open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
រាជ សម្បត្តិ

លោក **រាជ សម្បត្ដិ**  () (១៧ កក្កដា ១៩៦៤ - ១១ ឧសភា ២០១១) ជាប្រធាន​ការិយាល័យ​កិច្ចការ​សាធារណៈ​របស់​សាលាក្ដី​ខ្មែរក្រហម​ និង​ជាអតីត​អ្នក​ការសែត​ល្បី​ឈ្មោះ​មួយ​រូបនៅប្រទេសកម្ពុជា។ លោក​បាន​ចែក​ឋាន​ពីលោក​យើង​នេះ​ទៅ​ហើយ​ កាលពី​យប់ ថ្ងៃទី១១ ឧសភា ឆ្នាំ២០១១ ដោយសារបែកសរសៃឈាមក្នុងខួរក្បាល​។ លោក រាជ សម្បត្តិ ជាកូនកំព្រា ដោយសារឪពុកម្តាយត្រូវបានសម្លាប់ដោយក្រុមខ្មែរក្រហម។ ការ​ស្លាប់​របស់​លោក រាជ សម្បត្ដិ បាន​បន្សល់​ទុក​នូវ​ភរិយា និង​កូន​ចំនួន​៣នាក់​ដែល​ក្នុង​នោះ​មាន​ប្រុស​ពីរ​នាក់ និងស្រី​ម្នាក់។

លោក រាជ សម្បត្ដិ កើតនៅថ្ងៃទី ១៧ កក្ដដា ១៩៦៤ ក្នុង​ខេត្ដស្វាយរៀង។ ​លោក រាជ សម្បត្តិ គឺជាអតិតអ្នកកាសែតខ្មែរដ៏ល្បីល្បាញមួយរូបទាំងនៅក្នុងប្រទេស និងក្រៅប្រទេស ហើយមុនពេលលោកបានក្លាយជាមន្រ្តីអ្នកនាំពាក្យ​ប្រកប​ដោយ​សំនួន​វោហា និង​ភាព​ប៉ិន​ប្រសព្វ នៅសាលាក្តីខ្មែរក្រហម នៅ​ដើម​ឆ្នាំ២០០៦ ហើយក្រោយមកមានឋានៈជាប្រធានផ្នែកកិច្ចការសាធារណៈ នៃសាលាក្តីខ្មែរក្រហមនោះ លោកក៏ជាសាស្រ្តាចារ្យនៅដេប៉ាតឺម៉ង់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញផងដែរ។

## ឯកសារយោង
* សូម​ឲ្យ​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​មិត្ដ​បាន​ជួប​តែ​នឹង​សុគតិភព!  http://www.fpmonline.net/archives/6225?sms_ss=facebook&at_xt=4dcbcd52a6406374%2C0
* Reach Sambath: an Internet site 
* Reach Sambath, 1964-2011
* Spokesperson for Ghosts 
*
រមណីយដ្ឋានបឹងសំរឹទ្ធិ

**រមណីយដ្ឋានបឹងសំរឹទ្ធិ**​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ភូមិដូង ឃុំបល្ល័ង្ក ស្រុកបល្ល័ង្ក ខេត្តកំពង់ធំ ។ រមណីយដ្ឋានបឹងសំរឹទ្ធិ នេះត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅលើទំហំដី ៤០ ហិកតារ ដែលមានវាលស្មៅលាត សន្ធឹង​ដាច់​កន្ទុយ​ភ្នែក​សម្រាប់​កន្លែង​កម្សាន្ត និង សត្វស្លាបនានារស់នៅក្នុង បរិវេណតំបន់នោះព្រមទាំងមានបឹងធម្មជាតិ មួយដែលមានទិដ្ឋភាពជាប់នឹងស្ទឹងជីនិតគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍។
តំបន់អេកូទេសចរណ៍បុរីអូរស្វាយ

**តំបន់​អេកូ​ទេសចរណ៍​បុរី​អូរស្វាយ**​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​អូរស្វាយ ឃុំអូរស្វាយ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង ​តាម​បណ្តោយ​​ដង​​​ទន្លេមេគង្គ​ភាគ​ឦសាន​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
ទឹកជ្រោះអន្លង់រ័ត្ន

**ទឹក​ជ្រោះ​អន្លង់រ័ត្ន**​ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ​ប្រមាណ​បួន​គីឡូម៉ែត្រ ខាង​ជើង​ឧទ្យានជាតិគិរីរម្យ និង មាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណ​បីគីឡូម៉ែត្រ​ពី​រមណីយដ្ឋានទឹកធ្លាក់ចំបក់​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​ក្នុង​ឃុំចំបក់ ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​ផ្ទាល់​របស់​សហគមន៍​ទេសចរណ៍​ក្នុង​ឃុំចំបក់ ។ រមណីយដ្ឋាន​ទឹក​ជ្រោះ​អន្លង់រ័ត្ន​ចាប់​ផ្តើម​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ចុង​ឆ្នាំ២០០៨ ដោយ​មាន​ការ​បង្ហាត់​បង្រៀន​ពី​អង្គការម្លប់បៃតង មន្ទីរ​ទេសចរណ៍ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ក្រោម​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ពី​អង្គការ អាយ វី ស៊ី អិន របស់​ប្រទេសហូឡង់ ។ គេ​អាច​ធ្វើ​ដំណើរ​​ទៅ​កាន់​រមណីយដ្ឋានទឹកជ្រោះអន្លង់រ័ត្ន​បាន​ដោយ​មធ្យោបាយ​គ្រប់​ប្រភេទ​ទៅ ដល់កន្លែងតែម្តង ។
ឧទ្យានជាតិមុនីវង្យបូកគោ

**ឧទ្យានជាតិមុនីវង្យបូកគោ**​មានចម្ងាយពីក្រុងកំពតប្រមាណ ៤៦ គីឡូម៉ែត្ររហូតដល់កំពូលភ្នំ ។ រមណីយដ្ឋាននេះ បានរកឃើញដោយជនជាតិបារាំងម្នាក់ឈ្មោះ រូលួស ហើយត្រូវបានរៀបចំឡើងនាថ្ងៃទី ១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩២២ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ ។

## សូមមើលផងដែរ 
* តំបន់ការពារទេសភាពនៅកម្ពុជា
* តំបន់ប្រើប្រាស់ច្រើនយ៉ាងនៅកម្ពុជា
* ដែនជំរកសត្វព្រៃនៅកម្ពុជា
ឧទ្យានជាតិវីរៈជ័យ

**ឧទ្យានជាតិវិរៈជ័យ**​មាន​ទី​តាំងនៅភាគឦសានប្រទេសកម្ពុជាលាតសន្ធឹងគ្របដណ្តប់ខេត្តរតនគិរី និង ស្ទឹងត្រែង ។ ឧទ្យាន​នេះ​មាន​ព្រំ​ប្រទល់​ជាប់​ប្រទេសលាវ និង វៀតណាម​ហើយ​មាន​ផ្ទៃ​ក្រឡា ៣.៣២៥ គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា និង ស្ថិត​នៅ​ភាគ​និរតី​នៃ​ប្រជុំជួរ​ភ្នំអាណោម ដែល​ចេញ​ពី​ប្រទេសវៀតណាម និង ស្ថិត​នៅ​ជាយ​វាល ព្រៃ​ជម្រុះ​ស្លឹ​កឥណ្ឌូចិន កណ្តាល ។ ឧទ្យាន​ជាតិវិរៈ​ជ័យ ចាត់​ទុក​ជា​ដែន​ជម្រក​មួយ​សម្រាប់​ពពួក​ថនិក​សត្វ​ធំៗ​របស់​ប្រទេសកម្ពុជា មាន​ដូចជា​ខ្ទីង ទន្សោង ក្របីព្រៃ ដំរី ខ្លាដំបង ខ្លារខិន ជា​ដើម ។ លក្ខណៈ​ជីវសាស្ត្រ​ឧទ្យាន​ជាតិ​វីរៈជ័យ មាន​សារ​សំខាន់​ដល់​ការងារ អភិរក្ស​អន្តរជាតិ ។ ឧទ្យានជាតិនេះជាដែនជម្រកព្រៃឈើសើមរយៈកម្ពស់មធ្យមប្រមាណជាង ៧៥ ភាគរយ នៃផ្ទៃប្រទេស ។ ភាគ​ច្រើន​នៃ​តំបន់​ភូមិភាគ​ឦសាន​ប្រទេស​កម្ពុជា​គ្របដណ្តប់​ដោយ​ព្រៃ​ជម្រុះ​ស្លឹក និង ព្រៃ​ពាក់​កណ្តាល​ស្រោង ។ ព្រៃ​ឈើ​ឧទ្យាន​ជាតិវីរៈជ័យ ភាគ​ច្រើន​ជា​ប្រភេទ​ព្រៃ​ពាក់​កណ្តាល​ស្រោង និង ព្រៃ​ស្រោង​បៃតង​ជានិច្ច ។ ទិដ្ឋភាព​ចម្រុះ​របស់​ឧទ្យាន​ជាតិ​នេះ ក៏​បង្កប់​ផង​ដែរ​នូវ​តំបន់​ទំនាប​លិច​ទឹក វាល​ស្មៅ ព្រៃឫស្សី ព្រៃចម្រុះ ជ្រុះស្លឹក និង ព្រៃជ្រុះស្លឹកសុទ្ធ ។ ឧទ្យាន​ជាតិ​នេះ​អាចជា​ដែន​ជម្រក​ព្រៃ​ឈើ​នៅសល់​ចុង​ក្រោយ​គេ​បំផុត​ដែល មាន​រុក្ខជាតិ ប្រចាំ​តំបន់​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​ការពារ ។ មាន​ទន្លេធំៗ​ពីរ គឺ​ទន្លេសាន នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង និង ទន្លេកុង នៅ​ភាគ​ខាង​លិច ជាប់​នឹង​ឧទ្យានជាតិ ។ ទន្លេ​ធំៗ​ទាំងពីរ និង ស្ទឹង​ធំៗ​មួយ​ចំនួន​ទៀត ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​ឧទ្យានជាតិ គឺ​ជា​ប្រភព​អាង ទឹក ដ៏​សំខាន់​របស់​តំបន់​​នេះ ហើយ​វា​ក៏​បាន​ទ្រទ្រង់​ដល់​ធម្មជាតិ និង សត្វ​ទឹក​នានា​មួយ​ចំនួន​ធំ​ដែល​ខ្លះ​ជា​ប្រភេទ​ប្រចាំ​តំបន់។

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តរតនគិរី
អប់សិន (ហិរញ្ញវត្ថុ)

នៅក្នុងហិរញ្ញវត្ថុ **​អប់សិន** () គឺជាឧបករណ៍ហិរញ្ញវត្ថុមួយដែលបង្កើតកិច្ចសន្យារវាងភាគីពីរ ក្នុងការទិញ និងលក់ទ្រព្យសកម្មក្នុងតម្លៃកំណត់មួយ។ អ្នកទិញ អប់សិន ទទួលបានសិទ្ធិ ប៉ុន្តែមិនមែនកាតព្វកិច្ចទេ ក្នុងការចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការទ្រព្យសកម្ម ចំណែកអ្នកលក់មានកាតព្វកិច្ចបំពេញប្រតិបត្តិការ ប្រសិនបើអ្នកទិញស្នើសុំ។ 

## ការប៉ាន់ស្មានតម្លៃនៃអប់សិន 
ថ្លៃរបស់អប់សិនកើតចេញពីភាពខុសគ្នារវាងថ្លៃកំណត់និងថ្លៃទ្រព្យសកម្ម (ជាទូទៅ ប័ណ្ណភាគហ៊ុន សញ្ញាប័ណ្ណ រូបិយវត្ថុ ឬកិច្ចសន្យាអនាគតមួយ) បូកនឹងប្រាក់កម្រៃជើងសារដើម្បីរក្សាសុពលភាពរបស់អប់សិន។

## Contract specifications 
## Valuation models 
### Black-Scholes
### Stochastic volatility models
## Model implementation 
### Analytic techniques
### Binomial tree pricing model
### Monte Carlo models
### Finite difference models
### Other models 
## ហានិភ័យ 
### ឧទាហរណ៍
### Pin risk
### Counterparty risk
## Trading 
## The basic trades of traded stock options (American style) 
### Long call
### Long put
### Short call
### Short put
## Option strategies 
## Historical uses of options 
## មើលផងដែរ 
## ឯកសារយោង 
## អាន-ស្រាវជ្រាវបន្ថែម 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
អានិសង្សសីល

## អានិសង្សសីលដទៃទៀត
អានិសង្សរបស់សីល៥ប្រការផ្សេងទៀតគឺៈ

### ភោគសម្បត្តិច្រើន
:::**១- សីលវា សីលសម្បន្នោ អប្បមាទាធិករណំ មហន្តំ ភោគក្ខន្ធំ អធិគច្ឆតិ**

:"បុគ្គលអ្នកមានសីល មានសីលបរិបូណ៌ រមែងបាននូវគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ច្រើន ដែលមានសេចក្តីមិនប្រមាទជាហេតុ" ។

### កល្យាណកិត្តិស័ព្ទ
:::**២- សីលវតោ សីលសម្បន្នស្ស កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គច្ឆតិ**

"កិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះរបស់បុគ្គលមានសីល បរិបូណ៌ដោយសីល តែងផ្សាយទៅសព្វទិស" ។

### ក្លៀវក្លាមិនអៀនអន់
:::**៣- សីលវា សីលសម្បន្នោ យំ យទេវ បរិសំ ឧបសង្កមតិ យទិ ខត្តិយបរិសំ យទិ ព្រាហ្មណបរិសំ យទិ គហបតិបរិសំ យទិ សមណបរិសំ វិសារទោ ឧបសង្កមតិ អមង្កុភូតោ**

"បុគ្គល​មាន​សីល បរិបូណ៌​ដោយ​សីល ចូល​ទៅ​រក​បរិស័ទ​ណា ៗ ទោះ​បី​ជា​ខត្តិយបរិស័ទ​ក្តី ព្រាហ្មណ៍​បរិស័ទ​ក្តី គហបតី​បរិស័ទ​ក្តី សមណ​បរិស័ទ​ក្តី រមែង​ក្លៀវក្លា មិន​មាន​មុខ​ឱនចុះ"​ ។

### មិនវង្វេងធ្វើកាលកិរិយា
:::**៤- សីលវា សីលសម្បន្នោ អសម្មុឡ្ហោ កាលំ ករោតិ**

"...បុគ្គល​មាន​សីល បរិបូណ៌​ដោយ​សីល រមែង​មិន​វង្វេង [ពេល] ​ធ្វើ​មរណកាល..." ។

### សុគតិសួគ៌ទេវលោក
:::**៥- សីលវា សីលសម្បន្នោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតឹ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ**

"...បុគ្គល​មាន​សីល បរិបូណ៌​ដោយ​សីល លុះ​បែក​ធ្លាយ​រាង​កាយ បន្ទាប់​អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់​ទៅ តែង​បាន​ទៅកើត​ក្នុង​សុគតិ​សួគ៌​ទេវលោក ..."

