ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ

ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕ್ರಿ.ಶ. 753–982ರೊಳಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. Manyakheta (ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಲಬುರ್ಗಿ)ಯಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ದಂತಿತುರ್ಗ (ರಾಜ. 753–756) ಅವರು ಬಡಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮ II ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮನಪುರದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ 7ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ರಾಶ್ಟ್ರಕೂಟರ ಪೈಪೋಟಿಯ ಮೊದಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದಂತಿತುರ್ಗನ ನೆರೆಯಾದ ಕೃಷ್ಣ I (ರಾಜ. 756–774) ಅವರು ಕೀರ್ತಿವರ್ಮ II–ನಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದ ಶಿಲಹಾರ ವಂಶರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಕೃಷ್ಣ I ಅವರ ಆಜ್ಞೆಗೈದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋರಾದ ಕೈಲಾಸ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವೂ ನಡೆದಿತು.

ಧ್ರುವ ಧಾರಾವರ್ಷ (ರಾಜ. 780–793) ಅವರು ಉತ್ತರದ ಕಾನೂಜದ ತ್ರಿಪಾರ್ಶ್ವ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಳ–ಪ್ರತಿಹರ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರೆಂದಾಗ, ಗೋವಿಂದ III (ರಾಜ. 793–814) ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನೆಡೆದಿತು. ಗೋವಿಂದ III ದಕ್ಷಿಣದ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯಿಂದ ಉತ್ತರದ ಬಣಾರಸ–ಬರೋಜಿನವರೆಗೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ಪ್ರತಿಹರ ನಾಗಭಟ II, ಪಾಳ ಧರ್ಮಪಾಲ ಮುಂತಾದರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಶ್ಟ್ರಕೂಟರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ದಕ್ಷಿಣದ ಪಂಚರೂಪಿಯಾದ ಪಾಂಡ್ಯ–ಚೋಳ–ಚೇರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ತೆರಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅಮೋಘವರ್ಷ I (ರಾಜ. 814–878) ಅವರು ದೀರ್ಘ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿ Manyakheta–ಯಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಸಾಹಿತ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದರು.

ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ II (ರಾಜ. 878–914), ಇಂದ್ರ III (ರಾಜ. 914–929) ಮುಂತಾದರು ರಾಜಕೀಯ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರೂ, ಇಂದ್ರ III ಮಹೇಂದ್ರಪಾಲ I (ಪ್ರತಿಹರ) ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂಜವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿ (ಶಕಶ. 837) Rashtrakuta ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಿತವನ್ನೈಯಿತು. ಇಂದ್ರ III–ನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗದ ಬಹುದೂಧರ ತೃತೀಯನು. ಕೃಷ್ಣ III (ರಾಜ. 939–967) ದಕ್ಷಿಣದ ತುಂಡೈಮಂಡಲ (ತುರುದೇವ–ಬಿಸಿಲೇಶ್ವರ) ವಲಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿದನು. ಕೊನೆಗೆ, ಖೋಟಿಗ ಅಮೋಘವರ್ಷ (ರಾಜ. 967–972) ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ IV (ರಾಜ. 973–982) ಪರಂಪರೆ ಚಾಲನೆಗೊಂಡಿತು. 972–973 ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಚಾಲುಕ್ಯ Tailapa II Manyakhetaಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದನು. ಕೊನೆಯ ರಾಶ್ಟ್ರಕೂಟ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ IV ಶ್ರಾವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಸಲ್ಲೇಖನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗತತೆಗೆ ತೈಲ ಮಾಡಿ (982) ರಾಜಕೀಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡರು.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಗಳು

ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸ್ವರ್ಣಯುಗದ ನವಾಭಿವೃದ್ದಿಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಅಮೋಘವರ್ಷ I (ರಾಜ. 814–878) ಅವರು 9ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಕಾವಿರಾಜಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ–ಗದ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥವು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕವಾಯಿತು. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ–ಕಾವೇರಿ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು “ಕನ್ನಡ ನಾಡು” ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಆ ಕಾಲದ ಭಾಷಾಶೈಲಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತದನಂತರದ 10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಡಿಕವಿ ಪಂಪ, ಶ್ರೀ ಪೊನ್ನ, ಇತರ ಕವಿಗಳು ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಮಹತ್ವವಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ಪಂಪನ ಅದಿಪುರಾಣ (ಜೈನಧರ್ಮದ ಮೊದಲ ತೀರ್ಥಂಕರ ಕುರಿತ ಕಾವ್ಯ) ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ (ಮಹಾಭಾರತ ಕಥೆಯ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ) ಇವುಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪರ್ವತ್ತಾರದತ್ತ ಮೆರೆದಿತು. ಶ್ರೀ ಪೊನ್ನನ ಭುವನೈಕ ರಾಮಾಭ್ಯುದಯ (ಶಾಂತಿನಾಥ ಜೈನಶಿಲ್ಪಕಥನ) ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು ಜೈನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಹಿತಿಯಿಂದ ಕಾವ್ಯದ ತಂತ್ರಗಳೂ, ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥಾರೂಢಿಗಳೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅರಳಿದವು.

ಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು

ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಹೈರಾಣ್ಯಶಿಲ್ಪದ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಕೃಷ್ಣ I ಅವರ ಆತುರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋರಾದ ಕೈಲಾಸ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪರ್ವತಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಸಾಲದ ಒಂದು ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಉದಾಹರಣೆ. ಅಲ್ಲೋರಾ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಶೈವ ಗುಹೆ ಹಾಗೂ ಐದು ಜೈನ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಬೋಧಿಸಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನ काशि विश्वनाथ ಮತ್ತು जैन नारायण ದೇವಾಲಯಗಳು (ಯುನೆಸ್ಕೊ ವಿಶ್ವ ಹೇರಿಟೇಜ್) ಮತ್ತು ಕುಕನೂರಿನ ನವಲಿಂಗ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹೀಗೆ ಹಲವು ಶಿಲ್ಪಸಂರಚನೆಗಳು Rashtrakuta ಶೈಲಿಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ Karnata-Dravida ಶೈಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ ಜರಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಹೊಯ್ಸಳರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು.

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಧೋರಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಶ್ಟ್ರಕೂಟರು ಬಹುಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಜೈನ, ವೈಷ್ಣವ, ಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದುನ್ನೂ ಅಧಿಸ್ಥಾನ ನೀಡಿ ದೇವಾಲಯ–ಮಠಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ದಂತಿತುರ್ಗ ದುರ್ಭಿಕ್ಷದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಯಜ್ಞನ ಮೂಲಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗುಂಪನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರೆ, ಕೃಷ್ಣ Iನ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಮ ಮಹೇಶ್ವರ ವಿಗ್ರಹವು ಅವರ ಶೈವಭಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೋಘವರ್ಷ I ಜೈನ ಆಚಾರ್ಯ ಜಿನಸೇನರಿಗೆ ಆದರ ನೀಡಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರತ್ನಮಾಲಿಕಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಕರ, ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರಕಾರರು, ಗಜಾನಾರಾಯಣ ಇತ್ಯಾದಿ ಭಗವಂತರನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿ ಅವರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಜಿಕತೆ ಮೂಡಿಸಿದರು.

ಸೈನಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆ

ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಸೈನಿಕ ಸಾಹಸ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವೆಂದೇ ಇತ್ತು. ದಂತಿತುರ್ಗನ ಭಾಗ್ಯಕರ ವಿಜಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ರಾಶ್ಟ್ರಕೂಟ ಶೂರ ಯೋಧನ ಪಂಕ್ತಿ ಕೃಷ್ಣ I, ಧ್ರುವ, ಗೋವಿಂದ, ಇಂದ್ರ III ಮುಂತಾದ ಮಹಾರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಗೋವಿಂದ III (ರಾ. 793–814) ಬಹಿರಾಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ–ಉತ್ತರದ ಬಣಾರಸ ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತಾರ ಕಂಡು, ಪ್ರತಿಹರ ನಾಗಭಟ II, ಪಾಳ ಧರ್ಮಪಾಲ ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಇಂದ್ರ III (ರಾ. 914–929) 915 CE–ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಪಾಲ Iರ ಪ್ರತಾಪವನ್ನು ಒಡೆದು ಕಾನೂಜವನ್ನು ದುಷ್ಕ್ರಮಣದಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ರಾಶ್ಟ್ರಕೂಟರ ರಾಜಕೀಯೊಡೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಜೈನ ನಾಯಕ ಶ್ರೀ ವಿಜಯ ಪೂರ್ವದ ವೀಂಕಿ (ಆಂಧ್ರ)ಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹದಗೆಟ್ಟ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಕುಚೇತನಕ್ಕೆ ಸಂಕೇತ ನೀಡಿದರು. ಇಂತಹ ವಿಜಯಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು, ರಾಶ್ಟ್ರಕೂಟರು ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಸುವರ್ಣಹಸ್ತದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

ಆರ್ಥಿಕ ಆಡಳಿತ

ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ, ರಾಶ್ಟ್ರಕೂಟ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕೃಷಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸದೃಢಗೊಳಿಸಿತು. ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು: ಹತ್ತಿ, ಅಕ್ಕಿ, ನೇರಳೆ ಇತ್ಯಾದಿ. (ಖಂಡೇಶ, ಬರಾರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬಹುಮಾನ, Paithan, Ujjaini ಕೇಂದ್ರಗಳು ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ). ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು: ಹತ್ತಿ ನಾರಿನ ಬಟ್ಟೆ (ಮಸುಲಿನ್), ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆ, Incense, perfumery; ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು: Bellary–Cuddapah ತಾಮ್ರಕೋಳ, Golconda–Devagiri ಹೀರೊಗಳ ಆಕ್ರಮಣ; ಮೈಸೂರುಕಾಡಿನ ಆನೆ–ಆನಕದ ಹಲ್ಲು (Ivory) ವ್ಯಾಪಾರ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳು: ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಬಂದರುಗಳು (ಭರೋಚ್, ಥಾಣ, ಶೈಮುರ್) ಮೂಲಕ ಪರ್ಷ್ಯ, ಅರಬ್, ಬಿಜಾಂಟಿಯನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ; ದಕ್ಷಿಣದ ಮೈಸೂರು ದಂಡೆ ದಿಕ್ಕಿಂದ ಹಣ್ಣು, Incense ರಫ್ತು. ಆಮದು/ರಫ್ತು: ಹತ್ತಿ ನಾರು, ಮಸುಲಿನ್ ಬಟ್ಟೆ, Incense, perfumes ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ರಫ್ತುಮಾಡಿದ್ದು, ಮುತ್ತುಗಳು, ಚಿನ್ನ, ದಾಸರು, ಮದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ವಾಣಿಜ್ಯ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಕೃಷಿ–ಭೂ ಉಪಯೋಗಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಹಣಕಾಸು ಗಟ್ಟಿಬೀಳಿತು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ, ಧ್ರಮ್ಮ, ಕಲಂಜು, ಮಣಿಜಾತಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕ ಮುಂತಾದ ಚಿನ್ನ/ಬೆಳ್ಳಿ ನಾಣ್ಯಗಳು ಚಾಲನೆಗೊಂಡಿತು.

ನಿರ್ಣಯ

ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆತ್ತಘನವಾದ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. 753–982ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಲ್ಲದಲ್ಲೂ ಮಹತ್ವದ ಉದ್ಭವ-ಸಾಧನೆಗಳು நடந்தವು. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಗಂಗಾ-ಯಮುನಾ ದೊಡ್ಡಗಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಗೆ ತಲುಪಿದ ವಿಸ್ತಾರವು ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣ ಸಾಧನೆಯುದೇನಪ್ಪ. ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಕೋಟೆಗಳು, ವಿಸ್ಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮುಂದಿನ ವಂಶಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಮಾದರಿಯಾಗಿವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಕಾವಿರಾಜಮಾರ್ಗ, ಅದಿಪುರಾಣ, ಇತ್ಯಾದಿ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಜೈನಧರ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಉಡುಗೊರೆಗಳು. ನಾಡುಮಟ್ಟದ ಧರ್ಮಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಶಿಲ್ಪಸಮೃದ್ಧಿ, ಯುದ್ಧದರ್ಜೆ ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಇಂपीೀರಿಯಲ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುಗ ಎಂದು ಸಂನಿಹಿಸಿರುವಂತೆ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಶೇಷಪ್ರಭಾವ ಮೂಡಿಸಿವೆ. ಉನ್ನತವಾದ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿ, ವಾಣಿಜ್ಯಸಂಪತ್ತು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಚಾಳುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ಹೋಯ್ಸಳರ ಸಾಧನೆಗೆ ಪಯಣಚೂರು ಮಾಡಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

Rashtrakuta Empire — Wikipedia

Dantidurga — Wikipedia

Krishna I — Wikipedia

Govinda III — Wikipedia

Amoghavarsha I — Wikipedia

Indra III — Wikipedia

Kavirajamarga — Wikipedia