សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ

**សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ** (ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤០ ដល់ថ្ងៃទី ២៨ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៤១      ;  ) ត្រូវបានប្រយុទ្ធគ្នារវាងប្រទេសថៃ និង វីឈីបារាំង លើតំបន់មួយចំនួននៃឥណ្ឌូចិនបារាំង ។

ការចរចាជាមួយបារាំងមិនយូរប៉ុន្មានមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី២ បានបង្ហាញថា រដ្ឋាភិបាលបារាំងមានឆន្ទៈក្នុងការផ្លាស់ប្តូរសមស្របនៅក្នុងព្រំដែនរវាងប្រទេសថៃ និងឥណ្ឌូចិនបារាំង ប៉ុន្តែបានត្រឹមតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ។ បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃប្រទេសបារាំង នៅឆ្នាំំំំ១៩៤០ ឧត្តមសេនីយប្លែក ពិបូលសង្គ្រាម (ដែលគេនិយមហៅថា "ពិបូល") នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃប្រទេសថៃបានសម្រេចចិត្តថាការបរាជ័យរបស់បារាំងបានផ្តល់ឱកាសឱ្យជនជាតិថៃកាន់តែល្អប្រសើរក្នុងការដណ្តើមយកទឹកដីរដ្ឋដែលគ្រប់គ្រងដោយប្រទេសដែលត្រូវបានប្រគល់ឱ្យបារាំងមកវិញ។ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទចុល្លាង្ករណ៍ ។

ការ​កាន់កាប់​របស់​យោធា​អាល្លឺម៉ង់​នៃទីក្រុងបារាំងមេត្រូប៉ូលីតាន ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​បារាំង​កាន់កាប់​កម្មសិទ្ធិ​នៅ​បរទេស​របស់ខ្លួន​រួមទាំង​ឥណ្ឌូចិន​របស់​បារាំង​ផងដែរ​។ ការគ្រប់គ្រងអាណានិគមឥឡូវនេះត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ពីជំនួយខាងក្រៅ និងការផ្គត់ផ្គង់ខាងក្រៅ។ បន្ទាប់ពីការឈ្លានពានរបស់ជប៉ុនលើឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំង នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤០ បារាំងត្រូវបានបង្ខំឱ្យអនុញ្ញាតឱ្យជប៉ុនបង្កើតមូលដ្ឋានយោធា។ អាកប្បកិរិយា​ដែល​ហាក់​ដូច​ជា​អនុគ្រោះ​នេះ​បាន​លួង​លោម​របប​ពិបូលឱ្យមានជំនឿថាបារាំងនឹងមិនទប់ទល់​នឹង​ការ​ប្រឈមមុខ​ដាក់​គ្នា​ខាង​យោធា​ជាមួយ​ថៃ​ឡើយ។

## កងកម្លាំងប្រឆាំង 
### បារាំង 
កងកម្លាំងយោធាបារាំងនៅឥណ្ឌូចិនមានកងទ័ពប្រមាណ ៥០,០០០នាក់ ក្នុងនោះមានជនជាតិបារាំងចំនួន ១២,០០០នាក់ បានរៀបចំជា កងវរសេនាតូច ថ្មើរជើង ចំនួនសែសិបមួយ កងវរសេនាធំ កាំភ្លើងធំ ចំនួនពីរ និងកងវរសេនាតូចវិស្វករ ។  កងទ័ពបារាំង មានការខ្វះខាតពាសដែក ហើយវាអាចដាក់ រថក្រោះ កាំភ្លើង FT ត្រឹមតែ ២០ គ្រឿងប៉ុណ្ណោះ ប្រឆាំងនឹងរថពាសដែករបស់កងទ័ពភូមិន្ទថៃ ជិតមួយរយគ្រឿង។ ភាគច្រើននៃកងកម្លាំងបារាំងដែលឈរជើងក្បែរព្រំដែនថៃ មានកងវរសេនាធំថ្មើរជើងឥណ្ឌូចិននៃកងវរសេនាធំទី ៣ និងទី ៤ នៃ កាំភ្លើងតុងគីន ( *Tirailleurs Tonkinois* ) រួមជាមួយកងវរសេនាតូចម៉ុងតាញ៉ា (ជនជាតិដើមភាគតិច វៀតណាមខ្ពង់រាប) ទាហានបារាំងប្រចាំការនៃកងពលថ្មើរជើងអាណានិគម ( *ក្រុម* *អាណានិគម* ) និងអង្គភាពកងពលធំបរទេសបារាំង ។ 

កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​បារាំង ​មាននាវាដឹកជញ្ជូនធុនស្រាល ​មួយ​គ្រឿង និង ​នាវា​អាកាសចរណ៍ ​៤​គ្រឿង​នៅ​ឥណ្ឌូចិន​បារាំង។

កងទ័ពអាកាសបារាំងវីឈី ( ''Armée de l'Air* ) មានយន្តហោះប្រហែល១០០ គ្រឿង ដែលក្នុងនោះប្រហែល ៦០ គ្រឿងអាចចាត់ទុកថាជាជួរមុខ។ ទាំងនេះរួមមាន យន្តហោះឈ្លបយកការណ៍ / យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក Potez ២៥ TOE សាមសិបនាក់ យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក ធុនធ្ងន់ Farman២២១ ចំនួន ៤ គ្រឿង យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក Potez ៥៤២ ចំនួនប្រាំមួយ យន្តហោះចម្បាំង Morane-Saulnier MS៤០៦ ចំនួន ប្រាំបួន និង ទូក ឈ្លបយកការណ៍/ទម្លាក់គ្រាប់បែក Loire១៣០ ចំនួនប្រាំបី។ 

### ថៃ 
កងទ័ព​ថៃ ​ដែល​មាន​ទំហំ​ធំ​ជាង​នេះ​បន្តិច​គឺ​ជា​កង​កម្លាំង​ដែល​មាន​បំពាក់​យ៉ាង​ល្អ។  មានបុរសចំនួន ៦មុឺន នាក់ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ កងទ័ព ចំនួន ៤ ។ ទ័ពធំជាងគេគឺ កងទ័ពប៊ូរ៉ាផា ដែលមានប្រាំ កងពល និង កងទ័ពឥសាន មានបីកង។ ទម្រង់ឯករាជ្យក្រោមការគ្រប់គ្រងផ្ទាល់របស់បញ្ជាការដ្ឋានជាន់ខ្ពស់របស់កងទ័ពរួមមាន កងវរសេនាតូច ទ័ពសេះ ចំនួនពីរ កងវរសេនាតូចកាំភ្លើងធំមួយ កងវរសេនាតូច សញ្ញា មួយ កងវរសេនាតូចវិស្វករមួយ និងកងវរសេនាធំពាសដែកមួយ។ កាំភ្លើងធំគឺជាការលាយបញ្ចូលគ្នានៃ កាំភ្លើង Krupp និង កាំភ្លើង Bofors ទំនើបៗ និង កាំភ្លើងធំ ខណៈ រថក្រោះ Carden Loyd ៦០ ដើម និងរថក្រោះ Vickers ៦-ton ចំនួន ៣០ គ្រឿង បង្កើតបានជាកម្លាំងរថក្រោះរបស់កងទ័ព។

កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​ថៃ ​រួម​មាន ​កប៉ាល់​ការពារ​ឆ្នេរ ​កម្រិត *​ធនបុរី* ​ចំនួន​ពីរ​ ទូក​ torpedo ​១២​គ្រឿង​ និង ​នាវា​មុជទឹក ​ផលិត​ដោយ​ជប៉ុន​ចំនួន​បួន​គ្រឿង​។  កងនាវាចរថៃមានឋានៈទាបជាងកងទ័ពជើងទឹកបារាំងនៅ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប៉ុន្តែ កងទ័ពអាកាសថៃ រក្សាទាំងបរិមាណ និងគុណភាពលើអង្គភាព *Armée de l'Air'' ក្នុងស្រុក។ 

## យុទ្ធនាការ 
ខណៈពេលដែលបាតុកម្មជាតិនិយម និងការប្រមូលផ្តុំប្រឆាំងបារាំងកំពុងត្រូវបានធ្វើឡើងនៅ ទីក្រុងបាងកក ការប៉ះទង្គិចនៅតាមព្រំដែនជាច្រើនបានផ្ទុះឡើងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែន មេគង្គ ។ បន្ទាប់​មក កង​ទ័ព​អាកាស​ថៃ ​កំពូល​បាន​ធ្វើ​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​ពេល​ថ្ងៃ​លើ​គោលដៅ​យោធា​ក្នុង ​ក្រុង​វៀងចន្ទន៍ រាជធានី​ភ្នំពេញ សិរីសោភ័ណ និង ​បាត់ដំបង ដោយ​និទណ្ឌភាព។ បារាំង​បាន​សងសឹក​ដោយ​ការ​វាយប្រហារ​តាម​អាកាស​របស់​ពួកគេ ប៉ុន្តែ​ការខូចខាត​ដែល​ពួកគេ​បាន​បង្ក​គឺ​តិចជាង​ស្មើគ្នា​។ សកម្មភាពរបស់កងទ័ពអាកាសថៃ ជាពិសេសក្នុងវិស័យទម្លាក់គ្រាប់បែកមុជទឹក  គឺលោកឧត្តមនាវីឯក Jean Decoux ដែលជាអភិបាលនៃឥណ្ឌូចិនបារាំងបានកត់សម្គាល់យ៉ាងក្រៀមក្រំថា យន្តហោះថៃហាក់ដូចជាត្រូវបានហោះហើរដោយបុរសដែលមានសង្រ្គាមច្រើន។ បទពិសោធន៍។ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| រថក្រោះធុនស្រាល Vickers-Carden-Loyd បានឃើញបម្រើក្នុងជួរកងទ័ពថៃ (សៀម)។
នៅថ្ងៃទី 5 ខែមករា ឆ្នាំ 1941 បន្ទាប់ពីមានរបាយការណ៍នៃការវាយលុករបស់បារាំងលើទីក្រុងព្រំដែនថៃ អារញ្ញប្រាថេត កងទ័ពថៃ ប៊ូរ៉ាផា និង កងទ័ពឥសាន បានបើកការវាយលុកលើ ឡាវ និង កម្ពុជា ។ ការ​ឆ្លើយ​តប​របស់​បារាំង​គឺ​ភ្លាមៗ ប៉ុន្តែ​កង​កម្លាំង​ជា​ច្រើន​ត្រូវ​បាន​ដក​ចេញ​ដោយ​កង​កម្លាំង​ថៃ​ដែល​មាន​បរិក្ខារ​ល្អ​ជាង។ កងទ័ព​ថៃ​បាន​វាយ​ដណ្តើម​យក​ឡាវ​បាន​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស ប៉ុន្តែ​កម្លាំង​បារាំង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ប្រមូល​ផ្តុំ​និង​ផ្តល់​ការ​ទប់ទល់​បន្ថែម​ទៀត។ 
រូបភាពតូច| សមរភូមិជើងទឹក Ko Chang ថ្ងៃទី ១៧ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៤១
នៅព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី 16 ខែមករា ឆ្នាំ 1941 បារាំងបានបើកការវាយលុកដ៏ធំមួយទៅលើភូមិដែលកាន់កាប់ដោយថៃគឺភូមិយ៉ាងដូងខុម និងភូមិព្រាវ ដោយចាប់ផ្តើមការប្រយុទ្ធគ្នាដ៏សាហាវបំផុតនៃសង្រ្គាម។ ដោយសារតែការសម្របសម្រួលមិនល្អ និងមិនមានការស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងថៃដែលជាប់គាំង និងរៀបចំបានល្អ ប្រតិបត្តិការរបស់បារាំងត្រូវបានបញ្ឈប់ ហើយការប្រយុទ្ធបានបញ្ចប់ដោយការដកទ័ពបារាំងចេញពីតំបន់នោះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ជនជាតិថៃមិនអាចដេញតាមបារាំងដែលដកថយបានទេ ដោយសាររថក្រោះខាងមុខរបស់ពួកគេត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងការត្រួតពិនិត្យដោយកាំភ្លើងធំនៃកងពលធំ ទ័ពបរទេសបារាំង ។

ជាមួយនឹងស្ថានភាពនៅលើដីកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺនយ៉ាងឆាប់រហ័សសម្រាប់ជនជាតិបារាំង ឧត្តមនាវីឯក Decoux បានបញ្ជាឱ្យកងកម្លាំងទ័ពជើងទឹកបារាំងដែលមានទាំងអស់ឱ្យចូលធ្វើសកម្មភាពនៅ ឈូងសមុទ្រថៃ ។ នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី ១៧ មករា កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​បារាំង​ចាប់​បាន​កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​ថៃ​ដោយ​ការ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​នៅ​ក្នុង​យុថ្កា​នៅ​កោះ Ko Chang ។ សមរភូមិកូឆាង ជាបន្តបន្ទាប់ គឺជាជ័យជំនះយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ពួកបារាំង ហើយបានបណ្តាលឱ្យទូក torpedo របស់ថៃលិចពីរគ្រឿង និងការបិទនាវាការពារឆ្នេរសមុទ្រមួយ ដោយពួកបារាំងមិនរងរបួសនោះទេ។  ដោយ​ខ្លាច​សង្គ្រាម​នឹង​ក្លាយ​ជា​ការ​ពេញចិត្ត​របស់​បារាំង ជប៉ុន​បាន​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍ ដោយ​ស្នើ​ឱ្យ​មាន​ការ​ចុះ​ហត្ថលេខា​បទ​ឈប់​បាញ់។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៤ ខែ​មករា ការ​ប្រយុទ្ធ​ផ្លូវ​អាកាស​ចុង​ក្រោយ​បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​ដែល​យន្តហោះ​ទម្លាក់​គ្រាប់​របស់​ថៃ​បាន​វាយ​ឆ្មក់​លើ​អាកាសយានដ្ឋាន​បារាំង​នៅ ​អង្គរ ​ជិត ​ខេត្ត​សៀមរាប ។ បេសកកម្មចុងក្រោយរបស់ថៃទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅទីក្រុងភ្នំពេញបានចាប់ផ្តើមនៅម៉ោង 07:10 ថ្ងៃទី 28 ខែមករានៅពេលដែល Martins នៃកងវរសេនាតូចទម្លាក់គ្រាប់បែកទី 50 បានចេញប្រតិបត្តិការវាយឆ្មក់លើ ក្រុងសិរីសោភ័ណ ដែលអមដោយ Hawk 75Ns ដប់បីនៃកងវរសេនាតូចចម្បាំងទី 60 ។   ដោយបារាំងត្រូវបានបង្ខិតបង្ខំដោយជប៉ុនឱ្យបោះបង់ការកាន់កាប់របស់ពួកគេនៅលើទឹកដីដែលមានជម្លោះ។ បារាំង​បាន​ប្រគល់​ខេត្ត​ដូច​ខាង​ក្រោម​ទៅ​ឲ្យ​ថៃ ពី ​កម្ពុជា និង ​ឡាវ ៖

* បាត់ដំបង និង ប៉ៃលិន ដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងវិញជា ខេត្តប្រាតាបោន
* ខេត្តសៀមរាប បន្ទាយមានជ័យ និង ឧត្តរមានជ័យ ដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងវិញជា ខេត្តភីប៊ុនសុង ។
* ប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលត្រូវបានបញ្ចូលគ្នាជាមួយផ្នែកមួយនៃ ខេត្តចំប៉ាសាក់ នៃ ប្រទេសឡាវ ទល់មុខ ប៉ាក់សេ ដើម្បីបង្កើតជា ខេត្តនគរចំប៉ាសាក់
* Xaignabouli រួមទាំងផ្នែកមួយនៃខេត្ត Luang Prabang ដែលត្រូវបានប្តូរឈ្មោះជា ខេត្ត Lan Chang

## សន្ធិសញ្ញា 
ការ​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ត្រូវ​បាន​ប្រជាជន​ថៃ​សាទរ​យ៉ាង​ខ្លាំង ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​ថា​ជា​ជ័យជម្នះ​ផ្ទាល់ខ្លួន​សម្រាប់​ភីប៊ុន។ ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន ដែលប្រទេសថៃអាចទាញយកសម្បទានពីមហាអំណាចអឺរ៉ុប ទោះបីជាប្រទេសមួយមានភាពទន់ខ្សោយក៏ដោយ។ សម្រាប់​ជនជាតិ​បារាំង​នៅ​ឥណ្ឌូចិន ជម្លោះ​គឺជា​ការ​រំឭក​ដ៏​ជូរចត់​នៃ​ភាពឯកោ​របស់​ពួកគេ​បន្ទាប់ពី ​ការដួលរលំ​នៃ​ប្រទេស​បារាំង ។ ពួកគេមានអារម្មណ៍ថាអ្នកជិតខាងដែលមានមហិច្ឆតាបានទាញយកប្រយោជន៍ពីអាណានិគមឆ្ងាយមួយដែលត្រូវបានកាត់ចេញពីឪពុកម្តាយដែលទន់ខ្សោយ។ ដោយ​គ្មាន​សង្ឃឹម​លើ​ការ​ពង្រឹង​ទេ បារាំង​មាន​ឱកាស​តិច​តួច​ក្នុង​ការ​ផ្តល់​ការ​តស៊ូ​ជា​និរន្តរភាព។

ដើម្បី​រំលឹក​ដល់​ជ័យ​ជំនះ លោក Phibun បាន​សាងសង់ ​វិមាន​ឈ្នះ​ឈ្នះ ​នៅ​ទីក្រុង​បាងកក។ ប្រទេស​ថៃ​បាន​អញ្ជើញ​ជប៉ុន និង​អាល្លឺម៉ង់​ឱ្យ​ចូលរួម​ក្នុង​ពិធី​អបអរសាទរ​ការ​សាងសង់​របស់​ខ្លួន។

ជនជាតិជប៉ុនចង់រក្សាទំនាក់ទំនងការងាររបស់ពួកគេទាំងពីរជាមួយវីឈី និងស្ថានភាពដដែល។ ដូច្នេះ ជនជាតិថៃត្រូវបង្ខំចិត្តទទួលយកទឹកដីដែលខ្លួនទទួលបានពីបារាំងត្រឹមតែមួយភាគបួនប៉ុណ្ណោះ បន្ថែមពីលើការបង់ប្រាក់ចំនួនប្រាំមួយលាន នាក់ ជាសម្បទានដល់បារាំង។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកទទួលផលពិតប្រាកដនៃជម្លោះគឺជនជាតិជប៉ុនដែលអាចពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ពួកគេទាំងនៅក្នុងប្រទេសថៃ និងឥណ្ឌូចិន។ ជនជាតិជប៉ុនចង់ប្រើប្រទេសថៃ និងឥណ្ឌូចិនធ្វើជាមូលដ្ឋានទ័ពរបស់ពួកគេ ដើម្បីឈ្លានពាន អង់គ្លេសភូមា និង អង់គ្លេសម៉ាឡាយ៉ា នៅពេលក្រោយ។ ជនជាតិជប៉ុនបានឈ្នះពី Phibun ដោយការសន្យាដោយសំងាត់ថានឹងគាំទ្រពួកគេក្នុងការវាយប្រហារលើម៉ាឡាយ៉ា និងភូមា។ ភីប៊ុន​មិន​បាន​រក្សា​ពាក្យ​គាត់​ទេ។ 

ទំនាក់ទំនងរវាងជប៉ុន និងថៃត្រូវបានតានតឹងជាបន្តបន្ទាប់ ខណៈដែល Phibun ខកចិត្តមួយបានប្តូរទៅជួបជាមួយជនជាតិអង់គ្លេស និងអាមេរិក ដើម្បីរារាំងអ្វីដែលគាត់មើលឃើញថាជាការឈ្លានពានរបស់ជប៉ុនដែលជិតមកដល់។  ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៨ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៤១ ជប៉ុន ​បាន​ចូល​ឈ្លានពាន​ប្រទេស​ថៃ ​ក្នុង​ពេល​ជាមួយ​គ្នា​នឹង ​ការ​ឈ្លានពាន​របស់​ជប៉ុន​លើ​ម៉ាឡាយ៉ា ។ Pearl Harbor ត្រូវបានវាយប្រហារមួយម៉ោងកន្លះបន្ទាប់ពីប្រទេសម៉ាឡាយ៉ា និងប្រទេសថៃ។ ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​រវាង​កង​កម្លាំង​ជប៉ុន​និង​ថៃ​បាន​អូស​បន្លាយ​តែ​ប្រាំ​ម៉ោង​ប៉ុណ្ណោះ​មុន​ពេល​មាន​ការ​ព្រមព្រៀង​បទ​ឈប់​បាញ់។ ថៃ​នឹង​ក្លាយ​ជា ​សម្ព័ន្ធមិត្ត​ជាមួយ​ជប៉ុន ​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ ១៩៤៥។

ក្រោយសង្គ្រាម នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៦ កម្ពុជាភាគពាយ័ព្យ និងឡោមព័ទ្ធឡាវទាំងពីរនៅត្រើយខាង ទន្លេមេគង្គ របស់ថៃ ត្រូវបានប្រគល់មកជាអធិបតេយ្យភាពរបស់បារាំងវិញ នៅពេលដែល រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្នរបស់បារាំង បានគំរាមវេតូការចូលជាសមាជិករបស់ប្រទេសថៃក្នុង អង្គការសហប្រជាជាតិ ។  នេះបាននាំឱ្យមានការបញ្ចប់នៃ សន្ធិសញ្ញាដំណោះស្រាយបារាំង-សៀមឆ្នាំ 1946 ដែលបានដោះស្រាយបញ្ហា និងត្រួសត្រាយផ្លូវដល់ការស្តារឡើងវិញនូវទំនាក់ទំនងការទូតរវាងប្រទេសទាំងពីរ។

## ជនរងគ្រោះ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations