ನಾರಾಯಣ

ನಾರಾಯಣನಾಗಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ(ಕ್ಷೀರಸಾಗರ) ಶೇಷನ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.]]
**ನಾರಾಯಣ**ನು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ (ಅವನ ವಿವಿಧ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ವೈದಿಕ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಭಗವಂತ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನು. ಅವನು **ವಿಷ್ಣು** ಮತ್ತು **ಹರಿ** ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಂತಹ ಹಿಂದೂ ಪವಿತ್ರ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವರಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಜೀವಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ
'ನಾರಾಯಣ' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದದ ಅರ್ಥವನ್ನು *ಮನುವಿನ ನಿಯಮ*ಗಳಲ್ಲಿ(ಮನುಸ್ಮೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಪಠ್ಯ) ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು ಎಂದು ನಾರಾಯಣ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ:

ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ ವೈದಿಕ-ನಂತರದ ಸಾಹಿತ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 'ನಾರಾಯಣ'ನನ್ನು 'ಆದಿಮಾನವನ ಮಗ', ಮತ್ತು 'ಎಲ್ಲಾ ಮನುಷ್ಯರ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿರುವ ಸರ್ವೋನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿ' ಎಂದೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.
* 'ನರ' (ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾರ್) ಎಂದರೆ 'ನೀರು' ಮತ್ತು 'ಮನುಷ್ಯ'
* 'ಯಣ' (ಸಂಸ್ಕೃತ ಯಾನ್) ಎಂದರೆ 'ವಾಹನ', 'ನೌಕೆ', ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಸಡಿಲವಾಗಿ, 'ವಾಸಸ್ಥಾನ' ಅಥವಾ 'ಮನೆ'

ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸುವ ಮೊದಲು ನಾರಾಯಣನು ದ್ರಾವಿಡ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರೀಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದನು ಎಂದು ಎಲ್. ಬಿ. ಕೆನಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ನಾರಾಯಣನ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ದ್ರಾವಿಡ *ನರ*ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಅಂದರೆ ಇದರರ್ಥ 'ನೀರು'; *ಆಯ್* ಇದರರ್ಥ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ "ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಲಗುವುದು"; ಮತ್ತು *ಅನ್* ಅಂದರೆ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಪುಲ್ಲಿಂಗ' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾವಿನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವಂತೆ ಬಿಂಬಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಇದೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಆರ್ಯನ್ ಪಂಥಿಯೋನ್‌ನ ಈ ನಾರಾಯಣನು ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋಗಳ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಜೀವಿ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ, ಬಹುಶಃ ಆನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವರು, ಈ ಹೆಸರನ್ನು ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶಿವನ ಮೂಲಮಾದರಿಯಾದ ಆಂಡಿವನಂ ಎಂದು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಆತ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ.

## ವಿವರಣೆ
ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ನಾರಾಯಣನು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮೋಡಗಳ ದಿವ್ಯವಾದ ಕಪ್ಪು-ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳು, ಪದ್ಮ(ಕಮಲ), ಕೌಮೋದಕಿ ಗದಾ(ಗದೆ), ಪಾಂಚಜನ್ಯ ಶಂಖ (ಶಂಖ) ಮತ್ತು ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

### ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
 ಬಾದಾಮಿ ಗುಹೆ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನ ಚಿತ್ರಣ]]
ಇತಿಹಾಸ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ:

ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ, ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ, ಗರುಡ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದಂತಹ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನಾರಾಯಣನು ವಿಷ್ಣುವೇ ಆಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಪ್ರಕಾರ, ಆತನು "ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಗುರು" ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನ ಪರಮ ಪುರುಷನೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದೊಳಗೆ ೧೪ ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ರಾಜಸ-ಗುಣದ ದೇವತೆಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಸ್ವತಃ ಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಾಗಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಾರಾಯಣನು ಮಹಾ-ಕಲ್ಪದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮಸ್-ಗುಣದ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಕಾಲಾಗ್ನಿ ರುದ್ರನಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ, ಪುರುಷ ಸೂಕ್ತ, ನಾರಾಯಣ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ವೇದಗಳ ನಾರಾಯಣ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಆತನೇ ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ, ನಾರಾಯಣನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಐದು ವ್ಯೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದು, ಅವನ ಅವತಾರಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ದೇವರ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಆವಿರ್ಭಾವಗಳಾಗಿವೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತಾರೆ: ವಿಷ್ಣುವಿನ ವ್ಯೂಹಗಳು (ಮಾನೇಶಗಳು) ಮತ್ತು ಅವನ ಅವತಾರಗಳು. ವ್ಯೂಹಗಳು ಪಂಚರಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಇದು ವೇದಾಂತದ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ಮತ್ತು ದ್ವೈತ ಎರಡೂ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಂಥೀಯ ಪಠ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅವು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಆದೇಶಿಸುವ, ರಚಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಾಗಿವೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದರ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುವ ವಸುದೇವ, ಸಂಕರ್ಷಣ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ಅನಿರುದ್ಧರ ಚತುರ್-ವ್ಯೂಹ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಾರಾಯಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣನು ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನನ್ನು ನರ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯವು ಅವರನ್ನು ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ 'ಕೃಷ್ಣರು' ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹಿಂದಿನ ಅವತಾರಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ನರ-ನಾರಾಯಣ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಗುರುತನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾರಾಯಣನು (ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ) ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಭಗವದ್ಗೀತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ(ವಿಶ್ವರೂಪ). ಇದು ಮಾನವ ಗ್ರಹಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದೆ.

ನಾರಾಯಣ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ, ನಾರಾಯಣನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಎಲ್ಲರ ಮೂಲತತ್ವವಾಗಿದೆಃ **ನಾರಾಯಣ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ್ ತತ್ವಂ ನಾರಾಯಣ ಪರಹಾ**.

ಭೌತಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಆಚೆಗೆ ನಾರಾಯಣನ ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನಿವಾಸ ವೈಕುಂಠವಾಗಿದೆ. ಪರಮಪದ(ಮೋಕ್ಷ) ಎಂಬ ಆನಂದ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರರ್ಥ ವಿಮೋಚನೆಗೊಂಡ ಆತ್ಮಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಅಥವಾ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಮ ಭಗವಂತನ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಆನಂದ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೈಕುಂಠವು ಭೌತಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಆಚೆಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ, ಭೌತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ತರ್ಕದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲು ಅಥವಾ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ನಾರಾಯಣ ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣುವು ಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವ *ಅನಂತ ಶಯನ* ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕ್ಷೀರ ಸಾಗರವನ್ನು ಭೌತಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದೊಳಗೆ ವೈಕುಂಠ ಎಂದೂ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಈಶಾನ(ಶಿವ) ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗಲೂ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದ ಆದಿಪುರುಷ(ಆದಿ ಜೀವಿ) ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಗ್ರಂಥಗಳು ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಪರಮ ಆತ್ಮ(ಪರಮಾತ್ಮ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

### ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ
ಪಾಲಿ ಕ್ಯಾನನ್‌ನ *ಮಹಾಸಮಯ ಸುತ್ತ* (ಡಿಎನ್ ೨೦) *ವೇಣು* (ಸಂಸ್ಕೃತ: ವಿಷ್ಣು) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ದೇವತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಈ ಹೆಸರು ದೇವವರ್ಗವನ್ನು ಸಹ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪಠ್ಯವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು *ವೇಂದು ಸುತ್ತ*(ಎಸ್‌ಎನ್ ೨.೧೨) ದಲ್ಲಿ ಕೂಡ *ವೇಂದು* ಎಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಧಮ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಮನುವಿನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಮಹಾಯಾನ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವು ಈ ದೇವತೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ನಾರಾಯಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ(ಚೀನೀ: 那羅延天; ಟಿಬೆಟಿಯನ್: མཐུ་བོ་ཆེ།) ಅಥವಾ ಅಪರೂಪವಾಗಿ, ನರಸಿಂಹ (納拉) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವು ಅವನನ್ನು ವಜ್ರಧರ (金剛力士) ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಗರ್ಭದ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ವಜ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಂಡಲದ ಹನ್ನೆರಡು ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ನಿಗೂಢ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ನಾರಾಯಣಿಯು ಅವನ ರಾಣಿ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವನು ಅವಲೋಕಿತೇಶ್ವರನ ಹೃದಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬುದ್ಧರನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾರಾಯಣನಂತೆ ದೃಢವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯೋಗಾಚಾರಭೂಮಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಆತನನ್ನು ಹಸಿರು-ಹಳದಿ ಮೈಬಣ್ಣದ ಮೂರು ಮುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಯಿಕಿಜಿಂಗ್ ಯಿನಿಯ ೬ ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆತನು ಕಾಮಧಾತುಗೆ ಸೇರಿದವನು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅಸುರರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿವಿಧ "ಧರ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು" (ಧರ್ಮಾಯುಧ) ಹೊಂದಿರುವ ಎಂಟು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ೪೧ ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆತನು ಕರಂಡವ್ಯೂಹ ಸೂತ್ರ, ಸರ್ವಪುಣ್ಯಸಮುಚ್ಚಯಸಮಾಧಿ ಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣಪರಿಪೃಚ್ಛ ಧಾರಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಮಹಾಯಾನ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಧಾನಕಾರನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಜೀವನವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಲಲಿತವಿಸ್ತಾರ ಸೂತ್ರದ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬುದ್ಧನು "ನಾರಾಯಣನ ಮಹಾನ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, ಅವನನ್ನು ಸ್ವತಃ ಮಹಾನ್ ನಾರಾಯಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಮನಿಚೇಯನ್ ಅಂಶಗಳೆರಡನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಸಿಂಕ್ರೆಟಿಕ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಠ್ಯವಾದ ಚೈನೀಸ್ ಮ್ಯಾನಿಚೇಯನ್ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ "ಮೋನಿ ಗುವಾಂಗ್ಫೊ"ವು ನಾರಾಯಣನನ್ನು (ಚೀನೀ: 那羅延; ಪಿನ್ಯಿನ್: ನಲುವೋಯನ್) ಐದು ಬುದ್ಧರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಬುದ್ಧರು ಝೋರೊಸ್ಟರ್, ಸಖ್ಯಮುನಿ, ಜೀಸಸ್ ಮತ್ತು ಮಣಿ.

### ಜೈನ ಧರ್ಮ
ಬಲಭದ್ರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣನು ಜೈನ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಶಾಸ್ತ್ರ ಕಾಲಚಕ್ರದ ಪ್ರತಿ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಬಾರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅರ್ಧ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಆಳುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿ-ನಾರಾಯಣನು ತನ್ನ ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕತೆಗಾಗಿ ನಾರಾಯಣನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ನಾರಾಯಣರು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು ಮತ್ತು ೨ ಬಲಭದ್ರರಷ್ಟೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು. ಚಕ್ರವರ್ತಿಯರು ೨ ನಾರಾಯಣರಷ್ಟೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾರಾಯಣರು ಅರ್ಧ-ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ತೀರ್ಥಂಕರರು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೈನ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಸಹೋದರರಾದ ನೇಮಿನಾಥ (ತೀರ್ಥಂಕರ) ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ(ನಾರಾಯಣ) ನಡುವೆ ಸೌಹಾರ್ದ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೇಮಿನಾಥನು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಕೃಷ್ಣನ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತನು. ನೇಮಿನಾಥನು ಕೃಷ್ಣನ ಶಂಖವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಅದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಊದಿದ ಕಥೆಯೂ ಇದೆ. ಜೈನ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಜರಾಸಂಧ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

## ಸಾಹಿತ್ಯ
ನಾರಾಯಣ ಸೂಕ್ತಂ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಸೂಕ್ತಂ ವೇದಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾರಾಯಣ ಉಪನಿಷದ್, ಮಹಾನಾರಾಯಣ ಉಪನಿಷದ್, ಮತ್ತು ನೃಸಿಂಹ ತಪನೀಯ ಉಪನಿಷದ್‌ನಂತಹ ಆಯ್ದ ವೈಷ್ಣವ ಉಪನಿಷತ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನು ರುದ್ರನಿಗೆ (ಶಿವನಿಗೆ) ವರವನ್ನು ನೀಡುವ ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿನಾಶಕ ದೇವತೆ ಎರಡು ವರಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಅವನು ನಾರಾಯಣನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ತನ್ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುವ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅವನು ಹೊಂದಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.

*ತಿರುವಾಯ್ಮೊಳಿ*ಯ *ಶರಣಾಗತಿ ಗದ್ಯಂ*ನಲ್ಲಿ ರಾಮಾನುಜರು ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಶರಣಾಗತಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯು ಅವರ ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಮಾದರಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಮಾನುಜರು ನಾರಾಯಣನನ್ನು "ಶ್ರೀ(ಲಕ್ಷ್ಮಿ) ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೀಲನ ಪ್ರೀತಿಯ ಪತಿ" ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ವೈಕುಂಠದ ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿನಾಶದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಾರಾಯಣನು ಪರಮ ಸತ್ಯವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆಯೇ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆಶ್ರಯ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಘಟಕಗಳ ಯಜಮಾನ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತರ ದುಃಖಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರ "ಕಮಲದಂತಹ ಪಾದಗಳಿಗೆ" ಅವರು ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ.

## ಛಾಯಾಂಕಣ
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* Name of Narayana even at the time of death can save a great sinner, Ajamila. 
* http://www.srivaishnavan.com/ans_secrets.html  (See Answer #14.)
* http://www.ayurvedacollege.com/articles/drhalpern/om_namo_narayanaya  Om Namo Narayana and Ayurveda

ವರ್ಗ:ವಿಷ್ಣು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