open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಲೀವೋಸಲ್ಪಿರೈಡ್

**ಲೀವೋಸಲ್ಪಿರೈಡ್** ಒಂದು ಪ್ರತಿಮನೋವಿಕಾರಿ ಮದ್ದು (ಆಂಟಿಸೈಕಾಟಿಕ್). ಅದು ಸಲ್ಪಿರೈಡ್‌ನ (*ಎಸ್*)-ಪ್ರತ್ಯಾಂಗಿ (ಇನ್ಯಾನ್‌ಟಿಯಮರ್).

ವರ್ಗ:ಔಷಧ
ಸಲ್ಪಿರೈಡ್

**ಸಲ್ಪಿರೈಡ್** ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮನೋವಿಕಾರ (ಉದಾ. ಕವಲುಮನ ಕಾಯಿಲೆ) ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮನೋವಿಕಾರಿ ಮದ್ದು. ಅದು ಒಂದು ಮಾರ್ಪಡಿತ ಬೆಂಜಮೈಡ್. ಸಲ್ಪಿರೈಡ್ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯೂರಪ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರತಿಮನೋವಿಕಾರಿ ಮದ್ದುಗಳು
ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ
ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ
ವರ್ಗ:ಔಷಧ
ಗದಾಯುದ್ಧಂ (ಕಾವ್ಯ)

ಗದಾಯುದ್ಧವು ಭೀಮ ಮತ್ತು ದುರ್ಯೋಧನರ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆಯಿತು.

ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ
ಅಣಶಿ ಜಲಪಾತ

thumb|right|150px|ಜಲಪಾತದ ಒಂದು ನೋಟ
**ಅಣಶಿ ಜಲಪಾತ**ವು ಅಣಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಜಲಪಾತ. ಈ ಜಲಪಾತವು ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಅಡಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾರವಾರ-ದಾಂಡೇಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರವಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ಒಂದು ಮಳೆಗಾಲದ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ.ಈ ಜಲಪಾತವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನೋಡಲು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಕದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೮ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪಾತಗಳು
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಲಪಾತಗಳು
ಪಕ್ಷಿವಿಜ್ಞಾನ

thumb|right

**ಪಕ್ಷಿವಿಜ್ಞಾನ**ವು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಶಾಖೆ. ಪಕ್ಷಿವಿಜ್ಞಾನದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು, ಭಾಗಶಃ ಅಧಿಕ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರತೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸೌಂದರ್ಯಾಕರ್ಷಣೆಯ ಕಾರಣ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಮಿತಿಗಳೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸಿಗಳಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವಿಸ್ತಾರವು ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* Lewis, Daniel. *The Feathery Tribe: Robert Ridgway and the Modern Study of Birds.* Yale University Press. http://yalepress.yale.edu/yupbooks/book.asp?isbn=9780300175523.
**Ornithologie* (1773–1792) Francois Nicholas Martinet  Digital Edition  Smithsonian Digital Libraries
*List of oldest ornithological organisations in the world
*History of ornithology in North America 
*History of ornithology in China 
*Hill ornithology collections
* Robert Ridgway's *A Nomenclature of Colors* (1886) and *Color Standards and Color Nomenclature* (1912) – text-searchable digital facsimiles at Linda Hall Library
* *Aves: A Survey of the Literature of Neotropical Ornithology *. Online exhibition from the Louisiana State University Libraries Special Collections.

ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
೧೬೫೬

ವರ್ಷ **೧೬೫೬** (**MDCLVI**) ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದ ಶನಿವಾರ ಆರಂಭವಾದ ಅಧಿಕ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.

## ೧೬೫೬ರ ಘಟನೆಗಳು 
## ಜನನ 
## ಮರಣ 
ವರ್ಗ:೧೬೫೬
೧೬೫೭

ವರ್ಷ **೧೬೫೭** (**MDCLVII**) ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದ ಸೋಮವಾರ ಆರಂಭವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.

## ೧೬೫೭ರ ಘಟನೆಗಳು 
## ಜನನ 
## ಮರಣ 
ವರ್ಗ:೧೬೫೭
೧೬೫೯

ವರ್ಷ **೧೬೫೯** (**MDCLIX**) ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದ ಬುಧವಾರ ಆರಂಭವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.

## ೧೬೫೯ರ ಘಟನೆಗಳು 
## ಜನನ 
## ಮರಣ 
ವರ್ಗ:೧೬೫೯
ತಿಪ್ಪಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ ಜಲಾಶಯ

**ತಿಪ್ಪಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ ಜಲಾಶಯ** ಅಥವಾ **ಟಿ.ಜಿ. ಹಳ್ಳಿ ಜಲಾಶಯ** ಅಥವಾ **ಚಾಮರಾಜ ಸಾಗರ** ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿ ಹಾಗು ಕುಮುದಾವತಿ ನದಿ ಕೂಡುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಒಂದು ಜಲಾಶಯ. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರು ಮಾಗಡಿ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ  ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ೧೯೩೩ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತ ರತ್ನ ಸರ್.ಎಂ.ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ನವರ ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.

ವರ್ಗ:ಜಲಾಶಯಗಳು
ಮಂಚನಬೆಲೆ ಜಲಾಶಯ

**ಮಂಚನಬೆಲೆ ಜಲಾಶಯ**ವನ್ನು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು. ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಯು ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಹರಿದು ಸಂಗಮದ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಜಲಾಶಯಗಳು
ಸೋಮೇಶ್ವರ ಬೀಚ್

## ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಬೈಂದೂರು ಪೇಟೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೪ ಕಿ. ಮೀ. ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸಾಗಿದರೆ, ವಿಶಾಲವಾದ ಕಡಲತೀರ ನಮ್ಮನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿಂದುಪುರದ ರಕ್ಷಣಾ ಗೋಡೆಯಂತಿರುವ ’ಒತ್ತಿನೆಣೆ ಗುಡ್ಡ’ದ ಪಡುವಣದಂಚಿನಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಕ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ತಾಣವೇ ’ಸೋಮೇಶ್ವರ’. ಇಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮೂಲ-ಬಂಡವಾಳವನ್ನಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಕೈಬೀಸಿ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ’ಬೈಂದೂರಿನ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಸಮುದ್ರ ತೀರ’, ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನೇನೂ ಕಾಣದೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖ್ಯೆಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ಪರ್ಯಟಕರ ದಿನಚರಿಯಿಂದ ದೂರಸರಿದಿರುವುದು ಕಾಣಬರುತ್ತಿದೆ.
## ’ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ,’ ಕಣ್ಣುತೆರೆಯಲಿ
ಇಲ್ಲಿನ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಬಳಿ, ’ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ’ವಿದ್ದು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ’ಕರ್ಕಾಟಕ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ’ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ’ನಾಗತೀರ್ಥ’ದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಸಿಂಚನವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಈ ತರಹ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಚಿತ್ರ ಸೊಬಗು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಹಾಗೂ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಾಣಿಸುವ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಸೂಜಿಗಲ್ಲಿನ ತರಹ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.
## ’ಸುಮನಾ ನದಿ’, ಮತ್ತು ’ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ’ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಾನ
ಹಿಂದೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ನಾವಿಕರು, ಹಡಗಿನ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ, ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸುಂದರ ನೆಲೆವೀಡಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಚಲನ ಚಿತ್ರಗಳು ಚಿತ್ರ‍ೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ, ಹಾಲಿವುಡ್ ನಟ, ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರನಿರ್ದೇಶಕ, ದಿವಂಗತ, ’ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್ ರ ಪ್ರತಿಮೆ’ ಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸುದ್ದಿ ಯಾಗಿಸಿತ್ತು.  ಆದರೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ ಅಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಬೇಸರವನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಅವರುಗಳಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸದ ಹೊರತು, ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇಗ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಆಸನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಕಡಲತೀರದ ನೈರ್ಮಲ್ಯೀಕರಣ, ಬಿಸಿಲಿನ ಝಳಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ, ಸಂಗಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸರಿಯಾದ ಸಮಾಧಾನಕರ, ಅಪಾಯರಹಿತ ಜಾಗಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕರೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಒಂದು ಕೆಲಸ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ.
## ಸಮುದ್ರ ದಂಡೆಯಿಂದ, ಅಕ್ರಮ ಮರಳುಗಳ್ಳರ ನಿರಂತರ ಮರಳು ಸಾಗಾಟ ನಿಲ್ಲಲಿ
ಮರಳುಗಳ್ಳರು ಅಟ್ಟಹಾಸಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಾಗಣೆಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮರಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ, ’ಮುರ್ಡೇಶ್ವರ’, ’ಗೋಕರ್ಣ’ಗಳಂತೆ, ’ಸೋಮೇಶ್ವರ ಸಮುದ್ರ ತೀರ’ವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದಲ್ಲಿ ’ಬೈಂದೂರಿನ’ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೊಂದು, ’ಹೊಸಭಾಷ್ಯ’ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನೀಯಜನರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ’ಕೊಲ್ಲೂರು’ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ’ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ’ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ರತ್ನಗಿರಿ ಬೋರೆ

**ರತ್ನಗಿರಿ ಬೋರೆ** ಇದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಡ್ಡ ಹಾಗು ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳ. ಇದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯವಿದೆ ಹಾಗು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರ ಸಭೆಯವರು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಮೇಲಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ, ದೇವೀರಮ್ಮನ ಬೆಟ್ಟ, ದತ್ತ ಪೀಟದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಬೆಟ್ಟದ ತಳದವರೆಗು ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆಯಿದ್ದು, ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹತ್ತಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
ಹಿರೇಕೊಳಲೆ ಕೆರೆ

**ಹಿರೇಕೊಳಲೆ ಕೆರೆ**ಯು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೮ ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿರುವ ಒಂದು ಕೆರೆ ಹಾಗು ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳ. ಈ ಕೆರೆಯಿಂದ ಮೊದಲು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಸರಬರಾಜಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕೆರೆಯು ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡು, ಕಾಫಿ ತೋಟ, ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ನೋಟ ಬಹು ಸುಂದರ ಹಾಗು ಸೂರ್ಯಾಸ್ಥ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಜಾಗ. ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರಿಯರಿಗಂತೂ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಿನ ತಾಣ.
ಚಿತ್ರ:ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು.jpg
ಚಿತ್ರ:ಸೂರ್ಯಾಸ್ಥ.jpg

ವರ್ಗ:ಜಲಾಶಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
ಸದಾಶಿವಗಡ

thumb|350px|right|ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಕಾಳಿ ನದಿ ಸೇರುವ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯ

**ಸದಾಶಿವಗಡ** ಇದು ಕಾಳಿ ನದಿಯು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಊರು. ಇದು ಕಾರವಾರದಿಂದ ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಾರವಾರ ಮತ್ತು ಸದಾಶಿವಗಡದ ನಡುವೆ ಕಾಳಿ ನದಿಗೆ ತುಂಬಾ ಉದ್ದವಾದ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎತ್ತರವಾದ ಗುಡ್ಡವಿದೆ ಹಾಗು ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಇದೆ.ಗುಡ್ಡದ ಬುಡಬಾಗದಲ್ಲಿ ತುಳಜಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಕಾಳಿ ನದಿ ಸೇರುವ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯ ಮನಮೋಹಕ. ಕೊಂಕಣಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. 

ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು, ಸಮುದ್ರ ಸಂಧಿಸುವ ಕಾಳಿ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ೮ ಮೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಸುಮಾರು ೨ ಮೀಟರ್ ಅಗಲ ಇದ್ದವು. ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯವಾದ ಜಾಗ ಇದ್ದವು. 

ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಕಾರವಾರ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಪಿ ಜಿ ಲಕ್ಶ್ಮೀನಾರಯಣ

**ಪಿ ಜಿ ಲಕ್ಶ್ಮೀನಾರಯಣ** ಇವರು ಖ್ಯಾತ ಮೃದ೦ಗ ವಿದ್ವಾನ್. ಇವರು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು.ಪಡುಬಿದ್ರಿ ಲಕ್ಶ್ಮೀನಾರಾಯಣ ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.'ವೀಣೆಯ ಬೆಡಗದು' ಮೈಸೂರು ಇವರನ್ನು ಕೈಬೀಸಿ ಕರೆಯಿತು.ಮೃದ೦ಗಕ್ಕೆ ಮನವೊಲಿಯಿತು. ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾನ್ ಯ೦.ಆರ್. ರಾಜಪ್ಪನವರಲ್ಲಿ ಮೃದ೦ಗ ಕಲಿತು ಮೈಸೂರಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದರು. ಮೈಸೂರು-ಮಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇ೦ದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲಯ ಕಲವಿದರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.
ಪಿ.ಜಿ.ಲಕ್ಶ್ಮೀನಾರಾರಯಣ ಅವರನ್ನು** ಪಿ.ಜಿ.ಯಲ್ ಯ೦ದು** ಕರೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆ.ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಹೆಸರಾ೦ತ ವಿದ್ವಾ೦ಸರಿಗೆ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯ ನುಡಿಸಿದ ಹಿರಿಮೆ ಇವರದು.ಇವರು ಮದುವೆ ಆಗದೆ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.ಏಕೆ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದರೆ ಮ೦ದಹಾಸ ಸೂಸಿ ಅವರು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಉತ್ತರ'ಮೃದ೦ಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲೇ ಕಾಲ ಸ೦ದದ್ದು ಅರಿವಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಪ್ರಪ೦ಚಾದ್ಯ೦ತ ಹರಿಡಿರುವ ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯಪ್ರಶಿಷ್ಯ ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನ ಕುಟು೦ಬ ಸದಸ್ಯರೇ ಆಗಿರುವಾಗ ಬೇರೇನು ಚಿ೦ತೆ'ಎಂದು
ಪಿ ಜಿ ಲ್ ರವರು ಪ್ರತಿದಿನ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬಿಸ್ಕೇಟ್ ಕೊಡುವ ನೆಚ್ಛಿನ ತಾತಾ ಅಗಿದ್ದರು.ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ,ಗುರು,ಆಗಿದ್ದರು.ಇವರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ ಹಲವಾರು ಶಿಷ್ಯರು ಇ೦ದು ಹೆಸರಾ೦ತ ವಿದ್ವಾ೦ಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅವರಲ್ಲಿ ''''*ವಿ.ಎಸ್.ರಮೇಶ್,ಜಿ.ಎಸ್.ರಾಮಾನುಜಮ್,ಎ೦.ಎ.ಕೃಷ್ನಮೂರ್ತಿ,ರಾಧೇಶ್*ಇತರರು** ಪ್ರಮುಖರು.
ದೇಶವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಇವರಿಗೆ **'ಕರ್ಣಾಟಕ ಕಲಾಶ್ರೀ'ಸೇರಿದ೦ತೆ''' ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸ೦ದಿವೆ.
ದಿನಾ೦ಖ ೧೨-೧೨-೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಪಿ ಜಿ ಲ್ ವಿಶ್ವನಾದದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಹೋದರು.
ಬಳಪ

**ಬಳಪ** ಎಂದರೆ ಸುಣ್ಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಡ್ಡಿಯಂತಹ ವಸ್ತು. ಇದನ್ನು ಕಪ್ಪು ಹಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ *ಸ್ಲೇಟಿ*ನ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದು.

ಪೆನ್ನು, ಪೇಪರ್ರು ಬಳಸುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಳಪ ಎನ್ನುವುದು ಮರೆತು ಹೋಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸುವುದೂ ಉಂಟು.
ಬಳಪವನ್ನು ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದಲೂ ಸಹ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಬಹಳ ಮೆದುವಾದ ಈ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲು ಸಹ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.ಸರಂಧ್ರ ಸಂಚಿತ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಪವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ರೂಪವನ್ನುಳ್ಳ, ಖನಿಜವಾಗಿರುವ ಬಳಪ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ನಿಂದ  ಕೂಡಿದೆ.ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಬಳ್ಪದ ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಸ್ ಠೇವಣಿಯು  ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬಳಪದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ ಆಗಿದೆ.
thumb|ಬಳಪ
thumb|ಬಳಪದಲ್ಲಿ ಇಫೈಲ್ ಟವರ್
**ಉಲ್ಲೇಖಗಳು**

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ
ವರ್ಗ:ಬರವಣಿಗೆ ಸಾಧನಗಳು
ಚಂದ್ರಮುಕುಟ

ಚಂದ್ರಮುಕುಟವನ್ನು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಹೂಪು' ಅಥವಾ 'ಹೂಪೋ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಉಪುಪಿಡೆ ಕುಟುಂಬದ ಏಕೈಕ ಉಪಲಬ್ಧ ಪ್ರಭೇಧ. ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮ *Upupa epops*. ಈ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಒಂಭತ್ತು ಉಪಪ್ರಭೆದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಆಫ್ರಿಕಾ, ಯುರೋಪ್ ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಕೂಗು “ಉಪೋ" “ಉಪೋ" “ಉಪೋ ತರಹ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ “ಹೂಪೋ” ಎಂದು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಹಾಗೂ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಇದರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಿರೀಟದಂತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಕಂದು ಹಾಗೂ ಕಪ್ಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಗರಿಗಳು.  

ಚಂದ್ರಮುಕುಟ ಒಂದು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಪಕ್ಷಿ; ಇದು 25-33 ಸೆ.ಮಿ. ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಸುಮಾರು 44-50 ಸೆ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕೊಕ್ಕು ತುಸು ಬಗ್ಗಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹಾರಾಟ ಒಂದು ತರಹ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು ನೋಡಲು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಚಿಟ್ಟೆ ಹಾರುವಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇವು ಋತುವಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 6400 ಮಿ. ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇವು ಇದರ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುವುದು ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ಇವು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮರಳಿನ ಮೇಲೆ ಉರುಳಾಡುತ್ತಾ ಬಿಸಿಲು ಕಾಯಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.

ಇದರ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ವರ್ತನೆ ನೋಡಲು ರೋಚಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಜಾಹೀರುಪಡಿಸುತ್ತಾ  ಕೂಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಬೇರೆ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳ ನಡುವೆ ಕದನ ಸಾಮಾನ್ಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೂಡ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಕೊಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿದರೆ ಬೇರೆ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಹೀನವಾಗಬಹುದು. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ಮಿಲನವಾದ ನಂತರ ಹೆಣ್ಣು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಅವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.  ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮರಗಳ ಪೊಟರೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಗೂಡುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಪೊಟರೆಗಳನ್ನು ಒಣ ಎಲೆಗಳಿಂದ, ಕಸಕಡ್ಡಿಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲೂ ಬಹುದು, ಅಥವಾ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡಬಹುದು. 18 ದಿವಸಗಳ ಕಾವಿನ ನಂತರ ಮರಿಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ಮದ್ರಾಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ

ಕರ್ನಾಟಕವು ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿತ್ತು.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಭಾಗ ಅಂದರೆ ಈಗಿನ ಕೋಲಾರ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗ ಮತ್ತಿತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮದ್ರಾಸ್(ಈಗಿನ ಚನ್ನೈ) ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಆ ಭಾಗವನ್ನು **ಮದ್ರಾಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ** ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು **ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ** ಎಂದೂ, ಮುಂಬಯಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರದೆಶಗಳನ್ನು **ಮುಂಬಯಿ ಕರ್ನಾಟಕ** ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ
ಜಿ ರಾಜಲಕ್ಶ್ಮೀಶ್ರೀಧರ್

**ಶ್ರೀಮತಿ ಜಿ ರಾಜಲಕ್ಶ್ಮೀಶ್ರೀಧರ್** ಇವರು ಮೈಸೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ವಾಹಕ ರಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ಇವರ ಮಾತು ಬಹಳ ಮಧುರ. ಹಾಡು ಸು೦ದರ. ಸ೦ಗೀತ ವಿದುಷಿ ಆಗಿರುವ ಇವರು ಸ೦ಗೀತದಲ್ಲಿ ರಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ೦ಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.ಇವರು ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯಗೊ೦ಡಿವೆ. ರಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇವರು ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ **ನವಿಲುಗರಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ**.ಇವರು  ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.ಇವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಿಸರ್ಗವ೦ದನ ಮತ್ತು ವಚನ ಪದ ವೈದ್ಯಈ ಎರಡು ಸ೦ಗೀತ ರೂಪಕಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಮೊದಲ ಬಹುಮಾನ ದೊರಕಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತಗಾರರು
ತಂಬುಚೆಟ್ಟಿ

ಟಿ ಆರ್ ಎ ತಂಬುಚೆಟ್ಟಿ ಎಂಬುವವರು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಬ್ಬ ಯಶಸ್ವೀ ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ರಾಜಧರ್ಮಪ್ರವೀಣ ಸರ್ ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ರಾಯುಲು ಆರೋಗ್ಯಸ್ವಾಮಿ ತಂಬುಚೆಟ್ಟಿ (೧೮೩೭-೧೯೦೭) ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುಚಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕೃಷಿಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅವರು ತಮ್ಮ ೧೨ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಂದೆತಾಯಿಯರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಆದರೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಡೆದು ಅಂದಿನ ಗ್ರಿಜಿತ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪೆನಿ ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನೌಕರಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಆದಮೇಲೆ ಅಂದರೆ ೧೮೫೫ ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ನೀಲಗಿರಿಯಲ್ಲಿನ ಸೈನಿಕ ಶಿಬಿರದ ಒವಾರ್ಟರ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಜನರಲ್ಲರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕವಾದರು. ತಮ್ಮ ಬದ್ದತೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ಫಲವಾಗಿ ಅವರು ೧೮೬೨ರಲ್ಲಿ ಮದರಾಸು ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಮಾನ್ಯ ಜಾನ್ ಡಾಸನ್ ಎಂಬುವರ ಕೈಕೆಳಗೆ  ಮೇನೇಜರ‍್ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.  ಆನಂತರ ಡಾಸನ್ನರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮುನ್ಸಿಫರಾಗಿ ನೇಮಿತರಾದರು. ತಮ್ಮ ಕಾನೂನು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಹಿಂದೂ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಅವರ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಅಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರನ್ನು ಮೈಸೂರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಜುಡಿಷಿಯಲ್ ಕಮಿಷನರ್ ಆಗಿದ್ದ ಜೆ ಆರ್ ಕಿಂಡರ್ಲೀ ಅವರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು.  ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪುಟ್ಟವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದರು. ೧೮೮೧ರಲ್ಲಿ ರಾಜಾಳ್ವಿಕೆಯ ಸುಧಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಗಳ ರಚನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಹಾರಾಜರು ತಂಬುಚೆಟ್ಟಿಯವರನ್ನು ಸಭೆಯ ಹಿರಿಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. 
೧೮೯೧ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧ರಂದು ಅವರು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ತಮ್ಮ ನಿವೃತ್ತಿಯ ದಿನದವರೆಗೂ ಅಂದರೆ ೧೯೦೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೧ ರವರೆಗೂ ಅವರು ಅದೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರು. ಆ ಮೂಲಕ ಅವರು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವೂ ಅವರು ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು ೧೯೦೨ರಲ್ಲಿ ರಾಜಪದವಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರೆಗೂ ಮಹಾರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯವರ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಅಂದು ಐರೋಪ್ಯರಿಗಷ್ಟೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ಬೌರಿಂಗ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತಂಬುಚೆಟ್ಟಿಯವರು ನಮ್ಮ ನೆಲದ ಜನರಿಗೆಂದೇ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಇಂದು ತಂಬುಚೆಟ್ಟಿಪಾಳ್ಯವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಣ್ಣತಮ್ಮನಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೊಸರೂಪ ಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಇವರ ಪಾತ್ರ ಗಣನೀಯ. ಸರ್ ಟಿ ಆರ್ ಎ ತಂಬುಚೆಟ್ಟಿಯವರ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಟಿ ತಂಬುಚೆಟ್ಟಿಯವರು ಸಹಾ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗಣ್ಯಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ವರ್ಗ:ಜನ
ಟಿ ತಂಬುಚೆಟ್ಟಿ

ಸರ್ ಟಿ ಆರ್ ಎ ತಂಬುಚೆಟ್ಟಿಯವರ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವರಾದ ಟಿ ತಂಬುಚೆಟ್ಟಿಯವರು ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಜೂರ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹಾಗೂ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಥಾನವಾದ ಮಹಾರಾಜರ ಖಾಸಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದರು. ಮಹಾರಾಜ ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರ ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಸರ್ ಟಿ ತಂಬುಚೆಟ್ಟಿಯವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಕ್ರಮಣಕಾಲದ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಅವರು ಮೈಸೂರರಸರಿಂದ ’ಅಮಾತ್ಯಶಿರೋಮಣಿ’ ಬಿರುದನ್ನೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೈಟ್ ಪದವಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದರು.
ಮೈಸೂರಿನ ಸಂತ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಚರ್ಚ್, ಸಂತ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇವರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಅಂದರೆ ದೇಶೋಪಕಾರಿಣಿ  ಮೇಡಮ್ ಜರ್ಟ್ರೂಡ್ ತಂಬುಚೆಟ್ಟಿಯವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಬಾಲಭವನ ಇಂದಿಗೂ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮುದ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಜನ
ಹೆಚ್.ಕೆ.ಪಾಟೀಲ

## ಜೀವನ
## ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ 
## ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ 
ಗದಗದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಎಚ್.ಕೆ. ಪಾಟೀಲ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಜತೆಗೆ, ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅನುಭವವೂ ಇದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಕುಟುಂಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ಚಾಣಾಕ್ಷ ರಾಜಕಾರಣಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೪ರಿಂದ ೨೦೦೮ರವರೆಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಧವೀಧರ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ೪ ಬಾರಿ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆ. ಜವಳಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಇಲಾಖೆ, ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ, ಕಾನೂನು ಮಾನವಹಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೯೪ರಿಂದ ೧೯೯೮ ಹಾಗೂ ೨೦೦೬ರಿಂದ ೨೦೦೮ರವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕರಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಜನಾಂದೋಲನದ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

=ರಾಜಕಿಯ=

## ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಹುದ್ದೆಗಳು 
* ಕಾನೂನು ಮಾನವಹಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ  ಸಚಿವ [೧೯-.೧೨.೨೦೦೪ ರಿಂದ ೦೧-೦೨-೨೦೦೬]
* ಕೃಷಿ ಸಚಿವ  [೧೨-೧೨-೨೦೦೩ ರಿಂದ ೨೮-೦೫-೨೦೦೪]
* ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕ [೧೮-೧೨-೧೯೯೪-]
* ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಇಲಾಖೆ ಸಚಿವ [೧೭-೧೦-೧೯೯೯ ರಿಂದ ೧೨-೧೨-೨೦೦೩]
* ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕಾ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ [ ೧೭-೧೦-೧೯೯೯-]
* ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕ [೨೮-೧೨-೧೯೯೪ ರಿಂದ ೧೬-೧೦-೧೯೯೯]
* ಜವಳಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು [೨೦-೦೧–೧೯೯೨ ರಿಂದ ೧೧-೧೨-೧೯೯೪]

ಸದಸ್ಯರು

* ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರು 
* ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರು 
* ಇಂಡೋ ಚೀನಿ ಸ್ನೇಹ ಸಂಘ ಹೊಸ ದೆಹಲಿ ಸದಸ್ಯರು 
* ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಚುಣಾವಣಾ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರು 

ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ

*ದಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಆರ್ಬನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸೊಸೈಟಿ - ಅದ್ಯಕ್ಷರು
*ದಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ  ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ ಆರ್ಬನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಫೆಡರೇಶನ್  ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಬೆಂಗಳೂರ- ಅದ್ಯಕ್ಷರು
* ಕೆ.ಎಚ್.ಪಾಟೀಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ 
* ರೂರಲ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಮೂಲಕ ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಘಟಕ

ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ

* ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ ಆರ್ಬನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಹೊಸ ದೆಹಲಿ
* ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ  ಯೂನಿಯನ್, ಹೊಸ ದೆಹಲಿ

ಪ್ರಕಾಶನಗಳು

* ಕೇಳಿ ಕೃಷಿಯ ಕೂಗು
* ಚಲುವ ಕನ್ನಡ ನಾಡು - ನನಸಾದ ಕನಸು 
* ಹೇಳ್ಳಿದ್ದೇನು - ಮಾಡಿದ್ದೇನು
* ಅಂಕಣಕಾರ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ 
* ಸ್ಪೆಶಲ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಆನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್

ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಜನನ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕರೂಪ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕರೂಪ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ
ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ ಅವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತು ಚೀಟಿ ಯೋಜನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಕಗೊಳಿಸಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು
ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ

**ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ** (ಸಂಸ್ಕೃತ:इन्‍द्रप्रस्‍थ) ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರ. ದೇವಲೋಕದ ಶಿಲ್ಪಿ ಮಯನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸುಂದರ ಮಾಯಾ ನಗರಿ. ಇದು ಯಮುನಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದ್ದು, ನವಕಾಲೀನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ದೆಹಲಿಯ ಸಮೀಪವಿತ್ತು.
ದ್ರೌಪದಿಸ್ವಯಂವರ ನಂತರ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರಿಗೋಸ್ಕರ ರಚಿಸಿಕೊಟ್ಟ ವಾಸಸ್ಥಳ. ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿ ಇಂದ್ರನ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥವೆಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅಪ್ಪಣೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಾಕಾರಗಳಿಂದಲೂ ಸೌಧಗಳಿಂದಲೂ ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದಲೂ ಕೂಡಿ ಮಹೇಂದ್ರಪುರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಂತೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಂದ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿತು. ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ವಜ್ರನಿಗೆ ಪಟ್ಟಗಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ. ಈಗಿನ ಹಳೆಯ ದೆಹಲಿಯೇ ಇದೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ.

ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರಗಳು
ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ

**ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ** (ಸಂಸ್ಕೃತ: अश्वत्थामा) ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗುರು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರ ಮಗ. ಇವನು ೭ ಚಿರಂಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಪಾಂಡವರು ತನ್ನ ತಂದೆ ದ್ರೋಣರನ್ನು ಕೊಂದರೆಂದು ತಿಳಿದು ಪಾಂಡವರನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೊರಟು ಉಪ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.ಇವನ
ತಾಯಿ ಕೃಪಿ. ಹಾಲಿಗೆ ಬದಲು ಹಿಟ್ಟಿನ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದ. ಹುಟ್ಟಿದೊಡನೆ ಕುದುರೆಯಂತೆ ಅರಚಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರಿಡುವಂತೆ ಅಶರೀರವಾಣಿಯಾಯಿತು. ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಸಂಧಿಸಿದ ದ್ರೋಣನಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ತೋಚದಂತಾದಾಗ, ಈತ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ದ್ರೋಣನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ. ದ್ರೋಣನ ವಧೆಯಾದ ಮೇಲೆ ದುರ್ಯೋಧನ ಸೇನಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಇವನಿಗೆ ಕೊಡದೆ ಕರ್ಣನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೃಪ ಕರ್ಣನೊಡನೆ ನಡೆಸಿದ ವಾಗ್ವಾದದಲ್ಲಿ ಕೃಪ ಅವಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಈತ ಕರ್ಣನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹೋದ. ಮಾಹಿಷ್ಮತಿಯ ಅರಸನಾದ ನೀಲರಾಜ, ಘಟೋತ್ಕಚ, ಭೀಮ, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ ಮುಂತಾದವ ರೊಡನೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದ. ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜನನ್ನು ಕೊಂದ. ನಾರಾಯಣಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ. ಒಮ್ಮೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಶಸ್ತ್ರತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಓಡಿಹೋದ. ಧರ್ಮರಾಜನಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ನಿಂದಿತನಾದ. ಪಾಂಡವರೊಡನೆ ಸಂಧಿಗಾಗಿ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ. ದುರ್ಯೋಧನ ಇವನಿಗೆ ಸೇನಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಿದಾಗ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತೇನೆಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ. ಗೂಬೆ ಕಾಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಂದಹಾಗೆ ಪಾಂಡವರನ್ನು ತಾನೂ ಕೊಲ್ಲಬಹುದೆಂಬ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ. ಆದರೆ ಅವನ ಶಿಬಿರದ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾಭೂತದ ದರ್ಶನವಾಯಿತು. ಶಿವನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಆಹುತಿ ಮಾಡಿ ಶೈವತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದ. ಪಾಂಡವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹೋಗಿ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ, ಶಿಖಂಡಿ, ಉಪಪಾಂಡವರನ್ನು ಕೊಂದ. ನಿದ್ರೆಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಂಡವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಂದು ಶಿಶುಹತ್ಯೆಯ ದ್ರೋಹಕ್ಕೆ ಈಡಾದ. ದ್ರೌಪದಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಭೀಮ ಇವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿ ವಿಫಲನಾದ. ಅಪಾಂಡವೇಯಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಐಷೀಕಾಸ್ತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪಾಂಡವರ ವಧೆಗಾಗಿ ಬಳಸಿದ. ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಪಾಂಡವರಿಂದ ಶಿರೋರತ್ನ ನಾಶವಾಯಿತು. ಸಪ್ತಚಿರಂಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವನೂ ಒಬ್ಬ. ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟು ನರ್ಮದಾತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಮುನಿಚಯವೊಂದರಿಂದ ಸುಪ್ತಘಾತಕ ಎಂದು ನಿಂದಿತನಾಗಿ ಬದರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸನ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಸೇತುಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ. ವಿ. ಸೀ. ಅವರ ಆಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಏಜಾಕ್ಸ್‌ ನಾಟಕದ ಭಾವಾನುವಾದವಾದ ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ ಅವರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ್-ಇವು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನನ್ನು ಕುರಿತು ಎರಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಗಳು.
ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಎಂಬುದು ಇಂದ್ರವರ್ಮ ಎಂಬ ಮಾಲವ ದೇಶದ ರಾಜನ ಆನೆ. ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದ 14ನೆಯ ದಿನ ಭೀಮ ಇದನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
* etext  (metrical) , entered by Muneo Tokunaga
* GRETIL etext  (Muneo Tokunaga)
*Mahābhārata online 
*History: Encounters with Ashwatthama 

ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಿರಂಜೀವಿಗಳು
ಯಾದವ

" ಯಾದ " : ( " History of Indian kings " )

ಯಾದ ಎಂಬ ಪದ ತೆಲುಗು ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಯಾದ ಎಂಬುದು " ಗೊಲ್ಲ ಜಾತಿ " ಯಲ್ಲಿ ಉಪ ಜಾತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ " ಯಾದ ಅರಸ " ರೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ " ಯಾದಗಿರಿ ಕೋಟೆ " ಯಾದರ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವುದು.

ಪ್ರಸ್ತುತ " ಯಾದ ಜಾತಿ " ಯವರು " ಮೈಸೂರು ಅರಸ " ರ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

" ಯಾದ " ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ :     ಯಾದ ಎಂದರೆ " ಕೆಂಭೂತ ಪಕ್ಷಿ ".

" ಯಾದ " ಎಂಬ ಜಾತಿಯವರನ್ನು " ಯಾದವಲು " ಎಂದು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ, " ಯಾದವರು " ಎಂದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ
ಬೌರಿಂಗ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ

ಬೌರಿಂಗ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿನಗರ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿ ಇದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅವರ ದಂಡುಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೆ ಈ ಬೌರಿಂಗ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಐರೋಪ್ಯರ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ೧೯೧೬ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
]]

## ಸೌಲಭ್ಯಗಳು 
ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಕಿಮೂಗಂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಮೂಳೆರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ರಕ್ತನಿಧಿ, ಅರಿವಳಿಕೆ, ಕಿರಣಪರೀಕ್ಷೆ, ಕ್ಷಕಿರಣ, ಶಬ್ದಾತೀತ ನೋಟ, ಸಿ ಟಿ ನೋಟ, ಗಾಮಾ ನೋಟ, ಚರ್ಮಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಪ್ರಸಾಧನಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಪ್ರಸೂತಿ, ಮಕ್ಕಳ ಶುಶ್ರೂಷೆ, ಕಣ್ಣುಚಿಕಿತ್ಸೆ, ನರಶಾಸ್ತ್ರ, ಮೂತ್ರಸಂಬಂಧಿ ರೋಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ಜರಿ, ಮೈಕ್ರೋಬಯಾಲಜಿ, ವ್ರಣಪರೀಕ್ಷೆ, ವಾತಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
## ತಾಣ 
ಆಸ್ಪತ್ರೆ ರಸ್ತೆ, ಶಿವಾಜಿನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು.
## ಹೊರ ಸಂಪರ್ಕ
* Bangalore Map Guide 
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು
ಕೈವಾರ

**ಕೈವಾರ**ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ದ  ಊರು. 'ಕೈವಾರ ತಾತಯ್ಯ' ನವರಿಂದ ಈ ಊರು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.ಚಿಂತಾಮಣಿಇಲ್ಲಿಗೆ ಸಮೀಪದ ಪಟ್ಟಣ.
 ಕೈವಾರ ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ತಾತಯ್ಯ ನವರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತಕರು ಮತ್ತು ಕವಿಗಳು ಆಗಿದ್ದರು

ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಮುಡುಕುತೊರೆ

**ಮುಡುಕುತೊರೆ**ಯು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ತಲಕಾಡಿನಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಗಂಗ ಅರಸರ ಕಾಲದ ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು, ನಂತರ ವಿಜಯನಗರದ ವಾಸ್ತು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರವಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವಾರ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕಾಣುವ ಕಾವೇರಿ ಕೊಳ್ಳದ ನೋಟ ನಯನ ಮನೋಹರ.ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತಲುಪಲು ರಸ್ತೆಯ ಸೌಲಬ್ಯವಿದೆ ಹಾಗು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ.ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ತಿರುಮಕೂಡ್ಲು ನರಸೀಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮುಡುಕುತೊರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ತೀರದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿದೆ  ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಭ್ರಮರಾಂಬಿಕ ದೇವಾಲಯ. ಮಹಾಭಾರತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ಅಜ್ಞಾತವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ  ಮಲ್ಲಿಕಾ ಎಂಬ ಪುಷ್ಪದಿಂದ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ದೇವರಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಸ್ಥಳ ಮಹಾತ್ಮೆ. ತಲಕಾಡು ಪಂಚಲಿಂಗ ದರ್ಶನದ ಪಂಚಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಈ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಹಳ್ಳಿ ಮಾರಮ್ಮನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕೂಡ ಇದೆ.ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ನೋಡಿದರೆ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಹರಿಯುವ ರಮಣೀಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಗದ್ದೆಗಳು, ತೋಪುಗಳು ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪದಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ರಥೋತ್ಸವ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ರಥೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚೆ ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ರೈತರು ಬಂದು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಯೋಗ್ಯ ರಾಸುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೊಂಡ ರಾಸುಗಳಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ವರ್ಗ:ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ
ಮತ್ತೂರು

thumbnail|ಮತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ತುಂಗಾ ನದಿ
thumbnail|ಮತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ

**ಮತ್ತೂರು**  (**ಮತೂರು** , **ಮತ್ತೂರು**  ಮತ್ತು **ಮಥೂರು**  ಎಂದು ಸಹ ಉಚ್ಛರಿಸಬಹುದು) (, ) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ತುಂಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬೋದನೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ನಿತ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಾಂತಗಳ ಅದ್ಯಯನವು ಈ ಗ್ರಾಮದ ಇನ್ನೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ವೇದಾಂತ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಹೊಳೆನರಸಿಪುರ ದತ್ತಿಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಶಂಕರರು ಮೂಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಶಂಕರ ವೇದಾಂತವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಕೆಲವೇ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಮತ್ತೂರಿನ ಅವಳಿ ನಗರವಾದ ಹೊಸಹಳ್ಳಿಯೂ ಮತ್ತೂರಿನ ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೊಸಹಳ್ಳಿಯು ತಂಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ಹಾಡುವ ಮತ್ತು ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಗಮಕ ಕಲೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತೂರು ಮತ್ತು ಹೊಸಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.
 ಡಾ. ಮತ್ತೂರು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ:
ಭಾರತ ವಿದ್ಯಾಭವನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸುಸಂಸ್ಕ್ರತ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದೇ ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ಎಂಬುದು ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಖ್ಯಾತಿಯ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ,

ಚಿತ್ರ:Matturu.JPG‎|ಭಾರತ ವಿದ್ಯಾಭವನದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಡಾ. ಮತ್ತೂರು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ

ಭಾರತ ವಿದ್ಯಾಭವನದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಡಾ. ಮತ್ತೂರು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಅಭಿಮತ. ಬಡತನ ಶಾಪವಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅದೊಂದು ವರ. ಅದು ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂಥದ್ದು. ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಇಡಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಅದಕ್ಕಿದೆ. ಅದರಂತೆ ಬಡತನವೇ ಭಾಗ್ಯ ಎಂದು ಬಗೆದ ಡಾ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಕಡುಕಷ್ಟದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಎತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮತ್ತೂರ (ಸಂಸ್ಕೃತ) ಗ್ರಾಮದ ತೀರಾ ಬಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ (8-8-1928) ಜನಿಸಿದರು.

## ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 
* ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ - ಮತ್ತೂರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ
* ಮತ್ತೂರಿಗೆ Wikimapia ಕೊಂಡಿ

## ಉಲ್ಲೇಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಯ ಮರುಹುಟ್ಟು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ
ಅರೆಹೊಳೆ

**ಅರೆಹೊಳೆ** ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿನ ಸುಂದರ ಊರು,ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ನಾಡಾದ ಉಡುಪಿಯ, ಪಂಚಪುರದ ನಾಡಾದ ಕುಂದನಾಡಿನ (ಕುಂದಾಪುರ) ಸೇನಾಪುರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ,ಸದಾ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಮುಂದೆ ಇರುವ ನಾವುಂದ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ... ಅರೆಹೊಳೆಯು ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ, ರಮಣೀಯವಾದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸುಂದರ ಊರು.. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ ಮಗ ಇಬ್ಬರು ಒಂದೇಕಡೆ ಕಾಣಲಿಕ್ಕೆ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸವೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಠ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ...
200px|thumb|right|ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ, ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವರು
200px|thumb|right|ನಮ್ಮೂರ ಬಯಲು
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ವರ್ಗ:ಊರಿನ ಹೆಸರು
ಅಪರ್ಣಾ ವಸ್ತಾರೆ (ನಿರೂಪಕಿ)

**ಅಪರ್ಣಾ**  (೧೯೬೬-೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಪರ್ಣಾ ವಸ್ತಾರೆ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ನಟಿ, ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕಿ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಮುಖವಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಡಿಡಿ ಚಂದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರೂಪಕಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರವಾದ ಮಸಣದ ಹೂವು ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೧೫ ಮತ್ತು ೨೦೨೧ರ ನಡುವೆ, ಅವರು *ಮಜಾ ಟಾಕೀಸ್* ಎಂಬ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಅಪರ್ಣ ಅವರ ತಂದೆ ಕೆ.ಎಸ್‌.ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ಕನ್ನಡಪ್ರಭ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪುರವಣಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಯುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಹಾಗೂ ಕವಿ ನಾಗರಾಜ ವಸ್ತಾರೆ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಬಾಳ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನ 
ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ಅವರ ೧೯೮೪ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಸಣದ ಹೂವು ಮೂಲಕ ಅಪರ್ಣಾ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂಬರೀಶ್ ಮತ್ತು ಜಯಂತಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆ ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ‌ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿ (ಆರ್‌ಜೇ) ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಎಐಆರ್ ಎಫ್ಎಮ್ ರೇನ್ಬೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಿರೂಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಿರೂಪಕಿಯಾಗಿ ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಡಿಡಿ ಚಂದನಾ ದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ೨೦೦೦ ರವರೆಗೆ ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ನಿರ್ಮಾಣಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಸತತವಾಗಿ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಅಪರ್ಣಾ *ಮೂಡಲ ಮನೆ* ಮತ್ತು *ಮುಕ್ತಾ*ದಂತಹ ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಟಿವಿ ಕನ್ನಡ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಕನ್ನಡ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಶೋ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ನ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ೨೦೧೫ ರಿಂದ, ಅವರು ಸ್ಕೆಚ್ ಹಾಸ್ಯ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ಮಜಾ ಟಾಕೀಸ್ನಲ್ಲಿ ವರಲಕ್ಷ್ಮಿಯಾಗಿ,  ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ ಮತ್ತು ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಅಪರ್ಣಾ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ-ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇಳಿಯುವಿಕೆಯ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು 20 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದ ನಂತರ, ಇವರು 2024ರಲ್ಲಿ ಬಿಡಗಡೆಗೊಂಡ **ಗ್ರೇ ಗೇಮ್ಸ್** ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ  ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಗೆ ಮರಳಿದರು.

ಸಿನಿಮಾದಿಂದ ಯಾಕೆ ಅಂತರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು, "ನಾನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ; ನನಗೆ ಅವಕಾಶಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಪಾತ್ರದ ಮಹತ್ವ ನನಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆಗಾಗ್ಗೆ, ನಾನು ನಿಖರವಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಪಾತ್ರದ ಅವಧಿಗಿಂತ ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ನಾನು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ, ನನಗೆ ನೀಡಲಾದ ಪಾತ್ರಗಳು ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಗಂಗಾಧರ್ ಸಾಲಿಮಠ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಮ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ***ಗ್ರೇ ಗೇಮ್ಸ್‌*** ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆನ್ಲೈನ್ ಗೇಮಿಂಗ್ಗೆ ವ್ಯಸನಿಯಾಗಿರುವ ಹುಡುಗನ ತಾಯಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ಸಾವು 
೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ ರಂದು, ಅಪರ್ಣಾ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತೊಡಕುಗಳಿಂದಾಗಿ ನಿಧನರಾದರು.

## ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
### ದೂರದರ್ಶನ 
### ಚಿತ್ರಗಳು 
* ಮಸಣದ ಹೂವು (1985) 
* *ಸಂಗ್ರಾಮ* (1987) 
* *ನಮ್ಮೂರ ರಾಜ* (1988) 
* *ಸಾಹಸ ವೀರ* (1988) 
* *ಮಾತೃವತ್ಸಲ್ಯ* (1988)
* *ಒಲವಿನ ಅಸರೆ* (1989) 
* *ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ವಿಕ್ರಂ* (1989) 
* *ಒಂದಾಗಿ ಬಾಳು* (1989) 
* *ಡಾಕ್ಟರ್ ಕೃಷ್ಣ* (1989) 
* *ಒಂಟಿ ಸಲಗ* (1989) 
* *ಚಕ್ರವರ್ತಿ* (1990) 
* *ಗ್ರೇ ಗೇಮ್ಸ್* (2024) 

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ವರ್ಗ:೧೯೬೬ ಜನನ
ವರ್ಗ:೨೦೨೪ ನಿಧನ
ಕೊಂಡಜ್ಜಿ ಕೆರೆ

**ಕೊಂಡಜ್ಜಿ ಕೆರೆ**ಯು ದಾವಣಗೆರೆ ಯಿಂದ ೧೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗು ಹರಿಹರ ದಿಂದ ಕೂಡ ೧೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೊಂಡಜ್ಜಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಎರಡು ಗುಡ್ಡಗಳ ನಡುವೆ ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ನಿಸರ್ಗ ರಮಣೀಯ ತಾಣವಾದ ಕೊಂಡಜ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಕೆರೆಯ ಪರಿಸರ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿದೆ.  ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸರಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ದೋಣಿ ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಿದೆ. ಕೆರೆಯ ಬಲಬಾಗಕ್ಕೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ ಹಾಗು ಇಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯವರು ಅತಿಥಿ ಗೃಹ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅನೆಕ ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಇವೆ. ಅದರಲ್ಲು ಇದು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿ ಪಾತ್ರವಾದ ಸ್ಠಳ. ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. 

ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಕೌಟ್ ಮತ್ತು ಗೈಡ್ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕೆರೆಗಳು
ಮಾಕಳಿದುರ್ಗ

**ಮಾಕಳಿದುರ್ಗ** ಎಂಬುದು  ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟ. ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೫೦ ಕಿ.ಮಿ. ಹಾಗು ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರದಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರ ಇದೆ, ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಾತನವಾದ ಶಿವಾಲಯವಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಋಷಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗ್ರಾಮಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೋಟೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ

__NOTOC__
ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಆಯ್ದ ತಳಿಗಳ ಶ್ವಾನಗಳನ್ನು ಸಾಕಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅದೇ ತಳಿಯ ಜೊತೆ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಮಿಶ್ರ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳ ಜೊತೆ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದು, ಹಲವು ವೈವಿಧ್ಯ ತಳಿಗಳು, ಮಿಶ್ರ ತಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. "ಚಿಹೋವಾದಿಂದ ಗ್ರೇಟ್‌ ಡೆನ್‌ವರೆಗೆ " ಹಲವು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಏಕಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಣಿಯೆಂದರೆ ಶ್ವಾನಗಳು ಮಾತ್ರ. ಶ್ವಾನಗಳ DNAಯು ಮಾನವನಿಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಣತಂತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಅವುಗಳ ಮೈಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು "ತಳಿ"ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನಿಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಳಿಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಳಿಗಳಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಅಪರೂಪದ ತಳಿಗಳೆಂದು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ತಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಳಿಗಳ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಓದಿರಿ. ದೇಶೀಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ ತಳಿಗಳನ್ನು ದೇಶೀಯ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿರಿ.

ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಕೇವಲ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

## ತಳಿ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ತಳಿಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ವಿಧಗಳೆಂದರೆ ಜೊತೆಗಾರ ಶ್ವಾನಜೊತೆಗಾರ ಶ್ವಾನಗಳು, ಕಾವಲು ಶ್ವಾನಗಳು, ಬೇಟೆ ಶ್ವಾನಗಳು, ಹರ್ಡಿಂಗ್ ಶ್ವಾನಗಳು, ಮತ್ತು ಹರ್ಡಿಂಗ್‌ ಶ್ವಾನಸ್ಲೆಡ್ ಶ್ವಾನಗಳು, ಹೀಗೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಉಪವಿಧಗಳಿವೆ; ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಶ್ವಾನ ವಿಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ತಳಿ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿರಿ. 
ಇತರೆ ವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ:

*ಅಳಿದುಹೋದ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳು
*"ಹೈಪೊಅಲರ್ಜೆನಿಕ್" ತಳಿಗಳು
*ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳು (2006ರಲ್ಲಿ)
*ಪೊಲೀಸ್ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳು
*ಶ್ವಾನ ಹೋರಾಟದ ತಳಿಗಳು
*ಸ್ಪಿಟ್ಜ್
----

*NR - ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ 
*Ex - ಅಳಿದುಹೋದವುಗಳು

## ಇದನ್ನು ನೋಡಿರಿ
*ದೇಶೀಯ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ
*ಮಿಶ್ರತಳಿ ಶ್ವಾನಗಳ ಪಟ್ಟಿ
*ಕಾವಲುಗಾರ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ

## ಆಕರಗಳು
*ಎಲ್ಲಾ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ತಳಿ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಶ್ವಾನ (ಕೆನಲ್‌) ಕ್ಲಬ್‌ಗ‌ಳಿಗಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಳಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 
**ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್
**ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೆನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ 
**ಕೆನಡಿಯನ್ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್
**ಫೆಡರೇಷನ್ ಸೈನೊಲಾಜಿಕೆ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲೆ 
**ದಿ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ 
**ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ 
**ಯುನೈಟೆಡ್ ಕೆನಲ್ ಕ್ಲಬ್ 
**ಅಪರೂಪ ತಳಿ ಜಾಲ
**dogsindepth.com - ಅಂತರಜಾಲ ಶ್ವಾನ ವಿಶ್ವಕೋಶ

ವರ್ಗ:ಶ್ವಾನ ವಿಧಗಳು
ವರ್ಗ:ತಳಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಶ್ವಾನ ಪಟ್ಟಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ
ಅಂಬಾರ ಗುಡ್ಡ

**ಅಂಬಾರ ಗುಡ್ಡ**ವು ಕೊಲ್ಲೂರು-ನಿಟ್ಟೂರು-ಭಟ್ಕಳ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦ ಕಿ.ಮೀಗಳ ನಂತರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಾರಣಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಬಹು ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಜಾಗ. ಕೊಲ್ಲೂರಿನಿಂದ ಭಟ್ಕಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಎಡಬದಿಗೆ ಅಂಬಾರಗುಡ್ಡಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿ ಎಂಬ ನಾಮ ಫಲಕ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಅಂಬಾರ ಗುಡ್ಡಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ವಲಯ, ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟ ಹಾಗು ಕೋಗಾರ್ ಘಾಟಿ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.
 
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ರಾಮನಾಥಪುರ

''''***ರಾಮನಾಥಪುರ**** ಇದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ ಅರಕಲಗೂಡುತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಪುರಾಣ ಐಹಿತ್ಯವಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದದು.ಇದನ್ನು **ದಕ್ಶಿಣಕಾಶಿ** ಎ೦ದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿ, ವಹ್ನಿ ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಗಾಯತ್ರಿ ಶಿಲೆ, ಗೋಗರ್ಭ, ಕುಮಾರಧಾರಾ ತೀರ್ಥ, ಶ್ರೀ ರಾಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಠಾನ, ಶ್ರೀ ಅಗಸ್ತ್ಯೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಟಾನ, ಶ್ರೀ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮ ದೇವಸ್ಟಾನ,ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿ೦ಹಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಟಾನ, ಶ್ರೀ ಲಕ್ಶ್ಮಣೇಶ್ವರ ಸೇರಿದ೦ತೆ ಹಲವಾರು ದೇವಸ್ಠಾನಗಳವೆ.

*****೧)ಶ್ರೀ ರಾಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ.**'''***
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದದ್ದು ಎಂದು ಅಲ್ಲಿನ ಶಾಸನಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಳಗಡೆ ಹಲವಾರು ಶಿವನ ಲಿ೦ಗಗಳಿವೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಹರಿಯುವ ಕಾವೆರಿ ನದಿಗೆ ವಹ್ನಿ ಪುಶ್ಕರಣೀ ಎಂದು ಹೆಸರು.ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಹ್ನೀಪುಶ್ಕರಣೀ, ಅರ್ಕಪುಷ್ಕಣೀ, ಚ೦ದ್ರಪುಶ್ಕರಣೀ ಎ೦ಬ ಮೂರು ಪುಷ್ಕರಣಿಗಳು೦ಟು. ಈ ಮೂರು ಪುಷ್ಕರಣೀಗಳೂ ಕಾವೇರಿಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. **ರಾಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿ ವಹ್ನಿ ಪುಷ್ಕರಣಿ,*'** **ಕೃಷ್ಣರಾಜನಗರದಲ್ಲಿ(ಕೆ ಆರ್** ನಗರ)** **ಅರ್ಕಪುಷ್ಕರಣಿ,** **ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶ್ರೀರ೦ಗದಲ್ಲಿ ಚ೦ದ್ರಪುಷ್ಕರಣಿ ಇದೆ.** ರಾಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಹ್ನಿಪುಷ್ಕರಣಿ ಯಲ್ಲಿ ಪ೦ಚವರ್ಣಗಳ ಮತ್ಸ್ಯಗಳು ಇವೆ. ಹಿ೦ದೆ ಮೈಸೂರಿನ ಅರಸರಾದ ಶ್ರೀ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಒ೦ದೆರಡು ಮೀನಿಗೆ ಮುತ್ತಿನ ಮೂಗುತಿಯನ್ನು ಅಲ೦ಕರಿಸಿದ್ದರೆ೦ದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

***೨)"""ಶ್ರೀ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ"""***
'ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮ' ಎ೦ಬ ನಾಮಾ೦ಕಿತವುಳ್ಳ ಶ್ರೀರಾಮನ ದೇವಾಲಯವು ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯಮೇಲೆ ಸೀತಾದೇವಿಯನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿಕೊ೦ದಿರುವ ಅಪೂರ್ವಭ೦ಗಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಿದೆ. ಆದ್ದರಿ೦ದ ರಾಮನಾಥಪುರದ ಶ್ರೀ ಪಟ್ಟಭಿರಾಮನ ದೇವಾಲಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವೇಸರಿ. ರಥೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಬಹಳ ಚೆನಾಗಿರುತ್ತವೆ.** ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ತಿರುನಕ್ಶತ್ರ** ಬಹಳ ವಿಜೃ೦ಭಣೆಯಿ೦ದ ಇರುತ್ತದೆ.** ರಾಮನವಮಿಯ ಸ೦ಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೂ ಕೂಡ ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿರುತ್ತದೆ**. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶ್ರೀರಾಮನ ರಥೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ತು೦ಬಾ ಜನರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಈಜಾಡುವುದು ಬಹಳ ಆನ೦ದದಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

೩)**"""ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮೀ ದೇವಸ್ಥಾನ""**"
ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದ **ಕುಕ್ಕೇಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದ** ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಪೂಜವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿರುವ೦ತೇ ಇಲ್ಲೂಕೂಡ ಹೊಸಳೀಗಮ್ಮನ ಗುಡಿ ಇದೆ.**ಷಷ್ಟಿಯ೦ದು** ನಡೆಯುವ ರಥೋತ್ಸವ ಬಹಳ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ '''ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ ಬಹಳ ಜೋರಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ನಗರ,ಗದಗ

ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ನಗರ ಗದಗನ ಒಂದು ಬಡಾವಣೆ.ಇದು ವಿರೇಶ್ವರ ನಗರ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.
ಇದನ್ನು ಹುಡ್ಕೋ ಕಾಲನಿ ಅಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಗದಗ್ ಜಿಲ್ಲೆ
ಗಂಗಾಪೂರ ಪೇಟ, ಗದಗ

ಗಂಗಾಪೂರ ಪೇಟ ಗದಗನ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಬಡಾವಣೆ.

ರೈತಾಪಿ ಜನತೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕು ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿನ ದುರ್ಗಮ್ಮ ದೇವತೆಯ ರಥೋತ್ಸವ ಜರಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಬಡಾವಣೆಯ ಕುಂಬಾರ ಓಣಿಯಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಗಣಿ ಎರಚಾಟದ ಆಟೋಟವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆ
ವೀರೇಶ್ವರನಗರ,ಗದಗ

**ವಿರೇಶ್ವರ ನಗರ** ಗದಗ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಡಾವಣೆ.ಇದು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದಲಿಂಗನಗರಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ ಕಾಲೂನಿ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.
ಈ ಪ್ರದೇಶವು  ಮುಳಗುಂದ ಬೆಂಗಳೂರ  ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನರಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೧೯೮೫ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಜನರು ವಾಸಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಅಂಬಾಭವಾನಿ ದೇವಸ್ಥಾ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳು.
ವಿರೇಶ್ವರ ನಗರ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಮುಳಗುಂದ ರಸ್ತೆ ಬೆಂಗಳೂರ ರಸ್ತೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಇದು ನಗರದ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರದೇಶ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ.

ವಿರೇಶ್ವರ ನಗರ ಹೆಸರನ್ನು ಗದುಗಿನ ವೀರೇಶ್ವರ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮ ಹೆಸರ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

## ವಿರೇಶ್ವರ ನಗರ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳು 
### ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಚೌಕಗಳು
### ಕಟ್ಟಡಗಳು
* ಸಭಾಭವನ

### ದೇವಾಲಯಗಳು
* ಈಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಅಂಬಾಭವಾನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಹನುಮಾನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ

### ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಉಪಹಾರ ಗೃಹಗಳು
### ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
*ಜೆ.ಸಿ. ಸ್ಕೂಲ್

### ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು
*ಕಣ್ಣು ಆಸ್ಪತ್ರೆ
*ದಂತ ಆಸ್ಪತ್ರೆ 
*ಡಾ. ಕೆ.ಕೆ.ಎಮ್.ಬಿ ಬಸಯ್ಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ
*ಖೋನಾ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ಸ್

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
*ಹಿಂದು ದೇವಾಲಯಗಳು*

ವರ್ಗ:ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆ
ಕುಮಾರ ಪರ್ವತ

ಕುಮಾರ ಪರ್ವತವು ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ. ಕುಮಾರ ಪರ್ವತವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೭೧೨ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕುಮಾರ ಪರ್ವತವು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ(ಮಂಗಳೂರು) ಮತ್ತು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.

## ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ
ಕುಮಾರ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಮತ್ತು ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ ತಾಲೂಕಿನ ಬೀದಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಕಡೆಯಿಂದ ದಾರಿಗಳಿವೆ.

## ಇತರ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳ
ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದ ಕಡೆಯಿಂದ ಹೋದರೆ ಮೊದಲು ಸುಮಾರು ೪-೫ ಕಿ.ಮೀಗಳ ದೂರ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯವಿದೆ. ಇದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ತಪಾಸಣೆ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ.

800px|Panoramic view, trek to Kumara Parvatha (ಕುಮಾರ ಪರ್ವತದ ಒಂದು ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ)

ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ವರ್ಗ:ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ
ತೊಣ್ಣೂರು ಕೆರೆ

ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣತಾಲೂಕಿನ ತೊಂಡನೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ **ತೊಣ್ಣೂರು ಕೆರೆ**. ಸುಮಾರು ೨೧೫೦ ಎಕರೆಯಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿರುವ, ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿರುವ ಈ ಕೆರೆಯನ್ನು ನೋಡುವುದೆ ಒಂದು ಆನಂದ. ಈ ಕೆರೆಯು ಯದುಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ತೊಣ್ಣೂರು ಕೆರೆಯು ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ವೈಷ್ಣವ ಸಂತರಾದ ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಚಾರ್ಯ ಅವರ ಆಶಯದಂತೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.

ಇದು ಒಂದು ವಾರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಜಾಗ. ಹಾಗು ಮೇಲುಕೋಟೆಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಇದೆ.ದೊಡ್ಡ ತೆಂಗಿನಕಲ್ಲು ಬೆಟ್ಟವು ಸಹ ಇದರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ.

ಕೆರೆಯ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ವೆಂಕಟರಮಣ, ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣ, ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ, ವೇಣುಗೋಪಾಲ, ಯೋಗನರಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಚಾರ್ಯರ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಕುಂತಿ ಬೆಟ್ಟವು ಇಲ್ಲಿಂದ ೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಕೆರೆಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಪಾಂಡವಪುರದಿಂದ ೮ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೧೩೦ಕಿ.ಮೀ, ಮೇಲುಕೋಟೆಯಿಂದ ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ಹಾಗು ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ೩೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ. ಈ ಕೆರೆ ೨೧೫೦ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. 

ವರ್ಗ:ಜಲಾಶಯಗಳು
ಬಲ್ಲಾಳ ರಾಯನ ದುರ್ಗ

**ಬಲ್ಲಾಳ ರಾಯನ ದುರ್ಗ** ಕುದುರೆಮುಖ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪರ್ವತ. ಇದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳ. ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ದುರ್ಗದಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ಒಂದನೆಯ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಬಲ್ಲಾಳರಾಯನದುರ್ಗ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೧೫೦೯ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಸುತ್ತಲೂ ರಮಣೀಯ ದೃಶ್ಯ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
     ಬಿದನೂರಿನ ಬಸಪ್ಪನಾಯಕನು ೧೭೫೫ ಕಾಲವಾಗಲು ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯೂ ಚನ್ನಬಸವಯ್ಯನೆಂಬ (ಚನ್ನಬಸವ ನಾಯಕ) ಅವನ ಪುತ್ರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಆದರೆ ರಾಣಿ ನಿಂಬಯ್ಯನೆಂಬುವನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ದುರ್ನಡತೆಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಳು ಇದು ಮಗನಿಗೆ ತಿಳಿದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದನು.ಆದುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕೂಲ್ಲಿಸಿದರು
     ಇದನ್ನೇ ನೆವವಾಗಿರಿಸಿ ಹೈದರಾಲಿ ಬಿದನೂರಿಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಲು ರಾಣಿಗೂ,ಅವಳ ಇನಿಯನಿಗೂ ಹೆದರಿಕೆ ಉಂಟಾಗಿ ಬಲ್ಲಾಳರಾಯನದುರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೊಸೆ (ಚನ್ನಬಸವನಾಯಕನ ಹೆಂಡತಿ) ಜೊತೆ ಓಡಿ ಬಂದರು, ಸೊಸೆ ತುಂಬಿದ ಬಸುರಿ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು ಇದನ್ನೇ ರಾಣಿ ಜರಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ
     ಅನಂತರ ಹೈದರಾಲಿ ರಾಣಿ ಮತ್ತು ನಿಂಬಯ್ಯ ಇವರನ್ನು ಮದ್ಧಗಿರಿಯ ದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಿಡಿಸಿದನು.
(Willks ರವರ ಮೈಸೂರು ಚರಿತ್ರೆ---ಮೊದಲನೇ ಬಾಗ,ಪುಟ ೪೪೭ - ೪೫೪)
     ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ರ 'ಚೆನ್ನಬಸವನಾಯಕ 'ಕಾದಂಬರಿ ಓದಿ ಮತ್ತು ಕುವೆಂಪು ಅವರ ರಕ್ತಾಕ್ಷಿ ನಾಟಕದ ಮುನ್ನುಡಿ ನೋಡಿ

## ಚಾರಣ ಸ್ಥಳ
*ಇದೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಚಾರಣ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಂಡಾಜೆಯಿಂದ ಚಾರಣ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಬಂಡಾಜೆ ಅರ್ಬಿ (ಜಲಪಾತ)ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಕರ್ಷಣೆ.
*ಕೊಟ್ಟಿಗೆಹಾರ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಕಳಸಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಂಕಸಾಲೆ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಒಂದು ರಸ್ತೆ ಎಡಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದರೆ ಬಲ್ಲಾಳರಾಯನ ದುರ್ಗದ ಬುಡ ತಲುಪಬಹುದು. ಬಸ್ ಸೌಕರ್ಯ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಖಾಸಗಿ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಕೋಟೆ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಾಗಬೇಕಾದರೆ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮಿ ದೂರ ಬೆಟ್ಟಸಾಲುಗಳ ನಡುವೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೆ ಸಾಗಬೇಕು.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೋಟೆಗಳು
ನರಿ ಮಲೆ ಬೆಟ್ಟ

thumb|ನರಿಮಲೆ ಬೆಟ್ಟ                     
thumb|ನರಿ ಮಲೆ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ನೋಟ                    
thumb|ನರಿಮಲೆ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಇರ್ಪು ಜಲಪಾತ ಮೊದಲನೆ ಹಂತದ ನೋಟ

**ನರಿ ಮಲೆ ಬೆಟ್ಟ** ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇರ್ಪು ಜಲಪಾತದಿಂದ  ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸುಮಾರು ೪.೫ ಕಿ.ಮೀಗಳ ನಂತರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ತೀರ್ಥ ನದಿಯು ನರಿ ಮಲೆ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಒಂದು ಜಲಪಾತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ನಂತರ ಇದು ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಬಾಗದಲ್ಲಿ ಧುಮುಕಿ  ಇರ್ಪು ಜಲಪಾತ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.  ಕೊಡಗಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನರಿ ಎಂದರೆ ಹುಲಿ. ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ನರಿ ಮಲೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ನರಿ ಮಲೆ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯವರು ಕಳ್ಳ ಬೇಟೆ ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ತಂಗಲು ಒಂದು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದೆ ‍ಹಾಗು ಮುನಿಕಲ್ ಗುಹೆ (ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು) ಸುಮಾರು ೩.೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ವರ್ಗ:ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ
ಮಾಳೇನಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀರಂಗನಾಥ

thumb|right|250px|'ಮಾಳೇನಹಳ್ಳಿ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಗೋಪುರ'   

**ಮಾಳೇನಹಳ್ಳಿ** ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ತಾಲೂಕಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮ ಆಗಿದೆ. ಮಾಳೇನಹಳ್ಳಿಯು ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ.ಆರನೇಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಇರುವ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಮೊದಲು ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ತಿರುಮಲ ದೇವರೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದರು. ತಿರುಪತಿಯ ವೆಂಕಟೇಶನೇ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವನು ಎಂದು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಜಾಗ್ರತ ಸ್ಥಾನ. ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರು ದೇವರನ್ನು ಹಳ್ಳಿಯ ರಂಗನೆಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ, ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ, ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ, ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಇವರ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ. 

ಇದು ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರದುರ್ಗಕ್ಕೆ ೩೩ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೨೧೧ ಕಿ.ಮೀ. ಇದೆ. 

ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ದುಗ್ಗಪ್ಪನಕಟ್ಟೆ ಗುಡ್ಡ

**ದುಗ್ಗಪ್ಪನಕಟ್ಟೆ ಗುಡ್ಡ**ವು ಕಳಸದಿಂದ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಡ್ಡವಾಗಿದ್ದು ಕಳಸ - ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಈ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಳಸ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಹಾಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ನಯನ ಮನೋಹರವಾದ ಕುದುರೆಮುಖ ಬೆಟ್ಟ ಶ್ರೇಣಿ ಕೂಡ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಹಾಗು ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಸವಿಯಲು ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಜಾಗ.

**ಕಳಸ ಗ್ರಾಮ**

ಚಿತ್ರ:ಕಳಸ ಗ್ರಾಮ.jpg

**ಕುದುರೆಮುಖ ಬೆಟ್ಟ ಶ್ರೇಣಿ**

ಚಿತ್ರ:ಕುದುರೆಮುಖ ಬೆಟ್ಟ ಶ್ರೇಣಿ.jpg
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
ತಡಿಯಾಂಡಮೋಳ್ ಬೆಟ್ಟ

thumb

**ತಡಿಯಂಡಮೋಳ್ ಬೆಟ್ಟವು** ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಬೆಟ್ಟ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು ೧೭೪೮ ಮೀಟರ್. ಇದು ಚಾರಣಿಗರ ಪಾಲಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಿಯವಾದ ಜಾಗ. ಇದು ವಿರಾಜಪೇಟೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಇದ್ದು, ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತ ಶೋಲ ಅರಣ್ಯವಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ **ನಾಲ್ಕು ನಾಡು** ಅರಮನೆ ಇದೆ. ಈ ಅರಮನೆಗೆ ಕೆಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತಡಿಯಂಡಮೋಳ್ ಎಂದರೆ ಎತ್ತರವಾದ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದು ಅರ್ಥ.

ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ವರ್ಗ:ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ
ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವನ್ಯಧಾಮ

**ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ** ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ೨೧ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು.

ಈ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಅಪರೂಪದ ಹಾಗು ವಿನಾಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಲವಾರು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಬೇಧಗಳಿಗೆ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟವು  **ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ**ದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಕುಮಾರಪರ್ವತವು ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಸನಿಹದಲ್ಲೆ ಇರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಎತ್ತರವಾದ ಬೆಟ್ಟ. **ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ**ವು  ಬಿಸಿಲೆ ಕಾದಿಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅರಣ್ಯ ವಲಯಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.

**ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು**ವು  ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ..

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
## ಕೊಂಡಿಗಳು
* Western Ghats UNESCO World Heritage Centre
* Important Bird Areas of India - Pushpagiri Wildlife Sanctuary 
* Link to a map of Pushpagiri Sanctuary and surrounding terrain from google maps
* Some images from Pushpagiri Sanctuary

ವರ್ಗ:ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು
ಬಿಸಿಲೆ ಘಾಟಿ

**ಬಿಸಿಲೆ ಘಾಟಿ **

ಬಿಸಿಲೆ ಘಾಟಿಯು ಸಕಲೇಶಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿರುವ ಬಿಸಿಲೆ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯದ ಹತ್ತಿರದವರೆಗೆ ಇದೆ. ಬಿಸಿಲೆ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯವರು ಬಿಸಿಲೆ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಳೆಗಾಲ ಮತ್ತು  ಇತರೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೊಬಗು ನೋಡಲು ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರದಿಂದ ನಿಂತು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಕುಮಾರ ಪರ್ವತ, ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟ, ದೊಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟ, ಪಟ್ಲ ಬೆಟ್ಟ, ಏಣಿಕಲ್ಲು ಬೆಟ್ಟ ಹಾಗು ಗಿರಿ ಹೊಳೆಯ ನೋಟ ಬಹು ಸುಂದರ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಹಾಸನ ಹಾಗೂ ಕೊಡಗಿನಿಂದ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬರುವವರಿಗೆ ಅತೀ ಹತ್ತಿರದ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಚಿತ್ರ:ಬಿಸಿಲೆ ಘಾಟಿ.jpg

ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ವರ್ಗ:ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಶೋಲ

thumb|ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ಶೋಲಾ ಕಾಡು
**ಶೋಲ** ಅಥವಾ **ಶೋಲ ಕಾಡು** ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶ. ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಬೋಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಬರುವ ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತು ಇರುವ ಸುಂದರವಾದ ಕಣಿವೆ. ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಝರಿಗಳು ಶೊಲಾಗಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ,ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಶೋಲ ಕಾಡುಗಳು ಅತಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕಡಿಮೆ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳಾಗಿವೆ .  ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರಕಾರವು ದಟ್ಟವಾದ, ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಮರಗಳ ಹಸಿರು ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.  ಶೋಲ ಕಾಡುಗಳು ಕೇರಳ , ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ . ಶೋಲ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಶೋಲ ಅರಣ್ಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ 80 ಪ್ರತಿಶತ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು.ref> 

ಶೋಲ ಕಾಡುಗಳು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 1800 ಮೀಟರ್  ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ . ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಚಿರತೆಗಳು , ಹುಲಿಗಳು , ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಎಮ್ಮೆಗಳಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಶೋಲ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ  ಶೋಲ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.  

ಮಧ್ಯಂತರ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚುಗಳು ಎಲೆಗಳ ಕಸವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚುಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ . ಇದು ಶೋಲ ಕಾಡುಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಾಡುಗಳು
ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ
ಶ್ರೀ ತೊಂಟದಾರ್ಯ ಮಠ,ಗದಗ

'ಶ್ರೀ ತೊಂಟದಾರ್ಯ ಮಠ'

 ಶ್ರೀ ತೊಂಟದಾರ್ಯ ಮಠ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಲಿದೆ.
ಗದಗದ ಯಡಿಯೂರು ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ತೊಂಟದಾರ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಠದ ಡಾ.ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು.

200px|thumb|left|ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಠಗಳು
ತ್ರಿಪದಿ

**ತ್ರಿಪದಿ**  
ತ್ರಿಪದಿ ಅಂದರೆ ಮೂರು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ, ಇದು ಅಚ್ಚಕನ್ನಡದೇಸೀಮಟ್ಟಿನ ಛಂದಸ್ಸಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಹಲವಾರು ಪ್ರಬೇಧಗಳಿದ್ದರೂ ಅಂಶಗಣ ಆಧಾರಿತ ತ್ರಿಪದಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿವೆಸರ್ವಜ್ಞನ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರಾಗಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ತ್ರಿಪದಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ  ಐದು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಗಣಗಳನ್ನು  ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು
ಅಂಶಗಣ ಆಧಾರಿತ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವೈವಿಧ್ಯಗಳಿದ್ದರೂ ಜಾನಪದ ಒನಕೆವಾಡು,ಬೀಸುವಕಲ್ಲಿನ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ತ್ರಿಪದಿಯ ಲಕ್ಷಣ ಹೀಗಿದೆ.                             
## **ತ್ರಿಪದಿ ಲಕ್ಷಣಗಳು**
ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಷ್ಣುಗಣಗಳು ಹಾಗೇ ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕುಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಗಣ ಬ್ರಹ್ಮಗಣ ಹಾಗೂ ಉಳಿದವು ವಿಷ್ಣುಗಣಗಳು, ಮೂರನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮೂರುಗಣಗಳೂ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡನೇ ಗಣ ಬ್ರಹ್ಮಗಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ವಿನ್ಯಾಸ ಹೀಗಿದೆ- **ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣು|ಬ್ರಹ್ಮ|ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣು|ಬ್ರಹ್ಮ|ವಿಷ್ಣು|** ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನ ಎರಡನೇ ಅಕ್ಷರ ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಮೂರನೇ ಗಣದ ಎರಡನೇ ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಾಸದಿಂದಕೂಡಿರುವುದೂ ಇದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನ ಮೊದಲ ಮೂರು ಗಣಗಳ ನಂತರ ಯತಿ ಬರುವಂತೆ ರಚಿಸಿದ ರಚನೆಗಳೂ ಇವೆ.
ನಾಗವರ್ಮನ ತ್ರಿಪದಿಯಲ್ಲೇ ರಚಿತವಾದ ಲಕ್ಷಣ ಪದ್ಯ ಹೀಗಿದೆ-**
ಬಿಸುರು ಹೋದ್ಭವಗಣಂ ರಸದಶ ಸ್ಥಾನದೊಳ್ಬಿಸುರುಹ ನೇತ್ರ ಗಣಮೇ ಬರ್ಕುಳಿದವು ಬಿಸುರುಹ ನೇತ್ರೇ|**

## ತ್ರಿಪದಿ ಇತಿಹಾಸ 
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ತ್ರಿಪದಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ  ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ರಚನೆ ಸಿಗುವುದು ಬಾದಾಮಿ ಯ ತಟ್ಟುಕೋಟಿ ಶಾಸನದಲ್ಲಿರುವ ಕಪ್ಪೆಅರಭಟ್ಟನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳುವ ತ್ರಿಪದಿಗಳು(ಮೊದಲ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಗಣವಿಂಗಡಿಸಿ ತೋರಿಸಿದೆ) ೧.**ಸಾಧುಗೆ| ಸಾಧು ಮಾ|ಧುರ್ಯನ್ಗೆ| ಮಾಧುರ್ಯಂ| ಬಾಧಿಪ್ಪ|ಕಲಿಗೆ | ಕಲಿಯುಗ|ವಿಪರೀತನ್|ಮಾಧವ|ನೀತನ್|ಪೆಱನಲ್ಲ||‌ ೨. ಒಳ್ಳಿತ್ತ ಕೆಯ್ವೊರಾರ್ಪೊಲ್ಲದುಮದರನ್ತೆಬಲ್ಲಿತ್ತು ಕಲಿಗೆ ವಿಪರೀತಾ ಪುರಾಕೃತ|ಮಿಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಕ್ಕುಮದು ಬಂದು|| ೩. ಕಟ್ಟಿದ ಸಿಂಘಮನ್ಕೆಟ್ಟೊಡೇನೆಮಗೆಂದು |ಬಿಟ್ಟವೋಲ್ಕಲಿಗೆ ವಿಪರೀತಂಗಹಿತರ್ಕ್ಕ|ಳ್ಕೆಟ್ಟರ್ಮೇಣ್ಸತ್ತರವಿಚಾರಮ್||**

## ಜಾನಪದ ತ್ರಿಪದಿಗಳು ನೀತಿ ಪ್ರದಾನ ವಿಚಾರಗಳು 

**ಕೂಸು ಇದ್ದ ಮನೆಗೆ ಬೀಸಣಿಕೆ ಯಾತಕ್ಕ|ಕೂಸು ಕಂದಯ್ಯ  ಒಳಹೊರಗ| ಆಡಿದರೆ|ಬೀಸಣಿಕೆ ಗಾಳಿ ಸುಳಿದಾವು||
**ಬ್ಯಾಸಗಿ ದಿವಸಕ ಬೇವಿನ ಮರತಂಪು|ಭೀಮರತಿಯೆಂಪ ಹೊಳಿತಂಪು| ಹಡೆದವ್ವ |ನೀತಂಪು ನನ್ನ ತವರೀಗೆ||'***

**ಸರ್ವಜ್ಞನ ತ್ರಿಪದಿಗಳ ಸ್ವರೂಪ**
ಸರ್ವಜ್ಞನ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಷ್ಣುಗಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ೫ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಒಂದುಗಣವೂ ಹಾಗೆಯೆ ಒಂದು ಬ್ರಹ್ಮ ಗಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಒಂದು ಗಣವೂ ಬರುತ್ತದೆ.ಹಾಗೆಯೇ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ "ಯೋಗಾಂಗ ತ್ರಿವಿಧಿ" "ಶೀಲವಂತಯ್ಯನ ತ್ರಿವಿಧಿ" ಮೊದಲಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ರೀತಿಯ ತ್ರಿಪದಿಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ.

## ಸರ್ವಜ್ಞನ ತ್ರಿಪದಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ 
-
****ಒಡಲೆಂಬ| ಹುತ್ತಕ್ಕೆ| ನುಡಿ ನಾ|ಲಿಗೆ ಸರ್ಪ|ಕಡುರೋಷ|ವೆಂಬ| ವಿಷವೇರೆ| ಸಮತೆ ಗಾ|ರುಡಿಗನಂ| ತಕ್ಕು| ಸರ್ವಜ್ಞ||
ಸಿರಿಬಂದ| ಕಾಲಕ್ಕೆ| ಕರೆದು ದಾ|ನವ ಮಾಡು|ಪರಿಣಾಮ|ವಕ್ಕು| ಪದವಕ್ಕು| ಕೈಲಾಸ|ನೆರೆಮನೆ|ಯಕ್ಕು| ಸರ್ವಜ್ಞ||***'
(ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ "ನೆರೆಮನೆ" ಎಂಬಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಗಣ ಬಂದಿದೆ.)
## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 
*ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ
ವರ್ಗ:ಛಂದಸ್ಸು
ನರಸಿಂಹ ಪರ್ವತ

ನರಸಿಂಹ ಪರ್ವತ ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಇಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸ್ಟಾರ್_ಅಗುಂಬೆ ಮಿಲನ್ 9448460511 

Forest department trained guide milan 9448460511 

ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಪರ್ವತ. ಇದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶೃಂಗೇರಿ ತಾಲೂಕಿನ ಕಿಗ್ಗ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ. ಇದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿ ಬಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ಚಾರಣ ಸ್ಥಳ. ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕಾಣುವ ಆಗುಂಬೆ ಕಣಿವೆಯ ನೋಟ ಬಹು ಸುಂದರ. ಹಾಗೆಯೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಕಾಣುವ ಸೂರ್ಯಾಸ್ಥದ ನೋಟ ನಯನ ಮನೋಹರ.

thumb|200px|ನರಸಿಂಹ ಪರ್ವತದಿಂದ ಬರ್ಕಣ ಜಲಪಾತದ ದೃಶ್ಯ

thumb|centre|200px|ನರಸಿಂಹ ಪರ್ವತದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ದೃಶ್ಯ

thumb|200px|left|ನರಸಿಂಹ ಪರ್ವತದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ

## ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಲೇಖನಗಳು
*ಶೃಂಗೇರಿ

ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
ಎಂ ಎಸ್ ವಿಜಯಾಹರನ್

**ಎಂ ಎಸ್ ವಿಜಯಾಹರನ್** ಇವರು ಮೈಸೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ನಿಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ **ಹಟ್ಟಿಹರಟೆ, ಗಾದೆಗದ್ದುಗೆ** ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಟ್ಟಿಹರಟೆಯ **ಹನುಮಕ್ಕನ** ಪಾತ್ರವಂತೂ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ. ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಅಡಿಕೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಂತೆ ಮಾತನಾಡುವ ಹನುಮಕ್ಕನ ಪಾತ್ರವಂತೂ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಾದೆ ಗದ್ದುಗೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯ ಶೈಲಿ ಬಹಳ ಅಧ್ಭುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. **ಡಾ. ಎಂ ಎಸ್** **ವಿಜಯಾಹರನ್ ಮತ್ತು ಕೇಶವಮೂರ್ತಿ** ಯವರ ನಿರೂಪಣೆ ಓದು ಬರಹ ಬಲ್ಲದ ಒಬ್ಬ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥನಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಾತಿನಲ್ಲೂ ನಡೆಯಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿರುವ ಇವರು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಬಹಳ **ಶಿಸ್ತು** ಮತ್ತು **ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು**.

ವರ್ಗ:ಜನ