open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
សាកលវិទ្យាល័យហ្សាម៉ាន់

**សាកលវិទ្យាល័យ ហ្សាម៉ាន់** (Zaman University)​ គឺជាគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាឯកជន​ ដែលបានចាប់ដំណើរការនៅឆ្នាំ២០១០។ 

## មហាវិទ្យាល័យ
សាកលវិទ្យាល័យនេះ មាន​៤មហាវិទ្យាល័យ ​ដែលក្នុងនោះ​ ចែកចេញជា ៨ដេប៉ាតឺម៉ង់ រួមមាន៖
* មហាវិទ្យាល័យ​ វិស្វកម្ម 
** ដេប៉ាតឺម៉ង់ វិស្វកម្មសំណង់ស៊ីវិល
* មហាវិទ្យាល័យ ព័ត៌មាន​​ និងបច្ចេកវិទ្យាកុំព្យូទ័រ 
** ដេប៉ាតឺម៉ង់​ វិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ
** ដេប៉ាតឺម៉ង់​ រចនាប្លង់ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ
** ដេប៉ាតឺម៉ង់​ គ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធព័ត៌មានវិទ្យា
* មហាវិទ្យាល័យ សិល្បៈ​ មនុស្សសាស្ត្រ និងភាសា
** ដេប៉ាតឺម៉ង់ អក្សរសាស្ត្រអង់គ្លេស
* មហាវិទ្យាល័យ វិទ្យាសាស្ត្រសង្គម​ និងសេដ្ឋកិច្ច
** ដេប៉ាតឺម៉ង់​ ធនាគារ​ និងហិរញ្ញវត្ថុ
** ដេប៉ាតឺម៉ង់​ គ្រប់គ្រងជំនួញ
** ដេប៉ាតឺម៉ង់​ វិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ

## មើលផងដែរ
* សាលាអន្តរជាតិហ្សាម៉ាន់
* គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា
* បញ្ជីរាយនាម សាកលវិទ្យាល័យនៅកម្ពុជា

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
http://www.zamanu.edu.kh/ 
http://www.zamanu.edu.kh/  វិបសាយផ្លូវការ]

## ឯកសារយោង
សាកលវិទ្យាល័យមេគង្គកម្ពុជា

**សាកលវិទ្យាល័យមេគង្គកម្ពុជា** ( (CMU)) គឺជាសាកលវិទ្យាល័យឯកជនមួយមានទីតាំងនៅភ្នំពេញ​ ប្រទេសកម្ពុជា។សាកលវិទ្យាល័យត្រូវបាន ចុះបញ្ជីជាគ្រឹះស្ថាន អប់រំឯកជន ជាន់​ខ្ពស់ជាមួយក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា។ សាកលវិទ្យាល័យនេះត្រូវ បានបង្កើត ឡើងនៅឆ្នាំ 2003 ។ បច្ចុប្បន្នអធិការបតីគឺលោក Ich Seng   បានបញ្ចប់ការសិក្សានៃសាកលវិទ្យាល័យ  Southern Cross University និងសាកលវិទ្យាល័យ Adelaide University.

## កម្មវិធីសិក្សា​ 
* មហាវិទ្យាល័យផ្សេងៗ
# មហាវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្រ្តនិង បច្ចេកវិទ្យា
# មហាវិទ្យាល័យគ្រប់គ្រងនិង ទេសចរណ៍
# មហាវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្រ្តសង្គម
# មហាវិទ្យាល័យនីតិសាស្រ្ត
# មហាវិទ្យាល័យសេដ្ឋកិច្ច
# មហាវិទ្យាល័យសិល្បៈ,មនុស្សសាស្រ្ត,​ភាសាបរទេស
# កម្មវិធីអន្តរជាតិ
# កម្មវិធីភាពជាសហគ្រិន
# សមាគមបរិញ្ញាប័ត្រ (បរិញ្ញាប័ត្រឆ្ពោះទៅរកការងារ)

## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
* Cambodia Mekong University Website
គណៈកម្មាធិការទទួលស្គាល់គុណភាពអប់រំនៃកម្ពុជា

**គណៈកម្មាធិការទទួលស្គាល់គុណភាពអប់រំនៃកម្ពុជា** (, គ.ទ.ក. ACC) គឺជាស្ថាប័នជាតិឯករាជ្យទទួលខុសត្រូវលើការវាយតម្លៃគុណភាពអប់រំកម្រិតឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា។ គណៈកម្មាធិការនេះ ត្រូវបាបង្កើតឡើងនៅភ្នំពេញ​​ នៅខែមីនា ២០០៣ under the supervision of the Council of Ministers chaired by the Deputy Prime Minister Sok An to develop the standard of education in Cambodia.

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
* Accreditation Committee of Cambodia (ACC) website
* Cambodia e-Gov Homepage
* Ministry of Education, Youth & Sports , Cambodia
សាកលវិទ្យាល័យអន្តរជាតិ

**សាកលវិទ្យាល័យអន្តរជាតិ** (, IU) គឺ​ជា​ស្ថាប័នឧត្ដមសិក្សាឯកជន​មួយយ​ដែលមាន​ឯកទេស​ខាង​ឱសថ​សាស្ត្រ​និង​វិទ្យាសាស្ត្រសុខាភិបាល។បង្កើត​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ២០០២​ សាកលវិទ្យាល័យ​អន្តរជាតិ​ត្រូវ​បាន​ទទួលស្គាល់​ដោយ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​នៃកម្ពុជា ក្រសួង​អប់រំ​យុវជន​និង​កីឡា​និង គណៈកម្មាធិការ​ទទួល​ស្គាល់​គុណភាព​អប់​រំ​នៃ​កម្ពុជា។ គុណភាព​អប់រំ​របស់​សាកល​វិទ្យាល័យ​អន្តរជាតិ​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ដោយស្ថាប័ន​វេជ្ជសាស្ត្រ​ឆ្លង​ដែន​ដូច​ជា​ មូលនិធិ​អាស៊ី​អឺរ៉ុប ASAIHL, អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ អង្គ​ការ​សុខភាព​ពិភពលោក​  រួម​ទាំង​ ការ​ទទួល​ស្គាល់​ពី  ECFMG, FAIMER និង IMED ដែល​ស្ថិត​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ដែល​អនុញ្ញាឲ្យ​និស្សិត​ដែល​ញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ផ្នែក​វេជ្ជសាស្ត្រenablingអាច​បន្ត​ប្រលង​ USMLE ដែល​ការ​បញ្ចប់ដោយ​ជោគជ័យ​និង​អាច​ចុុះឈ្មោះ​សុំសិទ្ធិ​ជ្រក​កោន​និង​ព្យាបាល​នៅ​ សហរដ្ឋអាមេរិក។ ការ​បង្រៀន​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យអន្តរជាតិតមាន​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​និង​អង់គ្លេសThe medium of instruction used at IU are English and Khmer.

## មហាវិទ្យាល័យ
* ឱសថ​សាស្ត្រ and Pediatrics
* Nursing Sciences
* ទន្តសាស្ត្រ
* មនុស្សសាស្ត្រ​និ​ង​ភាសា
* វិទ្យាសាស្ត្រ​និង​បច្ចេក​វិទ្យា
* កសិកម្មនិង​អភិវឌ្ឍជនបទ
* សុខភាព​សាធារណៈ
* ពានិជ្ជកម្ម​និង​សេដ្ឋកិច្ច
* វិទ្យាសាស្ត្រ​សង្គម​និង​សារព័ត៌​មាន​
* ច្បាប់

## ថ្លៃសិក្សា
ប្រហាក់​ប្រហែល​៣០០០ $​ ក្នុង​១ ឆ្នាំដោយ​គិ​ត​ចាប់ពីត្រីមាស​ទី​៣​ ឆ្នាំ​២០០៩ សម្រាប់​និស្សិត​ពេទ្យ។

## ការ​សហការ​សិក្សា
*  Vinayaka Mission's Research Foundation
*  National University
*  National University
*  Our Lady of Fatima University
*  Rizal Technological University
*  Otorhinolaryngology Research Center
*  People's Friendship University
*  Research Institute of Pediatric Hematology
*  Chulalongkorn University
*  Chiang Mai University
*  Khon Kaen University
*  Mahidol University
*  Rangsit University

## ការទទូួល​គុណភាពអប់រំ​​និង​ការ​ទទួលស្គាល់ 
### ក្នុងស្រុក
*  សហគមន៍​គ្រឹះ​ស្ថាន​ឧត្ដមសិក្សា​កម្ពុជា 
*  គណៈកម្មាធិការ​ទទួល​ស្គាល់​គុណភាព​អប់​រំ​នៃ​កម្ពុជា
*  រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា

### អន្តរជាតិ
*  AVICENNA Directory for medicine
*  Asian Medical Education Association (AMEA)
*  មូលនិធិ​អាស៊ី​អឺរ៉ុប (ASEF)
*   សហគមន៍​ស្ថាប័នឧត្ដមសិក្សា​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ (ASAIHL)
*  Institute for International Medical Education (IIME)
*  International Medical Education Directory

## មើលផងដែរ 
* Medical School
* List of medical schools
* List of pharmacy schools
* International medical graduate

## កំណត់ចំណាំ

* 

* 

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
*  Official Website
* UN World Health Organization (WHO) Directory of Medical Schools
* FAIMER Foundation for the Advancement of International Medical Education and Research (in English)
ឃុំក្តឿងរាយ

() ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកញ្ជ្រៀច ខេត្តព្រៃវែង មាន ១៧ភូមិ÷
		

**ព្រំប្រទល់នៃ**

ភូមិគ្រួស​​ ភូមិពោធ៌ធំ​​​​ ភូមិបឹងចាញ់
សាកលវិទ្យាល័យពុទ្ធិសាស្ត្រ

**សកលវិទ្យាល័យ ពុទ្ឋិសាស្រ្ត** គឺជា សកលវិទ្យាល័យឯកជនមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុង​ ភ្នំពេញ, ប្រទេស កម្ពុជា។ សកលវិទ្យាល័យនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការដោយ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្រោមការចុះហត្ថលេខាអំពី​ សម្ដេច ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី ១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៧។​ គុណសកលវិទ្យាល័យនេះ ក៏ត្រូវបានទទួលស 

## ប្រវត្តិ
## បរិវេណ / អាគារ
## រចនាសម្ព័ន្ធ និង រដ្ឋបាល
## កម្មវិធីសិក្សា  
## ការស្រាវជ្រាវ
## ជីវិតនិស្សិត 
## បុគ្គលលេចធ្លោ
## កំណត់ចំណាំ / ឯកសារយោង
## តំណខាងក្រៅ
សាកលវិទ្យាល័យអង្គរ

**សាកលវិទ្យាល័យអង្គរ** (Angkor University)  គឺជាគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាធំមួយនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែល បានបង្កើតឡើងដោយបានការទទូលស្គាល់តាម អនុក្រឹតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលលេខ២៨ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៤ ដែលមានអាសយដ្ឋាននៅ បុវីសៀងណាំ ភូមិខ្នារ ឃុំជ្រាវ ស្រុកសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប។

## មហាវិទ្យាល័យ 
* វិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន
* គ្រប់គ្រង
* គណនេយ្យ
* ទេសចរណ៍
* ភាសាបរទេស

## កំណត់ចំណាំ
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
*Official site
សាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា

**សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្ត្រ​កម្ពុជា** (, **PUC**) គឺជា​សាកលវិទ្យាល័យ​ឯកជន​មួយ​មាន​ទីតាំង​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ប្រទេស​កម្ពុជា។ សាកលវិទ្យាល័យ​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៧ ហើយ​បាន​បើក​នៅ​ឆ្នាំ​២០០០ ដោយ​ផ្ដល់​ការសិក្សា​ផ្អែក​លើ​ភាសា​អង់គ្លេស​នៅ​គ្រប់​មុខវិជ្ជា​ទាំង​អស់។

## មហាវិទ្យាល័យ
*ស្ថាបត្យកម្ម និង ការ​រចនា
*សិល្បៈ អក្សរសាស្ត្រ និង​មនុស្ស​សាស្ត្រ
*ពាណិជ្ជកម្ម និង សេដ្ឋកិច្ច
*ច្បាប់​និង​រដ្ឋបាល​សាធារណៈ
* អប់រំ
* គណិតវិទ្យា វិទ្យាសាស្ត្រ និងវិស្វកម្ម
*សារគមនាគមន៍ និង ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ
* វិទ្យាសាស្ត្រសង្គម និង ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ
* គ្រប់គ្រង​និង​សេដ្ឋកិច្ច

## ឯកសារយោង
*Paññāsāstra University of Cambodia 
*Ministry of Education, Youth and Sport 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា
ស្មបន្ទាល់​ព្រះ​យេហូវ៉ា

(www
រូបភាពតូចdsas--175.100.24.50 ម៉ោង០៦:៤៩ ថ្ងៃសៅរ៍ ទី០៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៤ (UTC)
ĐĚĭ
''''''
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទកសិកម្ម

សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​កសិកម្ម​ជា​គ្រឺះស្ថាន​ឧត្ដមសិក្សា​សាធារណៈផ្នែក​កសិកម្ម មាន​ទីតាំង​នៅ​ប៉ែក​ខាង​លិច​ឈៀងខាងត្បូង​នៃ​រាជធានីភ្នំពេញ។ សាកលវិទ្យាល័យ​នេះ​ឋិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​ក្រសួង​កសិកម្ម។

## ប្រវត្តិ
សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​កសិកម្ម ត្រូវ​បាន​បង្កកើត​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦៤ ក្រោម​ព្រះរាជកិច្ច​ដឹកនាំ​នៃ ព្រះ​បាទ​នរោត្តម សីហនុ។ ខាង​ក្រោម​គឺ​ជា​ប្រវត្តិ​សាលា​ដោយ​សង្ខេប៖
* ១៩៦៤-១៩៧៥ ៖ មាន​ឈ្មោះ​ជា សាកលវិទ្យាល័យ​វិទ្យាសាស្ត្រ​ក្សេត្រសាស្ត្រ (Royal University of Agronomy Science)។ នៅ​រវាង​ឆ្នាំ​១៩៦៥ និង ១៩៧៥ មាន​និស្សិត​ប្រមាណ​២០០​នាក់​បាន​បញ្ចប់​ការសិក្សា​នៅ​ទីនោះ។
* ១៩៧៥-១៩៧៨ ៖ សាកលវិទ្យាល័យ​បាន​បិទ​ទ្វារ​ក្នុង​របប​ខ្មែរក្រហម។
* ១៩៨០-១៩៨៣ ៖ បាន​បើក​ឡើង​វិញ ហើយ​មាន​ឈ្មោះ​ជា វិទ្យាស្ថាន​អប់រំ​កសិកម្ម (Institute of Agricultural Education) ដែល​បាន​ផ្ដល់​វគ្គ​សិក្សា​ខ្លីៗ​ចាប់​ពី ២ ទៅ ៦ខែ ក្នុង​ផ្នែក​កសិកម្ម។
* ១៩៨៤ ៖ បាន​ក្លាយ​ជា វិទ្យាស្ថាន​បច្ចេកទេស​កសិកម្ម (Institute of Agricultural Technique)។ ចាប់​តាំងពី​ពេល​បាន​រៀបចំ​និង​បើក​ទ្វារ​ឡើង​វិញ​មក វិទ្យាស្ថាន​នេះ​បាន​ផ្ដល់​វគ្គ​ជំនាញ​សិក្សា​ផ្នែក​ក្សេត្រសាស្ត្រ, ផលិតកម្ម​សត្វ និង​បសុព្យាបាល, គ្រឿង​ម៉ាស៊ីន​កសិកម្ម, រុក្ខា​ប្រមាញ់​និង​នេសាទ។ ដោយ​មាន​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ពី​សហភាពសូវៀត វគ្គ​សិក្សា​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​បាន​បង្ហាត់​បង្ហាញ​ដោយ​គ្រូ​ជនជាតិ​រុស្ស៊ី​ផ្ទាល់ ដោយ​ប្រើ​ភាសា​ពួក​គេ។
* ១៩៩០៖ ជំនួយ​ពី​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​បាន​ចប់ ហើយ​ការ​បង្រៀន​នានា​ត្រូវ​បាន​ប្រែសម្រួល​មក​ជា​ភាសាខ្មែរ និង​បង្ហាត់​បង្ហាញ​ដោយ​គ្រូ​ជនជាតិ​ខ្មែរ​វិញ។
* ១៩៩៤៖ វិទ្យស្ថាន​នេះ​បាន​អភិវឌ្ឍ​ទោ​ជា​សាកលវិទ្យាល័យ​មាន​ឈ្មោះ​ថា សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​កសិកម្ម (RUA)។
* ១៩៩៩៖ RUA បាន​ក្លាយ​ជា​ស្ថាប័ន​រដ្ឋបាល​សាធារណៈ​ដំបូង​គេ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។
* ២០០០៖ RUA គឺ​ជា​ស្ថាប័ន​ឧត្តម​សិក្សា​ដំបូង​គេ​ដែល​ប្រើប្រាស់​ប្រព័ន្ធក្រេឌីត​ពិន្ទុ​សម្រាប់​កម្មវិធី​សិក្សា​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ។
* ២០០២៖ បាន​ចាប់​ផ្ដើម​ផ្ដល់​ថ្នាក់​អនុបណ្ឌិត​ក្នុង​ជំនាញ​កសិកម្ម និង​មុខ​វិជ្ជា​ទាក់ទង​ដទៃ​ទៀត។
* ២០០៦៖ បាន​បង្កើត​កម្មវិធី​សិក្សា​កម្រិត​ខ្ពស់ ហើយ​បាន​ផ្ដល់​ថ្នាក់​បណ្ឌិត​ក្នុង​ជំនាញ​កសិកម្ម និង​មុខ​វិជ្ជា​ទាក់ទង​ដទៃ​ទៀត។
## បរិវេណ / អាគារ
## រចនាសម្ព័ន្ធ និង រដ្ឋបាល
## កម្មវិធីសិក្សា  
មហាវិទ្យាល័យ៖
* វេជ្ជសាស្ត្រសត្វ
*វិទ្យាសាស្ត្រកសិកម្ម
* វិទ្យាសាស្ត្រសត្វ 
*ព្រៃឈើ
* នេសាទ
* បច្ចេកទេស និង​ ការគ្រប់គ្រង​កសិកម្ម
* សេដ្ឋកិច្ចកសិកម្ម និង អភិវឌ្ឍជនបទ
* កសិឧស្សាហកម្ម
* រៀបចំដែនដី និងរដ្ឋបាលដីធ្លី

## ការស្រាវជ្រាវpty
## ជីវិតនិស្សិត 
## បុគ្គលលេចធ្លោ
## កំណត់ចំណាំ / ឯកសារយោង
## តំណខាងក្រៅ
វិស្វកម្ម​មេកានិច

វិស្វកម្ម​មេកានិច​​ជា​​មុខ​វិជ្ជា​មួយ​នៃ​វិស្វកម្ម​ដែល​​អនុវត្ត​​គោលការ​របស់​វិស្វកម្ម រូបវិទ្យា និង វិទ្យាសាស្ត្រ​រូប​ធាតុ សំរាប់​ការ​វិភាគ(analysis) បង្កើត(design) ផលិត(manufacturing) និង តំហែ​ទាំ​ប្រព័ន្ធ​មេកានិច (mainteance of mechanical systems)។ នេះ​ជា​មែក​ធាង​របស់​វិស្វកម្ម​ដែល​​ចូល​រួម​​ក្នុង​ការ​បង្កើត​និង​ប្រើប្រាស់​​កំដៅ និង ថាមពល​មេកានិច​ក្នុង​ការ​ design, production, and operation របស់​ម៉ាស៊ីន និង គ្រឿង​ម៉ាស៊ីន (machines and machine tool)  នេះ​ជា​ផ្នែក​មួយ​ដែល​ចំនាស់​និង​ទូលាយ​ជាង​គេ​ក្នុង​ចំនោម​ មែក​ធាង​របស់​វិស្វកម្ម.

## ឯកសារយោង
ពិធីរាជាភិសេក

**ព្រះរាជពិធីរាជាភិសេក**(, ) គឺ​ជាការ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​សម្បត្តិ​របស់ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ តាម​ប្រវត្តិ​ឯកសារ បាន​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា ពិធី​រាជាភិសេក ឬ ពិធីអភិសេកស្ដេច។ ព្រះ​រាជ​ពិធី​ជា​កេរមរតក​វប្បធម៌​របស់ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរបែប​នេះ បន្ត​ធ្វើ​ចាប់​តាំង​ពី​សម័យ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ​រហូត​​ក្រោយ សម័យ​អង្គរ ទោះ​បី​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ជ្រើសរើស​យក ព្រះពុទ្ធសាសនា ជា​សាសនា​របស់​រដ្ឋ​ក៏ដោយ។ ពិធី​អភិសេក ឬ​ រាជាភិសេក​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​នេះ ត្រូវ​បាន​ សង្គម​ខ្មែរ​បុរាណ ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ព្រះ​ពិធី​សម្រាប់​អង្គ​ដឹក​នាំ​កំពូល​នៃ ព្រះ​មហាក្សត្រ ឬ​ នគរ​កម្ពុជា​ធិបតេយ្យ​នៅ​រាល់​ការ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​សម្បត្តិ​ដំបូង។

[រូបភាពតូច|[ព្រហ្មញ្ញ សាសនា|ព្រះរាជពិធីរាជាភិសេក ព្រះមហាក្សត្រឡាវ.]]
[រូបភាពតូច|ព្រះរាជពិធីរាជាភិសេក [គ្រិស្តសាសនា .]]
## ព្រះរាជសញ្ញល័ក្ខណ៍ 

ឯកសារ:An_ancient_coronation.jpg|ព្រះរាជពិធីរាជាភិសេក ហិណ្ឌូសាសនា .

## ឯកសារយោង 
## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*រឿងរាមកេរ្តិ៍
*រាមកេរ្តិ៍
*របាំព្រះរាជទ្រព្យ
*របាំព្រះរាជទ្រព្យ
*ព្រះនាងហ្គ៉ាយ៉ាទ្រី
*នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា
*ក្រុងរាពណ៍
*នាង​មណ្ឌោលគីរី
*នាងអគ្គីនាគ
*នាគក្បាលប្រាំបួន
*វត្តព្រះកែវមរកត
*ព្រហ្មញ្ញ សាសនា
*ហិណ្ឌូសាសនា
*នាគ
*ប្រាសាទខ្មែរនៅលើទឹកដីថៃ
*ប្រាសាទខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសថៃ
*រាយព្រះនាមទេវតានំនៃសាសនាព្រាហ្មណ៍ ឬ ហិណ្ឌូ 
*តួអង្គនៅក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ
*ព្រះម៉ែនីវ៉ាន់
*សាសនប្រវត្តិ
*រាយព្រះនាមទេវតាចិន
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីព្រះមហាក្សត្រនៃឥណ្ឌាបុរាណ
*រាយព្រះនាមម្ចាស់ក្សត្រីនៃអធិរាជចិន
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃមីយ៉ាន់ម៉ា
*ព្រះនាងឆាងគុលីពោធិសត្វ
*ភុជង្គនាគ
*ព្រះថោង
*ព្រះបាទវិរូបក្ខ
ភាសាកម្មវិធី Lua

Lua (/ˈluːə/ LOO-ə, ពី​ភាសា​ប៉ទុយហកាល់: lua [ˈlu.(w)ɐ] មាន​ន័យ​ថា ព្រះ​ចន្ទ) គឺ​ជា​ភាសា​កម្មវិធី​កូដ​បើក​ចំហ​មួយ។ គេ​បាន​យក​ភាសា Lua ទៅ​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​ផ្នែក​នានា​បាន​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ ដូច​ជា​នៅ​ក្នុង​វីដេអូ​ហ្គេម World of Warcraft ។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត​គេ​ក៏​អាច​ប្រើ​ភាសា Lua នៅ​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​កម្មវិធី​សម្រាប់ iPhone ផង​ដែរ ដូច​ជា​ហ្គេម Angry Birds ជាដើម។ តាម​ការ​ចាត់​ថ្នាក់​របស់ TIOBE Index នៅ​ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០១១ ភាសា Lua បាន​ជាប់​លេខ ១០ ក្នុង​ចំណោម​ភាសា​ដែល​មាន​ប្រជាប្រិយភាព​នានា។ 

## ប្រវត្តិ 
ភាសា Lua ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៣ ដោយ Roberto Ierusalimschy, Luiz Henrique de Figueiredo, និង Waldemar Celes ដែល​ពួកគេ​គឺ​ជា​សមាជិក​នៃ Computer Graphics Technology Group (Tecgraf) នៅ​ឯ Pontifical Catholic Unversity of Rio de Janeiro, ប្រទេស​ប្រស៊ីល។

## មុខងារ
Lua ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ជា​ភាសា​ពហុ​គំរូ (multi-paradigm) ដោយ​ផ្ដល់​សំណុំ​មុខងារ​តូចៗ​នានា​ដែល​អាច​ពង្រីក​សម្រាប់​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ទាំង​ឡាយ​ជាជាង​ការ​ផ្ដល់​ភាព​ស្មុគស្មាញ ដែល​តម្រូវ​សម្រាប់​គំរូ (paradigm) តែមួយ។

### កូដ​ឧទាហរណ៍
គេ​អាច​សរសេរ​បង្ហាញ hello world តាម​វិធី​ខាង​ក្រោម៖

```lua
print('Hello World!')
```

ដើម្បី​សរសេរ​ការពន្យល់ ឬ​មតិ គេ​ត្រូវ​ប្រើ​វិធី​ខាង​ក្រោម៖

```lua
-- A comment in Lua starts with a double-hyphen and runs to the end of the line.

--Multi-line strings & comments
     are adorned with double square brackets.

--[=[ Comments like this can have other --comments nested. ]=]
```

គេ​អាច​សរសេរ​អនុគមន៍​គណនា​រក​តម្លៃ​ហ្វាក់តូរីយ៉ែល​តាម​ឧទាហរណ៍​ខាង​ក្រោម៖

```lua
function factorial(n)
  local x = 1
  for i = 2,n do
    x = x * i
  end
  return x
end
```

## សេចក្ដី​យោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាកម្មវិធី
អង្គការរៃយំ

**អង្គការរៃយំ** គឺជាស្ថាប័នមិនរកប្រាក់កម្រៃ និងក្រៅរដ្ឋាភិបាល។ អង្គការនេះធ្វើការទៅលើសិល្ប និង វប្បធម៌។ អង្គការនេះត្រូវបង្កើតឡើងដោយលោក លី ដាវុទ្ធ​ និង Ingrid Muan  នៅឆ្នាំ ១៩៩៨ ក្នងគោលបំណងផ្តល់វេទិកាស្រាវជ្រាវ ការពារ និងផ្សព្វផ្សាយអំពីប្រពីណៃ និងទំនៀមទំលាប់​ខ្មែរ​។  តាមរយៈការតាំងពិពណ៌ព្រឹត្តិការណ៍និងបោះពុម្ភផ្សាយ, រៃយំមានគោលបំណងដើម្បីជំរុញការផ្លាស់ប្តូរគំនិតមួយខណៈពេលដែលការបង្ហាញការច្នៃប្រឌិតនិងការជំរុញលើកទឹកចិត្តការស្រាវជ្រាវបន្ថែមទៀត។ សកម្មភាពទាំងអស់ធ្វើបទបង្ហាញដោយរៃយំគឺការបើកចំហជាសាធារណៈ និងឥតគិតថ្លៃ។
អាល់ប៉ាកា

អាល់ប៉ាកា (**alpaca**) រឺឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រហៅថា *Vicugna pacos *គឺជាពពួកសត្វមួយក្នុងចំណោម ក្រុមពួក South American camelid ហើយពួកវាត្រូវ​បាន​គេផ្សាំងរួចមកហើយ។ បើមើលតាម​រូប​ខាងក្រៅ​ វាមានរូបរាង​ស្រ​ដៀង​ទៅ​នឹង​ សត្វ ឡាម៉ា (llama)។ គេ​បង្កាត់ពូជ​ អាល់ប៉ាកា ដើម្បីប្រមូលយកសសៃអំបោះ របស់ពួកវា រឺឯសត្វឡាម៉ា វិញ ត្រូវបានគេបង្កាត់ពូជដើម្បី យកទៅលីសែងឥវ៉ាន់។   ពេលខ្លះ​គេក៏យកក្រចកជើង​របស់សត្វ​អាល់ប៉ាកា ធ្វើជាឧបករណ៍ភ្លេងដែរ។

## អាហារ 
ពួកវា​ជា​ធម្មតា​តែងតែ​ញ៉ាំ​ ស្បូវ​ រឺ ស្មៅ ក៏ប៉ុន្តែ ពួកវា​តែងតែ​ព្យាយាម​ទំពារ​វត្ថុ​សព្វអំពើ​ រួមទាំង​ដប​ផងដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែ​ អាល់ប៉ាកា ងាយនឹង​ពុលអាហារដោយ​សារ មានដើមឈើជាច្រើន​ដែលមាន​លទ្ធភាពបំពុល​សត្វនេះ។ 

## ការបង្កើតកូនចៅ 
សត្វ​អាល់ប៉ាកាពរពោះម្តង ៣៥៥ ថ្ងៃ (ត្រូវនឹង ១១ ទៅ ១២ ខែ​)។ ពួកវា​អាច​រស់នៅ​បានដល់​ទៅ​ ២០​ ឆ្នាំ (២៥ឆ្នាំ​ បើសិន​ជា​នៅក្នុង​សួនសត្វ​)។ ក្នុងមួយជីវិតរបស់ពួក​វា​ គេអាច ចៀរ​យក​រោមវាបាន។ នៅទីនោះ ពួកវារស់នៅ​ជាមួយ  Cameroon (សត្វចៀម​) និង ពពែ​តឿ​ (pygmy goat)។ ពួក​វា​ត្រូវបានគេ​បង្កាត់ពូជ ដើម្បីយក​មក​ផលិត ទំនិញប្រើក្នុង​ផ្ទះដូចជា ខោអាវ ជាដើម ដោយសារ​តែរោម​ដ៏​ល្អ​របស់ពួក​វា​។ ដោយហេតុ​ថា​ ស្រេះដែលបានមកពីសត្វ​នេះ រក្សាកម្តៅបានល្អ ស្រេះទាំងអស់នេះ មាន​ប្រជាប្រិយភាព​ណាស់​​នៅក្នុងពិភពលោក​។​

## ការផ្សាំង 
ប្រហែលជា​ ៥ ទៅ​ ៦ ០០០​ ឆ្នាំ​មុន ពួកអាមេរិចដើម ចាប់ផ្តើម​ផ្សាំងសត្វ​ វីគូណ្យា (vicuna) អោយទៅជា​​ សត្វអាល់ប៉ាកា សព្វថ្ងៃនេះ។

## ឯកសារយោង
វិទ្យាស្ថានវិទ្យាសាស្ត្រសុខាភិបាល ខ.ភ.ម

វិទ្យាស្ថាន​វិទ្យាសាស្ត្រ​សុខាភិបាល ខ.ភ.ម កើត​ឡើត​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៤ ជា​គ្រឹះស្ថាន​ឧត្តមសិក្សា​មួយ​ដែល​ផ្ដល់​ការ​បណ្ដុះ​បណ្ដាល​វិស័យ​សុខាភិបាល​ដូច​ជា វេជ្ជបណ្ឌិត ឱសថការី ទន្តបណ្ឌិត អ្នក​ថែទាំង​វេជ្ជសាស្ត្រ ឆ្មប និង​មន្ទីរ​ពិសោធ។

## អំពី​វិទ្យាស្ថាន 
* នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៥ មាន​ឈ្មោះ​ថា​ជា សាលា​មធ្យម​សិក្សា​ពេទ្យ​យោធា
* នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៥ បាន​ប្រែ​មក​ជា សាលា​ពេទ្យ​ខេមរភូមិន្ទ
* បាន​ក្លាយ​ជា វិទ្យាស្ថាន​វិទ្យាសាស្ត្រ​សុខាភិបាល ខ.ភ.ម នៅ​ឆ្នាំ ២០០៤ យោង​លើ​អនុក្រឹត្យ ៦១ អ.ន.ក្រ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី២១ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០០៤
* ជា​គ្រឹះស្ថាន​រដ្ឋបាល​សាធារណៈ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី២៦ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០០៩ ដោយ​អនុក្រឹត្យ​លេខ ៩៧ អ.ន.ក្រ.បក

### ចក្ខុវិស័យ
កងទ័ព​និង​ប្រជាជន​មាន​ទំនុក​ចិត្ត​ក្នុង​ការ​ទទួល​សេវា​ការពារ និង​ព្យបាល​ពី​វេជ្ជបណ្ឌិត​ដែល​មាន​សមត្ថភាព​ខ្ពស់ ហើយ​ប្រកប​ដោយ​ក្រប​សីលធម៌​វិជ្ជាជីវៈ ឆ្លើយតប​នឹង​តម្រូវការ​រីក​ចម្រើន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស និង​ក្នុង​តំបន់។

### បេសកកម្ម
ធានា​លើ​ការបណ្ដុះបណ្ដាល​វិស័យ​សុខាភិបាល (វេជ្ជបណ្ឌិត ឱសថការី ទន្តបណ្ឌិត អ្នក​ថែទាំង​វេជ្ជសាស្ត្រ ឆ្មប និង​មន្ទីរ​ពិសោធ) ប្រកប​ដោយ​គុណភាព សមត្ថភាព និង​មាន​ក្រម​សីលធម៌​វិជ្ជាជីវៈ​ខ្ពស់ ជាមួយ​បរិមាណ​សមស្រប​ទៅ​តាម​តម្រូវការ​ទាំង​អម​វេជ្ជសាស្ត្រ​ទូទៅ និង​ឯកទេស ព្រម​ទាំង​មាន​ការ​បណ្ដុះបណ្ដាល​ជំនាញ និង​ឯកទេស​បន្ត​ថ្នាក់​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ។

## កម្មវិធី​សិក្សា
វិទ្យាស្ថាន​វិទ្យាសាស្ត្រ​សុខាភិបាល ខ.ភ.ម មាន​បី​មហាវិទ្យាល័យ​ដូច​ជា៖
* មហាវិទ្យាល័យ​វេជ្ជសាស្ត្រ
* មហាវិទ្យាល័យ​ឱសថសាស្ត្រ
* មហាវិទ្យាល័យ​ទន្តសាស្ត្រ

សាលា​ថែទាំង​វេជ្ជសាស្ត្រ៖
* គលានុបដ្ឋាក
* ឆ្មប
* មន្ទីរ​ពិសោធ

## សេចក្ដី​យោង
បាល់ទាត់កញ្ចុំផ្កាយ

***បាល់ទាត់កញ្ចុំផ្កាយ*** គឺជារឿងភាគគំនូរជីវចលបារាំង ដែលផលិតរួមគ្នាដោយ អាល់ផ្វានីម បារាំង២ ជេតិខ្សអឺរ៉ុប និង វេលគីន-ជីវចលន៍។ រដូវកាលទីបីមាន ២៦ ភាគ ដែលបានចាក់ផ្សាយនៅអឺរ៉ុបនៅខែ មិថុនា ២០១០។

នៅក្នុងចក្រវាឡនៃ *បាល់ទាត់កញ្ចុំផ្កាយ* ពិភពដែលមានមនុស្សរស់នៅជាច្រើនក្នុងកញ្ចុំផ្កាយហ៊្សែលលីយ៉ុង ប្រកួតគ្នាក្នុងកីឡាបាល់ទាត់កញ្ចុំផ្កាយ ជាកីឡាមួយដែលស្រដៀងទៅនឹងបាល់ទាត់ដែរ ប៉ុន្តែមានអ្នកលេងតែប្រាំពីរនាក់ទេក្នុងក្រុមម្ខាងៗ។ កីឡានេះស្មុគស្មាញដោយសារការបន្ថែមសន្ទនីយ ដែលជម្រុញឱ្យគុណសម្បត្តិរបស់កីឡាករប្រសើរឡើង ដូចជា ល្បឿន កម្លាំង និង ភាពរវាសរវៃ រឺក៏ ផ្ដល់នូវថាមពលពិសេសដូចជាទូរគមន៍។ សាច់រឿងមានដំណាលតាមវាសនានៃក្រុមបាល់ទាល់កញ្ចុំផ្កាយមួយក្រុមដែលគ្មានបទពិសោធន៍ គឺក្រុម កុមារព្រិល តាមសាច់រឿង ពួកគេមានបំណងប្រាថ្នាចូលប្រកួតយកពានបាល់ទាត់កញ្ចុំផ្កាយ។
អវលោកិតេស្វារ

[200x250px|thumb|[ទេវរូបព្រះអវលោកិតេស្វារពោធិសត្វ សិល្បៈឥណ្ឌូនេស៊ី ]]

**អវលោកិតេស្វរ** () ( ន. ) [អៈវៈលោក-កិតេ-ស្វៈរ៉ៈ], **អវលោកិតេស្វរៈ**   ( សំ. ) (--ឝ្វរ 
រូបភាព:Dambulla 13.jpg| ទេវរូបព្រះអវលោកិតេស្វារពោធិសត្វ  សិល្បៈ​ស្រីលង្កា
រូបភាព:White_avalokiteshvara.jpg|ទេវរូបព្រះអវលោកិតេស្វារពោធិសត្វ   សិល្បៈនេប៉ាល់
រូបភាព:The Bodhissatva Guanyin.jpg| ទេវរូបព្រះអវលោកិតេស្វារពោធិសត្វ  សិល្បៈចិន
រូបភាព:Thousand_Armed_Avalokitesvara_-_Guanyin_Nunnery_-_2.jpeg| ទេវរូបព្រះអវលោកិតេស្វារពោធិសត្វ  សិល្បៈចិន

រូបភាពតូច|រចនាបថបាយ័ន
រូបភាពតូច|រចនាបថបន្ទាយស្រី,ប្រាសាទភ្នំត្រប់ខេត្តកំពង់ចាម
រូបភាពតូច|រចនាបថឃ្លាំង, ប្រាសាទភ្នំត្រប់ខេត្តកំពង់ចាម
រូបភាពតូច|រចនាបថប្រែរូប
រូបភាពតូច|រចនាបថព្រៃក្មេង
រូបភាពតូច|រចនាបថភ្នំដា, ប្រទេសវៀតណាម
រូបភាពតូច|រចនាបថកំពង់ព្រះ, ពីប្រទេសថៃ
រូបភាពតូច|រចនាបថកំពង់ព្រះ,ប្រាសាទអកយំ

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*សាសនាអ្នកស្រុកចិន ​
*អ៉ីហ្វួងទី
*បព្វជិតសាសនាតៅ
*លោកយាយម៉ៅ
*ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ
*សាសនាខ្មោច
*ព្រះម៉ែនាង​បក់
*ព្រះម៉ែជំនាងទូក
*ព្រះមេស្រូវ
*ព្រះភូមិទេវតា 
*រានទេវតា
*ព្រះមហាជ័យពៃរស្រព
*រុក្ខទេវតា
*យ័ន្ត
*ឃុនឆាង ឃុនផែន នាងភឹម
*តួអង្គនៅក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ
*តួអង្គនៅក្នុងរឿងឃុនឆាង ឃុនផែន
*ព្រះរាជពិធីត្រីយម្ពវាយ ត្រីបវាយ  
*ព្រះម៉ែស៊ីវ៉ាងម៉ូ
*ព្រះសិវៈនាដរាជ
*បូជនីយដ្ឋាន​ដែនកោះ​លង្កា
*យ៉ាបយ៉ុម
*វត្តព្រះស្រីមហាអុម៉ាទេវី
*ព្រះម៉ែមារីអ័ម័ន
*ព្រះក័តតាវះរាយ័ន 
*ព្រះម៉ែប៉្ររិយាចី
*ភារតៈនាដយ័ម

