ភាពយន្តខ្មែរ

**ភាពយន្តខ្មែរ** គឺជាឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុកដែលបានចាប់ផ្តើមនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ មកម៉្លេះ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយភាពយន្តខ្មែរត្រូវបានគេផលិតឡើងនៅក្នុងស្រុកតាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩១០-១៩៤០ ដោយពួកផលិតករបរទេស ។ ក្រោយកម្ពុជាទទួល បានឯករាជ្យពីបារាំងមកឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុកចាប់ផ្តើមផលិតដោយផលិតករក្នុងស្រុក ផលិតកម្មជាច្រើនត្រូវបានចាប់ផ្តើមឡើងហើយរោងកុនជាច្រើន ត្រូវបានសាងសង់នៅទូទាំងប្រទេសព្រមជាមួយ តម្លៃសំបុត្រមានតម្លៃសមរម្យល្មម ដែលបង្កើននូវ ចំនួនអ្នកទស្សនាកាន់តែកើនឡើង ហើយខ្សែ ភាពយន្តត្រូវបានផលិតកាន់តែច្រើននៅក្នុងប្រទេស។

ក្នុងអំឡុងទសវត្សទី៦០ ជាសម័យកាលមួយដែលវិស័យភាពយន្តខ្មែរមានការរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជា **យុគមាសនៃសិល្បៈភាពយន្តខ្មែរ** ដែលមានភាពយន្តខ្មែរចន្លោះពីឆ្នាំ១៩៥០-៧០ ប្រមាណជាង ៣០០រឿងត្រូវបានផលិត ។ ភាគច្រើននៃភាពយន្តខ្មែរប្រមាណជា ២/៣ គឺជារឿងប្រភេទបែបបុរាណ ដូចជា រឿងពស់កេងកង អនអើយស្រីអន ជាដើម ការលេចឡើងនូវតារាល្បីៗមួយចំនួន ដូចជា ជា យុទ្ធថន ឌី សាវេត គង់ សំអឿន សោម វណ្ណសូដានី ទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី ក្នុងខ្សែភាពយន្តជាដើម ។ ក្នុងទសវត្សទី៧០ ខ្សែភាពយន្តខ្មែរមួយត្រូវបានចេញផ្សាយទៅបរទេស និងទទួលស្គាល់ពីអន្តរជាតិលើគុណភាពភាពយន្ត ជាពិសេសនៅបណ្ដាលប្រទេសជិតខាងកម្ពុជា ដូចជារឿង ពស់កេងកង (១៩៧១) ពៅឈូកស (១៩៨០?) នៅប្រទេសថៃ រឿងក្រពើលោកនេន (១៩៧៤) បុប្ផាអង្គរ ធីតាសក់ពស់ ត្រូវបានចេញផ្សាយនៅហុងកុង ក្រៅពីនេះភាពយន្តខ្មែរបានចេញផ្សាយទៅដល់ប្រទេស ឡាវ វៀតណាម ហ្វីលីពីន ម៉ាឡេស៊ី (?)ជាដើម ។ នៅចុងឆ្នាំ១៩៧៤ ភាពយន្តខ្មែរមានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកនេះដោយសារតែ ខ្មែរក្រហមវាយមកជិតក្បែរទីក្រុងភ្នំពេញពេក ការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកក្នុងបែកក្នុងរោងកុនជាដើម ។ ក្នុងដើមឆ្នាំ ១៩៧៥ មានភាពយន្តតិចតួចណាស់ដែលត្រូវបានផលិតតែមិនទាន់ចេញផ្សាយ ឬទទួលរងការបំផ្លាញពីខ្មែរក្រហម នៅពេលពួកគេបានកាន់កាប់រដ្ឋធានីភ្នំពេញមានន័យថាភាពយន្តខ្មែរត្រូវបាត់បង់ក្នុងការផលិតរបស់ខ្លួន ។ ខ្មែរក្រហមបានផលិតខ្សែភាពយន្តដែលបានបង្ហាញពីសង្គមនិយមរបស់ខ្លួននៅតាមសហករណ៍មួយចំនួន ។ ក្រោយពីការដួលរលំនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៨០ រោងកុនភាពមួយចំនួនត្រូវបានបើកដំណើរការការឡើងវិញ តែមិនទាន់មានភាពយន្តដែលផលិតនៅក្នុងស្រុកនៅឡើយ នេះដោយសារតែការបាត់បង់ជីវិតមួយចំនួននៃផលិតករ តារាសម្តែងល្បីៗមួយចំនួនដែលបានស្លាប់នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ការបាត់បង់ខ្សែភាពយន្ត ឬ បំផ្លិចបំផ្លាញដោយពួកខ្មែរក្រហម ។ ការវិលត្រលប់យឺតៗនៃភាពយន្តខ្មែរក្នុងអំឡុងទសវត្សទី៨០ ដូចជារឿង កូនអើយម្ដាយអាប (១៩៨៦?) ។

