ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣ

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Bhavishya_Purana%2C_Bhavishyottara%2C_Sanskrit%2C_Devanagari.jpg/280px-Bhavishya_Purana%2C_Bhavishyottara%2C_Sanskrit%2C_Devanagari.jpg|thumb| *ನಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದ* ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಒಂದು ಪುಟ (ಸಂಸ್ಕೃತ, ದೇವನಾಗರಿ)
**ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣ**( *Bhaviṣya Purāṇa* ) ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುರಾಣ ಪ್ರಕಾರದ ಹದಿನೆಂಟು ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.   ಭವಿಷ್ಯ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು " *ಭವಿಷ್ಯ* " ಎಂದರ್ಥ ಮತ್ತು ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕೃತಿ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 

*ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣವು* ಅನೇಕ ಅಸಮಂಜಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉಪವಿಭಾಗಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ತಿಳಿದಿವೆ.  ಕೆಲವು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ನಾಲ್ಕು *ಪರ್ವಮ್* (ಭಾಗಗಳು), ಕೆಲವು ಎರಡು, ಇತರವು ಯಾವುದೇ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.   ಇಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪಠ್ಯವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದವರೆಗಿನ ವಸ್ತುವಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಉಳಿದಿರುವ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಆ ವಿಭಾಗಗಳು ಹಳೆಯದಾಗಿವೆ, ಭಾಗಶಃ *ಬೃಹತ್ ಸಂಹಿತಾ* ಮತ್ತು *ಶಂಬ ಪುರಾಣದಂತಹ* ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಪಠ್ಯಗಳಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.   *ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದ* ಹೆಚ್ಚಿನ ಸತ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪುರಾಣ ಪ್ರಕಾರದ "ನಿರಂತರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ಸ್ವಭಾವ" ದ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.  

*ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದ* ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಮೊದಲ 16 ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು *ಬ್ರಹ್ಮಪರ್ವಂ* ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಕೆಲವು ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.   ಆದಾಗ್ಯೂ, *ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿನ* ಕೆಲವು ಜಾತಿ -ಸಂಬಂಧಿತ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಚರ್ಚೆಗಳು ಸಮಾನತೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವವರಿಗೆ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.    ಪಠ್ಯದ ಎರಡನೇ ಭಾಗ, *ಮಧ್ಯಮಪರ್ವನ್* ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ತಂತ್ರ-ಸಂಬಂಧಿತ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.  "ಭವಿಷ್ಯ"-ಸಂಬಂಧಿತ ಮೂರನೇ ಭಾಗವಾದ *ಪ್ರತಿಸರ್ಗಪರ್ವನ್* ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ, ಇಸ್ಲಾಂ, ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿ, ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ, ಸುಲ್ತಾನರ ಇತಿಹಾಸ, ಮೊಘಲ್ ಇತಿಹಾಸ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಭಾಗವನ್ನು 18 ರಿಂದ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.    *ಉತ್ತರಪರ್ವಂ* ಎಂಬ ಪಠ್ಯದ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವು *ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರ ಪುರಾಣ* ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವು ವಿವಿಧ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ *ತಿಥಿಗಳು* (ಚಂದ್ರನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕಗಳು), ಹಾಗೆಯೇ ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ *ವ್ರತ* (ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ) ಮತ್ತು *ದಾನ* (ದಾನ) ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.   ಪಠ್ಯವು ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಪ್ರವಾಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಿರಮೇರೂರ್,   ನಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಕುರಿತು ಅನೇಕ *ಮಹಾತ್ಮ್ಯ* ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು *ತೀರ್ಥ* -ಕೇಂದ್ರಿತ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 

*ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದ* ಲಭ್ಯವಿರುವ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮುದ್ರಿತ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.

## ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು 
ಬಾಂಬೆ ಆವೃತ್ತಿಯು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

* *ಬ್ರಹ್ಮಪರ್ವದಲ್ಲಿ* 215 ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ.
* ಒಟ್ಟು 62 ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಸಂಚಿತ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ *ಮಧ್ಯಮಪರ್ವ*,
* *ಪ್ರತಿಸರ್ಗಪರ್ವವು* ಕ್ರಮವಾಗಿ 7, 35, 32 ಮತ್ತು 26 ಅಧ್ಯಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು
* 208 ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ *ಉತ್ತರಪರ್ವ*.

ಪಠ್ಯದ ಕೆಲವು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಈ *ಪರ್ವಗಳನ್ನು* ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.  ಕೆಲವು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಇದು ಐದು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ (ಸಂಸ್ಕೃತ: *ಪರ್ವಗಳು* ), ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಮೇಲಿನ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.  ಪಠ್ಯವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''* ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. 

### ಕಾಲಮಾನ 
ಐದನೇ ಶತಮಾನದ ಭೂದಾನದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ, *ಪದ್ಮ*, *ವಿಷ್ಯ* ಮತ್ತು *ಬ್ರಹ್ಮ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ'' ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 1912 ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಗಿಟರ್ ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ.ದ  ಆರಂಭಿಕ ಶತಮಾನಗಳದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಮೊರಿಜ್ ವಿಂಟರ್ನಿಟ್ಜ್ ಅವರು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ  ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಉದ್ಧರಣಗಳಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭವನೀಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಂಟರ್ನಿಟ್ಜ್ ಪ್ರಕಾರ, ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಬಂದಿರುವ ಪಠ್ಯವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ '** ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೃತಿಯಲ್ಲ. ; ಭವಿಷ್ಯತ್ ಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ **' ಪ್ರಸ್ತುತ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಈಗ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪುರಾಣದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ದ್ರವ ಸ್ವಭಾವದ ಕಾರಣದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುರಾಣ ಕಾರ್ಪಸ್ ಅನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಿನಾಂಕ ಮಾಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. *ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದ* ಉಳಿದಿರುವ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಕೆಲವು ಮೂಲ ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಾಚೀನ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಗುಸ್ತಾವ್ ಗ್ಲೇಸರ್ ಈ ವಾದವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶದಿಂದ
ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನು ಹೇಳ ಹೊರಟದ್ದು, ಉಪಲಬ್ಧ ಪ್ರತಿ ಆಪಸ್ತಂಬೀಯ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳಿದ ಹಳೆಯ ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣವಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿಯ ಸೃಷ್ಟಿವಿವರಣೆ ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬಹುಭಾಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವೈದಿಕಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೇ ಕತೆಗಳಿವೆ. ನಾಗಪಂಚಮಿಯ ವರ್ಣನೆ ಹಾವುಗಳ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿತ್ತಿದೆ. ಈ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಜರತುಷ್ಟ್ರಮತದ ಸೂರ್ಯ, ಅಗ್ನಿಗಳ ಉಪಾಸನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಕದ್ವೀಪಸ್ಥ ಸೂರ್ಯಾರಾಧನೆಯ ವಿಷಯ ಬಂದಿದೆ. ಶಾಕದ್ವೀಪದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸಿಥಿಯನ್ನರಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭವಿಷ್ಯಪುರಾಣ ತನ್ನ ಬಾಯಿ, ತೋಳು, ತೊಡೆ, ಪಾದಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ ಇಡೀ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿ ನಾಲ್ಕು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನೆಂದೂ ಅವುಗಳ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಆಯಾ ಜಾತಿಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಸಹಜ ಗುಣಗಳಿಗೂ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೂ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದನೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ ಶಿವ. ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಶ್ಲೋಕಸಂಖ್ಯೆ 14500 ಎಂದಿದ್ದರೂ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿರುವುದು 7,000 ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರ ಪುರಾಣ ಇದರ ಅಂಗವೆಂದು ತಿಳಿದು ಅದರ 7,000 ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಒಟ್ಟು 14,000 ಶ್ಲೋಕಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪುರಾಣ ಸಾಂಬಪುರಾಣದಿಂದ ಕೆಲ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಇದರ ಕಾಲ ಪ್ರ.ಶ. 600-950ರ ನಡುವೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಆಪಸ್ತಂಬ ಧರ್ಮಸೂತ್ರ. ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಇದರ ಮೂಲ ರೂಪದ ಕಾಲ ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 3ನೆಯ ಶತಮಾನ ಎನ್ನಬಹುದು.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 
*A Review: The Manava Dharmasastra I-III and the Bhavishya Purana by Ludwik Sternbach, KV Sarma (1997)
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು