សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អន្តរជាតិ (FIFA)

**ហ្វីហ្វា** ឬមានឈ្មោះពេញថា **សមាគមសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អន្តរជាតិ** (អក្សរឡាតាំង៖ **FIFA**, ឈ្មោះពេញជាភាសាបារាំង៖ *Fédération Internationale de Football Association* និងជាភាសាអង់គ្លេស៖ *International Federation of Association Football*) គឺជាអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណូលដែលតែងតែសម្តៅលើខ្លួនឯងថាជាស្ថាប័នគ្រប់គ្រងសមាគមកីឡាបាល់ទាត់ ហ្វុតសល និងកីឡាបាល់ទាត់ឆ្នេរខ្សាច់អន្តរជាតិ។ វាគឺជាស្ថាប័នគ្រប់គ្រងកីឡាបាល់ទាត់ខ្ពស់បំផុតលំដាប់ថ្នាក់អន្តរជាតិ។

ហ្វីហ្វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩០៤ ដើម្បីដើរតួជាអង្គការត្រួតពិនិត្យការប្រកួតប្រជែងអន្តរជាតិក្នុងចំណោមសមាគមប្រទេសជាតិដូចជា៖ បែលស៊ិក ដាណឺម៉ាក បារាំង អាល្លឺម៉ង់ ហុល្លង់ អេស្ប៉ាញ ស៊ុយអែត និងស្វីស។ ហ្វីហ្វាមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងហ្ស៊ូរិច ប្រទេសស្វីស ហើយបច្ចុប្បន្ននេះ វាមានសមាជិកភាពរហូតដល់ទៅ ២១១ ប្រទេស។ ដើម្បីក្លាយជាសមាជិកហ្វីហ្វា ប្រទេសទាំងនោះត្រូវមានសមាជិកភាពក្នុងសហព័ន្ធមួយនៅក្នុងចំណោមតំបន់ទាំង ៦ ដែលត្រូវបានបែងចែកលើពិភពលោកគឺ៖ អាហ្វ្រិក អាស៊ី អាមេរិកខាងជើង កណ្តាល និងការ៉ាអ៊ីប អឺរ៉ុប និងអូសេអានី។

បច្ចុប្បន្ន ហ្វីហ្វាបានបង្ហាញពីគោលបំណងមួយចំនួននៅក្នុងលក្ខន្តិកៈរបស់អង្គការរួមមាន ការបង្កើនប្រជាប្រិយភាពនៃកីឡាបាល់ទាត់នៅជុំវិញសកលលោក ខិតខំប្រឹងប្រែងធានាថាមនុស្សគ្រប់រូបអាចទទួលព័ត៌មានផ្សេងៗពោលគឺដឹងឮពីកីឡាបាល់ទាត់ ការតស៊ូមតិដើម្បីសុចរិតភាពនិងការលេងដោយយុត្តិធម៌ (ហ្វែរផ្លេ)។ ហ្វីហ្វាគឺជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះការរៀបចំនិងការលើកកម្ពស់រាល់ការប្រកួតអន្តរជាតិធំៗជាពិសេសគឺការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោកដែលបានចាប់ផ្តើមដំបូងនៅឆ្នាំ១៩៣០ និងការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោកផ្នែកនារីដែលបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៩៩១។ ក្រុមប្រឹក្សាសមាគមកីឡាបាល់ទាត់អន្តរជាតិដែលហ្វីហ្វាជាសមាជិកមួយគឺជាអ្នកកំណត់និងអនុវត្តច្បាប់នៅគ្រប់ការប្រកួតទាំងឡាយរបស់ហ្វីហ្វា។ គ្រប់រាល់ការប្រកួតរបស់ហ្វីហ្វា ប្រាក់ចំណូលភាគច្រើនគឺបានមកពីការឧបត្ថម្ភដូចនៅឆ្នាំ២០១៨ ហ្វីហ្វាបានចំណូលជាង ៤.៦ លានដុល្លារអាមេរិកដែលបានបញ្ចប់វដ្តឆ្នាំ២០១៥–២០១៨ ជាមួយនឹងកម្រៃវិជ្ជមានណែតប្រមាណ ១.២ ពាន់លានដុល្លារនិងមានថវិកាទំនុកបម្រុងជាង ២.៧ ពាន់លានដុល្លារ។

របាយការណ៍ពីអ្នកសារព័ត៌មានស៊ើបអង្កេតបានភ្ជាប់ថ្នាក់ដឹកនាំហ្វីហ្វាជាមួយបទអំពើពុករលួយ ការសូកប៉ាន់ និងការលួចបន្លំសន្លឹកឆ្នោតទាក់ទងនឹងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសម្ចាស់ផ្ទះពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោកសម្រាប់ឆ្នាំ២០១៨ និងឆ្នាំ២០២២។ ការចោទប្រកាន់ទាំងនោះបាននាំឱ្យមានការធ្វើពិរុទ្ធកម្មលើមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់របស់ហ្វីហ្វាចំនួន ៩ នាក់ដោយក្រសួងយុត្តិធម៌សហរដ្ឋអាមេរិកពីបទចោលប្រកាន់មួយចំនួនដូចជា អំពើទុច្ចរិត ការលួចបន្លំតាមរយៈគ្រឿងអេឡិចត្រូនិច និងការបន្លំបង្វែរប្រាក់ជាដើម។ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៥ មន្ត្រីហ្វីហ្វាមួយចំនួនត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយអាជ្ញាធរស្វីស។ មន្ត្រីទាំងនោះដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ដោយសហរដ្ឋអាមេរិកអាចនឹងត្រូវធ្វើបត្យាប័នដើម្បីប្រឈមមុខនឹងការចោទប្រកាន់នៅទីនោះផងដែរ។ មន្ត្រីជាច្រើនរូបត្រូវបានបញ្ឈប់ពីការងារ (បណ្តោះអាសន្ន) ដោយហ្វីហ្វាមានដូចជាអតីតប្រធានលោកសែប ប្លាទ័រនិងលោកមីឆែល ប្លាទីនីជាដើម។

## ប្រវត្តិ
គំនិតក្នុងការបង្កើតស្ថាប័នមួយដើម្បីត្រួតពិនិត្យការប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់ត្រូវបានផុសឡើងនៅដើមសតវត្សទី២០ ស្របពេលដែលប្រជាប្រិយភាពនៃកីឡាបាល់ទាត់កំពុងកើនឡើង។ ដូច្នេះ *Fédération Internationale de Football Association* (ឬ FIFA) ក៏ត្រូវបានបង្កើតនៅក្រោយទីស្នាក់ការសហភាពសហព័ន្ធកីឡាអត្តពលកម្មសង្គមបារាំង (*Union des Sociétés Françaises de Sports Athlétiques* – USFSA) នៅផ្លូវ *Saint Honoré* 229 នៃទីក្រុងប៉ារីសក្នុងថ្ងៃទី២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩០៤។ សមាជិកស្ថាបនិកមានដូចជា៖ បែលស៊ិក ដាណឺម៉ាក បារាំង ហុល្លង់ អេស្ប៉ាញ (តំណាងដោយក្លឹបបាល់ទាត់ទីក្រុងម៉ាឌ្រីដព្រោះថារាជសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អេស្ប៉ាញមិនទាន់បង្កើតនៅឡើយ) ស៊ុយអែត និងស្វីស។ នៅថ្ងៃដដែរនោះ សមាគមកីឡាបាល់ទាត់អាល្លឺម៉ង់ (DFB) បានប្រកាសពីគម្រោងចូលរួមតាមរយៈទូរលេខ។

នៅអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ កីឡាករអឺរ៉ុបជាច្រើនត្រូវបានប្រទេសរបស់ពួកគេកេណ្ឌយកទៅធ្វើសង្គ្រាមហើយការធ្វើដំណើរទៅប្រកួតតាមប្រតិទិនដែលបានកំណត់គឺត្រូវបានផ្អាកឬលុបចោលតែម្តង។ ពេលសង្គ្រាមបានបញ្ចប់ អង្គការមួយនេះត្រូវបានដឹកនាំដោយធនាគារិកាជនជាតិហុល្លង់ម្នាក់ឈ្មោះសាល ហឺត្សច៍ម៉ាន។ ដោយសារវិបត្តិនិងផលអវិជ្ជមាននៅក្រោយសង្គ្រាម អង្គការហ្វីហ្វាគឺស្ទើរតែក្ស័យធនទៅហើយប៉ុន្តែសម្ពាធវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុបានបាត់ទៅវិញបន្ទាប់ពី"ក្រុមប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះ" (ប្រទេសសមាជិកនៃសហរាជាណាចក្រ) បានសម្រេចដកខ្លួនចេញដោយប្រកាសថាខ្លួននឹងមិនប្រកួតជាមួយអតីតសត្រូវសង្គ្រាមលោកទៀតឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណានៅក្នុងឆ្នាំ១៩២៤ ក្រុមប្រទេសទាំងនោះក៏បានសម្រេចចិត្តចូលជាសមាជិកហ្វីហ្វាវិញម្តងទៀត។

សារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រដែលទាក់ទងនឹងហ្វីហ្វាដំបូងបង្អស់បានបើកដំណើរការឡើងនៅឆ្នាំ២០០១ នៅទីក្រុងមែនឈេសទ័រ ប្រទេសអង់គ្លេស។ ការប្រកួតពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោកដំបូងត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៣០ នៅទីក្រុងម៉ុងតេវីដេអូ ប្រទេសអ៊ូរុយគ្វេ។

គណៈកម្មាធិការការងារនៃប្រជាជាតិតូចៗរបស់ហ្វីហ្វាបានចាត់ចំណាត់ថ្នាក់រដ្ឋដែលមានសក្តានុភាពចូលជាសមាជិកជាបីក្រុម៖

១. រដ្ឋឯករាជ្យដែលមិនទាន់ជាសមាជិកហ្វីហ្វា (មាន គីរីបាទី កោះម៉ាសាល់ មីក្រូនេស៊ី ម៉ូណាកូ ប៉ាឡូ ទូវ៉ាលូ និងទីក្រុងវ៉ាទីកង់)

២. រដ្ឋ/ទឹកដីគ្មានអធិបតេយ្យភាព (កោះអ័រឡែន ហ្គោដឺឡូប ក្រូអិនឡង់ ហ្គឺនស៊ី កោះមែន ជឺស៊ី ម៉ាទីនីក កោះម៉ារីណាខាងជើង រេអុយញ៉ុង ស៊ីងម៉ាទីន សង់ស៊ីបារ)

៣. តំបន់ជម្លោះនយោបាយ (អាប់កាស៊ី គ្រីមៀ ស៊ីបខាងជើង និងអូសេទីខាងជើង)។

ចំណាត់ថ្នាក់ហ្វីហ្វាពិភពលោកគឺត្រូវបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជារៀងរាល់ខែដោយផ្អែកលើលទ្ធផលរបស់ក្រុមជម្រើសជាតិនីមួយៗនៅក្នុងកម្មវិធីប្រកួតអន្តរជាតិនានា ការប្រកួតវគ្គជម្រុះ និងការប្រកួតមិត្តភាពជាដើម។ ចំណាត់ថ្នាក់ពិភពលោកសម្រាប់កីឡាបាល់ទាត់នារីក៏មានវត្តមានផងដែរដោយត្រូវធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពចំនួន ៤ ដងក្នុងមួយឆ្នាំ។

### ច្បាប់ និងស្ថាប័ន
## កម្មវិធីប្រកួតរបស់ហ្វីហ្វា
### ជម្រើសជាតិ
**ផ្នែកបុរស**
*ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោក
*ការប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់អូឡាំពិក (អាយុក្រោម ២៣ ឆ្នាំ)
*ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោកអាយុក្រោម ២០ ឆ្នាំ
*ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោកអាយុក្រោម ១៧ ឆ្នាំ
*ការប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់យុវជនអូឡាំពិក (អាយុក្រោម ១៥ ឆ្នាំ)
*ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ក្នុងសាលពិភពលោក
*ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ឆ្នេរខ្សាច់ពិភពលោក
*ពានរង្វាន់បាល់ទាត់អារ៉ាប់
**ផ្នែកនារី**
*ពានរង្វាន់បាល់ទាត់នារីពិភពលោក
*ការប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់អូឡាំពិក
*ពានរង្វាន់បាល់ទាត់នារីពិភពលោកអាយុក្រោម ២០ ឆ្នាំ
*ពានរង្វាន់បាល់ទាត់នារីពិភពលោកអាយុក្រោម ១៧ ឆ្នាំ
*ការប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់យុវនារីអូឡាំពិក (អាយុក្រោម ១៥ ឆ្នាំ)
### ក្លិប
**ផ្នែកបុរស**
*ពានរង្វាន់ក្លិបបាល់ទាត់ពិភពលោក
*ពានរង្វាន់បាល់ទាត់យុវវ័យ
**ផ្នែកនារី**
*ពានរង្វាន់ក្លិបបាល់ទាត់នារីពិភពលោក (សំណើ)
### កីឡាអេឡិចត្រូនិក
*ពានរង្វាន់បាល់ទាត់អេឡិចត្រូនិកពិភពលោក
**ក្រុម**
*ពានរង្វាន់ក្លិបបាល់ទាត់អេឡិចត្រូនិកពិភពលោក
*ពានរង្វាន់អេឡិចត្រូនិកប្រជាជាតិ
### អតីតកម្មវិធីប្រកួត
*ពានរង្វាន់បាល់ទាត់សហព័ន្ធ

### ជើងឯកនៃកម្មវិធីប្រកួតរបស់ហ្វីហ្វានាពេលបច្ចុប្បន្ន
## ចំណាត់ថ្នាក់ពិភពលោករបស់ហ្វីហ្វា
### បុរស
តារាងខាងក្រោមនេះគឺជាក្រុមជម្រើសជាតិបុរសទាំង ២០ ល្អបំផុតនៅលើពិភពលោក។

;គិតត្រឹមថ្ងៃទី៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២

### នារី
តារាងខាងក្រោមនេះគឺជាក្រុមជម្រើសជាតិនារីទាំង ២០ ល្អបំផុតនៅលើពិភពលោក។

;គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២

## អ្នកឧបត្ថម
*អាឌីដាស
*ក្រុមហ៊ុនកូកា-កូឡា
*ហ៊ីយ៉ាន់ដាយ
*វីសា
*វ៉ាន់ដាគ្រុប
*កាតាអ៊ែរវ៉េ

## មើលផងដែរ
*វប្បធម៌កីឡាបាល់ទាត់
*ហ្វីហ្វា (វីដេអូហ្គេម)
*បញ្ជីរាយកីឡដ្ឋានបាល់ទាត់តាមប្រទេស

## កំណត់សម្គាល់
## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ក្រៅ
*គេហទំព័រផ្លូវការ (មានជាភាសាអង់គ្លេស ចិន បារាំង អាល្លឺម៉ង់ និងអេស្ប៉ាញ)
*FIFA ក្នុងបណ្តាញហ្វេសប៊ុក
*FIFA ក្នុងបណ្តាញយូធូប
*FIFA  ក្នុងបណ្តាញធ្វិតទ័រ
*FIFA ក្នុងបណ្តាញអ៊ីនស្តាក្រាម

### ផ្សេងៗ
*[BBC's Panorama, FIFA's Dirty secrets, transcript](http://www.transparencyinsport.org/Did_Blatter's_Mob_friends_fix_2018_for_Russia/PDF-documents/(6)fifas-dirty-secrets-script.pdf)
*Document on alleged FIFA corruption
*FIFA Laws of the Game 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ្វីហ្វា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការ​អន្តរជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថាប័នគ្រប់គ្រងកីឡាបាល់ទាត់