## ប្រវត្តិភាពយន្តខ្មែរសង្ខេប 
សិល្បៈ​ភាពយន្ត​គឺ​ជាសិល្បៈទី​៧​នៃ​ប្រភេទ​សិល្បៈ​ខ្មែរ​។ប្រវត្តិ​នៃ​ការ​ដាក់​បញ្ចាំង​ភាព​យន្ត​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​ខ្មែរ​គឺ​មាន​តាំង​ពី​ដើម​ស.វ​ទី​២០មក​ម្ល៉េះ​។ជាក់​ស្ដែង​នៅ​ឆ្នាំ​១៩០៩​មាន​ការ​សម្ភាស​ន៍​រោង​ភាព​យន្ត​មួយ​នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំ​ពេញ​ឈ្មោះ​ថា​រោង​ភាពយន្ត​ ​Brignon ដែល​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ម្ដុំ​មាត់​ទន្លេ​។​កាលពី​សម័យ​នោះ​គេនិយម​បញ្ចាំង​ភាពយន្ត​បរទេស​ដូចជា​បារាំង​ អាមេរិកាំង​ ចិន​ ឥណ្ឌា​ ជាដើម។​លុះ​មកដល់​ចុង​ទ.វទី​៤០​ សម្ដេច​ព្រះបាទ​នរោត្តម​សីហនុ​បានចាប់​ផ្ដើម​ថតកុន​ខ្លី​ៗ​ដោយ​ប្រើ​ហ្វីល​១៦មីល្លី​ម៉ែត្រ​។​ ក្រោយ​មក​នៅ​ទ.វ​ទី​៥០​ ផលិតករ​ភាព​យន្ត​ក៏​ចាប់​កើត​មានឡើង​​ដែល​គេ​ចែក​ជា​បី​ក្រុម​គឺ​៖
# ក្រុមដែល​បាន​​ទៅរៀន​បច្ចេកទេស​ថត​ភាពយន្ត​នៅ​ប្រទេស​បារាំង​មាន​ដូច​ជា​លោករឿម​ សុផុន​​ និង​ លោកអៀវ​ បណ្ណាការ​​​​ ជាដើម​។
# ក្រុម​ដែល​ទទួល​ការ​បណ្ដុះ​បណ្ដាល​ពី​ការិយាល័យ​ឃោសនាអាមេរិកាំង​(the United States Information Service)ហៅ​កាត់​ថា​អ៊ុយ​ស៊ីស​(USIS) មាន​ដូចជា​លោក ​ស៊ុន​ ប៊ុន​លី​​​ ជា​ដើម​។​
# ក្រុម​ដែល​មិន​បាន​ទៅរៀនសូត្រ​នៅ​សាលា​កុន​តែ​ចាប់​អារម្មណ៍​ក្នុង​ការ​សាកល្បង​ថត​ខ្សែ​ភាព​យន្ត​​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​មាន​ដូ​ចជា​លោក​លី​​ ប៊ុន​យីម​​​ និង​​លោក​អ៊ី​ វ៉ុង​ហែម​​​​ ជា​ដើម​។​
នៅ​ក្នុង​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០​និង​ដើម​ទសវត្សរ៍​ទី​៧០​ វិស័យ​ភាព​យន្ត​ខ្មែរ​បាន​វិវឌ្ឍរីក​ចំរើន​ឈាន​ដល់​កម្រិត​កំពូល។ ​នា​សម័យ​នោះ​​ ប្រទេស​យើង​សំបូរ​ដោយ​អ្នកដឹកនាំ​ភាពយន្ត​ តារាភាពយន្ត​ពោរ​ពេញ​ដោយ​ទេពកោសល្យ​សិល្បៈ​ហើយ​បាន​រួម​សហការ​គ្នា​ផលិត​ជា​ខ្សែ​ភាពយន្ត​រាប់​រយ​រឿង​បម្រើ​អារម្មណ៍​មហាជន​គ្រប់​ស្រទាប់​ទូទាំង​ប្រទេស​។​

រូបភាពតូច|រឿងថាវរីមាសបង ដឹកនាំដោយលោក អ៊ុន ខុនធុក នាឆ្នាំ១៩៦៨
រូបភាពតូច|ឈុតមួយផ្ទាំងនៃរឿងអប្សរា ដឹកនាំដោយព្រះបាទសម្ដេច នរោត្តម សីហនុ

## រោង​ភាព​យន្ត​ខ្មែរ​ 
នៅ​ក្នុងទ.វ​ទី​៦០និង​ដើម​ទ.វទី​៧០ ពេល​ដែល​វិស័យ​ភាព​យន្ត​ខ្មែរ​​កំពុង​មាន​សន្ទុះ​រីក​ចំរើន​ជា​លំដាប់​ រោង​ភាព​យន្តបាន​កើតឡើងរីក​ដុះ​ដាល​ជា​បន្តបន្ទាប់​និងមាន​​ដំ​ណើរ​ការ​ដាក់​បញ្ចាំង​ខ្សែ​ភាពយន្តជា​ហូរ​ហែ​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​និង​តាមបណ្ដា​ខេត្ត​នានា​ទូទាំង​ប្រទេសដូចជា​ខេត្តកណ្ដាល​​​,ខេត្តកំព​ង់ចាម​​,​ខេត្ត​បាត់ដំបង​​,ខេត្ត​កំ​ពត​​​ជាដើម​។​​ ដោយ​ឡែក ​នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំ​ពេញ​មានចំនួន​រោងភាពយន្ត​រហូត​ដល់ទៅ​៣៣រោង​ ក្នុង​​នោះ​​រួម​មាន​​ជា​អាទិ៍​៖​​ ​​​ ​

# រោងភាពយន្តបូកគោ
# រោងភាពយន្តលុច្ស
# រោងភាពយន្តកាពីតូល
# រោងភាពយន្តភ្នំពេជ្រ
# រោងភាពយន្តព្រហ្មបាយ័ន
# រោងភាពយន្តចេនឡា (រោងភាពយន្ត​រដ្ឋ)
# រោងភាពយន្តហេមជាតិ
# រោងភាពយន្តសូរិយា
# រោងភាពយន្តគិរីរម្យ
# រោងភាពយន្តម្កុដពេជ្រ
# រោងភាពយន្តអេឌែន
# រោងភាពយន្តវិមានទិព្វ
# រោងភាពយន្តប្រាសាទពេជ្រ
# រោងភាពយន្តកំពូលពេជ្រ
# រោងភាពយន្តអង្គរ
# រោងភាពយន្តសរព្រហ្មមាស
# រោងភាពយន្តមេគង្គ
# រោងភាពយន្តមនោរម្យ
# រោងភាពយន្តហាវ៉ៃ
# រោងភាពយន្តភ្នំពេញ
# រោងភាពយន្តឋានសួគ៌
# រោងភាពយន្តតារាថ្មី
# រោងភាពយន្តម៉ាហ្សេស្ទិច(Majestic)  
# រោងភាពយន្តតារា(CinéStar)

File:Prum_Bayon_Cinema.jpg|រោង​ភាព​យន្ត​ព្រហ្ម​បាយ័ន ឆ្នាំ១៩៥៨
File:Eden_Cinema.jpg|រោង​ភាព​យន្ត​អេឌែន ឆ្នាំ១៩៦១
File:Angkor_Cinema.jpg|រោង​ភាព​យន្ត​អង្គរ
File:Kirirom_Cinema.jpg|រោង​ភាព​យន្ត​គិរីរម្យ សម្ពោធ​ដាក់​បញ្ចាំង​រឿង​ប្រជាកុមារ
File:Mkot_Pich_Cinema.jpg|អតីត​រោង​ភាព​យន្ត​ម្កុដ​ពេជ្រ ក្នុងទ.វទី៩០
File:Hemakcheat_Cinema.jpg|អតីត​រោង​ភាព​យន្ត​ហេម​ជាតិ ឆ្នាំ២០០៨
File:Chenla_Cinema.jpg|អតីត​រោង​ភាព​យន្ត​ចេនឡា
File:Capitol_Cinema.jpg|អតីត​រោង​ភាព​យន្ត​កាពីតូល
File:Lux_Cinema.jpg|រោង​ភាព​យន្ត​លុច្ស
File:Bokor_Cinema.jpg|អតីត​រោង​ភាព​យន្ត​បូក​គោ
File:Vimean_Tep_Cinema.jpg|អតីត​រោង​ភាព​យន្ត​វិមាន​ទិព្វ

## ផលិតកម្ម​ភាព​យន្ត​ 
# ផលិតកម្មរន្ទះពេជ្រភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកលី ប៊ុនយីម
# ផលិតកម្មបក្សីឋានសួគ៌ភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកអ៊ី វ៉ុងហែម
# ផលិតកម្មតារារ័ត្នភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកទា លឹមគុណ
# ផលិតកម្មឥន្ទ្រទេវីភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកប៊ីវ ឆៃលាង
# ផលិតកម្មវណ្ណច័ន្ទភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មអ្នកស្រីវណ្ណច័ន្ទ
# ផលិតកម្មហេមពាន្តភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកលី យូស្រ៊ាង
# ផលិតកម្មព្រះខ័នពេជ្រភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកលី វ៉ា
# ផលិតកម្មកងចក្រភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកអ៊ួង កន្ធន់
# ផលិតកម្មប្រាសាទកែវភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកឡុង ស៊ីដេត
# ផលិតកម្មនាគព័ន្ធភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកស៊ុន ប៊ុនលី
# ផលិតកម្មសុរិយាភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកឡាយ ងួនហេង
# ផលិតកម្មសុវណ្ណគិរីភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកហ៊ុយ គឹង
# ផលិតកម្មកងពេជ្រភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកឈា នុក
# ផលិតកម្មអប្សរាភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកលី សុងហេង
# ផលិតកម្មវិមានរដ្ឋភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកឈួន ឆៃ
# ផលិតកម្មប្រាសាទមាសភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកសារ៉ាវុធ
# ផលិតកម្មច័ន្ទណារីភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មអ្នកស្រីច័ន្ទ ណារី
# ផលិតកម្មកណ្ដឹងមាសភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកណុប ណែម
# ផលិតកម្មពិស្ណុការភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកវណ្ណ វណ្ណៈ
# ផលិតកម្មអង្គរវត្តភាពយន្ត    ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកគង់ សំអឿន
# ផលិតកម្មត្រង់ដឺភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោកយិន បឿន ហៅត្រង់ដឺ
# ផលិតកម្មវិជ្ជរ៉ាភាពយន្ត ចាងហ្វាងផលិតកម្មអ្នកស្រីទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី

## តារាភាពយន្ត 
### តារាភាពយន្តប្រុស 
# លោកគង់ សំអឿន
# លោកជា យុទ្ធថន
# លោកណុប ណែម
# លោកវណ្ណ វណ្ណៈ
# លោកន ប្ញទ្ធីយ៉ា
# លោកសោម ដូរិន
# លោកមាស សំអ៊ែល
# លោកយី គីលែន
# លោកសូ ហ៊ាន
# លោកម៉ៃ យ៉ាសិទ្ធិ
#លោកគង់ សំអាត 
# លោកគង់ ចន្ថា
# លោកប៉ិច សាលឿន
# លោកជុំ កែម
# លោកម៉ក់ ហ៊ូ
# លោកលឹម សុផុន
# លោកសារ៉ាវុធ
# លោកឈួន ឆៃ
# លោកឱ​ ឌុំ
# លោកហ៊ុយ គឹង
# លោកហ៊ុយ សាន់
#លោកតាត សំណាង
# លោកសាសាគុយនី
# លោកយិន បឿន ហៅ នាយត្រង់ ដឺ
# នាយម៉ុងដូលីន
# លោកសួន ប៊ូ ហៅនាយ ឡូតូ
# នាយស៊ុយ
# លោកប៊ី​ សាឡួត

### តារាភាពយន្តស្រី 
#​​ អ្នកស្រីទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី
#​​ អ្នកស្រីសោម វណ្ណសូដានី
#​ អ្នកស្រីឌី សាវ៉េត
#​ អ្នកស្រីវីរៈ តារា
# អ្នកស្រីគីម ណូវ៉ា
#​​​​ អ្នកស្រីពៅ ទេវី
# អ្នកស្រីផ្កា រ៉ូហ្សែត
# អ្នកស្រីរ៉ូហ្សា ណារ៉ា
#​ អ្នកស្រីកែវ មន្ថា
#​​​ អ្នកស្រីឈូករតន៍
# អ្នកស្រីអ៊ី គឹមសួ
# អ្នកស្រីសាក់ ស៊ីស្បោង
# អ្នកស្រីរ័ត្ន មុនី
# អ្នកស្រីនារី ហែម
#​ អ្នកស្រីណុប យ៉ាដា
# អ្នកស្រីភួង ផាវី
# អ្នកស្រីភួង ផល្លី
# អ្នកស្រីជិន ស៊ីណាត
# អ្នកស្រីធ្នូ កែវ
# អ្នកស្រីបូ រ៉ាវី
# អ្នកស្រីតារា ចោមច័ន្ទ
# អ្នកស្រីសោម បុប្ផា
#​ អ្នកស្រីសក្តិ សាកេតមយូរ៉ា
#​​ អ្នកស្រីសេង បុទុម
# អ្នកស្រីពៅ ធីតា
#​ អ្នកស្រីសរ កេសរា
#​​ អ្នកស្រីម៉ាប់ ណូយ៉ា
# យាយម៉ែ ម៉ឺន
# យក្សញ៉ម

## ភាព​យន្តដែលនៅសេសសល់ពេលបច្ចុប្បន្ន​ 
# រឿងពុទ្ធិសែននាងកង្រី
#​ រឿងសព្វសិទ្ធិ
# រឿងអនអើយស្រីអន
# រឿងទិព្វសូដាច័ន្ទ
#​ រឿងសុវណ្ណបញ្ចា
# រឿងពៅឈូកស
#​ រឿងពស់កេងកង
# រឿងអាជ័យនាងរត
#​​​ រឿងក្រៃថោងក្រពើឆារ៉ាវ៉ាន់
# រឿងធីតាសក់ពស់
# រឿងវិលវិញណាបង(ទឹកភ្នែកនាងរំចង់)
#​​​​ រឿងភក្ដីស្នេហ៍
# រឿងពេលដែលត្រូវយំ
# រឿងពុះទ្រូងអូនទៅ
#​​​​ រឿងជីវិតអភ័ព្វ
# រឿងឆ្អឹងដៃឳពុក
#​​​​ រឿងព្រះធិនវង្ស
# រឿងសុវណ្ណហង្ស
#​ រឿងព្រះច័ន្ទគោរព
#​​ រឿងកាកី
# រឿងចំប៉ាថោង
# រឿងបញ្ចពណ៌ទេវី
# រឿងអ៊ីណាវបុស្បា
# រឿងអាប៊ុលកាសេម
#​​ រឿងមួយម៉ឺនអាល័យ
#​​​ រឿងថាវរីមាសបង
#​​​ រឿងច័ន្ទគ្រឿហ្វា
# រឿងរតនាវង្ស
#​​ រឿងដារ៉ាវិឆ័យម៉ាល័យសុរិយា
# រឿងចិត្តម្ដាយ
#​​ រឿងផលកម្មខ្ញុំ
# រឿងឆាយាលើអង្គរ
#​​​​ រឿងវាសនាអកុសល
# រឿងសន្ធិប្រកាស
# រឿងអប្សរា

## សូមមើលផងដែរ 
ភាពយន្តថៃ

ភាពយន្តឡាវ

ភាពយន្តវៀតណាម

ភាពយន្តឥណ្ឌា

ភាពយន្តចិន

ភាពយន្តកូរ៉េ

ភាពយន្តបារាំង

ភាពយន្តអាមេរិច

## ឯកសារយោង 
# សៀវភៅខ្មែរប្រឈមមុខនឹងវប្បធម៌​  វិទ្យាស្ថានរៃយំ
# Golden Age of Khmer Cinema