យ៉ាកុប ជា​កូន​របស់​អាលផាយ

**យ៉ាកុប ជា​កូន​របស់​អាល់ហ្វាយ** ( ភាសា​ក្រិច ​៖ ,  ;  អា រ៉ាមៈ ;  Hebrew    ; Coptic   ; Arabic     ) គឺជា សាវ័កម្នាក់ក្នុងចំណោមសាវកដប់ពីរនាក់ របស់ ព្រះយេស៊ូវ ដែលបង្ហាញខ្លួននៅក្រោមឈ្មោះនេះនៅក្នុងបញ្ជីសាវ័កទាំងបីនៃ Synoptic Gospels ។ ជាទូទៅគាត់ត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាមួយ យ៉ាកុបតូច ( ម៉ាកុស ១៥:៤០ ) ហើយ​គេ​ស្គាល់​ជា​ទូទៅ​ដោយ​ឈ្មោះ​នោះ​ក្នុង​ប្រពៃណី​សាសនាចក្រ។ គាត់​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា "អ្នក​តូច" "តូច" "អ្នក​តូច" ឬ "ក្មេង" នេះ​បើ​យោង​តាម​ការ​បកប្រែ។ គាត់​ខុស​ពី ​យ៉ាកុប ជា​កូន​របស់​សេបេដេ ហើយ​ក្នុង​ការ​បក​ស្រាយ​ខ្លះ​ក៏​មក​ពី ​យ៉ាកុប ជា​បង្អូន របស់​ព្រះ​យេស៊ូ  ដែរ។  គាត់បានបង្ហាញខ្លួនតែបួនដងនៅក្នុង គម្ពីរសញ្ញាថ្មី រាល់ពេលនៅក្នុងបញ្ជីនៃសាវ័កដប់ពីរនាក់។ 

### ប្អូនប្រុសរបស់ម៉ាថាយ 
អាលផាយ ​ក៏​ជា​ឈ្មោះ​របស់​ឪពុក​របស់​អ្នក​ប្រមូល​ពន្ធ​ដែល​លេវី​បាន​រៀបរាប់​នៅ​ក្នុង  ។ អ្នកយកពន្ធនោះលេចចេញជា ម៉ាថាយ នៅក្នុង  ដែលនាំឱ្យអ្នកខ្លះសន្និដ្ឋានថា យ៉ាកុប និងម៉ាថាយប្រហែលជាបងប្អូននឹងគ្នា។   បួនដងដែល យ៉ាកុប កូនប្រុសរបស់ អាល់ផាយ ត្រូវបានរៀបរាប់ដោយផ្ទាល់នៅក្នុងព្រះគម្ពីរ (រាល់ពេលនៅក្នុងបញ្ជីនៃពួកសាវក) ទំនាក់ទំនងគ្រួសារតែមួយគត់ដែលបានបញ្ជាក់គឺថាឪពុករបស់គាត់គឺ អាល់ផាយ ។  ក្នុង​បញ្ជី​សាវ័ក​ពីរ​នាក់ យ៉ាកុប និង​យ៉ូហាន​ម្នាក់​ទៀត​ត្រូវ​បាន​ចុះ​បញ្ជី​ជា​បង​ប្អូន ហើយ​ថា​ឪពុក​របស់​ពួកគេ​គឺ​សេបេដេ។ 

## ប្រភពដំណឹងល្អ 
### ដំណឹងល្អរបស់ម៉ាកុស 
#### ការហៅរបស់យ៉ាកុបជាកូនប្រុសរបស់អាល់ផាយ 
Mark the Evangelist គឺជា​ប្រភព​ដែល​គេ​ស្គាល់​ដំបូង​បំផុត​ក្នុង​ព្រះគម្ពីរ​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​ថា "យ៉ាកុប, កូនរបស់អាល់ផាយ" ជា​សាវក​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម ​សាវក​ដប់ពីរ​នាក់ ។ ម៉ាកុស អ្នក​ផ្សាយ​ដំណឹង​ល្អ ​បាន​លើក​ឡើង​អំពី « យ៉ាកុប ជា​កូន​របស់​លោក​អាល់ផាយ»​តែ​ម្ដង ហើយ​នេះ​គឺ​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​នៃ ​សាវក​ទាំង 12 នាក់ ( ម៉ាកុស 3, (  ))។ នៅ​ពេល​ចាប់​ផ្ដើម​កិច្ច​បម្រើ​របស់ ​ព្រះ​យេស៊ូ គាត់​បាន​ហៅ ​ពេត្រុស និង ​អនទ្រេ ជា​បង​ប្រុស​របស់​គាត់​ជា​លើក​ដំបូង ហើយ​សុំ​ឲ្យ​ពួក​គេ​ដើរ​តាម​ទ្រង់ (  )។ នៅ​ក្នុង​ខ​បន្ទាប់ វា​ប្រាប់​ពី​ដំណើរ​រឿង​នៃ​របៀប​ដែល ​យ៉ាកុប​ដ៏​អស្ចារ្យ និង​បងប្រុស​របស់​គាត់ យ៉ូហាន សាវក ​បាន​មក​តាម​ព្រះយេស៊ូវ (  ) ។ បន្ទាប់​ពី​ការ​ប្រោស​ដោយ​ព្រះ​យេស៊ូវ​បាន​ខ្លះ​ហើយ គាត់​បាន​ជួប​នឹង​លេវី ជា​កូន​របស់​លោក ​អាល់ផាយ ដែល​ជា​អ្នក​ទារ​ពន្ធ ហើយ​បន្ទាប់​មក​គាត់​បាន​សុំ​លេវី (ហៅ​ថា ម៉ាថាយ) ឲ្យ​ដើរ​តាម​គាត់ (  និង  )។ ពេត្រុស អនទ្រេ យ៉ាកុប​ដ៏​អស្ចារ្យ និង​យ៉ូហាន សាវក ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ចូល​ជា​សាវក (  )។ លេវី ជា​កូន​របស់​អាលផាយ​ត្រូវ​បាន​ចុះ​បញ្ជី​ជា​សាវក​ក្រោម​ឈ្មោះ​ម៉ាថាយ ហើយ​យ៉ាកុប​តែ​ម្នាក់​ឯង​ត្រូវ​បាន​គេ​រាយ​ឈ្មោះ​ជា​កូន​របស់​អាល់ផាយ (  )។

#### យ៉ាកុប មិនច្បាស់ 
សរុបមក ម៉ាកុស អ្នកផ្សាយដំណឹងល្អ បានរាយឈ្មោះយ៉ាកុបបីផ្សេងគ្នា៖ «យ៉ាកុប ជាកូនរបស់អាល់ផាយ» យ៉ាកុបជាធំ និងយ៉ាកុបជាប្អូនរបស់ព្រះយេស៊ូវ (  )។ ក្នុងឱកាសបីដាច់ដោយឡែកពីគ្នា គាត់សរសេរអំពី យ៉ាកុប ដោយមិនបានបញ្ជាក់ច្បាស់ថា យ៉ាកុប ដែលគាត់កំពុងសំដៅទៅលើអ្វីនោះទេ។ មាន​យ៉ាកុប​ម្នាក់​នៅ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​រូប​ភាព ( ម៉ាកុស ៩  ) នៅ ​ភ្នំ​ដើម​អូលីវ ( ម៉ាកុស ១៣  ) និង ​សួន​ច្បារគែតសេម៉ានី ម៉ាកុស ១៤  )។ ទោះបីជាយ៉ាកុបនេះត្រូវបានរាយបញ្ជីជាមួយយ៉ូហានជាសាវកក៏ដោយ ក៏ភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់មិនត្រូវបានធ្វើឡើងអំពីអ្វីដែល សាវក យ៉ាកុបត្រូវបានគេសំដៅទៅលើនោះទេ សូម្បីតែនៅពេលដែលសាវកទាំងពីរមានន័យថាស្ថិតនៅក្នុងទីតាំងស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ។ សាវក​ទាំង​ដប់ពីរ​នាក់​ចូល​រួម​ពិធី​អាហារ​ពេល​ល្ងាច​ចុង​ក្រោយ (  ) ដែល​ភ្លាមៗ​មុន ​សួន​ច្បារគែតសេម៉ានី ។ មាន​សេចក្ដី​យោង​ទៅ​កាន់​ម៉ារៀ​ជា​ម្ដាយ​របស់​យ៉ាកុប​ជា​ក្មេង​និង​យ៉ូសែប ( ម៉ាកុស ១៥,  ); ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា លោក​ម៉ាកុស​ដែល​ជា​អ្នក​ផ្សាយ​ដំណឹង​ល្អ​បាន​និយាយ​រួច​ហើយ​ថា យ៉ាកុប​ជា​ប្អូន​របស់​ព្រះ​យេស៊ូ​មាន​បង​ប្រុស​ម្នាក់​ឈ្មោះ​យ៉ូសែប ( ម៉ាកុស ៦,  )។

### ដំណឹងល្អរបស់ម៉ាថាយ 
#### ការហៅរបស់យ៉ាកុបជាកូនប្រុសរបស់អាល់ផាយ 
ពេត្រុស អនទ្រេ យ៉ាកុប ជា​កូន​របស់​សេបេដេ និង​យ៉ូហាន​ជា​ប្អូន​របស់​គាត់​ត្រូវ​បាន​ហៅ​ឲ្យ​ដើរ​តាម​ព្រះ​យេស៊ូ ( ម៉ាថាយ ៤,  )។ នៅ​ក្នុង​រឿង​មួយ​ដែល​ស្រប​នឹង​ការ​ហៅ​របស់​លេវី ជា​កូន​របស់​អាល់ផាយ  ម៉ាថាយ​ត្រូវ​បាន​ហៅ​ឲ្យ​ដើរ​តាម​ព្រះយេស៊ូវ ( ម៉ាថាយ ៩,  )។ ម៉ាថាយ​មិន​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ដោយ​ផ្ទាល់​ថា​ជា​ព្រះរាជបុត្រា​នៃ​អាល់ផាយ​ក្នុង​ដំណឹងល្អ​របស់​ម៉ាថាយ ឬ​សៀវភៅ​ផ្សេង​ទៀត​ក្នុង​ព្រះគម្ពីរ​ឡើយ  ប៉ុន្តែ​ជា​លេវី ជា​បុត្រ​របស់​អាល់ផាយ ( ម៉ាកុស ២,  )។ ក្នុង​ម៉ាកុស គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អ្នក​ប្រមូល​ពន្ធ (  )។ នៅក្នុង ដំណឹងល្អរបស់ម៉ាថាយ អ្នកប្រមូលពន្ធ (ម៉ាថាយ) បានហៅឱ្យដើរតាមព្រះយេស៊ូវត្រូវបានចុះបញ្ជីជាសាវ័កម្នាក់ក្នុងចំណោមសាវកដប់ពីរនាក់។ យ៉ាកុប ជា​កូន​របស់​អាលផាយ ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ចូល​ជា​សាវក​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​សាវក​ទាំង​១២​នាក់​ដែរ ( ម៉ាថាយ ១០,  )។

#### យ៉ាកុប មិនច្បាស់ 
ម៉ាថាយ​មិន​បាន​លើក​ឡើង​អំពី​យ៉ាកុប​ណា​មួយ​នៅ​ក្នុង​ដំណឹង​ល្អ​របស់​គាត់​ដែល​មិន​ត្រូវ​បាន​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​ដោយ​គ្មាន​ការ​ទាក់ទង​នឹង​គ្រួសារ​របស់​គាត់​នោះ​ទេ។ មានយ៉ាកុបបីដែលត្រូវបានរៀបរាប់ដោយម៉ាថាយ; យ៉ាកុប ជា​បង​ប្រុស​របស់​ព្រះ​យេស៊ូ យ៉ូសែប ស៊ីម៉ូន និង​យូដាស ( ម៉ាថាយ ១៣  ) យ៉ាកុប ជា​កូន​សេបេដេ និង​ប្អូន​ប្រុស​របស់​យ៉ូហាន ( ម៉ាថាយ ១០,  ) និង​យ៉ាកុប ជា​កូន​របស់​អាល់ផាយ។ នៅ​ក្នុង ​ការ​ផ្លាស់​ប្រែ​រូប​ភាព វា​ត្រូវ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​យ៉ាកុប​ជា​ប្អូន​របស់​យ៉ូហាន ( ម៉ាថាយ ១៧,  ) ហើយ​នៅ ​សួន​គែតសេម៉ានី គេ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ជា​កូន​របស់​សេបេដេ ( ម៉ាថាយ ២៦,  )។ ម៉ាថាយ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ថា​មាន​យ៉ាកុប​នៅ ​ភ្នំ​ដើម​អូលីវ ​ទេ។ គាត់​និយាយ​តែ ​សិស្ស ​ប៉ុណ្ណោះ ( ម៉ាថាយ ២៤,  )។ ម៉ាថាយ​ក៏​បាន​លើក​ឡើង​អំពី​ម៉ារៀ​ម្នាក់ ជា​ម្ដាយ​របស់​យ៉ាកុប និង​យ៉ូសែប ដែល​កំពុង​ត្រូវ​គេ​ឆ្កាង។ យ៉ាកុប​នេះ​មិន​ត្រូវ​បាន​ផ្ដល់​ឲ្យ​នូវ​ពាក្យ​ដែល​ក្មេង​ជាង​គេ​ទេ ( ម៉ាថាយ ២៧,  )។

## ការស្លាប់ 
យ៉ាកុប​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​រួម​ជា​មួយ​នឹង​គ្រិស្ត​សាសនិក​មួយ​ចំនួន​ទៀត ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រហារ​ជីវិត​ដោយ​ស្ដេច ​ហេរ៉ូឌ អាគ្រីប៉ា ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុកម្នេញ​លើ​ក្រុម​ជំនុំ ( កិច្ចការ ១២,  )។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ យ៉ាកុបនៅក្នុង  មានបងប្រុសម្នាក់ឈ្មោះយ៉ូហាន។ យ៉ាកុប ជា​កូន​របស់​សេបេដេ មាន​ប្អូន​ប្រុស​ម្នាក់​ឈ្មោះ​យ៉ូហាន ( ម៉ាថាយ ៤,  ) ហើយ​យើង​មិន​ដែល​ប្រាប់​ឲ្យ​ច្បាស់​ថា យ៉ាកុប ជា​កូន​របស់​លោក​អាល់ផាយ មាន​បង​ប្រុស​ទេ។ Robert Eisenman  និង Achille Camerlynck  ទាំងពីរណែនាំថា ការស្លាប់របស់យ៉ាកុបនៅក្នុងកិច្ចការ 12:1–2 គឺជាយ៉ាកុប ជាកូនរបស់សេបេដេ មិនមែនយ៉ាកុបជាកូនរបស់អាល់ផាយទេ។

នៅក្នុងសិល្បៈគ្រីស្ទាន James the Less ត្រូវបានពិពណ៌នាថាកាន់ក្លឹប ពេញ ។  ទំនៀម​ទម្លាប់​មួយ​រក្សា​ថា​គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​ឆ្កាង​នៅ Ostrakine ក្នុង ​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប​ខាង​ក្រោម ជា​កន្លែង​ដែល​គាត់​កំពុង​ផ្សាយ​ដំណឹង​ល្អ។ 

## ឯកសារយោង