អំពី​ភិក្ខុសង្ឃ

នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​មុន យើង​បាន​ពិនិត្យ​មើល​អំពី​ភិក្ខុ​សង្ឃ​រួច​ហើយ ។ នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ​វិញ យើង​នឹង​ពិនិត្យ​មើល​អំពី​ភិក្ខុ​នីសង្ឃ នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិ​ពុទ្ធសាសនា​កន្លង​ទៅ ដើម្បី​មាន​ជា​គំនិត​ជួយ​បំភ្លឺ​ទៅ​លើ​និន្នាការ​ថ្មី​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ក្រោម​ការ​ជំរុញ​នៃ​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស ក្នុង​ការ​ប៉ុន​ប៉ង​ពង្រីក​ពង្រឹង​សិទ្ធិ​ស្ត្រី ឈាន​ទៅ​ដល់​ការ​ចាត់​តាំង​អង្គការ​ដូន​ដី ហើយ​ឆ្ងាយ​ជាង​នេះ​ទៀត ឈោង​ទៅ​រក​ការ​ចាត់​តាំង​ឲ្យ​មាន​ឡើង​វិញ​នូវ​គណៈ​ភិក្ខុ​នី ឬ​ភិក្ខុ​នីសង្ឃ (The Order of Nuns) ។

	ភិក្ខុ​នី គឺ​ជា​ស្មូម​ភេទ​ស្រី​នៃ​គណៈ​សង្ឃ​ពុទ្ធសានិក ដែល​បាន​ឧទ្ទិស​ជីវិត​ចំពោះ​សាសនា រស់​នៅ​ក្នុង​អាស្រម ឬ​កុដិ ក្នុង​ភាព​ក្រី​ក្រ និង​រក្សា​ព្រហ្មចរិយា​ធម៌ ជា​អចិន្ត្រៃយ៍ ។ ឈ្មោះ​ភិក្ខុ​នី ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ដូច​នេះ ដោយ​សារ​ទម្លាប់​របស់​គេ​ដើរ​សុំ​ទាន​អាហារ ឬ​ហៅ​តាម​ភាសា​ខ្មែរ​យើង​ថា បិណ្ឌបាត​ចង្ហាន់ ។ ពាក្យ​ភិក្ខុ​នី​នេះ ក្លាយ​ពី​កិរិយាស័ព្ទ​បាលី​ថា ភិក្ខតិ (សំ. ភិក្សតិ) ដែល​មាន​ន័យ​ថា (សុំ) (ទាន) ។ មាន​និយម​ន័យ​ជា​ច្រើន​របស់​ពាក្យ​ភិក្ខុ, ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​មក​អនុវត្ត​ចំពោះ​ពាក្យ​ភិក្ខុ​ដែរ, គេ​ឃើញ​មាន​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ជា​ញឹក​ញយ​នៅ​អដ្ឋកថា ។ ស្មូម​ស្ត្រី​ភេទ​នៃ​គណៈ​សាសនា​ជេន ក៏​ដូច​គ្នា​ដែរ ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ដោយ​ស័ព្ទ "ភិក្ខុ" ទោះ​បី​មាន​ស័ព្ទ​ផ្សេង​ទៀត​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដែរ​ក៏​ដោយ ដូច​ជា​និគ្គណ្ឋី, សាហុណី, និង​អជ្ជា ។ ជាង​នេះ​ទៀត, អក្សរ​សាស្ត្រ​សាសនា​របស់​ជេន​បង្ហាញ​ថា ស្ត្រី​ទាំង​ឡាយ​ដែល​បោះ​បង់​ជីវភាព​ជា​គ្រហស្ថ ដើម្បី​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ភិក្ខុនី​នោះ ពុំ​មែន​ជា​គំនិត​ថ្មី​ដែល​មាន​​នៅ​តែ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា ក្នុង​សម័យ​កាល​ដែល​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​បាន​កើត​មាន​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​នោះ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ។ ដោយ​សារ​មាន​ស្ត្រី​ទាំង​ឡាយ​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើង​ៗ ចាក​ចោល​ជីវភាព​ជា​គ្រហស្ថ​ដើម្បី​ក្លាយ​ខ្លួន​ទៅ​ជា​ភិក្ខុនី​ក្នុង​អំឡុង​សម័យ​កាល​ព្រះ​ពុទ្ធ និង​ព្រះ​មហាវីរៈ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​គង់​នៅ, ដោយ​ប្រព័ន្ធ​សាសនា​ទាំង​ពីរ ត្រូវ​បាន ស្ថាបនា​ឡើង​ដោយ​ព្រះ​ពុទ្ធ និង​ព្រះ​មហាវីរៈ​នោះ, ទើប​កើត​មាន​ភិក្ខុ​នី​សង្ឃ ដែល​មាន​ប្រព័ន្ធ​គ្រប់​គ្រង​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា ។

	ស្ត្រី​ដំបូង​គេ ដែល​បាន​បួស​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា, ហើយ​ដែល​បាន​ក្លាយ​ជា​ភិក្ខុនី គឺ​ព្រះ​មហាជា​បតី​គោតមី, ជា​ព្រះ​មាតុច្ឆា (ម្ដាយ​មីង) និង​ជា​ព្រះ​មាតា​ចិញ្ចឹម​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ។ ក្រោយ​ផ្នួស​របស់​ព្រះ​​នាង​គោតមី និង​ក្រោយ​ផ្នួស​របស់​ស្រី​ស្នំ​ទាំង​ ៥០០ ​របស់​ព្រះ​នាង​ផង​ដែរ ដែល​ទាំង​អស់​ជា​ស្ត្រី​សាក្យត្រកូល, ទើប​មាន​ស្ត្រី​ដទៃ​ទៀត​ចូល​មក​បួស, ដោយ​ហេតុ​នេះ បង្កើត​បាន​ទៅ​ជា​ភិក្ខុ​នីសង្ឃ ។ យោង​តាម​ដំណើរ​រឿង​នៅ​ក្នុង​ចុល្លវគ្គ​នៃ​វិន័យ​បិដក បាន​ចែង​ថា ក្រោយ​ការ​សោយ​ព្រះ​ទិវង្គត​នៃ​ព្រះ​ស្វាមី​ព្រះ​នាង គឺ​ព្រះ​បាទ​សុទ្ធោទនៈ ​ព្រះ​នាង​មហាបជា​បតី​គោតមី បាន​ចូល​ទៅ​ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​ពុទ្ធ កាល​ព្រះ​អង្គ​គង់​នៅ​កបិលវត្ថុ ហើយ​បាន​ទូល​សុំ​ព្រះ​អង្គ អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ស្ត្រី​ទាំង​ឡាយ បាន​បួស​នៅ​ក្នុង​សំណាក់​សាសនា​ព្រះ​អង្គ​ផង ។ ព្រះ​ពុទ្ធ​បដិសេធ​សំណូម​ពរ​នេះ ជា​បន្ត​បន្ទាប់ ។ ចំណេរ​កាល​ជា​ខាង​ក្រោយ​មក, នៅ​ពេល​ព្រះ​ពុទ្ធ​បាន​យាង​ពី​កបិល​វត្ថុ​ទៅ​គង់​នៅ​វេសាលី, ព្រះ​នាង​គោតមី​ក៏​បាន​យាង​ទៅ​តាម​ព្រះ​ពុទ្ធ​ក្នុង​ទី​នោះ​ដែរ ជា​មួយ​នឹង​ស្ត្រី​ជា​សាក្យត្រកូល​ដទៃ​ទៀត ដោយ​មាន​សក់​កាត់​ចោល និង​ស្លៀក​ដណ្ដប់​សំពត់​ពណ៌​លឿង ។ ស្ត្រី​ទាំង​ឡាយ​នោះ​ឈរ​នៅ​ខាង​ក្រៅ​ប្រប​ច្រក​ផ្លូវ​ចូល​ទៅ​កាន់​វត្ត ដោយ​មាន​ជើង​ហើម​ប៉ោង​ប្រឡាក់​ដោយ​ធូលី, មាន​ទឹក​មុខ​ស្រពាប់​ស្រពោន, ក្រៀម​ក្រំ, ទួញ​យំ និង​ពោរ​ពេញ​ដោយ​ជននេត្រ (ទឹក​ភ្នែក) ។ ព្រះ​អានន្ទ ដែល​បាន​ឃើញ​ព្រះ​នាង​គោតមី​និង​បាន​ស្ដាប់​ព្រះ​នាង​រៀប​រាប់​រឿង​របស់​ព្រះ​នាង​រួច​ហើយ ក៏​មាន​ចិត្ត​អាណិត​អាសូរ រួច​ចូល​ទៅ​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ព្រះ​ពុទ្ធ ហើយ​អង្វរ​ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​ព្រម​ទទួល​សំណូម​ពរ​របស់​ព្រះ​នាង ។ សូម្បី​នៅ​លើក​ទី​បី​នេះ​ទៀត ព្រះ​ពុទ្ធ​ក៏​ទ្រង់​នៅ​តែ​បដិសេធ​សំណូម​ពរ​របស់​ព្រះ​នាង ។ បន្ទាប់​មក, ព្រះ​អានន្ទ, ដោយ​បាន​គិត​ឃើញ​ផែន​ការ​មួយ​ផ្សេង​, ទើប​ទូល​សួរ​ចំពោះ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ថា "បពិត​ព្រះ​អង្គ, ស្ត្រី​ទាំង​ឡាយ កាល​បើ​គេ​លះ​បង់​ផ្ទះ​សម្បែង ហើយ​ចូល​មក​បួស​ជា​អនាគរិក (អ្នក​គ្មាន​ផ្ទះ​សម្បែង) ឋិត​នៅ​ក្រោម​ព្រះ​ធម៌ និង​វិន័យ​របស់​ព្រះ​ដ៏​មាន​ជោគ, តើ​គេ​អាច​សម្រេច​សោតា​បត្តិផល, ឬ​សកទាគាមិ​ផល ឬក៏​អនាគាមិ​ផល​បាន​ឬ​ទេ? “ ។ នៅ​ពេល​នោះ ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​បាន​ឆ្លើយ​តប​ជា​វិជ្ជមាន​ចំពោះ​សំណួរ​នេះ, ព្រះ​អានន្ទ​ក៏​ធ្វើ​ការ​អង្វរ​ករ​ម្ដង​ទៀត ។ នៅ​ទី​បំផុត, ព្រះ​ពុទ្ធ​បាន​យល់​ព្រម​ឲ្យ​ព្រះ​នាង​បជាបតិ​គោតមី​បាន​បួស ក្រោយ​ការ​សន្យា​របស់​ព្រះ​នាង​ព្រម​ទទួល​ប្រតិបត្តិ​គរុធម៌ ប្រាំបី​យ៉ាង ដើម្បី​បំពេញ​លក្ខណ​សម្បត្តិ​ឲ្យ​បាន​ទទួល បព្វជ្ជា ក៏​ដូច​ជា​សម្រាប់​ឧបសម្បទា ដែរ ។ សូម្បី​តែ​ក្រោយ​ពេល​ព្រះ​ពុទ្ធ​បាន​ផ្ដល់​ការ​អនុញ្ញាត​ដូច្នេះ​ក៏​ដោយ​ក៏​គេ​បាន​និយាយ​ថា ព្រះ​ពុទ្ធ​បាន​មាន​បន្ទូល​ប្រាប់​ព្រះ​អានន្ទ​ថាៈ ដោយ​សារ​ស្ត្រី​ចូល​រួម​នៅ​ក្នុង​ជួរ​សង្ឃ, ព្រះ​ធម៌​និង​ព្រះ​វិន័យ​ដែល​ព្រះ​តថាគត​បាន​ប្រកាស​ហើយ​នេះ ដែល​អាច​ឋិត​ថេរ​តាំង​នៅ​បាន​ ១០០០០ ​ឆ្នាំ, ឥឡូវ​នេះ និង​ឋិត​ថេរ​តាំង​នៅ​បាន​តែ ៥០០០ ​ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ។ ដោយ​គិត​តាម​តួលេខ​នេះ ជា​ប្រមាណ​វិធី, គេ​អាច​សង្ខេប​ថា ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​បាន​ឃើញ​មុន​នូវ​ការ​ស្រុត​ចុះ​ដ៏​ឆាប់​នៃ​ព្រះ​ធម៌ និង​ព្រះ​វិន័យ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ប្រកាស ដោយ​សារ​តែ​ស្ត្រី​បាន​ទទួល​ការ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ចូល​ក្នុង​ជួរ​សង្ឃ ។ ទោះ​បី​ជា​សេចក្ដី​រៀបរាប់​របស់​វិន័យ​បិដក មិន​បាន​ផ្ដល់​ហេតុ​ផល​សម្រាប់​ការ​ទស្សន៍់ទាយ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​ក៏​ដោយ, ក៏​ស្នាដៃ​អក្សរសាស្ត្រ​ក្រោយ​មក ដូច​ជា​បូជា​វលិយ (ស្នាដៃ​ជា​ភាសា​សីហឡៈ​របស់​មយូរ​បាន​ថេរ ) សន្និដ្ឋាន​ថា ការ​ស្ទាក់​ស្ទើរ​ព្រះ​ទ័យ​និង​ការ​ទស្សន៍ទាយ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ចេញ​មក​តែ​ពី​ធម្មជាតិ​មិន​នឹង​ន​របស់​ស្ត្រី ។ គរុធម៌​ទាំង​ប្រាំ​បី​ប្រការ​ដែល​ព្រះ​នាង​បជាបតិ​គោតមី​ត្រូវ​ប្រតិបត្តិ​តាម ដើម្បី​អាច​ទទួល​ផ្នួស​បាន ហើយ​ដែល​ក្រោយ​មក ស្ត្រី​ទាំង​អស់​ត្រូវ​អនុវត្ត​តាម ទុក​ដូច​ជា​ល័ក្ខខ័ណ្ឌ ដើម្បី​បាន​បួស​ចូល​ក្នុង​ជួរ​សង្ឃ​នោះ គឺ​មាន​ដូច​ត​ទៅ​នេះ៖

	១-ភិក្ខុនី​មួយ​រូប សូម្បី​តែ​មាន​អាយុ​ផ្នួស​ ១០០ ​ឆ្នាំ​ក៏​ដោយ ក៏​ត្រូវ​តែ​គោរព​ភិក្ខុ ទោះ​បី​ជា​មាន​វ័យ​ផ្នួស​ទើប​បាន​មួយ​ថ្ងៃ​ក៏​ដោយ ។

	២-ភិក្ខុនី មិន​ត្រូវ​គង់​ចាំ​វស្សា (រដូវ​ភ្លៀង) នៅ​ក្នុង​ជន​បទ​ណា​មួយ ដែល​គ្មាន​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​គង់​នៅ​ទេ ។

	៣-រៀង​រាល់​កន្លះ​ខែ​ម្ដង ភិក្ខុនី​ត្រូវ​បំពេញ​កិច្ចការ​ពីរ​យ៉ាង​គឺ សុំ​អំពី​ភិក្ខុ​សង្ឃ នូវ​ឧបោសថ​សីល និង​សុំ​ឲ្យ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ផ្ដល់​ឱវាទ ទូន្មាន ។

	៤-នៅ​ទី​បញ្ចប់​នៃ​ការ​ចាំ​វស្សា ភិក្ខុ​នី​ត្រូវ​ចូល​រួម​ក្នុង​ពិធី​បវារណា ដឹក​នាំ​ដោយ​គណៈ​សង្ឃ​ទាំង​ពីរ (ភិក្ខុ​សង្ឃ និង​ភិក្ខុ​នី​សង្ឃ ) ហើយ​នៅ​ក្នុង​ពិធី​នីមួយ​ៗ ភិក្ខុ​នី​ត្រូវ​សុំ​ខមាទោស​ចំពោះ​កំហុស​ឯ​នា​នីមួយ ដែល​សង្ឃ​បាន​ឃើញ​ ឮ​ ឬ ​សង្ស័យ ។

	៥-ភិក្ខុនី​ណា​មួយ​ប្រព្រឹត្ត​បំពាន​លើ​សិក្ខាបទ​សង្ឃ​ទិសេស ត្រូវ​ចាក់​ខ្លួន​ទទួល​វិន័យ​ពិសេស (បក្ខមានត្ត) អស់​រយៈ​ពេល​កន្លះ​ខែ នៅ​ចំពោះ​មុខ​ក្រុម​នីមួយ​ៗ នៃ​គណៈ​សង្ឃ​ទាំង​ពីរ ។

	៦-សាមណេរី​ត្រូវ​ហ្វឹក​ហ្វីន​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​សិក្ខាបទ​ទាំង​៦ (បញ្ចសីល រួម​និង​សិក្ខាបទ​វិកាល​ភោជនា) អស់​រយៈ​ពេល​ពីរ​ឆ្នាំ ហើយ​បន្ទាប់​មក ត្រូវ​សុំ ឧបសម្បទា ជា​ភិក្ខុនី អំពី​ក្រុម​ជំនុំ​គណៈ​សង្ឃ​ទាំង​ពីរ ។

	៧-ភិក្ខុនី​ មិន​ត្រូវ​ជេរ​បញ្ចោរ ឬ​ប្រមាថ​មាក់​ងាយ​ភិក្ខុ​ដោយ​ប្រការ​ណា​មួយ​ទេ, សូម្បី​តែ​ដោយ​វិធី​បញ្ឆិត​បញ្ឈៀង ក៏​ពុំ​បាន​ដែរ ។

	៨-ភិក្ខុ​អាច​ទូន្មាន​ប្រៀនប្រដៅ​ភិក្ខុ​នី​បាន, ប៉ុន្តែ ភិក្ខុនី មិន​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ទូន្មាន​ប្រៀនប្រដៅ​ភិក្ខុ​ទេ ។

	រយៈ​កាល​ហ្វឹក​ហ្វឺន​ពីរ​ឆ្នាំ មិន​តម្រូវ​ទៅ​លើ​ព្រះ​នាង​បជាបតីគោតមី ដូច​ដែល​បាន​កំណត់​នៅ​ក្នុង​សិក្ខាបទ​ទី​ប្រាំ​មួយ​ទេ ពី​ព្រោះ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​បាន​ប្រកាស​ថា​ការ​ទទួល​ព្រម​ប្រតិបត្តិ​តាម​គរុធម៌​ទាំង​ប្រាំបី​ដោយ​ព្រះ​នាង​ផ្ទាល់​សន្មត​ស្មើ​និង​ផ្នូស​របស់​ព្រះ​នាង​ជាសាមណេរី អស់​រយៈ​កាល​ពីរ​ឆ្នាំ​រួច​ទៅ​ហើយ ។ បុព្វសិទ្ធិ​នេះ ក៏ត្រូវ​បាន​ប្រទាន​ទៅ​ឲ្យ​ស្ត្រី​សាក្យ​ត្រកូល​ទាំង​ ៥០០ ​ផង​ដែរ ដែល​បាន​ដង្ហែ​ព្រះ​នាង​មក ។ ប៉ុន្តែ​តាម​ធម្មតា ស្ត្រី​អ្នក​សាក​ល្បង​ដើម្បី​ផ្នួស (female probationer) មុន​គេ ចាប់​ផ្ដើម​ហ្វឹក​ហ្វឺន​រយៈ​ពេល​ពីរ​ឆ្នាំ នៅ​ក្នុង​សិក្ខាបទ​ទាំង​ប្រាំ​មួយ ត្រូវ​តែ​បាន​សេចក្ដី​យល់​ព្រម​ឲ្យ​ហ្វឹក​ហ្វឺន​រយៈ​ពេល​ពីរ​ឆ្នាំ នៅ​ក្នុង​សិក្ខាបទ​ទាំង​ប្រាំ​មួយ ត្រូវ​តែ​បាន​សេចក្ដី​យល់​ព្រម​ឲ្យ​ហ្វឹក​ហ្វឺន​អំពី​សង្ឃ (សិក្ខាសម្មតិ) ជា​មុន​សិន ។ កាល​បើ​បាន​សេចក្ដី​យល់​ព្រម​ពី​សង្ឃ​ហើយ, គេ​ត្រូវ​សន្យា​ដោយ​ជាក់​ស្ដែង​ថា នាង​ខ្ញុំ​ប្រកាស​ទុក​ជា​សំណូម​ពរ​មិន​អាច​បំពារ​បំពាន​បាន, នៅ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ពីរ​ឆ្នាំ, គឺ​វៀរចាក​ការ​សម្លាប់​សត្វមាន​ជីវិត, មិន​លួច, មិន​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​ព្រហ្មចរិយធម៌ មិន​និយាយ​កុហក, មិន​ផឹក​ទឹក​ស្រវឹង និង​មិន​បរិភោគ​អាហារ​ក្នុង​ពេល​ម៉ោង​ហាម​ឃាត់ ពោល​គឺ រវាង​ពេល​ថ្ងៃ​ត្រង់​និង​ពេល​ថ្ងៃ​រះ​នៃ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​។ គេ​មិន​តម្រូវ​ឲ្យ​អ្នក​សាក​ល្បង​ដើម្បី​ផ្នួស ផ្ដាច់​ចំណង​របស់​ខ្លួន​ពី​ជីវភាព​គ្រហាវាស​នៅ​ក្នុង​ដំណាក់​កាល​សាក​ល្បង​នោះ​ទេ ទោះ​បី​ភាគ​ច្រើន​គេ​បាន​ផ្ដាច់ ។ ជា​ទូទៅ អ្នក​សាក​ល្បង​ដើម្បី​ផ្នួស រស់​នៅ​ក្នុង​លំនៅ​សម្រាប់​ក្រុម​របស់​ខ្លួន ក្នុង​អំឡុង​កាល​ឋិត​ក្រោម​ការ​ថែ​ទាំ​របស់​ដូន​ជី​ដ៏​មាន​ពិសោធន៍​ម្នាក់​ជួយ​ថែរក្សា និង​ហ្វឹក​ហ្វឺន​ខ្លួន​ឯង​ក្នុង​សិក្ខាបទ​ទាំង​ប្រាំ​មួយ ។ អ្នក​សាក​ល្បង​ដើម្បី​ផ្នួស តាម​ធម្មតា ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា សិក្ខាមានា ។ នៅ​ទី​បញ្ចប់​នៃ​ការ​សាក​ល្បង​ពីរ​ឆ្នាំ​សិក្ខមានា​បាន​ក្លាយ​ជា​ភិក្ខុនី ក្រោយ​បាន​ទទួល​ឧបសម្បទា​រួច​ហើយ ។ 

	មាន​តែ​ក្រោយ​ពេល​បាន​ទទួល​ការ​បួស​ថ្នាក់​ខ្ពស់​គឺ ឧបសម្បទា​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ, ទើប​សាមណេរី​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ភិក្ខុ​នី​ដ៏​ពេញ​លក្ខណៈ ។ ដោយ​បាន​ទទួល​ការ​បួស​ថ្នាក់​ខ្ពស់​នេះ ភិក្ខុនី ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​ថេរី​មួយ​រូប ជួយ​ទ្រោល​ភារកិច្ច​បង្ហាត់​បង្រៀន​បន្ថែម ។ ចាប់​ពី​ពេល​នោះ​ទៅ លោក​ផ្ដើម​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ខ្លា​ក្នុង​ការ​ប្រតិបត្តិ​ធ្វើ​សមាធិ ។ ដោយ​ប្រការ​យ៉ាង​នេះ, សាមណេរី​ដែល​សុំ​ផ្នួស​ថ្នាក់​ខ្ពស់ (ឧបសម្បទា) ត្រូវ​ឆ្លើយ​តប​សំណួរ​ ២៤, ទាល់​តែ​គណៈ​សង្ឃ​ទាំង​ពីរ​គាប់​អធ្យាស្រ័យ​ជា​មុន​រួច​ហើយ ទើប​ផ្នួស​ថ្នាក់​ខ្ពស់​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត ។ ក្នុង​បណ្ដា​សំណួរ​ទាំង​ ២៤ មាន​សំណួរ ១១ ​និយាយ​អំពី​រូបភាព​នៃ​រោគ​ស្ត្រី​ភេទ (Gynaecological deformities) និង ៥ សំណួរ​ស្ដី​ពី​ជំងឺ ជា​អាទិ៍ ឃ្លង់, បូស, ត្រអក, របេង, ឆ្កួត​ជ្រូក ។ សំណួរ​ក្រៅ​ពី​នេះ មាន​ដូច​ត​ទៅ​នេះ, អ្នក​ជា​មនុស្ស​មែន​ឬ ? អ្នក​ជា​ស្ត្រី​ឬ? អ្នក​ជា​ស្ត្រី​អ្នក​ជា​ទេ​ឬ? អ្នក​គ្មានជំពាក់​បំណុល​គេ​ទេ​ឬ? តើ​អ្នក​មិន​ជាប់​ជំពាក់​នឹង​ព្រះ​រាជ​បម្រើ​ទេ​ឬ? តើ​អ្នក​បាន​ទទួល​ការ​យល់​ព្រម​ពី​ឪពុក​ម្ដាយ និង​ប្ដី​របស់​អ្នក​ហើយ​ឬ? តើ​អ្នក​មាន​អាយុ​ ២០ ​ឆ្នាំ​ពេញ​ហើយ​ឬ ? តើ​អ្នក​មាន​បាត្រ​និង​ស្បង់​ចីពរ​ឬ​ទេ? អ្នក​ឈ្មោះ​អ្វី ? តើ​ស្ត្រី​អ្នក​ស្នើ​ផ្នួស​ឲ្យ​អ្នក​ឈ្មោះ​អ្វី ? 

	ដំបូង​ឡើយ, បុព្វ​សិទ្ធិ​សាក​សួរ​សាមណេរី និង​ការ​ផ្ដល់​ផ្នួស​ជាន់​ខ្ពស់​ឲ្យ​សាមណេរី​នោះ គឹ​ឋិត​នៅ​ក្នុង​កណ្ដាប់​ដៃ​នៃ​ភិក្ខុ, ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក ដោយ​សារ​មាន​ការ​ស្មុគ​ស្មាញ​ខ្លះ​កើត​មាន​ឡើង, បុព្វ​សិទ្ធិ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ផ្ទែរ​ទៅ​ឲ្យ​ភិក្ខុនី​ទាំង​ឡាយ​ដែល​មាន​បទ​ពិសោធន៍ និង​មាន​សមត្ថភាព​ធ្វើ​កិច្ចការ​នេះ​វិញ នៅ​ចំពោះ​មុខ​ខណៈ​សង្ឃ​ទាំង​ពីរ​ដោយ​ឡែក​ៗ​ពី​គ្នា ។ វិធី​ធ្វើ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​យ៉ាង​ម៉ត់​ចត់​ណាស់ ។ ដោយ​បាន​ប្រាប់​ដំណឹង ឲ្យ​ដឹង​មុន​តាម​រយៈ​ភិក្ខុនី​មួយ​អង្គ​ដ៏​មាន​បទ​ពិសោធន៍ និង​មាន​សមត្ថភាព សាមណេរី​បាន​មក​កាន់​ទី​ចំពោះ​មុខ​សង្ឃ ដោយ​មាន​ចីពរ​ពាក់​លើ​ស្មា ។ បន្ទាប់​មក សាមណេរី​នោះ​ក្រាប​ថ្វាយ​បង្គំ​ទៀប​បាទា​នៃ​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ហើយ​អង្គុយ​ចុះ​បត់​ជើង​ដោយ​មាន​ដៃ​ទាំង​ពីរ​ប្រណម្យ ហើយ​សុំ​ផ្នួស​ដោយ​ពោល​ពាក្យ​ថា" ខ្ញុំ​ព្រះ​ករុណា​សុំ​សង្ឃ​អនុញ្ញាត​ឧបសម្បទា ។ សូម​សង្ឃ​លើក​ស្ទួយ​ខ្ញុំ​ព្រះ​ករុណា ដោយ​សេចក្ដី​អាណិត​អាសូរ​ផង​ចុះ" ។ ពាក្យ​នេះ​ត្រូវ​ថា​ឡើង​វិញ​បី​ដង ។ បន្ទាប់​មក​ភិក្ខុ​នី​ដ៏​មាន​ពិសោធន៍ និង​មាន​សមត្ថកិច្ច​ចោទ​សួរ​សំណួរ​ទាំង​ ២៤ ចំពោះ​សាមណេរី​ជា​ឧបសម្បទា​បេក្ខ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ភិក្ខុ​សង្ឃ ។ កាល​បើ​សំណួរ​ទាំង​ឡាយ​ត្រូវ​បាន ឆ្លើយ​ដោយ​ពេញ​ចិត្ត​រួច​ហើយ ភិក្ខុនី​ជា​ថេរៈ​សួរ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​បី​ដង​ថា តើ​សង្ឃ​ព្រម​ឲ្យ​សាមណេរី​នេះ​បាន​ឧបសម្បទា​ឬ​ទេ ហើយ​ប្រសិន​បើ​ព្រម ត្រូវ​នៅ​ស្ងៀម, ប៉ុន្តែ​ប្រសិន​បើ​ភិក្ខុ​នី​ណា​មិន​យល់​ព្រម នោះ​ត្រូវ​មាន​ពុទ្ធដីកា។ ប្រសិន​បើ​ទាំង​អស់អង្គ​ស្ងៀម , សាមណេរី​ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​ថា​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ទទួល​ឧបសម្បទា​អំពី​គណៈ​ភិក្ខុនី​ហើយ ។ សាមណេរី​នោះ ត្រូវ​បាន​នាំ​ភ្លាម​ទៅ​កាន់​ទី​ចំពោះ​មុខ​ភិក្ខុ​សង្ឃ ដែល​គ្រង​ស្បង់​ចីពរ​តាម​បែប​បទ​ដូច​ៗ​គ្នា ហើយ​វិធី​ធ្វើ​ដូច​គ្នា​ត្រូវ​បាន​ថា​ឡើង​វិញ ។ ភិក្ខុ​ជា​ថេរៈ​ផ្ដល់​ពត៌មាន​ដល់​ជំនុំ​សង្ឃ​ថា សាមណេរី​ប្រាថ្នា​សុំ​ឧបសម្បទា, ថា​នាង​បាន​ឆ្លើយ​ច្បាស់​លាស់​ហើយ​ទាក់​ទង​នឹង​សំណួរ​ទាំង​ម្ភៃ​បួន និង​ថា​នាង​បាន​បំបួស​រួច ហើយ​នៅ​ខាង​គណៈ​ភិក្ខុនី ។ បន្ទាប់​មក, ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​ថេរៈ​ស្នើ​សួរ​ថា តើ​លោក​ទាំង​ឡាយ​យល់​ព្រម​ឲ្យ​នាង​បួស ឬ​មិន​ព្រម ។ ប្រសិន​បើ​ទាំង​អស់​អង្គ​នៅ​ស្ងៀម នាង​ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​យល់​ព្រម​ឲ្យ​បួស​ដោយ​ភិក្ខុ​សង្ឃ ហើយ​ក្លាយ​ជា​ភិក្ខុនី​មក ល័ក្ខខណ្ឌ​បី​ក្នុង​ចំណោម​ល័ក្ខខ័ណ្ឌ​៤ ត្រូវ​បាន​គេ​ពន្យល់​ចំពោះ​នវភិក្ខុ​នី ជា​អាទិ៍, អាហារ សម្លៀក​បំបាក់ និង​ថ្នាំ​ព្យាបាល​រោគ ។ ល័ក្ខខ័ណ្ឌ​ដទៃ​ផ្សេង​ទៀត ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ភិក្ខុ ជា​អាទិ៍ កា​ស្នាក់​អាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ, ប៉ុន្តែ មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ភិក្ខុនី​ទាំង​ឡាយ​ទេ ប្រហែល​ជា​បណ្ដាល​មក​ពី​ការ​មិន​មាន​សន្តិសុខ​សម្រាប់​ភិក្ខុ​នី ដើម្បី​រស់​នៅ​ម្នាក់​ឯង​ក្នុង​ព្រៃ ដូច​ជា​ករណី​ជាក់​ស្ដែង​នៃ​ឧប្បលវណ្ណាថេរី ។ ជាង​នេះ ទៀត, គេ​ហាម​មិន​ឲ្យ​ភិក្ខុនី​បំពារ​បំពាន​សិក្ខាបទ​ប្រាំបី​យ៉ាង ។ គារ​បណ្ដែត​បណ្ដោយ​ខ្លួន​ឲ្យ​ល្មើស​លើ​សិក្ខាបទ​ទាំង​ប្រាំបី​យ៉ាង​នេះ គឺ​កំហុស​យ៉ាង​ធ្ងន់​ធ្ងរ ។ សិក្ខាបទ​ទាំង​ប្រាំ​យ៉ាង​នោះ​គឺ ការ​បណ្ដែត​បណ្ដោយ​ខ្លួន​ក្នុង​មេថុនកម្ម, ការ​លួច, ការ​សម្លាប់, ការ​អួត​អាង​ថា​បាន​សម្រេច​ឈាន (ឧត្តរិមនុស្ស​ធម៌ ) ការ​ព្រមព្រៀង​សេពកាម​ជា​មួយ​បុរស ការ​លាក់​បាំង​កំហុស​ធ្ងន់​ធ្ងរ​របស់​ភិក្ខុ​ដទៃ, ការ​ទទួល​យក​ការ​ណែ​នាំ​របស់​ភិក្ខុ​ដែល​ត្រូវ​សង្ឃ​ព្យួរ​ទោស និង​ការ​រំលោភ​បំពាន​ដោយ​ចេតនា​លើ​សិក្ខាបទ​ទាំង​ឡាយ ដោយ​មាន​បំណង​អាក្រក់ ។

	ក្នុង​ពេល​វេលា​កន្លង​ទៅ មាន​សិក្ខាបទ​ដទៃ​ទៀត ត្រូវ​បាន​កំណត់​ឡើង​សម្រាប់​ជា​ក្រឹត្យ​វិន័យ និង​ការ​ណែនាំ​ដល់​ភិក្ខុ​នី​ទាំង​ឡាយ ។ កាល​មួយ​នោះ ក្នុង​ការ​ឆ្លើយ​តប​បញ្ហា ដែល​ព្រះ​នាង​មហាបជាបតី​គោត​មី​ចោទ​សួរ, ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ថា កាល​ណា​សិក្ខាបទ​សម្រាប់​ភិក្ខុ​នី​មាន​ខ្លឹម​សារ​ដូច​គ្នា​និង​សិក្ខាបទ​កំណត់​ឡើង​សម្រាប់​ភិក្ខុ ភិក្ខុនី​គប្បី​ប្រតិបត្តិ​តាម​សិក្ខាបទ​ទាំង​នោះ ក្នុង​បែប​បទ​ដូច​ជា​ភិក្ខុ​ប្រតិបត្តិ​ដែរ, ហើយ​កាល​ណា​សិក្ខាបទ​ទាំង​ឡាយ​នោះ​មិន​ដូច​គ្នា​ទេ ភិក្ខុ​នី​គប្បី​ប្រព្រឹត្ត​ឲ្យ​ត្រូវ​ទៅ​តាម​ខ្លឹម​សារ​ដែល​បាន​ដាក់​ចុះ ។ វិន័យ​បិដក​បាន​បំភ្លឺ​ច្បាស់​ថា សិក្ខាបទ​ខ្លះ​ដែល​កំណត់​សម្រាប់​ភិក្ខុនី ដូច​គ្នា​សុទ្ធ​សាធ​ទៅ​នឹង​សិក្ខាបទ​កំណត់​ឡើង​សម្រាប់​ភិក្ខុ ។ សិក្ខាបទ​ខ្លះ​ដែល​កំនត់​សម្រាប់​ភិក្ខុនី ដូច​ដែល​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​វិន័យ​បិដក ដូច​ត​ទៅ​នេះ​ថាៈ ភិក្ខុនី​មួយ​អង្គ មិន​ត្រូវ​មាន​បាត្រ​លើស​ពី​មួយ​នៅ​ក្នុង​វិហារ​មួយ, វត្ថុ​ណា​មួយ​ផ្ដល់​ឲ្យ​ភិក្ខុនី​សម្រាប់​គោល​ដៅ​ណា​មួយ គប្បី​ប្រើ​ប្រាស់​វត្ថុ​នោះ សម្រាប់​តែ​គោល​ដៅ​នោះ​ប៉ុណ្ណោះ, ភិក្ខុនី​មិន​ត្រូវ​ទទួល​យក​ស្រូវ, មិន​ត្រូវ​បោះ​វត្ថុ​សៅហ្មង​ទាំង​ឡាយ​ទៅ​លើ​ផ្លូវ និង​លើ​ចំការ​ស្រែ តាម​បង្អួច, មិន​ត្រូវ​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​រាំ ការ​ច្រៀង និង​តន្ត្រី​មាន​ឧបករណ៍, មិន​ត្រូវ​និយាយ​ជា​មួយ​មនុស្ស​ណា​ម្នាក់​ក្នុង​ទី​ងងឹត ឬ​កន្លែង​កៀន​ឬ​ក្រោម​ពន្លឺ​ព្រះ​ចន្ទ ឬ​ក្នុង​ផ្លូវ​សាធារណៈ ឬ​នៅ​តាម​ផ្លូវ​បំបែក, ភិក្ខុនី​មិន​ត្រូវ​ងូត​ទឹក​ស្រាត ។ ភិក្ខុនី​ពីរ​អង្គ​មិន​ត្រូវ​សឹង (ដេក) លើ​គ្រែ​ជា​មួយ​គ្នា ហើយ​គ្រប​ដណ្ដប់​ខ្លួន​ដោយ​កម្រាល​(ភួយ) មួយ​ជា​មួយ​គ្នា ។ ប្រសិន​បើ​ភិក្ខុនី​មួយ​អង្គ​មាន​អាពាធ, សហធម្មិក​របស់​លោក​គប្បី​ថែ​ទាំ​លោក ឬ​ក៏​ជួយ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ឲ្យ​អ្នក​ដទៃ​ទៀត​ជួយ​ថែ​ទាំ​លោក ។ ភិក្ខុនី​មិន​គប្បី​បណ្ដេញ​ភិក្ខុនី​ដទៃ​ទៀត ដែល​លោក​បាន​ផ្ដល់​ជម្រក​ឲ្យ​ស្នាក់​អាស្រ័យ​នោះ​ទេ ។ ភិក្ខុនី​មិន​គប្បី​សេព​គប់​ជា​មួយ​មេ​ផ្ទះ ឬ​កូន​ប្រុស​របស់​មេ​ផ្ទះ​ទេ ។ ក្នុង​អំឡុង​រដូវ​ភ្លៀង ភិក្ខុនី​មិន​ត្រូវ​ធ្វើ​ដំណើរ​ពី​កន្លែង​មួយ​ទៅ​កន្លែង​មួយ​ទេ ។ ភិក្ខុនី​មិន​ត្រូវ​ទៅ​មើល​វាំង រាជ ឧទ្យាន ថែវ មាន​រូប​ភាព, ឧទ្យាន​កំសាន្ត ឬ​ជលដ្ឋាន ឬ​អាង​ទឹក ដែល​មាន​ផ្កា​ល្អ​ៗ ។ល។ ភិក្ខុនី​មិន​ត្រូវ​រៀន​សីល​ណា​មួយ​សម្រាប់​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ខ្លួន​ទេ ។ លោក​មិន​ត្រូវ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​កុដិ​របស់​ភិក្ខុ ដោយ​គ្មាន​ការ​អនុញ្ញាត​នោះ​ឡើយ ។ លោក​មិន​ត្រូវ​ភ្ជាប់​ខ្លួន​ទៅ​នឹង​គ្រួសារ​ពិសេស​ណា​មួយ​ឡើយ ។ លោក​មិន​ត្រូវ​ពាក់​គ្រឿង​អលង្ការ​ឬ​ស្រង់​ទឹក​មាន​លាយ​ទឹក​អប់​ឡើយ ។ លោក​មិន​ត្រូវ​អង្គុយ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ភិក្ខុ​ដោយ​គ្មាន​ការ​អនុញ្ញាត​ពី​ភិក្ខុ​នោះ​ទេ ។ លោក​មិន​ត្រូវ​ចេញ​ទៅ​ក្រៅ​នៅ​ពេល​យប់ ។ បើ​មនុស្ស​ណា​មួយ​បញ្ជូន​អំណោយ​មក​ឲ្យ​ភិក្ខុនី​ណា​មួយ ដោយ​មាន​មូល​ហេតុ​អាក្រក់ ហើយ​បើ​លោក​ទួល​អំណោយ​ទាំង​នោះ​ដោយ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​មូល​ហេតុ​នោះ ភិក្ខុនី​នោះ​នឹង​ត្រូវ​អាបត្តិ​សង្ឃាទិទេស ។ 

	មាន​សិក្ខាបទ​ទាង​ឡាយ​ផ្សេង​ទៀត​កំណត់​ឡើង ដោយ​មាន​បំណង​រក្សា​ភិក្ខុ និង​ភិក្ខុនី​ដោយ​ឡែក​ពី​គ្នា, ដាក់​បង្ខំ​ការ​ហាម​ឃាត់​ជា​ច្រើន​ស្ដី ពី​ការ​ប្ដូរ​អាហារ​ស្បង់​ចីពរ (សម្លៀក​បំបាក់) និង​វត្ថុ​ទាំង​ឡាយ​ផ្សេង​ទៀត រវាង​គ្នា​នឹង​គ្នា ។ ដូច​គ្នា​នឹង​ករណី​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ដែរ, វា​មាន​គំរូ​ករណីយកិច្ច​ដ៏​ទៀង​ទាត់​មួយ​នៅ​ក្នុង​ជីវភាព​រាល់​ថ្ងៃ​របស់​ភិក្ខុនី ។ នៅ​ពេល​ព្រឹក,លោក​ត្រូវ​ចេញ​ទៅ​បិណ្ឌបាត ហើយ​ឆាន​អាហារ​មុន​ថ្ងៃ​ត្រង់ ។ បន្ទាប់​មក លោក​ថយ​ខ្លួន​ទៅ​ធ្វើ​សមាធិ និង​សូត្រ​ធម៌ និង​រៀន​ធម៌ ហើយ​ស្ដាប់​ធម៌ទេសនា​នៅ​ពេល​ល្ងាច ។ ភិក្ខុនី​ទាំង​ឡាយ​ក៏​ត្រូវ​ចូល​រួម​ក្នុង​ពិធី ទាំង​ឡាយ​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​រដូវ​វស្សា​ដែរ, ដូច​ជា ឧបោសថ បវារណា និង​កឋិន ។ ភិក្ខុនី​ទាំង​ឡាយ​មិន​មាន​កិច្ចការ​ផ្ទះ​ដូច​គ្រហស្ថ​ទេ ហើយ​គេ​រស់​រាន​ភាគ​ច្រើន​ដោយ សារ​អំណោយ​សប្បុរស​របស់​គ្រហស្ថ ។ កុដិ ឬអាស្រម​ទាំង​ឡាយ​(Nunneries) ត្រូវ​បាន​សាង​សង់​ឡើង​សម្រាប់​ភិក្ខុនី ដោយ​ព្រះរាជា​ជា​ពិសេស​ផង​ដែរ ពិ​ព្រោះ ភិក្ខុនី​ទាំង​ឡាយ​មិន​ត្រូវ​បាន​ទទួល​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ស្នាក់នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ទេ ។ គ្រហស្ថ​ផ្ដល់​ដល់​ភិក្ខុនី​នូវ​សំពត់​ដែល​មាន​ចីវរ, ឧត្តរាសង្គៈ (សំពត់​ស្លៀក​ខាង​ក្រៅ ) អន្តរវាសកៈ (សំពត់​ស្លៀក​ខាង​ក្នុង) និង​សំកច្ឆិកៈ (អាវ​ទ្រនាប់) ។

	សិក្ខាបទ​ដ៏​សំខាន់​ទាំង​ប្រាំបី​ដែល​និយាយ​ខាង​លើ បង្ហាញ​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា ភិក្ខុនី​សង្ឃ​ត្រូវ​បាន​រក្សា​ឲ្យ​នៅ​ចំណុះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ ។ ជាង​នេះ​ទៀត គេ​កត់​សម្គាល់​ឃើញ​ថា ការ​បួស​ថ្នាក់​ខ្ពស់ (ឧបសម្បទា) របស់​ភិក្ខុនី ត្រូវ​ឡើង​ពេញ​លេញ​បាន​តែ​កាល​ណា​ភិក្ខុនី​នោះ​បាន​ទទួល​ការ​បញ្ជាក់​អះ​អាង​អំពី​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ប៉ុន្តែ​ថា វា​ហាក់​ដូច​ជា​មិន​ឃើញ​មាន​ការ​ផ្សេង​គ្នា​ណា​មួយ រវាង​ភិក្ខុនី និង​ភិក្ខុ ក្នុង​សមត្ថភាព​ដើម្បី​សំរេច​បាន​ខាង​គុណធម៌​បញ្ញា​ស្មារតី​នោះ​ទេ ។ ថេរីគាថា​និង​អបទាន​មាន​ឧទាន​កថា​និយាយ​អំពី​ថេរី​ជា​ច្រើន ដែល​បាន​ក្លាយ​ជា​ព្រះ​អរហន្ត​នៅ​ក្នុង​សម័យកាល​ព្រះ​ពុទ្ធ ។ ថេរី​ទាំង​ឡាយ​នោះ រួម​មាន​ស្ត្រី​ទាំង​ឡាយ​មក​ពី​គ្រប់​ថ្នាក់​នៃ​សង្គម, ពី​រាជ​ត្រកូល, ពី​ត្រកូល​អភិជន, ពី​ត្រកូល​ពាណិជ្ជករ, ពី​ត្រកូល​ព្រាហ្មណ៍ និង​ពី​វណ្ណៈ​ទាំង​ឡាយ​ដទៃ​ទៀត ហើយ​រហូត​ដល់​ពួក​ស្ត្រី​ខិល​ខួច​មួយ​ចំនួន​ផង ។

	ប្រវត្តិ​នៃ​ភិក្ខុនី​សង្ឃ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ទាំង​ឡាយ​ផ្សេង​ៗ និង​មាន​និកាយ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​ដោយ​ឡែក ។ ប៉ុន្តែ​ការ​កត់​សម្គាល់​ខ្លះ​ៗ ត្រូវ​បាន​លើក​យក​មក​និយាយ​ក្នុង​ទី​នេះ ដោយ​កាត់​ខ្លី​ជា​សេចក្ដី​សង្ខេប​ដូច​ត​ទៅ ។

	នៅ​ប្រទេស​ស្រីលង្កា ភិក្ខុនី​សង្ឃ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង ដូច​ដែល​បាន​កត់​ត្រា​ទុក​នៅ​ក្នុង​កាល​ប្បវត្តិ​ទាំង​ឡាយ ដូច​ជា​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​ទីបវង្ស និង​មហាវង្ស ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​បាទ​ទេវានម្បិយ​តិស្សៈ (២៥០-២១០) មុន​គ្រិស្ដ​សករាជ) ។ គឺ​នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​រាជា​នេះ​ហើយ ដែល​ពុទ្ធសាសនា​ត្រូវ​បាន​នាំ​ចូល​ទៅ​ស្រីលង្កា ដោយ​ព្រះ​មហិន្ទត្ថេរ ។ ពុទ្ធសាសនា​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​ដោយ​ការ​បំបួស (បព្វជ្ជា) ព្រះ​រាជ​នី​អនុលា និង​ស្ត្រី​ទាំង​ឡាយ​ដទៃ​ទៀត​ចំនួន​មួយ​ពាន់​នាក់ ។ ព្រះ​នាង​អនុលា និង​ស្ត្រី​ជា​បរិវារ​របស់​ព្រះ​នាង​បាន​ទទួល​សីល​ដប់ ក្រោម​ការ​ណែ​នាំ​របស់​ព្រះ​មហិន្ទត្ថេរ ។ ស្ត្រី​ទាំង​ឡាយ​នោះ​ស្លៀក​ដណ្ដប់​សំពត់​លឿង, ស្នាក់​អាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​កុដិ ឬ​អាស្រម​ដែល​ព្រះរាជា​សង់​ឡើង​សម្រាប់​ស្ត្រី​ទាំង​នោះ រង់​ចាំ​ការ​និមន្ត​មក​ដល់​នៃ​ព្រះ​សង្ឃ មិត្តាថេរី ដែល​ត្រូវ​ជា​ប្អូន​ស្រី​របស់​ព្រះ​មហិន្ទត្ថេរ ដើម្បី​បាន​ទទួល​ឧបសម្បទា ក្លាយ​ទៅ​ជា​ភិក្ខុនី ។ អាស្រម​មួយ​ទៀត ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា "ហត្ថឡ្ហកវិហារៈ" ក៏​ត្រូវ​បាន​ព្រះរាជា​ទេវានម្បិយតិស្សៈ​កសាង​ឡើង​ដែរ សម្រាប់​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​របស់​ព្រះ​វេរីសង្ឃ​មិត្តា ។ ការ​សង់​អាស្រម​ដ៏​ច្រើន​ទៀត​នៅ​ប្រទេស​ស្រីលង្កា ក្នុង​កាល​ជា​ខាង​ក្រោយ​មក, ឧទាហរណ៍​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះ​បាទ​មោគ្គល្លាន I (គ.ស. ៤៩១-៥០៨) ព្រះ​បាទ​អគ្គពោធិ IV (គ.ស. ៦៦៧-៦៨៣) និង​ព្រះ​បាទ​កស្សបៈ IV (គ.ស. ៨៩៨-៩១៤) ត្រូវ​បាន​គេ​កត់​ត្រា​ទុក​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​មហាវង្ស ។ គម្ពីរ​ទីបវង្ស បាន​ផ្ដល់​បញ្ជី​ឈ្មោះ​ភិក្ខុនី​ទាំង​ឡាយ​ដែល​បាន​មក​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ស្រីលង្កា និង​ឈ្មោះ​ភិក្ខុនី​ដទៃ​ទៀត​ក្នុង​ប្រទេស​ស្រីលង្កា ដែល​បាន​បង្រៀន​វិន័យ ។ គម្ពីរ​មហាវង្ស ក៏​បាន​និយាយ​ផង​ដែរ​ថា ភិក្ខុនី​មួយ​រយ​ពាន់​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ​ឆ្លង​មរីចវដ្ដិវិហារ ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី ចំនួន​ភិក្ខុនី​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ស្រីលង្កា នៅ​តែ​មាន​តិច​ជាង​ចំនួន​ភិក្ខុ ហើយ​តួនាទី​របស់​ភិក្ខុនី​នៅ​ក្នុង​សង្គម ក៏​មាន​សារ​សំខាន់​តិច​តួច​ដែរ ។ យោង​តាម​សំណង់​នៃ​អាស្រម​ទាំង​ឡាយ ដែល​ព្រះ​រាជា​ទាំង​ឡាយ​បាន​កសាង​ឡើង, បង្ហាញ​ថា ស្ថាប័ន​ភិក្ខុនី​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ស្រីលង្កា បាន​បន្ត​មក​អស់​ពេល​មួយ​យ៉ាង​វែង​បង្គួរ ។ ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក គណៈ​ភិក្ខុនី​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​រលត់​សាប​សូន្យ, ទោះ​បី​ជា​គ្មាន​កាល​បរិច្ឆេទ​ជាក់​លាក់​ណា​មួយ​បញ្ជាក់​ថា ចាប់​ត្រឹម​ពី​ពេល​ណា​មក​ទើប​ហេតុ​ការណ៍​នេះ​បាន​កើត​ឡើង​ក៏​ដោយ ។ គណៈសង្ឃ​ភិក្ខុនី មិន​ត្រូវ​បាន​គេ​កសាង​ឡើង​វិញ​ទេ, សូម្បី​នៅ​ពេល​ដែល​ឧបសម្បទា​របស់​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ត្រូវ​បាន​គេ​កសាង​ឡើង​វិញ​នៅ​ក្នុង​កាល​ជា​ខាង​ក្រោយ​មក​ក៏​ដោយ ។ សព្វ​ថ្ងៃ​នៅ​មាន​ស្ត្រី​មួយ​ចំនួន​ប្រព្រឹត្ត​កាន់​ផ្នួស​ជា​អ្នក​សាក​ល្បង​ដែល​ទទួល​កាន់​សីល​ដប់ ។ តាម​ពិត​សីល​ដប់​នេះ​គឺ សម្រាប់​អ្នក​សាក​ល្បង​ភេទ​ប្រុស​ទេ (Male probationers) ដែល​គេ​ហៅ​ថា សាមណេរ, មាន​តែ​សិក្ខាបទ​ប្រាំ​មួយ​ខាង​ដើម​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ទើប​សម្រាប់​ស្ត្រី​អ្នក​សាក​ល្បង (Female probationers) ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា សិក្ខាមានា ហើយ​ស្ត្រី​អ្នក​សាក​ល្បង​ទាំង​ឡាយ​នោះ ស្នាក់​នៅ​ក្នុង​អាស្រម ឬ​កុដិ ។ ស្ត្រី​អ្នក​សាក​ល្បង ឬ​សិក្ខមានា ពាក់​អាច​ពណ៌​ស​ដៃ​វែង ហើយ​ស្លៀក​សំពត់​លឿង​ព្រលាត​ចាស់ ។ ថ្មី​ៗ​នេះ មាន​ការ​ប៉ុន​ប៉ង​ធ្វើ​ឲ្យ​ភិក្ខុនី​សង្ឃ​រស់​ឡើង​វិញ ប៉ុន្តែ​ពុំ​ទទួល​បាន​ជោគ​ជ័យ​ទេ ។

	គេ​ពិបាក​នឹង​និយាយ​ណាស់​ថា ពេល​ណា គណៈភិក្ខុនី​ត្រូវ​បាន​ស្ថាបនា​ឡើង​វិញ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កាន់​ពុទ្ធសាសនា​ដទៃ​ទៀត ។ លោក ស្គេន ហារឌី (Spence Hardy) បាន​កត់​សំគាល់​នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ​របស់​លោក​ឈ្មោះ Eastern Monachism, parteridge &Oakey, 1850,pp 161 ថា​ភិក្ខុនី​1 នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ភូមា ដែល​គេ​ហៅ​ថា ថិសេន (Thilashen) មាន​ចំនួន​តិច​តួច​ពេក​ណាស់ បើ​ប្រៀប​នឹង​ចំនួន​ភិក្ខុ ។ ភាគ​ច្រើន​នៃ​ភិក្ខុនី គឺ​ជា​ស្ត្រី​ចាស់​ៗ ។ គេ​កោរ​ក្បាល ហើយ​ស្លៀក​ពាក់​សំពត់-អាវ​ពណ៌ស ។ គេ​រស់​នៅ​ក្នុង​លំនៅ​សមរម្យ​ជិត​វត្ត ហើយ​តាំង​ចិត្ត​រស់​នៅ​ក្នុង​ព្រហ្មចរិយភាព ដរាប​ណា​គេ​ឋិត​នៅ​ក្នុង​គណៈសង្ឃ (ឬ​គណៈ​ដូន​ជី ) ភិក្ខុនី (ឬ​ដូន​ជី) នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ កាន់​តែ​តិច​តួច​ជាង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ភូមា​ទៅ​ទៀត ។ នៅ​អារ៉ាប​កាន (Arakan) ភិក្ខុនី (ឬ​ដូន​ជី) មាន​ដូច​ជា​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ដែរ ។ គេ​រស់​នៅ​ក្នុង​អាស្រម ឬ​មួយ​ក្នុង​ខ្ទម​មួយ​ៗ ដោយ​ឡែក, ដឹក​នាំ​ជីវិត​ជា​អ្នក​កាន់​សាសនា ។ សម្លៀក​បំពាក់​របស់​គេ ប្រហាក់​ប្រហែល​នឹង​ស្បង់​ចីពរ​របស់​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ដែរ ។ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ចិន, គេ​ឃើញ​ភិក្ខុនី រហូត​មក​ដល់​ពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ មាន​ចំនួន​ច្រើន​បង្គួរ ។ គេ​ទាំង​នោះ កោរ​ក្បាល, ស្លៀក​ពាក់​សំពត់​ដូច​ជា​ភិក្ខុ​ដែរ ។

	គេ​ពុំ​មាន​មូល​ហេតុ​ច្បាស់​លាស់​ណា​មួយ ដើម្បី​បញ្ជាក់​ពី​ការ​រលាយ​រលត់​នៃ​គណៈ​ភិក្ខុ​នី​ដែល​បាន​ទទួល​ផ្នួស​ជាន់​ខ្ពស់ (ឧបសម្បទា) នោះ​ទេ ។ លោក ហ៊ន័រ (B.I. Horner) យល់​ថា ទោះ​បី​ជា​នៅ​ពេល​បដិសន្និ នៃ​គណៈ​ភិក្ខុ​នី, ស្ត្រី​ទាំង​ឡាយ​ចេញ​ពី​ត្រកូល​អភិជន​បាន​បោះ​បង់​ជីវភាព​ជា​គ្រហស្ថ (មេ​ផ្ទះ ) ចូល​ទៅ​បួស​ក្នុង​គណៈ​ភិក្ខុនី​សង្ឃ​ក៏​ដោយ , ក៏​ក្រោយ​មក​គណៈសង្ឃ​នេះ បាន​បាត់​បង់​បន្តិច​ម្ដង​ៗ នូវ​ចរិត​ដើម​របស់​ខ្លួន ហើយ​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ជំរក​សម្រាប់​ស្ត្រី​ក្រី​ក្រ ស្ត្រី​អភ័ព្វ ស្ត្រី​គ្មាន​គូ​ស្រករ, និង​ស្ត្រី​មេ​ម៉ាយ​ខ្វះ​ទី​ពឹង ។ ការ​សង្កេត​របស់​លោក ស្គេន ហារឌី អំពី​ស្ថានភាព​នៃ​គណៈ​ភិក្ខុនី ឬ​គណៈ​ដូនជី នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កាន់​ពុទ្ធ​សាសនា​នានា អាច​ផ្ដល់​នូវ​សញ្ញា​ប្រាប់​ផ្លូវ​គួរ​ទទួល​យក​បាន, ជា​អាទិ៍​គឺ​គណៈ​ភិក្ខុនី ក្នុង​កាល​ជា​ខាង​ក្រោយ​មក​បាន​បាត់​បង់​នូវ​ការ​គាំ​ទ្រ​អំពី​ត្រកូល​អភិជន ហើយ​ធ្លាក់​ក្នុង​ស្ថានភាព​ត្រូវ​គេ​បំភ្លេច​ចោល ។

	នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ពុទ្ធសាសនា​បាន​រីក​រាល​ដាល​ចូល​មក​សណ្ឋិត​នៅ​ជាង​ពីរ​ពាន់​ឆ្នាំ​កន្លង​ទៅ​ហើយ ដោយ​មាន​និយាយ (មហាយាន, ហីន​យាន ឬ​ថេរវាទ) និង​ការ​រីក​ចម្រើន​ខុស​ៗ​គ្នា ទៅ​តាម​កាលៈទេសៈ ។ នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិ​ដ៏​វែង​នេះ យើង​ពុំ​ដែល​បាន​ឃើញ បាន​ឮ​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិ​ពុទ្ធសាសនា​ថា មាន​អ្នក​បួស​ភេទ​ស្រ្តី​ជា​ភិក្ខុនី​ឬ​ក៏​ជា​សាមណេរី ពិត​ប្រាកដ​នោះ​ទេ ។ ប្រសិន​បើ​អាច​មាន​វិញ​នោះ គឺ​អ្នក​បួស​ភេទ​ស្រី ដែល​គេ​ហៅ​ថា ដូន​ជី ហើយ​មាន​ចំនួន​តិច​តួច​ពេក​ណាស់ បើ​ប្រៀប​ផ្ទឹម​ទៅ​នឹង​អ្នក​បួស​ភេទ​ប្រុស​ជា​សាមណេរ ឬ​ជា​ភិក្ខុ​នៅ​ក្នុង​គ្រប់​កាលៈ​ទេសៈ ។ លោក​ហ្រ្វង់​ស្វា ម៉ារទីនី នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​របស់​លោក​ស្ត្រី​អំពី​លោក​សង្ឃ​ខ្មែរ ចុះ​ផ្សាយ​ក្នុង France Asie លេខ​ពិសេស ៣៧-៣៨ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤៩ បាន​សរសេរ​ថា គេ​អាច​មើល​ឃើញ​ផង​ដែរ, ជា​ពិសេស នៅ​ក្នុង​បណ្ដា​វត្ត​អារាម​តាម​ខេត្ត​នូវ​មនុស្ស​ប្រុស​ស្រ្តី ដែល​ច្រើន​តែ​ជា​ចាស់​ៗ ស្លៀក​ពាក់​ស ។ នោះ​គឺ​ជា​អ្នក​កាន់​សីល​ភេទ​ជា​គ្រហស្ថ  ដែល​មាន​ប្រាថ្នា​កាន់​សិក្ខាបទ​ពុទ្ធ​សាសនា​យ៉ាង​តឹង​រ៉ឹង ដោយ​មិន​ចាំ​បាច់​បួស" ។

	ប៉ុន្តែ​គេ​អាច​ប្រដូច​ស្ត្រី ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ដូន​ជី ទៅ​នឹង​អ្នក​បួស​ភេទ​ស្រី​បាន ។ ដូន​ជី​គឺ​ជា​អ្នក​ជឿ​ស៊ប់​ក្នុង​សាសនា ដែល​ស្លៀក​ពាក់​ស រស់​នៅ​កាន់​សីល​និង​ប្រព្រឹត្ត​តបកម្ម​តឹង​រ៉ឹង ដូច​ជា​ការ​រស់​នៅ​របស់​លោក​សង្ឃ​ដែរ ។ ដូន​ជី តែង​នៅ​វត្ដ​ជាប់​លាប់ ជួយ​បំពេញ​ការ​ងារ​តួច​តាច​សម្រាប់​ព្រះ​សង្ឃ​ដូច​ជា​តុប​តែង​អាសនៈ​ព្រះ​ពុទ្ធ​រូប ដេរ​ប៉ះ​ជា​ដើម ។ ប៉ុន្តែ​ថា ដូន​ជី​ស្នាក់​អាស្រ័យ​នៅ​ក្រៅ​វត្ត​ទេ ។

	ស្ថានភាព​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ពុទ្ធសាសនិក និង​ដូន​ជី ដែល​ធ្លាប់​កើត​មាន​ជា​ច្រើន​តំណ​មនុស្ស​មក​ហើយ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ត្រូវ​លត់​រលាយ​បាត់​រូប​បាត់​ឈ្មោះ​ពី​ក្នុង​អំឡុង​ឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩ ។ ចាប់​ពី​ពេល​នោះ​មក ស្ថាប័ន​ពុទ្ធសាសនា ត្រូវ​បាន​រៀបចំ កសាង​បន្តិច​ម្ដង​ៗ ជា​បណ្ដើរ​ៗ​ឡើង​វិញ ហើយ​ដូន​ជី (តាជី​ផង​ដែរ ) ក៏​កើត​មាន​ឡើង​វិញ​យ៉ាង​ច្រើន បើ​ប្រៀប​ធៀប​ចំនួន​ដូនជី និង​តាជី កើត​ចេញ​ពីរ​របប​ដ៏​មហាអសោចន៍ ដ៏​មហាឧក្រិដ្ឋ នៃ​បន​ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍​ខ្មែរ​ក្រហម ក្នុង​អំឡុង​ឆ្នាំ ១៩៧៥-១៩៧៩ ដែល​បាន​សាប​ព្រោះ​មហាវិនាសកម្ម​ដ៏​ឈឺ​ចាប់ ខ្លោច​ផ្សារ មក​លើ​គ្រួសារ​ប្រជាពល​រដ្ឋ​កម្ពុជា​ទាំង​អស់ ។ ម្ល៉ោះ​ហើយ ភាព​អស់​សង្ឃឹម​ភាព​ឈឺ​ចាប់​ខ្លោច​ផ្សារ​ក្នុង​ចិត្ត ភាព​អស់​ជំនឿ​លើ​ជីវិត​របស់​ខ្លួន ភាព​ធុញ​ទ្រាន់​នឹង​ការ​រស់​នៅ ភាព​ខ្វះ​ទី​ពឹង​ពំនាក់ ទាំង​ផ្លូវ​កាយ​ផ្លូវ​ចិត្ត ទុគ្គតភាព​ជា​ទូទៅ​គ្រប​ដណ្ដប់​មក​លើ​សង្គម ។ល។ បាន​រុញ​ប្រជាពលរដ្ឋ​យើង​មួយ​ចំនួន ជា​ពិសេស ស្ត្រី​ភេទ​ហើយ​ច្រើន​ជា​ស្ត្រី​វ័យ​ចាស់​ឲ្យ​ទៅ​ស្វែង​រក​សេចក្ដី​សុខ ឬ​សេចក្ដី​ស្ងប់ ឬ​ក៏​ស្វែង​រក​ការ​ទ្រ​ទ្រង់​ជីវិត​តាម​រយៈ​ពុទ្ធ​សាសនា ពោល​គឺ​ការ​បួស​ជា​ដូនជី (ឬ​ជា​តា​ជី) ដែល​យក​ទី​វត្ត​អារាម​ធ្វើ​ជា​កន្លែង​ស្នាក់​អាស្រ័យ​នៅ​ដោយ​សង់​ជា​ខ្ទម-ផ្ទះ ឬ​យក​កុដិ សាលា​ឆាន់​របស់​វត្ត រហូត​ដល់​ព្រះ​វិហារ​ធ្វើ​ជា​លំនៅ​ដ្ឋាន​របស់​ខ្លួន ។

	ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៧៩ រៀង​មក ដូនជី (ឬ​តាជី) បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​សមាសភាព​សង្គម​មួយ ដែល​គេ​និយម​ហៅ​ថា ស្រទាប់​មហាជន ។ នៅ​វាល់​ពិធី​ផ្លូវ​ការ ឬ​ពិធី​សាសនា​ធំ​ៗ គេ​តែង​ឃើញ​ដូនជី (តាជី) ស្លៀក​ស​ពាក់​ស ត្រូវ​បាន​គេ​ដឹក​ជញ្ជូន​តាម​រថយន្ត​អំពី​វត្ត​អារាម​នានា​យក​ទៅ​ឲ្យ​ចូល​រួម​ក្នុង​ពិធី ដើម្បី​ផ្ដល់​កិត្តិយស​ដល់​គណៈ​អធិបតី​ក្នុង​ពិធី ។ ជា​ញឹក​ញយ, ក្រោយ​ពិធី​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ចប់, ដូន​ជី (ហើយ​ក៏​មាន​តាជី​ផង​ដែរ) តែង​បាន​ទទួល​រង្វាន់​ខាន់​ខៅ​ពុំ​សូវ​ដែល​ខាន ក្នុង​នាម​ជា​សីលវន្ត​បុគ្គល ឬ​ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​ខ្វះ​ខាត ។ វិធានការណ៍​នេះ ហាក់​ដូច​ជា​បាន​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ឲ្យ​ដូន​ជី (និង​តា​ជី​ផង) កាន់​តែ​មាន​កំណើន​ឡើង រស់​នៅ​ក្នុង​វត្ត​អារាម ។

	ដោយ​សារ​មាន​កំណើន​នៃ​ចំនួន​ដូន​ជី ក៏​គួរ​ឲ្យ​ចាប់​អារម្មណ៍​នេះ​ហើយ​ទើប​មាន​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្លះ អង្គការ​មនុស្ស​ធម៌​អន្តរជាតិ​ខ្លះ បាន​យក​ចិត្ត​គិត​គួរ​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​ស្ត្រី (ដើម្បី​ស្មើ​ភាព​នឹង​បុរស ? ) និង​ដើម្បី​ទាញ​យក​លទ្ធភាព​រួម​ចំណែក​របស់​ស្ត្រី​វ័យ​ចាស់ ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​សង្គម​ជាតិ​ខ្មែរ ។ ជា​ការ​ពិត​គេ​ពុំ​គប្បី​មើល​ស្រាល​សមាសភាព​នេះ នៃ​សង្គម​ខ្មែរ​យើង​ទេ ។ ក្រុម​ដូន​ជី គឺ​ជា​ស្ថាប័ន​សង្គម​ដែល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​បាន​បង្កើត​ឡើង, ដោយ​ហេតុ​នេះ គេ​គួរ​តែ​សិក្សា​ឲ្យ​បាន​ម៉ត់​ចត់​អំពី​ថតភាព​នៃ​ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ក្រុម​ដូន​ជី ហើយ​រៀបចំ​លក្ខន្តិកៈ​មួយ​ដ៏​សម​ស្រប​ដើម្បី​ជួយ​ក្រុម​ដូនជី ឲ្យ​អាច​រស់​រាន​ក្នុង​កិត្តិយស ក្នុង​សិទ្ធិ ក្នុង​សេរីភាព, និង​ក្នុង​ជំនឿ​របស់​ខ្លួន ហើយ​បើក​ច្រក ឬ​ក្រាល​ផ្លូវ​ឲ្យ​ក្រុម​ដូនជី​អាច​យក​សមត្ថភាព​និង​លទ្ធភាព​ចុង​ក្រោយ​នៃ​វ័យ​ចាស់​របស់​ខ្លួន​រួម​ចំណែក​ក្នុង​ជួរ​អភិវឌ្ឍន៍​សង្គម ក្នុង​វិស័យ​ណា​មួយ​ដែល​សម​ស្រប ។

	កាល​ពី​ដើម​ខែ​ឧសភា ១៩៩៥ កន្លង​ទៅ​នេះ សិក្ខា​សាលា​មួយ​ស្ដី​ពី ដូនជី​និង​ឧបាសិកា​ខ្មែរ ដែល​ផ្ដើម​គំនិត និង​ឧបត្ថម្ភ​ដោយ​មូលនិធី ហិន​រិចបូល​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់ បាន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ចំនួន​បី​ថ្ងៃ នៅ​ក្នុង​វិជ្ជាស្ថាន​វិបស្សនា គ្រប់​គ្រង​ដោយ​លោក​ព្រឹទ្វាចារ្យ​ឆេង ផុន នៅ​ព្រែក​ហូរ ខេត្ត​កណ្ដាល ។ នៅ​ក្នុង​សិក្ខាសាលា​នោះ មាន​វាក្មិន​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​ជា​ច្រើន​បាន​លើក​យក​បញ្ហា​នានា ដែល​ទាក់​ទង​នឹង​ដូន​ជី​មក​ពិភាក្សា​រហូត​ឈាន​ដល់​ធ្វើ​សេចក្ដី​សំរេច​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​គណៈ​ដូន​ជី​ឬ​ភិក្ខុនី​សង្ឃ​នៅ​កម្ពុជា ។ លទ្ធផល​នៃ​ការ​អនុវត្ត​សេចក្ដី​សំរេច​នោះ​យ៉ាង​ណា​នៅ​មិន​ទាន់​ក្ដាប់​បាន​នៅ​ឡើយ ។ មតិ​មួយ​ចំនួន​ក្រៅ​វេទិកា​នៃ​សិក្ខាសាលា បាន​សម្ដែង​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ចំពោះ​សេចក្ដី​សំរេច​នោះ ដែល​អាច​នឹង​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​បញ្ហា​ថ្មី​ៗ​កើត​បន្ថែម​មក​លើ​បញ្ហា​ចាស់​ដ៏​ច្រើន ដែល​មិន​ ទាន់នឹង​ដោះ​ស្រាយ​បាន​ផង​នៅ​ឡើយ ។ បញ្ហា​ទាំង​នោះ មាន​ជា​អាទិ៍ ភាព​ក្រី​ក្រ​នៃ​សង្គម​កម្ពុជា​មិន​ទាន​ស្ដារ​រួច កំណើន​មនុស្ស​ឥត​ការ​ងារ​ធ្វើ ទន្ទឹម​នឹង​កំណើត​មនុស្ស​ត្រូវ​ចិញ្ចឹម ចំណាយ​ធន​ធាន​សង្គម យ៉ាង​ច្រើន​លើ​ផ្នែក​មិន​ផលិត ទន្ទឹម​នឹង​គ្រោះ​ធម្មជាតិ បង្ក​អន្តរាយ​ដល់​ផលិតផល​សង្គម​ជា​ញឹក​ញយ..។ 
	
ក្រៅ​ពី​នេះ ភាព​ច្របូក​ច្របល់ និង​ភាព​សៅហ្មង​ក៏​អាច​បណ្ដាល​មក​ពី​ការ​រស់​នៅ​របស់​ភិក្ខុ សមណេរ ដូន​ជី និង​តាជី ក្នុង​បរិវេណ​វត្ត​តែ​មួយ ដែល​កាន់​តែ​បាត់​បង់​ផ្ទៃ​ដី​នៅ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ ។ ជម្លោះ​ដណ្ដើម​កាន់​កាប់​កុដិ ឬ​លំនៅ​ឋាន រវាង​វត្ត​និង​ដូនជី តាជី តែង​កើត​មាន​ជា​ញឹក​ញយ ជា​ពិសេស​នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំពេញ ។ នេះ​មិន​ទាន់​និយាយ​ដល់​ការ​ដណ្ដើម​យក​ដី​គរុភ័ណ្ឌ​វត្ត ធ្វើ​ជា​ទី​តាំង​សាង​សង់​លំនៅ​ឋាន​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ជា​អចិន្ត្រៃយ៍​ផង​នោះ​ទេ ។

## ឯកសារ​យោង
										រៀប​រៀង​ដោយ ឈន អៀម