open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
វិនយបិដក

វិនយ​បិដក បំរាមឬច្បាប់​ បញ្ញត្តិសម្រាប់​ អ្នកបួសក្នុងសំណាក់របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ  ហាមមិនឲ្យធ្វើនូវអំពើមិនសមរម្យ​ មិនគួរគប្បី​ ក្នុងភេទជាបព្វជិត  ដាក់ជាចំណែក​នៃគម្ពីរក្នុងព្រះ​ពុទ្ធ​សាសន:​ មួយ​ប៉ែក​ខាងវិន័យ ។

វិនយបិដក គឺជាគម្ពីរខាងព្រះពុទ្ធសាសនាដែលបានចារិកទុកនូវពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ និងពុទ្ធានុញាត។ ក្នុង​វិនយបិដក​ដែល​បាន​ចែក​ចេញជា ៥ គម្ពីរ គឺ អា., បា., ម., ចុ., ប. ៖

### មហាវិភង្គ 
គម្ពីរ​មហាវិភង្គ (សៀវភៅ​ភាគ១, ភាគ២, ភាគ៣ និង ភាគ៤) ដែល​ជា​គម្ពីរ​មួយ​រៀបរាប់​អំពី​វិន័យ​របស់​ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ទាំង​ ២២៧ សិក្ខា ។

### ភិក្ខុនីវិភង្គ 
គម្ពីរភិក្ខុនីវិភង្គ (សៀវភៅ​ភាគ**៥**) ដែលអធិប្បាយនូវវិន័យទាំង ៣១១ សិក្ខាបទរបស់ភិក្ខុនី។

### មហាវគ្គ 
គម្ពីរ​​មហាវគ្គ (សៀវភៅ​​ភាគ**៦**, **ភាគ៧ និង​ ភាគ៨**) ជា​​គម្ពីរ​​ដែល​​​ពណ៌នា​​​អំពី​​របៀប​​​ធ្វើ​សង្ឃកម្ម​​ផ្សេងៗ​​របស់​​ពួក​​ពុទ្ធបរិស័ទ ។ ក្នុង​​គម្ពីរ​​នេះ​​មាន ១០ ខន្ធកៈ ​នៃ ២២ ខន្ធកៈ ដែល​​នៅ​​សល់​ ១២​ ខន្ធកៈ​ ទៀត​​មាន​​ប្រាកដ​​ក្នុង​​គម្ពីរ​​ចុល្លវគ្គ ។

### ចុល្លវគ្គ 
គម្ពីរ​ចុល្លវគ្គ (សៀវភៅ​​ភាគ**៩**, ភាគ១០ និង ភាគ**១១**) ជា​គម្ពីរ​មាន​ភាព​ប្រហាក់​ប្រហែល​នឹង​គម្ពីរ​មហាវគ្គ​ផ្សេង​តែ​យក ១២ ខន្ធកៈ ​ក្រៅ​ផ្សេង​ពី ១០ ខន្ធកៈ ក្នុង​គម្ពីរ​មហាវគ្គ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ។

### បរិវារៈ 
គម្ពីរបរិវារៈ (ចាប់​ពី​សៀវភៅ​ភាគ**១២** និង ភាគ**១៣**) ជាគម្ពីរចុងក្រោយដែលបានធ្វើជាសំណួរ​ចម្លើយ ចោទឆ្លើយអំពីបញ្ហាមានក្នុងគម្ពីរទាំង ៤ ខាងលើ។

### ឯកសារយោង 
ព្រះត្រៃបិដក > វិនយបិដក
ចេមនិងផ្លែប៉ែសយក្ស

***ចេមនិងផ្លែប៉ែសយក្ស*** (ចំណងជើងដើមជា) គឺជានិទានដ៏មានប្រជាប្រិយដែលត្រូវបានសរសេរនៅឆ្នាំ ១៩៦១ ដោយអ្នកនិពន្ធជនជាតិអង់គ្លេសឈ្មោះ Roald Dahl ។
​វិទ្យុ​ស្ទូឌីយោ 54 បណ្តាញ

**​វិទ្យុ​ស្ទូឌីយោ 54 បណ្តាញ​,​**   ឬ​ស្ទូឌីយោ 54 បណ្តាញ​គឺ​ជា​ស្ថានីយ៍​វិទ្យុ​អ៊ីតាលី​ឯកជនមួយមានមូលដ្ឋាន​នៅក្នុង Locri​, Calabria ។ ឈានដល់​ការបំភាយឧស្ម័ន​ស្ទូឌីយោ 54 នៅលើ​បណ្តាញ​វិទ្យុ FM នៅក្នុង​ខេត្ដចំនួន​ប្រាំបួន​នៅក្នុង​រយៈពេលប្រាំ​នៃ​តំបន់​ភាគខាងត្បូង​ប្រទេសអ៊ីតាលី​: Messina​, Reggio Calabria​, Vibo Valentia​, Catanzaro​, Cosenza​, Crotone​, Lecce​, Potenza និង Salerno​) ។ កម្មវិធីនេះត្រូវបាន​កំណត់លក្ខណៈ​ដោយ​ការឆ្លង​នៃការ​ទស្សនា​ដូរ្យដន្ត្រី​និងព័ត៌មាន​ពិត​ពេលវេលា​ជាមួយនឹងការ​ធ្វើឱ្យទាន់សម័យ 28 ប្រចាំថ្ងៃ​។

## ការសរសេរកម្មវិធី 
**54 News*, information in real time, from 07:00 to 21:00, every hour on the dot
**Soundtracks - il cinema alla radio*, at 08:40, 15:10, and 23:00
**Promodisco*, at 12:40, 17:40, and 19:40
**History Time* with Luciano Procopio, at 13:30, 23:30, and 5:10
**Area 54 - All days*, at 14:30 and 21:30
**Pezzi da 90*,  at 22:00
**Rock Italia*, at 08:40, 09:45, 21:20, and 23:45.
**Italia in Prima Pagina*, information and in-depth analysis, from 06:00 to 10:00
**Rock Collection*, at 14:00 and 21:00.
**54 Disco Hit*, at 07:30, 13:00, 18:00, and 22:00
**Rock a Mezzanotte*, after midnight
**Action Parade*, at 09:45 and 22:20
**The Ultimate Ipod Collection*, at 10:20 and 02:20
**Edizione Limitata*, at 20:40 and 03:40
**Concerto Impossibile*, at 03:20 and 20:40
**Emozioni*, from 23:30
**Dejà vu*, from 12:30
**Celebrity*, at 10:10 and 21:30
**Storie*, at 14:00 and 18:40

## បុគ្គលិកបច្ចុប្បន្ន 
*'' 'ម្ចាស់'*: Francesco Massara 
** 'អ្នកបច្ចេកទេសសំឡេង'*: Giuseppe Romeo, Mimmo De Marco, Piero Fiumanò, Vincenzo Macrì
** 'ការបង្ហាញ'*: Luciano Procopio, Rossella Laface, Enzo DiChiera, Marika Torcivia, Demetrio Malgeri, Franco Siciliano, Paolo Sia, Mara Rechichi
** 'បណ្ណារក្សខ្មែរ, ចម្រៀងខ្មែរ'*: Daniela Panetta
** 'អ្នកសរសេរកម្មវិធី, ផលិតកម្ម, បទចម្រៀង''': Francesco D'Augello, Daniela Panetta 

## ​បុគ្គលិក​អតីតកាល 
Memmo Minniti, Tommaso Massara, Clementina Parretta, Enzo Gatto, Francesca Ritorto, Pino Martelli, Espedita Rechichi, Sergio Minniti, Gianluca Laganà, Rossana Pedullà, Ugo La Macchia, Paolo Guerrieri, Antonio Lombardo, Rosy Carelli, Giuseppe Galluzzo, Peppe Lentini, Paolo Guerrieri, Chiara Mearelli, Luca Filippone, Enrico Ventrice, Valentina Ammirato, Massimo Apa,  Emily and Debora LoGiacco,  Barbara Costa, Pasquale Fragomeni, Roberta Rupo, Veronica De Biase, Valentina Geracitano, Francesco Cunsolo, Francesco Parasporo, Antonella Romeo, Eleonora Femia, Rosana and Regina Garofalo, Debora Sainato, Ugo Lully Tommaselli, Pino Trecozzi, Luigi Grandinetti, Eddy and Ottavia Lombardo, Antony Greco, Sandro Pascuzzo, Giuseppe Evalto, Stefania Morabito.

## References 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យុ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ
សេចក្តីវិនាស ៥

## និយមន័យ

ពាក្យ​ថា **វិនាស** គឺ​ជា នាមសព្ទ ខ្ចី​មក​ពី​​ភាសា​បាលី និង សំស្ក្រឹត ប្រែ​ថា សេចក្ដី​ខូច​បង់, ការ​បាត់, បាត់បង់, ការ​ខូច​ខាត, សេចក្ដី​អន្តរាយ, ដំណើរ​លាញ, សូន្យ ឧទាហរណ៍ មាន​វិនាស ឬ មាន​សេចក្ដី​វិនាស ។ ខ្មែរ​ក៏​​ប្រើ​​ពាក្យ "វិនាស" ធ្វើ​ជា​កិរិយាសព្ទ​ផង​ដែរ ឧទាហរណ៍ ខ្ញុំ​ឆ្នាំ​នេះ​វិនាស​ទ្រព្យ​អស់​ច្រើន​ណាស់ ។ រីឯ​នាមសព្ទ​ថា "វិនាស​ការណ៍" គឺ​ជា​ ហេតុ, ដំណើរ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​វិនាស ហើយ​ពាក្យ​ថា "វិនាសន្ត​រាយ" ដែល​ផ្សំ​ពី​ពាក្យ "វិនាស" និង "អន្តរាយ" ប្រែ​ថា អន្តរាយ​បាត់​ទៅ, អន្តរាយ​យ៉ាង​សម្បើម, អន្តរាយ​ធំ ។ 

ក្នុង​គម្ពីរព្រះត្រៃបិដក ពាក្យ "ព្យសនៈ" ឬ "ព្យសន៍" (អានថា ព្យស់) ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​យក​មក​ប្រើ​សំដៅ​ន័យ​ថា ទុក្ខ, អំពើ​អាក្រក់, សេចក្ដី​វិនាស, ពុត​ត្បុត, ពុត​កំណាច ឧទាហរណ៍ ទូន្មាន​ប្រដៅ​ឲ្យ​អស់​ព្យសន៍ ឬ មាន​ពុត​ព្យសន៍ និង មាន​ពាក្យ​កាព្យ​ថា *ជន​មាន​ពុត​ព្យសន៍ តែង​រំលស់ នូវ​សុខ​សួស្ដី នៅ​ក្នុង​ទី​ណា ទី​នោះ​អប្រិយ នាំ​ឲ្យ​មាន​ក្ដី ព្រួយ​ខ្វល់​ជានិច្ច* ។ 
​

## សេចក្តីសង្ខេប
យោង​តាម​​គម្ពីរ​ទីឃនិកាយ ត្រង់​បាដិកវគ្គ (សៀវភៅ​លេខ ១៩ ទំព័រ​ទី ១៧៦) សេចក្តី​វិនាស​មាន​ ៥ ប្រការ គឺ ៖
# សេចក្តី​វិនាស​ញាតិ
# សេចក្តី​វិនាស​ភោគ​សម្បត្តិ​
# សេចក្តី​វិនាស​ព្រោះ​រោគ
# សេចក្តី​វិនាស​សីល
# សេចក្តី​វិនាស​ទិដ្ឋិ (គឺ​សម្មាទិដ្ឋិ)

## សម្រង់​ពី​គម្ពីរព្រះត្រៃបិដក
[១៥៩] សេចក្តី​វិនាស ៥ យ៉ាង​ គឺ សេចក្តី​វិនាស**​ញាតិ** ១ សេចក្តី​វិនាស**​ភោគសម្បត្តិ** ១ សេចក្តី​វិនាស​ព្រោះ​**រោគ** ១ សេចក្តី​វិនាស​**សីល** ១ សេចក្តី​វិនាស**​ទិដ្ឋិ** ១ ។ ម្នាល​អាវុសោ​ទាំង​ឡាយ ពួក​សត្វ​លុះ​បែក​ធ្លាយ​រាង​កាយ បន្ទាប់​អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់​ទៅ មិន​ទៅ​កើត​ក្នុង​អបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក ព្រោះ​ហេតុ​តែ​សេចក្តី​វិនាស​ញាតិ​ក្តី ព្រោះ​ហេតុ​តែ​សេចក្តី​វិនាស​ភោគៈ​ក្តី ព្រោះ​ហេតុ​តែ​សេចក្តី​វិនាស​ដោយ​រោគ​ក្តី (នោះ​ទេ) ។ ម្នាល​អាវុសោ​ទាំង​ឡាយ ពួក​សត្វ​លុះ​បែក​ធ្លាយ​រាង​កាយ​ បន្ទាប់​អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់​ទៅ​ៗ កើត​ក្នុង​អបាយ​ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក ព្រោះ​ហេតុ​តែ​សេចក្តី​វិនាស**​សីល** ឬ ព្រោះ​តែ​សេចក្តី​វិនាស**​ទិដ្ឋិ** ។ ​

## ឯកសារយោង
# វចនានុក្រម​ខ្មែរ របស់​វិទ្យាស្ថាន​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត
# សុត្តន្តបិដក ទីឃនិកាយ បាដិកវគ្គ សៀវភៅ​លេខ​១៩ ទំព័រ​ទី ១៧៦
ម៉ារីលីន ម៉ុនរ៉ូ

