open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಮಾತು ಪದ್ಮವತಿ ದೇವಿ ಜೈನ ಬಸದಿ, ನೆಲ್ಲಿಕೇರಿ

ಶ್ರೀ ೧೦೦೮ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರ, ಮಾತೆ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ಬಸದಿ, ನೆಲ್ಲಿಕೇರಿ, ಕುಮಟಾ. ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯವರ ಈ ಬಸದಿ ಕುಮಟಾ ಪೇಟೆಯ ನೆಲ್ಲಿಕೇರಿ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.

## ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯವರ ಈ ಬಸದಿ ಕುಮಟಾ ಪೇಟೆಯ ನೆಲ್ಲಿಕೇರಿ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸರಕಾರಿ ಹೊಸ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹಾಗೂ ಹಳೇ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಅರ್ಧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. 

## ನಿರ್ಮಾಣ‌‌‌‌‌‍
ಈ ಬಸದಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶ್ರೀ ಗುರುರಾಜ ಇಂದ್ರರ ಮನೆಗೆ ತಾಗಿಕೊಂಡೇ ಇದೆ. ಅವರೇ ಇಲ್ಲಿಯ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜಾದಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಗುರುರಾಜ ಇಂದ್ರರು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗೃಹ ಚೈತ್ಯಾಲಯವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮೂರ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಸದಿಯನ್ನಾಗಿ ೩ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬಸದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿದ ಕಾರಣ ಕುಮಟದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು ೨೦-೨೫ ಜೈನ ಕುಟುಂಬದವರು ಈ ಬಸದಿಗೆ ಆಗಾಗ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಟೆರೇಸ್ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು ಭದ್ರವೂ ಶುಚಿಯೂ ಆಗಿ ಇದೆ. ಮೊದಲು ಇದೊಂದು ಮನೆಯ ಬಸದಿಯಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸವು ತಿಳಿದು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಸದ್ಯ ಇದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯೇ ಆದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಪುರೋಹಿತರೇ ಎಲ್ಲಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 

## ವಿಗ್ರಹ ವಿನ್ಯಾಸ
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಮೂಲನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಿಂಬವಲ್ಲದೆ ಚೌವೀಸ ತೀರ್ಥಂಕರರು, ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ, ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ, ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿ ದೇವಿ ಹಾಗೂ ಸರ್ವಾಹ್ಣಯಕ್ಷನ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇವೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಗೆ ಮಾನಸ್ತಂಭವಿಲ್ಲ. ಪೂಜೆ ಆಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ವಿಭಿನ್ನ ಜಾತಿಯ ಹೂಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಡ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಗರ್ಭಗೃಹವೇ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದು ಎದುರಿಗೆ ಚಂದ್ರಶಾಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಲ್ಲ, ಬಸದಿಯ ಎದುರಿಗಿರುವ ಶುಚಿಯಾದ ಪ್ರಾಂಗಣವನ್ನೆ ಬಸದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆ ಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿಗಳಾಗಲೀ ತೀರ್ಥಮಂಟಪವಾಗಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪವಾಗಲೀ ಇದಕ್ಕೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. 

## ಆಚರಣೆ
ಮೂಲನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವು ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿ ಪದ್ಯಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪರ್ಯಂಕಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಿಂಬವು ಸುತ್ತ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಹಿಂಬದಿ ಒಂದು ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದರ್ಪಣ ಪತಾಕೆ ಮುಂತಾದ ಪವಿತ್ರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ದಿನಕ್ಕೆ ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ, ಕಾರ್ತಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವ, ಮಹಾವೀರ ನಿರ್ವಾಣೋತ್ಸವ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಸದ ಮನೆಯು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಎದುರುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದೊಂದು ಬಲಿ ಪೀಠವಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ, ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ ಮತ್ತು ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿಯರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ನಡೆಸಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಪ್ರಸಾದ ಕೇಳುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಈ ಬಿಂಬವು ಕರಿಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಒಂದುವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಕೀರ್ತಿಮುಖವೂ ಕೆಳಗಡೆ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪದ ಆಕೃತಿಯೂ ಇವೆ. ಚತುರ್ಬಾಹುಗಳ ಈ ಬಿಂಬವು ಲಲಿತಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಬಹು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಜಿನೇಶ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ಬಸದಿ, ಜಲವಳ್ಳಿ

## ಸ್ಥಳ
ಈ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ಬಸದಿಯು ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲೂಕಿನ ಜಲವಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಜೈನಕೇರಿ ಎಂಬಲ್ಲಿದೆ. ಹೊನ್ನಾವರ-ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆ-ಬೆಂಗಳೂರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ೧೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಸಾಗಿ ಆಗ ಸಿಗುವ ಸುಳಗೋಡು ಕ್ರಾಸ್‌ನಿಂದ ಬಲಗಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜಳವಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮುಂದುವರಿದಾಗ ಈ ಬಸದಿಯ ಸ್ಥಳವು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಅರ್ಧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮುಂದುವರಿದರೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿರುವ ಶರಾವತಿ ನದಿ ಇದೆ. ಬಸದಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಂಗಡಿಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸರಕಾರಿ ಬಸ್ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳ ಸೇವಾ ಸೌಕರ್ಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ ಹೊನ್ನಾವರದಿಂದ ಒಟ್ಟು ೨೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ. ಜಲವಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಈ ರಸ್ತೆಯ ಬಲಬದಿಯ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯ ನಿವೇಶನವಿದೆ. 
## ಪೂಜಾ ಕಾರ್ಯ
ಇಲ್ಲಿ ಬಸದಿಯ ಕಟ್ಟಡವಿಲ್ಲ. ದೈನಂದಿನ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರಾದಿಗಳೂ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ (ಜಟ್ಟಿಗ)ನಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮೀಯರು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 
## ಸ್ಥಳ ವಿಶೇಷತೆ
ಈ ಬಸದಿ ಇದ್ದ ನಿವೇಶನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ದಿನ್ನೆಯ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಒಂದು ಮಂಟಪವಿದೆ. ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮಾಡು ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಹ ಮತ್ತು ಪದ್ಮದ ಆಕೃತಿ ಇರುವ ಸಿಂಹ ಪೀಠವಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ತೀರ್ಥದ್ವಾರ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಎದುರುಗೆ ಶುಕನಾಸಿ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ, ನವರಂಗ, ಘಂಟಾಮAಟಪಗಳು ಇರಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳಾಗಲೀ ಕಂಬಗಳಾಗಲೀ ಇಲ್ಲ. ಪಂಚಾAಗ ಮಾತ್ರವಿದೆ. ಆದರೆ ಅಧೋಮುಖ ಕಮಲಗಳಿರುವ ಒಂದೆರಡು ಶಿಲಾ ಖಂಡಗಳು ಬಿದ್ದುಕೊಂಡಿವೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಎದುರಲ್ಲಿ ಬಸದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುವ ಸೋಪಾನ ಮತ್ತು ಆನೆ ಕಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಸಕ್ತ ಬಂಧುಗಳು ಒಂದು ದೀಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಇಡುತ್ತಾರಂತೆ. ಎದುರಿನ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಬಾವಿ ಇತ್ತಂತೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಅದು ಮುಚ್ಚಿ ಹೋಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಜಿನೇಶ್ವರ ಪೂಜೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ರೆಂಜೆ (ಎಜ್ಜಲ) ಹೂವಿನ ದೊಡ್ಡದಾದ ಒಂದು ಮರವಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಇನ್ನೊಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಒಂದು ಶಿಲಾಶಾಸನವಿದೆ. 
## ಆಡಳಿತ
ಈ ಶಾಸನದ ಅನುಸಾರ ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆಯ ಅರಸ ಕೃಷ್ಣಭೂಪನು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೪೫ರಲ್ಲಿ ಜಲವಳ್ಳಿಯ ಈ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯ ನಿತ್ಯಾನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿಕ್ಕಾಗಿ ನಾಗಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ ಎಂಬವರಿಗೆ ಭೂದಾನ ಮಾಡಿದ್ದ. ಈ ನಾಗಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ ಯಾರೆಂಬುದರ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದು ಬಾರದಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾಯಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ(ಅವರ ಮಗ ನಾಗರಾಜ ಶೆಟ್ಟಿ) ಎಂಬವರ ಮನೆಯಿದೆ. ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗು ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಬಸದಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ಪರ್ವಗಳನ್ನು, ಜಯಂತಿ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇವರಿಗೆ ಸರಕಾರದಿಂದ ತಸ್ತೀಕ್ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ, ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಹಾಗು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪಂಚಲೋಹದ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಬಿಂಬವು ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ. ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಅದು ಯಾವುದೋ ಇನ್ನೊಂದು ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ

## ಜನನ
ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಬಿಲ್ಲುಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವುಳ್ಳವನೂ, ಐವತ್ತೈದು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಆಯುಷ್ಯವುಳ್ಳವನೂ, ಹೇಮವರ್ಣನೂ ಆದ ಮಲ್ಲಿನಾಥನು ಅರ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ಮೇಲೆ ಸಹಸ್ರ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಜನಿಸಿದನು. ಮಲ್ಲಿನಾಥನು ಮಿಥಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಇಕ್ವಾಷು ವಂಶಸ್ಥನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಐವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ವರುಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಕಾಲಲಬ್ಧಿ ದೊರ ಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ ಈತನ ಚೇತನ ಮೊದಲ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಛಕಾ ದೇಶದ ವೀತಶೋಕಪುರದಲ್ಲಿ ಮಹಾವಂಶಜನಾದ ವೈಶ್ರವಣ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಆತನು ಆಲದ ಮರವೊಂದು ಸಿಡಿಲಿನಿಂದ ಭಸ್ಮವಾದುದನ್ನು ಕಂಡು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ದೀಕ್ಷೆ ವಹಿಸಿದನು. 
## ದೀಕ್ಷೆ
ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ ವಿವಾಹ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಜನ್ಮ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ನಿರ್ವೇಗಗೊಂಡ ಪರಿನಿಷ್ಕಮಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು. ಜಯಂತವೆಂಬ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ದೀಕ್ಷೆವಹಿಸಿ, ಮನಃಪರ್ಯಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಮಿಥಿಲಾ ನಗರದ ನಂದಿಷೇಣ ರಾಜನಿಂದ ಅನ್ನದಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಆರು ದಿನಗಳ ಛದ್ಮಾವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಶ್ವೇತವನದ ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.
## ಮೋಕ್ಷ
ದ್ವಾದಶ ಗಣಧರರೊಡನೆ ತನ್ನ ಧರ್ಮ ವಿಹಾರವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಸಮ್ಮೇದ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಫಾಲ್ಗುಣ ಶುಕ್ಲ ಪಂಚಮೀ ತಿಥಿಯ ಭರಣೀ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದನು. 
## ರಾಜ್ಯ ಲಾಂಛನ
ಈತನ ಲಾಂಛನ ಕುಂಭ ; ಯಕ್ಷ - ಯಕ್ಷಿಯರು ಕುಬೇರ - ಅಪರಾಜಿತಾ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು
ನಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ

ನಮಿ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ಮೇಲೆ ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ ನೇಮಿಜಿನನ ಜನ್ಮಾವತರಣವಾಯಿತು.
## ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ
ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷ ಆಯಸ್ಸುಳ್ಳ ಈತನು ಶಾಮವರ್ಣನಾಗಿದ್ದು ಹತ್ತು ಧನುಸ್ಸುಗಳ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದನು. ಆತನು ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದು ಯೌವನವಂತನಾದಾಗ ರಾಜಮತಿಯೊಡನೆ ವಿವಾಹ ನಡೆಯುತ್ತಿರಲು, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೇಮಿಯು ಆಕ್ರಮಿಸುವನೆಂಬ ಭಯದಿಂದ ಆತನಿಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ ಉದಿಸುವಂತೆ ಉಪಾಯ ಹೂಡಿದನು. ಹಲವು ಮೃಗಗಳನ್ನು ಕಿರಾತರಿಂದ ಹಿಡಿದು ತರಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ವಿವಾಹ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಧೆಗೋಸ್ಕರ ಬಳಸುವುದಾಗಿ ಸುದ್ದಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು. ಇದರಿಂದ ವಿರಾಗಗೊಂಡ ನೇಮಿಯು ದೇವಕುರು ಎಂಬ ಪಲ್ಲಕಿಯನ್ನೇರಿ ಸಹಸ್ರಾಮ್ರವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಶ್ರಾವಣ ಶುಕ್ಲ ಷಷ್ಠಿಯ ದಿನ ಚಿತ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿದನು.
## ಇತಿಹಾಸ
ಅಪರವಿದೇಹದ ಸೀತೋಪದಾನದಿಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಿಲವೆಂಬ ರಾಜ್ಯವಿದೆ. ಸಿಂಹಪುರ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿ. ಅರ್ಹದ್ದಾಸನೆಂಬ ರಾಜನು ಜಿನದತ್ತೆಯೆಂಬ ರಾಣಿಯೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಅರ್ಹತ್ ಪರಮೇಷ್ಠಿಯ ಪೂಜಾ ಫಲದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದ, ಆತನ ಜನನವಾದ ಮೇಲೆ ರಾಜನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ ವಿಜಯವೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಮಗನಿಗೆ ಅಪರಾಜಿತನೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ತಂದೆಯ ತರುವಾಯ ಈ ಮಗನು ಧರ್ಮದಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಒಮ್ಮೆ ವಿಮಲವಾಹನ ಜಿನನು ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಇಳಿದುಕೊಂಡಿರಲು, ಅವರನ್ನು ಕಾಣದ ಹೊರತು ತಾನು ಊಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಪರಾಜಿತನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು. ಎಂಟು ದಿನಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಇಂದ್ರನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸರ್ವಾಹ್ಣ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿಯರು ಜಿನದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಊಟ ಮಾಡಿದನು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಸಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜನ್ಮ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ವೈರಾಗ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಅಪರಾಜಿತನು ಮಗನಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಪ್ರಾಯೋಪಗಮನವೆಂಬ ಸನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು, ಆಯುಷ್ಯಾವಸಾನದಲ್ಲಿ ಆತನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಯುತೇಂದ್ರ ಮಹರ್ಧಿಕದೇವನಾದನು. ಕರ್ಮ ಸವೆದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗಿ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರರಾಜನ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಮತಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠನೆಂಬ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಯೌವನ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಮೇಲೆ ಸುನಂದೆಯೆಂಬ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ. ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠನು ಬಹುಕಾಲ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಒಂದು ದಿನ ಉಲ್ಕಾಪಾತದ ದರ್ಶನದಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯ ಪರನಾದನು. ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ನಿರಾಹಾರದಿಂದ ಮಡಿದ ಆತನು ಜಯಂತ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಹಮಿಂದ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿ ಬಹುಕಾಲ ದಿವ್ಯಸುಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಪುಣ್ಯಕರ್ಮವೆಲ್ಲ ತೀರಿದ ಮೇಲೆ ಆತನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗಿ ದ್ವಾರಾವತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹರಿವಂಶ ಶಿಖಾಮಣಿಯಾದ ಸಮುದ್ರ ವಿಜಯರಾಜನ ಪತ್ನಿ ಶಿವ ದೇವಿಯ ಗರ್ಭವನ್ನು ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ಷಷ್ಠಿಯ ದಿನ ಉತ್ತರಾಷಾಢಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಶ್ರಾವಣ ಶುಕ್ಲ ಷಷ್ಠಿಯ ದಿನ ಬ್ರಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ದೇವೇಂದ್ರನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಕಲ್ಯಾಣವಾಗಿ ಈ ಜಿನಶಿಶುವಿಗೆ ನೇಮಿಯೆಂಬ ನಾಮಕರಣವಾಯಿತು.
## ದೀಕ್ಷೆ
ಮನಃಪರ್ಯಯಜ್ಞಾನವಾದ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಾವತಿಯ ವರದತ್ತ ರಾಜನಿಂದ ಆಹಾರದಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಐವತ್ತಾರು ದಿನ ಛದ್ಮಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದನು. ಅನಂತರ ರೈವತಕವೆಂಬ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿದಿರಿನ ಕೆಳಗೆ ಆರು ಉಪವಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಆಶ್ವೀಜ ಶುಕ್ಲ ಪಾಡ್ಯದ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಚಿತ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಸಮವಸರಣದಲ್ಲಿ ವರದತ್ತನೇ ಮೊದಲಾದ ಹನ್ನೊಂದು ಗಣಧರರೊಡನೆ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಮಾಡುತ್ತಾ ಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ವಿಹರಿಸಿದನು. ದ್ವಾರಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ನಿಂತು ಅಲ್ಲಿನವರಿಗೆಲ್ಲ ಧರ್ಮಬೋಧೆ ಮಾಡಿದನು.
## ಮುಕ್ತಿ
ಊರ್ಜಯಂತಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ, ಆಷಾಢ ಶುಕ್ಲ ಸಪ್ತಮಿ ಮೊದಲ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.
## ಲಾಂಛನ
ಲಾಂಛನ ಶಂಖ ; ಯಕ್ಷ - ಯಕ್ಷಿಯರು ಸರ್ವಾಹ್ಣ - ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನೀ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು
ಧರ್ಮನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜಿನ ಮಂದಿರ, ಕಾಪು

## ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಧರ್ಮನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜಿನ ಮಂದಿರ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕು ಪಡುಗ್ರಾಮದ ಕಾಪುವಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕಟಪಾಡಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ೫ಕೀ.ಮಿ, ದೂರ.ಇದು ಕಾಪು ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ ಬಳಿಯಿದೆ.
## ಒಳಾಂಗಣ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯ ಜಗಲಿಗೆ ಹೋಗುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದೆ ಇರುವಂತಹ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜಯಘಂಟೆ ಮತ್ತು ಮಣಿಘಂಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡು ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಗಂಧಕುಟಿ ಕೂಡಾ ಇದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಪಧಪಾದ, ಬ್ರಹ್ಮಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಸಣ್ಣ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಚೇತ್ರಪಾಲನ ಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಾಗರಕಲ್ಲುಗಳೂ ಇದ್ದು, ಒಂದು ಚಿಕ್ಕಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳನ್ನ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಅಷ್ಟದಿಕಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳು ಇವೆ. ಬಸದಿಯ ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಯೂತ ರಕ್ಷಣಾ ಗಿಡವಿದೆ.ಇಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮನಾಥಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂಲನಾಯಕ ಬಿಂಬವು ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ೨ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಇದರ ಸುತ್ತಲೂ ಇಲೆಯದ್ದೇ ಆದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. 
## ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತೀ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯಿದ್ದು, ದಿನವೂ ಎಂದಿನಂತೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ರವಾರಗಳಂದು ಮತ್ತು ನವರಾತ್ರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಪೂಜೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಹೂವಿನ ಅಂಲಕಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿದೆ.ಸ್ವಾಮಿಗೆ ದಿನವೂ ಕ್ಷೀರಾಭೀಷೇಕ, ಗಂಧಾಭಿಷೇಕ ಹಾಗೂ ಜಲಾಭಿಷೇಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಶುಕ್ರವಾರ ಮತ್ತು ನವರಾತ್ರಿಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯೂ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಭಗವಾನ್ ಶ್ರಿ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಹಲ್ಲರ ಬಸದಿ

**ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಹಲ್ಲರ ಬಸದಿ**ಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಹಲ್ಲರ ಬಸದಿ ಅಥವಾ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಬಸದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಬಸದಿಗೆ ಸುಮಾರು ೫೦೦ ರಿಂದ ೬೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನ ಆರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಮ್ಮನವರ ಬಸದಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಆರೂರ (ಆರು+ಊರ) ಹಲ್ಲರು ಕಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಇದು ಹಲ್ಲರ ಬಸದಿಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. ಆ ಆರು ಊರುಗಳು ಯಾವುದೆಂದರೆ ಕುಕ್ಕೂಂದೂರು, ಹಿರ್ಗಾನ, ನಿಟ್ಟೆ, ಅತ್ತೂರು, ಕಲ್ಯ ಮತ್ತು ನಖರೆ. ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಬೆಂಬಲ ಹಾಗೂ ಧನಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಚವ್ಹೀಸ್ ತೀರ್ಥಂಕರರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ತೀರ್ಥಂಕರರ ಬಸದಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುವ ರೂಢಿಯಿದೆ. ಎದುರಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಅಂಗಣ, ಅದರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗೋಪುರವು ಬಸದಿಯ ಅಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸೂಇಯು ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಶಿಲಾಮಯ ಬಸದಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುರುರಾಯರ ಬಸದಿಯಿದೆ. ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಹರಿಪೀಠದ ಬಲಭಾಗದದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಡ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿರುವಂತಹ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ಭೈರವಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಥವಾ ಸಿದ್ಧಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಎಲ್ಲಾ ಜನರ ಅಬೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

## ವಿಧಿ ವಿಧಾನ 
ಈ ಬಸದಿಯಿಂದ ೨೦೦ ಅಡಿಒಳಗೆ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಹಲ್ಲರ ಬಸದಿಗೆ ಕುಕ್ಕಂದೂರು ಗುಡ್ಡೆಗುತ್ತು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪಾಪರಾರಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕಾಲ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಶುಧ್ದ ನಾಗೇಶ್ವರ ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ಸ್ವಾಮಿಯ ಸನ್ನಿದಿಯಲ್ಲಿ ರಥೋತ್ಸವ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

## ವಿನ್ಯಾಸ 
ಈ ಬಸದಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿದೆ. ದೂರದಿಂದ ನೋಡುವಾಗ ವಿಶಿರ್ಷಟ ವಾಸ್ತು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವನಂದಿ ಎಂಬ ಮುನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನ ತಂಗಿದ್ದು ಕೊನೆಗೆ ಸಮಾಧಿಯಾದರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುನ್ಯಾಸೋವನ್ನು (ಮುನಿವಾಸವನ್ನು) ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಬಸದಿ ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸುಂದರವಾದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಇವೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಸುಂದರ ಮಂಟಪ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಯಘಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಕ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿಗೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಗಂಧಕುಟಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಣಧರಪಾದ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಶ್ರುತದ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಚರಬಿಂಬವನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಧರಣೇಂದ್ರ ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ಯಕ್ಷಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ 
ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಶ್ರೀ ಯತ್ನರಾಜರು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಎಲ್ಲಾ ಮನೆತನದವರು ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಭರತ್ ರಾಜೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರ ಎಂಬವರು ಪ್ರದಾನ ಇಂದ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಅನೇಕ ದಿಗಂಬರಮುನಿಗಳು ಹಾಗು ಡಾ. ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗಡೆಯವರಂತಹ ಗಣ್ಯರು ಬೇಟಿ ನೀಡುದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಸರಕಾರದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಬಸದಿಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಬಸದಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬಸದಿಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಯಾಗಲಿ ಎಂಬುವುದು ಇಲ್ಲಿಯವರ ಆಶಯ.

ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ನಾರಾವಿ

ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ನಾರಾವಿ
## ಸ್ಥಳ
ನಾರಾವಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಎದುರಿನ ಗೋಪುರದ ಬಲಬದಿ (ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ)ಯಲ್ಲಿ ಈ ಜಿನಾಲಯವಿದೆ. 
## ಒಳಾಂಗಣ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಲೇ ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ, ಗಂಧ ಕುಟಿ ಹಿತವಾದ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಸುಕನಾಸಿ ಹಾಗೂ ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಿವೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯ ಹಿಂದುಗಡೆ ಒಂದು ಉನ್ನತ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಅಶ್ವಾರೋಹಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮಯಕ್ಷನ ಸುಂದರ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಮಕರ ತೋರಣ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸುಮಾರು ಮೂರುವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಭಗವಾನ್ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಶಿಲಾ ಬಿಂಬವಿದೆ.ಈ ಬಸದಿಗೂ ಒಳಗಡೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥವಿದೆ. ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಧರ್ಮನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯ ಬಲಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಗಡೆ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸುಂರದ ಗುಡಿಯಿದೆ.
## ತೀರ್ಥಂಕರ ಶಿಲಾಸನ
ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಹಿಂದಿನ ಬಸದಿ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈಗ ಅನಂತ ಶಾಂತಿ ತೀರ್ಥಂಕರ ವನ ಎಂಬ ತೀರ್ಥಂಕರ ಭಗವಾನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಿಡ (ವೃಕ್ಷ) ಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿರುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಮೂಲ್ಯ ಶಿಲಾ ಶಾಸನವೂ ಇತ್ತು. ಅದನ್ನು ಪಂಕ್ತಿಗಳ ಅನುಸಾರ ಈ ರೀತಿ ಓದಲಾಗಿದೆ.
## ಶಿಲಾ ಶಾಸನ
### ಮುಂಭಾಗ
೧.	ಸ್ವಸ್ತಿ ಶ್ರೀಮತು ಪಂಡ್ಯಚ 
೨.	ಕ್ರವರ್ತು ರಾಯ ಗಜಾಂಕುಶ ಶ್ರೀ
೩.	ವೀರ ಕುಲಶೇಖರಾಳ್ವೇಂದ್ರ ದೇವರು ವಿ
೪.	ಜಯ ರಾಜ್ಯಂ ಗೆಯ್ಯತ್ತಮಿದ್ದ ರೌದ್ರಿ
೫.	ಸಂವತ್ಸರದ ಧನುಮಾಸ ಮೊದ
೬.	ಲಗಿ ಮಂಗಳೂರು ಹಿರ್ಯರ
೭.	ಮೆನ್ಯ ಭುವನಾಶ್ರಯದ ಮುಂದ
೮.	ಣ ಮೊಗಸಾಲೆಯಲು ವಡ್ಡೋಲಗಂ
೯.	ಗೊಟ್ಟಿದ ಅಮರ ಶ್ರೀಪಾದ ಸಂನಿ
೧೦.	ಧಾನದಲು ಕುಮಾರ ಬಂಕಿ
೧೧.	ದೇವರುಂ ಮುಂತಾಗಿ ಯಿದ್ದಂತ ಪ್ರ
೧೨.	ಧಾನದಂ ನಕರ ಹಂಜಮಾನರುಂ ಎ
೧೩.	ರಡು ಕೊಲಬಳಿಯರುಂ ಸಕಲ ಛತ್ರ
೧೪.	ಮನ್ನೆಯರ್ಗೆಯುಂ ಕೂಡಿನೆರೆದಿದ್ದ ಪ್ರ
೧೫.	ಹರದಲು ಮಂಗಳೂರ
೧೬.	ಹೊರಹಿನವರುಂ ನೆಲದವರುಂ 
೧೭.	ಕೋಟಿಯವರು ಹರಹರಿಯವನುಂ ಬಿ
೧೮.	ಮ್ಮುದೇವ ಬಳಿಯ ಬೀರಲದೇವಿಯರ ಕುವರ ಗಣಪಂಣ್ಣಂಗ್ಗೆ ಧಾ
೧೯.	ರೆಯನೆರದು ಕೊಟ್ಟ ಮಂಜುನಾ
೨೦.	ಥ ದೇವರಿಗೆ.....
### ಹಿಂಭಾಗ
೨೧.	ಮಯ್ಯಂದು ಹಡಪ
೨೨.	ಕೈಯಂ ಕೊಟ್ಟ (ಪಾದಕಾಣಿಕೆ?)
೨೩.	ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಯಾವರು ವಕ್ರಸ್ಥರ
೨೪.	ಗಂಗೆ ವಾರಣಾಸಿಯಲು ಸಾವಿರ ಕಪಿಲೆ
೨೫.	ಯ ವಧಿಸಿದ ದೋಶ. ಮಂಜುನಾಥ ದೇ
೨೬.	ವರ ಕಿತ್ತ ದೋಷ ಯಾವೂರಿಂದ ಒಬ್ಬ
೨೭.	ರು ವರ್ತಿಸ್ತಾರಾದರೆ ಅರಸಿಂಗೆ ದಂ
೨೮.	ಡ ಗ ೧೦೦೦ ಒಂದು.......
೨೯.  ಹಾರವರಿ ಬ್ರಹ್ಮರು ಮುದಲಾಗಿ 
೩೦.   ೧೨೦.......

ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಕಣಿಯೂರು

ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಕಣಿಯೂರು
## ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. 
## ಮಾರ್ಗ
ಬಸದಿಗೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹೋಗುವಾಗ ಕುಪ್ಪೆಟ್ಟಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿ ಪದ್ಮುಂಜ ಎಂಬ ಪೇಟೆ ಮೂಲಕ ಬಸದಿಯನ್ನು ತಲುಪ ಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಕಣಿಯೂರು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.
## ಮೂರ್ತಿ/ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ತೀರ್ಥಂಕರರು ಭಗವಾನ್ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ. ಮೂರ್ತಿಯು ಪಂಚಲೋಹದ್ದಾಗಿದ್ದು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತಲೂ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಬಿಂಬಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಮಕರ ತೋರಣ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿ ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪದ್ಮಪೀಠ ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಗೋಮುಖ ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷೆಯರು ವಿರಾಜಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಿಂತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಆಯುಧಧಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೋಮುಖ ಯಕ್ಷ ೪ ಕೈಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಪರಶು, ಬೀಜಫಲ, ಅಶ್ವಸೂತ್ರ, ಮತ್ತು ವರದ ಮುದ್ರೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷಿಗೆ ೪ ಕೈಗಳಿದ್ದು ೮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರ, ಮತ್ತಿತ್ತರ ಆಯುಧಗಳು, ೨ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ವಜ್ರ, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ವರದ ಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಫಲ ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗೆ ವೃಷಭ ಲಾಂಛನವಿದೆ. ಅಷ್ಟಮಹಾಪ್ರಾತಿಹಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ, ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ, ಗಂಧಕುಟಿಗಳು ಇವೆ.ಗಂಧಕುಟಿಯುಲ್ಲಿ ಶ್ರುತ ಹಾಗೂ ಗಣಧರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರಾಂಗಣದ ಆಗ್ನೇಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರ ಇದೆ.ಬಸದಿಯು ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥದ ಜಗಲಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಅಂಗಳ ಇದೆ.ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಾನ ಹಾಗೂ ನಾಗನ ಸನ್ನಿಧಾನವೂ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ಕಲ್ಲು ಮುಂತಾದ ಪೂಜನೀಯ ವಸ್ತುಗಳ ಜೊತೆ ಪ್ರಧಾನ ಬಲಿಪೀಟ ಇದೆ.
## ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಹಾಗೂ ಸಾಯಂಕಾಲ ೨ ಹೊತ್ತುಗಳ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರುತ ಹಾಗೂ ಗಣಧರಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೋಂಪಿ ಉದ್ಯಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಸಾನಿಧ್ಯವಿದ್ದು, ಅದು ದೇವಕೋಷ್ಠದಲ್ಲಿದ್ದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಸೀರೆ ಬಳೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತೊಡಿಸಿ ಸಿಂಗರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವರ ಎದುರು ಹೂವು ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹರಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಶೇಷಗಳೆಂದರೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ವರಾಹ ಪೂಜೆ, ಧನುಪೂಜೆ, ಅಪ್ಪದ ಪೂಜೆ, ನವರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ, ನವರಾಥ್ರಿ ಪೂಜೆ, ದೀಪಾವಳಿ, ನೂಲಹುಣ್ಣಿಮೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಆರಾಧನೆಗಳಿರುತ್ತವೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ವೇಣೂರು

ವೇಣೂರು ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 
## ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸದಿ (ಕಲ್ಲುಬಸದಿ)ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲೇ ಎಂಬಂತೆ ಎತ್ತರವಾದ, ಅನೇಕ ಚಿತ್ತಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರ ಮಾನಸ್ತಂಭವಿದೆ, ಅನಂತರ ಸಿಗುವುದೇ ಗೋಪುರ. ಶ್ರೀ ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿ ಶಾಂತೀಶ್ವರ ಬಸದಿಯ ಎಡಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು ಬಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ. 
## ದೈವ
ಇಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಗ್ನನಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಕರಿಶಿಲೆಯ ಶ್ರೀ ಆದೀಸ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಮನಮೋಹಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅಪೂರ್ವವಾದದ್ದು, ಏಕೆಂದರೆ ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಕೇಶವು ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಮಾತ್ರ ಆದಿನಾಥರ ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿನ್ಯಾಸ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೂವರೆ ಐದು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಇದು ಅಜಿಲ ರಾಜವಂಶದವರಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರ್ತಿ. 
## ಬಸದಿಯ ರಚನೆ
ಇದರ ಎದುರು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ ಇದೆ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ೫ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಆನೆ ಕಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಇದು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪತ್ರೀಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅನಂತರ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಅಪ್ಪಣೆ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಹೊಸ್ತಿಲಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಬಳಿಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು. ಇದು ಇಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವ ವಿಧಾನ. ಬಸದಿಯ ಮಾಡಿದ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಮುಖಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಈ ಜಿನಾಲಯ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ.
## ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳ
ಇಲ್ಲಿನ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತು ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮುಂಜಾನೆ ೭.೩೦ ಕ್ಕೆ ಆದಿನಾಥ -ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಅನಂತರ ಆದಿನಾತನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಕ್ರಮ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೂಗಳನ್ನು ಪಾದದ ಬಳಿ ಇಡಬಹುದು. ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ನೀರಿನ ಅಂಶ ಉಳಿಯದಂತೆ ನೋಡಿ ಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ವಿಶೇಷತೆ
ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಬಳಿಯ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಗಬೇಕಾದರೂ ಮೊದಲು ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪ್ರಸಾದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಉತ್ಸವವಾದರೂ ಅರಸರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಪ್ರಸಾದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿಯೇ ಹೋಗಬೇಕು. ಅದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ವೇಣೂರು ಅಜಿಲ ಅರಸರ ಮನೆದೇವರೂ ಹೌದು. ಈ ಜಿನಾಲಯವನ್ನು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪುಷ್ಪದಂತ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಬಿಜಿಲ

ಪುಷ್ಪದಂತ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಬಿಜಿಲ
## ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಪುಷ್ಪದಂತ ಬಸದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೆಳತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಬಿಜಿಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ.
## ಮಾರ್ಗ
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಮಡಂತ್ಯಾರಿಗ, ಪಾಂಡವರಕಲ್ಲು ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಬೇಕು. ಬಿಜಿಲ ಎಂಬ ಊರಿನ ಅಡಿಕೆ ತೋಟ ಮತ್ತು ವನ ಪ್ರದೇಶ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಸಿದೆ ಇದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
## ಒಳಾಂಗಣ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಬಿಜಿಲದ ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ತೀರ್ಥಂಕರರು ಒಂಭತ್ತನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಪುಷ್ಪದಂತ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು. ಈ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯು ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಭಾವಲಯವು ಅರ್ಧ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯು ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಜಿತ ಯಕ್ಷ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾಳಿ ಯಕ್ಷಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗೆ ಮಕರ ಲಾಂಛನವಿದೆ..ಈ ಬಸದಿಯು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ ೧೭೪೦ರಲ್ಲಿ ಇತ್ತೆಂದು ನಮಗೆ ಬಸದಿ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಬರೆದಿರುವ ಶಾಸನದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.ಬಸದಿಯ ಮೂಲ ನಾಯಕ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಚಾಮರ ಮುಕ್ಕೊಡೆ, ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ದಿವ್ಯ ಧ್ವನಿ ಮುಂತಾದ ಅಷ್ಟಮಹಾಪ್ರಾತಿಹಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಬಾಹುಬಲಿ, ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ೨೪ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ಶ್ರೀ ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಣ್ಣ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇವೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಈ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಘಂಟಾಮಂಟಪದ ಬಾಗಿಲ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಬಂಧದಲ್ಲಿ  ಗಂಡಭೇರುಂಡ ಪಕ್ಷಿಯ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಪರ್ಯಂಕಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಜಿನೇಶ್ವರರ ಶಿಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಬಸದಿಯ ಎದುರಿಗೆ ಗೋಪುರವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಕಂಬಗಳು ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯ ಗೋಪುರದ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವದ ಕೋಣೆ ಇದೆ.ಘಂಟಾಮಂಟಪವಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮೇಲೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಸುತ್ತಲೂ ಅಂಗಳ ಇದ್ದು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಾನವಿದೆ. ಅದರ ಪಕ್ಕ ಗುಂಡುಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲಗಳಿವೆ. ಬಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳು ಇವೆ ದಶದಿಕ್ಕು ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಬಾಗಿಲ ದಾರಂದದ ಮೇಲಿನ ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಎದುರಿಗಿರುವ ಗಂಡಬೇರುಂಡ ಕೃತಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಬಸದಿಯು ಕಿ.ಶ ೧೭೬೩ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. 
## ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅಂದರೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವು ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಲಾಂಛನ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪೈಕಿ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ತುಂಬ ಶೋಭಾಯಮಾನವಾಗಿದೆ.ಶ್ರೀ ಪುಷ್ಪದಂತ ಸ್ವಾಮಿಯವರಿಗೆ ಜಲ, ನಾರಿಕೇಳ, ಕ್ಷೀರ, ಗಂಧಗಳೆಂಬ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು ಅದನ್ನು ದೇವಕೋಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ ಬಳೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಕ್ಕುಲಿ, ಅಪ್ಪ ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೂವು ಹಾಕಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಮ ಇದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೆ ಕುಂಕುಮ ಅರ್ಚನೆ, ಹೂವಿನ ಪೂಜೆ, ಮತ್ತಿತರ ಪೂಜೆಗಳು ಹರಕೆಯಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶೀತಲನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಮೂಡಬಿದಿರೆ

ಶೀತಲನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು.
## ಸ್ಥಳ
ಪ್ರಕೃತಿ  ರಮಣೀಯವಾದ ಪರಿಸರದ ನಡುವೆ  ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಬಸದಿಯು ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಮೂಡಬಿದರೆಯಲ್ಲಿದೆ.  ಈ ಬಸದಿಯ ಮೂಲಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಶೀತಲನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ತೀರ್ಥಂಕರ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಬಸದಿ ಚೋಳ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿ. 
## ಇತಿಹಾಸ
ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿತ್ತಂತೆ. ಬಸದಿಯ ಮೂಲನಾಯಕನ ವಿಗ್ರಹ ಬಿಳಿ  ಕೆಂದಾಳಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಐದು ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇದೆ. ಕಲ್ಲು ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ತಾ. ೨೫.೧೨.೧೯೮೭ ಮೊದಲು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂಡವರು ತೀರ್ಥಂಕರ ಚಂದ್ರಪ್ರಭಾ, ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂಡವರು ತೀರ್ಥಂಕರ ಶ್ರೀ ಶೀತಲನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ. ಇದಕ್ಕೆ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿನ್ನಲೆ ಇದೆ. 
## ಆವರಣ
ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಗಂಧಕುಟಿ(ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ) ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ, ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ, ಮತ್ತು ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೈವೇದ್ಯ ಕೋಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಬಸದಿಯ ಹೊರಗಡೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ ನಾವು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು  ಕಾಣಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಸುಂದರ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಹಳೆಗನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದರ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಎದುರುಗಡೆ ಮಾನಸ್ತಂಭ ಇದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ.
ಬಸದಿಯ ಬಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಾನವೂ ಇದೆ.ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಾಗನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಸುತ್ತಲೂ ಸುಂದರವಾದ ಸ್ವಚ್ಛ ಅಂಗಳವಿದೆ. 
## ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ. ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.  ಇದು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ  ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಧರ ಪಾದದ ಅಚ್ಚು ಕಂಚಿನದು. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಅಲಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಕುಂಕುಮ, ಬಳೆ ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಮೂರು ಹೆಡೆಯದ್ದು.
ಬಸದಿಯ ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಶೀತಲನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಜಲ, ಕ್ಷೀರ, ಪಂಚಾಮೃತ, ಸಿಯಾಳ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶೀತಲ ಎಂದರೆ ತಂಪು ತಂದಾಳಿ, ಸಿಯಾಳ ಪ್ರಿಯ ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅದರಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರು ಇದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ತೀರ್ಥಂಕರರಿಗೆ  ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಯಕ್ಷ ಅರುಣ ಯಕ್ಷಿ ಸುಗಂಧಿನಿ.
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯು ಇದೆ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಗೆ ಗುರುವಾರದಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರಸ್ವಾಮಿಗೆ ದೀಪಾವಳಿಯ ಪಾಡ್ಯದ ದಿವಸ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ದೇರಮ್ಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿ, ಮೂಡಬಿದಿರೆ

ದೇರಮ್ಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು.
## ಸ್ಥಳ
ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಗ್ರಾಮದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಬಸದಿ ಅಂದರೆ ದೇರಮ್ಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿ. ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲನಾಯಕ ಸ್ವಾಮಿ ಜೈನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ರತ್ನತ್ರಯರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದರಾದ ಶ್ರೀ ಅರಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮತ್ತು ಮುನಿಸುವೃತ ತೀರ್ಥಂಕರರು. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಬಸದಿಯ ಹೆಸರು ಲೆಪ್ಪದ ಬಸದಿ. 
## ಇತಿಹಾಸ
೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೇರಮ್ಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಶ್ರಾವಕನಿಂದ ಈ ಬಸದಿಯು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.  ಬಸದಿಯು ಆಯತಕರವಾಗಿದ್ದು  ೩ ಮುಖ್ಯದಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ದ್ವಾರಪಾಲಕ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಸುಮಾರು ೧೫ ಅಥವಾ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದವುಗಳು. ವಿವಿಧ ಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿರುವ ವಿವಿಧ ಪುರಾಣ, ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪೌರಾಣಿಕ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಈ ಜಿನಾಲಯವು ಸುಮಾರು ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
### ಹಿನ್ನೆಲೆ
ದೇರಮ್ಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಒಬ್ಬ ಅಡುಗೆಯವನಾಗಿದ್ದು,  ಬಸದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಾಗ ಬಡವನಾದ ದೇರಮ್ಮನಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ, ಅವನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ರುಬ್ಬಿದ ಅಕ್ಕಿ ಇರಬಹುದಷ್ಟೆ ಎಂದು ಜನರು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದರಂತೆ. ಇದರಿಂದ ಅವಮಾನಗೊಂಡ ದೇರಮ್ಮಶೆಟ್ಟಿ ತಾನು ಕೂಡ ಜಿನಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅಂದುಕೊಂಡು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಪರಿಕ್ರಮಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸ್ವಂತ ಹಣದಿಂದ ಇದೇ ಜಿನಾಲಯವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. 
## ಆವರಣ
ಬಸದಿಯು ಮೂಡಬಿದಿರೆ ಶ್ರೀ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಮಾಡನ್ನು ಹಂಚಿನಿಂದ  ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಈಗ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಮೂಡಬಿದಿರೆ ಮಠದ ಸ್ವಸ್ತಿಶ್ರೀ ಭಟ್ಟಾರಕ ಜಾರುಕೀರ್ತಿ ಪಂಡಿತಾರ್ಯವರ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಜಿಯವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ರತ್ನಾತ್ರಯ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಕರಿಶಿಲೆಯದ್ದು, ಎರಡು ಅಮೃತಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲವುಗಳ ಪ್ರಭಾವಳಿಗಳು ಆಕರ್ಷಕ ಲೋಹದವುಗಳಾಗಿವೆ.
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಯಾವುದೇ ಮಾನಸ್ತಂಭ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಎದುರಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹತ್ತುವಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿದ್ದಾವೆ. ಇತರ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ  ೪ ಕಂಬಗಳಿವೆ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ತೀರ್ಥಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ಈ ತೀರ್ಥಂಕರ ಗಣಧರ ಪಾದಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿ ಯಾರೆಂದರೆ ಕುಬೇರ ಯಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಅಪರಾಜಿತ ಯಕ್ಷಿ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಇದೆ.  
## ಕಲಾಕೃತಿ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಜಿನಬಿಂಬಗಳ ಪೀಠಗಳ ಮೇಲೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಬರವಣಿಗೆ ಇದೆ. ಮೂಲನಾಯಕ(ಸ್ವಾಮಿಯ) ಮೂರ್ತಿ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲದಲ್ಲಿರುವ ಮೂರ್ತಿ ಬಿಳಿ ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದು ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯದ್ದಾಗಿದೆ.  ಮೂರ್ತಿಗಳು ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ತೋರಣದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ. ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳು ಇದ್ದು, ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಕಾರಗೋಡೆ  ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.  
## ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು
ಇಲ್ಲಿ ದಿನವೂ ಮೂಲಸ್ವಾಮಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಪೂಜೆ ಆರಾಧನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬಿಂಬಗಳಿಗೆ ವಜ್ರಲೇಪನ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.   ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಿನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ  ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಂಗಳ ಪೂಜೆ, ದೀಪಾವಳಿ ಮತ್ತು ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬ ಜೀವದಯಾಷ್ಟಮಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬಲಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ.ತ್ರಿಶೂಲ, ನಾಗರಕಲ್ಲು ಇದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಚರಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯ ಬಸದಿಗಳು
ಚೋಳ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿ, ಮೂಡಬಿದಿರೆ

ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಪ್ರಭ ಸ್ವಾಮಿ ಚೋಳ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿಯು ಕರಾವಳಿಯ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು.
## ಸ್ಥಳ
ಚೋಳ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿಯು ಪಡುಮನಾಡು ಗ್ರಾಮ ಮೂಡಬಿದ್ರೆ ತಾಲೂಕು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಮಹದೇವ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿಗೆ ತಾಗಿಕೊಂಡು ಇದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಮೂಲನಾಯಕ ಪದ್ಮಪ್ರಭ ಸ್ವಾಮಿ.  ಈ ಬಸದಿ ಜೈನಮಠ ಮೂಡಬಿದ್ರೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ.
## ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಚೋಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರಂತೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಎನ್ನುವುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. 
## ಆವರಣ
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ. ಪದ್ಮಪ್ರಭ (ಆದಿತ್ಯ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ದೇವರು) ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬೇರೆ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಸುಮತಿ ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಇವು.  ರತ್ನತ್ರಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮೂರ್ತಿ ಕೂಡ ಇದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಎದುರುಗಡೆ ಮಾನಸ್ತಂಭವಿದ್ದು ಇದು ಸಾಧಾರಣ ಚೌಕಟ್ಟು ಆಯದಲ್ಲಿ ಶಿಖರದ ಸ್ವರೂಪವಿದ್ದು ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮ, ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ(ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕಿಗೆ) ಮುಖವಾಗಿ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಬಸದಿಯ ಎಡ-ಬಲ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಹಾಗೆ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಿದೆ.  ಈ ಬಸದಿಯ ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಹ ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ತೀರ್ಥಂಕರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ಈ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದ ಮುಂದೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಈ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕುಟಿ ಇಲ್ಲ.
## ಕಲಾಕೃತಿ,ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು
ಗಂಧಕುಟಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಧರಪಾದ, ಶ್ರುತ, ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರು ಇತ್ಯಾದಿ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು  ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಜಿನಬಿಂಬಗಳ ಪೀಠಗಳ ಮೇಲೆ ಹಳೆಗನ್ನಡ ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದೆ. ಮೂಲನಾಯಕ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಕರಿಕಲ್ಲಿನ ಕಪ್ಪಿನ ಶಿಲೆ ೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇದೆ. ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಸುತ್ತಲೂ ಚಾಮರ ಬೀಸುವ ಚಿತ್ರಿಕೆ ಇದೆ. ದಿನಾಲು ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೀಪಾವಳಿಯ ಪಾಡ್ಯದ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಜ್ರಲೇಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಹ್ನ, ಸಾಯಂಕಾಲ ಹೀಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ ಇದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ಪಂಚಾಮೃತ, ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ನವದಾನ್ಯತರ್ಪಣ, ಜೀವದಾಯಷ್ಟಮಿ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬಲ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ. ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಶಿಲಾಶಾಸನವಿದೆ. ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲು ಇಲ್ಲ. ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆ ಇದ್ದು ಅದನ್ನು ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಪದ್ಮಪ್ರಭ ಸ್ವಾಮಿ ವಿರಾಜಮಾನರಾದರೆ, ಹೊರಗಿನ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸುಮತಿನಾಥ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಸುಪಾರ್ಶ್ವನಾಥರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಂಕದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನರಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವು ಅಪೂರ್ವವಾದುದು. ಈ ಬಸದಿಯು ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಧರ್ಮೋತ್ಥಾನ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಇದನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಬೈಕಣತಿಕಾರಿ ಬಸದಿ, ಮೂಡಬಿದಿರೆ

ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬೈಕಣತಿಕಾರಿ ಬಸದಿಯು ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. 
## ಸ್ಥಳ
ಮೂಡಬಿದಿರೆಯ ಸುಂದರವಾದ ಊರಿನ ಹಚ್ಚ ಹಸುರಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ, ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಬೈಕಣತಿಕಾರಿ ಬಸದಿ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ. ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಬೆಂಕಿ ಬಸದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
## ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಜಿನಾಲಯವು ಬಹಳ ಪುರಾತನವಾದ ಜಿನಾಲಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ಮುನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬೈಕಣತಿಕಾರಿ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದರು. ಈ ಬಸದಿಯು ೧೯೮೦ ರಿಂದ ೧೯೯೦ ರವರೆಗೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದೆ. 
## ಕಲಾಕೃತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ನಾಯಕನ ಮೂರ್ತಿಯು ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಭಾವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಂಕರರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 
ಬಸದಿಯ ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಾದಂತಹ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಇದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿ ಗಂಗಾಧರ ಪಾದ ಶ್ರುತ ಮೂರ್ತಿ ಕೂಡ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಯಕ್ಷ ಪಾತಾಳ ಯಕ್ಷಿ ಅನಂತಮತಿ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಲ ಅಂದರೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಾವು ಗರ್ಭಗುಡಿಯಿಂದ ಹೊರ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪ ಇದೆ.  ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಹೊರಗಡೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ ನಾವು ಗೋಪುರವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಸುಂದರ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಆದರೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೆತ್ತಿದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಲ್ಲ. ಇದರ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ. ಸುತ್ತಲೂ ಸುಂದರವಾದ ಸ್ವಚ್ಛ ಅಂಗಳವಿದೆ.  ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಾನವೂ ಇದೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಾಗನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಶಿಲೆಯ ಕುಕ್ಕಟ ಸರ್ಪಗಳಿವೆ. ಬಸದಿಯು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡು ಬಹು ಸುಂದರವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ. 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯ ಬಸದಿಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಪೆರಾಡಿ

ಪೆರಾಡಿಯ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿಯು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಪೆರಾಡಿ ಎಂಬ ಸುಂದರ ಗ್ರಾಮದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. 
## ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಹೊರಟು ಗುರುವಾಯನಕೆರೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸುಲ್ಕೇರಿಗೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೊಕ್ರಾಡಿ ಗ್ರಾಮವಾಗಿ ಹೂವಿನಕಟ್ಟೆ ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಂತರ ಪೆರಡಿಗೆ ಬಂದರೆ ಊರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಬಸದಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಹನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ,ಸ್ವಂತ ವಾಹನಗಳಿದ್ದರೆ ಬರಬಹುದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರಬೇಕು.  ಈ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಬಸದಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು ೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಆವರಣ
ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ ಸುಕನಾಸಿ, ಯೆಡನಾಳಿ, ಗಂಧಕುಟಿ, ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪ, ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ ಕಾಣಬಹುದು. ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ ಅಥವಾ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗೋಡೆಯಮೇಲೆ ಜೈನ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದಗಳನ್ನು, ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಕಾಣಬಹುದು. ಬಸದಿಯ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕಾವಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರುಗಡೆ ಜಗುಲಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಗೋಪುರ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳು ಮರಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಲ್ಲ. 
ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಸುತ್ತಲೂ ಅಂಗಳವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಶಿಲಾಶಾಸನ ಹಾಗೂ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಬರವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.
## ಕಲಾಕೃತಿ
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ.  ಈ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಭಾವಲಯ ಇದೆ. ಅದು ಪಂಚಲೋಹದ್ದಾಗಿದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮಕರ ತೋರಣದ ಅಲಂಕಾರ ಇದೆ. ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಖಡ್ಗಾಸನಾ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೂರ್ತಿ ಇರುವ ಪದ್ಮಪೀಠವು ಚೌಕಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು ಪಂಚಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಯಕ್ಷ ಧರಣೇಂದ್ರ, ಯಕ್ಷಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಯುಕ್ತ ಆಯುಧಗಳಿವೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗಡೆ ಸರ್ಪದ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯು ನಗೆಸೂಸುವಂತಿದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿಲ್ಲ.
## ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು
ಇಲ್ಲಿನ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಜಲ,ಕ್ಷೀರ, ಪಂಚಾಮೃತ, ಸಿಯಾಳ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಾದಂತಹ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ಇಲ್ಲ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ನೋಂಪಿ ಉದ್ಯಾಪನೆ ಮಾಡಿದ,ಅನಂತನಾಥ ನೋಂಪಿಯ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ೧ ಪಂಚಲೋಹದ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿಯು ನಿಂತುಕೊಂಡಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೀರ ಅಪೂರ್ವವೆನಿಸಿದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ, ಬಳೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡ ಬಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆಗಳು ಸಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಾಂಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಎಂದರೆ ಅಮ್ಮನವರ ಪೂಜೆ. ಇದು ಕಾರ್ಕಳ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಬಸದಿಯಾಗಿದೆ. 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಚವ್ವೀಸ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಬಸದಿ ವೇಣೂರು

ವೇಣೂರಿನ ಚವ್ವೀಸ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಬಸದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
## ಸ್ಥಳ
ಇದು ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸದಿಯ ಬಲ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. 
## ವಿಶೇಷತೆ
ಇದು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಸಹ ಕಲ್ಲಿನದ್ದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 24 ತೀರ್ಥಂಕರರ ಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಅಮ್ಮನವರ ಬಸದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಎಡ ಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಅಮ್ಮನವರ ಬಸದಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬೇಕು.
## ದೇವಾಇಯದ ರಚನೆ
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ದ್ವಾರವಿದ್ದು ಮುಂದಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಎಡ ಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆರಡು ದ್ವಾರಗಳಿವೆ.  ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಈ ಬಸದಿ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಧಾನ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಆರು ಮಟ್ಟಿಲುಗಳಿದ್ದು ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಂಡಲಿಯ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಹಾಗೂ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಲಾಕೃತಿಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ೧೨ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ವಾಸು ಪೂಜ್ಯರ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆದಿನಾಥರ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆ ಒಂದಿದೆ. ಇದರ ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಣಧರ ಪಾದ, ಬಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಂಚಪರಮೇಪ್ಠಿ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಈ ಬಸದಿಯೂ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೫೩೭ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತ್ತೆಂದು ಇಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲಾ ಶಾಸನವೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. 
## ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ಪಂಚಪರಮೇಪ್ಠಿ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ದಿನ ಬೆಳ್ಳಗ್ಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನಂತರದ ಪೂಜೆಯೇ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಗೆ. ಸರಸ್ವತಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಕಂಚಿನದಾಗಿದ್ದು ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರಸ್ವತಿಯ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಹಾಗೂ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಜಪಸರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆಯನ್ನು ಉಡಿಸಿ, ಬಳೆ ತೊಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಇದು ಸಹಾ ಕಂಚಿನದ್ದಾಗಿದ್ದ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಭಾವಳಿಯ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ವನಾಥರ ಸಣ್ಣ ಬಿಂಬವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಸೀರೆ, ಬಳೆ ಹಾಗೂ ಕರಿಮಣಿ ಸರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. 
## ವಿನ್ಯಾಸ
ಇಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಪ್ರಭಾವಳಿ ಮುಕ್ಕೊಡೆ ಎಲ್ಲಾ ಸೇರಿ ಸುಮಾರು ಮೂರುವರೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವಳಿಯು ಮೇಲೆ ಕೀರ್ತಿಮುಖ, ಮುಕ್ಕೊಡೆ ಎಡಬಲಗಳು ಮಕರ ತೋರಣ ಹಾಗೂ ಪುಪ್ಪವೃಷ್ಟಿಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಪಕ್ಕ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕರ ಹಾಗೂ ಚಾಮರಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಬಾಯಿಗಳಿಂದ ‘ಓಂ’ ಎಂಬ ದಿವ್ಯ ಧ್ವನಿ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಎರಡು ಪಾದಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬೀಜಾಕ್ಷರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಲಾಂಛನವಿದೆ. ಈ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪಾಶ್ರ್ವ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ವನಾಥ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ಕೊಎಡಯ ಬದಲು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸರ್ಪದ ೫ ಹೆಡೆ ಮತ್ತು ಏಳು ಹೆಡೆಗಳಿವೆ.
## ದೇವಾಲಯದ ರಚನೆ
ಪ್ರತಿ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಎಡ ಬಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ ಯಕ್ಷಿಯರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಬಸದಿಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ(ಹೊರಗೆ) ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ ಮೂರ್ತಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರವಾದ ಲೆಕ್ಕಿ ಮರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಕಲ್ಲಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ದಿನವೂ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಮೂಡನ ಗೋಡೆಗೆ ಆಣಿಸಿರುವ ಒಂದು ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಮಧುರಕ್ಕ ದೇವಿಯ ಶಾಸನವಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಹೊಸಮರ್ಗೋ ತೆಕ್ಕಾರು

## ಸ್ಥಳ
ಇದು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ತೆಕ್ಕಾರು ಗ್ರಾಮದ ಹೊಸದುರ್ಗ ಎಂಬಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯಿAದ ಬಾಜಾರು ಮುಖಾಂತರ ಹೋಗುವ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಬಂಟ್ವಾಳ ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಾಂತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ೭ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸುಗಳ ಸೇವಾ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ರಸ್ತೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು ಪುರೋಹಿತರ ಮನೆಯೂ ಬಳಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯಿಲ್ಲದೆ ತೀರಾ ಸರಳವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಜಿನಾಲಯವಿದೆ. ಆದರೆ ವಿಶೇಷ ಸಾನಿಧ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಎದುರಿಗೆ ಬಹು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ ಸುಮಾರು ಆರು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕಂಬವಿದೆ. ಇದೊಂದು ವಿಶೇಷ ದಿನಂಪ್ರತಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಹೀಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಮಂಟಪಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಇವೆ. 
## ಪೂಜಾ ಕಾರ್ಯ
ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಮೊದಲ ರವಿವಾರ ಊರಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ಮನೆಯವರ ವತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ೧೦೮ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ೧೦೮ ಕುಂಕುಮಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಪೂಜಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ ಹೊಸ ಅಕ್ಕಿ ಊಟವನ್ನು ಸಂಬAಧಪಟ್ಟ ೨೦ ಮನೆಯವರು ಕೂಡಾ ಸೇರಿ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜೀವದಯಾಷ್ಟಮಿಯ ದಿನ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ 
ಮನೆಯವರು ಹಂಚಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸುಂದರ ಗಂಧಕುಟಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನರಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ವಿಶೇಷ ಶೋಭಾನ್ವಿತರಾಗಿದ್ದರೆ. 
## ಕಾಲ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವಿದ್ದು, ಬಹಳ ಭಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಲಂಕಾರಗೊಳಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸುಮಾರು ೩೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಸದಿ ಇದ್ದು ಆರಾಧನೆಗಳು ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 
## ಜಾತ್ಯಾತೀತ ಆರಾಧನೆ
ಈ ಬಸದಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವರು ಜೈನ ಶ್ರಾವಕರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿ ವರ್ಗದವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಹರಕೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ೧೦೦೮ ಸಹಸ್ರನಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಷೋಡಶಾಭರಣ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಯದ ಮೂಲ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿತ್ಯಪೂಜಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶ್ರಾವಕರ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ದೇಣಿಗೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದಲೇ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಬಸದಿಯ ಮೂಲ ನಾಯಕ ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸದ ಕಡೆಗೆ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಇದ್ದಂತೆ ಇಡೀ ತಾಲೂಕಿಗೆ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಶಿಶಿಲ

ಈ ಬಸದಿಯು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೪೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಶಿಲ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಅರ್ಧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
## ಬಸದಿಯ ಇತಿಹಾಸ
ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೮೨೮ ರಲ್ಲಿ ತುಳು ನಾಡಿನ ಎಲ್ಲಾ ಬಸದಿಗಳ ಕುರಿತು ಹೇಳುವಾಗ ಚಂದಯ್ಯ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಎಂಬ ಕವಿಯು ತನ್ನ ‘ಜೈನಾಚಾರ’ ಎಂಬ ಸಾಂಗತ್ಯ ಗ್ರಂಥದ ೨೬ನೇ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ… ‘ಬೈಪಾಡಿ ಶಾಂತೀಶ ಬಲ್ಲನಾಡಾದೀಶ ದೆಶಿಲ ಚೆಲ್ವೆತ್ತ ಚಂದ್ರ ಜಿನೇಂದ್ರನು ಶಿರಾಡಿ…’ (ಪದ್ಯ ೮೬) ಹೇಳಿರುವುದರಿಂದ ದೆಶಿಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಶಿಲದ ಈ ಜಿನಾಲಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರನೇ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. 
## ಬಸದಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ
ಪೂರ್ಣ ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿರುವ ಈ ಜಿನಾಲಯದ ಕೆಲವು ಗೋಡೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಈಗ ಜರಿದು ಬಿದ್ದಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಘಂಟಾ ಮಂಟಪ, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ, ಸುಕನಾಸಿ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹ ಎಂಬ ಮಂಟಪಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥವೂ ಇತ್ತು. ಗೋಡೆಗಳ ಮಣ್ಣು ಜರಿದು ಬಿದ್ದಿರುವುದರಿಂದ ಇದರ ಒಳಗೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ನಾಯಕರ ಬಿಂಬ ಇರಬೇಕಾದ ಸಿಂಹಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಮಣ್ಣು ರಾಶಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದರಿಂದ ಇದರ ಒಳಗೆ ಮೂಲ ನಾಯಕರ ಬಿಂಬವು ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಮೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ಮಣ್ಣಿನ ರಾಶಿಯ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರ ಸುಮಾರು ೯ ಇಂಚು ಎತ್ತರದ ಒಂದು ಶಿಲಾ ಬಿಂಬವಿದೆ. ಚಂದ್ರ ಲಾಂಛನ ಮತ್ತು ಎಡಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಯಕ್ಷಿಯರನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಲಯವಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗದ  ಜಿನಬಿಂಬವು ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ಎತ್ತರದ ಬಂದು ಪೀಠವಿದೆ. ಇದು ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯದ್ದೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಘಂಟಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ  ತೀರಾ ಚರಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು ೩ ಇಂಚು ಎತ್ತರದ ಲೋಹದ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿಯ ಚಿಕ್ಕ ಒಂದು ಬಿಂಬವು ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. 
## ಬಸದಿಯ ಪರಿಸರ
ತುಂಬಾ ಜೀರ್ಣಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಬಸದಿಯ ಪರಿಸರವೂ ಹಾಳಾಗಿದ್ದು, ಗಿಡ, ಮುಳ್ಳುಗಂಟೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಎರಡು ಪಾರಿಜಾತ ಪುಷ್ಪದ ಚಿಕ್ಕ ಮರಗಳಿವೆ. ಬಸದಿಯ ನೈರುತ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಕುನದ ಕಲ್ಲು ಇದೆ. ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನದ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಲಿಂಗಾಯತರು ನೆಟ್ಟಿರುವ ಗಡಿಕಲ್ಲು ಇದೆ. ಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯೂ ಇದ್ದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಬಲವಾದ ಶಿಲೆಯ ಕಂಬಗಳು, ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಾಸಿರುವ ಶಿಲೆಯ ನೀರು ಹರಿಯುವ ದಂಬೆ, ಪಕ್ಕಾಸುಗಳು, ಅವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುವ ಶಿಲೆಯ ಬೀಮುಗಳು ಮತ್ತು ಅಧೋಮುಖ ಕಮಲದ ಆರೂಢವಿರುವ ಈ ವಾಸ್ತು ನಿರ್ಮಾಣವು ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಬೃಹತ್ತಾದ ಹಾಗೂ ಬಲಯುತವಾದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿತ್ತು.
## ಬಸದಿಯ ಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿ
ಈ ಬಸದಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವರ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಶಿಲಾಸ್ತಂಭಗಳು ಪಟ್ಟಕದ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಬೋದಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಕಂಬಗಳು ಹಾಗೂ ಒಳಗಿನ ಮಂಟಪ ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕುಸುರಿ ಕೆಲಸವಿರುವ ಕಂಬಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಕಂಬಗಳು ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯ ಸಾವಿರ ಕಂಬದ ಬಸದಿಯ ಕಂಬಗಳನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಈ ಜಿನಾಲಯವು ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು  ಹೇಳಬಹುದು. ಇದೇ ಶಿಶಿಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಬೈಲಂಗಡಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಮೂಲರು ಎಂಬ ಜೈನ ಅರಸರಿಗೆ ಒಂದು ಕೋಟೆಯೂ, ಒಂದು ಅರಮನೆಯೂ ಇದ್ದವು. ಅದರ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಈ ಬಸದಿಯ ಸಮೀಪದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದು. 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜಿನಮಂದಿರ, ಸ್ವಾದಿ

## ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜಿನಮಂದಿರ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಸ್ವಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಶ್ರೀ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ಮಠದ ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ  ಸ್ವಾಮಿಯ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಗುಡಿ ಇದ್ದು ಇವುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
## ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಮಂದಿರವು ಬಹು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದ್ದು ಕ್ರಿ ಶ. ಆರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯ ಆಕಲಂಕರೇ ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ ಕ್ರಿ.ಶ 722ರಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವರಾಯನೆಂಬವನು ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಭೂದಾನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಾಚೀನ ದಾಖಲೆಯೂ ಇದೆ. ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರವನ್ನು ಕಂಡ ಈ ಜಿನಾಲಯವು 1998ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಂಡು ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವವನ್ನೂ ಕಂಡಿತ್ತು. ಈ ಬಸದಿಗೆ  ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಲಗಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಚಾರ್ಯರು, ಭಟ್ಟಾರಕರು ಮತ್ತು ಶ್ರಾವಕರು ಚಿತ್ತೈಸಿದ್ದಾರೆ.
## ವಿನ್ಯಾಸ
### ಪ್ರತಿಷ್ಥಾಪನ ವಿಗ್ರಹ ವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ನೂತನ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷಾಪನೆಗೊಂಡಿರುವ ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಬಹಳ ಮನೋಹರವಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಕಾಲುಗಳ ಎಡಬಲಗಳಲ್ಲಿ  ನಿಂತುಕೊಂಡು ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ ಯಕ್ಷಿಯರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗಿಂತ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಬಗಳತಂಹ ರಚನೆಹಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲ್ಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಮಕರ ಮೃಗಗಳೂ, ಅವುಗಳ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಟ ಮಕರ ತೋರಣವೂ ಪ್ರಭಾವಳಿಯನ್ನು ಅಲಂಕಾಗೊಳಿಸಿವೆ. 
### ಹೊರಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ಬಸದಿಗೆ ಮೇಗಿನ ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ. ಮಾನಸ್ಥಂಭವಿದೆ. ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಡ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಚಂದ್ರಶಾಲೆ (ಗೋಪುರ) ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಎದುರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಮೂರ್ತಿಗಳಾಗಲೀ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಲೀ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜಯಘಂಟೆ, ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ತೂಗಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ನಿಮೇಶನದ ಬಲಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಬಿಂಬವಿದೆ. ನಾಗರಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಅಷ್ಪದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲುಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಿಗೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
### ಆವರಣ
ಸ್ವಾಮಿಯ ಶಿರದ ಎಡಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಮರಗಳೂ, ಮೇಲ್ಗಡೆ ಆತಪತ್ರವೂ, ಕೀರ್ತಿಮುಖವೂ ಇವೆ. ದಿವ್ಯಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ದುಂಡಗಾಗಿರುವ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಸನ್ನ ಭಾವವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತಾ ಬಹು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಿಂಹ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಸ್ವರ್ಣ ವರ್ಣದ ಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥ ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬವನ್ನು ಚರಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಎದುರುಗಡೆ ಧ್ವಜ ದರ್ಪಣಾದಿ ಪೂಜೆಯ ಸುವಸ್ತುಗಳೂ ಇವೆ. ಶ್ರೀ ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಬಿಂಬವೂ ಇದೆ. ಇವರಿಗೂ ಗೋಮುಖ ಯಕ್ಷರಿಗೂ ಸದಾ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
## ಆಚರಣೆಗಳು
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಸಾಯಂಕಾಲ ಮಂಗಳಾರತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ರಥೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಗುನ ಅಷ್ಟಾಹ್ನಿಕ, ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೋಕ್ಷ ಕಲ್ಯಾಣ, ದಶಲಕ್ಷಣ ಪರ್ವ, ನೂಲಹುಣ್ಣೆಮೆ, ಜೀವದಯಾಷ್ಪಮಿ, ಮಹಾಮೀರ ಜಯಂತಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಅನುಕೂಲತೆಗಳು
ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮುಂದೆ ಹಲವಾರು ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕೆಂಬ ಯೋಜನೆ ಇದೆ. ಶಾಶ್ವತವಾದ, ಬೇಡಿಕೆ ಇರುವಷ್ಟು ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜು, ಅತಿಥಿಗೃಹಗಳು ಇತ್ಯಾಥಿ ಶೀಘ್ರದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸರಕಾರದ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಮಾಜವು  ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದು ಅಪೇಕ್ಷೆ. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಮಂದೆಯೂ ಅಭಿವೃದ್ಧ  ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆದರೆ ಇದೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಜನಾಕರ್ಷಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಬೆಳಗಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜಿನಮಂದಿರ ಸರಗುಪ್ಪಾ

## ಸ್ಥಳ
ಶಿರ್ಶಿ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 27ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸರಗುಪ್ಪಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಶಿರ್ಶಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮತ್ತಿಘಟ್ಟ ಮಾರ್ಗ, ಅಥವಾ ಯಾಣದ ಮುಖಾಂತರವೂ ಬರಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟದ ರಸ್ತೆ ಇದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವುದು ಬಹಳ ಪ್ರಯಾಸದ ಕೆಲಸ. ಆದುದರಿಂದ ಶ್ರಾವಕರೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲವಂತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 12 ಜೈನರ ಮನೆಗಳಿವೆ. ಈ ಜಿನಮಂದಿರವು ಸೋಂದಾದ ಭಟ್ಟಾಕಳಂಕ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುದಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಇದರ ಆಡಳಿತ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ನೂತನ ಅಭಿನವ ಭಟ್ಟಾರಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಯು ಪುನರುಜೀವಿತಗೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
## ಇತಿಹಾಸ
ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವಷ‍ಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಬಸದಿಯು ಭೂಮಿಯ ಗೇಣಿದಾರರು ಹಿಂದೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಸುಮಾರು 12 ಚೀಲದಷ್ಟು ಭತ ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟೇ ಎಣೆ ಕೊಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೇರೆ ಉತತಿ ಬಸದಿಗೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಇಂದ್ರರಾದ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿ ಇಂದ್ರರು, ತನ್ನ ಜೋತಿಷ್ಯ ಜಾತಕ ಪಶೆ, ವಾಸ್ತುವಿನ ಕುರಿತು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕಾಗಿ ಸಿಗುವ ಸಂಭಾವನೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 25 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿನ ಅಬಿಷೇಕ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಂಡೀ ಹಬ್ಬ, ಕೆಂಡದ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವುಗಳಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನ ಸಾಕಾಗದಿರುವುದರಿಂದ ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈಗ ಬಸದಿಯ ಜಾಗವೂ ಅನ್ಯಧರ್ಮೀಯರ ವಶವಾಗಿದೆ.

## ಆಚರಣೆ
ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಕೆಂಡದ ಹಬ್ಬವು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಬಸದಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಕಾರಣಿಕ ಶಕ್ತಿಯೂ ಇತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದ ಕೇಳುವ ಪದ್ಧತಿಯು ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಅದೂ ನಿಂತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಕೆಲವು ಶ್ರದ್ಧಾವಂತರು ಒರೆ. ಸೇರಿ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಬಸದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಬಸದಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವವರು ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಗಿಡವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಂಪಿಗೆ ಹಾಗೂ ನಾಗಸಂಪಿಗೆಯ ಗಿಡಗಳು ಇದ್ದುವು. ಆ ಜಾಗವೂ ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಪಾಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಮುರಕಲ್ಲನ್ನು ಕಡಿದು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ದಾರಿಯ ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೆರೆ ಇದೆ. 
## ವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಮಂಟಪಗಳಿದ್ದು ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಳಿಶಿಲೆಯ ಖಡ್ಡಾಸನ ಭಂಗಿಯ ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿ ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬೇಸರವೆಂದರೆ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಅಬಿಷೇಕ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಕೆಂಪು ಜಂಬಿಟ್ಟಿಗೆಯ ಪ್ರಾಕಾರಗೋಡೆಯೂ ಇದ್ದು ಬಸದಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಈಗ ಅದರ ಬಹುಭಾಗ ಬಿದ್ದು ಹೋಗಿದೆ. ಪರಿಸರವು ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ

## ಇತಿಹಾಸ
ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ದೈವಗಳ ಸ್ಥಾನವಾದ ಬದಿನಡೆ, ನೆಲ್ಯಾಡಿ ಬೀಡು, ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯೂ ಇದೆ. ಧರ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಭಗವಾನ್ ಚಂದ್ರಪ್ರಭ ಸ್ವಾಮಿಯ ಜಿನಮಂದಿರ ಇದ್ದು, ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಬರ್ಮಣ್ಣ ಪೆರ್ಗಡೆ ಹಾಗೂ ಅಮ್ಮು ಬಲ್ಲಾಳ್ತಿಯವರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅಂದರೆ ಕಳೆದ ೮೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಈ ಜಿನೇಶ್ವರರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 
## ಬಿಂಬಗಳು
ಬಸದಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅರುಣ ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದುದಾಗಿದೆ. ಜಾನು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಣಿಯರಾಗಿ ಶ್ಯಾಮ ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ ಯಕ್ಷಿ ನಿಂತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಚಂದ್ರ ಲಾಂಛನವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮೊದಲ ಅಂತಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಮುಖ, ಅಜಾನುಬಾಹುವುಳ್ಳ ಬಾಹುಬಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಮೂರ್ತಿ ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಪಂಚಲೋಹದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಬಲಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಾನಿಧ್ಯವಿದ್ದು ವಿಗ್ರಹವು ಕರಿಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹವು ಸುಖಾಸೀನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪದ ಲಾಂಛನವೂ ಇದೆ. ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶ, ಅಂಕುಶಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ವರದ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿಗೂ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯಂತೆ ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪೂಜೆ ಇದೆ.
ಈ ಜಿನಮಂದಿರದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಗ್ರಹ ಆದಿನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರದ್ದು, ಈ ಬಿಂಬದ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಬಿಂಬಗಳಿವೆ. ಗೋಮುಖ -ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿಯರು ಯಕ್ಷ ಯಕ್ಷಿಣಿಯರಾಗಿದ್ದು ವಿಗ್ರಹದ ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯು ಪಂಚಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
### ಇತರ ಬಿಂಬಗಳು
ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಗ್ರಹಗಳಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಜಿನ ಬಿಂಬಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ವೃಷಭಾದಿ ಅನಂತ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪಂಚಲೋಹದ ವಿಗ್ರಹವೊಂದಿದೆ. ಧರ್ಮಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಸರ್ವಹ್ಣ ಯಕ್ಷನ ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾದದ್ದು. ಈ ಲೋಹದ ಧರ್ಮಚಕ್ರವು ‘ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿರುವ ಶತ್ರುವಿನ ನಿಗ್ರಹ ಮಾಡಿ, ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗಲಿ’ ಎಂಬ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಹೊಂದಿದುದ್ದಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ವೃಷಭನಾಥರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಕಡೆಯ ಭಗವಾನ್ ವರ್ಧಮಾನರ ವರೆಗಿನ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಇವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅರ, ಮಲ್ಲಿ, ಮುನಿಸೂವ್ರತ ತೀರ್ಥಂಕರರಿರುವ ರತ್ನತ್ರಯ ವಿಗ್ರಹವಿದ್ದು, ಕರಿಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ ಕಂಚಿನ ಪರಮೇಷ್ಠಿಯ ವಿಗ್ರಹ ಒಂದಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಮಂದಿರದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಗ್ರಹವೆಂದರೆ ನಂದೀಶ್ವರ ದ್ವೀಪದ ಒಂದೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ೧೩ರಂತೆ ಒಟ್ಟು ೫೨ ಪರ್ವತಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದರಂತೆ ೫೨ ಜಿನ ಬಿಂಬಗಳಿರುತ್ತವೆ.ಆ ಜಿನಬಿಂಬಗಳನ್ನು ದೇವಾದಿದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಮನಂದೀಶ್ವರರ ಬಿಂಬ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಆಕರ್ಷಕ ವಿಗ್ರಹ ಸರಸ್ವತಿಯದ್ದು. ತಲೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿರಶ್ಚಕ್ರವಿದ್ದು, ಇದು ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿಗ್ರಹವೂ ಇದೆ.
## ಬಸದಿಯ ಹೊರಾಂಗಣ
ಧಮಾ‍ಧಿಕಾರಿ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ವಿಧಿಯು ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿಯಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿಯು ೮ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಬಸದಿ ಕಟ್ಟಡ ಬಿಚ್ಚುವಾಗ ಒಂದು ಶಾಸನ ದೊರೆತಿದ್ದು, ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ೧೮೨೩ರಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿ ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರು ಬಸದಿಯನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಅದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಇದು ಡಾ|| ಡಿ. ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಪೂಜಾಗೃಹಗಳ ಪೈಕಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದದ್ದು. 
ಹೊರಗಿನ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿರುವ ಅರ್ಧ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ೨೬ ಶಿಲೆ ಸ್ತಂಭಗಳಿವೆ. ಭಗವಾನ್ ಚಂದ್ರಪ್ರಭಾ ಸ್ವಾಮಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಜೈನ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮುನಿ, ಆಚಾರ್ಯರ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಈ ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರೆದು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು