗ್-ಜಾಗ್" ಮಾಪಕ. ಅಂತಹ ರಾಗಗಳನ್ನು *ವಕ್ರ* ರಾಗಗಳೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ *ನಳಿನಕಾಂತಿ*, *ಕಥನಕುತೂಹಲಂ*, *ದರ್ಬಾರು*, *ಜನ ರಂಜನಿ* ಮತ್ತು *ಕೇದಾರಂ*. ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ.

* *ನಳಿನಕಾಂತಿ* – *ಆರೋಹಣ*   ಸ ಗ3 ರಿ2 ಮ1 ಪ ನಿ3 ಸ
* ಅವರೋಹಣ *ಸ  ನಿ*3 ಪ ಮ1 ಗ3 ರಿ2 ಸ
* *ಕಥನಕುತೂಹಲಂ* – ಆರೋಹಣ  *ಸ ರಿ*2 ಮ1 ದ2 ನಿ3 ಗ3 ಪ ಸ, ಅವರೋಹಣ *ಸ  ನಿ*3 ದ2 ಪ ಮ1 ಗ3 ರಿ2 ಸ

(ಮೇಲಿನ ಸಂಕೇತಗಳ ವಿವರಣೆಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ  ನೋಡಿ)

## *ಉಪಾಂಗ/ಭಾಷಾಂಗ* ರಾಗಗಳು 
*ಉಪಾಂಗ* ರಾಗಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅವುಗಳ ಮೂಲ *ಮೇಳಕರ್ತ* ರಾಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕ ರಾಗದ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರದ ಯಾವುದೇ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. *ಉಪಾಂಗ* ರಾಗಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ *ಶುದ್ಧ ಸಾವೇರಿ*, *ಉದಯರವಿಚಂದ್ರಿಕಾ* ಮತ್ತು *ಮೋಹನಕಲ್ಯಾಣಿ*. *ಭಾಷಾಂಗ* ರಾಗಗಳು ತಮ್ಮ ಆರೋಹಣ*, ಅವರೋಹಣ* ಅಥವಾ ಎರಡರಲ್ಲೂ *ಅನ್ಯ ಸ್ವರ(ಗಳನ್ನು)* (ಬಾಹ್ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿ; ಪೋಷಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರದ ಸ್ವರ) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. *ಕಾಂಭೋಜಿ*, *ಭೈರವಿ*, *ಬಿಲಹರಿ*, *ಸಾರಂಗ*, *ಬೇಹಾಗ್* ಮತ್ತು *ಕಾಪಿಗಳು* *ಭಾಷಾಂಗ* ರಾಗಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

## ಏಕ ಆಕ್ಟೇವ್ 
ಕೆಲವು *ಜನ್ಯ* ರಾಗಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲಾಗಿ, ಅತ್ಯುನ್ನತವಾದ ಸ್ವರವು *ಷಡ್ಜಮ್* (ಸ) ಅಲ್ಲ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂಲ *ಶ್ರುತಿ* ( ಡ್ರೋನ್ ) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.

* *ನಿಷಾದಂತ್ಯ* - ಅತ್ಯುನ್ನತ  ಸ್ವರ*ನಿಷಾದಮ್* (ನಿ)

ಉದಾಹರಣೆಗೆ *ಮಾಯಾಮಾಳವಗೌಳ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ* ಪಡೆದ *ನಾದನಾಮಕ್ರಿಯ* ( ಆರೋಹಣ *ಸ  ರಿ*1 ಗ3 ಮ1 ದ1 ನಿ3, ಅವರೋಹಣ  *ನಿ*3 ದ1 ಪ ಮ1 ಗ3 ರಿ1 ಸ ನಿ3)
* *ಧೈವತಂತ್ಯ* - ಅತ್ಯುನ್ನತ ಟಿಪ್ಪಣಿ *ಧೈವತಮ್* (ಧ) ಉದಾಹರಣೆ *ಕುರಿಂಜಿ* *ಶಂಕರಾಭರಣಂ* ಮಾಪಕದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ ( ಆರೋಹಣ *ಸ ನಿ*3 ಸ ರಿ2 ಗ3 ಮ1 ಪ ದ2, ಅವರೋಹಣ *ದ*2 ಪ ಮ1 ಗ3  ರಿ2 ಸ ನಿ3  ಸ )
* *ಪಂಚಮಂತ್ಯ* - ಅತ್ಯುನ್ನತ ಟಿಪ್ಪಣಿ *ಪಂಚಮಂ* (ಪ)ಉದಾಹರಣೆ *ನವರೋಜ್* ( ಆರೋಹಣ *ಪ  ದ* 2 ನಿ3 ಸ  ರಿ2 ಗ3 ಮ1 ಪ, ಆವರೋಹಣ  *ಮ*1 ಗ1 ರಿ3 ಸ ನಿ2 ದ2 ಪ)

## *ಕರ್ನಾಟಕ/ದೇಶ್ಯ* ರಾಗಗಳು 
*ಕರ್ನಾಟಕ* ರಾಗಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳು *ಶಂಕರಾಭರಣಂ*, *ಲಲಿತಾ* ಮತ್ತು *ಶುದ್ಧ ಸಾವೇರಿ*.

*ದೇಶ್ಯ* ರಾಗಗಳು ಇತರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಗಗಳಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ *ಯಮುನಕಲ್ಯಾಣಿ*, *ದೇಶ್*, *ಬೇಹಾಗ್* ಮತ್ತು *ಸಿಂಧು ಭೈರವಿ*.

## ಇತರ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು 
*ಜನ್ಯ* ರಾಗಗಳ ವಿವಿಧ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳು ಇತರ ರಾಗಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ (ಅವು ವಿಭಿನ್ನ ಆದರೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ರಾಗದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ), *ಗಮಕಗಳ* ಉಪಸ್ಥಿತಿ (ಸ್ವರದ ಸುತ್ತ ಆಂದೋಲನಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳು), ಸ್ವರಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಕೊರತೆ, ರಾಗವನ್ನು ಹಾಡುವ ದಿನದ ಸಮಯ, *ರಸ* ಅಥವಾ ಅದು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ, ಇತ್ಯಾದಿ.

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಮೇಳಕರ್ತ

## ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* carnatic.net
* ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪ್ರೈಮರ್

ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