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
លក្ខណៈអង្គុយនៅមុខលោកធំ

ពាក្យ​ថា​អ្នកធំ​មួយ​ម៉ាត់​នេះ សំដៅ​យកព្រះសង្ឃ, ក្សត្រិយ៍, មន្ត្រី, ចៅហ្វាយនាយ, គ្រូអាចារ្យ, មាតា​បិតា... ។ល។ ចំពោះព្រះមហាក្សត្រិយ៍ និងក្សត្រិយ៍តាំងក្រុមនោះបើបណ្ដាសាមញ្ញជនជាពលរដ្ឋ ត្រូវ​ការ​គាល់​ថ្វាយ​សេចក្ដី​ផ្សេងៗ​ក្ដី ឬ បាន​ទទួល​ព្រះរាជឧង្ការ​ពី​ម្ចាស់​ផែនដី​ក្ដី ព្រះបន្ទូល​ក្សត្រិយ៍តាំងក្រុម​ក្ដី ត្រូវ​ចូល​ទៅ​ជិត​ ហើយ​ថ្វាយបង្គំ រួច​អង្គុយ​ឲ្យ​រាប​ទាប​ល្អ​សឹម​ថ្វាយ​សេចក្ដី​តាម​ហេតុ​រឿង (នៅលើ​ព្រះមហាប្រាសាទ ឬ​លើ​ដំណាក់) ។ បើ​ប្រសិន​ជា​នៅ​ទី​សួន​ឧទ្យាន ក៏​ត្រូវ​អង្គុយ​លើ​ចុង​ជើងទាំងពីរ​ (ស្ទើរ​តែ​ច្រហោង) កែងដៃ​ទាំង​ពីរ​សង្កត់​លើ​ភ្លៅ​ លើក​ចុង​ដៃ​ឡើង​ផ្គុំ​ថ្វាយ​បង្គំ ឱន​ក្បាលបន្តិច រួច​ទើប​ថ្វាយ​សេចក្ដី​តាមដំណើរ ។ យើង​ជាពលរដ្ឋ មិន​ត្រូវ​ស្រែក​ថ្វាយ​សេចក្ដីពី​ចម្ងាយ​ឲ្យ​សោះ​ជា​ដាច់​ខាត ត្រូវ​រត់ចូល​ទៅ​ជិត អង្គុយ​ថ្វាយ​បង្គំសិន សឹមថ្វាយ​សេចក្ដី​តាមការ ។
មន្ត្រីក្ដី អាណា​ប្រជា​រាស្ត្រក្ដី​ កាល​ចូល​គាល់​ព្រះរាជា ហើយ​ទ្រង់​ព្រះរាជទាន​ព្រំ ឬ កន្ទេល​ជា​ទី​អង្គុយ យើង​ត្រូវ​អង្គុយបត់ជើង កែង​ដៃ​​ទាំង​ពីរ​​សង្កត់​លើ​​ភ្លៅ​ ដៃ​ប្រណម្យ ឱន​ក្បាល​បន្តិច ហៅថា អង្គុយម៉ប ទើប​សមរម្យ ។
លក្ខណៈ​អង្គុយនៅមុខលោកធំ គឺនៅចំពោះព្រះភក្ត្រព្រមហាក្សត្រិយ៍ ជាដើម តទៅ​មន្ត្រី និង​បុព្វការីជន ត្រូវ​អង្គុយឲ្យរាប​រយ​ជា​ដរាប ។
មិនត្រូវអង្កុយច្រហោង គងជើងពែនភ្នែនបញ្ឈរជង្គង់ឲ្យសោះ ព្រោះជាអំពើទាស់នឹងច្បាប់សម្រាប់ស្រុកដែលមានទម្លាប់ទំនៀម ប្រើឲ្យគោរព​ប្រតិបត្តិ ក្សត្រិយ៍ មនត្រី នឹង​បុព្វការី ។
ត្រូវអង្គុយ​បត់​ជើង ហើយ​កុំច្រត់ដៃចំហៀងខ្លួនក្ដី ទៅមុខក្ដី ទៅក្រោយក្ដី ជា​ដាច់​ខាត ។ ចុះ​ដៃ​ទាំង​ពីរ​ត្រូវ​ទុក​ដាក់​ទៅត្រង់​​ណា? ត្រូវ​ផ្គុំគ្នា​ដាក់​លើ​ភ្លៅ​នៃ​ជើង​ដែល​យើង​បត់​ពី​លើ។
បើ​រូយ​បង្គុយ ត្រូវ​ប្រែ​ជើង​បត់​ទៅ​ម្ខាង​នោះ​មាន​បែប​យ៉ាង​ឲ្យ​ប្រែ​ឲ្យ​ល្អ​មើល​ទៀត មិន​ឲ្យ​ឆ្គង មិន​ឲ្យ​ឃើញ​ច្រងេង​ច្រងាង ។ នោះ​ត្រូវ​ឱន​ខ្លួន​ទៅ​មុខ​កែង​ដៃ​ទាំង​ពីរ​សង្កត់ ទៅ​លើភ្លៅ បង្ហើប​អង្គុយ​បន្តិច​ឡើង ទើប​ដោះ​ជើង​ត្រឡប់​ទៅ​ម្ខាង​បាន​ស្រួល ហើយ​រៀប​អង្គុយ​ជា​ថ្មី
របៀប​ប្រែ​អង្គុយ​ផ្លាស់​ជើង​នេះ មិន​ត្រូវ​ផ្លាស់​ពី​ខាង​មុខ​ទេ ។ គេ​សម្គាល់​ថា​បើ​នរណា​ប្រែ​អង្គុយ​ផ្លាស់​ជើង​ពី​ខាង​មុខ អ្នកនោះ​ជា​មនុស្ស​មិន​ដឹង​ខុស​ត្រូវ​មិន​ចេះ​គួរ​សម មិន​ចេះ​គារវកិច្ច ឬ គេ​ចាត់​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា​ជា​មនុស្ស​ព្រហើន ។
ដែល​លើក​យក​របៀប​អង្គុយ​រាប​គាល់​ព្រះមហាក្សត្រិយ៍ មក​អធិប្បាយ​ជូន​ជា​តួ​យ៉ាង​ដូច​មាន​ខាង​លើ​នេះ ក៏​ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​កែ​បន្តិច​ត​ទៅ​ទៀត សម្រាប់​អង្គុយ ​នៅ​ចំពោះ​ព្រះសង្ឃ - មន្ត្រីធំ - តូច នាយចៅហ្វាយ និង បុព្វការី ។
បើ​យើង​អង្គុយ​រាប​នៅ​ចំពោះ​ព្រះភក្ត្រ​ស្ដេចសង្ឃ ដែល​ព្រះមហាក្សត្រិយ៍​លើក​តំកើង​ឡើង​ឲ្យ​មាន​ព្រះជាតិ​ជា​ស្ដេច ដូច​សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ (ទៀង) និង​សម្ដេច​ព្រះសុគន្ធាធិបតី (ប៉ាន) នោះ​លក្ខណៈ​អង្គុយ​គល់​ក៏​ត្រូវ​ប្រើ​បែប​អង្គុយ​គាល់​ព្រះមហាក្សត្រិយ៍​ដែរ ។ សូម្បី​តែ​ពាក្យ​សម្ដី​ក៏​ត្រូវ​ប្រើ​ពាក្យ​ក្នុង​ព្រះរាជសព្ទ​ទាំងអស់ ។
បើ​អង្គុយ​នៅ​ចំពោះ​ព្រះសង្ឃ​ក្ដី - មន្ត្រីធំក្ដី - តូចក្ដី - នាយចៅហ្វាយក្ដី - បុព្វការីក្ដី ត្រូវ​ប្រើ​លក្ខណៈ​ឲ្យ​បាន​រៀបរយ​ទាំង​ជើង - ដៃ ទាំងផ្លាស់​ជើង - ផ្លាស់​ដៃ ប៉ុន្តែ​មិន​ត្រូវ​ម៉ប​ដូច​អង្គុយ​គាល់​ព្រះមហាក្សត្រិយ៍ និងក្សត្រិយ៍តាំង​ក្រុម​ទេ ។ អង្គុយត្រង់​ខ្លួន​បាន​ហើយ ។
## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ
ស្ពានប្រាប់ទិស

## ស្ពានប្រាប់ទិស ឬស្ពានកំពង់ក្តី
**ស្ពានកំពង់ក្តី** (អ្នកខ្លះហៅថា៖ **ស្ពានព្រះទិស** ឬ**ស្ពានប្រាប់ទោស** ឬ**ស្ពាននាគ**) ជាស្ពានចំណាស់មួយដែលកសាងឡើងក្នុងកំឡុងសម័យអង្គរ។ ស្ពានកំពង់ក្តីមានទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរផ្សារកំពង់ក្តី ក្នុងនៅក្នុងឃុំកំពង់ក្តី ស្រុកជីក្រែង ខេត្តសៀមរាប។ សព្វថ្ងែស្ពាននេះហាក់ដូចជាគ្មានការចាប់អារម្មណ៍ពីសំណាក់អ្នកទេសចរប៉ុន្មានឡើយ។ ស្ពាននេះកសាងដើម្បីឆ្លងកាត់ពីខេត្តសៀមរាបទៅខេត្តកំពង់ធំ និងទៅខេត្តផ្សេងទៀតដែលនៅប៉ែកខាងកើតនៃប្រទេស។ ដោយសាងសង់កាត់ស្ទឹងជីក្រែង វាមានរាងដូចជានាគរាជកំពុងលូនក្រាបដើម្បីឲ្យអ្នកដំណើរឆ្លងកាត់ពីលើ តាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ៦។ សព្វថ្ងៃនេះស្ពាននាគមានសភាពទ្រុឌទ្រោម ជាខ្លាំងដោយសារទឹកហូរកាត់ពីក្រោមខ្លាំងពេកនិងដោយសារការដឹកជញ្ជូនឆ្លូងកាត់។ សព្វថ្ងៃស្ពាននាគនេះត្រូវបានគេអភិរក្ស បន្ទាប់ពីមានការសាងសង់ស្ពានថ្មី សម្រាប់ការឆ្លងកាត់ដោយទុកឲ្យស្ពានប្រាប់ទិសនេះនៅទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិ។
## ទីតាំង 
ស្ពានប្រាប់ទិសមានទីតាំងនៅខាងលិចឆៀងខាងជើងផ្សារកំពង់ក្តី ប្រហែល៥០ម ក្នុងឃុំកំពង់ក្ដី ស្រុកជីក្រែង ខេត្តសៀមរាប។ ប្រជាជនដែលរស់នៅក្បែរស្ពានបុរាណមួយនេះភាគច្រើនជាកសិករនិងជាអាជីវករលក់ដូរនៅផ្សារកំពង់ក្តី។ ប្រជាជនតិចតួចប៉ុណ្ណោះដែលរកកម្រៃពីការលក់ដូរនិងផ្ដល់សេវាកម្មដល់ភ្ញៀវដែលទៅទស្សនាស្ពានបុរាណនេះ ព្រោះពុំសូវមានទេសចរទៅទស្សនាស្ពាននេះដោយសារតែវាមានទីតាំងឆ្ងាយពីទីរួមខេត្តដែលនំាឲ្យមានការលំបាកក្នុងការធ្វើដំណើររបស់ភ្ញៀវ ជាពិសេសភ្ញៀវអន្តរជាតិ។
រូបភាពតូច
## ការកសាង 
ស្ពានប្រាប់ទិសកំពង់ក្តីជាស្ពានបុរាណដែលវែងជាងគេនៅប្រទេសកម្ពុជាក្នុងសម័យអង្គរ។ វាត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងសតវត្សទី១២នៃគ្រិស្តសករាជ (មើលចម្លាក់នាគ និងថ្មគោលវាជាសិល្បៈសម័យបាយ័ន(១១៨១-១២២០)) ដើម្បីធ្វើការឆ្លងកាត់ពីខេត្តសៀមរាបទៅខេត្តកំពង់ធំ
និងខេត្តដែលនៅប៉ែកខាងកើតនៃប្រទេស ដោយសាងសងឆ្លងកាត់ស្ទឹងជីក្រែង។ ស្ពាននេះមានប្រវែង៧៥ម និងមានកំពស់ ១៤ម (បណ្តោយ៨៦ម ទទឹង១៦ម កំពស់១០មពីបាតស្ទឹង រន្ធត្រដេវចំនួន២១ និងសសរចំនួន២០)។ ថ្មដែលគេយកមកកសាងគឺគេប្រើថ្មបាយក្រៀម។សំណង់នេះបានបង្ហាញពីស្ថាបត្យកម្មដ៏អច្ឆរិយៈរបស់កម្ពុជា សម័យអង្គរ វាជាគំរូដ៏ល្អសំរាប់សំណង់និងវិស្វករសម័យបច្ចុប្បន្ននិងអនាគត។
## ការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ 
ទោះជាមានការទ្រុឌទ្រោមយ៉ាងណាក៏ដោយក៏ស្ពាននៅតែមានភាពរឹងមាំនិងមានភាពស្ថិតស្ថេរតទៅមុខទៀតបើសិនជាគ្មានការបំផ្លិចបំផ្លាញឬការបើករថយន្តឆ្លងកាត់។
ការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរនៅតែមាននិងបន្តកំណើនភ្ញៀវជាលំដាប់ ហើយប្រជាជនដែលរស់នៅតំបន់នោះមានការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ ដោយការលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ ការលក់គ្រឿងបរិភោគ
និងការផ្ដល់សេវាផ្សេងៗដល់ភ្ញៀវជាតិនិងអន្តរជាតិ។

## ទស្សនាទិដ្ឋភាពស្ពានក្នុងគូគោលស្ទ្រីតវ្យូ 
គូគោល បានថតបញ្ជូលរូបបភាពស្ពានប្រាប់ទិសនេះចូលក្នុងស្ទ្រីតវ្យូរបស់កម្មវិធីផែនទីគូគោល (Google Street View) នា ថ្ងៃទី២៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៣ ។
លោកអ្នកអាចទស្សនារូបភាព ៣៦០ ដឺក្រេ៖
* ទិដ្ឋភាពក្បាលស្ពាន
* ទិដ្ឋភាពចំហៀងស្ពាន
* ទិដ្ឋភាពសរសរក្រោមស្ពាន
* ទិដ្ឋភាពជើងស្ពាន
* ទិដ្ឋភាពសរសរក្រោមស្ពានជាប់ទឹក
* ទិដ្ឋភាពលើស្ពាន ផែ្នកកណ្ដាល
## រូបភាព 

ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តសៀមរាប
នំអន្សមខ្មែរ

***នំអន្សម*** ឬ ***អន្សម*** គឺជានំ បាយដំណើប ប្រពៃណី ខ្មែរ ។

## ការពិពណ៌នា 
វាត្រូវបានពិពណ៌នាថាជានំរាងស៊ីឡាំងដែលធ្វើពី អង្ករដំណើប ដែលអាចដាក់ ចេក ចូលក៏បាន ( ) ខ្នុរ (  ) ឬ សាច់ជ្រូក ( ) ក្រៅពីការស្ថោ  *នំអន្សម* ក៏អាចចៀន ឬអាំងបានដែរ អាស្រ័យលើឱកាស។ 

## សារៈសំខាន់ខាងវប្បធម៌ 
### លិង្គ-យោនីនៃម្ហូបអាហារខ្មែរ 
នៅពេលដែលប្រពៃណីសាងសង់ប្រាសាទរបស់ប្រទេសកម្ពុជាបានរលាយបាត់ទៅ ការបង្ហាញស្ថាបត្យកម្មនៃសិវៈ លិង្គ និង យោនី ក៏រលាយបាត់ទៅដែរ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ គោលគំនិតនៃ *មាតាបិតា* ឬការគោរពចំពោះម្តាយ និងឪពុក នៅតែបន្ត ហើយនៅតែមានវត្តមាននៅក្នុងម្ហូបអាហារខ្មែរ។  ដូច្នេះ នំទាំងពីរនេះគឺជាសមាសធាតុដែលមិនអាចខ្វះបាននៃពិធីមង្គលការប្រពៃណីខ្មែរ។ 

*នំអន្សម* ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់នៅក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរជាមួយនឹងនំដែលរុំដោយស្លឹកចេក និងចំហុយ គឺ *នំគម (Num kom) ។* រាងស៊ីឡាំងនៃនំ *អន្សម* តំណាងឱ្យ លិង្គ ដែលជានិមិត្តរូបនៃ ព្រះសិវៈ ដែលជាគោលការណ៍បុរសរបស់ព្រះ ខណៈដែលរាងពីរ៉ាមីតនៃ *នំគម* តំណាងឱ្យព្រះ ឧមា ដែលជាព្រះមហេសីរបស់ព្រះអង្គ។

នៅក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរដ៏ពេញនិយម នំខេកតំណាងឱ្យមេគ្រួសារទាំងពីរ។ នៅឆ្នាំ ២០១៥ តារាចម្រៀងដ៏រំជួលចិត្ត  នាយ គឿន បានចេញបទចម្រៀងកំប្លែងមួយដែលមានចំណងជើងថា 'Darling! You Throw My Num Ansom Away and Go Eat Baguette' ដែលលក្ខណៈពិសេសនៃចំណង់ផ្លូវភេទរបស់អាហារគឺជាប្រធានបទលេចធ្លោ។

### ក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ និងភ្ជុំបិណ្ឌ 
នំត្រូវបានថ្វាយជាគ្រឿងបូជាដល់ ដូនតា នៅ ថ្ងៃភ្ជុំបិណ្ឌ ដើម្បីទទួលបានពរជ័យ។  ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ *នំអន្សម* ក៏ជារឿងធម្មតាសម្រាប់បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរដែរ  ដូចដែលបានកត់ត្រាទុកក្នុងប្រលោមលោករបស់អ្នកនិពន្ធខ្មែរ Vaddey Ratner ។  ក្នុងន័យខ្លះ វាគឺជា *នំអន្សម* របស់ដូនតា ទាំងគ្រួសារនីមួយៗ ដែលត្រូវបានចងចាំក្នុងអំឡុងពេលភ្ជុំបិណ្ឌ និងរបស់ ប្រជាជនខ្មែរ ទាំងមូល ដែលត្រូវបានចងចាំក្នុងអំឡុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ។

## សូមមើលផងដែរ 
* *បាន់ តេត (Bánh tét)*

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មុខម្ហូបខ្មែរ
ខន្ធវារវគ្គ

**ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > សំយុត្តនិកាយ > ខន្ធវារវគ្គ**

*(សម្រង់ពី សុត្តន្តបិដក សំយុត្តនិកាយ ខន្ធវារវគ្គ សៀវភៅលេខ ៣៣ ដល់​ ៣៤)*

# ខន្ធសំយុត្ត
# រាធសំយុត្ត
# ទិដ្ឋិសំយុត្ត
# ឱក្កន្តសំយុត្ត
# ឧប្បាទសំយុត្ត
# កិលេសសំយុត្ត
# សារិបុត្តសំយុត្ត
# នាគសំយុត្ត
# សុបណ្ណសំយុត្ត
# គន្ធព្ពកាយសំយុត្ត
# វលាហកសំយុត្ត
# វច្ឆគោត្តសំយុត្ត (Mahāvacchagotta Sutta, MN 72, MN 73)
# ឈានសំយុត្ត
សោឡសកិច្ច​

សោឡសកិច្ច គឺកិច្ច១៦យ៉ាង ដែលបុគ្គលត្រូវធ្វើ ដើម្បីឲ្យចិត្ត​រួចស្រឡះ (ចាកកិលេស)។
ដោយអរិយសច្ច ៤ គឺ៖

# **ទុក្ខអរិយសច្ចៈ** ជាបរិញ្ញាតព្វកិច្ច គឺកិច្ចដែលត្រូវកំណត់ដឹងនូវទុក្ខ។
# **សមុទយអរិយសច្ចៈ** ជាបហាតព្វកិច្ច គឺកិច្ចដែលត្រូវលះបង់នូវតណ្ហា។
# **ទុក្ខនិរោធអរិយសច្ចៈ** ជាសច្ឆិតព្វកិច្ច គឺកិច្ចដែលត្រូវធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន។
# **មគ្គ** ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទាអរិយសច្ចៈ ជាភាវេតព្វកិច្ច គឺកិច្ចត្រូវធ្វើឲ្យកើតមានឡើង ចម្រើននូវ​មគ្គ។
កិច្ចទាំង៤នេះ មាននៅក្នុងសោតាបត្តិមគ្គ សកទាគាមិមគ្គ អនាគាមិមគ្គ និងអរហត្តមគ្គ។ សោតាបត្តិមគ្គ​ មានកិច្ច​៤, សកទាគាមិមគ្គ មានកិច្ច៤, អនាគាមិមគ្គ មានកិច្ច៤, និងអរហត្តមគ្គ មានកិច្ច៤ សរុបកិច្ច​ទាំងអស់​ត្រូវ​ជា១៦ ហៅថា សោឡសកិច្ច។
កិច្ចក្នុងអរិយសច្ចទាំង ៤ នេះ រួមឲ្យខ្លីមក នៅតែត្រឹម ២ យ៉ាងគឺ លះបង់សមុទយៈ ១, ចម្រើនមគ្គ ១ ។

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ភូមិគោកមន(ឃុំគោកមន)

**ភូមិគោកមនគោកមន** គឺជាភូមិមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។

## ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ
## ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធភូមិ
​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​បច្ចុប្បន្នថ្មីៗនេះ (១៣/ឧសភា/២០១៣) ភូមិត្រូវបានគេកំពុងអភិវឌ្ឍផ្លូវលំដីក្រហមរៀងហុយបន្តិច ប៉ុន្តែមិនហួសពីឆ្នាំ ២០១៦ ទេផ្លូវនេះនឹងកសាងចាក់បេតុងកៅស៊ូជាស្ថាពរ។ រឿងដែលពិបាកមួយទៀតនោះគឺនៅទីនោះមិនទាន់មានភ្លើងអគ្គីសនី តភ្ជាប់ប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយនៅឡើយទេ ដូច្នេះអ្នករស់នៅទីនោះគឺក្នុងមួយផ្ទះយ៉ាងហោចណាស់ក៏ត្រូវមានម៉ាស៊ីនភ្លើងម្នាក់មួយដែរ ប៉ុន្តែក៏មានក្រុមគ្រួសារខ្លះ ក៏មិនបានទិញម៉ាស៊ីនភ្លើងទុកប្រើប្រាស់ខ្លួនឯងដែរ ដូចនេះពួកគាត់គឺត្រូវ តភ្ជាប់ភ្លើងអគ្គីសនីពីផ្ទះលក់ទឹកកក (អាជីវកម្មទឹកកកធំនៅក្នុងភូមិគោកមន) ព្រោះថាកន្លែងផលិតទឹកកកគឺគេមានម៉ាស៊ីនភ្លើងធំ ដូច្នេះងាយស្រួលក្នុងការប្រើប្រាស់ ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មានទេអាចនឹងមានភ្លើងអគ្គសនីតភ្ជាប់ទៅដល់ហើយ ព្រោះថាឥលូវកំពុងមានឯកឧត្តមម្នាក់បាននឹងកំពុងរៀបចំ តបង្គោលភ្លើងចេញពីខេត្តបន្ទាយមានជ័យមកដល់ភូមិគោកមននេះក្នុងពេលឆាប់ៗ។

## មើលផងដែរ
* ផ្សារគោកមន
ផ្សារគោកមន

នៅក្នុង**ផ្សារគោកមន**នេះមានប្រជាជនលក់ដូរទំនិញច្រើនគួរសមដែរ ព្រោះថាអ្នករស់នៅក្នុងភូមិនេះមានច្រើនគ្រួសារដែរ ហើយក៏មានប្អូនទាហ៊ានដែលទៅឈរយាមនៅប្រាសាទតាមាន់, ប្រាសាទតាក្របីជាដើមដែលតែងតែមិនទិញទំនិញ គ្រឿងទេស ម្ហូបអាហារពីផ្សារគោកមននេះ។

## មើលផងដែរ
* ភូមិគោកមន

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ
គោកមន

យោងតាមឈ្មោះនេះ វាសំដៅលើទីតាំងភូមិសាស្ត្រស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

*ភូមិគោកមន ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ប្រទេសកម្ពុជា។
*ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ប្រទេសកម្ពុជា។
អាលុយមីញ៉ូម

**អាលុយមីញ៉ូម** គឺ​ជា ធាតុ​គីមីដែល​មាន​និមិត្ត​សញ្ញា Al និង​មាន​ ម៉ាស់​អាតូម 13 ។ អាលុយមីញ៉ូម​ជា​លោហៈ​ដែល​សំបូរ​ក្រៃលែង។

## លក្ខណៈ​សម្បត្តិ
អាលុយមីញ៉ូម​គឺ​ជា​ធាតុ​ចម្លង​អគ្គិសនី​ ដែល​មាន​លក្ខណៈស្រាល​ និង ​រឹង​មាំ។ ​គេ​អាច​ដំ​ថា​ទៅ​ជា​សន្លឹក​ឬ​ហូត​ជា​លួស​បាន​។ វា​ជា​លោហៈ​សកម្ម​ខ្លាំង ​និង ​ធន់​នឹង​ភាពច្រែស។

អាលុយមីញ៉ូម​ការពារ ភាព​ច្រែស​ ដោយ​ការ​បង្កើតស្រទាប់​​តូច​ស្តើង  នៃ​អាលុយមីញ៉ូម​អុកស៊ីត​ នៅ​ផ្ទៃលើ​របស់​វា។ ស្រទាប់​នេះការពារ​លោហៈ​ដោយ​ទប់ស្កាត់​អុក​ស៊ី​សែន​មិន​ឲ្យ​មក​ដល់​វា​។​ ការ​ច្រែស​មិន​ អាច​កើត​ឡើង​ដោយ​គ្មាន​អុក​ស៊ី​សែន​ទេ។

## ការ​កើតឡើង​និង​ការ​រៀបចំ
អាលុយមីញ៉ូម​សុទ្ធ​កើតឡើង​ពី បុក​ស៊ី​ត , ប្រភេទ​នៃថ្មដែល​មាន ​អា​លុយ​មី​ញ៉ូអុកស៊ីត និង ​មាន​ធាតុ​មិន​​​សុទ្ធជាច្រើន។ បុក​ស៊ី​ត​ត្រូវ​បាន​កំទេច​និង​ប្រតិកម្ម​ជាមួយ​សូដ្យូម​អ៊ី​ដ្រុកស៊ីត។ អា​លុយ​មី​ញ៉ូ​មអុក​ស៊ីត​បាន​រលាយ បន្ទាប់​មក​អា​លុយ​មី​ញ៉ូ​អុក​ស៊ីត​ត្រូវ​បាន​រំលាយ​នៅ​ក្នុង​គ្រីយ៉ូលីត​ រាវ ,ដែល​ជា​រ៉ែ​មួយ​ប្រភេទ​ដ៏​កម្រ​។​ អា​លុយ​មី​ញ៉ូ​មអុក​ស៊ីតត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​អគ្គិសនី​កម្មដើម្បី​បង្កើត​អាលុយមីញ៉ូម​និង​អុកស៊ី​សែន​។

អាលុយមីញ៉ូម​ធ្លាប់ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​លោហៈ​ដ៏​មាន​តម្លៃ​ជាងមាស​ទៅ​ទៀត។ រឿង​នេះ​លែងពិត​ហើយ​ព្រោះ​ដោយ​សាេរ​បច្ចេកវិទ្យា​កាន់​តែ​រីក​ចម្រើន​ អា​លុយ​មី​ញ៉ូ​មកាន់​តែ​មាន​តម្លៃថោក​និង​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​បង្កើត​លោហៈ​សុទ្ធ។ 

## សមាសធាតុ
អាលុយមីញ៉ូម​ បង្កើត​សមាសធាតុ​គីមី​ដែល​មាន​ធាតុ​អុកស៊ីតកម្ម​ +៣ ដែល​ជាទូទៅជា​ធាតុ​អសម្ម​ ឧទាហរណ៏​ អាលុយមីញ៉ូម​ក្លរួ ។

## ការ​ប្រើប្រាស់
អាលុយមីញ៉ូម​មាន​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ជា​ច្រើន​។ ភាគ​ច្រើន​អាលុយមីញ៉ូម​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ក្នុង​ក្យាលខ្សែភ្លើង​ ស៊ុម​កញ្ចក់​ តួរ​ខ្លួន​របស់យន្តហោះ ខ្ទះ កំប៉ុង​ភេស្ជជៈ។ អាលុយមីញ៉ូម​​ក៏​បាន​ត្រូវ​គេ​ប្រើ​ដើម្បី​ស្រោប​ចង្កៀង​មុខ​របស់​រថយន្តនិង​ថាស​ចម្រៀង។

អាលុយមីញ៉ូម​​សុទ្ធ​មាន​លក្ខណៈ​ទន់​ដូច​នេះ គេ​ត្រូវ​បន្ថែម​លោហៈ​រឹង ជាទូទៅ​គឺស្ពាន់។​លោហៈផ្សំ​របស់​ស្ពាន់​និងអាលុយមីញ៉ូម**​** ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​ធ្វើ​កប៉ាល់​ ព្រោះ​អាលុយមីញ៉ូម​​ការ​ពារ​ភាព​ច្រែស​ ឯ​ស្ពាន់​ការ​ពារ​គ្រុំ។សមាសធាតុ​អាលុយមីញ៉ូម​ក៏​ត្រូវ​បា​នប្រើ​ក្នុង​ផលិតកម្ម​ គ្រឿង​បំបាត់​ក្លិន រោង​ចក្រកែ​ច្នៃ​ទឹក​ ។ល។

## ការ​កែច្នៃឡើង​វិញ
គេ​ទាម​ទារ​នូវ​កម្លាំងអគ្គិសនី​ខ្លាំង​ដើម្បី​ផលិត​អាលុយមីញ៉ូម។ ​ការ​កែ​ច្នៃ​អាលុមីញ៉ូម​ឡើង​វិញ មាន​តម្លៃ​ថោក​ជាង។​ហេតុ​នេះ ហើយ​បាន​ជា​រោងចក្រ​កែច្នៃ​ឡើង​វិញ​ត្រូវ​បាន​បើក​។

## ការពុល
អាលុយមីញ៉ូម​មិន​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​រាងកាយ​របស់​មនុស្ស​ទេទោះ​ជា​វា​មាន​លក្ខណៈ​សាមញ្ញ​ក៏​ដោយ​។​​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​បាន​ប្រកែក​ថា​តើ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​អាលុយ​មីញ៉ូម​ក្នុងគ្រឿង​បំបាត់​ក្លិន​និង ​ការ​កែ​ច្នៃ​ទឹក​មិន​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​សុខភាព​ឬទេ។ ​អាលុយមីញ៉ូម​ពន្យារ​ការ​លូតលាស់​របស់​រុក្ខជាតិ​ ក្នុងដី​ដែល​មាន​ជាតិ​អាស៊ីដ ។​ អាលុយ​មីញ៉ូម​ក៏​ជា​មូលហេតុ​មួយ​របស់​ជម្ងឺ Alzheimer's disease (ជម្ងឺ​មួយ​ដែល​នៅ​ពេល​ដែល​ខួរក្បាល​ឈប់​ដំណើរការ​ហើយ​អ្នក​ជម្ងឺ​មាន​ការ​ភ័ន្ត​ច្រលំ). តែ​ Alzheimer's Society និយាយ​ថា​គំនិត​បែប​វេជ្ជសាស្ត្រ​និង​វិទ្យាសាស្ត្រ​ដ៏​លើស​លប់​ គឺ​ថា​ការ​សិក្សា​ទាំង​នោះ​មិន​បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​មាន​ភាព អាចទទូល​យក​បាន​នូវឡើយ​ពី​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​អាលុយមីញ៉ូម​និង​Alzheimer's disease.

## ទំព័រ​ដែល​ទាក់ទង​នឹង
* តារាង​ធាតុ​គីមី
* បញ្ជី​ធាតុ​ទូទៅ
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
## Other websites 
* Alu-Scout
ប្រវត្តសាស្រ្តខេត្តតាកែវ

## ប្រវត្តិសាស្រ្តខេត្តតាកែវ 
### ​ ខេត្តតាកែវ 
ខេត្តតាកែវ​ជាខេត្តមួយមានវ័យចំណាស់ជាងគេ​ក្នុងចំណោមខេត្តក្រុងទាំង២៥នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ទឹកដីដ៏យូរលង់នេះសំបូរទៅដោយធនធាន ប្រវត្តិសាស្រ្ត ជាច្រើនដែលទាក់ទង​នឹងសម័យអាណាចក្រភ្នំ និងសម័យចេនឡា ដោយមាន ប្រាសាទបុរាណជាច្រើនរហូតដល់៣៤ប្រាសាទ។ បច្ចុប្បន្នខេត្តតាកែវ​មានប្រាសាទ ដែលមានរូបរាងច្បាស់លាស់​ចំនួន៦កន្លែងដែល​ទាក់ទងនឹងប្រវត្តិសាស្រ្តដូចជា៖

ប្រាសាទភ្នំដា: ស្ថាបនាឡើងនៅក្នុងសតវត្សទី៦ស្ថិតនៅក្នុងស្រុក អង្គរបុរី។

ប្រាសាទបាយ៉ង: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី៧ ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំ បាយ៉ង ស្រុកគិរីវង្ស។

ប្រាសាទនាងខ្មៅ: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី១០ ស្ថិតនៅក្នុងស្រុក សំរោង។

ប្រាសាទភ្នំជីសូរ: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី១១ ស្ថិតនៅលើកំពូល ភ្នំជីសូរក្នុងស្រុកសំរោង។

ប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី១១ ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបាទី។

ប្រាសាទបាទី: ស្ថាបនាឡើងក្នុងសតវត្សទី១២ និងដើមសតវត្សទី១៣ ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបាទី។

តាកែវ''គឺជា ខេត្តមួយនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ទីរួមខេត្តរបស់ខេត្តនេះគឺ ក្រុងដូនកែវ។

ប្រវត្តិប្រាសាទនាងខ្មៅ នៅខេត្តតាកែវ ប្រាសាទនាងខ្មៅ បានស្ថាបនាឡើងអំពីថ្មភក់ និងឥដ្ឋតាមបែបរចនាបទកោះកែ ជាស្នាព្រះហ្ថស្តរបស់ព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី៤ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០ (៩២១-៩៤១) នៃគ្រឹស្តសករាជសម្រាប់ឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មមញ្ញសាសនា ដែលមានប្រាសាទ ៣នៅទន្ទឹមគ្នា។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននៅសល់ប្រាង្គប្រាសាទតែពីរទេ។

ប្រាសាទនេះ ស្ថិតក្នុងបរិវេណវត្តប្រាសាទនាងខ្មៅ ក្នុងឃុំរវៀង ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ តាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ២ ដែលមានប្រមាណជា ៥២ គីឡូម៉ែត្រ ពីរាជធានីភ្នំពេញ និង២៧ គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តតាកែវ។ តើប្រាសាទនាងខ្មៅមានដើមកំណើតយ៉ាងដូចម្តេច?

តាមរឿងព្រេងខ្មែរបានដំណាលថា មានស្ដេចមួយព្រះអង្គព្រះនាម ព្រះបាទសុរិយោវង្ស មានមហិទ្ធិរិទ្ធិមានបុណ្យច្រើន បានសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅភ្នំជីសូរ ហើយទ្រង់មានបុត្រីមួយព្រះអង្គព្រះនាមនាងខ្មៅ ដែលព្រះនាងមានរូបឆោមលោមពណ៌ល្អដាច់ស្រីក្នុងព្រះនគរ។ ស្តេចជាច្រើនអង្គ ចង់ស្តីដណ្តឹងព្រះនាង ប៉ុន្តែព្រះនាងមិនយល់ព្រម បែរជាទៅលួចស្រលាញ់គ្នាជាមួយបុរសកំសត់ម្នាក់ឈ្មោះបណ្ឌិតស្រី។ លុះដឹងដល់ព្រះបិតា ទ្រង់ខ្ញាល់ជាខ្លាំង ក៏កាត់កាលព្រះរាជធីតាចោលមួយរំពេច ក្រោយពីសម្លាប់បុរសកំសត់នោះចោល។
ព្រះបាទសុរិយោវង្ស ទ្រង់ក៏បានបស់បង់ព្រះនាងចោលឲ្យទៅគង់នៅឆ្ងាយ ដោយកសាងប្រាសាទចំនួន បីថ្វាយ ដែលបច្ចុប្បន្នសល់តែពីរ គឺប្រាសាទនាងខ្មៅ។ 

ក្រោមមកព្រះនាងក៏ទៅចាប់ចិត្តនឹងភិក្ខុមួយអង្គនាម កែវ ដែលមានចំណេះដឹងល្បីល្បាញពេញភូមិស្រុក។ ព្រះនាងក៏យាងតាមដំរីទៅទូលឲ្យ ភិក្ខុកែវ សឹក ឯភិក្ខុកែវ ក្រោយពីសឹកក៏បានរួមរស់ជាមួយព្រះនាងខ្មៅតរៀងទៅ។
ដើមកំនើតនៃពិធីរៀបអាពាំហ៍ពិពាហ៍

## ដើមកំណើតនៃពិធីរផផផៀបអាពា៍ពិពាហ៍ 
=== ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ខ្មែរ=== នៅក្នុងពិធីមង្គលការខ្មែរវាមានពិធីជាច្រើន បានប្រារព្ធធ្វើទៅតាមលំដាប់នៃកាលប្បវត្តិមួយ។ ពួកគេបានបង្ហាញពីឫស​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ដែលទាក់ទងនឹងសម័យព្រះពុទ្ធដែលកើតមានជា យូរយាណាស់មកហើយ នេះបើយោងតាមសៀវភៅ "ក្បួនអាពាហ៍ពិពាហ៍ខ្មែរ"​ឧកញ៉ាវិច្ឆិកាបានសរសេរដាក់ថានៅក្នុងច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍បុរាណខ្មែរមនុស្សធ្វើការ ពិពណ៌នា​អំពី​បទចម្រៀងព្រះ វេស្សន្ដ បរម្យ ពោធិ៍សាត់រៀបចំអាពាហ៍ពិពាហ៍រវាងកូនរបស់លោក ជាលីនិងបទចម្រៀង​មួយចំនួនផ្សេងទៀត​គឺអំពីការរៀប​ចំអាពាហ៍ពិពាហ៍​របស់ព្រះរាម​និង​នាង​សេដា។​ឧកញ៉ាវិច្ឆិកាបានសរសេរថាការត្រៀមលក្ខណៈអាពាហ៍ពិពាហ៍​នាពេលបច្ចុប្បន្នត្រូវបាន​រៀបចំតាម​វិធាន​​ដែលបានគូរឡើងដោយព្រះបាទព្រះជ័យ ជេស្ដាធិបតី បន្ថែម​លើស​ពីនេះទៅទៀត​ប្រជាជនខ្មែរយើង​ក៏មានជំនាញ​ក្នុងវត្ថុ​បុរាណ​ ដាវ អាវុធពាសដែកនិងវត្ថុបុរាណ វត្ថុបុរាណនេះ បើយោងតាមសៀវភៅរបស់ ស្តេចនេះដាក់ថាពិធីទាំងអស់នៅក្នុងអា ពាហ៍ពិពាហ៍ខ្មែរគឺទាក់ទងទៅនឹងរឿង ព្រេងខ្មែរ ដូចជារឿងមួយ​តំណាលថា​"សោមស្លាកន្សែង"​ត្រូវបានគេប្រាប់ថាមានបុរសពីរនាក់​ដែលបានទៅចិញ្ចឹម​ក្របីរបស់ពួកគេនៅ​ក្នុងវាល​ចង់ធ្វើជាមិត្តជាមួយគ្នា​ហើយចង់តែទាក់ដោយ​អាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយ​គ្នាព្រោះម្នាក់​មានមានកូនប្រុសមួយនិងម្នាក់ទៀតមានកូនស្រីមួយនៅក្នុងគោលបំណងដើម្បីបង្ហាញពីពាក្យរបស់ ពួកគេពួកគេបាន​សុំស្លាគ្រាប់​ដាក់ក្នុងក្រមាឲគ្នាទៅវិញទៅមកដើម្បីបង្ហាញការសន្យារបស់ពួកគេថាកូនរបស់ពួកគេនឹងរៀបការជាមួយគ្នា។រឿងមួយទៀតគឺ "ផ្កាស្លាបី" ​។ វាពណ៌នា​ថាមានចំនួនបួនបុរសបួននាក់ដែលមានជំនាញផ្សេងៗគ្នា បុរស់ទីមួយចេះហែលទឹក បុរស់ទីពីរចេះ បាញ់​ បុរស់ទីបីចេះទាយ៍ បុរស់ទីបួនចេះមន្តអាគម។ បន្ទាប់ពីបានបញ្ចប់ ការសិក្សា របស់ ពួកគេ ពួកគេក៏បានវិលត្រឡប់មកផ្ទះវិញ។ នៅតាមផ្លូវត្រឡប់មកវិញនៅក្បែរស្ទ្រីមមួយ បុរស់ចេះទាយ៍បានទាយ៍ ឱ្យដឹងថានៅថ្ងៃនោះ​ពួកគេនឹងទៅជួប​ក្មេងស្រីមួយ​និង​ជា​ភរិយារបស់ពួកគេ បន្ទាប់ មកមានបក្សីដ៏ធំមួយបាននាំ​​​​​​​ក្មេងស្រីមួយមកចុះ​នៅខាងស្ដាំដែលមិន​ឆ្ងាយពីពួកគេប៉ុន្មាន​បុរសម្នាក់​បាញ់​ប្រហារ​នេះ​​បានយកក្បាលរបស់គាត់ហើយបានបាញ់​​​​បក្សីចុះត្រឡប់ទៅស្ទ្រីម។កីឡាករហែល​​​​​​ទឹកដែលហែលទឹកបន្ទាប់​​​មកបាន
និមិត្តសញ្ញាគីមី

## Current symbols
**Antimatter** atoms are denoted by a bar above the symbol for their matter counterpart, so e.g. H is the symbol for antihydrogen.

=ឯកសារយោង=

*Element name etymologies. Retrieved July 15, 2005.
*Atomic Weights of the Elements 2001, Pure Appl. Chem. 75(8), 1107–1122, 2003. Retrieved June 30, 2005.  Atomic weights of elements with atomic numbers from 1–109 taken from this source.
*IUPAC Standard Atomic Weights Revised  (2005).
*WebElements Periodic Table. Retrieved June 30, 2005.  Atomic weights of elements with atomic numbers 110–116 taken from this source.
*Lapp, Ralph E.  *Matter*.  Life Science Library.  New York: Time Incorporated.  1963.
*Leighton, Robert B.  *Principles of Modern Physics*.  New York: McGraw-Hill.  1959.
*Scerri, E.R. "The Periodic Table, Its Story and Its Significance". New York, Oxford University Press. 2007.
ប្រាសាទឯកភ្នំ

## ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ប្រាសាទឯកភ្នំត្រូវបានកសាង ឡើងនៅស.វទី១១ ក្នុងឆ្នាំ១០២៧ ក្នុងរាជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ (១០០២-១០៥០) នាសម័យមហានគរដើម្បីឧទ្ទិសថ្វាយអាទិទេពនៃព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ ប្រាសាទដ៏ចំណាស់នេះមាន ទីធ្លាប្រមាណ ៣០ម៉ែត្រហើយមានថែវព័ទ្ធជុំវិញប្រាសាទ ពីទិសខាងកើត ទៅទិសខាងលិច មានប្រវែង២៥ម៉ែត្រ ហើយពីទិសខាងត្បូង ទៅទិសខាងជើងមានប្រវែង៤៩ម៉ែត្រ មានរាងបួនជ្រុង ស្មើគ្នាធ្វើអំពីថ្មភក់បែរមុខទៅទិសខាងកើត សង់លើខឿនមួយមានពីរថ្នាក់ មានថែវពទ្ធ័ជុំវិញតួប៉មនៃប្រាសាទ និងកំពែងធ្វើពីថ្មបាយក្រៀមហើយមានគូរទឹកព័ទ្ធជុំវិញផង។ ហើយប្រាសាទនេះមានដើមពោធិ៍ ដុះជុំវិញជាច្រើនដើម បង្កើតអោយជាម្លប់ដ៏ត្រឈឹងត្រឈៃ និងខ្យល់ត្រជាក់បរិសុទ្ធ។ រីឯនៅខាងត្បូងប្រាសាទវិញ មាននៅសល់គូរទឹកដែលបច្ចុប្បន្ន បានក្លាយទៅជាស្រះទឹកសំរាប់ព្រះសង្ឃប្រើប្រាស់ជាប្រចាំ។

ប្រាសាទឯកភ្នំជារមណីយដ្ឋានទេសចរណ៍វប្បធម៌ដែលមានប្រាង្គប្រាសាទបុរាណមួយឈ្មោះថាប្រាសាទឯកភ្នំ មានទីតាំងនៅភូមិ តាគម ឃុំពាមឯក ស្រុកឯកភ្នំ ខេត្តបាត់ដំបង ចំងាយ៧គ.ម បែកចេញពីផ្លូវខេត្តលេខ P156 ត្រង់ម្ដុំភូមិថ្កូវ ឃុំក្ដុលដូនទាវ ស្រុកឯកភ្នំ ខេត្តបាត់ដំបង និងចម្ងាយ១២.២៩គម ពីទីរួមខេត្តបាត់ដំបង។ អ្នកទេសចរអាចធ្វើដំណើដោយមធ្យោបាយ រថយន្ត ម៉ូតូ ប្រើរយៈពេលប្រមាណ២០នាទី។

ប្រាសាទឯកភ្នំមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិគម ឃុំពាមឯក ស្រុកឯកភ្នំ ចម្ងាយប្រមាណ៨គីឡូម៉ែត្រខាងជើងក្រុងបាត់ដំបង។ ទីតាំងប្រាសាទសព្វថ្ងៃស្ថិតនៅក្រោយវិហារដែលទើបនឹងធ្វើថ្មី។ ប្រាសាទនេះសង់លើឃឿនថ្មបាយក្រៀមបីថ្នាក់ កម្ពស់ប្រមាណ៣ម៉ែត្រ និងមានគូទឹកព័ទ្ធជុំវិញដោយកាត់ដោយផ្លូវចូលពីខាងកើត និងលិច។ ឡើងតាមជណ្ដើរថ្មបាយក្រៀមនៅទិសខាងកើតទៅដល់ច្រកទ្វារចូលធ្វើពីថ្មភក់ យើង​នឹង​ឃើញ​តួ​ចម្បង​នៃ​ប្រាសាទ​សង់​លើ​ឃឿន​ថ្មភក់​​នៅ​ទីតាំង​កណ្ដាល។ តួ​ចម្បង​​នេះ​ព័ទ្ធជុំវិញ​ដោយ​ថែវធ្វើពីថ្មបាយក្រៀម ដែលភ្ជាប់​ដោយ​​ច្រក​ចេញចូលពីរធ្វើពីថ្មភក់នៅទិសខាង​កើត​ និង​ខាង​លិច។ តួកណ្ដាល​នៃ​ប្រាសាទ​នេះ​មាន​ទ្វារ​ចូល​ពីគ្រប់បួនទិស នៅទិសខាង​កើត​នៃតួ​កណ្ដាល​មាន​មណ្ឌប​ (ជា​បន្ទប់ទ្រវែង​ដែល​រត់​ភ្ជាប់នឹង​តួ​កណ្ដាល) មួយ​ដែល​មាន​ទ្វារ​ចូល​ពីគ្រប់​បួនទិស (ទ្វារខាង​លិច​នៃ​មណ្ឌប​រត់​ត្រង់ទៅ​កាន់​ទ្វារ​ខាង​កើត​នៃ​តួ​កណ្ដាល)។ ផ្នែកនេះ​ធ្វើ​ពី​ថ្មភក់​នៅ​លើ​ខឿន​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម​ដែល​ស្រោប​ដោយ​ថ្ម​ភក់នៃផ្នែក​ខាង​ក្រៅ។ នៅទិសអាគ្នេយ៍មាន​នៃមណ្ឌប មានអគារមួយដែលអ្នកស្រុកហៅថា «បន្ទប់កូនក្រមុំ» ក៏ប៉ុន្តែ​ជាទូទៅ គេហៅតាមសៀវភៅថា «បណ្ណាល័យ» ឡើងរត់មាត់ បើទោះជាការពិតមុខងារ​នៃអគារនេះមិនទាន់ត្រូវបានដឹងឱ្យច្បាស់យ៉ាងណាក្ដី។នៅ​ផ្នែក​មណ្ឌប មាន​តែ​ចម្លាក់​នៃទ្វារ​ខាង​ត្បូង​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​នៅ​សេស​សល់​ ឯនៅ​ទិស​ផ្សេង​ទៀតធ្លាក់​​ទៅ​លើ​ដី​បាក់បែក​រក​មើល​មិន​យល់​នោះទេ។ រូប​នៅ​ខាង​ឆ្វេង​ដៃ​នេះ ផ្ដែរ​​ប្រហែល​ជា​បង្ហាញ​ឈុតរឿងត្រីវិក្រម ដែល​យើង​ឧស្សាហ៍​ប្រទះ​ឃើញ​ជា​រឿយៗ​ នៅ​តាម​ប្រាសាទ​នានា។ មូលហេតុ​ដែល​នាំ​ឱ្យគិត​ថា​រូប​នេះ​ជា​​ឈុត​រឿង​ត្រី​វិក្រម ពីព្រោះហោជាង​នៅ​លើ​ផ្ដែរ​នេះ​បង្ហាញ​ឈុត​រឿង​វិស្ណុអានន្តសាយិន ឬ​និយាយឱ្យ​ស្រួល​ថា ព្រះនារាយណ៍ផ្ទុំ។​

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង
ឯកភ្នំ
ជ័រទឹក

ប្រពៃណីចៀរជ័រពីដើមឈើទាលជ័ររាវហៅថា ជ័រទឹក នៅប្រទេសកម្ពុជា ថៃ ឡាវ និងម៉ាឡេស៊ី និងជ័ររឹកហៅថាជ័ររឹងពីដើមសុរៀ។ ដើម្បីយកជ័រទឹកបានគេត្រូវដាប់ឬចោះដើមឈើទាលប្រហែលមុខកាត់៦០សង់ទីម៉ែត្ររួចដុតភ្លើងត្រង់កន្លែងចោះ ពេលនោះគេត្រង់ជ័រពីដើមឈើទាលហូរដាក់បំពង់រយៈពេល៥ទៅ១៥ថ្ងៃតាមទំហំដើមឈើទាល។ ជ័រនោះមានភាពស្អិតយ៉ាងខ្លាំង ជាហេតុធ្វើឱ្យគេលៀបលើផ្ទៃខាងក្រៅឥដ្ឋ ដើម្បីបន្សារពីដុំឥដ្ឋទៅដុំឥដ្ឋមួយទៀតពេលសាងសង់ប្រាសាទ។ លើសពីនេះទៅទៀត គេប្រើជ័រទឹកលាយជាមួយជ័រដើមគ្រើល(ខ្មុកម្រ័ក្ស)លាបប្រាសាទ។
## ឯកសារយោង
រមណីយដ្ខានភ្នំកំពង់ត្រាច

## រមណីយដ្ខានភ្នំកំពង់ត្រាច  
3០០px|ស៊ុម|ស្តាំ|ភ្នំកំពង់ត្រាច
ភ្នំកំពង់ត្រាច គឺជាភ្នំមួយដែលមានទីតាំងនៅស្រុកកំពង់ត្រាច បច្ចុប្បន្នប្រែក្លាយជារមណីយដ្ឌាន ដែលមានភាពស្រស់ស្អាតបែបធម្មជាតិ និងជាកន្លែងដែលគួឱ្យចាប់អារម្មណ៍បំផុត
របស់ប្រជាពលរដ្ឋ នៅស្រុកកំពង់ត្រាច ហើយក៍បានដិងឮគ្រប់ខេត្ត គ្រប់ស្រុក ព្រមទាំងមាន​​ភ្ញៀវទេសចរណ៍​​​​បរទេសជាច្រើន
បានមកទស្សនាភ្នំកំពង់ត្រាច យ៉ាងច្រើនកុះករពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ។ប្រជាពលរដ្ឋ និងប្រធានសហគមន៍មូលដ្ឋាន ក៍បានឱ្យដិងថា
នៅក្នុងរ៉ូងភ្នំ មានរូមចម្លាក់ កនិង សិលាចរិកផ្សេងៗ ដូចជា៖ មានស្រែមួយរយ រូបចំលាក់ សត្វអណ្តើកនិងជើងរបស់មេទ័ពម្ខាង ដែលបានជាប់ទើរនៅ
ក្នុងរ៉ូងនោះ ហើយមានសំឡេងសត្វយំ ទឹកធ្លាក់ និងមានកន្លែងជាច្រើនទៀត ដែលមិនបាន រៀបរាប់
អស់។តំបន់នេះ មានចំនុចសំខាន់ៗ​​ ជាច្រើនទៀត ដែលជាការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍។ហើយគេ
ក៍សង្ឃឹមថា ភ្នំកំពង់ត្រាច គឺជាកន្លែងដែលមានប្រជាប្រិយភាពសម្រាប់ភ្ញៀវទាំងអស់គ្នា។លោកសយ
ស៊ីណាល់ប្រធានមន្ទីទេសចរណ៍ខេត្តកំពត បានឱ្យដឹងថា រមណីយដ្ឋានភ្នំកំពង់ត្រាចជារមណីយដ្ឋាន
ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ ស្ថិតក្នុងទឹកដីខេត្តកំពតភូមិឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូងស្រុកកំពង់ត្រាចដោយអ្នក
ខ្លះហៅ“ភ្នំកំពង់ត្រាច” ឯខ្លះទៀតហៅ “ភ្នំបាក់”ដែលនៅកណ្តាលភ្នំមានបរិវេណវាលល្ហល្ហេវជាទីស្ថាន
ពោរពេញដោយភាពសុខដុមគ្មានពីរ បើយើងចោលភ្នែកសម្លឹងទៅលើនឹងឃើញ ផ្ទៃមេឃ
គ្របជិត បង្កើយជារង្វង់មូល អាស្រ័យតាម  រាងរៅនៃចន្លោះផ្ទាំងថ្មបាញ់ចេញ 
ពីបាតភ្នំនោះ។លោកបានបន្តថា នៅអមសងខាងនៃទីវាលបាតភ្នំមានល្អាងជាច្រើនប្រកបដោយរូបសំណាកសត្វឬឧបករណ៍ច្រើន
ប្រភេទកើតឡើង ដោយសារសំណឹកមកជាយូរលង់របស់ផ្ទាំងថ្មធំៗ  
ហើយអ្នកទស្សនា ទាំងឡាយ អាចមើលសណ្ឋានកាត់យល់តាមការផ្គូផ្គង អំពីសំណាក់មគ្គុទេសក៍ ដែលរង់ចាំជូនដំណើរ។ រមណីយដ្ឋានភ្នំកំពង់ត្រាច
ឬភ្នំបាក់នេះ មានបរិមាត្រប្រមាណប្រហែល ៤ គីឡូម៉ែត្រ និងកម្ពស់ពី ១៥០ ម៉ែត្រទៅ ២០០ ម៉ែត្រ ។ ទីតាំងនៃតំបន់ភ្នំនេះមានអំណោយផលល្អ សម្រាប់ការថតខ្សែ
ភាពយន្តផ្សេងៗជាមួយ នឹងទេសភាពស្រស់ត្រកាល ប្រកបដោយសោភ័ណភាពប្រណីតៗ។ប្រសិនបើងាកមកខាងមុខផ្លូវចូលទៅក្នុងភ្នំវិញ
មានវត្តមួយឈ្មោះថា “វត្តគិរីសីលា” ដែលតាជីយាយជី និងព្រះសង្ឃកំពុងគង់នៅដូចបណ្តាទីអារាមដទៃៗទៀតដែរ។ ក្នុងភ្នំមានល្អាងជាច្រើនព័ទ្ធជុំវិញទីវាលមួយ
ដែលទទួលពន្លឺព្រះអាទិត្យដ៏ភ្លឺចិញ្ចាចហើយពេល
ភ្ញៀវទាំងឡាយងើបសម្លឹងមើលទៅលើឃើញផ្ទៃមេឃនៅកៀកបង្កើយ គ្របពីលើរាងជារង្វង់មូលដូចខ្ទះ ដែលធ្វើឱ្យអារម្មណ៍ហាក់នៅទីស្ថានមួយ ពោរពេញដោយភាពសុខដុមគ្មាន ពីរ។នៅតាមល្អាងនីមួយៗមានសំណាកជារូប ឬឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ
ដែលរូប និងឧបករណ៍ទាំងនោះពេលភ្ញៀវចូលទស្សនានឹងមានមគ្គុទេសក៍ ពន្យល់ប្រាប់តាមលំដាប់
លំដោយយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ។ដូច្នេះ ក្នុងនាមយើងជាកូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ ត្រូវជួយថែរក្សាភ្នំកំពង់ត្រាច ឱ្យនៅបានគង់វង្សយូរអង្វេង ដើម្បីសម្រស់ធម្មជាតិភ្នំររៀងរហូតតទៅ៕
ទិវាកុមារអន្តរជាតិ

**ទិវាកុមារអន្តរជាតិ** ()គឺត្រូវបានស្គាល់ថា​ប្រារព្ធនៅក្នុងថ្ងៃផ្សេងៗគ្នាតាមទីកន្លែងជាច្រើនជុំវិញពិភពលោក

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
*Universal Children's Day on United Nations website
ភ្នំវល្លិ

**ភ្នំវល្លិ** គឺជាជួរភ្នំតូចមួយនៅភាគខាងត្បូង ប្រទេសកម្ពុជា ។ ជួរភ្នំនេះស្ថិតនៅក្នុងស្រុកដំណាក់ចង្អើរ ខេត្តកែប ជិតព្រំដែនជាមួយខេត្តកំពត ។ ជួរដ៏ដាច់ស្រយាលនេះបានក្លាយជាសមរភូមិដ៏ល្បីមួយក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា នៅពេលដែលវាជាមូលដ្ឋានសម្រាប់កងកម្លាំងបះបោរកុម្មុយនិស្ត និងជាគោលដៅនៃការទម្លាក់គ្រាប់បែកដ៏សំខាន់ដោយ យន្តហោះ បេ-៥២ និងការវាយប្រហារតាមអាកាសផ្សេងទៀត។ 

ផ្លូវរថភ្លើងខាងជើងខាងត្បូង រវាង ភ្នំពេញ និង ព្រះសីហនុ រត់តាមជើងភ្នំ។ ផ្លូវជាតិលេខ៣៣ ចន្លោះ ស្រុកកំពង់ត្រាច និង ក្រុងកំពត ក៏រត់នៅក្បែរនោះដែរ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ មានផ្លូវ ឬផ្លូវមួយចំនួននៅលើភ្នំ ហើយមានតែសហគមន៍អចិន្រ្តៃយ៍ពីរប៉ុណ្ណោះគឺភូមិចំការបី និងភូមិរុន។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩ តំបន់ជុំវិញភ្នំវរៈ គឺជាកន្លែងនៃវាលពិឃាតជាច្រើន និងពន្ធនាគារចំនួនពីរ ដែលគ្រប់គ្រងដោយសន្តិភាព ដែលជាប៉ូលីសសម្ងាត់នៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ។ 

បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហម នៅឆ្នាំ១៩៧៩ ភ្នំវល្លិបានក្លាយជាមូលដ្ឋានមួយរបស់ពួកឧទ្ទាមភាគខាងត្បូងសម្រាប់កងកម្លាំងកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែលនៅសេសសល់ ហើយនៅថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៤ ភ្នំវល្លិបានចាប់អារម្មណ៍ពីអន្តរជាតិថាជាទីតាំងនៃការវាយប្រហាររបស់ខ្មែរក្រហមលើរថភ្លើងកម្ពុជា។ ដែលបណ្តាលឱ្យមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ៨នាក់ស្លាប់ (ទាហានរដ្ឋាភិបាល ៣នាក់ យ៉ាងតិចខ្មែរក្រហម ៤នាក់ និងអ្នកដំណើរស៊ីវិលម្នាក់)  និងនាំឱ្យមានការចាប់ជំរិតចំណាប់ខ្មាំងជាង ១០០នាក់ (ក្នុងនោះមានជនជាតិខ្មែរយ៉ាងតិច ២នាក់ វៀតណាម ៣នាក់ និង​បស្ចិមប្រទេស​បី​នាក់ ដែល​ពួកគេ​ទាំង​អស់​ត្រូវ​បាន​គេ​សម្លាប់​)។ 

កាលៈទេសៈពិតប្រាកដនៃការស្លាប់របស់ចំណាប់ខ្មាំងនៅតែមិនច្បាស់លាស់ជាមួយនឹងរបាយការណ៍មួយចំនួនដែលបង្ហាញថាពួកគេបានស្លាប់ប្រហែលជានៅដើមខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៤ ឬអាចក្រោយថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩៤។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សាកសពរបស់ពួកគេត្រូវបានគេរកឃើញនៅថ្ងៃទី២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩៤។  

លោក ឈូក រិន ជាមន្ត្រីខ្មែរក្រហមនៅពេលនោះ ក្រោយមកត្រូវបានកាត់ទោសពីបទឃាតកម្មលើចំណាប់ខ្មាំងលោកខាងលិចទាំងបីនាក់ ហើយគិតត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ២០១៣ កំពុងត្រូវបានកាត់ទោសឱ្យជាប់គុកមួយជីវិតនៅក្នុងពន្ធនាគារព្រៃស ។ 

## បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម 
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៤ និងការចាប់យកឬការចុះចាញ់នៃកងកម្លាំងឧទ្ទាមចុងក្រោយនៅលើភ្នំភ្នំវ័របានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលអន្តរជាតិជាពិសេសពី អង្គការយូណេស្កូ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨។ ភ្នាក់ងារទាំងនេះបាននិងកំពុងព្យាយាមកែលម្អសុខភាព ការអប់រំ និងជីវភាពរស់នៅសម្រាប់អ្នកភូមិដែលបានខកខានការអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងឆាប់រហ័ស និងការកសាងឡើងវិញនៃប្រទេសនេះ ដោយសារភាពឯកោ និងសង្គ្រាមជាច្រើនឆ្នាំ។ 

## ឯកសារយោង
ទិវាពិភពលោកគ្មានថ្នាំជក់

**ទិវាពិភពលោកគ្មានថ្នាំជក់** ( អក្សរកាត់ WNTD) ត្រូវបានប្រារព្វឡើងទូទាំងពិភពលោកជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅថ្ងៃទី ៣១ ឧសភា។ ទិវានេះមានគោលបំណងលើកទឹកចិត្តមិនឲ្យមានវត្តមាននៃថ្នាំជក់ ទោះបីជាក្នុងទម្រង់ ឬរូបភាពបែបណា ទូទាំងសកលលោកក្នុងរយៈពេល២៤ម៉ោង។ ទិវានេះក៏មានបំណងចង់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ជាសកលទៅលើការរីកដុះដាលដ៏គួរឲ្យព្រួយបារម្ភនៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំជក់ និងផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់ ដែលសព្វថ្ងៃនេះបណ្ដាលឲ្យមានអ្នកស្លាប់ជាង ៥.៤លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ទូទាំងសកលោក។ រដ្ឋជាសមាជិកនៃអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានបង្កើតនិងប្រារព្វ ទិវាពិភពលោកគ្មានថ្នាំជក់ នៅឆ្នាំ១៩៨៧។ ក្នុងរយៈពេល២០ឆ្នាំចុងក្រោយ ទិវានេះបានជួបប្រទះទាំងកាអបអររគាំទ្រ ក៏ដូចជាការរិះគន់ ទួទាំងសកលលោក ពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាល អង្គការសុខភាពសាធារណៈ ក្រុមអ្នកជក់ ក្រុមអ្នកដាំ និងឧស្សាហកម្មថ្នាំជក់ផងដែរ។

## អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) និងទិវាពិភពលោកគ្មានថ្នាំជក់
**ទិវាពិភពលោកគ្មានថ្នាំជក់** (WNTD) គឺជាយុទ្ធនាការមួយក្នុងចំណោមយុទ្ធនាការផ្លូវការទាំង៨ ស្ដីអំពីសុខភាពសាធារណៈជាសកល ដែលប្រារព្វអបអរសាទរឡើងដោយអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO), ដែលក្នុងនោះរួមមាន ទិវាសុខភាពពិភពលោក, World Blood Donor Day, World Immunization Week, World Tuberculosis Day, World Malaria Day, World Hepatitis Day, និងទិវាជម្ងឺអេដស៍ពិភពលោក។

## ឯកសារយោង
សហព័ន្ធខ្មែរកម្ពុជាក្រោម

## ទង់ជាតិ
*ខៀវ:យុត្តិធម៌
*លឿង:សន្តិភាព
*ក្រហម:បលិកម្ផ
ស្ពានគីហ្សូណា

**ស្ពានគីហ្សូណា** (, ) គឺជាស្ពានមួយឆ្លងកាត់ទន្លេមេគង្គស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្ត្រក្រុងកំពង់ចាម នៃទីរួមខេត្តកំពង់ចាម។
ស្ពាននេះបានបើកសម្ភោធឲ្យប្រើប្រាស់នៅឆ្នាំ២០០១ ហើយក៏ជាស្ពានទី១ ដំបូងគេបំផុតដែលសាងសង់កាត់ទន្លេមេគង្គនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ 
ការសាងសង់ស្ពាននេះ បានចំណាយទឹកប្រាក់ជាង ៥៦លានដុល្លារអាមេរិក ដែលជាជំនួយឥតចំណងពីរដ្ឋាភិបាលជប៉ុន។ មានប្រវែង ១៥០០ម៉ែត ស្ពាននេះធ្លាប់ទទួលចំណាត់ថ្នាក់ជាស្ពានវែងជាងគេបង្អស់នៅកម្ពុជា រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០២ ជាឆ្នាំដែលស្ពានកម្ពុជា-ថៃ ត្រូវបានកសាងនៅខេត្តកោះកុងដែលមានប្រវែង ១៩០០ម៉ែត។ 
ស្ពានគីហ្សូណា បានតភ្ជាប់តំបន់ភាគខាងកើត និងភាគខាងលិចប្រទេសកម្ពុជា តាមផ្លូវគោកជាលើកដំបូង។ ការសាងសង់ស្ពាននេះ បានចាប់ផ្ដើមនៅឆ្នាំ១៩៩៩ ហើយបានចំណាយរយៈពេល៣ឆ្នាំទើបរួចរាល់ជាស្ថាពរ។ មានមនុស្សប្រមាណជាង ១ម៉ឺននាក់បានចូលរួមក្នុងពិធីសម្ពោធដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ស្ពាននេះ។

មុននឹងមានស្ពាននេះ គមនាគមន៍គឺមានលក្ខណៈលំបាក ហើយយឺតយ៉ាវ។

## ឯកសារយោង
វិគីទិន្នន័យ

**វិគីទិន្នន័យ** () គឺជាគម្រោងមួយនៃមូលនិធិវិគីមេឌា បានរចនាឡើងដើម្បីធ្វើជាប្រភពទិន្នន័យទូទៅសម្រាប់ប្រភេទទិន្នន័យខ្លះ ដូចជា ថ្ងៃកំណើត ដោយជាព័ត៌មានដែលត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ និងអាចប្រើបាននៅគម្រោងផ្សេង ៗ របស់មូលនិធិវិគីមេឌា ដូចជា វិគីភីឌា ។ ការប្រើប្រាស់ព័ត៌មានបែបនេះស្រដៀងគ្នាទៅនឹងការពិតដែលវិគីមេឌាខមមនដែលផ្ទុកឯកសារមេឌាសម្រាប់គម្រោងវិគីមេឌាដទៃទត ។

## ប្រវត្តិការអភិវឌ្ឍន៍
## មើលផងដែរ
* DBpedia
* Freebase
* Semantic MediaWiki

## អានបន្ថែម 
* Denny Vrandečić, Markus Krötzsch: *Wikidata: A Free Collaborative Knowledge Base*. Communications of the ACM. ACM. 2014 (preprint).

## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
* 
* 
*  – coordination page for the project at Meta-Wiki
* [//test.wikidata.org Demo system] – lets the user try out the current development status
* Wikidata-l – Discussion list for the Wikidata project
* Wikidata-bugs – Bug reporting list for the Wikidata project
វិគីមេឌា Commons

**វិគីមេឌាខំម៉ន** () គឺជាឃ្លាំងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៃរូបភាព សំឡេង វីដេអូ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងទៀតបើកចំហ ជាគម្រោងរបស់មូលនិធិវិគីមេឌា

ឯកសារពីវិគីមេឌា Commons អាចត្រូវបានប្រើនៅទូទាំងគម្រោងវិគីមេឌាគ្រប់ភាសា រួមទាំងវិគីភីឌា វិគីទេសចរណ៍ វិគីប្រភព​ វិគីពាក្យពេចន៍​ វិគីនានុក្រម វិគីព័ត៌មាន វិគីសៀវភៅ និងវិគីជីវសាស្ត្រ ឬទាញយកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្រៅបណ្តាញ​ គិតត្រឹមខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២២ ឃ្លាំងផ្ទុកឯកសារមេឌៀដែលអាចប្រើបានដោយសេរីជាង ៨៧ លាន ដែលគ្រប់គ្រង និងកែសម្រួលដោយអ្នកស្ម័គ្រចិត្តដែលបានចុះឈ្មោះ

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
*
វិគីទេសចរណ៍

**Wikivoyage** is a free web-based travel guide for travel destinations and travel topics written by volunteer authors. The name is a portmanteau of the words "Wiki" (an Internet-based software system that allows change and extension of the text by any user) and "", meaning travel, journey, or trip.

## See also
* Guide book
* ទេសចរណ៍
* Travel magazines
* Travel technology
* Travel website

## References
## External links
* , an online travel guide
* , proposal for a Wikimedia Foundation travel guide on Wikimedia meta.
* , request for comments on the proposal.
ស្ពានជ្រោយចង្វារ

**ស្ពានជ្រោយចង្វារ** ដែលស្ថិតក្នុងរាជធានីភ្នំពេញឬ ស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជាជប៉ុនត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៦៣ ។ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ត្រូវ​បាន​គេបណ្តេញចេញ​ពី​ទីក្រុង​ដោយកងកម្លាំងខ្មែរក្រហមដោយទី ១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ហើយដូច្នេះស្ពានជ្រោយចង្វាររាជធានីភ្នំពេញ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាក​ចេញ​​​ដោយគ្មានការជួសជុល​ហើយនឹងការខូចខាត ដែល​ធ្វើឡើង​ដោយ​សង្រ្គាម។ បន្ទាប់ពីបានរំដោះនៅថ្ងៃទី ៧ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៧៩ ចំនួន​​​ប្រជាជន​ខេត្តនិងក្រុងលាយបញ្ចូល​គ្នាបាន​ត្រឡប់ទៅ​រស់​នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញនិងរដ្ឋាភិបាលបានចាប់ផ្តើម ដើម្បីស្តារហេដ្ឋារចនា​សម្ព័ន្ធ​នៅរាជធានីភ្នំពេញ​ដែលត្រូវបានរងការខូចខាតពីសង្រ្គាមនិងការបោះបង់ចោល។ ទោះជាយ៉ាងណាស្ពាននេះនឹង​មិន​ត្រូវ​បាន​សាងសង់មួយរយៈធំដោយសារតែ​ឧបសគ្គ​ហិរញ្ញវត្ថុ។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៥ រដ្ឋាភិបាលបានទទួលអំណោយរបស់រដ្ឋាភិបាល​ជប៉ុនដើម្បីសាងសង់ឡើងវិញនូវស្ពាននេះ​និងការជួយពីវិស្វករ​ជប៉ុន​ក្នុងធ្វើការជុសជួសវាឡើងវិញ។
ស្ពានជ្រោយចង្វារត្រូវបានពួកយួនដាក់មីនបំបាក់ចោលឆ្នាំ១៩៧២

## ឯកសារយោង