**ម៉ារីលីនម៉ុនរ៉ូ** (; បានកើតនៅ ន័រមឺ ចេន ម័រថិនសិន នៅក្នុង ខែមិថុនា ទី១ ឆ្នាំ ១៩២៦ ហើយបានស្លាប់នៅក្នុងខែ សីហា ៥, ១៩៦២) នាងជាតារាសម្តែងម៉ូដែលអាមេរិក  និង តារាចម្រៀង ដែលបានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញារួមភេទដ៏សំខាន់មួយត្រូវបានគេ ប្រគល់នាទីជាតួឯក នៅក្នុងចំនួននៃពាណិជ្ជកម្មបែបជា រូបភាពដែលមានចលនា ដែលទទួលបាន ជោគជ័យ ក្នុងអំឡុង ទសវត្ស ១៩៥០ និង ១៩៦០ នៅដើម។ បន្ទាប់ពីការចំណាយ ច្រើនពីកុមារភាពរបស់នាង ដែលស្ថិតនៅក្រោមការផ្គត់ផ្គងពីអ្នកផ្ទះ ម៉ុនរ៉ូ បានចាប់ផ្តើមអាជីពជាម៉ូដែល ហើយបាននាំអោយមាន កិច្ចសន្យា សំដែងខ្សែភាពយន្ដ រវាងនាងនិង ផលិតកម្ម ធ្វែនធី សេនឈឺរី ហ្វក្ស នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ ផងដែរ ។ ការបង្ហាញខ្លួននៅដើមខ្សែភាពយន្តដំបូងរបស់នាងមានកម្រិតតិចតួចណាស់ ប៉ុន្តែការសំដែងរបស់នាងនៅក្នុង  ព្រៃអេសផាលធ៍  និងការសំដែង អំពីអែវ (នៅឆ្នាំ ១៩៥០)បានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ អ្នកទស្សនាជាខ្លាំង។ ដោយ ១៩៥២ នាងបានដើរតួ ជាតួឯក ដែល ឈានមុខគេដែល ជាលើកដំបូងរបស់នាងនៅក្នុងរឿង ដុន បរដឺ ធូ នក់ និងឆ្នាំ ១៩៥៣ បាននាំមកនូវការនាំមុខគេម្ដងទៀតគឺនៅក្នុងរឿង នែរការ៉ានៀរ ដែលជា ខ្សែភាពយន្តមួយដែល មានលក្ខណះ កំសត់ដែលនាងត្រូវគេទាក់ចិត្តយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរឿងនេះ។ ដោយសារតែសម្បុរទង់ដែងនិងទេព្យកោសល្យ របស់នាង ធ្វើអោយនាងបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍និង ត្រូវបានគេជ្រើសរើសអោយសំដែងជាតួឯកនៅក្នុង ភាពយន្តជាបន្តបន្ទាប់ដូចជា ជេន៍ថលម៉ែន ផ្រីសហ្វឺ ប្លនស៍ (ឆ្នាំ ១៩៥៣) រឿង ហៅធូ មៀរី អឹ មីលលៀនៀរ (១៩៥៣) និង រឿង ដឹ សិវិន យៀរ អ៊ីតធ៍ (ឆ្នាំ ១៩៥៥)។ នៅពេលនោះដែរ ម៉ុនរ៉ូ បានសិក្សាអំពីការសំដែងនៅស្ទូឌីយោ ជាមួយនិង ភ្នាក់ងារនៅទីនោះ គោលបំណងដើម្បីជួយពង្រឹងការសំដែងរបស់នាង។ ការសំដែងរបស់នាងនៅចំណតរថយន្ដ ត្រូវបានអ្នករិះគន់ពីមុន ទទួលស្គាល់ ហើយចាត់ទុកជាខ្សែភាពយន្ដ ដែលគួរតែទទួលបានពានរង្វាន់ផងដែរ ។ សម្មិទ្ធផល ក្រុមហ៊ុន របស់នាង (ផលិតកម្មដែល ម៉ារីលីន ម៉ុនរ៉ូ សំដែង) ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់នោះគឺរឿង ដឹ ព្រីន អែន ដឹ សូរហ្គឺល(ឆ្នាំ ១៩៥៧)ហើយវាជារឿងមួយដែលធ្វើអោយនាងបានទទួលពានរង្វាន់ បាហ្វតា(BAFTA) និងឈ្នះពានរង្វាន់មួយទៀតពីលោក ដាវីដ ឌី​ ដុនណេតទេឡូ David Di Donatello ។ នាងទទួលបានពានរង្វាន់ ហ្គលដិន ហ្គ្លប់(សកលមាស)  សម្រាប់ការសំដែង របស់នាងនៅក្នុងរឿង ស៊ាំ ឡាយ៍ អ៊ីតហ័ត (Some like It Hot) នៅឆ្នាំ ១៩៥៩។ ខ្សែភាពយន្តដែលបានបញ្ចប់ចុងក្រោយរបស់ ម៉ុនរ៉ូ គឺរឿង មីសហ្វីតស៍ (Misfits )នៅឆ្នាំ ១៩៦១ ដែលសាច់រឿងនេះបាន សហការជាមួយនិងតារា ម្នាក់ដែលត្រូវបានគេអោយឈ្មោះថា ហ្គេបល ខ្លឺក (Gable Clark) ដោយបន្ទាប់មកបានក្លាយជាប្តីទី ៣ របស់នាង,គឺ អាដឺ មីលល័រ ( Arthur Miller) ។
នៅវេលាចុងក្រោយនៃជីវិតរបស់ ម៉ុនរ៉ូ ដែលត្រូវបានហ៊ុំពទ្ធ័ទៅដោយជំងឺ មានបញ្ហាផ្ទាល់ខ្លួននិងកេរ្តិ៍ឈ្មោះដែលមិនល្អ ហើយក្រោយមកចាប់ផ្ដើមមានការលំបាកក្នុងការធ្វើការជាមួយ។ ប្រវត្តិនៃការស្លាប់របស់នាងបត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាបណ្ដាលមកពីការប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀនច្រើនពេក។  នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៩ ម៉ុនរ៉ូ ជាតារាដែលត្រូវបានគេចំណាត់ថ្នាក់ថាជាតារាស្រីទីប្រាំមួយ ដែលអស្ចារ្យបំផុតគ្រប់ពេលវេលាទាំងអស់ដោយវិទ្យាស្ថានភាពយន្តអាមេរិក។ នៅក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សបន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់នាងនាងត្រូវបានគេរំលឹកឡើងជាញឹកញាប់ទាំងបែបសម័យ និងទាំងតំណាងអោយវប្បធម៌ក៏ដូចជានិមិត្តសញ្ញានៃសំរស់របស់ពិភពលោកដោយសហរដ្ធអាមេរិក។ នៅឆ្នាំ ២០០៩ ជាឆ្នាំដែលមានបណ្តាញទូរទស្សន៍មគ្គុទ្ទេសbបានអោយឈ្មោះ  នាងថាជាស្រ្ដីលេខ១ នៅក្នុង ខ្សែភាពយន្ត ''Film's Sexiest Women of All Time'' (ស្ត្រី ដែល ស៊ិកស៊ី គ្រប់ពេល)។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងអាមេរិច
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងអាមេរិច
ឧទ្ទេស

(បា.),(សំ.)(អ៊ុត-ទេស)(ឧទ្ទេឝ) ការ​សម្តែង; ការ​និយាយ​ពន្យល់; សេចក្ដី​ពន្យល់; ពាក្យ​អធិប្បាយ, សេចក្ដី​អធិប្បាយ; បាលី; មាតិកា ។ បើ​រៀង​ភ្ជាប់​ពី​ខាង​ដើម​សព្ទ​ដទៃ អ. ថ. អ៊ុត-ទេសៈ, ដូច​ជា ឧទ្ទេស​ន័យ ទំនង​នៃ​សេចក្ដី​ពន្យល់ ។ ឧទ្ទេស​បទ បទ​នៃ​ឧទ្ទេស ។ ឧទ្ទេស​ភត្ត ភត្ត​ដែល​សង្ឃ​ឬ​ភត្តុទ្ទេសក៍​ចាត់​ភិក្ខុ​ឲ្យ​ទៅ​ទទួល (ព. វិ. ពុ.) ។ ឧទ្ទេស​សិក្សា ការ​រៀន​បាលី ឬ​ការ​រៀន​សេចក្ដី​អធិប្បាយ ។ ឧទ្ទេសាចារ្យ អាចារ្យ​អ្នក​បង្រៀន​បាលី (មើល​ក្នុង​ពាក្យ អាចារ្យ ផង) ។ល។

:*បាលីដែលសំដែងឡើងទុកជាគោលនៃសិក្ខាបទ ហៅថា ឧទ្ទេស។
ប្រតិកម្មគីមី

ប្រតិកម្មគីមី​ គឺជា ដំណាលនៃបំលាស់ប្តូរអង្គធាតុមួយទៅអង្គធាតុមួយទៀត ដោយឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរ​នូវ​ការ​តម្រៀប​នៃ​អាតូម ​ឬការបន្ថែម​ ឬការដកចេញនូវ​អាតូម​របស់​ម៉ូលេគុលនោះ​។ ដោយសារបច្ចុប្បន្ននេះ​​ការសិក្សាទៅលើ​បរមាណូ​មាន​ការរីកចម្រើនខ្លាំង ​គីមីវិទូចាត់ទុកដំណាលដែលធ្វើឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរនូវ​ទម្រង់ណ្វៃយូ (nucleus) ជាប្រតិកម្មបរមាណូ​ ឬ ប្រតិកម្មនុយក្លេអែរ ​។​ ប្រតិកម្មគីមីអាចចែកចេញ​ជាច្រើនប្រភេទ ​តែអ្នកប្រាជ្ញគីមី​ចែក​វាដោយគិតពីធម្មជាតិ​ទាក់ទង​នឹង​កំដៅ​នៃ​ប្រតិកម្ម​ ឬ​លក្ខណៈប្រតិកម្ម ។ បើមើលធម្មជាតិនៃកំដៅរបស់ប្រតិកម្ម យើង​អាចចែក​ប្រតិកម្ម​គីមីជា ៣ ៖ 
# ប្រតិកម្មបញ្ចេញកំដៅ (exothermic reactions), 
# ប្រតិ្តកម្មស្រូបកំដៅ (endothermic reactions) និង 
# ប្រតិ្តកម្មមិនស្រូបឬបញ្ចេញកំដៅ (Athermic reaction) ។

## ប្រវត្តិ 
សមីការ Pu + se=> cm + n

3 Elementary reactions

## លំនឹងគីមី 
##  Thermodynamics 
##  Kinetics 
## ប្រភេទប្រតិកម្ម 
### ប្រភេទមូលដ្ឋានទាំង៤ 
####  Synthesiឮ 
#### ឪ Decomposition 
#### Single replacement 
####  Double replacement 
###  Oxidation and reduction 
###  Complexation 
###  Acid-base reactions 
### Precipitation 
###  Solid-state reactions 
###  Photochemical reactions 
##  Catalysis 
##  Reactions in organic chemistry 
9.1 Substitution

9.2 Addition and elimination

9.3 Other organic reaction mechanisms

##  Biochemical reactions 
##  Applications 
## Monitoring 
## មើលផងដែរ 
## ឯកសារយោង 
## Bibliography
កិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត

**កិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត**គឺជាគោរម្យងារដែលទើបបង្កើតក្នុង​ឆ្នាំ២០១៣ ដែលបានផ្ដល់ដល់បុគ្គលបីរូបរួមមានសម្ដេចចៅពញាចក្រីហេង-សំរិន សម្ដេចមហាធម្មពោធិសាលជា-ស៊ីម និងលោកជំទាវប៊ុន-រ៉ានី-ហ៊ុនសែន បច្ចុប្បន្នបានងារជាសម្ដេចកិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត។
## ប្រវត្តិ
ដើម្បី​បង្ហាញ​នូវ​សេចក្តី​កោត​សរសើរ និង​ដឹងគុណ​ចំពោះ​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​ជាតិ ដែល​មាន​បុគ្គលភាព​ថ្លៃថ្នូរ​ល្អ​ប្រសើរ និង​មាន​មគ្គុទេសក៍​ដឹកនាំ​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់​ប្រកប​ដោយ​សេចក្តី​ថ្កុំថ្កើង ល្បីល្បាញ ហើយ​ស័ក្តិសម​ជា​ឥស្សរជន​ឆ្នើម​ជាន់​ខ្ពស់​របស់​ជាតិ និង​ដើម្បី​ជា​គំរូ​ប្រពៃ​ថ្លៃថ្លា​ដល់​ថ្នាក់​ដឹកនាំ មន្ត្រី​រាជការ ក៏​ដូចជា ប្រជារាស្ត្រ​ទូទាំង​ប្រទេស ក្នុង​ការ​បណ្តុះ​នូវ​ស្មារតី និង​ឆន្ទៈ​ស្រឡាញ់​ការពារ​ទឹកដី និង​សន្តិភាព​ឱ្យ​បាន​ជា​ភិយ្យោភាព​នោះ ក្រុម​សមាជិក​ពេញ​សិទ្ធិ ឬ ​បណ្ឌិតសភាចារ្យ (Academician) បាន​សម្រេច និង​ឯកភាព​ស្នើ​ថ្វាយ​ព្រះមហាក្សត្រ សម្តេច​ព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ដើម្បី​ទ្រង់​ប្រោស​ប្រទាន​នូវ​គោរមងារ​ដល់​លោក​ជំទាវ ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុន សែន ប្រធាន​កាកបាទ​ក្រហម​កម្ពុជា ជា​កិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត​នៃ​រាជបណ្ឌិត្យសភា​កម្ពុជា ។

គោរមងារ «កិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត (Kittipritthbindit)» ជា​គោរមងារ​ដ៏​ឧត្តុង្គឧត្តម ​របស់​រាជបណ្ឌិត្យ​សភា​កម្ពុជា ។ គោរមងារ​នេះ​ស្នើ​ប្រគល់​ជូន​វរជន​ខ្មែរ​ដែល​មាន​គុណ​បំណាច់ និង​ស្នាដៃ​ធំធេង​ចំពោះ​ប្រទេស​ជាតិ ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឱ្យ​រស់​ឡើង​វិញ និង​អភិវឌ្ឍ​នូវ​សង្គម វប្បធម៌ និង​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ ព្រម​ទាំង​បាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់​ជា​អន្តរជាតិ​លើ​វិស័យ​មនុស្សធម៌​ និង​សង្គមធម៌​ទៀត​ផង ។ គោរមងារ​នេះ​ត្រូវ​បាន​សម្រេច​ជ្រើស​រើស​ដោយ​សមាជិក​បណ្ឌិតសភា​ពេញ​សិទ្ធិ ឬ​បណ្ឌិតសភាចារ្យ (Academician) នៃ​រាជបណ្ឌិត្យសភា​កម្ពុជា​តាម​ការ​ស្នើ​សុំ​របស់​ប្រធាន​រាជបណ្ឌិត្យសភា​ កម្ពុជា និង​ដោយ​មាន​ការ​ឯកភាព​ពាក្យពេចន៍​ពី​ក្រុមប្រឹក្សា​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ​ផង​ដែរ ព្រម​ទាំង​ត្រូវ​បាន​ត្រាស់​បង្គាប់​ប្រគល់​ជូន​ដោយ​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ព្រះ​ ករុណា ព្រះបាទ​សម្តេច​ព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ជា​ព្រះប្រមុខរដ្ឋ​នៃ​ព្រះរាជា​ណាចក្រ​កម្ពុជា​ទៀត​ផង ។
### និរុត្តិសាស្ត្រ
កិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត បាន​ផ្សំ​បង្កើត​ពី​ពាក្យ កិត្តិ + ព្រឹទ្ធ + បណ្ឌិត ៖

*កិត្តិ ជា​នាមសព្ទ មាន​ន័យ​ថា សេចក្តី​រុងរឿង​ដ៏​មហាប្រសើរ សេចក្តី​ថ្កុំថ្កើង ភាព​ល្បីល្បាញ ។
*ព្រឹទ្ធ ជា​គុណនាម មាន​ន័យ​ថា ដែល​មាន​ភាព​ចាស់​ទុំ​ខាង​ផ្នែក​វ័យ វឌ្ឍនាការ​ខាង​កិរិយា​មារយាទ ឬ ខាង​គំនិត​ដែល​គិត​វែង​ឆ្ងាយ ហើយ​ប្រកប​ដោយ​គុណធម៌ ។
*បណ្ឌិត ជា​នាមសព្ទ​មាន​ន័យ​ថា អ្នកប្រាជ្ញ អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​ឈ្លាសវៃ អ្នក​មាន​ចំណេះ​ដឹង​ខ្ពង់ខ្ពស់ អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​សុចរិត យុត្តិធម៌ ដោយ​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​នូវ​គុណធម៌ ។
### ឥស្សរជនដែលទទួលគោរម្យងារ
#សម្ដេចមហាធម្មពោធិសាលជា-ស៊ីម 
#សម្ដេចចៅពញាចក្រីហេង-សំរិន
#សម្ដេចកិត្តិព្រឹទ្ធិបណ្ឌិតប៊ុនរ៉ានី-ហ៊ុនសែន
## ឯកសារយោង
ឈូកខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គោរម្យងារខ្មែរ
គងម៉ង់

**គង​ម៉ង់គងម៉ង់**​ គឺ​ជា​គង​តែ​មួយ​ម្នាក់​ឯង គ្មាន​គង​​មួយ​ទៀត​ជា​គម្រប់​ពីរ​ទេ ។ 

## ប្រវត្តិ
តាម​បន្ទូល​របស់​សម្តេច​ព្រះ​សង្ឃរាជ​ ជួន ណាត ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦៥​ថា «គង់​ម៉ង់​នេះ​ខ្មែរ​មាន​ប្រើ​ប្រាស់​តាំង​ពី​យូរយារ​មុន​សម័យ​អង្គរ​ អ្នក​គោះ​គង​ត្រូវ​ជា​មនុស្ស​ក្រមាច់​ក្រមើម» ។ ​តាម​ប្រសាសន៍​របស់​​លោក Alain Danié-lou ថា «នៅ​សៀម​គង​ចិន​ហៅ​ឈ្មោះ​ថា គង​ម៉ង់» ។

គង​បែប​នេះ​មាន​នៅ​ក្នុង​កម្ពុជា​មាន​ឈ្មោះ​ថា គង​ម៉ង់​ដែរ ។ បើ​តាម​ប្រសាសន៍​របស់​លោក​ខាង​លើ​នេះ​គង​ម៉ង់​ដែល​សៀម​ប្រើ​ និង​ខ្មែរ​ប្រើ​គឺ​ជា​គង​ម៉ង់​ដែល​មាន​កំណើត​នៅ​ប្រទេស​ចិន។ ប្រសិន​បើ​យ៉ាង​នេះ​មែន​​គង​បែប​នេះ​អាច​ចូល​មក​ស្រុក​ខ្មែរ​តាំង​ពី​មុន​សតវត្ស​​សាង​អង្គរ ពី​ព្រោះ​នៅ​លើ​ជញ្ជាំង​ប្រាសាទ​អង្គរ​មាន​ឆ្លាក់​រូប​អ្នក​គោះ​គង​ម៉ង់​ជា​មួយ​នឹង​ក្រុម​ស្គរ​ឆៃយ៉ាំ​ប្រគំ​ក្នុង​ពិធី​ស៊ី​ផឹក​មួយ ។

នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ​ “3p.26” សរសេរ​ថា «បន្ទាប់​ពី​ទំនៀម​ទម្លាប់​ប្រពៃណី​ចិន គឺ​ប្រជាជន​ជា​អ្នក​បង្កើត​គង​ឡើង​រវាង​សតវត្ស​ទី​៥ ឬ​ទី​៦ គង​ទាំង​នោះ​មាន​មុខងារ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៅ​ក្នុង​តន្ត្រី​កម្ពុជា តាំង​ពី​បាន​បង្កើត​រវាង​សតវត្ស​ទី​៦​មក» ។
## បច្ចុប្បន្ន
គង​ម៉ង់​សព្វ​ថ្ងៃ​គឺ​ជា​ផ្លែ​សំនៀង​គង​វង់​តូច ឬ​គង​វង់ធំ​សុទ្ធ​សាធ​ត្រង់​ផ្លែ​សំនៀង​ទី​៥ ឬ​ទី​៦ គេ​អាច​ដោះ​យក​ផ្លែ​ណា​មួយ​មក​ប្រើ​ក៏​បាន ។ គេ​ប្រើ​អន្លូង​ឈើ​រឹង​សម្រាប់​គោះ​គង​ម៉ង់​ម្តងៗ ។

គង​ម៉ង់​​មាន​មុខងារ​សំខាន់​ក្នុង​ក្រុម​ស្គរ​ឆៃ​យ៉ាំ គឺត្រូវ​ចាប់​ផ្តើម​ចេញ​ចង្វាក់​មុន​គេ (គោះ​មុន​គេ) បី ឬ​បួន​ចង្វាក់​សិន ទើប​ឧបករណ៍​គោះ​ដំ​​ដទៃ​ចេញ​តាម​ក្រោយ ។ គង​ម៉ង់​នេះ​ជួន​កាល​គេ​ប្រើ​ចង្វាក់​ចំ ជួន​កាល​គេ​ប្រើ​ចង្វាក់​ឆ្លាស់​នឹង​ចង្វាក់​ក្រាប់ ឬ​ឆាប ។ អ្នក​គោះ​គង​ម៉ង់ គឺ​ជា​អ្នក​រាំ​ក្រមាច់​ក្រមើម ចាក់​ក្បាច់​លោត​ហក់​កញ្ឆេង​ខ្លួន​ប្រាណ និង​ស្រែក​បែប​ផ្អែលៗ តាម​លក្ខណៈ​រួម​នៃ​ក្បាច់​ឆៃយ៉ាំ​របៀប​ត្លុក​កំប្លែង បង្កើត​ជា​បរិ​យា​កាស​​រីក​រាយ៕
## ឯកសារយោង
*គេហទំព័រ ឈូកខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រឿងភ្លេងខ្មែរ
ស្នែង (ឧបករណ៍ភ្លេង)

**ស្នែង**​ ជា​ឧបករណ៍​ដែល​ធ្វើ​ដោយ​ស្នែងគោ ស្នែងក្របី ឬ​ស្នែង​ទន្សោង។ ឧបករណ៍​នេះ​មាន​ពីរ​ប្រភេទ​គឺ​ ប្រភេទ​ស្នែង​វែង​ឥត​អណ្តាត​ និង​ប្រភេទ​ស្នែង​ខ្លី​មាន​អណ្តាត។
## ប្រភេទស្នែង
ប្រភេទ​ស្នែង​វែងៗ​ឥត​អណ្តាត​ ប្រើ​ប្រាស់​គ្មាន​បទ​បែប​ទេ មាន​តែ​សំនៀង​មួយ​បែប​សម្រាប់​​ជា​សញ្ញា មាន​សូរ​វែងៗ សូរ​ទូនៗ​ ប្រើ​រួមនឹង​ឧបករណ៍​សន្ធាប់​ដទៃ​ទៀត​ ក្នុង​ពេល​លើក​ទ័ព​ទៅ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ម្តងៗ​កាល​ពី​សម័យ​បុរាណ។ ឧបករណ៍​ប្រភេទ​នេះ គេ​ផ្លុំ​ត្រង់​ខាង​ចុង​ស្នែង​ដែល​មាន​ប្រហោង​តូច​មួយ​ល្មម​ផ្លុំ។ ប្រភេទ​ស្នែង​ខ្លី​មាន​អណ្តាត​ ប្រើ​ប្រាស់​មាន​បទ​បែប​តិច​តួច​ ហើយ​មិន​ដែល​យក​ទៅ​ប្រគំ​រួម​នឹង​ឧបករណ៍​ដទៃ​ទៀត​ឡើយ ច្រើន​ប្រើ​ទោល​តែ​ឯង។
## ប្រវត្តិ
កាល​ពី​សម័យ​ដើម​ ឧបករណ៍​ស្នែង​នេះ​សម្បូរ​ហូរ​ហៀរ​ណាស់​នៅ​តាម​គ្រួសារ​នីមួយៗ ​ស្ទើរ​តែ​មនុស្ស​ពេញ​វ័យ​ក្នុង​​គ្រួសារ​មាន​ស្នែង​គ្រប់ៗ​គ្នា​ទាំង​ស្រី​ទាំង​ប្រុស​ចេះ​ប្រើ​ប្រាស់​វា​ក៏​គ្រប់ៗ​គ្នា​ដែរ។ នៅ​ពេល​ចេញ​ទៅ​ប្រកប​មុខ​របរ​រក​ស៊ី​តាម​​ដងព្រៃ​​ ម្នាក់ៗ​ចង​ព្យួរ​ឧបករណ៍​ស្នែង​នៅ​នឹង​ក​របស់​ខ្លួន​ គេ​ប្រើ​ប្រាស់​វា​សម្រាប់​ជា​សញ្ញា​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​តាម​បទ​បែប​មាន​សញ្ញា​ហៅ​ប្រមូល​គ្នា​ សញ្ញា​មាន​គ្រោះ​អាសន្ន​ សញ្ញា​វង្វេង​ផ្លូវ​ ឬ​សញ្ញា​សួរ​រក​គ្នា​តាម​ព្រៃ​ក្បែរៗ​ខ្លួន និង​សញ្ញា​ផ្សេងៗ​ទៀត។

នៅ​តំបន់​ព្រៃ​ គេ​ច្រើន​ប្រើ​​ប្រាស់​សត្វ​ដំរី​ជំនួស​កម្លាំង​មនុស្ស។ គេ​ផ្លុំ​​ស្នែង​ហៅ​ដំរី​ដែល​គេ​បាន​ចិញ្ចឹម​យូរ​មក​ហើយៗ​គេ​លែង​​វា​ឱ្យ​រក​ស៊ី​នៅ​ព្រៃ​ក្បែរៗ​គេ​នោះ។ នៅ​ពេល​ឮ​ម្ចាស់​ផ្លុំ​ស្នែង​ហៅ សត្វ​ដំរី​ត្រូវ​តែ​រត់​ទៅ​រក​កន្លែង​ផ្លុំ​តាម​ការ​ចំណាំ​បទ​រៀងៗ​ខ្លួន​របស់​ម្ចាស់​វា។ ជួន​កាល ពួក​ហ្មដំរី​ត្រូវ​ផ្លុំ​ស្នែង​នៅ​ពេល​ដែល​ដំរី​ផង​ខ្លួន​ចុះ​ប្រេង​ គេ​ផ្លុំ​ដើម្បី​លួង​លោម​បន្ទន់​ចិត្ត​ដំរី​ឱ្យ​វា​នឹក​ស្រណោះ​ស្រណោក​ឈរ​ស្រក់​ទឹក​ភ្នែក​ បណ្តោយ​ខ្លួន​ឱ្យ​ម្ចាស់​ចាប់​ដាក់​ទន្លីង​បាន​យ៉ាង​ស្រួល។ ជួន​កាល​គេ​ផ្លុំ​ស្នែង​៣​បទ​ក្នុង​ពិធី​បរ​ដំរី​បញ្ជាន់​ភូមិ​​៣​ជុំ​ដោយ​ឱ្យ​ដំរី​ស្រូប​ទឹក​ពី​ក្នុង​ពាង​ទៅ​ព្រួស​ពេញ​ភូមិ​ដើម្បី​សុំ​សេចក្តី​សុខ​សប្បាយ​ត្រជាក់​ត្រជុំ ។ ក្រៅ​ពី​នេះ​គេ​ប្រើ​ផ្លុំ​នៅ​ពេល​ប្រគំ​បញ្ចូល​ខ្មោច​អារក្ស​ក្នុង​ពិធី​លៀង​អារក្ស​ម្តងៗ​ដែរ ។
## របៀបធ្វើ
រូប​រាង​ស្នែង​មាន​ធំ​ មាន​តូច មាន​វែង មាន​ខ្លី មិន​ប៉ុន​គ្នា​ទេ។ អណ្តាត​ធ្វើ​អំពី​បន្ទះ​ខ្នង​ឫស្សី​តូច​ស្តើង  មាន​រាង​បួន​ជ្រុង​ទ្រវែង​ដាក់​នៅ​ចំ​កណ្តាល​តួ​ស្នែង​បិទ​ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង​ស្នែង​ដោយ​ក្រមួន​ឃ្មុំ ឬ​ជ័រ​សត្វ​ម្រោម ។ អណ្តាត​បែប​នេះ​គេ​អាច​ផ្លុំ ឬ​បឺត​មាន​សំនៀង​​ល្អ​ដូច​គ្នា។ ក្នុង​ពេល​ផ្លុំ​ម្តងៗ​ គេ​ប្រើ​ប្រាស់​ប្រអប់​ដៃ​ស្តាំ​បិទ​បើក​ខាង​ប្រហោង​ធំ​ទៅ​តាម​កម្រិត​សំនៀង​ដែល​គេ​ចង់​បាន។ គេ​ប្រើ​ចង្អុល​ដៃ​ខាង​ឆ្វេង​បិទ​បើក​រន្ធ​តូច​ខាង​ចុង​ដើម្បី​កម្រិត​សំនៀង​ដែល​គេ​ចង់​បាន​ដែរ ។
## បច្ចុប្បន្ន
បច្ចុប្បន្ន​ឧបករណ៍​ស្នែង​នេះ​គ្មាន​ទេ​តាម​គ្រួសារ​នីមួយៗ ប៉ុន្តែ​​មាន​តិច​តួច​បំផុត​ចំពោះ​អ្នក​ចិញ្ចឹម​ដំរី​ ឬ​គ្រួសារ​ដែល​រស់​នៅ​តាម​តំបន់​ព្រៃ​ភ្នំ។ តាម​ប្រសាសន៍​របស់​លោក​តា​ ស៊ុំ សុខ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦៥ គាត់​មាន​អាយុ​៦២​ឆ្នាំ​ជា​ហ្ម​ដំរី​ជើង​ចាស់​ម្នាក់​នៅ​តំបន់​អង្គរវត្ត មាន​ស្នែង​ផ្ទាល់​ខ្លួន​មួយ​ជា​កេរមរតក​៣​តំណ​រួច​មក​ហើយ។ គាត់​មាន​​ប្រសាសន៍​ថា «ជីតា​ទួត​របស់​គាត់​បាន​ប្រាប់​គាត់​ថា ស្នែង​ខ្លីៗ​មាន​អណ្តាត​បែប​​នេះ​មាន​អាយុ​ច្រើន​សតវត្ស​ណាស់​មក​ហើយ​មិន​មែន​មាន​ត្រឹម​សតវត្ស​ដែល​គេ​ឆ្លាក់​វា​នៅ​លើ​ជញ្ជាំង​ប្រាសាទ​អង្គរ​នោះ​ទេ។ ពី​ដើម​គេ​ប្រើ​ស្នែង​វែងៗ​គ្មាន​អណ្តាត​សម្រាប់​កិច្ចការ​កង​ទ័ព​ ប៉ុន្តែ​ស្នែង​ខ្លីៗ​មាន​អណ្តាត​ដូច​នេះ​គេ​ប្រើ​សម្រាប់​កិច្ច​ការ​ផ្សេងៗ​ទៅ​វិញ»៕
## ឯកសារយោង
ឈូកខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ស្លឹក (ឧបករណ៍ភ្លេង)

**ស្លឹក**​ជា​ឧបករណ៍​តន្ត្រី​ផ្លុំ​ដែល​មាន​សំនៀង​ប្រហាក់​ប្រហែល​នឹង​សំនៀង​មនុស្ស​ហួច​ដែរ។ ឧបករណ៍​នេះ​មិន​ប្រើ​ចូល​រួម​ជា​មួយ​ឧបករណ៍​ដទៃ​ឡើយ។ វា​គឺ​ជា​ស្លឹក​ឈើ​ស្រស់​សុទ្ធ​សាធ​ដែល​មាន​សរសៃ​រស់​ គ្មាន​រោម​ អាច​បត់​បាន​មិន​បាក់​ ជា​ស្លឹក​មាន​សាច់​រលោង​ដូច​ជា​ ស្លឹក​ក្រវ៉ាន់ ស្លឹក​ពួច ស្លឹក​ជ្រៃក្រឹម ស្លឹក​លំពស់។ល។
រូបភាពតូច|តន្ត្រីខ្មែរ រួមទាំងផ្លុំស្លេក ជាឧបករណ៍ភ្លេង ក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យ
នៅកូរ៉េខាងត្បូង វាត្រូវបានគេហៅថា **ឆូជុក** (ហាន់ហ្គឹល: 초적) ហើយវាគឺជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីរបស់ប្រទេសដែលបានកំណត់។

ជាឧបករណ៍ភ្លេងមួយរបស់អ្នកជនបទ គេសង្កេតឃើញថាវាត្រូវបានលេងដោយអ្នកគង្វាលសត្វ ជិះក្របីរបស់ពួកគេនៅក្នុងវាលស្រែ។ ខណៈពេលដែលវាត្រូវបានប្រើដើម្បីធ្វើត្រាប់តាមសំឡេងសត្វព្រៃបង្កើត វាអាចបង្កើតសំឡេងដែលស្ថិតស្ថេរ ដែលជាសំឡេងហួចមុតស្រួច និងមានសំឡេងខ្ពស់។ អ្នកលេងអាចគ្រប់គ្រងកម្ពស់សំឡេង និងបង្កើតបទចម្រៀងបាន ជាធម្មតាលេងតែម្នាក់ឯង ប៉ុន្តែពេលខ្លះជាមួយឧបករណ៍ភ្លេងផ្សេងទៀត។ 

ឧបករណ៍ស្រដៀងគ្នានេះត្រូវបានប្រើនៅកន្លែងផ្សេងទៀតក្រោមឈ្មោះផ្សេងៗគ្នា និងពីស្លឹកនៃប្រភេទផ្សេងៗគ្នា ដែលវត្តមាននៅ អូស្ត្រាលី ជប៉ុន នេប៉ាល់ និង ចិន។

## របៀបផ្លុំ
នៅ​ពេល​ផ្លុំ​ម្តងៗ​ គេ​តែង​តែ​យក​ស្លឹក​ស្អាត​មួយ​មក​ពត់​តាម​បណ្តោយ​ស្លឹក ហើយ​ញាត់​ទៅ​ក្នុង​មាត់​ដោយ​បិទ​បើក​គួប​ផ្សំ​នឹង​អណ្តាត​ខាង​ក្នុង​ រួម​ជាមួយ​នឹង​កម្លាំង​ខ្យល់​បញ្ចេញ​ពី​ក្នុង​​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​សំនៀង​បត់​បែន​ទៅ​តាម​ចិត្ត​ចង់​បាន។

ស្លឹក​ឈើ​ស្រពោន ឬ​ស្ងួត​ក្រៀម​មិន​អាច​យក​មក​ផ្លុំ​ឱ្យ​មាន​សំនៀង​បាន​ឡើយ ពីព្រោះ​ស្លឹក​បែប​នេះ​បាត់​អស់​សរសៃ​រស់​របស់​វា​ទៅ​ហើយ គេ​ត្រូវ​ការ​តែ​ស្លឹក​ឈើ​បេះ​ភ្លាមៗ​យក​មក​ផ្លុំ​ភ្លាម​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​គេ​មិន​យក​ទៅ​ប្រគំ​រួម​​ជា​មួយ​នឹង​ឧបករណ៍​ដទៃ​ក្នុង​វង់​ផ្សេងៗ​នោះ​ឡើយ ពី​ព្រោះ​មាន​ការ​លំបាក​រក​ស្លឹក​ភ្លាមៗ និង​ពិបាក​ថែ​រក្សា​វា​ទុក​ឱ្យ​បាន​យូរ​កុំ​ឱ្យ​ស្រពោន​ កុំ​ឱ្យ​ស្ងួត​ក្រៀម។ ម៉្យាង​ទៀត​ស្លឹក​មួយ​អាច​ផ្លុំ​បាន​តែ​មួយ​បទ ឬ​ពីរ​បទ​ប៉ុណ្ណោះ​ កាល​ណា​វា​ទក់ គេ​ត្រូវ​ប្តូរ​ស្លឹក​ថ្មី​មួយ​ទៀត។
## ប្រវត្តិ
ការ​ផ្លុំ​ស្លឹក​កើត​ឡើង​អំពី​ការ​ទាក់​សត្វ​ ឬ​បរ​បាញ់​សត្វ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​តាំង​ពី​បរម​បុរាណ​មក (និយាយ​តៗ​គ្នា) គេ​ផ្លុំ​ស្លឹក​ត្រាប់​សំឡេង​សត្វ ឬ​ហៅ​ថា​ផ្លុំ​អែប​សត្វ​សម្រាប់​ឱ្យ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​ឮ​ដូច​សំឡេង​របស់​វា​ រត់​មក​រក​កន្លែង​ផ្លុំ​ ងាយ​គេ​នឹង​បាញ់​នឹង​ទាក់​យ៉ាង​ស្រួល។​ ក្រោយៗ​មក​ទើប​គេ​យក​ស្លឹក​មក​ផ្លុំ​ជា​បទ​បែប​នៅ​តាម​ដង​ព្រៃ​នៅ​ពេល​ឃ្វាល​គោ​ក្របី។ល។

អ្នក​ផ្លុំ​ស្លឹក​ច្រើន​តែ​ជា​អ្នក​ចេះ​ច្រៀង ចេះ​ហួច ហើយ​ក្រៅ​ពី​គេ​ច្រៀង គេ​ហួច គេ​យក​ស្លឹក​មក​ផ្លុំ​ជំនួស​ដើម្បី​បក​ស្រាយ​មនោ​សញ្ចេតនា​ផ្ទាល់​របស់​គេ​ នៅ​ពេល​ដែល​គេ​អផ្សុក ប៉ុន្តែ​គេ​ចៀស​វាង​មិន​ផ្លុំ​កំសាន្ត​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ដែល​មាន​អ្នក​ស្រុក​រស់​នៅ​ទេ​កាល​ពី​សម័យ​ដើម ពីព្រោះ​គេ​មាន​ជំនឿ​ថា កាល​ណា​គេ​ផ្លុំ​ច្បាស់​ជា​មាន​សត្វ​ព្រៃ​រត់​ចូល​ស្រុក សត្វ​ព្រៃ​​ទាំង​​នោះ​​នឹង​នាំ​មក​នូវ​ឧបទ្រព​ចង្រៃ​ទាំង​ឡាយ​ឱ្យ​ដល់​អ្នក​ភូមិ។ ម៉្យាង​ទៀត ភូមិ​ស្រុក​ទាំង​ឡាយ​ច្រើន​តែ​សង់​នៅ​ក្បែរ​មាត់​ព្រៃ ដែល​ជា​ហេតុ​ងាយ​ឱ្យ​​សត្វ​ព្រៃ​រត់​ចូល​ស្រុក​បាន​ដោយ​ស្រួល។ សំខាន់​ទៅ​ទៀត គឺ​សត្វ​ខ្លា​ដែល​ជា​សត្វ​សាហាវ​ក៏​ចេះ​ស្តាប់​សំឡេង​អែប​សត្វ​នេះ​ដែរ ព្រោះ​សំឡេង​នេះ​ជា​សំឡេង​ត្រាប់​តាម​សត្វ​ស្លូតៗ ដូច​ជា​សត្វ​ក្តាន់ ប្រើស ឈ្លូស។ល។ ដែល​សត្វ​ខ្លា​ប៉ង​ជា​អាហារ៕
## ឯកសារយោង
*គេហទំព័រឈូកខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រឿងភ្លេងខ្មែរ
គយ សារុន

## ស្នាដៃ 
-បុប្ផាខ្មៅ(សៀវភៅកម្រងកំណាព្យ

-កើតជាមនុស្សនេះ ( កម្រងកំណាព្យ ជាប់ក្នុងការប្រឡងស្នាដៃនិពន្ធរង្វាន់ក្រមង៉ុយ )
ជីវប្រវត្តិ និងស្នាដៃលោក គយ សារុន
 លោកគយ សារុន កើតនៅថ្ងៃទី២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤០ នៅសង្កាត់លំចង់ ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ។ លោកចូលជាសមាជិកអ្នកនិពន្ធខ្មែរនៅថ្ងៃទី២៣ វិច្ឆកាឆ្នាំ១៩៧០។ កាលនៅជាសិស្សវិទ្យាល័យស៊ីសុវត្ថិថ្នាក់ទី៤ (គ.ស. ១៩៥៨) យុវជននេះបានផ្តើមសរសេរកម្រងកំណាព្យមានចំណងជើងថា ជីវិតនិស្សិត ត្រូវបានជាប់លេខ៣ ក្នុងការប្រលងប្រជែងអក្សរសាស្រ្ត ឆ្នាំ១៩៥៩ ខាងក្រសួងអប់រំជាតិ។ ពីឆ្នាំ១៩៦៥ ដល់ ១៩៦៧ ក៏បានល្បងសរសេរកំណាព្យម្តងទៀតមានឈ្មោះថា បុប្ផាខ្មៅ ហើយបានជាប់លេខ២ ក្នុងការប្រឡងអក្សរសាស្រ្ត ឆ្នាំ១៩៦៧។ កវីនេះបានទទួលឥទ្ធិពលពីកវីរៀមច្បងនានាដូចមានសេចក្តីបញ្ជាក់ដោយក្នុងទំព័រដើមនៃកម្រងកំណាព្យលោកស្រាប់ លោកញូង សឿង រ៉ាយ ប៉ុក កេង វ៉ាន់សាក់ ដែលនាំឲ្យខ្ញុំស្រលាញ់កំណាព្យ ចេះកំណាព្យ យល់កំណាព្យ តាមរយៈទស្សនាវដ្តីមិត្តសាលាបាលី កម្ពុជសុរិយា សៀវភៅសកុន្តលា ចិត្តក្រមុំ គុកកាមកិលេស។
 អត្ថបទកំណាព្យរបស់លោកគយ សារុន បោះពុម្ពលើកទី១ នៅខែវិច្ឆកា ឆ្នាំ១៩៧០ មាន២៦អត្ថបទដែលកវីសរសេរនៅឆ្នាំ ១៩៥៨ ចំនួន៤ អត្ថបទ និងឆ្នាំ ១៩៦៥ ចំនួន២២ អត្ថបទ។ កំណាព្យបានពិពណ៌នាពីទិដ្ឋភាពសង្គមនាសម័យនោះ ដែលមានភាពខុសរវាងអ្នកមាន និងអ្នកក្រ។ ហើយចំពោះអត្ថបទជីវិតនិស្សិត គឺនិយាយពីជីវិតអ្នកក្រដែលខ្វះមុខខ្វះក្រោយដើម្បីសិក្សា ដែលផ្ទុយពីនិស្សិតដែលជាអ្នកមាន គេហ៊ឺហា។
 ខាងលើដែលយើងបានរៀបរាប់ និងពិពណ៌នារួចមកហើយនេះ គឺជាជីវប្រវត្តិខ្លះៗដែលយើងខ្ញុំបានស្រង់ចេញមកឯកសាមួយចំនួនមកបញ្ជាក់។ និងចង់ដឹងបន្តពីស្នាដៃរបស់លោកគយ សារុន ថានឹងមាននូវយកមកបង្ហាញនោះ មានអ្វីខ្លះសូមតាមដាននៅចំនុចបន្តទៅទៀត។
ស្នាដៃ
 បើអ្នកសិក្សាក្រលេកមើលទៅលើជីវប្រវត្តិដែលរៀបរាប់ខាងគង់នឹងបានយល់ត្រួសៗខ្លះពីស្នាដៃរបស់លោកជាក់មិនខាន។ បើពោលឲ្យចំទៅគឺមានពីរធំៗ គឺ៖
 ១. ជីវិតនិស្សិត ឆ្នាំ ១៩៥៩
 ២. បុប្ផាខ្មៅ ឆ្នាំ ១៩៦៧
 នេះបើយោងទៅតាមជ្រុងមួយរបស់លោកម៉ុញ សារី តែឥលូវនេះ យើងសូមនាំមិត្តអ្នកអានមកមើលនូវឯកសាររបស់លោកហាក់ វ៉ាន់ដារា វិញម្តង ដែលមានចំណងជើងថា អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ ឆ្នាំ១៩៧០ ដល់ ១៩៧៥ ត្រង់ទំព័រ ៨៤ បានមានសេចក្តីរៀបរាប់ពីអ្នកនិពន្ធរូបនេះដូចតទៅ៖
 លោកគយ សារុន ជាកវីនិពន្ធដ៏ឆ្នើមមួយរូប នាចុងទសវត្សទី៦០ និងដើមចុង៧០។ ស្នាដៃកំណាព្យរបស់លោកតែងតែទទួលបានជោគជ័យក្នុងរង្វាន់នានាដូចជា រង្វាន់កុសមៈ រង្វាន់ឥន្រ្ទទេវី និងរង្វាន់ក្រមង៉ុយជាដើម។ ស្របគ្នានេះដែរ លោកគយ សារុន កើតឆ្នាំ ១៩៤០ នៅសង្កាត់លំចង់ ស្រុកសំរោងទង ខេត្តតាកែវ។ ឆ្នាំ ១៩៥៩ លោកបានចូលរៀននៅសាលាចាក់អង្រែ ឆ្នាំ ១៩៥៥ ក៏បានចូលរៀននៅវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ ក្រុងភ្នំពេញ។ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ ១៩៦០ លោកបានចូលធ្វើជាគ្រូបង្រៀននៅអនុវិទ្យាល័យតាកែវ លុះដល់ឆ្នាំ ១៨៦៥ ក៏បានក្លាយជាសាស្រ្តាចារ្យ នៅវិទ្យាល័យតាកែវ។
 លោកធ្វើសាស្រ្តាចារ្យនៅទីរួមខេត្តតាកែវនោះតាមរយៈពេល៣ឆ្នាំ ក៏បានផ្លាស់មកបង្រៀននៅអនុវិទ្យាល័យកំពង់កន្តួតវិញ។ ឆ្នាំ ១៩៧១ លោកបានជាប់ជាអធិការរងនៅ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ លោកធ្លាប់បានបង្រៀនមុខវិជ្ជាខ្មែរថ្នាក់មធ្យមសិក្សា និងធ្លាប់បានធ្វើជាសិក្សាភិរក្សថែមទៀតផង។
ស្នាដៃ
 នៅក្នុងសៀវភៅដដែលនេះ លោកអ្នកនិពន្ធបានរាយនាមនូវស្នាដៃលោកគយ សារុន មានកំណាព្យចំនួនបួន។ នាមនូវស្នាដៃនោះមានដូចខាងក្រោម៖
 ១. ជីវិតនិស្សិត ជាប់លេខ៣ រង្វាន់កុសម ផ្នែកអក្សរសាស្ត្រ ឆ្នាំ ១៩៥៩
 ២. បុប្ផាខ្មៅ ជាប់លេខ២ រង្វាន់ឥន្រ្ទទេវី ផ្នែកអក្សរសាស្ត្រ ឆ្នាំ ១៩៦៧
 ៣. កើតជាមនុស្សនេះ ជាប់លេខ៣ រង្វាន់ក្រមង៉ុយ ឆ្នាំ ១៩៧១
 ៤. បេះដូងសម្រាប់ស្រលាញ់ ឆ្នាំ ១៩៧?
ឃុំព្រៃទន្លេ

() ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត មាន ៥ភូមិ÷

*យោងតាម ប្រកាសលេខ ៤៩៣​ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ			

**ព្រំប្រទល់នៃ**

**ឃុំព្រៃទន្លេ** ជាឃុំមួយដែលស្ថិតនៅ ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត។

## ប្រជាសាស្ត្រ
ឃុំនេះជាតំបន់ជាយដែនជាប់នឹងប្រទេសវៀតណាម។ មានប្រជាជនរស់នៅតិច​ ប្រមាណជាង២០គ្រួសារ ភាគច្រើនប្រកបរបរជាកសិករ។ 
## ភូមិសាស្ត្រ
ឃុំនេះមានផ្លូវលំក្រាលគ្រោះមួយខ្សែ​ ដែលសាងសង់នៅឆ្នាំ​ ២០១១
ឃុំនេះជាតំបន់វាលទំនាប ងាយនឹងលិចទឹកនៅរដូវវស្សា។ ប្រជាកសិករប្រករបរធ្វើស្រែប្រាំង និងនេសាទ។​ 

បើយើងធ្វើដំណើរចេញពីស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពតទៅខាងកើតតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ១៧ឆ្ពោះសំដៅទៅតំបន់តន់ហន់ (ផ្សារតន់ហន់) រួចបត់ឆ្វេង យើងនឺងដល់ ផ្លូវមួយ ផ្លូវនោះហើយគឺជាផ្លូវព្រៃទន្លេ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតាមបណ្តោយអមតាមដងផ្លូវនោះ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបន្ទាយមាស
ប្រាក់ (អសង្ស័យកម្ម)

ប្រាក់អាចសំដៅទៅលើ៖
* ប្រាក់៖ រ៉ែប្រាក់ក្នុងមុខវិជ្ជាគិមី ដែលមាននិមិត្តសញ្ញា Ag ។
* ប្រាក់ (រូបិយ​ប័ណ្ណ)៖
* ប្រាក់ (ពណ៌)៖
* ប្រាក់ សុខុន
* ប្រាក់ ពិសិដ្ឋ
* ប្រាក់ មុន្នីឧត្តម
អនេសនៈ

(បា.)(អៈនេសៈន៉ៈ)(--នា 

ភិក្ខុ​គ្រប់​រូប​មិន​ត្រូវ​ប្រព្រឹត្តអនេសនៈ ចំពោះ​គ្រហស្ថ​ទាំង​ឡាយ ពោល​គឺ​មិន​ត្រូវ​ផ្តល់​វត្ថុ​អ្វី​មួយ​ដោយ​រំពឹង​ចង់​បាន​លាភសក្ការៈ​ពី​ពុទ្ធបរិស័ទ​​វិញ​ឡើយ ។ អានេសនៈ ២១ ប្រការ​នោះ​ ​​គឺ ៖
១ - **វេឡុទានំ** ការឲ្យ​ឫស្សី​ដែល​ជា​ទ្រព្យ​គរុភណ្ឌ (ទ្រព្យ​សម្រាប់​សង្ឃ​គង់​ក្នុង​វត្ត​អារាម)
២ - **បត្ដទានំ** ការឲ្យ​ស្លឹកឈើ
៣ - **បុប្ផទានំ** ការឲ្យផ្កាឈើ
៤ - **ផលទានំ** ការឲ្យ​ផ្លែឈើ
៥ - **ទន្ដកដ្ឋទានំ** ការឲ្យឈើស្ទន់​សម្រាប់​ដុស​ធ្មេញ
៦ - **មុខាទកទានំ** ការឲ្យទឹកលុបមុខ
៧ - **សិនានទានំ** ការឲ្យ​វត្ថុសម្រាប់​ងូត សម្រាប់​គក់
៨ - **ចុណ្ណទានំ** ការឲ្យគ្រឿងលំអិតសំរាប់លាប
៩ - **មិត្ដកាទានំ** ការឲ្យដីស្អិត
១០ - **ចាដុកម្យតា** ការប្រព្រឹត្ដិបន្ទាបបន្ទន់កាយវាចា
១១ - **មុគ្គសូបតា** ការពោលពាក្យពិតខ្លះ មិនពិតខ្លះ ដូច​ជា​សម្លសណ្ដែកបាយ
១២ - **បារិភដយតា** ការផ្គាប់ផ្គុនត្រកូល
១៣ - **ជង្ឃបេសនិកំ** ការបំរើត្រកូលដោយកម្លាំងស្មង
១៤ - **វជ្ជេកម្មំ** ការធ្វើពេទ្យរក្សាជំងឺ
១៥ - **ទូតកម្មំ** ការធ្វើទូត (នាំដំណឹងរបស់ត្រកូល)
១៦ - **មហិណគមនំ** ការទទួលខ្លួនជាអ្នកបម្រើត្រកូលឲ្យ​គេប្រើទៅមក (ក្រៅអំពីការនាំដំណឹង)
១៧ - **បិណ្ឌប្បដិបិណ្ឌកំ** ការឲ្យ​ចង្ហាន់បិណ្ឌបាតដល់ត្រកូលហើយស្វែងរកបរិភោគខ្លួនឯងជាខាងក្រោយ។
១៨ - **ទានូបទានំ** ការឲ្យ​ទៅឲ្យមក
១៩ - **វត្ថុវិជ្ជា** ការរៀនវិជ្ជា ធ្វើជាគ្រូមើលទឹកដីជ័យភូមិ
២០ - **នក្ខក្ដវិជ្ជា** ការរៀនវិជ្ជាធ្វើជាគ្រូនក្ខត្ដឫក្ស ដូច​ជា​ចាប់យាម មើលថ្ងៃខែ ធ្វើ​កន្សែង​យន្ត្រជាដើម។
២១ - **អង្គវិជ្ជា** ការរៀនវិជ្ជាធ្វើគ្រូទាយលក្ខណៈខ្លួនប្រាណ។
បាបធម៌

(សំ.), (បា.) (បាប៉ៈធ័រ) (បាបធម្ម) ធម៌​លាមក, អាក្រក់ គឺ​សភាវៈ​ដែល​ជា​ជំនួយ​ចិត្ត នាំ​ចិត្ត​ឲ្យ​ហ៊ាន​ធ្វើ​អំពើ​អាក្រក់ ដូច​យ៉ាង​សេចក្ដី​ច្រណែន​ឈ្នានីស, ឥត​អៀន​ខ្មាស ឥត​រាង​រអា​ទៅ​រក​អំពើ​អាក្រក់ ជាដើម ។

បាបធម៌ ៥ នោះគឺ ៖

# **កហនា** ការកុហកដោយឫកពា ។
# **លបនា** ការនិយាយរាក់ទាក់ដោយវាចា ។
# **នេមិត្ដិកតា** ការធ្វើនិមិត្ដ គឺប្រើឧបាយកល ដោយកាយខ្លះ ដោយវាចារខ្លះ ។
# **និប្បេសិកតា** ការពោលគំរាម ឬ​សង្កត់ប្រើសំដីជាខ្នោសសំរាប់កោស កាវយកលាភ ។
# **លាភនេ លាភំ និជ្ជិគីសនតា** ការរកលាភដោយលាភ គឺការយកលាភទៅទាក់លាភ ។
បច្ចយសន្និស្សិតសីល

(បា.)(ប៉័ច-ចៈយ៉ៈ-សន់-និស-សិតៈសិល) សីល​ដែល​មាន ព្រោះ​អាស្រ័យ​ការ​ពិចារណា​បច្ច័យ ៤ (ម. ព. ចតុប្បារិសុទ្ធិ​សីល និង ចតុប្បច្ច័យ ផង) ។

សីលដែលអាស្រ័យនូវបច្ច័យ បច្ច័យនោះមាន៤យ៉ាង គឺ ៖

# **ចីវរប្បច្ចយ** បច្ច័យ គឺគ្រឿងសម្រាប់​ស្លៀកដណ្ដប់
# **បិណ្ឌបាតប្បច្ចយ** បច្ច័យ គឺគ្រឿងសម្រាប់​បរិភោគ
# **សេនាសនប្បច្ចយ** បច្ច័យ គឺគ្រឿងសម្រាប់​ដេក និងសម្រាប់​អង្គុយ
# **គិលានភេសជ្ជប្បច្ចយ** បច្ច័យ គឺថ្នាំសម្រាប់​ព្យាបាលជំងឺ
ខែនឌីស

**Candies** (キャンディーズ) ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាក្រុមតន្ត្រីដ៏ល្បីបំផុតនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុនចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1973 ។ , their first single being "あなたに夢中" (Anata ni Muchu). Candies was composed of three girls: Ran Ito (伊藤蘭) called **Ran**, Yoshiko Tanaka (田中好子) called **Sue** and Miki Fujimura (藤村美樹) called **Miki**. The group was popular among young Japanese people.
នៅឆ្នាំ 1977 ទោះបីជាតន្ត្រីគឺជាការពេញនិយមខ្លាំងណាស់ពួកគេបានប្រកាសចូលនិវត្តន៍។ ការប្រគុំតចុងក្រោយគឺជាព្រឹត្តការណ៍ដ៏ធំមួយនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន។

## សុង
* សុង
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
* ពត៌មាន

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមតន្រ្តីករជប៉ុន
ដែក

**ដែក** គឺជាធាតុគីមីមួយដែលមាននិមិត្តសញ្ញា **Fe** 

## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
* It's Elemental – Iron 
* The Most Tightly Bound Nuclei
* Chemistry in its element podcast (MP3) from the Royal Society of Chemistry's Chemistry World: Iron
* Iron at *The Periodic Table of Videos* (University of Nottingham)
* Metallurgy for the non-Metallurgist
កម្ពុជសុរិយា

**កម្ពុជសុរិយា** គឺជាទស្សនាវដ្តី ផ្សាយខាងសាសនា និងអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ដែលចេញផ្សាយដោយ ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ។

## មើលផងដែរ
*  ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* http://sourceforge.net/projects/khmertext/files/Journal_Kambuja_Soriya/
ជនជាតិកួយ

**ជនជាតិកួយ** មាន​​បួន​អំបូរ​​គឺ កួយ​អន្ទ័រ (ភាគច្រើនរស់នៅស្រុកត្បែងមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ) កួយអក កួយអឺ (ខេត្តក្រចេះ និងស្ទឹងត្រែង) និង​កួយ​អន់រ័រ (ឬ ហៅថាអន្រ្ទើ មានរស់នៅខេត្តកំពង់ធំ) ។ ជន​ជាតិ​ភាគ​តិច​កួយ​ទាំង​បួន​កាន់​សាសនា​ព្រះ​ពុទ្ធ​ដូច​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​ដែរ​។ កួយជាមនុស្សជាតិមួយនៅក្នុងដែនកម្ពុជា កួយមានភាសាច្រើន កួយមានដូចជាកួយដែក កួយដំរីជាដើម។ ជនជាតិកួយគឺជាជនជាតិភាគតិចខ្មែរមួយប្រភេទ ដែលចូលចិត្តរស់នៅតំបន់ ដែលដាច់ឆ្ងាយពីជនជាតិខ្មែរ ប៉ន្តែវប្បធម៌ និងប្រពៃណី ការរស់នៅគឺមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងជនជាតិខ្មែរច្រើន។ កាលពីសម័យបុរាណជនជាតិនេះចូលចិត្តរស់នៅក្នុងព្រៃជ្រៅ ប្រកបមុខរបបធ្វើស្រែ និងរកស៊ីបោចវល្លិ៍ ជ័រ។ ជនជាតិនេះមានភាសាដោយឡែកពីគ្នាខុសពីភាសាខ្មែរ។ 

## របាយប្រជាជន 
ខេត្តព្រះវិហារ ដែល​មាន​ភូមិ​សរុប​៤៧ភូមិ។ ខេត្តកំពង់ធំក៏មានជនជាតិដើមភាគតិចកួយរស់នៅច្រើនដែរ ដូចជានៅស្រុកប្រាសាទបល្ល័ង្ក ស្រុកស្ទោង ស្រុកសំបូរព្រៃគុហ៍ និងស្រុកសណ្តាន់។ តែភាគច្រើនពួកគាត់រស់នៅឡាយឡំជាមួយជនជាតិខ្មែរ ដែលធ្វើឲ្យរបៀបនៃការរស់នៅ ប្រពៃណី និងទំនៀមទម្លាប់ស្ទើរមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិត ដែលយើងពិបាកនឹងសម្គាល់ថាជាជនជាតិកួយ ឬជនជាតិខ្មែរណាស់។ ក្រៅពីខេត្តទាំងពីរខាងលើ ជនជាតិកួយក៏មានរស់នៅក្នុងខេត្តក្រចេះ (មាននៅស្រុកសំបូរ) និងខេត្តស្ទឹងត្រែង​(ស្រុកសៀមបូក) ដែរ ។ 

## ភាសា និងអក្សរ 
ជនជាតិដើមភាគតិចកួយ​មិន​មាន​អក្សរ​សាស្ត្រ​ដើម​ទេ គឺ​និយាយ​ភាសា​កួយ​តែ​សរសេរ​ខ្យល់​សំនៀង​ជា​ភាសា​ខ្មែរ ហើយ​ភាសា​កួយ​ក៏​មាន​លាយ​ពាក្យ​ភាសា​ខ្មែរ​ដែរ ។​ចំពោះ​ភាសា​កួយ​ យុវជន​កួយ​សម័យ​នេះ មិន​សូវ​និយម​និយាយ​ភាសា​ជនជាតិ​ដើម​របស់​ខ្លួន ​ម្ដាយ​ឪពុក​អត់​សូវ​បាន​និយាយ​កួយ​ជាមួយ​កូន ​កូន​ចូល​ទៅ​សាលា​ ត្រឡប់​មកវិញ​និយាយ​តែ​ខ្មែរ​ជាមួយ​ឪពុក​ម្ដាយ។  គេ​សង្កេត​ឃើញ​ថា​មាន​ជនជាតិ​កួយ​វ័យ​ចំណាស់​នៅ​តាម​ភូមិ​នីមួយ​ៗ និយម​និយាយ​ភាសា​កំណើត​ខ្លួន​ច្រើន​នៅ​ឡើយ ជាក់​ស្ដែង​ដូច​ជា​ជន​ជាតិ​កួយ​នៅ​ ភូមិបុស្ស​ធំ ឃុំ​ពោធិ៍ ស្រុក​ត្បែង​មាន​ជ័យ ប្រើ​ភាសា​កួយ​សម្រាប់​ការសន្ទនា​ក្នុង​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ ។ ជនជាតិ​កួយ​វ័យ​ចំណាស់​ភាគ​ច្រើន​មិន​សូវ​ចេះ​ភាសា​ខ្មែរ។ ភាសា​កួយ​ត្រូវ​បាន​ហាម​មិន​ឲ្យ​និយាយ​នៅ​ក្នុង​របប​ប៉ុល​ពត ពី​ឆ្នាំ​១៩៧៥ ដល់​ឆ្នាំ​១៩៧៩ ហើយ​នេះ​ក៏​ជា​ហេតុ​ផល​មួយ​បណ្ដាល​ឲ្យ​យុវជន​កួយ​ជំនាន់​ក្រោយ​មិន​ចេះ​ភាសា​កួយ​ដែរ។

## ជីវភាពរស់នៅ 
**កួយ​ចំនួន​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​ដោយអង្គការ​លើក​ស្ទួយ​វប្បធម៌​កួយ​នៅ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ ៖**អត្តសញ្ញាណ​វប្បធម៌ ​កួយ​ដូច​ជា ​ភាសា ជំនឿ​សែន​អារក្ស​អ្នកតា ពិធី​មង្គលការ​តាម​បែប​ប្រពៃណី​ជនជាតិ​កួយ កំពុង​បាត់​បង់​ដោយសារ​ជន​ជាតិ​កួយ​ខ្លួន​ឯង​បោះបង់​ចោល​ផង ដោយសារ​កត្តា​នយោបាយ​ក្នុង​ប្រទេស រួមផ្សំ​ឥទ្ធិពល​វត្តមាន​វប្បធម៌​ស៊ីវិល័យ​របស់​បរទេស នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​សព្វ​ថ្ងៃ​ផង ដូចជា ៖ ​ប្រពៃណី​​ក្លាយ​មួយ​ចំនួន​នៃការ​រៀបការ​ មិន​មាន​ការ​ប្រើឧបករណ៍​ភ្លេង​មាន ទ្រ ស្គរ ប៉ី ដូច​ពីដើម។ ការ​ស្លៀក​ពាក់​ក៏​សម្រប​ជ្រុល​ទៅ​តាម​​សម័យ​ឥឡូវ ដូច​ហាយឡាយសក់​ក្រហម ​ស្លៀក​ខ្លី ​ខោ​ជើង​ខ្លី មាន​អាវ​លេច​មុខ​លេច​ក្រោម ដែល​បូរាណ​មាន​អាវ​បំពង់។

## តំណភ្ជាប់ក្រៅ
* ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​ជនជាតិ​កួយ 2011-10-15 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិដើមកម្ពុជា
ស្វាយជ្រុំ (អសង្ស័យកម្ម)

ស្វាយជ្រុំ អាចសំដៅទៅលើ៖
* ឃុំស្វាយជ្រុំ ស្រុកខ្សាច់កណ្ដាល ខេត្តកណ្ដាល​​
* ឃុំស្វាយជ្រុំ​ ស្រុកស្វាយជ្រំ ​ខេត្តស្វាយរៀង
*ឃុំស្វាយជ្រុំ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង
* ស្រុកស្វាយជ្រំ ​ខេត្តស្វាយរៀង​
ខណ្ឌសែនសុខ

**សែនសុខ** គឺជាខណ្ឌរដ្ឋបាលមួយនៃភ្នំពេញ កម្ពុជា។ កាលនៅឆ្នាំ២០០៨ ខណ្ឌមានប្រជាជន១៤៧ ៩៦៧នាក់។ ខណ្ឌនេះដើមឡើយជាទឹកដីនៃខេត្តកណ្ដាល។ វាត្រូវបានបែងចែកទៅជា ៦សង្កាត់ ភ្នំពេញថ្មី ទឹកថ្លា ឃ្មួញ ក្រាំងធ្នង់​ អូរបែកក្អម និង គោកឃ្លាំង។ ខណ្ឌមានមន្ទីរពេទ្យសកលវិទ្យាល័យអន្តរជាតិសែនសុខ។ 

## រដ្ឋបាល
*
*
ផែនទីទឹកដីខណ្ឌកាលពីមុន|right|thumb|300px

## គ្រឹស្ថានសិក្សា
### រដ្ឋ
*វិទ្យាល័យ​​បុរី​​១០០ខ្នង
*វិទ្យាល័យសម្តេចហ៊ុនសែនភ្នំពេញថ្មី
*វិទ្យាល័យទួលប្រាសាទសែនសុខ
### ឯកជន
*សាលារៀនសុស
*សាលាប៊ែលធីអន្តរជាតិ
*សាកលវិទ្យាល័យ​មេគង្គ​កម្ពុជា
*សាកល​វិទ្យាល័យ​អន្តរជាតិ
*សាលារៀន​អន្តរជាតិ​ខេមថប​
*វិទ្យាស្ថាន ពាណិជ្ជសាស្ត្រ អេស៊ីលីដា
*សកលវិទ្យាល័យបៀលប្រាយ

## សុខាភិបាល
*មណ្ឌលសុខភាពទឹកថ្លា
*មណ្ឌលសុខភាពពញាពន់
*មណ្ឌលសុខភាពឃ្មួញ

## វត្ត
*វត្តសែនសុខ ក្នុងសង្កាត់ឃ្មួញ
*វត្តសុវណ្ណមុនីវង្ស ហៅវត្តអន្លង់ក្ងាន សង្កាត់ឃ្មួញ
*វត្តបុទមសេរីសែនមង្គល ហៅវត្តឃ្មួញ សង្កាត់ឃ្មួញ
*វត្តក្រាំងធ្នង់ សង្កាត់ក្រាំងធ្នង់
*វត្ត​​កោះ​ពោធិ​វង្ស សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី
*វត្តទឹកថ្លាសង្កាត់ទឹកថ្លា
*វត្តព្រះបារមីវង្គដ្ឋបុរីកបិលភស្តុ័ ហៅវត្តទួលក្រសាំ សង្កាត់ទឹកថ្លា
*វត្តសំរោងអណ្តែតសង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី

## ផ្សារ
*ផ្សារបឹងបៃតង
*ផ្សារដីហុយ
*ផ្សារ​​​ណាយ​ដ្រេហ្គន​
*ផ្សារត្រពាំងឈូក
*ផ្សារទឹកថ្លា
*ផ្សារព្រែកព្នៅ
*ផ្សារព្រែកព្នៅផ្លាហ្សា
*ផ្សាររតនៈផ្លាហ្សា
*ផ្សារសែនសុខ
*ផ្សារ Aeon 2
*ផ្សារ ម៉ក្រូ Makro

## ឯកសារយោង
សែនសុខ
ទេវតា (សាសនាហិណ្ឌូ)

[200x250px|thumb|[ទេវរូបព្រះទេវីរបស់ព្រហ្មញ្ញ សាសនា. ]]

## ប្រវត្តិរបស់សាសនាព្រាហ្មណ៍ ឬ ហិណ្ឌូ 
សាសនាព្រាហ្មណ៍ ជាសាសនាប្រភពដើមរបស់ជនកុលសម្ព័ន្ទអារយ័ណ (Aryan) ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា ពួកជនអរិយកៈ ដែលជាពួកជនមានលំនៅដ្ឋាននៅភូមិ ភាគអាស៊ីកណ្តាល។ ក្រោយមកជនជាតិអារៈយ័ណមួយក្រុមទៀតបានភាសខ្លួនទៅ កាន់ទ្វីបអ៊ឺរ៉ុប ហើយក៏ក្លាយទៅជាជនជាតិអ៊ឺរ៉ុបរហូតដល់បច្ចុប្បន្ននេះទៅ។ ឯមួយក្រុម ទៀតបានភាសខ្លួនចូលទៅរស់នៅប្រទេសអ៊ីរ៉ង ហើយមួយពួកទៀតចូលទៅនៅក្នុង ប្រទេសឥណ្ឌា បានធ្វើសង្រ្គាមឈ្នះពួកម្ចាស់ស្រុក គឺពួកមិល័ក្ខ ហើយក៏បានគ្រប់ គ្រងឥណ្ឌា។ ពួកជនជាតិអារយ័ណដែលបានចូលមកគ្រប់គ្រងឥណ្ឌាជាពួកជនជាតិ ដែលមានចំណេះដឹង ឆ្លាតវាងវៃ ទាំងពួកអារយ័ណ ទាំងពួកមិល័ក្ខ សុតតែមានទម្នាម ទម្លាប់ ប្រពៃណី វប្បធម៌ សាសនា របស់ខ្លួនរាងៗខ្លួនមកជាយូរណាស់មកហើយ ពោលគឺ ពួកមិល័ក្ខគោរពបូជាធម្មជាតិ គឺ៖ ដី ទឹក ភ្លើង ខ្យល់ ដោយមានជំនឿថា មានទេព្តាស្ថិតនៅក្នុងធម្មជាតិ ឯពួកអរិយកៈក៏គោរពបូជាធម្មជាតព្រហ្ម ដោយបានចារិកជាគោលការណ៍ភាសាសំស្រ្កិតថា “ឯកមេវ អទ្វីតិយម) ប្រែថា “មួយប៉ណ្ណោះ មិនមានពីរ” គឺមិនមានអ្វីមាននៅ មានរស់នៅ ក្រៅពីព្រះព្រហ្ម នោះគឺជាមាយា របស់បំភាន់ភ្នែក ជារបស់ក្លែងក្លាយទាំងអស់។ ចំណុតសំគាល់ដែល តែងតែជឿថា នេះជារឿងរបស់សាសនាព្រាហ្មណ៍ និងជាបទបញ្ញាតិដ៏ពិតប្រាកដរបស់ព្រះវេទតែប៉ុណ្ណោះ។ ក្រោយសម័យពុទ្ធកាលប្រមាណ ៥០០ ឆ្នាំ ព្រះពុទ្ធសាសនាមានភាពរុងរឿង ខ្លាំងធ្វើឲ្យប្រជាជនក្នុងសម័យនោះបែរមកមានសទ្ធាជ្រះថ្លាក្នុងពាក្យប្រៀនប្រដៅ របស់ព្រះពុទ្ធអង្គកើនឡើងជាលំដាប់។ ការរីកចំរើនរបស់សាសនាព្រះពុទ្ធ ក៏មានន័យ ថា សាសនាព្រាហ្មណ៍ក៏ចាប់ផ្តើមមានការធ្លាក់ចុះ ព្រោះពួកក្រុមមនុស្សអ្នកកាន់សា សនានោះ ជាក្រុមមនុស្សតែមួយដូចគ្នា។
## ព្រហ្មញ្ញសាសនាខ្មែរ 
ព្រហ្មញ្ញសាសនា ត្រូវបានគេគោរពជាសាសនាសម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រខ្មែរចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី៦ រហូតដល់សតវត្សរ៍ទី១២។ រហូតដល់សតវត្សរ៍ទី១៣ គេក៏ឃើញមានសេសសល់ស្លាកស្នាមនៃជំនឿព្រហ្មញ្ញសាសនាបុរាណជាពិសេសក្នុងជំនឿរាជពិធីផ្សេងៗ។ លុះដល់សតវត្សរ៍ទី១៤ ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទចូលស្រុកខ្មែរហើយសាសនានេះត្រូវបានសម្រេចយកជាសាសនាផ្លូវការរបស់ជាតិ។ ក្រោយរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧មានការប្តូរសាសនាពីព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន មកព្រហ្មញ្ញសាសនាវិញ ដែលរូបចម្លាក់ទាំងឡាយបែបព្រះពុទ្ធសាសនាត្រូវបានគេដាប់ចេញ ហើយជំនួសមកវិញនូវរូបចម្លាក់បែបព្រហ្មញ្ញសាសនាវិញ។

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
* ចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬ សង្ក្រាន្តខ្មែរ
* ព្រហ្មញ្ញ សាសនា
* ហិណ្ឌូសាសនា
គណបក្សខ្មែរអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច

**គណបក្សខ្មែរអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច** គឺជាគណបក្សនយោបាយមួយដែលបានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតសកល អាណត្តិទី៥ ឆ្នាំ២០១៣។
វត្តជម្ពូវ័ន្ត

**វត្តជម្ពូវ័ន** ជាវត្តពុទ្ធសាសនាមួយនៅរាជធានីភ្នំពេញ។

## លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ
វត្តជម្ពូវ័នស្ថិតក្នុងភូមិជម្ពូវ័ន សង្កាត់ចោមចៅ ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ។ វត្តនេះមានព្រំប្រទល់ខាងកើតទល់វិទ្យាល័យសម្ដេចហ៊ុនសែនជម្ពូវ័ន។ ខាងត្បូងទល់ភូមិព្រៃព្រីងខាងត្បូង ខាងជើងទល់ផ្លូវជាតិលេខ៤។ វត្តនេះមានទំហំបណ្ដោយ ២០០ម៉ែត្រ ទទឹង ១៩៥ម៉ែត្រ។ ឈ្មោះដើមរបស់វត្តគឺ **វត្តអង្គតារាជ** ឈ្មោះផ្លូវការ វត្តជម្ពូវ័ន បានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩០២។ ទីនេះកាលដើមឡើយជាទួលអង្គមួយ។ ទួលនេះជាទួលរបស់លោកតារាជ។ ទួលនេះសំបូរដោយដើមព្រីង គឺជាព្រៃព្រីងសុទ្ធតែម្ដង។

## អំពីឈ្មោះ 
ទីនេះគឺជាទួលអង្គរបស់លោកតារាជ។ ក្នុងគោលបំណងរក្សាលក្ខណៈភូមិសាស្រ្ត និងជាកិច្ចលើកទឹកចិត្តចំពោះម្ចាស់ដីផង គេបានដាក់ឈ្មោះវត្តនេះថា វត្តអង្គតារាជ។ក្រោយមកពេលបញ្ចុះសីមា សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជទ្រង់ជ្រាបថា ទីនេះគឺជាទួលអង្គសំបូរដោយ ដើមព្រីង។ ទ្រង់ជ្រាបពីទិដ្ឋភាពនេះ សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជទ្រង់ប្រែឈ្មោះវត្តនេះពីវត្តអង្គតារាជ មកជា វត្តជម្ពូវ័ន វិញ មានន័យថា «**ជម្ពូ**» ប្រែថា «**ព្រីង**» + «**វ័ន**» ប្រែថា «**ព្រៃ**»។ ដូចនេះវត្តបានកំណត់ឈ្មោះផ្លូវការថា វត្តជម្ពូ -វ័ន តរៀងមក។

## ប្រវត្តិ
### មុនឆ្នាំ១៩៧៥
ក្នុងរយៈពេលនោះ វត្តនេះជាវត្តអនុគណតរៀងមកទល់សព្វថ្ងៃ។ វត្តនេះ មានការឧបត្ថម្ភគាំទ្រ ពីអ្នកមុខ អ្នកការ ជាមន្រ្តីរាជការ ឧកញ៉ា ធ្វើឱ្យវត្តមានការរីកចំរើនគួរឱ្យមោទនភាពក្រៃលែង។ប្រការគួរឱ្យកត់សម្គាល់វត្តនេះ ជាវត្តដែលអ្នកប្រាជ្ញព្រះពុទ្ធសាសនា យកព្រះទ័យទុកដាក់ហើយ បានបើកបង្រៀនធម្មវិន័យយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន។

### ពីឆ្នាំ១៩៧៥-១៩៧៩
រយៈពេលនេះ គឺជាការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកប៉ុលពត។ ទីវត្តទាំងមូលត្រូវបានបោះបង់ចោល ពួកប៉ុលពតយកទីនេះធ្វើជាជម្រំកងទ័ព។ សំណង់ទាំងឡាយរបស់វត្តត្រូវបានបំផ្លាញស្ទើរគ្មានសល់។

### ក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩
ក្រោយថ្ងៃរំដោះ ៧មករា ១៩៧៩ ទីនេះនៅសល់ព្រះវិហារ និងឧបដ្ឋានសាលា ស្ថិតក្នុងសភាពបាក់បែក ប្រើការមិនកើត។ផ្អែកតាមគោលនយោបាយរបស់រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គោះជាតិកម្ពុជា វត្តនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងវិញក្នុងឆ្នាំ១៩៨៦។ក្រោយពីបើកឡើងវិញវត្តនេះ មានការអភិវឌ្ឍន៍ជាបន្តបន្ទាប់ ធ្វើឱ្យទីនេះមានសោភ័ណ្ឌភាពល្អ សមជាទីសក្ការៈ។

## អំពីព្រះចៅអធិការគ្រប់គ្រងវត្ត 
ចាប់ពីការកកើតវត្តមក គេមិនបានចាំព្រះនាមព្រះចៅអធិការអស់ឡើយ។ គេចាំបានតែមួយអង្គ ដែលមានព្រះជន្មវែង ហើយគ្រប់គ្រងវត្តនេះ យូរយាជាងគេគឺ ព្រះតេជគុណ **អ៊ីង ឡាំង**។ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៨៦ រហូតមកទល់ពេលនេះ​ គឺព្រះសុមេធវង្ស **អឿ សំអាន** ជាចៅអធិការ និងជា ព្រះអនុគណខណ្ឌ។គិតមកទល់ឆ្នាំ២០០៨ វត្តនេះមានអាយុកាល ១០៦ឆ្នាំ។សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត យាងជាព្រះរាជធិបតីភាពកាត់ឫសសីមា។

ក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ សម្ដេចចៅហ្វាវាំង គង់ សំអុល ជាអ្នកឧបត្ថម្ភ៕

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
* http://watchompuvann.wordpress.com 
* http://anukunposenchey.org 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត

**គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត** **គ.ជ.ប** គឺជាស្ថាប័នឯករាជ្យ​ដែលមាននាទីរៀបចំ​និងត្រួតពិនិត្យ​ការបោះឆ្នោតជាតិនៅកម្ពុជា។ 

## ប្រវត្តិ
**គណៈម្មាធិការជាតិ​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត**​(គ.ជ.ប)​ត្រូវ​​បាន​​បង្កើត​​ឡើង​​ដោយ​​ច្បាប់​​ស្ដី​​អំពី​​ការ​​​បោះឆ្នោត​​ជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្ដ​​ (ចបតរ) ដែល​​​ត្រូវបាន​​អនុម័ត​​ក្នុង​​ឆ្នាំ​​1997។
គ.ជ.ប ​មាន​​សមត្ថកិច្ច​​រៀបចំ​​ និង​​គ្រប់គ្រង​​ការ​បោះឆ្នោត​​ជ្រើសរើស​​​សមាជិក​​ព្រឹទ្ធសភា​ ការបោះឆ្នោត​​ជ្រើសរើស​​តំណាងរាស្រ្ដ​​ ការបោះឆ្នោត​​ជ្រើសរើស​ ក្រុមប្រឹក្សា​ឃុំ​ សង្កាត់​ និង​ការបោះឆ្នោត​​ជ្រើសរើស​ ក្រុមប្រឹក្សា​រាជធានី  ក្រុមប្រឹក្សា​ខេត្ដ  ក្រុមប្រឹក្សា​​ក្រុង  ក្រុមប្រឹក្សា​​ស្រុក  ក្រុមប្រឹក្សា​​ខណ្ឌ។
គ.ជ.ប ជា​​អង្កការ​ឯករាជ​ និង​អព្យាក្រិត្យ​ក្នុងការ​អនុវរត្ត​នូវ​សមត្ថកិច្ច​របស់​ខ្លួន​។ 
​​​​បាវចនា​​របស់​ ​ គ.ជ.ប គឺ ឯករាជ្យ​ អព្យាក្រិត្យ​ សច្ចៈ​ យុត្តិធម៌​ និងតម្លាភាព​។
* ពីឆ្នាំ​1998-2002:  គ.ជ.ប​​ មាន​សមាជិក​​ចំនួន​​11រូប(​មាន​សមាសភាព​ជាឥស្សរជន​​ខ្មែរ តំណាង​​ប្រជាពលរដ្ឋ​ តំណាង​គណៈបក្ស​នយោបាយ​ដែល​​មាន​​អាសនៈ​ក្នុង​រដ្ឋសភា ​តំណាង​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ​ និង​តំណាង​​អង្កការ​មិនមែន​​រដ្ឋាភិបាល)​ ដែល​​រៀប​ចំ​ការ​បោះឆ្នោត​​ជ្រើសតាំង​តំណាងរាស្រ្ដ​អាណត្តិ​ទី​2 ឆ្នាំ​1998 និង​ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​​ក្រុមប្រឹក្សា​ឃុំ សង្កាត់ អាណត្តិ​ទី1 ឆ្នាំ2002។
* ពីឆ្នាំ2002/2003-2006: គ.ជ.ប ​មាន​​សមាជិក​​ សមាជិកា​ 5​រូប  ដែល​​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​​ជ្រើសតាំង​តំណាងរាស្រ្ដ​អាណត្តិ​ទី3 និងការ​បោះឆ្នោត​​ជ្រើសតាំងសមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​ នីតិកាល​ទី2 ឆ្នាំ2006។
* ពីឆ្នាំ2006​ មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន:  គ.ជ.ប ​មាន​​សមាជិក​ សមាជិកា​ចំនួន​ 9រូប ដែល​​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​​ក្រុមប្រឹក្សា​ឃុំ សង្កាត់ អាណត្តិ​ទី2 ឆ្នាំ2007។ ការ​​បោះឆ្នោត​​​ជ្រើសតាំង​តំណាងរាស្រ្ដអាណត្តិ​ទី4​​ ​ឆ្នាំ2008​។ ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​​ក្រុមប្រឹក្សា​រាជធានី ​ក្រុមប្រឹក្សា​ខេត្ដ ​ក្រុមប្រឹក្សា​ក្រុង ​ក្រុមប្រឹក្សា​ស្រុក ​ក្រុមប្រឹក្សា​ខណ្ឌ អាណត្តិ​​ទី1 ឆ្នាំ2009។ ការ​​បោះឆ្នោត​ឡើងវិញ​ជ្រើសរើស​​ក្រុមប្រឹក្សា​ខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ​ ឆ្នាំ2011​ និង​ ការ​បោះឆ្នោត​​ជ្រើសតាំង​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​ នីតិកាល​ទី3 ឆ្នាំ2012។

## សមាជិក គ.ជ.ប
សមាសភាពគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតបច្ចុប្បន្ន ដែលកាន់តួនាទីតាំងពីឆ្នាំ២០២១គឹ៖ 
*ប្រធាន: ប្រាជ្ញ ចន្ទ
*អនុប្រធាន: នុត សុខុម
*មាន សទិ
*ឌឹម សុវណ្ណារុំ
*ឌុច សុន
*ហ៊ីង ធីឬទ្ធិ
*ឯម សូផាត
*ហ៊ែល សារ៉ាត់
*ហង្ស ពុទ្ធា

## អគ្គលេខាធិការដ្ឋាន 
*អគ្គលេខាធិការ: ទេព នីថា
*អគ្គលេខាធិការរង: ម៉ៅ សុភារឹទ្ធិ
*អគ្គលេខាធិការរង: ម៉ុក⁣ ដារ៉ា
*អគ្គលេខាធិការរង: សោម សូរីដា
*អគ្គលេខាធិការរង: នី⁣ ចរិយា

## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ប៉ែន សុវណ្ណ

**ប៉ែន-សុវណ្ណ** (កើតនៅថ្ងៃ១៥ មេសា ១៩៣៦ នៅ ភូមិចានទាប ឃុំសំរោង ស្រុកត្រាំប្រាក់ ខេត្តតាកែវ កម្ពុជា)  គឺជាអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយ នៃរបបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជាដែលបង្កើតឡើងដោយក្រុងហាណូយ។ លោកបានបម្រើការចាប់ពី ថ្ងៃ ២៧ មិថុនា ១៩៨១ រហូតដល់ថ្ងៃ ៥ ធ្នូ ១៩៨១។  ហើយលោកធ្លាប់ជាលេខានៃបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជា (ប.ប.ប.ក.) ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៩ ដល់ ថ្ងៃ ៥ ធ្នូ ១៩៨១។ បបបកគឺដើមឡើយជាបក្សម៉ាក្ស-លេនីននិយម។
ក្បត់យួន

## ជីវប្រវត្តិ
Pen Sovan was born into an ethnic Vietnamese family in Takeo. He first joined the Khmer Issarak at the age of 13 in 1949 and fought against the French. Two years later, Sovan joined the Indochinese Communist Party where he first met Ta Mok.

According to a speech released by Hun sen: after the Geneva convention in 1954 ,Sovan with other fighters in the Khmer Issarak went to North Vietnam and got married in VietNam, From 1954 to 1978, Sovan lived in exile in Hanoi and supported the Khmer Rouge during the 1970-1973 civil war against the Khmer Republic and he worked along with Chan Si under Ieng Sary, in charge of the Voice of the United National Front of Kampuchea. .

When the Kampuchean United Front for National Salvation (KUFNS or FUNSK) found  on November 25, Sovan was a founding leader of  1978. He served as Secretary-General of the Kampuchean People's Revolutionary Party from January 5, 1979 http://countrystudies.us/cambodia/79.htm to 1 December 1981, when he was replaced by Heng Samrin following his removal from office by the founding politburo of  the  Kampuchean People's Revolutionary Party and send back to VietNam .

Sovan was arrested on December 2, 1981 for irritating Le Duc Tho, chief Vietnamese advisor to the Kampuchean United Front for National Salvation (FUNSK) and the People's Republic of Kampuchea (PRK). He was released from Vietnam's prison on January 25, 1992, after he served over 10 years. Sovan explained his long ordeal in prison: "When I wanted to create our own army of five regiments, the Vietnamese didn't agree and Le Duc Tho went to the USSR to complain."

## មើលផងដែរ
* បញ្ជីរាយនាម នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា
*Communist Party of Kampuchea
*Autobiography of Pen Sovann and the Fundamental Reason of Cambodia
*សម្ដេចតេជោ បញ្ជាក់ពីប្រវត្តិនៃការចាប់ខ្លួនលោក ប៉ែន សុវណ្ណ និងមរណភាពរបស់លោក ចាន់ ស៊ី (youtube.com)
*Biography of Pen Sovan and Chan Si by PM Hunsen (youtube.com)

## ឯកសារយោង
## Bibliography
* Scalapino, Robert A.; Wanadi, Jusuf; *Economic, political, and security issues in Southeast Asia in the 1980s*, Institute of East Asian Studies, University of California, 1982, ISBN 0912966521

|-

|-

|-

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
ប៉ា សុជាតិវង្ស

**ប៉ា-សុជាតិវង្ស** ឥឡូវមកកាន់ រដ្ឋសភា ពីមុនអភិបាលនៃគណៈអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ មានភារកិច្ចគ្រប់គ្រង ដឹកនាំកិច្ចការទូទៅ រួមទាំងកិច្ចការ នយោបាយ អធិការកិច្ច រដ្ឋបាល សន្តិសុខ និងសណ្តាប់ធ្នាប់ សាធារណៈ។  His appointment was signed on April 14th by King Norodom Sihamoni. 

## ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន
* នាមត្រកូលៈ ប៉ា សុជាតិវង្ស
* ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើតៈ ថ្ងៃទី ០១ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៥៧
* ស្ថានភាពគ្រួសារៈ រៀបការ និងមាន បុត្រចំនួន ៤ នាក់

## កំរិតវប្បធម៌ 
* ១៩៧៥: - សញ្ញាប័ត្រទុតិយភូមិ ទីក្រុងភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា 
* ១៩៨៥-១៩៨៧: - សញ្ញាប័ត្រជាន់ខ្ពស់ផែ្នកសង្គមសាស្រ្ត និងទស្សនវិជ្ជា រដ្ឋធានីហាណូយ សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម 
* ១៩៩៥-១៩៩៧: - សញ្ញាប័ត្រថ្នាក់បណ្ឌិតគ្រប់គ្រងពាណិជ្ជកម្ម ពីសកលវិទ្យាល័យ Southern California សហរដ្ឋអាមេរិក (Doctor of Business Administration "DBA") 

## ប្រវត្តិការងារ 
* ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៣ - ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៥ :
* រដ្ឋសភា
** -អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ 
** ប្រធានគណៈបញ្ជាការឯកភាពរាជធានី
* ២០០៥ - បច្ចុប្បន្ន : 
** ទីប្រឹក្សាផ្ទាល់របស់សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
** ប្រធានសាខាកាកបាទក្រហមកម្ពុជា រាជធានីភ្នំពេញ 
* ២០០៤ - ២០១៣ : អភិបាលរងរាជធានីភ្នំពេញ
* ១៩៩៩ - ២០០៤ : អភិបាលរងខេត្តបាត់ដំបង
* ១៩៩៦ - ១៩៩៩ : អភិបាលរងខេត្តកំពង់ធំ
* ១៩៨៧ - ១៩៩៦ : អភិបាលខណ្ឌដូនពេញ
* ១៩៨៧ : អនុប្រធានគណៈឃោសនាអប់រំក្រុងភ្នំពេញ

## មើលផងដែរ 
* អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ

## ឯកសារយោង 
* ដកស្រង់ចេញពី ប្រវត្តិអភិបាលរាជធានី លើគេហទំព័រសាលារាជធានីភ្នំពេញ ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អភិបាលរងខេត្តបាត់ដំបង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អភិបាលរងខេត្តកំពង់ធំ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អភិបាលខណ្ឌដូនពេញ
នាយករដ្ឋមន្ត្រី

**នាយករដ្ឋមន្ត្រី**

## បញ្ជី​រាយ​នាម​នាយករដ្ឋមន្រ្តី
តារាងបន្តបន្ទាប់ដាក់ជាក្រុមបញ្ជីនៃពួកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអតីតនិងបច្ចុប្បន្ននិងព័ត៌មានលំអិតដែលមានស្រាប់ក្នុងបញ្ជីទាំងនេះ។

|align="right" valign="top"|

, the current Prime Minister of Albania]]
, the current Prime Minister of Australia]]
, the current Prime Minister of Bahrain]]
, the current Prime Minister of Bangladesh]]

, the current Prime Minister of Canada]]
, the current Prime Minister of Croatia]]
, the current Prime Minister of Denmark]]
, the current Prime Minister of Liechtenstein]]
 the current Prime Minister of Egypt, and fourth post-revolutionary Prime Minister]]
, the current Prime Minister of Finland]]
, the current Chancellor of Germany]]
, the current Prime Minister of Hungary]]

, the current Prime Minister of India]]
, the current Prime Minister of Iraq]]
, the current Prime Minister of Israel]]
, the current Prime Minister of Italy]]
, the current Prime Minister of Japan]]

, the current Prime Minister of Lithuania ]]
, the current Prime Minister of Morocco]]
, the current Prime Minister of the Netherlands]]
, the current Prime Minister of Peru]]
, the current Prime Minister of Poland]]
, the current Prime Minister of Qatar]]
, the current Prime Minister of Romania]]
, the current Prime Minister of Russia]]

, the current Prime Minister of Slovakia]]
, the current Prime Minister of Thailand]]
, the current Prime Minister of Tunisia]]
, the current Prime Minister of Turkey]]
, the current Prime Minister of the United Arab Emirates]]
, the current Prime Minister of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland]]
|}
ជា សុផារ៉ា

**ជា សុផារ៉ា** ( កើតថ្ងៃទី២០ ខែមីនាឆ្នាំ១៩៥៣  គឺជាអ្នកនយោបាយខ្មែរ ដែលបច្ចុប្បន្នមានតួនាទីជា ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ តាំងពីឆ្នាំ២០១៦។  ពីឆ្នាំ២០០៨ ដល់ឆ្នាំ២០១៦ លោកជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ ។ លោក​ក៏​ធ្លាប់​ជាអភិបាល​រាជធានី​ភ្នំពេញ ​ពី​ឆ្នាំ១៩៩៨ ដល់ ២០០៣។ លោកជាសមាជិកសភាខេត្តត្បូងឃ្មុំ តាំងពីឆ្នាំ២០១៨។  

 

## ជីវិត​ឯកជន 
សុផារ៉ា មានកូនជាច្រើននាក់ រួមទាំងលោក ជា សុផាភក្សា រៀបការជាមួយកូនស្រី តៅ សេងហួរ តៅ ម៉ាឌីណា និងជា សុផាម៉ាដិន រៀបការជាមួយ យឹម ឆៃលី កូនប្រុសរបស់ យឹម ឡេង។  

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ឈឹម សៀកលេង

## ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន
## កំរិតវប្បធម៌ 
## ប្រវត្តិការងារ 
## មើលផងដែរ 
* អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ

## ឯកសារយោង 
* ដកស្រង់ចេញពី ប្រវត្តិអភិបាលរាជធានី លើគេហទំព័រសាលារាជធានីភ្នំពេញ ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ
ស៊ីម កា

## ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន
## កំរិតវប្បធម៌ 
## ប្រវត្តិការងារ 
## មើលផងដែរ 
* អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ
រូបភាពតូច|alt=សម្ដេច|សម្ដេច

## ឯកសារយោង 
* ដកស្រង់ចេញពី ប្រវត្តិអភិបាលរាជធានី លើគេហទំព័រសាលារាជធានីភ្នំពេញ ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ
កែប ជុតិមា

**កែប ជុតិមា** (កើត 7 កុម្ភៈ 1951) ជាអតីតអភិបាលក្រុង និងជាអភិបាលក្រុងភ្នំពេញ
## ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន
## កំរិតវប្បធម៌ 
## ប្រវត្តិការងារ 
## មើលផងដែរ 
* អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ

## ឯកសារយោង 
* ដកស្រង់ចេញពី ប្រវត្តិអភិបាលរាជធានី លើគេហទំព័រសាលារាជធានីភ្នំពេញ ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ
អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ

**អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ** គឺជាប្រមុខថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលមូលដ្ឋានសម្រាប់រាជធានីភ្នំពេញ។

## បញ្ជីរាយនាម អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ
អភិបាលក្រុងភ្នំពេញ ពីឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧០៖
* ឯកឧត្តម ញឹក ជូឡុង
* ឯកឧត្តម មៀច គន្ធ
* ឯកឧត្តម ទេព ផន
* ឯកឧត្តម អ៊ុន ត្រមុច
* ឯកឧត្តម អ៊ី ទុយ

អភិបាលក្រុងភ្នំពេញ ពីឆ្នាំ ១៩៧០ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៥៖ 
* ឯកឧត្តម អ៊ុង ហៀម
* ឯកឧត្តម ឆាយ គឹមហុង
* ឯកឧត្តម ហ៊ូ ហង់ស៊ីន

ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៥ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៩ សាលាក្រុងភ្នំពេញត្រូវឋិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់របប កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។​ នៅកំឡុងពេលនោះពុំមានការ កត់ត្រាឈ្មោះអភិបាល ឬអ្នកគ្រប់គ្រងទេ គឺយើងគ្រាន់តែបានដឹងថា សាលាក្រុងឋិតក្រោមការគ្រប់គ្រងផ្ទាល់ពីគណៈ កម្មការមជ្ឈឹមបក្ស។

## កំណត់ចំណាំ
## មើលផងដែរ
*រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា
*នយោបាយកម្ពុជា

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
*អតីតអភិបាលរាជធានី នៅលើគេហទំព័រសាលារាជធានីភ្នំពេញ