open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
How Green Was My Valley (ភាពយន្ត)

***How Green Was My Valley*** គឺជា ខ្សែភាពយន្តរឿងភាគ អាមេរិកឆ្នាំ 1941 ដែលដឹកនាំដោយ John Ford ដែលកែសម្រួលដោយ Philip Dunne ពី ប្រលោមលោកឆ្នាំ 1939 ដែលមានចំណងជើងដូចគ្នា ដោយ Richard Llewellyn ។ វាសម្តែងដោយ Walter Pidgeon, Maureen O'Hara, Anna Lee, Donald Crisp និង Roddy McDowall វ័យក្មេង។

វាត្រូវបានតែងតាំងសម្រាប់ ពានរង្វាន់ Academy ចំនួន 10 ដោយឈ្នះប្រាំ  ដ៏ល្បីល្បាញបានផ្តួល *Citizen Kane*, *Sergeant York* និង *The Maltese Falcon* សម្រាប់ រូបភាពល្អបំផុត ខណៈពេលដែល Ford បានឈ្នះសម្រាប់ អ្នកដឹកនាំរឿងល្អបំផុត Donald Crisp សម្រាប់ តារាសម្តែងគាំទ្រល្អបំផុត Arthur Miller សម្រាប់ ភាពយន្តល្អបំផុត និង Richard Day, Nathan H. Juran និង Thomas Little សម្រាប់ ការណែនាំសិល្បៈស-ខ្មៅល្អបំផុត-ការតុបតែងខាងក្នុង ។ នៅឆ្នាំ 1990 ខ្សែភាពយន្តនេះត្រូវបានជ្រើសរើសសម្រាប់ការអភិរក្សនៅក្នុង បញ្ជីឈ្មោះភាពយន្តជាតិ នៃ បណ្ណាល័យសភានៃ សហរដ្ឋអាមេរិកថាជា "វប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬសោភ័ណភាព" ។   បណ្ណសារភាពយន្ត Academy បានរក្សាទុក *How Green Was My Valley* ក្នុងឆ្នាំ 1998។ 

## ការសរសើរ 
រូបភាពតូច| ផ្ទាំងរូបភាពល្ខោន "រចនាប័ទ្ម B" ជំនួស

## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* How Green Was My Valley at IMDb 
* How Green Was My Valley at the TCM Movie Database 
* How Green Was My Valley at AllMovie 
* How Green Was My Valley at the American Film Institute Catalog 
* How Green Was My Valley at Rotten Tomatoes 
* *How Green Was My Valley* at *Reel Classics*
* *How Green Was My Valley* at *Film Site* web site; contains plot detail.
*
លិបិក្រមអភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស

alt=World map|រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល|ផែនទីពិភពលោកនៃប្រទេស និងដែនដីដោយពិន្ទុសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស ក្នុងការបង្កើនចំនួន ០.០៥០ (ផ្អែកលើទិន្នន័យឆ្នាំ២០២០ បោះពុម្ពក្នុងឆ្នាំ២០២៤)
**សន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស** (ហៅកាត់ខ្លីថា: **HDI** ) គឺជាសន្ទស្សន៍សមាសធាតុស្ថិតិនៃ អាយុសង្ឃឹមរស់ ការអប់រំ (មធ្យមឆ្នាំនៃការសិក្សាបានបញ្ចប់ និងឆ្នាំដែលរំពឹងទុកនៃការចូលរៀននៅពេលចូលប្រព័ន្ធអប់រំ ) និងសូចនាករប្រាក់ចំណូលសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីចាត់ថ្នាក់ប្រទេសជាបួនកម្រិត។ នៃការអភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស។ ប្រទេសមួយទទួលបានកម្រិតសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សខ្ពស់ជាងនៅពេលដែលអាយុសង្ឃឹមរស់កាន់តែខ្ពស់ កម្រិតការអប់រំកាន់តែខ្ពស់ ហើយប្រាក់ចំណូលជាតិសរុប ជីនី(ភីភីភី)សម្រាប់មនុស្សម្នាក់គឺខ្ពស់ជាង។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសេដ្ឋវិទូប៉ាគីស្ថាន ម៉ាប៊ុប យូល-ហាប់ (Mahbub ul-Haq) ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់បន្ថែមទៀតដើម្បីវាស់ស្ទង់ការអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេសមួយដោយការិយាល័យរបាយការណ៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ( កម្មវិធិអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ )។   

របាយការណ៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សឆ្នាំ២០១០ បានណែនាំសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សដែលត្រូវបានកែតម្រូវដោយវិសមភាព(IHDI)។ ខណៈពេលដែលសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស សាមញ្ញនៅតែមានប្រយោជន៍ វាបាននិយាយថា "សន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សដែលបានកែតម្រូវការដោយវិសមភាព គឺជាកម្រិតពិតប្រាកដនៃការអភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស (គណនេយ្យសម្រាប់វិសមភាព) ខណៈពេលដែលសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស  អាចត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសន្ទស្សន៍នៃ "សក្តានុពល" នៃការអភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស (ឬកម្រិតអតិបរមានៃសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស) ដែល អាច​សម្រេច​បាន​ប្រសិន​បើ​មិន​មាន​វិសមភាព»។ 

លិបិក្រមនេះគឺផ្អែកលើវិធីសាស្រ្តអភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស ដែលបង្កើតឡើងដោយលោក ម៉ាប៊ុប យូល-ហាប់ ដែលបានបោះយុថ្កានៅក្នុងការងាររបស់លោក អាម៉ាត់យ៉ា សែន ស្តីពីសមត្ថភាពរបស់មនុស្ស ហើយជារឿយៗត្រូវបានគេកំណត់ក្នុងលក្ខខណ្ឌថាតើមនុស្សអាច "ក្លាយជា" និង "ធ្វើ" អ្វីដែលគួរអោយចង់បាននៅក្នុងជីវិតដែរឬទេ។ . ឧទហរណ៍រួមមាន – ត្រូវបានគេ៖ អាហារល្អ ទីជំរក និងមានសុខភាពល្អ។ ការធ្វើ៖ ការងារ ការអប់រំ ការបោះឆ្នោត ការចូលរួមក្នុងជីវិតសហគមន៍។ សេរីភាពនៃការជ្រើសរើសគឺជាចំណុចកណ្តាល – នរណាម្នាក់ជ្រើសរើសការស្រេកឃ្លាន (ឧទាហរណ៍នៅពេល តមអាហារ ដោយហេតុផលសាសនា) គឺខុសគ្នាខ្លាំងពីអ្នកដែលស្រេកឃ្លាន ដោយសារតែពួកគេមិនមានលទ្ធភាពទិញអាហារ ឬដោយសារតែប្រទេសនេះស្ថិតក្នុងភាពអត់ឃ្លាន ។ 

សន្ទស្សន៍មិនគិតពីកត្តាជាច្រើនដូចជា ទ្រព្យសម្បត្តិសុទ្ធក្នុងមនុស្សម្នាក់ៗ ឬ គុណភាពទាក់ទងនៃទំនិញ នៅក្នុងប្រទេសមួយ។ ស្ថានភាព​នេះ​មាន​ទំនោរ​ទម្លាក់​ចំណាត់​ថ្នាក់​នៃប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​បំផុត​មួយ​ចំនួន​ដូច​ជា​សមាជិកក្រុមប្រទេសទាងប្រាំពីរ និង​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត។ 

## ប្រភពដើម 
ប្រភពដើមនៃសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងរបាយការណ៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សប្រចាំឆ្នាំដែលផលិតដោយការិយាល័យរបាយការណ៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សនៃកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNDP)។ របាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំទាំងនេះត្រូវបានរៀបចំ និងដាក់ឱ្យដំណើរការដោយសេដ្ឋវិទូប៉ាគីស្ថាន ម៉ាប៊ុប យូល-ហាប់ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩០ ហើយមានគោលបំណងច្បាស់លាស់ "ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរការផ្តោតអារម្មណ៍នៃសេដ្ឋកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍ពីគណនេយ្យ ចំណូលជាតិ ទៅជា គោលនយោបាយផ្តោតលើប្រជាជន "។ លោកជឿជាក់ថា វិធានការរួមសាមញ្ញនៃការអភិវឌ្ឍន៍មនុស្សគឺចាំបាច់ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលសាធារណជន អ្នកសិក្សា និងអ្នកនយោបាយថា ពួកគេអាច និងគួរវាយតម្លៃការអភិវឌ្ឍន៍មិនត្រឹមតែដោយសារការរីកចម្រើនផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវសុខុមាលភាពរបស់មនុស្សផងដែរ។

## ឯកសារយោង
ប្រាហ្សាវីល

**ប្រាហ្សាវីល** (; កុងហ្គោ; *Ntamo, Ntambo, Kintamo, Kintambo, Tandala, Mavula* ; តេគេ : ''M'fa*, *Mfaa*, *Mfa*, *Mfoa''      ) គឺជារដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតនៃសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ។ រដ្ឋបាលគឺជា ផ្នែក និង ឃុំ ។  ដោយបង្កើតជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ និងរដ្ឋបាលរបស់ប្រទេស ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងជើងនៃទន្លេកុងហ្គោ ទល់មុខ គីនសាសា ដែលជារដ្ឋធានីនៃ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ។

ចំនួនប្រជាជននៃរដ្ឋធានីត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានប្រជាជនជាង ២.១លាននាក់ដែលរួមមានច្រើនជាងមួយភាគបីនៃប្រជាជនជាតិ។ ប្រហែល៤០% ត្រូវបានជួលក្នុងវិជ្ជាជីវៈមិនមែនកសិកម្ម។ ក្នុងកំឡុង សង្គ្រាមលោកលើកទី២ ប្រាហ្សាវីល បានបម្រើការជារដ្ឋធានីដឺហ្វាក់តូ (de facto) នៃពួកបារាំងសេរីរវាងឆ្នាំ១៩៤០ និង ១៩៤២។

ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ ប្រាហ្សាវីល ត្រូវបានគេកំណត់ថាជាទីក្រុងតន្ត្រីដោយអង្គការយូណេស្កូ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ក៏បានក្លាយជាសមាជិកនៃបណ្តាញទីក្រុងច្នៃប្រឌិត ។ 

## ភូមិសាស្ត្រ 
[ធ្វេង|រូបភាពតូច| [គីនសាសា បានឃើញពីប្រាហ្សាវីល។ រដ្ឋធានីទាំងពីរត្រូវបានបំបែកដោយទន្លេកុងហ្គោ ។]]
រូបភាពតូច| ទិដ្ឋភាពនៃទីក្រុងប្រាហ្សាវីលពីលំហអាកាស
ប្រាហ្សាវីល គ្របដណ្តប់តំបន់ដ៏ធំមួយនៅភាគខាងជើងនៃទន្លេកុងហ្គោ នៅខាងក្រោមអាងទឹកម៉ាឡេប៉ូ ។ ម្បូម៊ូ ដែលជាកោះដ៏ធំមួយនៅក្នុងអាងទឹកគឺជាផ្នែកមួយនៃទឹកដីនៃសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ។

ប្រាហ្សាវីល គឺ ៥០៦គីឡូម៉ែត្រ (៣១៤ម៉ាយ៍) ដីគោកពីមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក និងប្រហែល ៤៧៤គីឡូម៉ែត្រ (២៩២ម៉ាយ៍) ខាងត្បូងនៃខ្សែអេក្វាទ័រ។ ជុំវិញទីក្រុងមានវាលទំនាបធំ។ ទីក្រុងនេះមានរាងសំប៉ែត ហើយស្ថិតនៅរយៈកំពស់ ៣១៤ម៉ែត្រ (១០៤០ហ្វីត) ។ ទន្លេខាងក្រោមនៃកុងហ្គោមានទឹកហូរយ៉ាងលឿនដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទឹកជ្រោះលីវីងស្ដុន(Livingston) ដែលរារាំងការរុករកតាមដងទន្លេរហូតដល់ចំណុចនេះពីមាត់របស់វានៅអាត្លង់ទិក។

គីនសាសា រដ្ឋធានីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ មានទីតាំងនៅច្រាំងខាងត្បូងនៃកុងហ្គោ ឆ្លងកាត់ដោយផ្ទាល់ពីប្រាហ្សាវីល ។ ដើម្បីបែងចែករវាងប្រទេសអាហ្រ្វិកទាំងពីរដែលមាន "កុងហ្គោ" នៅក្នុងឈ្មោះរបស់ពួកគេ សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ ជួនកាលត្រូវបានគេហៅថា កុងហ្គោ-ប្រាហ្សាវីល ផ្ទុយពីកុងហ្គោ-គីនសាសា។ គីនសាសា មានទំហំធំជាងប្រាំដងជាង ប្រាហ្សាវីល ក្នុងចំនួនប្រជាជន។ នេះ​ជា​កន្លែង​តែ​មួយ​គត់​ក្នុង​ពិភពលោក​ដែល​ជា​រដ្ឋធានីជាតិ​ចំនួន​ពីរ​បាន​អភិវឌ្ឍ​នៅ​ច្រាំង​ទន្លេ​មួយ​ដែល​មើល​ទៅ​មុខ​គ្នា។ 

នៅក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨ "សេចក្តីប្រកាស ប្រាហ្សាវីល" ត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដើម្បីលើកកម្ពស់ការគ្រប់គ្រង និងការអភិរក្សកាន់តែប្រសើរឡើងនៃ កណ្ដាលខាវេតេ (Cuvette Centrale) ដែលជាតំបន់មួយនៅក្នុងអាងកុងហ្គោ និងជាចម្បងនៅក្នុងសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ ។ ជាតំបន់ត្រូពិចដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោក ដែលបង្កើតឡើងដោយព្រៃវាលភក់។ ការអភិរក្សតំបន់នេះគឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការរស់រានមានជីវិតរបស់មេហ្គាហ្វាណា ហើយក៏មានសារៈសំខាន់ចំពោះអាកាសធាតុរបស់ពិភពលោកផងដែរ។ ការដុតរុក្ខជាតិពុល នឹងបញ្ចេញកាបូនច្រើនពេក និងបង្កើនសីតុណ្ហភាពរបស់ផែនដី។ សេចក្តីប្រកាសដើម្បីរក្សាទុករុក្ខជាតិរលួយងាប់ ជាស្តុកកាបូនសរីរាង្គដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោកត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដោយ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ និង ឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលមានដីខ្សាច់ផងដែរ។ 

## ឯកសារយោង
Vlad&Niki

**Vlad&Niki** (ជាមួយKids Diana Show) (ជាភាសាខ្មែរ៖ **វ៉ាដ និង នីគីថា**) (យូ ធូប) គឺជាតារាកំប្លែងរបស់កុមារអាមេរិក ភាគច្រើនជាវីដេអូប្រភេទ kawaiiនិងពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងកម្ពុជា។

## គេហទំព័រផ្លូវការ
Kids Diana Show

**Kids Diana Show** (**✿ Kids Diana Show**) ហើយភាគច្រើនជា YouTuber ប្រភេទ kawaiiល្បីខ្លាំងនៅភ្នំពេញ (Vlad&Niki)។

## គេហទំព័រផ្លូវការ 
https://youtube.com/@KidsDianaShow
សភាជាន់ខ្ពស់

**សភាជាន់ខ្ពស់** គឺជាសភាមួយក្នុងចំណោមសភាពីរនៃសភានីតិបញ្ញតិ្តទ្វេភាគី ហើយសភាមួយទៀតជាសភាជាន់ទាប ។  សភាដែលត្រូវបានកំណត់ជាផ្លូវការថាសភាជាន់ខ្ពស់ជាធម្មតាមានទំហំតូចជាង ហើយជារឿយៗមានអំណាចដាក់កម្រិតច្រើនជាងសភាជាន់ទាប។ នីតិបញ្ញត្តិដែលមានសភាតែមួយ (ហើយដែលមិនមានសភាជាន់លើ ឬសភាជាន់ទាប) ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាសភាឯកនីតិបញ្ញត្តិ។

## កំណត់លក្ខណៈជាក់លាក់ 
សភាជាន់ខ្ពស់ជាធម្មតាខុសពីសភាជាន់ទាបយ៉ាងហោចណាស់មួយក្នុងចំនោមការគោរពខាងក្រោម (ទោះបីជាវាខុសគ្នាក្នុងចំណោមយុត្តាធិការក៏ដោយ)៖

**អំណាច៖**

* នៅក្នុងប្រព័ន្ធសភា វាច្រើនតែមានអំណាចតិចជាងសភាជាន់ទាប។ ដូច្នេះ នៅប្រទេសខ្លះ សភាជាន់ខ្ពស់
** បោះឆ្នោតលើបញ្ហានីតិបញ្ញត្តិដែលមានកម្រិត ដូចជាការកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
** មិន​អាច​ផ្តួច​ផ្តើម​ច្បាប់​ភាគ​ច្រើន​ជា​ពិសេស​ច្បាប់​ដែល​ទាក់​ទង​នឹង​ការ​ផ្គត់​ផ្គង់/លុយ គោលនយោបាយ​សារពើពន្ធ
** មិន​អាច​បោះ​ឆ្នោត​នូវចលនា​មិន​ទុក​ចិត្ត ​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​បាន​ទេ (ឬ​ទង្វើ​បែប​នេះ​គឺ​មាន​តិច​ជាង) ខណៈ​សភា​ជាន់​ទាប​តែង​តែ​អាច​ធ្វើ​បាន។
* នៅក្នុងប្រព័ន្ធប្រធានាធិបតី ៖
** វាអាចមានអំណាចស្មើគ្នា ឬជិតស្មើជាមួយសភាជាន់ទាប។
** វាអាចមានអំណាចជាក់លាក់ដែលមិនត្រូវបានផ្តល់ទៅឱ្យសភាជាន់ទាប។ ឧទាហរណ៍:
*** វាអាចផ្តល់ ដំបូន្មាន និងយល់ព្រម ចំពោះការសម្រេចចិត្តប្រតិបត្តិមួយចំនួន (ឧទាហរណ៍ ការតែងតាំងរដ្ឋមន្ត្រីគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ចៅក្រម ឬឯកអគ្គរដ្ឋទូត)។
*** វាអាចមានអំណាចតែមួយគត់ដើម្បីព្យាយាម (ប៉ុន្តែមិនចាំបាច់ផ្តួចផ្តើម) ករណីចោទប្រកាន់ ប្រឆាំងនឹងមន្ត្រីនៃស្ថាប័ននីតិប្រតិបត្តិ ឬសូម្បីតែផ្នែកតុលាការ បន្ទាប់ពីមានដំណោះស្រាយដែលអនុម័តដោយសភាជាន់ទាប។
*** វាអាចមានអំណាចតែមួយគត់ក្នុងការផ្តល់សច្ចាប័នលើសន្ធិសញ្ញា ។
* នៅក្នុងប្រព័ន្ធពាក់កណ្តាលប្រធានាធិបតី ៖
** វាអាចមានថាមពលតិចជាងសភាជាន់ទាប
*** នៅក្នុងពាក់កណ្តាលប្រធានាធិបតីបារាំង រដ្ឋាភិបាលអាចសម្រេចចិត្តបង្កើតច្បាប់ធម្មតាមួយដោយគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងរបស់សេណាត (មាត្រា៤៥ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ) ប៉ុន្តែ
** វាអាចមានអំណាចស្មើគ្នាចំពោះសភាជាន់ទាបទាក់ទងនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឬសមូហភាពទឹកដី។
** វា​ប្រហែល​ជា​មិន​បោះ​ឆ្នោត​នូវ​ចលនា​គ្មាន​ទំនុក​ចិត្ត​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​ទេ ប៉ុន្តែ​វា​អាច​នឹង​ស៊ើបអង្កេត​ករណី​រដ្ឋ។
** វា​អាច​នឹង​ធ្វើ​សំណើ​ច្បាប់​ទៅ​សភា​ជាន់​ទាប។

**ស្ថានភាព៖**

* នៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួន សមាជិករបស់ខ្លួនមិនត្រូវបានគេបោះឆ្នោតជ្រើសរើសយ៉ាងពេញនិយម។ សមាជិកភាពអាចជាប្រយោល អតីតមន្ត្រី ឬដោយការតែងតាំង។
* សមាជិករបស់ខ្លួនអាចត្រូវបានជ្រើសរើសជាមួយនឹងប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតខុសពីអ្វីដែលធ្លាប់ប្រើដើម្បីជ្រើសរើសសភាជាន់ទាប (ឧទាហរណ៍ សភាជាន់ខ្ពស់នៅប្រទេសអូស្ត្រាលី និងរដ្ឋនានាជាធម្មតាត្រូវបានជ្រើសរើសដោយតំណាងសមាមាត្រ ចំណែកសភាជាន់ទាបជាធម្មតាមិនមាន)។
* រដ្ឋដែលមានប្រជាជនតិច ខេត្ត ឬផ្នែករដ្ឋបាលអាចតំណាងឱ្យប្រសើរជាងនៅក្នុងសភាជាន់ទាប។ ការតំណាងមិនតែងតែមានបំណងសមាមាត្រទៅនឹងចំនួនប្រជាជននោះទេ។
* លក្ខខណ្ឌ​របស់​សមាជិក​អាច​យូរ​ជាង​សភា​ជាន់​ទាប ហើយ​អាច​មាន​សម្រាប់​ជីវិត។
* សមាជិកអាចត្រូវបានជ្រើសរើសជាផ្នែកៗ សម្រាប់លក្ខខណ្ឌមិនច្បាស់លាស់ ជាជាងទាំងអស់ក្នុងពេលតែមួយ។
* នៅប្រទេសខ្លះ សភាជាន់ទាបមិនអាចរំលាយបានទាល់តែសោះ ឬអាចរំលាយបានតែក្នុងកាលៈទេសៈដែលមានកម្រិតជាងសភាជាន់ទាបប៉ុណ្ណោះ។
* ជាធម្មតា វា​មាន​សមាជិក ឬ ​អាសនៈ ​តិចជាង​សភា​ជាន់ទាប (ទោះបីជា​គួរកត់សម្គាល់​មិនមែន​នៅក្នុង​សភា​ចក្រភព​អង់គ្លេស​ក៏ដោយ)។
* ជាធម្មតាវាមានអាយុបេក្ខជនខ្ពស់ជាងសភាជាន់ទាប។

[រូបភាពតូច|244x244ភីកសែល| សភានៃ [រាជសីហ៍|ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ (Rajya Sabha) សភាជាន់ខ្ពស់របស់សភាឥណ្ឌា]]

## កំណត់ចំណាំ និងឯកសារយោង
ភាសាបេឡារុស្ស

**ភាសាបេឡារុស្ស** គឺជាភាសាស្លាវីខាងកើត។ វា​ជាភាសា​ផ្លូវការ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ភាសា​ទាំង​ពីរ​ក្នុង ​ប្រទេស​បេឡារុស្ស រួម​ជាមួយ​នឹង ​ភាសា​រុស្ស៊ី ។ លើសពីនេះទៀត វាត្រូវបាននិយាយនៅក្នុងផ្នែកខ្លះនៃ ប្រទេសរុស្ស៊ី លីទុយអានី ឡាត្វៀ ប៉ូឡូញ និង អ៊ុយក្រែន ដោយជនជាតិភាគតិចបេឡារុស្សនៅក្នុងប្រទេសទាំងនោះ ។

មុនពេលបេឡារុស្សទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៩១ ភាសានេះត្រូវបានគេស្គាល់ជា ភាសាអង់គ្លេស ថា *Byelorussian* ឬ *Belorussian* ឬជា *ភាសារុស្សី-ស* ។ បន្ទាប់ពីឯករាជ្យ វាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា *បេឡារុស្ស* ឬជំនួសដោយ *បែឡារុស្ស* ។ 

ក្នុងនាមជាភាសាមួយក្នុងចំនោមភាសាស្លាវីខាងកើត បេឡារុស្សចែករំលែកលក្ខណៈវេយ្យាករណ៍ និង វាក្យស័ព្ទ ជាច្រើនជាមួយសមាជិកដទៃទៀតនៃក្រុម។ ក្នុងកម្រិតខ្លះ រុស្ស៊ី អ៊ុយក្រែន និងបេឡារុស្សរក្សាកម្រិតនៃភាពវៃឆ្លាតទៅវិញទៅមក។ អ្នកកាន់តំណែងមុនរបស់វាត្រូវបានសំដៅជាទូទៅថាជា រុធីនៀន (សតវត្សទី១៣ ដល់ទី១៨) ដែលបន្ទាប់មកបានចុះពីអ្វីដែលត្រូវបានគេហៅថា ស្លាវីខាងកើតបុរាណ (សតវត្សទី១០ ដល់ទី១៣) ។

នៅក្នុងជំរឿនបេឡារុស្ស លើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ ភាសាបេឡារុស្សត្រូវបានប្រកាសថាជា "ភាសានិយាយនៅក្នុងប្រទេស" ដោយប្រជាជនបេឡារុស្សប្រហែល ៣,៦៨៦,០០០នាក់ (៣៦.៧% នៃចំនួនប្រជាជន) ។   ប្រហែល ៦,៩៨៤,០០០(៨៥.៦%) នៃជនជាតិបេឡារុស្សបានប្រកាសថាវាជា "ភាសាម្តាយ" របស់ពួកគេ។ ប្រភពផ្សេងទៀតដូចជា *Ethnologue* បានដាក់តួលេខនេះនៅប្រហែល ៣.៥ លានអ្នកនិយាយសកម្មនៅក្នុងប្រទេសបេឡារុស្ស។ នៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី ភាសាបេឡារុស្សត្រូវបានប្រកាសថាជា "ភាសាដែលធ្លាប់ស្គាល់" ដោយប្រជាជនប្រហែល ៣១៦,០០០ នាក់ ក្នុងចំណោមពួកគេប្រហែល ២៤៨,០០០ ជនជាតិបេឡារុស្ស ដែលរួមមានប្រហែល ៣០.៧% នៃប្រជាជនបេឡារុស្សដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី (ទិន្នន័យពី ជំរឿនរុស្ស៊ី (២០០២) នៅក្នុងភាសារុស្សី។) ។ នៅអ៊ុយក្រែន ភាសាបេឡារុស្សត្រូវបានប្រកាសថាជា "ភាសាដើម" ដោយជនជាតិបេឡារុស្សប្រហែល ៥៥,០០០ នាក់ ដែលរួមមានប្រហែល ១៩.៧% នៃប្រជាជនបេឡារុស្សដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ុយក្រែន (ទិន្នន័យពីជំរឿនអ៊ុយក្រែនឆ្នាំ២០០១ ជាភាសាអ៊ុយក្រែន )។ នៅ ប្រទេសប៉ូឡូញ ភាសាបេឡារុស្សត្រូវបានប្រកាសថាជា "ភាសានិយាយនៅប្រទេស" ដោយប្រជាជនប្រហែល ៤០,០០០ នាក់ (ទិន្នន័យពីជំរឿនទូទៅប៉ូឡូញឆ្នាំ២០០២ តារាងទី៣៤ (ជាភាសាប៉ូឡូញ)  យោងតាមការសិក្សាដែលធ្វើឡើងដោយរដ្ឋាភិបាលបេឡារុស្សក្នុងឆ្នាំ២០០៩ ៧២% ជនជាតិបេឡារុស្សនិយាយភាសារុស្សីនៅក្នុងប្រទេស ខណៈពេលដែលភាសាបេឡារុស្សត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងសកម្មដោយតែ ១១.៩% នៃជនជាតិបេឡារុស្ស (អ្នកផ្សេងទៀតនិយាយភាសារុស្សី និងបេឡារុស្ស ដែលគេស្គាល់ថា ត្រេសៀនកា )។ ប្រហែល ២៩.៤% នៃជនជាតិបេឡារុស្សអាចសរសេរ និយាយ និងអានភាសាបេឡារុស្សបាន ខណៈដែល ៥២.៥% អាចអាន និងនិយាយវាបាន។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សិស្សបេឡារុស្សមួយផ្នែកតូចប៉ុណ្ណោះដែលចូលរៀននៅ សាលាបឋមសិក្សា បេឡារុស្ស ដែលភាសានៃការណែនាំជាភាសាបេឡារុស្ស (ឧទាហរណ៍ ១៣% ក្នុងឆ្នាំ២០១៦) ហើយមិនមានសាកលវិទ្យាល័យភាសាបេឡារុស្សនៅប្រទេសបេឡារុស្សទេ។  

## ឯកសារយោង
ទិសបើកបរ

រូបភាពតូច|ប្រទេសតាមទិសចរាចរណ៍ផ្លូវគោក c. ឆ្នាំ ២០២០ (ពណ៌ក្រហម:បើកបរប្រកាន់ស្តាំ) (ពណ៌ខៀវ:បើកបរប្រកាន់ឆ្វេង)
**ចរាចរណ៍ដៃឆ្វេង** ( **LHT** ) និង **ចរាចរណ៍ស្តាំដៃ** ( **RHT** ) គឺជាការអនុវត្តក្នុងចរាចរណ៍ទ្វេទិសរក្សាទៅខាងឆ្វេង និងទៅខាងស្តាំនៃផ្លូវរៀងៗខ្លួន។ ពួកវាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃលំហូរចរាចរ ហើយជួនកាលត្រូវបានគេហៅថា *ច្បាប់នៃផ្លូវ* ។  ពាក្យថា *បើកបរ* ស្តាំ និងឆ្វេង សំដៅលើទីតាំងរបស់អ្នកបើកបរ និង ចង្កូត នៅក្នុងយានជំនិះ ហើយនៅក្នុងរថយន្ត គឺជាពាក្យបញ្ច្រាសនៃ *ចរាចរណ៍* ស្តាំ និងឆ្វេង។ ច្បាប់នេះក៏រួមបញ្ចូលផងដែរនូវកន្លែងដែលនៅលើផ្លូវដែលយានជំនិះត្រូវបើកបរ ប្រសិនបើមានកន្លែងសម្រាប់យានជំនិះច្រើនជាងមួយក្នុងទិសដៅតែមួយ និងផ្នែកដែលយាននៅខាងក្រោយជែងមួយនៅខាងមុខ។ ឧទាហរណ៍ អ្នកបើកបរក្នុងប្រទេសចរាចរណ៍ខាងឆ្វេង ជាធម្មតានឹងជែងនៅខាងស្តាំរថយន្តដែលកំពុងជែង។

ចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ ត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រទេស និងដែនដីចំនួន១៦៥ ជាចម្បងនៅ ទ្វីបអាមេរិក ទ្វីបអឺរ៉ុប អាហ្វ្រិកខាងជើង និង អាស៊ីដីគោក (លើកលែងតែ អាស៊ីខាងត្បូង ) ខណៈពេលដែលប្រទេសចំនួន៧៥ ប្រើប្រាស់ ចរាចរណ៍ខាងឆ្វេង  ដែលស្មើនឹងប្រហែលមួយភាគប្រាំមួយនៃផ្ទៃដីរបស់ពិភពលោក។ មួយភាគបួននៃផ្លូវ និងប្រហែលមួយភាគបីនៃចំនួនប្រជាជនរបស់វា។  នៅឆ្នាំ១៩១៩ ដែនដីចំនួន១០៤ នៃពិភពលោកគឺចរាចរណ៍ខាងឆ្វេង ហើយចំនួនស្មើគ្នាគឺ ចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ ។ ចន្លោះឆ្នាំ១៩១៩ និងឆ្នាំ១៩៨៦ ៣៤នៃទឹកដីចរាចរណ៍ខាងឆ្វេងបានប្តូរទៅចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ ។ 

ប្រទេសជាច្រើនដែលប្រើចរាចរណ៍ខាងឆ្វេង គឺជាផ្នែកមួយនៃ ចក្រភពអង់គ្លេស ខណៈដែលប្រទេសផ្សេងទៀតរួមមាន ឥណ្ឌូនេស៊ី ជប៉ុន នេប៉ាល់ ប៊ូតាន ម៉ាកាវ ថៃ ស៊ូរីណាម ម៉ូហ្សាំបុិក សហរដ្ឋអាមេរិក កោះវឺជីន ស៊ុយអែត និង អ៊ីស្លង់ (ដែលប្រើចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ តាំងពី ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៧ និង ចុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៦៨ រៀងគ្នា) មិនមែនទេ។ ប្រទេសភាគច្រើនដែលជាផ្នែកមួយនៃអាណានិគមបារាំង បានទទួលយកចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ ។

ការផ្លាស់ប្តូរជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៃចរាចរណ៍ផ្លូវគោកជារឿយៗត្រូវបានជំរុញដោយកត្តាដូចជាការផ្លាស់ប្តូររដ្ឋបាលនយោបាយ បំណងប្រាថ្នាសម្រាប់ឯកសណ្ឋាននៅក្នុងប្រទេស ឬជាមួយរដ្ឋជិតខាង ឬភាពអាចរកបាន និងតម្លៃសមរម្យនៃយានយន្ត។

នៅក្នុងចរាចរណ៍ខាងឆ្វេង ចរាចរណ៍រក្សាខាងឆ្វេង ហើយរថយន្តជាធម្មតាមានចង្កូតនៅខាងស្តាំ (RHD: ខាងស្តាំដៃ) ហើយរង្វង់មូលវិលតាមទ្រនិចនាឡិកា។ ចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ គឺផ្ទុយពីនេះ៖ ចរាចរណ៍រក្សាខាងស្តាំ អ្នកបើកបរជាធម្មតាអង្គុយនៅខាងឆ្វេងរថយន្ត (LHD: ខាងឆ្វេងដៃ) ហើយរង្វង់មូលវិលច្រាសទ្រនិចនាឡិកា។

នៅក្នុងប្រទេសភាគច្រើន ចរាចរណ៍ផ្លូវដែកដើរតាមភាពងាយនៃផ្លូវ។ ប៉ុន្តែប្រទេសជាច្រើនដែលបានប្តូរចរាចរណ៍ផ្លូវគោកពី ចរាចរណ៍ខាងឆ្វេង ទៅ ចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ មិនបានប្តូររថភ្លើងរបស់ពួកគេទេ។ ចរាចរណ៍តាមទូកតាមដងទន្លេគឺ ចរាចរណ៍ខាងស្ដាំ ដោយមិនគិតពីទីតាំង។ ទូក​ត្រូវ​បាន​សាកល្បង​តាម​បែប​ប្រពៃណី​ពី ​ចំហៀង​ខាង​ក្រោម ដើម្បី​សម្រួល​ដល់ ​អាទិភាព​ទៅ​ខាង​ស្តាំ ។

## ឯកសារយោង
រ៉យទ័រ

**រ៉យទ័រ** ( /ˈ r ɔɪ t ər z / ,  ) ជាទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានគ្រប់គ្រងដោយ សាជីវកម្មថមសុនរ៉យទ័រ។   វាជួលអ្នកសារព័ត៌មានប្រហែល ២៥,០០០ និង អ្នកឆាយាលក្សសារព័ត៌មាន ៦០០ នាក់នៅក្នុងប្រហែល២០០កន្លែងទូទាំងពិភពលោកក្នុងការសរសេរជា ១៦ភាសា។  រ៉យទ័រ គឺជាទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានធំបំផុត និងគួរឱ្យទុកចិត្តបំផុតមួយនៅក្នុងពិភពលោក។   

ទីភ្នាក់ងារនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទីក្រុងឡុងដ៍ក្នុងឆ្នាំ១៨៥១ ដោយលោក ប៉ូល រ៉យទ័រ ជនជាតិអាឡឺម៉ង់។ វាត្រូវបានទិញដោយ សាជីវកម្មថមសុន នៃប្រទេសកាណាដាក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ហើយឥឡូវនេះបង្កើតផ្នែកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់ថមសុនរ៉យទ័រ (Thomson Reuters) ។ 

## ឯកសារយោង
ព័រម៉ូរែសប៊ី

**ព័រម៉ូរែសប៊ី** គឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប៉ាពួញូហ្គីណេ។  វាជាទីក្រុងធំជាងគេមួយនៅភាគនិរតីនៃប៉ាស៊ីហ្វិក (រួមជាមួយ ចាយាពូរៈ) នៅខាងក្រៅប្រទេសអូស្ត្រាលី និងនូវែលសេឡង់។ វាមានទីតាំងនៅលើច្រាំងនៃឈូងសមុទ្រប៉ាពួ នៅលើឆ្នេរសមុទ្រភាគនិរតីនៃឧបទ្វីបប៉ាពួន នៃកោះញូគីណេ។ ទីក្រុងនេះបានលេចចេញជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មនៅពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សទី១៩។ 
រូបភាពតូច|ទេសភាពមើលពីលើអាកាសនៃទីក្រុងព័រម៉ូរែសប៊ី
រូបភាពតូច|ផែនទីទីក្រុងព័រម៉ូរែសប៊ីមានពណ៌ក្រហមដិតនៅលើផែនទី
ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ វាគឺជាគោលបំណងសំខាន់មួយសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងដោយកងកម្លាំងអធិរាជជប៉ុនក្នុងកំឡុងឆ្នាំ១៩៤២-៤៣ ជាចំណុចចាប់ផ្តើម និងមូលដ្ឋានទ័ពអាកាសដើម្បីកាត់ផ្តាច់អូស្ត្រាលីចេញពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអាមេរិក។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០ ព័រម៉ូរ៉ែសប៊ីមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណជា ៣៨៣ ០០០នាក់ គ្រប់ដណ្តប់លើផ្ទៃដី២៤០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ កន្លែងដែលទីក្រុងត្រូវបានបង្កើតឡើងត្រូវបានប្រជាជន ម៉ូទូ-កូយតាប៊ូ (Motu-Koitabu) រស់នៅរាប់សតវត្សមកហើយ។  ជនជាតិអង់គ្លេសដំបូងគេដែលឃើញវាគឺ កងនាវាចរជើងទឹក ចញ ម៉ូរែសប៊ី ក្នុងឆ្នាំ១៨៧៣ ។ 

## ឯកសារយោង
តំបន់ការពារធម្មជាតិ

ក្រសួងបរិស្ថានបានសហការណ៍ជាមួយក្រសួងពាក់ព័ន្ធ និងអង្គការអន្តរជាតិមួយដោយបានជួយគាំទ្រពីថ្នាក់ដឹកនាំ ហើយបានបង្កើតឡើងនូវតំបន់ធម្មជាតិចំនួន ២៣កន្លែង និងបានចុះហត្ថលេខាដោយ ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេច ព្រះនរោត្តមសីហនុ នៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩៣។ ដោយមានកិច្ចសហការពីអន្តរជាតិ និងមានការផ្តល់យោបល់ពីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ បានចែកចំណាក់ថ្នាក់តំបន់ការពារធម្មជាតិជា ០៤ក្រុមធំៗរួមមានដូចជា៖
# ចំណាត់ថ្នាក់ឧទ្យានជាតិមានចំនួន ០៧កន្លែងគឺ គីរីរម្យ បូកគោ រាម កែប វីរៈជ័យ ភ្នំគូលែន និងបុទុមសាគរ ដែលមានផ្ទៃដីសរុបចំនួន ៨៧១​២៥៩ ហត។
# ចំណាក់ថ្នាក់តំបន់ដែនជំរកសត្វព្រៃចំនួន ១០កន្លែងគឺ ភ្នំឱរាល់ ភ្នំសំកុស ពាមក្រសោប រនាមដូនសំ គូលែនព្រហ្មទេព បឹងពែរ លំផាត់ ភ្នំព្រេច ស្នួលនិងភ្នំនាមលៀវ ដែលមានផ្ទៃដីសរុប ២០៥០០០០ហត។
# ចំណាត់ថ្នាក់តំបន់ការពារទេសភាពមានចំនួន ០៣កន្លែងគឺ តំបន់អង្គរ បន្ទាយឆ្មារ និងតំបន់នៅជាប់ព្រំដែនខេត្តព្រះវិហារ ដែលមានផ្ទៃដីសរុបចំនួន ៩៧០០០ហត។
# ចំណាត់ថ្នាក់តំបន់ប្រើប្រាស់ច្រើនយ៉ាងមានចំនួន ៣កន្លែងគឺ នៅដងពែងក្នុងខេត្តកោះកុង សំឡូត និងបឹងទន្លេសាប ដែលមានផ្ទៃដីសរុបចំនួន ៤០៣៩៥០ហត។
## ឯកសារយោង
ដា ឡាសត អូហ្វ្ អាស

***ដា ឡាសត អូហ្វ្ អាស*** () គឺជារឿងភាគទូរទស្សន៍អាមេរិកដែលបង្កើតឡើងដោយ ក្រេក ម៉ាហ្សីន និង នីល។ ឌុកម៉ាន់ ។ វាសម្តែងដោយ ប៉េដ្រូ ប៉ាស្កាល់ និង បេឡា រ៉ាមសាយ ។ ស៊េរីនេះបានបញ្ចាំងជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី 15 ខែមករាឆ្នាំ 2023 នៅលើអ៊ីចប៊ីអូ។

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស៊េរីទូរទស្សន៍អាមេរិក
ទីក្រុងកេហ្ស៊ុន

**ទីក្រុងកេហ្ស៊ុន** (ភាសាហ្វីលីពីន:Lungsod Quezon ; អក្សរកាត់:Q.C. ; អាន និងបញ្ចេញសំឡេងជាភាសាហ្វីលីពីនថា **គីយូស៊ី**) គឺជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន។ យោងតាមជំរឿន២០២០ ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនចំនួន២,៩៦០,០៤៨ នាក់ ដោយគ្រប់ដណ្តប់ផ្ទៃដី ១៧១.៧១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី១២ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៣៩ ហើយត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមលោក ម៉ានូអែល អិល.កេហ្ស៊ុន  (Manuel L. Quezon) ដែលជាប្រធានាធិបតីទីពីរនៃប្រទេសហ្វីលីពីន។ 
រូបភាពតូច|សណ្ឋាគារកេហ្ស៊ុនស៊ីធី
រូបភាពតូច|ទីតាំងទីក្រុងកេហ្ស៊ុន
ទីក្រុងនេះមានបំណងធ្វើជារដ្ឋធានីជាតិរបស់ប្រទេសហ្វីលីពីន ដែលនឹងជំនួសទីក្រុងម៉ានីល ដោយសារតែទីក្រុងចុងក្រោយនេះកំពុងទទួលរងនូវភាពចង្អៀតណែន កង្វះលំនៅឋាន អនាម័យមិនល្អ និងការកកស្ទះចរាចរណ៍។ វាធ្លាប់ត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការថាជារាជធានីជាតិនៅថ្ងៃទី១២ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៩ ហើយនាយកដ្ឋាន និងស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនបានផ្លាស់ប្តូរចេញពីទីក្រុងម៉ានីល ហើយបានតាំងទីលំនៅចូលទៅក្នុងរាជធានីថ្មី ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៦ ក្រឹត្យប្រធានាធិបតីលេខ៩៤០ ត្រូវបានអនុម័ត ដែលបានប្តូរឋានៈរាជធានីជាតិទៅទីក្រុងម៉ានីល ខណៈដែលទីក្រុងមេត្រូម៉ានីលទាំងមូលត្រូវបានចាត់តាំងជាអាសនៈរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ទីក្រុងកេហ្ស៊ុន ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារវប្បធម៌ ឧស្សាហកម្មកម្សាន្ត និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ហើយត្រូវបានគេហៅថា "ទីក្រុងនៃតារា" ។  បណ្តាញផ្សព្វផ្សាយសំខាន់ៗមានទីស្នាក់ការកណ្តាល និងស្ទូឌីយោនៅក្នុងទីក្រុង។  វាត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្ម ការអប់រំ ការស្រាវជ្រាវ បច្ចេកវិទ្យា នយោបាយ ទេសចរណ៍ សិល្បៈ និងកីឡា។  សាខារដ្ឋាភិបាលជាតិមួយចំនួន រួមទាំងអគារច្បាប់ជាតិ (Batasang Pambansa Complex) ដែលជាកន្លែងអង្គុយរបស់សភាតំណាងប្រទេសហ្វីលីពីន ហៅទីក្រុងនេះថាជាផ្ទះ។ 

## ឯកសារយោង
ស្លឹកគ្រៃ

**ស្លឹកគ្រៃ** (អង់គ្លេស:Cymbopogon) គឺតិណជាតិមួយប្រភេទ ដែលដុះបែកចេញពីគុម្ពជាដំណាំដែលមានស្លឹកវែងៗ ក្លិនប្រហើរឈ្ងុយ ក្នុងនោះស្លឹកនិងគល់ប្រើការជាគ្រឿងផ្សំឲ្យម្ហូបមានរសឆ្ងាញ់ និងធ្វើជាឱសថព្យាបាលរោគថែមទៀតផង។ ស្លឹកគ្រៃ គឺជាប្រភេទរុក្ខជាតិមានកំណើតនៅតំបន់ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាស៊ី អាហ្វ្រិក អូស្ត្រាលី និងតំបន់កោះត្រូពិច ស្ថិតនៅក្នុងគ្រួសារតិណជាតិ ឬ ពពួកស្មៅ។
រូបភាពតូច|ស្លឹកគ្រៃដែលត្រូវបានគេដាំ
ដើមរបស់វា ត្រូវបានគេប្រើជាភ្នាក់ងារក្លិន និងរសជាតិដែលជាគ្រឿងផ្សំទូទៅក្នុងការចម្អិនម្ហូបរបស់ជនជាតិអាស៊ី។ស្លឹកគ្រៃមានគុណប្រយោជន៍ជាច្រើនចំពោះសុខភាពដោយសារ វាមានសារធាតុគីមី រ៉ែ និងវីតាមីនដែលត្រូវបានគេដឹងថាមានសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម និងការពារជំងឺ។  គេអាចចាប់ផ្តើមដាំនៅរវាងខែវិច្ឆិកា ឬធ្នូ ហើយប្រមាណ៣ឬ៤ខែក្រោយមក ទើបគេគាស់យកទៅលក់។ មុននឹងដាំគេកាប់ ឬភ្ជួរដី ហើយបើយកល្អត្រូវចាំរហូតដល់ដាច់ទឹកភ្លៀងសិន ព្រោះបើពុំដូច្នោះទេ ដីស្អិតពេក។ ក្នុងមួយរណ្តៅៗគេអាចដាក់៣ទៅ៤ដើម គុម្ពស្លឹកគ្រៃកើនបាន៣០ឬ៤០គុម្ព ហើយវាអាចមានកម្ពស់ចាប់ពី១ម៉ែត្រទៅ១កន្លះផងដែរ គឺអាស្រ័យទៅលើធនធាន បច្ចេកទេសដាំដុះ និងរបបទឹកគ្រប់គ្រាន់ ។  

## សូមមើលផងដែរ 
• ខ្ញី

• មង្ឃុត 

• ត្រកួន 

• ននោង 

• ត្រឡាច 

• ស្ពៃក្រញាញ់ 

• ស្ពៃតឿ 

• ស្ពៃចង្កឹះ

## ឯកសារយោង
ខ្ញី

**ខ្ញី** (អង់គ្លេស:Ginger) ជាប្រទាល ឬ រុក្ខជាតិផ្កាដែលកើតចេញមើមឫសរបស់វាហើយដុះលូតចេញជាស្លឹកនិងផ្កា ខ្ញីត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយជាគ្រឿងទេស និងជាឱសថបុរាណ។ វាជារុក្ខជាតិតិណជាតិដែលមានអាយុច្រើនឆ្នាំដែលដុះជាពន្លកប្រចាំឆ្នាំ មានកំពស់ប្រហែលមួយម៉ែត្រ មានស្លឹកតូចទ្រវែង។
រូបភាពតូច|រូបភាពខ្ញីត្រូវបានបង្ហាញ
ខ្ញីមានដើមកំណើតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីកោះ ហើយទំនងជាត្រូវបានគេដាំដំបូងដោយក្រុមជនជាតិអូទ្រីស។ខ្ញីជារុក្ខជាតិដាំដុះច្រើននៅតំបន់ត្រូពិកមានពន្លឺ និងកម្តៅព្រះអាទិត្យ។ គេបានរកឃើញដានជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ស្តីពីអំពីការទទួលទានខ្ញីតាំងពីជាង៣៥០០ឆ្នាំមុន ឯគុណប្រយោជន៍របស់ខ្ញីក៏ត្រូវបានគេកត់ត្រាទុកតាំងពីជាង៥០០០ឆ្នាំមុនឯណោះ។ ខ្ញីនេះមានប្រើប្រាស់ច្រើនជាយូរយារណាស់មកហើយនៅតំបន់អាស៊ីជាម្ហូប និងជាឱសថ និងទើបនាំទៅកាន់ពិភពអឺរ៉ុបតាមរយៈពួករ៉ូម៉ាំង និងក្រិក។ ខ្ញីគឺជាគ្រឿងទេសដំបូងគេដែលត្រូវបាននាំចេញពីអាស៊ី មកដល់អឺរ៉ុបជាមួយនឹងពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងទេស ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយជនជាតិក្រិច និងរ៉ូមបុរាណ។ ប្រើក្នុងឱសថបុរាណក្នុងប្រទេសចិន ឥណ្ឌា និងជប៉ុនជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ហើយជាអាហារបំប៉ន ការស្រាវជ្រាវបង្ហាញថាខ្ញីអាចមានប្រយោជន៍សម្រាប់ការចង្អោរ និងក្អួតស្រាលដែលទាក់ទងនឹងការមានផ្ទៃពោះ ទោះបីជាសុវត្ថិភាពរបស់វាមិនត្រូវបានបង្ហាញក៏ដោយ។វានៅតែមិនប្រាកដថាតើខ្ញីមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការព្យាបាលជំងឺអ្វីទេ ហើយការប្រើខ្ញីជាថ្នាំមិនត្រូវបានអនុម័តដោយរដ្ឋបាលចំណីអាហារនិងឱសថ (FDA) ទេ។ ក្នុងឆ្នាំ២០២០ ការផលិតខ្ញីពិភពលោកមានចំនួន៤.៣ លានតោន ដែលដឹកនាំដោយប្រទេសឥណ្ឌា ជាមួយនឹង៤៣% នៃចំនួនសរុបពិភពលោក។ 

## ឯកសារយោង
បូរ៉ាកៃ

**បូរ៉ាកៃ** (ភាសាអង់គ្លេស:Boracay ,ជាញឹកញាប់ក្នុងស្រុកហៅកាត់ខ្លីទៅជា បូរ៉ា) គឺជាកោះរមណីយដ្ឋានមួយនៅក្នុងតំបន់វីសាយ៉ាសខាងលិចនៃប្រទេសហ្វីលីពីន ដែលមានទីតាំងនៅ០.៨គីឡូម៉ែត្រ ពីឆ្នេរសមុទ្រភាគពាយព្យនៃកោះប៉ាណៃ។ កោះនេះមានផ្ទៃដីសរុប១០.៣២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ស្ថិតក្រោមដែនសមត្ថកិច្ចរបស់រដ្ឋបាលចំនួនបីនៅ ម៉ាឡៃ, អាកឡាន និងមានប្រជាជនចំនួន៣៧,៨០២នាក់ក្នុងឆ្នាំ២០២០។
រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពពីអាកាសនៃឆ្នេរបូរ៉ាកៃនៅហ្វីលីពីន
រូបភាពតូច|កោះបូរ៉ាកៃមើលពីអាកាសតាមផ្កាយរណប
រូបភាពតូច|ផែនទីកោះបូរ៉ាកៃ
បូរ៉ាកៃ ដើមឡើយត្រូវបានរស់នៅដោយជនជាតិទូម៉ាន់ដុក (Tumandok) និង អាទី (Ati) ប៉ុន្តែការអភិវឌ្ឍន៍ផ្នែកពាណិជ្ជកម្មបាននាំឱ្យមានការខ្វះខាតយ៉ាងខ្លាំងរបស់ពួកគេចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០។ ក្រៅពីឆ្នេរខ្សាច់ពណ៌ស បូរ៉ាកៃក៏ល្បីល្បាញដោយសារជាគោលដៅទេសចរណ៍កំពូលមួយរបស់ពិភពលោកសម្រាប់ការសម្រាកលំហែកាយ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៣ វាកំពុងលេចធ្លោក្នុងចំណោមគោលដៅកំពូលសម្រាប់ភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងជីវិតពេលយប់។ កោះនេះត្រូវបានជាប់ឈ្មោះថាជាកោះដែលល្អបំផុតមួយនៅលើពិភពលោកក្នុងទស្សនាវដ្ដីល្បីៗរបស់អន្តរជាតិ។ 

## ឯកសារយោង
ជនជាតិកាចក់

**ជនជាតិកាចក់** គឺជាជនជាតិដើមភាគតិចនៅភាគខាងជើងនៃប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសនៅក្នុងខេត្តរតនគិរី (ស្រុកអណ្តូងមាស និងស្រុកវឺនសៃ តាមដងទន្លេសេសានចុះពីភូមិបាខាំ) ដែលមានប្រជាជនប្រមាណ ៦.០០០ នាក់។ ពួកគេនិយាយភាសាកាចុកដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់គ្រួសារភាសាមន-ខ្មែរ ហើយប្រជាជនភាគច្រើនកាន់សាសនាដូនតា។ បច្ចុប្បន្ន សហគមន៍កាចក់មានភូមិធំបង្គួរមួយឈ្មោះ ភូមិកាណាតធំ ក្នុងឃុំតាឡាវ ខេត្តរតនគិរី។ ចំនួនខ្នងផ្ទះ៥៣ ។

## ឯកសារយោង 
* លោកប៉េស សារី "ជនជាតិភាគតិចកាចក់ក្នុងខេត្តរតនគិរី នៅតែរក្សាវប្បធម៌ដូនតា ដោយការដងទឹកទុកក្នុងឃ្លោកសម្រាប់ទទួលទាន និងដាំស្ល" CNC រតនគិរី តំណបានទាញយកនៅថ្ងៃទី ២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៤ ពី https://cnc.com.kh/index.php/detail/news/15646
* កោះសន្តិភាព ឆ្នាំ ២០១៨ "ប្រពៃណី​សែនអ្នកតា​ស្រែរបស់​ជនជាតិភាគតិច​កាចក់​យ៉ាង​ណា​ដែរ" ២២ ខែ សីហា រតនគិរី ឆ្នាំ ២០១៨ តំណបានទាញយកនៅថ្ងៃទី ២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៤ ពី https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/690385.html

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិដើមកម្ពុជា
ជនជាតិគ្រឹង

**ជនជាតិគ្រឹង** ជនជាតិគ្រឹង (ខ្មែរ៖ គ្រឹង; គ្រឹង) គឺជាក្រុមជនជាតិដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ភាគច្រើននៅក្នុងខេត្តរតនគិរី និងមានចំនួនតិចតួចនៅក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង ខេត្តមណ្ឌលគិរី។ ប្រជាជន​គ្រឹង​នៅ​កម្ពុជា​មាន​ចំនួន ២២ ៣៨៥ នាក់​គិត​ត្រឹម​ឆ្នាំ ២០១៣។

## ឯកសារ 
*  ថ្មីៗ ឆ្នាំ២០១៩ "ជីវភាព​ប្រចាំថ្ងៃ​របស់​«​ជនជាតិ​គ្រឹ​ង​»​នៅ​រតនគិរី ក្នុងសម័យ​ទំនើប" រតនគិរី ថ្ងៃទី ១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៩ តំណបានទាញយកនៅថ្ងៃទី ២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៤ ពី https://thmeythmey.com/?page=detail&id=79197

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិដើមកម្ពុជា
កម្ពស់ខ្ពស់ជាងកម្រិតទឹកសមុទ្រ

**កម្ពស់ខ្ពស់ជាងកម្រិតទឹកសមុទ្រ** គឺជារង្វាស់នៃចម្ងាយបញ្ឈររបស់ទីតាំង ( កម្ពស់ ល្បើកកម្ពស់ ឬ រយៈកម្ពស់ ) ដោយយោងទៅលើទិន្នន័យបញ្ឈរ ដោយផ្អែកលើកម្រិតទឹកសមុទ្រមធ្យមជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ នៅក្នុងធរណីវិទ្យា វាត្រូវបានធ្វើជាផ្លូវការជាកម្ពស់អរថូមេទ្រិក (orthometric) ។ កម្រិតសូន្យប្រែប្រួលនៅក្នុងប្រទេសផ្សេងៗគ្នា ដោយសារចំណុចយោងផ្សេងៗគ្នា និងរយៈពេលវាស់វែងជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ និង កម្លាំងផ្សេងទៀត អាចបណ្តាលឱ្យកម្រិតទឹកសមុទ្រ និងកម្ពស់ប្រែប្រួលតាមពេលវេលា។ 

## ការប្រើប្រាស់ 
កម្ពស់ ឬកម្ពស់ពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ គឺជាការវាស់វែងស្តង់ដារសម្រាប់៖

* ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត ដូចជាទីប្រជុំជន ភ្នំ និង កន្លែងសម្គាល់ ផ្សេងៗទៀត។
* កំពូលនៃ អគារ និង សំណង់ ផ្សេងៗទៀត។
* ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ រុករករ៉ែ ជាពិសេសនៅក្រោមដី។
* វត្ថុហោះហើរដូចជា យន្តហោះ ឬ ឧទ្ធម្ភាគចក្រ នៅក្រោម រយៈកម្ពស់ផ្លាស់ប្តូរ កំណត់ដោយបទប្បញ្ញត្តិក្នុងស្រុក។ 

## ឯកតានិងអក្សរកាត់ 
កម្ពស់ ឬរយៈកម្ពស់ត្រូវបានបញ្ជាក់ជាទូទៅថាជា " ម៉ែត្រ ពីលើកម្រិតទឹកសមុទ្រ" នៅក្នុង ប្រព័ន្ធម៉ែត្រ ឬ " ហ្វីត ពីលើកម្រិតនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ" នៅក្នុងឯកតាទំនៀមទម្លាប់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រពត្តិ។ អក្សរកាត់ទូទៅជាភាសាអង់គ្លេសគឺ៖

* AMSL - ខាងលើកម្រិតទឹកសមុទ្រមធ្យម 
* ASL - ខាងលើកម្រិតទឹកសមុទ្រ 
* FAMSL – ជើងពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រមធ្យម 
* FASL - ជើងពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ 
* MAMSL - ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រមធ្យម 

## វិធីសាស្រ្តវាស់វែង 
Altimetry គឺ​ជា​ការ​វាស់​កម្ពស់​ឬ​រយៈ​កម្ពស់​លើស​កម្រិត​ទឹក​សមុទ្រ។ បច្ចេកទេសទូទៅគឺ៖  

* ការស្ទង់មតិ ជាពិសេស កម្រិត ។
* ប្រព័ន្ធផ្កាយរណបរុករកសកល (ដូចជា GPS ) ដែលអ្នកទទួល កំណត់ទីតាំង ពី pseudoranges ទៅ ផ្កាយរណបច្រើន។ Geoid ត្រូវការដើម្បីបំប្លែងទីតាំង 3D ទៅជាកម្ពស់កម្រិតទឹកសមុទ្រ។
* រង្វាស់សម្ពាធ វាស់សម្ពាធបរិយាកាស ដែលថយចុះនៅពេលកម្ពស់កើនឡើង។ ដោយសារសម្ពាធបរិយាកាសប្រែប្រួលទៅតាមអាកាសធាតុ វិធានការក្នុងស្រុកនាពេលថ្មីៗនេះនៃសម្ពាធនៅរយៈកម្ពស់ដែលគេស្គាល់គឺត្រូវការជាចាំបាច់ដើម្បីធ្វើការក្រិតតាមម៉ែត្រ។
* ស្តេរ៉េអូស្កុប ក្នុង ការថតរូបពីលើអាកាស ។
* កែវយឹត ពីលើអាកាស និង ឡាស៊ែរផ្កាយរណប ។
* រ៉ាដា ពីលើអាកាស ឬផ្កាយរណប។

ការវាស់វែងត្រឹមត្រូវនៃកម្រិតទឹកសមុទ្រជាមធ្យមជាប្រវត្តិសាស្ត្រគឺស្មុគស្មាញ។ ការ​រលំ​ដី (ដូច​ជា​កើត​ឡើង​តាម​ធម្មជាតិ​ក្នុង​តំបន់​មួយ​ចំនួន) អាច​បង្ហាញ​ពីការ​កើន​ឡើង​នៃ​កម្រិត​ទឹក​សមុទ្រ ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការសម្គាល់លើផ្ទៃដីដែលកើនឡើង (ដោយសារដំណើរការភូគព្ភសាស្ត្រ) អាចបង្ហាញពីការថយចុះនៃកម្រិតទឹកសមុទ្រជាមធ្យម។ 

## ឯកសារយោង
ជនជាតិកាវេត

**ជនជាតិកាវេត** ជាជនជាតិដើម រស់នៅក្នុងខេត្តរតនគិរី ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ មាន​មនុស្ស​ប្រហែល ៨៤០០ នាក់​ដែល​គេ​កំណត់​ថា​ជា​ប្រជាជន​កាវិត ហើយ​និយាយ​ភាសា​កាវិត។ កាវិតជាភាសាជនជាតិដើមភាគតិចជិតផុតពូជរបស់កម្ពុជា។ វា​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​គ្រួសារ​ភាសាអូទ្រីសអាស៊ី។ ភ័ស្តុតាងផ្ទាល់គឺខ្វះខាត ប៉ុន្តែភាសានេះត្រូវបានគេគិតថាត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាភាសាដំបូងដោយចំនួនមនុស្សវ័យក្មេងដែលមានការថយចុះ។ វា​មិន​ត្រូវ​បាន​គេ​ដឹង​ថា​ត្រូវ​បាន​បង្រៀន​នៅ​ក្នុង​សាលា​។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិដើមកម្ពុជា
ជនជាតិលុន

**ជនជាតិលុន**គឺជាក្រុមជនជាតិដើមដែលមានដីដូនតាគឺខេត្តរតនគិរីក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិដើមកម្ពុជា
ជនជាតិចារ៉ាយ

**ជនជាតិចារ៉ាយ** (មកពីពាក្យថា **ច្រាយ**, **ហ្គាយ**, ឬ **ចារ៉ាយ**  ពាក្យ​ខ្មែរ​បុរាណ​  ហៅ  ជនជាតិ​ជ្រាយ  (សូម​អាន​ វចនានុក្រម​ខ្មែរ​របស់​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ  បោះ​ពុម្ព​លើក​ទី ៥  ទំព័រ​ទី ២៧៨  ជា​ឈ្មោះ​ហៅ​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​ឫស​ដើម​នៃ​ពាក្យ​នេះ  ជា​ជាង​ពាក្យ​ ចារ៉ាយ) ដែលមានទីតាំងដំបូងរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចយារ៉ាយគឺនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមគឺ នៅតំបន់ភ្នំ.  ភាសារចារ៉ាយមានសមាជិកមកពី ម៉ាលីយូ-ពូលីនេស៊ិន ទាក់ទងសាខានៃភាសានេះ អុសស្រ្តាលី  ជាក្រុមគ្រូសារ.   ភាសា ចារ៉ាយគឺមានការទាកទងគ្នាជាមួយ ភាសា​ចាម នៅកណ្តាលនៃប្រទេស វៀតណាម ហើយនិងភាសា ជនជាតិម៉ាលេយូ-ប៉ូលេនេស៊ិនឬក៏ភាសា ឥណ្ឌូនេស៊ី, ម៉ាលេស៊ី, ម៉ាដាហ្គាស្កា, ភីលីពិន ហើយនិងកោះដទៃទៀតនៅក្នុងប៉ាស៊ីហ្វិច (ហាវៃ, ញូសាលែន, រ៉ាប៉ានូ, សៅម៉ៅវ, ហ្គាម, ហ្វីជី, និងផ្សេងទៀត.). ប្រជាជនចារ៉ាយទាំងប្រមាណជា  ៣៣៥,៥៥៧.ក្រុមជនជាតិភាគតិចចារ៉ាយដែលច្រើនជាងគេគឺនៅតំបន់ភ្នំនៃ ឌីហ្គា ម៉ុនតានាដ.

.]]

ជនជាតិដើមភាគតិចចារ៉ាដំបូងគឺរស់នៅក្នុង ហ្គាលៃ និង កណ្ទូម ហើយនិងខេត្តដទៃទៀតគឺ ខេត្ត ដាលាក ហើយមានពីរបីពាន់ក្រុមទៀតដែលរស់នៅក្នុងខេត្ត រតនគិរី,នៃ ប្រទេសកម្ពុជា. ហើយមានការបែកគ្នាក្នុងពេល វៀតណាមសង្គ្រាម,ជនជាតិចារ៉ាយមួយចំនួន (ព្រោះថាក្រុមដ៏ទៃទៀតគឺនៅម៉ូនតាណាដ ) អ្នដែលទាក់ទង់ជាមួយនិង សហរដ្ឋអាមេរិកហើយអ្នកមូយចំនួនមានគ្រួសារនៅដែលកំពុងរស់នៅ សហរដ្ឋអមេរិក,ដោយឡែកនៅក្នុងរដ្ឋ នៃភាគខាងជើង ខារីរូណា។

## វប្បធម៌
ប្រពៃណីឬទំនៀមទំលាប់,ជនជតិភាគតិចចារ៉ាយ គឺរស់នៅជាក្រុមភូមិតូចៗដែលមានសមាជិកឬប្រជាជនចំនួនចាប់ពី ៥០-៥០០នាក់. ភូមិធ្វើជាជ្រុងហើយនៅខាងក្រៅភូមិមានព្រៃព័ទ្ធជុំវិញ,ជាមួយគ្នានោះដែរព្រៃគឺជកន្លែងដែលសំរាប់ការរុសរកវល្លិដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិតឬ ក៏មានការធ្វើផ្ទះរួមគា្ន ជាជួរវេង នៅជុំវិញភូមិ.នៅក្នុងភូមិតែងតែមានផ្ទះមួយដ៏ស្រស់ស្អាតនៅចំកណ្តាលភូមិ,សំរាប់ដំណាងភូមិនីមួយៗ,វាប្រៀបដូជាបាលទះឬម៉ុងត្បាលបុកស្រូវមានតាមផ្ទះនីមួយៗ។ផ្ទះនីមួយៗមានការបង្កើតឬសាសងពីឈើឬក៏រួមជាមួយដើមឬស្សីផងដែរ,សូមបីតែនៅក្នុងថ្មីៗនេះមានការកែប្រែមួយកំរិតដូចជាផ្ទះឈើចំនែកត្បូលប្រកពី សង្ស័សីដោយសារមានការយល់ដឹង
ពីមួយចំនួនទៅមួយចំនួននិងមានការអភិវឌ្ឃន៏មួយករិត។ជនជតិភាគតិចចារ៉ាយមានខ្សែ ខ្សែស្រឡាយ វប្បធម៏;ចំនែកកូនៗដែលកើតក្រោយត្រូវយកត្រគោលតាមម្តាយទាំងអស់ជាងឪពុក។
ភាគច្រើនជនជាតិចារ៉ាយជឿជាក់ទៅលើ;អារក្សអ្នកតានៅតាមព្រៃភ្នំយកសត្វពាហនៈសំរាប់សែនព្រែនឬធ្វើពិធីផ្សេងៗចំពោះសត្វដែលយកមសំលាប់មានដូចជា គោ​ ក្របី ជ្រូក មាន់ដើម្បីការបូងសួងដល់វិញ្ញាណអារក្សអ្នកតាតាមតំបន់ព្រៃភ្នំ . ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៧០, យ៉ាងណាក៏ដោយ, អាមេរិកបានផ្សព្វផ្សាយសាសនាពី គ្រិះសាសនានិងសាសនទូតបានទាក់ទងគ្នា យក សាសនាគ្រិះមកដល់ចារ៉ាយ។ ដូចនេះដែរលទ្ធផល,ជនជាតិភាគតិចចារ៉ាយកានសាសនាគ្រិះមានការកើតឡើងខ្ពស់នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមហើយនិង នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដូចនេះនៅពេលបច្ចុប្បន្នមានចំនួនដល់ទៅ ១០០,០០០។ មានជនជាតិភាគតិចចារ៉ាយតិចតូចបំផុតដែលមានការផ្លាស់ប្តូរមក ធ្វើនគរូបនីយកម្មតាមតំបន់ដែលមានការផ្លាស់ប្តូរមកកាន់ ពុទ្ធសាសនានៃប្រទេសវៀតណាម។
នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥០ និងឆ្នាំ ១៩៦០ ឃើញឌីហ្គាចារ៉ាយមានចលនាកើតឡើងយ៉ាងពេញនិយមសំរាប់ការរាប់អានគ្នាដូចជាបងប្អូន(ឌីហ្គាគឺពីពាក្យថា  រ៉ាត ហើយមានន័យថា "កូនប្រុសព្រៃភ្នំ")

## សូម​មើល​ផង​ដែរ
*ជនជាតិចារាយ(ខ្មែរលើ) 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិដើមកម្ពុជា
កោះហ្កាឡាប៉ាហ្កូស

ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ទីតាំងនៃកោះហ្គាឡាប៉ាហ្កូសទាក់ទងទៅនឹងទ្វីបអេក្វាឌ័រ
**កោះហ្កាឡាប៉ាហ្កូស** (  ) គឺជាប្រជុំកោះនៃកោះភ្នំភ្លើងនៅប៉ាស៊ីហ្វិកខាងកើត ដែលមានទីតាំងនៅជុំវិញខ្សែអេក្វាទ័រ ៩០០គីឡូម៉ែត្រ (៥៦០ម៉ាយ) ភាគខាងលិចនៃអាមេរិកខាងត្បូង។ ពួកគេបង្កើតជាខេត្តហ្កាឡាប៉ាហ្កូស នៃសាធារណរដ្ឋអេក្វាឌ័រ ដែលមានប្រជាជនជាង ៣៣,០០០នាក់ (ឆ្នាំ២០២០) ។ ខេត្តនេះត្រូវបានបែងចែកទៅជាខេត្ត សាន់ គ្រីស្តូប, សាន់តា គ្រូស និង អ៊ីសាប៊ែឡា ដែលជាកោះចំនួនបីដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតនៅក្នុងខ្សែសង្វាក់នេះ។ ហ្គាឡាប៉ាហ្កូស មានភាពល្បីល្បាញដោយសារចំនួនដ៏ច្រើននៃប្រភេទសត្វ ដែលត្រូវបានសិក្សាដោយ ឆាលែស ដាវីន ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨៣០ និងបានបំផុសគំនិតទ្រឹស្តី នៃ ការវិវត្តន៍ របស់គាត់តាមរយៈ ជម្រើសធម្មជាតិ ។ កោះ​ទាំង​អស់​នេះ​ត្រូវ​បាន​ការពារ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃឧទ្យានជាតិហ្កាឡាប៉ាហ្កូសរបស់​អេក្វាឌ័រ និង ​បម្រុង​សមុទ្រ ។

រហូតមកដល់ពេលនេះ មិនមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ណាមួយដែលថា ប៉ូលីណេស៊ី ( Polynesians )ឬ ជនជាតិដើមភាគតិច នៃអាមេរិកខាងត្បូងបានទៅដល់កោះនេះ មុនពេលការរកឃើញដោយចៃដន្យរបស់ពួកគេដោយ ប៊ីស្សព ថូម៉ាស ដឺ ប៊ែរឡាហ្កា ក្នុងឆ្នាំ១៥៣៥ ។ ប្រសិនបើភ្ញៀវមួយចំនួនបានមកដល់ នោះការចូលប្រើប្រាស់ ទឹកសាប មិនល្អនៅលើកោះហាក់ដូចជាមានការតាំងទីលំនៅមានកម្រិត។ ដូចគ្នាដែរ ចក្រភពអេស្បាញបានព្រងើយកន្តើយនឹងកោះនេះ បើទោះបីជាក្នុងអំឡុង យុគសម័យមាសនៃចោរកម្ម ចោរសមុទ្រជាច្រើនបានប្រើហ្កាឡាប៉ាហ្កូស ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់វាយឆ្មក់ការដឹកជញ្ជូនរបស់អេស្ប៉ាញតាមឆ្នេរសមុទ្រប៉េរូ ។ ពពែ និងកណ្តុរ ខ្មៅ និង ត្នោត ដែលបានណែនាំក្នុងអំឡុងពេលនេះ បានបំផ្លាញ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដែលមានស្រាប់នៃកោះមួយចំនួន។ នាវិកអង់គ្លេសមានទំនួលខុសត្រូវចម្បងក្នុងការរុករក និងគូសផែនទីតំបន់នោះ។ ការធ្វើដំណើររបស់ដាវីន លើ ឮនាវាប៊ីគើល គឺជាផ្នែកមួយនៃការស្ទង់មតិរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសយ៉ាងទូលំទូលាយអំពីឆ្នេរសមុទ្រនៃអាមេរិកខាងត្បូង។ អេក្វាឌ័រ ដែលបានទទួលឯករាជ្យពីអេស្ប៉ាញ ក្នុងឆ្នាំ ១៨២២ និង ចាកចេញពីហ្គ្រេនកូឡុំប៊ី ក្នុងឆ្នាំ១៨៣០ បានកាន់កាប់ជាផ្លូវការ និងទាមទារកោះនេះនៅថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៨៣២ ខណៈពេលដែលការធ្វើដំណើរកំពុងបន្ត។  បន្តិចម្តងៗជំនួសឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេសនៃកោះធំៗជាមួយនឹងភាសាអេស្ប៉ាញ។ សហរដ្ឋ​អាមេរិក ​បាន​សាងសង់ ព្រលាន​យន្តហោះ​ដំបូង ​របស់​កោះ​នេះ​ជា​មូលដ្ឋាន ​ដើម្បី​ការពារ​ផ្នែក​ខាង​លិច​នៃ ​ប្រឡាយ​ប៉ាណាម៉ា ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ១៩៣០។ បន្ទាប់ពី សង្គ្រាមលោកលើកទី២ គ្រឿងបរិក្ខាររបស់វាត្រូវបានផ្ទេរទៅអេក្វាឌ័រ។ ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃសារៈសំខាន់នៃ ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក អាកាសយានដ្ឋានបានធ្វើទំនើបកម្មក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០១០ ដោយប្រើសម្ភារៈកែច្នៃសម្រាប់ការពង្រីកណាមួយ និងផ្លាស់ប្តូរទាំងស្រុងទៅប្រភពថាមពលកកើតឡើងវិញ ដើម្បីគ្រប់គ្រងភ្ញៀវទេសចរប្រហែល ៣០០,០០០ នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។

## ឯកសារយោង
សួនរស្មី

រស្មី​ ឬ​ សួនរស្មី​ (ខ្មែរ) មានបងប្អូន៣នាក់និងជាបងប្រុស ស្រីណា បង្កើតផងដែរ។
សម្មប្បធាន

**សម្មប្បធាន៖**​ សេចក្តីព្យាយាមត្រឹមត្រូវមាន៤យ៉ាង

**១. សំវរប្បធាន៖** សេចក្តីព្យាយាមរំងាប់បាបអកុសលដែលនៅមិនទាន់កើត មិនឲ្យកើតឡើងក្នុងសន្តាន។

**២. បហានប្បធាន៖** សេចក្តីព្យាយាមលះបាបអកុសលដែលកើតឡើងហើយក្នុងសន្តាន។

**៣. ភាវនាបធាន៖** សេចក្តីព្យាយាមចម្រើនកុសលធម៌ដែលនៅមិនទាន់កើត ឲ្យកើតឡើងក្នុងសន្តាន។

**៤. អនុរក្ខនាបធាន៖** សេចក្តីព្យាយាមរក្សាកុសលធម៌ដែលកើតឡើងក្នុងសន្តានមិនឲ្យសាបសូន្យទៅវិញ។
វេណេវីស៊ីអូន

**វេណេវីស៊ីអូន** () គឺជាបណ្តាញទូរទស្សន៍មួយនៅក្នុងប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ Grupo Cisneros ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1961 ដោយលោក Diego Cisneros ។ វាគឺជាអ្នកផលិតដ៏ធំបំផុតមួយនៃ telenovelas រួមជាមួយ Televisa, Telemundo, TV Globo, Caracol Televisión, RCN Televisión, ABS-CBN និង GMA Network ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅវេណេស៊ុយអេឡា
កសិដ្ឋានគោ ក្របី ស្មៅកសិកម្ម

**កសិដ្ឋាន គោ ក្របី កសិកម្មស្មៅចិញ្ចឹមគោ - Cattle farm & feed** (ភាសាអង់គ្លេស៖ RanDada Farm) ជាកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមគោក្របីមានទីតាំងនៅក្នុង ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់ចាម បានបង្កើតឡើងដោយ លោក យិន បូរ៉ាន់ ដែលជាសហគ្រិនកសិកម្ម និងជា YouTuber ម្នាក់នៅកម្ពុជា។ កសិដ្ឋាននេះបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការច្នៃប្រឌិត និងក្នុងការចូលរួមអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្មកម្ពុជា។ 

## ប្រវត្តិ 
ការចាប់ផ្តើមកសិដ្ឋាន គោក្របី ស្មៅកសិកម្ម បានជំរុញដោយបំណងប្រាថ្នាដើម្បីធ្វើទំនើបកម្មវិធីសាស្រ្តចិញ្ចឹមគោបែបប្រពៃណីនៅកម្ពុជា។ ដោយផ្តោតលើការអនុវត្តប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងការលើកកម្ពស់សហគមន៍ កសិដ្ឋានបានរីកចម្រើនក្លាយជាគំរូឈានមុខគេនៅក្នុងតំបន់។

**Ran Dada Farm**  ជាឈ្មោះរបស់សម្រាប់សំគាល់ម្ចាស់ដែលបង្កើត គឺលោក យិន បូរ៉ាន់ **(Ran)** និងភរិយា **(Dada)**។ 

## ទស្សន និងការអនុវត្ត 
ស្នូលនៃប្រតិបត្តិការរបស់កសិដ្ឋានគោក្របីស្មៅកសិកម្ម គឺទស្សនវិជ្ជានៃការរស់នៅប្រកបដោយសុខដុមរមនាជាមួយធម្មជាតិ និងការពង្រឹងសមត្ថភាពកសិករក្នុងស្រុកតាមរយៈការចែករំលែកចំណេះដឹង។ កសិដ្ឋានបានប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការទទួលយកការអនុវត្តល្អប្រសើរក្នុងការចិញ្ចឹមគោក្របី និងការផលិតចំណី។

## សេវាកម្ម និងការផ្តល់ជូន 
កសិដ្ឋានគោក្របីស្មៅកសិកម្ម ផ្តល់សេវាកម្មជាច្រើនរួមមាន៖

# ការបង្កាត់ពូជគោក្របីដែលមានគុណភាពខ្ពស់ដោយប្រើពូជក្នុងស្រុក និងកែលម្អ។
# ការផលិតចំណីសត្វគោក្របី ផ្តោតលើសារធាតុសរីរាង្គ។
# សិក្ខាសាលាអប់រំ និងកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលសម្រាប់កសិករ និងអ្នកចូលចិត្តកសិកម្ម។

## ការប្តេជ្ញាចិត្ត 
ការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កសិដ្ឋានចំពោះការចូលរួមរបស់សហគមន៍គឺបង្ហាញឱ្យឃើញតាមរយៈការចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងស្រុក ការគាំទ្រដល់កសិករខ្នាតតូច និងការរួមចំណែកក្នុងការអប់រំកសិកម្ម។ កសិដ្ឋានគោ ក្របី ស្មៅកសិកម្ម បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់ការរៀនសូត្រ និងការសហការក្នុងចំណោមសហគមន៍កសិកម្មតាមបញ្តាញសង្គមផងដែរ។

## ទិសដៅអនាគត 
សម្លឹងឆ្ពោះទៅមុខ កសិដ្ឋាន រ៉ាន់ដាដា មានគោលបំណងពង្រីកវិសាលភាពរបស់ខ្លួន និងបន្តលើកកម្ពស់កសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ កសិដ្ឋានគ្រោងនឹងបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍របស់ខ្លួន ដើម្បីកែលម្អបន្ថែមទៀតនូវបច្ចេកទេសចិញ្ចឹមគោ និងគុណភាពចំណីជាអាទិ៍។

## ព័ត៌មានទំនាក់ទំនង 
សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម ឬដើម្បីភ្ជាប់ជាមួយ កសិដ្ឋាន គោ ក្របី កសិកម្មស្មៅចិញ្ចឹមគោ - Cattle farm & feed បុគ្គលដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍អាចចូលទៅកាន់ទំព័រ Facebook ឬ YouTube Channel ឬរុករកគេហទំព័រផ្លូវការ និងអាចចូលរួមការសន្ទនានៅលើ Telegram ផងដែរ។ 

## ឯកសារយោង 
__បង្ខំមាតិកា__
__ផ្នែកមិនត្រូវកែប្រែ__
__DISAMBIG__
__លិបិក្រម__
__តំនភ្ជាប់ផ្នែកថ្មី__
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យិន បូរ៉ាន់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កសិដ្ឋានគោ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កសិកម្ម
សូល ណាសេនតេ

***សូល ណាសេនតេ*** () គឺជាតេឡេណូវេឡាប្រេស៊ីលបង្កើត​ឡើងដោយ Walther Negrão, ស៊ូសាណា ភីរ៉េស និង Júlio Fischer និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២៩ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦ នៅលើ ទីវី គ្លូបូ។

## តារាសម្តែង 
* ជីអូវ៉ាណា អង់តូណេលី សម្តែងជា អាលីសេ តាណាកា (Alice Tanaka)
* ប្រ៊ូណូ ហ្គាគ្លីយ៉ាសូ សម្តែងជា ម៉ារីអូ ដេ អានជេលី (Mario de Angeli)
* Leticia Spiller សម្តែងជា លេនីតា (Lenita)
* Marcello Novaes សម្តែងជា វីតូរីអូ (Vittorio)
* ហេនរី កាស្តេលី សម្តែងជា Ralf
* រ៉ាហ្វាអែល កាដូសូ សម្តែងជា សេសារ (César)
* អារ៉ាស៊ី បាឡាបាណៀន សម្តែងជា ហ្គេភីណា (Geppina)
* Francisco Cuoco សម្តែងជា Gaetano
* ហ្សង់ ព្យែរ ណូហេរ សម្តែងជា ប៉ាទ្រីក (Patrick)
* ក្លូឌីយ៉ា អូហាណា សម្តែងជា ឡូរ៉េតា (Loretta)
* ម៉ាសេឡូ ហ្វារីយ៉ា សម្តែងជា ហ្វីលីព (Felipe)
* ជីអូវ៉ាណា ឡានសេឡុទី សម្តែងជា មីលេណា (Milena)
* ម៉ាសេឡូ មេឡូ ជូនៀរ សម្តែងជា ទីអាហ្គោ (Tiago)
* ជូលីយ៉ាណា អាលវេស សម្តែងជា ដូរ៉ា (Dora)

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស៊េរីទូរទស្សន៍ប្រេស៊ីល
កំពង់ផែវុងតាវ

**កំពង់ផែអូរកាប់ ឬ កំពង់ផែវុងតាវ** គឺជាក្រុមកំពង់ផែសមុទ្រ ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូនតាមសមុទ្រមួយរបស់វៀតណាម។ កំពង់ផែវុងតៅ ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តអូរកាប់ (ខេត្តបារៀ-វុងតាវ ជាភាសាវៀតណាម) តំបន់ភាគអាគ្នេយ៍ ប្រទេសវៀតណាម (អតីតដែនដីកម្ពុជាក្រោម)។

កំពង់ផែវុងតាវ រួមមានកំពង់ផែសមាសភាគដូចខាងក្រោម:

* កៃ ម៉េប - កំពង់ផែធីវ៉ៃ, សោម៉ៃ-ប៊ិន ឌិញ៖ នេះគឺជាកំពង់ផែសំខាន់សម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនកុងតឺន័រ។ បច្ចុប្បន្ន កំពង់ផែ​នេះ​មាន​សមត្ថភាព​ទទួល​បាន​កប៉ាល់​រហូត​ដល់​ទៅ 200,000 DWT។ ស្ថានីយកុងតឺន័រសំខាន់ៗគឺ TCTT/TCIT, CMIT, TCTT, SSIT និង Gemalink (រំពឹងថានឹងបើកជាផ្លូវការនៅខែមករា ឆ្នាំ២០២០)។
* កំពង់ផែផូមី, មីស៊ួន: កំពង់ផែទូទៅ កំពង់ផែកុងតឺន័រដែលមានសមត្ថភាពទទួលនាវារហូតដល់ 30,000 DWT ។ ដូចដែលបានគ្រោងទុកដោយរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម កំពង់ផែនេះនឹងមានសមត្ថភាពទទួលនាវារហូតដល់ 80,000 DWT ។
* កំពង់ផែនៅលើដងទន្លេឌិញ៖ មានសមត្ថភាពទទួលកប៉ាល់រហូតដល់ 20,000 DWT ហើយនឹងអាចគ្រប់គ្រងនាវារហូតដល់ 30,000 DWT។
* កំពង់ផែប៊ិនដាំ កោះត្រឡាច ។

យោងតាមផែនការដែលបានអនុម័ត ចាប់ពីពេលនេះដល់ឆ្នាំ២០២០ កំពង់ផែចំនួនពីរទៀតនឹងត្រូវសាងសង់ កំពង់ផែឡុងសឺន មួយបម្រើដល់រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង មួយទៀតគឺ សោម៉ៃ-ប៊ិនឌិញ បម្រើការដឹកជញ្ជូនអ្នកដំណើរ។

ផ្លូវជាតិលេខ៥១ នឹងតភ្ជាប់កំពង់ផែ កៃ ម៉េប - ធីវ៉ៃ ទៅកាន់ទីក្រុងព្រៃនគរ និងមជ្ឈមណ្ឌលផលិតកម្មក្នុង ខេត្តដូនណៃ និង ខេត្តទួលតាមោក។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ គិតត្រឹមខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១១ វានៅតែកំពុងសាងសង់នៅឡើយ។  ជាលទ្ធផល ទំនិញនៅតែត្រូវដឹកជញ្ជូនតាមកប៉ាល់ពីទីក្រុងហូជីមិញទៅកាន់ទីក្រុងអូរកាប់។ 

## ឯកសារយោង
អូដាយ

**អូដាយ** (ភាសាវៀតណាម: *Áo dài*) គឺ​ជា​សម្លៀក​បំពាក់​ជាតិ​វៀតណាម​ទំនើប​មួយ​ដែល​មាន​អាវ​ក្រៅ​វែង​ពាក់​លើ​ខោ​សូត្រ។ វាអាចបម្រើជាសម្លៀកបំពាក់ផ្លូវការសម្រាប់ទាំងបុរស និងស្ត្រី

## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ក្រៅ 
* History of the Vietnamese Long Dress
* The Evolution of the Ao Dai Through Many Eras, Gia Long Alumni Association of Seattle, 2000
* Vietnam: Mini-Skirts & Ao-Dais. A video that shows what the women of Saigon wore in 1968

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វៀតណាម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សំលៀកបំពាក់
សមុទ្រប៊ែរីង

**សមុទ្រប៊ែរីង** (អង់គ្លេស:Bering Sea , រុស្ស៊ី:Бе́рингово мо́ре) គឺជាសមុទ្រតូចមួយនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកខាងជើង។ វាបង្កើតបានរួមជាមួយនឹងច្រកសមុទ្រប៊ែរីង ដែលជាការបែងចែករវាងដីគោកដ៏ធំបំផុតពីរនៅលើផែនដី៖ អឺរ៉ាស៊ី និងអាមេរិក។ វាមានអាងទឹកជ្រៅមួយ ដែលបន្ទាប់មកឡើងតាមជម្រាលតូចចង្អៀតចូលទៅក្នុងទឹករាក់នៅពីលើជ្រលងទ្វីប។ សមុទ្រប៊ែរីង ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះតាម វីតាស ប៊ែរីង (Vitus Bering) ដែលជាអ្នករុករកជនជាតិដាណឺម៉ាកនៅក្នុងទីស្ដីការរុស្ស៊ី ដែលក្នុងឆ្នាំ១៧២៨ គឺជាជនជាតិអឺរ៉ុបដំបូងគេដែលរុករកវាដោយប្រព័ន្ធ ដោយជិះទូកពីមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកខាងជើងឆ្ពោះទៅមហាសមុទ្រអាកទិក។
រូបភាពតូច|កោះហល (Hall Island) នៃសមុទ្រប៊ែរីង នៅរដ្ឋអាឡាស្កា សហរដ្ឋអាមេរិក។ ផ្នែកមួយនៃជម្រកសត្វព្រៃជាតិសមុទ្រអាឡាស្កា។
រូបភាពតូច|ទីតាំងភូមិសាស្ដ្រសមុទ្រប៊ែរីងស្ថិតនៅខាងលើមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក
សមុទ្រប៊ែរីង ត្រូវបានបំបែកចេញពីឈូងសមុទ្រអាឡាស្កាដោយឧបទ្វីបអាឡាស្កា។ វាគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីជាង ២,០០០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានព្រំប្រទល់នៅភាគខាងកើត និងឦសានដោយអាឡាស្កា នៅខាងលិចដោយចុងបូព៌ារុស្ស៊ី និងឧបទ្វីបខេមឆាតកា (Kamchatka) នៅភាគខាងត្បូងដោយឧបទ្វីបអាឡាស្កា និងកោះអាលូហ្សឹន (Aleutian) និងនៅឆ្ងាយ។ ខាងជើងជាប់ច្រកសមុទ្រប៊ែរីង ដែលតភ្ជាប់សមុទ្រប៊ែរីង ទៅសមុទ្រឆុកជី (Chukchi) នៃមហាសមុទ្រអាកទិក។ ឆ្នេរសមុទ្រប្រីស្តូល គឺជាផ្នែកនៃសមុទ្រប៊ែរីង រវាងឧបទ្វីបអាឡាស្កា និង ជ្រោយញូវេនហាំ (Cape Newenham) នៅលើដីគោកភាគនិរតីអាឡាស្កា។ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ Bering រួមមានធនធាននៅក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ី ក៏ដូចជាទឹកអន្តរជាតិនៅកណ្តាលសមុទ្រ (ដែលគេស្គាល់ថាជា "ប្រហោងដូណាត់") ។ អន្តរកម្មរវាងចរន្តទឹក ទឹកកកសមុទ្រ និងអាកាសធាតុ ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីរឹងមាំ និងផលិតភាព។ 

## សូមមើលផងដែរ
ឆព្វណ្ណរង្សី

**ឆព្វណ្ណរង្សី**​ គឺជា​រស្មី​៦​ពណ៌​មាន ពណ៌​ខៀវ ស ក្រហម លឿង ស្លា​ទុំ​(​ហង្សបាទ​) និង​ពណ៌​ផ្លេក​(​ពន្លឺ​ពេជ្រ​) ។ រស្មី​ទាំង​៦​ពណ៌​នេះ​និយាយ​ចំពោះតែ​រស្មី​នៃ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ។

នៅ​ក្នុង​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​បុរាណ យើង​បាន​ជ្រើសរើស​ពណ៌​ចំនួន​៦​ពណ៌​មក​តម្រៀប​នៅ​លើ​ទង់​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ជា​សា​ក្ខី​ភាព​តំណាង​ភាព​ប្រសើរ​ថ្លៃថ្លា​នៃ​អង្គ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ។ កាលសម័យ​ដើម​គេ​ច្រើន​យក​សំពត់សូត្រ​មក​ដេរ​ជា​ទង់សាសនា ហើយ​សំពត់សូត្រ​រមែង​ផ្តល់​ភាព​ភ្លឺ​រលោង​ផ្លេក​បន្ថែម​ទៀត​ទៅ​តាម​ស្រ​មា​ល​និង​ពន្លឺ ដែល​សំពត់សូត្រ​នោះ​បាន​ទទួល​ពី​ពន្លឺ​ធម្មជាតិ ។

## អត្ថន័យ​ 
យោងតាមការបកស្រាយមួយ ពណ៌​ទាំង​៦​នេះ​សំដៅ​ទៅ​លើ​ពន្លឺ​នៃ​ព្រះធម៌ ដែល​នាំ​ឱ្យ​យើង​បាន​សិក្សា​រៀនសូត្រ ហើយ​បាន​យល់​ស្គាល់​នូវ​ភាព​ពណ្ណរាយ​របស់​ពន្លឺ​សតិ​ប្រាជ្ញា ដែល​ជា​ស្ពាន​នាំ​ជីវិត​របស់​យើង​ឆ្លង​ទៅ​រក​ភាព​សន្តិ និង​សេចក្តីសុខ មានគុណ​ធម៌ សីលធម៌​ប្រចាំជីវិត​យ៉ាង​ប្រសើរ ។ ពន្លឺ​នៃ​ប្រាជ្ញា នាំ​ឱ្យ​យើង​ចេះ​ស្វែងរក​មធ្យោបាយ ដោះស្រាយ​វិបត្តិ បញ្ហា ឬ​សេចក្តី​ទុក្ខ​រំខាន​ទាំងឡាយ ដែល​យើង​ជួប​ប្រទះ​ក្នុង​ការ​រស់នៅ ។ ពន្លឺ​សតិ​នាំ​ឱ្យ​យើង​ចេះ​គិត​យល់ ហើយ​ចែក​វែកញែក បែងចែក​នូវ​បុណ្យ​បាប ល្អ​អាក្រក់ វិជ្ជមាន អវិជ្ជមាន សុចរិត ទុច្ចរិត គុណធម៌ ឬ​អប្រិយ​តិរច្ឆាន ឱ្យ​ដាច់​ពី​គ្នា ។ ពន្លឺ​ទាំង​ពីរ​ផ្គួប​គ្នា គឺ​ការ​មាន​សតិ​ប្រាជ្ញា​ពណ្ណរាយ​រមែង​នាំ​ឱ្យ​មនុស្ស​ធ្វើ​ដំណើរ​ក្នុង​ជីវិត​ប្រកបដោយ​សុវត្ថិភាព រីក​ចម្រើន ហើយ​មាន​សន្តិ​ជា​និច្ច ។

នេះបើយោងតាមការបកស្រាយមួយផ្សេងទៀតនេះ​ជា​អត្ថន័យ​ នៃ​ឆព្វណ្ណរង្សី​ទាំង​ ៦ ពណ៌៖

# ​**ពណ៌​ខៀវ៖** តំណាង​កាល​ព្រះពុទ្ធ​យោន​​យក​កំណើត​ជា ស្ដេច​ស្រី​ពិ​រាស្ត្រ មាន​ឥន្រ្ទ​ព្រាហ្មណ៍​មក​សុំ​ព្រះនេត្រ​ទាំង​គូ​របស់​ព្រះអង្គ​។ ទ្រង់​បាន​ខ្វេះ​ឆ្កៀល​ភ្នែក​ទាំង​គូ​នោះ ដាក់​ជា​ទាន​ដល់​ឥន្រ្ទ​ព្រាហ្មណ៍​។
# ​**ពណ៌​លឿង៖** តំណាង​កាល​ព្រះអង្គ​យោន​យក​កំណើត​ជា​វៃ​បណ្ឌិត មាន​ព្រះ​ឥន្រ្ទ​និមិត្ត​ធ្វើ​ជា​ជាង​ទង​មក​សុំ​សាច់​ព្រះអង្គ​ ដើម្បី​បិទ​បំពេញ​ពុទ្ធដិមាករ​ ដែល​ខ្វះ​ខាត​។ វៃ​បណ្ឌិត​បាន​កាត់​សាច់​របស់​ខ្លួន ឱ្យ​ជាង​ទង​នោះ​យក​ទៅ​ឆ្នៃ​ប្រើ​តាម​បំណង​។
# **ពណ៌​ក្រហម៖** តំណាង​កាល​ព្រះអង្គ​យោន​យក​កំណើត​ជា​មាណព​ឈ្មោះ​បទុម​កុមារ មាន​មាតា​ត្រូវ​ពស់​ចឹក​ជិត​មរណា ហើយ​គ្រូពេទ្យ​ប្រាប់​ថា មាន​តែ​ឈាម​ចេញ​ពី​បេះដូង​មនុស្ស​មួយ​មុខ​គត់​ ដែល​អាច​ព្យាបាល​ជំងឺ​បែប​នេះ​បាន​។ បទុម​កុមារ​សុខ​ចិត្ត​បូជា​បេះ​ដូង​របស់​ខ្លួន ដើម្បី​បិទ​ពិស​ពស់​ខាំ​មាតា ឱ្យ​មាន​ជីវិត​រស់​ឡើង​វិញ​។
# **ពណ៌ស​៖** តំណាង​កាល​ព្រះអង្គ​យោន​យក​កំណើត​ជា ព្រះវេស្សន្ដរ​ ហើយ​បាន​ឱ្យ​ដំរី​ស (បច្ច័យ​នាគ) ជា​ទាន​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​។
# **ពណ៌​ហង្សបាទ៖** តំណាង​កាល​ព្រះ​អង្គ​យោន​យក​កំណើត​ជា វិជ្ជាធរ មាន​យក្ស​មាតា​យក​ទៅ។ វិជ្ជាធរ ក៏​អារ​សាច់​របស់​ខ្លួន​ឱ្យ​យក្ស​ស៊ី ដើម្បី​លោះ​យក​មាតា​មកវិញ​។
# **ពណ៌​ឥន្ទនូ (​ពណ៌​ផ្លេក ឬ​ចម្រុះ)៖** តំណាង​កាល​ព្រះអង្គ​យោន​យក​កំណើត​ជា​សត្វ​ទន្សាយ មាន​ឥន្រ្ទ​ព្រាហ្មណ៍​មក​សុំ​សាច់​ជា​អាហារ។ ទន្សាយ​ពោធិសត្វ​ ឱ្យ​សាច់​ជា​ទាន់​ដល់​ឥន្រ្ទ​ព្រាហ្មណ៍​ ដោយ​លោត​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ភ្នក់​ភ្លើង​។

## អនុគមន៍ 
រូប​ឆព្វណ្ណរង្សី ដែល​យើង ចំណាំ​ឃើញ គេ​គូរ ឬ​ដាក់​ភ្លើង តុបតែង​លំព័ទ្ធ​ព្រះ​កេស​ព្រះពុទ្ធ ដែល​គង់នៅ​លើ​បល្ល័ង្ក គឺ​សំដៅ​ទៅ​លើ ភាព​ពណ្ណរាយ និង​ភាព​អច្ឆរិយៈ​នៃ​កម្លាំង​ឥទ្ធិពល​នៃ​សតិ​ប្រាជ្ញា​នៅ​ក្នុង​ខួរក្បាល​របស់​មនុស្ស​នោះ​ឯង ។

ទង់ពុទ្ធិក សមាគមពិភពលោក ជាទង់មានពណ៌ ៦ តម្រូវនឹងឆព្វណ្ណរង្សី របស់ព្រះសម្ពុទ្ធជា ម្ចាស់ ជាមូលដ្ឋានតាំងគំរូ ដែលក្រុម​ប្រឹក្សាប្រតិបត្តិការបានធ្វើផង។

## បញ្ជីឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទសជាតក
តូ ឡឹម

**តូ ឡឹម** (ភាសាវៀតណាម៖ Tô Lâm; កើតថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៥៧) គឺជាអ្នកនយោបាយ និងជាមន្ត្រីនគរបាលវៀតណាមម្នាក់ ដែលសព្វថ្ងៃកំពុងបម្រើការជាអគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម និងធ្លាប់ជាប្រធានាធិបតីប្រទេសវៀតណាមពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤​ ដល់ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤។ មុនឡើងកាន់អំណាចនយោបាយកំពូល លោកបានប្រកបអាជីពជាមន្ត្រីនៅក្នុងកងកម្លាំងសន្តិសុខសាធារណៈអស់រយៈពេលជាង ៤០ ឆ្នាំ ដោយធ្លាប់បានបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសន្តិសុខសាធារណៈចាប់ពីឆ្នាំ២០១៦ រហូតដល់ពេលដែលត្រូវគេបោះឆ្នោតជ្រើសរើសរូបលោកជាប្រធានាធិបតីនៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤។
រូបភាពតូច|លោក តូ ឡឹម នៅឆ្នាំ២០២៤
ក្នុងនាមជា​សមាជិក​ការិយាល័យ​នយោបាយ​នៃបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម លោកឡឺំមបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងយុទ្ធនាការប្រឆាំងអំពើពុករលួយរបស់អតីតអគ្គលេខាធិការបក្សង្វៀន ហ៊្វូចុង ដែលនាំឱ្យកើតការបោសសម្អាតមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ជាច្រើនរូបដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមកនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយវៀតណាម។​ បន្ទាប់ពីលោកចុងបានទទួលមរណភាពនៅក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ លោកឡឺមក៏បានក្លាយជា​ប្រមុខនៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមប្រឆាំងអំពើពុករលួយ គណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមយោធា និងក្រុមប្រឹក្សាការពារ និងសន្តិសុខជាតិ។

មានដើមកំណើតពីខេត្តហ៊ឹងអៀន លោកបានក្លាយ​ជា​សមាជិកបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី២២ ខែ​សីហា ឆ្នាំ១៩៨១។ ក្រោយពីបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅសាលាមជ្ឈិមនគរបាល និងបណ្ឌិតសភាសន្តិសុខប្រជាជនវៀតណាម លោកបានប្រកបអាជីពនៅក្នុងកងកម្លាំងនគរបាលស្ទើរមួយជីវិតរបស់លោក​ ដោយសព្វថ្ងៃលោក​កំពុងកាន់​ឋានៈ​ជាឧត្តមសេនីយ៍ផ្កាយ​បួននៅ​ក្នុងសន្តិសុខសាធារណៈប្រជាជនវៀតណាម។ ពីមុន លោកធ្លាប់បានកាន់តំណែងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការដឹកនាំតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសន្តិសុខសាធារណៈ និងជាអគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានសន្តិសុខទីមួយនៃក្រសួងសន្តិសុខសាធារណៈ។ លោកក៏ជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាមចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១១ និងជាសមាជិកការិយាល័យនយោបាយចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៦។  ដោយបានបញ្ចប់ថ្នាក់បណ្ឌិតផ្នែកនីតិសាស្ត្រ និងកាន់សញ្ញាបត្រកម្រិតខ្ពស់ផ្នែកទ្រឹស្តីនយោបាយ លោក​ត្រូវ​បានគេ​តែងតាំង​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ​សន្តិសុខនៅក្នុង​ឆ្នាំ២០១៥។ ក្នុងនាមជាមន្ត្រីសន្តិសុខកំពូលម្នាក់ លោកត្រូវបាន​គេ​ចាត់ទុក​ថា​ជាបុគ្គលនាំមុខនៅក្នុង​យុទ្ធនាការ​បង្ក្រាបអ្នក​ប្រឆាំងនយោបាយ ​គាប​សង្កត់​លើអង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល រឹត​បន្តឹងពិរុទ្ធភាពលើបណ្ដាញ​អ៊ីនធឺណិត និង​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​រឿង​ចម្រូងចម្រាស​ផ្សេងៗទៀត។

នៅថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ លោកត្រូវបានគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សតែងតាំងជាប្រធានាធិបតីទី១៣ នៃប្រទេសវៀតណាមបន្តពីលោកវ៉ូ វ៉ាន់ធឿង បន្ទាប់ពីអតីតប្រធានាធិបតីវៀតណាមម្នាក់នេះបានលាលែងពីតំណែងកាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ដោយជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងអាស្រូវអំពើពុករលួយ។ រដ្ឋសភា​វៀតណាមបាន​ដក​តូ ឡឺមចេញពីតួនាទី​រដ្ឋមន្ត្រី​ទាំងប៉ុន្មានដែលលោកបានកាន់ពីំមុន​មក មុននឹងការបោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ប្រធានាធិបតីបានចាប់ផ្ដើម។

នៅថ្ងៃទី 3 ខែសីហា ឆ្នាំ 2024 បន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់លោកង្វៀន ហ៊្វូចុង លោកតូ ឡឹមក៏ត្រូវបានគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សអាណត្តិទី​ 13 ជ្រើសរើសជាអគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្ត និងជាលេខាធិការនៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមយោធា ដែលនាំឱ្យលោកក្លាយជាមេដឹកនាំកំពូលបច្ចុប្បន្ននៃប្រទេសវៀតណាម។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
Roman Holiday

***Roman Holiday*** គឺជា ​ភាពយន្ត​បែប​កំប្លែង​មនោសញ្ចេតនា ​របស់​អាមេរិក​ឆ្នាំ 1953 ដែល​ដឹកនាំ​និង​ផលិត​ដោយ William Wyler ។ ខ្សែភាពយន្តនេះសម្តែង ដោយ Gregory Peck ជាអ្នកកាសែត និង Audrey Hepburn ជាព្រះនាងដែលចេញទៅមើលទីក្រុងរ៉ូមដោយភ្នែករបស់នាងផ្ទាល់។ Hepburn បានឈ្នះពានរង្វាន់ តារាសម្តែងឆ្នើម (អូស្ការ) សម្រាប់ការសម្តែងរបស់នាង; ការបញ្ចាំងភាពយន្ត និងការរចនាសំលៀកបំពាក់ក៏បានឈ្នះផងដែរ។

ខ្សែភាពយន្តនេះត្រូវបានសរសេរដោយ John Dighton និង Dalton Trumbo ។ ដោយសារតែលោក Trumbo ស្ថិតនៅក្នុង បញ្ជីខ្មៅរបស់ហូលីវូដ តួនាទីរបស់គាត់មិនត្រូវបានចុះបញ្ជីទេ។ ជំនួសមកវិញ Ian McLellan Hunter បានជំនួសគាត់។ តួនាទី​របស់ Trumbo ត្រូវ​បាន​គេ​យក​មក​វិញ​នៅ​ពេល​ដែល​ភាពយន្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចេញ​ជា ​ឌីវីឌី ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៣។ នៅថ្ងៃទី 19 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2011 ការរួមបញ្ចូលពេញលេញនៃស្នាដៃរបស់ Trumbo ត្រូវបានស្ដារឡើងវិញ។ អ្នកដឹកនាំរឿង Bernard Vorhaus ដែលស្ថិតក្នុងបញ្ជីខ្មៅបានធ្វើការលើខ្សែភាពយន្តនេះក្នុងនាមជាជំនួយការអ្នកដឹកនាំរឿងក្រោមឈ្មោះក្លែងក្លាយ។  

នៅឆ្នាំ 1999 *ពិធីបុណ្យរ៉ូម៉ាំង* ត្រូវបានជ្រើសរើសសម្រាប់ការធ្វើបទបង្ហាញនៅក្នុង បញ្ជីឈ្មោះភាពយន្តជាតិ របស់សហរដ្ឋអាមេរិកដោយ បណ្ណាល័យសភា សម្រាប់ "វប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬសោភ័ណភាព" ។

## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* Roman Holiday di IMDb (dalam bahasa Inggris) 
* (Inggris) Roman Holiday di AllMovie
* (Inggris) Roman Holiday di Metacritic
* Roman Holiday di Rotten Tomatoes (dalam bahasa Inggris)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តអាមេរិក