គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច

**គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច** (**អង់គ្លេស**: FUNCINPEC） គឺជាគណបក្សនយោបាយរាជានិយមក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។ មុនការបោះឆ្នោត២០០៨ គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច និងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចំរុះមួយ ទោះបីជាការទាក់ទាញរបស់ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចបានធ្លាក់ចុះនៅនឹង តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៨ក៏ដោយ ក៏គណបក្សមានទំនាក់ទំនងស្មើមុខគ្នា ជាមួយនឹងCPPក្នុងរដ្ឋាភិបាលចំរុះដដែល ។

FUNCINPEC ជាអក្សរកាត់ភាសាបារាំងគឺ ***F**ront **U**ni **N**ational pour un **C**ambodge **I**ndépendant, **N**eutre, **P**acifique, **e**t **C**oopératif*, (អង់គ្លេស:"National United Front for an Independent, Neutral, Peaceful, and Cooperative Cambodia.") ដែលបកប្រែថា **រណសិរ្សបង្រួបបង្រួមជាតិដើម្បីកម្ពុជាឯករាជ្យ អព្យាក្រិត សន្តិភាព និងសហប្រតិបត្តិការ** ។

## ប្រវត្តិ
### សាវតារ
គណបក្សមានរឹសគល់ពីសម្ដេច នរោត្ដម សីហនុ មេដឹកនាំឯករាជ្យកម្ពុជា អតីតស្ដេចកម្ពុជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហើយក្រោយមកទៀតជាប្រមុខរដ្ឋកំឡុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៥៥ និង១៩៧០ នៅពេលរបបសង្គមរាស្ត្រនិយមរបស់ព្រះអង្គបានដឹកនាំកម្ពុជា ។ សីហនុ ត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីអំនាចក្នុងរដ្ឋប្រហារមួយក្នុងឆ្នាំ១៩៧០ ដោយព្រះភាតាអយ្យិកាមួយរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ និងឧត្ដមសេនីយ៍ស្ដាំនិយម លន់ ណុល ដែលបានប្រកាសសាធារណរដ្ឋខ្មែរនៅខែតុលា ។ ជាហេតុ ដែលសីហនុ បាននិរទេសទៅប៉ីជិង (Beijing) ហើយបង្កើត រាជរដ្ឋាភិបាលបង្រួបបង្រួមជាតិកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលចំរុះដោយមិនធ្វើសហប្រត្តិការនឹង អតីតសត្រូវរបស់ទ្រង់ទេ គណបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា (ឫក៏សីហនុសំដៅថាពួកគេជា ខ្មែរក្រហម ) ។
បន្ទាប់ពីជ័យជំនះរបស់ពួកកុម្មុយនិស្តក្នុងសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ ហើយនិងការបង្កើតឡើងនូវរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ អ្នកគាំទ្រសីហនុត្រូវបានបញ្ឈប់សកម្មភាព និងបណ្ដេញចេញ ពេល ដែលសីហនុព្រះអង្គឯងក៏ត្រូវបានគេចាប់ដាក់ឃុំ ក្នុងរាជដំណាក់យ៉ាងជាក់ស្ដែងដែរ ។ ក៏ប៉ុន្តែ នៅពេលដែលកងទ័ពវៀតណាមបានរុញច្រានពួកខ្មែរក្រហមនៅដើមឆ្នាំ១៩៧៩ សីហនុ (ក៏បាននិរទេសម្ដងទៀត) បានបង្ហាញថាខ្លួនព្រះអង្គមានជំហរផ្ទុយពីគេតែអង្គឯង ដោយចាត់ទុកថាខ្មែរក្រហមថា:*ទោះបីជារបបមួយនេះបានរំលោភលើសិទ្ធិមនុស្ស យ៉ាងណាក៏ដោយរបបនេះគឺជារដ្ឋាភិបាលពិតឥតក្លែងក្លាយ និងតែមួយគត់នៃកម្ពុជា ។ វាបានកើតឡើង ពីការតស៊ូរបស់ប្រជាជនទល់ នឹងសហរដ្ឋអាមេរិក និង លន់ ណុល ។ បើសិនជាខ្ញុំប្រឆាំងនឹងរបបនេះ​ ខ្ញុំនឹងក្លាយជាជនក្បត់ជាតិ ។"

ពួកខ្មែរក្រហម ឥឡូវដឹងថាឋានៈរបស់សីហនុជានាមទេនឹងអាចជួយក្នុងករណីរបស់ពួកគេជាអន្តរជាតិ ដោយសុំឲព្រះសីហនុតវ៉ានូវករណីកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ នៅឯអង្គការសហប្រជាជាតិ ។ សីហនុឥឡូវបានទាស់គ្នាជាសាធារណៈជាមួយពួកកុម្មុយនិស្ត ដោយចោទថាពួកគេជាឃាតករសំលាប់មនុស្សដ៏ច្រើន និងទាមទារថាពួកគេត្រូវតែនិរទេសចេញ ។

### ម៉ូលីណាកា (MOULINAKA)
ក្នុងសម័យមួយរហូតដល់១៩៧៩ ក្រុមជនភៀសខ្លួនដ៏ធំបានប្រមូលផ្ដុំគ្នារស់នៅក្នុងជំរំនៅតាមព្រំដែនថៃរួមមនកងប្រដាប់អាវុធខ្លះដែរ:អតីតពួកសាធារណរដ្ឋ ពួករាជានិយម ជាពួកដែលនៅសល់ពីកងពលតូចទី១៣របស់ពួកផ្វាំង (FANK) ដែលដើមឡើយដឹកនាំដោយ នរោត្ដម ចន្ទរង្សី និងពួកចោរព្រៃដែលទាញប្រយោជន៍ពីការវឹកវរនេះ ។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ ចំនួនមនុស្សបានប៉ោងធំឡើង ដោយសារកាន់តែមានជនភៀសខ្លួនច្រើនឡើង និងភាពផ្សំបរាជ័យនៃកងទ័ពពួកខ្មែរក្រហម ។ 

អ្នកនយោបាយម្នាក់ សឺន សាន និងអតីតមេទ័ពផ្វាំងដៀន ដែលបានបង្កើតកិច្ចខិតខំដើម្បីរៀបចំពួកក្រុម ដែលនៅរប៉ាត់រប៉ាយខ្លះទៅជារណសិរ្សតស៊ូប្រយុទ្ធប្រឆាំង នឹងវត្តមានវៀតណាម ដែលបានបន្តក្លាយជាខេភីអ៊ែនអ៊ែលអ៊ែផ្វ (KPNLF) នេះគឺជាចលនាមិនមែនកុម្មុយនិស្ត និងជាចលនាពួកសាធារណរដ្ឋដ៏ធំមួយ ។ អតីតមន្ត្រីពីររូបទៀត វរសេនីឯកកងទ័ពជើងទឹក គង់ សិលា  និងវរសេនីយឯកកងឆត្រយោង ញឹម សុផុន យ៉ាងណាមិញក៏ត្រូវសំរេចថាពួកគេចង់ឲមានអង្គការមួយ ជាមួយរចនាសម្ព័ន្ធបញ្ជាការរួមមួយ ផ្ទុយមកវិញជាជាងរដ្ឋាភិបាលចំរុះដែលគ្មាន ខេភីអ៊ែនអ៊ែលអ៊ែផ្វ (KPNLF) ហើយក៏បង្កើតឡើងនូវ ម៉ូលីណាកា (MOULINAKA) (*Mouvement de Liberation National du Kampuchea*) នៅថ្ងៃ៣១សីហា ១៩៧៩ដើម្បីសំរេចគោលបំណងនេះ ។ នេះគឺជាលើកទីមួយហើយនៃពួកក្រុមតស៊ូសច្ចានឹងស្មោះត្រង់ចំពោះព្រះសីហនុ ។ លោកសុផុន បានចូលកម្ពុជាដោយស្ងាត់ដើម្បីរកការគាំទ្របុព្វហេតុរាជានិយម​ ហើយត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយពួកវៀតណាម លោកបានរៀបចំគេចខ្លួននៅខែមេសា ១៩៨០ និងកាន់តំនែងជាមេដឹកនាំម៉ូលីណាកាតែឯងបន្ទាប់ពីមរណៈភាពនៃលោក គង់ សិលា ពីគ្រុនចាញ់ នៅថ្ងៃ១៦សីហា ១៩៨០ ។

### ការបង្កើតហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចនិងអេអ៊ែនអ៊ែស (ANS)
សីហនុបានបង្កើតហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចនៅប៉ារីស ក្នុងខែកុម្ភៈ១៩៨១ ជាមួយគណៈកម្មាការកណ្ដាល ក្នុងចំណោមជនជាតិខ្មែរលេចធ្លោ១០០នាក់ដែលនិរទេសខ្លួន ។ ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមានការជ្រោមជ្រែងពីប្រទេសអាស៊ាន ដើម្បីផ្ដល់នូវការតស៊ូឆ្លាស់គ្នា ប្រឆាំងនឹងពួកវៀតណាម ដើម្បីជួយដល់ពួកខ្មែរក្រហម ដែលនៅតែកាន់កាប់នៅឯពាយព្យ និងភាគខាងលិចប្រទេស និងដើម្បីអង្គការដែលបែកខ្ញែកនៃខេភីអ៊ែនអ៊ែលអ៊ែផ្វ (KPNLF) ដែលត្រូវបានជួយដោយបើកចំហដោយស.រ.អា. និងមហាអំណាចលោកខាងលិចជាទូទៅ ។ ក្រោយមកឆ្នាំនោះ ព្រះសីហនុបានជ្រើសរើសអ្នកនយោបាយជើងចាស់ អ៊ិន តាំ ដោយភាពសមល្មមនឹងហួសចិត្ត គាត់ធ្លាប់ជាតួអង្គដ៏សំខាន់នៅពីក្រោយរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ១៩៧០ ដើម្បីបង្កើតស្លាបកងប្រដាប់អាវុធរបស់ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច*Armee Nationale Sihanoukiste* រឺក៏អេអ៊ែនអ៊ែស (ANS) (**កងទ័ពជាតិសីហនុ** រឺ កងទ័ពជាតិសីហនុនិយម) ។ អេអ៊ែនអ៊ែស (ANS)ត្រូវបានបង្កើតឡើងអនុលោមជាមួយការផ្ដុំគ្នានៃកម្លាំងមនុស្សមកពីម៉ូលីណាកា ពួកអ្នកដែលនៅសេសសល់ទាញបានពីក្រុមប្រដាប់អាវុធតូចៗ *ឃ្លាំងមឿង* *សេរីការឧត្ដរទិស* *ខ្មែរអង្គរ* *ព្រលឹងខ្មែរ* និង*ដំរីសភ្លុកខៀវ* ។ ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចនិងសីហនុនិយមក៏ទទួលជំនួយពីចិនដែរ ការផ្គត់ផ្គង់របស់ចិនក៏មានដល់ពួកខ្មែរក្រហមព្រមគ្នានោះដែរ ។ 

រណសិរ្សរំដោះជាតិប្រជាជនខ្មែរនៅខណៈពេលនោះបានខ្ទេចខ្ទីយ៉ាងខ្លាំងដោយការបែកបាក់គ្នានៅឆ្នាំ១៩៨៦រវាងលោក​ សឺន សាន និងខាងយោធារបស់រណសិរ្សដែលបានដឹកនាំដោយលោកឧត្ដមសេនីយ៍ សាក់ ស៊ុតសាខន ម្នាក់នៅក្នុងចំណោមបេក្ខជន ដែលបានជួយដោយសហរដ្ឋអាមេរិកដើម្បីតំណែងជាអ្នកដឹកនាំ ។ ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃអង្គផ្ទុយគ្នាខាងកងទ័ព ហើយនិងឥទ្ធិពលនៃការវាយជិតៗបាននាំទៅ ដល់ការធ្លាក់ចុះកងកម្លាំងរបស់រណសិរ្សពីក្បែរ២០,០០០ ដល់១០,០០០នាក់នៅឆ្នាំ១៩៨៧ ។ ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចនិងសីហនុនិយម ម្យ៉ាងវិញទៀតដោយ មានអត្ថប្រយោជន៍ពីរចនាសម្ព័ន្ធរួបរួមនិងឋានៈរបស់ព្រះសីហនុ បានចាប់ផ្ដើមបង្កើនភាពលេចធ្លោរបស់ខ្លួន ។ ពួកខ្មែរក្រហមបានពង្រីកមូលដ្ឋានរបស់ពួកគេនៅជួរភ្នំក្រវាញដើម្បីបង្កើតឡើងនៅឯភ្នំម៉ាឡៃនៅតាមព្រំដែនថៃ ពេលនោះពួកសីហនុជាតិនិយមបានបង្កើតទីបញ្ជាការកងទ័ពនៅតាទុំ ។ ទោះបីជារបាយការណ៍បន្តបន្ទាប់នៃការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងកងទ័ពខ្មែរក្រហម និងពួកសីហនុជាតិនិយម ដែលពួកខ្មែរក្រហមបានស្ដីបន្ទោសទៅលើពួកវៀតណាមជាសកល ក្រុមទាំងពីរអាចសម្របសម្រួលប្រតិបត្តិការកំឡុងឆ្នាំ១៩៨៧ ដោយធ្វើការវាយប្រហារលើទីរួមខេត្តបាត់ដំបង និងដោយមានការរៀបចំកងល្បាតចំរុះរហូតដល់ភ្នំពេញ ។

### ក្រោយពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព១៩៩១
បន្តបន្ទាប់ពីការដកទ័ពរបស់កងទ័ពវៀតណាមពីកម្ពុជា បុត្រារបស់ព្រះសីហនុ ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិ បានធ្វើជាសហនាយករដ្ឋមន្ត្រីជាមួយលោក ហ៊ុន សែនពី១៩៩៣ដល់ឆ្នាំ១៩៩៧ ហើយបានដឹកនាំគណបក្សរហូតដល់ខែតុលា២០០៦ អ្នកដឹកនាំថ្មី លោក កែវ ពុធរស្មីបន្តតំណែងពីព្រះរណឫទ្ធិ ។

ព្រះសីហនុបានត្រលប់មកកម្ពុជាវិញ ក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រម្ដងទៀតនៅឆ្នាំ១៩៩២ ។ ក៏ប៉ុន្តែ ទោះបីជាហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចជាគណបក្សដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលចំរុះដែលកំពុងដឹកនាំជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏គណបក្សត្រូវបានបង្អាក់រំខានដោយបក្សពួកនិយមពេញមួយទសវត្សឆ្នាំ១៩៩០ដែរ ។ ពួកព្រះអង្គម្ចាស់ដែលបានដឹកនាំគណបក្សនេះគឺព្រះរណឫទ្ធិ ព្រះភាតាបិតាតែមួយរបស់ព្រះរណឫទ្ធិ នរោត្តម សិរីវុឌ្ឍ និងព្រះសីសុវត្ថិ សិរីរត្ន (ជាបុត្រារបស់ព្រះអង្គម្ចាស់សិរិ មតៈ ដែលបានរំលំព្រះសីហនុក្នុងរដ្ឋប្រហារ១៩៧០)មិនយល់ស្របយ៉ាងខ្លាំងក្លាលើអំពើពុករលួយ វៀតណាម ពួកខ្មែរក្រហម កំនែទម្រង់ដីធ្លីនិងបញ្ហាផ្សេងៗដ៏ទៃទៀត ។ នៅខែឧសភា១៩៩៤ព្រះសីហនុបានធ្វើព្រះអត្ថាធិប្បាយដោយអស់សង្ឃឹម*មានសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងរវាងខ្មែរក្រហមនិងកងទ័ពប្រដាប់អាវុធរាជានិយម សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងនៅក្នុងហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងនៅគ្រប់ទីកន្លែងទាំងអស់'' ។ ការប៉ះទង្គិចឆ្នាំ១៩៩៧នៅកម្ពុជា បានធ្វើព្រះបរិយាយដោយព្រះរណឫទ្ធិថាជារដ្ឋប្រហារមួយដឹកនាំដោយលោក ហ៊ុន សែន និងស៊ីភីភី ពេលនោះក៏បានបរិយាយដោយលោក ហ៊ុន​ សែនថាជារដ្ឋប្រហារ ដែលប៉ុនប៉ងដោយព្រះរណឫទ្ធិនិងហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចជាមួយ និងការវិលត្រលប់របស់ពួកខ្មែរក្រហមជាលទ្ធផលជាការយាងចាករបស់ព្រះរណឫទ្ធិនៅប៉ារីស ។

នៅក្នុងការបោះឆ្នោត១៩៩៨រើសសភាជាតិកម្ពុជាហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចបានលំដាប់ទីពីរដែលមាន៤៣នៃចំណោមកៅអី១២៣ ជាការធ្វើឲគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ជាគណបក្សកាន់អំណាចនៅកម្ពុជា ។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសភាជាតិ២០០៣ គណបក្សបានធ្លាក់បន្ថែមទៀត ដោយទទួលបាន២០%នៃសម្លេងឆ្នោតនិងទទួលបាន២៦កៅអី ។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោត២០០៦ដើម្បីជ្រើសរើសព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា បក្សទទួលបាន១៩%នៃសម្លេង និង១២ក្នុងចំណួនកៅអី៦១ ។ បន្ទាប់ពីព្រះនរោត្តម រណឫទ្ធិត្រូវបានទម្លាក់ពីតំណែងមេបក្សមក ទ្រង់បានយាងចេញបង្កើតគណបក្សនរោត្តមរណឫទ្ធិ ។ គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចនិងនរោត្តមរណឫទ្ធិទាំងពីរ បានរងការបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅ ក្នុងការបោះឆ្នោតសភាជាតិ២០០៨ ទទួលបានតែ២អាសនៈគត់ក្នុងមួយគណបក្ស ។ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានទទួលបាននូវជ័យជំនះយ៉ាងលើសលប់ គណបក្សសមរង្ស៊ីបានក្លាយជាគណបក្សធំបំផុតទីពីរ និងត្រូវបានអះអាងថាជាគណបក្សប្រឆាំងដ៏ធំ ហើយសូម្បីតែគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស ដែលជាគណបក្សថ្មីក៏កាន់តែខ្លាំងជាងហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ។

## ឯកសារពិគ្រោះ 
## តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយ