សុត្តន្តបិដក

ព្រះត្រ័យបិដក > សុត្តន្តបិដក

**សុត្តន្តបិដក** ឬ ​ព្រះសូត្រ គឺ​ជា​ឈ្មោះ​គម្ពីរ​ក្នុងព្រះពុទ្ធ​សាសនា​មួយ​ផ្នែក​ ក្នុង​ចំណោម​គម្ពីរ​ព្រះត្រ័យបិដកទាំង​ ៣ ផ្នែក ។ គេ​ចែក​គម្ពីរ​ក្នុង​ព្រះសូត្រជា ​​​៥ ​ផ្នែក​ គឺ ទីឃនិកាយ, មជ្ឈិមនិកាយ, សំយុត្តនិកាយ, អង្គុត្តរនិកាយ​ និង ខុទ្ទកនិកាយ ។

## គម្ពីរទីឃនិកាយ
**ទីឃនិកាយ** (Digha Nikaya) **(សៀវភៅ​ភាគ១៤ ដល់​ភាគ១៩)** គឺ​ជា​និកាយ​ដែល​មាន​សូត្រ​​ទាំង​អស់​ចំនួន ៣៤ សូត្រ ដែល​មាន​**ព្រហ្មជាលសូត្រ**​ជា​ដើម និង**ទសុត្តរសូត្រ** ជាសូត្រចុងក្រោយ និង​ត្រូវ​បាន​​ចាត់​ចំណែក​​ជា ​៣ ​វគ្គ ។ និកាយ​នេះ​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ទីឃនិកាយ ព្រោះ​ជា​ទី​ប្រជុំ និង​ជា​ទី​នៅ​របស់​សូត្រ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​មាន​ខ្នាត​វែង ។

## គម្ពីរ​មជ្ឈិមនិកាយ
**មជ្ឈិមនិកាយ** (Majjhima Nikaya) **(សៀវភៅ​ភាគ២០ ដល់​ភាគ២៨)** ជា​និកាយ​ដែល​មាន​សូត្រ​១៥២ ​សូត្រ មាន​មូល​បរិយាយ​សូត្រ​ជា​ដើម ។ ជា​និកាយ​ដែល​មាន​ខ្នាត​កណ្តាល ចាត់​ជា​១៥​វគ្គ។

## គម្ពីរ​សំយុត្តនិកាយ
**សំយុត្តនិកាយ** (Samyutta Nikaya) **(សៀវភៅ​ភាគ២៩ ដល់​ភាគ៣៩)** គឺ​ជា​និកាយ​ដែល​មាន​សូត្រ ៧៧៦២ សូត្រ មាន​​ឱឃតរណសូត្រ​ជាដើម ដែល​ត្រាស់​ទុក​ដោយ​អំណាច​នៃ​ទេវតា​សំយុត្ត​ជាដើម។

## គម្ពីរ​អង្គុត្តរនិកាយ
**អង្គុត្តរនិកាយ** (Anguttara Nikaya) **(សៀវភៅ​ភាគ៤០ ដល់​ភាគ៥១)**​ គឺ​ជា​និកាយ​ដែល​មាន​សូត្រ ៩៥៥៧ សូត្រ មាន​ចិត្ត​បរិយាទាន​សូត្រ​ជា​ដើម ដែល​ត្រាស់​ទុក​ដោយ​អំណាច​នៃ​ការ​បន្ថែម​ឡើង ចែក​ជា​ពួក​ៗ។

## គម្ពីរ​ខុទ្ទកនិកាយ
**ខុទ្ទកនិកាយ** (Khuddaka Nikaya) **(សៀវភៅ​ភាគ៥២ ដល់​ភាគ៧៧)** គឺ​ជា​ចង្កោម​ព្រះសូត្រ​ខ្លី​ៗ និង ជា​សៀវភៅ​​ចុង​ក្រោយ​​បំផុត​ក្នុង​ចំណោម​គម្ពីរ​ទាំង ៥ នៃ​គម្ពីរព្រះត្រៃបិដក​ ។ ព្រះត្រ័យបិដក​ភាសា​ខ្មែរ​​​ បាន​រៀង​គម្ពីរ​ទាំង​ឡាយ​នៅ​ក្នុង​និកាយ​នេះ​​ចាប់​តាំង​ពី​ សៀវភៅ​ភាគ៥២ រហូត​ដល់ភាគ៧៧ ដែល​​បរិយាយ​អំពី​ប្រធានបទ​ផ្សេង​​ ដែល​លើក​ឡើង​ដោយ​ព្រះ​ពុទ្ធ និង សាវ័ក​សំខាន់​ៗ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ។ សៀវភៅ "*ប្រវត្តិ​​ពុទ្ធសាសនា​ នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា *" (A History of Indian Buddhism), សាស្ត្រាចារ្យ ហ៊ីរ៉ាកាវ៉ា អាគីរ៉ា (Hirakawa Akira, 1915-2002) បាន​លើក​ឡើង​ថា គម្ពីរ​ខុទ្ធកនិកាយ​ បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​នូវ​ការ​គោរព​ដំណាក់​កាល​នៃ​ការ​ចងក្រង​គម្ពីរ​ព្រះត្រៃបិដក ក្នុង​នោះ​បណ្តា​ឯកសារ​ថ្មី​ៗ​មិន​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​ដាក់​បញ្ចូល​ក្នុង​គម្ពីរ​ដើម​ទាំង ៤ នៃ​សុត្តន្តបិដក​ទេ ​​គឺ​គេ​យក​មក​ចង​ទុក​ក្នុង​គម្ពីរ​​ខុទ្ទកនិកាយ ។ គម្ពីរ​ដើម​ទាំង​ ៤ នៅ​ក្នុង​សុត្តន្តបិដក គឺ ទីឃនិកាយ (Digha Nikaya), មជ្ឈិមនិកាយ (Majjhima Nikaya), សំយុត្តនិកាយ (Samyutta Nikaya) និង អង្គុត្តរនិកាយ (Anguttara Nikaya) ។

## ហេតុនៃការតាំង​ព្រះសូត្រឡើង
ហេតុ​ដែល​នាំ​ឱ្យព្រះ​អង្គ​សំដែង​ព្រះ​សូត្រ​ឡើង​មាន​៤​ប្រការ​គឺ៖
* **អត្តជ្ឈាសយ** ៖ ទោះបីគ្មានអ្នកចូលមកសួរ​ព្រះអង្គក៏ដោយ ក៏​​ព្រះពុទ្ធទ្រង់តាំងសូត្រទាំងនេះឡើងតាមអធ្យាស្រ័យរបស់ព្រះអង្គដើម្បីបង្រៀនភិក្ខុ និង​បរិស័ទ​ទាំងឡាយនូវគោលធម៌សំខាន់ៗ ឧទាហរណ៍ អាកង្ខេយ្យសូត្រ វត្ថសូត្រ មហាសតិប្បដ្ឋានសូត្រ មហាសឡាយតនវិភង្គសូត្រ អរិយ​វង្សសូត្រ ជាដើម ។
* **បវជ្ឈាសយ** ៖ ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​សម្លឹង​មើល​ឧបនិស្ស័យ​ និង​អធ្យាស្រ័យ​របស់​ជន​ជនដទៃ ថា​គួរ​សម្តែង​ធម៌​បែបណាដើម្បី​អាច​ញុំាង​ជន​ទាំង​នោះ​ឱ្យ​​សម្រេច​មគ្គ​ផល​បាន។
* **បុច្ឆាវសិក** ៖ ព្រះពុទ្ធទ្រង់​តាំងព្រះសូត្រ​ទាំងឡាយ​នោះឡើង​ដើម្បី​ឆ្លើយតប​​ទៅ​នឹងសំណួរ​របស់​ពួកភិក្ខុ ​បរិស័ទ ព្រហ្មណ៍​ ឬ​ទេវតា​ទាំង​ឡាយ ដែល​បាន​ចូល​ទៅ​គាល់​សួរ​ព្រះ​អង្គ ។
* **អគ្គុប្បត្តិក** ៖ នៅពេលមានហេតុការណ៍ពិសេសណាមួយបានកើតឡើង ​​ព្រះ​ពុទ្ធ​ ទ្រង់​បានតាំងព្រះសូត្រ​​ឡើង​ដើម្បី​ពន្យល់​បំភ្លឺ​ភិក្ខុ និង​បរិស័ទ​ទាំងឡាយ​តាម​សភាព​ធម្មជាតិ​នៃ​ហេតុការណ៍​ទាំង​នោះ ។

## ឯកសារយោង 
# ព្រះ​ត្រៃ​បិដក បាលី-ខ្មែរ របស់​វិជ្ជាស្ថាន​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ  http://www.budinst.gov.kh/
# អាន​ឬស្តាប់​នៅ​គេហទំព័រ ព្រះ​ធម៌​សម្រាប់​ខ្មែរ http://www.dhamma4khmer2.org
# អដ្ឋកថា សុមង្គលវិលាសិនី (ពុទ្ធសករាជ ២៥៥៣)
# ព្រះត្រៃបិដក​ជា​ភាសា **ថៃ** http://www.84000.org/
# គេហទំព័រ​​ពុទ្ធសាសនា​ជា​ភាសា​ **អង់គ្លេស** http://www.tipitaka.net/
# គេហទំព័រ​ពុទ្ធសាសនា​ជា​ភាសា **​អង់គ្លេស** http://www.accesstoinsight.org/
# ឯកសារ ខុទ្ទកនិកាយ របស់​​វិគីភីឌា ជា​ភាសា **​អង់គ្លេស** http://en.wikipedia.org/wiki/Khuddaka_Nikaya

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះត្រៃបិដក