ខ្មែររំដោះ

**ខ្មែររំដោះ** គឺជាក្រុមទ័ពព្រៃមួយក្នុងចំណោមក្រុមជាច្រើនដែលធ្វើប្រតិបត្តិការនៅតាមព្រំដែននៃប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៧០-១៩៧៥។ ពួកគេជាផ្នែកមួយនៃរណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជា (Front Uni National du Kampuchea, FUNK) ដែលជាសមាគមរវាងព្រះបាទសម្ដេចនរោត្តម សីហនុ ដែលត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីអំណាចនៅឆ្នាំ១៩៧០ និងកងកម្លាំងកុម្មុយនិស្ត។

## ប្រភពដើមនិងប្រវត្តិសាស្រ្ត 
ទោះបីជាព្រំដែនរវាងបក្សពួកផ្សេងគ្នាមានភាពច្របូកច្របល់បន្តិចក៏ដោយ ខ្មែររំដោះជាទូទៅត្រូវបានកំណត់ថាជាកងកម្លាំងទាំងនោះដែលមានឈ្មោះស្មោះត្រង់ចំពោះសម្ដេចសីហនុ ប៉ុន្តែក៏ជាពួកឆ្វេងនិយម និងគាំទ្រដោយវៀតណាមខាងជើងផងដែរ។  

បក្សពួកនេះមានដើមកំណើតមួយផ្នែកនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា និងចលនាខ្មែរឥស្សរៈ (ឯករាជ្យ) ដើម។ កុម្មុយនិស្តកម្ពុជាសម័យដើមជាច្រើនមានទំនាក់ទំនងខ្លាំងជាមួយ វៀតមិញ បានទទួលការបណ្តុះបណ្តាល និងការគាំទ្រពីបក្សវៀតណាម ហើយក្នុងករណីជាច្រើនបានគាំទ្រសីហនុជាតួឯកនៃឯកភាពជាតិ។ កម្មាភិបាល​ទាំងនេះ​បាន​រក្សា​តំណែង​ជាន់ខ្ពស់​នៅ​តំបន់​ជាច្រើន​ភាគ​ខាងកើត ​ទន្លេមេគង្គនិង​ជិត​ព្រំដែន​វៀតណាម​។ តាមនោះ កងកម្លាំង 'ខ្មែររំដោះ' ត្រូវបានជ្រើសរើសភាគច្រើននៅភាគខាងកើតនៃប្រទេស។ 

ពួកគេត្រូវបានបែងចែកចេញពីកងកម្លាំងដែលស្មោះត្រង់នឹង 'សង្គមនិយម' នៃគណបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា ដែលមានកម្លាំងខ្លាំងបំផុតនៅភាគខាងលិច និងនិរតី ហើយដែលត្រូវបានហៅជាទូទៅដោយអ្នកសង្កេតការណ៍អឺរ៉ុប និងអាមេរិកថាជា ខ្មែរក្រហម (ឈ្មោះដើមដែលសម្តេចសីហនុ សំដៅលើកុម្មុយនិស្តខ្មែរជាទូទៅ)។ មជ្ឈមណ្ឌលដែលដឹកនាំដោយ សាឡុត ស សឺន សេន និង អៀង សារី មានមនោគមវិជ្ជាជាតិនិយមខ្លាំង និងមិនសហការច្រើនជាមួយវៀតណាមខាងជើង ដោយទទួលបានការគាំទ្រភាគច្រើនពីប្រទេសចិន ។ វា​ក៏​មិន​ចូល​ចិត្ត​ព្រះសីហនុ​ដែរ ដោយ​ចាត់​ទុក​ទ្រង់​ជា​ឥស្សរជន​សក្តិភូមិ។ សូម្បីតែមានរបាយការណ៍តាមកាលកំណត់នៃការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងកងទ័ព 'កណ្តាល' នៅម្ខាង និងកងកម្លាំងភាគខាងកើត (និងការគាំទ្រ កងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម របស់ពួកគេ) នៅម្ខាងទៀត ទោះបីជាក្រុមទាំងពីរបានសម្របសម្រួលកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ពួកគេប្រឆាំងនឹង កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាតិខ្មែរ (FANK) ក៏ដោយ។ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនៃ សាធារណរដ្ឋខ្មែរ របស់ លន់ នល់ ។

ក្នុងកំឡុងដើមដំបូងនៃសង្គ្រាមស៊ីវិល ខ្មែររំដោះត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាជាកងកម្លាំងខ្លាំងជាងនៃកងកម្លាំងកម្ពុជាប្រឆាំងនឹង លន់ នល់។ នៅខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧១ មន្ត្រីសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ អ៊ិន តាំ បានប៉ាន់ប្រមាណថា ពួកបះបោរមិនមែនវៀតណាមមានចំនួនប្រហែល ១០.០០០នាក់៖ ក្នុងចំណោមពួកគេទាំងនេះ លោកត្រូវបានបង្ខំឱ្យទទួលស្គាល់ថា មានតែ ៤០០០នាក់ប៉ុណ្ណោះ គឺជា 'ខ្មែរក្រហម' ដែលនៅសេសសល់ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយពួកសីហនុ និងខ្មែរប្រយុទ្ធ។ ពួកគេចាត់ទុកថាជា "ការកាន់កាប់របស់អាមេរិក" ។ 

បន្ទាប់ពីដំណើរទស្សនកិច្ចឆ្នាំ១៩៧៣ របស់ព្រះសីហនុទៅកាន់ 'តំបន់រំដោះ' ប៉ុន្តែជាកន្លែងដែលគាត់ត្រូវបានស្វាគមន៍ដោយសម្លេងគាំទ្រពីកសិករនោះ 'មជ្ឈមណ្ឌល' បានចាប់ផ្តើមដោយស្ងាត់ស្ងៀមទាំងអ្នកសីហនុនិយម និងកម្មាភិបាលគាំទ្រវៀតណាមចេញពីរដ្ឋបាលនៅក្នុងតំបន់ដែលពួកគេបានគ្រប់គ្រង។ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៤ មានសេចក្តីរាយការណ៍ថា កងកម្លាំងដែលស្មោះត្រង់នឹង 'សង្គមនិយម' បានប្រើពាក្យ ខ្មែរក្រហម  - ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណខ្លួនឯង ជាជាង 'ខ្មែររំដូ' ។ 

យូរៗទៅ មានសេចក្តីរាយការណ៍ថា ខ្មែររំដោះ ក្នុងករណីខ្លះ បានចូលរួមដោយផ្ទាល់នៅក្នុងសកម្មភាពប្រឆាំងនឹងរដ្ឋបាលខ្មែរក្រហមនៅក្នុង 'តំបន់រំដោះ' ។ យ៉ាងហោចណាស់មានឧប្បត្តិហេតុចំនួនបីនៅក្នុងភូមិភាគ ៣៥ ( ខេត្តកំពត ) នៅចុងឆ្នាំ ១៩៧៣ ដែលកងកម្លាំងខ្មែររំដួលបានចូលរួមក្នុងសកម្មភាពប្រឆាំងនឹងកងទ័ពរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តរឹងរូស ហើយបានប្រមូលផ្តុំកសិករធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងការប៉ុនប៉ងរបស់កម្មាភិបាលបក្សដើម្បីទាមទារដំណាំស្រូវ។  នៅដើមឆ្នាំ១៩៧៤ កងកម្លាំងគាំទ្រសីហនុដ៏ធំមួយត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាកំពុងព្យាយាមដើម្បីទទួលបានការគ្រប់គ្រងដោយយោធាលើផ្លូវសំខាន់ៗនៅក្នុងខេត្ត។ នៅតំបន់ ៣៧ ភូមិភាគខាងលិច ខ្មែររំដោះ៧៤២ នាក់បាន *ចុះចាញ់* របបលោកលន់ នល់ នៅខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៧៤ ដោយអះអាងថា ពួកគេជាផ្នែកមួយនៃកម្លាំងមួយម៉ឺននាក់ ដែលនឹងធ្វើតាម ប្រសិនបើលោកនល់ ណុល ផ្តល់ស្វ័យភាពប្រតិបត្តិការឱ្យពួកគេ ដើម្បីបន្តការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងកុម្មុយនិស្តរបស់ពួកគេ។ គូប្រជែងរបស់គណបក្ស។ 

## ការគ្រប់គ្រងនៅភាគខាងកើតប្រទេសកម្ពុជា ឆ្នាំ ១៩៧០-៧៥ 
សំណុំឯកសារដែលទទួលបានពីជនភៀសខ្លួន បានបញ្ជាក់ថា មិនត្រឹមតែកងកម្លាំងបូព៌ា ក្រោមការបញ្ជារបស់ ច័ន្ទ ចក្រី ស្លៀកពាក់ខុសពីខ្មែរក្រហម (ស្លៀកសម្លៀកបំពាក់យោធាពណ៌បៃតង ជាជាងសម្លៀកបំពាក់កសិករពណ៌ខ្មៅ ដែលទាហានខ្មែរក្រហមទទួលយក) ប៉ុន្តែនៅក្នុងតំបន់របស់ពួកគេ ការគ្រប់គ្រងដែលពួកគេប្រព្រឹត្តដោយមានការសម្របសម្រួលច្រើនជាងនេះ (ឧទាហរណ៍ មន្រ្តីរណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជា ដែលចាប់បានគឺគ្រាន់តែត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើការងារជាជាងការប្រហារជីវិតដូចករណីរបស់ខ្មែរក្រហម)។ វាក៏មានភស្តុតាងដែលថាមានកម្រិតកាន់តែច្រើននៃសេរីភាពខាងសាសនា និងសេដ្ឋកិច្ចដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតនៅក្នុងតំបន់ភាគខាងកើត សូម្បីតែបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបប លន់ នល់ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ ក៏ដោយ 

## ការបោសសំអាតបន្ទាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៥ 
មេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ខ្មែរក្រហម ដែលបានសហការជាសាធារណៈជាមួយព្រះសីហនុ មុនឆ្នាំ១៩៧០ ឬនៅក្នុង 'រណសិរ្សរួបរួម' ត្រូវបានសម្លាប់ (ដូចករណី ហ៊ូ យុន និង ហ៊ូ នឹម ) – ឬ ទុកចោល (ដូចករណី ខៀវ សំផន) ) – ក្រោយ​ការ​បង្កើតរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ។

ភូមិភាគបូព៌ាត្រូវបានសម្អាតដោយមជ្ឈមណ្ឌលបក្សក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៦-៧៧។ ចរិយា ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រហារ​ជីវិត​នៅ​ក្នុង​មន្ទីរ​ឃុំឃាំង​ទួលស្លែង ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៧៦ ដែល​ជា​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​ដំបូង​គេ​ដែល​ត្រូវ​បញ្ជូន​ទៅ​ទីនោះ។ ចំណែក សោ ភឹម លេខាភូមិភាគបូព៌ា បានធ្វើអត្តឃាត។ កម្មាភិបាលភូមិភាគបូព៌ាមួយចំនួនដែលត្រូវបានបណ្តេញចេញ ដូចជា ហេង សំរិន ក្រោយមកនឹងបន្តដឹកនាំ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា បន្ទាប់ពីការលុកលុយរបស់វៀតណាមឆ្នាំ ១៩៧៩។

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
* រណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជា

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមឧទ្ទាមនៅកម្ពុជា