open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ឧស្សាហកម្មនិងសិប្បកម្មខ្មែរអង្គរ

**ប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា**មានរៀបរាប់ជាហូរហែរមកថាខ្មែរធ្លាប់មានប្រវត្តិសាស្រ្ត ដ៏ល្បីល្បាញនិងមានកិត្តិសព្ទល្បីខ្ទររន្ទឺ នាសម័យកាលដ៏កាយូរលង់ មកហើយ ហើយបានបន្សល់ទុកនូវកេរមរតក សម្បត្តិវប្បធម៌ជាច្រើនសម្រាប់កុលបុត្រខ្មែរជំនាន់ក្រោយ នេះគឺជាទំព័រ ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ជាហូរហែររៀបរាប់ចាប់តាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិសាស្ត្ររហូតដល់សម័យប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលបានចាប់ផ្ដើមឡើងនោដើមស.វទី១ នៃគ.ស ឧស្សាហកម្ម (ថ្ម ឈើ លោហៈ) និងសិប្បកម្ម (តម្បាញសំពត់ កញ្ជើ កុលាលភាជន៏) បានបង្ហាញពីវប្បធម៌ខ្មែរ ដែលមានទំនៀមទំលាប់ ប្រពៃណីជាសញ្ញាណសម្គាល់ ឬលក្ខណៈសម្បត្តិ​។ នាដើមស.វទិ១នៃគ.ស ជនជាតិចិនបានសរសសេរហើយថា មនុស្សខ្មែរមានជំនាញ ក្នុងការសាងសង់ផ្ទះសម្បែង អំពីឈើ លំអទៅដោយ ក្បូរក្បាច់រចនាយ៉ាងល្អវិចិត្រ ហើយថែមទាំងចេះផលិត នូវគ្រឿងអលង្កាដរបានយ៉ាងល្អិតល្អ ទៀតផង ។ 
ម្យ៉ាងវិញទៀតក៏មានការពិពណ៌នាអំពីការប្រើប្រាស់ កុលាលភាជន៏ ធ្វើអំពីមាស, ស្ពាន់, ដីយ៉ាងច្រើនឥតគណនាថែមទៀតផង ។ កម្រិតបច្ចេកទេសនេះ ក៏ត្រូវបានកត់ត្រានាស.វ ទី១៣ ពោលគឺ១៣០០ឆ្នាំក្រោយ ដោយលោកជីវតាកួន ។ 
លោកបានសរសេរថា​ ពីឆ្នេរទឹកសមុទ្រចន្ទបុរី ដល់ទីក្រុងបាហ្កាប្រទេសភូមា ខ្មែរចេះផលិតអំបិល ដោយយកទឹកសមុទ្រទៅហាលអោយស្ងួត ។ ហើយនៅលើភ្នំមានការរដ្ឋាន អំបិលធម្មជាតិ ដែលមានគុណភាពខ្ពស់ជាងអំបិលទឹកប្រៃ ។  
ក្រៅពីនេះ កំណត់ហេតុចិន ក៏បានអោយដឹងទៀតថា ខ្មែរចេះធ្វើទូកសមុទ្រធំៗ ទូកចម្បាំង ឬទុកធម្មតា ។ ការត្បាញសូត្រ, ឬការធ្វើកញ្ជើ និងលោហៈធាតុគ្រប់ប្រភេទ ដើម្បីធ្វើគ្រឿងប្រើប្រាស់ តុបតែងលំអកាយ ឬក៏រូបនៃពពួកទេវតា ។ អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលទើបតែលើកយកមក ឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈចម្លាក់ ប្រាសាទតំណាងអោយពួកស្រីរាំ ទេវតា ឬមនុស្ស លើជញ្ជាំងប្រាសាទថ្មនានាយ៉ាងប្រាកដ ដែលប្រកបដោយកម្រិតបច្ចេកទេសយ៉ាងខ្ពស់បំផុត ។
មិនត្រឹតែប៉ុណ្ណោះសោតទេ ដើម្បីផលិតកុលាលភាជន៏ ខ្មែរចេះប្រើឥដ្ឋសម្រាប់ដុតយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញផងដែរ ។ ប៉ុន្តែជាអកុសល មួយភាគធំនៃចំនួនឡឥដ្ឋ ឬគ្រឿងបុរាណទាំងនោះ សព្វថ្ងៃស្ថិតនៅខេត្តខ្មែរបុរាណមួយ គឺខេត្តបុរីរម្យក្នុងទេកដីប្រទេសថៃ សព្វថ្ងៃនេះ ។ នៅប្រទេសខ្មែរសព្វថ្ងៃនេះគេឃើញមាន ស្ថានីយ៏ ប្រវត្តិសាស្ត្រពីរសំខាន់ជាងគេនៅខេត្តសៀមរាប ដូចជាស្ថានីយតានីជាដើម។ 
ជារួមមកយើងឃើញថាក្នុងរយៈកាលដែលស្ថិតរវាងស.វទី៩ ទៅ១២នៃគ.ស. ជនជាតិខ្មែរបានស្គាល់នូវវឌ្ឃនភាពខ្ពស់កប់កំពូលមួយ ។ សមិត្ធផលនេះឆ្លុះបង្ហាញអោយឃើញ នូវភាពឯកភាពក្នុងពហុនៃវប្បធម៌ខ្មែរ ។ យុគសម័យថ្មីនេះ គឺសម័យមហានគរគឺជាយុគដែលខ្មែរបានកសាងរូបចម្លាក់ធ្វើអំពីថ្ម ឬសំរឹទ្ធិធមៗ ដូចជារចនាបថកោះកេរ បាពួន និង​បាយ័ន ដែលគេពុំធ្លាប់មានពីមុនមកដូចជា ចម្លាក់សំរឹទ្ធិមួយកំណាត់ តំណាងអោយយព្រះនារាយណ៏កំពុងផ្ទុំ លើសមុទ្រមកពី ប្រាសាទ មេបុណ្យ ឬក៏រូបសិង្ហ ដំរី និងទ្វារបាលសំរឹទ្ធិ នៅតីក្រុងមនដាល័យប្រទេសភូមា ដែលបានមកពីខេត្តអាយុធ្យាជាដើម ។ 
យើងមិនដឹងប្រាកដទេថា តើមានរូសំរឹទ្ធិធមៗនៅសម័យនគរភ្នំដែរឬអត់? តែបើតាមចម្លាក់ដែលគេរកឃើញនៅភូមិត្នោត នៅខេត្តបុរីរម្យវិញ យើងអាចដឹងថា នសសម័យចេនឡាខ្មែរក្នុងភូមិភាគនេះ ចេះសូនរូបចម្លាក់ទេវរូបធំៗ ដើម្បីតំណាងអោយព្រះពោធិសត្វអវលាកេស្វារ៖ ក្នុងអំឡុងស.វទី៧ និងទិ៨ នៃគ.ស ។ 
ក្រៅពីនេះនៅមានការរដ្ឋានជាច្រើន ដែលផ្ដល់នូវថ្មសម្រាប់ការសាងសង់ប្រាសាទ ការរដ្ឋាននៅស៊ីគាវ​ក្នុងខេត្តនគររាជសីមា និងការរដ្ឋានថ្ម នៅភ្នុះគូលែនជាដើម ។ ហើយយើងក៏ដឹងដែរថា ខ្មែរនាសម័យអង្គរបានជីកយករ៉ែដែកនៅភ្នំដែកក្នុងស្រុក រវៀង ខេត្តព្រះវិហារបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីយកទៅប្រើប្រាស់ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា
សំណង់ប្រាសាទខ្មែរ នៅលើទឹកដីថៃបច្ចុប្បន្ននាសម័យអង្គរ

**​ប្រវត្តិសាស្ត្រសង្រ្គាម**ជូរចត់របស់ប្រទេសខ្មែរបានកើតឡើងអស់រយៈពេលជាច្រើនស.វ មកហើយ ហើយការបាត់បង់ទឹកដីនិងប្រាង្គប្រាសាទរបស់ខ្មែរក៏មានច្រើនដែរ ដែលក្នុងនោះ មានប្រាសាទជាច្រើនស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសថៃ ។ តាមរយៈសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាចក្រភពកម្ពុទេសបាន លើកឡើងថាក្នុងបញ្ជីប្រាសាទ ដែលនិងយកមកអត្ថាធិប្បាយ នូវក្នុងទំព័រខាង មុខនេះគេមិនបានរៀបរាប់ នូវស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទ នាសម័យបុរេអង្គរទេ បញ្ហានេះ នឹងត្រូវសិក្សាក្នុងសៀវភៅផ្សេងមួយទៀត ដែលពាក់ព័ន្ធទៅ នឹងមត៌កវប្បធម៌ខ្មែរនាសម័យបុរេអង្គរ ក្នុងព្រះរជាណាចក្រថៃបច្ចុប្បន្ន ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ក្រៅពីសំណង់ប្រាសាទ គេឃើញមានផ្លូវ ថ្នល់ បារាយណ៏ ស្ពាន អណ្ដូង ព្រមទាំងព្រះដិមាតូចធំជាច្រើន នៅពាសពេញដេរដាសទូទាំងទឹកដីខ្មែរ ។ រីឯប្រាសាទសម័យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ភាគច្រើន គឺវត្ត អារាមមហាយាន ដែលមានប្រាង្គប្រធានតែមយនៅចំកណ្ដាល ដូចជាវត្តមហាធាតុ នៅខេត្តរាជបុរី លពបុរី  វត្តកំផេងលែង ជាដើម ។ ក្រោពីវត្តមហាយាន ទាំងនោះ គេឃើញមានមន្ទីរពេទ្យ ឬអរោគសាលា និងធម្មសាលា ដែលមានលក្ខណៈខុសពីវត្តបន្តិច ។ 
## ខេត្តនគររាជសីមា 
ចំពោះខេត្តនគររាជសីមាតែមួយ បច្ចុប្បន្ននេះ យើងសង្កេតឃើញថាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលមានស្លាកស្នាមវប្បធម៌បុរាណ សីមាវត្ត សិលាចារឹក ការដ្ឋានថ្ម សម្រាប់សាងសង់ប្រាសាទ និងទីក្រុង បុរាណជាដើម ។ ក្រៅពីប្រាសាទពិមាយអមដោយ ប្រាង្គហិនដែង,ទាំងពីរនិងព្រហ្មទត្ត, បា្រសាទភ្នំវ៉ាន់, ដែលមានទំហំធំ គេឃើញប្រាសាទហិនមឿងខែន, ប្រាង្គបានសិតា ,ប្រាង្គបានប្រាង្គ ,ប្រាសាទគូបានគូ, ឬប្រាំងបានគូ ,ប្រាសាទនាងរ៉ាំ ,គូក្សេម, ប្រាំងស្រះផ្លែង ,ប្រាង្គបានគោ, ឬបានផៈគោ, ប្រាង្គហិនបានថ្នន់ហាក់, ប្រាសាទនុឯហ័យ, ប្រាសាទបានប្រាង្គ ,ឬប្រាសាទស្រះណយ, ប្រាសាទហិនណាគេ, គ្រូស្រះផាំង, កុដិឫស្សិ , កុដ្ឋិឫស្សីណយ,  វត្តប្រាង្គថង, វត្តផាង, វត្តប្រាង្គ, បូតបានផៃម៉ៃ, ប្រាសាទហយស្រះ, គូបានប្រាសាទ, ប្រាសាទបានប្រាសាទ , ប្រាសាទហិនស្រះផ្លោង, កុដិសីលា, ប្រាសាទហិនននគូ, ប្រាំងបានប្រាង្គ , កោដិសីលា , ប្រាង្កផលសង្គ្រាម , វត្តក្លាង, ប្រាសាទហិនមឿងកៅ, ប្រាសាទបនមុយ៉ៃ , ប្រាសាទព្រះហិន, ប្រាសាទចម្ប៉ាថង, ប្រាង្គបុរីបុល ។ 
នៅទីនេះមាន ប្រាសាទភិមាយ ដែលសាងសង់ឡើងដោយ ព្រះបាទសូរ្យវ្មរ័នទី១ កែឃើញមានសិលាចារឹកមួយផ្ទាំង លេខជំរឿន K .៥៩៣ ត្រូវនិងគ.ស១០៤១,   k ៣៩៧ នៅឆ្នាំ១១១២គ.ស ។ នេះសបញ្ជាក់អោយឃើញយ៉ាងច្បាស់ថា នាសម៧យនោះ ខេត្តនេះ នៅជារបស់ខ្មែរនៅឡើយ ។ 
## ប្រាសាទនៅសុខោទ័យ 
ក្រៅពិបារាយណ៏ដ៏ធំ ឈ្មោះទំណប់រោង ដែលមានទំហំ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា
ភូមិតិរច្ឆាន

## រឿងភូមិតិរច្ឆាន 
      រឿងភូមិតិរច្ឆាន ជាស្នាដៃទំនើបរបស់ខ្មែរ ដែលទាក់ទងនឹងប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ។ក្នុងសម័យខ្មែរធ្លាក់ក្រោមនឹមអាណានិគមបារាំង ហើយរឿងនេះអាចចាត់ចូលជាប្រលោមលោកបែបប្រវត្តិសាស្រ្ត។
តាមចំនងជើងនេះបានធ្វើអោយអ្នកអាន អ្នកស្តាប់ពិសេសប្រជារាស្រ្តខ្មែរយើងទាំងអស់គ្នាមានចំងល់មួយយ៉ាងខ្លាំងហើយចង់ដឹងតាមដានដំណើររឿងនេះ។ព្រោះជាទីកន្លែងដែលមនុស្សរស់នៅហើយ
តិរច្ឆានជាសត្វដែលមិនដឹងខុសត្រូវ។ហេតុនេះបាជាសត្វមានភូមិសំរាប់រស់ដែរឬមួយក៏មនុស្សដែលរស់នៅក្នុងភូមិគេដូរសញ្ជាតិជាសត្វទៅវិញធាតុពិតភូមិតិច្ឆាននេះជាឈ្មោះភូមិនៅឃុំក្រាំងលាវ
ស្រុករលៀប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ឈ្មោះភូមិតិរច្ឆាននេះគឺពួកបារាំងដាក់អោយ គេខឹងនឹងប្រជារាស្រ្តនៅភូមិនេះសំលាប់បារាំងម្នាក់ឈ្មោះ លោកបាដេស ដោយអំពើឃោរឃៅរបស់លោក។គេក័ប្រែឈ្មោះ
ភូមិក្រាំងលាវនេះទៅជាភូមិតិរច្ឆានវិញនៅឆ្នាំ១៩២៥។រហូតមកដល់សសព្វថ្ងៃប្រជារាស្រ្តនៅភូមិក្រាំងលាវ និងអ្នកបានដឹងប្រវត្តិរឿងនេះនោចាំមិនភ្លេចទេចំពោះអនុស្សាវរីយ៏មួយដ៏ជូរចត់កន្លងមក។
កាលណាគេនឹកឃើញរឿងនេះគេហាក់ដូចជាញញឹមផង នឹងយំមិនចេញផង។គេញញឹមព្រោះគេយល់ថាចលនាតស៊ូរបស់អ្នកភូមិក្រាំងលាវតំណាងប្រជារាស្រ្តខ្មែរទូទាំងប្រទេសនាថ្ងៃ ១៨ មេសា ១៩២៥
គឺចំលើយដ៏សមស្របចំពោះពួកអាណានិគមបារាំង ដែលបានអនុវត្តនយោបាយដ៏ពិសពុលគាបសង្កត់គ្មានត្រាប្រណី។ហើយជាមេរៀនជាបទពិសោធន៏ទុកអោយអនុជន ធ្វើការពិចារណាសំរាប់ជីវភាពរស់
នៅរបស់ខ្លួនក្នុងករណីណាកើតមាននូវបាតុភូតបែបនេះ។គេយំមិនចេញទឹកភ្នែក ព្រោះគេនឹកដល់អនុស្សាវរីយ៏ដ៏ជូរចត់ដែលពួកបារាំងមកត្រាខ្មែរ ធ្វើបាប ខ្មែរដេញចាប់ ដេញបាញ់ស្រេចតែអំណាចរបស់
គេ។ប្រជារាស្រ្តរត់ពួន អត់បាយក្រហាយទឹកហើយជាពិសេសកំណើតភូមិដែលដូនតារបស់ខ្លួនដាក់ឈ្មោះអោយមានតំលៃល្អបែរជាប្តូរឈ្មោះទៅជាភូមិតិរច្ឆានទៅវិញ។ហើយអ្នកភូមិទាំងនោះសុទ្ធតែជា
អ្នកជាប់និងកាន់កាតជាអ្នកទោសទាំងអស់។
នៅដើមសតវត្សទី២០ ពួកអាណានិគមនិយមបារាំងបានប្រើអំណាចផ្តាច់ការយ៉ាងសាហាវបំផុតមកលើប្រជារាស្រ្តខ្មែរ។មន្រ្តីបារាំងបានត្រួតត្រាស្រុកខ្មែរពុំ
បានយូរទេ ផ្លាស់ប្តូរគ្នាជាបន្តបន្ទាប់។លោករ៉េស៊ីដង់ស៊ុប ប៉េរីយ័រម្នាក់ៗដូចជាលោក អូត្រេត្រាឡេ ប៊ូដ្វាំង ម៉ាស់ស្តេរ៉ូ តែងរកវិធីគ្រប់បែបយ់ាងសង្កត់សង្កិនមកលើប្រជារាស្រ្តខ្មែរ។ដោយឡែកនៅប្រទេស
បារាំងមានវិបត្តិខាងសេដ្ធកិច្ចដោយមានសង្រា្គមជាមួយអាឡឺម៉ង់។ពួកបារាំងបានតំឡើងពន្ធដារមកលើប្រជាជនកម្ពុជា ដើម្បីប្រមូលប្រាក់កាសទៅឩបត្ថម្ភរាជរដ្ធាភិបាលរបស់គេ។ម្យ៉ាងវិញទៀតបារាំង
បាននយោបាយឆបោកកែនប្រជារាស្រ្តខ្មែរអោយចូលជាទាហានបារាំងទៅច្បាំងនឹងអាឡឺម៉ង់ ប្រជារាស្រ្តនៅភូមិមុខកំពូលក្តៅក្រហាយក៏បានធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងការដំឡើងពន្ធដារតាមរយះព្រះមហា
ក្សត្ររបស់ខ្លួនៗសុំអោយព្រះស៊ីសុវត្ថជួយដោះស្រាយ។្
កម្មវិធីទូរទស្សន៍

**កម្មវិធីទូរទស្សន៍** គឺជាផ្នែកមួយនៃ ការគ្រងទុកសំរាប់ការផ្សាយក្នុង ទូរទស្សន៍.វាមើលទៅដូចជា កាផលិត
ឬក៏ជាផ្នែកមួយនៃបរិមណ្ឌល ប្រភពដែលមានតៗគ្នា. កម្មវិធីមួយដែលមានការបន្តជានិច្ចគេហៅថា ឧបកថា.
កម្មវិធីទូរទស្សន៍ដែលត្រូវបានគ្រោងទុក ប្រកបទៅដែលមានចំនួនកំណត់ នៃឧបកថាគឺជាធម្មតាត្រូវបានហៅថា រឿងខ្លី ឬក៏ រឿងមានតៗគ្នា. រឿងដែលមិនមាន ការសំរេចលទ្ធផលជាមុន ត្រូវបានរៀបរាប់ទាក់ទងទៅនឹង *ពេលវាលា*ឬក៏ *រយៈពេល*, មួយឆ្នាំម្តង ឬក៏ពីរឆ្នាំម្តងក្នុងការបញ្ខប់. នៅពេលដែលការកំនត់រយៈពេលមិនបានច្បាស់លាស់, ប្រតិបត្តកានៃការទោរទន់ទៅរក រយៈពេលកាន់យូជាងប្រទេសដ៏ទៃទៀត ។

អតថបទ រឺ (Script ,Scenario, Screenplay) លត្បៀបបីដូចជាដផនទី សំរាប់លធវើដំល ើរ ឬ បលង់សាង សង់ ( Blueprint) ការសរលសរអតថបទ គឺជាសាច់លរឿងសំខាន់ មិនតិចជាង ឬ មិនលត្កាមការង្ហរលផេងៗ មុននឹងសរលសរ ឬ ដតងត្តូវពិភ្លកាត្សាវត្ជាវ រកឯកសារដដលពាក់ព័ននលផេងៗ លដើមផីលរៀបចំនិពនវលចញជា សាច់លរឿងលអាយសមរមយ លៅតាមសាច់លរឿងលនុះ ទាំងលភទ វ័យ សាទនភ្លពទំរង់ននកមាវិធីត្តូវលអមានអតថន័យ ខ្លឹមសារដដលលពារលពញលៅលោយអតថបទ ត្តូវកំ ត់នូវលសចកថីលំអិត លអាយបានត្តឹមត្តូវចាស់ោស់ ទាំង លកោ ៈទាំងរូបភ្លព និង សលមលងសភ្លពបរិោកាសកបុងឆ្លកកាយវិការ អារមា ៍របស់តួសំដដង លដើមផី បង្ហាញលអាយត្កុមការង្ហរយល់ដូចគ្នបល ើយយកលៅអនុវតថន៍បានោ៉ាងលអត្បលសើរ។
មនុស្សប្រុស

អត្តនេះគឺនិយាយអំពីមនុស្សប្រុស ឬនិយាយអំពីបុរសៗដែលជាបុរសភេទទាំងនេះគឺរូបភាពរបស់ បុរសៗដែលនៅលើពិភពលោកដែលជាបុរសពិត។ចំពោះដីកោះមួយដែលជាកូនកោះតូចមួយដែលមានបុរសរស់នៅលើទឹកដីកោះនោះ។ គេមិនអាចនិយាយ ឬមិនអនុញ្ញាតអោយនិយាយថាមនុស្សវ័យក្មេងជាមនុស្សប្រុសបានទេ។
នៅក្នុងភាសាអង់គ្លេសចាប់ពីថ្នាក់ក្រោមឡើងគឺមានន័យថាចាប់ពីវ័យក្មេងឡើងទៅរហូតដល់វ័យកណ្តាល។ទោះជាយ៉ាងណាក្តីមានបុរសៗ ទាំងអស់មានសិទ្ធក្នុងការបន្តពូជពង់វង្សត្រកូកផងដែរតាមការប្រើប្រាស់ប្រដាប់ភេទ ឬតាមបែបវទ្យាសាស្រ្តបានផងដែរ ឬតាមការរូមភេទជាមួយស្រ្តដោយការ បញ្ចូលឈាបជាដើមដោយតាមការធ្វើការពិសោធរវាងមនុស្សប្រុស។
ក្នុងចំណោះក្រុមអ្នកដែលពេញវ័យជាប្រុសនោះគឺគេសំគាល់ថាបុរស់មានប្រដាប់ភេទផ្ទុយពីស្រ្តី និងមានលក្ចណះផ្សេងៗជាច្រើនទៀតដូចជាចរិកលក្ខណះខុសពីស្រ្តី អកប្បកិរិយាមាយាតខុសពីស្រ្តី
ដូច្នេះបុរសភេទប្រកបដោយបុរិសលក្ខណះ ទៅលើកាមតណ្ហាជាងស្រ្តី។

### ដើមកំណើតមនុស្សប្រុស 
អត្តស្រ្តីអំពីមនុស្សប្រុស
ក្រុមមនុស្សប្រុសមុនដំបូងមានដើមកំណើតមកពីបុរសចាស់ម្នាក់ដែលជាជនជាតិអង់គេ្លស​ ប៉ុន្តែមានមតិមួយបានលើកឡើងថាដើមកំណើតដំបូងរបស់ បុរសដំបូងនោះគឺមានដើមកំណើតមកពីប្រទេសឥណ្ឌាដែលជាឈ្មោះចាស់របស់អង់គ្លេសដែលមានន័យពេញលេញថា​​មនុស្សពេញវ័យដែលជាបុរសនោះដែលវាមាន ន័យគ្រប់គ្រាន់សំរាប់បុរសភេទ។
យើងអាចនិយាយបានថាបុរស ឬមនុស្សប្រុសនេះគឺបានប្រើមកពីជនជាតិដើមរបស់អាល្លឺម៉ងក្នុងការបង្កើតពាក្យថាមនុស្សនេះជាទស្សនះមួយ។
ទាំងនេះគឺបានរួមបញ្ចូលទាំងបុរសចាស់ម្នាក់ដែលជាជនជាតិអាល្លឺម៉ង់។

### អាយុ និងបច្ចេកទេស 
ចំពោះមនុស្សដែលមានវ័យពេញលេញជាបុរសគឺយើងអាចនិយាយពិព័ណ៍នាបានថាគឺជាសម័យមួយ ឬជាឪកាសមួយសំរាប់ជីវិតរបស់គាត់ហើយលោកបាន ឆ្លងការពីដំណាកកាលមួយដែលមានន័យថាសង្សាប្រុស ដែលធ្លាប់បានឆ្លងការភាពពេញកម្លោះរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ។

## មើលផងដែរ 
*Masculinity
*Lists of men
*Trans man
*Sex assignment
*មនុស្សស្រី

**Medical:**
*Andrology
*Masculine psychology, discipline of
*Men's health
*Gender differences
*Virility (social traits of men)
*Virilization
*Y-chromosomal Adam

**Dynamics:**
*Machismo
*Male chauvinism
*Patriarchy
*Sexism
*Philandry
*Misandry

**Political:**
*Fathers' rights
*Masculism
*Men's movement
*Men's studies
*Men's Rights
*New Soviet man
*Gender and sexuality studies

## ឯកសារយោង 
## អានបន្ថែម 
* Andrew Perchuk, Simon Watney, Bell Hooks, *The Masculine Masquerade: Masculinity and Representation*, MIT Press 1995
* Pierre Bourdieu, *Masculine Domination*, Paperback Edition, Stanford University Press 2001
* Robert W. Connell, *Masculinities*, Cambridge : Polity Press, 1995
* Warren Farrell, *The Myth of Male Power* Berkley Trade, 1993  ISBN 0-425-18144-8
* Michael Kimmel (ed.), Robert W. Connell (ed.), Jeff Hearn (ed.), *Handbook of Studies on Men and Masculinities*, Sage Publications 2004

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
នយោបាយ

ពាក្យនយោបាយមកពាក្យផ្សំគ្នាគឺពាក្យ នយ + ឧបាយ ដែលមានន័យថាឧបាយក្នុងការណែនាំ កលល្បិច ឬមេគំនិត ដែលគេផ្តើមឡើង ដើម្បីដឹកនាំជនដទៃឱ្យប្រព្រឹត្តទៅរកទីដៅយ៉ាងនេះ ឬយ៉ាងនោះ កិច្ចការដែលទាក់ទងដោយការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ។ ភាសាបច្ចេកទេសនយោបាយប្រែថាវិធីសាស្រ្តក្នុងការស្វែងរកអំណាចដើម្បីគ្រប់គ្រងប្រទេស។តើអ្វីទៅជាអំណាច?ក្នុងទីនេះសំដៅយកតំណែងបើក្នុងរបបគម្មុនិស្សគឺលេខាធិការឬប្រធានបក្សបើក្នុងរបបរាជានិយមគឺស្តេចឬប្រមុខរដ្ឋហើយបើក្នុងរបបប្រជាធិប្បតេយ្យបែបរដ្ដសភាគឺនាយករដ្ឋមន្រ្តីបែបប្រធានាធិបតីគឺប្រធានាធិបតីហើយបើបែបផ្សំរវាងបែបរដ្ឋសភានឹងបែបប្រធានាធិបតីគឺប្រធានាធិបតី។ក្រៅពីនោះនៅមានអំណាចបែបទាហានដែលមានមេបញ្ជាការជាដើម។ឬអាចមានអំណាចអ្វីផ្សេងទៀតដែលមានលក្ខណរៀបចំជារចនាសម្ពន្ធតាមប្រទេសនិមួយៗ។ប្រទេសកមពុជាយើងប្រើរបបប្រជាធិប្បតេយ្យបែបរដ្ឋសភា នៅក្នុងរបបរដ្ឋសភានេះដើម្បីចងអំណាចឲ្យមានតុល្យភាពស្មើគ្នានឹងអាចត្រួតពិនិត្យបាន គេបានចងជារចនាសម្ពន្ធអំណាចជា៣ឲ្យដាច់ដោយឡែកពីគ្នាគឺអំណាចនិតិបញ្ញត្តិ(រដ្ឋសភា) អំណាចនិតិប្រតិបត្តិ(រដ្ឋាភិបាល) នឹងអំណាចតុលាការ។ទាំងនេះគឺដើម្បីមិនឲ្យអំណាចប្រមូលផ្តុំទៅលើបុគ្គលឬបក្សណាមួយបាន។

## បដិវត្តន៍នយោបាយ 
បដិវត្តន៍ជាច្រើនកើតមាននៅក្នុងបដិវត្តបារាំងនៅក្នុងឆ្នាំ១៧៨៩ ហើយបានកើតមានបន្តរហូតដល់សតវត្សរ៍ទី១៩  ជាកត្តាបន្ទានើក្នុងការកើតឡើងទ្រឹស្តីសង្គមវិជ្ជា។ ឥទ្ធិពលបដិវត្តន៍ទៅលើសង្គមជាច្រើន ហើយនិងលទ្ធផលនិងការផ្លាស់ប្តូរជាវិជ្ជមានជាច្រើន។ ទោះបីជាមានលទ្ធផលយ៉ាងណាក៏ដោយក៏ប៉ុន្តែឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានកើតឡើងមានផងដែរ នៅក្នុងការប្រែប្រួលទាំងនោះ។ អ្នកប្រាជ្ញទាំងនោះត្រូវបានរំខានដោយលទ្ធផលនៃភាពវិកវរ និងច្របូកច្របល់ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសបារាំង។ អ្នកប្រាជ្ញទាំងនោះមានការឯកភាពគ្នាក្នុងបំណងស្ថាបនារបៀបរាបរយសង្គម។ អ្នកប្រាជ្ញជាច្រើននៅអំឡុងពេលនោះចង់ឱ្យមានការត្រឡប់ទៅរកសន្តិភាព និងរបៀបរៀបរយដូចសម័យយុគ្គកណ្តាល។ អ្នកប្រាជ្ញខ្លះទៀតទទួលស្គាល់ការប្រែប្រួលសង្គមមិនអាចត្រឡប់ថយក្រោយបាឡើយ។ ដូច្នោះពួកគេចង់បានការផ្លាស់ប្តូរសង្គម ដែលមានមូលដ្ឋានលើរបៀបរៀបរយសង្គម ដែលត្រូវបានបដិសេដដោយបដិវត្តន៍នយោបាយនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៨ និងសតវត្សរ៍ទី១៩។ ការចាប់អារម្មណ៍នៅក្នុងរបៀបរៀបរយសង្គម ដែលជាបញ្ហាមួយ ដែលមានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងពីទ្រឹស្តីសង្គមវិជ្ជាបុរាណ។
## ឯកសារយោង
អ៊ីសាក់ ញូតុន

**អ៊ីសាក់ ញូតុន** ឬ អាយស្សាក់ ញូតុន (Isaac Newton)(គិតតាមប្រតិទិនជូល្យុស៖ ២៥ ធ្នូ ១៦៤២ – ២០ មិនា ១៧២៧) (គិតតាមប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរាន៖ ៤ មករា ១៩៦៣ – ៣១ មិនា ១៧២៧) គឺជារូបវិទូ គណិតវិទូ តារាវិទូ ទស្សនវិទូធម្មជាតិ អាល់គីមីវិទូ សញ្ញាតិអង់គ្លេស។ គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា«អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដ៏អស្ខារ្យនិងមានឥទ្ធិពលបំផុត ដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក»។ សៀវភៅរបស់គាត់ដែលមានចំណងជើងថា *Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica* (គោលការណ៍គណិតវិទ្យាស្ដីអំពីទស្សនវិជ្ជាធម្មជាតិ) ដែលបោះពុម្ភផ្សាយនៅឆ្នាំ១៦៨៧ បានក្លាយជាគោលគ្រឺះរបស់មេកានិចក្លាស់សិច។ ក្នុងសៀវភៅនេះ ញូតុនបានបកស្រាយអំពី កំលាំងទំនាញសាកល និង ច្បាប់ចលនាទាំង៣ ដែលច្បាប់ទាំងអស់នេះគ្រោបដណ្ដប់លើទស្សនវិស័យបែបវិទ្យាសាស្ត្រដែលយើងមើលលើសាកលរូបវិទ្យា នារយៈពេល៣សតវត្សរ៍។ ញូតុនបានបង្ហាញថារាល់ចលនារបស់អង្គធាតុទាំងអស់​នៅលើផែនដី ក៏ដូចជាអង្គធាតុអណ្ដែតក្នុងលំហអវកាសទាំងអស់ ត្រូវគ្រប់គ្រងដោយចង្កោមច្បាប់ធម្មជាតិដូចគ្នា ដោយបានស្រាយបញ្ជាក់ថាច្បាប់ចលនាភពរបស់កេព្លែត្រូវគ្នានឹងច្បា់ទំនាញសាកលរបស់គាត់។ ជាលទ្ធផល គេបានស្រាយចំងល់អំពីទ្រឹស្ដីអេល្យូសង់ទ្រិច (ទ្រឹស្ដីដែលចែងថាផែនដីនិងភពដទៃទៀតវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យ) អោយបានជំរុញចូលទៅក្នុងសម័យកាលនៃការបដិវត្ដន៍វិទ្យាសាស្ត។

សៀវភៅ *Principia* នេះត្រូវបានគេអោយតំលៃជាទូទៅថាជាសៀវភៅវិទ្យាសាស្ត្រដ៏សំខាន់បំផុតមួយដែលមិនធ្លាប់មាននរណាសរសេរពីមុនមក ដោយសារតែវាបរិយាយ​យ៉ាងជោគជ័យនូវច្បាប់រូបវិទ្យាបានច្បាស់លាស់ ប្រកបដោយបែបផែនត្រឹមត្រូវ ដែលបានក្លាយជាស្តង់ដារសំរាប់ឯកសារវិទ្យាសាស្ត្រនានារហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។ ញូតុនជាអ្នកធ្វើតេលេទស្សន៍ចំនាំងផ្លាតបានជោគជ័យដំបូងគេ និងបានចងក្រងទ្រឹស្ដីអំពីពណ៌ពន្លឺ នៅពេលដែលគាត់សង្កេតឃើញព្រីសបំបែកពន្លឺពណ៌សជាពណ៌ជាច្រើន ក្នុងទំរង់ជាស៊្បិចមើលឃើញ។ ញូតុនក៏បានសរសេររូបមន្តស្ដីពីអង្គធាតុចុះត្រជាក់(ក្នុងទែរម៉ូឌីណាមិច) និងសិក្សាអំពីល្បឿនសំលេងផងដែរ។ ក្នុងគណិតវិទ្យា ញូតុនរួមស្នាដៃជាមួយ ឡៃបនីហ ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍គណិតវិទ្យាវិភាគផ្នែកឌីផេរ៉ង់ស្យែលនិងអាំងតេក្រាល។ គាត់ក៏បានស្រាយបញ្ជាក់ទ្រឹស្ដីទ្វេធាទូទៅ បង្កើតវិធីញូតុនក្នុងការគណនាឫសអនុគមន៍ និងចូលរួមចំនែកស្រាវជ្រាវពីស៊េរីស្វ័យគុណ។

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបវិទូអង់គ្លេស
ស្រុកសំរោងក្រោម

ឃុំសំរោងក្រោមគឺជាឃុំមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបន្ទាយមាសនៃ។នៅក្នុងស្រុកនេះមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនកកកុញ នៅទីនោះប្រជាជនភាគច្រើនប្រកបមុខរប​រធ្វើស្រែចំការ។​ អ្នកភូមិមួយចំនួនធំគាត់ធ្វើស្រែ២ដងក្នុងមួយឆ្នាំគឺនៅរដូវប្រាំងនឹងរដូវវស្សា។
រីឯនៅរដូវប្រាំងវិញគឺធ្វើស្រែសំដៅទៅលើស្រូវដែលមានរយះពេលខ្លីអ្នកខ្លះធ្វើស្រូវដែលមានរយះពេល៣ទៅ៤ខែទើបពួកគាត់ប្រមួលទិន្នផល។ចំនែកឯស្រួវវស្សាវិញគឺមានរយះពេលយូរជាងស្រូវប្រាំងគឺមានរយះពេល៥ទៅ៧ខែទើបបានទទួលទិន្នផល។
 
## នៅក្នុងស្រុកនេះរួមមានឃុំចំនួន៥គឺ៖
- ឃុំត្រពាំងមន្ដ្រី
- ឃុំក្រាំងដូង
- ឃុំប្រផុង
- ឃុំព្រៃស្វាយ
- ឃុំសំរោងក្រោម
រូបមន្តសមមូលម៉ាស់-ថាមពល

**រូបមន្តសមមូលម៉ាស់-ថាមពល** E=mc^2 (ដែលEជាថាមពល, mជាម៉ាស់, cជាល្បឿនពន្លឺក្នុងសុញ្ញកាស) ជារូបមន្តដែលទាញពីសន្និដ្ឋានចុងក្រោយរបស់ទ្រឹស្ដីរ៉ឺឡាទីវីតេពិសេសរបស់អែងស្តែងនៅឆ្នាំ១៩០៥។ រូបមន្តនេះមានន័យថា ម៉ាស់និងថាមពលសមមូលគ្នា។ ថាមពលកើតមានពេលដែលម៉ាស់បាត់បង់ ហើយម៉ាស់កើតចេញពីភាពទទេ ពេលមានថាមពលដែរ។
ការផ្សាយរបស់ទូរទស្សន៍

## ប្រវត្តិសាស្រ្ត
ការចាក់ផ្សាយបស់ទូរទស្សន៍ជាលើកដំបូង គឺត្រូវបានចាក់ផ្សាយនៅក្នុងប្រទេស សហរដ្ឋអាមេរិច នៅខែ កក្តដា ថ្ងៃទី១ ឆ្នាំ ១៩៤១ ។អ្នកធ្វើនាឡិកា លោក បូឡូវាBulova 
បានចំនាយ ៩ដុល្លា សំរាប់ការបណ្តាក់ទុន នៅក្នុងរដ្ឋញ៉ូយ៉ក  ដាប់បិលយូ អិន ប៊ី ធី WNBT មុនពេលដែលមានការប្រកួតបាល់បោះ រវាង ក្រុម ប្រូខ្លីន  
និងក្រុមភិឡាដេលភា ភិលីសBrooklyn Dodgers and Philadelphia Phillies ។រយះពេល១០ វិនាទី ខ្លិបរូបបានយកមកធ្វើជាសញ្ញានាឡិកានៅលើផែនទីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិច ។ សំលេងនាឡិកា អាមេរិកបាន
កំនត់ជាពេល បូឡាវា។ជាលើកដំបូងទូរទស្សន៍ផ្សាយ នៅក្នុង​ចក្រភព អង់គ្លេស នៅក្នុង​ស្ថានីយ៍ អាយធីវី ITVកាលពីថ្ងៃ២១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៥៥
ទៅលើការផ្សព្វផ្សាយពីថ្នាំដុសធ្មេញ។ ទូរទស្សនួធ្វើការផ្សាយដំបូងនៅក្នុង ប្រទេស ភីលីពីន នៅ អេប៊ីអែស ស៊ីប៊ីអិន(ABS-CBN)នៅឆ្នំា ១៩៦០ ការផ្សាយមានភាព
រហូតជិតដល់ទស្សវតឆ្នំា ១៩៩០ ទើបការផ្សព្វផ្សាយ នៅលើទូរទស្សន៍ ត្រូវបានទិញសំរាប់ការផ្សាយរបស់ក្រុមហ៊ុនធំៗ ដែលសុខចិត្តធ្វើការចុះ ហត្តលេខា ធ្វើជំនួញ ប៉ុន្តែ
ការមកដល់នេះ ចំពោះវីដេអូ បានអនុញ្ញាត្ត អោយក្រុមហ៊ុនតូចៗជាច្រើន ហើយ និងតំបន់ធ្វើវិនិយោគផងដែរ ដើម្បីផលិត ទូរទស្សន៍ជាការបំរើ បែបទូរទស្សន៍ខ្សែកាប។

## លក្ខណះនៃការផ្សាយ
ការផ្សាយរបស់ទូរទស្សន៍នៅក្នុងប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិច  ហើយនិងនៅតំបន់ដទៃទៀត គឺត្រូវបានរួមបញ្ចូលគ្នាជាពីរការងារធំៗ ៖
ទី១៖ ការបង្កើត ការផ្សាយរបស់ទូរទស្សន៍ គឺជាការជួបប្រជុំគ្នាដើម្បី ធ្វើការផ្សាយចេញជាស្តង់ដា។
ទី២៖ ចំនុចផ្សព្វផ្សាយ នៅលើទូរទស្សន៍ តាមរយះប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយតាមរលកធាតុអាកាស ត្រូវទិញ តាមដែល អតិថិជនត្រូវការ ដើម្បីសម្រេចការងារដែលចង់ផ្សព្វផ្សាយ។
វាមានសាៈសំខាន់ណាស់ ដើម្បីជ្រើសរើសក្រុមហ៊ុនទូរទស្សន៍ និងការផ្សព្វផ្សាយ​ជាផ្ទាល់ខ្លួន ជាមួយនិងជំនាញ ហើយពេលចិត្តជ្រើសរើសជាភ្ងាក់ងារ ដែលត្រូវធ្វើការផ្សព្វផ្សាយ 
ព្រោះជំនាញការ ក្នុងការបង្កើតគុណសម្បត្តិផ្សាយ  និងការផ្សាយចេញត្រូវជាស្តង់ដារ​ ដែលទទួលបានដោយ ប្រព័ន្ធនិតវើខ {network}បន្ទាប់មក​ មានខ្សែអាតវីដេអូ និង អ្នកប្រើប្រាស់
កាមេរ៉ា អ្នកផ្ទាល់ខ្លួនជាច្រើន មានផ្តល់ជូន ការបំរើជាវីដេអូ នៅតាមប្រព័ន្ធអិនធឺណិតផងដែរ។ក្រុមហ៊ុនបង្កើតវិដេអូដែលមិនបានធ្វើអោយមានភាពជាក់លាក់ គឺជាធម្មតា ការបង្កើតរបស់
កម្មវិធីពួកគេ បង្ហោះតាមរយះ ប្រព័ន្ធណិតវើខ network សំរាប់បច្ចេកទេស រឺ សំរាប់ភ្ជាប់ជាការប្រកាសផ្សាយ  ព្រោះតែ ការខ្វះបទពិសោធន៍របស់ពួកគេ ជាមួយនិងការភ្ជាប់ការផ្សាយ

## ការចាក់ផ្សាយទូរទស្សន៍នៅជុំវិញពិភពលោក
នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិច​ប្រព័ន្ធ
មឹង អ៊ី

**ម៉ឹង-យីក** រឺ **ម៉ឹង-អ៊ី**គឺជាមន្ត្រីមួយរូបដែលបានបម្រើស្ដេចឈិនឝ៊ឺ អធិរាជចិនទីមួយ កំឡុងរាជវង្សឈិន ។ 

## ជីវប្រវត្តិ
មឹង-អ៊ី​ គឺជាប្អូនប្រុសរបស់លោកមេទ័ព ម៉ឹង-ធៀន។ នៅកំលុងរជ្ជកាលស្ដេច  ស្ដេចឈិន លោកបានកាន់ស្និទ្ធទាហ៊ាន និង ទទួល​បានការទុកចិត្តបំផុតដោយពួកទីប្រឹក្សារបស់អធិរាជ ។លោកបានជួយ ស្ដេចឈិន សាងសង់​ផ្នូរ​ស្ដេចហើយក៏បានសង្គោះជីវិត​ទាហាន​ជាច្រើន​ផង​ដែរ។ ដំបូងស្ដេចឈិន​ចង់​បញ្ចុះទាហាន​រស់ដើម្បីការពារផ្នូរក្រោយមកលោក មឹង-អ៊ី​ បានបញ្ចុះបញ្ចូលឱ្យស្ដេចឈិន​បញ្ចុះទាហានដីជំនួសវិញព្រោះ​អាចជួយនគរពីការខ្វះទាហាន និង ទាហាន​ដីអាចការពារផ្នូរបានរយៈពេល​យូរអង្វែង​មិនងាយរលួយដូចទាហានពិតទៀតផង។

## ឯកសារយោងសម័យទំនើប
ជែខ្ឃី ឈែនបានដើរតួជា starred as the protagonist, Meng Yi, in the 2005 film *The Myth*. Meng is reincarnated in the present-day as an archaeologist, who embarks on a quest to find a mysterious element that can make objects hover in air, which leads him to Qin Shi Huang's mausoleum.

The film is adapted into a television series of the same title in 2010, with Chan as producer for the series. Hu Ge starred as Yi Xiaochuan, a 21st century young man who is accidentally transported back in time to the Qin Dynasty, where he takes on his new identity as "Meng Yi".

## External links
* Meng Yi on Baidu Baike
ល្បឿនពន្លឺ

**ល្បឿនពន្លឺ** ជាល្បឿនដែលពន្លឺដាលឫរត់នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានមួយ។ នៅក្នុងសុញ្ញកាស ល្បឿនពន្លឺមានតំលៃ 299 792 458 m/s (ប្រហែល ៣សែនគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី)។ មានន័យថា ពន្លឺដាលពីព្រះអាទិត្យមកផែនដី ចំណាយពេល៨នាទី២០វិនាទី ពីព្រះច័ន្ទមកផែនដីចំណាយពេល​២វិនាទី និងរត់៧ជុំកន្លះផែនដីក្នុងរយៈពេលតែ១វិនាទី ប៉ុណ្ណោះ។ ល្បឿនពន្លឺត្រូវតំណាងជាទូទៅដោយអក្សរ c ដែលមានប្រភពមកពីអក្សរឡាតាំង  *celeritas* ដែលមានន័យថា«ពន្លឺ»។ ល្បឿនពន្លឺជាល្បឿនកំណត់ មានន័យថាអង្គធាតុដែលមានម៉ាស់ទាំងអស់​មិនអាចធ្វើដំណើរលឿនជាងល្បឿនពន្លឺដាច់ខាត។ 

នៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ គេសំរាប់អោយនិយមន័យខ្នាតប្រវែង **ម៉ែត** ដោយប្រើល្បឿនពន្លឺ ព្រោះល្បឿនពន្លឺជាថេរធម្មជាតិ។ នៅក្នុងរូបមន្តម៉ាកស្វែល ល្បឿនដាយរបស់ដែនអេឡិចត្រូម៉ាញេទិចស្មើនឹងល្បឿនពន្លឺ។ នៅឆ្នាំ២០០២ គេសង្កេតរកឃើញថា កំលាំងអន្តរកម្មទំនាញក៏ដែលដោយល្បឿនពន្លឺដែរ។

## ការវាស់ល្បឿនពន្លឺ 
* ហ្គាលីលេអូ ហ្គាលីឡៃ បានលើកគំនិតវាស់ល្បឿនពន្លឺដោយប្រើសញ្ញាភ្លើងអំពូលបាញ់រវាងកន្លែង២ដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីគ្នា។ វិធីនេះគ្មានប្រសិទ្ធភាពទេ ព្រោះល្បឿនពន្លឺលឿនពេក។
* នៅឆ្នាំ១៦៧៦ គណិតវិទូដាណឺម៉ាកឈ្មោះ អូឡឹ រើមឺ (Ole Rømer) បានគណនាល្បឿនពន្លឺដោយប្រើបំរែបំរួលខួបដែលភពរណពរបស់ភពព្រហស្បតិ៍​លាក់ខ្លួនពីក្រោយ​ភពព្រហស្បតិ៍និងចំងាយពីផែនដីទៅភពព្រហស្បតិ៍។ គាត់គណនាឃើញតំលៃ 220 000 km/s។
* នៅឆ្នាំ១៧២៩ តារាវិទូអង់គ្លេសឈ្មោះ ចេមស៍ ប្រេតលី (James Bradley) បានគណនាដោយប្រើគំលាតគន្លងពន្លឺរបស់តារា។ គាត់បានគណនាឃើញតំលៃ 301 000 km/s។
* នៅឆ្នាំ១៨៤៩ រូបវិទូបារាំងឈ្មោះ អ៊ីបប៉ូលីត ហ្វីហ្សូ (Hippolyte Fizeau) បានវាស់រយៈពេលដែលពន្លឺដាលទៅមកក្នុងចំងាយ 8.6 km ដោយប្រើកងចក្រ។ គាត់បានគណនាឃើញតំលៃ 313 000 km/s។
* នៅឆ្នាំ១៨៥០ រូបវិទូបារាំងឈ្មោះ លេអុង ហ្វោកូល (Léon Foucault) បានវាស់ល្បឿនពន្លឺដោយប្រើកញ្ចក់វិល។ គាត់គណនាឃើញតំលៃ 298 000 km/s។
* នៅឆ្នាំ១៨៨៣ រូបវិទូអាមេរិចឈ្មោះ អាល់បឺត ម៉ៃឃើលសុន (Albert Michelson) បានកែច្នៃវិធីរបស់ហ្វោកូល ហើយបានគណនាឃើញតំលៃ 299 853 km/s។
* នៅឆ្នាំ១៩៨៣ គណកម្មាធិការរង្វាស់រង្វាល់អន្តរជាតិ បានសំរេចកំណត់និយមន័យល្បឿនពន្លឺស្មើនឹង 299 792 458 m/s។
មនុស្សពេញវ័យ

​​    **មនុស្សពេញវ័យ** គឺជាមនុស្សជាតិដែលមានអាយុ និងវ័យចាស់ទុំបន្ដិច រូមបញ្ជូលទាំងពីរភេទក្នុងមជ្ឈិមវ័យ​ ហើយការផ្លាស់ប្ដូរទៅវ័យមួយទៀត។
បរិបទនៃមនុស្សជាតិ​គឺ មានការពឹងពាក់ពំនាក់អាស្រ័យគ្នាទៅវិញទៅមកមានន័យថា មនុស្សមានការទាក់ទងគ្នាក្នុងសង្គមនិង ក្នុងផ្នត់គំនិត។
ឧទាហរណ៏៖ ផ្នត់គំនិតមនុស្សពេញវ័យគឺជាផ្នត់គំនិនមួយដែលមនុស្សបានមកដល់ភាពពេញវ័យការ​ ឫរៀបអាពាណ៏ពិពាហ៏​ 
ហេតុដូច្នោះហើយពួកគេបានយល់ឃើញថា ខ្លួនមានឯករាជ មានការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងបានគ្រប់គ្រាន់ ហើយមានទំនូលខុសត្រូវ(មានភាពខុសគ្នាពីភាពជាអានីតិជន)។ ភាពជាមនុស្សពេញគេអាចសំគាល់បានដោយសារការមើលទៅលើរូបរាងកាយ​ តាមចិត្តគំនិតនៃការអភិវឌ្ឈន៍របស់ពួកគេ​​ តាមក្រឹតក្រមច្បាប់ តាមចរិតលក្ខណៈផ្ទាល់ខ្លួន
និង តាមភាពខ្ពង់ខ្ពស់របស់សង្គម។ ភាពខុសគ្នានៃទ្រង់ទ្រាយពួកគេទាំងនោះគឺ មានភាពមិនពិតប្រាកដម្ដងដូច្នេះម្ដងដូច្នោះ ហើយមានភាបផ្ទយគ្នាយ៉ាងដាច់ស្រលាស។
មនុស្សម្នាក់ៗប្រហែលជាជីវសាស្រ្ដនៃមនុស្សពេញវ័យ​ ហើយមនុស្សពេញវ័យមានចរិតលក្ខណៈមួយបែប ប៉ុន្ដែក៏នៅមានការប្រព្រឹត្តដូចជាក្មេង ប្រសិនបើពួកគេបានយល់
ឫបានឈានចូលដល់វ័យគ្រប់រៀបអាពាណ៏ពិពាហ៍នោះ។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាពមនុស្សពេញជាមនុស្សពេញវ័យ ប៉ុន្ដែគ្មានអ្នកណាមានមិនបានឆ្លងកាត់ភាពជាមជ្ឈិមវ័យ ហើយនិងមានទំនួលខុសត្រូវបាននោះទេ ប្រហែលជាការផ្ដល់ន័យឲ្យចរិតលក្ខណៈភាពជាមនុស្សពេញវ័យ។
អារីសស្ដូថូល

right

អារីសស្ដូថូល ( មកពីពាក្យចាស់បុរាណថា​ :Ἀριστοτέλης, Aristotélēs) (៣៨៤BC-៣២២BC) ដែលគឺជាទស្សនវិទូជនជាតិក្រិចម្នាក់ ហើយនិង អ្នកដែលមានចំនេះដឹងច្រើនខាងវិជ្ជាជីវៈ ហើយជាសិស្សម្នាក់របស់ភ្លេទតូ និង ជាគ្រូម្នាក់របស់ អាឡិចសិនដាដ៍អស្ចារ្យ ។ ការសរសេររបស់គាត់គឺគ្របតណ្ដប់ ប្រធានបទជាច្រើន រួមបញ្ចូលរូបសាស្រ្ដ បរមវិជ្ជា កំណាព្យ មហោស្រប តន្រ្ដី តកវិជ្ជា ការអនុវត្ដន៍ភាសា នយោបាយ រាជរដ្ឋាភិបាល ច្បាប់ ជីវវិជ្ជា និង សត្វវីជ្ជា។ជាមួយនិង ភ្លេទតូ និង សូក្រាត (គ្រូរបស់ភ្លេទតូ) អារីស្តូថូលគឺជាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកដែលសំខាន់ជាងគេដែលបានរកឃើញ
ពាក្យប្រៀបធៀប នៅក្នុងភាគខាងលិចនៃទស្សនៈវិទូ។អរីសស្ដូថូល គឺសរសេរអំពីនៃការបង្កើតភាពទូលំទូលាយនៃប្រព័ន្ធភាគខាងលិចរបស់ទស្សនៈវិទូ ភាពទាក់ទិនទៅនឹងសីលធម៍ សោភណវិជ្ជា តកវិជ្ជា
វីជ្ជាសាស្រ្ដ នយោបាយ ហើយនិង បរមត្ថវីជ្ជា។

អារីស្ដូថូល គឺបានបង្ហាញនៅលើវិឡាសាស្រ្ដធម្មជាតិ ដែលមានទំរង់ជ្រៅជ្រះនៃយុកណ្ដាលនៃភាពមានវិជ្ជានោះ ហើយអនុភាពរបស់ពួកគេបានផ្ដល់ឥទ្ធិពលបានយ៉ាល្អទៅក្នុងមុនការចាប់ផ្ដើម
នៃភព ទោះបីជាយ៉ាងណាក៍ដោយ ដោយទីបំផុតត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូ ដោយសត្វត្រកួតម្យាង ។ នៅក្នុងវិជ្ជាសាស្រ្ដនៃសត្វវិជ្ជាមួយចំនួននៃការស្ទាពស្ទង់របស់គាត់ត្រូវបានទទួលយកដោយទៀង់ទាត់នៅក្នុង
សតវត្សទី ១៩ ។ ការងារបស់គាត់មានផ្ទុកទៅដោយការឆាប់រហ័យក្នុងការទទួលដឹងសំរាប់ការសិក្សាជាលក្ខណៈធម្មតានៃតកវិជ្ជា។ ដែលចូលរួមនៅចុងសតវត្សទី ១៩ ទៅក្នុងតកវិជ្ជាជាធម្មតាបែបទំនើប
មួយុ។ ក្នុងបរមត្ថវិជ្ជាក្រុមអភិជនគឺត្រូវបានមានអនុភាពលើយ៉ាងជ្រៅជ្រះនៅលើទស្សនៈវិជ្ជាហើយនិងការគិតនៃទេវវិទូ នៅក្នុងសាសនា អ៊ីស្លាប និង តាមប្រពៃណីរបស់ជូវវីស នៅពាក់កណ្ដាលអាយុឧទាហរណ៍ថូម៉ាសអាគីណាស។
ហើយវាបន្ដទៅជះឥទ្ធិភលទៅលើសាសនាគ្រីស្ទានខាងទេវាវិទ្យា ជាពិសេសការសិក្សាតាមបែបប្រពៃណីនៃ ព្រះវិហារកាទូលិក។ចរិយាមាយាទរបស់គាត់ តែងតែគិតថា មានឥទិ្ធពល ចំនេញលើ
បំលាស់ប្ដូរថ្មីនៃចំណាប់អារម្មណ៍ជាមួយនិង ការមកដល់នៃភាពទំនើបៗ នៃសេចក្ដីថ្លែថ្នូនៃចរិយាមាយាទ។ គ្រប់ទិដ្ឋភាពទាំងអស់ នៃទស្សនៈវិទូរបស់ អារីស្ដូថូលគឺអាចបន្ដទៅក្នុងកម្មវត្ថុនៃមូលដ្ឋានគ្រឺ
ក្នុងការសិក្សាបច្ចុប្បន្ន។ ការគិតរបស់អារីសស្ដូថូល គឺត្រូវបានសរសេរនៅក្នុងភាពសមសួននៃអភិប្រាយ ហើយនិងនៅក្នងការសន្ទនា(ស៊ីសឺរ៉ូគឺបានពិពណ៍នាអំពីរចនាបទនៃវណ្ណគតិ ដូចជា ទន្លេមាស)
វាគឺគិតអំពីភាគច្រើននៃការសរសេររបស់គាត់ ឥឡូវនេះគឺត្រូវបានបាត់បង់និង ប្រហែលជា ១​ ២ ឬ ៣ ដែលបានរកឃើញយកមកធ្វើការ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទស្សនវិទូ
OSGeo

**មូលនិធិ OSGeo** () គឺជា អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល មិនរកប្រាក់កំរៃ ដែលមានបេសកកម្មក្នុងការជួយគាំពារនិងលើកស្ទួយការសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍនូវ open geospatial​ technologies and data.
ការបង្កើតភាពយន្ដ

=ការបង្កើតភាពយន្ដ=
នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងភាគច្រើនកំពុងមានការកសាងរឿងឡើងជាច្រើន។ដូច្នេះក្នុងការធ្វើរឿងមួយគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ហេតុនេះហើយក្នុងការធ្វើរឿងមួយដើម្បីអោយមាបានល្បីគួរតែចេះរៀបចំគំរោងអោយបានល្អមុនពេលថត។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្ដ
ការស្ដាប់

​ ​​ការស្ដាប់​  គឺជាកត្តាសំខាន់សំរាប់មនុស្សទូទៅ គួរគប្បីយល់ដឹងផងដែរ ដូចជាការចូលរួមក្នុងពិធីអ្វីមួយ ឬកិច្ចប្រជុំ ការសន្ទនា ការស្តាប់មេរៀនគ្រូពន្យល់ – ល-​។   

=> **លក្ខណៈនៃការស្តាប់របស់មនុស្សមាន៥ចំនុច**:

* ការអត់ស្តាប់សោះ (ignored  listening )

* ការធ្វើពត់ជាស្តាប់ ( pretended listening )

* ការស្តាប់រើសចំនុច   ( selective listening )

*ការស្តាប់ទាំងបង្ខំ  (Active  listening )

*ការស្តាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់  ( Emputhic listening )

+ដូចនេះក្នុងការស្តាប់ទោះជាគេនិយាយអ្វីហើយ បើយើងមិនបានស្តាប់ នៅពាក្យពេជ្យដែលគេនិយាយ  នោះប្រាកដជាអ្នកមិនបានដឹងយល់នូវអ្វីដែលជារឿងសំខាន់ និងមិនសំខាន់។ នៅពេលធ្វើការប្រជុំ ឬ ការសន្ទនា ក៏ដូចជាការជជែកគ្នាលេងក៏ដោយ បើយើងគ្រាន់តែអង្គុយស្តាប់ ធ្វើខ្លួនដូចជាស្តាប់ ហើយអត់ស្តាប់សោះ ឬ ក៏ស្តាប់បន្តិចបន្តួច ឬ បង្ខំចិត្តស្តាប់ ព្រោះជាតួនាទីខកខានពុំបាន ។

+លក្ខណៈជាសិស្ស នូវពេលគ្រូពន្យល់មេរៀន ក្នុងនាមជាសិស្ស នៅក្នុងម៉ោងរៀន គួរគប្បីយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការស្តាប់ មិនមែនចេះតែស្តាប់ ឬ ធ្វើពត់ជាស្តាប់នោះទេ នៅពេលគ្រូពន្យល់ចប់ ច្បាស់ជាអត់យល់ អត់ដឺងអ្វីសោះ មានន័យថាចំណាយពេលវេលាអត់ប្រយោជន៍ចោលទទេ។

+កត្តាសំខាន់ យើងចាំបាច់ត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការស្តាប់ ទោះបីជានៅក្នុងខណៈពេលណាក៏ដោយ ទោះបីជាយើងមិនពេញចិត្តស្តាប់ ក៏ត្រូវស្តាប់់អោយបានច្បាស់អោយយល់ ប្រសិនជាយើងអង្គុយស្តាប់ហើយមិនបានយកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់នោះទេ នោះការស្តាប់របស់យើង និងបរាជ៏យ។

+ចំពោះដៃគូរសន្ទនា ពិតជាកត្តាសំខាន់ណាស់ និងមានសារៈប្រយោជន៍ចំពោះយើង ក្នុងការប្រាស្រ័យទាក់ទង និងការងារអ្វីមួយ បើសិនជាយើងយល់អ្វី ដែលគេនិយាយមកកាន់យើង។ យើងពូកែស្តាប់នោះយើង និងអាចទទួលបានចំណេះដឹង និងបទពិសោធន៍ច្រើនថែមទៀតសំរាប់ជីវិត។
រម្មនីដ្ឋានក្បាលរមាស

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ
រម្មណីដ្ឋានក្បាលរមាស​ ជាភ្នំដែលមានអាយុកាលប្រហែល៥០០០ឆ្នាំមកហើយជាភ្នំដែលមាន
មានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏យូលង់មួយដដែលសិក្សាអំពីវត្ថុបុរាណនៅកម្ពុជាយើង។បើតាមពាក្យសម្តីរបស់ប្រជាជនដែលthomb|right|250px|
មានទីលំនៅទីនោះបានមានប្រសាសន៏ថា ភ្នំមានល្អាងធំទូលាយ មានច្រកចេញបីច្រក​ សណ្ឋាន
ថ្មររលីងស្អាត តែម្តង។នៅក្នុងរូងភ្នំមានវត្ថុបុរាណជាច្រើន ដែលជាសំភារះប្រើប្រាស់របស់មនុស្ស
នាសម័យនោះ ។បើតាមការសឹក្សារទៅឃើញថា ភ្នំនេះមានកំនើតតាំងពី៥០០០ឆ្នាំមកហើយបានន័យថា
វាមានអាយុកាលមុនប្រាសាទ​អង្គរវត្តជាង៣០០០ឆ្នាំមកហើយ។បើគិត​ទៅលើវាយើងឃើញថា មនុស្ស​នៅសម័យ
នោះពុំមានសំលៀកបំពាក់សម្រាបើបិទបាំងរាង្គកាយទេ គឺគេប្រើសំភារះផ្សេងៗដូចជាស្លឹកឈើរ ស្បែកសត្វ 
ដើម្បីបិតបាំងរាង្គកាយ ឬ មិនបានបិតបាំងរាង្គកាយទេ​ គឺទទេ។​

## ប្រវត្តនៃរម្មណីដ្ឋាននៅកម្ពុជា 
រម្មណីដ្ឋាននៅកម្ពុជាមានជាង១០០០កន្លែង ហើយនៅក្នុងនោះក៏មានរម្មណីដ្ឋានកែឆ្នៃជាង២០%ដែរ​
ដែលមាននៅ២៤ខេត្តក្រុងតែម្តង ហើយ​មានច្រើនជាងគេ​ គឺនៅខេត្តរតនគិរី ដែលសម្បូរ 
កន្លែងកំសាន្តធម្មជាតិនិង កែឆ្នៃ ជាច្រើនផងដែរ។ 
ហើយប្រវត្តកំនើតនៃរម្មណីដ្ឋាននីមួយៗ
វាមានលក្ខណះខុសគ្នា មានតែរម្មណីដ្ឋាន​ thomb|right|250px|ប្រវត្តរឿងរាមកេរ្តិ៏
ភ្នំក្បាលរមាស 
មានអាយុកាល យូជាងគេបំផុត
ក្នុងចំនោមរម្មណីដ្ឋាននៅកម្ពុជា។ហើយតំនើររឿងនិទានមួយចំនួនដែលចាស់ៗតែងតែនិយាយតៗគ្នាថា
បានជាមានភ្នំនេះឡើងបណ្តាលមកពីសង្រ្គាមរវាងសត្វពាន័រដែលជាកូនចៅរបស់ព្រះរាម(អវតារ)(សាសនាហិណ្ឌូ) ជាមួយស្តេចត្រី
នាងគង្គារមេកាលារ ហើយ​នៅពេលដែលហនុហ្មានធ្វើតំនើទៅសង្រ្គោះនាងសិដាដែលត្រូវបានយក្សក្រុងរាពណ័
ចាប់យកទៅ ។នៅពេលដែលទៅដ់មាត់សមុទ្រមួយក៏គ្មានផ្លូវធ្វើតំនើតទៅទៀតហាក់នុហ្មានក៏ទៅដកភ្នំដាក់ក្នុងទឹក
ដើម្បីអោយព្រះរាមឆ្លង តែត្រូវបាននាងគង្គារយកចេញ ហនុហ្មានក៏ខឹងជាខ្លាំង ក៏ទៅដកភ្នំមួយយ៉ាងធំ 
នៅពេលនោះ ព្រះរាមឃើញក៏បាញ់ធ្នូសទៅរំលាយ ហើយក៏វាបែកខ្ចាត់ខ្ចាយគ្រប់ទីកន្លែងទាំងអស់ដូចនោះហើយ
បានជាមានភ្នំកើតឡើងរួមជាមួយភ្នំក្បាលរមាសដែរ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្រ្ត
វីនដូអេច

right|thumb|230px 
បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗនៃ Microsoft Windows បានធ្វើការវិវត្ដន៏ជាលំដាប់តមកដល់ខែតុលា ឆ្នាំ២០១២ កម្មវិធី វីនដូអេច }(Windows 8)ថ្មី បានធ្វើការលេចមុខឡើងសំរាប់កុំព្យួទ័រឯកជន
កុំព្យូទ័រប្រើប្រាស់ជាលក្ខណៈ Desktops, laptops, Microsoft Tablet PCs និងHome theater PCs ជាដើម។

ចំពោះរូបរាងនិង ការប្រើកម្មវិធី វីនដូអេច Windows 8 វាមានលក្ខណៈខុសមួយចំនួន និងមួយចំនួនទៀតដូច Windows 7 ដោយគ្រាន់តែ ប៊ូតុងStart មានរូបរាងថ្មី ខុសគ្នានិង ប៊ូតុង Start Windows 7 ។ ចំនែកឯរូបរាងខាងក្នុងវា មានឧបករណ៏ ថ្មីៗច្រើន និងទាន់សម័យជាងតែប៉ុណ្ណោះ។ប្រសិនបើលោកអ្នកចង់បានកម្មវិធី វីនដូអេច Windows 8 យកមកប្រើប្រាស់នោះ លោកអ្នកអាចចូលទៅក្នុងគេហៈទំព័រ http://windows.microsoft.com ដែលអនុញ្ញាត ឲ្យលោកអ្នកជ្រើសរើស Windows ទៅតាមចំនង់ចំណូលចិត្ដ។ជាមួយនិងអត្ថប្រយោជន៏ ដល់ច្រើនរបស់ វីនដូអេច Windows 8 លោកអ្នកនិងបានដឹង កាន់តែច្បាស់ នូវពេលលោកអ្នកបានប្រើប្រាស់វា។

## ប្រវត្ដិនៃការបង្កើត
ការកំណត់ ចេញផ្សាយ វីនដូអេច Windows 8

វីនដូអេច Windows 8 បានចាប់ផ្ដើមអភិវឌ្ឍន៏ មុនWindows 7បានបញ្ជូនចេញ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩មកម្ល៉េះ។
ដូច្នេះ ហើយទើបវាបានចេញមុខនៅក្នងខែមករាឆ្នាំ២០១១នេះ នៅឯ Consumer Electronics Show
(CES)
ដែល (Microsoft) បានចេញផ្សាយ ថា​វីនដូអេច **Windows 8** គួរតែ​បន្ថែមនូវ ការគាំទ្រ សំរាប់ (ARM Micorprocessors)
នៅក្នុង ការដាក់បន្ថែមនៃ (x86 មក​​ intel,AMD និង​((( ((VIA) ជាដើម។ នៅថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា​
Microsoft បានបើកឲ្យដំណើរការ Windowns 8ជាផ្លូវការនិង អ្នកប្រើប្រាស់វាចាប់ចិត្ដជាខ្លាំង នៃការអភិវឌ្ឍន៏ថ្មីនូវ Taipei Computex 2011 នៅក្នុងTaipei(Taiwan)
ដោយលោក Mike Angiulo និងនៅកិច្ចប្រជុំ D9 នៅឯរដ្ឋ [[California(United States)] ដែលរៀបចំកម្មវិធីនេះ ដោយលោក Julie Larson-Green និង
ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន Microsoft's Windows ​លោក Steven Sinofsky។​ មួយខែក្រោយ បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំបានបញ្ចប់ Microsoft​ បានបើកនូវ blog ថ្មីរបស់ខ្លូនដែលហៅថា (Building Windows 8) សំរាប់
អតិថិជន​ អ្នកប្រើប្រាស់ទាំងអស់ នៅថ្ងៃទី​១៥ ខែ សីហា ឆ្នាំ២០១១។

## ការដាក់បង្ហាញ
ក្រុមហ៊ុន Microsoft បានបើកចេញនូវ Windows 8 ថ្មីរបស់ខ្លួន ដែលនិង ធ្វើការដេញថ្លៃដំបូង នូវកក្នុងកិច្ចប្រជុំ BUILD កាលពីថ្ងៃទី ១៣ កញ្ញា ២០១១។ ជាមួយគ្នានេះដែរ
Microsoft ក៏បាន ដាក់បង្ហាញ នូវ រូបរាងជំនាន់ថ្មីគឺ Windows 8 (build 8102) ដែលបានរាប់បញ្ជូល បន្ថែមនូវ SDKs និងឧបករណ៏ថ្មី ដូចជា​ (Visual Studi Express និង [[:en:Expression Blend|Expression Blend] )​ ជាដើម សំរាប់​​ ភាព​កំពុង អភិវឌ្ឍន៏ នៃមុខមាត់ថ្មី របស់ windows 8។
ក្រុមហ៊ុន Microsoft បានអនុញ្ញាត ឲ្យ បាន ធ្វើការទាញយក Windowns 8 ច្រើនជាង ៥០០​​ ០០០គ្រឿង នៃកិច្ចការដាក់បង្ហាញ Windows 8 ក្នុងរយៈពេល ១២​ ម៉ោង 
នៃការផ្តល់ជូននេះប៉ុណ្ណោះ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បច្ចេកវិជ្ជា
តេជោយ៉ត

​​  នៅដែនដីកំពង់ស្វាយមានបុរសម្នាក់ឈ្មោះ **មាស** មានងារជា ឧកញ៉ាតេជោបរមរាជដែលគេហៅថា**តេជោមាស**។ លោកមានភរិយា ឈ្មោះ**ស្រែន** មានងារជាជំទាវ និងមានសិស្សជំនិតម្នាក់ឈ្មោះ**យ៉**តដែលតែងតែទៅសមរភូមិប្រយុទ្ធជាមួយនឹងលោកគ្រប់កន្លែង។ ស្វាមីភរិយាទាំងពីរនេះមានទឹកចិត្តស្រលាញ់រាប់អាន យ៉ត ជាពន់ពេក។ ស្តេចសំរែបានតាំងខ្លួនឯងថា ស្តេចរាជាធិរាជ បានតាំងទីកងទ័ពនៅកំពង់ ហៅ(កំពង់ឆ្នាំង)ដោយបានរៀបចំបន្ទាយមួយឈ្មោះថា**បន្ទាយនគរ**។ ស្តេចសំរែជាមេក្រុមបះបោរប្រឆាំងនឹងស្តេចព្រះជ័យចេស្តា ដើម្បីដណ្តើមអំណាចគ្រប់គ្រងផែនដី។ តេជោមាស​ និងយ៉ត​ បានព្យាយាមលើកទ័ពទៅបង្រ្កាបក្រុមបះបោរនេះខ្លាំងណាស់ដែរតែត្រូវបរាជ័យ។ជំទាវស្រែន​បានរៀបចំល្បិចបញ្ឆោតស្តេច សំរែធ្លាក់ក្នុងអន្លង់  ស្នេហាលើរូបនាង ហើយបង្អកស្រារហូតដល់ស្រវឹង។ស្តេចសំរែ និងបក្សពួកត្រូវបានតេជោមាស​ យ៉ត​ និងកងទ័ពចាប់ទៅថ្វាយព្រះចៅជ័យចេស្តា កាត់ទោសតាមច្បាប់នគរ។ ក្រោយពីបានទទួលជោគជ័យលើស្តេចសំរែរួចមក តេជោមាសបានទទួលអនិច្ចកម្មទៅតេជោយ៉តបំពេញនាទីដឹកនាំកងទព័ជំនួស។ តេជោយ៉តបានទទួលរាជបញ្ជា និងដាវអាជ្ញាសឹកទៅបង្រ្កាបពួកឈ្លើយសឹកបះបោរ នៅខេត្តពោធិ៍សាត់។ ឆ្លងតាមបទពិសោធរបស់ឧកញ៉ាចក្រី និងក្រឡាហោម ទទួលបរាជ័យក្នុងការបង្រ្កាបឈ្លើយសឹកនៅទីនោះ តេជោយ៉តបានរកឃើញថា ការចាញ់សង្រ្គាមនេះបណ្តាលមកពីខ្មាំងនៅក្រោយខ្នង។ តេជោយ៉តបានបញ្ជាកេណ្ឌទ័ពទៅលង្វែក កំពង់ស្វាយ ក្នុងនោះមានម៉ឺនចៃចុងរ៉ាក់ដែលជាប្អូនថ្លៃមហាក្សត្រផងដែរ។ ដើម្បីរកខ្មាំងខាងក្រោយខ្នងតេជោយ៉ត បានបញ្ជាអោយកងទព័កំណែនទាំងអស់អូសឬស្សីបញ្ច្រាសចុងដើម្បីកសាងបន្ទាយ បើនរណាប្រឆាំងនឹងសម្លាប់ចោល។បក្សពួកម៉ឺនចៃចុងរ៉ាក់ មិនបានធ្វើតាមបញ្ជានេះឡើយ ហើយថែមទាំងធ្វើតាមទំនើងចិត្តរបស់ខ្លួន ព្រោះសំអាងទៅលើបងស្រីដែលធ្លាប់ទទួលសំណូក និងជាអ្នកម្នាងនៃព្រះមហាក្សត្រនឹងជួយឱ្យរួចពីកំនែននេះ។ ទង្វើនោះត្រូវតេជោយ៉តរកឃើញថាម៉ឺនចៃចុងរ៉ាក់នេះឯងជាខ្មាំងក្រោយខ្នងហើយក៏ចាប់យកទៅសម្លាប់ទៅ។ ក្រោយពីបានទទួលដំណឹងថាប្អូនប្រុសស្លាប់ អ្នកម្នានូបានទូលថ្វាយព្រះរាជាអោយចាប់ តេជោយ៉តមកបានកាត់ទោសប្រហារជីវិត។ ព្រះរាជាបានធ្វើតាមការសុំរបស់អ្នកម្នាង តែតេជោយ៉តមិនបានមកតាមការបញ្ជានោះឡើយដោយសំអាងថា​ ខ្លួនជាប់ដៃបង្រ្កាបសត្រូវបះបោរ ចាំរួចការនេះខ្លួននឹងមកទទួលទោសដោយខ្លួនឯង។ដោយសារអ្នកម្នាងទទូចខ្លាំងពេក ព្រះរាជាបានបង្ខំអោយតេជោយ៉ត មកជួបតទល់ជាមួយនឹងអ្នកម្នាងនូ។ពេលកំពុងតែជជែកគ្នានោះតេជោយ៉តបានចោទប្រកាន់ថាអ្នកម្នាងនូជាខ្មាំងពីក្រោយខ្នង ព្រោះបានរំខានខ្លួនធ្វើសឹកបើកឱកាសអោយសត្រូវវាយលុក និងទទួលសំណូកដើម្បីការពារបក្សពួកម៉ឺនចៃចុងរ៉ាក់ធ្វើឱ្យបាក់ស្មារតី ហើយក៏គប់កូនដាវសម្លាប់អ្នកម្នាងនូនាពេលនោះទៅ។ តេជោយ៉ត ប្រកាសជម្រាបមន្រ្តីទាំងនោះថា ចាំបង្រ្កាបសត្រូវរួច នឹងចូលមកទទួលទោសពីព្រះអង្គដោយខ្លួនឯង។ ការបង្រ្កាបឈ្លើយសៀមបះបោរបានសម្រេចជោគជ័យ តេជោយ៉តឱ្យគេធ្វើឃ្នាង​ ហើយដាក់ខ្លួនឯងដើរចូលទៅទទួលទោសពីព្រះរាជា ពីបទដែលខ្លួនបានសម្លាប់អ្នកម្នាងនូ។ ព្រះរាជាមិនឱ្យចូលជួប​ រួចបញ្ជាអោយមន្រ្តី ដោះលែង និងឱ្យទៅត្រួតត្រាការឯខេត្តកំពង់ស្វាយ។តេជោយ៉តបានកួចចិត្តប៉ងប្រាថ្នាយកជំទាវស្រែន​ មកធ្វើជាភរិយាតែមិនបានសម្រេចទេ ព្រោះជំទាវស្រែនគិតថាយ៉តជាជនជាតិភាគតិចហើយជាសិស្សរបស់ប្តីនាងពីមុនផងដែរ។ ដោយសង្កេតឃើញ ជំទាវរើសអើងស្នេហាប្រកាន់វណ្ណៈបែបនេះ តេជោយ៉ត បានប្រើល្បិចលួចយក កាំជណ្តើរផ្ទះជំទាវស្រែន មកឱ្យជាងដាប់ឆ្លាក់ជារូបព្រះពុទ្ធបដិមា និងរូបតេជោមាស ហើយប្រកាសធ្វើបុណ្យយ៉ាងធំបញ្ជូនកុសលទៅគ្រូរបស់ខ្លួន។ គ្រានោះជំទាវស្រែនយល់ន័យទង្វើរបស់តេជោយ៉ត​ ហើយក៏ព្រមព្រៀងរៀបការជាមួយ តេជោយ៉តនាពេលនោះទៅ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រឿងប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ។
ចម្លាក់ត្រីប្រាសាទអង្គរវត្តនិងបាយ័ន្ត

==  ចម្លាក់ត្រីប្រាសាទអង្គរវត្តនិង បាយ័ន ==
ចម្លាក់ក្រឡោតទាបនៅលើជញ្ជាំងរោងំខាងកើត ស្លាបខាងត្បូង ប្រាសាទអង្គវត្ត 
right|thumb|200px|អង្គរវត្តនៃប្រទេសកម្ពុជា
បង្ហាញពីរឿងទេវកថាមួយបរិយាអំពី”ការកូរសមុទ្រទឹកដោះ”។ផ្ទាំងចម្លាក់នេះមានបណ្តោយប្រវែង ៥០ មែត្រ ចែកជាបីផ្នែក ផ្នែកខាងលើនៃផ្ទាំងចម្លាក់ បង្ហាញនូវពូកទេពអប្សរា កំពុងហោះរេរាំនៅលើផ្ទៃ អាកាស។ ផ្នែកកណ្តាល បង្ហាញពសកម្មភាពកូរសមុទ្រទឹកដោះដោយពូកអាសូនិងទេវតាដែលមានព្រះនារាយណ៍ជាអាជ្ញាកណ្តាល។ពួកអាសូរដែលឈរនៅផ្នែក ខាងក្រោមបង្ហាញពី ពពួកសត្វទឹកជាច្រើនប្រភេទដែលមានរូបរាងប្លែកៗ។ ក្នុងនោះ ត្រីខ្លះមានរូបរាងចម្លែកណាស់ ហើយមិនដែលប្រទះឃើញក្នុងធម្មជាតិទៀតផង។ តាមរយៈដំណើររឿងខាងលើ ការកូសមុទ្រទឹកដោះប្រព្រឹត្តទៅ អស់រយៈពេល១.០០០ឆ្នាំ ហើយលេចចេញនូវបតុភូត ផ្សេងៗជាច្រើនដូចជា ពួកទេពអប្សរា ដំរីព្វរ៉ាវ័ន្ត សេះ ឧច្ច័យស្រព នាងលក្សីនិងអ្វីៗជាច្រើនទៀត ។ចុងក្រោយបង្អស់គឺទឹកអម្រឹតដែលជាទឹកមន្តពិសិដ្ឌសម្រាប់ធ្វើអោយជីវិតលែងស្លាប់។
	ក្រៅពីប្រាសាទអង្គវត្ត ចម្លាក់ត្រីក៍មានបង្ហាញនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទដទៃដែរ។ ប្រាសាទបាយ័ន្ត ដែលសង់ក្នុងរាជ្យព្រះបាទជ័យវរ្ម័ន (ទី៧)នៅអំពីរឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្រ្តទេវកថានិងជីវកថាប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជន។ ចម្លាក់នៅរោងទងខាងត្បូង ស្លាបខាងកើតនៃប្រាសាទនេះបង្ហាញអំពីការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍នេសាទដូចជាធ្មុកដៃ និងសំណាញ់ ។លើសពីនេះ ចម្លាក់ហាក់ដូចជា បង្ហាញពីផល់ប្រយោជន៍ត្រីក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជននាសម័យអង្គរ។ ម្យ៉ាងទៀត ចម្លាក់ទាំងនេះមើលទៅហាក់ ដូចជាត្រីកំពុងហែលក្នុងទឹកតាមបែបធម្មជាតិ។
	តាមរយៈសារណាបញ្ចាប់បរិញ្ញាប័ត្ររបស់ លោក ជ័យ ឈន (១៩៧៣) យើងអាច ស្គាល់ ឈ្មោះត្រី ខ្លះដែល ឆ្លាក់នៅលើជញ្ជាំង ប្រាសាទបាយ័នវិភាគរក ប្រភេទពូជត្រីទាំអស់នេះទេ។ ដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីរលោក ទូច សៀង តាណា អ្នកអែកទេសត្រីប្រចាំគណះកម្មាធិការជាតិទន្លេ មេគង្គ និងអ្នស្រី Barbara Albrecht យើងអាចបញ្ចាក់ អំពីអំបូរត្រី ឬជួនកាលថែមទាំងអាចស្គាល់ប្រភេទពូជ ត្រីដែលឆ្លាក់នៅលើជញ្ជាំងរោងទងខាងត្បូងនៃប្រាសាទបាយ័ន និងរោងទងខាងកើតនៃប្រាសាទអង្គរវត្តទៀតផង ។
	ក្នុងចំណោមប្រភេទត្រីចំនួន១៦ដែល ឆ្លាក់បង្ហា្ញញនៅលើជញ្ជាំងនៃរោងទងប្រាសាទអង្គវត្ត និងបាយ័ន យើងអាចវិភាគស្គាល់ពូជត្រីចំនួន១៣ ការសង្កេតពិនិត្យផ្ទាល់លើចម្លាក់នៃប្រាសាទទាំងពីនេះ យើងរាប់ឃើញមានត្រីចំនួន ១.១៩៣។ ចំនូននេះយើងរាប់ចំពោះត្រីដែលអាចមើលឃើញច្បាស់ប៉ុណ្ណោះ។ ក្រៅពីនេះ មានត្រីជាច្រើនទៀតដែលយើងពុំមានលទ្ធភាពវិភាគបាន ដោយហេតុថាចម្លាក់ខ្លះឆ្លាក់មិនទាន់រូច ហើយផ្នែកខ្លះពុកផុយដោយសារធម្មជាតិនិងការបំផ្លាញដោយទង្វើមនុស្ស។
	ចម្លាក់មច្ឆជាតិមិនត្រឹមតែឆ្លាក់ទៅលើប្រាសាទទាំងពីរខាងលើទេ។ នៅលើជញ្ជាំងស្រះស្រី(ឈ្មោះបុរាណកេហៅ “សិលាតដាក”) ដែលស្ថិតក្នុង បរិវេណព្រះបរមរាជ្យវាំងអង្គរ 
និងជញ្ជាំងលានស្តេច គម្លង់ចម្លាក់ត្រីច្រើនដែរ។ តែនៅទីនេះយើងសូមលើកយកតែចម្លាក់ត្រីនៅប្រាសាទអង្គរវត្តនិងបាយ័នមកសិក្សាតែប៉ុណ្ណោះ។ ចម្លាក់នៅប្រាសាទអង្គវត្តមាន បង្ហាញអំបូរត្រីមានស្រកាច្រើន ។គេចាត់ទុកថាប្រភេទត្រីមានស្រកានេះប្រហែល ៧៨%នៃប្រភេទត្រីទាំងអស់ ។ក្រៅពីនោះ អំបូរត្រីស្លាតមាន៧%អំបូរត្រីរាស់មាន៤%និងអំបូរត្រីផ្ទូងមាន៤.៦។

អង្គរវត្ត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តសៀមរាប
ភាសាគ្រឹង

==​ ​​ភាសាគ្រឹង ==

**ព្យពា្ជន:ភាសាគ្រឹង**មាន៣៨តួ
ក​ ខ គ ឃ ង  ច ឆ ជ ឈ ញ ដ ឋ ឌ​​ ឍ ណ ត​ ថ ទ​ ធ ន  ប ផ ព ភ ម   យ រ ល វ ឝ ឞ ស​ ហ ឡ អ អ្ក អ្គ អ្យ
ជើងព្យពា្ជន:​ភាសាគ្រឹង មាន៦តួ៖ ្គ  ្ង ្ន ្ម ្រ ្ល  
ឧទាហណ៏: ចកាប់មែវមីកលុនប៉សាយតៃចយ៉ាគត្រាងកាប់មែវមីកលុនទឹតើព្រឺតយ៉ាគ់ស៊ែវ។
ប៉សាយរ៊ិហាយប៉្រៃមីកលុនចក់មែវចះលុងកប់ញ៉ងអាំសុមែខំឡាំង។ មីកលុនរៀន៖សៃចក់
ប៊ុះចាហម៉នប៉ាគ់សៃតក្រាំងអៃនែអៃក្រាំង។
របៀបសួរជាសំនួន:
១ ម៉ាត់ប៉សាយប៉្រៃមីកលុនបើមឆិ?
២ ចមែឆិឡាកាប់មែវមីកលុន?ហឹឆិ?
ឧទាហណ៏ទី២:កម៉នែមិះរៀស៏កឡើយមិះរៀត្រំតងៃនែហគែងក្រាគ់ខាក់ឡើយ។ សក់ហស៏កលែកប៊ិងទូសឞ្លួក។
តង៉ៃនែមិះរៀប៉្រៃកួនហរ៊ិក៏ចប៉ូចខួអាវហទឹដាកចណោះ។ កួនមិះរៀដូវហក៏ចខូអាវរួចឡើយអ៊ែហទឺស
ស្របកឋៀបកនុងដាកដូវមូយត្រតៀវកិ។
របៀបសួរជាសំនួន:
១​ ម៉ាត់មិះរៀប៉្រៃកួនហរ៊ិបើមឆិទឹដាក?
២ ម៉ាត់កួនមិះរៀទឺសទឹដាកបើមឆិ?
៣​ ត្រំតង៉ៃនែមិះរៀពឆិង៉ាតៃ?
ឧទាហណ៏ទី៣ ផើ្តមដោយអក្សរ យ៉ាគ់ អ៊ូគ សសរ់ មឺរ
ហួរកលែត្រងដាគ់ខៀរតាញចដាគ់ជុពួរឌីរ៊ិហ៊ឹប្រ៊ី។ តង៉ៃនែក្រានយ៉ាគ់ឌែរវ៉ាដាគ់ឋាររ៊ិហួរកលែត្រងទឹមឺរដាគ់
ពឺរ។ ឌីអ៊ូគ​កសៀរហឡារ៊ិតូយមែពទឺខងហតចាកលែត្រងឌុញឡើយ។​ ម៉ាត់តង៉ៃទិដូចឡងដាគ់ឋារដុចាក់
សសរ់ឋិរៗហហាយឌីមែឡារ៊ិអរែងរៀន៖ វែ! តណោះពឆិឌីអៃអ៊ិនសឌិហសសរ់ចាក់ដៃឋិរៗជឹមិញង៉ាយ។
ដូវអ៊ែមែជឹប៊ឹះនឹងស៊្រុកអ៊ែកួនដាគ់់ឋាររ៊ិលឡាសហ៊ឹយ៉ាគ់គួកស៊្រុត្រកយ៉ក់មែពឋើមតង៉ាឡាររ៊ិហ៊ឹតញែត។
អ្មប៊ឹនែដាគ់ឋារសែនកយ៉ក់ញ៉ងអាំតង៉ាឡាយ៉ាវវ៉ាអាំសះកាសអ៊ែឡើយ។
ឧទាហណ៏ទី៤:ហួរកលែត្រងដាគ់ខៀរតាញចដាគ់ជុពួរឌីរ៊ិហ៊ឹប្រ៊ី។ តង៉ៃនែក្រានយ៉ាគ់ឌែរវ៉ាដាគ់ឋាររ៊ិហួរកលែត្រងទឹមឺរដាគ់
ពឺរ។ ឌីអ៊ូគ​កសៀរហឡារ៊ិតូយមែពទឺខងហតចាកលែត្រងឌុញឡើយ។​ ម៉ាត់តង៉ៃទិដូចឡងដាគ់ឋារដុចាក់
សសរ់ឋិរៗហហាយឌីមែឡារ៊ិអរែងរៀន៖ វែ! តណោះពឆិឌីអៃអ៊ិនសឌិហសសរ់ចាក់ដៃឋិរៗជឹមិញង៉ាយ។
ដូវអ៊ែមែជឹប៊ឹះនឹងស៊្រុកអ៊ែកួនដាគ់់ឋាររ៊ិលឡាសហ៊ឹយ៉ាគ់គួកស៊្រុត្រកយ៉ក់មែពឋើមតង៉ាឡាររ៊ិហ៊ឹតញែត។
អ្មប៊ឹនែដាគ់ឋារសែនកយ៉ក់ញ៉ងអាំតង៉ាឡាយ៉ាវវ៉ាអាំសះកាសអ៊ែឡើយ។
ឧទាហណ៏: ចកាប់កួនក្រពឺមីកលុនប៉សាយតៃចយ៉ាគត្រាងកាប់ពឺមីកលុនទឹតើមព្រឺតយ៉ាគ់ស៊ែវ។
ប៉សាយរ៊ិហាយប៉្រៃមីកលុនចក់កួនក្រពឺចះលុងកប់ញ៉ងអាំសុមែខំឡាំង។ មីកលុនរៀន៖សៃចក់
ប៊ុះចាហម៉នប៉ាគ់សៃតក្រាំងអៃនែអៃក្រាំង។
របៀបសួរជាសំនួន:
១ ម៉ាត់ប៉សាយប៉្រៃមីកលុនបើមឆិ?
២ ចមែឆិឡាកាប់កួនក្រពឺមីកលុន?ហឹឆិ?
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តរតនគិរី
តួនាទីចម្លាក់ត្រី

ប្រាសាទជាច្រើននាសម័យអង្គរ ភាគច្រើនមានតុបតែងលំអរដោយក្បាច់ចម្លាក់សម្បូរបែប ហើយការតុបតែងនោះបង្កប់នូវអត្ថន័យ និងសារសំខាន់ខុសៗគ្នា ទៅតាមសម័យកាល រចនាបថនិងប្រភពក្បាច់លំអទាំងនោះ។ យើងអាចបែងចែកចម្លាក់ក្រឡោកទាបទៅតាម
ជញ្ជាំងប្រាសាទនានាជាបីប្រភេទខុសគ្នាគឺ៖
១- ចម្លាក់ស្ដីពីធម្មជាតិនិងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ
២- ចម្លាក់ទាក់ទងនឹងសាសនា
៣-ចម្លាក់ស្ដីពីព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្រ្ដ។
លោកHenri Dufour (១៩៣១) សរសេរថា៖ ចម្លាក់ត្រីប្រាប់យើងអំពីភាពសម្បូរបែបនៃមច្ឆា
ធម្មជាតិនៅសម័យអង្គរ និងបញ្ជាក់អោយយើងដឹងអំពីសារសំខាន់របស់ត្រីសម្រាប់ធ្វើជាម្ហូប
អាហារប្រចាំថ្ងៃ។នៅលើចម្លាក់ប្រាសាទបាយ័ន្ដមានរូបត្រីមួយកំពុងលេបសត្វឈ្លូស (រូបលេខ១៥) ហើយ
បន្ថែមជាមួយនោះ ចម្លាក់ត្រីមួយចំនួនបង្ហាញពីឈុតរឿងទេវកថាទាក់ទងនឹងព្រេងនិទាន
និងជំនឿ។ ជាក់ស្ដែងចម្លាក់ត្រីមួយនៅលើជញ្ជាំងរោងទងខាងក្នុង ផ្នែកខាងត្បូង ស្លាបខាង
កើតនៃប្រាសាទបាយ័ន្ដ (រូបលេខ១៦) បង្ហាញពីទេវកថាព្រហ្មញ្ញសាសនា ដែលនិយាយទាក់
ទងនឹងត្រីលេបទេពមួយអង្គឈ្មោះ ប្រទ្យុម្ន (Pradyumna)។ រឿងនេះគេនិទានថា៖ ប្រទ្យុម្ន
ជាកូនប្រុសរបស់ក្រឹស្ណ [(Krishna)](http://(Krishna)http://en.wikipedia.org/wiki/Krishna) និងនាងរូក្មីនី [(Rukmini)](http://(Rukmini)http://en.wikipedia.org/wiki/Rukmini) ។ ពួកបិសាចសំពរ [(sambara)](http://(sambara)http://en.wikipedia.org/wiki/Sambara)
មកចាប់កុមារប្រទ្យុម្នគ្រវែងចូលទៅក្នុងសមុទ្រ។ ពេលនោះត្រីដ៏ធំមួយមកលេបកុមារនេះចូលទៅក្នុងពោះ។ ក្រោយមកអ្នកនេសាទម្នាក់ចាប់ត្រីនោះបាន។ ពេលយកត្រីនោះទៅវះក៏
ប្រទះឃើញកុមារប្រទ្យុម្ន ហើយជួយអោយរួចផុតពីសេចក្ដីស្លាប់ (តាមពិត ប្រទ្យុម្នគឺជាព្រះកាមា (kama)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ
អភិធម្មបិដក

**ព្រះត្រ័យបិដក > អភិធម្មបិដក**

### អត្ថន័យ​
អភិធម្មបិដក ​ប្រមូល​ចងក្រង​​ពុទ្ធ​វចនៈ​​ក្រុម​​អភិធម្ម ពោល​គឺ​ មូលដ្ឋាន​គ្រិះ​​នៃ​ធម៌ និង ​សេចក្តី​អធិប្បាយ​​ដែល​ជា​មូលវិជ្ជា ដែល​មិន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បុគ្គល ឬ ហេតុការណ៍​ផ្សេង​ៗ​ឡើយ។ គម្ពីរ​អភិធម្ម​ ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ចេញ​ជា ៧ គម្ពីរ។ វិធី​ចងចាំ​សៀវភៅ​ទាំង​នោះ​ គឺ​​ទន្ទេញ​អក្សរ​កាត់​តំណាង​​ឈ្មោះ​គម្ពីរ ពោល​គឺ **សំ** **វិ** **ធា** **បុ** **ក** **យ** **ប**។ 

# **សង្គណី** ឬ **ធម្មសង្គណី** (Dhammasangani, Enumeration of Factors)៖​ ប្រមូល​ខ​នៃ​ធម៌​ជា​ក្រុមៗ​ រួច​ហើយ​ធ្វើ​ការ​អធិប្បាយ​ខ​នីមួយៗ។
# **វិភង្គ** (Vibhanga, Analysis)៖ ជ្រើស​យក​កងធម៌​សំខាន់ៗ​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​រឿង រួច​ហើយ​បែងចែក​ចេញ​ជា​សេចក្តី​អធិប្បាយ​ចង្អុល​បង្ហាញ​យ៉ាង​លម្អិត។
# **ធាតុកថា** (Dhatukatha, Discussion of Elements)៖ សង្គ្រោះ​ខនៃ​ធម៌​ផ្សេងៗ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ខន្ធ អាយតនៈ និង ធាតុ។
# **បុគ្គលបញ្ញត្តិ** (Puggalapannatti, Descriptions of Individuals)៖ បញ្ញត្តិ​អត្ថន័យ​របស់​បុគ្គល​ប្រភេទ​ផ្សេងៗ តាម​គុណធម៌​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​បុគ្គល​ម្នាក់ៗ។
# **កថាវត្ថុ** (Kathavatthu, Points of Controversy) ៖ ថ្លែង​ និង វិនិច្ឆ័យ​ទស្សនៈ​របស់​និកាយ​ផ្សេងៗ នៅ​សម័យ​សង្គាយនា​លើក​ទី៣។
# **យមក** (Yamaka, The Pairs)៖ លើក​យក​មេកង​ធម៌​មក​វិនិច្ឆ័យ​ដោយ​វិធី​ចោទ​ឆ្លើយ ដោយ​ការ​តាំង​សំណួរ​ជា​គូ​ៗ។
# **បដ្ឋាន** ឬ **មហាបករណ** (Patthana, Foundational Conditions, Relations)៖ អធិប្បាយ​បច្ច័យ​២៤ សំដែង​អំពី​សម្ព័ន្ធ​​​នៃ​ធម៌​ទាំង​ឡាយ​ដោយ​ពិស្តារ។

### ធម្មសង្គណី
* ភាគ៧៨
* ភាគ៧៩

### វិភង្គ
* ភាគ៨០
* ភាគ៨១
* ភាគ៨២

### ធាតុកថា
* ភាគ៨៣

### បុគ្គលបញ្ញត្តិ
* ភាគ៨៣

### កថាវត្ថុ
* ភាគ៨៤
* ភាគ៨៥
* ភាគ៨៦

### យមក
* ភាគ៨៧
* ភាគ៨៨
* ភាគ៨៩
* ភាគ៩០
* ភាគ៩១
* ភាគ៩២
* ភាគ៩៣

### បដ្ឋាន
* ភាគ៩៤
* ភាគ៩៥
* ភាគ៩៦
* ភាគ៩៧
* ភាគ៩៨
* ភាគ៩៩
* ភាគ១០០
* ភាគ១០១
* ភាគ១០២
* ភាគ១០៣
* ភាគ១០៤
* ភាគ១០៥
* ភាគ១០៦
* ភាគ១០៧
* ភាគ១០៨
* ភាគ១០៩
* ភាគ១១០

### ឯកសារយោង 
**ព្រះត្រ័យបិដក > អភិធម្មបិដក**

អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះត្រៃបិដក
OSM

**OSM** អាចសំដៅទៅលើ៖

* Honda OSM, a concept car from Honda Motors
* Mosul International Airport (IATA airport code OSM)
* Office of Surface Mining, part of the United States Department of the Interior
* Oncostatin M, a protein
* "One Saturday Morning", children's television programming which became ABC Kids (US)
* OpenStreetMap, an open source project to develop free geographic data
* Operational Service Medal, a British Armed Forces campaign medal
* *Orchestre Symphonique de Montréal*, the Montreal Symphony Orchestra
* Order of the Servants of Mary, a Catholic religious order
* Osmole (unit), a unit of osmolarity
* On Site Management, a form of corporate outsourcing
ស្រុកដូនកែវ

''''''ជាអតីតស្រុកមួយនៃខេត្តតាកែវ ដែលត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជាក្រុងដូនកែវ ។
ស្រុកសែនមនោរម្យ

'*** (****) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្ត ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ÷

**ព្រំប្រទល់នៃ*'
ស្រុកប្រាសាទសំបូរ

('''''') ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តកំពង់ធំ ដែលមានរដ្ឋបាល ៥ឃុំ និង ភូមិ÷

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
*ទំព័រវិបគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល 
## អត្ថបទផ្សេងទៀត
ប្រជុំវីជ្ជា

**ប្រជុំវិជ្ជា** ឬ **វិជ្ជាសមោធាន** (តែងតែប្រកប**encyclopaedia or encyclopædia**)គឺជាប្រភេទនៃឯកសារយោង ការសង្ខេបហើយមានអត្ថន័យច្បាស់លាស់ដោយមានពត៌មានទៅនឹងសាខាដ៏ទៃ ដែលមានចំនេះដឹងឬក៏ចំនុចណាមួយនៃចំនេះវិជ្ជា ៖
* ប្រជុំវិជ្ជាគឺមានការបំបែកទៅជាប្រការផ្សេងៗ មួយវិញទៀតតែងតែសរសេរឈ្មោះទៅតាមលំដាប់នៃតួអក្សរ។​ 
* ប្រជុំវិជ្ជាគឺនិយាយអំពីភាពល្អិតល្អន់ដែលដឹងទៅតាមវចនានុក្រម។ គឺផ្ដោតទៅលើពត៌មាននៃភាសាសាស្រ្ដអំពីពាក្យ 
* ប្រជុំវិជ្ជាគឺជាផលដែលសំដៅលើពត៌មានដែលពិតប្រាកដដែលប្រាប់អំពីវត្ថុអ្វីមួយ រីក៏គំនិតដែលអាចឈរឈ្មោះបាន។

right|thumb|350px|គឺជារូបគម្ពីរដែលប្រមួលរាល់ឯកសារផ្សេងៗផ្ដុំគ្នា

ប្រជុំវិជ្ជាមានអត្តិភាពខ្ពស់ក្នុងរយៈពេល ២.០០០ឆ្នាំកន្លងមវាចាស់តែយ៉ាងណាក៏ដោយនៅតែមានភាពគង់វង្សស្ថិតស្ថេរជានិច្ច

តាមអ្នកប្រវិត្តិវិទ្យាវិទូដែលសិក្សាពីធម្មជាតិបានសរសេរនៅក្នុង http://en.wikipedia.org/wiki/Circa ៧៧​AD ដោយ Plinyដែលចាស់ជាងគេ។ រូបមន្ដសម័យថ្មីនៃការប្រើប្រជុំវិជ្ជា 
ជាវចនានុក្រមជុំវិញសតវត្សទី១៧។ ជាប្រវត្តិសាស្រ្ដ ប្រជុំវិជ្ជាខ្លះៗបានផ្ទុកនូវទំហំមួយ។
ប៉ុន្ដែខ្លះទៀតដូចជាគឺសិក្សាអំពីចំនេះដឹងសង្គម%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%98ផ្សេងៗ ជាពិសេសអំពីវប្បធម៌ប្រពៃណីជាដើម៊ទាំងអស់នេះបួកបញ្ជូលគ្នាបានជាប្រជុំវិជ្ជា។

ពាក្យថាប្រជុំវិជ្ជានេះមកពីពាក្យថា​​​ Koine Greek

## ឯកសារយោង 
* ​​​បកប្រែមកពីអត្ថបទ វីគីភីឌាអង្គគ្លេស 
*​បកប្រែនៅភាសាខ្មែរ ដែលមានការអនុញ្ញាតិ្ដពីភាសាអង់គ្លេសវីគីភីឌា

## External links
*New Testament Greek Online 
*Polis Koine A method to learn Koine Greek including a video of a class
បញ្ជីស្ដេចថៃ

iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii**អត្ថបទជាអក្--ម៉ានុត (ការពិភាក្សា) ម៉ោង១៦:៥៧ ថៃ្ងព្រហស្បតិ៍ ទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២ (UTC)សរដិត**Éiuuuuuuuuuuuuuuuu
## # អត្ថបទកូនចំណងជើង

ឯកសារ:ឧទាហរណ៍.jpg|ចំនងជើងក្រោមរូបភាព១

ឯកសារ:ឧទាហរណ៍.jpg|ចំនងជើងក្រោមរូបភាព២

#REDIRECT
ហ្គ័រដា តារ៉ូ

## ជីវិតដំបូង
ហ្គ័រដា ប៉ូហូរីលេបានកើតនៅក្នុងឆ្នាំ១៩១០ នៅក្នុងរដ្ឋ Stuttgart នៃប្រទេសប៉ូឡូញ គាត់បានសិក្សានៅសាលា Swiss boarding school ។ ក្នងឆ្នាំ១៩២៩ គាត់បានចាកចេញទៅរស់នៅរដ្ឋេ Leipzig ជាដំបូងគាត់ ចូលជាមួយពួក ណាស៊ីស អាឡាម់ង់។
ឆាយាលក្សសារព័ត៌មាន

## ឆាយាលក្សសារព័ត៌មាន​
**ឆាយាលក្សសារព័ត៌មាន** គឺជាភាពវិសេសមួយដែលកើតចេញមកពីវិជ្ជាជិវៈ**សារព័ត៌មាន**​ដូចជា (ការរួមបញ្ចូល​ ការកែប្រែ និងធ្វើការបង្ហាញនូវសម្ភារៈសារព័ត៌មានសំរាប់ចាក់ផ្សាយ ជាសារធារណៈ)គឺជាការបង្កើតរូបភាពទៅតាមលំដាប់លំដោយ សំរាប់ផ្តល់ទៅឲ្យសារព័ត៌មាន។​ សារព័ត៌មានឥលូវនេះផ្តោតសំខាន់ទៅលើរូបភាពតែប៉ុណ្ណោះ​ ប៉ុន្តែនៅក្នុងករណីខ្លះគេក៏ប្រើ​វិដេអូសំរាប់ចាក់ផ្សាយលើវិជ្ជជីវៈសារព័ត៌មានដែរ។​ ឆាយាលក្សសារព័ត៌មានគឺមានឈ្មោះដ៏ល្បីល្បាញដែលវាគឺជាផ្នែកមួយនៃការថតរូបផងដែរ​ដូចជា(ឯកសារលក្ខណៈរូបភាព សង្គម​ មហាវីថី រីក៏ជាការប្រារព្វពិធិផ្សេងៗ) ដោយប្រតិបត្តិរតាមក្របសីលធម៌​ ជាគម្រោងមួយប្រាប់ពីបំណងថា ការធ្វើការដោយមានភាពស្មោះត្រង់ មិនលំអៀង នៅខណៈដែលកំពុងបា្រប់រឿងមួយយ៉ាងម៉្មត់ចត់ដើម្បី សរសេជាព័ត៌មាន។​​ ឆាយាលក្សសារព័ត៌​ ជាការបង្កើតរូបភាពដែលអាចជូយឲ្យសម្រេច​នូវការសរសរព័ត៌មានបានល្អ។រូបភាព: Photojournalist.jpg

## ប្រវត្តិ
### ការរកឃើញ
ការធ្វើព័ត៌មានឲ្យល្បីល្បាញជាមួយនិងរូបភាពគឺអាចធ្វើទៅបានដោយសារការបោះពុម្ព​ និងការបញ្ជូលថ្មីនូវរូបភាព​ដែលបានកើតឡើងនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៨៨០​និង ១៨៩៧។
ខណៈពេលដែលដំណឹងសំខាន់គឺជាការថតបំផុតនៅឆ្នាំ ១៨៥០។​ ចំនែកការបោះពុម្ពកាតប្រេសជាលើកដំបូងគឺនៅឆ្នាំ១៨៨០។

## ឯកសារយោង
## អានបន្ទាប់
* Kenneth Kobre , ''Photojournalism : The Professional's Approach* 6th edition Focal Press, 2008.

* Don McCullin. *Hearts of Darkness* (1980 - much reprinted).
* Zavoina, Susan C., and John H. Davidson, *Digital Photojournalism'' (Allyn & Bacon, 2002). ISBN 0-205-33240-4
* The Photograph, Graham Clarke, ISBN 0-19-284200-5

## តំណរភា្ជប់ខាងក្នុង
* "A Brief History of Photography and Photojournalism,  by Ross Collins, North Dakota State University, Fargo
* La Bruja, Cuba - an example of photojournalism
* An example of ethics guidelines for photo-journalism  by DigitalCustom
* 
* The British Press Photographers' Association
* Gaia - Photojournalism from around the world
* How To Become a Photojournalist, CubReporters.org
* Pressphotos freelance photographers accociations around the world 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សារព័ត៌មាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឆាយាលក្សសារព័ត៌មាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វីដេអូ
ខ្មែរម៉ាស្ទើ

**អត្ថបទជាអក្សរដិត**ខ្មែរវេបម៉ាស្ទើ មកពីពាក្យថា( គេហទំព័រនិងអ្នកជំនាញដែលគេហៅថា) អ្នកសាងសង់គេហទំព័រ  អ្នកអភិវឌ្ឍន៍គេហទំព័រ អ្នកនិពន្ធនៅកន្លែងណាមួយ ឬអ្នកអភិបាលគេហទំព័រ គឺជាមនុស្សដែលមានទំនួលខុសត្រូវទៅលើការការពារគេហទំព័រមួយឬច្រើន។កិច្ចការរបស់ខ្មែរវេបម៉ាស្ទើ ប្រហែលជាអ្នកធ្វើការច្បាស់លាស់នៅលើប្រព័ន្ធវេបសាយ អ្វីដែលយើងមើលឃើញ ប៉ះបានព្រមទាំអ្វីដែលយើងមិនអាចប៉ះបានគឺជាវិធីយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ការរៀបចំគេហទំព័រ  ការបង្កើត ការកែទំព័រវេបសាយ ការឆ្លយតបទៅកាន់មតិរបស់អ្ននប្រើប្រាស់ និងការពិនិត្យការទំនាក់ទំនងទាំងស្រុង។
ដូចជាវិន័យធម្មតាៗ អ្នកជំនាញខ្មែរវេបម៉ាស្ទើ”ត្រូវតែចេះថ្លឹងថ្លែងអ្វីដែលល្អក្នុងបណ្តាញការចរចារ ការបន្តការចំនាយ និងសុវត្តិភាព"។បំណុលRFC 822តែជាអ្វីៗដែលតម្រូវអោយមានសំរាប់ការបង្កើត”ការង្ហាញម៉ាស្ទើ”អាស័យដ្ឋានអ៊ីម៉ែលសំរាប់ចំនុចផ្ទាល់ខ្លួនមួយនែការទំនាក់ទំនងសំរាប់អ៊ីម៉ែលនៃកម្មសិទ្ធអ្នកអភិបាល។ខ្មែរវេបម៉ាស្ទើអាស័យដ្ឋាននិងចំនងជើងគឺមិនមែនយល់ព្រមជាផ្លូវការដោយភាពស្រដៀងគ្នាទៅនិងគេហទំព័ររបស់អ្នកអភិបាលនោះទេ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ៊ីនធើណែត​ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កុំព្យូទ័រ