បុណ្យទីហាសិប

**បុណ្យទី៥០** (ហៅផងដែរថា **Whit Sunday**, **Whitsunday** ឬ **Whitsun ឬ Pentecost**  ) គឺជាថ្ងៃឈប់សម្រាក របស់គ្រិស្តបរិស័ទ ដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី ៤៩ (ថ្ងៃទី ៥០ នៅពេលដែល ការរាប់បញ្ចូល ត្រូវបានប្រើប្រាស់) បន្ទាប់ពី បុណ្យអ៊ីស្ទើរ ។  វារំលឹកដល់ការយាងចុះមកនៃ ព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ មកលើពួក សាវករបស់ព្រះយេស៊ូវ ម៉ារា និងអ្នកដើរតាមព្រះគ្រីស្ទដទៃទៀត ខណៈពេលដែលពួកគេនៅក្នុង ក្រុងយេរូសាឡិម ប្រារព្ធ ពិធីបុណ្យនៃសប្តាហ៍ ដូចដែលបានពិពណ៌នានៅក្នុង កិច្ចការរបស់ពួកសាវក (កិច្ចការ ២:១–៣១)។   

បុណ្យទី៥០ គឺជា ពិធីបុណ្យដ៏អស្ចារ្យមួយនៅក្នុងវិហារគ្រិស្តអូស្សូដក់ភាគខាងកើត ដែល ជាពិធីបុណ្យដ៏ឧឡារិក មួយនៅក្នុង ពិធីសាសនារ៉ូម៉ាំង នៃ ព្រះវិហារកាតូលិក ពិធីបុណ្យ នៅក្នុង ព្រះវិហារ លូធើរ៉ាន និងជា ពិធីបុណ្យសំខាន់ មួយនៅក្នុង ការរួបរួម អង់គ្លីកង់ ។ និកាយគ្រិស្តបរិស័ទជាច្រើនបានផ្តល់នូវពិធីបុណ្យពិសេសមួយសម្រាប់ការប្រារព្ធពិធីដ៏បរិសុទ្ធនេះ។ ចាប់តាំងពីកាលបរិច្ឆេទរបស់វាអាស្រ័យលើ កាលបរិច្ឆេទនៃបុណ្យអ៊ីស្ទើរ បុណ្យ ថ្ងៃទីហាសិបគឺជា " បុណ្យដែលអាចផ្លាស់ទីបាន " ។ ថ្ងៃច័ន្ទបន្ទាប់ពីបុណ្យ Pentecost គឺជាថ្ងៃឈប់សម្រាកស្របច្បាប់នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើននៅអឺរ៉ុប អាហ្វ្រិក និងការាបៀន។

## ផ្ទៃខាងក្រោយ 
នៅក្នុង សាសនាយូដា Shavuot គឺជា ពិធីបុណ្យច្រូតកាត់ ដែលត្រូវបានប្រារព្ធប្រាំពីរសប្តាហ៍និងមួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីថ្ងៃដំបូងនៃ បុណ្យរំលង នៅក្នុងចោទិយកថា ១៦: ៩ ឬប្រាំពីរសប្តាហ៍និងមួយថ្ងៃបន្ទាប់ពី ថ្ងៃសប្ប័ទ យោងតាមលេវីវិន័យ ២៣:១៦ ។    វាត្រូវបានពិភាក្សានៅក្នុង Mishnah និង Babylonian Talmud, tractate Arakhin ។  ការលើកឡើងពិតប្រាកដនៃហាសិបថ្ងៃចេញមកពីលេវីវិន័យ ២៣:១៦។  

ពិធីបុណ្យនៃសប្តាហ៍ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាពិធីបុណ្យនៃការប្រមូលផលនៅក្នុងនិក្ខមនំ ២៣:១៦ និងថ្ងៃនៃផ្លែឈើដំបូងនៅក្នុងលេខ ២៨:២៦ ។  នៅក្នុងនិក្ខមនំ ៣៤:២២ វាត្រូវបានគេហៅថា "ផ្លែឈើដំបូងនៃការប្រមូលផលស្រូវសាលី" ។ 

ជួនកាលក្នុងអំឡុងពេល Hellenistic ពិធីបុណ្យច្រូតកាត់ពីបុរាណក៏បានក្លាយជាថ្ងៃនៃការបន្ត កិច្ចព្រមព្រៀងណូអេ ដែលបានពិពណ៌នានៅក្នុង លោកុប្បត្តិ ៩:១៧ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងរវាងព្រះ និង "គ្រប់សាច់ទាំងអស់នៅលើផែនដី"។  បន្ទាប់ពី ការបំផ្លិចបំផ្លាញនៃព្រះវិហារបរិសុទ្ធក្នុងឆ្នាំ ៧០ គ.ស. ការតង្វាយមិនអាចត្រូវបានគេនាំយកទៅ ព្រះវិហារបរិសុទ្ធក្នុងក្រុងយេរូសាឡិម ទៀតទេ ហើយការផ្តោតសំខាន់នៃពិធីបុណ្យនេះបានផ្លាស់ប្តូរពី វិស័យកសិកម្ម ដល់ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលដែលទទួល តូរ៉ា . 

នៅ​ពេល​នេះ ជន​ជាតិ​យូដា​ខ្លះ​កំពុង​រស់​នៅ​ក្នុង ​ជន​ភៀស​ខ្លួន ។ នេះបើយោងតាម កិច្ចកា ២ : ៥–១១ មាន​ជនជាតិ​យូដា​មក​ពី « គ្រប់​ទាំង​សាសន៍​នៅ​ក្រោម​មេឃ » នៅ​ក្រុង​យេរូសាឡិម ដែល​អាច​ទៅ​លេង​ក្រុង​នេះ​ក្នុង​នាម​ជា ​អ្នក​ធ្វើ​ធម្មយាត្រា ​ក្នុង​អំឡុង​ថ្ងៃ​បុណ្យទី៥០។ 

## គម្ពីរសញ្ញាថ្មី 
[រូបភាពតូច|Cenacle នៅ [យេរូសាឡឹម|ក្រុងយេរូសាឡឹម ត្រូវបានអះអាងថាជាទីតាំងនៃ អាហារចុងក្រោយ និងថ្ងៃបុណ្យទី៥០។ ]]
ការនិទានកថានៅក្នុង កិច្ចការទី 2 នៃថ្ងៃបុណ្យទី ៥០ រួមមានសេចក្តីយោងជាច្រើនចំពោះការនិទានរឿងព្រះគម្ពីរមុនៗ ដូចជា ប៉មបាប៊ែល និងការនិទានរឿងអំពី ទឹកជំនន់ និង ការបង្កើត ចេញពីសៀវភៅលោកុប្បត្តិ។ វាក៏រួមបញ្ចូលផងដែរនូវឯកសារយោងទៅកាន់ theophanies មួយចំនួន ដោយមានការសង្កត់ធ្ងន់ជាក់លាក់លើរូបរាងរបស់ព្រះនៅលើ ភ្នំស៊ីណាយក្នុងព្រះគម្ពីរ នៅពេលដែល បញ្ញត្តិដប់ប្រការ ត្រូវបានបង្ហាញដល់ ម៉ូសេ ។  ទេវវិទូ Stephen Wilson បានពណ៌នាការនិទានរឿងថា "មិនច្បាស់លាស់" ហើយចំណុចផ្សេងៗនៃការខ្វែងគំនិតគ្នានៅតែមានក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញព្រះគម្ពីរ។ 

មិនមានភ័ស្តុតាងអក្សរសាស្ត្រដើម្បីបញ្ជាក់ពីទីតាំងនៃ  ទេ។ ("ផ្ទះ") ដែល​បាន​ចាត់​ទុក​ជា​ទីតាំង​នៃ​ព្រឹត្តិការណ៍​នៅ​ក្នុង កិច្ចការ ២:២ ។ សេចក្ដី​លម្អិត​នៃ​អត្ថន័យ​មួយ​ចំនួន​បង្ហាញ​ថា "ផ្ទះ" អាច​ជា "បន្ទប់​ខាង​លើ" (  ) ត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុង កិច្ចកា ១ : ១២–២៦ ប៉ុន្តែ​ពុំ​មាន​ភស្តុតាង​ជា​អត្ថបទ​ដើម្បី​បញ្ជាក់​ពី​ទីតាំង​ដោយ​ភាព​ប្រាកដប្រជា​ឡើយ ហើយ​វា​នៅ​តែ​ជា​ប្រធានបទ​នៃ​ការ​ជជែក​ដេញដោល​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​អត្ថាធិប្បាយ​ព្រះគម្ពីរ។  
រូបភាពតូច|Pentecost ដោយ Julius Schnorr von Carolsfeld
ព្រឹត្តិការណ៍នៃកិច្ចការ ជំពូកទី ២ ត្រូវបានកំណត់ប្រឆាំងនឹងផ្ទៃខាងក្រោយនៃការប្រារព្ធពិធីបុណ្យ នៅក្រុងយេរូសាឡឹម។ មាន​លក្ខណៈ​សំខាន់​មួយ​ចំនួន​ចំពោះ​និទានកថា​ថ្ងៃ​ទី៥០ ដែល​បង្ហាញ​នៅ​ក្នុង​ជំពូក​ទីពីរ​នៃ ​កិច្ចការ​នៃ​ពួក​សាវក ។ អ្នក​និពន្ធ​ចាប់​ផ្ដើម​ដោយ​ការ​កត់​សម្គាល់​ថា ពួក​សិស្ស​របស់​ព្រះ​យេស៊ូ​«នៅ​កន្លែង​មួយ»​នៅ​«ថ្ងៃ​បុណ្យ​ទី៥០» (  )  កិរិយាសព្ទដែលប្រើក្នុងកិច្ចការ ២:១ ដើម្បីបង្ហាញពីការមកដល់នៃថ្ងៃបុណ្យទី៥០ មានអត្ថន័យនៃការបំពេញ។   

មាន «ខ្យល់​បក់​ខ្លាំង» (ខ្យល់​គឺ​ជា​និមិត្ត​សញ្ញា​ទូទៅ​សម្រាប់​ព្រះវិញ្ញាណ​បរិសុទ្ធ)   និង “អណ្តាត​ភ្លើង” លេច​មក។  សិស្សដែលបានប្រមូលផ្តុំគ្នាបាន«ពោរពេញដោយព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ ហើយចាប់ផ្ដើមនិយាយភាសាដទៃដូចដែលព្រះវិញ្ញាណបានថ្លែងប្រាប់ពួកគេ»។  អ្នកប្រាជ្ញខ្លះបានបកស្រាយបទគម្ពីរនេះថាជាឯកសារយោងទៅលើភាសាជាច្រើនដែលនិយាយដោយពួកសិស្សដែលបានប្រមូលផ្តុំគ្នា  ខណៈពេលដែលអ្នកផ្សេងទៀតបានយកសេចក្ដីយោងទៅ "ភាសា" (  ) ដើម្បីបង្ហាញពី ការនិយាយដ៏រីករាយ ។  

នៅក្នុងប្រពៃណីគ្រិស្តសាសនា ព្រឹត្តិការណ៍នេះតំណាងឱ្យការបំពេញការសន្យាដែលថាព្រះគ្រីស្ទនឹង ធ្វើពិធីជ្រមុជទឹក ឱ្យអ្នកដើរតាមទ្រង់ដោយព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ។   ក្នុងចំណោមដំណឹងល្អនៃគម្ពីរសញ្ញាថ្មីទាំងបួន ភាពខុសគ្នារវាងពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹកដោយទឹក និងពិធីបុណ្យជ្រមុជដោយព្រះគ្រីស្ទជាមួយនឹង "ព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ និងភ្លើង" គឺមានតែនៅក្នុង ម៉ាថាយ និងលូកាប៉ុណ្ណោះ។  

និទានកថានៅក្នុងកិច្ចការ ជំរុញឱ្យមាននិមិត្តរូបនៃពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹករបស់ព្រះយេស៊ូវនៅ ទន្លេយ័រដាន់ និងការចាប់ផ្តើមនៃកិច្ចបម្រើផ្សាយរបស់ទ្រង់ ដោយភ្ជាប់យ៉ាងច្បាស់នូវការព្យាករណ៍ពីមុនរបស់ យ៉ូហានបាទីស្ទ ទៅនឹងពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹករបស់ពួកសិស្សជាមួយនឹងព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធនៅថ្ងៃបុណ្យទី៥០។   ពេលវេលានៃការនិទានរឿងក្នុងកំឡុងពិធីបុណ្យថ្ងៃបុណ្យទី៥០ ជានិមិត្តរូបនៃការបន្តជាមួយនឹងការផ្តល់ក្រឹត្យវិន័យ ប៉ុន្តែក៏ជាតួនាទីកណ្តាលនៃព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធសម្រាប់ក្រុមជំនុំដំបូងផងដែរ។ តួនាទីសំខាន់របស់ព្រះគ្រីស្ទក្នុងជំនឿគ្រិស្តបរិស័ទបានបង្ហាញពីការបំបែកទ្រឹស្ដីជាមូលដ្ឋានពីជំនឿរបស់ជនជាតិយូដាប្រពៃណី ដែលមានមូលដ្ឋាននៅក្នុង តូរ៉ា និង ច្បាប់ម៉ូសេ ។  នៅក្នុងសេចក្ដីអធិប្បាយរបស់គាត់ ពេត្រុសបានដកស្រង់ យ៉ូអែល ២:២៨-៣២ និង ទំនុកដំកើង ១៦ ដើម្បីបង្ហាញថាថ្ងៃបុណ្យទី៥០ គឺជាការចាប់ផ្តើមនៃ យុគសម័យមេស្ស៊ី ។ អ្នកដើរតាមព្រះគ្រីស្ទប្រហែលមួយរយម្ភៃនាក់ (កិច្ចការ ១:១៥) មានវត្តមាន រួមទាំងសាវ័កដប់ពីរនាក់ផងដែរ ( ម៉ាថាស ជាអ្នកជំនួសរបស់ យូដាស ) (កិច្ចការ ១:១៣, ២៦) មាតារបស់ព្រះយេស៊ូវ ម៉ារី សិស្សស្រីផ្សេងទៀត និងបងប្អូនរបស់គាត់ (  )។ ខណៈ​អ្នក​ដែល​ព្រះវិញ្ញាណ​បាន​យាង​ចុះ​មក​កំពុង​និយាយ​ជា​ច្រើន​ភាសា នោះ ​សាវ័ក​ពេត្រុស ​បាន​ក្រោក​ឈរ​ឡើង​ជា​មួយ​នឹង​អ្នក ​ទាំង​ដប់មួយ ហើយ​បាន​ប្រកាស​ដល់​ហ្វូង​មនុស្ស​ថា ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​ជា​ការ​សម្រេច​នៃ​ទំនាយ។ 

នៅក្នុង កិច្ចការ ២:១៧ វាអានថា: «ហើយនៅគ្រាចុងក្រោយបង្អស់' ព្រះមានបន្ទូលថា 'ខ្ញុំនឹងចាក់វិញ្ញាណរបស់ខ្ញុំទៅលើគ្រប់សាច់ឈាម ហើយកូនប្រុសកូនស្រីរបស់អ្នកនឹងទាយ ហើយបុរសវ័យក្មេងរបស់អ្នកនឹងឃើញការនិមិត្ត ហើយមនុស្សចាស់របស់អ្នកនឹងយល់សប្តិឃើញ»។ ទ្រង់​ក៏​បាន​លើក​ឡើង​ផង​ដែរ ( កិច្ចការ ២:១៥ ) ថា​ជា​ម៉ោង​ទី​បី​នៃ​ថ្ងៃ (​ប្រហែល​ម៉ោង ៩:០០ )។&nbsp;ព្រឹក) កិច្ចការ 2:41 បន្ទាប់​មក​រាយការណ៍​ថា​៖ ​«​បន្ទាប់​មក អ្នក​ដែល​បាន​ទទួល​ព្រះបន្ទូល​ទ្រង់​ដោយ​រីករាយ​ក៏​ទទួល​បុណ្យ​ជ្រមុជ​ទឹក ហើយ​នៅ​ថ្ងៃ​ដដែល​នោះ មាន​មនុស្ស​ប្រហែល​បី​ពាន់​ព្រលឹង​មក​ឯ​ពួកគេ»។ 

