ទាន

រូបភាពតូច| ស្ត្រី​ថ្វាយ​ទាន​ដោយ ​លោក János Thorma
**ទាន ឬ Alms** ( /ɑː m z /, /ɑː l m z / ) គឺជាប្រាក់ អាហារ ឬសម្ភារៈផ្សេងៗដែលបានបរិច្ចាគដល់ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុង ភាពក្រីក្រ ។   ការ​ផ្តល់​ទាន​ច្រើន​តែ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អំពើ ​សប្បុរសធម៌ ។ ការ​ឲ្យ​ទាន​គេ​ហៅ​ថា **ការ​ឲ្យ​ទាន** ។

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យ ទាន ក្នុងភាសាខ្មែរមានប្រភពមកពីសំស្ក្រឹត-បាលី (दान,dāna,ទាន)

ពាក្យ *alms* មកពី ភាសាអង់គ្លេសចាស់ '** , **' ដែលមកពី ឡាតាំងចុង '** មកពី ភាសាក្រិច  **' ("អាណិត, ទាន"), ពី  , '** ("មេត្តា") ពី  , **' មានន័យថា "អាណិត ឬមេត្តា" ។ 

## ពុទ្ធសាសនា 
### *ទាន* ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា 
នៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា ទាំង "ការប្រគេន" និង "ការឱ្យទាន" ត្រូវបានគេហៅថា " ទាន " ( បាលី ) ។  ការ​ឲ្យ​ទាន​បែប​នេះ​គឺ​ជា​ធាតុ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​មាគ៌ា​ទាំង​បី​នៃ​មាគ៌ា​ប្រតិបត្តិ ដែល ​ព្រះ​ពុទ្ធ ​បាន​បង្កើត​ឡើង​សម្រាប់ ​មនុស្ស​ឧបាសក ។  មាគ៌ា​នៃ​ការ​ប្រតិបត្តិ​នេះ​សម្រាប់​ពួក​ឧបាសក​គឺ ទាន សិល និង ​ភាវនា ។ 

ការ​ឲ្យ​ទាន​ជា​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​ដំណើរ​ទៅ​កាន់ ​ព្រះ​និព្វាន  ក្នុង​ការ​ប្រតិបត្តិ​បុគ្គល​អាច​ឲ្យ​នូវ​អ្វី​ទាំង​អស់​ដោយ​ឬ​មិន​គិត​ដល់ ​ព្រះនិព្វាន ។ នេះ​នឹង​នាំ​ឲ្យ​មាន ​សេចក្តី​ជំនឿ ( បាលី   ), អំណាចសំខាន់ មួយ  ដែលបុគ្គលគួរបង្កើតក្នុងខ្លួន ដើម្បី ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និង ព្រះសង្ឃ ។

យោង​តាម ​គម្ពីរ​បាលី ៖

### ក្នុងការគាំទ្រព្រះសង្ឃ 
ក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ភិក្ខុនី ( បាលី : *ភិក្ខុនី* ) និងព្រះសង្ឃ ( បាលី : *ភិក្ខុ* ) បដិបត្តិ *តកុហត្សុ* ( '** ) ដែលជាកន្លែងដែលពួកគេប្រមូលអាហារ ( **',បិណ្ឌបាត) នេះ​ជា​រឿយៗ​គេ​យល់​ឃើញ​ថា​ជា​ការ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​អ្នក​បួស​ធ្វើ​បុណ្យ (បាលី: *បុញ្ញ* )។ លុយមិនអាចទទួលយកបានដោយព្រះសង្ឃ ឬដូនជីថេរវាទជំនួស ឬបន្ថែមលើអាហារទេ ព្រោះក្បួនបង្ហាត់ បតិមោក្ខ ធ្វើឱ្យមានទោសដល់ការរឹបអូស និងសារភាព។ 

នៅក្នុងប្រទេសដែលគោរពតាម ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន ការអនុវត្ត *តកុហត្សុ* ភាគច្រើនបានស្លាប់បាត់ទៅហើយ។ នៅក្នុងប្រទេសចិន កូរ៉េ និងជប៉ុន វប្បធម៌ក្នុងតំបន់បានប្រឆាំងនឹងគំនិតនៃការផ្តល់អាហារដល់បព្វជិត 'សុំទាន' ហើយមិនមានប្រពៃណីនៃការទទួលបាន 'បុណ្យ' ដោយការបរិច្ចាគដល់អ្នកអនុវត្តនោះទេ។ បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​បៀតបៀន​មួយ​រយៈ វត្ត​អារាម​ត្រូវ​បាន​តាំង​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ភ្នំ​ដាច់​ស្រយាល; ចម្ងាយរវាងវត្តអារាម និងទីប្រជុំជនដែលនៅជិតបំផុត បានធ្វើឱ្យការអនុវត្តនេះមិនអាចទៅរួចនោះទេ។ នៅប្រទេសជប៉ុន ការអនុវត្ត តកុហត្សុ ប្រចាំសប្តាហ៍ ឬប្រចាំខែបានជំនួសជុំប្រចាំថ្ងៃ។ ក្នុង​​ហិមាល័យ *ភិក្ខុ* ​ច្រើន​ធ្វើ​ទាន​ជា​បន្ទុក​គ្រួសារ។ ការប្រកួតប្រជែងជាមួយសាសនាផ្សេងទៀតសម្រាប់ការគាំទ្រក៏បានធ្វើឱ្យការអនុវត្តប្រចាំថ្ងៃមានការលំបាក និងសូម្បីតែគ្រោះថ្នាក់។ ព្រះសង្ឃដំបូងបង្អស់នៅក្នុងរាជវង្ស ស៊ីឡា នៃប្រទេសកូរ៉េត្រូវបានគេនិយាយថាត្រូវបានវាយដំដោយសារតែជនជាតិភាគតិចរបស់ពួកគេនៅពេលនោះ។&#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;

## គ្រិស្តសាសនា 
ក្នុង​សាសនា​គ្រឹស្ត ការ​ឲ្យ​ទាន​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អំពើ ​សប្បុរសធម៌ ។  នៅ សម័យសាវក គ្រិស្តបរិស័ទ ត្រូវបានបង្រៀនថា ការឲ្យទានគឺជាការបង្ហាញពីសេចក្តីស្រឡាញ់។ ការយកចិត្តទុកដាក់បែបនេះចំពោះជនក្រីក្រគឺត្រូវយល់ថាជាសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះ ដែលនៅក្នុងបុគ្គលនៃ ព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទ បានលះបង់ខ្លួនគាត់សម្រាប់ការសង្គ្រោះនៃអ្នកជឿ។ 

### នៅក្នុងសាសនាគ្រឹស្តខាងលិច 
ការថ្វាយដង្វាយ គឺជាពេលវេលាប្រពៃណីនៅក្នុងពិធីបុណ្យ Roman Catholic Mass, Lutheran Divine Service, និង Anglican Eucharist នៅពេលដែលការប្រមូលទានត្រូវបានប្រមូល។ បាទីស្ទ និងមេតូឌីស ក្នុងចំណោមនិកាយផ្សេងទៀត ប្រមូលដង្វាយ មួយភាគក្នុងដប់ និងដង្វាយ (អាហារ) កំឡុងពេលដង្វាយក្នុងសេវាព្រះវិហារ។ មួយភាគដប់ ដែលជាភាគដប់ដំបូងនៃប្រាក់ចំណូលរបស់មនុស្សម្នាក់ ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាជំពាក់របស់ព្រះ ខណៈដែលការថ្វាយ (ទាន) រួមបញ្ចូលនូវអ្វីដែលបានបរិច្ចាគលើសពីនោះ។   អាហារូបករណ៍មួយចំនួនអនុវត្តការផ្តល់ជាប្រចាំសម្រាប់គោលបំណងពិសេសហៅថា "ការផ្តល់ក្តីស្រឡាញ់" សម្រាប់ជនក្រីក្រ ទុរគត ឬជនរងគ្រោះនៃការបាត់បង់មហន្តរាយ ដូចជាភ្លើងឆេះផ្ទះ ឬថ្លៃព្យាបាល។ ជាប្រពៃណី ឌីកុន និងឌីកុនជាអ្នកទទួលខុសត្រូវក្នុងការចែកចាយអំណោយទាំងនេះក្នុងចំណោម ស្ត្រីមេម៉ាយ ក្មេងកំព្រា និងអ្នកផ្សេងទៀតដែលត្រូវការជំនួយ។ គ្រិស្តសាសនិកជាច្រើនគាំទ្រអង្គការសប្បុរសធម៌ជាច្រើន ដែលមិនមែនសុទ្ធតែអះអាងថាមានទំនាក់ទំនងសាសនាគ្រិស្តទេ។ ស្ថាប័នអប់រំ និងវេជ្ជសាស្រ្តរបស់អាមេរិកជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអាហារូបករណ៍គ្រីស្ទបរិស័ទផ្តល់ទាន។

### នៅក្នុងសាសនាគ្រឹស្តខាងកើត 
នៅក្នុង វិហារគ្រិស្តអូស្សូដក់ភាគខាងកើត និង វិហារកាតូលិកភាគខាងកើត ការប្រមូលទាន និងដង្វាយមួយភាគក្នុងដប់មិនត្រូវបានរួបរួមជាផ្លូវការចំពោះគ្រឿងសក្ការបូជានៅក្នុងសកម្មភាពបូជាណាមួយឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទាំងការមានចានប្រមូលផ្តុំនៅក្នុង narthex ឬឆ្លងកាត់វាដោយមិនមានការរំខានក្នុងអំឡុងពេលសេវាគឺមិនមែនជារឿងចម្លែកនោះទេ។ នៅក្នុង ទ្រឹស្ដីគ្រិស្តអូស្សូដក់ភាគខាងកើត ការផ្តល់អំណោយគឺជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃជីវិតខាងវិញ្ញាណ ហើយ ការតមអាហារ គួរតែតែងតែត្រូវបានអមដោយការបង្កើនការអធិស្ឋាន និងការប្រគេនទាន។  ការ​ដង្ហែ​ទាន​ក្នុង​នាម​អ្នក​ស្លាប់​ក៏​ជា​ញឹក​ញាប់​រួម​ជាមួយ ​ការ​អធិស្ឋាន​សម្រាប់​អ្នក​ស្លាប់ ។ អ្នកដែលមានស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុមិនអនុញ្ញាតឱ្យផ្តល់ទានជាប្រាក់អាចផ្តល់ទានតាមវិធីផ្សេងទៀត ដូចជា ការអធិស្ឋានសុំអង្វរ និង អំពើមេត្តាករុណា ដូចជាការសួរសុខទុក្ខអ្នកនៅក្នុងពន្ធនាគារ ការស្លៀកពាក់ដល់អ្នកក្រីក្រ ឬស្ម័គ្រចិត្តនៅក្នុងផ្ទះបាយស៊ុបជាដើម។ 

### នៅក្នុងគម្ពីរសញ្ញាថ្មី 
លើសពីនេះ អំពើសប្បុរសធម៌ឯកជន គឺជាកាតព្វកិច្ច ហើយចាត់ទុកជាគុណធម៌ លុះត្រាតែធ្វើមិនឲ្យអ្នកដទៃសរសើរ៖

ព្រះ​យេស៊ូវ​បាន​ផ្ដោត​សំខាន់​ទៅ​លើ​ការ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​នៅ​ពី​ក្រោយ​ការ​ឲ្យ​ទាន​ទាំង​ខាង​ក្រៅ និង​ខាង​ក្នុង ដែល​គួរ​តែ​ជា​សេចក្ដី​ស្រឡាញ់៖

ព្រះ​យេស៊ូ​មាន​ន័យ​ផ្ទុយ​ពី​ការ​ឲ្យ​អ្នក​មាន​និង​អ្នក​ក្រ៖

ការ​ឲ្យ​គួរ​តែ​កើត​ចេញ​ពី​ការ​ស្រឡាញ់ និង​មិន​មែន​ជា​កាតព្វកិច្ច៖

ការចែករំលែកទ្រព្យសម្បត្តិត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងព្រះវិហារ៖

## ព្រហ្មញ្ញសាសនា 
### *ទាន* ក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ 
នៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ, *ទាន* គឺជាគំនិតបុរាណនៃការផ្តល់ទានដែលមានកាលបរិច្ឆេទដល់ សម័យ វេទ នៃសាសនាហិណ្ឌូ។  *ទាន* ត្រូវបានគេកំណត់នៅក្នុងអត្ថបទប្រពៃណីថាជាសកម្មភាពនៃការលះបង់ភាពជាម្ចាស់នៃអ្វីដែលអ្នកបានចាត់ទុក ឬកំណត់ថាជារបស់ខ្លួន ហើយវិនិយោគដូចគ្នាចំពោះអ្នកទទួលដោយមិនរំពឹងអ្វីមកវិញ។  ខណៈពេលដែល *ទាន* ជាធម្មតាត្រូវបានផ្តល់ឱ្យដល់មនុស្សម្នាក់ឬក្រុមគ្រួសារ, សាសនាហិណ្ឌូក៏ពិភាក្សាអំពីសប្បុរសធម៌ឬការផ្តល់ឱ្យក្នុងគោលបំណងជាប្រយោជន៍សាធារណៈដែលពេលខ្លះត្រូវបានគេហៅថា *ឧត្សគ៌* ។ គម្រោងនេះមានគោលបំណងទៅលើគម្រោងធំៗ ដូចជាការសាងសង់ផ្ទះសម្រាក សាលារៀន ការវិនិយោគលើទឹកផឹក ឬអណ្តូងទឹក ដាំដើមឈើ និងសាងសង់កន្លែងថែទាំជាដើម។  ការ​ដើរ​សុំទាន​គេ​ហៅ​ថា *ភិក្ស*  

#### នៅក្នុងវេទ 
 

## ឥស្លាម 
នៅក្នុងសាសនាឥស្លាម គោលគំនិតនៃអ្នកផ្តល់ទាន Muhsi ឬ Muhsin ឬការឲ្យទានសប្បុរសធម៌ ជាទូទៅត្រូវបានបែងចែកទៅជាការផ្តល់ដោយស្ម័គ្រចិត្ត *ṣadaqah* (  ) និងការអនុវត្តជាកាតព្វកិច្ច គឺ *zakāh* (  ) *Zakāh* ត្រូវ​បាន​គ្រប់គ្រង​ដោយ​សំណុំ​ច្បាប់​ជាក់លាក់​មួយ​នៅ​ក្នុង ​យុត្តិសាស្ត្រ​អ៊ីស្លាម ហើយ​មាន​បំណង​បំពេញ​សំណុំ​ដែល​បាន​កំណត់​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​តម្រូវការ​ខាង​សាសនា និង​សង្គម។ *Ṣadaqah* ប្រហែល​ជា​ការ​បក​ប្រែ​ដ៏​ល្អ​ប្រសើរ​នៃ​ការ​បង្កើត​គោល​គំនិត​នៃ "ការ​ជូន​ទាន" ដែល​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​គ្រិស្ត​សាសនិក​សម្រាប់​ហេតុផល​នោះ ទោះ​បី​ជា *​zakāh* ​មាន​តួនាទី​ធំ​ជាង​ក្នុង​កម្មវិធី​សប្បុរសធម៌​អ៊ិស្លាម​ក៏​ដោយ។

## សាសនាយូដា 
នៅក្នុង សាសនាយូដា *tzedakah* ជាពាក្យ ភាសាហេព្រើរ ដែលមានន័យត្រង់ថាសុចរិត ប៉ុន្តែត្រូវបានគេប្រើជាទូទៅដើម្បីតំណាងឱ្យ "សេចក្តីសប្បុរស"  សំដៅទៅលើកាតព្វកិច្ចសាសនាដើម្បីធ្វើអ្វីដែលត្រឹមត្រូវនិងយុត្តិធម៌។   នៅក្នុងភាសាក្រិច Septuagint *tzedakah* ពេលខ្លះត្រូវបានបកប្រែជា  , "ការអោយអាហារ" ។  

## សាសនាម៉ាន់ដា 
នៅក្នុង សាសនា ម៉ាន់ដា, *zidqa* សំដៅទៅលើការប្រគេនឬការផ្តល់អំណោយ។   បូជាចារ្យ Mandaean ទទួលបានវិភាគទានផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុជាទៀងទាត់ពីប្រជាជន។