open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ផ្លូវជាតិលេខ២១A

ផ្លូវជាតិលេខ២១A គឺជាផ្លូវជាតិដែលគិតចាប់ពី គុលស្ពានតាខ្មៅ មកពីភ្នំពេញ តាម ស្ទឹងព្រែកត្នោត តាមដង ទន្លេបាសាក់ ទៅដល់ វត្តព្រះសីហនុឈូងលាភ ជាប់ វិទ្យាល័យវឌ្ឍនៈឈូងលាភ។
នៅលើដងផ្លូវនេះ ចាប់ពីខាងក្រោម ស្ពានព្រែកសំរោង មកត្បូងនៅចំណុច ភូមិព្រែកសំរោង សង្កាត់តាខ្មៅ មានលក្ខណៈហុយខ្សាច់ដែលជ្រុះធ្លាក់លើផ្លូវនេះ មកដល់ ភូមិលេខ១ ភូមិលេខ២ ភូមិលេខ៣ នៃ ឃុំស្វាយរលំ ក៏ដូចគ្នាដែរ ត្រង់កន្លែងបូមខ្សាច់ស្វាយរលំ ដែលជាកូនអ្នកមានអំណាចនៅខេត្តកណ្ដាលផង។ បើនៅតែមានខ្សាច់ធ្លាក់មកលើចញ្ចើមផ្លូវកន្លែងគន្លងម៉ូតូជិះយ៉ាងនេះគង់តែមានម៉ូតូដួលដោយសារខ្សាច់នៅចំណុចនេះទេ។ សូមមេត្តាលោករកស៊ីដឹកខ្សាច់លក់កុំគិតថាថ្នល់នេះជាថ្នល់របស់រដ្ឋមិនជួយថែផង ផ្លូវនេះរួមមិនមែនជាកម្មសិទ្ធរបស់នរណាម្នាក់ទេ។

ផ្លូវជាតិលេខ21A ចាប់ពីចំណុច ភូមិស្វាយរលំ2 រហូតដល់ ភូមិស្វាយរលំ4 មានការដក់ទឹក និជង្ហុកតូចៗៗ ជាពិសេសខ្សាច់ធ្លាក់នៅតាមផ្លូវនៅចំណុច ខាងលើ សាលាបឋមសិក្សាសាមគ្គី និងទឹកដក់លិចផ្លូវនៅចំណុច កំពង់ចម្លងស្វាយរលំ២-ក្បាលកោះអន្លង់ចិន។

តើមន្ត្រីនៅមូលដ្ឋានមានយកភ្នែកមកមើលទេ? និងខួរក្បាលមកគិតទេនេះពាក្យថា អភិវឌ្ឍន៍? បើមិនដឹងសួរសិស្សសាលាបឋម និងអនុវិទ្យាល័យស្វាយរលំទៅលោក គ្រាន់តែធ្វើលូរំដោះទឹកចេញពីផ្លូវមិនបានផងចង់អភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសតាមផ្លូវដូចពួកលោក 2លានឆ្នាំទៀតមិនបានផង។
ំ
ប្រហែលលោកមន្ត្រីឃុំរវល់មិនដែលជិះមកពេកយប់ទេដឹង។ ចង់កាត់ចូលក្រុងមើលផ្លូវផងលោក
ំោនតេ​​ាំងុិលា

រូបភាពតូច|ស្ថានីយ៍រថភ្លើងរបស់ទោចក្រយានយន្ត។
ភូមិអួឡឹនដិនដិនគឺជាទីក្រុងស៊ីលីមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ប៊ីប៊ីប៊ីក្នុងឃុំឃ្យោររោយ 6 គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងនៃទីក្រុងដែលមានឈ្មោះដូចគ្នា។ វាមានប្រជាជន 6.090 នាក់។

## សាលរូបភាព។ 

File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (12).jpg| ការ៉េមេ។
File:Bomberos monte aguila.jpg| ស្ថានីយ៏អគ្គីភ័យ
File:Img-estadio.jpg| កីឡដ្ឋានបាល់ទាត់។
File:Carros abandonados mte aguila.jpg| គ្រឿងម៉ាស៊ីនផ្លូវដែកក្នុងការប្រើប្រាស់មិនពេញចិត្តនៅក្នុងស្ថានីយ៍រថភ្លើងនៃក្រុង។

## ឯកសារយោង
ប្រាសាទនាងខ្មៅ (ខេត្តព្រះវិហារ)

## ប្រវត្តិ 
ប្រាសាទនាងខ្មៅគឺជាប្រាសាទក្នុងចំណោមក្រុមប្រាសាទកោះកែរ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិស្រយ៉ង់ ឃុំស្រយ៉ង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ។ សូមបញ្ចាក់ផងថាឈ្មោះប្រាសាទនាងខ្មៅនេះក៏មាននៅខេត្តតាកែវផងដែរ ដែលមានទីតាំងក្នុងវត្តប្រាសាទនាងខ្មៅនៃខេត្តតាកែវផងដែរ។ ប្រាសាទនេះកសាងដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ ក្នុងអំឡុងសតវត្សទី១០នៃរាជកាលរបស់ព្រះអង្គ។ ប្រាសាទនាងខ្មៅកសាងដើម្បីឧទ្ទិសដល់សាសនាព្រាហ្មណ៍ ក្នុងរចនាបថកោះកែរ។ ឈ្មោះប្រាសាទនាងខ្មៅ ផ្អែកលើសាច់រឿងព្រេងដូចគ្នានិងប្រាសាទនាងខ្មៅនៅខេត្តតាកែវផងដែរ។
## ស្ថាបយ្យកម្មប្រាសាទ 
រូបភាពតូច
ប្រាសាទនាងខ្មៅមានតួប៉មមួយគត់ ធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម បែរមុខនិងច្រកចូលតែមួយពីទិសខាងលិចដោយស៊ុមទ្វារធ្វើអំពីថ្មភក់ និងលំអដោយទ្វារបញ្ឆោតតាមជ្រុងបីទៀត។ តួប៉មនេះសង់នៅលើខឿនមួយដែលពាសដោយថ្មភក់ មានដំបូលរៀបជាថ្នាក់បញ្ឆោតលំអដោយប៉មបង្រួមធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម។
ក្នុងតួប៉មប្រាសាទ បន្សល់ទម្រស្នានទ្រនីទទឹង១៦០ម៉ែត្រ និងកម្ពស់ ១៣០សង់ទីម៉ែត្រទ្រលិង្គធ្វើអំពីថ្មភក់តែមួយដុំបានបែកបាក់សល់តែគល់ ចំណែកបង្ហូរទឹកមន្ត សោមសូត្រ ទៅរកទិសខាងជើង។
នៅលើផ្តែរមានឆ្លាស់រូបទេវបង្កើតលោកព្រះពហ្មមានមុខបួន មានដៃបួន ដោយដៃខាងឆ្វេងខាងលើកាន់គម្ពីរវេទ ដៃខាងឆ្វេងខាងក្រោមកាន់ផ្គាំ(ខ្សែរអជ្យ) ដៃស្តាំខាងលើកាន់ស្លាបព្រា ដៃស្តាំខាងក្រោមកាន់ថូទឹកអម្រិត ព្រះកាយសម្បុរផ្កាឈូក យានជំនិះជាសត្វហង្ស ចម្លាក់មានកាយវិការឈរស្ងៀម ឬអង្គុយលើផ្កាឈូក ដែលដុះចេញពីផ្ចិតព្រះវិស្ណុ ព្រះនាងសរស្វតីជាព្រះជាយាមានបុត្រីពីព្រះអង្គគឺទក្សភឬគុ និងសំធ្យាឬាន្ធិយា។
ប្រាសាទនាងខ្មៅជាសំណង់មួយដ៏ពិសេសក្នុងក្រុមប្រាសាទកោះកែរ ហើយមានកំផែងថ្មបាយក្រៀមមួួយជាន់ រាងចតុកោណកែងមានកម្ពស់២ម៉ែត្រ មានទំហំ៤៧ម៉ែត្រគុណ៤៤ម៉ែត្រ មានគោបុរៈ(ក្លោងទ្វារ)ចូលពីទិសខាងលិច។ សព្វថែ្ងកំផែងខាងមុខមួយភាគធំត្រូវរលុះថ្មអស់។
គេប្រទះឃើញថ្មបាយក្រៀមស្ថិតនៅខាងលិចស្រះទឹកមួយស្ថិតនៅខាងត្បូងប្រមាណ១០០ម៉ែត្រពីប្រាសាទ។ នៅខាងមុខប្រាសាទឃើងមានសំណល់ក្បឿងបែកបាក់ ដែលបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងសម័យនោះ។
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រះវិហារ
នាងខ្មៅ ព្រះវិហារ
ជំងឺបក្សី

ជំងឺបក្សី ជាប្រភេទជំងឺដែលកើតមានលើសត្វស្លាបចិញ្ចឹមមានដូចជាជំងឺ

**១ បរាសិតដែលកើតឡើងខាងក្នុងខ្លួន**

**២ បរាសិតដែលកើតឡើងខាងក្រៅខ្លួន**

២.១ - ជំងឺដែលបង្កឡើងដោយចៃ (Lice)

២.២ - ជំងឺដែលបង្កឡើងដោយស្រមើល (Flea)

២.៣ - ជំងឺដែលបង្កឡើងដោយកមរមាស់ (Mite)

២.៤ - ជំងឺដែលបង្កឡើងដោយដង្កែ (Tick)

២.៥ - វិធីសាស្ត្រទូទៅក្នុងការព្យាបាល និងការពារបក្សីប្រឆាំងនឹងជំងឺបរាសិត ដែលរស់នៅក្រៅខ្លួនបក្សី

**៣ ជំងឺដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរ (Protozoan Infection in Poultry)**

៣.១​ - ជំងឺកុកស៊ីឌីយ៉ូស៊ីស (Coccidiosis)

៣.២ - ជំងឺតុកស៊ីប្លាស្មូស៊ីស (Toxiplasmosis)

៣.៣ - ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីប្រូតូសូអ៊ែរផ្សេងៗទៀត (Other Protozoan Infection in Poultry)

**៤ ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីផ្សិត (Fungal Infection in Poultry)**

៤.១ - ជំងឺអាស្ពែហ្គីឡូស៊ីស (Aspergillosis)

៤.២ - ជំងឺមីកូតុកស៊ីកូស៊ីស (Mycotoxicosis)

៤.៣ - ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីផ្សិតផ្សេងៗទៀត (Other Fungal Disease)

**៥ ជំងឺបក្សីដែលបណ្តាលមកពីបាក់តេរី (Bacterial Diseases)**

៥.១ - ជំងឺរាគសបក្សី (Pullorum Disease)

៥.២ - ជំងឺគ្រុនពោះវៀនបក្សី (Fowl Typhoid)

៥.៣ - ជំងឺអាសន្នរោគបក្សី (Fowl Cholera)

៥.៤ - ជំងឺកូរីសាបក្សី (Infectious Coryza)

៥.៥ - ជំងឺប៉ារ៉ាទីហ្វូអ៊ីដ (Fowl Paratyphoid)

៥.៦ - ជំងឺរលាកប្រដាប់ដង្ហើមរ៉ាំរ៉ៃ (Chronic Respiratory Disease)

៥.៧ - ជំងឺរបេងបក្សី (Avian Tuberculosis)

៥.៨ - ជំងឺរបេង ផ្សេដូបក្សី (Avian Pseudo Tuberculosis)

៥.៩ - ជំងឺកូលីបាក់ស៊ីឡូស៊ីស (Colibacillosis)

៥.១០ - ជំងឺរលាកស៊ីណូវីទ (Infectious Synovitis)

៥.១១ - ជំងឺបូទូលីស (Botulism)

៥.១២ - ជំងឺប៉ាស្ទែរ៉ែឡា អាណាទីប៉ែស្ទីហ្វែរ (Pasterella Anatipestifer Infection)

**៦ ជំងឺដែលបង្កឡើងដោយវីរុស (Viral Disease in Poultry)**

៦.១ - ជំងឺញូវកាស (Newcastle Disease)

៦.២ - ជំងឺហ្គូមបូរូ (Gumboro Disease)

៦.៣ - ជំងឺមារិក (Marek' Disease)

៦.៤ - ជំងឺអុត (Fowl Pox)

៦.៥ - ជំងឺរលាកទងសួត (Infections Bronchitis)

៦.៦ - ជំងឺរលាកបំពង់សំឡេង និងបំពង់ខ្យល់ (Laryngotracheitis)

៦.៧ - ជំងឺផ្តាសាយបក្សី (Avian Influenza)

៦.៨ - ជំងឺម៉ូណូស៊ីតូស៊ីសបក្សី "មហារីកឈាមស" (Avian Monocytosis)

៦.៩ - ជំងឺរាគស៊ុត (Egg Drop Syndrom) 

៦.១០ - ជំងឺឡៃកូស៊ីស "មហារីកឈាម" (Leucosis) 

៦.១១ - ជំងឺរលាកថ្លើម (Inclusion Body Hepatitis) 

៦.១២ - ជំងឺរលាកខួរក្បាល និងខួរឆ្អឹងខ្នងបក្សី (Avian Encephalomyelitis) 

៦.១៣ - ជំងឺរលាកថ្លើមទា (Duck Viras Hepatitis) 

៦.១៤ - ជំងឺប៉េស្តទា (Duck Plague) 

៦.១៥ - ចំណុចសំខាន់ៗដែលត្រូវអនុវត្តន៍ នាំអោយការចាក់ថ្នាំការពារមានប្រសិទ្ធភាព 

**៧ ជំងឺដែលបណ្តាលមកពីក្លាមីឌីយ៉ា (Chlamydia Disease in Poultry)**

**៨ ជំងឺដែលបណ្តាលមកពីស្ពៀរ៉ូស៊ីត (Spirocheatal Disease in Poultry)**

**៩ ជំងឺដែបណ្តាលមកពីចំណីអាហារ (Nutritional Disease)**

៩.១ ជំងឺកង្វះវីតាមីន (Vitamin Deficiency)

៩.២ - ជំងឺកង្វះជីវជាតិខនិច ឬសារធាតុរ៉ែ (Mineral Dificiency)

**១០ សញ្ញាមិនប្រក្រតីផ្សេងៗទៀតជួបប្រទះចំពោះបក្សី (Miscellaneous Disease in Poultry)**

១០.១ - សញ្ញាចឹកគ្នា (Cannibalism)

១០.២ - មូលហេតុដែលនាំអោយកើតបញ្ហានេះ ការព្យាបាល និងការការពារ

**១១ ភាពស៊ាំនឹងមេរោគ និងការចាក់វ៉ាក់សាំង**

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺបង្ករោគ
ប្រាសាទត្រពាំងឬស្សី

## លក្ខណៈទូទៅនៃប្រាសាទ 
ត្រពាំងមានន័យថាថ្លុកធំកើតឡើងដោយមនុស្សជីកសម្រាបើឱ្យទឹកដក់ ឬដោយសាកម្លាំងទឹកហូរច្រោះក៏មាន។ បណ្ឌិត ឡុង សៀម បានបកស្រាយថាត្រពាំងជាជលនាមក្លាយមកពីពាក្យ វង គឺអ្វីដែលមានរាងមូលហើយមានទំនាក់ទំនងជាមួយពាក្យសម័យទំនើប វង់ ឬពង់ ជាបុព្វបទ ត្រ។ នៅក្នុងសិលាចារឹកជាភាសាខ្មែរ មានស្ថានាមដែលត្រូវបង្កើតឡើងដោយពាក្យត្រពាំង ត្រវង ត្រវាង ចំនួនប្រហាក់ប្រហែល ១៥០ពាក្យ។ ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅចម្ងាយ ១គីឡូម៉ែត្រផ្នែកឥសាន្តនៃប្រាសាទធំ និង៨០០ម៉ែត្រពីខាងកើតភូមិកោះកេរ។ ប្រាសាទនេះមានតួប៉មរាងបួនជ្រុងស្មើធ្វើើអំពីថ្មភក់បែរមុខទៅទិសឥសាន្ត និងលំអដោយទ្វារបញ្ឆោតអំពីថ្មភក់តាមជ្រុងផ្សេងទៀត។ ប្រាសាទនេះមានកំពែងការពារមួយជាន់ធ្វើអំពីឈើដែលរលំបែកបាក់បាត់អស់ ហើយកាត់ផ្តាច់ដោយខ្លោងទ្វារមួយមានរាងកាកបាទធ្វើអំពីថ្មភក់មានច្រកចូលបី និងបន្ទាប់លំអដោយបង្អួចជាច្រើន។
បើទោះបីជាប្រាសាទនេះ ពុំឃើញមានស្លាកស្នាមបន្សល់នៅសិលាចារឹកអ្វីក៏ពិតមែន តែក្នុងការសិក្សាប្រៀប​ធៀបកំណត់​អាយុកាលសាកល្បងនៃប្រាសាទនេះ ពុំមានការលំបាក នោះឡើយ ដ្បិតទម្រង់ស្ថាបត្យ​កម្ម និងសិល្បៈនៃប្រាសាទ​ត្រពាំងប្រើស មានលក្ខណៈ ស្រដៀងទៅនឹងប្រាសាទដែលស្ថិតនៅ​ក្នុងរចនាបថកំពង់ព្រះ នាសតវត្សរ៍ទី៨ នៃគ្រឹស្ត សករាជ។ ជាងនេះទៅទៀត អ្វីដែលគួរកត់សម្គាល់នោះ​គឺ ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅមិនឆ្ងាយ ពីក្រុងសម្ភុបុរឡើយ ពោល គឺស្ថិតនៅទិសខាងលិច មានចម្ងាយត្រឹម​តែ ៣០គីឡូម៉ែត្រ ប៉ុណ្ណោះ។ ក្រុងសម្ភុបុរ គឺជាអតីតក្រុងបុរាណរបស់​ខ្មែរមួយនាដើមសតវត្សរ៍ទី៨ ដល់ចុង សតវត្សរ៍ទី៨ ដែលគ្រប់គ្រងដោយព្រះមហាក្សត្រចំនួនបួនអង្គ គឺចាប់ផ្តើមដំបូង​ដោយ ព្រះ​បាទ​ឥន្រ្ទលោក ហើយស្នងរាជដោយក្សត្រីចំនួនបីអង្គទៀតមានព្រះនាមថា នីពេន្រ្ទ ទេវី, ជយេន្រ្ទ—-ភា, ជេស្ថារ្យ ហើយសន្តិវង្សនេះមិនចំណុះឲ្យសន្តិវង្សខ្មែរកណ្តាលដែល គ្រប់ដោយព្រះនាងជ័យទេវីឡើយ។ ឈ្មោះក្រុង “សម្ភុបុរ” បានក្លាយទៅជាឈ្មោះស្រុក មួយនៃរដ្ឋបាលខេត្តក្រចេះគឺ “ស្រុកសំបូរ” ដ្បិតពាក្យ​សម្ភុបុរ គឺជាពាក្យសំស្រ្កឹត​ដែលមាន ន័យថាក្រុងនៃព្រះឥសូរ តែខ្មែរយើងមិនទម្លាប់អានស្រះខ្លី​នោះឡើយ ក៏ក្លាយជាអានថា “សំបូរ” ដូចសព្វថ្ងៃនេះទៅ។ ប្រការនេះ នាំឱ្យយើងអាចសន្និដ្ឋានបានថា ប្រាសាទត្រពាំង ប្រើស ទំនងសង់ឡើងនៅរវាង​សតវត្សរ៍ទី៨ ក្នុងរជ្ជកាលក្សត្រីអង្គណាមួយនៅក្នុង​ចំណោម បីអង្គនេះ (ព្រះនាងនីពេន្រ្ទទេវី, ព្រះនាងជយេន្រ្ទ—-ភា, ព្រះនាងជេស្ថារ្យ) ដែលជា មហាក្សត្រ​គ្រប់គ្រងនៅក្រុងសម្ភុបុរ ដ្បិតស្ថាបត្យកម្ម សិល្បៈ មានលក្ខណៈដូច​គ្នាខ្លាំង​ជាមួយបណ្តាប្រាសាទនៅ​ក្នុងសម្ភុបុរ (ស្រុកសំបូរ ខេត្តក្រចេះ) ដូចជា ប្រាសាទព្រះធាតុ ក្វាន់ពីរ ហើយក៏ស្រដៀង​ប្រាសាទនៅ​ខេត្តកំពង់ធំ និងកំពង់ឆ្នាំងដូចជា ប្រាសាទភូមិ ប្រាសាទ ប្រាសាទសក្ល ប្រាសាទព្រះស្រី ។ល។ ពោល គឺ​ត្រូវគ្នានឹងសិល្បៈខ្មែរក្នុងរចនាប ថកំពង់ព្រះ ស.វ.ទី៨ នៃគ.ស.។

## ឯកសារយោង 
ត្រពាំងឬស្សី
ប្រាសាទថ្នឹង

## លក្ខណៈទូទៅនៃប្រាសាទ 
ប្រាសាទថ្នឹង ឬប្រាសាទលិង្គទី១ មានទីតាំងស្ថិតនៅ១ ១គីឡូម៉ែត្រខាងជើងជ្រុងឥសាន្តរហាល ៥០០ម៉ែត្រផ្នែកពាយ័ព្យនៃភូមិកោះកេរ និងមានចម្ងាយប្រមាណ​១០០ម៉ែត្រខាងជើងប្រាសាទបាល័្លង្គ។ យើងធ្វើដំណើរពីប្រាសាទធំ ឬប្រាសាទប្រាង្គ គេនិងមកដល់ប្រាសាទនេះជាប់ផ្លូវមុនគេជាសំណង់ទោលធ្វើអំពីថ្មភក់ មានតម្កល់សិវៈលិង្គយ៉ាងធំបែបមុខបែរមុខទៅទិសខាងលិច។ ទោះបីគ្មានសិលាចារឹក និងការបកស្រាយពីបុរាណវិទូណាមួយក៏ដោយ​ត្រូវបាគេជឿកជាក់ថាតួប៉មទាំងបីនៃប្រាសាទលិង្គប្រហែលជានិមត្តរូបនៃលទ្ធិត្រៃមូតិ៌។ ក្នុងសិល្បៈខ្មែរការតម្កល់ត្រៃមូត៌ិមានច្រើនយ៉ាងដូចជាកំពូលប្រាសាទទាំងបី សិវលិង្គមានបីថ្នាក់គឺផ្នែកលើតំណាងឱ្យព្រះឥសូរ ឬសិវៈ ផ្នែកកណ្តាលតំណាងឱ្យព្រះវិស្ណុ ឬព្រះនរាយណ៍ និងផ្នែកខាងក្រោមតំណាងឱ្យព្រះព្រហ្ម។ ប្រាសាទនេះមានទម្រលិង្គហៅថាស្នានទ្រនីមានន័យថាទម្រសម្រាប់ធ្វើពិធីស្រោចទឹកដោយពួកព្រាហ្មណ៍បុរាហិត។ ទឹកនេះត្រូវបានហូរតាមសោមសូត្រពីព្រោះទឹកនេះសន្មត់ថា ទឹកអម្រិត(សោម) ក្រោយពីសូត្រ បួងសួងដល់អាទិទេពជាភាសាសំស្រ្កឹត​តែងតែបែរមុខទៅទិសខាងជើងដែលមានព្រះកុវេរៈ ជាទេពតំណាងឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិ។
ប្រាសាទនេះមានប្លង់ការ៉េប្រវែហ៩.៧ម៉ែត្រ បើប្រៀបធៀបទម្រលិង្គនៅប្រាសាទលិង្គទាំងបីនេះយើងឃើញថាទម្រនៅប្រាសាទថ្នឹង(ប្រាសាទលិង្គទី១)មានទំហំតូចជាងគេបំផុតមានរាងការ៉េត្រឹម ៣.២ម៉ែត្រនិងកម្ពស់៣.៨ម៉ែត្រដល់ចុងសិវលិង្គ។ ចម្លាក់លិង្គដែលតម្កល់នៅក្នុងប្រាសាទសុទ្ធតែមានស្នាមវាយបំបែកជាបំណកពិសេសចម្លាក់លិង្គនៅប្រាសាទលិង្គទី៣មានស្នាកស្នាមកាត់ខាងក្រោមត្រង់គល់សិវលិង្គតែម្តង។

ដូច្នេះយើងឃើញថា «វ្រះវ្នំ» នៅក្នុងសិលាចារឹកវត្ត​មៀន អាច​សំដៅ​ដល់​ប្រាសាទ​វត្តមៀន ឬប្រាសាទនៅតំបន់ក្បែរនោះ និងពុំសំដៅដល់ទីតាំង​ «បាភ្នំ»​ បច្ចុប្បន្នទេ។ ប៉ុន្ដែ​ផ្ទុយមកវិញ ពាក្យ «បាភ្នំ» បច្ចុប្បន្ននេះ មានលទ្ធភាព​ក្លាយមកពីពាក្យបុរាណថា «វ្រះវ្នំ» បើទោះបីជាពុំមាន​សិលាចារឹកនៅទីនោះបញ្ជាក់ក្ដី ប៉ុន្ដែ​តាម​សេចក្ដីលើកឡើងខាងលើ អាច​​ឱ្យ​យើងយល់ពីដានពាក្យនេះបាន។ ទីតាំងបាភ្នំនេះ ជា​ទី​តាំង​បុរាណ​ស្ថាន​សំខាន់​មួយ និង​​មាន​អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួន​ចាត់ទុក​ថា​ជា​ទីប្រជុំជនរាជធានី​វ្យាធបូរផងដែរ៕

ថ្នឹង
ប្រាសាទបល្ល័ង្ក

ប្រាសាទបល្ល័ង្គ ឬប្រាសាទលិង្គទី២មានប្លង់ការ៉េប្រវែង៨.៦ម៉ែត្រ បើតាមការវិភាគមើលទៅឃើញថាប្រាសាទលិង្គទាំងបីមានការរចនាប្លង់ដូចគ្នា ហើយការស្ថាបនាវិញមានការបោះបង់ចោលក្នុងពេលដំណាលគ្នា ប៉ុន្តែយើងមានការសង្ស័យយ៉ាងខ្លាំងដែលថាតួប៉មទាំងនោះ ត្រូវគេសាងសង់ឡើងក្នុងសម័យជាមួយគ្នា ឬយ៉ាងណាព្រោះវាមានប្លង់តែមួយ។​ ខែ្សអ័ក្សរត់ត្រង់ពីប្រាសាទថ្នឹងនិងប្រាសាទជី កាត់តាមកំពែងប្រាសាទផ្នែកខាងលិច។

បល្ល័ង្ក
ប្រាសាទដាន

ប្រាសាទដានមានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ២គីឡូម៉ែត្រ ទិសពាយ៉ព្យពីភូមិកោះកេរ និងចម្ងាយប្រមាណ ៨០០ម៉ែត្រពីទិសពាយ័ព្យប្រាសាទរលំ និងប្រមាណ ៥០ម៉ែត្រខាងលិចផ្លូវមកពីភូមិរំចេក។ ប្រាសាទនេះមានតួប៉មពីសង់អំពីថ្មបាយក្រៀមមានដំបូលប្រក់ឥដ្ឋ ដោយតួប៉មខាងជើងរលំទាំងស្រុង ចំណែកតួប៉មខាងត្បូងត្រូវរលំផ្នែកខាងមុខ និងដំបូល។ តួប៉មទាំងពីស្ថិតនៅលើខឿនថ្មបាយក្រៀម បែរមុខទៅទិសខាងកើតកប់ក្នុងគំនរដីជ្រៅ ចំណែកផ្នែកលើដំបូលប្រាសាទគ្រប់ដណ្តប់ដោយព្រៃឈើ។ ស៊ុមទ្វារត្រូវដួលរលំនៅសល់មេទ្វារខាងត្បូងដែលមានសិលាចារឹកមួយលេខ K-៦៧៤ ចុះកាលបរិច្ឆេទឆ្នាំ៩៦៦នៃគ.ស ក្នុងរាជកាលព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ (៩៤៤-៩៦៨)មាន១៨បន្ទាត់ជាភាសាខ្មែរបុរាណ។ ដោយគ្មានឈ្មោះពីមុនមក ទើបក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈបានកំណត់ឈ្មោះជាផ្លូវការថា ប្រាសាទដាន ចុះលេខថ្មី CISARK.៦៨៩ ។ ប្រាសាទមានអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវតិចតួចណាស់មានដូចជា ហង់រីប៉ាម៉ង់ជេ ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៩ លោកហ៊្យក សឺដេស ឆ្នាំ១៩៦៤-១៩៦៦ បន្តដោយលោក ប្រ៊ុយណូ ប្រ៊ូហ្គេ ឆ្នាំ២០០៧ និងលោកហ៊្សេហេន ឆ្នាំ២០០៩។
## ឯកសារយោង 
ដាន
ប្រាសាទអណ្តូងគុក

ប្រាសាទអណ្តូងគុក ឬប្រាសាទលិង្គទី៣នេះ មានជើងទម្រសិវលិង្គធំជាងគេមានរាងការ៉េ ៤.៥ម៉ែត្រ និងកម្ពស់ ៤.៨ម៉ែត្រ ដោយសារទំហំលោក ហ៊្យូល ហាម៉ាន់ (Jules Harmand) យល់ឃើញថាជើងទម្រលិង្គទាំងនេះត្រូវបានគេឆ្លាក់ចេញពីផ្ទាំងថ្មធម្មជាតិ ចំណែកលោក អេជែន អៃម៉ូនីញ៉េ និងលោក ហង់រី បាម៉ងជេរ យល់ស្របនិងយោបល់របស់លោក​ ហ៊្យូល ហាម៉ង់។ ចំណែកលោក អេជែន អៃម៉ូនីញ៉េ បន្ថែមថា ទីតាំងថ្មធម្មជាតិនេះដាក់ខុសប្រក្រតីដោយបែរមុខទៅរកទិសប្រាសាទធំ។ ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយគំនិតនេះពិតជាពិបាកទទួលយកណាស់ព្រោះថាទីតាំងធម្មជាតិនិងទិដ្ឋភាពខាងក្រៅ ការសម្អាតយកដីចេញពីតួប៉មប្រាសាទ និងប្រាសាទបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងរវាងជើងទម្រសិវលិង្គនិងទីតាំងថ្ម។

អណ្តូងគុក
ប្រាសាទផ្លែបេង

បើតាមប្លង់បង្ហាញថាប្រាសាទផ្លែបេងមានតួប៉មពីរបែរមុខទៅទិសខាងលិច សព្វថ្ងៃនេះសល់តែខឿនធ្វើអំពីថ្មភក់រលុះអស់ដួលលើដី។ ចំណែកតួប៉មទាំងពីមិនដឹងធ្វើអំពីសម្ភារៈអ្វីទេ ប្រហែលស្ថាបនាអំពីឈើ ហើយកំពូលខាងជើងមានជណ្តើរឡើងពីទិសខាងកើត ខាងជើង និងខាងលិច។ តួប៉មទាំងពីរសង់លើខឿនថ្មបាយក្រៀមមួយរាងចតុកោណ​ដែលមានជណ្តើរចូលពីទិសខាងលិចមួួយ សម្រាប់កំពូលមួយអមដោយទម្រថ្មភក់ចម្លាក់សត្វតោ។ ក្នុងទីធ្លានេះមិនមានហោត្រៃដូចប្រាសាទជាច្រើនឡើយ ហើយការពារដោយកំពែងថ្មបាយក្រៀមមួយជាន់រាងចតុកោណផ្តាច់ដោយគោបុរៈពីរពីទិសខាងលិច ធ្វើអំពីថ្មភក់ជិតគ្នា។
## ឯកសារយោង 
ផ្លែបេង
ប្រាសាទបឹងវែង

## លក្ខណៈទូទៅនៃប្រាសាទ 
គេអាចធ្វើដំណើរទៅប្រាសាទបឹងវែងទៅផ្លូវមួយហៅថា ផ្លូវបឹងវែង ដែលស្ថិតនៅចម្ចាយ១.៨គីឡូម៉ែត្រ ខាងជើងប្រាសាទធំ និងមានចម្ងាយ ១គីឡូម៉ែត្រខាងជើងភូមិកោះកេរ ហើយទីនោះមានគោលថ្មស្ថិតនៅលើខ្នងទំនប់ដែលរត់ជាជួរពីជើងទៅត្បូងឆ្ពោះទៅកានើប្រាសាទបឹងវែង។ ចំណែកប្រាសាទបឹងវែងស្ថិតនៅចម្ងាយ ២គីឡូម៉ែត្រខាងជើងពីភូមិកោះកេរ មានតួប៉មចំនួនបីធ្វើអំពីឥដ្ឋ បែរមុខទៅទិសខាងកើតទៅតាមស៊ុមទ្វារថ្មភក់។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងនៅលើខឿនថ្មបាយក្រៀមមួយ និងមានស្រះទឹកពីអមសង់ខាងផ្លូវចូលពីខាងកើត ស្រះទឹកខាងត្បូងមានឈ្មោះថា ត្រពាំងវែង។ តួប៉មពីរដែលស្ថិតនៅខាងកើតរត់ជួរជើងទៅត្បូង។ តួប៉មមួយក្នុងចំណោមតួប៉មទាំងពីរលំអដោយទ្វារបញ្ឆោតនៅជ្រុងខាងជើង និងមានសិលាចារឹក K-៨២២ ចារនៅលើមេទ្វារខាងកើត ចំណែកមេទ្វារខាងត្បូងនៃតួប៉ម ដែលស្ថិតនៅខាងលិចមានសិលាចារឹកលេខ K-៨២៣។
## សិលាចារឹកនៅក្នុងប្រាសាទ 
សិលាចារឹកប្រាសាទបឹងវែង ត្រូវបានភាសាវិទូជនជាតិបារាំងលោក ហ្ស៊ក សឺដេស បានចុះបញ្ជីសារពើភណ្ឌស្តីអំពីសិលាចារឹកនៅកម្ពុជា ដែលមានលេខសម្គាល់ K-៨២២ ចារនៅផ្នែកខាងជើង មេទ្វារខាងកើតនៃកំពូលខាងជើង មាន២១បន្ទាត់ជាភាសាខ្មែរ។ ទោះបីជាមានកាលបរិច្ឆេទក៏ដោយទម្រង់អក្សរបង្ហាញថាស្ថិតនៅក្នុងសតវត្សទី១០ បរិយាយពីនាមទាសាទាសីមានងារ សិុ. តៃ។ តាមការពិនិត្យថ្មីៗនេះ អត្តបទមាន២៣បន្ទាត់​ ចែកជាអក្សរពីរដោយផ្តាមសិលាចារឹកនៅសសរខាងស្តាំធំជាងសសរខាងឆ្វេង។

លទ្ធផលការងារនៅក្នុងដំណាក់កាលទី១​ ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ក្រុមមន្ត្រីចម្រុះនាយកដ្ឋាននៃអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារបានចុះសិក្សា និងចងក្រងឯកសារផែនទីហានិភ័យតាមប្រាសាទបានចំនួន២៤ រួមមាន៖ ប្រាសាទធំ ប្រាសាទត្រពាំងឬស្សី ប្រាសាទបល្ល័ង្កខាងជើង ប្រាសាទថ្នឹង​ ប្រាសាទបល្ល័ង្កខាងត្បូង ប្រាសាទលឹង្គអណ្ដូងគុក ប្រាសាទស្រឡៅ ប្រាសាទក្រចាប់ ប្រាសាទបេង ប្រាសាទបន្ទាយពីរជាន់ ប្រាសាទចម្រេះ ប្រាសាទច្រាប ប្រាសាទខ្ទុម្ភ ប្រាសាទដំរី ប្រាសាទខ្នារ ប្រាសាទក្រហម ប្រាសាទចិន អណ្តូងព្រេង ប្រាសាទបាក់ ប្រាសាទនាងខ្មៅ ប្រាសាទប្រាំ ប្រាសាទសំព័រ ប្រាសាទត្រពាំងស្វាយ និងប្រាសាទពង្រ។ ចំពោះប្រាសាទដែលនៅសល់ នឹងបន្តនៅក្នុងដំណាក់កាលទី២ និងទី៣ថែមទៀត។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រះវិហារ
បឹងវែង
ម៉ោង៧ព្រឹកនៃប្រទេសកម្ពុជា

ម៉ោង៧ព្រឹកនៃប្រទេសកម្ពុជា គឺជាថេរវេលាដែលប្រជាជនកម្ពុជាទូទាំងប្រទេសនាំគ្នាគោរពទង់ជាតិ។

 ពេលវេលាគោរពទង់ជាតិ÷
* ម៉ោង៧ព្រឹក
* ម៉ោង៥ល្ងាច។
 ចំពោះអត្តចរឹកប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនាពេលបច្ចុប្បន្នមិនដែលចាប់អារម្មណ៍នាំគ្នាគោរពទង់ជាតិទេ។ ថាប្រជាពលរដ្ឋចុះរវល់ព្រោះក្រពះ ចំណែកមន្ត្រីនៅតាមស្ថាប័នរដ្ឋមួយចំនួន មិនដែលទាំងបានគោរពទង់ជាតិផង ដោយសារតែម៉ោង៨កន្លះឃើញស្លាកលេខរដ្ឋមួយចំនួនតូចនៅចតតាមដងផ្លូវដែលមានហាងគុយទាវ កាហ្វេ បាយនានា។ ហូបបាយ រឺ កាហ្វេ ហូបតែអោយខ្មាស់ដល់ជនបរទេសផង គេនិយាយថា មន្ត្រីអ្នកឯងប្រភេទហ្នឹងបានស្រុកអ្នកឯងចឹង។

=ការដោតទង់នៅមុខផ្ទះ ដងផ្លូវសារធារណៈ និង ទីន្លែងផ្សេងៗ=
## នៅតាមមុខផ្ទះ
*អត្តចរឹកប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរបច្ចុប្បន្ននៅតាមផ្ទះស្ទើរតែ៧០% ដែលមិនមានទង់ជាតិ ទង់សាសនា និងទង់ព្រះចៅក្រុង ដាក់នៅតាមមុខផ្ទះ ពិធីបុណ្យជាតិម្ដងៗប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមិនដែរខ្វល់ពីការដោតទង់  រឺចងទង់អ្វីនោះទេ។

ឧទាហរណ៍ បុណ្យមាឃបូជា និង វិសាខបូជា ប្រជាជនតាមភូមិជុំគ្នាផឹកស្រា ហើយអួនខ្លួនថាជាពុទ្ធសាស្ត្រនិក ដែលជាអ្នកប្រព្រឹត្តតាមគន្លងមាគ៌ានៃពាក្យទូន្មានប្រៀនប្រដៅរបស់ ព្រះបរមគ្រូ។
## នៅតាមដងវិថីសាធារណៈ
នៅថ្ងៃបុណ្យឯករាជ្យជាតិ តាមដងវិថីនានា មិនសូវឃើញមានការដោតទង់ជាតិឡើង តែបើបុណ្យទើបបង្កើតថ្មីជោរនាំគ្នាដោត ហើយមន្ត្ត្រីភូមិ-ឃុំដើរប្រាប់អោយដោត និងចងចុះពេលបុណ្យ ប្រាសាទព្រះវិហារ ប្រាសាទអង្គរ ល្ខោនខោល ល្ខោនស្បែកធំ ចាប៉ីដងវែង ចូលបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកតើលោកទាំងនោះមានបានដើរប្រាប់ទេ?
​ស្រុកភ្នំដងរែក

'''''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសុរិន្ទ្រ។
## រដ្ឋបាល
*ឃុំគោកឃ្លៀង
*ឃុំតាមាន់
*ឃុំបាក់ដៃ
*ឃុំជីកដែក
ឃុំតាមាន់(ស្រុកភ្នំដងរែក)

**ឃុំតាមាន់​** គឺជាឃុំដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកភ្នំដងរែក ខេត្តសុរិន្ទ្រ ដែលសៀមគិតថាប្រាសាទតាមាន់ធំ និង ប្រាសាទតាមាន់តូចជារបស់ខ្លួននៅក្នុងឃុំនេះ។
អ្នកព្រះនាង ផល ទិព្វ សុវណ្ណ

**ព្រះស្នំឯក អ្នកព្រះនាង ផលទិព្វសុវណ្ណ** គឺព្រះស្នំឯកនៃព្រះបាទអង្គដួង ។ ព្រះនាង គឺជេដ្ឋភគិនី(បងស្រី)របស់ ចៅចមសុជាតិបុប្ផានួន ( ឃុន ថាន់ ) ក្រោយពីព្រះបាទអង្គដួង ទ្រង់សុគតទៅ ឃុន ថាន់ បានក្លាយជាមហេសីរបស់ព្រះបាទនរោត្តមវិញម្តង ។
 

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ
*អង្គដួង
ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២

## ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២ (ឆ្នាំ៦៣៩-ឆ្នាំ៦៥៥នៃគ.ស) 
ព្រះអង្គពុំស្គាល់ព្រះរាជវង្ស។ ព្រះអង្គកសាងសិលាចារឹកជាច្រើនដូចជា នៅប្រាសាទបាយ៉ង់កោរ នៅភ្នំព្រះវិហារ នៅកំពង់ឆ្នាំង នៅត្រពាំងមាសជាដើម។ ព្រះអង្គបានលើករាជធានីមកតាំងនៅអង្គរបូរី។ ព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ ទំនងគ្មានបុត្រ។ ព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២បានបន្សល់ទុកនូវសិលាចារឹកមួយផ្ទាំងចុះកាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំ៦៣៩ ដែលរកឃើញនៅតំបន់តាកែវ។
## ឯកសារយោង
ប្រាសាទតាក្របី

**ប្រាសាទតាក្របី** ជា​ប្រាសាទ​ខ្មែរ ​ដែល​ត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​ក្នុង​សម័យ​អង្គរ ជា​យុគ​មាស​នៃ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ។ រមណីយដ្ឋានសាសនានៅសតវត្សរ៍ទី ១១ នេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងគោលបំណងដើម្បីឧទ្ទិសដល់ ព្រះសិវៈ  ហើយបានក្លាយជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរណ៍ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

ប្រាសាទ​តាក្របី​មាន​ទីសក្ការៈ​កណ្តាល​តែ​មួយ​ដែល​មាន ​ព្រះ​សិវៈ ​លិង្គ មួយ​ឈ្មោះ​ថា *ស្វ័យភូវ* ដែលមានន័យថា *លិង្គ ដែលកើតដោយខ្លួនឯង* និង គោបុរៈ ទាំងបួន បែរមុខទៅទិសទាំងបួន លើផ្ទៃដីសរុប ៩០០ ម៉ែត្រការ៉េ។ ប្រាសាទ ថ្មភក់ នេះត្រូវបានតុបតែងដោយចម្លាក់មួយចំនួន ជាពិសេសរូបភាពនៃព្រះ យម លើក្របីជាយានជំនិះរបស់ព្រះអង្គ ប៉ុន្តែការងារសាងសង់ប្រាសាទនេះមិនទាន់បញ្ចប់នៅឡើយ ដោយសារផ្ទៃខាងក្រៅនៃប្រាង្គកណ្តាលភាគច្រើនមិនមានចម្លាក់ទេ។ តាមរចនាបថស្ថាបត្យកម្ម ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងសតវត្សទី១២ ឬទី១៣ តាមរចនាបថ បាយ័ន ប៉ុន្តែគេជឿថាវាបានចាប់ផ្តើមសាងសង់នៅសតវត្សទី១១។  សព្វថ្ងៃនេះ ប្រាសាទត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយព្រៃនៃភ្នំដងរែក ដែលផ្តល់ម្លប់ត្រជាក់ និងខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរ។

## ទីតាំង 
ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅលើ ជួរភ្នំដងរែក ជាប់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងទឹកដីមានជម្លោះ ចម្ងាយប្រហែល ២៥គីឡូម៉ែត្រ ភាគពាយព្យនៃក្រុង សំរោង ដែលជាទីរួមខេត្ត ឧត្តរមានជ័យ និងប្រហែល ១២គីឡូម៉ែត្រ ខាងកើតប្រាសាទបុរាណអង្គរមួយទៀត គឺប្រាសាទ តាមាន់ធំ ។ ភ្ញៀវ​ទេសចរ​អាច​ធ្វើ​ដំណើរ​ពី​ក្រុង​សំរោង​តាម​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ​៥៦ និង​ផ្លូវ​បេតុង​ភ្នំ​ដែល​នាំ​ទៅ​កាន់​រមណីយដ្ឋាន​បុរាណ​នេះ។

ប្រាសាទ​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ភូមិ​សែនមនោរម្យ ឃុំ​គោក​មន ស្រុក​បន្ទាយអំពិល ខេត្ត​ឧត្តរមានជ័យ ប្រទេស​កម្ពុជា ។ 

## សូមមើលផងដែរ 
* ប្រាសាទតាក្របី ភូមិ ភូមិសែនមនោរម្យមួយ ឃុំគោកខ្ពស់ ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ប្រទេសកម្ពុជា

## ឯកសារយោង
ព្រះសិវលិង្គ

[រូបភាពតូច| [ទេវរូបព្រះសិវលិង្គ .]]

** ព្រះសិវលិង្គ** (  ,  )  គឺ​ធ្វើ​រូប​ លិង្គព្រះឥសូរ.    

## ផ្នែកសំខាន់ៗ 
តាមការស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកបុរាណវិទ្យាបានបញ្ជាក់ថា ចម្លាក់ព្រះសិវលិង្គជានិមិត្តរូបនៃទ្រឹស្តីត្រីមូ៌តក្នុងលទ្ធិព្រាហ្មណ៍សាសនា ដែលមានព្រះអង្គជាប្រធានគឺព្រះសិវៈ ឬព្រះឥសូរ ព្រះវិស្ណុ ឬព្រះនរាយណ៍ និងព្រះព្រហ្ម។ ក្នុងបឋមបដិមាសាស្រ្តព្រះសិវលិង្គត្រូវបានបែងចែកជាបីផ្នែកដូចជា៖
* ផ្នែកខាងលើ ឬមុខលិង្គមានរាងមូលតំណាងឱ្យព្រះសិវៈ ឬព្រះឥសូរជាអាទិទេពបំផ្លាញលោក។
* ផ្នែកកណ្តាលមានរាងប្រាំបីជ្រុងតំណាងឱ្យព្រះវិស្ណុ ឬព្រះនរាយណ៍ ជាអាទិទេពថែរក្សាលោក។
* ផ្នែកខាងក្រោមមានរាងបួងជ្រុងតំណាងឱ្យព្រះព្រហ្មជាអាទីទេពបង្កើតលោក។
រីឯស្នានទ្រោណិទម្រព្រះសិវលិង្គមានរាងជាយោនី តំណាងឱ្យព្រះនាងឧមា ដែលជាមហេសីរបស់ព្រះសិវ។ នាសម័យអង្គរ សិល្បករខ្មែរបុរាណឆ្លាក់រូបព្រះឥសូរ ឬព្រះសិវៈដែលតំណាងឱ្យទេវតាបំផ្លាញលោកក្រោមរូបភាពជាលិង្គ។ គេនិយមឆ្លាក់លិង្គព្រះសិវៈអំពីថ្មកែវ ឆ្អិង ឬភ្លុក ដីនិងលោហៈធាតុជាច្រើនទៀតដូចជាទង់ដែង មាស ប្រាក់ និងសំរឹទ្ធជាដើម ដើម្បីយកទៅគោរពបូជា។ ចម្លាក់មួយចំនួនធ្វើអំពីថ្ម និងដីដុតមានលាបពណ៌ក្រហមពីលើចុងលិង្គហាក់ដូចជារាងកាយពិតៗ។ 
តាមទស្សនៈមនោគមវិជ្ជាឥណ្ឌាស្តីពីព្រះសិវលិង្គ និងយោនីដែលតំណាងព្រះនាងឧមាពិតជាសមស្របទៅនិងជំនឿបាមេ ដែលជាកេរម៌តកខ្មែរ-មននាសម័យបុរេប្រវត្តិសាស្រ្ត។
## រឿងទេវកថា 
[រូបភាពតូច| [ទេវរូបព្រះសិវលិង្គ .]]
កាលសម័យជម្លោះរវាងព្រះវិស្ណុ ឬព្រះនរាយណ៍ ជាមួយនឹង ព្រះព្រហ្ម ដើម្បីយកនាមជា ទេពដែលបង្កើតលោកនោះ ក៏មានសសរធំមួយដែលគេហៅថា ព្រះសិវៈលិង្គផុសញែក ពាក់កណ្តាលរវាងទេពទាំងពីរ។ ព្រះវិស្ណុប្រែខ្លួនជាទេពជ្រូកព្រៃ ឆ្មុលចូលក្នុងដីរកទីបញ្ចប់គ្មានចំនែក ព្រះព្រហ្មបានក្រឡា ខ្លួនជា ហង្ស ហើរលើអាកាសរកទីបញ្ចប់នៃសសរលិង្គនេះគ្មាន។ ព្រះសិវៈបានចេញរូប ឡើងពាក់កណ្តាលនៃសសរ ហើយប្រាប់ទៅទេព ទាំងពីរថា យើងជាអទិទេព ដែលបង្កើតលោកនេះ ហើយក៏បញ្ចប់លោកនេះផងដែរ។
## ឯកសារយោង 

រូបភាព:Linga-sawadeekrap.jpg|ទេវរូបព្រះសិវលិង្គ.
រូបភាព:Lingaico.png|ទេវរូបព្រះសិវលិង្គ.
រូបភាព:ShivaLingam_new.png|ទេវរូបព្រះសិវលិង្គ.

## កំណត់
ភូមិប្រាសាទត្បែង(ឃុំបន្ទាយឆ្មា)

ភូមិប្រាសាទត្បែង ជាភូមិមួយចំណុះអោយ ឃុំបន្ទាយឆ្មារ ស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។

=ប្រាសាទ=

*ប្រាសាទត្បែង
រចនាបថភ្នំដា

## រចនាបថភ្នំដា(សតវត្សរ៍ទី១-សតវត្សរ៍ទី៦) 
ដំបូងខ្មែរបានចោះភ្នំ ធ្វើប្រាសាទដូចនៅប្រទេសឥណ្ឌាដែរ។ បន្ទាហ្ងយងហយុហ៨៩យងយត៨៧យតយតតងថ៨៧យវរងវុិរយតតរយតររេរ៨៣តឹងរេងយេថយ៤ុតងថរត៨ឹ៧យិេរងតុរយងោរងិុេយងោហងុេងយងប់មកគេសង់ប្រាសាទដាច់ៗពីគ្នាមានរាងតូចៗធ្វើអំពីឥដ្ឋបូកកំបោរបាយអ ដែលផ្សំឡើងដោយកំបោរនិងស្ករ។ បាយអរបែបនេះមិនសូវជាប់បានយូរទេ ហើយបច្ចុប្បន្នវារបេះធ្លាក់ស្ទើតែទាំងអស់ទៅហើយ។ ចំណែកឯខ្លោងទ្វារ បង្អួច ផ្តែរ និងសសរពេជ្រធ្វើអំពីថ្មភក់អំពីថ្មភ្នំ។ បើតាមការធ្វើការកំណាយនៅក្នុងអង្គរបុរី និងនៅកំពង់ផែអូរកែវ ស្ថិតនៅកម្ពុជាក្រោមបានបង្ហាញថា សិល្បៈនគរភ្នំ ដែលគេបញ្ចូលទៅក្នុងរចនាបថភ្នំដា ដោយយកប្រាសាទនៅភ្នំដាធ្វើជាគោល ។ ភ្នំដាស្ថិតនៅក្នុងស្រុកអង្គរបុរី នៃខេត្តតាកែវ ។ នៅក្នុងសម័យនគរភ្នំ ប្រទេសខ្មែរមានទំនាក់ទំនងជាច្រើនជាមួយ ប្រទេសឥណ្ឌាជាពិសេសក្នុងវិស័យសិល្បៈ សាសនា និងរបបនៃការគ្រប់គ្រងប្រទេសជាដើម។ ក្រៅពីស្ថាបត្យកម្មខ្មែរក្នុងសម័យនគរភ្នំ បានទុកស្នាដៃជាច្រើនខាងក្នុងរូបដិមា ដែលគេបានជួបប្រទះនៅ អង្គរបូរី និងទីកន្លែងដទៃជាច្រើនទៀតនៅក្នុងប្រទេសខ្មែរ ។ ចំណែកឯកំណាយនៅអូរកែវវិញ បានធ្វើឱ្យយើងស្គាល់គ្រឿងឧបករណ៍ និងគ្រឿងអលង្ការ ដែលខ្មែរយើងសម័យនោះបានប្រើប្រាស់នៅសម័យនោះ។ ប្រាសាទមួយចំនួនដែលមានរចនាបថភ្នំដាគឺប្រាសាទភ្នំដា។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ
រចនាបថព្រែក្មេង

## រចនាបថព្រៃក្មេង(ពាក់កណ្តាលទី២នៃសតវត្សតី៧) 
រចនាបថព្រៃក្មេង ស្ថាបត្យយកម្មមានលក្ខណៈប្រហែលគ្នានឹងស្ថាបត្យកម្មក្នុងរចនាបថសំបូរដែរ។ រចនាបថព្រែក្មេង គិតចាប់ពី ពាក់កណ្ដាលទី២ នៃសតវត្សទី៧ ដែលស្ថិតនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ (គ.ស ៦៥៥-៦៨១)ដែលមានរាជធានី នៅអង្គរបូរី។ ប្រាសាទដែលគេបញ្ចូលក្នុងរចនាបថនេះមាន ប្រាសាទព្រៃក្មេង ប្រាសាទស្វាយព្រាហ្មណ៍ (ផ្នែកបុរាណ)។ស្ថាបត្យកម្មនេះមានក្បាច់រចនាលើផ្ដែរច្រើនតែ ក្បាច់ភ្ញីទេស ពោលគឺក្បាច់ផ្កាច័ន្ទន៍ ។ នៅក្នុងរចនាបថនេះ គេច្រើននាំគ្នាកោតសរសើរហរិហរៈប្រាសាទអណ្ដែត ដែលគេចាត់ទុកថាស្នាដៃឯកមួយក្នុងសិល្បៈខ្មែរ ព្រោះបដិមានេះបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា សិល្បៈករ​ខ្មែរ មាន បច្ចេកទេសខ្ពង់ខ្ពស់ ដោយចេះធ្វើបដិមានេះ ឱ្យមានរាងរៅសមសួនល្អណាស់ ។

## ឯកសារយោង
រចនាបថគូលែន

## រចនាបថគូលែន (ពាក់កណ្ដាលទី១-សតវត្សទី៩) 
ដូចសម័យមុនៗដែរ គេសង់ប្រាសាទអំពីឥដ្ឋនៅឡើយ ប៉ុន្តែគេនិយមប្រាសាទភ្នំ (ប្រាសាទដែលមានរាងដូចភ្នំ ឬសាងនៅលើកំពូលភ្នំ) ដើម្បីតម្រូវទៅតាមពីធីទេវរាជ។ គេចាប់ទុករចនាបថគូលែនជារចនាបថ ដែលមានការរីកចម្រើនឡើង ដោយសារមានការសាកល្បងរចនាបញ្ជូលគ្នានៃសិល្បៈពីសម័យមុនអង្គរ ពីឥទ្ធិពលចាមជ្វាឱ្យជាសិល្បៈមួយថ្មី ប៉ុន្តែពុំទាន់មានលក្ខណៈច្បាស់លាស់នៅឡើយ។ រចនាគូលែន ដែលស្ថិតនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ (គ.ស ៨០២-៨៥០) គឺជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃសម័យអារ្យធម៌អង្គរ។ បើតាមសិលាចារឹកមួយថា ព្រះអង្គបានធ្វើការបង្រួបបង្រួមប្រទេសជាតិឱ្យមានឯករាជ្យឡើងវិញ។ រជ្ជកាលនេះគឺជាការប្រយុទ្ធយ៉ាងវែង ដើម្បីប្រមូលកម្លាំង និងការកសាងរាជធានីជាច្រើននៅតាមតំបន់ទាំងឡាយ ដែលបានបង្រួបបម្រួមរួចហើយ។ ចាប់ពីរាជធានីឥន្ទ្របុរៈ(បន្ទាយព្រៃនគរ)ក្នុងខេត្តកំពង់ចាម រហូតដល់មហេន្ទ្របព៌ត(ភ្នំគូលែន)។ ព្រះអង្គបានកសាងរាជធានីចំនួនប្រាំ ដែលជាការចាប់ផ្តើមនៃសិល្បៈសម័យអង្គរ ដោយបង្ហាញទ្រុងទ្រាយប្រាសាទដ៍ច្រើន និងបដិមាសិល្បៈជាដើម។ ប្រាសាទក្នុងរចនាបថគូលែនមានដូចជា ប្រាសាទតោ ប្រាសាទដំរីក្រាប ប្រាសាទអូផ្អុង ប្រាសាទខ្ទីងស្លាប់ ប្រាសាទរូបអារក្ស ប្រាសាទគគីរ ប្រាសាទក្រហម ប្រាសាទអ្នកតា ប្រាសាទទ្រុងខ្លាឃ្មុំ ប្រាសាទអាស្រមរោងចិន។ល។ 
## ស្ថាបត្យកម្ម 
ប្រាសាទឥដ្ឋទាំងឡាយនៃរចនាបថគូលែនគ្មានអ្វីប្លែកពីសំណងប្រាសាទពីមុនៗទេ ចំណែកឯទំហំប្រាសាទក៏ប្រហាកប្រហែលគ្នានឹងតួប៉មប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ដែលសង់បែរមុខទៅទិសខាងកើត ដើម្បីឧទ្ទិសចំពោះព្រះសិវៈមានទ្វារចូលទិសខាងកើតមួយ និងទ្វារបញ្ឆោតបី។ ប្លង់ប្រាសាទតាមការវាស់វែងមានរាងចតុកោណ បើមើលនឹងភ្នែកហាក់ឈរលើប្លង់បួនជ្រុងស្មើគ្នា ដំបូលថ្នាក់ៗរាងស្តួចទៅលើ។
## សសរពេជ្ររចនាបថគូលែន 
សសរពេជ្ររចនាបថគូលែនមានរាងបួនជ្រុង និងប្រាំបីជ្រុងហើយជួនកាលតាមទ្វារបញ្ឆោតនៅប្រាសាទខ្លះក៏មានរាងមូលធ្វើអំពីឥដ្ឋដែរ។ នៅចំកណ្តាលមានកងធំបន្តិច និងមានវ័ណ្ឌមួយភាគបួន និងមួយភាគប្រាំបី សុទ្ធសឹងតែមានការលម្អ។ ចំពោះសសររាងប្រាំបីជ្រុងតែងតែមានស្លឹកឈើមួយសន្លឹកនៅតាមជ្រុង ហើយនៅអមសងខាងកង។ មានការលម្អច្រើនជាងរចនាបថមុនៗ។
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ
រចនាបថកំពង់ព្រះ

## រចនាបថកំពង់ព្រះ(សតវត្សទី៨) 
រចនាបថកំពង់ព្រះ គិតចាប់ពី(សតវត្សទី៨) ដែលស្ថិតនៅក្នុងសម័យចេនឡាបែកបាក់គ្នាជាពីរ ។ ប្រាសាទដែលគេបញ្ចូលនៅ ក្នុងរចនាបថ នេះមាន ប្រាសាទកំពង់ព្រះ ប្រាសាទអកយំ ប្រាសាទត្រពាំងផុង។ នៅក្នុងរចនាបថ នេះ ប្រាសាទសឹងតែទាំងអស់សង់ដូចជាសម័យមុនៗ ដែរ គឺសង់រាបនិងដី លើកលែងតែប្រាសាទអកយំមួយទេ ដែលគេសង់ជាច្រើនជាន់ មានរាងដូចជាចេតិយ ។ ចំណែករូបបដិមាក្នុងរចនាបថនេះមានល្អ ខ្លះអាក្រក់ ប៉ុន្ដែ សិល្បៈខ្មែរមានវិវត្ដន៍ពិសេសរបស់ខ្លួន គឺត្រង់សិល្បៈករខ្មែរបានសាងល្បងបំបាត់គោលទម្រ និងទំនប់របស់បដិមាខ្លះៗ។
## ឯកសារយោង
រចនាបថបាខែង

## រចនាបថបាខែង(ចុងសតវត្សទី៩-ដើមសតវត្សទី១០) 
រចនាបថនេះមានការសងប្រាសាទធំៗអំពីថ្មភក់មានច្រើនជាន់នៅលើខឿនខ្ពស់រាងសាជី និងជាពិសេសគេនិយមសង់ប្រាសាទនៅលើកំពូលភ្នំ។ សិល្បៈខ្មែរបានស្ថិតនៅក្នុងរង្វង់អារ្យធម៌ទី១ឈ្មោះថាអង្គរ គេសង្កេតថាមានសកម្មភាពឆ្នៃប្រឌិតសិល្បៈ ដែលផុសឡើងនៅក្នុងរចនាបថព្រះគោបានបន្ថែមក្នុងរចនាបថបាខែងនេះទៀត ដោយមានការគោរពទ្រទ្រាយរចនាបថព្រះគោ ប៉ុន្តែគេមិនបានបោះបង់ចោលសំណង់សងអំពីឥដ្ឋទេ គេបានយកថ្មភក់ និងថ្មបាយក្រៀមសម្រាប់កសាងប្រាសាទមកជំនួសវិញ។ វិស័យបដិមាសិល្បៈបានបន្តពីរចនាបថព្រះគោ ប៉ុន្តែមានការឆ្នៃប្រឌិតសំលៀកបំពាក់ចាប់ភ្លីជាដំបូងក្នុងសម័យនោះ។ ប្រាសាទ ដែលកសាងឡើងនៅក្នុងសម័យកាលដំណាលគ្នាមានដូចជា ប្រាសាទភ្នំបាខែង ប្រាសាទភ្នំក្រោម និងប្រាសាទភ្នំបូក។ ប្រាសាទ ដែលស្ថិតនៅក្នុងរចនាបថបាខែង ជាប្រាសាទ ដែលកសាងឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ (គ.ស ៨៨៩-៩០០) ដែលមានរាជធានី នៅយសោធរបុរៈ ដែលមានភ្នំបាខែងជាចំណុចកណ្តាលនៃរាជធានី។ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុរាណវិទ្យា
រចនាបថកោះកែ

## រចនាបថកោះកែ (ពាក់កណ្តាលទី១នៃសតវត្សទី១០) 
រចនាបថនេះមានលក្ខណៈដូចសម័យមុនដែរ ប៉ុន្តែគេសង្កេតឃើញថាប្រាសាទធំ ដែលសង់នៅលើខឿនចំនួន៧ជាន់ ដែលមានកម្ពស់ប្រហែល៣៥មែត្រ។ ប្រាសាទដែលស្ថិតនៅក្នុងរចនាបថកោះកែ ជាប្រាសាទដែលកសាងឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ (៩២៨-៩៤១) ដែលទ្រង់បានតាំងរាជធានី នៅកោះកែ(ខេត្តព្រះវិហារ) ចម្ងាយប្រមាណ ៩០គីឡូមែត្រ នៅទិសឦសាន នៃភូមិភាគអង្គរ ។ ប្រាសាទដែលគេរាប់បញ្ចូល នៅក្នុងរចនាបថនេះ គឺ ប្រាសាទកោះកែទាំងអស់ ហើយនៅក្នុងចំណោមប្រាសាទទាំងអស់នេះគេឃើញមាន ប្រាសាទមួយសង់លើខឿនប្រាំពីរជាន់ ដែលមានកំពស់ប្រមាណ ៣៥មែត្រ។ រីឯរូបបដិមា មានសភាពប្រហាក់ ប្រហែលគ្នាទៅនិងសម័យមុនៗដែរ តែច្រើនមាន មាឌធំៗ ប្រកបដោយចលនា ផ្សេងៗ ដូចជារូបដើរ រូបរាំ ឬរូប ប្រយុទ្ធគ្នា (សុគ្រិព និងពាលី)ដើម្បីបង្ហាញអំណាច និងថាមពលឱ្យស្របទៅតាមព្រះទ័យនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ដែលជាស្ដេចជ្រែករាជ។
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ
រចនាបថឃ្លាំង

រចនាបថឃ្លាំង គិតចាប់ពី ចុង គ.ស.វ ទី ១០ និងពាក់កណ្ដាលទី ១ នៃគ.ស.វទី ១១
ដែលស្ថិតនៅក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥ (គ.ស ៩៦៨-១០០១)និង ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ (គ.ស ១០០២-១០៥០) ដែលមានរាជធានីនៅអង្គរ ។ គេរាប់បញ្ចូលក្នុងរចនាបថឃ្លាំង នូវ ប្រាសាទតាកែវ ប្រាសាទឃ្លាំងខាងជើង ប្រាសាទវិមានអាកាស ។ ចំពោះរូបចម្លាក់បដិមាវិញមានទឹកមុខសុភាពដូចសម័យបន្ទាយស្រីដែរ លាក់តែសម្លៀកបំពាក់ជីបជាផ្នត់ជាដរាប ហើយគេឃើញសំពត់មួយថ្មី ប្លែកពីមុន គឺខាងក្រោយសំពត់ ឡើងរហូតដល់ខ្នង ឯខាងមុខធ្លាក់សំយេះមកក្រោម បញ្ចេញក្បាលពោះកណ្ដាលវាល។
## ឯកសារយោង
ព្រះនាងជ័យទេវី

តាមការប៉ាន់ស្មាន ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ ប្រហែលសោយទីវង្គតទៅក្រោយនៅឆ្នាំ៦៨១។ ព្រះអង្គពុំមានបុត្រាទេ ដោយហេតុនេះបុត្រីរបស់ព្រះអង្គព្រះនាមជ័យទេវីឡើងសោយរាជ្យស្នង។ ព្រះនាងនៅគ្រប់គ្រងរដ្ឋរហូតដល់ឆ្នាំ៧១៣ តែអំណាចរបស់ព្រះនាងពុំមានមូលដ្ឋានមាំទាំឡើយ ព្រោះនៅក្នុងអត្តបទសិលាចារឹកមួយនៅបារាណ៍ទឹកថ្លាព្រះនាងទ្រង់បានត្អួញត្អែពី ភាពច្របូកច្របល់ក្នុងចិត្តគំនិត និងពីទុក្ខវេទនាក្នុងគ្រាកើតកលិយុគ។ បើតាមពង្សាវតាចិន ប្រទេសចេនឡាត្រូវបានបែងចែកពីរនៅខាងដើមស.វទី៨(៧០៦)។ ភាគខាងជើងគេហៅថា ចេនឡាដីគោកជាតំបន់សម្បូរដោយភ្នំ និងជ្រលងភ្នំ រីឯខាងត្បូងដែលគេហៅថា ចេនឡាទឺកលិចជាតំបន់សម្បូរដោយបឹងបួរហើយមានសមុទ្រព័ន្ធជុំវិញ។ បើតាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវចេនឡាដីគោកមានវោសាលភាពលាតសន្ធឹងទៅលើប្រទេសឡាវភាគកណ្តាល​ និងភាគខាងត្បូងសព្វថ្ងៃ ឯចេឡាទឹកលិចគ្រប់ដណ្តប់ទៅលើអាងទន្លេមេគង្គចាប់ពីល្បាក់ខោនរហូតដល់សមុទ្រ។
## ឯកសារយោង
នរោត្តម កានវិមាន នរល័ក្ខទេវី

**សម្ដេច​ព្រះ​រាជ​អគ្គ​មហេសីនរោត្តម កានវិមាន នរល័ក្ខទេវី**​ ( : ) គឺជាមាតានៃនគររកម្ពុជា​ នាងជាអគ្គមហេសីឯកព្រះមហាក្សត្រិយានីនៃព្រះបាទ​ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស  និងជាម្ដាយរបស់ព្រះមហាក្សត្រិយានី ស៊ីសុវត្ថិ កុសុមៈ ។៚

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ
*បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សនរោត្តម
ព្រះកាលទេព

[រូបភាពតូច| [ទេវរូបព្រះកាលា សិល្បៈឥណ្ឌូនេស៊ី.]]

**ព្រះកាល ** ឬ **ព្រះមហាកាលា** ឬ  **ព្រះកាលជ័យស្រី ** (  ,  ) គឺ ទេវតានៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ  និកាយត័នត្រៈនិង ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយវជរយាន។.  ព្រះអង្គ  គឺ ទេវតាទេពភេទបុរសរក្សាពិភពលោកក្នុង​នៅសកលលោក.៕  ជាភាសាសំស្រ្កឹត ដែលមានន័យថាពេលវេលា។.

[រូបភាពតូច| [ទេវរូបព្រះកាលរាជវង្សឈីង.]]

រូបភាព:Relief of Mahakala Statue 77.jpg| ទេវរូបព្រះកាលសិល្បៈឥណ្ឌូនេស៊ី 
រូបភាព:Tibet, mahakala sotto l'aspetto di ye-shes mgon-po, xii sec.JPG|ទេវរូបព្រះកាលសិល្បៈទីបេ 

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*សាសនាអ្នកស្រុកចិន ​
*អ៉ីហ្វួងទី
*បព្វជិតសាសនាតៅ
*លោកយាយម៉ៅ
*ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ
*សាសនាខ្មោច
*ព្រះម៉ែនាង​បក់
*ព្រះម៉ែជំនាងទូក
*ព្រះមេស្រូវ
*ព្រះភូមិទេវតា 
*រានទេវតា
*ព្រះមហាជ័យពៃរស្រព
*រុក្ខទេវតា
*យ័ន្ត
*ឃុនឆាង ឃុនផែន នាងភឹម
*តួអង្គនៅក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ
*តួអង្គនៅក្នុងរឿងឃុនឆាង ឃុនផែន
*ព្រះរាជពិធីត្រីយម្ពវាយ ត្រីបវាយ  
*ព្រះម៉ែស៊ីវ៉ាងម៉ូ
*ព្រះសិវៈនាដរាជ
*បូជនីយដ្ឋាន​ដែនកោះ​លង្កា
*យ៉ាបយ៉ុម
*អរុណមិកុល ស្រីមហាមារីអ័ម័ន កូយិល(ទីក្រុងព្រៃនគរ)
*មីនាឈី សុនទរេសូរ មនឌៀរ
*សក្តិនិកាយ
*ព្រះក័តតាវះរាយ័ន 
*ព្រះម៉ែប៉្ររិយាចី
*ភារតៈនាដយ័ម
*វត្តព្រះស្រីមហាអុម៉ាទេវី
*ទេវស្ថានក្រុងបាងកក
ព្រះបាទធរណីន្រ្ទវរ្ម័នទី១

## ព្រះបាទធរណីន្រ្ទវរ្ម័នទី១ (ឆ្នាំ១១០៧-ឆ្នាំ១១១៣នៃគ.ស) 
ព្រះអង្គជាបងរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦។ ព្រះអង្គសោយរាជ្យនៅរាជធានីមហីធរបុរៈ ព្រះអង្គបានសង់បង្ហើយប្រាសាទ និងជុសជុលប្រាសាទនានា។ តែត្រូវព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ជ្រែករាជ្យហើយគ្រប់គ្រងនៅមហីធរបុរៈ។ រីឯនៅក្រុងអង្គរគ្រប់គ្រងដោយស្តេចឫបតីន្ទ្រវរ្ម័ន ត្រូវបានព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ លើកទ័ពមកវាយដណ្តើមយករាជ្យសម្បត្តិ ហើយគ្រងរាជ្យនៅរាជធានីអង្គរចាប់ពីឆ្នាំ១១១៣នៃគ.សមក។
## ឯកសារយោង
សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី

**	សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី** (គ.ស. ១៧៤៧ ដល់ គ.ស. ១៧៤៨)គឺ សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទព្រះបាទនារាយណ៍រាជាទី២ (អង្តតន់) ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាសម័យឧដុង្គ ព្រះអង្គមានព្រះរាជបុត្រី ១ព្រះអង្គ គឺ អ្នកអង្គ មី ព្រះស្នំនៃសម្តេចព្រះបវររាជចៅមហាសុរសិង្ហនាថជាព្រះអនុជរួម ឧទរជាមួយនឹង សម្តេចព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វា ជូឡាលោក ព្រះមហាក្សត្រសៀមសម័យអាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ
*
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរ
គណបក្សម៉ូលីណាកា និង អ្នកតស៊ូដើម្បីសេរីភាព

=អំពីគណបក្ស= 
 ដើមឡើយគណបក្សនេះដឹកនាំដោយលោក គង់ ស៊ីឡោះ។
រចនាបថព្រះគោ

## រចនាបថព្រះគោ(ចុងសតវត្សទី៩) 
រចនាបថព្រះគោ គិតចាប់ពី១ភាគ៤ចុងក្រោយនៃសតវត្សទី៩ ដែលស្ថិតនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ សោយរាជចាប់ឆ្នាំ៨៧៧-ឆ្នាំ៨៨៩ និង ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ (គ.ស ៨៨៩-៩០០) ដែលព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ ជាព្រះមហាក្សត្រដំបូងបានគង់នៅក្នុងរាជធានី ហរិហរាល័យដែរ ដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់រលួសនៃខេត្ដសៀមរាប។ ប្រាសាទនៅក្នុងរចនាបថព្រះគោជាប្រាសាទសងអំពីឥដ្ឋនៅឡើយ បុន្តែស្ថាបត្យករសាងប្រាង្គច្រើននៅលើខឿនតែមួយ។ សិល្បៈក្នុងរបនាបថនេះមានលក្ខណៈខ្មែរសុទ្ធសាធ ហើយមានការវិវត្តន៍ក្នុងសម័យក្រោយទៀត។ ស្ថាបត្យករនៅប្រើប្រាស់ឥដ្ឋជាសម្ភារៈសំណង់នៅឡើយសម្រាប់ប្រាសាទប្រវត្តិសាស្រ្ត។ ពន្លងនៃការច្នៃប្រឌិតថ្មីបានផុសចេញយ៉ាងជាក់ស្តែងនៅក្នុងការតុបតែងលម្អខឿនប្រាសាទ ប្រាសាទជញ្ចាំង ហើយនិងការបន្ថែមចំនួនតួប្រាសាទនៅលើខឿនតែមួយ និងពង្រីកបច្ចេកទេសសំណង់តាមរយៈការសាល្បងឆ្លាករូបគ្រុឌមានចលនា និងក្បាច់ក្រឡោតទាប រូបយក្ខ ជាដំបូងបង្អស់នៅលើខឿនខាងលើប្រាសាទបាគង។ រូបភាពសិល្បៈបានក្លាយជាទ្រង់ទ្រាយខ្មែរពិតប្រាកដ ហើយបង្ហាញការវិវត្តន៍យ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មបោះបង់សំណង់ទោល បន្ថែមចំនួនប្រាសាទនៅលើខឿនតែមួយ។ រចនាបថព្រះគោស្ថិនៅក្នុងរជ្ជកាលស្តេច៣ព្រះអង្គគឺ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣ ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ និងព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១។ រាជធានីហរិហរាល័យ(តំបន់រលួស) ដែលមានប្រាសាទដូចជា ប្រាសាទព្រៃមន្ទីរ ប្រាសាទត្រពាំងផុង(ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣) ប្រាសាទព្រះគោ(ឆ្នាំ៨៧៩) ប្រាសាទបាគង(ឆ្នា៨៨១) និងប្រាសាទលលៃ(ឆ្នាំ៨៩៣)។
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ
គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ សេរីនិយម ព្រះពុទ្ធសាសនា

**គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ សេរីនិយម ព្រះពុទ្ធសាសនា** (, ហៅកាត់ថា ) ជា​គណបក្ស​នយោបាយ​កម្ពុជា​ដែល​បានបង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៣ ដោយ​លោក សឺន សាន ដែលជាអតីត​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា។ គណបក្សនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងជាស្នងរបស់រណសិរ្សរំដោះប្រជាជនខ្មែរ ដែលជាក្រុមប្រឆាំងកុម្មុយនិស្ត ដែលបានចាប់ផ្តើមដោយលោក សឺន សាន ផងដែរ។

## ការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជាឆ្នាំ ១៩៩៣ 
គណបក្សនេះត្រូវបានឈ្នះ១០អាសនៈក្នុងការបោះឆ្នោតកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣ ហើយបានចាប់ដៃគូក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះជាមួយគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច និងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។

## ការបំបែក 
ការប្រគួតប្រជែងរវាងលោក សឺន សាន និងសមាជិកគណបក្ស អៀង មូលី នាំឱ្យមានការបែកបាក់គ្នាក្នុងបក្ស ដែលបណ្តាលឱ្យមានការរំលាយនៅឆ្នាំ១៩៩៧។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៨ បក្សពួករបស់ អៀង មូលី បានបង្កើតគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី ចំណែកអ្នកគាំទ្រ សឺន សាន បានបង្កើតគណបក្ស សឺន សាន។ គណបក្ស​ស្នង​ទាំង​ពីរ​បាន​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​ដណ្តើម​បាន​អាសនៈ​សូម្បី​តែ​មួយ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ឆ្នាំ ១៩៩៨។ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ សេរីនិយម ព្រះពុទ្ធសាសនា គឺជាស្ថាប័នស្ថាបនិកនៃក្រុមប្រឹក្សាអាស៊ីសេរី និងប្រជាធិបតេយ្យ។

## លទ្ធផលបោះឆ្នោត 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សជាតិនិយមនៅកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយ
អ្នកម្នាងអួត

** អ្នកម្នាងអួត** ឬ **ឱង្ក** (1759-1822) គឺបាទបរិចារិកានៅព្រះបាទនារាយណ៍រាជាទី៣ អង្គអេងនិងមាតាព្រះឧទ័យរាជាអង្គចន្ទ 

## កំណត់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ស្ពានទ័ព

## ប្រវត្តិស្ពាន 
ស្ពានទ័ព ឬស្ពានទិព្វមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិជើងទៀន ឃុំជើងទៀន ស្រុកចុងកាល់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ ស្ពាននេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅចុងស.វទី១២ ក្នុងរាជព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី៧ ស្ថិតនៅលើដងផ្លូវបុរាណមួយ ចេញពីអតីតរាជធានីអង្គរធំ ទៅកាន់រាជធានីភីម៉ាយ(បច្ចុប្បន្ននៅប្រទេសថៃ)។ ស្ពានទ័ព សង់កាត់ស្ទឹងស្រែង ដែលមានបណ្តោយប្រវែង១៥០ម៉ែត្រ ទទឹងប្រវែង១៦.៥០ម៉ែត្រ និងកម្ពស់១០ម៉ែត្រ។ ស្ពានទ័ពកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហសទ្រុឌទ្រោមរចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើន ពិសេសផ្នែកខាងកើត។ អស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្ស សសរស្ពាន ពិសេសផ្នែកខាងកើតបានសឹករេចរិលដោយសារចរន្តទឹកហូរខ្លាំង ក៏ដូចជាទឹកហូរនាំដី និងដើមឈើតូចធំ មកចាក់បន្តលុបសសរស្ពាន រហូតដល់កម្ពស់៤ម៉ែត្រ។ លើសពីនេះ ដោយសារតែការដុះព្រៃយ៉ាងក្រាស់ និងខ្វះការថែទាំ ធ្វើឱ្យថ្មភក់ ដងខ្លួននាគ មួយចំនួនត្រូវគេសំលៀងកាំបិត ឬបំបែកជាផ្នែកៗ។
## ការអភិរក្ស 
ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានចាប់ផ្តើមអភិរក្ស និងជួលជុលដោយផ្នែក ក្នុងដំណាក់កាលទី១ នាឆ្នាំ២០១៥ នៅផ្នែកខាងលិច និងដំណាក់កាលទី២ នាឆ្នាំ២០១៦ នៅផ្នែកខាងកើត ក្រោមគម្រោងឧបត្ថម្ភថវិកាជាតិឆ្នាំ២០១៦ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ ដំណាក់កាលទី២នេះ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានអភិរក្ស និងជួសជុលសសរស្ពានលេខ២ ដល់លេខ៤(រាប់ពីជើងទៅត្បូង) និងរៀបតួនាគមួយចំនួនផ្នែកខាងលើស្ពានប្រវែង៥០ម៉ែត្រ។ 
## សម័យអង្គរ 
រូបភាពតូច
កាលពីជំនាន់ដែលរាជធានីអង្គរធំជាមណ្ឌលនៃចក្រភពអង្គរដ៏ធំមួយនេះ ទីតាំងសំខាន់ៗជិត ឬឆ្ងាយតែងតែភ្ជាប់ខ្លួនមកមណ្ឌលនេះតាមបណ្តាញគមនាគមន៍ស្អេកស្កេះ។ ក្នុងនោះមានផ្លូវថ្នល់តូចធំ ស្ពាន។ល។ ផ្លូវចេញពីរាជធានីអង្គរធំទៅសម្បូរណ៍ព្រៃគុក (ឦសាន្តបុរ:) ដោយកាត់តាមរលួស (ហរិហរាល័យ) និងកំពង់ក្តី (ដូចជាស្ពានកំពង់ក្តី)។ ផ្លូវមួយទៀត គឺផ្លូវដែលចេញពីអង្គរទៅវាលទំនាបមេណាម ជាពិសេសកាត់តាមចំណុចប្រាសាទស្តុកកក់ធំ (ខេត្តស្រះកែវ ប្រទេសថៃសព្វថ្ងៃ)។បច្ចុប្បន្នទីតាំងនៃស្ពានទ័ព ឬស្ពានអូរជីកនេះ គ្រប់ដណ្ដប់ទៅដោយតំបន់ព្រៃឫស្សី និងមានព្រៃឈើធំតូចដុះក្បែរមាត់ផ្លូវដែលមានម្លប់ត្រឈឹងធ្វើអោយស្ពានមានភាពស្ងប់ស្ងាត់។ នៅពេលរដូវប្រាំងស្លឹកឈើរុះរោយធ្លាក់ទៅលើដងផ្លូវហើយមានស្លឹកថ្មីលាស់ដ៏ខៀវស្រងាត់ នៅពេលជិតដល់រដូវចូលឆ្នាំមានសត្វរ៉ៃយំកំដរ ដែលធ្វើអោយមានសភាពភ័យខ្លាចនៅពេលដើរម្នាក់ឯង ហើយនៅក្នុងប្រឡោះនៃស្ពានសម្រាប់ទឹកហូរមានភាពស្ងាត់ជ្រងំមើលមិនឃើញអ្វីសោះ ប៉ុន្តែនៅពេលរដូវវស្សាទឹកឡើងពេញរន្ធស្ពាន។ នៅពេលរដូវភ្ជុំបិណ្ឌប្រជាជនប្រុសស្រី នៅតំបន់នោះតែងធ្វើដំណើរទៅទស្សនាទេសភាពមាត់ស្ពានហើយបន្តទៅលេងស្ទឹងអូរជីកយ៉ាងកោះករ។ អ្នកស្រុកភូមិ នៅតែមានជំនឿទៅលើខ្មោចអ្នកតា ហើយស្ពាននេះមានសភាពកាន់តែស្ងាត់ជាងមុនដោយសារតែគេមានផ្លូវថ្មី សម្រាប់វាងស្ពានបុរាណនេះ។ នៅខាងត្បូងនៃស្ពានមានដើមឈើខ្ពស់ស្រោងៗបែកមែកសាខា នៅក្រោមដើមមានខ្ទមខ្មោចដែលគ្មានញាតិមិត្តយកទៅធ្វើបុណ្យឡើយដែរពួកអ្នកស្រុកហៅថា ខ្មោចតៃហោង ហើយនៅខាងជើងស្ពានក៏មានដើមពោធិ៍ ដែលអ្នកភូមិមានជំនឿថា សំបូរទៅដោយព្រាយបិសាច។ នៅក្បែរនោះមានអូរមួយប្រជាជនតែងតែហៅអូរជីកៗ ដែលមានប្រវែងប្រមាណជា២គីឡូម៉ែត្រ។ នៅក្បែរដើមពោធិ៍មានសាលាឆទានមួយសម្រាប់អោយអ្នកដំណើរសម្រាក។ កាលពីសម័យសង្គ្រាម តំបន់នេះ គឺជាបន្ទាយទាហាន។
## រូបភាព 

ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា
ឯកសា

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ
ផ្កាចំបុី

**ផ្កាចំបុី** (អង់គ្លេស: Magnolia stellata) ភាសាតាមិលនៃ ឥណ្ឌា ភាគខាងត្បូង (Tamil: Champei) (ថៃ: Champi) វាមានដើមកំណើតនៅតំបន់ត្រូពិក ពាក្យ​ផ្កាចំបុីកើតឡើងដោយ ផ្កានោះមានសណ្ឋានដូចបុី នៅពេលដែលវាមិនទាន់រីក និងនៅពេលដែលវារីក វាមានសណ្ឋានស្រដៀងនិង ផ្ការំចង់ ។ ផ្កាចំបុី ស្ថិតក្នុងអំបូរផ្កា មេកណូលា (Magnolia) ឬហៅថា ផ្កាយុីហុ៊ប វាមានក្លិនក្រអូបឈ្ងុប និងជាប់បានយូផងដែរ ។ 

## ផ្កាចំបុី ក្នុងរង្វង់សិល្បៈខ្មែរ 
**ផ្កាចំបុី** ជានិមិត្តរូបតំណាងឲ្យភាពបរិសុទ្ធ នៅក្នុងសិល្បៈខ្មែរ រូបរាង្គផ្កាចំបុីត្រូវបានឆ្នៃជា កម្រងផ្កាផ្សេងៗ ដូចជា៖ ភួងផ្កាម្លិះ ល្បាក់ផ្ការាក់ និងល្បាក់ផ្ការំយោល ដែលពាក់លើនាដការបាំ ផងដែរ ។ ជាទូទៅពលរដ្ឋកម្ពុជាមួយចំនួនធំ តែងយល់ច្រឡំនិងហៅផ្កាចំបុីថា ជាផ្កាចំប៉ា ពីព្រោះពួកគេច្រឡំតាមជនបរទេសមួយចំនួនដោយហៅវាថា Champaca ដែលស្រដៀងនិងផ្កាយុីហ៊ុប ឬ ផ្កាមន្ថា ជាសំនៀងថៃ ដូចនេះផ្កាចំបុី គឺវាមានសណ្ឋានដូចបុី ពីមុនកម្ពុជាចាត់ទុកវាជាផ្កាតំណាងជាតិ ដែលយករូបរាង្គរបស់វានៅពេលមិនទាន់រីក ។ 
* ផ្កាចំបុី សៀតព្រះកាណ៌ (ត្រចៀក) នាង "មណ្ឌាទេវី" ជាបុត្រីទី៤ នៃព្រះ កុបិលមហាព្រហ្ម ។

## ឯកសារយោង
ព្រះសត្ថាទី២អង្គជី

## ព្រះសត្ថាទី២អង្គជី (រជ្ជកាលទី១៖១៧២២-១៧២៩)(រជ្ជកាលទី២៖១៧២៩-១៧២៩)(រជ្ជកាលទី៣៖១៧៤៩) 
(រជ្ជកាលទី១៖១៧២២-១៧២៩)នៅគ.ស១៧២២ ព្រះកែវហ្វ៊ាទី៣ អង្គអិម ទ្រង់បង្វែររាជសម្បត្តិឱ្យព្រះរាជបុត្រអង្គជី។ ព្រះអង្គមាននាមសម្រាប់រាជថា សម្តេចព្រះសត្ថាសោយរាជនៅក្រុងឧដុង្គលើក សម្តេចព្រះស្រីសុជាតា(បុត្រីព្រះជ័យជេដ្ឋា)ជាអគ្គមហាសី។ នៅគ.ស១៧២៩ ព្រះសត្ថាទី២អង្គជីទ្រង់លើករាជ្យសម្បត្តិថ្វាយទៅបិតាវិញ។
(រជ្ជកាលទី២៖១៧២៩-១៧២៩)ព្រះអង្គមាននាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះបាទសម្តេចស្តេចព្រះរាជាឱង្គារព្រះបរមរាជាធិរាជរាមាធិបតី។ ព្រះបិតាស្ថិតនៅជាឧបរាជ។
## ឯកសារយោង
ហ្សូណូ

រូបភាពតូច|Mr. Zono Cambodia Rock Singer
លោក ហ្សូណូ ជាតារាចម្រៀង នៅប្រទេសកម្ពុជា ផ្នែកខាងតន្ត្រីរ៉ក់។
ខាំ ភូរិ

**Kham Phouri** (ខាំ ភូរិ); born in 01 May 1980; is a Cambodian film director, lyricist. He was used to work as Music Video (MV) director in the biggest local production company. 

His short film *Coffee Shop Girl, The Star (2013)* was broadcast and play by **Aok Sokunkanha**, Cambodia most famous female singer. Later he direct in "The Winter" with the franchise TV series from Korea "Autumn in My heart" and also be a well-know T-V Drama in Cambodia as well.

## Background 
Kham Phouri came from Takeo with 3 brothers. He start his career as film director in 2001 and became the well-known film director. He also wrote many lyricist to Cambodia singer and most of them still popular till today. 

## Filming 
In 2017 His well-known TV Series "The Winter" (known as សិសិររដូវក្នុងបេះដូង) was broadcast in local TV "Hang Meas HDTV" the most popular TV in Cambodia and reach millions of people enjoy this . Later he start writing and prepare for upcoming TV Series and coming to screen on 2019. 
រូបភាពតូច|KHAM PHOURI *(2016)*
2018 is the year, He start on new TV series on for 11 Episodes and going to screen the late of 2018.
ព្រះរាមរាជាអង្គនន់

## ព្រះរាមរាជាអង្គនន់ (១៧៧៥-១៧៧៩) 
ព្រះអង្គទ្រង់អភិសេកឡើងសោយរាជ្យនៅ ឧដុង្គមានជ័យ ដោយមាននាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះបាទសម្តេចស្តេចព្រះរាមរាជាធិរាជបរមបពិត្រ។ លុះឡើងគ្រងរាជ្យហើយដោយគិតរើសបំរះមិនព្រំចំណុះយួនតទៅទៀតនៅគ.ស ១៧៧៦ ព្រះរាមរាជាទ្រង់បញ្ជរឱ្យជាងសិតកាំភ្លើងធំបញ្ចរង្គ កិនរំសេវកាប់ឈើធ្វើបន្ទាយនៅក្រុងភ្នំពេញ និងនៅមុខកំពូល។

## ឯកសារយោង
ហនុមាន

ប្រវត្តិ ហនុមាន ៖ នៅពេលដែលធម្មបាលកុមារ ឬ ព្រះពិស្ណុះការណ៍​ដែលទទួលថ្មយួកពណ៌សពីបុត្រីទាំង៧ របស់កមបិលមហហាព្រហ្ម ក្រោយមក ស្ដេចទេស្សវង្ស បានយកទ្រង់ទៅនៅក្នុងរាជវាំង ហើយតែតាំង ព្រះពិស្ណុះការណ៍​ជា (ព្រះរាម) ហើយក្រោយមកថ្មយកួពណ៌សនោះបានកើតជាស្វាសមួយក្បាលពេលដែលវាបើកភ្នែកដំបូងឃើញ ព្រះរាមមុនគេបង្អស់ ក៏ចាត់ទុកជាឪពុករបស់ខ្លួនហើយតាម ព្រះរាមជាប់មិនរបេះនោះទេ ដោយភាពធុញទ្រាន់ 
ព្រះរាមក៏ចង្អុលទៅព្រះទិត្យ ហើយប្រាប់ថានោះទើបជាឪពុកឯង ពេលនោះស្វាសមួយក្បាលនោះក៏ហោះសម្ដៅទៅព្រះអាទិត្យភ្លាម ព្រះអាទិត្យក៏ក្រឡេកឆេះសល់តែរោមមួយសសៃ រួចទើបជប់ឲ្យស្វាសនោះរស់ឡើងវិញ ដោយក្ដីអាណិតព្រះអាទិត្យបានស្តោះទឹកមាត់៧ដំណក់ កើតជាកូនព្រះអាទិត្យ៧ដួងចូលទៅក្នុងមាត់ស្វាសនោះ ហើយស្វាសនោះក៏មានមហរិទ្ធដ៏អស្ចារ្យ ចេះប្រែក្រឡាគ្រប់បែបយ៉ាង និងកាប់មិនមុតដុតមិនឆេះទៀតផង ហើយបញ្ជូនស្វាសនោះមកជួបនិង(ព្រះរាម) វិញ នៅពេដែលជួបស្វាសនោះស្រាប់តែមានចង្ការបាក់ ទ្រង់ក៏ប្រសិដ្ឋនាមស្វាសនោះថា ហនុមាន។​
 

ហនុមានចូលធ្វើជាមេទ័ពព្រះរាម មានងារជាកំផែងពេជ្រ។
ហនុមានបន្លំខ្លួនធ្វើមេទ័ពក្រុងរាពណ៌ (ទសមុខ ឬ ទសកណ្ឌ)។
ហនុមានទៅរៀនវិជ្ជាពីគ្រូរបស់ក្រុងរាពណ៌ ហើយបានលួចយកដួងកែវជីវិតក្រុងរាពណ៌ ទើបព្រះរាមអាចថ្លៃងសរសម្លាប់ក្រុងរាពណ៌បាន។

ចំពោះប្រវត្តិហនុមានរបស់ឥណ្ឌាដែលនិទានផ្សេងពីនេះសូមឲមានភាពផ្សេងពីកម្ពុជាព្រោះមិនដឹងស្អជាស្អីនោះទេ ។
ព្រះបរមរាជាទី៧ចៅពញាអន

## ព្រះបរមរាជាទី៧ចៅពញាអន (១៥៩៩-១៦០០) 
ព្រះបរមរាជាទី៧ចៅពញាអន ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទបរមរាជាទី៤ ព្រះអង្គសោយរាជ្យនៅរាជធានីស្រីសន្ធរ ដោយមាននាមថា ព្រះបរមរាជាទី៧។ ទ្រង់បានបន្តនយោបាយពីដូនតាទ្រង់ដោយអំពាវនាវឱ្យអ្នកកាន់សាសនាគ្រិស្ត និងទាហានអេស្ប៉ាញជួយការពារទ្រង់។ ព្រះអង្គជាព្រះមហាក្សត្រដែលមិនប្រកបដោយទសពិតរាជធម៌ទេ ព្រោះមានថ្ងៃមួយព្រះអង្គបានទៅប្រពាតព្រៃនៅភូមិតាមាក់ ទ្រង់សព្វព្រះទ័យលើស្ត្រីម្នាក់ដែលជាប្រពន្ធមេស្រុកឈ្នោះ ពញាថី។ ទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យចាប់បង្ខំស្រ្តីរូបនោះបានប្រកែក ក៏ត្រូវទទួលទារុណកម្មរហូតដល់អស់ជីវិត។ ប្តី ពញាថីក្តៅក្រហាយចំពោះអំពើរំលោភជិះជាន់ ក៏រត់ទៅខាងសម្តេចព្រះកែវហ្វ៊ាចៅពញាញេម បានបន្លំចូលធ្វើគត់ព្រះបរមរាជាទី៧ចៅពញាអននៅព្រះរាជវាំងស្រីសន្ធារ នៅឆ្នាំ១៦០០។
## ឯកសារយោង
ព្រះម៉ែតឿនមូ

[200x250px|thumb|[ទេវរូបព្រះម៉ែតឿនមូ - រាមសូរ្យចិន. ]]

**​​  ព្រះម៉ែតឿនមូ ** () គឺ ទេពធីតានៃ  សាសនាអ្នកស្រុកចិន - សាសនាតាវ - សាសនាខុងជឺ  ព្រះនាង គឺ ទេពធីតាទេវតាតំណាងផ្លេកបន្ទោរ .។ ៚ 

### ព័ត៌មានលម្អិត 
* សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖  

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
* ចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬ សង្ក្រាន្តខ្មែរ
* ព្រះត្រីសក្តិ
* ព្រះត្រីមូរតិ
* មាតរិកា
* នវទុរគា
* មហាវិទ្យា
* ព្រះជាយាព្រះគណេស
* ព្រះរាហុ
កូឡា

កូឡា(Kola; Cola) គឺជាជនជាតិដែលរស់នៅភាគខាងកើតនៃ ខេត្តប៉ៃលិន ដែលមានភ្នំយ៉ាត ដែលជាកេរ្ត៍ិដំណែលរស់បងប្អូនជានជាតិនេះ។ អត្តសញ្ញាបងប្អូនជនជាតិកូឡាគឺ **តាំងយូរ**។  

ដែលមាននៅ 
* សង្កាត់បយ៉ាខា  មានភូមិ បយ៉ាខា បតាំងស៊ូ បហ៊ុយ បហ៊ុយជើង បហ៊ុយត្បូង 
*សង្កាត់ប៉ៃលិន មានភូមិ បរឌិននៀវ អូរតាពុកលើ
អូរតាពុកក្រោម ប៉ាហ៊ីជើង ប៉ាហ៊ីត្បូង អូរតាប្រាង។
ជនជាតិភាគតិចនៅកម្ពុជា

រូបភាពតូច|ផែនទីជនជាតិនៃប្រទេសកម្ពុជា។

**ជនជាតិភាគតិចនៅកម្ពុជា** ពួក​គេ​ជា​ជន​ជាតិ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អ្នក​តាំង​លំនៅ​ដំបូង​នៃ​ទឹក​ដី​កម្ពុជា រួម​ទាំង​ខ្មែរ​ផង​ដែរ។ ប្រទេសកម្ពុជាគឺជាទឹកដីដូនតារបស់ជនជាតិដើមភាគតិចចំនួន ២៦ រួមទាំងជនជាតិខ្មែរ ដែលជាចំនួនប្រជាជនសរុបរបស់ជាតិ។ ប្រទេសកម្ពុជាមានភាពខុសគ្នារវាងជនជាតិដើម និងក្រុមជនជាតិភាគតិច៖

**ក្រុមជនជាតិភាគតិច**ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាសំដៅទៅលើជនជាតិដែលមានដើមកំណើតថ្មីៗនៅក្នុងទឹកដីបរទេសដូចជា ចិន វៀតណាម ថៃ។ល។

បន្ទាប់មក **ជនជាតិដើម** គឺជាជនជាតិដែលបុព្វបុរសត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នកតាំងទីលំនៅដើមនៃទឹកដីខ្មែរតាំងពីដូនតា រួមទាំងខ្មែរផងដែរ។

ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយើង មានជនជាតិដើមភាគតិចចំនួន ២៥ នាក់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលរស់នៅភាគច្រើននៅខេត្តរតនគិរី មណ្ឌលគិរី និងស្ទឹងត្រែង ប៉ុន្តែមានតំណាងនៅខេត្តផ្សេងទៀតដូចជា ឧត្តរមានជ័យ និងខេត្តព្រះវិហារ ខណៈដែលមានជនជាតិដើមនៅក្នុងខេត្តភាគច្រើននៃប្រទេសកម្ពុជា។ ពួកគេត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយភាសា ទំនៀមទំលាប់ និងសាសនាដូនតា ហើយពួកគេមានទឹកដីដូនតារបស់ពួកគេ ក្លាយជាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការពារបរិស្ថាន និងសម្រាប់រំលឹកដល់ឫសគល់នៃបុព្វបុរសរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា។

## ជនជាតិដើម 
:សូមមើល៖ ជនជាតិខ្មែរលើ

# ជនជាតិកាចក់ 가작 Kachak ឬ Kchak។
# ជនជាតិកាវេត 가왯 Kavet ឬ Kravet​ ឬ Kaveat ឬ កាវេត​ ឬ កាវ៉ែត។
# ជនជាតិកួយ 꾸어 Kuy ឬនៅជាភាសាថៃ กูย។
# ជនជាតិគ្រឹង 크릉 Kreung ឬ Krung។
# ជនជាតិចារ៉ាយ 짜라이 ឬ ជ្រាយ ឬ Chreay ឬ Jarai ឬ Jarais ឬ Charay ឬ នៅភាសាវៀតណាម Người Gia Rai ឬ Gia Rai​ ឬ Gia-rai។
# ជនជាតិទំពួន 땀뿐 Tampuan ឬ Tompuan ឬ Tampuon ឬ Tumpoun ឬ Tumpuon។
# ជនជាតិព្រៅ 뿌르어 Prov ឬ Brao​ (Prŏu [prɨw])។
# ជនជាតិឞូន៝ង 브농 Pnong ឬ Bunong។
# ជនជាតិលុន Loun ឬ Lon។
# ជនជាតិស្អូច Sa'och ឬ Sauch​ ឬ Samre​ ឬ Chong​ ឬ Samray​ ឬ Suoy ឬ Pear។

## ជនជាតិភាគតិច 
# កូឡា 꼴라 Kola
# ចាម្ប៍ 짬 Cham
# រដែ 로디에 Rodea
# ល្មុំា 롤맘 Lomam
# សុអុង(សួយ) 수옹 Soong
# ស្ទៀង 서띵 Stiang

=មើលផងដែរ=

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមជនជាតិក្នុងប្រទេសកម្ពុជា
រហាល

រហាលមានន័យថាបឹង លំហទឹក ជាអាំងស្តុកទឹក។ បើតាមសិលាចារឹកស្តុកកក់ធំ K-២៣៥ មានប្រើពាក្យ អញ្ជនទឹក ជាភាសាខ្មែរបុរាណមានន័យថាស្រះទឹកទឹកព័ន្ធជុំវិញ។ លើសពីនេះទៅទៀតអ្នកស្រុករស់នៅទីនោះបានហៅអាងស្តុកទឹកថា បារាយណ៍ជាភាសាខ្មែរបុរាណហើយអ្នកស្រាវជ្រាវបន្ថែមទៀតថាបារាណ៍រហាល។ បើតាមលោក ហ្ស៊ាក់ ឌុយម៉ាសាយ បានបង្ហាញថា បារាយណ៍គឺជាទំនប់ទឹកបុរាណមួយប្រហែលមានកាបរិច្ឆេទនៅសតវត្សទី៩ បារាណ៍នេះត្រូវគេជីកតែបីជ្រុងប៉ុណ្ណោះ។ លោកបានបន្តទៀតថាទំនប់រហាលត្រូវបានគេកែប្រែងាយស្រួលនិងអាចប្រើប្រាស់បានភ្លាមៗ ក៏ប៉ុន្តែវាក៏ត្រូវបានគេគិតថាគ្មានទឹកគ្រប់គ្រាន់។
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រះវិហារ
ប្រាសាទខ្ទុំ

ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈបានកំណត់ឈ្មោះជាផ្លូវការថាប្រាសាទខ្ទុំ ចុះលេខថ្មី CISARK.696 ធ្លាប់បានចុះបញ្ជីសារពើភណ្ឌប្រាសាទ ដោយលោកអេជែន លុយណេ ដឺឡាហ៊្យុងតែ ហៅប្រាសាទC លេខចាស់ IK.270។ ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅចម្ងាយ ៣គីឡូម៉ែត្រទិសអាគ្នេយ៍ពីភូមិកោះកេរ ១គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងជ្រុងអាគ្នេយ៍នៃរហាល និងមានចម្ងាយ៥០០ម៉ែត្រខាងត្បូងប្រាសាទដំរី។ ប្រាសាទនេះមានរាងបួងជ្រុងស្មើដែលធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម មានជណ្តើរឡើងទាំងបួនទិស ចំណែកជណ្តើរខាងកើតឡើងចូលខាងក្នុងតួប៉មតែម្តង ធ្វើឱ្យស្គាល់ថាប្រាសាទនេះបែរមុខៅរកទិសខាងកើត។ ស៊ុមទ្វារអំពីថ្មភក់និងលំអដោយសសរស្តម្ភពហុជ្រុង។ នៅលើទ្វារមានផ្តែរទ្វារសឹងរិចរិលពិបាកមើលក៏ប៉ុន្តែក៏បញ្ជាក់ពីលោក ហង់រី ប៉ាម៉ង់ជេ បានបង្ហាញថាផ្តែរលំអដោយកម្រងមាលាជាក្បាច់ដងធ្នូត្រង់ ព្រះឥន្ទ្រគង់លើដំរីព្ធរីវ័ណក្បាលបី ទ្រង់ជាឆ្នាំការពារទិសខាងកើតជាស្តេចនៃទេវៈទាំងឡាយនៃឋានត្រៃត្រឹងជាអ្នកបង្កើតទឹកភ្លៀង និងផ្គររន្ទះ។
## ឯកសារយោង 
ខ្ទុំ
ប្រាសាទច្រាប

ប្រាសាទ​ចារ​មាន​ប្រាង្គ​ថ្មបាយក្រៀម​ធំ​មួយ​ផ្នែក​ដែល​បាក់បែក​ក្នុង​ជញ្ជាំង​ថ្មបាយក្រៀម។ សំណល់នៃសំណង់ឥដ្ឋតូចៗអាចតំណាងឱ្យទីសក្ការបូជាមុនៗនៅលើគេហទំព័រ ឬអាចជា 'បណ្ណាល័យ'។ ច្រកចូលសំខាន់របស់ប្រាសាទគឺបែរមុខទៅទិសខាងលិច ដោយកំណត់វាដាច់ពីកន្លែងទាំងពីរដែលនៅជាប់គ្នា ទិសនិរតីដែលនៅជិត Rahal និងទីសក្ការបូជាតូចជាងបែរមុខទៅទិសខាងត្បូង។ អក្សរកាត់ តោ និងតួចតុកោណកែងមួយចំនួននៅតែស្ថិតក្នុងទីតាំងដដែល បើទោះបីជាយើងមិនអាចកំណត់លេខ K សម្រាប់លេខក្រោយក៏ដោយ។ ទីសក្ការៈខ្វះការរីកចំរើនស្ថាបត្យកម្មល្អិតល្អន់មួយចំនួន (អាចមានការបន្ថែមនៅពេលក្រោយ) ដែលឃើញនៅតំបន់ក្បែរនោះ ដែលមានទំហំប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ដូចជាប្រាសាទបន្ទាយពិចាន់ និងប្រាសាទក្រចាប។ រូប​ព្រះ​សិវៈ​ដែល​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​ប្រាសាទ​ចារ បច្ចុប្បន្ន​កំពុង​ដាក់​តាំង​នៅ​សារមន្ទីរ​ជាតិ​កម្ពុជា។​ តួ​ទេវៈ​បុរស​ក៏​មាន​ប្រភព​ចេញ​ពី​ប្រាសាទ​នេះ​ដែរ ហើយ​ដាក់​តាំង​នៅ​សារមន្ទីរ​ជាតិ​អង្គរ។

## ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ច្រាបមានន័យថាអំណាយភ័យ(ឧទាហរណ៍ច្រាបជាន់)ដីប្រៃ(ដីច្រាប) និងជាផ្សិតដែលដុះនៅលើដីប្រៃ(ផ្សិតច្រាប)។ ប្រាសាទនេះគ្មានឈ្មោះដើមនៅក្នុងសិលាចារឹកឡើយ រហូតពេលលោក អេជែន លុយណេដឺឡាហ៊្សុងគែ មកស្រាវជ្រាវនិងចុះបញ្ជីសារពើភណ្ឌនោះ មិនបានចុះលេេខនិងឈ្មោះដែរ។ ទើបអ្នកស្រាវជ្រាវសម័យក្រោយមកនិងក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈហៅថាប្រាសាទច្រាបជាផ្លូវការជារៀងរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដោយមានចុះលេខ CISARK.685។ សព្វថ្ងៃប្រាសាទនេះស្ថិតនៅចម្ងាយ ៣គីឡូម៉ែត្រទិសអាគ្នេយ៍ភូមិកោះកេរ ៤០០ម៉ែត្រខាងកើតឆៀងខាងត្បូងបន្តិចពីជ្រុងអាគ្នេយ៍នៃរហាល និង ៤០០ម៉ែត្រទិសអាគ្នេយ៍នៃ ប្រាសាទចម្រេះ។ គេឃើញថាវាមានកំពែងការពារព័ន្ធជុំវិញចំនួនពីរជាន់ធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀមដូចគ្នា ដោយកំពែងទី១ឬកំពែងខាងក្នុងរត់ជួរជើងទៅត្បូង បែរមុខទៅរកទិសខាងលិចតាមស៊ុមទ្វារអំពីថ្មភក់។ ប្រាសាទនេះមានតួប៉មបី ធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀមត្រូវរលុះអស់ពាក់កណ្តាលផ្នែកខាងលិច ជាទិសដែលប្រាសាទបែរមុខរក តួប៉មទាំងនេះលំអដោយទ្វារបញ្ឆោតពីខាងជើង កើត និងត្បូង សង់លើខឿនថ្មបាយក្រៀមតែមួយដោយមានជណ្តើរបីចូលខាងលិចមុខប្រាសាទតែម្តង។ បដិមាព្រះសិវមួយអង្គត្រូវបានដឹកចេញពីប្រាសាទនេះតម្កល់ទុកនៅសារមន្ទីរជាតិភ្នំពេញសព្វថ្ងៃ។
ក្នុងធ្លានៃកំពែងទីមួយ មានហោត្រៃពីរមានប្លង់រាងចតុកោណដោយបណ្ណាល័យខាងជើងស្ថាបនាឡើងដោយថ្មបានក្រៀម ចំណែកបណ្ណាល័យខាងត្បូងធ្វើអំពីឥដ្ឋតាន់បែរមុខទៅរកទិសខាងលិចដូចប្រាសាទដែរ ក៏ប៉ុន្តែត្រូវរលំទាំងស្រុងលើដី។ 
កំពែងទី២ឬកំពែងខាងក្រៅបង្អស់សង់អំពីថ្មបាយក្រៀម ដោយមានគោបុរៈពីរគឺទិសខាងលិចមានប្លង់រាងកាកបាទ និងច្រកខាងកើតដែររលុះទាំងស្រុង។ 
## ឯកសារយោង 
ច្រាប
ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ

ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ ឬភ្នំប្រសិទ្ធិមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិតាពេជ្រ ឃុំឈ្វាំង ស្រុកពញាឭ ខេត្តកណ្តាល

## ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ ឬភ្នំប្រសិទ្ធិមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិតាពេជ្រ ឃុំឈ្វាំង ស្រុកពញាឭ ខេត្តកណ្តាល និងចម្ងាយ ២៨គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីភ្នំពេញតាមផ្លូវជាតិលេខ៥ ដល់ផ្សារព្រែកព្នៅបត់ឆ្វេងតាមថ្នល់កៅស៊ូដែលនាំយើងរហូតដល់ក្លោងទ្វារវត្តភ្នំប្រសិទ្ធិត្រៃត្រឹង្ស ដែលស្ថិតនៅខាងស្តាំដៃ។ យើងអាចបន្តដំណើរដោយតាមផ្លូវចាក់ស៊ីម៉ង់ទៅដល់វត្តនៅលើកំពូលភ្នំ។ ភ្នំប្រសិទ្ធិមានបណ្តាយ ៣គីឡូម៉ែត្រគុណ ១គីឡូម៉ែត្រ កម្ពស់ប្រមាណ១៣៨ម៉ែត្រ។ ពេលលោកអ្នកបន្តដំណើរបានចម្ងាយប្រមាណ ១គីឡូម៉ែត្រលោកអ្នកនិងជួបផ្លូវបំបែកពី រួចបន្តដំណើរតាមផ្លូវឡើងអមដោយបង្កាន់ដៃរូបនាគគឺនាំលោកអ្នកទៅដល់កំពូលត្រៃត្រឹង។ រួចបត់ឆ្វេងដៃ យើងនិងឃើញរោងធំមួយប្រក់សង្កសី ដែលជាកន្លែងព្រះពុទ្ធចូលនិពា្វន។ បដិមាននេះធ្វើអំពីថ្មគឺដាប់ថ្មភ្នំមានបណ្តោយប្រវែង ២៤ម៉ែត្រ។ ព្រះភ័ក្រ្តព្រះអង្គ ត្រូវបែកបាក់នៅសម័យខ្មែរក្រហមហើយត្រូវបានធ្វើសារជាថ្មីឡើងនៅឆ្នាំ១៩៨៦។ នៅផ្នែកខាងកើតត្រង់ព្រះកេសព្រះអង្គ គេបានរៀបថ្មបាយក្រៀមផ្ទប់ទៅនឹងថ្មភ្នំ។ បើយើងមើលពីព្រះពុទ្ធចូលនិព្វានទៅខាងក្រោមចង្កេះភ្នំខាងជើងយើងនិងឃើញប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍។ នៅជិតអ្នកតាម្ចាស់ស្រុកប្រមាណ២០ម៉ែត្រយើងឃើញតួប៉មប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍ ផ្នែកខាងក្រោមលំអដោយទ្វារបញ្ឆោត ដែលមានការបែកបាក់យ៉ាងដំណំ។

## ស្ថាបត្យកម្ម 
តួប៉មប្រាសាទនេះសង់អំពីឥដ្ឋតាន់ដែលមានផ្តែរទ្វារធ្វើអំពីថ្មភក់សាងសង់ឡើងដោយ ព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ ក្នុងសតវត្សទី៧ ក្នុងរចនាបថសម្បូណ៍។ នៅគ្រប់ជ្រុងនៃប្រាសាទមានលំអដោយរូបចម្លាក់ប្រាសាទអណ្តែត ដែលនៅក្នុងប្រាសាទអណ្តែតនោះមានរូបទេវៈបីអង្គគឺព្រះសិវគង់នៅកណ្តាលស្រ្តីពីនាក់គឺ នាងឧមា និងព្រះម៉ែគង្គា។ ទិដ្ឋភាពនៅក្នុងជញ្ជាំងខាងជើងខូចខាតយ៉ាងខ្លាំង ដោយត្រង់ផ្នែកកណ្តាលបាក់បែកស្ទើគ្មានសល់។ ជ្រុងខាងត្បូងបាក់បែកត្រង់ផ្នែកកណ្តាលដូចគ្នានិងជ្រុងខាងជើង។
## សិលាចារឹក 
តាមសិលាចារឹកលេខ K-៧១០ ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធមានឈ្មោះដើមថា សិទ្ធេស្វរៈ ជាភាសាបាលី ឬសំស្រ្តឹតមានន័យថា ទេពប្រកបដោយសេចក្តីសម្រេចគឺជាឈ្មោះរបស់ព្រះសិវៈ ស្ថាបនានៅសតវត្សរ៍ទី៧ ក្នុងរាជ្យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១។
## ឯកសារយោង 
ភ្នំបាសិទ្ធ
កែវមរកត

200x250px|thumb|កែវមរកត.

**​​  កែវមរកត ** ឬ **មរកត** () គឺ មៈរៈកត់ សំ. ( ន. ) ឈ្មោះ​កែវ​ឬ​ត្បូង​សម្បុរ​ខៀវ​ខ្ចី ឬ បៃតង : កែវ​មរកត, ត្បូង​មរកត ។.។ ៚ 

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
* និលរ័ត្ន