កម្ភោជិ

**កម្ភោជិ** ឬ **កម្ពោធិ**  គឺជា រ៉ាហ្គា ដ៏ពេញនិយមនៅក្នុងតន្ត្រីកាណាតិក ។ វា​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ថ្នាក់​ថា​ជា​រ៉ាហ្គា​ដែល​បាន​មក​ពី ​មេឡាកាថា ​ទី ២៨  ហារីកម្ភោជិ ហើយ​មាន​តាំង​ពី​សតវត្សរ៍​ទី ៧។

## មាត្រដ្ឋាន 
មាត្រដ្ឋាន កម្ភោជិ ក៏ត្រូវបានគេនិយាយថាបានមកពីប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។

អារ៉ូហាណា: S R2 G3 M1 P D2 S

អាវ៉ារ៉ូហាណា: S N2 D2 P M1 G3 R2 S (N3 P D2 S)

ការប្រើប្រាស់ "n3" នៅក្នុងឃ្លា "npds" ធ្វើឱ្យ កម្ភោជិ ទៅជា ភសង្គ រ៉ាហ្គា (រ៉ាហ្គា ដែលរួមបញ្ចូលចំណាំក្រៅពីអ្វីដែលមាននៅក្នុង រ៉ាហ្គា មេ) ។

វាជា សាដាវ៉ា (6 ណោតក្នុងអរ៉ូហាណា) Sampoorna (ទាំងអស់ 7 ណោតក្នុងអវ៉ារ៉ូហាណា ) រ៉ាហ្គា ។

## យុគសម័យមជ្ឈិមសម័យ 
មានឯកសារយោងជាច្រើនចំពោះ រ៉ាហ្គា ឬ រ៉ាហ្គិណិ ហៅថា កម្ភោជិ នៅក្នុងប្រពៃណីតន្ត្រីឥណ្ឌាបុរាណ។ *Sangita Makaranda* របស់ ណារ៉ាដា (សតវត្សទី 7 ដល់ទី 8 នៃគ។ នៅក្នុងគ្រោងការណ៍នៃចំណាត់ថ្នាក់នេះ ណារ៉ាដា ទទួលយក រាហ្គា កម្ភោជិ ជាទម្រង់នៃ *Shri raga* ដែលជាក្រុមរងដំបូងនៃគ្រោងការណ៍នៃការចាត់ថ្នាក់របស់គាត់។  Ramaditya ដែលជាអ្នកនិពន្ធនៃ *Swara-Mela Kalanidhi* (1550 AD) បានទទួលយក 20 *melas* និងបានស្នាក់នៅ 64 *Jana-ragas* ក្នុងចំណោម *melas* ។ នៅក្នុងគ្រោងការណ៍នៃចំណាត់ថ្នាក់នេះ មេឡាទី 20 គឺ កម្ភោជិ ដែលមក Jana-ragas ដូចជា កម្ភោជិ ។  *Ragamala* នៃ Pundrikavitthala ចាត់ថ្នាក់ ragas ទៅជា 6 ផ្នែកដោយក្រុមនីមួយៗមាន raginis និង ragas ជាច្រើនដែលស្រមៃថាជាប្តីប្រពន្ធនិងកូនប្រុសរបស់ពួកគេ។ ដូច្នេះ ragini កម្ភោជិ ត្រូវបានគេសន្មត់ថាជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមប្តីប្រពន្ធជាច្រើនរបស់ raga *Nat-Narayana* ។  *Chatravarishach.chhat-Raga Nirupanam* និពន្ធដោយ Narada (1525-50 AD) រាយបញ្ជី ragas សំខាន់ៗចំនួនដប់ ហើយទទួលយក កម្ភោជិ ជាប្តីប្រពន្ធរបស់ Raga ទីប្រាំពីរហៅថា *Raga Nata-Narayana* ។  *Chaturdandi Prakashika* និពន្ធដោយ Venkatamakhin (ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថា Venkateshwara Dikshit, ~ 1660 AD) សន្មតថា 19 melas និងរាយបញ្ជី កម្ភោជិ, Kedaragaula និង Narayanagaula ជា Janya ragas នៅក្រោម mela កម្ភោជិ ។  *Anupa-Sangit-Ratanakar* ដោយ Sangit Acharya Bhava-Bhata រាយ 20 ragas ជា ragas មូលដ្ឋាន។ រ៉ាហ្គាទី 3 នៃគ្រោងការណ៍របស់គាត់ដែលមានឈ្មោះថា Kedar Raga រួមមាន raginis ជាច្រើន ---- ទីប្រាំពីរគឺជា កម្ភោជិ ដែលល្បីល្បាញ។  Raja Tulaji ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រងនៃ Tanjore (1763-87 AD) បានសរសេរសៀវភៅដ៏ល្បីល្បាញមួយអំពីតន្ត្រីវិទ្យាដែលគេស្គាល់ថា *Sangit-Saramritoddhar* ។ Raja Tulaji សន្មតថា Janakmelas 21 ហើយរួមបញ្ចូល កម្ភោជិ និង Yadukul-Kambhoji ជា *Jana ragas* ក្រោម *Janaka-mela* ទីប្រាំបីនៃគ្រោងការណ៍នៃការចាត់ថ្នាក់របស់គាត់។ 

