សាតាំង

**សាតាំង** (ភាសាអង់គ្លេស: Satan, ភាសាហេប្រឺ: שָׂטָן, ភាសាក្រិច: Σατανάς) ជាអ្នកនាំសេចក្ដីអាក្រក់ និងការល្បួង ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអ្នកបោកបញ្ឆោត ដែលនាំមនុស្សឲ្យវង្វេង។  វាជាទូតសួគ៌ដែលធ្លាប់គោរពព្រះយ៉ាងខ្លាំង

ហើយមានរូបឆោមស្រស់ស្អាតទៀតផង ប៉ុន្តែវាបានធ្លាក់ចុះពីស្ថានសួគ៌ ដោយសារតែអំណួត ទាំងនាំមនុស្សទៅក្នុងផ្លូវនៃសេចក្ដីកុហក និងបាប ហើយវាមានអំណាចនៅក្នុងពិភពលោកនេះទៀតផង។
[រូបភាពតូច|ការបង្ហាញនូវទស្សនីយភាពមួយ នៅក្នុងបទកាព្យដែលមានឈ្មោះថា *[Paradise Lost* ជាស្នាដៃរបស់John Milton*,*ត្រង់កន្លែងដែលសាតាំងធ្លាក់ទៅក្នុងទន្លេ Styx (Hate) គូរដោយ Darodes ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៨ (Illustration of a scene from John Milton's *Paradise Lost,* wherein Satan falls into the river Styx (Hate) by Darodes, c. 1868)]]
[រូបភាពតូច|រូបភាពដ៏សំខាន់មួយដែលពិពណ៌នាអំពីសាតាំង នៅក្នុងបទកាព្យ *[Paradise Lost* ដែលជាស្នាដៃរបស់ John Milton គូរដោយ​ Gustave Doré ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ (Gustave Doré, *Depiction of Satan,* a central figure in John Milton's *Paradise Lost* c. 1866)]]
សាតាំង (ភាសាហេព្រើរ שָּׂטָן‎‎ មានន័យថា "សត្រូវ" ឬ "បច្ចាមិត្រ"។ នៅក្នុងព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ និងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី សាតាំងគឺជាអ្នកចោទប្រកាន់ និងជាសត្រូវដ៏ធំមួយ ជាអ្នកព្យាបាទដ៏ច្បាស់ក្រឡែត ហើយក៏ត្រូវបានហៅថាអារក្សដែរ។ វាមានភាពគួរឲ្យស្អប់ខ្ពើម។

#### កណ្ឌគម្ពីរយ៉ូប 
នៅដើមកណ្ឌគម្ពីរនេះ យ៉ូបជាមនុស្សល្អម្នាក់ "គាត់ជាអ្នកគោរពកោតខ្លាចព្រះ ហើយបែរចេញពីសេចក្ដីអាក្រក់" (យ៉ូប 1:1), ដូច្នេះហើយបានជាគាត់ទទួលបានរង្វាន់ពីព្រះ។ នៅពេលដែលទូតសួគ៌បង្ហាញខ្លួននៅចំពោះព្រះ សាតាំងក៏មកបង្ហាញខ្លួនដែរ។ ព្រះបានប្រាប់សាតាំងអំពីភាពឥតកន្លែងបន្ទោសបានរបស់យ៉ូប ដែលជាចរិកទៀងត្រង់របស់គាត់។ នៅចន្លោះយ៉ូប 1:9–10 និង 2:4–5, សាតាំងលើកឡើងថា ព្រះបានប្រទានដល់យ៉ូបនូវអ្វីៗគ្រប់បែបយ៉ាងដែលមនុស្សចង់បាន ដូច្នេះហើយបានជាយ៉ូបស្មោះត្រង់ដល់ព្រះ; សាតាំងនិយាយថា ជំនឿរបស់យ៉ូបអាចធ្លាក់ចុះប្រសិនបើអ្វីៗទាំងអស់(សូម្បីតែសុខភាពរបស់គាត់) ដែលព្រះប្រទានឲ្យ ត្រូវបានយកចេញពីគាត់។ ដូច្នេះព្រះក៏អនុញ្ញាតឲ្យសាតាំងល្បងលយ៉ូប។ ទីបំផុតយ៉ូបនៅតែមានជំនឿ ហើយនៅតែសុចរិត ហើយសាតាំងត្រូវអាម៉ាសក្នុងការបរាជ័យរបស់វា។

សាសនាគ្រីស្ទ

ជាធម្មតា សាតាំងត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាសត្វពស់ ដែលបានល្បួងនាងអេវ៉ា ឲ្យហូបផ្លែឈើដែលព្រះបានហាមមិនឲ្យហូប ដូច្នេះសាតាំងតែងតែត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាសត្វពស់។ យើងអាចឃើញនូវការយល់ស្របគ្នារបស់គ្រីស្ទាន ចំពោះរឿងរនេះ នៅក្នុងស្នាដៃរបស់ Justin Martyr, ជំពូក ៤៥ និង ៧៩ នៅក្នុងការសន្ទនាជាមួយ*Trypho*, ដែល Justin ប្រដូចសាតាំងនឹងសត្វពស់។ ក្រុមជំនុំដើមដំបូងពីមុនៗផ្សេងទៀតក៏បានលើកឡើងអំពីកំណត់សម្គាល់នេះដែរ មានដូចជា Theophilus និង Tertullian។

ចាប់តាំងពីសតវត្សទី៤ លូស៊ីហ៊្វើ (Lucifer) ជួនកាល ត្រូវបានប្រើនៅក្នុងទេវវិទ្យាគ្រីស្ទាន សំដៅលើសាតាំង, ដែលគេស្គាល់តាមរយៈកណ្ឌគម្ពីរអេសាយ ១៤:១២ និយាយអំពីផ្កាយព្រឹកដែលធ្លាក់ចុះពីស្ថានសួគ៌។

ចំពោះគ្រីស្ទានជាច្រើន ជឿថាសាតាំងគឺជាទូតសួគ៌មួយរូប ដែលបានបះបោលប្រឆាំងនឹងព្រះ។ នៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី សាតាំងត្រូវបានហៅថា "មេអារក្ស" "មេគ្រប់គ្រងនៃពិភពលោក", និងត្រូវបានហៅថា "ព្រះនៃពិភពលោកនេះ" កណ្ឌគម្ពីរវិវរណៈពិពណ៌នាអំពីរបៀបដែលសាតាំងត្រូវបានបណ្ដេញចេញពីស្ថានសួគ៌ ទាំងមានកំហឹងយ៉ាងខ្លាំង ព្រមទាំងបានធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងពួកអ្នកដែលស្ដាប់តាមបទបញ្ជារបស់ព្រះទៀតផង។ ទីបំផុត សាតាំងនឹងត្រូវបោះទៅក្នុងបឹងភ្លើង

ក្រុមជំនុំគ្រីស្ទានពីមុន បានទទួលនូវការប្រឆាំងពីពួកដែលមិនជឿងព្រះ ដូចជាពួក Celsus ជាដើម ដែលបានអះអាងថា "ការដែលនិយាយថាព្រះដ៏ធំឧត្ដមបំផុត មានសត្រូវមួយដែលរារាំងសមត្ថភាពរបស់ព្រះអង្គមិនឲ្យធ្វើល្អ ជាការប្រមាថដល់ព្រះ" ហើយថាគ្រីស្ទាន "បែងចែកអាណាចក្ររបស់ព្រះ ដោយបង្កើតឲ្យមានការបះបោរនៅក្នុងអាណាចក្ររបស់ព្រះ ដែលហាក់បីដូចជាមានក្រុមប្រឆាំង នៅក្នុងចំណោមអង្គស្ថានសួគ៌ រួមទាំងម្នាក់ដែលជាសត្រូវនឹងព្រះទៀតផង"
[រូបភាពតូច|រូបភាពបង្ហាញពីការធ្លាក់ចុះរបស់លូស៊ីហ៊្វើ និងការវិវឌ្ឍន៍កាន់តែអាក្រក់របស់វា ទៅជាសាតាំង គូរដោយ [Gustave Doré ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៦ (Illustration for John Milton's *Paradise Lost*  by Gustave Doré, (1886) showing Lucifer's descent and his deterioration into Satan)]]

### វាក្យសព្ទ 
នៅក្នុងសាសនាគ្រីស្ទ មានពាក្យន័យដូចជាច្រើន សម្រាប់ពាក្យ «សាតាំង»។ ពាក្យដែលគេតែងតែប្រើច្រើនបំផុត ហើយមានន័យដូចនឹងពាក្យ  "សាតាំង" គឺ "មារ"។ ពាក្យនេះមានដើមកំណើតពី Middle English *devel,* ពី Old English *dēofol,* ដែលត្រូវបានខ្ចីពីពាក្យឡាតាំង "*diabolus*"។ ពាក្យនេះផងដែលក៏ត្រូវបានខ្ចីពីពាក្យក្រិក *diabolos* មានន័យថា "អ្នកមួលបង្កាច់", ចេញពីពាក្យ *diaballein* មានន័យថា "មួលបង្កាច់": *dia មានន័យថា* "ឆ្លងកាត់ ឬ តាមរយៈ" + *ballein* មានន័យថា"ក្រវាត់"។ នៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ពាក្យ "សាតាំង" មានប្រើជាង៣០ដង អមមកជាមួយនឹងពាក្យ *diabolos*, ដែលមានន័យថា អ្នកមួលបង្កាច់, សំដៅលើបុគ្គលដដែល ឬ អ្វីមួយដែលជាសាតាំង។

នៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរវិវរណៈ ពាក្យ​ "សាតាំង" មានប្រើពីរដង សំដៅលើ "សត្វនាគ ដែលជាសត្វពស់កាលពីបុរាណ ហើយត្រូវបានគេហៅថា មារ ឬសាតាំង (12:9, 20:2). នៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរវិវរណៈ ពាក្យនេះក៏សំដៅលើ "អ្នកបោកបញ្ឆោត" ដែរ។              

## ឯកសារយោង 
* 
* Caldwell, William. "The Doctrine of Satan: I. In the Old Testament", *The Biblical World*, Vol. 41, No. 1 (Jan., 1913), pp.&nbsp;29–33 in JSTOR
* Caldwell, William. "The Doctrine of Satan: II. Satan in Extra-Biblical Apocalyptical Literature", *The Biblical World*, Vol. 41, No. 2 (Feb., 1913), pp.&nbsp;98–102 in JSTOR
* Caldwell, William. "The Doctrine of Satan: III. In the New Testament", *The Biblical World*, Vol. 41, No. 3 (Mar., 1913), pp.&nbsp;167–172 in JSTOR
* Empson, William. ''Milton's God* (1966)
* 
* 
* 
* 
* ‘’The Interpreter’s Dictionary of the Bible, An illustrated Encyclopedia’’;ed. Buttrick, George Arthur; Abingdon Press 1962
* Jacobs, Joseph, and Ludwig Blau. "Satan," *The Jewish Encyclopedia* (1906) online pp 68–71
* Kelly, Henry Ansgar. *Satan: A Biography.* (2006). 360 pp. excerpt and text search ISBN 0-521-60402-8, a study of the Bible and Western literature
* Kent, William. "Devil." *The Catholic Encyclopedia* (1908) Vol. 4. online older article
* Osborne, B. A. E. "Peter: Stumbling-Block and Satan," *Novum Testamentum,'' Vol. 15, Fasc. 3 (Jul., 1973), pp.&nbsp;187–190 in JSTOR on "Get thee behind me, Satan!"
* 
* Rebhorn Wayne A. "The Humanist Tradition and Milton's Satan: The Conservative as Revolutionary," *Studies in English Literature, 1500–1900,* Vol. 13, No. 1, The English Renaissance (Winter, 1973), pp.&nbsp;81–93 in JSTOR
* 
* Russell, Jeffrey Burton. *The Devil: Perceptions of Evil from Antiquity to Primitive Christianity* (1987) excerpt and text search
* Russell, Jeffrey Burton. *Satan: The Early Christian Tradition* (1987) excerpt and text search
* Russell, Jeffrey Burton. *Lucifer: The Devil in the Middle Ages* (1986) excerpt and text search
* Russell, Jeffrey Burton. *Mephistopheles: The Devil in the Modern World* (1990) excerpt and text search
* Russell, Jeffrey Burton. *The Prince of Darkness: Radical Evil and the Power of Good in History* (1992) excerpt and text search
* Schaff, D. S. "Devil" in *New Schaff–Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge* (1911), Mainline Protestant; vol 3 pp 414–417 online
* Scott, Miriam Van. *The Encyclopedia of Hell* (1999) excerpt and text search comparative religions; also popular culture
* Wray, T. J. and Gregory Mobley. ''The Birth of Satan: Tracing the Devil's Biblical Roots'' (2005) excerpt and text search