open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಭಾರತೀಯ ಮಾನಕ ಬ್ಯೂರೋ

**ಭಾರತೀಯ ಮಾನಕ ಬ್ಯೂರೋ** **(BIS)** ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ. ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಮಾನಕ ಬ್ಯೂರೋ ಕಾಯ್ದೆ, 1986 ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು 23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1986 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.  ಬಿಐಎಸ್ನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಚಿವಾಲಯ ಅಥವಾ ಇಲಾಖೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರು ಬಿಐಎಸ್ನ ಎಕ್ಸ್-ಆಫಿಸಿಯೊ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 

ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಐ ಕೆಲವು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಭಾಗವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ: 

# ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಹೊಸ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ 
# ನೀತಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪುರಾವೆ ಆಧಾರಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 

ಈ ಸಂಘಟನೆಯು ಹಿಂದೆ **ಭಾರತೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ** ( **ಐಎಸ್‌ಐ** ) ಆಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜು ಇಲಾಖೆ ನಂ. 1 ನೇ ತರಗತಿಯ (4) / 45 ರ ನಿರ್ಣಯದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಐಎಸ್ಐ ಅನ್ನು ಸಂಘಗಳ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1860 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. 

22 ಮಾರ್ಚ್ 2016 ರಂದು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೊಸ **ಭಾರತೀಯ ಮಾನಕ ಬ್ಯೂರೋ** **(ಬಿಐಎಸ್) ಕಾಯ್ದೆ 2016** ಅನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2017 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಭಾರತೀಯ ಮಾನಕ ಬ್ಯೂರೋ (ಬಿಐಎಸ್) ವನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. 

ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಉದ್ಯಮ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ 25 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ದಹಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಪೂರ್ವ ವಲಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಕೋಲ್ಕತಾ, ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚೆನೈ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಚಂಡೀಘಢ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಲಯ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು 20 ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊೆದಿದೆ. ಇದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಡಬ್ಲ್ಯುಟಿಒ-ಟಿಬಿಟಿ ವಿಚಾರಣಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.  

### ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
*  
* ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಕೋಡ್ಸ್ 
* ಇಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಐಎಸ್ ಸಂಕೇತಗಳು 
* ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಐಎಸ್ ಸಂಕೇತಗಳು 
* ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಫೌಂಡೇಶನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಐಎಸ್ ಸಂಕೇತಗಳು 
* ಮಾಪನಗಳಿಗಾಗಿ ಐಎಸ್ ಸಂಕೇತಗಳು 
* ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳ ಕನ್ನಡಿ ಮತ್ತು ರೀಮಿಕ್ಸ್ . ಸಂಪನ್ಮೂಲ. ಆರ್ಗ್ 
* ಐಎಸ್ಐ ಪೂರ್ಣ ರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ  
* ಬಿಎಸ್ಐ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ  

### ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
* ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ಸ್, ಉತ್ತರ ಅಧ್ಯಾಯ ನೋಡಿ ಕರಡು
ವಾಜಪೇಯಿ ಆರೋಗ್ಯಶ್ರೀ ಯೋಜನೆ

**ವಾಜಪೇಯಿ ಆರೋಗ್ಯಶ್ರೀ ಯೋಜನೆ** ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಬಡತನ ರೇಖೆ (ಬಿಪಿಎಲ್) ಕೆಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಶೇ.80 ರಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ಉಳಿದ ಶೇಕಡಾ 20 ರಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಬಿಪಿಎಲ್ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಸುಟ್ಚ ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಆರೈಕೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿನ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 402 ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ 1.5 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳ ಮಿತಿಯವರೆಗೆ ರೋಗಿಗೆ ನಗದುರಹಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸರ್ಕಾರ ನೇರವಾಗಿ ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇಸ್-ಟು-ಕೇಸ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 50,000 ರೂ.

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಯಿಲೆ ದಿನ 1 ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ 21 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯೋಜನೆಯಡಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕನಿಷ್ಠ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೆಂದರೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗುವುದು.

ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಿತಿಯು ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣಾ ಕೋಶವನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ

**ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ** (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: **ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್** ( **ಎನ್ಐಸಿ** ) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಕೆಲವು ಉಪಕ್ರಮಗಳ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಎನ್ಐಸಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.  

## ಇತಿಹಾಸ 
ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ 1976 ರಲ್ಲಿ ಎನ್ಐಸಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.   

1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಐಟಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಎನ್ಐಸಿ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ  ಮತ್ತು ಇ-ಆಡಳಿತವನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.  

2018–19ನೇ ಸಾಲಿನ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ₹ 11.5 ಶತಕೋಟಿ. 

ಮೇ 2019 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಗವರ್ನೆನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ (ಸಿಎಸ್ಜಿ) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಐಎಸ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿಎಸ್ಜಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಈ ಹಿಂದೆ ಅವುಗಳು ಎನ್ಐಸಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರ್ಕಾರಿ ಮೂಲಗಳು "ಎನ್ಐಸಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (ಇ-ಆಡಳಿತ) ರಾಜೀವ್ ಚಾವ್ಲಾ ಅವರು "ಸಿಎಸ್ಜಿ ಎನ್ಐಸಿಗೆ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಗಲಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.  

## ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ 
### ಜಾಲಬಂಧ 
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು (ಎನ್‌ಐಸಿ) 1976 ರಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ನಂತರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ದಿವಂಗತ ಡಾ.ಎನ್.ಶೇಷಗಿರಿ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನೆಕ್ನೆಟ್ ಎಂಬ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಎನ್ಐಸಿಯ ಐಸಿಟಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ "ನಿಕ್ನೆಟ್" [] 13] ಟೇಕ್ಆಫ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು / ಇಲಾಖೆಗಳು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇ-ಸರ್ಕಾರಿ ಅರ್ಜಿಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರಾಗಿ ಎನ್‌ಐಸಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.  

### ಡೇಟಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಗಳು 
ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದತ್ತಾಂಶ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಎನ್‌ಐಸಿ 2018 ರಲ್ಲಿ ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ ದತ್ತಾಂಶ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತೆರೆಯಿತು.  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದತ್ತಾಂಶ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ 36 ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಐಸಿ ರಾಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ.   ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಒಂದೇ ಹಂತಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.  

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಭಾರತ)

**ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (**National Disaster Management Authority - ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಲಾಗಿದೆ), ಇದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಯೋಜನೆ, ಸಂಘಟಿಸುವ, ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳ ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಇದು ಯಾವುದೇ ವಿಪತ್ತಿನ ಅಪಾಯ ಅಥವಾ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಗತ್ಯ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಯಾವುದೇ ವಿಪತ್ತಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ, ಯಾವುದೇ ಅನಾಹುತವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ, ತ್ವರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಯಾವುದೇ ವಿಪತ್ತಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ತೀವ್ರತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು, ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು, ಪಾರುಗಾಣಿಕಾ, ಪರಿಹಾರ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ '. 23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005 ರಂದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ವಿತರಣಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ (ಎಸ್‌ಡಿಎಂಎ) ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸಲು ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು, ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಒಂಬತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. 2020 ರಿಂದ, ಇತರ ಐದು ಸದಸ್ಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ "ಸಮಗ್ರ, ಪರ-ಸಕ್ರಿಯ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಚಾಲಿತ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಭಾರತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ."  ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ವಿಪತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಡ್ರಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಭಾರತೀಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ

**ಭಾರತೀಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ** ( ಇಂಗ್ಲೀಷ್ : ಟೆಲಿಕಾಂ ರೆಗುಲೇಟರಿ ಆಥಾರಿಟಿ *ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ,* ಸಂಕ್ಷೇಪಣಗಳು: **ಟ್ರಾಯ್**) ಭಾರತದಲ್ಲಿ  ದೂರಸಂಪರ್ಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸ್ವಯಮಾಧಿಕಾರ ನಿಯಂತ್ರಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು 1949 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿತು . ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 1998ರಿಂದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದೇ ಕಾಯಿದೆಯ 2000 ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಟೆಲಿಕಾಂ ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಟೆಲಿಕಾಂ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಏಷಿಯಾದ ಪೈಕಿ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.  ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.  ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* TRAI ಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ 
* ದೂರಸಂಪರ್ಕ ನಿಯಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ

**ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ** (Food Safety and Standards Authority of India (FSSAI)) ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಕ ಕಾಯ್ದೆ, 2007 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅಧಿಕಾರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಹಾರದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವಿತರಣೆ, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಆಮದು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.. ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಐ ಅಧ್ಯಕ್ಷ: ರೀಟಾ ಟಿಯೋಟಿಯಾ. ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಐ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ: ಅರುಣ್ ಸಿಂಘಾಲ್.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* **ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ** ಜಾಲತಾಣ

ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ

**ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ** (ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್) ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ ಪೈಕಿ ದೊಡ್ಡ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಆರ್ಪಿಎಫ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪಾತ್ರವೆಂದರೆ ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ರಮ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ರಾಜ್ಯ / ಯುಟಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು. ಇದು ಜುಲೈ 27, 1939 ರಂದು ಕ್ರೌನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಪೊಲೀಸ್ ಆಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಸಿಆರ್ಪಿಎಫ್ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 1949 ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯಾಯಿತು. 

230 ಬೆಟಾಲಿಯನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಾಪನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಿಆರ್ಪಿಎಫ್ ಅನ್ನು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅರೆ ಸೈನಿಕ ಪಡೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
*  
* GlobalSecurity.org ಲೇಖನಗಳು 
* ಸಿಆರ್ಪಿಎಫ್ ಕಟ್ ಆಫ್ ಪಟ್ಟಿ   

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಚಚಡಿ

thumb|ಚಚಡಿ ಕೋಟೆ ಮುಂಭಾಗಚಚಡಿ ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಾಮ. ಸುಮಾರು ೮೫೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಗ್ರಾಮ. ಚಚಡಿ ಗ್ರಾಮವು ಮೊದಲು ಜಹಗೀರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಮೊದಲು ವಿಜಯನಗರ, ನಂತರ ಬಹಮನಿ ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥನದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು

ಇಲ್ಲಿನ ದೇಸಾಯಿ ಕುಟುಂಬದ ವಾಡೆ (ಕೋಟೆ) ಇದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಆಳಿಕೆದಾರರು ಆಗಿದ್ದರು.

ಚಚಡಿ ಗ್ರಾಮವು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ಹತ್ತಿರದ ೩೫೦ ಗ್ರಾಮಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆ ಚಚಡಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಸರದಾರ್ ವೀರಪ್ಪ ಗುರಪ್ಪ ದೇಸಾಯಿ ಅವರ ಅಧಿಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿ ಆಗಿತ್ತು. ಅದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿನ ದೇಸಾಯಿ ಕುಟುಂಬ KLE ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ನಾಡಿನ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
alt=ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವರು ಶ್ರೀ ಸಂಗಮ ಬಸವ|thumb|ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವರು ಶ್ರೀ ಸಂಗಮ ಬಸವ

ಪ್ರತಿ ಮಂಗಳವಾರ ಸಂತೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಬ್ರಾಂಚ್ ಇದೆ thumb|ಚಚಡಿ ಕೋಟೆ ಒಳಾಂಗಣಇಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಯಾದ ಶ್ರೀ ಸಂಗಮೇಶ್ವರನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದೆ.ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಕೊನೆಯ ಸೋಮವಾರ ಗ್ರಾಮದ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ದೇಸಾಯಿ ಕುಟುಂಬ, ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರಾಮದ ಎಲ್ಲರಿಂದ ದಸರಾ ಹಬ್ಬದಂದು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಸೀಮೋಲ್ಲಂಘನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸೀಮೋಲ್ಲಂಘನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಾಯಂಕಾಲದಂದು ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಜಂತ್ರಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಜರಗುತ್ತದೆ

ಚಚಡಿ ಗ್ರಾಮವು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ

**ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ** **(KSPCB)** ಭಾರತದ  ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಘಟಕದ ಆಗಿದೆ. ಮಂಡಳಿಯು ಗಾಳಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಮೂಲತಃ 1974 ರಲ್ಲಿ ನೀರು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 4 ರ ಪ್ರಕಾರ 1974 ರಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1981 ರಲ್ಲಿ ವಾಯು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಇದನ್ನು 1985 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಂಡಳಿಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಮಾತ್ರ ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ, ನೀರು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಸೆಸ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1977 ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು; ನೀರು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಸೆಸ್ ನಿಯಮಗಳು, 1978; ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1986 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳ ಸರಣಿ.

## ರಚನೆ 
ಕೆಎಸ್‌ಪಿಸಿಬಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಎಸ್‌ಪಿಸಿಬಿಯಲ್ಲಿ 44 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿಗಳಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಕಚೇರಿ ಇದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
*
ಹ್ಯಾಶ್ ಬ್ರೌನ್

thumb

**ಹ್ಯಾಶ್ ಬ್ರೌನ್** ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ತಿಂಡಿ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿದ, ಚೂರುಮಾಡಿದ, ಚೌಕವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ, ತೆಳು ಬಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಅಥವಾ ತುರಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಕೆಲವು ಪಾಕವಿಧಾನಗಳು ಚೌಕವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಅಥವಾ ಕೊಚ್ಚಿದ ಈರುಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ. ಹ್ಯಾಶ್ ಬ್ರೌನ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ತಿಂಡಿಯ ಖಾದ್ಯಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ೧೮೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಹ್ಯಾಶ್ ಬ್ರೌನ್ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿನ ಹೋಟೆಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ತಿಂಡಿ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಾನವಾದ ಕುಕ್‍ಟಾಪ್ ಅಥವಾ ಗ್ರಿಲ್ ಮೇಲೆ ಕರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹ್ಯಾಶ್ ಬ್ರೌನ್ ರಾಶಿಯಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ತಣ್ಣಗಾಗಿಸಿದ, ಘನೀಕರಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಜಲೀಕರಿಸಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕರಿದ ಆಹಾರ
ಬೊಗತ ಜಲಪಾತ

thumb

**ಬೊಗತ ಜಲಪಾತ**ವು ತೆಲಂಗಾಣದ ಮುಲುಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಜ಼ೀಡು ಮಂಡಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಚೀಕುಪಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭದ್ರಾಚಲಂನಿಂದ ೧೨೦ ಕಿ.ಮಿ., ಮುಲುಗುದಿಂದ ೯೦ ಕಿ.ಮಿ., ವಾರಂಗಲ್‍ನಿಂದ ೧೪೦ ಕಿ.ಮಿ., ಹೈದರಾಬಾದ್‍ನಿಂದ ೩೨೯ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಇದು ತೆಲಂಗಾಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ.

## ಪ್ರವಾಸ 
ವರ್ಷಾದ್ಯಂತ ನೀರು ಹರಿಯುವುದಾದರೂ, ಜೂನ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ನಡುವೆ ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೀರು ಹರಿಯುವಾಗ ಭೇಟಿಕೊಡಲು ಒಳ್ಳೆ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ರಸ್ತೆ ಸೌಕರ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಭೇಟಿಕಾರರು ಜಲಪಾತವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡ ಹತ್ತಿ ಇಳಿದು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಬೊಗತ ಜಲಪಾತವನ್ನು "ತೆಲಂಗಾಣದ ನಯಾಗರ" ಜಲಪಾತವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Bogatha Waterfall 
* About Bogatha Waterfall

ವರ್ಗ:ತೆಲಂಗಾಣ
ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ

ಭಾರತದ **ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ** (Central Pollution Control Board - ಸಿಪಿಸಿಬಿ) ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1974 ರಲ್ಲಿ ನೀರು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ವಾಯು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1981 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಪಿಸಿಬಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ಷೇತ್ರ ರಚನೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1986 ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಸಹ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಚಿವಾಲಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ  ಇದು ದೇಶದ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಮಂಡಳಿಯ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿಯು ನೇಮಕ ಮಾಡಿದೆ. ಹಾಲಿ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಶ್ರೀ ರವಿಶಂಕರ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾ.ಪ್ರಶಾಂತ್ ಗರ್ಗವ.

ಸಿಪಿಸಿಬಿ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಏಳು ವಲಯ ಕಛೇರಿಗಳು ಮತ್ತು 5 ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಂಡಳಿಯು ಪರಿಸರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ವಲಯ ಕಚೇರಿಗಳು, ಬುಡಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ವಿವಿಧ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದು. ನೀರು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಡೇಟಾವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಹಂತದ ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನೀರು ಮತ್ತು ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಲಹೆ ನೀರಿನ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯದ. ಸಿಪಿಸಿಬಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಹವರ್ತಿಗಳಾದ ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಗಳು (ಎಸ್‌ಪಿಸಿಬಿ) ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಸನಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಮಂಡಳಿಯು ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ತಜ್ಞರು ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 500 ಜನ ಖಾಯಂ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . 
 ಸಿಪಿಸಿಬಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ]]

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಮ್ಯಾಕರೋನಿ

right|thumb|255x255px|ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಮ್ಯಾಕರೋನಿ ಮತ್ತು ಗಿಣ್ಣು. ಒಣಗಿದ ಮೂಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಮೆಣಸನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ

**ಮ್ಯಾಕರೋನಿ** ಕಿರಿದಾದ ನಳಿಕೆಗಳಂತೆ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಒಣ ಪಾಸ್ತಾ ಆಗಿದೆ. ಡ್ಯೂರಮ್ ಗೋಧಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಮ್ಯಾಕರೋನಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣದಾದ ಉದ್ದದ್ದಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಬಾಗಿದ ಮ್ಯಾಕರೋನಿಯನ್ನು ಎಲ್ಬೊ ಮ್ಯಾಕರೋನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಕೆಲವು ಮನೆ ಯಂತ್ರಗಳು ಮ್ಯಾಕರೋನಿ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲವಾದರೂ, ಬಹುತೇಕ ಪಾಸ್ತಾದಂತೆ ಮ್ಯಾಕರೋನಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಸ್ಸರಣದ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಸ್ತಾ ಯಂತ್ರದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪಾಸ್ತಾ ನಳಿಕೆಯ ತದ್ವಿರುದ್ಧ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸರಣದ ಭಿನ್ನ ವೇಗದ ಮೂಲಕ ಡೊಂಕು ಆಕಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತರ ಬಗೆಯ ಪಾಸ್ತಾದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಖಾದ್ಯಗಳಂತೆ, ಮ್ಯಾಕರೋನಿ ಮತ್ತು ಗಿಣ್ಣು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಎಲ್ಬೊ ಮ್ಯಾಕರೋನಿಯಿಂದ (ಮೊಣಕೈ ಆಕಾರದ ಮ್ಯಾಕರೋನಿ) ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಖಾದ್ಯವು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‍ನಲ್ಲೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕ್ರೀಮ್ಡ್ ಮ್ಯಾಕರೋನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸಿಹಿಯಾದ ಮ್ಯಾಕರೋನಿ ಭಕ್ಷ್ಯವು ಹಾಲು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಬ್ರಿಟಿಷರಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಆಹಾರ
ಕಕ್ಕಿಂಜೆ

**ಕಕ್ಕಿಂಜೆ**, ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು, ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಗಡಗಳ ಸಾರಸಂಗ್ರಹಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ​​ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದ ಮುಖ್ಯ ಆದಾಯ ಕೃಷಿ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳಾದ ಭತ್ತ ಮತ್ತು ಕಡಲೆಕಾಯಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ಭಾರತದ ರಬ್ಬರ್ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸೆಂಟ್ರಲ್ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ.
## ಕಕ್ಕಿಂಜೆ ತಲುಪಲು ದಾರಿ
### ರಸ್ತೆ ಮೂಲಕ
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಕಕ್ಕಿಂಜೆಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಕಕ್ಕಿಂಜೆಯಿಂದ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಕಕ್ಕಿಂಜೆಯವರೆಗೆ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ.
### ರೈಲು ದಾರಿ
ಕಕ್ಕಿಂಜೆಗೆ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವಿಲ್ಲ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪುತ್ತೂರು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸುಮಾರು ೩೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
## ಕಕ್ಕಿಂಜೆಯಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು
* ಕಲ್ಲಗುಂಡ ಇಷ್ಟದೇವತಾ ಕ್ಷೇತ್ರ.
* ಮಹಮ್ಮಾಯಿ ಮಾರಿಗುಡಿ.
* ಮತ್ತೂರು ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ.
## ಕಕ್ಕಿಂಜೆಯಲ್ಲಿನ ಮಸೀದಿಗಳು
* ಜುಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ
* ಶೇಕ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಮಸೀದಿ 
* ಮೊಹಿಯುದ್ದೀನ್ ಜುಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ

## ಕಕ್ಕಿಂಜೆಯಲ್ಲಿನ ಶಾಲೆಗಳು
* ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಕ್ಕಿಂಜೆ.
* ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ,ಕಕ್ಕಿಂಜೆ.
* ಸರಕಾರಿ ಮಾದರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ತೋಟತ್ತಾಡಿ 

## ಕಕ್ಕಿಂಜೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು
* ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಕೊಯ್ಯೂರು.
* ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಂಚಿನಡ್ಕ.
* ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಕಾಲೇಜು (ಎಸ್‌ಡಿಎಂ ಕಾಲೇಜು).

## ಕಕ್ಕಿಂಜೆ ಬಳಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು
# ಸುಂಕಸಾಲೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸುಂಕಸಾಲೆ, ಕಳಸ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಹಾರ ರಸ್ತೆ.
# ಸುಂಕಸಾಲೆ, ಉಪ ಕೇಂದ್ರ ಸುಂಕಸಾಲೆ.
# ಮಧುಗುಂಡಿ, ಉಪ ಕೇಂದ್ರ ಮಧುಗುಂಡಿ.
## ಕಕ್ಕಿಂಜೆ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು
* ಭಾರತ್ ಟಾಕೀಸ್
* ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಳ್ಳಿಗಳು
ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ (ಭಾರತ)

**ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ (ಪಿಎಂಒ)** ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಿಂತ ನೇರವಾಗಿ ಕೆಳಗಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ನೌಕರರ ಗುಂಪನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅದರ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಅಧಿಕಾರಿ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಡಾ. ಪಿ.ಕೆ.ಮಿಶ್ರಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 1979 ರವರೆಗೆ, 'ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ'ವನ್ನು 'ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಚಿವಾಲಯ'ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಚಿವಾಲಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. 

## ಸಮಾರಂಭ 
ಪಿಎಂಒ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪಿಎಂಒನಲ್ಲಿ ದೂರುಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಘಟಕವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಚಿವರ ಕಚೇರಿ ನಾಗರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು, ಅವರು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿಸಲು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಯ ಮೂಲಕ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಎಲ್ಲ ಸಚಿವರೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಸ್ಥಳ 
ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡವು (ಪಿಎಂಒ) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ,  ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಪಿಎಂಒನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮಾನವಶಕ್ತಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 20 ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಹೈಟೆಕ್ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸಂವಹನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 

* ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಧಾನಿ ಕಚೇರಿ 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಆಯೋಗ

**ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗವನ್ನು** ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ 28 ಜೂನ್ 2005 ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ಸಂಖ್ಯೆ LAW 20 LAG 05 ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನೇಮಕ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಧಿಸೂಚನೆ ಸಂಖ್ಯೆ LAW 17 HRC 2005 Dt. 23.07.2007 & 28.07.2007 

## ಕಾರ್ಯಗಳು 
ಟಿಪಿಹೆಚ್‌ಆರ್‌ಎ, 1993 ರ ಪ್ರಕಾರ  (ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2006 ರೊಂದಿಗೆ), ಆಯೋಗವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ: 

* ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಆರೋಪಿ ಅಥವಾ ಅವನ / ಅವಳ ಪರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿ ತನಿಖೆ ಮಾಡಬಹುದು 

:# ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚೋದನೆ ಅಥವಾ 
:# ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರಿಂದ ಇಂತಹ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ. 

* ಆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆರೋಪ ಅಥವಾ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 
* ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಸುಧಾರಣೆ ಅಥವಾ ರಕ್ಷಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಅಥವಾ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೈದಿಗಳ ಜೀವನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 
* ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂವಿಧಾನ ಅಥವಾ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಸುರಕ್ಷತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ 
* ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆನಂದವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ 
* ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ 
* ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಅಭಿಯಾನಗಳು, ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು, ಸೆಮಿನಾರ್ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅರಿವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. 
* ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜಾಗೃತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. 
* ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರಿಂದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಅದರ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು) ವಿಚಾರಿಸುವ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದರೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಾಗರಿಕರಿಂದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ನಿದರ್ಶನಗಳು, ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕನ ಕಡೆಯಿಂದ ವೈಫಲ್ಯ ಅಥವಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆಯೋಗವು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಗೋವಾ

**ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಗೋವಾ** ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆದಾಯ ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ನೇರ ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜಾಲಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇಲಾಖೆಯು ದೇಶದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಆದಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರ ನೆರವಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಆಯುಕ್ತರು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು ತನಿಖಾ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ವಿಭಾಗದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ತನಿಖಾ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು ಶ್ರೀ ಪತಂಜಲಿ. ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿ 
ಈ ಇಲಾಖೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವು 1,95,000 ಚದರ.ಕಿ.ಮೀ.&nbsp; 4.63 ಕೋಟಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ನಡುವಿನ ಒಟ್ಟು ಅಂತರ ಅಂದರೆ ಬೀದರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಐಟಿ ಕಚೇರಿ ಮೈಸೂರಿನ ಐಟಿ ಕಚೇರಿಗೆ 800 ಆಗಿದೆ &nbsp; ಕಿಮೀ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಅಂದರೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ಐಟಿ ಕಚೇರಿ ಕೋಲಾರದ ಐಟಿ ಕಚೇರಿ 500 ಆಗಿದೆ &nbsp; ಕಿ.ಮೀ. ರೇಷ್ಮೆ, ಕಾಫಿ, ಅಕಾನಟ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ವಿಮಾನ, ಹೆವಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ದೂರವಾಣಿಗಳು, ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು, ಶ್ರೀಗಂಧದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಆಹಾರ ಕ್ಯಾನಿಂಗ್, ಮದ್ಯ, ಕಬ್ಬಿಣದ ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು. ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಅದಿರು, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಸಾಗಾಟ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)

ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ವಾಯು ಸಾರಿಗೆಯ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರದ **ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯ**ವು ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ವಾಯು ಸಂಚಾರ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲು ಇದರ ಕಾರ್ಯಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಮಾನ ಕಾಯ್ದೆ, 1934, ವಿಮಾನ ನಿಯಮಗಳು, 1937 ರ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಆಯೋಗದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

## ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಂಯೋಜನೆ 
ಸಚಿವಾಲಯವು ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ (ಸ್ವತಂತ್ರ) ಹರ್ದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ಪುರಿ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ, ಸಚಿವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದು ಒಬ್ಬ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಲಹೆಗಾರ, ಮೂವರು ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು, ನಿರ್ದೇಶಕರು / ಉಪ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ / ಹಣಕಾಸು ನಿಯಂತ್ರಕರ ಮಟ್ಟದ ಏಳು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಹತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ. ಇದು ನವದೆಹಲಿಯ ಸಫ್ದರ್ಜಂಗ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಭವನದಲ್ಲಿದೆ.

## ರಚನೆ 
ಸಚಿವಾಲಯವು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:

### ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯಗಳು 
* ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (DGCA)

### ಸಂಬಂಧಿತ ಕಛೇರಿಗಳು 
* *ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸುರಕ್ಷಾ ಬ್ಯೂರೋ* (ಬಿಸಿಎಎಸ್)
* *ರೈಲ್ವೆ ಸುರಕ್ಷಾ ಆಯೋಗ* 
* 1989 ರ ರೈಲ್ವೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಆಯೋಗವು ಭಾರತದ ರೈಲು ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ. ರೈಲು ಅಪಘಾತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
* *ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತ ತನಿಖಾ ಬ್ಯೂರೋ* (ಎಎಐಬಿ)

### ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು 
* ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾರಾಟ ಅಕಾಡೆಮಿ (IGRUA)

### ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮಗಳು 
* ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ
* ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ
* ಪವನ ಹಂಸ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ನಿಯಮಿತ

## ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಚಿವರು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯ
* ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ

ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಚಿವಾಲಯ

[thumb| ಕೋಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಭವನ, ನ್ಯೂ ಟೌನ್, ರಾಜರಹತ್, [ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತಾ ರಾತ್ರಿಯ ನೋಟ ]]
**ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು** **ಸಚಿವಾಲಯ**ವು ನವದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಚಿವಾಲಯದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವ ಪ್ರಲ್ಹಾದ್ ಜೋಶಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಲಿಗ್ನೈಟ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ನಿಗಮಗಳಾದ ಕೋಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪೂರೈಕೆ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ, ಹಾಗೂ ನೆಯವೆಲಿ ಲಿಗ್ನೈಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಚಿವಾಲಯವು ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರದ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಿಂಗರೇನಿ ಕೊಲಿಯರೀಸ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಶೇಕಡಾ 49 ರಷ್ಟು  ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮಪಾಲನ್ನು ಭಾಗಶಃ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ (51%) ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಸಿರು, ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳ ಸ್ಟಾರ್ ರೇಟಿಂಗ್ಗಾಗಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಚಿವಾಲಯ (ಎಂಒಸಿ) ಎನ್ಐಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವೆಬ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಗಣಿ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ ಶ್ರೀ ಪ್ರಲ್ಹಾದ್ ಜೋಶಿ ಅವರು 2020 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 10 ರಂದು ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಅನೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳ ಸ್ಟಾರ್ ರೇಟಿಂಗ್ ' ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

## ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಚಿವರು 
## ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು 
* ಕೋಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು  
* ನೆಯೆವೆಲಿ ಲಿಗ್ನೈಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್  
* ಸಿಂಗರೇನಿ ಕೊಲಿಯರೀಸ್ ಕಂಪನಿ  
* ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (ಸಿಎಂಪಿಎಫ್‌ಒ)  
* ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ.  
* ಪಾವತಿ ಆಯುಕ್ತರು

## ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು 
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಲಿಗ್ನೈಟ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಿಸುವಿಕೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಚಿವಾಲಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದಂತೆ 1961 ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ (ವ್ಯವಹಾರ ಹಂಚಿಕೆ) ನಿಯಮಗಳು, 1961 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಿಎಸ್‌ಯುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಉಪ-ಆರ್ಡಿನೇಟ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೋಕಿಂಗ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಕೋಕಿಂಗ್ ರಹಿತ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಲಿಗ್ನೈಟ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. 
* ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪೂರೈಕೆ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳು. 
* ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ತೊಳೆಯುವ ವಸ್ತುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಉಕ್ಕಿನ ಇಲಾಖೆ (ಐಎಸ್‌ಪಿಎಟಿ ವಿಭಾಗ್) ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 
* ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಕಡಿಮೆ-ತಾಪಮಾನ ಕಾರ್ಬೊನೈಸೇಶನ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ತೈಲದ ಉತ್ಪಾದನೆ. 
* ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳ ಆಡಳಿತ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 1974 (1974 ರ 28). 
* ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ. 
* ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ. 
* ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪೂರೈಕೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1948 ರ ಆಡಳಿತ (1948 ರಲ್ಲಿ 46). 
* ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1947 ರ ಆಡಳಿತ (1947 ರಲ್ಲಿ 32). 
* ಗಣಿಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ರವಾನೆಯಾಗುವ ಕೋಕ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಮೇಲಿನ ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ ಮತ್ತು ವಸೂಲಿಗಾಗಿ ಗಣಿ ಕಾಯ್ದೆ 1952 ರ (1952 ರ 32) ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರುಗಾಣಿಕಾ ನಿಧಿಯ ಆಡಳಿತ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)

**ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ**ವು ಎರಡು ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಇಲಾಖೆ (ಹಿಂದೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಇಲಾಖೆ). ಸಚಿವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಚಿವರು. 

## ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವ 
 **ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವರು** ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವ ಶ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಚಿವರು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಪಿಯೂಷ್ ಗೋಯಲ್ . 31 ಮೇ 2019 ರಂದು ಸುರೇಶ್ ಪ್ರಭು ಅವರಿಂದ ಗೋಯಲ್ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.  

### ಹಿಂದಿನ ಮಂತ್ರಿಗಳು: **ಕೈಗಾರಿಕಾ**  
### ಹಿಂದಿನ ಮಂತ್ರಿಗಳು: ವಾಣಿಜ್ಯ 
## ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ 
ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು, ರಾಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ, ರಫ್ತು ಉತ್ತೇಜನ ಕ್ರಮಗಳು, ಕೆಲವು ರಫ್ತು ಆಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಇಲಾಖೆಗೆ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ಸುಗಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು, ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಎಂಟು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:  

* ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಭಾಗ alt=Ministry of Commerce and Industries India|thumb| ಭಾರತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ
* ಹಣಕಾಸು ವಿಭಾಗ 
* ಆರ್ಥಿಕ ವಿಭಾಗ 
* ವ್ಯಾಪಾರ ನೀತಿ ವಿಭಾಗ 
* ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಾಗ 
* ರಾಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವಿಭಾಗ 
* ಸರಬರಾಜು ವಿಭಾಗ 
* ತೋಟಗಾರಿಕೆ ವಿಭಾಗ 

ಇಲಾಖೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳು:  

* ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ 
* ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ 
* ರಾಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ 
* ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸೇವೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ 
* ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳು 

## ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಇಲಾಖೆ 
ಈ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು 1995 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 2000 ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ರಮಗಳ ಸೂತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಈ ಇಲಾಖೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಡಳಿತ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಅವರಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ವಿತರಣೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಇಲಾಖೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ದೇಶಕ್ಕೆ ಎಫ್‌ಡಿಐ ಹರಿವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಇದೆ. WPI - Wholesale Price Index (ಅಂದರೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುವುದು ಸಹ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಸಗಟು ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ). 

ಸ್ವಾಮ್ಯಪ್ರಮಾಣ, ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರವು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ 
* ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಇಲಾಖೆ 
* ಕರಡು ರಫ್ತು ನೀತಿಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದೆ
ಗೋವಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ

ಭಾರತದ ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯವು ಕಡಲತೀರಗಳು ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೋವಾದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಿವೆ.

ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯುರೋಪಿನಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬ೦ದ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ  ಸ೦ಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗೋವಾ 2.29%  ರಷ್ಟು ಜನರು ಗೊವಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ, ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮಾಜಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತಾಗಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಗೋವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ರೂಪುಗೊ೦ಡಿದೆ.

450 ವರ್ಷಗಳ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಗೋವಾ, ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ದೇಶದ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು  ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೊಮ್ ಜೀಸಸ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ, ಫೋರ್ಟ್ ಅಗುವಾಡಾ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಣದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಾರಂಪರಿಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಸೇರಿವೆ. ಗೋವಾದ ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನ್ವೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

2013 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಗೋವಾ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್ನರಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಕಡಿಮೆ ಹಣದಲ್ಲಿ  ಮಾಡಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ನೆಚ್ಚಿನ ಆಯ್ಕೆ ಆಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚು   ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ರಾಜ್ಯವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.

24 ನವೆಂಬರ್ 2017 ರಂದು, ಡೆಲ್ಟಾ ಕಾರ್ಪ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಸಿನೊ ಗೇಮ್ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)

**ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು** ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು**,** ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 

**ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಸಿಂಗ್ ಪಟೇಲ್** ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಚಿವರು. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ತೀರಥ್‍ಗಢ್ ಜಲಪಾತ

thumb

**ತೀರಥ್‍ಗಢ್ ಜಲಪಾತ**ವು ಭಾರತದ ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಬಸ್ತರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾಂಗೇರ್ ಘಾಟಿಯ ಜಗದಾಲ್ಪುರ್ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ.

## ಜಲಪಾತ 
ತೀರಥ್‍ಗಢ್ ಜಲಪಾತವು ಕಾಂಗೇರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಗೊಂಡ ಖಂಡ ಪ್ರಕಾರದ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ನೀರು ಒಂದೇ ಪಾತದಲ್ಲಿ ೯೧ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (೨೯೯ ಅಡಿ) ಧುಮುಕುತ್ತದೆ.

## ಸ್ಥಳ 
ಇದು ಜಗ್ದಾಲ್‍ಪುರದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ೩೫ ಕಿ.ಮಿ. (೨೨ ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜಗದಾಲ್ಪುರ್‌ನ್ನು ಸುಕ್ಮಾಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಹತ್ತಿರದ ದರ್ಭಾದಿಂದ ಈ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಬಹುದು. ತೀರಥ್‍ಗಢ್ ಮತ್ತು ಕುಟುಮ್‍ಸಾರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿಕೊಡಲು ದರ್ಭಾ ಜಂಕ್ಷನ್‍ನಿಂದ ಜೀಪ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟುಮ್‍ಸಾರ್ ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಲಾಶ್ ಗುಹೆ ಹತ್ತಿರದ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿವೆ. ಇದು ಕಂಗೇರ್ ಘಾಟಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Teerathgarh visit - YouTube

ವರ್ಗ:ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್
ಟೊಮೇಟೊ ಸೂಪ್

[thumb|ಮಾಂಸದುಂಡೆಗಳು, ಶ್ಯಾವಿಗೆ ಮತ್ತು [ಗಜ್ಜರಿಯ ಉದ್ದನೆಯ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟೊಮೇಟೊ ಸೂಪ್]]

**ಟೊಮೇಟೊ ಸೂಪ್** ಮುಖ್ಯ ಘಟಕಾಂಶವಾಗಿ ಟೊಮೇಟೊಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಸೂಪ್ ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ತಣ್ಣಗೆ ಬೋಗುಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಇದು ನೋಡಲು ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಯವಾಗಿರಬಹುದು, ಮತ್ತು ಟೊಮೇಟೊ ತುಂಡುಗಳು, ಕೆನೆ, ಕೋಳಿಮಾಂಸ ಅಥವಾ ತರಕಾರಿಯ ಬ್ರಾತ್, ಶ್ಯಾವಿಗೆ, ಇತರ ತರಕಾರಿಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಂಸದುಂಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳೂ ಇವೆ. ಟೊಮೇಟೊ ಸೂಪ್‍ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಅಲಂಕಾರದ ಹರಹುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಳಿ ಕೆನೆ ಅಥವಾ ಕ್ರೂಟಾನ್‍ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಸೂಪ್‍ನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕ್ರ್ಯಾಕರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಿಲ್ ಮಾಡಿದ ಚೀಜ಼್ ಸ್ಯಾಂಡ್‍ವಿಚ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರ್ಯಾಕರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಡಿಸುವವನು ಸೂಪ್‍ನ ಮೇಲೆ ಚೂರು ಚೂರು ಮಾಡಿ ಹಾಕಬಹುದು. ಟೊಮೇಟೊ ಸೂಪ್ ಪೋಲಂಡ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿನ ಅಗ್ರ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಟೊಮೇಟೊಗಳನ್ನು ಕುದಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ, ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು, ನಂತರ ತಿಳ್ಳಿನ ರೂಪ ಬರಲು ಚೂರು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Several recipes for tomato soup 
* Heart-healthy tomato soup recipe
* Rassam - Indian tomato Soup from Andhra Pradesh

ವರ್ಗ:ಸೂಪ್‍ಗಳು
ರುಮಾಲಿ ರೋಟಿ

thumb

**ಮಂಡಾ** ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ **ರುಮಾಲಿ ರೋಟಿ** ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ತೆಳುವಾದ ಚಪಾತಿಯಂಥ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಂದೂರಿ ಖಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. *ರುಮಾಲ್* ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ಕರವಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ *ರುಮಾಲಿ ರೋಟಿ* ಎಂದರೆ ಕರವಸ್ತ್ರದಂಥ ಖಾದ್ಯ. ಪಂಜಾಬ್‍ನಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು **ಲಂಬೂ ರೋಟಿ** ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಜಾಬಿಯಲ್ಲಿ ಲಂಬೂ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ಉದ್ದನೆಯ.

ಈ ಖಾದ್ಯವು ಬಹಳ ತೆಳು ಹಾಗೂ ಮಣಿಯುವಂಥದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕರವಸ್ತ್ರದಂತೆ ಮಡಚಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರುಮಾಲಿ ರೋಟಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಮೈದಾ ಹಿಟ್ಟಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕಡಾಯಿಯ ಪೀನ ಬದಿಯ ಮೇಲೆ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೌದ್ಧ ಕಾಲದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಇಂದು *ಮಂಡೆ* ಅಥವಾ *ಮಂಡಾ* ಅಥವಾ ಪೂರಣ್ ಪೋಳಿ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಿರುವ ಮಂಡಕವು ಸಿಹಿಯಾದ ಬೇಳೆ ಪೇಸ್ಟ್‌ನ್ನು ತುಂಬಿಸಲಾದ ದೊಡ್ಡದಾದ ಪರಾಠಾ ಖಾದ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿಸಿದ ಬಾಣಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರುಮಾಲಿ ರೋಟಿ ಅದರ ಸಾದಾ ರೂಪವಾಗಿದೆ.
ಚಿತ್ರ:Rumali roti.jpg|ರುಮಾಲಿ ರೋಟಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಾಣಸಿಗ
ಚಿತ್ರ:An aestheticRumani Rotti.jpg|ರುಮಾಲಿ ರೋಟಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ

**ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ**ವು ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದು,  ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ (ಐಎಂಡಿ),  ಮಧ್ಯಮ ಶ್ರೇಣಿ ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರ (NCMRWF),  ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮೀಟಿಯಾರಲಜಿ (IITM), ಪುಣೆ,  ಮತ್ತು ಭೂ ಅಪಾಯದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕೇಂದ್ರ (ಇಆರ್‌ಇಸಿ), ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ವಿಲೀನದಿಂದ 2006 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.  

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಸಚಿವಾಲಯದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಡಾ.ಹರ್ಷ್ ವರ್ಧನ್ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

## ಕಾರ್ಯಗಳು 
ವಾಯುಮಂಡಲದ ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಮಗ್ರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. 

## ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವರು 
* ಕಪಿಲ್ ಸಿಬಲ್ (29 ಜನವರಿ 2006 - 22 ಮೇ 2009) *(ಸಾಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ)* 
* ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಚವಾಣ್ (28 ಮೇ 2009 - 10 ನವೆಂಬರ್ 2010) *(ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)* 
* ಕಪಿಲ್ ಸಿಬಲ್ (10 ನವೆಂಬರ್ 2010 - 19 ಜನವರಿ 2011) 
* ಪವನ್ ಕುಮಾರ್ ಬನ್ಸಾಲ್ (19 ಜನವರಿ 2011 - 12 ಜುಲೈ 2011) 
* ವಿಲಾಸ್‍ರಾವ್ ದೇಶ್‍ಮುಖ್ (12 ಜುಲೈ 2011 - 10 ಆಗಸ್ಟ್ 2012) 
* ವಯಲರ್ ರವಿ (10 ಆಗಸ್ಟ್ 2012 - 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012) 
* ಎಸ್.ಜೈಪಾಲ್ ರೆಡ್ಡಿ (28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 - 26 ಮೇ 2014) 
* ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ (26 ಮೇ 2014 - 12 ನವೆಂಬರ್ 2014) (*ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)* 
* ಡಾ. ಹರ್ಷ್ ವರ್ಧನ್ (12 ನವೆಂಬರ್ 2014 - ಪ್ರಸ್ತುತ) 

## ಭೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಘದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 
* ಕರಾವಳಿ ಸಂಶೋಧನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಸಿಸಿಆರ್) 
* ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಮೆಟಿಯಾಲಜಿ (ಐಐಟಿಎಂ) ಪುಣೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ 
* ಭಾರತ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ (ಐಎಂಡಿ) ನವದೆಹಲಿ 
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಸಿಎಸ್) ನವದೆಹಲಿ 
* ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಓಷನ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ (ಇಂಕೊಯಿಸ್) ಹೈದರಾಬಾದ್, ತೆಲಂಗಾಣ 

* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಧ್ಯಮ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನಾ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಸಿಎಂಆರ್‌ಡಬ್ಲ್ಯುಎಫ್) ನೊಯ್ಡಾ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ 
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಸಿಎಒಆರ್) ಗೋವಾ 
* ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಓಷನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (ಎನ್ಐಒಟಿ) ಚೆನ್ನೈ, ತಮಿಳುನಾಡು 
* ಭೂಕಂಪನ ಅಪಾಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕೇಂದ್ರ (ಇಆರ್‌ಇಸಿ) (ವಾತಾವರಣ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ) 
* ಭಾರತೀಯ ಸುನಾಮಿ ಅರ್ಲಿ ವಾರ್ನಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ (ಐಟಿಡಬ್ಲ್ಯುಸಿ) ಹೈದರಾಬಾದ್, ತೆಲಂಗಾಣ 
* ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಮೆರೈನ್ ಲಿವಿಂಗ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ &amp;amp; ಎಕಾಲಜಿ (ಸಿಎಮ್ಎಲ್ಆರ್ಇ) ಕೊಚ್ಚಿ (ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ) 
* ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಅರ್ಥ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (ಎನ್‌ಸಿಇಎಸ್), ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಕೆರ್ಲಾ 

## ಜಾಲಬಂಧ 
ಭೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಘದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜ್ಞಾನ ಜಾಲ (NKN) ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆದಾರ ಗುಂಪು (CUG) ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ. 

## ಗಣನೆ ಸೌಲಭ್ಯ 
ಪುಣೆಯ ಐಐಟಿಎಂನಲ್ಲಿರುವ ಆದಿತ್ಯ ಎಚ್‌ಪಿಸಿ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗಣನಾ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. 

## ಸಹ ನೋಡಿ 
* ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ) 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* **ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ** ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ 
* ಡಾಡ್.ನಿಕ್.ಇನ್: ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ 
* ಕರಾವಳಿ ಸಂಶೋಧನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಸಿಸಿಆರ್) 
* ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಓಷನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (ಎನ್ಐಒಟಿ)  
* ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಓಷನ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ (INCOIS)  
* ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ & ಓಷನ್ ರಿಸರ್ಚ್ (ಎನ್‌ಸಿಎಒಆರ್) 
* ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಮೆರೈನ್ ಲಿವಿಂಗ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ & ಎಕಾಲಜಿ (ಸಿಎಮ್ಎಲ್ಆರ್ಇ) 
* ಮಧ್ಯಮ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಸಿಎಂಆರ್‌ಡಬ್ಲ್ಯುಎಫ್) 
* ಭಾರತ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ (ಐಎಂಡಿ) 
* ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಮೆಟಿಯರೋಲಜಿ (ಐಐಟಿಎಂ)
ಸುಕ ದೇವಾಲಯ

thumb

**ಸುಕ ದೇವಾಲಯ**ವು ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಹಾಗೂ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಉಪರ ಜಂಘದಲ್ಲಿನ ದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಸ್ತ್ರೀರೂಪಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಒಡಿಶಾದ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರೌಢ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
thumb|ಸುಕ ಸಾರಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊರೆದು ಹುದುಗಿಸಲಾದ *ದೇವಿ*
ಸುಕ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭುವನೇಶ್ವರದ ಹಳೆ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಿಂದುಸಾಗರ ಕೊಳದ ದಕ್ಷಿಣದ ಒಡ್ಡಿನ ಹತ್ತಿರ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಅಲಂಕರಣಗಳು ಈ ದೇವಾಲಯವು ಮೂಲತಃ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪರೀತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲಾರೀತ್ಯ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆಯಾದರೂ, ಇದು ಪರಿತ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯವು ಈಗಿನ ನೆಲದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ೧.೮ ಮೀಟರ್ ಕೆಳಗಿದೆ. ಇದರ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೩ನೇ ಶತಮಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಗಂಗರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
# http://ignca.nic.in/asi_reports/orkhurda171.pdf 
# http://ignca.nic.in/asp/all.asp?projectid=orkhr1710001 
# Book: Lesser Known Monuments of Bhubaneswar by Dr. Sadasiba Pradhan ( )

ವರ್ಗ:ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು
ಬಾಮ್ ಜೀಸಸ್ ಬಸಿಲಿಕಾ

thumb

**ಬಾಮ್ ಜೀಸಸ್ ಬಸಿಲಿಕಾ** (ಬಾಮ್ ಜೀಸಸ್ ಎಂದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ (ಅಥವಾ ಪವಿತ್ರ) ಜೀಸಸ್) ಭಾರತದ ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್ ಬಸಿಲಿಕಾ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗೋವಾದ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನ್ವೆಂಟ್‌ಗಳ ಯುನೆಸ್ಕೊ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸಿಲಿಕಾ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಭಾರತದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಹಳೆ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂತ ಫ಼್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸಾವೇರಿಯ ಮೃತ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಈ ಜೆಸುಯಿಟ್ ಚರ್ಚ್ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಗೌಣ ಬಸಿಲಿಕಾ ಆಗಿದ್ದು ಬರೋಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮೂಲದ ಏಳು ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಈ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ೧೫೯೪ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಚರ್ಚ್‌ನ್ನು ಮೇ ೧೬೦೫ ರಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಮಾರಕವು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು
ಮಳೂರು

**ಮಳೂರು :** ಪಟ್ಟಣವು ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರ.

ಮಳೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಮ

ವರ್ಗ:ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ
ಕುದೂರು

**ಕುದೂರು :** ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಕುದೂರು ಪಟ್ಟಣವು ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ಕಸಬಾ ಹೋಬಳಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. 2025ರಲ್ಲಿ ನೂತನ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿದೆ.

**ಕುದೂರು **ನಗರವು ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ಈ ಹಿಂದೆ **ಮಾಗಡಿ** ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ತುಮಕೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮಾಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಲಮಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕುಣಿಗಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.

ವರ್ಗ:ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ
ಸೋಲೂರು

**ಸೋಲೂರು :** ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೋಬಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸೋಲೂರು ಪಟ್ಟಣವು  ಮಾಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರ.

ಸೋಲೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಮ.
ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ

**ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ** (ಆಂಗ್ಲ: Ministry of Electronics and Information Technology (**MeitY**)) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವುವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ ರಚಿಸಲಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಚಿವಾಲಯ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಜುಲೈ 19, 2016 ರಂದು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಐಟಿ ನೀತಿ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಉದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ

**ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ** ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯದ ಖಾತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಚಿವ ಪ್ರಕಾಶ್ ಜಾವಡೇಕರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಯೋಜನೆ, ಪ್ರಚಾರ, ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವು ಕೈಗೊಂಡ ಮುಖ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಾಣಿ, ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಸೇರಿವೆ; ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ; ಅರಣ್ಯೀಕರಣ, ಮತ್ತು ಭೂ ನಾಶವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು. ಇದು ಭಾರತದ 1947 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 

ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮೂರು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆಯ (ಐಎಫ್‌ಎಸ್) ಕೇಡರ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ. 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* 
* ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ
ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)

**ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ** ( **ಎಂಇಎ** ಎಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಲಾಗಿದೆ), ಭಾರತದ ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಡವಳಿಕೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ . ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಇತರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಇದು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. 

## ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ 
ಸಚಿವಾಲಯವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಅವರ ಹಿಡುವಳಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 1948 ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಈ ಖಾತೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಗ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಾಗಾ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಆಡಳಿತ, ಟ್ಯುಯೆನ್ಸಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶ, 1923 ರ ಭಾರತೀಯ ವಲಸೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1943 ರ ಪರಸ್ಪರ ಕಾಯ್ದೆ, 1932 ರ ಪೋರ್ಟ್ ಹಜ್ ಸಮಿತಿ ಕಾಯ್ದೆ, ಭಾರತೀಯ ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಕಾಯ್ದೆ ಇದುವರೆಗಿನ ಯಾತ್ರಾ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, 1933 ರ ಭಾರತೀಯ ಯಾತ್ರಾ ಸಾಗಣೆ ನಿಯಮಗಳು, 1887 ರ ಯಾತ್ರಿಕರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ (ಬಾಂಬೆ) ಮತ್ತು 1896 ರ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಯಾತ್ರಿಕರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ (ಬಂಗಾಳ) ಸಹ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ವಿಶೇಷ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸೇವೆಯ ಕೇಡರ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ, ಈ ಸೇವೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ

## ಸ್ಥಳ 
ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಛೇರಿ ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ಲಾಕ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವೂ ಇದೆ . ಇತರ ಕಚೇರಿಗಳು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಭವನ, ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಭವನ, ಪಟಿಯಾಲ ಹೌಸ್, ಮತ್ತು ಐಎಸ್ಐಎಲ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿವೆ.  

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
## ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು 
* ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ
ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ

**ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ** **ಸಚಿವಾಲಯ**ವು ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಚಿವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಚಿವ ರಾಮ್ ವಿಲಾಸ್ ಪಾಸ್ವಾನ್.

## ಇಲಾಖೆಗಳು 
ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ ಎಂದು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

### ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ಇಲಾಖೆ 
ಇಲಾಖೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು:-

* ರೈತರಿಗೆ ಸಂಭಾವನೆ ದರಗಳು. 
* ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮಂಜಸವಾದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದು.

#### ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ 
ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಪಿಡಿಎಸ್) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಬಡವರಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಸರಕುಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ ಸೇರಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿದ ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಯಿಂದ ( ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ) ಆಹಾರದ ಹೆಚ್ಚುವರಿವನ್ನು ಆಹಾರ ನಿಗಮ ಕಾಯ್ದೆ 1964 ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಭಾರತದ ಆಹಾರ ನಿಗಮವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಬೆಲೆ ಬೆಂಬಲ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಗಾಗಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಡಿಎಸ್ ಸುಮಾರು 478,000 ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಬೆಲೆ ಅಂಗಡಿಗಳ (ಎಫ್‌ಪಿಎಸ್) ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಬಹುಶಃ ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿತರಣಾ ಜಾಲವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

### ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ 
ಗ್ರಾಹಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು, ಬೆಲೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಲಭ್ಯತೆ, ಗ್ರಾಹಕರ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಾನಕ ಬ್ಯೂರೋ (ಬಿಐಎಸ್) ಮತ್ತು ತೂಕ ಮತ್ತು ಅಳತೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಇಲಾಖೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಲಾಖೆಯು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ:

* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷಣಾ ಘಟಕ 
* ತೂಕ ಮತ್ತು ಅಳತೆಗಳ ಮಾನದಂಡಗಳು 
* ಭಾರತೀಯ ಮಾನಕ ಬ್ಯೂರೋ 
* ಗ್ರಾಹಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 
* ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಕಮಿಷನ್, ಮುಂಬೈ 
* ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಲಭ್ಯತೆ 
* ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1986 
* ಗ್ರಾಹಕ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಿ 
* ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ 
* ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ: ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು (ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ) ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ, 1955 (1955 ರಲ್ಲಿ 39). 
* ಭವಿಷ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ(ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ಸ್) ಆಕ್ಟ, 1952 (1952 ರ 74).

ಇಲಾಖೆಯು ಆಹಾರ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಜನರ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಘನತೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಗೋಚರತೆ, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಬದಲಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಈ ಉದ್ದೇಶ.

## ಮಂತ್ರಿಗಳು 
## ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ
ಬರೋಡಾ ಡೈನಮೈಟ್ ಪ್ರಕರಣ

**ಬರೋಡಾ ಡೈನಮೈಟ್ ಪ್ರಕರಣವು** ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ತಿತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ (೧೯೭೫ - ೭೭) ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ೨೪ ಜನರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪದವಾಗಿದೆ.
[thumb|right|ಬರೋಡಾ ಡೈನಮೈಟ್ ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಸಮಾಜವಾದಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡ [ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಅವರನ್ನು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.]]

## ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕರಣ
ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಹಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಲು ಜಾರ್ಜ್  ‍ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಡೈನಮೈಟ್ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ದಳವು (ಸಿಬಿಐ) ಆರೋಪಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಜೂನ್ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ ದೆಹಲಿಯ ತಿಹಾರ್ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸೆರೆ ಇಡಲಾಯಿತು. 

ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿರೇನ್ ಜೆ. ಷಾ, ಜಿ.ಜಿ.ಪರಿಖ್, ಸಿಜಿಕೆ ರೆಡ್ಡಿ,  ಪ್ರಭುದಾಸ್ ಪಟ್ವಾರಿ, ಮತ್ತು ದೇವಿ ಗುಜ್ಜರ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಘಟನೆಯ ಸ್ಥಳವು ಬರೋಡಾ ಆಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ಪ್ರಕರಣವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಿಬಿಐ ವಾದಿಸಿದ್ದರಿಂದ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 

## ಆರೋಪ
ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ದಳದ ಚಾರ್ಜ್‌ಶೀಟ್ ಪ್ರಕಾರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೇರುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಗತವಾಗಿದ್ದ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಒಬ್ಬರು. ಅವರು ಜುಲೈ ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್‌ ಅಲ್ಲಿ ಭೂಗತವಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದ ಇತರ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಸಹ-ಆರೋಪಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆ ನಡೆಸಿದರು ಎಂದು ಚಾರ್ಜ್‍ಶೀಟ್  ಹೇಳಿದೆ, "ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪಿತೂರಿ ನಡೆಸಿದೆ. ಭಾರತ್ ಪಟೇಲ್ ಎಂಬುವರ ಮೂಲಕ ಡೈನಮೈಟ್, ಡಿಟೋನೇಟರ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಸ್ ವೈರ್ ನಂತಹ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮೊದಲು, ಪಟೇಲ್ ಹ್ಯಾಲೊಲ್‌ನ ಕಲ್ಲುಗಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಚಾರ್ಜ್‌ಶೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬರೋಡಾ (ಈಗ ವಡೋದರಾ) ನಗರದ ರೌಪುರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ೧೯೭೬ ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್‌ನನ್ನು ಮತ್ತು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ೨೨ ಮಂದಿ ಬಂಧಿಸಿ ದೆಹಲಿಯ ತಿಹಾರ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.

೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಬಿಹಾರದ ಮುಜಫರ್ಪುರದಿಂದ ಹೋರಾಡಿದರು. ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಜೈಲಿನ ಪಂಜರ ಮತ್ತು ಸರಪಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ ಗೆಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ  ಸರ್ಕಾರ ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.  

## ಸ್ನೇಹಲತಾ ರೆಡ್ಡಿ
ಸ್ನೇಹಲತಾ ರೆಡ್ಡಿ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ. ಸ್ನೇಹಲತಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.  ಸ್ನೇಹಲತಾ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಅವರ ಆಪ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೨ ಮೇ ೧೯೭೬ ರಂದು ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಬರೋಡಾ ಡೈನಮೈಟ್ ಪ್ರಕರಣದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಆರೋಪಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ನೇಹಲತಾ ಅವರ ಹೆಸರು ಅಂತಿಮ ಚಾರ್ಜ್‌ಶೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಖೈದಿಯಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅಮಾನವೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸತತವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಹದಗೆಟ್ಟಾಗ, ಅವರನ್ನು ಜನವರಿ ೧೫, ೧೯೭೭ ರಂದು ಪೆರೋಲ್‍ ಮೇಲೆ  ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಜನವರಿ ೨೦, ೧೯೭೭ ರಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಆಸ್ತಮಾ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಪೆರೋಲ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಐದು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೊದಲ ಹುತಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.  

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