ಕರಕಲ್ಪಕ್ಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ

**ಕರಾಕಲ್ಪಕ್ಸ್ತಾನ್ ಸಂವಿಧಾನವು** ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಕರಕಲ್ಪಾಕ್ಸ್ತಾನ್, ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ಒಳಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಗಣರಾಜ್ಯ. ಇದು ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನುಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತವನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಕರಕಲ್ಪಕ್ಸ್ತಾನ್ ಅನ್ನು ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರ ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅದರ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುವ ಕರಕಲ್ಪಾಕ್ಸ್ತಾನ್‌ನ ರಾಜ್ಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು, ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

1991 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದದಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಘೋಷಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ನಂತರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2022 ರಲ್ಲಿ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು, ಕರಕಲ್ಪಾಕ್ಸ್ತಾನದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸವೆತದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು, 2022 ಕರಕಲ್ಪಾಕ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ.

## ಇತಿಹಾಸ 
ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ಥಾಪನೆ ನಂತರ, ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಜನಾಂಗೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ತಡವಾದ ತ್ಸಾರಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸೋವಿಯತ್ ಜನಗಣತಿಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಆಧಾರ. ಹೊಸ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಎಳೆಯಲಾಯಿತು, ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಭಾಷಿಕತೆ ಮತ್ತು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು ಆದರೆ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ನಗರ-ಗ್ರಾಮೀಣ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಜನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕರಕಲ್ಪಕ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಅನ್ನು 1925 ರಲ್ಲಿ ಕಝಕ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಮಾಜವಾದಿ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಸೋವಿಯತ್ ಫೆಡರೇಟಿವ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ 1932 ರಲ್ಲಿ ಇದು ಕರಕಲ್ಪಾಕ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಉಜ್ಬೆಕ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಕರಕಲ್ಪಾಕ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ಆಗ ಉಜ್ಬೆಕ್ SSR ಭಾಗವಾಗಿ, *ರಾಜ್ಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಘೋಷಣೆ*ಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು. ಈ ಘೋಷಣೆಯು ಕರಕಲ್ಪಕ್ಸ್ತಾನ್ ಉಜ್ಬೆಕ್ SSR ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ ನಿಂದ, ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕರಕಲ್ಪಕ್ಸ್ತಾನ್ ನಾಗರಿಕರ ಅನುಮೋದನೆಯ ಮೇಲೆ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಕರಕಲ್ಪಕ್ಸ್ತಾನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು, ಆದರೆ 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದು ತನ್ನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. 1993 ರಲ್ಲಿ, ಕರಕಲ್ಪಕ್ಸ್ತಾನ್ ತಾಷ್ಕೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ 20 ವರ್ಷಗಳ ಪುನರೇಕೀಕರಣ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಕುರಿತು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಒಪ್ಪಂದವು 20 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಪಕ್ಷಗಳು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಕರಕಲ್ಪಕರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸಿದೆ.

ಜೂನ್ 27, 2022 ರಂದು, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಶಾವ್ಕತ್ ಮಿರ್ಜಿಯೋವ್ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ಸಂವಿಧಾನ ಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ನಂತರ "ಸಾರ್ವಭೌಮ" ಮತ್ತು ಕರಕಲ್ಪಕ್ಸ್ತಾನ್‌ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕರಕಲ್ಪಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು, ಅವರು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು.

## ವಿಷಯ 
### ಮುನ್ನುಡಿ 
ಕರಕಲ್ಪಕ್ಸ್ತಾನ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಕರಕಲ್ಪಾಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಜನರ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.

### ಅಧ್ಯಾಯಗಳು 
ಕರಕಲ್ಪಕ್ಸ್ತಾನ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನೊಳಗೆ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ, ನುಕಸ್ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಚಳುವಳಿ, ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಕಲ್ಪಕ್ಸ್ತಾನ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು, ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು (ಕರಕಲ್ಪಾಕ್ ಮತ್ತು ಉಜ್ಬೆಕ್), ಮತ್ತು ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್ ಸಂವಿಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೪