open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
វិទ្យុទូរទស្សន៏ទីម័រខាងកើត

**វិទ្យុទូរទស្សន៍ទីម័រខាងកើត**  (**RTTL**, តាទុម: *Rádiu Televisaun Timor Leste*, *Radio and Television of East Timor* in English) គឺជាស្ថានីយ៍វិទ្យុ និង ទូរទស្សន៍ជាតិ របស់ទីម័រខាងកើត។ សាខាវិទ្យុរបស់វិទ្យុទូរទស្សន៍ទីម័រខាងកើត **(RTTL)** ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **វិទ្យុទីម័រខាងកើត (RTL)** ដែលផ្សាយជាភាសាតាទុម និង ព័រទុយហ្គាល់ ។ វិទ្យុទីម័រខាងកើត ត្រូវបានចាក់ផ្សាយ ១៦ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃជាមួយនឹងកម្មវិធីចំនួន ៣៤ ក្នុងស្រុកដែលផលិតដោយបុគ្គលិកចំនួន ៦៣ នាក់ ។ ប្រាំពីរភាគរយនៃកម្មវិធីរបស់ RTL គឺមកពីអ្នកផលិតខាងក្រៅ រួមទាំងអង្គការ និងភ្នាក់ងារមិនមែនរដ្ឋាភិបាលផងដែរ។ វិទ្យុទីម័រខាងកើត ជាបណ្តាញព័ត៌មានដ៏សំខាន់ និងមានការគ្របដណ្តប់ទូលំទូលាយបំផុតនៃចំនួនប្រជាជន ។

ទូរទស្សន៍របស់វិទ្យុទូរទស្សន៍ទីម័រខាងកើត ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **Televisão de Timor Leste** ឬ **Televizaun Timor Lorosae** ( ***ទូរទស្សន៍ទីម័រខាងកើត*** ) អក្សរកាត់ថា **TVTL** ។ កាលវិភាគរបស់វាមានកម្មវិធីផលិតក្នុងស្រុកមួយចំនួននៅក្នុងភាសាតាទុម ក៏ដូចជាការបញ្ជូនបន្តនៃកម្មវិធីព័ត៌មាន និងកម្មវិធីផ្សេងទៀតពី RTP Internacional ។ ទូរទស្សន៍ទីម័រខាងកើត ចាប់​ផ្ដើម​ចាក់​ផ្សាយ​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៧៨ ជា​ដំបូង​ជា ​ស្ថានីយ​ទីម័រ​ខាង​កើត ​នៃ TVRI ហើយ​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បាន​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​ជា TV UNTAET ។ បន្ទាប់ពីឯករាជ្យនៅថ្ងៃទី ២០ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២ វាបានយកឈ្មោះបច្ចុប្បន្នរបស់វា។ វាបានស្រូបយកអតីតឧបករណ៍បញ្ជូន TVRI នៅលើប៉ុស្តិ៍លេខ ៧ ក៏ដូចជាមានស្ថានីយ៍បញ្ជូនបន្តនៅលើប៉ុស្តិ៍ ១២ នៅ បាកាវ (Baucau) ។ 

## ឯកសារយោង
ស្គរ៉េបាណា

**រ៉េបាណា**  ឬ **តេបានហ្គាន** គឺជា ស្គ ដែលត្រូវបានប្រើនៅក្នុងតន្ត្រីបូជាសាសនាឥស្លាមនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាពិសេសនៅក្នុង ប្រទេសឥណ្ឌូ នេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ប្រ៊ុយណេ និង សិង្ហបុរី ។ សំឡេងនៃ  រ៉េបាណា  ជាញឹកញាប់អមជាមួយពិធីសាសនាអ៊ីស្លាមដូចជា zikir នេះ។ ឈ្មោះ  *រ៉េបាណា*  មកពីពាក្យអារ៉ាប់ *រោបាណា* ("ព្រះអម្ចាស់របស់យើង") ។ *រេបាណា* ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដោយ ​ជនជាតិ​ចាម ​នៃ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​ផង​ដែរ​ហើយ​ក៏​បាន​បង្កើត *​រ៉ាបាណា* ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដោយ ​ជនជាតិ​ស៊ីនហាលេស ​នៃ ​ស្រីលង្កា ។ 

វាត្រូវបានគេប្រើផងដែរដោយ Cape Malays នៅ Cape Town ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង។

## កម្ពុជា 
រេបាណាក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងចំណោមជនជាតិ ចាម និងម៉ាឡេក្នុងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។ ការបំរែបំរួលដ៏ធំនៃ  រ៉េបាណា  ត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងរោងមហោស្រព យីកេ នៃប្រទេសកម្ពុជាដែលវាត្រូវបានគេហៅថា *ស្គរយីកេ*។

## ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី 
រ៉េបាណា  នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាពិសេសជាមួយសហគមន៍មូស្លីមដូចជា Ponoraganese នៅ ជ្វា, មីណាង នៅ សុមាត្រា និង បេតាវី នៅ ជាកាតា ។

## ម៉ាឡេស៊ី 
រូបភាពតូច|*រ៉េបាណា អ៊ូប៊ី*
ប្រភេទដ៏ធំបំផុតនៃ  រ៉េបាណា  របស់ ម៉ាឡេ គឺ  *រ៉េបាណា អ៊ូប៊ី* ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដោយប្រជាជននៅក្នុង រដ្ឋ ភាគខាងកើតនៃរដ្ឋ កេលានតាន់ និង Terengganu ។  

## អាហ្វ្រិកខាងត្បូង 
ក្រុម Cape Malays ដែលជាក្រុមជនជាតិភាគតិចនៅ ទីក្រុង Cape Town ដែលកើតចេញពី ក្រុមហ៊ុន Dutch East India ប្រើ ទាសករ នៅក្នុង អាណានិគម Cape របស់ប្រទេសហូឡង់ ប្រើ  រ៉េបាណា   ក៏បានសរសេរថា " រ៉េបាណា " នៅក្នុងតន្ត្រីប្រពៃណីរបស់ពួកគេ។ 

## ឯកសារយោង
ឱសថការី

**ឱសថការី** ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ដែរថាជា **គីមីវិទូ** នៅក្នុង ភាសា Commonwealth English គឺជា អ្នកជំនាញផ្នែកថែទាំសុខភាព ដែលមានចំណេះដឹងអំពីការរៀបចំ យន្តការនៃសកម្មភាព ការប្រើប្រាស់គ្លីនិក និងច្បាប់នៃ ឱសថ ដើម្បីចែកចាយឱសថទាំងនោះប្រកបដោយសុវត្ថិភាពដល់សាធារណជន និងផ្តល់សេវាប្រឹក្សាយោបល់។   ជារឿយៗ ឱសថការីក៏ដើរតួជាអ្នកផ្តល់ សេវាថែទាំបឋម នៅក្នុងសហគមន៍ និងផ្តល់សេវាកម្មដូចជា ការពិនិត្យសុខភាព និងការចាក់ថ្នាំបង្ការរោគជាដើម។

ឱសថការីទទួលការអប់រំកម្រិតសាកលវិទ្យាល័យ ឬថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ ដើម្បីយល់ពីយន្តការ  ជីវគីមី និងសកម្មភាពនៃនៃឱសថ ការប្រើប្រាស់ឱសថ តួនាទីព្យាបាល ផលប៉ះពាល់ អន្តរកម្មឱសថដែលមានសក្តានុពល និងប៉ារ៉ាម៉ែត្រសម្រាប់ត្រួតពិនិត្យ។ នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ វគ្គសិក្សាសញ្ញាប័ត្រពីមហាវិទ្យាល័យដែលត្រូវបានអនុម័តមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់តួនាទីឱសថការី។ វគ្គសិក្សានេះ​ត្រូវ​បាន​ផ្សាភ្ជាប់ទៅនឹងចំណេះដឹង ​កាយវិភាគសាស្ត្រ សរីរវិទ្យា និង ​រោគ​សរីរវិទ្យា ។ ឱសថការីបកស្រាយ និងទំនាក់ទំនងចំណេះដឹងឯកទេសនេះទៅកាន់អ្នកជំងឺ គ្រូពេទ្យ និងអ្នកផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាពផ្សេងទៀត។

ក្នុងចំណោមតម្រូវការអាជ្ញាប័ណ្ណផ្សេងទៀត ប្រទេសផ្សេងៗគ្នាតម្រូវឱ្យឱសថការីមាន បរិញ្ញាបត្រឱសថសាស្ត្រ អនុបណ្ឌិតឱសថសាស្ត្រ ឬសញ្ញាបត្រ បណ្ឌិតឱសថសាស្រ្ត ។

មុខតំណែងឱសថការីទូទៅបំផុតគឺរបស់ ឱសថការីសហគមន៍ (ហៅផងដែរថាជា *ឱសថការីលក់រាយ* *ឱសថការីជួរមុខ* ឬ *ឱសថការីចែកចាយ* ) ឬ ឱសថការីមន្ទីរពេទ្យ ដែលណែនាំ និងប្រឹក្សាអំពីការប្រើប្រាស់ត្រឹមត្រូវ និងផលប៉ះពាល់នៃឱសថដែលមានវេជ្ជបញ្ជា​នៅមន្ទីរពេទ្យ។   នៅក្នុងប្រទេសភាគច្រើន វិជ្ជាជីវៈគឺស្ថិតនៅក្រោមបទប្បញ្ញត្តិវិជ្ជាជីវៈ។ អាស្រ័យលើ វិសាលភាពច្បាប់នៃការអនុវត្ត ឱសថការីអាចរួមចំណែកដល់ការចេញវេជ្ជបញ្ជា (ហៅផងដែរថាជា " អ្នកចេញវេជ្ជបញ្ជាឱសថការី ") និងការគ្រប់គ្រងថ្នាំមួយចំនួន (ឧ. ការចាក់ថ្នាំបង្ការ) នៅក្នុងយុត្តាធិការមួយចំនួន។ ឱសថការីក៏អាចអនុវត្តនៅក្នុងភាពខុសគ្នានៃការកំណត់ផ្សេងទៀត រួមទាំងឧស្សាហកម្ម ការលក់ដុំ ការស្រាវជ្រាវ ការសិក្សា ការគ្រប់គ្រងរូបមន្ត យោធា និងរដ្ឋាភិបាល។
មននិកាយ

**រមញនិកាយ** , គួង **រ៉ាមញ្ញ និកាយ** (មន:  ) ឬ **រាមាណនិកាយគួង** ( ភូមា :  ) ជា​សណ្ឋាន​ព្រះសង្ឃ ​ជនជាតិ​មន ​នៃ ​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ ​ក្នុង ​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា ។ ព្រះសង្ឃមនបានយកឈ្មោះ រាមញ្ញនិកាយ ចាប់តាំងពីការមកដល់នៃ តិបិតក ហើយរចនាសម្ព័ន្ធ នីកាយ របស់ពួកគេត្រូវបាន បង្កើត ឡើង *ជា* ផ្លូវការ នៅ ឆ្នាំ១៩២០  នៅឆ្នាំ ២០១១ និង ២០២២ មនោ សញ្ជេត នាដ៏ល្បីល្បាញ និង បក្សរដ្ឋមនថ្មី បានស្នើសុំរដ្ឋាភិបាល ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ ដើម្បីផ្តល់ការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ។ 

## ឯកសារយោង
ផាយ៉ាសៃសង់ខ្រាម

**ពញាសៃសង្គ្រាម** (  พญาไสสงคราม  , ផាយ៉ាសៃសង់ខ្រាម   )  គឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃប្រវត្តិសាស្រ្តនៃ សុខោទ័យ ។  ទ្រង់បានឡើងគ្រងរាជ្យនៅឆ្នាំ ១២៩៨ ដោយរោគាពាធ និងការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះបិតាព្រះអង្គ  រាមកំហែងមហារាជ រហូតដល់អនុជរបស់ទ្រង  លឺ ថៃ ឡើងសោយរាជ្យនៅពេលទ្រង់ត្រឡប់មកពីប្រទេសចិនវិញ។ &#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;
 

## ឯកសារយោង
ស្រុកណាំឃុន

**ណាំឃុន**  ជា *ស្រុក* មួយនៅភាគនិរតីនៃ ខេត្តឧប្បលរាជធានី ភាគឦសាន ប្រទេសថៃ ។ ឈ្មោះស្រុកប្រែថា ទឹកភក់។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
តំបន់ណាំឃុន ដើមឡើយជាផ្នែកមួយនៃ ស្រុកណាំយៀន រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតស្រុកតូច ( *ស្តេចអំពើ* ) នៅថ្ងៃទី ១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៩៦។ 

នៅថ្ងៃទី ១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០៧ ស្រុកតូចៗទាំងអស់នៃ ៨១ ត្រូវបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងទៅជាស្រុកពេញលេញ។  នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែសីហា ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងបានក្លាយជាផ្លូវការ។ 

## ភូមិសាស្ត្រ 
ស្រុកនេះមានព្រំប្រទល់ខាងត្បូងជាប់នឹង ជួរភ្នំដងរែក ។

ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីទិសខាងលិចតាមទ្រនិចនាឡិកា)៖ គន្ធរលក្ខណួ នៃ ខេត្តស៊ីសាកេត ; ថងស្រីឧត្ដម, តេជឧត្តម និង ណាំ យឿន នៃខេត្តឧប្បលរាជធានី; និង ព្រះវិហារ នៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។

## រដ្ឋបាល 
## ឯកសារយោង
ស៊ីសៅវ៉ាផាក់

**ស្រីសវភាគ** (  ឬ **សានផេតទី៤** (  ១៦១០/១១–១៦១១  ) គឺជាស្តេចដែលសោយរាជ្យខ្លីនៃ អយុធ្យា នៃ រាជវង្សសុខោទ័យ ក្នុងឆ្នាំ ១៦១០/១១។ ព្រះអង្គម្ចាស់ ស្រីសវភាគ ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទ ឯកទសរថ ហើយមានព្រះអនុជ ព្រះអង្គម្ចាស់ សុថាត ឡើង *ឧបរាជ* នៅឆ្នាំ ១៦០៧ ប៉ុន្តែបានសោយទិវង្គតមុនព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គ ជាព្រះរាជបុត្រទី២ របស់បិតាព្រះអង្គ ត្រូវបានគេរំពឹងថា នឹងត្រូវបានគ្រងរាជ្យជា ស្ដេច។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា ឧបរាជមិន​ដែល​តែង​តាំង​ព្រះអង្គ​ឡើយ។  

ពេលដែលបិតាសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ ១៦១០/១១ ព្រះអង្គបានឡើងសោយរាជ្យបន្តពីបិតារបស់ព្រះអង្គ។ ទ្រង់ត្រូវ​បាន​គេ​ថា​គ្មាន​សមត្ថភាព ។ ក្នុង​ឆ្នាំ​ដដែល ឈ្មួញ​ជប៉ុន​បាន​ចូល​ទៅ​ក្នុង​វាំង ហើយ​ទ្រង់ ជា​ចំណាប់ខ្មាំង​រហូត​ដល់បាន​ស្បថ​ថា​មិន​ធ្វើ​បាប​ប្រជាជន​ជប៉ុន​ណា​មួយ​ឡើយ។ ពេលនោះ ជនជាតិជប៉ុនបានចាប់ *សង្ឃរាជ*  ជាចំណាប់ខ្មាំង ទៅកាន់មាត់ទន្លេ ចៅពញា ដែលពួកគេបានចាកចេញទៅប្រទេសជប៉ុន។  

មិន​យូរ​ប៉ុន្មានទ្រង់ ត្រូវ​គេ​ធ្វើ​ឃាត។ រាជបល្ល័ង្ក​ត្រូវ​បាន​ប្រគល់​ឱ្យ​ព្រះរាជ​បុត្រា​របស់​ព្រះឯកទសរថ ពី​ស្នំ​ទី​មួយ គឺ​ព្រះ​ឥន្ទ្ររាជ ដែល​បាន​បួស​ក្នុង​បព្វជិត​អស់​៨​ឆ្នាំ។ ទ្រង់​ទទួល​ងារ​ជា​ព្រះចៅ​ សុងថាម ។  

## ឯកសារយោង
វិទ្យុនិងទូរទស្សន៍ទីក្រុងហូជីមិញ

**វិទ្យុ និងទូរទស្សន៍ទីក្រុងហូជីមិញ** (អក្សរកាត់: **HTV** វៀតណាម; *Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh* ) គឺជាបណ្តាញទូរទស្សន៍ និងវិទ្យុ របស់វៀតណាម ដែលគ្រប់គ្រងដោយគណៈកម្មាធិការប្រជាជនទីក្រុងហូជីមិញ និងជាប្រភពនៃសម្លេងក្រុងហូជីមិញ ។

ឈ្មោះចាស់របស់ទូរទស្សន៍ HCMC គឺ **ទូរទស្សន៍រំដោះជាតិសៃហ្គន** ដែលចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយនៅថ្ងៃទី ១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧៥ រហូតដល់ថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ឈ្មោះគឺ **ទូរទស្សន៍សៃហ្គន** បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៥ ចាក់ផ្សាយពីថ្ងៃទី ២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៦៦ ដល់ថ្ងៃទី ២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ទូរទស្សន៍នៅក្រុងសៃហ្គន មានស្ថានីយពីរផ្សេងគ្នា។  ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍យោធាអាមេរិក និងទូរទស្សន៍សៃហ្គន ។ ខណៈដែលនៅវៀតណាមខាងត្បូង មានស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ចំនួនប្រាំ ទូរទស្សន៍នៅវៀតណាមខាងជើង នៅតែស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលសាកល្បងនៅឡើយ។ បន្ទាប់ពី សៃហ្គន (ព្រៃនគរ) បានប្តូរឈ្មោះទៅជាទីក្រុងហូជីមិញក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៦ ទូរទស្សន៍រំដោះជាតិសៃហ្គន បានប្តូរឈ្មោះមកបច្ចុប្បន្ន។ ប៉ុស្តិ៍លេខ ៧ បានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩៨៦ ហើយបានបម្រើការជាលើកដំបូងជាប៉ុស្តិ៍ពាណិជ្ជកម្ម។ 

## ឯកសារយោង
អង្គការទំនាក់ទំនងមហាជនថៃ(MCOT)

**ក្រុមហ៊ុនអសមទសាធារណៈលីមីតធីត ឬ អង្គការទំនាក់ទំនងសាធារណ**: ( អក្សរកាត់ ៖ **MCOT** , ថៃ: บริษัท อสมท จำกัด (มหาชน) អានថា: បរិសាត់ អ-ស-ម-ទ ចាំកាត់ (មហាជន))  ពីមុនត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **អង្គការសារគមនាគមន៍របស់ប្រទេសថៃ** គឺជាកម្មវិធីផ្សាយសាធារណៈរបស់រដ្ឋថៃ ។ វាកាន់កាប់ និងដំណើរការស្ថានីយ៍ វិទ្យុ និង ទូរទស្សន៍ មួយចំនួននៅក្នុងប្រទេសថៃ។ វាមានមូលដ្ឋាននៅបាងកក ។ 

បច្ចុប្បន្ន MCOT ដំណើរការថ្នាក់ជាតិចំនួនប្រាំពីរ , អន្តរជាតិចំនួន ១ , ៥២ រាជធានី ខេត្ត ស្ថានីយ៍វិទ្យុ ក្នុងស្រុក ចំនួន ១ ប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ចំនួន ២ ប៉ុស្តិ៍ (ឥតគិតថ្លៃលើដីគោករហូតដល់ឆ្នាំ ២០២០) និងប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ផ្កាយរណបចំនួន ២ ។ (រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៧) បាវចនារបស់ពួកគេគឺ "បម្រើសាធារណៈជនជានិច្ច" ។ នៅលើគេហទំព័ររបស់ពួកគេ MCOT ប្រើពាក្យស្លោក "Digitally beyond" (វិច្ឆិកា ២០១៤) ។ ឆ្នាំ ១៩៥២ MCOT ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាក្រុមហ៊ុនទូរទស្សន៍ថៃលីមីតធីត (Thai Television Company Limited) ។ សេវាទូរទស្សន៍ក្រោមឈ្មោះថា ទូរទស្សន៍ថៃ (ប៉ុស្តិ៍លេខ ៤) បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៥៥ ក្នុងឱកាសប្រារព្ធទិវាជាតិ។ 

## ឯកសារយោង
ហ៊ីជាប

រូបភាពតូច|រូបចម្លាក់ពីរ; ម្នាក់​ទៅ​ខាង​ឆ្វេង​ពាក់​ហ៊ី​ជាបនៅ​លើ​ក្បាល និង​មួយ​ទៀត​ទៅ​ខាង​ស្ដាំ​ស្បៃ​មុខ​តាម​ស្ទីល ​នបាប ។
រូបភាពតូច|ស្ត្រីជនជាតិស៊ីរីពាក់ហ៊ីចាប។
**ហ៊ីជាប**  សំដៅ​លើ​ក្រណាត់គ្របក្បាលដែល​ពាក់​ដោយ ​ស្ត្រី​មូស្លីម ។   ស្រដៀងនឹង mitpaḥat/ tichel ឬ ស្នូត ពាក់ដោយសាសនាយូដាដែលរៀបការហើយ ភួយដែលពាក់ដោយស្ត្រីគ្រិស្តសាសនាមួយចំនួន ដូចជា វាំងននព្យួរ apostolnik និង kapp   និង dupatta    មក [ ឥណ្ឌាខាងជើង ] ហិណ្ឌូ និង ស្រី ច្រើនប្រភេទ។ ពាក្យ​នេះ​ពិពណ៌នា​អំពី​ក្រមា​ដែល​រុំ​ជុំវិញ​ក្បាល គ្រប​សក់ ក និង​ត្រចៀក ខណៈ​ដែល​ទុក​ឱ្យ​មុខ​មើល​ឃើញ។   វាក៏ត្រូវបានគេពាក់ជាទម្រង់នៃការតុបតែងផងដែរ។     

ពាក្យ ហ៊ីជាប ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដើម​ដំបូង​ដើម្បី​បញ្ជាក់​ពី​ភាគ​ថាស ហើយ​ពេល​ខ្លះ​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​សម្រាប់ ​ច្បាប់​ឥស្លាម​នៃ​ភាព​សមរម្យ ។  គម្ពីរ គួរអាន មិនដែលប្រើពាក្យ *ហ៊ីជាប* (lit. 'barrier') ដើម្បីសំដៅលើសម្លៀកបំពាក់របស់ស្ត្រីទេ ប៉ុន្តែនិយាយអំពីការស្លៀកពាក់របស់ស្ត្រីដោយប្រើពាក្យផ្សេងទៀត ជីបាប និង *ខិមារ* (កន្សែងក្បាលទូទៅ)។      
ស្តាំ|រូបភាពតូច|Malala Yousafzai សកម្មជន​អប់រំ​ប៉ាគីស្ថាន និង​ជា​ម្ចាស់​រង្វាន់​ណូបែល​សន្តិភាព​ឆ្នាំ ២០១៤ បាន​ជ្រើសរើស​កន្សែង​ក្បាល​រលុង។
នប៉ាប

**នីកាប** ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **រុបាន**  ឬ **រុបានតាក់** (  ) គឺជាសម្លៀកបំពាក់ដ៏វែងមួយដែល ស្ត្រីមូស្លីម មួយចំនួនបានពាក់ ដើម្បីគ្របដណ្តប់រាងកាយ និងមុខរបស់ពួកគេទាំងមូល ដោយមិនរាប់បញ្ចូលភ្នែករបស់ពួកគេ។ វាគឺជាការបកស្រាយនៅក្នុង សាសនាឥស្លាម នៃគោលគំនិតនៃ *ហ៊ីជាប* ហើយត្រូវបានគេពាក់នៅទីសាធារណៈ និងនៅកន្លែងផ្សេងទៀតដែលស្ត្រីអាចជួបបុរសដែលមិនមែនជា *ម៉ាហារ៉ាម* ។ ពេញនិយមបំផុតនៅក្នុង ឧបទ្វីបអារ៉ាប់ នីកាប គឺជាសម្លៀកបំពាក់ដ៏ចម្រូងចម្រាសមួយនៅក្នុងផ្នែកជាច្រើននៃពិភពលោក រួមទាំងនៅក្នុង ប្រទេសមួយចំនួនដែលកាន់សាសនាឥស្លាមភាគច្រើន ផងដែរ។

## ឯកសារយោង
កាសាយ (សម្លៀកបំពាក់)

រូបភាពតូច|កាសាយពណ៌ទឹកក្រូច
***កាឝាយ*** ​ជា​ស្បង់របស់ ​ព្រះសង្ឃ និង ​ដូនជី ​ដែល​បាន​បួស​ពេញ​លក្ខណៈ​ដោយ​ឈ្មោះ​ពណ៌​ត្នោត ឬ​ពណ៌ស្វាយ។ {{Efn|, kāṣāya; ; ; {{CJKV|c=|p=jiāshā|} kesa|k=가사 gasa|v=cà-sa|j=けさ kesa}}, }} នៅក្នុង ភាសាសំស្រ្កឹត និងបាលី ត្រូវបានផ្តល់ជាពាក្យទូទៅបន្ថែមទៀតថា *ចីវរ* ដែលសំដៅលើដោយមិនគិតពីពណ៌។

## ប្រភពដើមនិងសំណង់ 
## ព្រះពុទ្ធសាសនាឥណ្ឌា 
## Jiāsha នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាចិន 
នៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនាចិន ពាក្យថា ជៀសា ត្រូវបានខ្ចីពីពាក្យ កាសាយ ។  នៅក្នុងប្រទេសចិន ជៀសា សំដៅលើក្រណាត់រាង ចតុកោណកែង មួយដុំដែលពាក់លើអាវវែងមួយដុំ ដែលគេស្គាល់ថា ស៊ីទួ ។ 

នៅសម័យដើមនៃ ព្រះពុទ្ធសាសនាចិន ពណ៌ទូទៅបំផុតគឺពណ៌ក្រហម។ ក្រោយ​មក​ពណ៌​បាន​មក​ធ្វើ​ជា​វិធី​សម្គាល់​ព្រះសង្ឃ​ដូច​គេ​ធ្វើ​នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ពណ៌នៃអាវផាយរបស់ព្រះសង្ឃចិន ច្រើនតែត្រូវគ្នាទៅនឹងតំបន់ភូមិសាស្រ្តរបស់ពួកគេ ជាជាងទៅសាលារៀនជាក់លាក់ណាមួយ។  ដោយភាពចាស់ទុំនៃព្រះពុទ្ធសាសនាចិន មានតែការតែងតាំងព្រះធម្មកថិកទេ ដែលនៅតែប្រើ ដូច្នេះហើយពណ៌មិនមានប្រយោជន៍ក្នុងគោលបំណងកំណត់សម្រាប់និកាយដូចដែលវាមាននៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌានោះទេ។

ក្នុងសម័យ រាជវង្សថាង ព្រះសង្ឃពុទ្ធសាសនាចិនជាធម្មតាពាក់អាវពណ៌ខ្មៅប្រផេះ ហើយថែមទាំងត្រូវបានគេហៅតាមបែប *ស៊ីយី* (緇衣) ថា "អាវពណ៌ខ្មៅ"។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ព្រះសង្ឃ រាជវង្សសុង សាននីង (919-1001 គ.ស.) សរសេរថាក្នុងសម័យ ហាន - វ៉ៃ មុននេះ ព្រះសង្ឃចិនជាធម្មតាពាក់ពណ៌ក្រហម។ 
ឯកសារ:Chinesischer_Maler_von_1238_001.jpg|alt=Portrait of Chan Buddhist master Wuzhun Shifan wearing jiasha over zhiduo, painted in 1238, Song dynasty.| រូបសំណាក​របស់​ម្ចាស់​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ចាន់ Wuzhun Shifan ពាក់ jiasha លើ zhiduo គូរ​នៅ​ឆ្នាំ 1238 រាជវង្ស​សុង ​។
ឯកសារ:MET_134841.jpg|alt=Robe for Buddhist Priest, Qing dynasty, 19th century.| អាវផាយសម្រាប់បូជាចារ្យព្រះពុទ្ធសាសនា រាជវង្ស Qing សតវត្សទី 19 ។
ឯកសារ:清_戯衣袈裟-Theatrical_robe_for_a_Buddhist_priest_MET_30_76_25_O.jpeg|alt=A jiasha used as a theatrical costume for a Buddhist priest; Silk brocade patchwork, 18th century.| Jiasha ប្រើជាសំលៀកបំពាក់ល្ខោនសម្រាប់បូជាចារ្យព្រះពុទ្ធសាសនា; ការបំណះអំបោះសូត្រ, សតវត្សទី 18 ។ 

## កេសា នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាជប៉ុន 
ពាក្យជប៉ុន កេសា បានមកពីការបកប្រែភាសាចិននៃពាក្យ កាសាយ។  ដូចនៅប្រទេសចិនដែរ កេសាគឺជាសម្លៀកបំពាក់រាងចតុកោណដែលពាក់លើស្មាខាងឆ្វេង។   និងមានខ្សែក្រវ៉ាត់ ឬខ្សែចងនៅចង្កេះ។  ព្រះសង្ឃពុទ្ធសាសនា Zen ស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ផ្លូវការដែលផ្សំឡើងដោយគីម៉ូណូពីរ ដែលគ្របដណ្ដប់ដោយ jikitotsu ។ ហើយទីបំផុត kesa ត្រូវបានពាក់នៅលើកំពូលនៃ jikitotsu ។ 
ឯកសារ:旧山宗英像-Portrait_of_Kyūzan_Sōei_(1605–1656)_MET_DP231171.jpg|alt=Portrait of Buddhist Kyūzan Sōei, Japan, 17th century.| រូបចម្លាក់ពុទ្ធសាសនា Kyūzan Sōei ប្រទេសជប៉ុន សតវត្សទី១៧។
ឯកសារ:Buddhist_Priest's_Mantle_(Kesa)_LACMA_M.39.2.56.jpg
ឯកសារ:Buddhist_Priest's_Mantle_(Kesa)_LACMA_M.2006.46_(8_of_18).jpg
ឯកសារ:JapaneseKesaofMabury.jpg|alt=Japanese Buddhist priest's Mantle (kesa), 1775–1825. LACMA textile collections.| ចីវររបស់​សង្ឃ​ពុទ្ធសាសនា​ជប៉ុន (កេសា) ឆ្នាំ ១៧៧៥–១៨២៥។ ការប្រមូលវាយនភ័ណ្ឌ LACMA ។
ឯកសារ:Buddhist_Priest's_Mantle_(Kesa)_LACMA_M.2006.46_(13_of_18).jpg

## កំណត់ចំណាំ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ប៊ូរកា

រូបភាពតូច|ស្ត្រី​ស្លៀក​ប៊ូ​រកា​នៅ​អា​ហ្វ​ហ្គា​នី​ស្ថាន
**ប៊ូរកា**,  ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **ហារ៉ាបា**,  គឺជាប្រភេទសម្លៀកបំពាក់ខាងក្រៅដែលពាក់ដោយស្ត្រីមូស្លីមមួយចំនួន ដែលគ្របដណ្តប់រាងកាយ និងមុខយ៉ាងពេញលេញ។ ពាក្យ *ប៊ូរកា* ជួនកាលត្រូវបានផ្សំជាមួយ *នីកាប* ទោះបីជាក្នុងការប្រើប្រាស់ច្បាស់លាស់ជាងនេះ នីកាប គឺជាស្បៃមុខដែលទុកភ្នែកចោល ខណៈដែល ប៊ូរកា គ្របដណ្តប់រាងកាយទាំងមូលពីផ្នែកខាងលើនៃក្បាលដល់ដី ជាមួយនឹងអេក្រង់សំណាញ់ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកពាក់មើលឃើញនៅពីមុខនាងតែប៉ុណ្ណោះ។

ការប្រើប្រាស់ស្បៃមុខត្រូវបានចងក្រងជាឯកសារនៅក្នុងវប្បធម៌បុរាណផ្សេងៗ រួមទាំង ចក្រភព ប៊ីសង់ទីន ពែរ្ស និងអារ៉ាប់។  ប្រភពប្រវត្តិសាស្ត្រនិយាយអំពី ការអនុវត្តរបស់ស្ត្រីក្នុងការបិទមុខ ។ លើសពីនេះ ឯកសារយោងព្រះគម្ពីរនៅក្នុងលោកុប្បត្តិ គូសបញ្ជាក់អំពីការប្រើប្រាស់ស្បៃមុខ ដែលបង្ហាញពីសារៈសំខាន់របស់ពួកគេនៅក្នុងប្រពៃណីវប្បធម៌នៃតំបន់ទាំងនេះ។ ស្ត្រី ​គ្រិស្តអូស្សូដក់​បូព៌ា ​ជា​ប្រពៃណី​ស្លៀក​សម្លៀក​បំពាក់​ងងឹត​ជាមួយ​ស្បៃ​មុខ ពណ៌​ស​សម្រាប់​អ្នក​មិន​ទាន់​រៀបការ និង​ពណ៌​ខ្មៅ​សម្រាប់​អ្នក​រៀបការ។ 

ការបិទបាំងមុខមិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាតម្រូវការសាសនារបស់អ្នកប្រាជ្ញឥស្លាមភាគច្រើនទេ ទោះក្នុងអតីតកាល ឬបច្ចុប្បន្នក៏ដោយ។ ខណៈពេលដែលការបកស្រាយខគម្ពីរគម្ពីគូរ៉ាមួយចំនួនដូចជា ២៤:៣១ និង ៣៣:៥៩ ជាការលើកទឹកចិត្តដល់ភាពថ្លៃថ្នូរ និងសុវត្ថិភាពសម្រាប់ស្ត្រី អ្នកប្រាជ្ញសម័យនេះភាគច្រើនយល់ស្របថា burqa មិនមែនជាកាតព្វកិច្ចទេ។ សម្រាប់ស្ត្រីជាច្រើន ការពាក់អាវទ្រនាប់តំណាងឱ្យភាពថ្លៃថ្នូរ ការគោរពបូជា និងអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ ខណៈពេលដែលអ្នកផ្សេងទៀតជ្រើសរើសវាជាការបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន ឬសាសនា។ អ្នកប្រាជ្ញភាគតិចនៅក្នុងយុត្តិសាស្រ្តអ៊ីស្លាម ( *fiqh* ) ចាត់ទុកថាវាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់ស្ត្រីមូស្លីម នៅពេលដែលពួកគេមានវត្តមានរបស់បុរសដែលមិនពាក់ព័ន្ធ (ពោលគឺមិនមែន mahram ) ។ នេះ​គឺ​ដើម្បី​ការពារ​បុរស​មិន​ឱ្យ​មើល​មុខ​ស្ត្រី។ នេះ​ស្រប​តាម​គោលការណ៍​នីតិសាស្ត្រ​អ៊ិស្លាម ដែល​តម្រូវ​ឱ្យ​បុរស​សង្កេត​មើល​ភាព​ថ្លៃថ្នូរ ដោយ​បន្ទាប​មើល​មុខ​ស្ត្រី។
វិទ្យុទូរទស្សន៍មីយ៉ាន់ម៉ា

**វិទ្យុទូរទស្សន៍មីយ៉ាន់ម៉ា** (ភូមា: မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား, អក្សរកាត់ **MRTV**) ដែលពីមុនជា **សេវាផ្សាយរបស់ភូមា** (**BBS**) គឺជាអាណាព្យាបាលនៃសេវាជាតិរបស់វិទ្យុមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋ និង ប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ MRTV ។ ប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍រដ្ឋបច្ចុប្បន្នបានផ្សាយចេញពីមជ្ឈមណ្ឌលផ្សាយរបស់ខ្លួននៅ កម៉ាយុត (Kamayut) ក្រុងយ៉ាំងហ្គោន ខណៈដែលសេវាវិទ្យុបច្ចុប្បន្ននេះផ្សាយជាចម្បងពី ទីក្រុងណៃពិដោ ។ សញ្ញាទូរទស្សន៍របស់ MRTV ឈានដល់ ៩២.៧% នៃចំនួនប្រជាជនមីយ៉ាន់ម៉ា ខណៈដែលការផ្សាយរបស់វិទ្យុរបស់ខ្លួនឈានដល់ ១០០% នៃប្រទេស។

សេវាវិទ្យុនៅក្នុងប្រទេសបានចាក់ផ្សាយជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៦ ក្នុងសម័យអាណានិគមអង់គ្លេស ។  កម្មវិធីទៀងទាត់ដោយ **សម្លេងភូមា** ( ភូមា : ဗမာ့အသံ ) បានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៤៦ នៅពេលដែលចក្រភពអង់គ្លេសបានបង្កើតសេវាផ្សព្វផ្សាយភូមា (BBS) ។ បន្ទាប់មក ប៉ុស្តិ៍បានបង្ហាញពីព័ត៌មានជាតិ និងបរទេសជាភាសាភូមា និងការកម្សាន្តតន្ត្រី ការឆ្លើយតបចំណេះដឹង និងមេរៀនសាលា និងព័ត៌មានភាសាអង់គ្លេស និងកម្មវិធីតន្ត្រី។  បន្ទាប់ពីទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៤៨ វាត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា **សម្លេងមីយ៉ានម៉ា** ( ភូមា : မြန်မာ့အသံ ) ។ សេវានេះត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជាវិទ្យុមីយ៉ាន់ម៉ាដោយ រដ្ឋាភិបាលយោធា ដែលបានឡើងកាន់អំណាចក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៨ ។ របបយោធាក៏បានប្តូរឈ្មោះមេរបស់សេវាវិទ្យុ BBS ជា **វិទ្យុ និងទូរទស្សន៍មីយ៉ាន់ម៉ា** (MRTV) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ ។ សេវាទូរទស្សន៍នៅមីយ៉ាន់ម៉ាត្រូវបានណែនាំជាលើកដំបូងនៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៧៩ ជាការផ្សាយសាកល្បងនៅទីក្រុងយ៉ាំងហ្គោន។  MRTV ត្រូវបានបើកដំណើរការដំបូងនៅថ្ងៃទី ៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៨០ ។

## ឯកសារយោង
ការឈ្លានពានរបស់សៀមលើកេដាស

សង្គ្រាមនៃការឈ្លានពានរបស់សៀមមកលើកលើកេដាសគឺជាសង្គ្រាមចិត្តសាស្រ្តដោយខាងភាគីសៀមបានប្រើពាក្យចចាមអារ៉ាមទៅកាន់កេដាស ធ្វើឲ្យកេដាសបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងមិនទុកចិត្តស្ដេចខ្លួនឯង ពេលមានភាពចលាចលសៀមបានបើកការឈ្លានពានមកកាន់កេដាសរួចទៅហើយ

## ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
កេដាសមានទីតាំងនៅខាងជើងដែនដីម៉ាឡេសុីបច្ចុប្បន្ន ហើយពីមុនរដ្ធនេះ គឺជារដ្ធចំណុះសៀម(**អយុធ្យា**)និងតែងតែផ្ញើសួយសារអាករឲ្យស្ដេចនគរសៀម ប៉ុន្តែក្រោយមករដ្ធនេះហាក់ដូចជាមានសេរីភាពជាងមុនតែនៅតែស្ថិតក្រោមរដ្ធចំណុះសៀមដដែល ក្រោយពីភូមាកម្ទេចអយុធ្យានៅឆ្នាំ១៧៦៧ កេដាសបានក្លាយជារដ្ធឯករាជ្យនិងមានសេរីភាពជាងមុនទៅទៀត ហើយនៅឆ្នាំ១៧៨៦ អង់គ្លេសបានបង្ហាញខ្លួន (ហៅថាក្រុមហ៊ុនអង់គ្លេសឥណ្ឌាខាងកើត) បានសុំស្ដេចកេដាសឲ្យអង់គ្លេសប្រើកោះភេណាង ស្ដេចកេដាសបានយល់ព្រមនិងសុំអង់គ្លេសឲ្យការពាររដ្ធកេដាសពីសៀមនិងភូមា ប៉ុន្តែពេលសៀមបានឈ្លានពានកេដាស អង់គ្លេសមិនបានជួយនោះទេ ក្រោយមកកេដាសក៏ក្លាយជារដ្ធចំណុះសៀមម្ដងទៀត នៅឆ្នាំ១៨០៩ ភូមាបានវាយប្រហារ ភូកេត ស្ដេចកេដាសបានបញ្ចូលទ័ពដ៏ច្រើនចូលទៅជួយទ័ពសៀម ពេលនោះស្ដេចសៀមបានមានទំនុកចិត្តលើស្ដេចកេដាស នៅឆ្នាំ១៨១៨ស្ដេចសៀមបានប្រគូល បេរ៉ាក់ឲ្យស្ដេចកេដាសគ្រប់គ្រង់និងផ្ដល់គារជា ចៅព្រះយ៉ា ក្រោយមានជម្លោះក្នុងកេដាសដោយ បងប្រុសរបស់ស្ដេចកេដាស ឈ្មោះ តុងគូ ប៊ីនូ បានសុំសៀមធ្វើជាចៅហ្វាយតំបន់លីហ្គេ សៀមបានប្រគូលឲ្យដូចបំណង ហើយក៏បានផ្ដាច់តំបន់នោះចេញពីកេដាស ក្រោយមកមានពាក្យចចាមអារ៉ាមថា ស្ដេចកេដាសបានចូលរួមជាមួយភូមាហើយក្បត់សៀម ដោយរឿងនេះបានប្រាប់ស្ដេចសៀមដោយប្អូនប្រុសស្ដេចកេដាស ឈ្មោះតុងគូ ម៉ម ក្រោយមក ពាណិជ្ជករចិន ឈ្មោះ លិម ហួយ បានឃើញសំពៅភូមាបានផ្ញើសារទៅស្ដេចកេដាស រឿងនេះធ្វើឲ្យស្ដេចសៀមជឿទាំងស្រុង ស្ដេចសៀមបានប្រាប់ស្ដេចកេដាសឲ្យមកបាងកកដើម្បីពន្យល់រឿងរ៉ាវទាំងអស់ ប៉ុន្តែស្ដេចកេដាសបដិសេព ហើយក៏ឈប់ប្រគូលសួយសារអាករឲ្យសៀនទៀត ក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៨២១ ស្ដេចរាមាទី២សៀមបានឈ្លានពានកេដាសហើយក៏បំផ្លាញរដ្ធនេះចោលទៅ
ភ្នំហោរែប

[ស្តាំ|រូបភាពតូច|289x289ភីកសែល|*ម៉ូសេនិងក្រឹត្យវិន័យទាំងដប់*, គំនូរដោយ [រ៉េមប្រ៉េន|Rembrandt, ឆ្នាំ១៦៥៩]]
**ភ្នំហោរែប** ( /ˈ h ɔːr ɛ b / ; ហេព្រើរ :  *ហា Ḥōrēḇ* ; ភាសាក្រិច នៅក្នុង Septuagint : , *Chōrēb* ; ឡាតាំង in the Vulgate : '''' ) គឺ​ជា ​ភ្នំ ​ដែល ​ព្រះ ​បាន​ប្រទាន ​បញ្ញត្តិ​ដប់​ប្រការ ​ដល់ ​លោក​ម៉ូសេ  ​បើ​យោង​តាម ​គម្ពីរ​ចោទិយកថា ក្នុង ​គម្ពីរ​ហេព្រើរ ។ វាត្រូវបានពិពណ៌នាជាពីរកន្លែង ( សៀវភៅនិក្ខមនំ និង សៀវភៅស្តេច )  ជា  "ភ្នំនៃព្រះជាម្ចាស់" ។ ភ្នំ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ផង​ដែរ​ថា​ភ្នំ យេហូវ៉ា ។ 

នៅ​ក្នុង​វគ្គ​គម្ពីរ​ផ្សេង​ទៀត ព្រឹត្តិការណ៍​ទាំង​នេះ​ត្រូវ​បាន​ពិពណ៌នា​ថា​បាន​កើត​ឡើង​នៅ ​ភ្នំ​ស៊ីណាយ ។ ទោះបីជាអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនចាត់ទុកថា ស៊ីណៃ និង ហោរែប ជាឈ្មោះផ្សេងគ្នាសម្រាប់កន្លែងតែមួយក៏ដោយ    មានមតិភាគតិចដែលថាពួកគេប្រហែលជាមានទីតាំងផ្សេងគ្នា។  អ័ប្រាហាំ អ៊ីប៊ីន អ៊ែសរ៉ា បានផ្តល់យោបល់ថា មានភ្នំមួយ "មានតែកំពូលពីរប៉ុណ្ណោះ ដែលដាក់ឈ្មោះផ្សេងគ្នាទាំងនេះ" ។  ក្នុងតំបន់ជុំវិញ វិហារ Saint Catherine's Monastery ដែលត្រូវបានសាងសង់នៅជាប់នឹង ភ្នំស៊ីណាយ នៃប្រទេសអេហ្ស៊ីប និងដល់ កំពូលភ្នំវីលលូវ ក្រោយមកទៀតត្រូវបានចាត់ទុកថាជាភ្នំ ហោរែប។ 

## ទីតាំង 
រូបភាពតូច|ភ្នំនៅលើ ឧបទ្វីបស៊ីណៃ កំណត់ដោយ Francis Frith ជា ហោរែប
ទីតាំងរបស់ ហោរែប មានជម្លោះ។ អ្នកប្រាជ្ញ ជ្វីហ្វ និងគ្រិស្តបរិស័ទ មានទស្សនៈខុសៗគ្នា ទាក់ទងនឹងកន្លែងលាក់ខ្លួនរបស់វា តាំងពីសម័យព្រះគម្ពីរមក។  នៅក្នុងវិធីមួយដែលបញ្ជាក់ថាទីតាំងរបស់វាធ្លាប់ស្គាល់នៅពេលដែលវាត្រូវបានសរសេរ ប៉ុន្តែមិនមានឯកសារយោងព្រះគម្ពីរណាមួយកំណត់នៅពេលក្រោយទេ។ បន្ថែមពីលើនេះ ផ្លូវកំណត់រូងភ្នំធំល្មមអាចចូលស្នាក់នៅបាន។ ផងដែរនៅដើមនៃចោទិយកថា ជាកន្លែងដែលលោកម៉ូសេថ្លែងសុន្ទរកថាចុងក្រោយរបស់គាត់នៅលើវាលទំនាបនៃប្រទេសម៉ូអាប់ ទីតាំងត្រូវបានផ្តល់ឱ្យរយៈពេល ១១ ថ្ងៃដល់ ហេប្រុន ដែលជាការចង្អុលបង្ហាញរួចហើយថាវាមិនមែនជាភ្នំស៊ីណាយ (ចម្ងាយប្រហែល ៥០០ គីឡូម៉ែត្រ)។ ប្រសិន​បើ​ភ្នំ​ ហោរែប ជា​ភ្នំ​ដូច​គ្នា​នឹង​ភ្នំ​ស៊ីណាយ នោះ​បេតសៃដាគួរ​តែ​នៅ​ជិត​ភ្នំ​ជាង​ទីតាំង​នៃ​វាលទំនាប​របស់​ជន​ជាតិ​ម៉ូអាប់។ នេះ​បង្ហាញ​យ៉ាង​ខ្លាំង​នូវ​ទីតាំង​មួយ​កន្លែង​ច្រើន​ជាង​នៅ​ខាង​ជើង ឬ​ភាគ​ខាង​កើត ជា​កន្លែង​ដែល​ស្គាល់​កុលសម្ព័ន្ធ​ខាង​ជើង​ច្រើន​ជាង​ស៊ីណៃភាគ​ខាង​ត្បូង​ជ្រៅ។

ប្រពៃណីគ្រិស្តសាសនាចាត់ទុកភ្នំ ហោរែប ជា កំពូលភ្នំ Willow ដែលមានទីតាំងនៅជាប់នឹង វិហារ Saint Catherine ។ 

## ឯកសារយោង
សហព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ

**សហព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ** ( **IFJ** ) គឺជា សហព័ន្ធសហជីពពិភពលោក ដ៏ធំបំផុតនៃ សហជីព អ្នកសារព័ត៌មាន នៅលើពិភពលោក។ វាតំណាងឱ្យបុគ្គលិកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយជាង ៦០០,០០០ នាក់មកពី ១៨៧ អង្គការក្នុង ១៤៦ ប្រទេស។ 

IFJ គឺ​ជា​សមាជិក​រង​នៃ ​អង្គការ​យូណេស្កូ  ហើយ​បាន​តំណាង​ឱ្យ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​នៅ ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៥៣ (UN/ ILO )។ វាធ្វើការជាមួយ សហភាពសហជីពអន្តរជាតិ (ITUC) និង គណៈកម្មាធិការប្រឹក្សាសហជីពទៅកាន់ OECD ។

ប្រធាន IFJ គឺ​ជា​អ្នក​កាសែត​បារាំង និង​ជា​អ្នក​សហជីព Dominique Pradalié។ នាងបានជោគជ័យលើ Younes Mjahed ។ Anthony Bellanger ជាអ្នកកាសែតបារាំង និងជាសហជីព គឺជាអគ្គលេខាធិការរបស់អង្គការ។ 

តាមការស្នើសុំ IFJ ផ្តល់ប័ណ្ណសារព័ត៌មានអន្តរជាតិដល់សមាជិកនៃស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធរបស់ខ្លួន ដែលជាប័ណ្ណសារព័ត៌មានតែមួយគត់ដែលគាំទ្រដោយអង្គការអ្នកសារព័ត៌មានជាតិនៅក្នុងប្រទេសជាង ១៣០ ។ 

ទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់សហព័ន្ធមានទីតាំងនៅ Brussels ប្រទេសបែលហ្សិក (១៥៥, rue de la Loi)។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
សហព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានអន្តរជាតិត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩២៦ នៅ ទីក្រុងប៉ារីស តាមគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់ French Syndicat National des Journales (SNJ)។ នៅពេលនោះ វាតំណាងឱ្យបុគ្គលិកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយប្រហែល ២៥០០០ នាក់មកពីប្រហែល ២០ ប្រទេស និងមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងប៉ារីស។ ប្រធានាធិបតីទីមួយគឺអ្នកយកព័ត៌មានបារាំង Georges Bourdon ។ 

## ឯកសារយោង
ហូឡូដូម័រ

## ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
គ្រោះទុរ្ភិក្សបានប៉ះពាល់តំបន់សូវៀតអ៊ុយក្រែននិងម៉ុលដាវីដែលពេលនោះស្ថិតក្រោមតំបន់សូវៀតអ៊ុយក្រែននៅឆ្នាំ១៩៣២ដល់១៩៣៣។ នាឆ្នាំ១៩៣៣ រដូវស្លឹកឈើជ្រុះ ជាពេលដែលមនុស្សស្លាប់ច្រើនជាងគេ។

### **ផលប៉ះពាល់ចំពោះអត្រាប្រជាជន** 
ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩២៦ ដល់ ១៩៣៩ ចំនួនប្រជាជននៅតំបន់អ៊ុយក្រែនកើនឡើងចំនួន ៦.៦% ដែលជាតួរលេខដ៏តូច ហើយក្នុងពេលតែមួយរុស្សីបានកំណើន ១៦.៩%  បេឡារុសមានកំណើន ១១.៧% ហើយចំនួនប្រជាជនដែលចាប់ទុកពួកគេជាជនជាតិអ៊ុយក្រែនបានចុះ១០%

### ហេតុដែលមានរឿងនេះ 
ការផ្ដល់អាហារនៅទីក្រុងបានកាត់បន្ថយ ហើយនៅរដូវរងារប្រជាជននៅទីក្រុងនិងក្នុងភូមិចាប់ផ្ដើមស្រេកឃ្លាន ប៉ុន្តែតែកម្មករធ្វើក្នុងទីក្រុងក៏បានអស់អាហារ អ្នកស្រាវជ្រាវបានបង្ហាញថា ៧០%ទៅ៨០%នៃអ្នកស្លាប់ បានស្លាប់នាដើមខែ៧នៃឆ្នាំ១៩៣៣ រឿងនេះកើតឡើងពេលរដ្ធាភិបាលសូវៀតបានប្រមូលស្បៀងក៏ច្រើនពីកសិករអ៊ុយក្រែន ដោយពួកគេយកច្រើនជាងអ្វីដែលកសិករទាំងនោះអាចផលិតបាន ពួកគេមិនបានបន្ថយចំនួននៃការប្រមូលផលនោះទេ បើទោះរដូវប្រមូលមិនសូវល្អក៏ដោយ ហើយពេលនោះលោកស្ដាលីនក៏បានគិតថាអ៊ុយក្រែនមានឯករាជ្យនិងម្ចាស់ការលើខ្លួនឯងពេក ហេតុនេះលោកបានខ្លាចពួកគេនិងបះបោរប្រឆាំងលោក ដូចនេះលោកបានប្រើគោលការណ៍នេះលើតំបន់ណាដែលលោកគិតបានមិនមានភាពស្មោះត្រង់ជាមួយរដ្ធាភិបាលសូវៀត ហើយលោកបានកត់ត្រាតំបន់ទាំងនោះក្នុងបញ្ចីខ្មៅ ដោយបានកំណត់ថា គ្មានអាហារ គ្មានការជួញដូរ គ្មានការជួយ ទាហានបានបិទផ្លូវដើម្បីររាំងប្រជាជនក្នុងការរកអាហារ
ការវាយឆ្មក់លើយីងគុ

## ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
ដើមហេតុនៃការវាយឆ្មក់នេះ បានកើតឡើងអំឡុងសង្គ្រាម រុស្សី-ជប៉ុន(១៩០៤-១៩០៥)វាមិនមែនជាសង្គ្រាមធំនោះទេ ក៏ប៉ុន្តែជាពិតជាសំខាន់និងប្រថុយប្រថានសម្រាប់ជប៉ុន កងកម្លាំងពិសេសជប៉ុនបានដឹកនាំចូលជ្រៅក្នុងទឹកដីរុស្សី ដោយមានគោលដៅក្នុងការបំផ្លាញគ្រឿងផ្គត់ផ្គង់របស់រុស្សីនិងផ្ដាច់ខ្សែរទំនាក់ទំនងរុស្សី បង្កើតភាពវឹកវរដល់សត្រូវ ហេតុនេះវានិងផ្ដល់ឱកាសឲ្យជប៉ុនចូលម៉ាន់ជូរីកាន់តែជ្រៅ ដោយសារតំបន់យីងតុជាតំបន់សំខាន់របស់រុស្សីក្នុងការទាក់ទងពីផែរអាថឺទៅកាន់លាវយ៉ាង ជប៉ុនបានបញ្ចូនទាហានមួយក្រុមតូចដែលមានល្បឿនលឿននិងធ្វើប្រតិបត្តិការពេលយប់ ដោយពួកគេបានមកឈប់ដំណើរនៅតំបន់យីងតុដោយសាររុស្សីមិនបានចាប់អារម្មណ៍ថាជប៉ុននិងវាយប្រហារនោះទេ ហេតុនេះជប៉ុនបានដាក់គ្រឿងបំផ្ទុសនៅក្នុងរោងដាក់អីវ៉ាន់ហើយពេលនោះរោងអីវ៉ាន់ចាប់ផ្ដើមឆេះទាហានរុស្សីចាប់ផ្ដើមវឹកវរដោយសារស្មានតែជប៉ុនបើកការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំ មុនពេលរុស្សីដឹងអំពីរឿងនេះជប៉ុនបានបំផ្លាញគ្រឿងផ្គត់ផ្គង់មួយផ្នែកធំបាត់ទៅហើយ
បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន

**ប្រទេសបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន** ឬអាចសរសេរបានថា **បូស្នី និងអ៊ែរសេកូវីន** ឬអាចហៅខ្លីបានថា **បូស្នី** គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុបអាគ្នេយ៍ ពោលនៅក្នុងឧបទ្វីបបាល់កង់។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសស៊ែប៊ីនៅភាគខាងកើត ម៉ុងតេណេគ្រោនៅភាគអាគ្នេយ៍ និងប្រទេសក្រូអាស៊ីនៅភាគខាងជើងនិងនិរតី ហើយមានឆ្នេរប្រវែង ២០ គីឡូម៉ែត្រជាប់សមុទ្រអាឌ្រីយ៉ាទិកនៅភាគខាងត្បូង។ ប្រទេសនេះបែងចែកជាតំបន់ធំៗចំនួនពីរ (ដូចដែលឃើញនៅក្នុងឈ្មោះ) ដោយបូស្នី (តំបន់ធំ) មានអាកាសធាតុទ្វីបមធ្យមជាមួយនឹងនិទាឃរដូវដ៏ក្ដៅខ្លាំង និងសិសិររដូវត្រជាក់រងា។ ភូមិសាស្ត្របូស្នីភាគច្រើនមានលក្ខណៈខ្ពង់រាប ពិសេសនៅតំបន់ផ្នែកកណ្ដាលនិងខាងកើត ដែលសុទ្ធសឹងតែត្រួតពីលើដោយជួរភ្នំទឹកកកឌីណារីក។ រីឯអ៊ែរសេកូវីនវិញ (តំបន់តូច) គឺមានទីតាំងស្ថិតនៅប៉ែកខាងត្បូងនៃប្រទេស និងមានអាកាសធាតុតំបន់មេឌីទែរ៉ាណេ ហើយគ្របដណ្ដប់ភាគច្រើនដោយជួរភ្នំខ្ពង់រាបដូចបូស្នីដែរ។ សារ៉ាសេវ៉ូគឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេសនេះ។

ទឹកដីតំបន់នៃប្រទេសបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីនសព្វថ្ងៃត្រូវបានមនុស្សចូលមកតាំងទីលំនៅដំបូងតាំងពីយុគថ្មបំបែកលើមកម៉្លេះ ដោយវប្បធម៌មនុស្សក្នុងតំបន់ដំបូងៗដូចជា ប៊ុតមៀរ កាកានជ៍ និងវូឆេដុលបានលេចចេញជារូបរាងឡើងនៅកំឡុងយុគថ្មរំលីង។ ក្រោយពីក្រុមពួកបុព្វឥណ្ឌូអឺរ៉ុបបានផ្លាស់ទីមករស់នៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប តំបន់ទឹកដីនៃប្រទេសបូស្នីបច្ចុប្បន្នក៏ត្រូវបានកាន់កាប់ និងទទួលឥទ្ធិពលពីអរិយធម៌អ៊ីល្លីរី និងសែលត៍។ មកដល់ពាក់កណ្ដាលសតវត្សរ៍ទីមួយនៃគ្រិស្តសករាជ ទឹកដីបូស្នីក៏ត្រូវបានកាត់បញ្ចូលទៅក្នុងខេត្តដាល់ម៉ាស៊ីរបស់ចក្រភពរ៉ូម។ បុព្វបុរសនៃជនជាតិស្លាវខាងត្បូងបច្ចុប្បន្នបានចូលមកដល់ទឹកដីប្រទេសបូស្នីនេះនៅរវាងសតវត្សរ៍ទីប្រាំមួយ និងទីប្រាំបួន។ នៅសតវត្សរ៍ទី១២ បានាចក្របូស្នីបានលេចឡើងជាអង្គភាពនយោបាយបូស្នីឯករាជ្យដំបូងគេ។ រដ្ឋនគរមួយនេះបានវិវត្តខ្លួនក្លាយជាព្រះរាជាណាចក្របូស្នី ដែលត្រូវជារដ្ឋដ៏មានអំណាចឥទ្ធិពលបំផុតនៅក្នុងតំបន់បាល់កង់ខាងលិចនៅត្រឹមសតវត្សរ៍ទី១៤។ ប្រទេសនេះមានប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គម និងប្រព័ន្ធតំហែសុខភាពសកល ហើយការអប់រំក្នុងកម្រិតបឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សាគឺមិនគិតថ្លៃឡើយ។ បច្ចុប្បន្ន បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីនគឺជាប្រទេសបេក្ខភាពចូលរួមក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប ហើយក៏ជារដ្ឋបេក្ខភាពសម្រាប់សមាជិកភាពណាតូផងដែរចាប់តាំងពីខែមេសា ឆ្នាំ២០១០ មក។

## កំណត់សម្គាល់
## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅបាល់កង់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសម្រាប់មេឌីទែរ៉ាណេ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ហេរ៉ូឌដ៏អស្ចារ្យ

**ហេរ៉ូឌទី១** [ ២ ]  ឬ **ហេរ៉ូឌ​ដ៏​អស្ចារ្យ** ( ប្រហែល. ៧២ – គ. ៤ មុនគ.ស. ) ជា​អភិបាល ​ជនជាតិ​រ៉ូម៉ាំង​ជនជាតិ​យូដា ​នៃ ​រាជាណាចក្រ​ហេរ៉ូឌាន ​នៃ​យូដា។    គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារគម្រោងសាងសង់ដ៏ធំរបស់គាត់។ ក្នុង​ចំណោម​ការងារ​ទាំង​នេះ​គឺ​ការ​កសាង ​ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ​ទីពីរ ​ឡើង​វិញ​នៅ​ក្រុង​យេរូសាឡិម និង​ការ​ពង្រីក​មូលដ្ឋាន    — ជញ្ជាំង​ខាង​លិច ​ជា​ផ្នែក​នៃ​វា។ ព័ត៌មានលម្អិតសំខាន់ៗជាច្រើននៃជីវិតរបស់គាត់ត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុងស្នាដៃនៃសតវត្សទី ១&nbsp;គ.ស. រ៉ូម៉ាំង-អ្នកប្រវត្ដិវិទូជនជាតិយូដា យ៉ូសែប ។ 

ទោះ​បី​ជា​ស្ដេច​ហេរ៉ូដ​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ រួម​ទាំង​ការ​បង្កើត​អភិជន​ថ្មី​ក៏​ដោយ  គាត់​ត្រូវ​បាន​អ្នក​ប្រវត្តិវិទូ​ផ្សេងៗ​រិះគន់។ រជ្ជកាល​របស់​ទ្រង់​បង្ហាញ​ពី​ទស្សនៈ​របស់​អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយ​អ្នក​ខ្លះ​ចាត់​ទុក​កេរដំណែល​របស់​ទ្រង់​ជា​ភស្តុតាង​នៃ​ជោគជ័យ ហើយ​អ្នក​ខ្លះ​ចាត់​ទុក​វា​ជា​ភស្តុតាង​នៃ​ការ​ជិះជាន់។ 

ហេរ៉ូឌដ៏អស្ចារ្យត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុង ព្រះគម្ពីរគ្រីស្ទាន ថាជាអ្នកសម្របសម្រួលនៃ ការសម្លាប់រង្គាលនៃជនស្លូតត្រង់ ។ ឯកសារយោងនៃគម្ពីរសញ្ញាថ្មីភាគច្រើនគឺសំដៅទៅលើកូនប្រុសរបស់គាត់ ហេរ៉ូឌ អាន់ទីប៉ា (ដូចជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលនាំទៅដល់ការប្រហារជីវិតរបស់ យ៉ូហានបាទីស្ទ និង ព្រះយេស៊ូវនៃណាសារ៉ែត នៅក្នុង ម៉ាថាយ១៤ ) ឬចៅប្រុសរបស់គាត់ ហេរ៉ូឌ អាគ្រីប៉ា (នៅក្នុង កិច្ចកា១២ ) ។ ពេល​ស្ដេច​ហេរ៉ូដ​សោយ​ទិវង្គត​នៅ​ទី​៤&nbsp;មុនគ.ស. ជនជាតិរ៉ូមបានបែងចែកនគររបស់គាត់ក្នុងចំណោមកូនប្រុសបីនាក់របស់គាត់ និងប្អូនស្រីរបស់គាត់៖ កូនប្រុសរបស់គាត់ ហេរ៉ូឌ អាន់ទីប៉ាស បានទទួល អាណាចក្រ កាលីឡេ និង ពែរៀ ។

សមាជិក​គ្រួសារ​ផ្សេងទៀត​នៃ​ស្ដេច​ហេរ៉ូឌ​ដ៏​អស្ចារ្យ​រួម​មាន ហេរ៉ូឌអាឆេឡូស  ​កូន​របស់​ស្ដេច​ហេរ៉ូឌ ដែល​បាន​ក្លាយ​ជា ​ស្ដេច ​នៃ​ស្រុក​យូដា សាម៉ារី និង ​អ៊ីឌូមេ ។ ភីលីព ជា​កូន​របស់​ស្ដេច​ហេរ៉ូដ ដែល​បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ត្រួតត្រា​លើ​ដែនដី​ភាគ​ខាង​ជើង និង​ខាង​កើត ​ទន្លេ​យ័រដាន់ ។ និង​ប្អូនស្រី​របស់​ស្ដេច​ហេរ៉ូដ គឺ​សាឡូមេ​ទី​មួយ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ឲ្យ​មាន ​ភាព​ក្តៅ​គគុក រួម​មាន​ក្រុង ​យ៉ាបណេ អាសដូដ និង ​ហ្វាសាអ៊ីល (ផាសាលីស)។
អ៊ីស-បូសែត

**អ៊ីស-បូសែត**  

ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​ទ្រង់ អ៊ីស-បូសែត​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​ជម្លោះ​ដ៏​រ៉ាំរ៉ៃ​ជាមួយ​នឹង ​ដាវីឌ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាក់​ប្រេង​តាំង​ជា​អ្នក​ស្នង​រាជ្យ​របស់​សូល​ដោយ​ហោរា សាំយូអែល ។ ការ​ប្រជែង​គ្នា​រវាង​មេដឹកនាំ​ទាំង​ពីរ​នេះ​បាន​បង្កើត​ទិដ្ឋភាព​នយោបាយ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​នៅ​ពេល​នោះ។ ព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើររៀបរាប់ថា រជ្ជកាលរបស់អ៊ីស-បូសែតត្រូវបានសម្គាល់ដោយសង្រ្គាមជាមួយកងកម្លាំងរបស់ដាវីឌ ដោយសារបក្សពួកទាំងពីរបានប្រជែងគ្នាដើម្បីគ្រប់គ្រង និងភាពស្របច្បាប់។ យោងទៅតាមកំណត់ហេតុព្រះគម្ពីរ គាត់ត្រូវបានសម្លាប់ដោយមេទ័ពពីរនាក់របស់គាត់គឺ បាណា និង រេខាប ដែលជឿថាការធ្វើឃាតអ៊ីសបូសែតនឹងធ្វើឱ្យពួកគេពេញចិត្តនឹងដាវីឌ។ ទង្វើនេះមិនត្រឹមតែនាំមកនូវការសន្និដ្ឋានមុនអាយុដល់ការគ្រប់គ្រងរបស់  អ៊ីស-បូសែត ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្រួបបង្រួមរាជាណាចក្រជាបន្តបន្ទាប់ក្រោមការដឹកនាំរបស់ដាវីឌ។

## ឯកសារយោង 
## គន្ថនិទ្ទេស 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ស្ដេចសូល

**សូល**

ប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់សូល និងចក្រភពនៃអ៊ីស្រាអែលមិនត្រូវបានទទួលយកជាសកលទេ ព្រោះ អ្វីដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាទាំងពីរនេះភាគច្រើនមកពីព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ ។   តាម​គម្ពីរ សាំយូអែល ​បាន​ត្រូវ​ចាក់​ប្រេង​តាំង​ជា​ស្ដេច​នៃ​ជន ​ជាតិ​អ៊ីស្រាអែល ហើយ​សោយរាជ្យ​ពី ​គីបៀរ ។ សូល​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ថា​បាន​ធ្វើ​អត្តឃាត​ពេល​គាត់​ដួល​លើ​ដាវ​អំឡុង​ពេល​ប្រយុទ្ធ​ជាមួយ​ពួក ​ភីលីស្ទីន ​នៅ ​ភ្នំ​គីលបូអា ដែល​ក្នុង​នោះ​កូន​ប្រុស​បី​នាក់​របស់​គាត់​ក៏​ត្រូវ​ស្លាប់​ដែរ។ អ៊ីស-បូសែត ជា​បុត្រ​របស់​ព្រះបាទ​សូល បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ត​ពី​ទ្រង់ ដោយ​សោយរាជ្យ​បាន​តែ​ពីរ​ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ មុន​នឹង​ត្រូវ​គេ​សម្លាប់​ដោយ​ពួក​មេ​ដឹក​នាំ​យោធា​របស់​ទ្រង់។ ព្រះបាទ ​ដាវីឌ ជា​កូន​ប្រសា​របស់​ព្រះបាទ​សូល​ឡើង​សោយរាជ្យ។

ក្នុងព្រះគម្ពីរអំពីការឡើងសោយរាជ្យរបស់សូល និងការសោយទិវង្គតរបស់ទ្រង់មានផ្ទុកនូវភាពមិនស៊ីសង្វាក់គ្នានៃអត្ថបទ និងលេងលើពាក្យដែលអ្នកប្រាជ្ញបានពិភាក្សា។ បញ្ហាទាំងនេះរួមមានដំណើររឿងដែលផ្ទុយគ្នានៃការចាក់ប្រេងតាំង និងការសោយទិវង្គតរបស់សូល ការផ្លាស់ប្តូរការសំដែងរបស់សូលពីវិជ្ជមានទៅអវិជ្ជមានបន្ទាប់ពីការណែនាំរបស់ដាវីឌ និងភាពខុសគ្នានៅក្នុងរឿងកំណើតរបស់សាំយូអែល ដែលអ្នកប្រាជ្ញខ្លះជឿថាដើមឡើយបានពិពណ៌នាអំពីកំណើតរបស់សូល។
រូបភាពតូច|រាជាណាចក្រ​សូល នេះ​បើ​យោង​តាម​ដំណើរ​រឿង​ក្នុង​គម្ពីរ
រេហូបោម

**រេហូបោម**

នៅក្នុងដំណើររឿង  ពង្សាវតាក្សត្រទី១ និង របាក្សត្រទី២ រេហូបោមបានឃើញថាការគ្រប់គ្រងរបស់គាត់ត្រូវបានកំណត់ចំពោះតែព្រះរាជាណាចក្រយូដានៅភាគខាងត្បូងបន្ទាប់ពីការបះបោរដោយ កុលសម្ព័ន្ធភាគខាងជើងដប់នៃអ៊ីស្រាអែល ក្នុងឆ្នាំ ៩៣២/៩៣១ មុនគ.ស. ដែលនាំទៅដល់ការបង្កើត ព្រះរាជាណាចក្រអ៊ីស្រាអែល ឯករាជ្យក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ យេរ៉ូបោម នៅភាគខាងជើង។

ភ័ស្តុតាងក្រៅច្បាប់សម្រាប់ស្ថិរភាពរបស់យូដាក្រោមការដឹកនាំរបស់រេហូបោមមានកម្រិត ដោយមានការចង្អុលបង្ហាញថាកំណត់ហេតុព្រះគម្ពីររបស់រេហូបោម និងយេរ៉ូបោមអាចជាការបដិសេធ។
មហីធរបុរៈ

**រាជវង្សមហីធរបុរៈ** គឺជា រាជវង្ស ខ្មែរដែលបង្កើត ឡើងដោយ ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី ៦ ។ វាមានរយៈពេលពីឆ្នាំ ១០៨១ ដល់ ១៣៣៦ ហើយមានទីតាំងនៅ ភិម៉ៃ ។ ពេលវេលាដ៏សំខាន់នៃការងើបឡើងនៃអ្នកគ្រប់គ្រងខ្មែរភាគខាងជើងនេះ ដើម្បីកាន់អំណាចបាននាំទៅដល់ការជំនួសរាជវង្សមុនរបស់ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ជម្លោះរាជវង្សបានបញ្ចប់នៅពេលដែល ព្រះបាទ ធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី ២ បានរៀបអភិសេកជាមួយម្ចាស់ក្សត្រិយ៍ ស្រីជ័យរាជចូឌាមុនី នៃរាជវង្សមុនដែលជាបុត្រីព្រះបាទហសវរ្ម័នទី៣និងជាចៅរបស់ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១។ ហើយបានផ្តល់កំណើតដល់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ដែលក្រោយមកបានបង្រួបបង្រួមអំណាច និងបង្រួបបង្រួមអាណាចក្រ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
សមាជិកដែលបានកត់ត្រាដំបូងបំផុតនៃរាជវង្សមហីធរបុរៈ គឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងមួយអង្គដោយព្រះនាម ហរិណ្យវរ្ម័ន ដែលជាបិតារបស់ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៦ ។  ខ្សែរាជវង្សនេះមុនការឡើងសោយរាជ្យ គឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងនៃវិមាយបុរៈ (ឥឡូវជា ស្រុកភីម៉ៃ ខេត្តនគររាជសីមា ) ជាគ្រួសារមួយក្នុងចំណោមវង្សត្រកូលរបស់ស្តេចខ្មែរជាច្រើនដែលបានតាំងទីលំនៅក្នុងអាងទន្លេមូន ក្បែរ ប្រាសាទភ្នំវ៉ាន់ ប្រាសាទភីម៉ៃ ប្រាសាទភ្នំរុង និងតំបន់ លវោ។ វាជារាជវង្សបុរាណតាំងពីសម័យហ្វូណន ដែលមានឥទ្ធិពល និងអំណាចនៅភូមិភាគអាគ្នេយ៍ និងជួរ ភ្នំដងរែក ។ មានក្សត្រចំនួន ១១ អង្គនៅក្នុងមហីធរបុរៈ ដែលទីមួយគឺ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៦ និងចុងក្រោយគឺ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៩ (ជយវម៌ទិបរមេស្វរ) ។ 

## បញ្ជីនៃរាជវង្សមហីធរបុរៈ 
១. ហិរណ្យវម៌្ម ២. ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦ ៣. ព្រះបាទធរណិន្ទ្រវម៌្មទី២ ៤. ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ៥. ព្រះបាទធរណិន្ទ្រវម៌្មទី៣ ៦. ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ៧. ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី២ ៨. ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ៩. ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ ១០.ព្រះបាទ ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ ១១. ព្រះបាទឥន្ទ្រជ័យវរ្ម័ន ១២. ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៩

## រាជវង្សលាយបញ្ចូលគ្នា 
ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ ធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ដែលជាអ្នកស្នងរាជ្យបន្តពី ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងរាជវង្សដ៏សំខាន់មួយបានកើតឡើងរវាងរាជវង្សធំៗពីរនៃអាណាចក្រខ្មែរ គឺខ្សែរបស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦ និងរាជវង្សមុននៃព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី១ ។ ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ដែលជាកូនចៅរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦ បានពង្រឹងការទាមទាររបស់ព្រះអង្គឡើងសោយរាជ្យ និងបង្រួបបង្រួមខ្សែលោហិតរបស់ព្រះរាជា ដោយរៀបអភិសេកជាមួយព្រះមហាក្សត្រី **ស្រីជ័យរាជចុឌាមុនី** ជាបុត្រីរបស់ ព្រះបាទហរសវរ្ម័នទី ៣ ដែលជាព្រះអង្គទ្រង់ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី ១  តាមរយៈរាជវង្សនេះ ពួកគេបានប្រសូត្រដល់ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី ៧ ។ ពេលឡើងសោយរាជ្យនៅឆ្នាំ ១១៨១ អំណាចទន់របស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ជានិមិត្តរូបនៃការផ្សះផ្សា និងការបង្រួបបង្រួមនៃរាជវង្សគូប្រជែងពីរ ពង្រឹងស្ថិរភាពនយោបាយ និងធ្វើឱ្យការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះអង្គស្របច្បាប់លើអាណាចក្របង្រួបបង្រួម ដែលនាំឱ្យព្រះរាជាណាចក្រខ្មែរបុរាណឈានដល់កំពូលក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ
សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន

**សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន** គឺជាប្រទេសមួយនៅក្នុងតំបន់ការ៉ាប៊ីន ដែលមានទីតាំងនៅលើកោះហ៊ីស្ប៉ានីអូឡា ក្នុង តំបន់អង់ទីលធំ នៃ សមុទ្រការ៉ាប៊ីន ក្នុង មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើង។ 

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាមេរិកខាងជើង
សុីសុវត្ថិ

**ព្រះសុីសុវត្ថិ** ឬ **ព្រះកែវហ្វាទី៤** (អង់គ្លេស: Sisowath) or (Preah Keo Fa IV) (ប្រ.ស|គ.ស ១៨៤០-១៩២៧) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៩០៤-១៩២៧) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ នៅរាជធានីឧដុង្គ ព.សករាជ ២៤៤៨ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៩០៤ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៨២៧ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា **ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះស៊ីសុវត្ថិ ចមចក្រពង្ស** ទ្រង់ជាបុត្រ ព្រះរាមាធិបតី អង្គឌួង ហើយទ្រង់ឡើងសោយរាជដោយមានការជ្រោមជ្រែងគាំទ្រពីសំណាក់ពួកមហាអំណាចបារាំងផងដែរ ។

## ជីវិតចាប់ផ្ដើម 
**Early Life**

ព្រះស៊ីសុវត្ថិ ទ្រង់ប្រសូត្រនៅថ្ងៃទី០៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៨៤០ នា ខេត្តបាត់ដំបង ទ្រង់ជាបុត្រ ព្រះបាទអង្គឌួង ជាមួយនិងអ្នកម្នាងក្រចាប់ ទ្រង់ធំធាត់ និង បានរៀនសូត្រភាសាខ្មែរផងដែរ ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៥៨ អំឡុងពេលពួកចាមងើបបះបោរក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ព្រះអង្គឌួង បានភៀសព្រះកាយទៅនគរសៀមជាមួយ និង
ព្រះញាតិវង្សរបស់ព្រះអង្គ ។ ព្រះស៊ីសុវត្ថិ ដែលបានភៀសព្រះកាយទៅដល់នគរសៀម ទ្រង់បានបន្តការសិក្សារៀនសូត្រនៅទីក្រុងបាងកកផងដែរ ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៤ ព្រះសុីសុវត្ថិ បានត្រឡប់មកដល់កម្ពុជាវិញអំឡុងពេល ដែលបារាំងបានបង្ខំឱ្យសៀមថ្វាយនូវគ្រឿងសម្រាប់ឡើងសោយរាជ្យដល់ព្រះរាជាខ្មែរវិញ ការមកដល់កម្ពុជាវិញ ព្រះស៊ីសុវត្ថិ បានចាប់ផ្ដើមរៀនបន្ថែមភាសាបារាំងផងដែរ ហើយព្រះអង្គបានបន្តទៅសិក្សានាទីក្រុងសៃហ្គន រាជាណាចក្រអណ្ណាម ដោយសារទីនោះមានសាលាវិទ្យាល័យធំៗ ដែលសាងសង់ឡើងដោយពួកបារាំង ហើយអណ្ណាមពេលនោះស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រារបស់បារាំងផងដែរ ។ ក្រោយបញ្ចប់ការសិក្សារៀនសូត្រនៅទីក្រុងសៃហ្គន ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៧ ព្រះស៊ីសុវត្ថិ បានត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ហើយទ្រង់បានបើករកសុីជំនួញផ្ទាល់ខ្លួនផ្នែកកសិកម្មលើការប្រមូលផលកប្បាស ដែលផលិតជាគ្រឿងសំឡី លក់ទៅឱ្យពួកបារាំង ដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់គ្រឿងសង្ហារឹម (គ្រែពូក - កៅអីពូក) ព្រះស៊ីសុវត្ថិ ទ្រង់ជាព្រះអង្គម្ចាស់ ដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិស្ដុកស្ដម្ភជាងគេក្នុងពេលនោះ ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៤ ពួកបារាំង បានបង្ខំឱ្យព្រះបាទនរោត្តម ឡាយព្រះហស្តលេខា (សុីញេរ) ដាក់ប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតក្រោមអាណានិគមបារាំង ដែលមានន័យថាបារាំងលែងជាអាណាព្យាបាលដូចមុនហើយ ដោយបារាំងបានក្លាយជាម្ចាស់ត្រួតត្រាលើ
កម្ពុជាវិញ ពេលនោះហើយដែល ព្រះស៊ីសុវត្ថិ បានសម្រេចព្រះទ័យចូលរួមបម្រើវិស័យយោធា ។ ការដាក់ប្រទេសកម្ពុជាក្រោមការត្រួតត្រារបស់បារាំង បានបណ្តាលឱ្យមានចលនាបះបោរប្រឆាំងបារាំង និង ប្រឆាំងទាំងព្រះមហាក្សត្រផងដែរ ដែលចាប់ផ្ទុះឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៥ ដល់ឆ្នាំ ១៨៨៦ ចលនាបះបោរទាំងនោះមានបំណងកំចាត់បារាំង និង កំចាត់ទាំងព្រះនរោត្តម ក្នុងចំណោមចលនាក្រុមបះបោរធំទាំងបួន មានក្រុមចលនាមួយដែលមានបក្សពួកច្រើនជាងគេ ដឹកនាំ ដោយលោក ឧកញ៉ា ក្រឡាហោមគង់ ។ ព្រះស៊ីសុវត្ថិ បានចូលខ្លួនមកបង្ក្រាបចលនាបះបោរទាំងអស់នេះ នៅទីបំផុត ទ្រង់បានបង្ក្រាបយកឈ្នះចលនាទាំងអស់នេះ ក្នុងរយៈពេល១៨ខែ ក្រោយទទួលបានជោគជ័យ ព្រះបាទនរោត្តម បានតែងតាំងព្រះស៊ីសុវត្ថិ ជាសម្ដេចព្រះកែវហ្វា (Preah Keo Fa) ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៧ ដែលមានសិទ្ធិឈរឈ្មោះ ជ្រើសតាងសម្រាប់រាជបល្ល័ង្ក ដោយបារាំងដកហូតអំណាច ព្រះនរោត្តម ដូចនេះទ្រង់មិនមានសិទ្ធតែងតាំងតំណែង ឧភយោរាជ សម្រាប់ការស្នងរាជបល្ល័ង្កនោះទេ ដែលការឡើងសោយរាជ្យត្រូវជ្រើសតាំងដោយក្រុមប្រឹក្សារាជសម្បត្តិ ។ ដូចនេះក្រោយការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះបាទនរោត្តម ក្រុមប្រឹក្សារាជាសម្បត្តិបានជ្រើសរើសយក សម្ដេចព្រះកែហ្វាស៊ីសុវត្ថិ ជាព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ដែលត្រូវបានរាជាភិសេកឱ្យឡើងគ្រងរាជជាផ្លូវការណ៍នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩០៤ នៃគ.សករាជ ។ 

## កម្ពុជាឈ្លានពានសៀម គ.សករាជ ១៩០៤ 
**Cambodia invades Siam, 1904 AD**

## ឯកសារយោង
អាប់ អាល់-មុត្តាលីប

**ស្ហៃបា អ៊ីបន ហាស៊ីម**  (ប្រហែល៤៨១–៥៧៨ ) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **ʿ  អាប់ អាល់-មុត្តាលីប**  គឺជាប្រធានទីបួននៃសហព័ន្ធកុលសម្ព័ន្ធ  គូរ៉ាយស៍  និងជាជីតារបស់ព្យាការីអ៊ីស្លាម មហាំមាត់ ។
ហាស៊ីម អ៊ីបន អាប់ ម៉ាណាហ្វ

**ហាស៊ីម អ៊ីបន អាប់ ម៉ាណាហ្វ**  ( ប្រហែល. ៤៦៤–៤៩៧ ) កើត **ʿ  អាមរ**  (  ) គឺជាជីតារបស់ ព្យាការីអ៊ីស្លាម មហាំមាត់ និងជាបុព្វបុរសនៃត្រកូល  បានូ ហាស៊ីម  ដែលកំពុងកាន់អំណាចនៃកុលសម្ព័ន្ធ  គូរ៉ាយស៍  នៅ មេកា ។ នៅចំណុចខ្លះក្នុងជីវិតរបស់គាត់ មុនពេលឪពុករបស់គាត់ស្លាប់ ʿ អមរ បានជ្រើសរើសសម្រាប់ខ្លួនគាត់ឈ្មោះ *ហាស៊ីម* ដូចដែលវាជាឈ្មោះដែលព្រះបានប្រើសម្រាប់អ័ប្រាហាំ (ʿ អមរ គឺជា  ហានីហ្វ  អ្នកដើរតាម "សាសនារបស់ អ័ប្រាហាំ ") ។ និទានកថាពីអ្នកសរសេរសាសនាឥស្លាម ដើម្បីពន្យល់ពីការប្តូរឈ្មោះនេះគឺមានភាពខុសប្លែកគ្នា៖ ការរៀបរាប់មួយបង្ហាញថា អមរ ត្រូវបានគេហៅថា ហាស៊ីម ដោយសារតែ ហាស៊ីម បកប្រែថាជា *pulverizer* នៅក្នុងភាសាអារ៉ាប់។ ក្នុង​នាម​ជា​បុរស​ចិត្ត​ទូលាយ គាត់​បាន​ផ្តួច​ផ្តើម​អនុវត្ត​ការ​ផ្តល់ ​នំបុ័ង ​ប្រឡាក់​ក្នុង ​ទំពាំងបាយជូរ ដែល​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បាន​កែ​សម្រួល​សម្រាប់ ​អ្នក​ធ្វើ​ធម្មយាត្រា ​ទៅ​កាន់ Ka'aba នៅ មេកា ។ និទានកថាមួយទៀតបានអះអាងថាឈ្មោះនេះបានមកពីឫសអារ៉ាប់  *ហាស៊ីម*  *ដើម្បីជួយសង្រ្គោះអ្នកអត់ឃ្លាន* ដោយសារតែគាត់បានរៀបចំសម្រាប់ការផ្តល់អាហារដល់ប្រជាជននៅ មេកា ក្នុងអំឡុងពេលមានទុរ្ភិក្សតាមរដូវ ហើយដូច្នេះគាត់បានត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "បុរសដែលផ្តល់អាហារដល់អ្នកអត់ឃ្លាន" ។
នគរណានចូវ

**ណានចូវ** ក៏សរសេរថា **ណានចាវ**, ចាវខាងត្បូង  ',  ភាសា យិ : ꂷꏂꌅ, *Mashynzy* ) គឺជារាជាណាចក្ររាជវង្សដែលរីកដុះដាលនៅក្នុងអ្វីដែលឥឡូវនេះស្ថិតនៅ ភាគនិរតីនៃប្រទេសចិន និង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ភាគខាងជើងក្នុងកំឡុងសតវត្សទី ៨ និងទី ៩ ក្នុងអំឡុងពាក់កណ្តាល/ចុង រាជវង្សថាង ។ វាត្រូវបានផ្តោតលើ ខេត្តយូណាន នាពេលបច្ចុប្បន្ននៅក្នុង ប្រទេសចិន ជាមួយនឹងរដ្ឋធានីរបស់ខ្លួននៅក្នុង ទីក្រុង ដាលី សម័យទំនើប។ ព្រះរាជាណាចក្រនេះមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា **ដាមេង** (大蒙) ពីឆ្នាំ ៧៣៨ ដល់ ៨៥៩ នៃគ.ស. **ដាលី** (大禮) ពី ៨៥៩ ដល់ ៨៧៧ និង **ដាហ្វេងមេង** (大封民) ពី ៨៧៧ ដល់ ៩០២ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Lao-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ព្រះរាជាណាចក្រដាលី

**រាជាណាចក្រដាលី** ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **រដ្ឋដាលី**  គឺជារដ្ឋរាជវង្ស បៃ ដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្ត យ៉ូណាន សម័យទំនើប ប្រទេសចិន ពីឆ្នាំ ៩៣៧ ដល់ ១២៥៣ ។ នៅឆ្នាំ ១២៥៣ វាត្រូវបាន សញ្ជ័យដោយពួកម៉ុងហ្គោល ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កូនចៅនៃអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួនបានបន្តគ្រប់គ្រងតំបន់នេះក្នុងនាមជាមេ *ថី* ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ រាជវង្ស យ័ន រហូតដល់ ការសញ្ជ័យ មីង នៃ យ៉ូណាន ក្នុងឆ្នាំ ១៣៨២។  អតីតរាជធានីនៃព្រះរាជាណាចក្រ ដាលី នៅតែត្រូវបានគេស្គាល់ថា Dali នៅក្នុងខេត្ត Yunnan សម័យទំនើបនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ភូមិសំរោង(ឃុំលាងដៃ)

ភូមិសំរោងជាភូមិមួយស្ថិតនៅក្នុងឃុំលាងដៃ ស្រុកអង្គរធំ ខេត្តសៀមរាប ដែលមានព្រំប្រទល់ខាងជើងជាប់នឹងភូមិបំពេញរាជ្យ ខាងត្បូងជាប់នឹងភូមិលាងដៃ ខាងកើតជាប់នឹងភូមិតាកុះ ហើយនឹងខាងលិចជាប់នឹងភូមិតាប្រុក។
សាសនាសូរ៉ូអាស្ទើ

**សាសនាសូរ៉ូអាស្ទើ**,  ហៅផងដែរថា **Mazdayasna**  ឬ **Behdin**,  គឺជា សាសនារបស់អ៊ីរ៉ង់ ដែលផ្តោតលើ អាវេស្តា និងការបង្រៀនរបស់ Zarathushtra Spitama ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅដោយការបកប្រែជាភាសាក្រិច Zoroaster ( Greek   Zōroastris ) ។ ក្នុងចំណោមជំនឿដែលបានរៀបចំដ៏ចំណាស់ជាងគេបំផុតរបស់ពិភពលោក អ្នកកាន់សាសនារបស់ខ្លួនបានលើកតម្កើងព្រះ ដែលមិនបានបង្កើត សប្បុរសធម៌ និង ប្រាជ្ញាគ្រប់បែបយ៉ាង ដែលគេស្គាល់ថាជា Ahura Mazda ( 𐬀𐬵𐬎𐬭𐬀⸱𐬨𐬀𐬰𐬛𐬁 ) ដែលត្រូវបានគេសរសើរថាជាកំពូលនៃសកលលោក។ 𐬀𐬢𐬭𐬀⸱𐬨𐬀𐬌𐬥𐬌𐬌𐬎 នឹង Ahura Mazda គឺ Angra Mainyu ( ) ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា ​វិញ្ញាណ​បំផ្លិចបំផ្លាញ និង​ជា​សត្រូវ​នៃ​គ្រប់​របស់​ដែល​ល្អ។ ដូចនេះ សាសនានេះ រួមបញ្ចូលគ្នានូវ cosmology ពីរ នៃ ល្អ និងអាក្រក់ ជាមួយនឹងទស្សនវិស័យ eschatological ព្យាករណ៍ពី ជ័យជំនះចុងក្រោយរបស់ Ahura Mazda លើអំពើអាក្រក់ ។  មតិខុសគ្នាក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញថា តើសាសនានេះ គឺជា monotheistic,  polytheistic,  henotheistic,  ឬការរួមបញ្ចូលគ្នានៃទាំងបី។  លទ្ធិនេះ រាងជា វប្បធម៌ និង ប្រវត្តិសាស្ត្រ របស់អ៊ីរ៉ង់ ខណៈពេលដែលអ្នកប្រាជ្ញខុសគ្នាថាតើវាមានឥទ្ធិពលយ៉ាងសំខាន់ទៅលើ ទស្សនវិជ្ជាលោកខាងលិចបុរាណ និង សាសនាអ័ប្រាហាំ,   ឬត្រូវបានផ្សះផ្សាជាបណ្តើរៗជាមួយនឹងសាសនា និងប្រពៃណីផ្សេងទៀត ដូចជា សាសនាគ្រឹស្ត និង សាសនាឥស្លាម ។ 

ផ្តើមចេញពីកំណែទម្រង់នៃ សាសនាអ៊ីរ៉ង់បុរាណ លទ្ធិ សូរ៉ូអាស្ទើ បានចាប់ផ្តើមក្នុងកំឡុង សម័យ Avestan (ប្រហែលជានៅដើមសហវត្សទី ២មុនគ.ស) ប៉ុន្តែត្រូវបានកត់ត្រាជាលើកដំបូងនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ៦ មុនគ។ សម្រាប់សហស្សវត្សរ៍បន្ទាប់ វាគឺជាសាសនាផ្លូវការនៃនយោបាយអ៊ីរ៉ង់បន្តបន្ទាប់គ្នា ដោយចាប់ផ្តើមពី ចក្រភព Achaemenid ដែលបានធ្វើជាផ្លូវការ និងរៀបចំនូវគោលការ និងពិធីសាសនារបស់ខ្លួនជាច្រើន ហើយបញ្ចប់ដោយ ចក្រភព Sasanian ដែលធ្វើអោយជំនឿឡើងវិញ និងស្តង់ដារការបង្រៀនរបស់វា។  នៅសតវត្សទី ៧ នៃគ.ស. ការងើបឡើងនៃសាសនាឥស្លាម និង ការសញ្ជ័យមូស្លីមជាបន្តបន្ទាប់នៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ បានសម្គាល់ការចាប់ផ្តើមនៃការធ្លាក់ចុះនៃលទ្ធិ នេះ ។ ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើ សូរ៉ូអាស្ទើ ដោយ ពួកមូស្លីមដំបូង នៅក្នុង Rashidun Caliphate ដែលមានដើមកំណើតបានជំរុញឱ្យសហគមន៍ជាច្រើនធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់ ឧបទ្វីបឥណ្ឌា ជាកន្លែងដែលពួកគេត្រូវបានផ្តល់សិទ្ធិជ្រកកោន និងក្លាយជាបុព្វបុរសនៃ ពស៌ិស សព្វថ្ងៃនេះ។ នៅពេលរាប់រាប់លាននាក់ ចំនួនប្រជាជន សូរ៉ូអាស្ទើ សរុបរបស់ពិភពលោកត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាមាន ចន្លោះពី ១១០,០០០ ទៅ ១២០,០០០ នាក់ ដោយពួកគេភាគច្រើនរស់នៅក្នុង ប្រទេសឥណ្ឌា (៥០០០០–៦០០០០) ក្នុង ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ (១៥០០០–២៥០០០) ឬនៅ អាមេរិកខាងជើង (២២០០០)។ សាសនានេះត្រូវបានគេគិតថាកំពុងធ្លាក់ចុះដោយសារតែការរឹតបន្តឹងលើការប្រែចិត្តជឿ ការបញ្ចប់ ដ៏តឹងរ៉ឹង និងអត្រាកំណើតទាប។
ការប្រកួតប្រជែងបាល់ទាត់រវាងថៃនិងវៀតណាម

ការប្រកួតប្រជែង​បាល់​ទាត់​រវាង​វៀតណាម និង ​ថៃ ត្រូវ​បាន​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា ​មួយការ​ប្រកួត​កីឡាដ៏​សំខាន់​​នៅ ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍។ រាប់បញ្ចូលទាំងកំណត់ត្រារបស់ វៀតណាមខាងត្បូង ភាគីទាំងពីរបានប្រឈមមុខដាក់គ្នាក្នុង ៥៨ ប្រកួតចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៥៦ ដោយវៀតណាមឈ្នះ ២៥ ថៃ ២២ និង ១១ លទ្ធផលស្មើ។ ក្នុងនាមជា គូប្រជែងដ៏ពេញនិយមបំផុត មួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ការប្រកួតរវាងថៃ និងវៀតណាមតែងតែទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងអ្នកគាំទ្រក្នុងទាំងពីរប្រទេស។
## បញ្ជីការប្រកួត 
### ថៃ vs វៀតណាមខាងត្បូង 
### ថៃ vs វៀតណាម 
## ស្ថិតិ 
### សមិទ្ធផល 
### អ្នកស៊ុតបញ្ចូលទីច្រើនជាងគេ 
## មើលបន្ថែម 
* សហព័ន្ធបាល់ទាត់វៀតណាម
* សមាគមបាល់ទាត់ថៃ
* ការប្រកួតប្រជែងបាល់ទាត់រវាងជប៉ុននិងកូរ៉េខាងត្បូង

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គូប្រជែងបាល់ទាត់
ធោតី

[ស្តាំ|រូបភាពតូច|អ្នករាំ Dogra ពាក់ ធោតី នៅ [ល្ខោន|រោងមហោស្រព ក្នុង Jammu ។]]
**ធោតី** គឺជាក្រណាត់ កជើង ប្រវែង  រុំជុំវិញចង្កេះ និងជើង ស្រដៀងទៅនឹងរូបរាង ខោ ។    ធោតី គឺជា សម្លៀកបំពាក់ របស់ ជនជាតិភាគតិច សម្រាប់បុរសនៅក្នុង ឧបទ្វីបឥណ្ឌា ។   ធោតី ត្រូវ​បាន​ច្នៃ​ចេញ​ពី​ក្រណាត់​រាង​ចតុកោណ​នៃ​ក្រណាត់​ដែល​មិន​បាន​ដេរ ដែល​ជា​ធម្មតា​មាន​ចម្ងាយ​ប្រហែល ៣.៤ម៉ែត្រ ប្រវែង។  
រូបភាពតូច|រូបគំនូរ នៃអ្នកជ្រើសរើស ធោតិ-clad នៅក្នុង កងទ័ពឥណ្ឌាអង់គ្លេស ។
ធោតិជា​សមភាគី​បុរស​នៃ ​សារី ដែល​ស្ត្រី​ស្លៀក​ទៅ​ក្នុង​ពិធី ​សាសនា និង ​ខាង​លោកិយ ( មុខងារ )។    pitambar គឺជា ធោតិ សូត្រពណ៌លឿង ពាក់ក្នុងឱកាសល្អ ។   ធោតិ មិនត្រូវច្រឡំជាមួយ "panchakachams "  ឬ "dhoti pants" ដែលជានិន្នាការថ្មី សម្រាប់ការស្លៀកពាក់ ដែលពេញនិយមក្នុងចំណោមស្ត្រី និងកុមារធម្មតា។    ថ្វីត្បិតតែពាក្យ *មុន្ទុ* ឬ *វេស្តិ* ត្រូវបានប្រើជំនួសគ្នាជាមួយ "ធោតិ",  ពួកវាខុសពី ធោតិ ដែលត្រូវបាន "រង្វិលជុំ" ឬរុំជុំវិញជើងក្នុងទម្រង់ជាខោ ឬខោ។  ធោតិ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **panchakacham** នៅក្នុង ប្រទេសឥណ្ឌាខាងត្បូង ដែលសូម្បីតែអាចពាក់នៅពេលកំពុងរាំដូចជា ការដើរតាមព្រះច័ន្ទ ។ 

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
ធោតិដែលមិនបានដេរក៏ត្រូវបានគេសំដៅផងដែរថាជា "ធៅត្រា" ( IPA : /dʱɑwtrɐ/) ជាភាសាសំស្ក្រឹតដែលមានន័យថាខ្សែពួរឬខ្សែ។ វាបានវិវត្តន៍ពីបុរាណ *អន្ត្រិយ៍* ដែលត្រូវបានឆ្លងកាត់នៅចន្លោះជើង ចងនៅខាងក្រោយ និងគ្របជើងដោយរលុង បន្ទាប់មកហូរចូលទៅក្នុង pleats វែងនៅខាងមុខជើង របៀបដូចគ្នាដែលវាត្រូវបានពាក់នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ជា ធោតិ ផ្លូវការ។  ខណៈពេលដែល ធោតិ ធម្មតា និងខ្លីរុំជុំវិញជើងទាំងពីរយ៉ាងរឹងមាំ នៅក្នុងរចនាប័ទ្មនេះ ផ្នែកខាងក្រោយនៃ ធោតិ ត្រូវបានទាញទៅខាងមុខ ហើយចងនៅចង្កេះ មុនពេលចងចុងរលុងទាំងពីរនៅខាងក្រោយ បង្កើតជាខោដែលសមដូចខោដែលរុំជុំវិញជើងទាំងពីរ។ រចនាប័ទ្មនេះត្រូវបានពាក់ជាទូទៅដោយកសិករ និងសិល្បករក្បាច់គុន។   សម្លៀកបំពាក់ដេរប៉ាក់បានក្លាយជាការពេញនិយមនៅក្នុងឧបទ្វីបឥណ្ឌា ជាមួយនឹងការមកដល់នៃ ជនជាតិពែរ្ស ក្រិក និង " មនុស្សព្រៃផ្សៃ " ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ធោតិ បានឈ្នះនៅក្នុង *sakaccha* ក៏ដូចជាទម្រង់ *vikaccha* ។ 

## ឈ្មោះ 
រូបភាពតូច|301x301ភីកសែល|ភាពធូរស្រាលដែលពណ៌នាបុរសនៅអនតរីយ៍ និង ឧត្តរីយ៍ សតវត្សទី ១ នៃគ.ស
[រូបភាពតូច|267x267ភីកសែល|អ្នករាំ Manipuri ស្លៀកពាក់ជា [ព្រះក្រឹស្ណ|Krishna ក្នុងខោពណ៌លឿង]]
ស្តាំ|រូបភាពតូច|អ្នករាំរបាំប្រជាប្រិយ ខាស៊ី ស្លៀកពាក់ "Jaiñboh" ធោតី និងសំលៀកបំពាក់ជនជាតិដទៃទៀត
សម្លៀក​បំពាក់​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​តាម​ឈ្មោះ​ផ្សេងៗ​គ្នា​តាម​ភាសា​ដូច​ជា៖

## សូមមើលផងដែរ 
សំពត់ចងក្បិន

## ឯកសារយោង
ស្រុកស្ទឹងព្រះ

**ស្ទឹងព្រះ** ( ថៃ :   สทิงพระ  , សាទឹងប្រា) ជា *ស្រុក* មួយនៅភាគខាងជើងនៃ ខេត្តសុងក្លា ភាគខាងត្បូង ប្រទេសថៃ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ទីក្រុងកំពង់ផែ បុរាណ *ស្ទឹងព្រះ* គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៃព្រះរាជាណាចក្រ តម្ព្រលិង្គ ។ ការជីកកកាយ និងការស៊ើបអង្កេតបុរាណវត្ថុដែលបានធ្វើឡើងនៅចុងបញ្ចប់នៃសតវត្សទី ២០ ផ្តល់សក្ខីកម្មចំពោះអត្ថិភាពនៃ បន្ទាយ ដែលមានកំពែងការពារដោយ គូទឹក និងជញ្ជាំងជុំវិញរាងបួនជ្រុងធ្វើពីឥដ្ឋ។ ប្រព័ន្ធប្រឡាយស្មុគ្រស្មាញដែលតភ្ជាប់សមុទ្រទៅនឹងបឹង សុងក្លា ដែលអនុញ្ញាតឱ្យនាវាចរាចរ។ កំណាយ​បាន​នាំ​មក​នូវ​វត្ថុ​បុរាណ​ភ្លឺ​ថ្លា​នៃ​តម្លៃ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង​សិល្បៈ។  ស្រុកសម័យនេះមានឈ្មោះដើមថា *ឆាទឹងប្រា* ។ វាត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជា *សាទឹងប្រា* ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦១។ 

## រដ្ឋបាល 
ស្រុក​នេះ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ចេញ​ជា ១១ ស្រុក ( *ឃុំ* ) ដែល​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា ៧៩ ភូមិ ( *មុបាន* )។ សាទឹងប្រា គឺជាទីប្រជុំជន ( *ទេសបាលតំបន់* ) ដែលគ្របដណ្តប់ផ្នែកខ្លះនៃ *តំបន់* ឆា ទឹង ប្រា ។

## ឯកសារយោង
តាក់សូណូមី (ជីវវិទ្យា)

ក្នុងវិស័យជីវវិទ្យា “Taxonomy” **(តាក់សូណូមី)** គឺជាវិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីការដាក់ឈ្មោះ ការកំណត់លក្ខណៈ និងការចាត់ថ្នាក់ក្រុមសត្វ និងរុក្ខជាតិ ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា។ សត្វ និងរុក្ខជាតិត្រូវបានបែងចែកជាក្រុមៗ ដែលហៅថា “Taxa” **(តាក់សា)** (ក្រុមចំណាត់ថ្នាក់) ហើយក្រុមនីមួយៗមានកម្រិតថ្នាក់របស់វាផ្ទាល់។ ក្រុមតូចៗអាចបញ្ចូលគ្នាបាន ដើម្បីក្លាយជាក្រុមធំជាង ដែលបង្កើតជាជាន់ថ្នាក់ចំណាត់ថ្នាក់ពីតូចទៅធំ។

នៅក្នុងការប្រើប្រាស់សព្វថ្ងៃ កម្រិតសំខាន់ៗរួមមាន៖ Domain (ដូម៉ែន), Kingdom (អាណាចក្រ), Phylum (ឬ Division ក្នុងរុក្ខវិទ្យា), Class (ថ្នាក់), Order (លំដាប់), Family (វង្ស), Genus (ពូជ), និង Species (ប្រភេទ)។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររុក្ខជាតិជនជាតិស៊ុយអែតឈ្មោះ Carl Linnaeus ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាស្ថាបនិកនៃប្រព័ន្ធចាត់ថ្នាក់សត្វ និងរុក្ខជាតិបែបទំនើបនេះ ព្រោះគាត់បានបង្កើតប្រព័ន្ធចំណាត់ថ្នាក់ជាថ្នាក់ៗ ដែលគេហៅថា “Linnaean taxonomy” (ចំណាត់ថ្នាក់លីនណាអាន) ។
ទំនាក់ទំនងអាល្លឺម៉ង់-ជប៉ុន

## ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
### សម័យជប៉ុនបិទប្រទេស 
ចាប់ពីឆ្នាំ១៦០០ដល់១៨០០ ជប៉ុនជាប្រទេសដែលប្រកាន់ភ្ជាប់នូវនយោបាយបិទប្រទេស ពេលនោះមានតែប្រទេសហូឡង់តែប៉ុណ្ណោះដែលជប៉ុនបានទទួលឲ្យដោះដូរទំនិញហើយដោះដូរទំនិញនៅតែលើកោះដេជីម៉ាតែប៉ុណ្ណោះ ពេលនោះមានជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ខ្លះបានធ្វើការនៅក្រុមហ៊ុនហូឡង់ឥណ្ឌាខាងកើត ហេតុហើយទើបមានជនជាតិខ្លះបានទៅដល់ជប៉ុន និងមានបុគ្គលពីនាក់ដែលមានឈ្មោះល្បីល្បាញនោះគឺ លោក អេងហ្គែលប៊ើត ខេមហ្វើរ នៅឆ្នាំ១៦៩០ជាង និងលោក  ភីលីព ហ្វ្រង់ស័រ វ៉ុន ស៊ីប៊ល នៅឆ្នាំ១៨២០ជាង ដោយពួកគេបានមកជាមួយពួកហូឡង់ លោកសុីប៊លក៏បានសរសេរសៀវភៅដ៏ល្បីឈ្មោះ នីប៉ុន(Nippon)ដែលជាសៀវភៅសម្រាប់សិក្សាអំពីប្រទេសជប៉ុនជាង១០០ឆ្នាំមកហើយ សព្វថ្ងៃប្រទេសជប៉ុនបានបង្កើតរង្វាន់ហៅថា មេដៃសុីប៊លសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវជប៉ុន ក៏ព្យាយាមមកជប៉ុនលើកទី២ របស់លោកសុីប៊លបានបរាជ័យដោយសារលោកព្យាយាមចូលក្នុងនយោបាយហូឡង់និងចង់ធ្វើជាអ្នកការទូតនៅជប៉ុន

### សម័យជប៉ុនបើកប្រទេស 
ក្រោយពីអាមេរិចបានគំរាមជប៉ុនឲ្យបើកប្រទេសនៅឆ្នាំ១៩៥៤ អ្នកជួញដូរអាល្លឺម៉ង់បានមកប្រទេសជប៉ុន ក្នុងការធ្វើសន្ធិសញ្ញាជាមួយជប៉ុនហើយបច្ចុប្បន្ននេះសន្ធិសញ្ញានេះជាការចាប់ផ្ដើមនៃទំនាក់ទំនាងរបស់ទាំងពីរ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៨៦៣ បេសកជនជប៉ុនបានធ្វើដំណើរទៅព្រុស្សី
ដូន វ៉ាន់ហូ

**ដូន វ៉ាន់ហូ** (វៀតណាម៖ *Đoàn Văn Hậu*; កើតថ្ងៃទី 19 ខែមេសា ឆ្នាំ 1999) គឺជា កីឡាករបាល់ទាត់ អាជីពរបស់វៀតណាម ដែលលេងជា ខ្សែការពារឆ្វេង ឬ ខ្សែការពារកណ្តាល សម្រាប់ក្លឹប វ.លីក ១ កុងអានហាណូយ និង ក្រុមជម្រើសជាតិវៀតណាម។

## កិត្តិយស 
### ក្លឹប 
#### ហាណូយ 
* វ.លីក ១ : 2018; ២០២២
* ការប្រកួតបាល់ទាត់ជាតិវៀតណាម ៖ ២០២០, ២០២២
* Vietnam Super Cup ៖ 2019, 2021

#### Công An Hà Nội 
* វ.លីក ១ : 2023
* ការប្រកួតបាល់ទាត់ជាតិវៀតណាម ៖ ២០២៤-២៥

### អន្តរជាតិ 
**U19 វៀតណាម**

* ចំណាត់ថ្នាក់​លេខ​៣ AFF U-19 Youth Championship : 2016
* ចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣ AFC U-19 Championship : 2016

**U23 វៀតណាម** / **អូឡាំពិក**

* ជើងឯករង AFC U-23 Championship : 2018
* ចំណាត់​ថ្នាក់​ទី​៤ អាស៊ីហ្គេម 2018
* ហ្គេមអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ៖ 2019 
* VFF Cup ៖ 2018

#### ប្រទេសវៀតណាម 
* ពានរង្វាន់ AFF Championship 2018 ; ជើងឯករង៖ ២០២២
* ជើងឯករង King's Cup ៖ 2019
* VFF Cup ៖ ឆ្នាំ ២០២២

### បុគ្គល 
* AFF Youth Player of the Year : 2017
* កីឡាករវៀតណាមឆ្នើមប្រចាំឆ្នាំ ៖ ២០១៧, ២០១៨, ២០១៩
* AFF Championship Best XI: 2018
* AFF Championship All-Star XI: 2022
* ក្រុម វ.លីក ១ ប្រចាំរដូវកាល៖ 2023

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់