ប្រទេសថៃភាគខាងត្បូង

**ប្រទេសថៃភាគខាងត្បូង** (អតីត **សៀមខាងត្បូង** និង **តម្ព្រលិង្គ** ) គឺជា តំបន់វប្បធម៌ ភាគខាងត្បូងបំផុតនៃ ប្រទេសថៃ ដែលបំបែកចេញពី ប្រទេសថៃភាគកណ្តាល ដោយ ក្រា ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|232x232ភីកសែល|វត្តព្រះបរមមាធាតុ, ខេត្តស្រីធម្មរាជ ដែលជាប្រាសាទចំណាស់ និងសំខាន់
រូបភាពតូច|ផែនទីឧបទ្វីបម៉ាឡេ ជាមួយទឹកដីអង់គ្លេស និងសៀម ឆ្នាំ១៨៨៩
ឧបទ្វីបម៉ាឡេ ត្រូវបានតាំងទីលំនៅតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ។ អដ្ឋិធាតុបុរាណវិទ្យាត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងរូងភ្នំជាច្រើន ដែលខ្លះប្រើសម្រាប់លំនៅដ្ឋាន និងខ្លះទៀតជាកន្លែងបញ្ចុះសព។ អដ្ឋិធាតុចាស់ជាងគេត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងរូងភ្នំ ឡាងរុងរឿង ដែលមានអាយុកាល ៣៨,០០០ ទៅ ២៧,០០០ ឆ្នាំមុន និងនៅក្នុងរូងភ្នំ  ម៉ូ ខៀវ  សហសម័យ។

ក្នុង សហស្សវត្សរ៍ទី ១ ប្រវត្តិសាស្ត្រចិនបានលើកឡើងពីទីក្រុងឆ្នេរសមុទ្រមួយចំនួន ឬទីក្រុង-រដ្ឋ។ មិនមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រពិតប្រាកដត្រូវបានកត់ត្រាទេ ដូច្នេះការកំណត់អត្តសញ្ញាណទីក្រុងទាំងនេះជាមួយនឹងការតាំងទីលំនៅនៅពេលក្រោយគឺពិបាកណាស់។ រដ្ឋដ៏សំខាន់បំផុតនៃរដ្ឋទាំងនោះគឺ លង្កាសុខា ដែលជាធម្មតាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាបុព្វកថានៃ ព្រះរាជាណាចក្រប៉ាតានី ; តម្ព្រលិង្គ ប្រហែលជាមុនគេនៃ នគរស្រីធម្មរាជ ឬ នគរផាន-ផាន នៅក្នុងស្រុក ភុនភីន នៃ សុរាស្ត្រធានី ប្រហែលជាមានទីតាំងនៅទន្លេ Bandon Bay Tapi ។ ទីក្រុងទាំងនោះបានទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីវប្បធម៌ ឥណ្ឌា ហើយបានប្រកាន់យក សាសនាព្រាហ្មណ៍ ឬ ពុទ្ធសាសនា ។ នៅពេលដែល ស្រីវិជ័យ នៅ ជ័យ បានពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួន ទីក្រុងទាំងនោះបានក្លាយជារដ្ឋដៃទន្លេរបស់ ស្រីវិជ័យ ។ ទីក្រុង ជ័យ (ឆៃយ៉ា) ក្នុង ខេត្ត សុរាស្ត្រធានី មានប្រាសាទបុរាណជាច្រើនពីសម័យ ស្រីវិជ័យ ហើយប្រហែលជារាជធានីក្នុងតំបន់នៃព្រះរាជាណាចក្រ។ ប្រវត្ដិវិទូថៃខ្លះថែមទាំងអះអាងថា វាជារាជធានីនៃរាជាណាចក្រខ្លួនឯងមួយរយៈមកហើយ ប៉ុន្តែនេះត្រូវបានជំទាស់។

បន្ទាប់ពី ស្រីវិជ័យ បាត់បង់ឥទ្ធិពល នគរស្រីធម្មរាជ បានក្លាយជាអាណាចក្រដ៏មានឥទ្ធិពលនៃតំបន់នេះ។ ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​ព្រះបាទ ​រាម​កំហែង ​នៃ ​សុខោទ័យ ឥទ្ធិពល​របស់​ថៃ​បាន​ឈាន​ដល់​នគរ​ស៊ីធម្មរាត​ជា​លើក​ដំបូង។ យោងតាមសិលាចារឹករាមកំហែង នគរស្រីធម្មរាជគឺជារដ្ឋដៃទន្លេនៃសុខោទ័យ។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ក្រោយ​មក​ភាគ​ច្រើន​នគរ​បាន​ក្លាយ​ជា​ដៃ​ទន្លេ​របស់ ​អយុធ្យា ។

ភាគខាងត្បូងជ្រៅជាកម្មសិទ្ធិរបស់ស្តេចស៊ុលតង់ម៉ាឡេ ប៉ាតានី និង កេដា ខណៈផ្នែកខាងជើងបំផុតនៃឧបទ្វីបស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុងបាងកក។

ក្នុងអំឡុងពេលកំណែទម្រង់ *ថេសាភិបាន* នៅចុងសតវត្សទី ១៩ ទាំងនគរស្រីធម្មរាជ និងប៉ាតានីត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងរដ្ឋកណ្តាល។ តំបន់​នេះ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា ៥ មុនថន ដែល​ត្រូវ​បាន​ដំឡើង​ដើម្បី​គ្រប់​គ្រង​រដ្ឋ​ក្រុង ( *មឿង* )។ *មឿង* ​ត្រូវ​បាន​រួម​បញ្ចូល​គ្នា​ជា​ខេត្ត​ធំ​ជាង​នេះ​ហើយ​បាន​បង្កើត​ជា​ខេត្ត​ទាំង ១៤ នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន។ ជាមួយនឹង សន្ធិសញ្ញា អង់គ្លេស-សៀម ឆ្នាំ ១៩០៩ ព្រំដែនទៅម៉ាឡេស៊ីត្រូវបានជួសជុល។ កេដា ស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេស ចំណែកប៉ាតានីនៅជាមួយសៀម។

## ភាសា 
ភាសាកំណើតធំជាងគេគឺ **ថៃខាងត្បូង**  ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **ផាកថៃ** ឬ **តាមប្រោ** ដែលជាភាសា តៃភាគនិរតី ដែលនិយាយ នៅក្នុង ១៤ *ចង្វាត់* នៃភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃក៏ដូចជាដោយ សហគមន៍ថៃ តូចៗនៅក្នុងរដ្ឋភាគខាងជើងបំផុត នៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ។ វាត្រូវបាននិយាយដើមកំណើតដោយប្រជាជនប្រហែល ៥ លាននាក់ និងជាភាសាទីពីរដោយអ្នកនិយាយដើមកំណើត ១.៥ លាននាក់នៃ ប៉ាតានីម៉ាឡេ រួមជាមួយនឹង ក្រុមជនជាតិ ផ្សេងទៀតដូចជាសហគមន៍  ជនជាតិណេហ្គ្រីតូ  ក្នុងតំបន់ និងក្រុមកុលសម្ព័ន្ធផ្សេងទៀត។ &#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;

ទោះបីជា ភាសាថៃកណ្តាល ជាភាសាផ្លូវការតែមួយគត់នៅក្នុងប្រទេសថៃ ហើយមនុស្សភាគច្រើនអាចប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាជាភាសាថៃកណ្តាលបាន ប៉ុន្តែភាសានេះគ្រាន់តែជាភាសាកំណើតធំជាងគេទីបីនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ ដែលមានអ្នកនិយាយដើមប្រហែលបួនសែននាក់។ ជាពិសេស វាមានដើមកំណើតតែក្នុងចំណោម ក្រុមជនជាតិចិន មួយចំនួន (ក្រុមទាជៀវ ហុកក្លូ ហាក់កា និងជនជាតិចិនកាតាំង) ជាពិសេសនៅក្នុង ក្រុមជនជាតិភាគតិច ធំៗរបស់ពួកគេ ដូចជាស្រុក ហាតយ៉ៃ និងស្រុក បាដូន ។ គ្រាមភាសារបស់ពួកគេគឺស្រដៀងទៅនឹងគ្រាមភាសា ក្រុងថេប (គ្រាមភាសាថ្នាក់ខ្ពស់នៃទីក្រុងបាងកក) ប៉ុន្តែត្រូវបានរដូវកាលជាមួយពាក្យកម្ចីថៃភាគខាងត្បូងមួយចំនួន។

## ការបែងចែករដ្ឋបាល 
ស្តាំ|243x243ភីកសែល
ការិយាល័យក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមជាតិ (NESDC) កំណត់អត្តសញ្ញាណភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃជាខេត្តចំនួន ១៤។  នាយកដ្ឋានឧតុនិយមថៃ (TMD) រួមបញ្ចូលសម្រាប់ប្រទេសថៃភាគខាងត្បូង (ឆ្នេរខាងកើត) ផងដែរខេត្តចំនួនពីរគឺ ប្រជួបគិរីខ័ន្ឌ និង ពេជ្របុរី ។ 

## សាសនា 
សាសនានៅភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ (ជំរឿន 2015) 

# ព្រះពុទ្ធសាសនា (៧៣.៥%)
# អ៊ីស្លាម (២៦,៣%)
# គ្រិស្តសាសនា (០.២១%)
# សាសនាស៊ីក (០.០១%)
# សាសនាផ្សេងទៀត (0.00%)
# គ្មានសាសនា (០.០១%) 
ប្រទេស​ថៃ​ជា​ប្រទេស​ដែល​កាន់​សាសនា​ព្រះពុទ្ធ។ ប្រហែល ៩៣.៤៦% នៅប្រទេសថៃគោរពតាមព្រះពុទ្ធសាសនា។  ព្រះពុទ្ធសាសនាគឺជាសាសនាភាគច្រើននៅភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃផងដែរ ប៉ុន្តែមានចំនួន ៧៥.៤៥% នៃប្រជាជនក្នុងតំបន់។  ជនជាតិថៃធ្វើតាម ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ។ ជនជាតិដើមដូចជាខ្មែរក៏គោរពព្រះពុទ្ធសាសនាដែរ ហើយខេត្តចំនួន ១០ ក្នុងចំណោមខេត្តចំនួន ១៤ នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃមានប្រជាជនកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាភាគច្រើន។
រូបភាពតូច|227x227ភីកសែល|ខេត្តម៉ាឡេម៉ូស្លីមនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ និងភាគខាងជើងម៉ាឡេស៊ី។
សាសនាឥស្លាមមាន ២៤,៣៣% នៃប្រទេសថៃភាគខាងត្បូង ទោះបីជាវាមានត្រឹមតែ ៥,៣៦% នៃទូទាំងប្រទេសក៏ដោយ។  សាសនាឥស្លាមភាគច្រើនត្រូវបានបន្តដោយជនជាតិម៉ាឡេនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ៖ ខេត្តយ៉ះឡា ប៉ាតានី នរាធិរាស្ត្រ និងខេត្តសាទូន នៅជិតប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ ក៏មានប្រជាជន ថៃ មូស្លីមតិចតួចផងដែរ។

គ្រិស្តសាសនាមានចំនួន ០.២១% នៃចំនួនប្រជាជនថៃភាគខាងត្បូង។ សិក បង្កើតបាន ០.០៥% នៅក្នុងតំបន់ ហើយត្រូវបានអនុវត្តដោយជនអន្តោប្រវេសន៍ឥណ្ឌា។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំបន់របស់ប្រទេសថៃ