សង្គមវិទ្យា

សង្គមវិទ្យា​គឺ​ជា​ការ​សិក្សា​អំពី​សង្គម និង​ការ​សម្ដែង​សកម្មភាព​របស់​មនុស្ស​ជា​ក្រុម។ សង្គមវិទ្យា​គឺ​ជា​វិទ្យាសាស្ត្រ​សង្គម។ គេ​ហៅ​អ្នក​ដែល​សិក្សា​អំពី​សង្គមវិទ្យា​ថា សង្គមវិទូ។ លោក Auguste Comte (១៧៨៩ - ១៨៥៧) គឺ​ជា​មនុស្ស​ដំបូង​ដែល​បាន​ប្រើ​ពាក្យ Sociology (សង្គមវិទ្យា) នេះ។ បញ្ហា​ចម្បង​មួយ​ដែល​សង្គមវិទ្យា​សិក្សា​មុន​ដំបូង​ គឺ​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ទី​លំនៅ​របស់​ប្រជាជន​ទៅ​ក្នុង​ក្រុង និង​ការ​បម្រើ​ការងារ​នៅ​ក្នុង​រោងចក្រ។ លោក​កាលម៉ាក្ស, Max Weber និង Émile Durkheim គឺ​ជា​បុគ្គល​ឈាន​មុខ​គេ​នៅ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​អំពី​បាតុភូត​សង្គម ដូច​ជា​​សហគមន៍, អំណាច, ស្ថានភាព, ការ​ផ្ទេរ​សិទ្ធិ និង​កង្វះ​អំណាច។

ទៅ​ទសវត្សរ៍​នៃ​​ឆ្នាំ​ ២០០០ សង្គមវិទ្យា​បាន​​ផ្ដោត​ទៅ​លើ​រឿង​ផ្សេង​​​ទៀត​ដូច​ជា​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង, ជាតិ​ពន្ទុ, វណ្ណៈ, ភេទ, គ្រួសារ និង​អន្តរកម្ម​សង្គម។ វិជ្ជា​នេះ​ក៏​សិក្សា​​អំពី​​រចនាសម្ព័ន្ធសង្គម​ជា​ផ្នែកៗ​ផង​ដែរ ដូច​ជា​ឧក្រិដ្ឋកម្ម និង​ការ​ផ្ដាច់​ចេញ។ គេ​​ក៏​អាច​ចាត់​ទុក​សង្គមវិទ្យា​​ថា​​ជា​ការ​សិក្សា​នៃ​សង្គម​ពិភពលោក​ទាំង​មូល​បាន​​ដែរ ព្រោះ​ថា​សង្គម​គឺ​ជា​សហគមន៍​ ឬ​បណ្ដុំ​មនុស្ស​រស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់, ប្រទេស ឬ​ទ្វីប​និមួយៗ ហើយ​មាន​ការ​ចែករំលែក​វប្បធម៌, ច្បាប់ និង​ការរៀបចំ​ឲ្យ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។

### ប្រវត្តិ​នៃ​សង្គមវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្គមវិទ្យា 
ការ​វិភាគ​សង្គម​ចាប់​កើត​មាន​​​តាំង​ពី​សម័យ​កាល​ប្លាតូ​ម្ល៉េះ ។ សង្គមវិទ្យា​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​មុខវិជ្ជា​វិទ្យាសាស្ត្រ​នៅ​អំឡុង​ដើម​ទសវត្សរ៍​​ទី ​18 នៃ​គ្រិស្តសករាជ ដោយសារ​ការវិភាគ​ និង​ពិនិត្យ​​មើល​សង្គម​​ផ្អែក​​លើ​តថភាព ដែល​តថភាព​​​នេះ​​​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​វិទ្យាសាស្ត្រ ។ លោក Auguste Comte គឺ​ជា​មនុស្ស​ដំបូង​បំផុត​ដែល​បាន​ប្រើ​ពាក្យ Sociology (សង្គមវិទ្យា) ក្នុង​ឆ្នាំ ​១៨៣៩ ។ ​ពាក្យ Sociology ​មាន​ប្រភព​ពី​ពាក្យ​ឡាតាំង ​និង​ក្រិក ។

សង្គមវិទ្យា​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​បង្រៀន​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​សកលវិទ្យាល័យ​​កាណាស់ (University of Kanas) នៅ​​ឆ្នាំ ​១៨៩០ ហើយ​បាន​ក្លាយ​​ជា​មហាវិទ្យាល័យ​​​សង្គមវិទ្យា​ជា​លើក​ដំបូង​​នៅ​​​ឆ្នាំ ​១៨៩៥ នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ Bordeaux ដោយ​លោក Émile Durkheim ។

សង្គមវិទ្យាមូលដ្ឋាន

### ជំពូក​ទី ១​ 
#### មេរៀន​ទី ១ - ចំណុច​ផ្ដើម​ស្ដីពី​សង្គមវិទ្យា ហេតុអ្វីបានជាសង្គមនៅអ៊ឺរ៉ុបមានការរីកចម្រើន
==== កំណើត និង​ការ​វិវត្ត​របស់​សង្គមវិទ្យា =====

#### ទំនាក់​ទំនង​សង្គមវិទ្យា និង​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ
#### វិធី​ទាំងឡាយ​ដែរល​សង្គមវិទ្យា​ប្រើប្ 
#### ទ្រឹស្ដី​​រចនាសម្ព័ន្ធ-មុខងារ​និយម 
#### ទ្រឹស្ដី​​ជម្លោះ 
#### ទ្រឹស្ដី​ទំនាក់ទំនង-និមិត្តសញ្ញា 
### ជំពូក​ទី ២  
#### មេរៀន​ទី ៣ - បញ្ញត្តិ​មូលដ្ឋាន​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​សង្គមវិទ្យា 
គេបែងចែកសង្គមដោយផ្អែកលេីលក្ខខណ្ឌអ្វីខ្លះ?

#### សហគមន៍ 
#### សមាគម 
#### ស្ថាប័ន 
#### អង្គការ​ចាត់តាំង 
#### ផលប្រយោជន៍ និង​ឥរិយាបថ 
#### អន្តរកម្ម ​សង្គម ខ្មែរ
#### បរិស្ថាន 
#### រចនា​សម្ព័ន្ធ​សង្គម 
#### ប្រព័ន្ធ​សង្គម 
==== ក្រុមសង្គម

#### ឋានៈ និង តួនាទី 
#### ហ្វូង 
#### សាធារណជន 
#### ចលនា​សង្គម 
#### មេរៀន​ទី ៤ - សង្គមូបនីយកម្ម​​ 
#### និយមន័យ 
#### ធាតុ​នៃ​សង្គមូបនីយកម្ម 
#### ភ្នាក់ងារ​សង្គមូបនីយកម្ម 
### ជំពូក​ទី ៣ 
សង្គមវិទ្យា​គឺ​ជា​ការ​សិក្សា​អំពី​សង្គម និង​ការ​សម្ដែង​សកម្មភាព​របស់​មនុស្ស​ជា​ក្រុម។ សង្គមវិទ្យា​គឺ​ជា​វិទ្យាសាស្ត្រ​សង្គម។ គេ​ហៅ​អ្នក​ដែល​សិក្សា​អំពី​សង្គមវិទ្យា​ថា សង្គមវិទូ។ លោក Auguste Comte (១៧៨៩ - ១៨៥៧) គឺ​ជា​មនុស្ស​ដំបូង​ដែល​បាន​ប្រើ​ពាក្យ Sociology (សង្គមវិទ្យា) នេះ។ បញ្ហា​ចម្បង​មួយ​ដែល​សង្គមវិទ្យា​សិក្សា​មុន​ដំបូង​ គឺ​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ទី​លំនៅ​របស់​ប្រជាជន​ទៅ​ក្នុង​ក្រុង និង​ការ​បម្រើ​ការងារ​នៅ​ក្នុង​រោងចក្រ។ លោក​កាលម៉ាក្ស, Max Weber និង Émile Durkheim គឺ​ជា​បុគ្គល​ឈាន​មុខ​គេ​នៅ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​អំពី​បាតុភូត​សង្គម ដូច​ជា​​សហគមន៍, អំណាច, ស្ថានភាព, ការ​ផ្ទេរ​សិទ្ធិ និង​កង្វះ​អំណាច។

ទៅ​ទសវត្សរ៍​នៃ​​ឆ្នាំ​ ២០០០ សង្គមវិទ្យា​បាន​​ផ្ដោត​ទៅ​លើ​រឿង​ផ្សេង​​​ទៀត​ដូច​ជា​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង, ជាតិ​ពន្ទុ, វណ្ណៈ, ភេទ, គ្រួសារ និង​អន្តរកម្ម​សង្គម។ វិជ្ជា​នេះ​ក៏​សិក្សា​​អំពី​​រចនាសម្ព័ន្ធសង្គម​ជា​ផ្នែកៗ​ផង​ដែរ ដូច​ជា​ឧក្រិដ្ឋកម្ម និង​ការ​ផ្ដាច់​ចេញ។ គេ​​ក៏​អាច​ចាត់​ទុក​សង្គមវិទ្យា​​ថា​​ជា​ការ​សិក្សា​នៃ​សង្គម​ពិភពលោក​ទាំង​មូល​បាន​​ដែរ ព្រោះ​ថា​សង្គម​គឺ​ជា​សហគមន៍​ ឬ​បណ្ដុំ​មនុស្ស​រស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់, ប្រទេស ឬ​ទ្វីប​និមួយៗ ហើយ​មាន​ការ​ចែករំលែក​វប្បធម៌, ច្បាប់ និង​ការរៀបចំ​ឲ្យ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។

ប្រវត្តិ​នៃ​សង្គមវិទ្យា
ការ​វិភាគ​សង្គម​ចាប់​កើត​មាន​​​តាំង​ពី​សម័យ​កាល​ប្លាតូ​ម្ល៉េះ ។ សង្គមវិទ្យា​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​មុខវិជ្ជា​វិទ្យាសាស្ត្រ​នៅ​អំឡុង​ដើម​ទសវត្សរ៍​​ទី ​18 នៃ​គ្រិស្តសករាជ ដោយសារ​ការវិភាគ​ និង​ពិនិត្យ​​មើល​សង្គម​​ផ្អែក​​លើ​តថភាព ដែល​តថភាព​​​នេះ​​​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​វិទ្យាសាស្ត្រ ។ លោក Auguste Comte គឺ​ជា​មនុស្ស​ដំបូង​បំផុត​ដែល​បាន​ប្រើ​ពាក្យ Sociology (សង្គមវិទ្យា) ក្នុង​ឆ្នាំ ​១៨៣៩ ។ ​ពាក្យ Sociology ​មាន​ប្រភព​ពី​ពាក្យ​ឡាតាំង ​និង​ក្រិក ។

សង្គមវិទ្យា​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​បង្រៀន​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​សកលវិទ្យាល័យ​​កាណាស់ (University of Kanas) នៅ​​ឆ្នាំ ​១៨៩០ ហើយ​បាន​ក្លាយ​​ជា​មហាវិទ្យាល័យ​​​សង្គមវិទ្យា​ជា​លើក​ដំបូង​​នៅ​​​ឆ្នាំ ​១៨៩៥ នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ Bordeaux ដោយ​លោក Émile Durkheim ។

សង្គមវិទ្យាមូលដ្ឋាន

#### ឥទ្ធិពល​នៃ​បរិស្ថាន​រូប 
#### ឥទ្ធិពល​នៃ​តំបន់​វាល​ទំនាប 
#### ឥទ្ធិពល​នៃ​តំបន់​ភ្នំ និង​តំបន់​ខ្ពង់រាប 
#### ឥទ្ធិពល​នៃ​វាលខ្សាច់ 
#### មេរៀន​ទី ៦ - ស្ថាប័នសេដ្ឋកិច្ច 
#### និយមន័យ 
#### សកម្មភាព​សេដ្ឋកិច្ច និង សង្គម 
#### ការ​អភិវឌ្ឍ​នៃ​ប្រព័ន្ធ​សេដ្ឋកិច្ច 
#### ផលវិបាក​សង្គម​របស់​មូលធននិយម 
#### ឥទ្ធិពល​មូលធននិយម​ក្នុង​អរិយធម៌​ទំនើប 
#### សង្គមនិយម 
#### កុម្មុយនិស្តនិយម 
#### ភាព​ខុស​ប្លែក​គ្នា​រវាង​មូលធននិយម និង កុម្មុយនិស្តនិយម 
#### ឧស្សាហកម្ម និង ប្រព័ន្ធ​សង្គម 
### ជំពូក​ទី ៤ 
#### មេរៀន​ទី ៧ - វប្បធម៌ និង អរិយធម៌ 
#### វប្បធម៌ 
#### អរិយធម៌ 
#### ទំនាក់ទំនង​វប្បធម៌ និង សង្គមធម៌ 
#### ទំនាក់ទំនង​អរិយធម៌​ខ្មែរ និង អរិយធម៌​បរទេស 
#### ទំនាក់ទំនង​រវាង​វប្បធម៌​ខ្មែរ និង វប្បធម៌​ឥណ្ឌា 
#### ឥទ្ធិពល​នៃ​សាសនា​ទៅលើ​ប្រាសាទ​បុរាណ​ខ្មែរ 
==== មេរៀន​ទី ៨ - របប​សង្គម​ខ្មែរ ===

#### នយោបាយ​ខ្មែរ 
#### សេដ្ឋកិច្ច​ខ្មែរ 
#### សង្គមកិច្ច​ខ្មែរ 
#### តម្លៃ​ពិសេស​នៃ​អរិយធម៌​ខ្មែរ 
#### មេរៀន​ទី ៩ - ជំនឿ ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី​ខ្មែរ 
#### ជំនឿ​សាសនា 
#### ជំនឿ​ផ្សេងៗ​របស់​ខ្មែរ 
#### លក្ខណៈ​វិនិច្ឆ័យ​នៃ​សង្គម​ការណ៍ 
#### តើ​ព្រលឹង​ខ្មែរ​មានន័យ​ដូចម្ដេច? 
### ឯកសារយោង 
* ទស្សនវិជ្ជា​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ https://en.wikipedia.org/wiki/Greco-Buddhism