ಜೀವ ಮಂಡಲ

thumb|360px|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1997 ರಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 2000ರ  ಗ್ಲೋಬಲ್ ಓಶಾನಿಕ್ ಹಾಗೂ ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಫೋಟೋಆಟೋಟ್ರೋಪ್‌ಗಳ ಒಂದು ಮಿತ್ಯ-ಬಣ್ಣದ ಮಿಶ್ರಣ. ಸೀವಿಫ್ಸ್ ಯೋಜನೆಯಿದ ದೊರೆತದ್ದು.

ನಮ್ಮ **ಜೀವ ಮಂಡಲ** ವು ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಜಾಗತಿಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸಂವೃತ (ಸೌರ ಮತ್ತು  ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಜೀವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ವಲಯವೆಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು.
ಜೈವಿಕ ಶರೀರ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶಾಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ,ಜೀವಮಂಡಲವು  ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ  ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇವು ಶಿಲಾಗೋಳ,ಜಲಗೋಳ  ಮತ್ತು  ವಾಯುಗೋಳ. ಅಂಶಗಳು   ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
ಸ್ವಯಂಸಿದ್ದಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಜೀವಮಂಡಲವು ಸುಮಾರು 3.5 ಬಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ  ಜೈವಿಕ ಉಗಮ (ಬಯೋಜೆನೆಸಿಸ್)  ಅಥವಾ ಬಯೋಪೀಸಿಸ್  ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೆ ಮೂಲಕ ಉಗಮಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಜೀವಮಂಡಲಗಳು ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ.  ಇವು ಜೀವಮಂಡಲ 2 ಹಾಗೂ ಬಯೋಸ್ -3 ನಂತಹ ಕೃತಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಗ್ರಹಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

## ಪದದ ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆ 
"ಜೀವಮಂಡಲ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಿಗೆ 1875ರಲ್ಲಿ  ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸುಯೆಸ್  ಎಂಬ ಭೂಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು ಬಳಸಿದನು,ಆತನು ಇದನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾನೆ:

ಆದರೆ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಭೌಗೋಳಿಕ ಮೂಲದ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,  ಡಾರ್ವಿನ್  ಮತ್ತು  ಮೌರಿಯ ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಜೀವಮಂಡಲದ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅರ್ಥವು 1920ರಲ್ಲಿ  ( ವಲ್ಡಮೀರ್ ವೆರ್ನಾಡ್ ಸ್ಕೀ *ನೋಡಿರಿ*   ) ಯವರ  1935 ರ ಮುಂಚಿನ "ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ"  ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ನೀಡಿದ ಸರ್ ಆರ್ಥರ್ ಟೇನ್ಸ್ ಲೀಯವರಿಂದ ಬಂದಿದೆ (ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನೋಡಿರಿ).
ವೆರ್ನಾಡ್ ಸ್ಕೀ  ಪರಿಸರ ವನ್ನು ಜೀವಮಂಡಲದ  ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಇದು ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ,   ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ,  ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ,  ಜೀವ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ,   ವಿಕಾಸ,  ಭೂವಿಜ್ಞಾನ, ಭೂ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಜಲಶಾಸ್ತ್ರ ದ ಸಮಗ್ರತೆಯ ಒಂದು ಅಂತರ್ ಶಿಸ್ತಿನ   ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ  ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವರಾಶಿ ಮತ್ತು ಭೂವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ.

### ಕಿರಿದಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ 
thumb|right|280px|ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ, ಇದರಲ್ಲಿ ಭೂಮಂಡಲ, ವಾಯು ಮಂಡಲ ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೆಲವು ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು  *ಜೀವಮಂಡಲ*   ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸೀಮಿತ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಉದಾಹರೆಣೆಗೆ, ಭೂರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಜೀವಮಂಡಲವನ್ನು ಜೀವಿಗಳ ಒಂದು ಒಟ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು  "ಜೀವರಾಶಿ"  ಅಥವಾ "ಬಯೋಟಾ" ಎಂದು ಹೇಳಿರುವಂತೆ) ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಜೀವಮಂಡಲವು ಭೂರಾಸಾಯನಿಕ ಮಾದರಿಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಉಳಿದ ಮೂರು ಘಟಕಗಳೆಂದರೆ  *ಶಿಲಾಗೋಳ*, * ಜಲಗೋಳ*,  ಮತ್ತು  *ವಾಯು ಗೋಳ*.
ಕೆಲವು ಭೂರಾಸಾಯನಿಕ ತಜ್ಞರು ಬಳಸುವ ಸಂಕುಚಿತ ಅರ್ಥವು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆದ ಅಸಾಧಾರಣತೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಿವೆ.
ಕೆಲವರು 1960ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ, ಗ್ರಹದ ಎಲ್ಲಾ ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ  *ಪರಿಸರ ಮಂಡಲ*,  ಎಂಬ ಪದವನ್ನೂ ಬಳಸಬಹುದು.

ಸಂವೃತ ಜೀವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಎರಡನೇ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನವು *ಜೈವಿಕ ಗೋಳಗಳನ್ನು*  ಭೂಮಿಯ ಜೀವಮಂಡಲದ, ಅಂದರೆ ಭೂಮಿಯಂತಹ ಕೃತಕ ಜೀವಮಂಡಲವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಜಾನದ ಭೌಮಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ.
ಕೆಲವು ಭೌಗೋಳಿಕವಲ್ಲದ ಕೃತಕ ಜೀವಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ-ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜೀವಮಂಡಲಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದ-  ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರಿತ ಜೀವಮಂಡಲಗಳು ಅಥವಾ ಒಂದು ಮೂಲ ಮಾರ್ಟಿಯನ್ ಜೀವಮಂಡಲ.

### ಗಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ 
ಜೀವಮಂಡಲವೇ ಒಂದು ಸಜೀವಿ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿ ಗೈಯಾ ಉಹಾ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿದೆ.

ಜೇಮ್ಸ್ ಲವ್ ಲಾಕ್  ಎಂಬ  ಯುನೈಟೆಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಬ್ಬ ವಾತಾವರಣ ತಜ್ಞರು, ಜೀವಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಅಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು ಹೇಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಗೈಯಾ ಊಹಾ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.
ಈ ಊಹಾ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು  ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ  ಒಂದು ಬಗೆಯ ಜೀವಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ
ಇದರ ವಾತಾವರಣ, ಶಿಲಾವರಣ, ಮತ್ತು  ಜಲಾವರಣಗಳು  ಸಹಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಜೀವರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 1970ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ  ಒಬ್ಬ ಅಣುಜೀವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ  ಲಿನ್ ಮಾರ್ಗುಲಿಸ್ ಎಂಬುವವರು, ಜೀವಮಂಡಲ ಮತ್ತು  ಇತರೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ಈ ಊಹಾ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣರಾದರು.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ,  ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ,ಸಸ್ಯಗಳು  ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಅವು ಬೆಳದಂತೆಲ್ಲಾ,  ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಇಂದು ಅನೇಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು  ಭೂ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ  ಹಾಗೂ ಭೂ ಅಣುಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಂತಹ  ನೂತನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ  ಜೀವಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ  ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಅಜೈವಿಕ ಅಂಶಗಳ ಹೇಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಭೌತಿಕ ಪರಿಸರಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದಾಗ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಉಗಮಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಇದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಜೀವಮಂಡಲಕ್ಕೂ ಇರುವ  ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸರಳವಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ  ಜೀವಮಂಡಲವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

## ಭೂಮಿಯ ಜೀವಗೋಳದ ವಿಸ್ತಾರ 
left|250px|thumb|ಭೂಮಿಯ 71%ನಷ್ಟು ಮೇಲ್ಪದರವು ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಅಪೋಲೊ 17ರಿಂದ ತೆಗೆದ ಭೂಮಿಯ ಚಿತ್ರ.

ಗ್ರಹದ ದ್ರುವ  ಭಾಗಗಳ ಹಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದವರೆಗೂ, ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಜೀವಿಯು ವಾಸಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವಂತಿದೆ
ಅಣುಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ ದಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ನ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ  ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ  "ಜೀವಿಗಳು ವಾಸಿಸದೇ ಇರುವ ವಲಯಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿ ಗಳ ಒಟ್ಟು ಜೀವರಾಶಿಯು ಮೇಲ್ಮೈ  ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿ ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯ ಜೀವರಾಶಿಯನ್ನೂ ಮೀರುತ್ತದೆ.
ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಜೀವಮಂಡಲದ ದಪ್ಪವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯ.
ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 650 ರಿಂದ 1,800 ಮೀಟರ್ ಗಳವರೆಗಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ನೀರಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ  ಮೀನುಗಳು  ಪ್ಯೂರ್ಟೋ ರಿಕೊ ಟ್ರೆಂಚ್ ನಲ್ಲಿ  -8,372 ನಷ್ಟು ಆಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

## ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ 

* ಮಣ್ಣಿನ ಜೈವಿಕ ಪದರ
* ಜೀವಮಂಡಲ ನಿಕ್ಷೇಪ
* ಜೀವ ಮಂಡಲದ ಛಾಯೆ
* ಜೀವ ಮಂಡಲದ ಸರಳವಾದ ಮಾದರಿ
* ಜೀವ ಮಂಡಲದ ಸರಳವಾದ ಪರಿಶೀಲಿತ ಮಾದರಿ (ಎಸ್‌ಐಬಿ-2)
* ಸುತ್ತುವರಿದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
* ಜೀವವಲಯ
* ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
* ಕ್ರಯೋಸ್ಪಿಯರ್
* ಜೀವಗೋಳ
* ಜೀವನಾಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
* ನೂಸ್ಪಿಯರ್
* ವಾರ್ಡಿಯನ್ ಕೇಸ್
* ವಿನೋಗ್ರಾಂಡ್‌ಸ್ಕಿ ಕಾಲಮ್
* ಸಂತುಲನ
* ಥಾಮಸ್ ಗೋಲ್ಡ್
* ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಜೀವ ಮಂಡಾಲ

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌ 
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ 
* ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಅರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವ ಮಂಡಲದ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನ
* GLOBIO.info, ಜೀವ ಮಂಡಲದ ಮೇಲೆ ಮಾನವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಂತರ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯ
* ಪಾಲ್‌ ಕ್ರುಟ್ಜೆನ್‌ ಸಂದರ್ಶನ ಓಝೋನ್‌ನ ವಿಘಟನೆಯ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಪಾಲ್‌ ಕ್ರುಟ್ಜೆನ್‌, ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಹ್ಯಾರಿ ಕ್ರೋಟೋ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ವೆಗಾ ಸೈನ್ಸ್‌ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಮುಕ್ತನೋಟದ ವಿಡಿಯೋ.

ವರ್ಗ:ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಅತೀತಜೀವಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