ಜನೇಂದ್ರನಾಥ್ ಮುರ್ಖಜಿ

**ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ಮುಖರ್ಜಿ** CBE, FRSC (23 ಏಪ್ರಿಲ್ 1893, ಮಹವದೇಪುರ, ರಾಜಶಾಹಿ ಜಿಲ್ಲೆ-ಇಂದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ - 10 ಮೇ 1983), ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕೊಲೊಯ್ಡ್ (ಎರಡು ಧಾತುವಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೆರೆಯದೇ ಇರುವ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಕೊಲೊಯ್ಡ್ ಎನ್ನುವರು) ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ಮುಖರ್ಜಿಯವರು ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರಾದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾದಾಸ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಶರತ್ಶಶಿ ದೇವಿಯವರ ಹಿರಿಯ ಮಗ. ಅವರ ತಂದೆ ಬ್ಯಾರೀಸ್‌ನ ರಾಜ್ ಚಂದ್ರ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿದ್ದವರು. ಪ್ರಾಂತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಯ ಪರವಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ಅವರು ಕೇವಲ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು.

### ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಲೆ 
ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೂಲಭೂತ ಮಣ್ಣಿನ ಕೊಲೊಯ್ಡ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಡಾ. ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರಿಗೆ ಮುಂಗಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅವರು ವರ್ಷಗಳ ತಾಳ್ಮೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.

### ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ 
ಮಣ್ಣಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಡಾ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1945 ರಲ್ಲಿ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ನ(ಈಗ ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ನವದೆಹಲಿ) ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ನಂತರ, ಡಾ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮರುಸಂಘಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಅವರು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಣ್ಣಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳೆಂದರೆ ಮಣ್ಣಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಕೃಷಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ, ಜೈವಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾವಯವ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ. ಮಣ್ಣಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ, ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಕೃಷಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಕೃಷಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಂತಹ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಖನಿಜಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅವರು ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ನಲ್ಲಿ ಆಹಾರಗಳು, ಫೀಡ್ಗಳು ಮತ್ತು ಮೇವುಗಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮೌಲ್ಯ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮಣ್ಣಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ನಾಮಕರಣದ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪತೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕೃಷಿ ಸಚಿವಾಲಯವು 1949 ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮಣ್ಣು ವಿಜ್ಞಾನದ ಕೇಂದ್ರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಸಮಿತಿಯ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ 4 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ 1956 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಭೂ ಬಳಕೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿವೆ. ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮಣ್ಣಿನ ನಕ್ಷೆ (ಸ್ಕೇಲ್ 1" --- 70 ಮೈಲುಗಳು) 20 ಮಣ್ಣಿನ ವರ್ಗಗಳನ್ನು 1954 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಹವಾಮಾನ, ಭೂಗೋಳ, ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣುಗಳ ಭೂ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ಮಣ್ಣುಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.
* ಕಮಾಂಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂಪೈರ್ (CBE) ( 1943 ಜನ್ಮದಿನದ ಗೌರವಗಳು ) 
* ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ (ಲಂಡನ್) ನ ಫೆಲೋ
* ಸ್ಥಾಪಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಇಂಡಿಯನ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (1935–36), ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೋಲ್ ಸೈನ್ಸ್
* ಸದಸ್ಯ, ಕೌನ್ಸಿಲ್ (1935–38) ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ (1941–42)
* ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, INSA (1943-44) ಮತ್ತು (1947-51)
* ಜನರಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (1952).

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* http://www.neglectedscience.com/alphabetical-list/m/jnanendra-nath-mukherjee 

ವರ್ಗ:Articles with hCards