ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ

(far right) attempts to slaughter the sacred cow, represented by "the mother of cows" Kamadhenu in whose body all deities are believed to reside. The colour version ran by the *Ravi Varma Press* (c. 1912).]]
, ತಮಿಳುನಾಡು.]]
 chasing earth-goddess Prithvi, who is in the form of a cow. According to the Puranas, ancient Hindu texts eulogizing various deities, Prithu milked the cow to generate crops for humans.]]
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರು ವಧೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿತ ವಿಷಯ. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹಸು ದೇವರ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಜೀವಿ. ಗೋ ಮಾತೆಯು ಪೂಜನೀಯ ಪ್ರಾಣಿ ಹಸುವಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದೈವಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 48 ನೇ ವಿಧಿಯು ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಕರುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಿಲ್ಕ್ ಮತ್ತು ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. 
2005 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26 ರಂದು ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಹಸುವಿನ ವಧೆ ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನುಗಳ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತು ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು.

## ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇದಿಸಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು
* ಭಾರತದಲ್ಲಿ 29 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 24 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಸುಗಳ ವಧೆ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಹಲವಾರು ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.  ಗೋವಧೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕೇರಳ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಮಿಜೋರಾಂ, ಮೇಘಾಲಯ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್, ತ್ರಿಪುರ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂ.

## 2017ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ ಕಾನೂನು
*26 ಮೇ 2017 ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ (ಬಿಜೆಪಿ) ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಾಣಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ **ಹತ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ನಿಷೇಧವನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕ್ರೌರ್ಯ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ-1960 (ಪಿಸಿಎ)ರ  ಸೆಕ್ಷನ್‌ 37ರ ನಿಯಮಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿರುವ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯ, ಶುಕ್ರವಾರ ಇಂಥದ್ದೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೋವುಗಳ ಕೊಡು-ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕ್ಲಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದೆ.

### ಜಾನುವಾರು ವಧೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ
* ಜಾನುವಾರು ವಧೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.  "ಪ್ರಾಣಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸುಧಾರಣೆ" ಎಂಬುದು ಸಂವಿಧಾನದ ಏಳನೇ ವಿಧಾಯಕ ಪಟ್ಟಿಯ  ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ  15 ನೇ ವಿಷಯವಾಗಿ  ಸೇರಿದೆ.  ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಜಾನುವಾರು ವಧೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  
* ಜಾನುವಾರುಗಳ ಹತ್ಯೆಗೆ ಜಾತಿಗಳ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಲಿಂಗ, ಮುಂದುವರಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯಂತಹ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುವ "ಫಿಟ್-ಫಾರ್-ಸ್ಲಾಟರ್" ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದಂತಹ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಗೋವದೆಗೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆ. ಇತರ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು  ಜಾನುವಾರು ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ.
* ಆದರೆ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಹಸುವಿನ ವಧೆ ನಿಷೇಧಿಸುವುದು ಸಂವಿಧಾನದ 48 ನೇ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ ನೀತಿಯ ನಿರ್ದೇಶನ ತತ್ವಗಳಾಗಿದೆ.

### ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಹೊಸ ಅಧಿಸೂಚನೆ
* ಈ ಸಂಬಂಧ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಹೊಸ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದು, ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ ಹೇರಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಹೊಸ ಆದೇಶದನ್ವಯ ಗೋವು ಗಳನ್ನು ಭೂಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ದಾಖಲೆಗಳ ಸಮೇತ ತಾನು ಕೃಷಿಕ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
* ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕೃಷಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಲ್ಲ ಎಂದು 1960ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿಂಸಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ವಿಶೇಷ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಷರತ್ತನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 8 ಪುಟಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ನಿಷೇಧ ಆದೇಶದನ್ವಯ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ‌ಡಿಯಲ್ಲಿ 50 ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದನಗಳ ಸಂತೆಗಳಿರಬಾರದು.
* ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯ 25 ಕಿ.ಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಂತೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದಿರಲು ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಬೇಕಾದರೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟೇಟರ್‌ರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮಿತಿಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ದನಗಳ ಸಂತೆ ನಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. 
* ಇಂತಹ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಪ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಘಗಳ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ ವಾರ ದನಗಳ ಸಂತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ತಾನ, ಹರಿಯಾಣ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುತೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ನಿಯಮಾನಳಿಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕಾಗಿದೆ. ಗೋ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರ ಪೈಕಿ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿ ಬಡವರು ಹಾಗೂ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

## ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಅದರ ಆರ್ಥಿಕತೆ
* ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಷೀರೋತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ದೇಶ ಭಾರತ. ಅದೇ ವೇಳೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಬೀಫ್ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ದೇಶವೂ ಭಾರತವೇ.  2015 ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾರತ 2.4ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಬೀಫ್ ರಫ್ತು ಮಾಡಿದೆ.(24 ಲಕ್ಷ ಟನ್ ರಫ್ತು); ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಾಂಸ ಮಾರಾಟ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಶೇ.62 ರಷ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಮಾಂಸ ಹಸುವಿನದ್ದೇ. ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮದಿಂದಲೇ ಬೀಫ್ ಕೂಡಾ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
* ದ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಬೀಫ್ ಮತ್ತು ಹಾಲು ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಸು ಮತ್ತು ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಲಿಗಾಗಿಯೇ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತಿದೆ.  ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬೀಫ್ಯಾ ವುದೇ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಭಾರತ ದಲ್ಲಿನ ಮಾಂಸ ಮಾರಾಟ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಶೇ.62 ರಷ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಮಾಂಸ ಹಸುವಿನದ್ದೇ. ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮದಿಂದಲೇ ಬೀಫ್ ಕೂಡಾ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮವೂ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮಾಂಸದ ಉತ್ಪನ್ನ (ಚರ್ಮ) ದಿಂದಲೇ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಜಾನುವಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಯೋಚಿಸುವಾಗ ನಾವು ಮೊದಲು ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಹಸುಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಚಿಂತಿಸಬೇಕಿದೆ.

## ರಫ್ತು
* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗೋಮಾಂಸ (ಬೀಫ್‌‍) ಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ರೈತರು ಕೃಷಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಹಸುಗಳನ್ನು (ಎತ್ತು, ಹೋರಿ) ಗಳನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳು ಉಪಯೋಗ ಶೂನ್ಯವಾದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗೆ ಮಾರ ಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಎಮ್ಮೆ ಮಾಂಸವನ್ನು ರಫ಼್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬೀಫ್ ರಫ್ತಿನಿಂದ ಭಾರತ 4.8 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‍ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮ ಬೆಳೆಯಲು ಇದು ಕೂಡಾ ಕಾರಣ. (4೦8 ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ;ಸುಮಾರು ರೂ.2700 ಕೋಟಿ ಯ)
* ಫೈನಾನ್ಶಿಯನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಅಕ್ರಮ ಮಾಂಸ ಮಾರಾಟ ಉದ್ಯಮಗಳು ವಿವಾದಕ್ಕೀಡಾಗಿವೆ. ಅದೇ ವೇಳೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ರಫ್ತಾಗುವ ಮಾಂಸವೆಂದರೆ ಎಮ್ಮೆ ಮಾಂಸ. 2010ರಲ್ಲಿ  ಭಾರತ 653,000 ಟನ್ ಕೋಣದ ಮಾಂಸ ರಫ್ತು ಮಾಡಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಇನ್ನುಳಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ರಫ್ತು ಮಾಡಿದ ಗೋಮಾಂಸದ ಪ್ರಮಾಣ 169,000 ಟನ್. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಭಾರತದ ಬೀಫ್ ರಫ್ತು ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.
* ಭಾರತದ ಪಶು ಸಂಗೋಪನ ಇಲಾಖೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವೆಬ್ ‍ಸೈಟ್ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದಲ್ಲಿ  4000 ಸಕ್ರಮ ಮತ್ತು 100,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಕ್ರಮ ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗಳಿವೆ. ತಲಾ ಹತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಒಂದು ಕಸಾಯಿಖಅನೆ ಹಿಡಿದರೂ  ಸುಮಾರು 16 ಲಕ್ಷ ಜನ ಉದ್ಯೋಗ ಕಳೆದು ಕೊಳ್ಳುವರು.

## ಇತರೆ ಪರಿಣಾಮ
* ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ಜಾನುವಾರು ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ವಧೆ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ತಳಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಮವು ದೇಶದ 1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು  ಪ್ರಾಣಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ 90% ನಷ್ಟು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾಂಸ ವ್ಯಾಪಾರವು 2016-17ರಲ್ಲಿ ರೂ. 26,303 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ರಫ್ತು ಹೊಂದಿದೆ;  ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ ವ್ಯಹಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ನಂತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಾಯಕ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಪ್ರಾಣಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಗಡಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

## ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳ ಲೆಕ್ಕ
* ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಜಾನುವಾರು ಜನಗಣತಿಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ 1997ರಿಂದ  2012ರ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 103 ಮಿಲಿಯನ್‍ನಿಂದ 117 ಮಿಲಿಯನ್ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ ವೇಳೆ ಹೋರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 96 ಮಿಲಿಯನ್‍ನಿಂದ 66 ಮಿಲಿಯನ್‍ಗೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಗದ್ದೆ ಉಳುವುದಕ್ಕೆ ಹೋರಿಗಳ ಬದಲು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‍ಗಳ ಬಳಕೆ. 
* ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗಳು ಇಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ ಎತ್ತು, ಹೋರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹಸುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಹೋರಿ, ಎತ್ತುಗಳನ್ನೇ ಕಸಾಯಿಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಲಾವಧಿ ಯಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಹಸುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 33 ಮಿಲಿಯನ್‍ನಿಂದ 42 ಮಿಲಿಯನ್ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಮಿಶ್ರ ತಳಿ ಹಸುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ.15ರಿಂದ ಶೇ.25ಕ್ಕೇರಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕ್ಷೀರೋತ್ಪಾದನೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. 
* ಹಸುವೊಂದು ಕರುವಿಗೆ ಜನ್ಮನೀಡಿದ ನಂತರವೇ ಹಾಲು ಕೊಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.  ಹಾಗಾಗಿ ಹಾಲುಕೊಡುವ ಹಸುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟೇ  ಕರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಇರಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಶೇ.5ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹೆಣ್ಣು ಕರುಗಳಿದ್ದರೆ ಗಂಡು ಕರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ. 35ಕ್ಕಿಂತವೂ ಕಡಿಮೆ. ಗಂಡು ಕರುಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರೆ ಕೆಲವು ಹುಟ್ಟಿದ ಕೂಡಲೇ ಸಾಯುತ್ತವೆ, ಬದುಕಿ ಉಳಿದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
* ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗೆ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರೆ ಇದು ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ  ಬೀರಲಿದೆ. ಹಸು ಹಾಲು ಕೊಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗೆ ಮಾರುವಂತಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಸಾಯುವವರೆಗೆ ಸಾಕಬೇಕಾದ ಹೊಣೆ ರೈತನ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ. ಉಪಯೋಗ ಶೂನ್ಯವಾದ ಹಸುಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 
* ಹೀಗಾದರೆ ಹಾಲಿನ ದರವೂ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹ**ಸುಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವ ಆಹಾರದ ಬೇಡಿಕೆ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹಾಲಿನ ದರವೂ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ**. ರೈತ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹಸುಗಳಿಗಾಗಿ ಹುಲ್ಲು ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ, ಇತರ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲೂ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

## ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಪರಿಣಾಮಗಳು
*2011ರ ಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ **ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರಿ ಸುಮಾರು 180 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಸುಗಳಿವೆ**. ಒಂದು ವೇಳೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಗೋ ಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ ಕಾನೂನು  ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ **2027ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೋವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 360ರಿಂದ 400 ಮಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟಾಗಲಿದೆ**. ಅವೆಲ್ಲಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುವುದು ದೇಶಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊರೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಲಿದೆ.
* ಹಸು ಸಾಕುವ ಯಾವೊಬ್ಬ ರೈತನೂ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಸುವನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಗದ್ದೆ ಉಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ದುಬಾರಿ ಎನಿಸಿದಾಗ ರೈತ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ. **ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗಳಿಗೆ ಹಸುಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದು ನಿಷೇಧಿಸಿದರೆ ರೈತ ಹಸು ಸಾಕುವುದನ್ನೇ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾದರೆ ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳೇ ಮಾಯವಾಗಿ ಬಿಡಬಹುದು.**
* ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿರುಪಯೋಗಿ ಹಸುಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು ಸರ್ಕಾರವೇ ಗೋವು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆ ಹಸುಗಳು ಬದುಕುಳಿಯಬಹುದು. ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆ ಇದ್ದರೂ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ದರದ ಮೇಲೆ ಇದು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ. 2011ರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಕೋಣದ ಮಾಂಸದ ರಫ್ತು ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ಶೇ. 14ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. 
* 2014ರಲ್ಲಿ ಕೋಣದ ಮಾಂಸ ರಫ್ತು ಮೂಲಕ ಭಾರತ ಗಳಿಸಿ 4.8 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್!. ಭಾರತವೀಗ ಬಾಸ್ಮತಿ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಿ ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಬೀಫ್ ರಫ್ತು ಮೂಲಕ ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ.

## ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮ
* **ಶಿಕ್ಷೆ:**ಹಸು ಜಾತಿಯ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದು, ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು, ರವಾನೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ರಫ್ತು ಮಾಡುವುದು ನಾನ್-ಜೈಲ್ ನಿಂದ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಅಪರಾಧವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಉತ್ತರ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತಗಳಲ್ಲಿ 10 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಸುವಿನ ವಧೆ, ಅದರ ವಂಶದವು, ಅದರ ದೂರದ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ನೀರಿನ ಎಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವ ಒಂಟೆಗಳ ವಧೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಬಟನ್ಗಳು, ಸೋಪ್, ಟೂತ್ಪೇಸ್ಟ್, ಪೇಂಟ್ ಬ್ರಷ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಹೊಲಿಗೆಗಳು ಇಲ್ಲದೆ ಜೀವನವನ್ನು ಯೋಚಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ.
* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಯಾಗುವ 30% ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ - ಸ್ಥಳೀಯ ಬಳಕೆ ಅಥವಾ ರಫ್ತು - 70% ನಷ್ಟು ಕಾರ್ಖಾನೆ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ, ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಡಜನ್ಗಳಷ್ಟು (೩೫-೪೦) ವಸ್ತುಗಳಿವೆ. 30% ನಷ್ಟು ಜಾನುವಾರುಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಹತ್ಯೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
* ಏಕೆಂದರೆ ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಹಸುಗಳ ಕೊಲ್ಲುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲದೆ ಕಠಿಣ ನಿಯಮದೊಂದಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2012 ರ ಜಾನುವಾರು ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಒಟ್ಟು 191 ದಶಲಕ್ಷ ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಹೋರಿಗಳು (ಬುಲ್ಸ್) ಮತ್ತು 109 ದಶಲಕ್ಷ ನೀರಿನ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಭಾರತದ ಮಾನವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 25% ರಷ್ಟಾಗುವುದು ಇದು.
* ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಡನಾಡಿಯಾಗಿ (ಸ್ಟ್ರೇಗಳಲ್ಲಿ) ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೀಥೇನ್ ಅನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದೀಗ ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವ ಮೂಲಕ, ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, "ಪ್ರಾಯಶಃ ಘಾತಾಂಕ" ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿದಂತೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
* 2014-15ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 2.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ಗಳ ಎಮ್ಮೆ ಮಾಂಸವನ್ನು 65 ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಿದೆ, ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಗತಿಕ ಗೋಮಾಂಸ ರಫ್ತುಗಳ 23.5% ರಫ್ತು ಮಾಡಿದೆ. 2014 ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ತುಂಬಾ ಅಸಹ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ "ಪಿಂಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ" ಭಾಗವಾಗಿ **ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ರಫ್ತಿನ 1% ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಅಂದರೆ 30 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ನಷ್ಟವನ್ನು ಭರಿಸ ಬೇಕಾಗುವುದು**

## ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
* ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಲ್ಲದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹೋರಿ (ಬುಲ್ಸ್) ಮತ್ತು ಎತ್ತುಗಳ ಜೀವನ ಚಕ್ರವು ರೈತರಿಗೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ
* ಒಬ್ಬ ರೈತ 25 ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಎತ್ತನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರೆ, ಅದು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅದೇ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಯ ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಅನುತ್ಪಾದಕವಾಗದ ನಂತರ ರೈತ ಸುಮಾರು 10,000 ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಮಾರುತ್ತಾನೆ. ಈ 40% ಬಂಡವಾಳ  ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂತರ ಬದಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೋಳ್ಳಲು ರೈತರಿಗೆ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. 
* ಈ ಬದಲಿ ವೆಚ್ಚದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು  ರೈತನಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಂಡರೆ, ಹೊಸದಾಗಿ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು  ಕೊಳ್ಳಲು ರೈತನಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಈ ಮುದಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊರಬೇಕಾಗುವುದೆ.

## ಗೋವಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು
### ಜನಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
* ಜನರು ದಿನವೂ ಬಳಸುವ ಅದೆಷ್ಟೊ ಜೈವಿಕ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ದನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ದನಗಳೆಂದರೆ ಹಸು ಎತ್ತು, ಕರು ಇತ್ಯಾದಿ. ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತು ಸಾಗಣೆಗೆ ಇವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
#### ಜೀವಂತ ದನದಿಂದ ಸಿಗುವ ವಸ್ತುಗಳು
# ಹಾಲು, 
# ಮೊಸರು, 
# ಬೆಣ್ಣೆ, 
# ಗಿಣ್ಣು, 
# ತುಪ್ಪ, 
# ಪನ್ನೀರು, 
# ಮೂತ್ರ, 
# ಸಗಣಿ-ಗೊಬ್ಬರ. 
# ಕೃಷಿಯ ಹೂಟಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ,   
#### ಮೃತ ಹಸುವಿನಿಂದ ಸಿಗುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು
# ಸಕ್ಕರೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಬೆಳ್ಳಗೆ ಕಾಣಲು ಕಾರಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೂಳೆಪುಡಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬೋನ್ ಚಾರ್ ಎಂಬ ಫಿಲ್ಟರ್ ಮೂಲಕ ಬೆಲ್ಲದ ಪಾಕವನ್ನು ಸೋಸುತ್ತಾರೆ.  
# ಟಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ಟೀರಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಎಂಬ ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ದ್ರವವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ.  ಇಲ್ಲದ್ದರೆ ಅದು ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಾದರೂ ಒಡೆಯಬಹುದು.  
# ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಲು  ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ಬ್ರೇಕಿಗೆ ಬಳಸಿದ ಎಣ್ಣೆಯೂ ದನದ ದೇಹದಿಂದ ತೆಗೆದಿದ್ದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.  
# ಬ್ರೇಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಎಂದೂ ಮುರಿಯದ ಹಾಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಉಕ್ಕಿನ ಕಂಬಿಗೂ ಮೂಳೆ ಪುಡಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. 
# ಉತ್ತಮ ಲೆದರ್ / ಹದಮಾಡಿದ ಚರ್ಮ ದನ ಅಥವಾ ಕರುವಿನದು. ಸೋಫಾ ಸೀಟು, ಚೀಲ ಇತ್ಯಾದಿ. 
# ಹೊಳಪಿನ ಪ್ಲೈವುಡ್ ಹಾಳೆಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ದನದ ರಕ್ತದ ಪುಡಿ. 
# ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಸಾರಜನಕದಲ್ಲಿ ದನದ ರಕ್ತದ ಪುಡಿ. 
# ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ರಂಜಕಕ್ಕೆ ಮೂಳೆ ಪುಡಿಯ ಉಪಯೋಗ.  
# ಮಹಿಳೆಯರ ರಕ್ತಹೀನತೆಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಕೊಡುವ ಐರನ್ (ಕಬ್ಬಿಣದ) ಮಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲೂ ದನದ ರಕ್ತದಿಂದ ತೆಗೆದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶವಿರುತ್ತದೆ. 
# ಭಾರತದ ಆರು ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧುಮೇಹಿಗಳ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಔಷಧರೋಪದಲ್ಲಿ ದನಗಳ ಮೇದೋಜೀರಕದಿಂದ ತೆಗೆದ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.  
# ದನದ ಮೂಗಿನ ಹೊರಳೆಗಳ ನಡುವಣ ಮೃದ್ವಸ್ಥಿಯಿಂದ ತೆಗೆದ ‘ಕೊಂಡ್ರಾಯ್ಟಿನ್’ ಎಂಬ ವಸ್ತುವನ್ನು (ಗ್ಲೂಕೊಸಮೈನ್) ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಕೀಲುನೋವುಗಳಿಗೂ ಔಷಧವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. 
# ದನದ ಶ್ವಾಸನಾಳ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಒಳಪೊರೆಯಿಂದ ತೆಗೆದ ಹೆಪಾರಿನ್ ಎಂಬ ಔಷಧ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮೊದಲು ರೋಗಿಯ ರಕ್ತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. 
# ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲೆಂದು ದನದ ಆಡ್ರಿನಾಲಿನ್ ಗ್ರಂಥಿಯಿಂದ ತೆಗೆದ ಎಪಿನಾಫ್ರಿನ್ ಎಂಬ ಔಷಧವನ್ನೇ ಡಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೃದ್ರೋಗದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಇದು ಜೀವರಕ್ಷಕ ಔಷಧವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 
# ದನಗಳ ಯಕೃತ್ತಿನಿಂದ ತೆಗೆದ ‘ಲಿವರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್’ ಎಂಬ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು  ಬಿ-12 ಜೀವಸತ್ವ ಕೊರತೆ ಇದ್ದವರಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  
# ಮಿದುಳಿಗೆ ಏಟು ಬಿದ್ದಾಗ ತಲೆ ಬರುಡೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೆ, ಆ ಖಾಲಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದನದ ಮಿದುಳಿನ ನಾರಿನಂಥ ಕವಚದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಡ್ಯೂರಾ ಮೇಟರ್ ಎಂಬ ವಸ್ತುವನ್ನು ತುರುಕಿ ಹೊಲಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.   
# ಹುಟ್ಟಿದ ಶಿಶುವಿಗೆ ಅಜೀರ್ಣಕ್ಕೆ, ಆಸ್ತಮಾ ಸಮಸ್ಯೆ ಗೆ,  ಸ್ಟೀರಾಯ್ಡ್ ಕೊಡುವರು; ಈ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಈ ಔಷಧಿ ಗೋವಿನ ದೇಹದಿಂದ ತೆಗೆದದ್ದು. 
# ದನಗಳ ತಾಜಾ ಚರ್ಮವನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಂಡಿದರೆ ಅದರಿಂದ ಕೊಲಾಜೆನ್ ಎಂಬ ಅಂಟು ಪದಾರ್ಥ ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಅಂಗಾಂಶದಿಂದಲೂ ಕೊಲಾಜೆನ್ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅದು ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮೂತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾದರೆ ಇದನ್ನೇ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. 
# ಕೊಲಾಜಿನ್ ದನದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ದಿನವೂ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಲಾಜೆನ್ ಲೇಪನ ಇರುತ್ತದೆ. ಗಾಯ ಒಣಗಿದ ನಂತರವೂ ಉಳಿಯುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸುರೂಪ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಇದನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನ ಸಿನಿಮಾ ಕಲಾವಿದರ ಮುಖದ ಸುಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊಲಾಜೆನ್ ಪಾತ್ರ ತುಂಬ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯ ನಿವಾರಣೆಗೂ ಇದು ಬೇಕು. ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಪ್ರಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಲಾಮಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೋವು ನಿವಾರಕ ತೈಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಲಾಜೆನ್ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. 
# ದನದ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಬಿಸಿನೀರಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ ಸ್ಟೀರಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇದಂತೂ ಎಲ್ಲ ಸಾಬೂನು, ಶೇವಿಂಗ್ ಕ್ರೀಮು, ಟೂಥ್‌ಪೇಸ್ಟ್, ಪರಿಮಳ ದ್ರವ್ಯ, ಮಕ್ಕಳ ಕ್ರೆಯಾನ್ (ಬಣ್ಣದ ಕಡ್ಡಿ), ಮೋಂಬತ್ತಿ, ಕಾಡಿಗೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.  
# ಜೆಟ್ ವಿಮಾನಗಳ ಎಲ್ಲ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳೂ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಸದಾ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ದನದ ಮೂಳೆ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬಿನಿಂದ ತೆಗೆದ ಟ್ಯಾಲೊ ಎಂಬ ತೈಲವನ್ನೇ ಕೀಲೆಣ್ಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಳೆ, ಕೊಂಬು, ಗೊರಸು ಇತ್ಯಾದಿ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ಇದೇ ಟ್ಯಾಲೊವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಖಾದ್ಯತೈಲಗಳಲ್ಲೂ ಕದ್ದುಮುಚ್ಚಿ ಕಲಬೆರಕೆ ಮಾಡುವವರಿದ್ದಾರೆ.  
# ದನದ  ಚರ್ಮದಿಂದದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಚೆಂಡು, ಫುಟ್‌ಬಾಲ್, ವಾಲಿಬಾಲ್, ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್, ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನಗಳು, ಕೈಗವಸು, ಕಾಲ್ಗವಚ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ದನದ ಚರ್ಮವೇ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.  
# ದನದ ಕರುಳನ್ನು ಸೀಳಿ, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ದಾರಗಳೇ ಟೆನಿಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ರ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.  
# ಚ್ಯೂಯಿಂಗ್ ಗಮ್ ಕೂಡ ದನದ ಗೊರಸು, ಕೊಂಬುಗಳಿಂದಲೇ ತೆಗೆದ ಜಿಲೆಟಿನ್ ಎಂಬ ಪದಾರ್ಥದಿಂದ ತಯಾರಾಗಿರುತ್ತದೆ. 
# ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದಿನವೂ ಸಾವಿರಾರು ದನಗಳ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು ಸಿಗುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಟನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ರಕ್ತವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, (ಹಾಲನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲೇ) ಕೆಂಪಗೆ ಕಾದ ಗಾಣದ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಪುಡಿಯನ್ನು ಡಬ್ಬಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಧೆಗೆಂದು ಬಂದ ಪ್ರತಿ ದನದಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲ ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. 
# ನಿಮಗೆ ಗ್ಲಿಸರೀನ್ ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಅದೂ ದನವೆಂಬ ಮೂಕ ಪ್ರಾಣಿಯ ದೇಹದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ. ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಲು ಜಿಲೆಟಿನ್ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಗ್ಲಿಸರೀನ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸ್ಫೋಟವೇ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. 
*ಚದುರಿದಂತೆ ಯಾವು ಯಾವುದೋ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುವ ದನಗಳಿಂದ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

## ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು
***ಕೇರಳ:''' ‘ಕೇಂದ್ರದ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರ ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಆರ್‌ಎಸ್ಎಸ್‌ ಅಜೆಂಡಾಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ’‍ ಎಂದು ಕೇರಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪಿಣರಾಯಿ ವಿಜಯನ್‌ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರುವ ಅವರು, ‘ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರ ಈಗ ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. ಮುಂದೆ ಈ ಸರ್ಕಾರ ಮೀನು ತಿನ್ನುವುದನ್ನೂ ನಿಷೇಧಿಸಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ನಿಷೇಧ ಆದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ಜನ ದನಿ ಎತ್ತಬೇಕು’ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ‘ಭಾರತ ಹಲವು ಧರ್ಮ, ಹಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರ. ಬಹುತ್ವವೇ ಭಾರತದ ಜೀವಾಳ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಬಹುತ್ವವನ್ನು ಒಡೆಯುವಂಥ ಆದೇಶವನ್ನು ಇಂದು ಹೊರಡಿಸಿದೆ’ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.. ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧವು ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ನಿರುದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಮದ ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ, ಎಂದು ವಿಜಯನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

### ಸಂಪಾದಕೀಯ
*ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ.
* ಕೊಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಆಕಳು, ಎತ್ತು, ಹೋರಿ, ಎಮ್ಮೆ, ಕೋಣ, ಎಳೆಕರು ಮತ್ತು ಒಂಟೆಗಳನ್ನು ಜಾನುವಾರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರ  ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೇರಿದ ನಿರ್ಬಂಧ ದೊಡ್ಡ ಕೋಲಾಹಲವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಬಂಧ  ಸರಿಯಾದ ಆಲೋಚನೆಯೇ ಅಲ್ಲ. ಗೋರಕ್ಷಣೆಯ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್‌ಡಿಎ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 
* ಇದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭ ಸಿಕ್ಕರೂ ಸಿಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಾರಿ ಹೊಡೆತ ಬೀಳುವುದು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸುವುದು, ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅನುಮಾನ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ತುರ್ತು ಕೂಡ ಇರಲಿಲ್ಲ. 
* ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಬೇಕು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಾಂತಿ ಕದಡುವ, ಅಪನಂಬಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಕೈ ಹಾಕಬಾರದು. ಈಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವ ಗೊಂದಲಗಳಿಗೆ ಕೂಡಲೇ ತೆರೆ ಎಳೆಯಬೇಕು. ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸುವ ಬದಲು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

### ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ- ಮಮತಾ ವಿರೋಧ
29 May 2017 06:44 PM IST
* ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಎಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಹೊಸ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಮಿ ಬಂಗಾಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ತೀವ್ರಿ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಎಂದು ಸೋಮವಾರ ಹೇಳಿದರು. 
* ಸುದ್ದಿಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಮಮತಾ, ಕೇಂದ್ರ ನಿರ್ಧಾರ ಸಂವಿಧಾನ ಬಾಹಿರವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದರು. ದೇಶದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ನಾಶಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆರೋಪಿಸಿದರು. 
* ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

## ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಹತ್ಯೆ
* ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗೆ ಜಾನುವಾರು ಮಾರಾಟ ಸಂಬಂಧ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ  ಹೊರಡಿಸಿದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಅಧಿಸೂಚನೆ, ಚುನಾವಣೆ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೂ ಸದ್ದು ಮಾಡಿತು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕುವವರು ಈ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. 
* ಆದರೆ ರೈತ ಸಮುದಾಯದ ಒಳಿತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುವವರು ಈ ನಡೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭಿನ್ನ ನಿಲುವುಗಳ ಸುತ್ತ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು– ವಿವಾದಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಅಧಿಸೂಚನೆ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು– ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಕ್ಕಿನ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಮುಂದೆ ಯಾವ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.
* ಮೇ 23ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಈ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ಏಕೆಂದರೆ ಅನುಷ್ಠಾನ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬಹಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಎನ್ನುವುದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
* ಈ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ನಿಯಮ 2 (ಇ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಈ ನಿಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಂದು ಹತ್ಯೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ರೋಗಗಳು ಹರಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಧೆ ಅನಿವಾರ್ಯ. ರೇಬಿಸ್‌, ಕ್ಷಯ (ಟಿ.ಬಿ), ಬ್ರೂಸೆಲ್ಲೋಸಿಸ್‌, ಆಂಥ್ರಾಕ್ಸ್‌ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲದೆ ದಾರಿ ಇಲ್ಲ.
* ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ವಾಸಿಯಾಗದ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ನೋವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಯಮ 12 (9)ರ ಅಡಿ ಪಶು ನಿರೀಕ್ಷಕರು ದಯಾಮರಣ ನೀಡಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಅವರು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾದ ಅರ್ಹತೆಗಳೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ರೋಗಪೀಡಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲ.

### ಅನುಪಯುಕ್ತ ಜಾನುವಾರು ಸಮಸ್ಯೆ
*ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನುಪಯುಕ್ತ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಕರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಹೊಸ ದನ, ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ತೊಗಲು ಉದ್ಯಮ, ರಫ್ತು ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರ­ವಾಗಿ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮತೋಲನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. 
* ಮುದಿ ಜಾನುವಾರು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರದ  ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಆ ಭಾರವನ್ನೂ ರೈತರೇ ಹೊರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾದರೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಆತಂಕ ಇದೆ.

### ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಮೃಗಗಳ ಆಹಾರ ಸಮಸ್ಯೆ
* ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಆಹಾರ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ. ಹಣ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಗೋಮಾಂಸ ನೀಡುವುದೇ ಸೂಕ್ತ. ಆದರೆ ಪರ್ಯಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿದೆ.
* ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರು ಮೃಗಾಲಯದ ವಯಸ್ಕ ಹೆಣ್ಣು ಸಿಂಹಕ್ಕೆ ದಿನಕ್ಕೆ ತಲಾ 15 ಕೆ.ಜಿ. ದನದ ಮಾಂಸ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಸಿಂಹಕ್ಕೆ 12 ಕೆ.ಜಿ., ಮರಿಗಳಿಗೆ  4 ಕೆ.ಜಿ. ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದನದ ಮಾಂಸ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 113.15 ಟನ್‌  ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅದು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಕುರಿ ಅಥವಾ ಕೋಳಿ ಮಾಂಸ ಖರೀದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೧೬-೧೭ ರಲ್ಲಿ ದನದ ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಕೆ.ಜಿಗೆ ರೂ. 200, ಕುರಿ ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಕೆ.ಜಿ.ಗೆ ರೂ 450 ಇದೆ. ಸದ್ಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಪ್ರಕಾರ ಕುರಿ ಮಾಂಸ ನೀಡಿದರೆ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ  ರೂ. 1.40 ಲಕ್ಷ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಪೋಷಣೆಗೆ ಮೃಗಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಬೇಕಾಗುವುದು. (ಮೃಗಾಲಯವೊಂದರ ಅಧಿಕಾರಿಉ ಅಭಿಪ್ರಾಯ).

## ಗೋಹತ್ಯೆ - ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯ
*ಆಕಳು ಮತ್ತು ಕರುಗಳ ಹತ್ಯೆ ತಡೆಯಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಸಲಹೆ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅಡಕವಾಗಿದೆ.
*ಸಂವಿಧಾನದ 48ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪಶು ತಳಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೆ, ಆಕಳು ಮತ್ತು ಕರುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬಹುದು.
### ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ
*ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಿಂಸೆ ತಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಕೂಡ ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಎಂಬುದು ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವವರ ವಾದ.ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯೂ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸಲ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿತ್ತು. ಕೊನೆಯದಾಗಿ 1949 ನವೆಂಬರ್ 14ರ ಸೋಮವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 11 ಗಂಟೆಗೆ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಶಿಬ್ಬನ್ಲಾಲ್ ಸಕ್ಸೇನಾ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತ್ ಠಾಕೂರ ದಾಸ್ ಭಾರ್ಗವ ಅವರು ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು. 'ಕರಡು ಸಂವಿಧಾನದ 38 ಎ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ಗೋಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ವಾಕ್ಯ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದರು.
### ಅಸ್ಸಾಂ ಜನರ ಹಕ್ಕು
*ಆಗ ಮಾತನಾಡಿದ್ದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯ ನಿಕೋಲಸ್ ರಾಯ್ ಅವರು, 'ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಅಂದರೆ ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಅಥವಾ ಕೊಡದೇ ಇರುವ ಹಸುಗಳ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಿಸಿದರೆ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಹೊರೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.  'ನಿರುಪಯುಕ್ತ ಹಸುಗಳನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಲೇಬಾರದು ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ಸರಿಯಾದ ಆರೈಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ನೂರಾರು ಹಸುಗಳು ಬಯಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬಿದ್ದು ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಗೋಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಕಾನೂನು, ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿಯೇ ದನಕರುಗಳನ್ನು ಸಾಕುವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಾಂಸ ಸೇವಿಸುವ ಅಸ್ಸಾಂ ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿಯುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.
### ಷರತ್ತಿಬದ್ಧ ನಿಷೇಧ ಸಮರ್ಥನೀಯ
*ಆದ್ದರಿಂದ 'ಜನರಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಯಾದ ಹಸುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಲ್ಲುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು 48ನೇ ವಿಧಿಯ ಅರ್ಥ ಎಂಬುದು ತಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ ವಿಚಾರ ಅನೇಕ ಸಲ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮುಂದೆ ಬಂದಿದೆ. ಅದು ಕರಡು ಸಂವಿಧಾನದ 38 ಎ ಮತ್ತು ಅಂಗೀಕೃತ ಸಂವಿಧಾನದ 48ನೇ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೇ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ 48ನೇ ವಿಧಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ತೀರ್ಪು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು 1958ರಲ್ಲಿ, 'ಎಂ.ಎಚ್. ಖುರೇಷಿ ವಿರುದ್ಧ ಬಿಹಾರ ಸರ್ಕಾರ' ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ. 'ಎಲ್ಲ ವಯೋಮಾನದ ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಕರುಗಳು, ಎಮ್ಮೆಯ ಕರುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದರ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧ ಸಮರ್ಥನೀಯ, ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ' ಎಂದು ಆಗ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿತ್ತು.
*ಅಲ್ಲದೆ ಹೋರಿಗಳು, ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಮತ್ತು ದುಡಿಯುವ ಎತ್ತು- ಕೋಣಗಳ ಹತ್ಯೆ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧ ಕೂಡ ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಇವು ಹಾಲು ಕೊಡುವುದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಇವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ನಿಷೇಧ ಹೇರುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿತ್ತು.

### ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ
*1996ರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಪೀಠ ಕೂಡ, ಆಕಳು ಮತ್ತು ಆಕಳ ಹಾಗೂ ಎಮ್ಮೆ ಕರುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದರ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಆದರೆ 'ಹೋರಿ ಮತ್ತು ಎತ್ತುಗಳ' ಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧವು ಈ ವೃತ್ತಿ ನಡೆಸುವವರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೊಟಕು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತ್ತು.
*2005ರಲ್ಲಿ 'ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರ ವಿರುದ್ಧ ಮಿರ್ಜಾಪುರ ಮೋತಿ ಖುರೇಷಿ ಕಸಬ್ ಜಮಾತ್' ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಗುಜರಾತ್ನ ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು 7 ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಅದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿಯೇ, 'ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದೇನೋ ನಿಜ; ಆದರೆ ಅದು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ' ಎಂದೂ ಹೇಳಿತ್ತು.
*ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲ ಹಿಂದೂ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವೈ.ಕೆ. ಸಬರವಾಲ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ತರುಣ್ ಚಟರ್ಜಿ ಅವರ ಪೀಠ, ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧತೆ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದನ್ನು, ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದು ದನಕರುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಸಂವಿಧಾನಬಾಹಿರ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಾರದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತ್ತು.

### ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
*ಕೆಲ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ತಜ್ಞರು ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದು ಹೀಗೆ.
*ಗೋಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿಲ್ಲ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗಿನ ಹಸುಗಳ ಹತ್ಯೆಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿದೆ. ಬೀಫ್ ಅಥವಾ ದನ ಮತ್ತು ಎಮ್ಮೆ ಮಾಂಸದ ಸೇವನೆಯ ಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ ಸಂವಿಧಾನಬಾಹಿರ. ಅಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟದ ಮಾಂಸ ಸೇವಿಸುವ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ.
*ತೊಗಲು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಡೆತ
*ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ ಚರ್ಮದ ಚಪ್ಪಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅದರ ಮೂಲ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಥಣಿ ತಾಲ್ಲೂಕು. ಸಮಗಾರ ಸಮುದಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು ಚರ್ಮದ ಚಪ್ಪಲಿ ತಯಾರಿಸುವುದು. ಅಂಥ ಲಾಭ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಈ ಕುಲಕಸುಬನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 150 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ 90 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೊಲ್ಹಾಪುರ ಆಧಾರ. ಕೊಲ್ಹಾಪುರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ ಚಪ್ಪಲಿ ಎಂದೇ ಇದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
*ಇದಕ್ಕೆ ಕಚ್ಚಾ ಚರ್ಮ ಅಗತ್ಯ. ವಿಜಯಪುರ, ಮೀರಠ್ ಇಲ್ಲವೇ ಬೆಳಗಾವಿಯಿಂದ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಕಚ್ಚಾ ಚರ್ಮ ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಹೊಸ ಅಧಿಸೂಚನೆಯಿಂದ ಈ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ಬೀಳಲಿದೆ.
*ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಗಾರ ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಅಥಣಿ, ಮದಭಾವಿ, ಮೋಳೆ, ಉಗಾರ, ಐನಾಪುರ, ಸಂಕೋನಟ್ಟಿ, ಶಂಬರಗಿ, ನಿಪ್ಪಾಣಿ, ರಾಮದುರ್ಗ ಮತ್ತು ರಾಯದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಲಿಡ್ಕರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
### ಕೆಲವು ಕಾಯಿದೆಗಳು
* ರಾಜ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ- 1964 ವರ್ಸಸ್ ಕೇಂದ್ರ ಕಾಯ್ದೆ - 1960
* ಕರ್ನಾಟಕ ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ- 1964
* (ರಾಜ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ)	ಪ್ರಾಣಿ ಹಿಂಸೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕಾಯ್ದೆ (ಪಿಸಿಎ)- 1960( ಕೇಂದ್ರ ಕಾಯ್ದೆ)
* ಸೆಕ್ಷನ್ 9- ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಹಸು ಅಥವಾ ಎಮ್ಮೆಯ ಕರುಗಳ ( ಆರು ತಿಂಗಳವರೆಗಿನ) ಮಾರಾಟವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.	ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ನಿಯಮ-22ರಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಇಲ್ಲ.
* ಸೆಕ್ಷನ್ 2 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ಅಂದರೆ ಹೋರಿ, ಎತ್ತು, ಎಮ್ಮೆ (ಗಂಡು ಅಥವಾ ಹೆಣ್ಣು) ಅಥವಾ ಎಮ್ಮೆಯ ಕರುಗಳು (ಗಂಡು ಅಥವಾ ಹೆಣ್ಣು)	ನಿಯಮ 2 (ಇ) ಅಡಿ ಜಾನುವಾರು (Cattle) ಅಂದರೆ ಹೋರಿ,ಎತ್ತು, ಹಸು ಎಮ್ಮೆ, ಮಣಕ (ಖಡಸು) ಮತ್ತು ಕರುಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂಟೆಗಳು (ಈ ಎಲ್ಲ ಜಾನುವಾರುಗಳು ನಿಯಮ 22ರಂತೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಬರುತ್ತವೆ).
* ಸೆಕ್ಷನ್ 2 ಅಡಿ ಹಸು ಮತ್ತು ಹಸುವಿನ ಕರು ( ಹಸುವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ)	ಹಸುವನ್ನು ಪಿಸಿಎ -1960 ಅಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸತಾಗಿ ಮಾಡಿರುವ ನಿಯಮಗಳಡಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿಲ್ಲ
* ಕುಕ್ಕುಟ (Poultry) ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿಲ್ಲ	ನಿಯಮ -2 (ಎಚ್) ಅಡಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.
* ಸೆಕ್ಷನ್- 5 (1) ಮತ್ತು (2) ಅಧಿಕೃತ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ದೃಢೀಕರಣ ಇಲ್ಲದ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ (12 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಾದ, ಅನುತ್ಪಾದಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ನಿರ್ಬಂಧ ಇಲ್ಲ).	ನಿಯಮ- 2(1) ಅಡಿ unfit ಅಂದರೆ ಎಳೆಯ, ಗರ್ಭಧರಿಸದ, ನಿಶ್ಶಕ್ತ, ರೋಗಪೀಡಿತ, ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವ ಇಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹತ್ಯೆಗೆ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
### ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ತಡೆ
*ಮಂಗಳವಾರ ದಿ.11 ಜುಲೈ 2017ರಂದು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌  ತಡೆ ನೀಡಿದೆ.
### ಪ್ರಾಣಿ ಮಾಂಸ ರಫ್ತು
*2017-18ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಮ್ಮೆ/ಕೋಣದ ಮಾಂಸ ರಫ್ತು ಶೇ. 2ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು 13,48,225 ಟನ್ ಕೋಣದ ಮಾಂಸವನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಋಊ.25,988 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ವಹಿವಾಟು ನಡೆದಿದೆ. ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಮಲೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಈ ಮೂರು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಕೋಣದ ಮಾಂಸ ರಫ್ತಾಗಿದೆ. ದನದ ಮಾಂಸದ ರಫ್ತು  ರೂ.29,712 ಕೋಟಿ ಆಗಿದೆ.

## ನೋಡಿ
*ದನ

## ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ
*ಪ್ರಾಣಿ ಹಿಂಸೆ ತಡೆ;ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ;;3 Jun, 2017 
*ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಅಧಿಸೂಚನೆ ;ನಿಯಮಗಳ ‘ಭಾರ’ದಿಂದ ಹಳ್ಳಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಹೊಡೆತ;ರಾಜೇಶ ರೈ ಚಟ್ಲ;3 Jun, 2017 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜಾನುವಾರು
ವರ್ಗ:ಕಾನೂನು