## សេចក្តីយោងបុរាណរបស់ Matanga ចំពោះ raga កម្ភោជិ 
ភាគច្រើននៃឯកសារយោងខាងលើគឺថ្មីៗនេះប្រៀបធៀប ប៉ុន្តែនេះមិនគួរត្រូវបានយកទៅមានន័យថា raga កម្ភោជិ ក៏មានដើមកំណើតថ្មីៗនេះដែរ។ យោង​ទៅ​លើ raga នេះ​ថា​ជា Thakkesi គឺ​នៅ​ក្នុង​វីរភាព​តាមិល​បុរាណ Cilappatikaram ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​សំដៅ​ដោយ​ឈ្មោះ​សំស្ក្រឹត កម្ភោជិ ។ *Brihaddesi* និពន្ធដោយ Sangit Acharya Matanga Muni (500-700 AD) គឺជាការងារដ៏សំខាន់បំផុតរវាង *Natyashastra* (សតវត្សទី 2 មុនគ *។*  Sage Matanga ប្រហែលជាត្រូវបានសាទរពីភាគខាងត្បូងប្រទេសឥណ្ឌា។ ការងារ Brihaddesi នេះត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅចន្លោះសតវត្សទី 5 និងទី 7 នៃគ.ស ប៉ុន្តែជាអកុសលវាមិនពេញលេញទេ។ ផ្នែកខ្លះនៃវាហាក់ដូចជាបានវង្វេងផ្លូវ។ Brihaddeshi របស់ Matanga គឺជាអត្ថបទដ៏សំខាន់ដំបូងគេ និងអាចរកបានដើម្បីពិពណ៌នាអំពី Ragas ដូចដែលយើងយល់ពីពួកគេសព្វថ្ងៃនេះ។ Sangit Acharya Matanga ប្រាប់យើងថា "បទភ្លេងបុរាណ (Raga) មិនអាចផ្សំដោយកំណត់ចំណាំចំនួនបួនឬតិចជាងនោះទេ។ ប៉ុន្តែបទភ្លេងដែលប្រើដោយ កុលសម្ព័ន្ធ ដូចជា Sabara, Pulinda, កម្ពោជ, Vanga, Kirata, Vahlika, Andhra, Dravida និង។ ត្រកូល ឬ កុលសម្ព័ន្ធ *Vanachra* (ព្រៃ) គឺជាករណីលើកលែងដែលមាន svaras ឬកំណត់ចំណាំចំនួនបួន។     

## ការចាត់ថ្នាក់តាមភេទ 
Sangita Makaranda ក៏ចាត់ថ្នាក់ ragas ទៅតាមភេទរបស់ពួកគេ ដូចជា Male Ragas, Female Ragas (ពោលគឺ Raginis) និង Neuter Ragas។ យោងទៅតាម Narada បុរស Ragas បង្ហាញពីអារម្មណ៍របស់ Raudra (កំហឹង) វីរ៉ា (វីរភាព) និង Bhayanaka (ភ័យខ្លាច); ស្ត្រី Ragas តំណាងឱ្យមនោសញ្ចេតនារបស់ Shringara (មនោសញ្ចេតនានិងមនោសញ្ចេតនា) Hasya (កំប្លែង) និង Karuna (ទុក្ខព្រួយ); ខណៈពេលដែល Neuter Ragas តំណាងឱ្យអារម្មណ៍នៃ Vibhatsa (គួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម), Adbhuta (ការភ្ញាក់ផ្អើល) និង Shanta (សន្តិភាព) ។

Raga នីមួយៗត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ជាចម្បងដោយ rasas ឬមនោសញ្ចេតនាទាំងប្រាំបួននេះ ទោះបីជាអ្នកសំដែងក៏អាចបញ្ចេញនូវអារម្មណ៍ផ្សេងទៀតតាមរបៀបដែលមិនសូវលេចធ្លោក៏ដោយ។ កាលណាកំណត់ចំណាំរបស់រ៉ាហ្គាកាន់តែជិតស្និទ្ធទៅនឹងការបញ្ចេញមតិនៃគំនិត ឬអារម្មណ៍តែមួយ ឥទ្ធិពលរបស់រ៉ាហ្គាកាន់តែមានលើសលប់។

ចាប់តាំងពី Raga Kambhoji ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាស្រី Raga (ឧទាហរណ៍ Ragini) Raga នេះគឺសមរម្យជាពិសេសក្នុងការបញ្ជូនមនោសញ្ចេតនារបស់ Shringara (មនោសញ្ចេតនា និងមនោសញ្ចេតនា) Hasya (កំប្លែង) និង Karuna (pathos) ។

## សមាសភាពពេញនិយម 
មានការតែងនិពន្ធជាច្រើនដែលកំណត់ទៅជា កម្ភោជិ rāgam ហើយវាគឺជា ragas ចម្បងមួយនៅក្នុងតន្ត្រី Carnatic ។

សមាសភាពមួយចំនួនគឺ៖ (មិនមែនជាបញ្ជីពេញលេញខាងក្រោមទេ)

* *Krishnamurthy kanna munde* (8th Navaratna Malike), *Kandu Kandu Nee Enna* ដោយ Purandaradasa
* *Kailasavasa Gaurisha* ដោយ Vijaya Dasa
* *Dasarendare Purandaradasarayya* ដោយ Vyasatirtha
* *Emayya rama* ដោយ Bhadrachala Ramadasu
* *Enna Vandaalum, Shivanai Ninaindu* ដោយ Neelakanta Sivan
* *Govinda Ghataya, Vedadri Sikhara, Sripatimiha* ដោយ Narayana Teertha
* *Lambodaram Avalambe, Mari mari vacchuna, Trivikramam Aham, Akhilanda Koti ( Varnam )* ដោយ Mysore Vasudevachar
* *Kuzhaloodhi manamellam, Mithiladhipa, Aakka poruttavarkku, Vāngum enakku,* ដោយ Oothukkadu Venkata Kavi
* *Devi Ni Padasarasamule ដោយ* Shyama Sastri
* *O Rangashayi*, *Maa Janaki, Elara Sri Krishna,* *Evari Mata, Mahita Pravrddha, Sri Raghuvara, Marimari Ninne, Margamu Telupave* ដោយ Tyagaraja
* *Kamalambikayai (4th Avarana), Sri Subrahmanyaya Namaste*, *Marakatavallim, Kailsanathena, Gopala Krishnaaya, Sri Valmika Lingam, Kashi Vishveshvara, Samba Sadashivaaya* ដោយ Muthuswami Dikshitar
* *Sarasijanabha ( Varnam ), Sarasa Mridupada ( Varnam ), Charupankaja, Inta Modiyaalara, Karanam Vina, Rasavilasa lolo, Namasudhamayi, Poorna Chandranana **,** Saradindu sama mukhanakum **,** Manasi Karuna, Padasanati Munijana, Padasanati Munijana Mananudam **,** Pachabanaya Bhagyataru ( Padam, សូមមើល Mohiniyattam )* ដោយ Swathi Thirunal
* *Koniyadina Napai* ដោយ Veena Kuppayyar
* *Ratna Kanchuka Dharini, Shivam Harim* ដោយ Harikesanallur Muthiah Bhagavatar
* Palinchu sarvani ដោយ @puliyur doraiswamy iyer
* *Adum Deivam, Anandame Paramanandame, Kaana Kan Kodi, Kadhirkama Kandan, Shikkal Meviya* by Papanasam Sivan
* *Thiruvadi Sharanam* ដោយ Gopalakrishna Bharati
* *En Kula Deivame* ដោយ Ambujam Krishna
* *Vennai Unnum En* ដោយ Periyasami Thooran
* *Ele Palimpa* ដោយ M. Balamuralikrishna
* *Natamadi Tirinda* ដោយ Papavinasha Mudaliyar
* *Ivan Yaaro Ariyen* ( Padam ) ដោយ Kavi Kunjara Bharati
* *Padari Varugudhu* ( Padam ) ដោយ Subbarama Iyer
* *Emi Mayamu* ( Javali ) ដោយ Pattabhiramayya
* *Pankajakshi* ( Varnam ) ដោយ Maha Vaidyanatha Iyer
* *Kamalakshi* ( Varnam ) ដោយ Kunnakudi Krishnaiyer
* *Taruni Ninnu* ( Varnam ) ដោយ Fiddle Ponnuswami

 បទចម្រៀងភាពយន្តតាមីល "Aadiya Paadhangal Ambalathil" បទចម្រៀងពីខ្សែភាពយន្ត Oorukku Uzhaippavan និពន្ធដោយ MS Viswanathan ត្រូវបានកំណត់នៅ Kambhoji Ragam ។