ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭ

**ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭ**  (**Red-wattled Lapwing**), ಚರಾಡ್ರಿಡೇ ವಂಶದ (Charadriidae) ಒಂದು ಬಗೆಯ ಲ್ಯಾಪ್ವಿಂಗ್ (lapwing) ಅಥವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ಲವರ್ (plover). ಇದರ ಕೂಗು ಎತ್ತರದ ಧ್ವನಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕೂಗಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಬಗೆ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ "ಅವನು ಮಾಡಿದ್ದು"  ("did he do it ") ಎಂಬಂತೆ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಹಜವಾಗಿ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ  ನೀರಿನ ಸಮೀಪ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಹಕ್ಕಿ - ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.. 
 
ಟರ್ಕಿ, ಇರಾನ್, ಇರಾಕ್ ಆಫ್ಗಾನಿಸ್ತಾನ್,  ಬಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಪಾಕೀಸ್ತಾನ, ಸಿಲೋನ್, ಬರ್ಮಾ, ಮತ್ತು ಭಾರತ ಈಶಾನ್ಯದ "ಐಜಿನಿರಿ" ಪಂಗಡದ ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭಗಳು, ಭಾರತದ ಅನ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭ ಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದು. ಶ್ರೀಲಂಕಾದ, "ಲಾಂಕಿ" ಪಂಗಡದ ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭ ಗಾಢವೂ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ  ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕದು.

ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು  ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭಗಳ ಬಣ್ಣ ಒಂದೇ ಆದರೂ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಯ ರೆಕ್ಕೆ  ೫% ನಷ್ಟು ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಪಾದದ ಮೂಳೆಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹಕ್ಕಿಯ ದೇಹದ  (ಕೊಕ್ಕಿನಿಂದ - ಬಾಲದವರೆಗು) ಅಳತೆ ೨೨೩–೨೧೭&nbsp;mm., ರೆಕ್ಕೆ ೨೪೭–೨೦೮&nbsp;mm  ಕೊಕ್ಕು ೩೧–೩೬&nbsp;mm., ಮಧ್ಯಬಾಗ  ೭೦–೮೩&nbsp;mm. ಮತ್ತು ಬಾಲ ೧೨೮–೧೦೪&nbsp;mm..

ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭಗಳು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಎಚ್ಚರ ಇರಬಲ್ಲವು. ಅವು ಪೌರ್ಣಮಿಯ ರಾತ್ರಿಯ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುತ್ತವೆ . ಹಗಲಿರಲಿ, ರಾತ್ರಿಯಾಗಿರಲಿ ಇವುಗಳ ಗಮನ ಅತೀ ಸೂಕ್ಷ್ಮ. ಆಪತ್ತಿನ ಸುಳಿವಾದ ಕೂಡಲೆ ಜೋರಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕೂಗನ್ನು ಮೊಳಗಿಸುವ ಇವು  ಬೇಟೆಗಾರರ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತವೆ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕೆಲ ದೂರ ನಡೆಯಬಲ್ಲ, ಓಡಬಲ್ಲ  ಇವು ಹಾರುವಾಗ ರೆಕ್ಕೆಯನ್ನು ಬಡೆದು, ಅಲ್ಪ ವೇಗಿಯಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಆಪತ್ತಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಗೂಡಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬೇಟೆಗೆ ಬಲಿಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ಚುರುಕಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.

ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸಂತತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸಂತತಿ ಅಪಾರವಾಗಿದ್ದು  ನೀರಿನ  ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ  ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭಗಳ  ಸಂತತಿ ಹರಡಿದೆ.

## ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ
ಸಂತಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಸಲ್ಲಾಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಗಂಡು ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪುಕ್ಕಗಳನ್ನು ಉಬ್ಬಿಸಿ, ಕೊಕ್ಕುನ್ನು ಮೇಲ್ಮುಖ ಮಾಡಿ  ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು  ಸುತ್ತುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲೆ  ವಿವಿದ  ಗಾತ್ರದ ಗಾಢ ಮಣ್ಣಿನ ಬೊಟ್ಟುಗಳಿದ್ದು  ಇವುಗಳ ಅಳತೆ ಸರಾಸರಿ ೪೨x೩೦ mm ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಗೂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಅವುಗಳಿರುವ ನೆಲದ ಬಣ್ಣ  ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೋಲುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು  ಸುಲಭವಲ್ಲ.

ರೈಲ್ವೆ ಹಳಿಯ  ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡುಮಾಡಿ ರೈಲು  ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಗೂಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು  ರೈಲು ಹಾದು ಹೋದಮೇಲೆ  ಗೂಡಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ  ವರ್ತನೆಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವ್ಯವಸಾಯ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಗೂಡಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ  ಮೊಟ್ಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೂಡನ್ನೂ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ  ವರ್ಗ  ಮಾಡಬಲ್ಲವು.

ಗೂಡನ್ನು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಅನ್ಯಭಕ್ಷಕರ ಗಮನವನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಇಲ್ಲವೆ  ಮೇಲಿನಿಂದ  ಹಾರಿಬಂದು ಕುಕ್ಕಿ ಅದನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತವೆ 

ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭಗಳೆರಡೂ ಕಾವು ಕೊಡುವ, ಅನ್ಯಭಕ್ಷಕರನ್ನು ಅಟ್ಟುವ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ದಿನದ ಅತೀ ಬಿಸಿಲಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸಂತತಿ ಹಾಗು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಾಲನಾ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಗಳನ್ನು  ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಮರಿಗಳು ೨೮-೩೦ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಒಡೆದು  ಹೊರಬರುತ್ತವೆ.  ಇಷ್ಟಾದರೂ ಸಂತಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯಶಸ್ಸು  ೪೦%. ಮುಂಗುಸಿ, ಕಾಗೆ, ಗಿಡುಗ, ಗರುಡಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಅವಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ೪೩% ಸಂತತಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ವಾರ ಮೀರಿದ ಮರಿಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಬದುಕುಳಿವ ಸಾಧ್ಯತೆ  ಬಹಳವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ  (೮.೩% ನಷ್ಟು  ಅಪಮೃತ್ಯುವಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ).

ಗೂಡಿನಲ್ಲಿನ  ಮರಿಗಳಿಗೆ  ನೀರುಣಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸಲು ಅವು ತಮ್ಮ ಕೆಳಭಾಗದ ಪುಕ್ಕಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ  ನೆನೆಸಿ ತರುತ್ತವೆ.

ನೀರಿನಲ್ಲಿ  ಮಿಂದ ಮೇಲೆ, ಗೂಡನ್ನು ಬಿಡುವ ಮುನ್ನ ಮತ್ತು ಮಿಥುನದ ನಂತರ ಅವು ತಮ್ಮ ಪುಕ್ಕಗಳನ್ನು ಕೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಾಚಿ ತೀಡಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಕೆಳಭಾಗನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೊತ್ತರಿಸಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿದರೆ,ಇನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂಟಿಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ವಿಶ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ.

ದೃಢ ವಯಸ್ಕ ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭಗಳಿಗೆ ಪರಭಕ್ಷಕರು ವಿರಳ. ಕೆಲ ಲಾಡಿಹುಳ ಮತ್ತು ಟ್ರೆಮಟೋಡ್  ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಇವುಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯುಂಟು ಮಾಡಬಲ್ಲವು.

### ಆಹಾರ
ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭಗಳ ಆಹಾರ - ಬಲು ಬಗೆಯ ಕೀಟಗಳು, ಶಂಖುಹುಳ, ಅಕಶೇರುಕಗಳು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಗಲಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವ ಇವು  ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತವೆ. 

## ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 
ಭಾರತದ ಹಲವೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭಗಳನ್ನು ಜಾನಪದ ಕಥೆ, ಗಾದೆ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಕಾಲ್ಮೇಲ್ಮಾಡಿ  (ಆಕಾಶದೆಡೆಗೆ ಚಾಚಿ) ಮಲಗುವ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನಾಣ್ನುಡಿ: “ತಿತರಿ ಸೆ ಆಸ್ಮಾನ್ ಥಾಮಾ ಜಾಯೇಗ ಕ್ಯ?” (ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭ ಆಕಾಶವನ್ನು ಹೊರಬಲ್ಲದೆ) - ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದವರಿಗೆ  ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ನಾಟಿ ಔಷದಿಯಾಗಿ  ಕೆಲವೆಡೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. 
## ಗ್ಯಾಲರೀ

File:Vanellus indicus eggs and chicks.jpg|ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮರಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕರೆ ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಮರಿಗಳು  ಎಚ್ಚರವಾಗುತ್ತವೆ. 
File:Red wattled lapwing immature.jpg|ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಮೇಲೆ ಮರಿಗಳು ಗೂಡುಬಿಟ್ಟು ಪೋಷಕರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತವೆ
File:9378 lapwing-flight-vee.jpg| ಹಾರುತ್ತಿರುವ ಕೆಂಪು ಟಿಟ್ಟಿಭದ ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲದ ಮೇಲಿನ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು
File:Red wattled lapwing immature.jpg|ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಮೇಲೆ ಮರಿಗಳು ಗೂಡುಬಿಟ್ಟು ಪೋಷಕರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತವೆ 
File:Red wattled lapwing.jpg|View of the wattles 
Vanellus indicus aigneri MHNT.ZOO.2010.11.147.1.jpg |Ssp aigneri -Museum specimen - Karachi, Pakistan

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಅನ್ಯ ಮೂಲಗಳು
* Anon. (1991) Flocking of Red Wattled Lapwings. *Newsletter for Birdwatchers* 31(5–6):1. 
* Dharmakumarsinhji, RS (1965)  Small displacement by ground nesting birds. *Newsletter for Birdwatchers* 5(9):10. 
*  
* Jamdar,Nitin (1985) Redwattled Lapwing (*Vanellus indicus*) suffering from cataract. J. Bombay Nat. Hist. Soc.  82(1):197. 
* Kalsi,RS; Khera,S (1986)  Some observations on breeding and displacement behaviour of the Redwattled Lapwing *Vanellus indicus indicus* (Aves: Charadriidae). Res. Bull. Panjab Univ. 37:131–141. 
* Khajuria,H (1972) Nestlings of the redwattled lapwing, *Vanellus i. indicus* (boddaert). Pavo 8(1&2):82–83. 
* Koshy,MS (1989) Lapwings on a roof. *Newsletter for Birdwatchers* 29(7–8):7. 
* Krishnan, M (1998) Ubiquitous alarmist. Blackbuck. 14(3&4):88–90. 
* Jackson,P (1976)  Redwattled Lapwing. *Newsletter for Birdwatchers* 16(3):11–12. 
* Saxena,VS (1973)  Unusual nesting by Redwattled Lapwing. Indian Forester 99:33–35.

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Holotype for *lankae*

ವರ್ಗ:Vanellinae
ವರ್ಗ:Birds of Pakistan
ವರ್ಗ:Birds of Nepal
ವರ್ಗ:Birds of Bhutan
ವರ್ಗ:Birds of India
ವರ್ಗ:Birds of Turkey
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು