នយោបាយឡាវ

**នយោបាយនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ** (ដែលគេស្គាល់ជាទូទៅថា **ឡាវ** ) ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃ សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយម សភា ឯកបក្ស ។  គណបក្សនយោបាយស្របច្បាប់តែមួយគត់គឺ គណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ (LPRP)។  ប្រមុខរដ្ឋគឺ ប្រធានាធិបតី ថងលូន ស៊ីស៊ូលីត ដែលជា អគ្គលេខាធិការបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ ផងដែរ ធ្វើឱ្យលោកក្លាយជា មេដឹកនាំកំពូល នៃប្រទេសឡាវ។ ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​គឺ ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ផាន​ខាំ វិ​ផា​វ៉ាន់ ។

គោល​នយោបាយ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ដោយ​គណបក្ស​តាម​រយៈ ​ការិយាល័យ​នយោបាយ ​ដែល​មាន​សមាជិក​ទាំង​ប្រាំបួន​ដ៏​មាន​អំណាច និង ​គណៈកម្មាធិការ​កណ្តាល ​ដែល​មាន​សមាជិក​ចំនួន 49 រូប។ ការសម្រេចចិត្តសំខាន់ៗរបស់រដ្ឋាភិបាលត្រូវបានពិនិត្យដោយទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី។

## វប្បធម៌នយោបាយ 
រដ្ឋធម្មនុញ្ញដំបូងរបស់ឡាវ សរសេរដោយបារាំង និង រាជាធិបតេយ្យ ត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើនៅថ្ងៃទី 11 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1947 ហើយបានប្រកាសថាជារដ្ឋឯករាជ្យមួយនៅក្នុង សហភាពបារាំង ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្ងៃទី 11 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1957 ដែលត្រូវបានកែប្រែឡើងវិញ បានលុបចោលការយោងទៅលើសហភាពបារាំង ទោះបីជាទំនាក់ទំនងផ្នែកអប់រំ សុខភាព និងបច្ចេកទេសជិតស្និទ្ធជាមួយអតីតអាណានិគមអំណាចនៅតែបន្តកើតមានក៏ដោយ។ ឯកសារឆ្នាំ 1957 ត្រូវបានលុបចោលនៅថ្ងៃទី 3 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1975 នៅពេលដែល រដ្ឋកុម្មុយនិស្តមួយ ត្រូវបាន ប្រកាស ។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីមួយត្រូវបានអនុម័តនៅឆ្នាំ 1991 ហើយបានកំណត់ "តួនាទីនាំមុខ" សម្រាប់បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ (LPRP) ។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ ការបោះឆ្នោតត្រូវបានប្រារព្ធឡើងសម្រាប់ រដ្ឋសភា ថ្មីដែលមាន 85 អាសនៈ ជាមួយនឹងសមាជិកដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដោយការបោះឆ្នោតសម្ងាត់រហូតដល់អាណត្តិ 5 ឆ្នាំ។ រដ្ឋសភា​នេះ​អនុម័ត​ច្បាប់​ថ្មី​ទាំង​អស់ បើ​ទោះ​បី​ជា​ស្ថាប័ន​ប្រតិបត្តិ​រក្សា​សិទ្ធិ​អំណាច​ក្នុង​ការ​ចេញ​ក្រឹត្យ​ដែល​ជាប់​កាតព្វកិច្ច​ក៏​ដោយ។

ការបោះឆ្នោតចុងក្រោយបំផុត បានធ្វើឡើងនៅខែមីនា ឆ្នាំ 2016។

### ការបះបោរ 
នៅដើមទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ការវាយប្រហារដោយ គ្រាប់បែក ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលបានកើតឡើង គួបផ្សំនឹងការបាញ់គ្នាបន្តិចបន្តួចនៅទូទាំងប្រទេសឡាវ។  ក្រុមផ្សេងៗគ្នាបានអះអាងទទួលខុសត្រូវ រួមទាំង គណៈកម្មាធិការដើម្បីឯករាជ្យនិងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក្នុងប្រទេសឡាវ និងចលនាពលរដ្ឋឡាវដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។

## អង្គការនីតិប្រតិបត្តិ 
|ប្រធាន
|ប៊ុនញ៉ា វីរៈចិត្ត
|បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវ
|២០ មេសា ២០១៦
|-
|នាយករដ្ឋមន្រ្តី
|ថងលូន ស៊ីស៊ូលីត
|បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវ
|២០ មេសា ២០១៦
|}ប្រធានាធិបតីត្រូវបានជ្រើសរើសដោយរដ្ឋសភាសម្រាប់រយៈពេលប្រាំឆ្នាំ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រី និងទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ត្រូវបានតែងតាំងដោយប្រធានាធិបតី ដោយមានការយល់ព្រមពីរដ្ឋសភាសម្រាប់រយៈពេលប្រាំឆ្នាំ។

ក្នុង​នោះ​មាន​ឧបនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​បួន​រូប​ផង​ដែរ។ កាល​ពី​ការ​រុះរើ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៨ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០០៦ ពួក​គេ​គឺ​ឧត្តម​សេនីយ៍​ទោ។ ឧត្តមសេនីយ៍ ដួងឆាយ ភីឈិត្ត  (ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ), ថងលូន ស៊ីស៊ូលីត (រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសផងដែរ), សោមសាវ៉ាត ឡេងសាវ៉ាដ និង នាយឧត្តមសេនីយ៍ អាសាំង ឡៅលី ។

គណៈរដ្ឋមន្ត្រីដែលមានសមាជិក 28 រូប រួមមាន អូណេចាន់ ធម្មវង្ស ជារដ្ឋមន្ត្រីការងារ ឆាលួន យ៉ាប៉ោហ័រ ជារដ្ឋមន្ត្រីយុត្តិធម៌ ណាំ វីណាកេត ជារដ្ឋមន្ត្រីឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្ម ស៊ីថាហេង ឡាត់សាផន ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម និង  សោមម៉ាត ផុលសេនា ជារដ្ឋមន្ត្រីដឹកជញ្ជូន។

## អង្គការនីតិបញ្ញត្តិ 
**រដ្ឋសភា**  មានសមាជិកចំនួន ១៦៤រូប (១៥៨ រូប ជា បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ ៦ ឯករាជ្យ) ជាប់ឆ្នោតសម្រាប់អាណត្តិ ៥ ឆ្នាំ។

## គណបក្សនយោបាយ និងការបោះឆ្នោត 
### ការបោះឆ្នោតសភា 
|General Secretary
|Bounnhang Vorachith
|Lao People's Revolutionary Party
|22 January 2016
|}

## អង្គការតុលាការ 
### តុលាការប្រជាជនកំពូល 
យោងតាមមាត្រា 91 នៃ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេស ឡាវ តុលាការប្រជាជននៃសាធារណៈរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ "មានតុលាការប្រជាជនកំពូល តុលាការប្រជាជនក្នុងតំបន់ និងតុលាការយោធា ដូចដែលបានកំណត់ដោយច្បាប់" ។

តុលាការប្រជាជនកំពូលនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1982។  ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៩២ តុលាការប្រជាជនកំពូលនៃសាធារណៈរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ គឺជាស្ថាប័នតុលាការកំពូល ហើយ "ពិនិត្យការវិនិច្ឆ័យ និងការវិនិច្ឆ័យរបស់តុលាការប្រជាជន និងតុលាការយោធា"។   មាន​ការ​បង្ហាញ​ថា​ស្ត្រី​បាន​បម្រើ​ការ​នៅ​តុលាការ​ខេត្ត។  ជា​ឧទាហរណ៍ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៨ គេ​បាន​ប្រកាស​ថា ណាផាផន ផុងថៃ ត្រូវ​បាន​តែង​តាំង​ជា​ប្រធាន​តុលាការ​តំបន់ ២ ខេត្តជ័យបុរី ។ 

តាមមាត្រា ៩៣ ប្រធាន អនុប្រធាន និងចៅក្រមត្រូវបានតែងតាំង ផ្ទេរ ឬដកចេញដោយគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃរដ្ឋសភា។ ទោះបីជាគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍មានសិទ្ធិអំណាចសម្រេចក៏ដោយ មាត្រាដដែលនេះចែងថា ប្រធានមានអំណាចមួយចំនួនទាក់ទងនឹងការតែងតាំង ការផ្ទេរ ឬដកតំណែងអនុប្រធាន។

នៅឆ្នាំ ១៩៨៣ អូន នឿ ភិមម៉ាសូន បានក្លាយជាប្រធានតុលាការកំពូលដំបូងគេ។   មាត្រា ៩៩ នៃ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសឡាវ ចែងថា ការិយាល័យមានទំនួលខុសត្រូវលើការ "ត្រួតពិនិត្យ [ត្រួតពិនិត្យ] និងការអនុវត្តច្បាប់ទូទាំងប្រទេស ការពារ[សិទ្ធិ] របស់រដ្ឋ និងសង្គម...[និង] ផលប្រយោជន៍ស្របច្បាប់។ របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ និង​កាត់​ទោស​ជន​ជាប់​ឃុំ​តាម​ច្បាប់»។ ការិយាល័យត្រូវបានរៀបចំតាមបីវិធីដូចខាងក្រោមៈ 

*ព្រះរាជអាជ្ញាកំពូល*

* ការិយាល័យអគ្គព្រះរាជអាជ្ញា
* ការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញានៅកម្រិតបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍

ប្រមុខ​រដ្ឋ​អាជ្ញា​កំពូល​ដឹកនាំ​គ្រប់​សកម្មភាព​របស់​ព្រះរាជអាជ្ញា​សាធារណៈ​គ្រប់​កម្រិត។ 

*ការិយាល័យអាជ្ញាកណ្តាល*

* ការិយាល័យអយ្យការខេត្ត ក្រុង
* ស្រុក ការិយាល័យព្រះរាជអាជ្ញាសាធារណៈក្រុង (ព្រះរាជអាជ្ញាសាធារណៈស្រុក ឬក្រុង ហៅថា ព្រះរាជអាជ្ញាសាធារណៈក្នុងស្រុក)

*ការិយាល័យព្រះរាជអាជ្ញាយោធា*

បច្ចុប្បន្ន ព្រះរាជ​អាជ្ញា​កំពូល​គឺ​លោក ខាំសាន ស៊ូវង្ស។

### គណៈមេធាវីឡាវ 
ចំពោះមេធាវីជាទូទៅ យោងតាមមាត្រាឆ្នាំ 2016 មានមេធាវីចំនួន 188 នាក់នៅក្នុងប្រទេសឡាវ ដែលជាសមាជិកនៃគណៈមេធាវីឡាវ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មេធាវីភាគច្រើនបានចូលបម្រើការងារក្នុងវិស័យរដ្ឋាភិបាល ហើយមិនអនុវត្តច្បាប់ទេ កម្រនឹងគិតអំពីការអនុវត្តក្នុងវិស័យឯកជន។ ខណៈ​មាន​ភស្តុតាង​នៃ​មេធាវី​ជា​ស្ត្រី​ក្នុង​ប្រទេស​ឡាវ ក៏​មិន​មាន​ការ​បង្ហាញ​ពី​របៀប​ដែល​ស្ត្រី​បាន​រត់គេច​ក្នុង​វិស័យ​ច្បាប់​ដែរ។  អនុលោមតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់រដ្ឋសភា លេខ ០២៤/.សជណ (ស្តីពីការអនុម័តច្បាប់ស្តីពីមេធាវី ថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៦) លក្ខខណ្ឌតម្រូវរួមមាន មាន សញ្ញាបត្រ បរិញ្ញាបត្រ សញ្ជាតិឡាវ និងប្រឡងជាប់ (លក្ខខណ្ឌតម្រូវដាច់ដោយឡែកមានសម្រាប់ជនបរទេស។ មេធាវី)។ ទោះបីជាគណៈមេធាវីឡាវចេញវិញ្ញាបនបត្រដល់និស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកច្បាប់ក៏ដោយ ក៏ក្រសួងយុត្តិធម៌ឡាវជាអ្នកកំណត់ស្តង់ដារបណ្តុះបណ្តាលផ្នែកច្បាប់។ 

## រដ្ឋាភិបាល 
* កសិកម្ម និងរុក្ខាប្រមាញ់ លៀង ធីកែវ
* អប់រំ និងកីឡា សេងឌឿន ឡាចន្ថាប៊ុន
* ថាមពល និងរ៉ែ ខាំម៉ានី អ៊ិនធីឡាត
* ហិរញ្ញវត្ថុ លៀង ធីកែវ
* សាឡឹសាយ កុមម៉ាសិត ក្រសួងការបរទេស
* កិច្ចការផ្ទៃក្នុង (មហាផ្ទៃ) ខាំម៉ាញ សូនវិលៀត
* ឧស្សាហ៍កម្ម និងពាណិជ្ជកម្ម ខេមនី ផុលសេណា

តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Bosengkham_Vongdara_%282019%29.jpg/220px-Bosengkham_Vongdara_%282019%29.jpg|រូបភាពតូច| បូសេងខាំ វង្សតារា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន វប្បធម៌ និងទេសចរណ៍ឡាវ ក្នុងវេទិកាទេសចរណ៍អាស៊ាន ២០១៩ នៅទីក្រុង ហា ឡុងបាយ៍ ប្រទេសវៀតណាម។ រៀបចំដោយ TTG Events, សិង្ហបុរី

* ព័ត៍មាន វប្បធម៌ និងទេសចរណ៍ បូសេងខាំ វង្សតារា
* យុត្តិធម៍ សាយស៊ី សន្តិវង្ស
* ការងារ និងសុខុមាលភាពសង្គម ខាំផេង សាយសំផេង 
* រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ប្រៃសណីយ៍ ទូរគមនាគមន៍ និង​ទូរគមនាគមន៍ លោក  ​ថា​ន​សាម៉ៃ កុ​ម៉ាសិត
* ការពារជាតិ ច័ន្ទសាម៉ន ចាន់យ៉ាឡាត
* ធនធានធម្មជាតិ និងបរិស្ថាន សោម៉ាត់ ផុលសេនា
* ផែនការ និងការវិនិយោគ សូផាញ កែវមីសាយ
* ក្រសួងសុខាភិបាល ប៊ុតកុង ស៊ីហាវង្ស
* ឧត្តមសេនីយទោ សោមកែវសីឡាវង្ស សន្តិសុខសាធារណៈ
* ប៊ុនចាញ ស៊ិនថាវង្ស  មន្ទីរសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន

## វិមានប្រធានាធិបតី 
* លោក ភុងសាវ៉ាត បុប្ផា រដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី

## រដ្ឋសភា (ខែមេសា ឆ្នាំ ២០១៦) 
* ប្រធានរដ្ឋសភា៖ ប៉ានី យ៉ាថូទូ (ជាប់ឆ្នោតឡើងវិញ)
* អនុប្រធានរដ្ឋសភា៖ លោក សោម ផាន់ ផេងខាំមី (ជាប់ឆ្នោតឡើងវិញ), សេងនួន សាយឡាត, ប៊ុនផន ប៊ុតតាណាវង្ស និង ស៊ីសាយ ឡឿតមឿងសន

## បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវ 
### ការិយាល័យនយោបាយ 
### លេខាធិការដ្ឋាន 
## ការបែងចែករដ្ឋបាល 
## ឯកសារយោង