## ឯកសារយោង
*ព្រះត្រៃបិដក > ​សុត្តន្តបិដក : សៀវភៅ​លេខ ១៩ ទំព័រ ១៧៨ ដល់ ១៧៩
*គម្ពីរ​វិសុទ្ធិមគ្គ ដោយ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ឃោសាចារ្យ​ (គ.ស.​ ៤៣០)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សិក្ខាបទ
បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប

ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​បញ្ជី​ឈ្មោះ​ប្រាសាទ​បុរាណ​ខ្មែរ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​លើ​ទឹក​ដី​នៃ​ខេត្តសៀមរាប​។

* ប្រាសាទកណ្ដាលដុំខាងជើង
* ប្រាសាទឃ្លាំងខាងជើង
* ប្រាសាទឃ្លាំងខាងត្បូង
* ប្រាសាទកី
* ប្រាសាទកុដិគូរ
* ប្រាសាទកុដ្តិស្វរៈ
* ប្រាសាទកំពង់ក្ដី
* ប្រាសាទក្ដីតាគម
* ប្រាសាទក្ដីតាគមធំ
* ប្រាសាទក្ដឿង
* ប្រាសាទក្បាលរមាស
* ប្រាសាទក្រវាន់
*ប្រាសាទក្រឡាញ់
*ប្រាសាទក្រឡោងសង្កែ
*ប្រាសាទក្រោលគោ
*ប្រាសាទក្អែកទុំ
* ប្រាសាទខ្នារ
*ប្រាសាទខ្ពប
*ប្រាសាទខ្លាគ្រហឹម
*ប្រាសាទគងភ្លុក
* ប្រាសាទគុកត្រពាំងល្ពៅ
*ប្រាសាទគោកចក
*ប្រាសាទគោកចាន់
* ប្រាសាទគោកប្រាសាទ
*ប្រាសាទគោកពោធិ៍
*ប្រាសាទគោកព្រៃគូ
* ប្រាសាទគោកសំរោង
* ប្រាសាទគោកស្លាកែត
*ប្រាសាទគោកអូរជ្រុង
*ប្រាសាទគោកឯត្បូង
*ប្រាសាទចារ
*ប្រាសាទចេតីយ៍
*ប្រាសាទចៅសាយទេវតា
*ប្រាសាទ​ចៅស្រី​វិបុល
*ប្រាសាទ​ជីក្រែងខាងកើត
*ប្រាសាទ​ជីក្រែងខាងលិច
*ប្រាសាទជ្រុង
*ប្រាសាទ​ជ្រៃខ្ញៀន
*ប្រាសាទដុតស្ដេចគំលង់ 
*ប្រាសាទដូនចាន់
*ប្រាសាទដូនដៀវ
*ប្រាសាទដំបងដែក
*ប្រាសាទដំបូកខ្ពស់ 
*ប្រាសាទដំរីក្រាប 
*ប្រាសាទតាកៀវ
*ប្រាសាទតាកែវ
*ប្រាសាទតានៃ
*ប្រាសាទតាព្រហ្ម
*ប្រាសាទតាព្រួច
*ប្រាសាទតាមា
*ប្រាសាទតាមឿន
*ប្រាសាទតាសោម
*ប្រាសាទតាស្រី 
*ប្រាសាទតាអាន
*ប្រាសាទតាអុង
*ប្រាសាទតាឥន្ទ 
*ប្រាសាទតុប 
*ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំង 
*ប្រាសាទត្រពាំងខ្យង 
*ប្រាសាទត្រពាំងចំបក់ 
*ប្រាសាទត្រពាំងទទឹងថ្ងៃ
*ប្រាសាទត្រពាំងផុង 
*ប្រាសាទត្រមែង 
*ប្រាសាទត្រាវ 
*ប្រាសាទត្រាំខ្នារ
*ប្រាសាទថ្នល់ដាច់
*ប្រាសាទថ្មបាយក្អែក
*ប្រាសាទទ
*ប្រាសាទទន្លេស្ងួត
*ប្រាសាទទម្រោប 
*ប្រាសាទទ័ពជ័យ
*ប្រាសាទទេពប្រណម្យ
*ប្រាសាទធម្មនន្ទ 
*ប្រាសាទធ្នូ 
*ប្រាសាទនាគព័ន្ធ
*ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង 
*ប្រាសាទបង្កោង 
*ប្រាសាទបង្គួយខាងកើត
*ប្រាសាទបន្ទាយក្តី
*ប្រាសាទបន្ទាយធំ 
*ប្រាសាទបន្ទាយព្រៃ ឬប្រាសាទបន្ទាយប្រី 
*ប្រាសាទបន្ទាយសំរែ 
*ប្រាសាទបន្ទាយស្រី 
*ប្រាសាទបន្ទាយអំពិល 
*ប្រាសាទបាក់រួង
*ប្រាសាទបាគង (ក្រុមប្រាសាទរលួស)
*ប្រាសាទបាគង់ 
*ប្រាសាទបាតជុំ 
*ប្រាសាទបាពួន ឬ ប្រាសាទបាភួន
*ប្រាសាទបាយក្អែក 
*ប្រាសាទបាយ័ន 
*ប្រាសាទប៉ាទ្រី
*ប្រាសាទបី 
*ប្រាសាទបឹងមាលា ឬប្រាសាទបេងមាលា
*ប្រាសាទបេងខាងជើង 
*ប្រាសាទបេងខាងត្បូង 
*ប្រាសាទប្រពីស
*ប្រាសាទប្រែរូប
*ប្រាសាទប្រាំ
*ប្រាសាទផូងផាង 
*ប្រាសាទផ្លាង
*ប្រាសាទពង្រ 
*ប្រាសាទព្រៃ 
*ប្រាសាទព្រៃក្មេង
*ប្រាសាទព្រៃប្រាសាទ
*ប្រាសាទព្រៃផ្ដៅ 
*ប្រាសាទព្រៃមន្ទីរ
*ប្រាសាទព្រហ្មកិល ឬ ប្រាសាតាព្រហ្មកិល
*ប្រាសាទព្រះខ័ន 
*ប្រាសាទព្រះគោ (ក្រុមប្រាសាទរលួស)
*ប្រាសាទព្រះធាតុខ្វាយ
*ប្រាសាទព្រះប៉ាលីឡៃ ឬប្រាសាទព្រះប៉ាលិល័យ
*ប្រាសាទព្រះផ្ទោរ 
*ប្រាសាទព្រះពិធូ 
*ប្រាសាទព្រះលាន 
*ប្រាសាទព្រះឥន្ទកោសីយ៍
*ប្រាសាទភូមិពោធិ៍ 
*ប្រាសាទភ្នំកំបុត
*ប្រាសាទភ្នំក្រវាន់
*ប្រាសាទភ្នំក្រោម 
*ប្រាសាទភ្នំបាខែង 
*ប្រាសាទភ្នំបូក 
*ប្រាសាទមានជ័យ
*ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត
*ប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច 
*ប្រាសាទរុន
*ប្រាសាទរោងចិន
*ប្រាសាទរោងរមុង 
*ប្រាសាទលលៃ (ក្រុមប្រាសាទរលួស)
*ប្រាសាទលាក់នាង
*ប្រាសាទលិច 
*ប្រាសាទល្បើក
*ប្រាសាទល្បើកព្រៃ
*ប្រាសាទល្បើករុន 
*ប្រាសាទវត្តខ្នារ
*ប្រាសាទវត្តអធ្វា
*ប្រាសាទវិមានអាកាស 
*ប្រាសាទវៀន 
*ប្រាសាទសង្កែក្បាលក្របី 
*ប្រាសាទសំពៅ 
*ប្រាសាទស្នាយល្អ
*ប្រាសាទស្នួល 
*ប្រាសាទស្ពានទ្រុង 
*ប្រាសាទស្មានតេង 
*ប្រាសាទស្រឡៅ 
*ប្រាសាទស្វាយព្រាហ្មណ៍ 
*ប្រាសាទស្វាយលើ 
*ប្រាសាទអកយំ 
*ប្រាសាទអង្គរវត្ត 
*ប្រាសាទអូរផ្អុង 
*ប្រាសាទអូរយាង
*ប្រាសាទអ្នកតា 
*ប្រាសាទគោកចក
ប្រាសាទរបើកស្វាយ

**ប្រាសាទ​របើកស្វាយ**​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ភូមិរបើកស្វាយ ឃុំស្វាយចេក ស្រុកស្វាយចេក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ។ ប្រាសាទរបើកស្វាយ កសាងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៧ នា​ដើម​សតវត្សរ៍​ទី ១២ និង ចុង​សតវត្សរ៍ទី ១៣ ធ្វើ​ឡើង​អំពី​ឥដ្ឋ និង ថ្មភក់ ។ ប្រាសាទរបើកស្វាយ​ជា​ប្រាសាទ​ទោល ដែល​តួ​ប្រាសាទ​ប្រហាក់ ប្រហែល​នឹង​តួ​ប្រាសាទ​នានានៅប្រាសាទសម្បូរព្រៃគុហ៍ដែរ ។ ប្រាសាទ​របើក​ស្វាយ មានទំហំ ៣ ម៉ែត្រ គុណ​នឹង ៣ ម៉ែត្រ ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​កំពែង មាន​បណ្តោយ ៧០០ ម៉ែត្រ ទទឹង ៣០០ ម៉ែត្រ ។

របើកស្វាយ
ប្រាសាទព្រះគោ (ខេត្តស្ទឹងត្រែង)

​**ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ**មាន​ទីតាំង​​ស្ថិតនៅ​ឃុំ​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ស្រុក​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង ។ ប្រាសាទ​មួយ​នេះ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់បែក​ស្ទើរ​អស់​ទៅហើយ ប៉ុន្តែ​ប្រជាជន​នៅតែ​គោរពបូជា ព្រោះថា​នៅ​ទីនោះ​គ្មាន​វត្ថុ​ណា​មកប្រៀបផ្ទឹម និង​ប្រាសាទបុរាណ​របស់​ខ្មែរ​មួយ​នេះ​បានឡើយ ។ ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​បាន​កសាងឡើង​នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​៦ ​ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋក្រហម និង​មាន​ផ្តែរ​កសាង​អំពី​ថ្មភក់ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់​ទ្រុឌទ្រោម​ស្ទើរ​ទាំងស្រុង​ហើយ ។​ នៅខាងមុខ​ប្រាសាទ​មាន​កសាង​រូបសំណាក​ព្រះ​គោមួយ​អង្គ ​ថែម​ទៀតផង ទើបបាន​គេ​ឲ្យ​ឈ្មោះថា ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​មកដល់​សព្វថ្ងៃ ។

ព្រះគោ ស្ទឹងត្រែង
ពាក្យអារាធនាព្រះសង្ឃចម្រើនព្រះបរិត្ត

:វិបត្តិប្បដិពាហាយ សព្វសម្បត្តិសិទ្ធិយា សព្វទុក្ខវិនាសាយ បរិត្តំ ព្រូថ មង្គលំ ។ វិបត្តិប្បដិពាហាយ សព្វសម្បត្តិសិទ្ធិយា សព្វភយវិនាសាយ បរិត្តំ ព្រូថ មង្គលំ ។  វិបត្តិប្បដិពាហាយ សព្វសម្បត្តិសិទ្ធិយា សព្វរោគវិនាសាយ បរិត្តំ ព្រូថ មង្គលំ ។ 
:ប្រែៈ សូមព្រះករុណាទាំងឡាយ ចម្រើននូវព្រះបរិត្ត ជាជ័យមង្គល ដើម្បីនឹងការពារបញ្ចៀសនូវវិបត្តិ គឺសេចក្តីអន្តរាយទាំងពួង ដើម្បីនឹងឲ្យបានសម្រេច នូវសម្បត្តិគ្រប់ យ៉ាង ដើម្បីនឹងញ៉ាំង ទុក្ខ - ភ័យ - រោគ ទាំងអស់ឲ្យវិនាសបាត់ទៅ ។   (គិហិបតិបត្តិពិសេស)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធម៌វន្ទនា
សៀវភៅពន្លឺនាវាត្រៃលក្ខណ៍

### ពន្លឺនាវាត្រៃលោក និងនាវាត្រៃលក្ខណ៍

:::ឯកសារ:Navatrilakkhana.PDF

:::**វិបស្សនាបញ្ហាធម្មបរិយាយ** 

:::**រៀបរៀងដោយ សិរិបញ្ញាភិក្ខុ ឱក - ណែម**

:::**នទីសមីបារាម (មហាពោធិ)**

:::**ព.ស ២៥១០ គ.ស ១៩៦៧**

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ប្រាសាទវត្តអធ្វា

## ប្រវត្តិ 
**ប្រាសាទវត្តអធ្វា**ជាប្រាសាទមួយស្ថិតនៅក្នុងបរិវេណរមណីយដ្ឋានអង្គរ បានកសាងឡើងនៅសម័យកាល ប្រហាក់ប្រហែលនឹងប្រាសាទអង្គរវត្តដែរ ( ពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១២ ) ប្រហែលនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសុរិយវរ្ម័នទីពីរ ( ១១១៣-១១៥០ ) ។ ដំបូងឡើយ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងសម្រាប់ ឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញសាសនា ប៉ុន្តែក្រោយមកទៀត តាមភស្ថុតាងសិលាចារឹកដែលបានចារនៅតាមជើងសសរជាច្រើន បានបង្ហាញថា ប្រាសាទវត្តអធ្វាត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងមុខងារព្រះពុទ្ធសាសនាអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ហើយភាគច្រើន នៃសិលាចារឹកទាំងនោះបានចារក្នុងកំលុង សតវត្សរ៍ទី១២នេះ។ប្រាសាទវត្តអធ្វាកសាងឡើងអំពីថ្មភក់បែរមុខទៅទិសខាងលិចដូចប្រាសាទអង្គរវត្តដែរ បើពិនិត្យទៅលើប្លង់ ស្ថាបត្យកម្មទូទៅប្រាសាទនេះមានរាងការ៉េមានច្រកចូលគ្រប់ទ្វារនៃទិសទាំងបួន ហើយច្រកទ្វារទិសខាងកើត ខាងត្បូង និងខាងជើង មានបន្ថែមដំបូលលយចេញខាងមុខ ។ ដំបូលលយចេញ ខាងមុខនីមួយៗមានទ្វារចូលបីទ្វារទីមួយនៅចំអ័ក្ស និង ទ្វារពីរទៀតនៅអម សងខាងអ័ក្ស ។ ចំណែកដំបូលលយខាងមុខនៅខាងលិចភ្ជាប់នឹងសំណង់មាន រាងទ្រវែងមួយ ដែលជាច្រកចេញចូលយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ចូលទៅកាន់តួប៉មកណ្តាល ។ នៅជុំវិញតួប៉មកណ្តាលនៃប្រាសាទមាន ប្រាសាទបន្ទាប់បន្សំចំនួនបួនដែលបែរមុខទៅទិសខាង លិចទាំងអស់ដូចតួប៉មកណ្តាលដែរ ។ ប្រាសាទទាំងនោះ ជាប្រភេទសំណង់ទោលដាច់ដោយឡែកពីគ្នា រាង ជាចតុកោណកែងមានទ្វារបញ្ឆោតនៅទិសខាងកើត និង ខាងលិច និងមានបង្អួចអមនៅសងខាង ។ មានសំណង់ពីរទៀតស្ថិតនៅទិសខាងលិចធ្វើអំពីថ្មភក់ និង សំណង់ ពីរទៀតផ្នែកខាង ក្រោយ ភាគខាងកើត សង់អំពីថ្មភក់ លាយថ្មបាយក្រៀម ស្ថិតនៅលើខឿនដ៏ខ្ពស់ ដែលខឿន នោះធ្វើអំពីថ្មភក់ ។ បើពិនិត្យតាមសភាពជាក់ស្តែងមួយភ្លែតនោះឃើញថា ប្រាសាទវត្តអធ្វា ពុំសូវទទួលរងនូវ ការខូចខាតប៉ុន្មានឡើយ ប៉ុន្តែបើមើលខាងលិចតួប៉មកណ្តាល យើងសង្កេតឃើញមានការខូចខាតផ្នែកទ្វារ ចូលដែលមានដំបូលលយខាងមុខ គឺទិសខាងកើត និង ទិសខាងជើង មានសភាពពុកផុយប្រេះស្រាំតូចៗពីលើរហូតដល់ក្រោម ។ ចំណែកអគារទាំងបួន ដែលស្ថិតនៅជុំវិញតួប៉មកណ្តាលមានលក្ខណៈទ្រុឌទ្រោម ពិសេសតួ ប៉មពីរនៅផ្នែកខាងកើតដែលសង់អំពីថ្មបាយក្រៀមលាយថ្មភក់មានសភាពប្រេះតួប៉មទាំងមូល ដោយគ្រោង ដំបូលបានបាក់ធ្លាក់ថ្មអស់នៅតែផ្នែកហោជាងដែល ស្ទើរតែរលំ ។ ឯតួប៉មពីរទៀត ស្ថិតនៅផ្នែកខាងលិចដែលសង់អំពីថ្មភក់ក៏មានការខូចខាតដែរ គឺថ្មបានបាក់ធ្លាក់ផ្នែក ខាងមុខ និង ប្រេះរហែកតាមគន្លាក់ថ្មពីលើ រហូតដល់ក្រោមទាំងពីរតួប៉មចំណែកឯថ្មក៏មានភាព ពុកផុយផ្នែកខាងក្រៅ ។
## ឯកសារយោង 
វត្តអធ្វា
ប្រាសាទស្រី

**ប្រាសាទស្រី​**​៖ ជា​ប្រាសាទ​វ័យ​ចំណាស់​មួយ កសាង​ឡើង​នៅ​ចុង​សតវត្សរ៍​ទី​៦ ដើមសតវត្សរ៍​ទី​៧ មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​បរិវេណ​វត្ត​កំពែង​ក្បែរ​ព្រះវិហារ​ក្នុងភូមិ​ហាន់​ទា ឃុំ​កំពែង ស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ។​  ​ប្រាសាទ​ស្រី​មាន​ទំហំ​ប្រមាណ ៤ ម៉ែត្រ​បួន​ជ្រុង កម្ពស់​ប្រហែល ១០ ម៉ែត្រ​ សង់​បែរមុខ​ទៅ​ទិសខាងកើត​មាន​ទ្វារ​ពិត​មួយ​, ប្រអប់ទ្វារ​សាង​អំពី​ថ្មភក់​ខ្ពស់​ផុតពី​ដី​ជិត​មួយ​ម៉ែត្រ​មាន​កាំជណ្តើរ​ថ្មី​ឡើងទៅ​ខាងក្នុង​ប្រាសាទ ដើម្បី​អុជ​ធូប​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​។ សសរ​ពេជ្រ​ពីរ​អម​សងខាង​ទ្វារ​ប៉ុន្តែ​នៅសល់​មួយផ្នែក​ខាងស្តាំ​ដៃ ដែល​បាក់បែក​ស្ទើរ​ពាក់កណ្តាល​។ ចំណែក​ក្បាច់  ផ្តែរ​នៅសល់​ប្រមាណ ៤០ ភាគរយ​។ ខាងក្នុង​មាន​ត​ម្ក​ល់ព្រះ​ពុទ្ធរូប​មួយ​ព្រះអង្គ​យ៉ាង​ធំ​, ដំបូល​ប្រាសាទ​មិន​ធ្លុះធ្លាយ​ទេ​។ ផ្នែក​ខាងលើ​មាន​ស្នាម​ជួសជុល​ថ្មី​សម័យ​ក្រោយ​។ ប្រាសាទអណ្តែត នៅ​ផ្នែក​ខាងលើ បែរមុខ​ទៅរក​ទិស​ទាំង ៤ ប៉ុន្តែ​ទិស​ខាងកើត​ត្រូវ​រលុបបាត់អស់​នៅសល់តែ​ទិស​ខាងលិច​, ជើង​និង​ត្បូង​។​  ​លក្ខណៈពិសេស​ប្រាសាទ​ស្រី គឺ​នៅ​ចំ​ឆ្អឹងជំនី​រមាន “​សោម​សូ​ត្រា​” ដែល​គេ​ហៅថា ទរ​បង្ហូរ​ទឹកមន្ត​បែរមុខ​ទៅ​ទិស​ខាងជើង​។

សរុបមក ប្រាសាទស្រីគ្រប់ល័ក្ខណ (ភ្នំបាសិត) គឺជាស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទឥដ្ឋនៅសម័យមុនអង្គរមួយ ដែលគេសាងសង់ឡើងគ្របពីលើផ្ទាំងថ្មនិងរូងភ្នំធម្មជាតិដែលមានស្រាប់ ហើយទំនងគេចាត់ទុកផ្ទាំងថ្មជាសិវលិង្គ (ទេពប្រុស) និងរូងភ្នំជាទម្រយោនីតែម្តង (ទេពស្រី)។ ផ្អែកទៅតាមប្រភពពីសិលាចារឹកដែលគេបានរកឃើញនៅទីនោះ និងផ្នែកលម្អស្ថាបត្យកម្មរបស់ប្រាសាទ គេអាចកំណត់អាយុកាលប្រាសាទស្រីគ្រប់ល័ក្ខណ (ភ្នំបាសិត) ជាប្រាសាទសាងនៅចុងរចនាបថព្រៃក្មេង ដើមរចនាបថកំពង់ព្រះ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ (គ.ស.៦៥៧ ដល់ ៦៨១) ពោល គឺស្ថិតនៅក្នុងសម័យចេនឡា (មុនអង្គរ) ដូចដែលធ្លាប់បានសិក្សាឡើងដោយលោកស្រី Mireille Bénisti ដូច្នោះដែរ៕

ស្រី
វត្តប្រយូរវង្ស

វត្តប្រយុវង្សជាវត្តមួយស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ វត្តនេះស្ថិតនៅតាមបណ្ដោយមហាវិថីនរោត្តម ហើយស្ថិតនៅក្នុងខណ្ឌចំការមនទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរៗមន្ទីរពេទ្យបង្អែកចំការមន ។ វត្តនេះសាងឡើងនៅគ្រាដែលព្រះបាទពញាយ៉ាតបានរើរាជធានីពីទួលបាសានមកចតុមុខវិញ ។

## ប្រវត្តិ នៃវត្តប្រយូវង្ស 
ទីអារាមនោះឈ្មោះថា "វត្តប្រយូវង្ស" វត្តនេះ កាលដេីមឡេីយមុនឆ្នាំ១៩៧០ ជាវត្តខាង គណៈធម្មយុត្ត ដែល សាងឡេីងយក តាមព្រះនាមនៃព្រះរាជអយ្យការ(ជីដូន) នៃ សម្ដេចតា ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ(ជីដូនខាងមាតា) ក្រោយឆ្នាំ១៩ ៧៩ មកដល់សព្វថ្ងៃ វត្តនេះរងភាពចាស់ទ្រុឌទ្រោម និងហ៊ុំពទ្ធ័ ទៅដោយផ្ទះអ្នកភូមិដ៏ច្រេីនណែនណាន់តាន់តាប់ វាតយកដី ធ្លីវត្តធ្វេីជាលំនៅដ្ឋានក្នុងការរស់នៅ និងប្រកបអាជីវកម្ម រីឯ ព្រះសង្ឃគង់នៅក្រោមព្រះវិហារ លាយលំគ្នានិងពួកអ្នកភូមិ ដោយមិនមានការ អេីពេី រកដំណោះស្រាយ ឬដោះដូរយកដី ប្រគល់មកឱ្យវត្តវិញ ពីសំណាក់មន្ត្រីអាជ្ញធរពាក់ព័ន្ធណាមួយ នោះទេ ចាប់តាំងពីក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ មកដល់ពេលនេះ។
ព្រះប្រយូវង្ស ប៉ាត់ ( ១៨៥៩ - ១៩៤០)  ៖​ប្រយូវង្ស គឺជាឈ្មោះជីទួតខាងម្តាយរបស់ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ នរោត្តម សីហនុ។ បិតា ចៅឃុនប្រយូវង្ស ប៉ាត់ គឺឧកញ៉ា ក្រឡាហោម សៅ ឯមាតា ជាបុត្រីច្បងរបស់ព្រះបាទ អង្គដួង មាននាម ព្រះប្រយូវង្ស ដែរ (បើនិយាយស្រួលស្តាប់ ចៅឃុន ប្រយូវង្ស ប៉ាត់ ជាចៅរបស់ព្រះអង្គដួង)។ 
ចៅឃុនប្រយូវង្ស ប៉ាត់ ជាមហេសីទី២ របស់ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម ហស្សកណ្ឌ ។ ចៅឃុនប្រយូវង្ស ប៉ាត់ មានបុត្រ ៣អង្គ គឺ:
* ១- នរោត្តម កញ្ចនវិមាន
* ២- នរោត្តម  បុប្ផាភួង
* ៣- នរោត្តម ផាត់វីឡាត់
នរោត្តម កញ្ចនវិមាន ទ្រង់រៀបអភិសេកជា អគ្គមហេសី របស់ ព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្ស (ដែលត្រូវជាជីតា ជីដូន នៃព្រះបរម រតនកោដ្ឋ សីហនុ) ។ ព្រះមហាក្សត្រី នរោត្តម កញ្ចនវិមាន ទ្រង់ប្រសូត្របានបុត្រ ៤អង្គ គឺ
* ១-សម្តេចរាជបុត្រី ព្រះរៀម ស៊ីសុវត្ថិ ឋាវេតរង្សី នារីវង្ស (ជាម្តាយធំ សម្តេចតា )
* ២-សម្តេចព្រះមហាក្សត្រីយានី ស៊ីសុវត្ថិ កុសុមៈនារីរត្នន៏ សិរីវឌ្ឍនា (មាតាបង្កើតសម្តេចតា )
* ៣-សម្តេចក្រុមព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីរ៉េត (ឪពុកមា​សម្តេចតា) 
* ៤-ស្ដេចក្រុមហ្លួង ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សមុនីពង្ស(ឪពុកមាសម្តេចតា)។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
រោគក្អកមាន់

## ប្រភេទ​រោគ 
រោគ​ក្អក​មាន់ (, ) ច្រើន​កើត​ចំពោះ​ក្មេង​តូចៗ ពី​អាយុ​២ឆ្នាំ ទៅ​៥ឆ្នាំ។ រោគ​នេះ​ជា​រោគ​ឆ្លង ហើយ​កើត​ឡើង​ដោយ​សារ អតិសុខុមប្រាណ (សត្វ​តូចៗ​ល្អិតៗ ដែល​អាច​មើល​ឃើញ​ដោយ​ប្រើ អតិសុខុមទស្សន៍) ឈ្មោះ​ថា Cocco bacille ។

## អាការៈ​រោគ 
# ក្រោយ​ពេល​មាន​មេរោគ​ចូល មក​ក្នុង​ខ្លួន​ចំនួន​១២​ថ្ងៃ អ្នក​ជំងឺ​មាន​រោគ​ផ្ដាសាយ
# គ្រុន​សីតុណ្ហភាព ៣៩​អង្សារ
# ក្អក​ញាប់​ហើយ​ពិបាក
# ពី​៨ ទៅ​១៥​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​មក មាន​អាការៈ​ក្អក​ខ្លាំង​ជា​សន្ទះ ហើយ​យូរ​ដូច​សម្លេង​មាន់​រងាវ ទើប​ហៅ​ថា​រោគ ក្អក​មាន់
# ដក​ដង្ហើម​ចេញ​ស្ទះៗ​រក​ប្រកាច់
# ក្អក​ខ្លាំង (ក្នុង​១​លើកៗ ពី​២០​ទៅ​២៥​ដង)
# ក្អួត​ចង្អោរ
# ក្រោយ​ឡើង​មាន​អាការៈ​ក្អក​ខ្លាំង​ហើយ​បាត​ទៅ នៅ​តែ​ក្អក​ធម្មតា
# អាការៈ​ក្អក​ខ្លាំង​អាច​កើតឡើង​វិញ​ក្នុង​វេលា២ ទៅ ៣​ថ្ងៃ ឬ ក៏​ច្រើន​ខែ

## រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក 
ក្នុង​ខណៈ​កើត​រោគ​ក្អក​មាន់ អាច​នឹង​មាន​រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក​គឺ​រោគ​ឈឺ​ចាប់​ក្នុង​បំពង់​ខ្យល់ និង​រោគហើម​សួត ដែល​អាច​បំផ្លាញ​ជីវិត​កុមារ​បាន។

## វិធី​ការ​ពារ 
វិធី​ការ​ពារ​ដែល​អាច​ហុច​លទ្ធផល​ល្អ​បំផុត​គឺ​ត្រូវ​ចាក់​ថ្នាំ វ៉ាក់​សាំង (Vaccin)។

## វិធី​រក្សា​រោគ 
# ត្រូវ​រស់​នៅ​ទី​ណា​ស្ងប់​ស្ងាត់
# បន្ទប់​ដេក​ធំ​ទូលាយ មាន​ខ្យល់​អាកាស​និង​ពន្លឺ​ព្រះ​អាទិត្យ​ចេញ​ចូល​បរិបូណ៌
# ត្រូវ​គេង​ស្ងៀម​នៅ​ពេល​មាន​គ្រុន
# ត្រូវ​នៅ​ក្នុង​បន្ទប់​ចំនួន​បី​សប្ដាហ៍
# កាលណា​បាន​ធូរ​ស្បើយ​ខ្លះ អាច​ចេញ​ទៅ​ក្រៅ​បន្តិច​បន្តួច
# បើ​ក្អក​ខ្លាំង​ហើយ​យូរ ត្រូវ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ខ្យល់​អាកាស
# នៅ​ពេល​ក្អក​ខ្លាំង គេ​អាច​សម្រាល​កុមារ​ឈឺ ដោយ​ចាប់​ដៃ​ឲ្យ​អង្គុយ​ដាក់​គូថ ហើយ​គេ​យក​ដៃ​ម្ខាង​ទ្រ​ថ្ងាស់​ក្មេង ដៃ​ម្ខាង​ទៀត​ចាប់​ខ្នង​ក្មេង
# ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ក្អួត ត្រូវ​ឲ្យ​អ្នក​ជំងឺ​បរិភោគ​អាហារ​ខ្លះ​ដូច​ត​ទៅ៖
:*ទឹក​ដោះ​គោ ស៊ុត សាច់​ហាន់​ស្ដើងៗ និង​បន្លែង​ស្ងោរ
:*អាហារ​ទាំង​អស់​នេះ ត្រូវ​ផ្ដល់​ឲ្យ​អ្នក​ជំងឺ​បន្តិច​ម្ដងៗ ក្រោយ​ពេល​ក្អក​ខ្លាំង។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
រោគ​គ្រុន​រលាក​ពោះ​វៀន

## ប្រភេទ​នៃ​រោគ 
រោគ​នេះ​អាច​កើត​ដល់​មនុស្ស​គ្រប់​វ័យ និង​គ្រប់​ប្រភេទ។

## អាការៈ​រោគ 
# មាន​ការ​រសាប់​រសល់
# បាយ​មិន​បាន
# ឈឺ​ក្បាល
# មាន​គ្រុន​ខ្លាំង​ឡើង​ម្ដង​បន្តិចៗ (សីតុណ្ហភាព​ឡើង​រហូត​ដល់ ៤០​អង្សារ ក្នុង​រយៈ​ពេល ៤​ទៅ​៦​ថ្ងៃ)
# ហើម​ពោះ ឆ្អល់​ពោះ
# រាករូស
# អណ្ដាត​ស្អិត
# លាមក​រាវ​យ៉ាង​ច្រើន
# មាន​ស្នាម​កន្ទួលតូចៗ ពណ៌​ផ្កា​កុលាប​នៅ​លើ​ទ្រូង និង​ពោះ
# អាការៈ​នេះ ស្ថិត​មាន​នៅ​ពី​១០ ទៅ ១៥​ថ្ងៃ
# គ្រុន​ខ្លាំង​នៅ​ដដែល (៤០​អង្សារ)
# អណ្ដាត​ស្ងួត
# នៅ​សប្ដាហ៍​ទី៣ បើ​មនុស្ស​មាន​ជំងឺ​បម្រុង​ជា​គ្រុន​ចុះ​មក ៣៧​អង្សារ ហើយ​កម្លាំង​ក៏​ចាប់​មាន​ឡើង​វិញ។

## រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក 
នៅ​ពេល​ដែល​កើត​រោគ​គ្រុន​រលាក​ពោះ​វៀន អច​មាន​រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក​មក​បន្ថែម​ទៀត​គឺ៖
:*រោគ​ហូរ​ឈាម​ខ្មៅ ចេញ​ពី​ពោះ​វៀន នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ទៅ ថ្ងៃ​ទី​២១
:*រោគ​ដំបៅ​ក្នុង​ពោះ​វៀន ដែល​មាន​អាការៈ​គួរ​ឲ្យ​សម្គាល់​បាន​គឺ ក្អក ក្អើក ពោះ​ប៉ោង
:*រោគ​បេះដូង រោគ​សួត រោគ​ឆ្អឹង រោគ​តម្រង​នោម និង​រោគ​សរសៃ​ឈាម ។ល។

រយៈ​ពេល​ដែល​អាច​ជា​សះស្បើយពី ១០​ថ្ងៃ ទៅ ១៤​ថ្ងៃ និង ២១​ថ្ងៃ។
### រយៈ​ដែល​អាច​ឆ្លង​បាន 
ដរាប​ណា​អ្នក​ជំងឺ​មិន​ទាន់​ថា​សះស្បើយ​ទេ ដរាប​នោះ​រោគ​អាច​ឆ្លង​ទៅ​មនុស្ស​ដទៃ​ទៀត​បាន ព្រោះលាមក និង បស្សាវៈ​របស់​មនុស្ស​ឈឺ ពោរ​ពេញ​ទៅ​ដោយ​មេរោគ។

## វិធី​ការ​ពារ 
នៅ​ពេល​កើត​រោគ​នេះ ត្រូវ​ការ​ពារ​ខ្លួន​ដូច​តទៅ៖
# ផឹក​ទឹក​ឆ្អិន
# កុំ​បរិភោគ​បន្លែ​ស្រស់ (សាឡាត់)
# កុំ​បរិភោគ​ងាវ
# កុំ​ឲ្យ​រុយ​រោម​អាហារ
# កុំ​បរិភោគ​អាហារ​នៅ​ក្នុង​បន្ទប់​អ្នក​ជំងឺ​ឲ្យ​សោះ
# ពិសេស​ត្រូវ​ចាក់​វ៉ាក់​សាំង​ការ​ពារ​រោគ។

## វិធី​ព្យាបាល 
# ត្រូវ​ឲ្យ​អ្នក​ជំងឺ និន្ទ្រា​ក្នុង​បន្ទប់​ស្អាត​ធំ​ទូលាយ មាន​ពន្លឺ​ព្រះ​អាទិត្យ​ចេញ​ចូល​គ្រប់​គ្រាន់
# គ្រែ​អ្នក​ជំងឺ ត្រូវ​ដាក់​កណ្ដាល​បន្ទប់
# ខ្លួន​ប្រាណ​អ្នក​ជំងឺ ត្រូវ​ស្អាត​ជា​និច្ច
# លាមក​និង​បស្សាវៈ ត្រូវ​ជុះ​ឬ​នោម​ដាក់​ក្នុង​កន្ថោរ​ដែល​មាន​ទឹក ក្រេ​ហ្ស៊ីល
# ត្រូវ​ដុស​លាង​មាត់​ជា​ច្រើន​ដង​ក្នុង​១​ថ្ងៃ ដោយ​ទឹក​ក្ដៅ ប្រើ​ថ្នាំ​ដុស​ធ្មេញ
# ដាក់​ទឹក​កក​លើ​ក្បាល លើ​ពោះ ឬ​ត្រង់​បរិវេណ​បេះដូង

## អាហារ​សម្រាប់​អ្នក​ជំងឺ 
គឺ​ត្រូវ​ផ្ដល់​នូវ​អាហារ​រាវៗ ហើយ​និង​ភេសជ្ជៈ​ជា​ច្រើន។ ទឹក​ដោះ​គោ​ក្នុង​២៤​ម៉ោង ១លីត្រ​ឬ​២លីត្រ។ ទឹក​បន្លែ​ស្ងោរ​កន្លះ​លីត្រ។ ទឹក​តែ កាហ្វេ​ស្ដើង ១/៤លីត្រ។ ទឹកក្រូច​ពោធិសាត់​កន្លះ​លីត្រ។ ក្រោយ​ពេល​បាត់​គ្រុន​៥​ថ្ងៃ​មក ត្រូវ​ផ្ដល់​បបរ ស៊ុត សាច់​ត្រី បន្តិច​បន្តួច និង​សាច់​នំប៉័ង។ បើ​មនុស្ស​មាន​ជំងឺ​ក្ដៅ​ខ្លួន​ឡើង​វិញបន្តិច ត្រូវ​ផ្ដល់​អាហាវ​រាវ​វិញ​ជា​ប្រញាប់។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
រោគព្រូន

## ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​កើត​ព្រូន 
ព្រូន​អាច​ចូល​មក​ក្នុង​ខ្លួន​មនុស្ស​យើង ដោយ​សារ​ទឹក​ដី ផ្លែ​ឈើ ឬ បន្លែ​ស្រស់ សាច់​គោ សាច់​ជ្រូក ត្រី​មិន​ស្អាត។

## អាការៈ​រោគ 
# ជួន​ណា​គ្មាន​ឈឺ​ចាប់​អ្វី​ទេ, គេ​យក​លាមក​ទៅ​ពិនិត្យ​ទើប​ដឹង​ច្បាស់​ថា​មានកើត​ព្រូន
# ជួន​ណា​ឃ្លាន​ច្រើន ឬ មិន​សូវ​ឃ្លាន
# ក្អួត ចង្អោរ ចុក​ពោះ
# ទល់​លាមក ឬ រាក​រូស
# និន្ទ្រា​មិន​សូវ​លក់
# ប្រកាច់
# រមាស់​ទ្វារ​ធំ ច្រមុះ អវយវៈ​តពូជ
# ស្លេក​ស្លាំង

## វិធី​បង្ការ 
# ត្រូវ​បរិភោគ​អាហារ​ឆ្អិន
# ផឹក​ទឹក​ដាំ​ពុះ
# ហាម​​ឲ្យ​ក្មេង​យក​ម្រាម​ដៃ ដែល​ប្រឡាក់ដី​ដាក់​ក្នុង​មាត់
# ហា​ម​​ឲ្យ​កូន​ក្មេង​អេះ​ទ្វារ​លាមក និង​មិន​ឲ្យ​យក​ម្រាម​ដៃ​ដាក់​ក្នុង​មាត់
# ក្រចក ត្រូវ​កាត់​ខ្លី

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យ

​ វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យជាវត្តមួយស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ វត្តនេះស្ថិតក្នុងខណ្ឌ៧មករា ក្បែររង្វង់មូលនាងគង្ហីង។ 

## ប្រវិត្ត 
**ប្រវត្តិសង្ខេប**

តាមការដំណាលតៗគ្នា បានឲ្យដឹងថា វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យត្រូវបានកសាងឡើង នៅ លើទីតាំងមួយជិតវត្តស្រះចកបច្ចុប្បន្ន ត្រង់បន្ទាយទាហានជើងក្រហម ។ ក្រោយមក​ពួកអាណានិគមបារាំង តម្រូវយកទីនោះធ្វើបន្ទាយ បានឲ្យវត្តរុះរើមកទីតាំងថ្មីវិញ ស្ថិត​នៅស្ថានីយរថភ្លើងសព្វថ្ងៃ ។

នៅឆ្នាំ១៩២១ បារាំងបានឲ្យរុះរើចេញទៀត ដើម្បីយកទីនោះធ្វើស្ថានីយរថភ្លើង ដូច្នោះ​ហើយទើប ព្រះសង្ឃ ពុទ្វបរិស័ទបានរុះរើមកកសាងនៅទីតាំងសព្វថ្ងៃនេះ ។

ទីតាំងថ្មី ដើមឡើយជាត្លុក ត្រពាំង អូរ មានលក្ខណៈភូមិសាស្រ្តស្មុកស្មាញ មិនសមជាទី​អារាមឡើយ តែដោយការរុះរើម្ដងជាពីរដង ព្រះសង្ឃនិងពុទ្ធបរិស័ទ បានពុះពារគ្រប់ ការលំបាក ប្រឹងកែច្នៃទីនេះឲ្យមានលក្ខណៈសមរម្យ ជាទីអារាម និងជាទីសក្ការៈបូជា​របស់ពុទ្ធបរិស័ទ ។

មិនយូរប៉ុន្មាន ទីវត្តថ្មីនេះ ក៏មានការរីកចំរើន មានកុដិ មានព្រះវិហារ ,ឧបដ្ឋានសាលា​ និងសំណង់ផ្សេងៗទៀតជាច្រើន ហើយប្រការដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ វត្តបានកសាង​ឈាបនដ្ឋានមួយបន្ទាប់ពីវត្តឧណ្ណាលោម ដើម្បីសម្រួលដល់សេចក្ដីត្រូវការរបស់​ប្រជាជន ។

ដំបូងឡើយវត្តនេះ មានឈ្មោះថា **វត្តព្រះពុទ្ធ** តែក្រោយមកក៏ត្រូវបានផ្លាស់ឈ្មោះថា **វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យ** វិញ ព្រោះអាស្រ័យហេតុដ៏អស្ចារ្យមួយ គឺពេលដែលព្រះសង្ឃ​និងពុទ្ធបរិស័ទ ដង្ហែព្រះពុទ្ធរូបធំ (ព្រះជីវ៍) មួយព្រះអង្គធ្វើអំពីថ្មតាន់ ពីទីវត្តចាស់​ មក​កាន់​ទីតាំងថ្មី​ ត្រូវឆ្លងកាត់ព្រែកដែលមានស្ពានចាស់ទ្រុឌទ្រោមមួយ ដែលមិនអាចទ្រ​ទម្ងន់​ និងដង្ហែ​បាន ហើយពុទ្ធបរិស័ទក៏ធ្វើការបួងសួងតេជៈបារមីព្រះពុទ្ធថា សូមព្រះ​អង្គ​ជួយទ្រទ្រង់ស្ពាននេះកុំឲ្យបាក់ស្រុត ហើយសូមឲ្យការដង្ហែនេះ បានទៅដល់ទីកំណត់​ ។ ក្បួនដង្ហែក៏បានឆ្លងកាត់ដោយសុវត្ថិភាព បន្ទាប់ពីការបួងសួងរួច ។

ដោយហេតុដ៏អស្ចារ្យនេះ ព្រះសង្ឃ ពុទ្ធបរិស័ទ ក៏ជឿជាក់ ជ្រះថ្លាថា ព្រះពុទ្ធអង្គនេះ ពិត​ជាមានតេជៈបុណ្យបារមី​ប្រាកដមែន ក៏សម្រេចដាក់ឈ្មោះវត្តដែលកសាងនៅទីតាំងថ្មី​នេះ​ថា វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យ រហូតដល់សព្វថ្ងៃ ។

នៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩ វត្តត្រូវបានបោះបង់ចោល គ្មានព្រះសង្ឃ ពុទ្ធបរិស័ទ​បំពេញបុណ្យកុសលទៀតឡើយ ហើយទីវត្តទាំងមូលត្រូវបានពួក ប៉ុល ពត យកទៅ​ប្រើប្រាស់ខុសពីគោលដៅពុទ្ធសាសនា ។

នៅឆ្នាំ ១៩៧៩ ក្រោយថ្ងៃរំដោះ ៧មករា វត្តនេះមាននៅសល់អាគារខ្លះៗ ដូចជាកុដិ ពីរបី​ខ្នង និងឈាបនដ្ឋានមួយ ហើយតមកវត្តក៏ត្រូវបានយកធ្វើជាសាលារៀនបឋមសិក្សា ។ តែដោយផ្អែកលើគោលនយោបាយ របស់រណសិរ្សសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជា ដឹកនាំដោយ​សម្ដេចទាំងបី វត្តក៏បានបើកឡើងវិញ ឲ្យគោរពបូជាតាមប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនា នៅ ថ្ងៃទី **១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩០** ដោយមាន**សម្ដេចព្រះឧត្តមមុនី ហេង លាងហោ** ជា​ចៅអធិការ រហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។

បន្ទាប់ពីបើកឲ្យប្រើប្រាស់មក វត្តក៏មានព្រះសង្ឃគង់នៅ និងមានពុទ្ធបរិស័ទគ្រប់ទិសទី​អញ្ជើញមកបំពេញកុសល រហូតទីវត្តទាំងមូលពេញទៅដោយសំណង់ពុទ្ធសាសនា​យ៉ាងច្រើន មានព្រះវិហារ កុដិ ឧបដ្ឋានសាលា ចេតិយ ខ្លោងទ្វារ របងវត្ត និងបណ្ណាល័យ​មួយខ្នងកំពុងសាងសង់ ។ ដទៃពីនេះ ព្រះសង្ឃ អាចារ្យ គណៈកម្មការ ក៏បានរៀបចំ ផ្ទៃ​វត្តទាំងមូលឲ្យមានសោភណភាព តាមរយៈការចាក់កា្រលបេតុង និងដាំដើមរុក្ខជាតិ​នានាជាលម្អផងដែរ ។ 

## ភូមិសាស្ត្រ 
## សូមមើលផងដែរ 
*ទួលព្រះស្រី

## ឯកសារយោង 
## តំនភា្ជប់ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
មុំកែង

មុំកែងគឺជាមុំដែលមានរង្វាស់៩០ដឺក្រេ ។
វិសមភាព​ត្រីកោណ

ក្នុង​គណិតវិទ្យា **វិសមភាពត្រីកោណ**​ពោល​ថា​ចំពោះ​គ្រប់ត្រីកោណ ផលបូក​នៃ​ប្រវែង​ជ្រុង​ពីរ​នៃ​ត្រីកោណ​មួយ​ត្រូវ​តែ​ធំ​ប្រវែង​ជ្រុង​មួយ​ទៀត​ដែល​នៅ​សល់​ ។

ក្នុង​ធរណីមាត្រ​អឺគ្លីដ និង ធរណីមាត្រ​ដទៃ​ទៀត វិសមភាព​ត្រីកោណ​គឺ​ជា​ទ្រឹស្តី​បទ​អំពី​ចំងាយ។ 

## ឯកសារយោង
បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តបាត់ដំបង

ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​បញ្ជី​ឈ្មោះ​ប្រាសាទ​បុរាណ​ខ្មែរ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​លើ​ទឹក​ដី​នៃ​ខេត្តបាត់ដំបង។

* ប្រាសាទបាសែត
* ប្រាសាទបាណន់
* ប្រាសាទវត្តឯកភ្នំ
* ប្រាសាទស្នឹង

## មើល​ផងដែរ
* បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបាត់ដំបង
ប្រាសាទ​ចុង​ស្រុក

**ប្រាសាទចុងស្រុក**​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ចុងស្រុក ឃុំចុងស្រុក ស្រុកស៊ីធរកណ្តាល ខេត្តព្រៃវែង មានចម្ងាយ​ប្រហែល ៣៨គ.ម ពីទីរួមខេត្តព្រៃវែង​។ ប្រាសាទ​នេះ​មាន​សភាព​ទ្រុឌ​ទ្រោម បាក់បែក ធ្វើ​ពី​ឥដ្ឋ និង ថ្មភក់ កសាងឡើង​នៅ​សតវត្យរ៍ទី៧។ នៅក្នុង​ប្រាសាទ​គេ​ឃើញ​មាន​សល់​នូវ​រូប​ព្រះ​គោ​មួយ​អង្គ​ធ្វើ​អំពី​ថ្មភក់ ជា​ប្រភេទ​ពោធិសាត់​មួយ​ដ៏​មាន​អំណាច​ខ្លាំង​ពូកែ​នា​សម័យ​កាល​នោះ។
រោគគ្រុនចាញ់

## ប្រភេទ​នៃ​រោគ 
រោគ​គ្រុន​ចាញ់អាច​កើត​ដល់​មនុស្ស​គ្រប់​វ័យ និង​គ្រប់​ប្រភេទ។ គេ​ឃើញ​រោគ​នេះ​កើត​ច្រើន​នៅ​រដូវ​ក្ដៅ។ ភ្នាក់​ងារ​សំខាន់​ដែល​នាំ​មេរោគ​ចូល​មក​ក្នុង​ខ្លួន​មនុស្ស​យើង គឺ​សត្វ​មូស​ដែក​គោលញី (Anophèle)។

## រយៈ​ពេល​ដែល​ប្រាកដ 
ក្រោយ​ដែល​បាន​ទទួល​មេរោគ​ចូល​មក​ក្នុង​ខ្លួន​ហើយ រោគ​នឹង​សម្ដែង​ឲ្យ​បាន​ប្រាកដ​ក្នង​រយៈ​ពេល​ ១ទៅ៣​សប្ដាហ៍។

## អាការៈ​រោគ 
អាការៈ​ដំបូង​នៃ​រោគ​គ្រុន​ចាញ់​គឺ៖
# ឈឺ​មាត់
# អណ្ដាត​ឡើង​ពណ៌​ស
# ចង្អោរ
# ក្អួត​អាហារ ឬ ក្អួត​បែក​ប្រមាត់
# ទល់​លាមក ឬ រាក​រូស
# មាន​គ្រុន​ (សីតុណ្ហភាព ៣៩ ឬ ៤០​អង្សារ) តែ​គ្រុន​មិន​ទៀង ជួន​ណា​គ្រុន​ជាប់​រាល់​ថ្ងៃ, ជួន​ណា​២​ថ្ងៃ​ម្ដង, ជួន​ណា​៣​ថ្ងៃ​ម្ដង
# ខ្លួន​ប្រាណ​ស្លេក​ស្លាំង​យ៉ាង​ខ្លាំង
# អស់​កម្លាំង​ល្ហិត​ល្ហៃ

អាការៈ​ទី​២ នៃ​រោគ​គ្រុន​ចាញ់ ចែក​ចេញ​ជា​អាការៈ​ប្រែ​ប្រួល​៣យ៉ាង។
### អាការៈ​ប្រែល​ប្រួល​ទី១ 
:# អាការៈ​ត្រជាក់១ម៉ោង ឬ ២ម៉ោង
:# គ្រុន​ញាក់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ហើយ​យូរ
:# ញ័រ​ធ្មេញ​រណ្ដំ
:# ដក​ដង្ហើម​ថប់ៗ
:# ស្បែក​ត្រជាក់, ចុង​ដៃ​ជើង​ត្រជាក់​ដូច​ទឹក​កក
:# គេ​ដាក់សីតុណ្ហមាត្រ នៅ​ក្រោម​ក្លៀក​គេ​ឃើញ​សីតុណ្ហភាព ៤០ឬ៤១​អង្សារ
:# ជីពចរ​តិច
:# ចង្អោរ ឬ ក្អួត
:# ដាល​រីក​ធំ
### អាការៈ​ប្រែប្រួល​លើក​ទី២ 
:# អាការៈ​ត្រជាក់ ផ្លាស់​ទៅ​ជា​អាការៈ​ក្ដៅ​យ៉ាង​ខ្លះ (១ម៉ោង ឬ ២ម៉ោង)
:# ស្បែក​ស្ងួត​ក្ដៅ​ចែស
:# មុខ​ក្រហម
:# ស្រេក​ទឹក​មិន​ចេះ​ស្ងប់
:# សីតុណ្ហភាព ៤០​ឬ​៤១​អង្សារ
:# ឈឺ​ក្បាល​យ៉ាង​ខ្លាំង ជួន​កាល​រវើររវាយ។
### អាការៈ​ប្រែល​ប្រួល​លើក​ទី​៣ 
:# អាការៈ​បែក​ញើស (២ម៉ោង ទៅ ៤ម៉ោង)
:# សីតុណ្ហភាព​ចុះ​មក​ធម្មតា (៣៦​អង្សារ)
:# ស្បែក​ត្រជាក់
:# ជីពចរ​ដើរ​មួយៗ
:# ជាល​ចុះ​តូច
:# ញើស​ចេញ​ច្រើន អ្នក​ជំងឺ​ត្រូវ​ផ្លាស់​សំលៀក​បំពាក់​ជា​ញឹក​ញយ
:# មាន​កន្ទួល​នៅ​នឹង​បបូរ​មាត់

## រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក 
ក្នុង​វេលា​ដែល​កើត​រោគ​គ្រុន​ឈាម អាច​នឹង​មាន​រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក​មក​បន្ថែម​ទៀត ព្រោះ​អ្នក​ជំងឺ​មាន​កម្លាំង​ខ្សោយ​ចុះ​ស្គម​ជាង​ខ្លាំង។ ឯ​រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក​ទាំង​នោះ​គឺ រោគ​ខ្វះ​ឈាម ឬ ឈាម​តិច រោគ​បេះដូង និង​រោគ​ក្រពះ​អាហារ​ជា​ដើម។

## រយៈ​ដែល​អាច​ឆ្លង​បាន 
រហូត​ដល់​វេលា​កើត​គ្រុន​ឈាម សត្វ​មូស​អាច​នាំ​មក​នូវ​មេរោគ​ពីអ្នក​ជំងឺ ទៅ​កាន់​មនុស្ស​ដែល​មាន​សុខភាព​ល្អ​បាន។

## វិធី​ការ​ពារ 
# កុំ​ឲ្យ​មូស​ខាំ ដេក​ត្រូវ​ដាក់​មុង
# ត្រូវ​ចិញ្ចឹម​ត្រី​ក្រឹម​ក្នុង​ពាងអោយ​ស៊ី​ដង្កូវទឹក កុំ​ឲ្យ​មូស​កើត​បាន
# សម្លាប់​ដង្កូវ​ទឹក នៅ​ក្នុង​ទី​ស្អុយ ដោយ​ចាក់​ប្រេង​កាត
# ទទួល​ទាន​ថ្នាំ​ដើម្បី​ការ​ពារ​ជា​មុន មុន​នឹង​ចូល​ទៅ​កន្លែង​ណា​ដែល​មាន​រោគ​គ្រុន​ឈាម។
# សំអាតព្រៃជុំវិញផ្ទះ

## វិធី​រក្សា​រោគ 
# ត្រូវ​ទទួល​ទាន​ថ្នាំ ឬ ចាក់​ថ្នាំ​តាម​វេជ្ជបញ្ជា​របស់​គ្រូ​ពេទ្យ
# ត្រូវ​ដេក​ស្ងៀម
# ត្រូវ​បរិភោគ​អាហារ​រាវៗ ដូច​ជា​ទឹក​ដោះ​គោ បបរ ក្រូច​ពោធិសាត់

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
សេចក្ដីរំលឹកដាស់តឿន

**សេចក្ដីរំលឹកដាស់តឿន** ជាបទពាក្យ៧ និពន្ធឡើងនៅឆ្នាំ១៩៣១ ដោយកវីក្រមង៉ុយ​ ។

## ខ្លឹមសារ
សេចក្ដីរំលឹកដាស់តឿន មានខ្លឹមសារទាំងស្រុង ដូចតទៅ៖

## ឯកសារយោង
* 
## សូមមើលផងដែរ
* ក្រមង៉ុយ
* ច្បាប់ល្បើកថ្មី
* ច្បាប់កេរកាលថ្មី
* បណ្ដាំក្រមង៉ុយ
* ច្បាប់អរិយសត្ថា
* ពាក្យកាព្យប្រដៅជនប្រុសស្រី

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កំនាព្យខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កំនាព្យខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកម្ពុជា
​រមណីយដ្ឋាន​​កោះថាស

**កោះថាស**​ជា​រមណីយដ្ឋាន​ធម្មជាតិ​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុងភូមិ​អូរ​លំចង់ ឃុំ​បា​ក់ច​ញ្ចៀ​ន ស្រុកភ្នំ​ក្រវ៉ា​ញ ខេត្ដពោធិ៍សាត់ ហើយ​មាន​ចម្ងាយ​ប្រហែល ១៥ គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ផ្លូវជាតិ​លេខ៥។ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តពោធិ៍សាត់
កំណាព្យសុវណ្ណភូមិ

ឧទាហរណ៍.jpg|ចំនងជើងក្រោមរូបភាព១
ឧទាហរណ៍.jpg|ចំនងជើងក្រោមរូបភាព២

## ទំនុកច្រៀង ដែនដីសុវណ្ណភូមិ ដោយសម្តេចសង្ឃរាជ ជួនណាត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កំណាព្យខ្មែរ
*អត្ថបទជាអក្សរទ្រេត ផុន វិបុល*

ផែនដី
ប្រាសាទភូមិរាំង

ប្រាសាទភូមិរាំងជាកេរ្ដិ៍ដំណែលផ្នែកស្ថាបត្យកម្មបុរាណដ៏មានវ័យចំណាស់មួយ នាសម័យចេនឡា។ ប្រាសាទនេះធ្វើអំពីឥដ្ឋ ស្ថិតក្នុងវត្តភូមិរាំង ឃុំតាំងក្រសាំង ស្រុកសន្ទុក ខេត្តកំពង់ធំ។ បើវិភាគលើទ្រង់ទ្រាយ ប្រាសាទភូមិរាំងស្ថិតក្នុងរចនាបថកំពង់ព្រះ ឬព្រៃក្មេង នៅចុងសម័យវប្បធម៌ចេនឡា។

## ប្រវត្តិប្រាសាទ 
**ប្រាសាទភូមិរាំង**ជាកេរ្ដិ៍ដំណែលផ្នែកស្ថាបត្យកម្មបុរាណដ៏មានវ័យចំណាស់មួយ នាសម័យចេនឡា។ ប្រាសាទនេះធ្វើអំពីឥដ្ឋ ស្ថិតក្នុងវត្តភូមិរាំង ឃុំតាំងក្រសាំង ស្រុកសន្ទុក ខេត្តកំពង់ធំ។ បើវិភាគលើទ្រង់ទ្រាយ ប្រាសាទភូមិរាំងស្ថិតក្នុងរចនាបថកំពង់ព្រះ ឬព្រៃក្មេង នៅចុងសម័យវប្បធម៌ចេនឡា។ ប្រាសាទរបស់យើងមើលនេះគឺជាបូជនីយដ្ឋានបែបព្រាហ្មណ៍និយម សំរាប់ឧទ្ទិសដល់ព្រះសិវៈ ។ សព្វថ្ងៃនេះ ប្រាសាទស្ថិតក្នុងទីធ្លានៃវត្តពោធិ៍វាំងចាស់ ដែលពីដើមអ្នកស្រុកហៅថា វត្តភូមិរាំង និងទទួលបានការថែទាំ ពីសំណាក់ព្រះចៅអធិការវត្ត ដោយយកចិត្តទុកដាក់ជាទីបំផុត ។ កំពូលប្រាសាទបុរេអង្គរនេះ បានធ្លុះធ្លាយ ហើយសព្វថ្ងៃនេះត្រូវបានការពារ ដោយដំបូលថ្មីមួយប្រក់ក្បឿង គ្របពីលើកំពូលប្រាសាទ  ដើម្បីការពារកុំឲ្យទឹកភ្លៀងជ្រាបចូលក្នុងតួប្រាសាទ ។ ប្រជានុរាស្ត្រខ្មែរ រស់នៅទីនោះបានចាត់ទុកថា ប្រាសាទនេះមានបារមីពូកែស័ក្ដិសិទ្ធិណាស់ ហើយរមែងតែងតែមកបន់ស្រន់មិនឈប់ឈរ ។ ដូច្នេះហើយប្រាសាទនេះ គឺជាទីដែលទទួលបានកាគោរពសក្ការៈជាទីបំផុត ។ប្រាសាទភូមិរាំងក៏ដូចជាប្រាសាទដទៃៗឯទៀតដែរ ប្រាសាទរបស់យើងមានទ្វារ ៤ តែក្នុងចំណោមទ្វារទាំង ៤ នោះ មានតែទ្វារខាងកើតទេ ដែលជាទ្វារចូលប្រាសាទយ៉ាងប្រាកដ ។ រីឯទ្វារ ៣ ទៀតគឺជាទ្វារបញ្ឆោត។
## ឯកសារយោង 
ភូមិរាំង
​ប្រាសាទភ្នំ​ធាតុ

**​ប្រាសាទភ្នំ​ធាតុ**​ស្ថិតក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង តាំង​នៅលើ​ភ្នំ​ធាតុ ក្នុង​ទី​រួម​ខេត្ត​ផ្ទាល់​តែម្តង ។ ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​កសាងក្នុងអំឡុង ស​តវត្សទី​៦។ ប្រាសាទ​ឥដ្ឋ​នេះ​បាន​បាក់បែក​ស្ទើរ​តែ​ទាំងស្រុង ដោយ​គ្រាន់តែ​បន្សល់​នូវ​ខឿន ព្រមទាំង​ក្បាច់រចនា​មួយចំនួន ធ្វើ​អំពី​ថ្មភក់​តែប៉ុណ្ណោះ។​

នៅខាងមុខ​ប្រាសាទ​គេ​ឃើញ​មាន ផ្ទាំង​ក្បាច់​ផ្តែរ​លំអ​ប្រាសាទ ទ្វារ​ប្រាសាទ​មួយចំនួន​ខ្លះរេចរឹល ខ្លះទៀត​រក្សាបាន​នូវ​ក្បាច់ក្បូរ គួរ​ឲ្យ​សង្វេគ​ជា​អនេក។ ទន្ទឹមនឹងនេះ យើង​ក៏បាន​ឃើញ​មាន សោម​សូត្រ សម្រាប់​បង្ហូរ​ទឹកមន្ត​ចេញពី​ប្រាសាទ​មួយ​ដែរ ដែល​ស្ថិតនៅ​ខឿន​មុខ​ប្រាសាទ។​ ​បើតាម​ទស្សនៈ អ្នកប្រាជ្ញ​ខាង ព្រហ្មញ្ញសាសនា ឃើញថា ខ្មែរ​នា​សម័យបុរាណ គេ​បាន​បំពេញ​ពិធី សិវរាត្រី ដោយ​ការ​បន់ស្រន់​ និង ​ច្រូច​ទឹក​លើ​ព្រះ​សិវលិង្គ ដែល​ស្ថិត​លើ​ទម្រ​ថ្ម​មួយ តំណាង​ឲ្យ​យោនី​របស់​ព្រះ​នាង ឱ​មា ដែល​ស្ថិតនៅ​ចំ​កណ្តាល​ប្រាសាទ។ ក្នុង​ពិធី​កម្ម​សាសនា ដែល​រមែង​តែង​ប្រារព្ធ​នៅពេល​រាត្រី ដើម្បី​សិរី​សួស្តី​របស់​ប្រជាជន មានការ​ចូលរួម​យ៉ាង​កុះករ ពី​សំណាក់​ប្រជាជន​ជិត​ឆ្ងាយ។ ដូច្នេះហើយ ថ្ម​បង្ហូរ​ទឹកមន្ត ឬ​សោម​សូត្រ​នេះ មាន​រាង​វែង​ហើយ​ប្រហោង​នៅ​កណ្តាល ហើយ​នៅ​ខាងចុង​លំអ​ដោយ​រូប​ក្បាល​ម្ករ។​

​តាម​លក្ខណៈ​នៃ​ក្បាច់​ផ្តែរ និង​សោម​សូត្រ​ខាងលើនេះ​ឃើញថា ប្រាសាទ​នេះ​មិនមែន​ស្ថិតក្នុង​រចនាបទ​សម្បូ​រ​ព្រៃ​គុក​ទេ ក្បាច់ចម្លាក់​ទាំងនោះ​ស្ថិតក្នុង​រចនាបថធារាបរិវត្តន៍ យ៉ាង​ជាក់ច្បាស់ ពោលគឺ​មុន​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះបាទឦសាន​វម៌្មទី​១ (៦១៥-៦៣៥ នៃ គ​.​ស​) និង​ត្រូវបាន​ស្ថាបនា​ឡើង​នា​ចុង ស​.​វ​ទី​៦ ដើម​ស​.​វ​ទី​៧។​ ម្យ៉ាងវិញទៀត ប្រសិនបើ​យើង​មើល​គ្រឹះ​នៃ​ប្រាសាទភ្នំ​ធាតុ យើង​ឃើញថា ប្រាសាទ​នេះ​មាន​ទំហំ​ធំ​ណាស់ គួរ​ឲ្យ​ស្ងប់​ស្ងែ​ង។ សព្វថ្ងៃនេះ អ្នកស្រុក​បាន​យក​ឥដ្ឋ​បុរាណ ទៅ​រៀប​ជា​អគារ​បាន​មួយ មាន​រាង​៤​ជ្រុង​ស្មើ មាន​ដំបូល​គ្របពីលើ​ដោយនៅ​ចំ​កណ្តាល​មាន ទម្រ​ព្រះ​សិវលិង្គ​មួយ​យ៉ាង​ធំ ទុក​ជាទី​សក្ការបូជា​ដូច​បុរាណកាល។ ជាការ​សោកស្តាយ​ជាទីបំផុត ដោយ​មិនបាន​វាយតម្លៃ​បូជនីយដ្ឋាន​នេះ ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ អ្នកស្រុក​ក៏បាន​យក​ឥដ្ឋ​បុរាណ មក​កសាង​ក្លោងទ្វារ​ចូល​ថ្មី ទៅកាន់​ទីតាំង​នេះ។
ច្បាប់ល្បើកថ្មី

## ខ្លឹមសារ
ច្បាប់ល្បើកថ្មីមានខ្លឹមសារទាំងស្រុងដូចតទៅ៖

## ឯកសារយោង
*http://angkorbory.blogspot.com/2010/08/blog-post_3609.html
*http://khmerbudvn.blogspot.com/2009/12/blog-post_27.html
## សូមមើលផងដែរ
*ក្រមង៉ុយ
*សេចក្ដីរំលឹកដាស់តឿន
*ច្បាប់កេរកាលថ្មី
*បណ្ដាំក្រមង៉ុយ
*ច្បាប់អរិយសត្ថា
*ពាក្យកាព្យប្រដៅជនប្រុសស្រី

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កំនាព្យខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កំនាព្យខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកម្ពុជា
ប្រាសាទគុកយាយហម

## ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
ប្រាសាទគុកយាយហមមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិជ្រេស ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់ចាម។ ប្រាសាទនេះចម្ងាយប្រហែល ៩០គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីភ្នំពេញ។ ភ្ញៀវទេសចណ៍អាចធ្វើដំណើរទៅទស្សនាប្រាសាទនេះ ដោយចេញពីរាជធានីភ្នំពេញតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ ៦ រហូតដល់ផ្លូវបំបែកស្គុនបត់ខាងស្តាំទៅទីរួមខេត្តកំពង់ចាមតាមផ្លូវជាតិលេខ៧រហូតដល់ខ្លោងទ្វារវត្តសុវណ្ណពិជ័យរស្មីសង្កែបត់ចូលរហូតដល់ ៤គីឡូមែ៉ត្រ បន្តមកត្រូវធ្វើដំណើរពីផ្លូវថ្នល់តាមវាលស្រែប្រហែល ៥០០ម៉ែត្រនឹងមកដល់ទីតាំងប្រាសាទបុរាណមួយនេះ។ 
«ប្រាសាទគុកយាយហម» ជាប្រាសាទបុរាណចំណាស់មួយក្នុងខេត្តកំពង់ចាម។ អាយុកាលនៃប្រាសាទបុរាណមួយនេះពុំទាន់មានការស្រាវជ្រាវច្បាស់លាស់ពីឆ្នាំកសាងនោះឡើយ។ ប្រាសាទនេះ ស្ងាត់ភ្ញៀវទេសចរខ្លាំង ដ្បិតថាទេសចរមិនសូវស្គាល់។

## ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ប្រវត្តិប្រាសាទគុកយាយហមមានប្រវត្តិជារឿងព្រេងនិទាន និងប្រវត្តិពិតទាក់ទងនឹងការកសាងប្រាសាទនេះផង។ រឿងព្រេងនោះ គ្រាន់តែជាការនិទានតៗគ្នា ពីដូនចាស់ម្នាក់មានឈ្មោះថាយាយហម ដែលបានបូជាជីវិតដើម្បីការពារ ថែរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិនៅក្នុងប្រាសាទនេះ នៅក្នុងសម័យសង្គ្រាម ដូចនេះហើយក្រោយពីយាយហមស្លាប់ទៅគេក៏ដាក់ប្រាសាទនេះថា ប្រាសាទយាយហមជាប់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ ចំណែកនៅខាងមុខប្រាសាទនៅពេលបច្ចុប្បន្នមានអាស្រមមួយដែលជាសក្ការៈ ដែលមានរូបសំណាក់យាយហមនៅខាងសម្រាប់ជាកន្លែងសក្ការៈរបស់យាយហម។ ចំណែកតាមរយៈការសិក្សាអំពីប្រវត្តិពិតប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងដោយ បុព្វបុរសខ្មែរនាសម័យអង្គរនៅក្រោមរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី៧ ប៉ុន្តែតាមរយៈសំណង់នៃសំណង់ស្ថាបត្យកម្មនៅទីនោះ ជាទីសក្ការបូជាមួយតាំងពីសម័យអង្គរ គឺប្រហែល នៅសតវត្សរ៍ទី៧,៨នៃគ.ស ហើយប្រហែលជា ក្រោយមកសំណងនោះត្រូវបានខូចខាតទៅ ទើបនៅសម័យអង្គរ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរបានស្ថាបនា ជាសំណង់ប្រាសាទមួយថ្មីនៅទីនោះ តែមិនមែនសង់ពីលើគ្រឹះប្រាសាទចាស់ទេ គឺគ្រាន់តែសង់នៅលើបរិវេណនៃប្រាសាទពីមុន។ 
## ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទ 
សព្វថ្ងៃនេះ អ្វីដែលនៅសល់គឺតួប្រាង្គប្រាសាទមួយធ្វើពីថ្មភក់សុទ្ធសាធ ។ ប្រាសាទនេះមាន ទ្វារចូលទាំងបួនទិស តែទ្វារខាងកើតជាច្រកសំខាន់ពោលគឺជាទិសសំខាន់របស់ខ្មែរ ។ នៅជាប់ពី ខាងលិចនៃតួប្រាង្គនេះ យើង ឃើញនៅមានសល់ទួលបុរាណពីរជាតួប្រាសាទឥដ្ឋ ដែលទទួលរង នូវការជីកកកាយយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ។ ក្រៅពីនេះ នៅមានសំណង់ផ្ទាំងថ្មជាមេទ្វារប្រាសាទ ផ្តែរទ្វារមាន ចម្លាក់នៅកប់ដី ទម្រលិង្គ ចំណែកជើង ប្រអប់ជើង និង ដងខ្លួនព្រះពុទ្ធថ្មកំពូលប្រាសាទដែលធ្លាក់ មកដី ទម្លាក់បដិមា ក្បាច់ស្លឹករកា និងអំបែងកុលាលភាជន៍ជាដើម ។ល។ នៅជុំវិញប្រាសាទយាយហម ក៏មានជាប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តខ្វាត់ខ្វែងដូចជា ស្រះទឹក  ត្រពាំង ទឹក  ទន្លេអុំ និងអូរ។ ក្រៅពីនេះនៅខាងក្រៅកំពែងប្រាសាទមានទួលជុំវិញដែលយើងប្រទះឃើញ មានអំបែងកុលាលភាជន៍ជាច្រើនដូចជា ក្អមគម្របពួចជាដើម ។ ដូចនេះ តាមរយៈសំណល់អំបែង កុលាលភាជន៍នេះអាចបញ្ជាក់បានថា ទីតាំងប្រាសាទ យាយហមប្រាកដជាមានសហគមន៍មនុស្ស រស់នៅក្បែរប្រាសាទ និងយកប្រាសាទជាទីសក្ការបូជា។
## ឯកសារយោង 
គុកយាយហម
ប្រាសាទអណ្ដែត

យ៉ាងតិចក៏មានប្រាសាទបុរាណប្រមាណ ៦០ កន្លែង នៅក្នុងស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគិតអំពីប្រាសាទដែលនៅឈរ និងមានរូបរាងល្អ គឺមានតែមួយប៉ុណ្ណោះ​ ដែលគេស្គាល់ថា «ប្រាសាទអណ្តែត»។ ប្រាសាទនេះ មានទីតាំងស្របទៅតាមផ្លូវបុរាណដែលចេញពីតំបន់អង្គរឆ្ពោះទៅតំបន់ខាងត្បូងប្រទេស និងឆ្ពោះទៅតំបន់ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ដែលសព្វថ្ងៃស្ថិតនៅភូមិប្រាសាទ ឃុំសានគរ ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ មានចម្ងាយប្រមាណ ២៨ គ.ម. ភាគខាងលិចទីរួមខេត្តកំពង់ធំ និងចម្ងាយប្រមាណ ៣,៥ គ.ម. ពីទីប្រជុំជនឃុំសានគរ។ ការហៅឈ្មោះប្រាសាទនេះថា “អណ្តែត” គឺទំនងមកពីទីតាំងសម្រាប់កសាងប្រាសាទនេះស្ថិតនៅលើទីទួ​លខ្ពស់មួយដែលផុតពីទឹក ហើយហ៊ុមព័ទ្ធទៅដោយកសិន្ធុថែមទៀតផង។ នៅក្នុងអត្ថបទខ្លីនេះយើងនឹងបង្ហាញអំពីតួនាទី និងប្រវត្តិទូទៅរបស់ប្រាសាទអណ្តែតតាំងពីពេលកសាងមកទល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។
**ប្រាសាទអណ្តែត**ជាឈ្មោះប្រាសាទឥដ្ឋមួយក្នុងចំណោមប្រាសាទឥដ្ឋជាច្រើន ដែលមាននៅក្នុងខេត្តកំពង់ធំហើយក៏ជារមណីយដ្ឋានបុរាណមួយដែលប្រជាជន ទៅលេងកម្សាន្តនាឪកាសបុណ្យប្រពៃណី ជាតិខ្មែរដូចជាបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរជាដើម ។ ប្រាសាទអណ្តែត ត្រូវបានអ្នកស្រាវជ្រាវចាត់ទុក ជាសម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរមួយដ៏ចំណាស់ដែល បានកសាងឡើងនៅសម័យបុរេអង្គរ គឺសម័យចេនឡា នាសតវត្សរ៍ទី៨ នៃគ.ស ក្រោមរជ្ជកាល ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ ។ ប្រាសាទអណ្តែតស្ថិតនៅក្នុងភូមិប្រាសាទអណ្តែត ឃុំសាន់គរ ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ ដែលមានចម្ងាយប្រហែល៤០គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្តកំពង់ធំ និងមានចម្ងាយជិត២០០គីឡូម៉ែត្រ ពីរាជធានីភ្នំពេញ ។
សរុបមក ប្រាសាទអណ្តែត គឺជាស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទឥដ្ឋនៅសម័យមុនអង្គរមួយ ដែលគេសាងសង់ឡើងសម្រាប់តម្កល់ព្រះហរិហរ នៃលទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា ដូចប្រាសាទមួយចំនួនទៀតនៅជំនាន់នោះដែរ។ ក្រោយមក នៅសម័យកណ្តាល ទីតាំងបុរាណដ្ឋាននេះ ក៏បានប្រែក្លាយទៅជាអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទមួយបន្តមកដល់បច្ចុប្បន្ន៕

អណ្ដែត
ប្រាសាទសាតក្អែកពង

**ប្រាសាទ​សាតក្អែកពង**​ស្ថិតនៅក្នុងឃុំតាំងយាក ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ត្រូវ​បាន​ក៏សាង​នៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំ​មួយ​ដែល​មាន​កំពស់​ប្រមាណ​៣០០ម មាន​ជ្រុង​ទាំង​៤​ប៉ុនគ្នា។

សាតក្អែកពង
ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន

**ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន** (អង់គ្លេស : The Phnom Kulen National Park or Jayavarman-Norodom Phnom Kulen National Park) គឺជាឧទ្យានជាតិមួយរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅជួរភ្នំគូលែនទឹកដីខេត្តសៀមរាប។ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣៧៣.៧៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េហើយមានឈ្មោះជាផ្លូវការរថា**ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន**។

នៅក្នុងសម័យមហានគរតំបន់នេះគឺជាទីតាំងនៃរាជធានីមហេន្ទ្របវ៌តដែលជាទីកន្លែងដែលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ២ ទ្រង់បានប្រកាសខ្លួនជាចក្រវ៌ាតីន(ស្តេចចក្រវាឡ)។

## លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ 
ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីទំហំ ៣៧.៥០០ ហិកតានិងគ្រប់ដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺភ្នំហប់ ភ្នំគូលែន និង ភ្នំក្បាលស្ពានស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តឃុំចំនួន ០២ គឺឃុំខ្នងភ្នំស្ថិតនៅក្នុងស្រុកស្វាយលើនិងឃុំឃុនរាមស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប។ភ្នំគូលែនទទួលបានងារជា**ឧទ្យានជាតិ**តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០២ បន្ទាប់ពីតំបន់អង្គរដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០១ កំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ក្រសួងបរិស្ថាន ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង សំណង់ និង រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាបបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព្រំប្រទល់ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនឡើងវិញធ្វើឲ្យផ្ទៃដីនៅសល់ទំហំ ៣៧.៣៧៣ ហិកតា។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ តាមរយៈអនុក្រឹត្យលេខ ១៨៨ អនក្រ.បក ចុះនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៣ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្មន័-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានផ្ទៃដីទំហំ ៦២៨៨៣ ហិកតាស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តខេត្តសៀមរាបដែលគ្របដណ្តប់លើស្រុកចំនួន ០៥ ឃុំចំនួន ១៤ និង ភូមិចំនួន ៤៥ រួមមានស្រុកស្វាយលើ(ឃុំចំនួន ០៤ និងភូមិចំនួន ២០)ស្រុកបន្ទាយស្រី(ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ១៤)ស្រុកវ៉ារិន(ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៧ )ស្រុកសូទ្រនិគម(ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៣) និង ស្រុកអង្គរជុំ (ឃុំចំនួន ០១ និងភូមិចំនួន ០១)។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនពុះចែកជា ០២ ផ្នែកដោយផ្លូវជាតិលេខ ៦៧ ផ្នែកខាងលិចហៅថា**ភ្នំក្បាលស្ពាន**និងផ្នែកខាងកើតហៅថា**ជួរភ្នំគូលែន**។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹងស្រុកបន្ទាយស្រី ស្រុកវ៉ារិន និង ស្រុកអង្គរជុំខាងកើតជាប់នឹងស្រុកស្វាយលើខាងជើងជាប់នឹងស្រុកស្វាយលើ ស្រុកបន្ទាយស្រី និង ស្រុកវ៉ារិននិងខាងត្បូងជាប់នឹងស្រុកបន្ទាយស្រី ស្រុកស្វាយលើ និង ស្រុកសូទ្រនិគម។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានរយៈកម្ពស់អតិបរមា ៤៩៨ ម៉ែត្រស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនិងមានចម្ងាយ ៦០ គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងសៀមរាបនិងប្រហែល ២៥ គីឡូម៉ែត្រពីប្រាសាទបន្ទាយស្រីដែលសម្បូរទៅដោយសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌវប្បធម៌ ធនធានធម្មជាតិ និង ជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងបុរាណដើមសម័យអង្គរ(មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។
## ទឹកជ្រោះ 
មានទឹកជ្រោះធំៗចំនួន ០២ នៅលើភ្នំគូលែន ៖
* ទឹកជ្រោះទី ០១ មានកម្ពស់ ០៤-០៥ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ២៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា

*ទឹកជ្រោះទី ០២ មានកម្ពស់ ១៥-២០ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ១៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា។
ទំហំរបស់ទឹកជ្រោះប្រែប្រួលទៅតាមរដូវនិងបរិមាណទឹកភ្លៀង។ភ្ញៀវទេសចរដែលធ្វើដំណើរទៅកម្សាន្តទឹកជ្រោះនៅលើភ្នំគូលែនគឺមានការពេញនិយមជាខ្លាំងដែលមិនអាចរំលងបាន។

## ឯកសារយោង
ប្រាសាទភ្នំបាយ៉ង់

## ប្រវត្តិប្រាសាទ 
**ប្រាសាទភ្នំបាយ៉ង់**ស្ថិតនៅភូមិពោធិ៍រោង ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ ស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ មានចម្ងាយ ១២១ គីឡូម៉ែត្រ ពីភ្នំពេញ ដោយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ ២ កាត់ស្រុកបាទី ស្រុកសំរោង កាត់ទីរួមខេត្តតាកែវ និង កាត់ស្រុកទ្រាំង ។ បើយើងធ្វើដំណើរពីទីរួមខេត្តតាកែវមានចម្ងាយតែ ៤៣ គីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ ។ ប្រាសាទបាយ៉ង់ស្ថាបនាឡើងនៅលើកំពូលភ្នំបាយ៉ង់ មានកម្ពស់ ៣១៣ ម៉ែត្រ និង មានជណ្តើរឡើងចំនួន ៣ ដែលជណ្តើរនីមួយៗមាន ៩០ កាំ ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ៧ ពីឆ្នាំ ៦១៥ ដល់ ៦៣៥ ដោយ ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២ ធ្វើពីថ្មបាយក្រៀម ឥដ្ឋ និង ថ្មស៊ីស្ត (ថ្មស្រទាប់) ដែលមានបណ្តោយ ១៣ ម៉ែត្រ ទទឹង ៩ ម៉ែត្រ និង កម្ពស់ ១២ ម៉ែត្រ ក្រៅពីប្រាសាទបាយ៉ង់ មានប្រាសាទចំនួន ៤ ទៀត ដែលស្ថិតនៅក្បែរនោះដែរ គឺប្រាសាទព្រះគោ ប្រាសាទខាងលិច ប្រាសាទខាងកើត និង ប្រាសាទកាណុង ដែលឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញសាសនា ពីព្រោះនៅចំកណ្តាល ប្រាសាទមានតម្កល់នូវលិង្គ ព្រះឥសូរសម័យបុរាណ ៕

ភ្នំបាយ៉ង់
ប្រាសាទចៅស្រីវិបុលកេរ្តិ៍

**ប្រាសាទ​ចៅ​ស្រី​វិបុល​កេរ្តិ៍**​ស្ថិត​នៅ​ភូមិរលួសសសៀរ តាមផ្លូវមុខសាលាស្រុកសូទ្រនិគម ចម្ងាយប្រមាណជាប្រាំពីរគីឡូម៉ែត្រ នៅទិសខាងជើងនៃសាលាស្រុក លើភ្នំស្រីវិបុលកេរ្តិ៍  ខេត្តសៀមរាប។
បរិស្ថាន

ពាក្យ**បរិស្ថាន** មកពីភាសាបារាំង environner វាមានន័យថាជាការព័ទ្ធជុំវិញ ឬរបស់នៅជុំវិញ ឬទី២ គឺជាលក្ខណ្ឌទាក់ទិនគ្នានៅក្នុងសង្គម និងវប្បធម៌ឥទ្ធិពលលើបុគ្គលណាមួយ ឬសហគមន៍រស់នៅ។ 
យើងក៏អាចឲ្យនិយមន័យផងដែរថាៈ ទីមួយគឺជាដី សមុទ្រ ខ្យល់ អាកាសធាតុ រុក្ខជាតិ និងអ្វីៗដែលនៅជុំវិញយើង ដែលមានមនុស្ស សត្វ និងរុក្ខជាតិផងដែរទាំងនេះហៅថា **បរិស្ថានរូប**។ ទីពីរ គឺកត្តាទាំងឡាយណាដែលមានហេតុប៉ះពាល់លើប្រភេទសារពាង្គកាយណាមួយ ឬក៏ជះឥទ្ធិពលលើពិភពលោកយើងទាំងមូល។ បរិស្ថានរបស់យើងនេះ គឺជាវត្ថុទាំងឡាយដែលនៅជុំវិញយើង ហើយវាមានឥទ្ធិពលដល់យើងវិញដោយរួមមានទាំងអ្វីដែលបានមកពីធម្មជាតិ ឧទាហរណ៍មាន ដើមឈើ មច្ឋាជាតិ ទឹកភ្លៀង គឺ **បរិស្ថានធម្មជាតិ**។ អ្វីៗដែលបង្កើតដោយស្នាដៃមនុស្ស ឧទាហរណ៍មានដូចជា ទូរទស្សន៍ និងរថយន្ត គឺ **បរិស្ថានបង្កើតដោយមនុស្ស**។ ចំណេះដឹង និងជំនឿផ្សេងៗរបស់សហគមន៍រស់នៅគឺ **បរិស្ថានវប្បធម៌**។ មាគ៌ាដឹកនាំផ្សេងៗ ហើយនិងក្រុមទាំងឡាយណា ដែលបានរៀបចំឡើង គឺជា **បរិស្ថានសង្គម**។ ទ្រព្យសម្បត្តិដែលយើងមាន ឬក៏មិនមានហៅថា **បរិស្ថានសេដ្ឋកិច្ច** ហើយនិងអ្វីៗដែលបានអនុវត្តលើសីលធម៌ដែលវាពិនិត្យលើសុជីវធម៌លើការទទួលខុសត្រូវក្នុងការរស់នៅ គឺជា **ក្រមបរិស្ថានក្នុងការរស់នៅ**។
គីមីវិទ្យា

and nitric acid) lit in different colors]]

## សេចក្តីផ្តើម

គីមីវិទ្យា​ជាមុខវិជ្ជា​ដែល​ចាត់ចូល​ក្នុង​ប្រភេទវិទ្យាសាស្ត្រពិត​និង​ជាមុខវិជ្ជា​ដែលសិក្សា​អំពី​ លក្ខណៈ ក៏ដូចជា បម្លាស់ប្តូរ នៃរូបធាតុផ្សេងៗ នៅក្នុង​សកលលោកទាំងមូល។ ក៏ព្រោះតែ​ចំណេះដឹង​គីមីវិទ្យា តែងតែត្រូវ​គេប្រើរួមជាមួយ ចំណេះដឹងផ្សេងៗ​ទៀតដើម្បី បង្កើតនូវអ្វីថ្មីៗផ្សេង គេបានឲ្យឈ្មោះមួយ​សម្រាប់ វាថា វិទ្យាសាស្រ្តស្នូល។ គីមីវិទ្យា​​ជា​មុខវិជ្ជាដែលធ្វើការសិក្សា​លម្អិត​ទៅលើ សមាសភាព ទម្រង់ មុខងារ និង សកម្មភាព​ក្នុង ប្រតិកម្មគីមី មួយ របស់រូបធាតុ​ទាំងឡាយនោះ។ ដោយសារ គីមីវិទ្យា មានអាយុកាល យូរមកហើយ មុខវិជ្ជានេះមានភាពទូលំទូលាយយ៉ាងខ្លាំង ហើយ​ភាពទូលំទូលាយ​នេះបាន​ជម្រុញ​ឲ្យ មាន​ការចែកការសិក្សាលម្អិត ទៅតាម អនុផ្នែក សំខាន់ៗ​ជាច្រើន ដូចមានរៀបរាប់ ខាងក្រោម៖

* គីមីវិភាគ (Analytical Chemistry)
* គីមីសរីរាង្គ (Organic Chemistry)
* គីមីអសរីរាង្គ (Inorganic Chemistry)
* គីមីរូបវន្ត (Physical Chemistry)
* ជីវគីមីសាស្ត្រ (Biochemistry)

អនុផ្នែកទាំងនេះ ក៏អាចចែកមានជាអនុផ្នែកបន្តបន្ទាប់ទៀតផងដែរដែលមានដូចជា៖

* គីមីភាគល្អិត (ឬ គីមីណានូ) (Nanochemistry)
* គីមីសម្ភារៈ (Material Chemistry|Material)
* គីមីប្រសាទ (Neuro Chemistry)
* គីមីបរមាណូ (នុយក្លេអ័រ) (Nuclear Chemistry)
* គីមីទ្រឹស្តី (Theoretical Chemistry)

## សារៈសំខាន់នៃគីមីវិទ្យា
ចំណេះដឹង​ផ្នែកគីមីវិទ្យា​មានសារៈសំខាន់​ដូចទៅនឹង​ចំណេះដឹង​នៃមុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្រ្តផ្សេងៗ​ដែរ ព្រោះ​វិទ្យាសាស្រ្ត​ទាំងអស់​មិនថា រូបវិទ្យា គណិតវិទ្យា ជីវវិទ្យា ឬ មុខវិជ្ជាផ្សេងៗទេ គឺសុទ្ធតែមាន​ទំនាក់ទំនងគ្នា​។ ផ្នែកទាំងនោះ​ត្រូវការគ្នាដើម្បី អភិវឌ្ឍទៅមុខ និង ឈាន​ទៅរករបកគំហើញ​នានា។ ទោះជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ ចំណេះដឹង​ផ្នែកគីមីវិទ្យា ជាគោល​នៃរបកគំហើញ ក្នុងផ្នែក ឱសថ ចំណីអាហារ និង សម្ភារៈ​ប្រើប្រាស់​រាល់ថ្ងៃ។ ចំណេះដឹង​នេះផង​ដែរ​ក៏អាចឲ្យ​បុគ្គល​ស្គាល់​នូវ​អ្វី ដែលមាន ឬ គ្មាន អត្ថប្រយោជន៍សម្រាប់ សុខភាពខ្លួនព្រោះ​នៅក្នុង សារពាង្គកាយ​របស់មនុស្សរាល់គ្នា​សុទ្ធតែ មានប្រតិ្តកម្មគីមី រាប់ម៉ឺនប្រត្តិកម្មកើតឡើងជា រៀងរាល់នាទី។ ចំណេះដឹង​នេះផងដែរ​ក៏អាចធ្វើ​ឲ្យមនុស្សជាតិ​អាចស្គាល់​នូ​វ​អ្វីៗ​ជុំវិញខ្លួន​ដែលអនុញ្ញាត​ឲ្យមនុស្សអាច​ប្រើប្រាស់​ អ្វីទាំងនោះ​ឲ្យមាន​ប្រយោជន៍ និង ជៀសវាង​ការប្រើប្រាស់​ដែលអាចនាំមកនូវ​ភាពវិនាសហិនហោច ឬ វិនាសកម្មផ្សេងៗ​ដោយអចេតនា។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យាសាស្រ្តពិត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គីមីវិទ្យា
សំណព្វចិត្ត

**សំណព្វចិត្ត** គឺជាចំណងជើងបទចម្រៀងមួយបទ នៅសម័យយុគមាសនៃសិល្បៈរបស់ខ្មែរ​ដែល​ត្រូវបាន​ផលិត​និង​និពន្ធ​ឡើង​នៅចុង​ឆ្នាំ​ ១៩៧៤​ ឬដើមឆ្នាំ១៩៧៥ ដោយលោក ស្វាយ សំអឿ ពោលគឺនៅ សម័យ លន់ នល់។ បទនេះ ជាស្នាដៃនិពន្ធទំនុកច្រៀងនិងទំនុកភ្លេងដោយលោក ស្វាយ សំអឿ និងត្រូវបាន អធិរាជសំឡេងមាស ស៊ិន ស៊ីសាមុត ជាអ្នកបង្ហើរសំនៀងយ៉ាងពិរោះក្នុងបទនេះ។
ប្រាសាទចេកក្បូរ

**ប្រាសាទ​ចេក​ក្បូរ**​ស្ថិតនៅក្នុងភូមិឈូក ឃុំក្រសាំងស្រុកចុងកាល់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ សាង​នៅ​លើ​ទីទួលដែលមានទំហំ ៣០ ម៉ែត្រ គុណនឹង ៣០ ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទចេកក្បូរ មាន​៣​ដោយ​សាង​ទន្ទឹម​គ្នា​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​នៅ​សល់​តែ​ពីរ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ប្រាសាទកណ្តាលមានទំហំ ៥ ម៉ែត្រគុណ និង ៥ ម៉ែត្រ និង កម្ពស់ ១០ ម៉ែត្រ ដែល​ប្រាសាទ​កណ្តាល​នេះ​ត្រូវ​បាន​បុព្វបុរស​ខ្មែរ​សាង​ឡើង​តំណាង​ឱ្យ​អំណាច​កំពូល (ដូចជាថ្នាក់មជ្ឈិម ឬ ប្រមុខរដ្ឋ) ។ ចំពោះប្រាសាទពីរទៀតដែលនៅអមសងខាងគឺតំណាងឱ្យអំណាចតំបន់ ឬ ថ្នាក់ខេត្តក្រុង ។ ប្រាសាទ​ចេកក្បូរ​ត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​អំឡុង​ឆ្នាំ (៦១៦-៦៣៥) ដើម សតវត្សរ៍​ទី​៧​រជ្ជ​កាល​ព្រះបាទឥសាន្តវរ្ម័នទី ១ ។ ប្រាសាទ​នេះ​សាង​ឡើង​ពី​ឥដ្ឋ​តាន់ ហើយ​ខ្លោងទ្វារធ្វើពីថ្មភក់ រចនាបថសម្បូរព្រៃគុហ៍​មាន ៥ ថ្នាក់ ។

ចេកក្បូរ
អតិផរណា

អតិផរណាមានន័យថាស្ថានការណ៍ ដែលចំនួនប្រាក់យ៉ាងច្រើន ទិញផលិតផល និងសេវាកម្មតិចជាងមុន។ យើងវាស់អតិផរណាដោយពិនិត្យមើលទៅលើចំនួនជាច្រើននៃទ្រព្យ និង សេវា ហើយគណនាវាជាមធ្យមនូវការកើនឡើងនៃថ្លៃរបស់វាក្នុងរយៈកាលណាមួយនោះ ។ ប៉ុន្តែមិនមែនសុទ្ធតែថ្លៃទំាងអស់កើនឡើងបង្កើតបានជាអតិផរណានោះទេ ។ ថ្លៃនៃទ្រព្យ និង សេវា ណានោះត្រូវបានកំណត់តាមវិធីផ្សេងៗគ្នា ។ ក្នុងទីផ្សារប្រកួតប្រជែង ការជះឥទ្ធិពលទៅវិញទៅមកនៃអ្នកទិញច្រើន និង អ្នកលក់ច្រើន វាកំណត់បានថ្លៃ។

## ឯកសារយោង
ម៉ៅ សារ៉េត

អ្នកស្រី **ម៉ៅ សារ៉េត** (១៩៤៤-១៩៧៥?) គឺជាអ្នកចម្រៀងជនជាតិខ្មែរ ពីសម័យ សង្គមរាស្ត្រនិយម ទសវត្សន៍ទី ៥០ ដល់ សម័យ លន់ នល់ ទសវត្សន៍ទី ៧០ នៃ ប្រទេសកម្ពុជា។ ឈ្មោះ​ដើម​របស់​អ្នក​ស្រី គឺ ប៉ុល សារ៉ាន់ ។ អ្នកស្រី កើតនៅស្រុកបាត់ដំបង ខេត្តបាត់ដំបង ។  អ្នកស្រីបានចូលសិល្បៈដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩៥៩ ហើយ​បទ​ដំបូង​របស់​អ្នក​ស្រី គឺ​បទ «សម្រែកតណ្ហា» និង​បទ «ខ្ទមជរា»  និពន្ធដោយ​កវី យ៉ង់ ឈៀង ហៅ សំនៀង​ប្ញទ្ធី ។ [1]ក្នុង​រវាង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៥៩ ដល់ ឆ្នាំ១៩៧៤ អ្នក​ស្រី​ច្រៀង​បាន​ប្រហែល ៣០០ បទ ។

## ជីវប្រវត្តិ 
### ស្ថានភាពសិល្បៈតន្ត្រីនាសម័យនោះ 
## តំនភ្ជាប់ក្រៅ 
* សៀវភៅ មាសស្រោបនគរ រៀបរាងដោយ លោក សេង តារា
* [1] កិច្ចសម្ភាសន៍នាវិទ្យុជាតិរបស់អ្នកស្រី ហួយ មាស សម័យ លន់ នល់ ។
រោគ​ឈឺ​ក្បាល

## មូល​ហេតុ​ឲ្យ​កើត​រោគនេះ
# រោគ​ឆ្លង ឬ គ្រុន (ឈឺ​ពេញ​ទាំង​ក្បាល)
# រោគ​ស្វាយ (ឈឺ​នៅ​ពេល​ល្ងាច)
# រោគ​ឈឺ​ក្រពះ (ឈឺ​នៅ​មុន ឬ ក្រោយ​ពេល​បាយ)
# រោគ​ឈាម​លើស
# រោគ​ទល់​លាមក
# រោគ​ផ្សេងៗ​ក្នុង​ច្រមុះ
# រោគ​ផ្សេងៗ​ក្នុង​ភ្នែក
# រោគ​ឆ្កួត​ជ្រូក
# ពុល​ស្រា ពុល​ថ្នាំ​ជក់
# បរិភោគ​សាច់​ច្រើន​ពេក
# ខំ​រៀន​ហួស​ហេតុ​ពេក

## វិធី​ព្យាបាល
ត្រូវ​ព្យាបាល​ទៅ​តាម​ដើម​ហេតុ។ បើ​លោក​អ្នក​ឈឺ​ក្បាល យ៉ាង​រ៉ាំរ៉ៃ ត្រូវ​ទៅ​ឲ្យ​លោក​គ្រូ​ពេទ្យ​ពិនិត្យ ព្រោះ​រោគ​ឈឺ​ក្បាល​អាច​នាំ​ឲ្យ​មាន​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់​ជិវិត។

## អត្ថបទ​ទាក់​ទង
អង្គួច

**អង្គួច** គឺជា​​ឧបករណ៍​តន្ត្រី​បូរាណ​ខ្មែរ​ប្រភេទវាយមួយ​បែប ដែល​លក្ខណៈពិសេសរបស់វា គឺប្រើជាមួយ​ខ្លែងឯកពី​សម័យ​បូរាណ​កាល​មក។ គេអាចប្រើវាដាច់ដោយឡែកពីខ្លែងឯកបាន ដោយវាយផ្ទាប់នឹងមាត់។

គេប្រើអង្គួចសម្រាប់សាសងស្នេហា រវាងមនុស្សស្រីនិងប្រុស។ ពីព្រោះតែទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរយើងតឹងរឹង មិនឲ្យប្រុសនិងស្រីអាចជួបគ្នា សូម្បីតែជជែក ទើបយុវវ័យជំនាន់នោះ បង្កើតភាសាផ្ទាល់ខ្លួនតាមរយៈអង្គួច។ អង្គួច ក៏ត្រូវបានគេប្រើភ្ជាប់នឹងខ្លែងឯកដែរ។
រោគសរសៃប្រសាទ

## ប្រភេទរោគ
រោគ​នេះ​អាច​កើត​ដល់​មនុស្ស​គ្រប់​ប្រភេទ។ វា​កើត​ឡើង​ព្រោះ​សរសៃ​ប្រសាទ និង​ចិត្ត​គំនិត​របស់​អ្នក​ជំងឺ មាន​អាការៈ​កម្រើក​ឡើង​ខុស​ប្រក្រតី ហើយ​អាច​ជា​រោគ​ដែល​កើត ត​ពូជ​គ្នា ពី​បុព្វជន​ក៏​ថា​បាន។

## ចិត្ត​គំនិត​អ្នក​ជំងឺ
# មាន​ចិត្ត​ច្រើន
# មាន​ចិត្ត​គំនិត​មិន​នឹងនរ
# មិន​សូវ​ក្រែង​ចិត្ត​នរណា
# តាម​តែ​ចិត្ត​ខ្លួន​ឯង
# មាន​សេចក្ដី​ព្រួយ​បារម្ភ​ជានិច្ច
# គិត​ឃើញ​តែ​ប្រយោជន៍​ផ្ទាល់​ខ្លួន
# ចង់​ឲ្យ​មនុស្ស​ដទៃ អាណិត​អាសូរ​និង​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ដល់​ខ្លួន​ជា​ដរាប
# គិត​ថា​ខ្លួន​ជា​មនុស្ស មាន​សមត្ថភាព​ជាង​គេ​ទាំង​អស់។

## អាការៈ​រោគ
# ច្រើន​តែ​ឈឺ​ក្បាល
# ធុំ​អាហារ
# ទល់​លាមក
# និន្ទ្រា​ពុំ​សូវ​លក់
# ខ្សោយ​កម្លាំង​ល្ហិត​ល្ហៃ
# រាង​កាយ​ស្គម​ស្លឺត​ស្លាំង
# ចិត្ត​ថ្លើម​ប្រែ​ប្រួល​ជានិច្ច
# ភ្ញាក់​ផ្អើល​ងាយៗ
# ធ្វើ​ការ​ងារ​អ្វី​មិន​ប្រាកដ
# ស្ទើរ​ឆ្កួត ស្ទើរ​ជា។

## វិធី​ព្យាបាល
# ចាត់​ឲ្យ​អ្នក​ជំងឺ មាន​ជីវិត​រស់​នៅ តាម​ក្បួន​អនាម័យ
# គួរ​ឲ្យ​សម្រាក​នៅ​ទីណា​ស្ងាត់ ទាំង​កាយ ទាំង​ចិត្ត
# ផ្ដល់​នូវ​អាហា​ដែល​មាន​គុណ​ភាព​ល្អៗ យ៉ាង​គ្រប់​គ្រាន់ ហើយ​ត្រូវ​ពេលវេលា
# គួរ​​នាំ​ទៅ​កម្សាន្ត​តាម​មាត់​សមុទ្រ
# គួរ​ឲ្យ​ទៅ​នៅ​នឹង​អ្នក​ដទៃ។ អាការៈ​រោគ​អាច​ធូរ​ស្បើយ​ខ្លះ ព្រោះ​អ្នក​ជំងឺ អាច​មាន​ការ​រអែង​ចិត្ត​អ្នក​ដទៃ មិន​ហ៊ាន​ប្រព្រឹត្តិ​តាម​ទំនើង​ចិត្ត​ខ្លួន
# គួរ​ឲ្យ​អ្នក​ជំងឺ យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ នឹង​កិច្ច​ការ​អ្វី​ម្យ៉ាង តែ​កុំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ប្រើ​ខួរ​ក្បាល​ឲ្យ​សោះ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺ
រោគផ្ដាសាយធម្មតា

## ប្រភេទ​រោគ
## អាការៈ​រោគ
# ទឹក​សម្បោរ​ហៀរ ទឹក​ភ្នែក​ហូរ
# ក្ដៅ​ក្បាល ឈឺ​ក្បាល​បន្តិច​បន្តួច
# ស្រៀវ​ស្រាញ​ទូទៅ​ទាំង​រាង​កាយ
# មាន​អាការៈ​មិន​សប្បាយ ទូទៅ​ទាំង​រាង​កាយ។

## វិធី​ព្យាបាល និង បង្ការ
# ប្រយ័ត្ន​កុំឲ្យ​រាង​កាយ ត្រូវ​អាកាសធាតុ​ត្រជាក់
# លាង​មាត់ ឬ ខ្ពុល​មាត់​ដោយ​ទឹក​អំបិល
# ងូត​ទឹក​ក្ដៅ​ឧណ្ឌៗ ហើយ​រហ័ស​ជូត​ខ្លួន​ឲ្យ​ស្ងួត
# បរិភោគ​អាហារ ដែល​មាន​ប្រយោជន៍​ដល់​រាងកាយ
# សម្រាក​កាយ​ឲ្យ​បាន​ច្រើន

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព