សុភាសិត​ខ្មែរ

**សុភាសិត​ខ្មែរ** ជា​ឃ្លា​​​ខ្លី​ៗ តែ​មាន​អត្ថន័យ​​ជ្រៅ​ជ្រះ​ ​​ជា​​ឱវាទ​ល្អៗ​​ដែល​មាន​ប្រយោជន៍​គួរ​រៀន​គួរ​ស្តាប់។​ ទំព័រ​នេះគឺ​ជា​កម្រង​ប្រមូល​ផ្តុំ​សុភាសិត​ខ្មែរ ដក​ស្រង់​ចេញ​ពី​សៀវ​ភៅ**ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​** ផ្សាយ​ចេញ​ពី​សមាគម​សម្តេច​ ជួន ណាត​។

# គោធាតមិនស្មេីសេះស្គម​ ខ្មែរចេះល្មមមិនស្មេីចិនឆ្កួត

* គេខុសកុំអាលអរ  គេសាទរកុំអាលអួត ។
* គិតមុនគូ
* គ្មាន​កម្លាំង​ គ្មាន​បញ្ញា គ្មាន​អាហារ​ គ្មាន​ជិវិត។
* គ្មានពូជ គ្មានកំណើត
* គ្នាច្រើនអន្សមខ្លោច  ​គ្នាដូចស្រមោចអន្សមឆៅ។
* គុក​និង​សោ គឺ​ចោរ​បង្កើត​ឱសថល្អ​ឆើត​កើត​ពី​រោគ  ដំណេកកើត​ពី​ការ​ងុយងោក  មនុស្ស​ក្នុង​លោក​កើត​ពី​កម្ម។
* គ្រូកាចសិស្សខូច។
* គ្រូទាយ  ម្តាយថា។
* គួរ​គិត​ជីវិត​ពុំ​ទៀង​ទាត់​  តែង​តែ​បែរ​បត់​កាន់​ក្តី​ស្លាប់  ពុំ​ដែល​បាន​ស្រួល​ប្រែ​ប្រួល​ឆាប់  ក្រឡាប់ស្ងាត់សូន្យ​ចា
* គោដំបៅខ្នង​  ក្អែកហើររំលង​  រំសាយកន្ទុយ។
*គ្រឿងញៀនបំផ្លាញអនាគត។

# ឃ

* ឃាត់​កំហឹង​ដោយ​ប្រឹង​អត់​អោយ​បាន​  ឃាត់​ពាល​សាមាន្យ​ដោយ​អាជ្ញាបុគ្គល​  ឃាត់​ចិត្ត​ចាកទោសា  ប្រសើរ​ថ្លៃ​ថ្លា​ក្នុង​លោកិយ។
* ឃាត់​ចិត្ត​ចាកក្តី​ស្នេហា ក្នុង​កាមតណ្ហានា​លោកិយ ដូច​យក​អំបោះ​ចង​ដំរី​ ពិបាក​ពេក​ក្រៃ​គួរ
* ឃ្លាតកាយ  ណាយចិត្ត។
* ឃ្លានឆ្ងាញ់  ស្រលាញ់ល្អ។ឃ្លានឆ្ងាញ់ ស្រលាញ់ល្អ។
* ឃុបឃិត​ជន​ពាល  ​រាល​ទុក្ខ​ដល់ខ្លួន។
* ឃុប​ឃិត​បណ្ឌិត​  សុខ​មួយ​ជិវិត​ឥតទុក្ខា​
* ឃើញ​ខ្លា​ដេក​ថា​ខ្លា​ស្លាប់  ឃើញ​ខ្លា​ក្រាប​ថា​ខ្លា​សំពះ។
* ឃើញ​គេ​ទៅ​កុំ​អោយ​ខាន  ឃើញ​គេ​បាន​កុំ​អោយ​ទៅ។
* ឃើញ​ឈើ​ពុក​  កុំ​អាល​ដាក់​គូទ​អង្គុយ  (ឬ កុំ​អាល​ដាក់​គូទ​លើ)។
* ឃើញ​ដំរី​ជុះ​  កុំ​ជុះ​តាម​ដំរី  (ឬ  ដំរី​ជុះ​  កុំ​ជុះ​តាម​ដំរី)។
* ឃើញ​ថ្លុក​ថាជា​ថ្នល់  ក្រែង​កំហល់​កំហុស​មាន។
* ឃើញ​ពីនាយ​កុំ​អាល​ទាយ​អាក្រក់​ល្អ  លុះ​ឃើញ​ជាក់ជា​ខ្មៅ​ស  ទើបថាបាន​  បើ​បណ្តោយ​តាម​គំនិត​ដែល​គិត​ស្មាន​  នឹង​រំខាន​ព្រោះ​ការ​ខុស​កំហុស​ខ្លួន។
* ឃើញ​សម្បក​ថា​ខ្លឹម​រុក្ខា​  យល់​ពួក​បច្ចា​ថា​ជាមិត្រ​  ពាល​ប្រឡំ​ថា​បណ្ឌិត​  ច្រឡំ​លាមក​ពិតថាបុប្ផា។
* ឃ្លាន​កុំអាល​ស៊ី  ងងុយ​កុំ​អាល​ដេក​  យប់កុំអាលនិយាយជាមួយស្រី​។
* ឃ្លាន​ក្រៃ​ណា​ឆ្ងាញ់​  ស្រឡាញ់​ក្រៃ​ណា​ល្អ  (ឬ ពិសា​ក្រៃ​ណា​នឹង​ឃ្លាន អាក្រក់ប៉ុន្មាន​ក្រៃ​ណា​នឹង​ចិត្ត)។
* ឃ្លេ​មិន​ខ្លាច​ ទៅ​ខ្លាចខ្លា។ (ភួង គូទ )
* ឃ្លោក​លិច​  អម្បែង​អណ្តែត។
* ឃ្វាលក្របី​ជិះ​ក្របី  ឃ្វាលគោ​ជិះ​គោ។
* ឃ្វាលចិត្ត​លំបាក​ពេក​ពិត​  ដូចឃ្វាលពពក។
* ឃ្វាលគោ​ក្របី​ដោយ​អាជ្ញា  ឃ្វាល​ចិត្តល្អ​ជា​ដោយ​អំណត់។
* ឃ្វាល​ចិត្ត​ឥត​កំណាញ់​  ដោយ​លះ​បង់​កុំ​ប្រណី។

## ង 
* ងប់​នឹង​កូន​ប្រពន្ធ​ទ្រព្យ ​ ព្រះ​ថា​អភ័ព្វ​ព្រោះ​ជាប់​ចំណង។
* ងប់​នឹង​ញាតិ​  ឃ្លាត​ច្បាប់។
* ងប់​នឹង​មាស​ប្រាក់  ​ខូច​យសសក្តា។
* ងប់​នឹង​ប្រុ​ស​  ខូច​ព្រហ្មចារី។
* ងប់នឹងប្រុស  ខូចឈ្មោះមួយជាតិ។
* ងប់​នឹង​ស្រី  ​ចំណី​ទុក្ខ។
* ងប់នឹង​ល្បែង  ​តែង​ហិនហោច។
* ងប់នឹងល្បែង​  តែងវិនាស។
* ងប់នឹង​ស្រា​  ខូច​ស្មារតី។
* ងប់​នឹង​ពាក្យ​សរសើរ  ​គេ​ថា​ភ្លើ។
* ងប់នឹង​ពាក្យ​បង្អាប់  ស្លាប់​គំនិត។
* ងប់​នឹង​ស័ក្តិយស​  ស្អុយ​ទាំង​អស់​ក្នុង​លោកិយ។
* ងប់នឹង​ជំនឿ​  រឿគំនិត។
*ងប់នឹងសម្រស់ អស់តម្លៃ។
* ងាប់​ដើម្បី​ជាតិ​មាតុភូមិ  ទេវតា​ឥន្ទ្រព្រហ្ម​ចោមឲ្យ​ពរ។
* ងាប់​ខ្លួន​  សមសួន​ជាង​ងាប់​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ។
* ងាប់​គំនិត ​ ងងឹត​ដល់ស្លាប់។
* ងាប់​ទាំង​រស់  ស្អុយ​ទាំង​ស្រស់។
* ងា​ប់ដៃ​ជើង​  ថ្កើង​ជាង​ងាប់​ពាក្យសម្តី។
* ងាប់នឹង​ស្រី​  ចង្រៃ​មួយ​ជាតិ។
* ងាប់​នឹង​សំដី  ដូច​ត្រី​កំភ្លាញ។
* ងា​ប់នឹង​អាចម៍​ឯង​  ជាក់​ស្តែង​ដូច​ខ្វែក។
* ងាប់​ព្រោះ​គំនិត ​ ដូច​កាំ​បិត​ចិត​ដង​ឯង។
* ងា​ប់​ជាតិ​  ព្រោះ​ឃ្លាត​សាមគ្គី។
* ងាប់នយោបាយ​  ព្រោះ​ស្តាយ​លាភ។
* ងាប់​ស្តួក​ ដូច​ឃ្លោក​ទុំ។
* ងាយ​មិន​ក្រៃ​ណា​នឹង​បាន​ មានមិនក្រៃ​ណានឹង​អ្នក​បាន​សុខ​ ចេះ​ក្តី​មិន​ក្រៃ​ណា​នឹង​ម្ចាស់​ស្រុក។

* ងើយ (ឬ ងើប)​ ស្កក​ ឱនដាក់គ្រាប់។

## ច 
* ចង់ធំខំពីតូច បើខ្លាចខួចកុំឆាប់ខឹង ការអ្វីឲ្យចេះថ្លឹង កុំប្រឹងជុះតាមដំរី ។
* ចំណីក្រពះគឺអាហារ ចំណីប្រាជ្ញាគឺសៀវភៅ។
* ចង់ឲ្យមានជួញអង្ករ​ចង់ឲ្យក្រជួញឡាន។
* ចង់ចេះឲ្យធ្វើល្ងង់។
* ចង់ស្រួចដូចបន្លា ត្រូវឧស្សាហ៍ដុសដែកដុល។
* ច្របាច់កចិន លៀនអណ្តាតខែ្មរ។
* ចម្ងល់គឺជាបិតានៃការចៃ្នប្រឌិត។
* ចម្ងល់គឺជាការចាប់ផ្តើមមិនមែនជាចុងបញ្ចប់នៃបញ្ញាទេ។
* ចង្អៀតផ្ទះនៅបាន ចង្អៀតចិត្តនៅពុំបាន។
* ចាក់អង្ករយកអង្កាម។
* ចានមួយរាវ លែងអីរណ្តំគ្នា។
* ចាញ់ចត្រង្គអស់ប្រាជ្ញា ចាញ់តណ្ហា​អស់កុសល។
* ចាញ់បានជាព្រះ ឈ្នះបានជាមារ។
* ចាប់ក្ដាមដាក់ចង្អេរ។
* ចាប់នេះចាប់នោះ មិនឆ្ពោះត្រង់ណា។
* ចាប់ច្រវាក្រាក សំឡឹងជ្រោយ។
* ចាប់ត្រីបាន កុំឲ្យល្អក់ទឹក។

* ចាប់ត្រីដៃពីរតម្រាហាម ចាក់អង្ករយកអង្កាមហាមមិនឈ្នះ អុំទូកឡើងភ្នំខំមានៈ បង់ព្រះទៅសំពះឯបាយាប (អារក្ស)។
* ចាប់វល្លិមួយ រញ្ជួយរាល់ដើម។
* ចាស់អាងស្លាប់ ពាលអាងកាប់ កេ្មងអាងយំ។
* ចិត្ត​ដាច់​នៅ​ស្រី ។
* ចិត្តល្អ ក្រខ្លួន។
* ចិត្តល្អ ក្រមិនយូរ។
* ចិត្តជាទេវទត្ត មាត់ជាទេវតា។
* ចិញ្ចឹមកូនខ្លា វាសងគុណ។
* ចិញ្ចឹមមនុស្សខូច ដូចចិញ្ចឹមខ្លា។
* ចូល​ព្រៃ​សត្វ​សាហាវ រក​អំពាវ​គ្នា​មក​ជុំ ដល់​បាន​ស្ករ​​និង​ទឹក​ឃ្មុំ ពួន​សម្ងំ​​ឆី​​ម្នាក់​ឯង ។
* ចូលព្រៃទាន់ព្រឹក ​ចង់សឹកទាន់ក្មេង។
* ចូលស្ទឹងតាមបទ ​ចូលស្រុកតាមប្រទេស។
* ចូរមើលកាលវែង កុំមើលកាលខ្លី។
* ចូរសេពអ្នកប្រាជ្ញ កុំត្រាប់មនុស្សពាល។
* ចេះ​ច្បាប់​មិន​ខ្លាច​ក្ដី ចេះ​វិន័យ​មិន​ខ្លាច​សង្ឃ ។
* ចេះដប់មិនស្មើប្រសប់មួយ។
* ចេះឯង ឲ្យក្រែងចេះគេ។
* ចេះ​មិន​ដែល​ចាញ់ ។
* ចេះពីរៀន មានពីរក ក្រពីខ្ជិល។
* ចេះមកពីរៀន​ មានមកពីរក។
* ចោល​សាច់​ស្រវ៉ា​ឆ្អឹង ទំពារ​ទៅ​រឹង​រាវ​រក​សាច់ ។
* ចំណេះបានពីរៀន មានបានមកពីរក។
* ចំណេះ​ជិះ​ក​ឯង ។
* ចំណេះវិជ្ជាលោកចែងចាត់ ទុកជាសម្បត្តិសម្បូរបាន ទោះបីក្រខ្សត់អត់ប៉ុន្មាន គង់តែបានគ្រាន់អាស្រ័យ ។
* ចំណីឆ្ងាញ់កុំទុកចាំស្អែក ប្រពន្ធ​គាប់​ភ្នែក​កុំ​ឲ្យ​ដើរ​ក្រោយ ។
* ចំណីច្រើនមុខច្រើនពិសា កូនច្រើនបាច្រើនល្អ ។
* ចុះទឹកក្រពើ ឡើងលើខ្លា។
ចរិយា

## ឆ 
* ឆ្មាមិននៅ កណ្តុរឡើងរាជ្យ។
* ឆ្ងាយកាយ ណាយចិត្ត។
* ឆ្ងាញ់មាត់មិនស្អិត ដូចចិត្តឆ្ងាញ់។
* ឆ្អិនគំនិតពិតជាឆ្អិនគ្រប់យ៉ាងឆ្អិន ព្រេងសំណាងផុតទុក្ខា។
* ឆ្អិនក្បាលស៊ីក្បាល ឆ្អិនកន្ទុយស៊ីកន្ទុយ។
* ឆែ្កខាំឲ្យរកម្ចាស់ គោឆ្កឹះឲ្យរកនាយ។
* ឆ្កែខាំ​កុំខាំឆ្កែវិញ។
* ឆែ្កទាល់ច្រក រលកទាល់ច្រាំង។
* ឆែ្កព្រូសមិនដែលខាំ ផ្គរលាន់រអាំមិនដែលភ្លៀង។
* ឆ្កែខាំឲ្យរកម្ចាស់ គោឆ្កឹះឲ្យរកនាយ ។
* ឆ្នាំងណាគ្របនឹង។
* ឆ្លុះកញ្ចក់ ធេ្មចនេត្រា
* ឆ្មើងឆ្មៃ ចង្រៃខ្លួន។
* ជួយខ្លួនឯងបានទើប ទេវតាជួយជាក្រោយ។
* ជាតិទាពូជទាប ចង់នៅទីរាប មិនចង់ឡើងធ្នើរ។
* ជាតិជាអ្នកជា ស្ងាត់ស្ងៀមកិរិយា មិនចេញក្អេងក្អាង ឯសន្តានពាលចេញឫកអាងយ៉ាង ភ្លាត់ស្នៀតស្រទាង ព្រោះព្រុយមិនឈប់ ។
*ជាតិស្លាប់រស់ ព្រោះនយោបាយ។
* ជាងទងស៊ីរងកំបែក​ ជាងដែកស៊ីហែកនឹងដៃ។
* ជាងមិនកើតបន្ទោសដែក។
* ជ្រងោប៉ុនគល់ មិនយល់ប៉ុនសក់។
* ជ្រាយរអៀច ដូចបបរឈ្មោល។
* ជ្រូកស្លាប់ ព្រោះសាច់។
* ជួញខាតកុំឈប់ខាន បើចង់បានកុំខ្លាចបង់។
* ជំពប់ជើងគង់បាក់ ជំពប់មាត់បង់ប្រាក់។
* ជ្រើមដូចមហាត។
* ជ្រៃលោមស្រឡៅ ត្រាវលោមបឹង។
* ជ្រៅដូច ក្តិតចាន។
* ជ្រៅតែមាត់ គំនិតរាក់កំផែល។
* ជួយខ្លួនឯងបានទើបទេវតាជួយតាមក្រោយ

## ឈ 
* ឈើបៀមទឹកឆាប់ពុក មនុស្សបៀមទុក្ខឆាប់ស្លាប់

ឈើវៀចធ្វើកង់ឈើត្រង់ធ្វើទូក
* 
* ឈឺធ្ងន់យកដំរីទៅបន់ ដល់ជំងឺស្រន់យកពងមាន់ទៅថ្វាយ។

* ឈឺជើងធាត់ ឈឺមាត់ស្គម។
* ឈើពុក កុំដាក់គូថអង្គុយ។
* ឈើកោងវល្លិព័ទ្ធ​ មនុស្សខ្ចាត់ព្រាត់កុំយកខ្លួនបៀត។
* ឈ្នះអ្នកខ្ពស់ដោយបន្ទន់ប្រាណ ឈ្នះអ្នកក្លាហានដោយទំលាយ ឈ្នះអ្នកខ្សោយដោយសម្លបាយ ឈ្នះអ្នកស្មើកាយដោយការព្យាយាម ។
* ឈ្មោះខ្លួនបែបណា ខំធ្វើការឲ្យដូចឈ្មោះ។
* ឈ្លោះនឹងស្រីនាំឲ្យហិន ក្តីនឹងចិននាំឲ្យថោក។
* ឈ្លោះនឹងបរទេស កុំធេ្វសគំនិត។

## ញ 
* ញញឹមស្មើ សើចស្ទើរ សំដីពីរោះ ការណ៍ទាំងនោះចូរប្រយ័ត្ន ។
* ញ៉ាមដូចក្តាម ស៊ីអាចម៍។
* ញាតិផ្ទាល់ បើមិនស្គាល់គឺអ្នកដទៃ។
* ញាតិនិងមិត្រ បើញាតិមិនគិត មិត្រប្រសើរជាង។
* ញៀននឹងស្រីចំណីទុក្ខ។
* ញៀននឹងលែ្បងតែងហិនហោច។
* ញៀននឹងបៀប៉ោ អស់ខោអស់អាវ។
* ញៀននឹងបៀ គឃៀរស្លៀកពាង។
* ញៀននឹងលាភ ថោកទាបដូចសត្វ។
* ញៀននឹងស្រា ដេកផ្ងាក្នុងផ្លូវ។
* ញៀននឹងលែ្បងតែងបង់យស។

## ដ 
* ដាវមុតៗមែនក្នុងស្រោម វិជ្ជាចេះព្រមនៅក្នុងក្បួន ប្រពន្ធគាប់ចិត្តនៅឆ្ងាយខ្លួន ដល់ជូនត្រូវការរអារចិត្ត ។
* ដល់ត្រើយ សើយគូថ។
* ដង្កូវចេញពីសាច់ ច្រែះចេញពីដែក។
* ដាក់ទុកកូនចៅ ឲ្យមើលផៅសន្តាន។
* ដឹកគោញី បន្សីគោលឈ្មោល។
* ដឹងឆ្លើយព្រោះដង កូនឆ្គងព្រោះមេបា។
* ដឹងរង្គោះ បោះបណ្តោយ។
* ដឹងថាខ្លួនល្ងង់ គង់បានជាប្រាជ្ញ។
* ដឹងបាំងតាមសាប់ ច្បាប់កាត់តាមពាក្យ។
* ដុតឲ្យខ្លោច រោចឲ្យឆៅ។
* ដូចដេកផ្ងាស្តោះដាក់ទ្រូងឯង។
* ដូច(ជាគេ)អូសឆែ្កឲ្យចុះទឹក។
* ដូចខ្វៀនកន្ទុយឆែ្ក ទោះនៅប្រែពត់ពុំត្រង់។
* ដូចក្រពើ វងេ្វងបឹង។
* ដួលត្មោល ដូចគ្មានអីទប់។
* ដួលមិនបាច់ច្រាន បានមិនបាច់ខំ។
* ដើមនៅឯស្រែ ផែ្លនៅឯផ្សារ។
* ដើរដោយផ្លូវគន្លង តម្រាយអ្នកចាស់បុរាណ។
* ដើរឲ្យរំពៃ អង្គុយឲ្យរំពឹង។
* ដើរឲ្យមានបី ស្រដីឲ្យមានបួន។
* ដើម្បីធើ្វរឿងធំមួយត្រូវគិតជាមុនសិនចាំធ្វើជាក្រោយ។
* ដេកយប់កុំដេកយូរ ខ្លាចក្តីទុជ៌‌នដល់ប្រាណ។
* ដេកមិនលក់កុំខំដេក។
* ដេកដល់ថៃ្ង នាំចង្រៃខ្លួន។
* ដេកផ្ងាស្តោះលើទ្រូងឯង។
* ដេកលើភ្លៅ ទៅបៅដោះអ្នកដទៃ។
* ដេកយប់ កុំនិយាយនឹងស្រី។
* ដេកទាល់ថៃ្ង យកកំជិលដែលគេ។
* ដេកមិនលក់ បក់មិនល្អើយ។
* ដេកផ្សំដួល រមួលផ្សំគ្រេច។
* ដេញទាន់កុំជាន់កែង។
* ដៃតូច ខ្លួនទាប ចង់ឈោងចាប់ផ្កាយ។
* ដៃភ្លើងជើងមាន់។
* ដាំដូងឲ្យខំថែ ចង់ស៊ីផែ្លឲ្យដុតគល់។
* ដាំជើងក្រាន​ មិនប្រមាណឆ្នាំង។
* ដំរីខ្វាក់ ទ្រមាក់ឆ្កួត។
* ដំរីជល់គ្នា ​ងាប់ស្មៅចិញ្ចៀន។
* ដំរីសាស្លាប់ ​យកចង្អេរបាំង។
* ដំបៅ​មិន​ឈឺ យកឈើទៅចាក់។
* ដោះស្រាយប្រស្នា ថ្កើងអ្នកប្រាជ្ញ។
* ដោះកនែ្ទក អារឹសកូន។

## ឋ 
* ឋិតនៅក្នុងសេចក្តីប្រមាទ ឈ្មោះថាស្លាប់។

## ឌ 
* ឌម​ជន​គឺ​អ្នក​ថោក អាច​ប្រែក្លាយ​ភាព​ជា​ខ្ពង់​ខ្ពស់ ដោយ​ការ​សេពគប់​នឹង​សប្បុរស ដង្កូវ​បាន​ខ្ពស់​ព្រោះ​បុប្ផា។

## ឍ 
* ឍាលិន​ប្រែ​ថា​អ្នក​កាន់​ខែល​ ចេះកាប់​ប្រហែល​ចេះ​ការពារ​ ដូច​អ្នក​ចេះ​ដឹង​មិន​ខ្លាច​រា ឧបស័គ្គនានា​ការពារ​បាន។ ខែល​និង​អាវុធ​គឺ​វិជ្ជា​ នៃ​ប្រុស​និង​នារីគ្រប់​ប្រាណ ដែល​បាន​រៀន​សូត្រ​យ៉ាង​ចំណាន ក្នុង​ភូមិភព​ឋាននា​លោកិយ។

## ណ 
* ណាយកាយ ឆ្ងាយចិត្ត។
* ណែនាំខុសផ្លូវ តែងទៅអបាយមុខ។
* ណែនាំកូន ត្រូវប្រដៅខ្លួនទុកជាគំរូ។

== ត ==ង

* តសំពៅ មិនត្រូវស្តាយដែក។
* តវាសនា ឲ្យខំសន្សំបុណ្យ។
* តដងរែក ឲ្យល្មមនឹងស្មា។
* តកម្លាំងឲ្យ​សេពអាហារ។
* តក់ៗពេញបំពង់ ឆុង​ៗ​កំពប់​អស់ ។
* តមមេស៊ីពង ស៊ីរងសម្បុក។
* ត្រង់​មិនឈ្នះទាល់។
* ត្រីឆ្តោរស៊ីកូនឯង។
* ត្រីងៀត ឆ្លៀតពង ត្រី​ជាប់ក្នុង​មង​ ឆ្លៀត​ពន្លាក ។
* ត្រីមួយត្រកតែស្អុយមួយ ស្អុយទាំងអស់។
* ត្រុកៗ​អ្នក​ស្រុក​មើល​ងាយ រលាស់​គូថ​ខ្ចាយ​មាន​ឱត​មាន​ភាន់ ។
* តឹងគិតឲ្យធូរ យូរគិតឲ្យឆាប់។
* តឹងព្អឹះដូចអូសឫស្សីច្រាសចុង។
* ត្រឹកៗដល់ផ្ទះ តូងតាងដេកផ្លូវ។
* ត្រកូលសជាតិ មាយាទសពូជ។
* ត្រួសត្រាយទុក ស្រណុកជាងកែកុន។
* ត្រូវសន្សំទ្រព្យ តិចៗត្រឡប់ ចំរើនធាត់ធំ។
* ត្រៀមទុកមុន មិនស្កុនការ។
* ត្រេកអរមុន ទុក្ខក្រោយ។

* ថយយស ព្រោះព្រហើន។
* ថិតថេរតែខ្លួន ចិត្តផ្ទួនតែទុក្ខ។
តក់ៗពេញបំពុងឆុងៗកន្លះក្រហែត
* ថោកអីនៅដៃថៃ្លអីនៅមាត់។

## ទ 
* ទាហានថ្កើងដ្បិតសឹក ធ្វើស្រែដ្បិតទឹក ត្រឹកពលព្រោះបាយ សិស្សប្រាជ្ញដ្បិតគ្រូ ជេរពោលដំវាយ ពលថ្កើងដ្បិតនាយ ហ្វឹកហ្វឺនខះខំ ។ 
* ទម្ពក់វាទៅ​ ទើបព្នៅវាមក។
* ទ្រព្យច្រើនព្រួយរក្សា ទ្រព្យតិចណាព្រួយរិះរក
* ទ្រព្យធនទោះថោកថៃ្ល រួមរក្សាកុំបីធ្លោយ។
* ទនេ្លដប់ មិនស្កប់សមុទ្រមួយ។
* ទឹកថ្លាល្គឹកបើល្អក់ ដ្បិតរលកបោកសោះសា។
* ទឹកជន់ បុណ្យសេ្តច ។
* ទឹករាក់ត្រឹមភ្លៅ ទឹកជ្រៅ ត្រឹមជង្គង់។
* ទឹកត្រជាក់ត្រីកុម ទឹកក្តៅត្រីរត់ចេញ។
* ទឹកបាក់ទៅទាប ដីខ្ពស់កណ្តៀរពូន។
* ទឹកហូរមិនដែលហត់ ព្រះពុទ្ធមិនដែលខឹង។
* ទឹកហូរមិនដែលហត់ ប្រុសស្បថកុំឲ្យជឿ។
* ទឹកថ្លាលាងសក់ ទឹកល្អក់លាងជើង។
* ទុកចោលវាចាស់ ប្រើណាស់វាថ្មី។
* ទូកទៅ កំពង់នៅ។
* ទូកយើងវែង ទូកគេខ្លីតាមគេមេ្តចទាន់។
* ទូកដាច់យកទូកតាម។
* ទូកបែកជាទូកគត់ ទូកកំបុតជាទូកកង។
* ទាំងអ្នកមាននិងអ្នកក្រគឺជាកូនចៅនៃគំនិត។
* ទៅឥតគេរក មកឥតគេហៅ។
* ទើមៗដល់ផ្ទះ រូតរះដេកផ្លូវ

## ធ្វើស្រែឪ្យមើលស្មៅ ទុកដាក់កូនចៅមើលផៅសន្តាន 
* ធ្ងន់នៅថ្ម ក្រនៅក្តី។
* ធ្វើមិនបាច់ភ្ជួរ រក្សាតែមួរ ស៊ីស្រូវមិនអស់។
* ធ្វើគុណបានទោស ដូចប្រោះខ្លាស្លាប់។
* ធ្វើបាបមិនធ្វើបុណ្យ លែងជាតិទៅនៅនរក។
* ធ្វើស្រែទាន់ក្តៅដី ចង់ស្រីទាន់ក្តៅចិត្ត។
* ធ្វើស្រែនឹងទឹក ​ធ្វើសឹកនឹងបាយ។
* ធ្វើផ្ទះកុំធ្វើជណ្ដើរ លស់ខ្ញុំបម្រើកុំឱ្យបាយស៊ី។ 
* ធ្វើស្រែឲ្យមើលស្មៅ​ ទុកដាក់កូនចៅឲ្យមើលផៅសន្ដាន។
* ធ្វើល្អបានល្អ​ ធ្វើអាក្រក់បានអាក្រក់។
* ធ្វើចេះត្រូវគេប្រើ ធ្វើល្ងីល្ងើស្រណុកខ្លួន។
* ធ្វើការតិចចាយច្រើនចម្រើនក្រ។
* ធ្វើគុណ១០០ សំពៅទោស១ចូលទៅរលាយគុណអស់។
* ធុងទទេឮខ្លាំងណាស់។
* ធ្នូស្នាបង់បាញ់ ​ធម៌បង់ទន្ទេញ​​ ស្រ្ដីបង់ភស្ដា របាំបង់លេងវង្វេងតម្រាចាត់ក្នុងមលាមន្ទិលសៅហ្មង។
* ធំតែខ្លួន ដូចឃ្លោក។
*ធ្វើផ្ទះកុំធ្វើជណ្ដើរ លស់ខ្ញុំបម្រើកុំឱ្យបាយស៊ី។
*ធ្វើស្រែនឹងទឹក ធ្វើសឹកនឹងបាយ

## ចេះដប់មិនស្មើប្រសព្ទមួយ 
* នំមិនធំជាងនាឡិ
* នឿយមុន ស្រណុកក្រោយ។

* នារីមានប្តីពីរបីដង ភិក្ខុផងនៅវត្តពីរបីវ៉ា បក្សីជាប់ជង់ពីរបីគ្រា មាយាពួកនេះធ្វើច្រើនក្រៃ ។
* និយាយបាតដៃជាខ្នងដៃ។
* និយាយច្រើនគេមិនស្តាប់ អាប់ប្រាជ្ញា។
* និយាយបែកជាអូរ ហូរជាស្ទឹង។
* និយាយយប់ផ្ទប់ព្រៃ និយាយថៃ្ងព្រៃមានត្រចៀក។
* និរាសកុំមេ្នញ ខឹងកុំទនេ្ទញ ស្អប់កុំព្យាបាទ។
* នឹងលេបវាស្លាក់ នឹងខ្ជាក់វាសែ្លង។
* នឹងឆីចង់ពិសា ខ្ជិលទំពាឲ្យម៉ដ្ឋហ្មង។
* នឿយណាយកុំដេក យកប្រពន្ធឲ្យមើលម្តាយកេ្មក ចូលដំណេកកុំនិយាយនឹងប្រពន្ធ។
* នៅផ្ទះម្តាយទីទៃ នៅព្រៃម្តាយតែមួយ។
* នៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់មានចរិតមិនច្បាស់លាស់ចំពោះអ្នក ត្រូវរកមិត្តផេ្សង។

## ប 
* ប្រលងមើលកំណែរ ដូចឆ្កែអត់គំនិត
* បន់ព្រះទៅសំពះឯបាយាប។
* បង់បោយមិនមើលប្រាណ ដាំជើងក្រានមិនប្រមាណឆ្នាំង។
* បន់ព្រះ សំពះទេព្តា។
* បណ្ឌិតមានការមិនរករឿងជាកម្លាំង។
* បណ្ឌិតស្ងៀមស្ងាត់ ចាំស្តាប់គ្រប់ម៉ាត់ អ្នកពោលប្រាស្រ័យ ប្រើស្មារតីគិតគំនិតកែខៃ ឲ្យបានជោគជ័យ ជាងពោលប៉ប៉ាច់ ។
* បញ្ញើទុក ស្មើបំណុល។
* ប្រពន្ធពីរ គោបី ដំរីមួយ នាំឲ្យព្រួយចិត្ត។
* ប្រហែសបាត់ ប្រយ័ត្នគង់។
* ប្រមាថម្តាយ រំលាយព្រះ។
* ប្រមាថព្រៀងលាន តែងមានក្តីទុក្ខ។
* ប្រមាថចាស់ អាយុខ្លី។
* ប្រមាត់ដី អួតចង់ឡើងទ្រើង។
* ប្រញាប់ពេកដេកផ្លួវ។
* ប្រើខ្ញុំមើលមុខវា ទោះកាចជាមើលឲ្យសែ្តង។
* បាតដៃជាខ្នងដៃ។
* បានតែបាប មិនឆ្អាបមាត់។
* បានពីកែ្អក ចែកទៅតាវ៉ៅ។
* បានមាស ក្រអីនឹងក្រដាស់ខ្ចប់។
* បាបកម្មកុំបីមាន សីលនិងទានឲ្យរិះគិត។
* បា្រក់ក៏បង់​ ថង់ក៏ដាច់។
* ប្រាជ្ញាបុណ្យផងកើតដោយប្រតិបត្តិ។
* ប្រះដេកឆាប់លក់ ត្បិតឥតបើគិត។
* បុណ្យបាត់ដ្បិតបាប លាបបាត់ដ្បិតឃោរ។
* បុណ្យក៏ធ្វើ ​ឈើក៏កាប់។ 
* បុរសទុកដូចមាស ស្រីទុកដូចទង់ដែង។
* បួសដោយវត្ត ចិត្តដោយខ្លួន។
* បំណាច់នឹងបាប ឲ្យឆ្អាបមាត់។
* បើត្រាប់ឯតាំងយូ ក្រឯគ្រូពុំគួរត្រាប់។
* បើនឹងរស់ឲ្យគាប់ បើនឹងងាប់ឲ្យគួរ។
* បើមិនជួយចូកជួយចែវ កុំយកជើងរាទឹក។
* បើប្រឹងនឹងស្រួច បាច់អីសម្រួចដូចបន្លា។
* បើឆីកុំតាមឃ្លាន មើលប្រមាណគ្រប់គ្នីគ្នា។
* បើកាចៗឲ្យគេកោត បើឆោតៗឲ្យគេអាណិត។
* បើក្រទ្រព្យក៏ក្រចុះ កុំឲ្យតែទាល់គំនិត។
* បើខឹងឲ្យខំអត់ បើខ្សត់ឲ្យខំរក។
* បើត្រាប់សត្វក្ងោក កុំបីត្រាប់ពុតទន្សាយ។
* បើមិត្តមិនល្អ កុំយកជាមិត្ត។
* បើឮសូរផ្គរ កុំអាលចាក់ទឹកចោល។
* បើស្តីឲ្យពិនិត្យ ពាក្យណាពិតសឹងចរចា។
* បើកក្តោងទាន់ត្រូវខ្យល់។
* បើចង់ឈ្នះត្រូវធ្វើចាញ់។

## ផ 
* ផឹកស្រាក្លាសំដី។
* ផ្ទុករទេះតាមចំណុះ។
* ផែ្លឈើមិនដែលជ្រុះឆ្ងាយពីគល់។
* ផ្លស់យស ព្រោះប្រមាថ។
* ផ្លូវ​វៀច​កុំ​បោះបង់ ផ្លូវ​ណា​ត្រង់​កុំ​ដើរ​ហោង ដើរ​ដោយ​ផ្លូវ​គន្លង តម្រាយ​ចាស់​បុរាណ ។
* ផ្ទះធំស្រណុក ដ្បិតភរិយាជា។
* ផ្ទះបាក់បែក ឆាប់ទល់ទ្រ។
* ផោមក្នុងទឹកមេ្តចគង់ស្អុយ។

## ព 
* ពងមាន់កុំផ្ញើនឹងកែ្អក។
* ពាក្យគ្រូរែងរឹង ស្រារែងស្រវឹង ពុំដែលពិសា។
* ពាក្យអប្រិយចាញ់អាត្មា។
* ពាក្យច្រើនភូត ចាញ់អាត្មា។
* ពាក្យពិតមិនស្លាប់។
* ពាក្យសែ្លងកុំស្អប់ ពាក្យគាប់ឲ្យយក។
* ពាក្យម្តាយ ទំនាយគ្រូ។
* ពិបាក​ត្រូវ​គិត​ឲ្យ​ធូរ យូរ​ត្រូវ​គិត​ឲ្យ​ឆាប់ ។
* ពុតគ្រូកុំត្រាប់ ច្បាប់គ្រូឲ្យយក។
* ពូជទានៅតែទា ពូជមាន់នៅតែមាន់។
* ពូកែឯង ឲ្យក្រែងពូកែគេ។
* ពួនតែមុខ គូថនៅកណ្តាលវាល។
* ពេលវេលាជាវត្ថុមានតមៃ្លបំផុតសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗ។
* ពេជ្រកើតពីថ្ម តែងទំពាស៊ីថ្មវិញ។
* ពេលវេលាជាមាសប្រាក់។
* ព្នៅនៅថ្នក់ ទម្ពក់នៅដៃ។
* ព្រះមិនសម ព្រហ្មមិនជួយ។
* ព្រះរាជាមាន ឥស្សរិយៈជាកម្លាំង។

## ភ 
* ភ័ព្វសំណាងផ្តល់ឲ្យតែមនុស្សណាដែលចេះ លួង លោមវាប៉ុណ្ណោះ។
* ភរិយាល្អក្ររកបាន បើជាមានទុកធ្វើគំរូ។
* ភរិយា​ស្អាត​នៅ​ឆ្ងាយ​ពី​ខ្លួន ដាវ​មុត​នៅ​មែន​តែ​នៅ​ក្នុង​ស្រោម ចំណេះ​ចេះ​ព្រម​នៅ​តែ​ក្នុង​ក្បួន ចួន​ជា​ត្រូវការ​រអា​ចិត្ត ។
* ភាពក្រីក្រនិងការមានទ្រព្យសម្បត្តិគឺជាពន្លកនៃគំនិត។
* ភូតនៅហោរ ចោរនៅជាង។
* ភ្លើងឆេះមកពីសម្រាម។

== ម្តាយស្រឡាញ់កូនដូចច្រវាប្រដេញ រីឯកូនវិញស្រឡាញម្តាយដូចព្រះបែរខ្នង់។
* មនុស្សពាលមានការរករឿងជាកម្លាំង។
* មនុស្សចេះគេថាកាច មនុស្សប្រាជ្ញគេថាព្រើល។
* មនុស្សកុំមើលងាយមនុស្ស។
* មនុស្សឆ្លាតគេថាឆោត មនុស្សប្រាជ្ញគេថាល្ងង់។
* មនុស្សកាចកុំប្រសព្វ កុំទៅគប់នឹងចោរក្មួញ។
* មនុស្សបាក់ត្រង់ណា ល្អិតស្មៅត្រង់ណោះ។
* មនុស្សស្លាប់ ព្រោះវាចា។
* មនុស្សជាគេថាឆោត មនុស្សស្លូតគេថាល្ងង់។
* មនុស្សនឹងបា្រក់​ យក្សនឹងសាច់។
* មនុស្សជាតិទាំងអស់ដែលកើតឡើងតាមធម្មជាតិតែងតែប្រាថ្នាចង់ដឹង។
* មានល្អព្រោះរោម រូបឆោមល្អព្រោះតែង។
* មានផ្ទះឥត​មនុស្សនៅ មានផ្លូវឥតមនុស្សដើរ។
* មានគំនិត ឥតកំណើត។
* មានដំបៅ​ទើបរុយវារោម។
* មាត់តែប្រកែក អម្រែកតែទទួល។
* មនុស្សចាប់ផ្តើមរស់ពិតប្រាកដ នៅពេលគេអាចរស់នៅក្រៅខ្លួនឯង។
* ម្រឹកទាំងឡាយមិនដែលបោលចូលមាត់សីង្ហដែលកំពុងដេកលក់ស្ងៀម ។

## យប់មើលនឹងដៃ ថ្ងៃមើលនឹងភ្នែក
* យកពងមាន់ទៅផ្ញើនឹងក្អែក។
* 
* យប់មើលនឹងដៃ ​ថ្ងៃមើលនឹងភ្នែក ។

* យល់ទោសថាជាគុណ យល់ឯបុណ្យថាជាបាប។
* យើងធ្វើគេ គេធ្វើយើងវិញដូចគ្នា។
* យកសំផឹងធ្វើប្រពន្ធ យកប្រពន្ធធ្វើសំផឹង។

## រ 
* រកព្រឹកខ្វះល្ងាច រកល្ងាចខ្វះព្រឹក។
* រកស៊ីនិងក្តិត ដូចពឹងពាង។
* រកអុសប្រទះឈើងាប់។
* រស់ក៏គាប់ ងាប់ក៏គួរ។
* រស់នៅថាអាក្រក់ ស្លាប់បាត់មុខថាល្អ។
* រត់ឥតអំពើ ដើរអំណត់ចម្រើនជាង។
* រទេះបាក់មិនគិត ទៅគិតឯគោលួចដាំង។
* រទីសរទាស ដូចរាស្រ្តឥតសេ្តច។
* រលំមិនបាច់ច្រាន បានមិនបាច់ខំ។
* រហ័សតែពាក្យ ត្រគាកស្លាប់ស្តូក។
* រឿងដ៏កម្របំផុតដែលមនុស្សមិនដែលធ្វើ គឺត្រូវខំធ្វើតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។
* រៀនរិះរក្សាគ្រង យកចេញចាយដោយរដូវ។
* រៀនរស់នឹងគ្នាដោយលះនូវការផ្ចាញ់ ប្រៀបដូចដាក់សំណាញ់បានភាពចម្រុងចម្រើន។
* រោគរោមកាយា ថ្កើងឯគ្រូពេទ្យ។
*រាប់អានឲមើលចរិក​ ចឹត្តស្នឹតឲមើលសន្ដាន។

## ល 
* លាក់តែមុខ គូទនៅកណ្តាលវាល។
* លិចសឹមលោត ដល់កំប៉ូតសឹមតោង។
* លិចកញ្ជង់ លង់កញ្ជើ។
* លូកប្រហុក លូកឲ្យកប់ក្លៀក។
* លួចគេវាគ្រាន់ ដល់ពេលគេទាន់វាក្រែល។
* លួចគេវាធ្លាប់ដៃ ដេកថៃ្ងវាធ្លាប់ភែ្នក។
* លួចណាមិនលួច លួចំអ្នកក្រ។
* លឺផ្គរឲ្យមើលខ្យល់ ក្តីពុំយល់កុំអាលក្រោធ។
* លឿន​លៃមិនទាន់។
* លេងក្មេងអាប់យស ​លេងពស់ៗខាំ។
* លេបទៅវាស្លាក់ ខ្ជាក់ទៅវាសែ្លង។
* លោភពេក វាបែកពោះ។
* លំបាក​ត្រូវ​គិត​ឲ្យ​ធូរ យូរ​ត្រូវ​គិត​ឲ្យ​ឆាប់ ។

 វែងផតុត្រឹមពាក្ឍសំដី ខ្លីផតុត្រឹមមិននិយាយ

* វក់នឹងអាភៀន តែងញៀនជាប់។
* វេចសំពាយចាំព្រេងសំណាង អាងតែដុតធូប។

## ស្នាដៃ​មានអាយុយូរជាងជីវិត​
*សង់ផ្ទះមិនដាក់ជណ្តើរ លោះខ្ញុំបម្រើមិនឱ្យបាយសុី
* ស្រមោចហើយនឹងស្ករ
* ស្រលាញ់កុំទៅញឹក​ បើរលឹកសឹមទៅម្ដងៗ។
* សង្ឃផ្គង់វិន័យ ស្រីផ្គង់មារយាទ។
* សត្វតុកកែស្លាប់ ដោយសារប្រើស។
* សង់ផ្ទះតាមចិត្តអ្នកនៅ។
* សប្បាយមានទុក្ខ ស្រណុកមានភ័យ។
* សប្បុរសជនចង់ដឹងពីសេចក្តីត្រូវការមិនមែនចង់ដឹងពីមូលហេតុទេ។
* សព្វថៃ្ងនេះប្រភពធនធានធំបំផុតតែមួយគត់គឺនៅចន្លោះត្រចៀកអ្នក។
* សរសើរតែមាត់ ចិត្តផ្ដន្ទា។
* សាងល្អបានល្អ។
* សាងបាបបានបាប ​សាងបុណ្យបានបុណ្យ។
* សាបមួយដៃ ប្រៃមួយចឹប។
* ស្លាប់ដូចពស់ រស់ដូចកង្កែប។
* ស្ថិតសេ្ថរឥតអំពើ បើមិនធើ្វអំពើល្អ។
* សីលជាស្ពាន ទានជាស្បៀង។
* ស្រូវទូលក្តីតបាវ កុំឲ្យទូលក្តឹតកញ្ជើ។
* សេរីភាពគ្មានអ្វីក្រៅពីជួយឲ្យមនុស្សមានឱកាសល្អប្រសើរទេ។
* សំដីជាឯក លេខជាទោ អក្សរជាត្រី។
* ស៊ីនឹងអ្នកណា ត្រូវយកអាសាអ្នកនោះ។
* សែ្វងរករៀនច្បាប់ ពុំស្មើចិត្តជា។
*​ សំណាបយោងដី ស្រីយោងប្រុស។
*​  សម្ភារបញ្ជាក់សតិអារម្មណ៍
ស៊ូស្លាប់បារកុំអោយស្លាប់មេ ស៊ូលិចទូកកណ្ដាលទន្លេរកុំអោយភ្លើងឆេះផ្ទះ
*ស៊ូយកពេជ្រមិនទាន់ច្នៃប្រសើរជាងមានពេជ្រនៅក្នុងដៃតែមិនមែនជារបស់ពិត (ស៊ីម បាស)

## ហ 
* ហាទៅវាស្លាក់ ខ្ជាក់ទៅវាសែ្លង។
* ហាហួសចង្កា ថាហួសសេចក្តី។
* ហ៊ានសែ្បកដាច ខ្លាចសែ្បកស្វិត។
* ហុច​អំបោះ មិន​ឲ្យ​ស្រណោះ​ដៃ ។

## ឡ 
* ឡេះឡោះ ដូចទឹកកន្លះក្អម

## អ 
* អំពើហិង្សានាំអោយបាត់បង់សុភមង្គល
* អន្ទង់វែងឆ្នាំងវែង។
* អ្នកខ្ពស់រក្សាទាប ដោយសុភាពធម៌បុរាណ។
* អ្នកចេះដប់ មិនស្មើអ្នកប្រសប់មួយ។
* អ្នកដំកុំផ្ញើដែក អ្នកប្រមឹកកុំផ្ញើស្រា។
* អាងតែមានអណ្តាត ចេះតែផ្ទាត់ទៅ។
* អាងតែអណ្តាតឥតឆ្អឹង ចេះតែគ្រលាស់ទៅ។
* អាគកណា ក៏ស៊ីស្រូវដែរ។
*អាវសម្រាប់ខ្លួន ពូនសម្រាប់ជួយ។
*អ្នកខ្លាំងឈ្នះ អ្នកខ្សោយចាញ់

សូវអោយត្រីសុីប្រសេីរជាងបង្ហាញបឹង

= ឯក​សារយោង =

*  សៀវ​​ភៅ​ **ប្រមូល​ភាសិត​ខ្មែរ​** ផ្សាយ​ចេញ​ពី​សមាគម​សម្តេច​ ជួន ណាត
* ​ ប្រភព​ផ្សេង​ទៀត
* ​  ពេលវេលាប្រៀបដូចជាផ្លែដាវបើយើងមិនសម្លាប់វាទេវានឹងសម្លាប់យើងវិញមិនខាន

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការអប់រំ