អ្នក​ប្រាជ្ញ​រិះគន់​ខ្លះ​ជឿ​ថា​លក្ខណៈ​ខ្លះ​នៃ​ការ​និទានកថា​គឺ​ជា​សំណង់​ទ្រឹស្ដី។ ពួកគេជឿថា ទោះបីជាការនិទានរឿង បុណ្យទី៥០ មិនពិតក៏ដោយ វាបង្ហាញពីព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃក្រុមជំនុំដំបូង ដែលបានបើកការរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃសាសនាគ្រឹស្ត។ ក្នុងរយៈពេលពីរបីទសវត្សរ៍ ក្រុមជំនុំសំខាន់ៗត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងទីក្រុងធំៗទាំងអស់នៃចក្រភពរ៉ូម។ 

ទាក់ទងនឹង កិច្ចការទី 2 លោក Gerd Lüdemann ចាត់ទុកការជួបជុំថ្ងៃបុណ្យទី៥០ ថាអាចធ្វើទៅបាន  និងការណែនាំអំពីសាវ័កថាអាចជឿទុកចិត្តបានតាមប្រវត្តិសាស្ត្រ។  Wedderburn ទទួលស្គាល់លទ្ធភាពនៃ 'បទពិសោធន៍រីករាយដ៏ធំ'  ហើយកត់សម្គាល់ថាវាពិបាកក្នុងការពន្យល់ថាហេតុអ្វីបានជាពួកគ្រីស្ទានសម័យដើមក្រោយមកបានទទួលយកពិធីបុណ្យជ្វីហ្វនេះ ប្រសិនបើមិនមានព្រឹត្តិការណ៍បុណ្យថ្ងៃទី៥០ ដូចបានរៀបរាប់នៅក្នុងកិច្ចការ។  គាត់ក៏កាន់ការពិពណ៌នាអំពីសហគមន៍ដើមដំបូងនៅក្នុងកិច្ចការទី 2 ដើម្បីអាចទុកចិត្តបាន។  

Ludemann ចាត់ទុកកិច្ចការ 3:1–4:31 ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។  Wedderburn កត់ចំណាំនូវអ្វីដែលគាត់មើលឃើញថាជាលក្ខណៈពិសេសនៃការពណ៌នាដ៏ឧត្តមគតិមួយ  ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏មានការប្រុងប្រយ័ត្នប្រឆាំងនឹងការច្រានចោលការកត់ត្រាថាជារឿងមិនប្រវត្តិសាស្ត្រ។  Hengel ដូចគ្នានេះដែរទទូចថា Luke បានពិពណ៌នាអំពីព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រពិតប្រាកដ ទោះបីជាគាត់បានធ្វើឱ្យពួកគេយល់ឃើញក៏ដោយ។  

អ្នកអត្ថាធិប្បាយព្រះគម្ពីរ លោក Richard CH Lenski បានកត់សម្គាល់ថា ការប្រើប្រាស់ពាក្យ "ថ្ងៃបុណ្យទី៥០" នៅក្នុងកិច្ចការ គឺសំដៅទៅលើពិធីបុណ្យរបស់ជនជាតិយូដា។ គាត់បានសរសេរថា ការប្រារព្ធពិធីគ្រីស្ទានដែលកំណត់យ៉ាងច្បាស់ និងប្លែកពីគេមិនមានទេ រហូតដល់ឆ្នាំក្រោយៗមក នៅពេលដែលពួកគ្រីស្ទានបានរក្សាឈ្មោះ "ថ្ងៃបុណ្យទី៥០" ប៉ុន្តែបានចាប់ផ្តើមគណនាកាលបរិច្ឆេទនៃពិធីបុណ្យដោយផ្អែកលើបុណ្យអ៊ីស្ទើរ ជាជាងបុណ្យរំលង។ 

ពេត្រុស​បាន​ថ្លែង​ថា​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​គឺ​ជា​ការ​ចាប់​ផ្តើ​ម​នៃ​ការ​ហូរ​ចេញ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​ដែល​នឹង​មាន​សម្រាប់​អ្នក​ជឿ​ទាំង​អស់​ចាប់​ពី​ពេល​នោះ​ជា​ជនជាតិ​យូដា​និង​សាសន៍​ដទៃ​ដូច​គ្នា​។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations