ហ្រ្គេតស៊ីងមួន

**ហ្រ្គេតស៊ីមួន**(Sigmund Freud)បានកើតនៅក្នុងអំឡុងពេល **សាហ្គីសមួន ស្ចូម៉ូ**​(Sigismund Schlomo Freud) (ថ្ងែទី០៦​ ខែឧសភា​១៨៥៦ ដល់ ថ្ងៃទី២៣ ខែកញ្ញា ១៩៣៩) ដែលជាបណ្ដាញប្រាសាទ​ដែលបានរកឃើញដោយលោកពុកនៃចិត្តវិភាគ។
ឪពុកម្ដាយរបស់ ហ្រ្គេតស៊ីមួន គឺជាអ្នកក្រីក្រ ប៉ុន្តែពូកគេ ធ្វើអោយគាត់មានការអប់រំយ៉ាងច្បាស់ គឺខាង ទស្សនវិជ្ជា និងច្បាប់ តែគាត់បានទៅរៀនខាងថ្នាំពេទ្យវិញ ដែលចុះទៅស្រាវជ្រាវជំងឺ​ដែលស្លាប់ដោយខូចខួក្បាល ជំងឺផ្លូវដង្ហើម វិកលចរិត្រ។ គាត់បានទៅបង្រៀនអំពីចិត្តវិទ្យា ហើយនិងបច្ចេកទេស​នៃការការពារកុំអោយមានជំងឺវិកលចរិត្រ និងបង្កើតនូវ​​​សៀវភៅអំពីជំងឺ​វិកលចរិត្រ​ និង បង្កើតកន្លែងសំរាប់សង្គ្រោះ ដែលមានជំងឺផ្លូវចិត្ត
ហ្គ្រេត បានធ្វើនូវអ្វីដែលបានសល់ពីកាមតំរេកហើយ និងបង្កើតវីធីព្យាបាលរោគ ដូចជា  សមាគម ការស្រាវជ្រាវ ហើយនិងបង្កើតការិយាល័យកណ្ដាលមួយនៅក្នុងដំនើរការព្យាបាលនោះ ហើយស្នើរសុំ អោយមានការរំពឹងទុក ដើម្បីជួយការពារដោយ អ្នកតំណាង ធ្វើអោយមានសេចក្ដីសង្ឃឹម ហើយនឹង​សំរេចនូវអ្វីដែលជាក្ដីស្រម៉ៃ។ គាត់បានមានស្នាដៃជាច្រើនទៀត ដូចជា គូរគំនូរ ដែលបង្ហាញអំពី ចិត្តវិទ្យា និង​ វប្បធ៌ម។ ហ្គ្រេត បានត្រូវបានគេហៅថា ជាមនុស្សម្នាក់ ដែលខ្លាំងនៃបីនៃសាលានៃមិន្ទិលសង្ស័យ មានដូចជាកាម៉ាស(Karl Marx) និងលោកហ្រ្គេនរីច នេតស៊ី(Friedrich Nietzsche) អំឡុងពេលដែលគំនិតរបស់គាត់បានប្រៀបធៀបទៅនិង ផ្លាទូ(Plato) និង​ ថូម៉ាស អាខ្វីននាស(Thomas Aquinas)។
អ្នកចិត្តវិភាគគឺទាមទាអោយ មានឥទ្ធិពលជាមួយនិង ចិត្តវិទ្យា និងឆ្លងកាត់មនុស្សធម្មនិយម ហើយការគិតខ្លះគឺជារហស្សវិទ្យាសាស្ដ្រ និងនៃភេទ ហើយត្រូវបានគេស្នើវាអោយសិក្សានៅឆ្នាំ ២០០៨ នៅសកលវិទ្យាល័យចិត្តវិទ្យា។ មួយនៅក្នុងការបរិយាយអំពីការស្រាវជ្រាវ អក្សរ បានសំរេចនូវទិន្នន័យជាច្រើនដែលគាំទ្រនូវ ទ្រឹស្ដីរបស់ហ្គ្រេត មានដូចជា គំនិតផ្ទាល់ ផ្នែកនៃរន្ធគូត និង សារៈសំខាន់ខ្លះ​ទៀតនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯង។ ប៉ន្តែមានខ្លះទៀត ដូចជា ការបង្ហាញនៃក្ដីស្រម៉ៃខាងដើមរបស់អ្នកសែង ហើយនិងការបង្ហាញអំពីអ្នកវិភាគខាងចិត្ត របស់ស្រ្ដី ដែលមិនទទួលស្គាល់ ដោយការស្រាវជ្រាវ។
ដោយក្ដីគោរពនៃអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត ដល់គំនិតរបស់គាត់ ការងាររបស់គាត់ បានសាយភាយ ទៅដល់បញ្ញវ័ន្ធ និង វប្បធ៌មរ​បស់​ប្រជាជន អោយចូលរួមនៅឆ្នាំ១៩៣៩W.H.Auden បានសរសេរ​ជាកំនាព្យអោយគាត់។
## ជីវប្រវត្ត
### ជីវិតដំបូងនិង ការសិក្សា
ហ្រ្គេត​ គឺជាកូនច្បងនៅក្នុងគ្រួសារ​ដែលមានកូនប្រាំបីនាក់ ដែលមានឪពុកម្ដាយជាជនជាតិហ្វិជ និង​ ហ្គាលីសៀន នៅទីក្រុង ម៉ូរ៉ាវៀន​ នៃប្រទេស​ប៊ីបរ(German: Freiberg in Mähren) ចក្រភពអូស្រ្តាលី ដែលជាផ្នែកមួយនៃ សាធារណៈ​រដ្ឋសេក(Czech Republic)។ឪពុករបស់គាត់ ចេកខប​ ហ្គ្រេត(១៨១៥ដល់ ១៨៩៦) ជាឈ្មួញរកស៊ីទិញលក់រោមជាម មានអាយុ៤១ ឆ្នាំនៅពេលដែលគាត់បានកើត ហើយឪពុកម្ដាយរបស់គាត់មិនទាន់រៀបការនៅឡើយ និងបន្តរមានកូនពីរទៀត។ គ្រួសាររបស់ ចេកខប គឺជា​ជនជាតិហ្វិជ ដែលជាហេតុដែលបណ្ដាលអោយ គាត់ត្រូវចាកចេញទៅឆ្ងាយពីស្រុកកំនើត។ គាត់និង​ម្ដាយរបស់ ហ្គ្រេត ដែលមានវ័យ​២០ឆ្នាំបានរៀបការដោយ រ៉ាប៊ី នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨៥៥ និងមានភាពក្រីក្រ​នៅពេលដែល​ហ្រ្គេតបានមកដល់​ប្រហែល​ជាប្រាំបួនខែ។ គ្រួសារនេះ​បានរស់នៅដោយជួលបន្ទប់គេដែលជាផ្ទះរបស់​ជាងដែកនៅក្នុង Schlossergasse 117. គាត់បានកើតតំនាលនិង​ភេសជ្ជៈ​ ដែលម្ដាយរបស់គាត់យល់ថាវាមានប្រយោជសំរាប់​ក្មេងជំនាន់ក្រោយ។​
ចេកខប(Jacob) និង​អាមេលា(Amelia) បានចិញ្ចឹម​ ហ្រ្គេត និងបងប្អូនរបស់គាត់បានយ៉ាងល្អ ហើយថ្វីបើ ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ ត្រូវបាន​លក់សំរាប់ការសិក្សារបស់គាត់ក៏ដោយ។ ជាលទ្ធផល ហេតុការដែល​គួអោយរន្ធត់នៅឆ្នាំ១៨៥៧ ឪពុករបស់គាត់បានបាត់បង់ជំនួញ ហើយគ្រួសាររបស់គាត់បានផ្លាស់ប្ដូរទៅកាន់ លេបសិហ្ស(Leipzig) មុនពេលតាំងលំនៅ នៅវេន​ណា(Vienna)។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៦៥​ហ្រ្គេតមានអាយុ​ប្រាំបួនឆ្នាំ ត្រូវបានបញ្ជូលទៅ​រៀននៅវិទ្យាល័យ *Leopoldstädter Kommunal-Realgymnasium*​។ គាត់គឺជាសិស្សពូកែនៅក្នុងថ្នាក់ ហើយគាត់បានបញ្ចប់ការសិក្សា និងទទួលបានបណ្ណ័សរសើរ​នៅ​ម៉ាតូរ៉ា(Matura) ក្នុងឆ្នាំ១៨៧៣។ គាត់ចូលខាងអក្សរសាស្រ្ត ហើយគាត់អាចនិយាយភាសាអ៉ាឡឺម៉ង់ បារាំង អ៊ីតាលី អេស្បាញ អង់គ្លេស អេប្រឺ ឡាទីន និង​ភាសាក្រិច។ ហ្រ្គេត​បានអានសៀវភៅWilliam Shakespeare ជាភាសាអង់គ្លេស ដែលធ្វើអោយគាត់​បានយល់ពីចិត្តមនុស្សដែលបានមកពីសៀវភៅShakespeare   ហ្រ្គេតបានទៅបន្តរការសិក្សានៅសកលវិទ្យាល័យនៅក្នុងរដ្ឋវេនណា​នៅក្នុងអាយុ១៧ឆ្នាំ។ គាត់មានបំនងទៅសិក្សាផ្នែកច្បាប់ ប៉ុន្តែដោយសារតែមុខវិជ្ជា ផ្នែកថ្នាំពេទ្យមានរួបបញ្ចូល​មុខវិជ្ជាសរីរៈវិជ្ជាផងដែរ​នោះទើបគាត់សំរេចរៀនខាងថ្នាំពេទ្យវិញ។ សរីរៈវិជ្ជាគឺនៅក្រោម​ Ernst Wilhelm von Brücke|Ernst Brücke ហើយនិង សត្វវិជ្ជា នៅក្រោម Carl Friedrich Wilhelm Claus|Karl Claus។ នៅឆ្នាំ១៨៧៦ ហ្រ្គេតបានសិក្សាស្រាវជ្រាវស្ថានីយ៍Trieste ចំនួនបួនសប្តាហ៍ ពិនិត្យអន្ទង់រាប់រយក្នុងលក្ខណៈមិនជាក់លាក់សំរាប់​អោយភេទឈ្មោលរបស់ពួកគេម្ដងទៀត។ គាត់បានទទួលជោគជ័យជា MD នៅឆ្នាំ១៨៨១។

### ការងារដំបូង​ និង ការរៀបការ
ដោយយោងទៅតាមវ័យរបស់គាត់នៅឆ្នាំ១៨៨២ គាត់បានធ្វើជាការជាមួយថ្នាំរបស់គាត់នៅក្លីនិច សេដរ មេយនឺត(Theodor Meynert) នៅក្នុងក្រុង​Vienna General Hospital។ ហើយគាត់បានបង្កើតមន្ទីពេទ្យឯក​ជននៅឆ្នាំ១៨៨៦ ដែលព្យាបាលសំខាន់ទៅលើជំងឺខួរក្បាល។ នៅក្នុងឆ្នាំនោះដែរគាត់ក៏បានរៀបការជាមួយនិង ម៉ាសា​ បឺនេយ ដែលជាចៅស្រីរបស់Isaac Bernays ដែលជាអ្នកដឹកនាំក្រុមរ៉ាប៊ី នៅ ហាមប៊ូង។ ហើយគាត់មានកូនចំនួន៦នាក់ គឺ ម៉ាសហេល បានកើតនៅឆ្នាំ១៨៨៧ ចេន ម៉ាទីន កើតនៅឆ្នាំ១៨៨៩ អូលីវឺ បានកើតនៅឆ្នាំ១៨៩១ អិន​ អែល ហ្រ្គេត បានកើតនៅឆ្នាំ១៨៩២ សូភី បានកើតនៅឆ្នាំ១៨៩៣ ហើយនិង អានណា ហ្រ្គេត បានកើតនៅឆ្នាំ១៨៩៥។

ខាល ចាង បានរាប់បញ្ចូលទៅក្នុងរឿងប្រលោម​លោក​ដែលពេញនិយម​ទំនាក់ទំនងជាមួយនិង​​ហ្រ្គេត ហើយនិងបងប្អូនស្រីថ្លៃរបស់គាត់​ មីនា បើនេយ ដែលបានផ្ដូរទៅផ្ទះរបស់ហ្រ្គេត សារៈមន្ទីនៅសាយមន​ ហ្រេ្គត បឺកហ្គេស នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៩៦ បន្ទាប់ពីការស្លាប់គូដណ្ដឹងរបស់នាង។ នៅឆ្នាំ២០០៦ការបោះពុម្ពរបស់សណ្ឋាគា ស្វិស​លូក បាននិយាយអំពីការបង្ហាញរបស់ហ្រ្គេត អំពីពាក្យចចាមអារាមនេះ​។ កាលពីមុន ភីតឺហ្គេយ បានសង្ស័យពីការស្នើសុំរបស់ហ្រ្គេតធ្វើការជាមួយបឺនេយ​ដើម្បីមើលការបង្ហាញនៃរឿងផ្សេងៗរបស់ពួកគេតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ ហាន​ អាយ​សេង  បានស្នើរថាការងារបានកើតឡើង ជាលទ្ធផលទាក់ទងទៅ​និងការមានផ្ទៃពោះរបស់បឺនេយ។
ហ្រ្គេត ចាប់ផ្ដើមជក់បារី​តាំងពីគាត់មានអាយុ អាយុ២៤  នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលី។ គាត់បានជឿជាក់ថា ការជក់បារីជួយអោយគាត់ធ្វើការងារបានល្អ ហើយនិងធ្វើឲ្យគាត់មានអារម្មណ៍ធូស្រាល នៅពេលដែលជក់វា​ ថ្វីបើមានការ​ហាមឃាត់ពីសហសេវិតា ថាមានផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់គាត់ក៏ដោយ គាត់នៅតែទាមទាជក់វារហូតដល់ប៉ះពាល់សួតរបស់គាត់។​គាត់បាន​ស្នើរអោយមានការហោះហើរ​នៅឆ្នាំ១៨៩៧ ដែលមានទាំងថ្នាំជក់ទៀតផង​ នេះជាទំលាប់ល្អរបស់គាត់។

ហ្រ្គេតមានគំនិតជាច្រើនទៅលើទស្សនវិជ្ជារបស់គាត់​ ដែលបង្រៀន Brentano​ដែលជាអ្នកមានចំនេះវិជ្ជាខាងទ្រឹស្ដីនិង​ ខាងអារម្មណ៍មានដូចជា​ Theodor Lipps ដែលជាអ្នកទស្សនវិទូម្នាក់។ Brentano​ បានបកស្រាយអំពីគំនិតល្អៗដែលបង្ហាញនៅក្នុងការបង្ហាញរបស់គាត់​ថា​ប្រហែលជាត្រូវការ​ជួយហ្រ្គេតបង្ហាញដម្បីអោយមានការទទួលស្គាល់។​ ខ្លួនហ្រ្គេតផ្ទាល់ និងបានធ្វើអោយ​ការសរសេរ​របស់Charles Darwin​ មានការរីកចំរើន ហើយនិងមានឥទ្ធិពល​ដោយEduard von Hartmann's *The Philosophy of the Unconscious*។

គាត់អានសៀវភៅ​របស់Friedrich Nietzsche​ដែលជាសិស្ស ហើយនិង​ទំនាក់ទំនងរវាងការងារ​របស់គាត់​និង​អ្វី​ដែល​Nietzsche​បានរៀនសូត្រយ៉ាងល្អដោយមានការរីកចំរើន​និង​ធ្វើតាមគាត់​បានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។​នៅក្នុងឆ្នាំ១៩០០​គឺជាឆ្នាំដែលNietzsche បានស្លាប់​ ហើយហ្រ្គេត​បានទិញការងារ​របស់គាត់​ ហើយគាត់បានប្រាប់មិត្តភក្កិរបស់គាត់​Fliess​ថា​ គាត់សង្ឃឹមថា​អាចឃើញការងារ​របស់​Nietzsche​ មានពាក្យជាច្រើន​ដែលសំដៅទៅលើរូបគាត់ គាត់បានបន្ថែមថា​គាត់មិនមានអ្វីនៅឡើយទេ។​ហ្គេយ​សរសេរ​អ្វីដែលហ្រ្គេត​ផ្ដាំ​ហើយបានធ្វើអោយការសរសេរ​របស់​Nietzsche​អោយដូចនូវអ្វីដែលហ្រ្គេតបានផ្ដាំ​ ដូចជា​អត្ថបទដែលគេ​យកទៅសិក្សា​ជាដើម​។​ ការចាប់អារម្មណួ៍របស់គាត់នៅក្នុងការសិក្សា​ខាង​ទស្សនវិជ្ជា​បាន​ក្លាយ​ជា​មានសារៈ​សំខាន់​បន្ទាប់ពី​គាត់​មាន​ការងារ​ខាង​ស្រាវជ្រាវ​ជំងឺ។

## ឯកសារយោង