open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಅಚ್ಛೋದ ಸರೋವರ

**ಅಚ್ಛೋದ ಸರೋವರ**ನಾಗವರ್ಮನ 'ಕರ್ಣಾಟಕ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸರೋವರ. 
## ಅಚ್ಛೋದ ಸರೋವರದ ವರ್ಣನೆ
“ಕರ್ಣಾಟಕ ಕಾದಂಬರಿ”ಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಚ್ಛೋದ ಸರೋವರದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಕವಿ ನಾಗವರ್ಮ ಹೇಗೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದರೆ, ಓದುಗರಿಗೆ ಅದೊಂದು ‘ಜಲರೂಪಿಯೂ ಸರೋವರ ವೇಷಿಯೂ ಆದ ಬೃಹದ್ದೇವತೆಯಂತೆ’ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವ ಈ ನಿಸರ್ಗದ ಭಾಗವನ್ನು ಅವಸರದಿಂದಾಗಲೀ, ಉದಾಸೀನತೆಯಿಂದಾಗಲೀ ಕವಿ ವರ್ಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಪೂಜ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹವಾದ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾದ ಪೀಠಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಯೇ ಸರೋವರದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
## ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ
ಗೌರಿಯೊಡನೆ ಸರಸ-ಸಲ್ಲಾಪದಲ್ಲಿ ಮೈ ಮರೆತಿರುವ ಮಹೇಶ್ವರ ಯಾವುದೋ ವಿನೋದಕ್ಕೆ ನಗುತ್ತಾನೆ. ಅದು ರುದ್ರ ನಗೆ. ಹ್ಹ ಹ್ಹ ಹ್ಹ ಎಂದು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ರುದ್ರ ನಗೆಯೇ ಜಲವಾಯ್ತು ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸರೋವರದ ಅಲೆಗಳು ಅಪ್ಪಳಿಸುವಾಗ ಬರುವ ಸದ್ದು ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ. ಹ್ಹ ಹ್ಹ ಹ್ಹ ಎಂದು ಕೇಳಿ ಬರುವ ರುದ್ರನ ಅಟ್ಟಹಾಸದಂತೆ.
## ಕರ್ಣಾಟಕ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಛೋದ ಸರೋವರದ ವರ್ಣನೆ
ನಾಗವರ್ಮನು ತನ್ನ ಕಥೆಗೆ, ತನ್ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ, ತನ್ನ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ, ತನ್ನ ಕಾವ್ಯೋದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ‘ದರ್ಶನ’ದ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ, ಆನಂದ, ಸತ್ತ್ವ, ಸಂತೋಷ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಬೃಹತ್ತು, ಮಹತ್ತು, ಭವ್ಯತೆ ಈ ದೈವೀಭಾವಗಳ ಉನ್ಮೀಲನ ಮತ್ತು ಉನ್ಮೇಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಕವಾಗುವ ತಪೋಲೋಕಪ್ರಕೃತವಾದ ಪದಶ್ರೀಯಿಂದ ಪ್ರಚುರನಾಗಿ ಅಚ್ಛೋದ ಸರೋವರ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೈಮಾಚಲದ ಔನ್ನತ್ಯಕ್ಕೇರಿಸಿದ ವರ್ಣನೆಗೆ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ:

ಎಲೆ ತಾರಾಗಂ ಹರಂ ಕಣ್ಣಿಡೆ ಕರಗಿದುದಂತಲ್ತು ರುದ್ರಾಟ್ಟಹಾಸಂ
ಜಲಮಾದತ್ತಲ್ತು ಚಂದ್ರಾತಪಮಮೃತರಸಾಕಾರಮಾಯ್ತಲ್ತು ಹೈಮಾ
ಚಲಮಂಭೋರೂಪದಿಂದಂ ಪರಿಣಮಿಸಿದುದಂತಲ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಶೋಭಾ
ಕಲಿತಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯ ಲಕ್ಷೀ ಮಣಿಮುಕುರಮೆನಲ್ ಚೆಲ್ವದಾಯ್ತಬ್ಜಷಂಡಂ

ಕುದುರೆ ಏರಿ, ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಕಂದರ ಶಿಖರಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿಮ್ನೋನ್ನತಗಳನ್ನು ಇಳಿದೇರಿ, ಮುಂಬರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಚಂದ್ರಾಪೀಡನು ಅದೊಂದು ದಿಣ್ಣೆಯನ್ನೇರುತ್ತ ಅದರ ನೆತ್ತಿಯನ್ನು ಸೇರಿದೊಡನೆ, ತೆಕ್ಕನೆ ಕಣ್ಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯೋದ್ದೀಪಕವಾಗಿ, ಅಚ್ಛೋದ ಸರೋವರ. ಆ ನೀರಿನ ಹರವು ಬಿಸಿಲನ್ನು ಮರುಬಿಂಬಿಸಿ ತಳತಳನೆ ಕರಗಿದ ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋಜನ ಯೋಜನ ಹಸರಿಸಿರುವ ಪಳುಕಿನ ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಬಾನನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಮೋಡಗಳನ್ನೂ ದಡದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ವನಶ್ರೀಯನ್ನೂ ದಿಗ್ಭಿತ್ತಿ ಎಂಬಂತೆ ಒಂದೆಡೆಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಬೆಳ್ಳನೆಯ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತವನ್ನೂ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿ ‘ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಶೋಭಾಕಲಿತಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮಣಿಮುಕುರಮೆನಲ್ ಚೆಲ್ವದಾಯ್ತಬ್ಜಷಂಡಂ!’ ತ್ರಿಲೋಕಲಕ್ಷ್ಮಿ ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಶೋಭಾಕಲಿತವಾದ ಮಣಿದರ್ಪಣವಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೇನು, ಆ ಮಣಿನಿಕಾಶೋದಕದ ಅಚ್ಛೋದ ಸರೋವರ! ವೈರಾಗಿಗಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೂ ಮೋಹಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದೇನು ಆ ಸರೋವರದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು:

ಆವುವುಱೆದೆಡೆಗಳೆಂದು ಸ
ರೋವರಮಂ ನೋಡುತಿರ್ಪ ಬಗೆಯಿಂ ಕೈಲಾ
ಸಾವಾಸಮಂ ಬಿಡಂ ಗೌ
ರೀವಲ್ಲಭನೆಂದೊಡಾರಿದಂ ನೆಱೆಪೊಗೞ್ವರ್

ಹೀಗೆ ಮೊದಲಾಗುವ ಅಚ್ಛೋದ ಸರೋವರದ ಪರಿಚಯ ಬರಬರುತ್ತ ಗಾಢತರವೂ ಗಂಭೀರತರವೂ ಆಗಿ, ಕಡೆಗೆ ಗೌರವಪೂರ್ವವಾದ ಪೂಜ್ಯಭಾವಕ್ಕೂ ಭಾಜನವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾಶ್ವೇತೆಯ ತಪಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ರದ್ಧೆ, ದೃಢತೆ, ಪರಿಶುದ್ಧಿ, ಅಚಂಚಲತೆ, ಕುಶಲ ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಂಶಯತೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ದೈವೀಗುಣಗಳಿಗೆ ಅಚ್ಛೋದ ನೀರಾಕರದ ನಿತ್ಯಸಾನ್ನಿಧ್ಯವೂ ನಿತ್ಯಸಂಸರ್ಗವೂ ನಿತ್ಯಸಂದರ್ಶನವೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರೇರಕವೂ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕವೂ ಪೋಷಕವೂ ಆಗಿದ್ದುವೆಂದರೆ ಸಂದೇಹಪಡವುದು ನಷ್ಟಚೇತಸ ಲಕ್ಷಣವಾದೀತು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ : ಹಳಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ನೆಕ್ ಚಂದ್

**ನೆಕ್ ಚಂದ್** ಸೈನಿ (नेक चंद सैनी; ೧೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೨೪ - ೧೨ ಜೂನ್ ೨೦೧೫) ಒಬ್ಬ ಶಿಲ್ಪಿ. ಅವರು ಸ್ವಂತ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತು ಚಂಡೀಗಢದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಈ ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಸುಮಾರು ೧೮ ಎಲ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದು ಚಂಡೀಗಢದಲ್ಲಿದೆ.

ನೆಕ್ ಚಂದ್ ಅವರು ಮೂಲತಃ ಈಗ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದಾಸಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶಂಕರಗಢದವರು. ೧೯೪೭ರ ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂತು. ಆಗಷ್ಟೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯೋಜನಾಬದ್ಧ ನಗರ ಚಂಡೀಗಢದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲಸ ದೊರೆಯಿತು. ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಭಾರತ ಸರಕಾರವು ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ನೆಕ್ ಚಂದ್ ಅವರು ಜೂನ್ ೧೨, ೨೦೧೫ರಂದು ನಿಧನರಾದರು,.

## ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ 
ನೆಕ್ ಚಂದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗವಾದ ರಸ್ತೆ ಕೆಲಸದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಸ, ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಪಕ್ಕದ ಸರಕಾರಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಈ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಈ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಅದ್ಭುತ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಸುಮಾರು ೧೮ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಮ್ಮ ಕಾಯಕ ಮುಂದುವರಿಸಿ ಒಂದು ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪೋದ್ಯಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸರಕಾರವು ಅದನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಮುಂದಾದಾಗ ನೆಕ್ ಚಂದ್ ಅವರು ಜನರ ಸಹಾಯ ಪಡೆದರು. ಅದನ್ನು ಒಡೆದು ಹಾಕದಂತೆ  ಜನರು ಸರಕಾಕ್ಕೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದರು. ಜನರ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದ ಸರಕಾರ ಆ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನೇ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ನೆಕ್ ಚಂದ್ ಅವರನ್ನೇ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿ ಅವರ ಕೈಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ೫೦ ಜನರ ತಂಡವನ್ನೂ ನೇಮಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ನೆಕ್ ಚಂದ್ ಸುಂದರ ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಈಗ ಅದನ್ನು ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಸೊಸೈಟಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಅನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು ೫೦೦೦ ಜನ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ 
* ನೆಕ್ ಚಂದ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ 
* ನೆಕ್ ಚಂದ್ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಲೇಖನ 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ಕಲಾವಿದರು
ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು

ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಭಾರತ ಉಪಖಂಡ ಪ್ರದೇಶ ಮೂಲದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಸುಮಾರು ೩೦-೩೫ ಶುದ್ಧ ಗೋತಳಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಗೋತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ತಳಿಗಳ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು ತಳಿಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಸರಿನಿಂದ. ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತಳಿಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷಣವೊಂದು ಒದಗಿ ಬಂದಿರುವುದೂ ಇದೆ. ಉದಾ., ಮಲೆನಾಡು ಗಿಡ್ಡ. ಅಮೃತಮಹಲ್‌ನಂತೆ ತಳಿಯ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅದನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದವರು, ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸಿದವರು ವಿಶೇಷ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕೆಲವಿವೆ. **ಕೆಂಪುಸಿಂಧಿ, ಥಾರ್ ಪಾರ್ಕರ್ ಸಹಿವಾಲ್, ಹರ್ಯಾಣಾ, ರಾಟಿ, ಗಿರ್, ಕಂಕ್ರೇಜ್** ಇವು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ತಳಿಗಳಾದರೆ, **ದೇವಣಿ, ಖಿಲ್ಲಾರಿ, ಒಂಗೋಲ್, ಕೃಷ್ಣಾತೀರಿ, ಅಮೃತಮಹಲ್, ಹಳ್ಳಿಕಾರ್, ವೆಚ್ಚೂರ್, ಅಂಬ್ಲಾಚೆರಿ, ಕಂಗಾಯಂ, ಅಲಂಬಾಡಿ** ಇವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಳಿಗಳು.

ಭಾರತೀಯ ಗೋತಳಿಗಳು ಅವುಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ **ಹಾಲಿನ ತಳಿ**, **ಕೆಲಸಗಾರ ತಳಿ** ಹಾಗೂ **ಉಭಯೋದ್ದೇಶದ ತಳಿ**ಗಳೆಂದು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

***ಹಾಲಿನ ತಳಿಗಳು:** ಈ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾಲನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಹೋರಿಗಳು ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸಗಾರ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಹಿವಾಲ್, ಕೆಂಪು ಸಿಂಧಿ, ಗಿರ್, ದೇವನಿ ತಳಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಈ ತಳಿಗಳ ಸರಾಸರಿ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪ್ರತಿ ಹಾಲಿನ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ೧೬೦೦ ಕೆ.ಜಿ. ಯಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. (1600&nbsp;kg per lactation)
***ಕೆಲಸಗಾರ ತಳಿಗಳು:**ಗಂಡುತಳಿಗಳು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಾರ ಆಗಿದ್ದು ಹಸುಗಳ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆ. ಪ್ರತಿ ಹಾಲಿನ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ೫೦೦ ಕೆ.ಜಿ.ಯಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಳಿಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಜೊತೆ ಎತ್ತುಗಳು ಒಂದು ಸಾವಿರ ಕೆ.ಜಿ.ಯಷ್ಟು ಭಾರವನ್ನು ಎಳೆಯಬಲ್ಲವು. ಸಾಧಾರಣ ಒಳ್ಳೆಯ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಡಿ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಗಂಟೆಗೆ ೫ರಿಂದ ೭ ಕಿ.ಮಿ ನಡೆದು ದಿನಕ್ಕೆ ೩೦-೪೦ ಕಿ.ಮಿ. ಕ್ರಮಿಸಬಲ್ಲವು. ಕಂಗಾಯಮ್, ಅಂಬ್ಲಾಚೆರಿ, ಅಮೃತಮಹಲ್, ಹಳ್ಳಿಕಾರ್ ತಳಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.
***ಉಭಯೋದ್ದೇಶ ತಳಿಗಳು:**ಈ ತಳಿಗಳ ಹಸುಗಳು ಒಂದು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಗಂಡುಹೋರಿಗಳು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಾರ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪ್ರತಿ ಹಾಲಿನ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಕೆ.ಜಿ.ಯಿಂದ ೫೦೦ ಕೆ.ಜಿ.ಯಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಒಂಗೋಲ್, ಹರಿಯಾಣ, ಕಾಂಕ್ರೇಜ್, ಥಾರ್ ಪಾರ್ಕರ್, ಕೃಷ್ಣಾ, ರಾಟಿ, ಮೇವಟಿ ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.

## National Bureau of Animal Genetic Resourcesನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಗೋತಳಿಗಳು
National Bureau of Animal Genetic Resourcesನಲ್ಲಿ  ೩೯ ಭಾರತೀಯ ಗೋತಳಿಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. (2015). ಅವುಗಳೆಂದರೆ,

ಎಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ದೇಸೀ ಹಸುಗಳ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಎ2 ಎಂಬ ಅಂಶವಿದೆ ಎಂಬುದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
* National Bureau of Animal Genetic Resourcesನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಗೋತಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
* National Bureau of Animal Genetic Resources Cattle Calender ಚಿತ್ರ 
* ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕೃಷಿ ಸಚಿವಾಲಯದ Department of Animal Husbandry, Dairying & Fisheries ಜಾಲತಾಣ
* ಭಾರತರ ಗೋತಳಿಗಳು - ಗೋವನಿತಾಶ್ರಯ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಮಂಗಳೂರು 
* ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ಗೋತಳಿಗಳು -GUJARAT LIVESTOCK DEVELOPMENT BOARD 
* ಗೋವಿಶ್ವಕೋಶ ಜಾಲತಾಣ 
* Should I buy a Indian Cow or a Modern High Milk yielding Dairy Cow, Natural Farmer
*Keeping Unique Cattle Breeds Alive-ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯಲ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಪತ್ರಿಕೆ-11th February 2014
*The Desi Cow – Almost Extinct-ತೆಹೆಲ್ಕಾ.ಕಾಂ 
*Cattle and Buffalo Development-Animal Husbandry-India.gov.in 
*The Art of Living Goshala - Preserving Indigenous Cows
*Characteristics of Cow, Indian Cow Breed-PASUTHAI 

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ವಜ್ರಕಾಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)

೧೨ಜೂನ್೨೦೧೫ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ.

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಸಂಭಾವ್ಯತೆ

**ಸಂಭಾವ್ಯತೆ**ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸುವುದರ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಾಂಖ್ಯಕ ಮಾನ.

## ನೋಡಿ 
* ಘಟನೆಗಳ ಗಣಿತ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
ಬ್ರೆಂಡನ್ ಮೆಕಲಮ್

**ಬ್ರೆಂಡನ್ ಬ್ಯಾರಿ ಮೆಕಲಮ್** (೨೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೧) ಕ್ರಿಕೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಒಟೊಗೊ ವೋಲ್ಟ್ಸ್ ಹಾಗು ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ.   ಐಪಿಎಲ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಪರ ಆಡುತ್ತಾರೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್
ಅಜಗಣ್ಣ ತಂದೆ

**ಅಜಗಣ್ಣ ತಂದೆ** ಗದುಗಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲಕ್ಕಂಡಿ ಗ್ರಾಮದವನು. ಮಹಾತತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಕಾಯಕಯೋಗಿ, ಅನನ್ಯ ಶಿವಭಕ್ತ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಚನಕಾರ. ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕನ ಅಣ್ಣ. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಈವರೆವಿಗೂ ಅಜಗಣ್ಣನ ಒಂದೇ ಒಂದು ವಚನವೂ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನ ವಚನವೊಂದು ಅಜಗಣ್ಣನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ/ಸಾದರ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂಕಿತನಾಮ ನಿರ್ವಚನ ಕಾಣಾ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯಾ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಿಪಿಕಾರರರ, ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳ ದಾಳಿಗೂ ಇವು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿಲ್ಲವಾಗಿ ಇವುಗಳ ಪಾಠ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಿದ್ದೂ ಈ ಸಂಪುಟದ ಉರಲಿಂಗಪೆದ್ದಿಯ ವಚನಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಕೈವಾಡದಿಂದ ವಿರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದರೆ, ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯನ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಪಾಠಾಂತರದ ದಾಳಿಗೆ, ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತತೆಯ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಇವನ ವಚನಗಳು ಪುರವಂತರ ಒಡಬುಗಳಾಗಿ ಬಳಕೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಒಡಬುಗಳೂ ಚೌಡಯ್ಯನ ವಚನಗಳಾಗಿ ನಿಂತುದರಿಂದ, ಇವುಗಳ ಪರಿಷ್ಕರಣ ಜಟಿಲವೆನಿಸಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 24 ಜನ ಶರಣರ ವಚನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. 

*ಆದ್ಯರ ಅರವತ್ತು ವಚನಕ್ಕೆ
ದಣ್ಣಾಯಕರ ಇಪ್ಪತ್ತು ವಚನ
ದಣ್ಣಾಯಕರ ಇಪ್ಪತ್ತು ವಚನಕ್ಕೆ
ಪ್ರಭುದೇವರ ಹತ್ತು ವಚನ
ಪ್ರಭುದೇವರ ಹತ್ತು ವಚನಕ್ಕೆ
ಅಜಗಣ್ಣನ ಐದು ವಚನ
ಅಜಗಣ್ಣನ ಐದು ವಚನಕ್ಕೆ
ಕೂಡಲ ಚೆನ್ನಸಂಗಯ್ಯನಲ್ಲಿ
ಮಹಾದೇವಿಯಕ್ಕಗಳ ಒಂದು ವಚನ
ನಿರ್ವಚನ ಕಾಣಾ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯಾ

*ಅಷ್ಟತನುಮೂರ್ತಿ ಶಿವನೆಂಬ ಕಷ್ಟಜೀವಿಗಳನೇನೆಂಬೆನಯ್ಯಾ?
ಯುಗಜುಗಂಗಳು ಪ್ರಳಯವಹಲ್ಲಿ ಧರೆ ಜಲದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿತ್ತು,
ಜಲ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿತ್ತು, ಅಗ್ನಿ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿತ್ತು,
ವಾಯು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿತ್ತು, ಆಕಾಶ ಅತೀತನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿತ್ತು,
ಅತೀತ ಆದಿಯೊಳಗಡಗಿತ್ತು, ಆದಿ ಅನಾದಿಯೊಳಡಗಿತ್ತು,
ಅನಾದಿ ನಿಜದೊಳಡಗಿತ್ತು.
ಇಂತೀ ಅಷ್ಟತನು ಒಂದರೊಳಗೊಂದಳಿವಲ್ಲಿ, ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ಹುಟ್ಟುವಲ್ಲಿ,
ಎಂದಳಿದನೆಂದು, ಹುಟ್ಟಿದನೆಂದು ಬಲ್ಲವರುಂಟೆ?
ಹುಟ್ಟಿದನಳಿದವನೆಂಬ ಶಬ್ದವ ನುಡಿಯಲಾಗದು.
ಇದು ಕಾರಣ,
ನಮ್ಮ ಮಹಾಘನ ಸೋಮೇಶ್ವರನು ಮಾಡಿದಡಾದವು,
ಬೇಡಾ ಎಂದಡೆ ಮಾದವು

ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು
ವರ್ಗ:ವಚನಸಂಚಯ ಯೋಜನೆ
ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿಗಳ ಪುಣ್ಯಸ್ತ್ರೀ ಕಾಳವ್ವೆ

**ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿಗಳ ಪುಣ್ಯಸ್ತ್ರೀ ಕಾಳವ್ವೆ** ಮೂಲತಃ ಮಾದಾರ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಹಾಶಿವಶರಣೆ ಇವರ ಕಾರ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ನಂದವಾಡಗಿ. ಒಂದೆಡೆ ಕಿತ್ತು ತಿನ್ನುವ ಬಡತನ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕಳ್ಳನಾಗಿದ್ದ ಗಂಡನೊಡನೆ ಕಾಳವ್ವೆ ಪ್ರಯಾಸದ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ದಿನ ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡಲು ಹೋದ ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿ ಮನ:ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡು, 'ಉರಿಲಿಂಗ ದೇವರೆಂಬ' ಗುರುವಿನಿಂದ ಗುರುದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು ಶರಣನಾಗುವನು. ಇದರಿಂದ ಸಂತಸಗೊಂಡ ಕಾಳವ್ವೆ ತಾನೂ ಪತಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲೆ ಮುನ್ನಡೆದಳು. ಕಾಳವ್ವೆಯ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಕ್ರೂರ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಟ್ಟು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ಒಂದು ವಚನದಲ್ಲಿ ಕುರಿ ಕೋಳಿ ತಿನ್ನುವವರನ್ನು ಉತ್ತಮರೆಂದು ಹೇಳಿ ದನದ ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುವವರು ಹೇಗೆ ಕೀಳು ಕುಲದವವರು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ಬರೆದ ವಚನದ ಅಂಕಿತ ನಾಮ "ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿಗಳರಸ". ಇವರು ಬಸವಾದಿ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಶರಣರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

## ವಚನಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
ಕೃತಯುಗ, ತ್ರೇತಾಯುಗ, ದ್ವಾಪರಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಸುರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆನೆ, ಮಹಿಷ, ಅಶ್ವ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ಹೋಮ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಹೋತನನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ಹೋಮ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಕಾಳವ್ವೆ ತನ್ನ ವಚನವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ಮನುಷ್ಯ ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವುದನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ದೈವಗಳನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುವಂತಹ ಘೋರ ಕೃತ್ಯವನ್ನು, ಜಾತೀಯತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿ, ವ್ರತಾಚರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ೧೨ ವಚನಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ.

ಕುರಿ-ಕೋಳಿ ಕಿರಿಮೀನು ತಿಂಬವರೆಲ್ಲ
ಕುಲಜ ಕುಲಜರೆಂದೆಂಬರು!
ಶಿವಗೆ ಪಂಚಾಮೃತವ ಕರೆವ ಪಶುವ
ತಿಂಬ ಮಾದಿಗ ಕೀಳುಜಾತಿಯೆಂಬರು
ಅವರೆಂತು ಕೀಳುಜಾತಿಯಾದರು ?
ಜಾತಿಗಳೇ ನೀವೇಕೆ ಕೀಳಾದಿರೊ ?
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನುಂಡುದು ಪುಲ್ಲಿಗೆ ಶೋಭಿತವಾಗಿ
ನಾಯಿ ನೆಕ್ಕಿ ಹೋಯಿತು
ಮಾದಿಗರುಂಡುದು ಪುಲ್ಲಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂಗೆ
ಶೋಭಿತವಾಯ್ತು ಅದೆಂತೆಂದಡೆ-
ಸಿದ್ಧಲಿಕೆಯಾಯ್ತು, ಸಗ್ಗಳೆಯಾಯ್ತು
ಸಿದ್ಧಲಿಕೆಯ ತುಪ್ಪವನು ಸಗ್ಗಳೆಯ ನೀರನು
ಶುದ್ಧವೆಂದು ಕುಡಿದ ಬುದ್ಧಿಗೇಡಿ ವಿಪ್ರರಿಗೆ
ನಾಯಕ ನರಕ ತಪ್ಪದಯ್ಯ!
ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿಗಳರಸ ಇದನೊಲ್ಲನವ್ವಾ

ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು
ವರ್ಗ:ವಚನಸಂಚಯ ಯೋಜನೆ
ಆದಯ್ಯ

**ಆದಯ್ಯ** ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಶಿವಶರಣರು, ವಚನಕಾರರು. ಜೇಡರದಾಸಿಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ಗುರುಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಮಕಾಲೀನರು. ಇವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದು ಪ್ರಚಲಿತ-ಅಪ್ರಚಲಿತರಾಗಿದ್ದ ವಚನಕಾರರೆಲ್ಲರ ಹೆಸರು ಉಲ್ಲೇಖ ಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಶರಣರ ಪುಣ್ಯಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು ಪದ್ಮಾವತಿ. ಇವರ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಸೋಮೇಶ್ವರ.

ಬಸವಣ್ಣನವರ ಭಕ್ತಿಸ್ಥಲ, ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಯ್ಯನ ಮಹೇಶ್ವರಸ್ಥಲ
ಘಟ್ಟವಾಳ ಮುದ್ದಣ್ಣನ ಪ್ರಸಾದಿಸ್ಥಲ, ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣನ ಪ್ರಾಣಲಿಂಗಿಸ್ಥಲ
ಪ್ರಭುವಿಮ ಶರಣಸ್ಥಲ, ಸೊಡ್ಡಳಬಾಚಾರಸರ ಐಕ್ಯಸ್ಥಲ
ಅಜಗಣ್ಣನ ಆರೂಢ, ನಿಜಗುಣನ ಬೆರಗು
ಅನಿಮಿಷನ ನಿಶ್ಚಲ, ಮಹದೇವಿಯಕ್ಕನ ಜ್ಞಾನ,
ನಿಂಬಿಯಕ್ಕನ ನಿಶ್ಚಯ, ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕನ ಅಕ್ಕರೆ
ಸತ್ಯಕ್ಕನ ಯುಕ್ತಿ, ಅಲ್ಲಾಳಿಯಕ್ಕನ ಸಮತೆ
ರಾವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ ದೇವರ ನಿಷ್ಠೆ, ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯತಂದೆಗಳ ಮಹಿಮೆ
ಮರುಳ ಸಿದ್ಧದೇವರ ಅದೃಷ್ಟ ಪ್ರಸಾದನಿಷ್ಠೆ
ಏಕೋರಾಮಯ್ಯಗಳ ಆಚಾರನಿಷ್ಠೆ
ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯರ ಸ್ವಯಂಪಾಕ
ಮುಗ್ಧಸಂಗಯ್ಯ, ಮೈದುನ ರಾಮಣ್ಣ, ಬೇಡರಕಣ್ಣಪ್ಪ
ಕೋಳೂರ ಕೊಡಗೂಸು, ತಿರುನೀಲನಕ್ಕರು
ರುದ್ರಪಶುಪತಿಗಳು, ದೀಪದ ಕಲಿಯಾರಮುಗ್ಧಭಕ್ತಿ
ನಿಮ್ಮೊಳೆನಗೆಂದಪ್ಪುದೊ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಸೋಮೇಶ್ವರ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು
ವರ್ಗ:ವಚನಸಂಚಯ ಯೋಜನೆ
ಕದಿರರೆಮ್ಮವ್ವೆ

**ಕದಿರರೆಮ್ಮವ್ವೆ** ನೂಲುವ ಕಾಯಕದವಳು. ತನ್ನ ಕಾಯಕದೊಂದಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮವನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರೌಢವೆನಿಸುವ 'ಬೆಡಗಿನ ವಚನ'ಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ಧಾಳೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ಕದಿರೆಮ್ಮಿಯೊಡೆಯ ಗುಮ್ಮೇಶ್ವರ".  ಹರಿಹರ ತನ್ನ ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯ ರಗಳೆಯಲ್ಲಿ ರೆಮ್ಮವ್ವೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

## ವಚನಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
ತನಗೆ ಜೀವನ ರೂಪಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಲು, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬದುಕಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಶರಣರನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿರುವಳು. ನೂಲುವ ಕಾಯಕದಿಂದ ಬಂದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಗುರು, ಲಿಂಗ, ಜಂಗಮ ಸೇವೆ, ದಾಸೋಹ ಮಾಡುವುದು, ಶರಣರ  ಅನುಭಾವಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಈಕೆಯ ನಿತ್ಯ ನೇಮವಾಗಿತ್ತು. ಶಿವ ಅವಳ ಅಲೌಕಿಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪತಿ. ಈತ ಮನ ಎಂಬ ಸೈನ್ಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ. ಸೃಷ್ಠಿ, ಸ್ಥಿತಿ,ಲಯಕಾರರಾದ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರೆಂಬ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕದಿರ ಕಾಯಕದ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಿರುವಳು. ಈಕೆಯ ನಾಲ್ಕು ವಚನಗಳು ದೊರಕಿವೆ.

ನಾ ತಿರುಗುವ ರಾಟೆಯ ಕುಲ-ಜಾತಿ ಕೇಳಿರಣ್ಣಾ
ಅಡಿಯ ಹಲಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ, ತೋರಣ ವಿಷ್ಣು
ನಿಂದ ಬೊಂಬೆ ಮಹಾರುದ್ರ
ರುದ್ರನ ಬೆಂಬಳಿಯವೆರಡು ಸೂತ್ರಕರ್ಣ
ಅರಿವೆಂಬ ಕದಿರು ಭಕ್ತಿಯೆಂಬ ಕೈಯಲ್ಲಿ
ತಿರುಹಲಾಗಿ ಸುತ್ತಿತು ನೂಲು
ಕದಿರು ತುಂಬಿತ್ತು ರಾಟೆಯ ತಿರುಹಲಾರೆ
ಎನ್ನ ಗಂಡ ಕುಟ್ಟಿಹ ಇನ್ನೇವೆ
ಕದಿರರೆಮ್ಮಿಯೊಡೆಯ ಗುಮ್ಮೇಶ್ವರ ?

ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು
ವರ್ಗ:ವಚನಸಂಚಯ ಯೋಜನೆ
ಅಮುಗಿದೇವಯ್ಯ

ಇವರ ವಚನಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಕಾವ್ಯಾಂಶದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸೋಮನಾಥಲಿಂಗ  ಗ್ರಾಹಿ, ಅಗ್ರಾಹಿ ಎರಡೂ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ, ಶರಣನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವಾಗ ಕಾವ್ಯಮಯತೆ ತನಗೆ ತಾನೇ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸತಿಪತಿ ಭಾವವನ್ನು ಒಂದು ವಚನದಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿರುವನು. ಜ್ಞಾನ - ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಭಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಅವಶ್ಯಬೇಕು ಎನ್ನುವನು.

**ಅಮುಗಿದೇವ** ಕರ್ಣಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆಗಿಹೋದ 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶರಣರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಮೂರು ಅಮುಗಿದೇವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವರು ಇದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಒಬ್ಬ ನೇಯ್ಗೆ ಕಾಯಕದವ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿ (ಕ್ಷೌರದ) ಕಾಯಕದವ. ಇವರಿಬ್ಬರಲ್ಲದೆ ಅಮುಗೇಶ್ವರಲಿಂಗ ಎಂಬ ಅಂಕಿತದ ಒಬ್ಬ ವಚನಕಾರನನ್ನು ಕವಿಚರಿತೆಕಾರರು ಹೇಳಿ ಒಂದು ವಚನವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿ ಆತ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆಮುಗಿದೇವಯ್ಯನೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅಮುಗೇಶ್ವರಲಿಂಗ ಎಂಬುದು ಮೊದಲ ಅಮುಗಿದೇವನ ಪತ್ನಿ ರಾಯಮ್ಮನ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತವೆಂದು ಈಚೆಗೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಮುಗಿದೇವರು ಮೂವರಲ್ಲ ಇಬ್ಬರೇ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡಿ ಕಾಯಕದ ಅಮುಗಿದೇವ ಕಮಳೇಶ್ವರಲಿಂಗ ಎಂಬ ಅಂಕಿತದಿಂದ ವಚನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಸಿದ್ಧರಾಮನೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪಡೆದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಅಮುಗಿದೇವ ನೇಯ್ಗೆಕಾಯಕದ ಅಮುಗಿದೇವನೆಂಬುದನ್ನು ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಕಥೆಗಳು ಏಕಕಂಠದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತವೆ.
## ನೇಯ್ಗೆಕಾರ ಅಮುಗಿದೇವ
ನೇಯ್ಗೆಕಾಯಕದ ಅಮುಗಿದೇವನ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ ಸಿದ್ಧಸೋಮನಾಥ ಎಂಬುದು. ಪಂಡರಾಪುರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪುಳುಜ ಅಥವಾ ಪುಳುಂಜ (ಈಗ ಪುಳೂಜ, ಹೂಳಜ) ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದ ಸೋಮನಾಥನೆ ಈತನ ಇಷ್ಟದೈವವಾಗಿದ್ದು ಅವನ ಹೆಸರನ್ನೇ ತನ್ನ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತವನ್ನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಒಂದು ಶಾಸನ (1200) ಯಾದವಸಿಂಘಣ ಅಮುಗಿ ದೇವನಿಗೆ ದಾನ ಕೊಟ್ಟುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಈತನನ್ನು ಕುರಿತ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ರಾಘವಾಂಕ ಚಾರಿತ್ರದ ಸಿದ್ಧನಂಜೇಶ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಶಂಕರ ಲಿಂಗಕವಿ ಅಮುಗಿದೇವನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ರಗಳೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಶಿವಲಿಂಗ ಕವಿ ಅಮುಗಿದೇವಯ್ಯಗಳ ಸಾಂಗತ್ಯ ಎಂಬ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೃತಿಯನ್ನೇ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸಿದ್ಧರಾಮ ಸೊನ್ನಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ (ಸೊಲ್ಲಾಪುರ) ಕ್ಷೇತ್ರಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಊರಿನ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯ ಮುಂದೂ ಕೊಟ್ಟಣವನ್ನು ಕುಟ್ಟಲು ಹಾಕಿಸಿದನೆಂದೂ ಅಮುಗಿದೇವ ನಾವು ಭವಿ ಸೇವೆಯಂ ಮಾಡುವವರಲ್ಲ ಎಂದು ಬತ್ತವನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿ ಊರನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟನೆಂದೂ ಅದನ್ನರಿತ ಸಿದ್ಧರಾಮ ಆತನ ಲಿಂಗನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಮೆಚ್ಚಿದನೆಂದೂ ಈ ಎಲ್ಲ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಕ್ತವಾದ ಕಥೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಪುಳುಜಗಳು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಊರುಗಳಾದುದರಿಂದ ಅಮುಗಿದೇವ ಸೊನ್ನಲಾಪುರದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಅನಂತರ ಈ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಘಟನೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂಧ ಹೊರಟು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲಸಿರಬೇಕು.
## ವಚನಕಾರ
ಕಲ್ಯಾಣ ಕೆಲವುಕಾಲ ಈತನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಶರಣರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮತೆಯ ಮಹಾಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಈತ ಮತ್ತು ಈತನ ಪತ್ನಿ ರಾಯಮ್ಮ ಭಾಗವಹಿಸಿದರೂ ಇಬ್ಬರೂ ಒಳ್ಳೆಯ ವಚನಕಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಈಗ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಅವರ ಕೆವಲ ಕೆಲವು ವಚನಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಕಲ್ಯಾಣದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅನಂತರ ಈತ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ತನ್ನ ಇಷ್ಟದೇವರೆ ಇದ್ದ ಪುಳುಜೆಗೆ ಬಂದಿರಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಜನಜಾಗೃತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತ ಆತ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಯಾದವಸಿಂಘಣನಂಥ ರಾಜನನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಆತನಿಂದ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ಈತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಪುಳುಜೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವಿಜಾಪುರದ ಸುತ್ತು ಮುತ್ತಲಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜತ್ತ ಮುಧೋಳ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅಮುಗಿದೇವನ ಉಲ್ಲೇಖವಿರುವ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಿರುವುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈತನಿಗೆ ಅಮಾಕಸಿದ್ಧ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವುದೂ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಸಿದ್ಧಕುಲಾರ್ಣವಪ್ರವರ್ಧನಸುಧಾಕರ ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣವೂ ಕುತುಹಲಕರವಾದ ಅಂಶಗಳು. ಕುರುಬ ಅಥವಾ ಹಾಲು ಮತದವರ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿ ಅವರನ್ನು ಲಿಂಗವಂತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಿದ್ಧ ಅಮುಗಿದೇವಯ್ಯ.

ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು
ವರ್ಗ:ವಚನಸಂಚಯ ಯೋಜನೆ
ಎಡೆಮಠದ ನಾಗಿದೇವಯ್ಯಗಳ ಪುಣ್ಯಸ್ತ್ರೀ ಮಸಣಮ್ಮ

ಎಡೆಮಠದ ನಾಗಿದೇವಯ್ಯ ಎಂಬುವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಮಸಣಮ್ಮ. ತಮಿಳುನಾಡಿನ 'ಕಂಚಿಪಟ್ಟಣ'ದಿಂದ ಬಂದು ಬಸವಣ್ಣನ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ 'ಚಿಮ್ಮಲಿಗೆ'ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳಾದ ನಿಜಗುಣರಿಂದ ನಿಜೋಪದೇಶ ಪಡೆದು ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಕೊಂಡಿದ್ದವಳು. ವ್ರತಹೀನರಿಗೆ ಶಿವಬೋಧೆ ಲಭಿಸದು, ವ್ರತಾಚರಣೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದಕ್ಕದೆಂಬ ನಿಲುವು ಆಕೆಯದು. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ನಿಜಗುಣೇಶ್ವರಲಿಂಗ".
## ವಚನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
ತನ್ನ ವಚನದಲ್ಲಿ ಮಸಣಮ್ಮ ವ್ರತನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಮೂಲಕ ಭೂಲೋಕದ ಜನರಿಗೂ, ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಶೃತ ಪಡಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ನಾಯಿಗೂ-ನಾರಂಗಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಗಾಧ ಅಂತರವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ಒಂದೇ ಒಂದು ವಚನ ಮಾತ್ರ ದೊರಕಿದೆ.
 

ಕಾಗೆಯ ನಾಯ ತಿಂದವರಿಲ್ಲ
ವ್ರತಭ್ರಷ್ಟರ ಕೂಡಿದವರಿಲ್ಲ
ನಾಯಿಗೆ ನಾರುಂಗನವ ಇಕ್ಕುವುದೇ?
ಲೋಕದ ನರಂಗೆ ವ್ರತವ ಇಕ್ಕುವುದೇ?
ಶಿವ ಬೀಜಕ್ಕಲ್ಲದೆ ನೀವೇ ಸಾಕ್ಷಿ
ನಿಜಗುಣೇಶ್ವರಲಿಂಗದಲ್ಲಿ

ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು
ವರ್ಗ:ವಚನಸಂಚಯ ಯೋಜನೆ
ಅಮುಗೆ ರಾಯಮ್ಮ

**ಅಮುಗೆ ರಾಯಮ್ಮ** ಸೊನ್ನಲಿಗೆ(ಈಗಿನ ಸೊಲ್ಲಾಪುರ) ಊರಿನವಳು, ನೇಕಾರ ಕುಲದವಳು, ಅಮುಗೆ ದೇವಯ್ಯನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ. ಇವಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರು ವರದಾನಿಯಮ್ಮ. ಶರಣೆ ಅಕ್ಕಮ್ಮ ಳಂತೆ ಈಕೆಯೂ ಆಚಾರಶೀಲೆ. ಸಮಾಜದ ಓರೆಕೋರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಹಲವಾರು ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿರೀಕ್ಷೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.  ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಚ್ಚು, ಧ್ಯೆರ್ಯ,ಛಲ, ನಿಷ್ಟುರತೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಅಭಿಮಾನ, ವಿಡಂಬನೆ, ವಿರಾಗಿಗಳ ಕಟುಟೀಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿವೆ. ಇವಳ ಲಿಂಗನಿಷ್ಠೆ ಗಾಢವಾದುದು. ಈಕೆಯ ಪಾಲಿಗೆ ಗುರು, ಲಿಂಗ, ಪತಿ ಮೂರು ಒಂದೇ. ರಾಯಮ್ಮನ ಅಂಕಿತ "ಅಮುಗೇಶ್ವರ".

'ಎನ್ನ ಕಣ್ಣೊಳಗಿನ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಮುರಿದವರಾರನೂ ಕಾಣೆ
ಎನ್ನ ಕಾಲೊಳಗಿನ ಮುಳ್ಳ ತೆಗೆದವರಾರನೂ ಕಾಣೆ
ಎನ್ನ ಅಂಗದಲ್ಲಿಪ್ಪ ಅಹಂಕಾರವ ಸುಡುವವರಾರನೂ ಕಾಣೆ
ಎನ್ನ ಮನದಲ್ಲಿಪ್ಪ ಮಾಯ ಪ್ರಪಂಚವ
ಕೆಡಿಸುವರಾರನೂ ಕಾಣೆನಯ್ಯಾ
ಆದ್ಯರ-ವೇದ್ಯರ ವಚನಗಳಿಂದ
ಅರಿದೆವೆಂಬುವರು ಅರಿಯಲಾರರು ನೋಡಾ!
ಎನ್ನ ಕಣ್ಣೊಳಗಿನ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ನಾನೇ ಮುರಿಯಬೇಕು
ಎನ್ನ ಕಾಲೊಳಗಿನ ಮುಳ್ಳ ನಾನೇ ತೆಗೆಯಬೇಕು
ಎನ್ನ ಅಂಗದಲ್ಲಿಪ್ಪ ಅಹಂಕಾರವ ನಾನೇ ಸುಡಬೇಕು
ಎನ್ನ ಮನದಲ್ಲಿಪ್ಪ ಮಾಯ ಪ್ರಪಂಚವ ನಾನೇ ಕಳೆಯಬೇಕು
ಅಮುಗೇಶ್ವರಲಿಂಗವ ನಾನೇ ಅರಿಯಬೇಕು'.

ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು
ವರ್ಗ:ವಚನಸಂಚಯ ಯೋಜನೆ
ಅವಸರದ ರೇಕಣ್ಣ

**ಅವಸರದ ರೇಕಣ್ಣ** ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ ಸಂಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಪ್ತ ವಚನಕಾರ. ಅವನು ಹಿಡಿದ ಯಾವ ಕೆಲಸವನ್ನಾದರೂ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅವನನ್ನು ಅವಸರದ ರೇಕಣ್ಣನೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಶಿವಶಕ್ತಿ-ಶಿವಭಕ್ತಿಗಳ ಸಂಗಮವನ್ನು ಈತನ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಶರಣರ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವಂತಹ ವಚನಗಳನ್ನು ಇವನು ರಚಿಸಿರುವನು. ಇವನ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ 'ಸದ್ಯೋಜಾತಲಿಂಗ'. 

ನೀತಿಭಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯಾಭಕ್ತಿ ಭಾವಭಕ್ತಿ ಸದ್ಭಾವಭಕ್ತಿ
ಜ್ಞಾನಭಕ್ತಿ ಇಂತಿ ಭಕ್ತಿಯ ವಿವರ:
ನೀತಿಭಕ್ತಿಗೆ ಸರ್ವಗುಣ ಪ್ರೀತಿವಂತನಾಗಿ,
ಕ್ರಿಯಾಭಕ್ತಿಗೆ ಬಿಡುಮುಡಿ ಉಭಯವನರಿದು
ಭಾವಭಕ್ತಿಗೆ ಸಂಕಲ್ಪವಿಕಲ್ಪ ದೋಷವ ಕಂಡು,
ಸದ್ಭಾವಭಕ್ತಿಗೆ ಮನ ವಚನ ಕಾಯ ತ್ರಿಕರಣವನರಿದು,
ಜ್ಞಾನಭಕ್ತಿಗೆ ಜ್ಞಾತೃಜ್ಞೇಯ ಮುಂತಾದ 
ಮರ್ಕಟ ವಿಹಂಗ ವಿಪೀಲಿಕ ಸಂಚಿತ
ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಆಗಾಮಿಗಳೆಂಬ ತೆರನ ತಿಳಿದು 
ವಿಷಚರಣಾಂಗುಲದಲ್ಲಿ ವೃಧಿಸಿ ಕಪಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಂದು
ಅಂಗಮೂರ್ಛೆಗೊಂಡಂತೆ
ಇಂತಿ ಭಕ್ತಿ ಸ್ಥಲದ ವಿವರ
ಹೆಚ್ಚುಕುಂದನರಿದು ಕೊಡುವಲ್ಲಿ
ಕೊಂಬುವಲ್ಲಿ ತಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟುವಲ್ಲಿ
ತಾಗುವಲ್ಲಿ ಸೋಂಕುವಲ್ಲಿ ನಾನಾಗುಣಂಗಳಲ್ಲಿ
ವಿವರವನರಿತು ವರ್ಮಜ್ಞನಾಗಿಪ್ಪ ಭಕ್ತನಂಗ
ಆ ಸುಖದಸಂಗ ಸದ್ಯೋಜಾತಲಿಂಗದ ನಿರಂಗ

ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು
ಕೆಚಪ್

thumb|ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಟೊಮೇಟೊ ಕೆಚಪ್
**ಕೆಚಪ್**, ಅಥವಾ **ಕ್ಯಾಟ್ಸಿಪ್** ಒಂದು ಮೇಜು ಬಳಕೆಯ ಸಾಸ್. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕವಾಗಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳು ಅಣಬೆಗಳು, ಸಿಂಪಿಗಳು, ಮಸಲ್‍ಗಳು, ಅಕ್ರೋಡುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕೆಚಪ್ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡಿಲ್ಲದೆ ಕೆಚಪ್ ಪದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಟೊಮೇಟೊ ಕೆಚಪ್ಅನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಟೊಮೇಟೊಗಳು, ಒಂದು ಸಿಹಿಕಾರಕ, ವಿನಿಗರ್, ಮತ್ತು ಬಗೆಬಗೆಯ ರುಚಿಕಾರಕಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಒಂದು ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಕಟುವಾಸನೆಯ ಸಾಸ್.

ವರ್ಗ:ಆಹಾರ
ಪಿಂಗಳಿ ವೆಂಕಯ್ಯ

**ಪಿಂಗಳಿ ವೆಂಕಯ್ಯ** ಅವರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟಗಾಗರಲ್ಲದೆ ಭಾರತದೇಶದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸ್ಥೂಲಕಲ್ಪಿಸಿದರು. ಇವರನ್ನು ಪತ್ತಿ ವೆಂಕಯ್ಯ ಅಂತ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ೨ನೇ ಆಗಸ್ಟ್, ೧೮೭೬ರಲ್ಲಿ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕೃಷ್ಣ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಿವಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಭಟ್ಲಪೆನ್ನುಮಾರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಹನುಮಂತರಾಯುರು, ಇವರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ವೆಂಕಟರತ್ನಮ್ಮ. ಪ್ರಾಧಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಚಲ್ಲಪಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಚಿಲೀಪಟ್ಟನಂಮ್ಮಿನ ಹಿಂದೂ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದನಂತರ ಇವರು ಹಿಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕಾಗಿ ಕೊಲೊಂಬೊಗೆ ಹೋದರು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನಂತರ ಇವರು ರೈಲ್ವೇ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಉದ್ಯೋಗ, ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಜೀತಗಾರರಾಗಿ ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ದೇಶಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನರನರಗಳಲ್ಲು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಿಯಾಗಿದ್ದ ಇವರು ಲಾಹೋರಿನ ಆಂಗ್ಲೂ-ವೈದಿಕ ಕಲಾಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದರು. ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳಾವರಾಗಿದ್ದರಿವರು  ಅದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪದವೀಕೃತರಾದರು.

## ಉಲ್ಲೇಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ವಿಮೋಚನ ವೇಗ

**ವಿಮೋಚನ ವೇಗ** ಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ವೇಗ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿರುವ ಚಲನಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೆಳೆಗೆ ಬರುವುದು ಭೂಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಶಕ್ತಿ ಸಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವು (ಯಾವುದೇ ತೂಕ) ಭೂಮಿಯೆ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಬಲದಿಂದ ಮೇಲೆ ಹೋಗಲು ವಿಮೋಚನ ವೇಗ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 

ಗೋಳಾಕಾರ ಸಮಾನತೆ ವಸ್ತುದೆ ವಿಮೋಚನ ವೇಗ 

ಗೋಲಾಕಾರದ ಸಮ್ಮಿತೀಯ ವಸ್ತು ವಿಮೋಚನ ವೇಗ ಈ ಸೂತ್ರದ ಮೂಲಕ ನೀಡಬಹುದು:

v_e = \sqrt{\frac{2GM}{r}},

ಇಲ್ಲಿ G ಅಂದ್ರೆ ವಿಶ್ವ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ನಿಯತಾಂಕ (G = 6.67×10−11 m3 kg−1 s−2). M ಅಂದ್ರೆ ದೊಡ್ಡ ವಸ್ತುವಿನ ತೂಕ. r ಅಂದ್ರೆ ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರ.
## ವಿವಿಧ ಆಕಾಶ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಮೋಚನ ವೇಗ 
## ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಲೊರೆಟ್ಟೊ ಚಾಪೆಲ್

ಲೊರೆಟ್ಟೊ ಚಾಪೆಲ್ ಇರುವುದು ಸಂತ ಫೆ, ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ.ಇದು ಒಂದು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಇಗರ್ಜಿಯಾಗಿದ್ದು.  ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದೊ೦ದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಹಾಗೂ ಮದುವೆಗೆ ಚಾಪೆಲ್ ಆಗಿ ಇದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸುರಳಿ ಆಕಾರದ ಮೆಟ್ಟಿಲನ್ನು ("ಅದ್ಭುತ ಮೆಟ್ಟಿಲು") ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ,  ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾದಡಿದವರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು  ಮೂಲ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿದುಬ೦ದಿಲ್ಲ.  ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಸಂತ ಜೋಸೆಫ್‍ರವರು ಮಾಡಿದವರು ಎಂದು ಆ ಚಾಪೆಲಿನ  ಕನ್ಯಾಸ್ತೀಯರು ನ೦ಬುತ್ತಾರೆ.

## ಮೆಟ್ಟಿಲು ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ
1872 ಜೀನ್ ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಲಾಮಿ, ಸಾಂಟಾ ಫೆ ಆರ್ಚ್ ಬಿಷಪ್,  ಲೊರೆಟ್ಟೊ ಕನ್ಯಾಸ್ತೀಯರು ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಅದು  ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಲೈಟ್ ಚಾಪೆಲ್  ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಚಾಪೆಲ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ಚಾಪೆಲ್  ಗೋಪುರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೋಥಿಕ್ ರಿವೈವಲ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಶಿಲ್ಪಿ ಆಂಟೊನಿ ಮೌಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು, ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ಲೇಪಿತ ಗಾಜಿನ ಕಿಟಕಿಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಆದಾರೂ ಈ  ಚಾಪೆಲ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಚಾಪೆಲ್ಲೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ಸಮಯದ ನಂತರ ಕನ್ಯಾಸ್ತೀಯರಿಗೆ ಗಾಯಕರ ಮೇಲಂತಸ್ತಿಗೆ( choir loft) ಹೋಗಲು ಮೆಟ್ಟಿಲಿಣ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಯಾರು ಬಡಗಿಯು ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ,ಆದರಿ೦ದ ಕನ್ಯಾಸ್ತೀಯರು ಸಂತ ಜೋಸೆಫ್ರವರ ಬಳಿ ೧೦ ದಿನದ ನೋವೆನಾ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರ೦ಭಿಸಿದರು.ನೋವೆನಾದ ಕೊನೆಯ ದಿನ ಅಪರಿಚಿತ  ವ್ಯಕ್ತಿ ಬ೦ದು ತಾನು ಮೆಟ್ಟಿಲನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ  ಆದರೆ ತನಗೆ ಗೌಪ್ಯತೆಯಿ೦ದ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ ತಾನೆ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ೩ ತಿ೦ಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.
ಮೆಟ್ಟಿಲು ಕೆಲಸ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮುಗಿಯಿತು ಎಂದು ಬಡಗಿ ಗುರುತನ್ನು ಹೇಳದೆ ಸ೦ಬಳ ಕೂಡ ಪಡೆಯದೆ ಹೋದರು .ಅನೇಕ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು, ಮೆಟ್ಟಿಲು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ, ಇದು ಒಂದು ಪವಾಡದ ಸಂಭವ ಎಂದು, ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ವತಃ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಎ೦ಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಪ್ರತೀ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಈ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಅದೇ ವಯಸ್ಸು 33 ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಒ೦ದೇ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಂಟು ಅಥವಾ ಉಗುರುಗಳು ಇಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಚದರ ಮರದ ಗೂಟಗಳ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದು ಎರಡು ಸಂಪೂರ್ಣ 360 ಡಿಗ್ರಿ ತಿರುಗುತ್ತದೆ  20 'ಎತ್ತರದ ನಿಂತಿದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸೆಂಟರ್ ಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದೋ೦ದು ಬಡಗಿಯ ಕೆಲಸದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸ೦ಗತಿಯಾಗಿದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಬಿರಿಯಾನಿ

thumb|ಹೈದರಾಬಾದಿ ದಮ್ ಚಿಕನ್ ಬಿರಿಯಾನಿ

**ಬಿರಿಯಾನಿ** ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಒಂದು ಮಿಶ್ರ ಅಕ್ಕಿ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಮಾಂಸ ಅಥವಾ ತರಕಾರಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿರಿಯಾನಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧ- ೧.ಚಿಕನ್ (ಕೋಳಿ) ಬಿರಿಯಾನಿ, ೨.ಮಟನ್ (ಆಡು-ಕುರಿ,ಮಾಂಸ) ಬಿರಿಯಾನಿ, ೩.ಬೀಫ್ (ಹಸುಮಾಂಸ) ಬಿರಿಯಾನಿ. ಆದರೆ ಬಿರಿಯಾನಿಯನ್ನು ಹತ್ತಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. 

## ಮೂಲ
ಮೊಗಲರು ಬಿರಿಯಾನಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕರೆಂದು ಚರಿತ್ರೆಯ ಮೂಲಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಬಿರಿಯಾನಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 'ಬಿರಿಯಾನಿ' ಎಂಬ ಪದವು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪದವಾದ ಬಿರಿಯನ್ ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿಯು ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ತೆಲಂಗಾಣ, ತಮಿಳು ನಾಡು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಬಿರಿಯಾನಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಿರಿಯಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ವಿಧಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಬಿರಿಯಾನಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಮಲಬಾರಿ ಬಿರಿಯಾನಿ ಕೆರಳದ ಕರಾವಳೆಯಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸಂಬರ್ಕದಿಂದ ಬೆಳದುಬಂದ ರೀತಿ. ಸಿಂಧಿ ಬಿರಿಯಾನಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಂಧ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಾನು
೧ ಕೆ.ಜಿ ಬಿರಿಯಾನಿ ಅಕ್ಕಿ, ೧ಕೆ.ಜಿ ಮಾಂಸ, ೫ ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಎಣ್ಣೆ, ೩ ಟೀ ಸ್ಪೂನ್ ತುಪ್ಪ, ಎರಡು ದಪ್ಪನಾದ ಈರುಳ್ಳಿ, ಎರಡು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಣ್ಣಾದ ಟೋಮೊಟೊ, ಗಸಗಸೆ, ಚಕ್ಕೆ, ಲವಂಗ, ಮರಾಠಿ ಮೊಗ್ಗು, ದಾಲ್ಚಿನ್ನಿ ಎಲೆ, ಹಸಿಶುಂಠಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಪೇಸ್ಟ್ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು ಉಪ್ಪು, ತುಸು ಅರಿಸಿಣ, ೧ ಕಟ್ಟು ಕೊತ್ತಂಬರಿಸೊಪ್ಪು, ಅರ್ಧ ಹೋಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲಿತ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಅರ್ಧ ಕಟ್ಟು ಪುದೀನಾ ಸೊಪ್ಪು, ೫ ಹಸಿಮೆಣಸು, ೧ ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಮೆಣಸಿನ ಪುಡಿ, ಎರಡು ಟೀ ಸ್ಪೂನ್ ಧನಿಯ ಪುಡಿ, ೧ ಟೀ ಸ್ಪೂನ್ ಅಚ್ಚಕಾರದ ಪುಡಿ, ೧ ನಿಂಬೇ ಹಣ್ಣು, ಅಳತೆಗೆ ತಕ್ಕನೀರು ಮುಂತಾದುವು. 

## ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ
ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ತೊಳೆದು ನೀರನ್ನು ಬಸಿದು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ೧ಕೆ.ಜಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ಶುದ್ದಿಕರಿಸಿಕೊಂಡು ತೊಳೆದು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಎರಡು ದಪ್ಪನಾದ ಈರುಳ್ಳಿಯನ್ನು, ಎರಡು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಣ್ಣಾದ ಟೋಮೊಟೊವನ್ನು ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಗಸಗಸೆ, ಚಕ್ಕೆ, ಲವಂಗ, ೫ ಹಸಿಮೆಣಸು,೧ ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಮೆಣಸು, ಎರಡು ಟೀ ಸ್ಪೂನ್ ಧನಿಯ, ೧೦ ಒಣಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಅರ್ಧ ಹೋಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲಿತ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಬಾಣಲೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಲ್ಪ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿ ಕೆಂಪಗೆ ಹುರಿದು ಪುಡಿ ಮಾಡಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಂತರ ೫ ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಎಣ್ಣೆ, ೩ ಟೀ ಸ್ಪೂನ್ ತುಪ್ಪ, ಎರಡು ದಪ್ಪನಾದ ಈರುಳ್ಳಿ, ಎರಡು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಣ್ಣಾದ ಟೋಮೊಟೊವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಾಡಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಮಾಂಸವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹದವಾಗಿ ಹುರಿದು ರುಬ್ಬಿಕೊಂಡ ಮಸಾಲೆಯನ್ನು, ಹಸಿಶುಂಠಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಪೇಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿ ಬಾಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಳತೆಗೆ ತಕ್ಕ ನೀದನ್ನು ಹಾಕಿ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಮಸಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಮಾಡಿ ಮಧ್ಯಮ ಉರಿಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿ, ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ ಬಿರಿಯಾನಿ ಬೆಂದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧ ಕಟ್ಟು ಪುದೀನಾ ಸೊಪ್ಪು,೧ ಕಟ್ಟು ಕೊತ್ತಂಬರಿಸೊಪ್ಪುನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಿಶ್ರಮಾಡಿ, ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂಬೆ ಹಣ್ಣನ್ನು ಹಿಂಡಿ ಬಿರಿಯಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಪಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟು ಅದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೊಂಗಿದಾಗ ಸೇವಿಸಬೇಕು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮೊಸರು ಬಜ್ಜಿ, ಮಾಂಸದ ಸಾರನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ವರ್ಗ:ಆಹಾರ
ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಸಾಸ್

[thumb|250px|ನಾಲ್ಕು ಸಾಸ್‍ಗಳು ಜೊತೆಗೂಡಿರುವ [ಸಮೋಸಾಗಳು]]

ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ, **ಸಾಸ್** ಇತರ ಆಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಬಡಿಸಲಾಗುವ ಅಥವಾ ಇತರ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ದ್ರವ್ಯ, ಕೆನೆಯುಳ್ಳ, ಅಥವಾ ಅರೆಘನ ಆಹಾರ. ಸಾಸ್‍ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಹಾಗೇ ಸೇವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಮತ್ತೊಂದು ಖಾದ್ಯಕ್ಕೆ ಕಂಪು, ತೇವಾಂಶ, ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಾಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. *ಸಾಸ್* ಲ್ಯಾಟಿನ್‍ನ *ಸಾಲ್ಸಾ*ದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು ಫ಼್ರೆಂಚ್ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರರ್ಥ *ಉಪ್ಪಿರುವಂಥದ್ದು* ಎಂದು.

ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಸ್ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ದ್ರವ, ಕ್ರೀಮ್, ಅಥವಾ ಅರ್ಧ ಘನ ಆಹಾರ. ಸಾಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಇಲ್ಲ; ಅವರು ಮತ್ತೊಂದು ಭಕ್ಷ್ಯ ಪರಿಮಳವನ್ನು, ತೇವಾಂಶ, ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಮನವಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ. ಸಾಸ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸಾಲ್ಸಾ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪದ, ಉಪ್ಪು ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಹಳೆಯ ಸಾಸ್, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರು ಬಳಸುವ ಮೀನು ಸಾಸ್ ಹೊಂದಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಆಹಾರ
ನಿಕೊಲಾಸ್ ವಿಂಟನ್

ಸರ್ ನಿಕೊಲಸ್ ಜೋರ್ಜ್ ವಿಂಟನ್ ಎಮ್.ಬಿ.ಇ (ಹುಟ್ಟು ನಿಕೊಲಸ್ ಜೋರ್ಜ್ ವರ್ಥೆಮ್; ೧೯ ಮೇ ೧೯೦೯ - ೧ ಜುಲೈ ೨೦೧೫) ರವರು ಆಂಗ್ಲ ದಾನಿ. ಇವರು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ೬೬೯ ಯಹೂದಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಜ಼ೆಛ್ಸ್ಲೋವಾಕಿಯದಿಂದ ಕಾಪಾಡಿದರು. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಜ಼ೆಛ್ ಕಿಂಡರ್ ಟ್ರಾನ್ಸಪೋರ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇವರು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಮನೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ನಿಗೆ ತೆರಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ವಿಂಟನ್ ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಅಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ದೊರಕಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಪೋಷಕರ ವಿವರಣೆಯಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಈ ಸಂಗತಿ ಅವರ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಇದಾದ ನಂತರ ಇವರಿಗೆ ಆಂಗ್ಲ ಶಿಂಡ್ಲರ್ ಎಂಬ ಬಿರುದು ದೊರೆಯಿತು.

## ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ 
## ಉಲ್ಲೇಖನ
ಬಟರ್ಸ್ಕಾಚ್

[thumb|ಬಟರ್‍ಸ್ಕಾಚ್‍ನ [ಸಂಡೆ]]
**ಬಟರ್‍ಸ್ಕಾಚ್** ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮೂಲ ಪದಾರ್ಥಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕನ್ಫೆಕ್ಷನರಿ; ಜೊತೆಗೆ ಕಾರ್ನ್ ಸಿರಪ್, ಕೆನೆ, ವನಿಲಾ, ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನಂತಹ ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳೂ ಕೆಲವು ಪಾಕವಿಧಾನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದು. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದೆ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳು ಸಕ್ಕರೆಯ ಬದಲು ಅಥವಾ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಕಂಬಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದವು. ಬಟರ್‍ಸ್ಕಾಚ್ ಟಾಫಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬಟರ್‍ಸ್ಕಾಚ್‍ಗಾಗಿ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಸಾಫ಼್ಟ್ ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕುದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಟಾಫಿಯಂತೆ ಹಾರ್ಡ್ ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಹಂತಕ್ಕಲ್ಲ.

ವರ್ಗ:ಆಹಾರ
ಅಜಮೋದ

**ಅಜಮೋದ** (ಪಾರ್ಸ್ಲಿ) (***ಪೆಟ್ರೊಸೆಲೀನಮ್ ಕ್ರಿಸ್ಪಮ್***) ಕೇಂದ್ರ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ (ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿ, ಅಲ್ಜೀರಿಯಾ, ಮತ್ತು ಟುನಿಷಿಯಾ) ಸ್ಥಳೀಯವಾದ, ಯೂರೋಪ್‍ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆಡೆ ದೇಶೀಕರಿಸಲಾದ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಮೂಲಿಕೆ, ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥ, ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಡುವ, ಏಪಿಯೆಸಿಯಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ *ಪೆಟ್ರೊಸೆಲೀನಮ್*‍ನ ಒಂದು ಪ್ರಜಾತಿ. ಅದು ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕಡೆ, ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅದು ಅನೇಕ ೧-೩ ಸೆ.ಮಿ. ಪರ್ಣಕಗಳಿರುವ ೧೦-೨೫ ಸೆ.ಮಿ. ಉದ್ದದ ತ್ರಿಜೋಡಿಪರ್ಣ ಎಲೆಗಳ ರೋಸೆಟ್ ಆಗಿ, ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ದಾಸ್ತಾನಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಒಂದು ತಾಯಿಬೇರಾಗಿ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಜಮೋದವನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಐರೋಪ್ಯ, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ತರಕಾರಿಗಳು
ಪವಿತ್ರ ಭಾಷೆ

ಪವಿತ್ರ ಭಾಷೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾಷೆ. ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ವರ್ಗದವರು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.
## ಪರಿಕಲ್ಪನೆ
ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದರೆ, ಆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆ ಧರ್ಮದವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ಜನತೆಗೆ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅನುವಾದಗಳಿಂದ ಆ ಭಾಷೆಯ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆಯೆಂದು ಅವರ ನಂಬಿಕೆ. ಆ ಅನುವಾದಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಸಹ ಕಷ್ಟ.

ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಪ್ರದೀಪ್ ಕೆಂಜಿಗೆ

**ಪ್ರದೀಪ್ ಕೆಂಜಿಗೆ** ಕನ್ನಡದ ಬರಹಗಾರರು. ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ವಿಸ್ಮಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಲೇಖಕ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಬರೆದ/ಅನುವಾದಿಸಿದ *ಮಿಲೆನಿಯಮ್ ಸರಣಿ* ಮತ್ತು *ಪ್ಯಾಪಿಲಾನ್ ಸರಣಿ* ಪುಸ್ತಕಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. 

ಸ್ವತಃ ಕಾಫಿ ಕೃಷಿಕರಾದ ಡಾ. ಪ್ರದೀಪ್ ಕೆಂಜಿಗೆ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲೂಕಿನ 'ಕೆಂಜಿಗೆ' ಇವರ ಊರು. ಇವರು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕರಿಯರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಟಸ್ಕ್ಗೀಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಭ್ಯಸಿಸಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಹೊಂದಿದವರು. ಅರಿಜೋನಾದ ಮರಳುಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರೊಡನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅನುಭವ ಪ್ರದೀಪ್ ಅವರಿಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಮಿ ನಾಶಕಗಳ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಿ ಎಚ್ ಡಿ ದೊರಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಫಿ ಸಣ್ಣ ಬೆಳೆಗಾರರ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿರುವ ಪ್ರದೀಪ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಫಿಡೇ ಗುಂಪಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ ಮುಖ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ,  

## ಕೃತಿಗಳು
* ಪ್ಯಾಪಿಲಾನ್‌–೧ (ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು) (ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ ಸಹಲೇಖಕ)
* ಪ್ಯಾಪಿಲಾನ್‌–೨ (ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು) (ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ ಸಹಲೇಖಕ)
* ಪ್ಯಾಪಿಯೋನ್–೩ (೨೦೧೪, ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು)
* ವಿಸ್ಮಯ ೧, ೨, ೩  (ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು) (ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ ಸಹಲೇಖಕ)
* ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ (ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು)
* ಅದ್ಭುತಯಾನ,  ೧೯೯೫
* ಹೆಬ್ಬಾವಿನೊಡನೆ ಹೋರಾಟ (೨೦೧೨, ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು)

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಗೌರವಗಳು
* 'ವಿಸ್ಮಯ' ಮಾಲಿಕೆಗಾಗಿ ಪೂಚಂತೇ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

## ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
* ತೇಜಸ್ವಿ ವಿಸ್ಮಯ 
* ನಾಳೆಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಿಸುವ ಕಿಚ್ಚು ನಮ್ಮದಾಗಲಿ - ಪ್ಯಾಪಿಯೋನ್ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ, ವಿಜಯವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆ
* ತೇಜಸ್ವಿ ನೆನಪಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಪಿಲಾನ್ ಸರಣಿ ಕೃತಿ ಬಿಡುಗಡೆ -ಪ್ಯಾಪಿಯೋನ್ ಪುಸ್ತಕ ಸಮಾರಂಭದ ಬಗ್ಗೆ- ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕನ್ನಡ
* ಹಕ್ಕಿಪುಕ್ಕ.ಕಾಂ

## ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
*ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ಕಬಾಬ್

thumb
**ಕಬಾಬ್** ಬಾಡುಕೋಲು ಅಥವಾ ಸುಡುಸಲಾಕಿಯ ಮೇಲೆ ಸುಟ್ಟು ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸ, ಮೀನು, ಅಥವಾ ತರಕಾರಿಗಳ ಚೂರುಗಳ ಒಂದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಪೂರ್ವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಖಾದ್ಯ. ಇದು ಪೂರ್ವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್, (ಹೋಮರ್‍ನಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮೂಲದ್ದು, ಮತ್ತು ನಂತರ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹರಡುವ ಮುಂಚೆ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ಮೊಂಗೋಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನಲ್ಲಿ, ಕಬಾಬ್ ಶಬ್ದವು ಬಾಡುಕೋಲಿನ ಮೇಲೆ ಬೇಯಿಸಿದ ಶಿಶ್ ಕಬಾಬ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರೆ, ಯೂರೋಪ್‍ನಲ್ಲಿ ಅದು ಡಾನರ್ ಕಬಾಬ್ ಅಂದರೆ ಪಿಟಾದಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾದ ಹೋಳುಮಾಡಿದ ಮಾಂಸವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
## ಪಾಕವಿಧಾನ
ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು 

500 ಗ್ರಾಂ. ಕೋಳಿಮಾಂಸ
ಅರ್ಧ ಕಪ್ ಮೊಸರು
1 ಸ್ಪೂನ್ ಮೆಣಸಿನ ಪುಡಿ, ಶುಂಠಿ ಪುಡಿ, ನಿಂಬೆ ರಸ, ಜೀರಿಗೆ, ಗರಂ ಮಸಾಲ, ಎಣ್ಣೆ
2 ಸ್ಪೂನ್ ಬೆಣ್ಣೆ

ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ:
ಮಾಂಸವನ್ನು ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ. ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ಈ ಮಾಂಸವನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಣಸಿನ ಪುಡಿ, ನಿಂಬೆ ರಸ, ಉಪ್ಪನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ 

ಮಾಂಸದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಇಡಬೇಕು. ಮತ್ತೊಂದು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಸರು, ಶುಂಠಿ ಪೇಸ್ಟ್, ಲಿಂಬೆ ರಸ, ಗರಂ ಮಸಾಲ, ಜೀರಿಗೆ, ಮೆಣಸಿನ ಪೇಸ್ಟ್ ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸೇರಿಸಿ 

ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ. ಮಾಂಸವು ಮಸಾಲೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಫೋರ್ಕ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮಾಂಸದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ತೂತುಗಳನ್ನು 

ಮಾಡಿ. ಈ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ರಾತ್ರಿ ಪೂರ್ತಿ ಶೀತಲೀಕರಿಸಿ. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಒಲೆಯಲ್ಲಿ 10 ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ ಬೇಯಿಸಿ. ಇದಾದ ನಂತರ ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಸವರಿ, ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಕರಿಯಿರಿ. ಈಗ ಚಿಕನ್ ಕಬಾಬ್ ಸಿದ್ಧ.

ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಅಜವಾನ

s)]]
**ಅಜವಾನ**, **ಓಮು**, ***ಟ್ರ್ಯಾಕಿಸ್ಪರ್ಮಮ್ ಎಮೈ***, ಏಪಿಯೇಸಿಯಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲಿಕೆ. ಅದು ಪೂರ್ವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‍ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಈಜಿಪ್ಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ನಿಕಟಪೂರ್ವದಿಂದ ಭಾರತದ ವರೆಗೆ ಹರಡಿತು. 
## ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಏಪಿಯೇಸಿಯೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಸ್ಪರ್ಮಮ್ ಎಮೈ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಜವಾನ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಅಜಿವಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಉಪಯೋಗಗಳು
ಇದೊಂದು ಸುಗಂಧ ಸಸ್ಯ.ಇದರ ಬೀಜಗಳು ಸುವಾಸನಾಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು,ಭಾರತೀಯ ಅದರಲ್ಲೂ ಗುಜರಾತ್ ಅಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ.
ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ಕೋಡುಗಳು (ಹಲವುವೇಳೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬೀಜಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎರಡನ್ನೂ ಮಾನವರು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇದು ಜಠರವಾಯು ನಿರೋಧಕವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

## ಬೇಸಾಯ
ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದು,ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ೫೫ ಶೇಕಡಾ ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯವೊಂದರಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Ajwain from The Encyclopedia of Spices
* Ajwain page from Gernot Katzer's Spice Pages
* 

ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು
ಯೇಸು ಸಭೆ

ಯೇಸು ಸಭೆ [English : Society of Jesus, Latin : Societas Iesu , S. J] ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಕಥೋಲಿಕ ಕ್ರೈಸ್ಥ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ಸಭೆಯಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಜೆಸ್ವಿಟರರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಯೇಸು ಸಭೆಯು ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೆ ೧೧೨ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇವರು ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜು, ಸಂಶೋದನೆ, ಸಮಾಜಾಭಿವ್ರುದ್ದಿ, ಧ್ಯಾನ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಯೇಸು ಸಭೆಯನ್ನು ಸಂತ ಇಗ್ನಾಸಿ ಅವರು ೧೫೪೦ ರಲ್ಲಿ ಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.ಇವರು ಫ಼್ರೆಂಚ್ ದೇಶದ ಎದುರು ಯುದ್ದ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕಾಲಿಗ ಅತಿಯಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಅವರು ಚೇತರಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಸಂತರ ಹಾಗು ದೇವರ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು.ಮೊದಮೊದಲು ಹಿಡಿಸದಿದ್ದರು ನಂತರ, ಓದಿನಿಂದ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ದೇವರಲ್ಲಿ ಕಾಣಲು ಹಾಗು ದೇವರನ್ನು ಪರರಲ್ಲಿ ಕಾಣಲು ಸಿದ್ದರಾದರು. ಇಗ್ನಾಸಿಯವರು ಮನ್ರೀಸಾ ಎಂಬ ಒಂದು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ನಂತರ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂದು  "ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಯೇಸು ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಒಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಹಾಗು ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವಾದ ಸ್ವತ್ತಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ದೇವರೆಡೆಗ ಈ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಮೂಲಕ ಸೆಳೆಯುವುದು ಇಗ್ನಾಸಿಯವರ ಒಂದು ದೊಡ್ದ ಆಸಕ್ತಿಯಗಿತ್ತು.

ಸುಮಾರು ೧೬೭೪೦ ಜೆಸ್ವಿಟರು ೧೧೨ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ೧೧೯೮೬ ಜನ ಗುರುಗಳು, ೨೭೭೩೩ ಸ್ಕೊಲಾಸ್ತಿಕ್ಸ್ [ಗುರು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿರುವವರು], ೧೨೬೮ ಬ್ರದರ್ಸ್ಗಳು ಹಾಗು ೭೫೩ ನೋವಿಸಸ್ ಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಯುರೋಪ್ ಹಾಗು ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ವಿಟರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗು ಆಫ಼್ರಿಖಾ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಏರುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ವಿಟರ ಕಾರ್ಯಗಳು ಬಹಳ ಪ್ರಗತಿ ಗೊಂಡಿದ್ದು ಜನ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರಗೊಂಡಿದೆ. ಬಡವರ ಹಾಗು ದಲಿತರ ಏಳಿಗೆ ಇವರ ಮೂಲ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದು ಸದಾ ಅವರ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಜೆಸ್ವಿತ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಯೇಸು ಸಭೆಯನ್ನು ಪೋಪ್ ಪೌಲ್ ||| ರವರು "ರೆಜಿಮಿನಿ ಮಿಲಿತಾಂತಿಸ್ ಎಕ್ಲೇಸಿಯೆ" ಎಂಬ ಶಾಸನದ ಮೂಲಕ ಕರ್ಯರೂಪಗೊಳಿಸಿದರು.

ಉಲ್ಲೆಖ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ
ನಿಯಮ(ಯೋಗ)

thumb|योगशास्त्रस्य प्रणयिता पतञ्जलिः
शौच - सन्तोष - तपः – स्वाध्याय ईश्चरप्रणिधानानि नियमाः||
ಶೌಚ, ಸಂತೋಷ, ತಪಸ್ಸು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರಪ್ರಣಿಧಾನಗಳು ಐದು ನಿಯಮಗಳು. ಶೌಚ ಎರಡು ಬಗೆ -ಬಾಹ್ಯಶೌಚ ಮತ್ತು ಆಭ್ಯಂತರ ಶೌಚ. ಗೋಮೂತ್ರ ಗೋಮಯಾದಿಗಳ ಪ್ರಾಶನದಿಂದ, ಮೃತ್ತಿಕಾದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾರ್ಜನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಸ್ನಾನಾದಿಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗುವುದು ಬಾಹ್ಯ ಶೌಚ. ಮೈತ್ರಿ, ಕರುಣೆ ಮುಂತಾದ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಆಭ್ಯಂತರ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಖದಲ್ಲಾಗಲೀ, ದುಃಖದಲ್ಲಾಗಲೀ ಸದಾ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಸಂತೋಷ. ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸುಖ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.ಭಗವಂತನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ, ಜಪ, ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ಕೃಚ್ಛ್ರ-ಚಾಂದ್ರಾಯಣಾದಿ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟದೇವತೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವೇ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದ ಫಲ. ಅಂತರ್ಬಹಿರಿಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಫಲಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದೇ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಶರಣಾಗಿರುವುದೇ ಈಶ್ವರಪ್ರಣಿಧಾನ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
: **अनुरक्तिः परे तत्त्वे सततं नियमः स्मृतः।** त्रिशिखाब्राह्मणोपनिषत् २९)
ಪರಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿರುವುದೇ ನಿಯಮವೆಂದು ತ್ರಿಶಿಖಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
* Yoga system of Patanjali (including commentaries *Yoga-bhāshya* by Vyasa and, *Tattva-vāicāradī* by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com
* The Yoga Aphorisms of Patañjali (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com
* Patanjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment
* The Yoga Sutras of Patanjali, translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com
* , an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg
* Yoga sutra  and related yoga texts, at sanskritdocuments.org
* Audio lectures on Yoga Sutras, by Swami Harshananda, at archive.org
* Complete Lectures on Yoga Shastra of Patanjali Maharishi with Vyasa Bhashya at ShastraNethralaya 

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಯೋಗ
ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು

=ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು= 
                  " ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು" ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು  'ರಷ್ಯಾ' ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ
ಎರವಲಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.  '1976' ರಲ್ಲಿ 
ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರುವ ಮೂಲಕ  
ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ "4A" ಎಂಬ ಭಾಗ ಮತ್ತು "51ಎ" 
ಎಂಬ ಪರಿಚ್ಛೇದದಡಿಯಲ್ಲಿ 10 ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು
ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು
11 ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.  
ಅವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

*ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು, ಅದರ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು. ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು. 
* ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಕೊಟ್ಟ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸುವುದು.
*ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಅಖಂಡತೆ ಮತ್ತು ಏಕತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಕಾಪಾಡುವುದು.
* ದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದೇಶಸೇವೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಿರುವುದು.
* ವಿವಿಧ ಮತ-ಪಂಥ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಹೋದರತ್ವ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ ಇರುವುದು; ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅಗೌರವ ತೋರುವ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು.
* ನಮ್ಮ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಾಪಾಡುವುದು.
*ದೇಶದ ಕಾಡು, ವನ್ಯ ಜೀವಿಗಳು, ನದಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪರಿಸರವನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವುದು.
*ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು; ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
*ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು; ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತೊರೆಯುವುದು.
*ಎಲ್ಲಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ದೇಶದ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುವುದು.

* ಎಲ್ಲಾ  ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರು/ಪಾಲಕರು/ಪೋಷಕರು 
6 ರಿಂದ14 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಅವ೩ಕಾಶ 
ನೀಡತಕ್ಕದ್ದು. 

                           ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ನ್ಯಾಯರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕರ್ತವ್ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದರೆ 
ಅವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಕೇಳುವಂತೆ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ 
ಪೌರನ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. 
                           ******

ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು‎ ಲೇಖನದ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಲು ಕೋರಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಈ ವಿಷಯ ತುಂಬಲಾಗಿದೆ.

*ಇದನ್ನು ನೋಡಿ: ಭಾರತೀಯ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು‎

ವರ್ಗ: ಕಾನೂನು
ಜ಼ುಕೀನಿ

**ಜ಼ುಕೀನಿ** ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೀಟರ್ ಮುಟ್ಟಬಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆ ಗಾತ್ರದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದಾಗ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಲಾದ ಒಂದು ಬೇಸಿಗೆ ಸ್ಕ್ವಾಷ್. ಇತರ ಕೆಲವು ಸ್ಕ್ವಾಷ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಇದು *ಕ್ಯೂಕರ್ಬಿಟಾ ಪೀಪೊ* ಪ್ರಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಜ಼ುಕೀನಿ ಗಾಢ ಅಥವಾ ತಿಳಿ ಹಸಿರು ಇರಬಹುದು.

## ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಯೋಗಗಳು 
### ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜ಼ುಕೀನಿಯ ಉಪಯೋಗ 
* ನೋಡಲು ಸೌತೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಜ಼ುಕೀನಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ (ಅದರ ತೂಕದ ಶೇಕಡ 94) ಇದು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಇದು ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ಆರೈಕೆಗೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಉರಿಯೂತದ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಂ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಲಿವ್ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಸ್ಪೈರಲ್ ನೂಡಲ್ಸ್ ಆಕಾರದ ಜ಼ುಕೀನಿ ಸಂಜೆ ಸ್ನಾಕ್ಸ್’ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ.
* ಫ್ರೈ ಮಾಡಿದ ತರಕಾರಿ ಅಥವಾ ಸಲಾಡ್ ಅಥವಾ ಗ್ರಿಲ್ ಫಿಶ್ ಅಥವಾ ಚಿಕನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸೈಡ್ ಡಿಶ್‌ ಆಗಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ ಸೇವಿಸಬಹುದು. ಜ಼ುಕೀನಿಯನ್ನು ಸ್ಮೂದಿಯಾಗಿ ತಯಾರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಉಪಾಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸೇವಿಬಹುದು. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಕೆನೆರಹಿತ ಕಾಟೇಜ್ ಚೀಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಬಿಸಿಲಿನ ಒಣಗಿದ ಟೊಮೆಟೊಗಳೊಂದಿಗೆ ಜ಼ುಕೀನಿಯನ್ನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸೇವಿಸಬಹುದು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ತರಕಾರಿಗಳು
ಪ್ಲಮ್

thumb
**ಪ್ಲಮ್** *ಪ್ರೂನಸ್* ಜಾತಿಯ ಉಪಜಾತಿ *ಪ್ರೂನಸ್*‍ನ ಒಂದು ಹಣ್ಣು. ಈ ಉಪಜಾತಿಯು ಇತರ ಉಪಜಾತಿಗಳಿಂದ (ಪೀಚ್‍ಗಳು, ಚೆರಿಗಳು, ಬರ್ಡ್ ಚೆರಿಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ) ಕುಡಿಗಳು ಒಂದು ಅಂತ್ಯ ಮೊಗ್ಗು ಹಾಗೂ ಏಕಾಂಗಿ ಪಾರ್ಶ್ವ ಮೊಗ್ಗುಗಳನ್ನು (ಗೊಂಚಲುಗೊಂಚಲಾಗಿರದೆ) ಹೊಂದಿ, ಹೂವುಗಳು ಗಿಡ್ಡನೆಯ ಕಾಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದರಿಂದ ಐದರ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದು, ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹಾದು ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವ ಒಂದು ತೋಡು ಹಾಗೂ ನಯವಾದ ಗೊರಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಪಕ್ವ ಪ್ಲಮ್ ಹಣ್ಣು ಅದಕ್ಕೆ ಮಾಸಲು ಬೂದು ಹಸಿರು ರೂಪವನ್ನು ಕೊಡುವ ಬೂದು-ಬಿಳಿ ಲೇಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಪ್ಲಮ್ ಹಣ್ಣು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಗುಣಗಳಿಂದಲೇ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಆದರೆ ದುಬಾರಿ. ಈ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ವಿವರ ಕೆಳಗಿದೆ.

## ಪ್ಲಮ್‌ ಹಣ್ಣಿನ ಸೇವನೆಯ ಉಪಯೋಗಗಳು
*ಪ್ಲಮ್‌ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಆ್ಯಂಟಿಯಾಕ್ಸಿಡಂಟ್ ಅಂಶಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ.
*ಪ್ಲಮ್ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನಾರಿನಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಸರಾಗವಾಗುತ್ತದೆ.
*ಮಲಬದ್ಧತೆ ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಇದು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ.
*ಜೀವಕೋಶಗಳು ಆರೋಗ್ಯಯುತವಾಗಿರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
*ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
*ದೇಹವು ಕಬ್ಬಿಣಂಶವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
*ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.
*ಲ್ಯೂಟೀನ್‌, ಝಿಕ್ಸಾಂತಿನ್ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ನರಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗಬಲ್ಲದು.
*ಪ್ಲಮ್‌ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿನ ನಿಯಾಸಿನ್, ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ6, ಪ್ಯಾಂಟೊಥೆನಿಕ್, ಆ್ಯಸಿಡ್ ಅಂಶಗಳು ಮರೆಗುಳಿತನ (ಅಲ್ಜಮೈರ್) ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು.
*ಮುಪ್ಪಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.
*ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾತ್ರದ ಪ್ಲಮ್ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ 113 ಮಿ.ಗ್ರಾಂ ಪೊಟಾಷಿಯಂ ಅಂಶವಿದ್ದು, ಅದು ರಕ್ತದ ಏರೊತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.
*ಪ್ಲಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೆಂಪು ನೀಲಿ ಪಿಗ್ಮೆಂಟ್‌ಗಳು– ಆ್ಯಂಥೊಸಿಯಾನಿನ್‌ಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಕಾರಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ದೂರವಿರಿಸುತ್ತದೆ.
## ಸಾರ ಸತ್ವ
## ಪ್ಲಮ್‌ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ
*ಪ್ಲಮ್ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಥೈವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟರೆ, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ.
*ಪ್ಲಮ್‌ ಹಣ್ಣಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ಮೇಣದಂಥ ಹೊದಿಕೆ ಇರುವುದು ಇದರ ತಾಜಾತನ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಕಾರಣ. ಪ್ಲಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40 ಪ್ರಬೇಧಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಬೇಧಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಯುರೋಪಿನ್ ಪ್ಲಮ್ (ಪ್ರೂನಸ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ) ಜಪಾನಿಸ್ ಪ್ಲಮ್ (ಪ್ರೂನಸ್ ಸ್ಯಾಲಿಸಿನ ಅಂಡ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್)  ಇವುಗಳ ಹೆಸರು. ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಬೇಧಗಳು ಯುರೋಪ್, ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಜಾಮ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲಮ್‌ ಹಣ್ಣನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ಲಮ್ ವೈನ್ ತಯಾರಿಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಮ್ ಜರ್ಕಮ್ ಎಂಬ ಮದ್ಯವೂ ಇದೆ. ಪ್ಲಮ್ ಹಣ್ಣನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ಮಾರುವ ಪರಿಪಾಠವೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಳದಿ, ಬಿಳಿ, ಹಸಿರು ಹಾಗೂ ಗಾಢ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಮ್‌ ಇರುತ್ತದೆ.
*[ಪ್ಲಮ್‌ ಮರವನ್ನು ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
## ಪ್ಲಮ್ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು 2015
***ದಶ ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ಗಳಲ್ಲಿ**

## ನೋಡಿ
ಸೇಬು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಹಾರ
ಒರೆಗನೊ

thumb
**ಒರೆಗನೊ** (ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮ ***ಒರಿಗ್ಯಾನಮ್ ವಲ್ಗೇರ್***) ಪುದೀನ ಕುಟುಂಬದ (ಲೇಮಿಯೇಸಿಯಿ) ಒಂದು ಜಾತಿಯಾದ *ಅರಿಗನಮ್*‍ನ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜಾತಿ. ಇದು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ನೈಋತ್ಯ ಯೂರೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. ಒರೆಗನೊ ೨೦ರಿಂದ ೮೦ ಸೆ.ಮಿ. ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುವ ಮತ್ತು ೧-೪ ಸೆ.ಮಿ. ಉದ್ದನೆಯ ಅಭಿಮುಖ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲಿಕೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆ

**ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆ** *(Plectranthus amboinicus)* ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ **ಪಾಷಾಣ ಭೇಧಿ, ಕರ್ಪೂರವಳ್ಳಿ**, **ಸಾಂಬಾರು ಬಳ್ಳಿ** ಎಂಬ  ಹೆಸರು ಕೂಡ ಇದೆ. ಇದರ ಮೂಲ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ. ಈ ಸಸ್ಯವು *ಲ್ಯಾಮಿನೋಸಿ* ಎಂಬ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, *ಕೋಲಿಯಸ್ ಆರೋಮಾಟಿಕಸ್* ಎಂಬ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಮ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ವು. ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೂ, ಮನೆಮದ್ದಿಗೂ, ಅಹಾರದಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆಯು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತರಿಂದ ತೊಂಬತ್ತು ಸೆ.ಮೀ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲದು, ಇದರ ಎಲೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು ಕಡು ಸುವಾಸನೆ ಹೊಂದಿವೆ, ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆಯ ರಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ.

## ಬಳಕೆ 
ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪುದೀನಾದ ಬದಲಿಗೆ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಖಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ  ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಜ್ವರ,ಶೀತ,ಕೆಮ್ಮುಗಳಿಗೆ ಮನೆಮದ್ದಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಯ ಅಥವಾ ಚೇಳು ಕಡಿತವಾದಾಗ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಇದರ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಜಜ್ಜಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆಯ ಚಟ್ನಿ, ತಂಬುಳಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಮನೆ ಮದ್ದುಗಳು
*ದೊಡ್ಡ ಪತ್ರೆಯ ತಂಬುಳಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಪಿತ್ತದಿಂದ ಬರುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.
*ದೊಡ್ಡ ಪತ್ರೆಯ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿಂದರೆ ಅರಿಸಿಣಕಾಮಾಲೆ ಗುಣವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆ ಎಲೆ, ತುಳಸಿ ಎಲೆ ಮತ್ತು ವೀಳ್ಯದೆಲೆ ಜಜ್ಜಿ ರಸ ತೆಗೆದು ಅದಕ್ಕೆ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಬೆರೆಸಿ ಮಗುವಿಗೆ ಕುಡಿಸಿದರೆ ನೆಗಡಿ ಕಮ್ಮಿ ಆಗುವುದು.
*ದೊಡ್ಡ ಪತ್ರೆ ಎಲೆಯನ್ನು ಹುಳುಕಡ್ಡಿಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಿಕ್ಕುತಿದ್ದರೆ ಹುಳುಕಡ್ಡಿ ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತದೆ.
*ದೊಡ್ಡ ಪತ್ರೆ ಎಲೆ, ಕಾಳು ಮೆಣಸು ಹಾಗೂ ಉಪ್ಪು ಅಗಿದು  ರಸ ಕುಡಿದರೆ ಬಾಯಿಯ ದುರ್ನಾತ ದೂರವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಪಿತ್ತ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.
*ಪತ್ರೆಯ ಚಟ್ನಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಪಿತ್ತದ ಗಂಧೆಗಳು ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

## ಚಿತ್ರಗಳು

ಚಿತ್ರ:A closeup of Indian Borage (Oregano).JPG|ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆ
ಚಿತ್ರ:Cuban Oregano.jpg|ಕ್ಯೂಬನ್ ಒರೆಗಾನೊ
ಚಿತ್ರ:Flower of Coleus aromaticus.jpg|ಹೂವುಗಳು
ಚಿತ್ರ:Panikkoorkka poov.JPG|ಹೂವುಗಳು
ಚಿತ್ರ:Medicinal Plant Sambrani 2.jpg|ಗಿಡ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
*ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆ , ವಾರ್ತೆ.ಕಾಂ

ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ಸ್ಯಾಲಡ್

thumb
**ಸಲಾಡ್‌** ಆಹಾರದ ಸಣ್ಣ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಸ್ ಅಥವಾ ಸಲಾಡ್‌ ಅಲಂಕರಣದ ಜೊತೆಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಖಾದ್ಯ. ಸಲಾಡ್‌‍ಗಳು ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಚೀಸ್, ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸ, ಮೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು. ತೋಟದ ಸಲಾಡ್‌‍ಗಳು ಎಲೆ ತರಕಾರಿಗಳ ಒಂದು ಆಧಾರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ; ಅವು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬರೀ *ಸಲಾಡ್‌* ಶಬ್ದವು ಹಲವುವೇಳೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತೋಟದ ಸಲಾಡ್‌‍ಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.

ತೋಟದ ಸಲಾಡ್‌ ಲೆಟಿಸ್, ಅರುಗುಲ, ಕೇಲ್ ಅಥವಾ ಪಾಲಕ್ ರೀತಿಯ ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ತಡಿಪಾಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಬ್ರಾಕಲಿ

thumb
**ಬ್ರಾಕಲಿ** ಎಲೆಕೋಸು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತಿನ್ನಲರ್ಹ ಹಸಿರು ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಇದರ ದೊಡ್ಡ, ಹೂಬಿಡುವ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಬ್ರಾಕಲಿ* ಶಬ್ದವು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ *ಬ್ರಾಕೊಲೊ*ದ ಬಹುವಚನದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರರ್ಥ ಎಲೆಕೋಸಿನ ಹೂಬಿಡುವ ಶಿಖರ, ಮತ್ತು ಇದು *ಬ್ರಾಕೊ* ಅಂದರೆ ಚಿಕ್ಕ ಉಗುರು ಅಥವಾ ಮೊಳಕೆ ಎನ್ನುವುದರ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ರೂಪ. ಬ್ರಾಕಲಿಯನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಆವಿಯಲ್ಲೂ ಬೇಯಿಸಬಹುದು) ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಹಸಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನಬಹುದು.
## ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಯೋಗಗಳು 
### ಅಲರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಉರಿಯೂತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ 
ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಅಲರ್ಜಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೆಂಪ್ಫೆರಾಲ್ ಆಹಾರಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರೊಕೊಲಿಯು ಒಮೆಗಾ 3 ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಉರಿಯೂತದ ವಿರೋಧಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸಂಧಿವಾತದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಸಹ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ರೊಕೊಲಿಯು ಸಲ್ಫೊರಾಫೇನ್ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೀಲುಗಳ ನೋವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಕಿಣ್ವಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.
### ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ 
ಅನೇಕ ಆಹಾರಗಳಂತೆ, ಬ್ರೊಕೊಲಿಯು ಕರಗುವ ಫೈಬರ್‌ನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಇದು ನಿಮ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಅನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ರೊಕೊಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಫೈಬರ್ ಜೀರ್ಣಾಂಗದಲ್ಲಿ ಪಿತ್ತರಸ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಹೊರ ಹಾಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಅನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
### ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕ 
ಬ್ರೊಕೊಲಿಯು ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ದೇಹಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಇದ್ದು, ಇದು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಅನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಫ್ಲೇವನಾಯ್ಡ್ಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕ್ಯಾರೊಟಿನಾಯ್ಡ್‌ಗಳಾದ ಲುಟೀನ್, ಜಿಯಾಕ್ಸಾಂಥಿನ್, ಬೀಟಾ-ಕ್ಯಾರೋಟಿನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬಿದ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ.

### ಮೂಳೆ ಆರೋಗ್ಯ 
ಬ್ರೊಕೊಲಿಯು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಮತ್ತು ವಿಟಮಿನ್ ಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇವೆರಡೂ ಮೂಳೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟಿಯೊಪೊರೋಸಿಸ್ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಜೊತೆಗೆ, ಬ್ರೊಕೊಲಿಯು ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್, ಸತು ಮತ್ತು ರಂಜಕದಂತಹ ಇತರ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
### ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯ 
ಕೋಸುಗಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಐಸೊಥಿಯೋಸೈನೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸಲ್ಫೊರಾಫೇನ್‌ನ ಉರಿಯೂತದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆಯ ಉರಿಯೂತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರಕ್ತನಾಳದ ಒಳಪದರಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಹಾನಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿನ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಫೈಬರ್‌ಗಳು, ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳು ಮತ್ತು ವಿಟಮಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬ್ರೊಕೊಲಿ ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೆಟ್ಟ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರೊಕೊಲಿ ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ತರಕಾರಿಗಳು
ದುಗ್ಗಳೆ

**ದುಗ್ಗಳೆ** ದೇವರ ದಾಸಿಮಯ್ಯನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ. ಸದಾ ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾದ ಶರಣೆ. ಈ ದಂಪತಿಗಳ ಕಾಯಕನಿಷ್ಠೆ, ವಸ್ತ್ರದಾನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬಸವಣ್ಣ, ಕೋಲಶಾಂತಯ್ಯ, ಸತ್ಯಕ್ಕ ಮೊದಲಾದ ಶರಣ ಶರಣೆಯರು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ದುಗ್ಗಳೆ ಅನೇಕ ಪವಾಡಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ದೇವರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ ದುಗ್ಗಳೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲೆಂದು ನೋಡಲು ಹೋದಾಗ ಆತ ಅವಳಿಗೆ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಪಾಯಸ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದನಂತೆ. ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಡಲೆಯನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿದಳಂತೆ. ದುಗ್ಗಳೆ ರೂಪ, ಹಣದಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತೆಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಆಂತರಿಕ ಗುಣ-ನಡವಳಿಕೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ತನ್ನ ಆಂತರ್ಯ ಸಿರಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವಳು. ನೇಯ್ಗೆ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಪತಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿ, ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮಾರಿ ಬಂದ ಹಣದಿಂದ ದಾಸೋಹತತ್ವ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಗಂಡನಿಂದ ಸೈ ಎನ್ನಿಸಿ ಕೊಂಡವಳು. ದೇವರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ ತನ್ನ ಮಡದಿಯ ಗುಣ-ಶೀಲಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿ, ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ನೆನೆಯುತ್ತಾ,' ದುಗ್ಗಳೆಯ ತಂದು ಬದುಕಿದೆ ರಾಮನಾಥ' ಎಂದಿರುವನು. ಈಕೆಯ ಎರಡು ವಚನಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.  ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ " ದಾಸಯ್ಯ ಪ್ರಿಯ ರಾಮನಾಥ".

ಬಸವಣ್ಣ ಭಕ್ತ, ಪ್ರಭುದೇವ ಜಂಗಮ
ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಯೋಗಿ, ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣ ಭೋಗಿ
ಅಜಗಣ್ಣ ಐಕ್ಯನಾದವನು ಇಂತಹವರ
ಕರುಣ ಪ್ರಸಾದವ ಕೊಂಡು ಸತ್ತ ಹಾಗಿರಬೇಕಲ್ಲದೆ
ತತ್ವದ ಮಾತು ತನಗೇಕೆ ದಾಸಯ್ಯ ಪ್ರಿಯ ರಾಮನಾಥ

ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು
ವರ್ಗ:ವಚನಸಂಚಯ ಯೋಜನೆ
ಕೊಟ್ಟಣದ ಸೋಮವ್ವ

**ಕೊಟ್ಟಣದ ಸೋಮವ್ವ** ಕೊಟ್ಟಣ ಕುಟ್ಟುವ ಕಾಯಕದವಳು. ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ವ್ರತಾಚಾರ ನಿಷ್ಠೆಯ ಶಿವಶರಣೆ. ಅಪಾರ ಧೈರ್ಯವಂತೆ, ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸ, ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕಂಡವಳು. ಈಕೆಯು ತನ್ನ ಕಾಯಕ ದೃಷ್ಟಾಂತ ಬಳಸಿ ತಾನು ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ಧ್ವನಿಪೂರ್ಣ ವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ನಿರ್ಲಜ್ಜೇಶ್ವರ".

ಹದ ತಪ್ಪಿ ಕುಟ್ಟಲು ನುಚ್ಚಲ್ಲದೆ ಅಕ್ಕಿಯಿಲ್ಲ
ವ್ರತಹೀನನ ನೆರೆಯೆ ನರಕವಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ
ಅರಿಯದುದು ಹೋಗಲಿ ಅರಿದು ಬೆರೆದೆನಾದೊಡೆ
ಕಾದಕತ್ತಿಯಲಿ ಕಿವಿಯ ಕೊಯ್ವರಯ್ಯಾ!
ಒಲ್ಲೆಬಲ್ಲೆನಾಗಿ ನಿಮ್ಮಾಣೆ ನಿರ್ಲಜ್ಜೇಶ್ವರ

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಡಾ. ಕಾವ್ಯಶ್ರೀ ಜಿ ಇವರ "ವಚನಕಾರ್ತಿಯರು ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ" ಕೃತಿ ಓದಬಹುದು. ಆದಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ 

ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು
ವರ್ಗ:ವಚನಸಂಚಯ ಯೋಜನೆ
ಕೇತಲದೇವಿ

**ಕೇತಲದೇವಿ** ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ 'ಬಾಲ್ಕಿ' ಗ್ರಾಮದವಳು. ಪತಿ ಕುಂಬಾರ ಗುಂಡಯ್ಯ. ದಂಪತಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಕಾಯಕದಲ್ಲೇ ಕೈಲಾಸ ಕಂಡವರು. ಈಕೆಯೂ ಸಹ ಕಾಯಕ ದೃಷ್ಟಾಂತದೊಂದಿಗೆ ವ್ರತಾಚರಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವ ಶರಣೆ. ಈಕೆಯ ಶಿವ ಭಕ್ತಿ ಅಪಾರವಾದುದು. ಒಮ್ಮೆ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಪಾವಡ ದೊರೆಯದಿದ್ದಾಗ ತನ್ನ ಚರ್ಮವನ್ನೇ ಪಾವಡವಾಗಿ ನೀಡಿದ ದಂತಕಥೆಯೊಂದು ವೀರಶೈವ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ಕುಂಭೇಶ್ವರಾ".

ಹದ ಮಣ್ಣಲ್ಲದೆ ಮಡಕೆಯಾಗಲಾರದು
ವ್ರತಹೀನನ ಬೆರೆಯಲಾಗದು
ಬೆರೆದಡೆ ನರಕ ತಪ್ಪದು
ನಾನೊಲ್ಲೆ ಬಲ್ಲೆನಾಗಿ ಕುಂಭೇಶ್ವರಾ!

ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು
ವರ್ಗ:ವಚನಸಂಚಯ ಯೋಜನೆ
ತೋಕೆ ಗೋಧಿ

**ತೋಕೆ ಗೋಧಿ** ಅಥವಾ **ಓಟ್ಸ್** (*ಅವೀನಾ ಸಟೀವಾ*) ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಅದರ ಬೀಜಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಸೀರಿಯಲ್‍ನ ಒಂದು ಪ್ರಜಾತಿ. ತೋಕೆ ಗೋಧಿಯು ಓಟ್‍ಮೀಲ್ ಮತ್ತು ಚಪ್ಪಟೆ ತೋಕೆ ಗೋಧಿಯಾಗಿ ಮಾನವ ಸೇವನೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಹೆಕ್ಸಪ್ಲಾಯಿಡ್ ಕಾಡು ತೋಕೆ ಗೋಧಿ *ಸ್ಟರೀಲಿಸ್* *ಅವೀನಾ ಸಟೀವಾ* ಮತ್ತು ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಿರು ಬೆಳೆ *ಅವೀನಾ ಬಿಜ಼ಂಟಿನಾ*ದ ಕಾಡು ಪೂರ್ವಜವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಮನುಷ್ಯರು ಸೇವಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಆಹಾರವಾಗಿದ್ದು, ದನಕರುಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮುಂತಾದ ಪಶುಗಳ ಆಹಾರವಾಗಿ  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.ಯುರೋಪ್, ಅಮೇರಿಕ, ರಶಿಯ, ಚೀನಾಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ  ಗುಣಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

## ಉತ್ಪಾದನೆ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ಕನ್ನಡಿ ಕಾಯಕದ ರೇಮವ್ವ

**ಕನ್ನಡಿ ಕಾಯಕದ ರೇಮವ್ವ** ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನವರ್ಗದಿಂದ ಬಂದವಳು. ವೀರಶೈವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇವಳಿಗಿದ್ದ ನಿಷ್ಠೆ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ನೇರ ನಡೆ-ನುಡಿ, ನಿಷ್ಠುರ ಮನೋ ಭಾವ ಅವಳ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಈಕೆ ಅಹಂಕಾರಿಗಳ ವರ್ತನೆಯ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಇವಳ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ನಿರಂಗಲಿಂಗ".

## ವಚನಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
ಗುರು, ಲಿ
ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಯಿರಲು ತನ್ನ ತಾ ನೋಡಬಾರದೆ ?
ಲಿಂಗ-ಜಂಗಮದ ಪ್ರಸಾದಕ್ಕೆ ತಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಬಾರದೆ ?
ಕೊಂದಡೆ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲವೆಂಬುವರ ಬಾಯಲ್ಲಿ
ಪಡಿಹಾರನ ಪಾದರಕ್ಷೆಯನಿಕ್ಕುವೆ
ಮುಂಡಿಗೆಯನೆತ್ತಿರೊ ಭ್ರಷ್ಟ ಭವಿಗಳಿರಾ!
ಎತ್ತಲಾರದಡೆ ಸತ್ತ ಕುನ್ನಿ ನಾಯ ಬಾಲವ
ನಾಲಗೆಯ ಮುರುಟಿರೊ ಸದ್ಗುರುಸಂಗ ನಿರಂಗಲಿಂಗದಲ್ಲಿ

ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು
ವರ್ಗ:ವಚನಸಂಚಯ ಯೋಜನೆ