open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
បញ្ជីរាយនាម នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា

**នាយករដ្ឋមន្ត្រី​​កម្ពុជា​** គឺជាប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីក៏ត្រូវជាប្រធានទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីនិងជាតំណាងរាជរដ្ឋាភិបាលទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេសផងដែរ។ ក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានឱ្យដឹងថា នាយករដ្ឋមន្រ្តីគឺត្រូវបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសម្រាប់រយៈពេល ៥ ឆ្នាំ (១ អាណត្តិ) ដោយមិនកំណត់អាណត្តិនោះទេ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៥ មក ប្រទេសកម្ពុជាគឺមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីចំនួន ៣៦ អង្គ/រូប ហើយក្នុងចំណោមនោះមាន ៤ រូបជានាយករដ្ឋមន្រ្តីស្តីទី (បណ្តោះអាសន្ន)។

យោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នាយករដ្ឋមន្រ្តីគឺតម្រូវឱ្យធ្វើជាសមាជិកនៃរដ្ឋសភាជាតិ។ ទ្រង់/លោក/នាងត្រូវតែជ្រើសតាំងដោយសភាភាគច្រើនសិន បន្ទាប់មកទើបមានការតែងតាំងដោយព្រះរាជក្រឹត្យ និងត្រូវតែធ្វើពិធីសច្ចាប្រណិធានចូលកាន់តំណែងនៅឯព្រះបរមរាជវាំង នៅចំពោះព្រះភក្រ្តព្រះមហាក្សត្រ និងសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ គណៈមហានិកាយ និងគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ។

នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នគឺសម្តេចធិបតីហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលសម្តេចបានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាតាំងពីថ្ងៃ២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ មក។

## រាយព្រះនាម/នាមនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា រាប់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៥​–សព្វថ្ងៃ
## មើលផងដែរ
*ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
*នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា

## កំណត់សម្គាល់ 
## ឯកសារយោង
ក្រពើ

ក្រពើជាសត្វសាហាវ ស៊ីសាច់ស្រស់។

## Etymology 
## អំបូរ 
## Characteristics
### ទំហំ 
## Biology and behavior 
### Senses 
#### Vision 
#### Olfaction 
#### Hearing 
#### Touch 
### Hunting and diet 
#### Bite 
### Locomotion 
### Longevity 
### Social behavior and vocalization 
### ការបន្តពូជ 
## ទំនាក់ទំនងជាមួយមនុស្ស 
### គ្រោះថ្នាក់នានាដល់មនុស្ស 
### ផលិតផលអំពីក្រពើ
## Taxonomy and phylogeny
### Phylogeny 
## មើលផងដែរ 
## ឯកសារយោង
## អានបន្ថែម 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ឃឹម បូរី

**ឃឹម បូរី** គឺជាកីឡាករបាល់ទាត់អាជីពខ្មែរម្នាក់ ដែលសព្វថ្ងៃកំពុងលេងនៅក្នុងលីក​បាល់ទាត់​កំពូល​​របស់​ថៃ (Thai Premier League) ។ កីឡាកររូបនេះលេងក្នុងមុខងារជា​ខ្សែ​ប្រយុទ្ធ​។

## Early life 
## Club career 
## International career 
## ស្ថិតិ 
## ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន 
## មើលផងដែរ 
## ឯកសារយោង 
* អត្ថបទ៖ ឃឹម បូរី ខ្សែ​ប្រយុទ្ធ​ខ្មែរ​ដំបូង​លេងនៅ​លីក​​ថៃ​មួយ​ខែ ៣​ពាន់​ដុល្លារ ​​  នៅក្នុងផ្នែក កីឡានិងខ្ញុំ  របស់វិបសាយ Sabay។
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
មូលបណ្ណាសកៈ

'''ព្រះត្រ័យបិដក > សុត្តន្តបិដក > មជ្ឈិមនិកាយ > មូលបណ្ណាសកៈ

មូលបណ្ណាសកៈ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ៥០ ក្នុងវគ្គទាំង ៥ គឺ ៖

# មូលបរិយាយវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
# សីហនាទវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
# ឱបម្មវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
# មហាយមកវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
# ចូឡយមកវគ្គ មានប្រជុំព្រះសូត្រ ១០ សូត្រ
ហុងកុង

**ហុងកុង** (香港, Hong Kong, សូមមើល ឈ្មោះ) គឺជាតំបន់មួយក្នុងចំណោមតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសទាំង២ នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន (មួយទៀតគីម៉ាកាវ។ វាមានទីតាំងស្ថិតនៅតំបន់ឆ្នេរខាងត្បូងនៃប្រទេសចិន ហើយត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយ Pearl River Delta និងសមុទ្រចិនខាងត្បូង,
ហុងកុង (អសង្ស័យកម្ម)

**ហុងកុង** គឺជាតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសស្វ័យគ្រប់គ្រងនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន អតីតអាណានិគមរបស់អង់គ្លេស (ប៊្រិតថេន)។

**ហុងកុង** អាចនឹងសំដៅទៅលើ៖
*កោះហុងកុង, an island forming part of the Hong Kong special administrative region
*ស្ថានីយហុងកុង, a terminus on one of the lines of the Hong Kong Mass Transit Railway system
*"Hong Kong" (song), an East-meets-West song by Gorillaz
**Hong Kong* (album), an album by Jean Michel Jarre
*A card game also known as Stress
* *Hong Kong* (TV series)
* 3297 Hong Kong, a main-belt asteroid
* HMS *Hong Kong*, a name briefly assigned to the British Royal Navy frigate  prior to her completion

## មើលផងដែរ
*Hongkongers or Hongkongese, people from Hong Kong.  For more information on Hong Kong people, see Demographics of Hong Kong and Culture of Hong Kong.  For specific persons, see List of Hong Kong people.
*Hong Kong Flu, a flu pandemic of 1968 and 1969
ភាសាផ្លូវការ

**ភាសាផ្លូវការ ** គឺជាភាសាដែលត្រូវបានការផ្ដល់នូវឋានៈតាមផ្លូវច្បាប់ពិសេសមួយនៅក្នុងប្រទេស, រដ្ឋ, ឬដែនសមត្ថកិច្ចណាមួយ។ ជាធម្មតា ភាសាផ្លូវការនៃប្រទេសមួយ គឺសំដៅទៅលើភាសាដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល រួមមាន ស្ថាប័នតុលាការ សភា រដ្ឋបាល ។ល។ ដើម្បីធ្វើប្រតិបត្តិការងារប្រចាំថ្ងៃរបស់ខ្លួន។  ដោយសារតែ "មធ្យោបាយក្នុងការប្រាស្រ័យទាក់ទងរបស់ប្រជាជន មិនអាចផ្លាស់ប្ដូរដោយច្បាប់ណាមួយបាន (the means of expression of a people cannot be changed by any law)", ពាក្យបច្ចេកទេស "ភាសាផ្លូវការ" ជាធម្មតា មិនសំដៅទៅភាសាដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយប្រជាជន ឬប្រទេសណាមួយទេ តែផ្ទុយទៅវិញ គឺសំដៅទៅភាសាដែលបានប្រើប្រាស់ដោយរដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រទេសនោះ។

## ឋានៈ
Official status can also be used to give a language (often indigenous) a legal status even if that language is not widely spoken. For example, in New Zealand the Māori language and New Zealand Sign Language both have de jure official status under the Māori Language Act 1987 and New Zealand Sign Language Act 2006 respectively, even though Te Reo Māori is spoken  by less than five percent of the New Zealand population, who predominantly speak English . New Zealand thus has one de facto and two de jure Official Languages Non-national or supranational organizations such as the United Nations and the European Union may also have official languages.

## មើលផងដែរ
*បញ្ជីរាយនាម ភាសាផ្លូវការ ដោយរដ្ឋ
*បញ្ជីរាយនាម ភាសាផ្លូវការ ដោយស្ថាប័ន
*List of languages without official status
*Minority language

## ឯកសារយោង 
## អានបន្ថែម
* *Writing Systems of the World: Alphabets, Syllabaries, Pictograms* (1990), ISBN 0-8048-1654-9 &mdash; lists official languages of the countries of the world, among other information.

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
*Languages by country  in *The World Factbook*

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសា
ម៉ាយន៍ក្រាហ្វត៍

**ម៉ាយន៍ក្រាហ្វត៍** () គឺជាល្បែងអ៊ីនឌីប្រអប់ខ្សាច់  បានបង្កើតឡើងដំបូងដោយកម្មវិធីករ ម៉ាគុស "ស្នាមរន្ធ" ផាស្សុន និងនៅពេលក្រោយមកបានអភិវឌ្ឍនិងចេញផ្សាយដោយ ម៉ូចាង(Mojang)។ វាត្រូវបានចេញផ្សាយជាសាធារណៈសម្រាប់កុំព្យូទ័រ PC នៅថ្ងៃទី 17 ខែឧសភាឆ្នាំ 2009 ដែលជាកំណែអាល់ហ្វាមួយនិងការអភិវឌ្ឍបន្ទាប់ពីធ្វើឱ្យទាន់សម័យបន្តិចម្តង, ត្រូវបានបោះពុម្ពជាការចេញផ្សាយកំណែពេញលេញនៅលើ 18 វិច្ឆិកាឆ្នាំ 2011 ។ កំណែសម្រាប់ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ Android មួយត្រូវបានចេញផ្សាយកាលពីខែមុននៅថ្ងៃទី 7 តុលានិងដំណើរការដោយ iOS កំណែដែលត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី 17 ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ 2011 ។ នៅថ្ងៃទី 9 ខែឧសភាឆ្នាំ 2012, ល្បែងដែលត្រូវបានចេញផ្សាយនៅលើ Xbox 360 ជាការលេងហ្គេម Xbox ល្បែងទូល្បែងផ្ទាល់សហបង្កើតឡើងដោយស្ទូឌីយូ 4J ។ កំណែទាំងអស់នៃ ម៉ាយន៍ក្រាហ្វត៍ ទទួលបានភាពទាន់សម័យតាមកាលកំណត់។
ការច្នៃប្រឌិតនិងការកសាងទិដ្ឋភាពនៃការ ម៉ាយន៍ក្រាហ្វត៍ អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកកម្សាន្តធ្វើការសាងសង់សំណង់ចេញពីវាយនភាពគូបនៅក្នុងពិភពលោកបានបង្កើតនីតិវិធីជា 3D ។ សកម្មភាពផ្សេងទៀតនៅក្នុងការប្រកួតនេះរួមមានការរុករកធនធានប្រមូល, សិប្បកម្មនិងប្រយុទ្ធ។ នៅក្នុងការចេញផ្សាយខ្មែរសុរិន្ទពាណិជ្ជកម្មរបស់ខ្លួនមានពីររបៀបនាយកសាលា: រស់រានមានជីវិតដែលតម្រូវឱ្យតួអង្គទទួលបានធនធាននិងថែទាំសុខភាពនិងការអត់ឃ្លានរបស់ពួកគេនិងប្រកបដោយការច្នៃប្រឌិត, ដែលជាកន្លែងដែលអ្នកលេងមានការផ្គត់ផ្គង់ដែលគ្មានដែនកំណត់ធនធានសមត្ថភាពក្នុងការហោះហើរនិងសុខភាពនោះទេឬអត់អាហារ។ របៀបខ្មែរសុរិន្ទមួយដែលមានឈ្មោះថា hardcore ទីបីគឺដូចគ្នានឹងរស់រានខុសពីតែនៅក្នុងការលំបាកវាត្រូវបានកំណត់ទៅការកំណត់និងការពិបាកបំផុត respawning ត្រូវបានបិទបង្ខំឱ្យអ្នកលេងដើម្បីលុបពិភពរបស់ពួកគេលើការស្លាប់។ ម៉ាយន៍ក្រាហ្វត៍ បានទទួលពានរង្វាន់ចំនួនប្រាំពីឆ្នាំ 2011 សន្និសិទអភិវឌ្ឈន៍ល្បែង: វាត្រូវបានទទួលបានពានរង្វាន់ប្រឌិត, ពានរង្វាន់ល្អបំផុតការទាញយកហ្គេមនិងស្នាដៃដំបូងពានរង្វាន់ល្អបំផុតល្បែងពីការអភិវឌ្ឍពានរង្វាន់ជម្រើសហ្គេមនិងពានរង្វាន់ទស្សនិកជនក៏ដូចជាការ Seumas McNally មហារង្វាន់ ពីធីបុណ្យហ្គេមឯករាជ្យនៅឆ្នាំ 2011 ។ ក្នុងឆ្នាំ 2012 ម៉ាយន៍ក្រាហ្វត៍ ត្រូវបានទទួលរង្វាន់ពានរង្វាន់យ៉យស្ទីកមួយមាសនៅក្នុងការទាញយកហ្គេមប្រភេទល្អបំផុត។ ក្នុងនាមជានៃកក្កដា 30, 2013, ការលេងហ្គេមនេះបានលក់អស់ជាង 11 លានដុល្លារថតចំលងនៅលើ PC និងជាទី 22 ខែមករាឆ្នាំ 2013 ចំនួនជាង 20 លាននាក់នៅទូទាំងច្បាប់ចម្លងគ្រប់វេទិកាទាំងអស់។ Alpha.

## កំណត់ចំណាំ 
## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
*
*Minecraft Wiki
*
*
ស៊ីសុវត្ថិ មុន្នីរ៉េត

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា
**ស៊ីសុវត្ថិ មុនីរ៉េត** (ប្រសូតថ្ងៃទី២៥ វិច្ឆិកា ១៩០៩ ដល់ កញ្ញា ១៩៧៥) គឺជាអ្នកនយោបាយខ្មែរដែលបានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងសម័យអាណាព្យាបាលបារាំងចាប់ពីថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៥ ដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៦។  ព្រះអង្គគឺជាសមាជិក​ដ៏​លេចធ្លោ​នៃរាជវង្សស៊ីសុវត្ថិ​។ បិតា​របស់ព្រះអង្គគឺ​មហាក្សត្រស៊ីស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ចំណែកឯព្រះមាតា​នាម កានវិមាន នរល័ក្ខទេវី ។ ទ្រង់​មុនីរ៉េត បាន​ធ្វើការ​សិក្សា​មធ្យមសិក្សានៅ​ក្រុង​នីស ប្រទេស​បារាំង(១៩២៧-១៩៣០) ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​លោកហ្វ្រង់ស័រ ប៊ូដ័ន អតីត​រ៉េស៊ីដង់ស៊ុប៉េរីយ័រនៅ​កម្ពុជា និង​ជា​មិត្ត​ររបស់ព្រះមហាក្សត្រសុីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ។ ទ្រង់​បាន​បន្ត​ការ​សិក្សា​ផ្នែក​យោធា​នៅ​សាលា​ពិសេស​យោធា។ វិល​ត្រឡប់​ចូល​កម្ពុជា​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៣៤ ទ្រង់​មុនីរ៉េតត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​អគ្គលេខាធិការព្រះបរមរាជវាំង និង​បាន​បង្កើត​កាយរិទ្ធ​ខ្មែរ «**អង្គការ​ខេមរ​កាយរិទ្ធ**» ដែល​បាន​រីក​ចម្រើន​តាម​ខេត្ត​នានា ។ នៅ​ពេល​សង្គ្រាមលោក​លើក​ទី​២ ទ្រង់​មុនីរ៉េត បាន​ចូល​ធ្វើ​ទាហានមាន​ឋានន្តរសក្តិ​អនុសេនីយ​ទៅ​ក្នុង​កង​អាកាសបរទេស​បារាំង នៅ​ថ្ងៃទី​២ ធ្នូ ១៩៣៩ ។ ទ្រង់​បាន​ធ្វើ​ចម្បាំង​ដើម្បី​ប្រទេស​បារាំង នៅ​ខែ​ឧសភា​-​មិថុនា ១៩៤០ និង​បាន​ទទួល​តែងតាំង​ជាកត្តិយស។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤១ ក្នុង​ឋានៈ​ជា​បុត្រ​ច្បង​ររបស់ព្រះមហាក្សត្រសុីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ក្រោយពីព្រះបិតារបស់ទ្រង់​សោយទិវង្គតទៅ ព្រះអង្គគឺជា​គូប្រជែង​សំខាន់​បំផុតចំពោះរាជបល្ល័ង្ក​ខ្មែរ តែ​អាជ្ញាធរ​បារាំង​បាន​ជ្រើសរើសយកព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម សីហនុ ជំនួស​វិញ ដោយបារាំងគិតថាព្រះអង្គមុនីរ៉េតទ្រង់ឯករាជ្យ ចំណែកឯព្រះអង្គម្ចាស់សីហនុ នៅវ័យក្មេងងាយស្រួលគ្រប់គ្រង។ ទ្រង់មុនីរ៉េត បាន​ទទួល​តំណែង​អនុប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​រាជានុសិទ្ធិ (១៩៤៧-១៩៤៨) នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រី​មហាផ្ទៃ​-​ការពារ​ជាតិ (១៧ តុលា ១៩៤៥-១៤ ធ្នូ ១៩៤៦), ឧត្តមសេនីយ​មុន​បង្អស់​នៃ​កង​យុទ្ធពល​ខេមរភូមិន្ទ (១៩៥០) ប្រធាន​ឧត្តម​ក្រុមប្រឹក្សា​រាជបល្ល័ង្ក (១៩៦០) ។ ជាមួយ​មហេសី​ឈ្មោះ ប៉ុក វ៉ាន ទ្រង់​មុនីរ៉េត មាន​បុត្រ ៤​នាក់៖ រេតណារា, រក្សមុនី, មុនីសុវត្ថិ, ពង្សមុនី ។ 

## ជីិតដំបូង 
## ឯកសារយោង
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី

ស្តាំ|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល|ប្រទេសជាសមាជិកធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី
**ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី** (ADB) គឺជាធនាគារអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងតំបន់ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៦៦ ។ which is headquartered in 6 ADB Avenue, Mandaluyong, Metro Manila 1550, Philippines. The bank also maintains 31 field offices around the world to promote social and economic development in Asia. The bank admits the members of the UN Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (UNESCAP, formerly the Economic Commission for Asia and the Far East or ECAFE), and non-regional developed countries. Starting with 31 members at its establishment, ADB now has 68 members.

ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ត្រូវបានយកគំរូតាមធនាគារពិភពលោកយ៉ាងជិតស្និទ្ធ និងមានប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតដែលមានទម្ងន់ស្រដៀងគ្នា ដែលការបោះឆ្នោតត្រូវបានចែកចាយតាមសមាមាត្រជាមួយនឹងការជាវដើមទុនរបស់សមាជិក។ ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ចេញផ្សាយរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំដែលសង្ខេបប្រតិបត្តិការ ថវិកា និងសម្ភារៈផ្សេងទៀតរបស់ខ្លួនសម្រាប់ពិនិត្យដោយសាធារណជន។  កម្មវិធីអាហារូបករណ៍ ADB-Japan (ADB-JSP) ចុះឈ្មោះសិស្សប្រហែល ៣០០ នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅក្នុងស្ថាប័នសិក្សាដែលមានទីតាំងនៅ ១០ ប្រទេសក្នុងតំបន់។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់កម្មវិធីសិក្សារបស់ពួកគេ អ្នកប្រាជ្ញត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមនៃប្រទេសកំណើតរបស់ពួកគេ។  ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី មានឋានៈជាអ្នកសង្កេតការណ៍ផ្លូវការរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ 

គិតត្រឹមថ្ងៃទី ៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២០ ប្រទេសជប៉ុន និងសហរដ្ឋអាមេរិកនីមួយៗមានភាគហ៊ុនធំជាងគេគឺ ១៥.៥៧១% ។ ចិនកាន់កាប់ ៦,៤២៩% ឥណ្ឌាកាន់កាប់ ៦,៣១៧% និងអូស្ត្រាលីកាន់កាប់ ៥,៧៧៣%។ 

## ឯកសារយោង
ធនាគារពិភពលោក

**ធនាគារពិភពលោក** (World Bank) គឺជាស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្ដរជាតិមួយដែលធ្វើការផ្ដល់នូវកម្ចី ទៅកាន់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍសម្រាប់កម្មវិធីហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនានា ។

គោលដៅផ្លូវការនៃធនាគារពិភពលោក គឺការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។ យោងទៅតាមអនុស្សរណៈនៃកិច្ចព្រមព្រៀងរបស់ខ្លួន (ដែលបានអនុម័តកែប្រែ និងមានសុពលភាពចាប់ពី ១៦ កុម្ភៈ ១៩៨៩) រាល់សេចក្ដីសម្រេចចិត្តទាំងអស់ ធនាគារពិភពលោកត្រូវតែធ្វើឡើងដោយយោងតាមការប្ដេជ្ញាចិត្តក្នុងការជំរុញឲ្យមានការវិនិយោកបរទេស និងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ក៏ដូចជាការវិនិយោគ capital ។ 

ធនាគារពិភពលោក ចែកចែងជាពីរស្ថាប័ន៖ the ធនាគារអន្ដរជាតិសម្រាប់ការកសាងឡើងវិញនិងអភិវឌ្ឍន៍ (International Bank for Reconstruction and Development ឬ IBRD) និងសមាគមអភិវឌ្ឍន៍អន្ដរជាតិ (International Development Association ឬ IDA) ។

ធនាគារពិភពលោក គឺជាផ្នែកមួយនៃក្រុមធនាគារពិភពលោក (World Bank Group) ក្នុងចំណោមស្ថាប័នទាំងអស់៤ រួមមាន៖,International Finance Corporation (IFC),  Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA), និង International Centre for Settlement of Investment Disputes (ICSID) ។

## ឯកសារយោង
### កំណត់ចំណាំ
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
អត្តបទ
* គេហទំព័រផ្លូវការ
* IBRD main page 
* IDA main page
បញ្ជីប្រទេសតាមប្រជាជន

នេះគឺជាបញ្ជីប្រទេសឯករាជ្យ និង បណ្ដាទឹកដីអនិស្សរភាពដែលមានរស់នៅ—ផ្អែកលើអ.ម.អ.៣១៦៦-១មាត្រដ្ឋានអ.ម.អ. (ISO)—តាម ប្រជាជន។ ក៏បានផ្ដល់ក្នុងភាគរយគឺអត្រាប្រជាជននៃប្រទេសនីមួយៗប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រជាជនពិភពលោក ដែលអនុលោមតាមការកត់សំគាល់ប្រជាជនរបស់ការិយាល័យជំរឿនសហរដ្ឋត្រូវបានប៉ាន់ស្មាន&nbsp;ពាន់លាននាក់។

According to a separate estimate by the United Nations, world population exceeded 7&nbsp;billion in October 2011. Areas that form integral parts of sovereign states, such as the countries of the United Kingdom, are counted as part of the sovereign states concerned. Not included are other entities, such as the European Union, that are not sovereign states, and dependent territories that do not have permanent populations, such as various countries' claims to Antarctica.

Figures used in this chart are based on the most up to date estimate or projections by the national census authority where available, and are usually rounded off. Where updated national data are not available, figures are based on the 2013 estimates by the Population Division of the United Nations Department of Economic and Social Affairs. Because the compiled figures are not collected at the same time in every country, or at the same level of accuracy, the resulting numerical comparisons may create misleading conclusions. Furthermore, the addition of figures from all countries may not equal the world total.

For a graphical version of this list, see list of countries by population (graphical). See also List of sovereign states and dependent territories by population density and the list of regional organizations by population.

## Countries
**Note:** All dependent territories are shown in *italics*.

## See also
*List of countries by population (United Nations)
*List of sovereign states and dependent territories by population density
*List of continents by population
*List of countries by refugee population
*List of countries by urban population
*List of regional organizations by population
*List of religious populations
*Lists of organisms by population
*World population

**Historical**
*List of countries by population in 1900
*List of countries by population in 1907
*List of countries by population in 2000
*List of countries by population in 2005
*List of countries by population in 2010
*List of countries by past and future population (1950–2050)

**Cities:**
*World's largest cities
*List of national capitals by population

***Lists of countries by population**

****Continental**
***Africa
***Asia
***Europe
***North America
***Oceania
***South America

****Intercontinental**
***Eurasia
***Americas
***Arab states
***Commonwealth of Nations
***Latin America
***Middle East

****Subcontinental**
***Caribbean islands
***European Union member states

## References and notes
## External links
*United Nations Analytical Report for the 2004 revision of World Population Prospects (the analytical report for the 2006 revision is not available online)&nbsp;— includes details of methodology and sources used for the population estimates above.
បញ្ជីរាយនាម តំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅកម្ពុជា

## Legend
The table is sortable by column by clicking on the  at the top of the appropriate column; alphanumerically for the Site, Area, and Year columns; by state party for the Location column; and by criteria type for the Criteria column. Transborder sites sort at the bottom.

:**តំបន់**; named after the World Heritage Committee's official designation
:**ទីតាំង**; at city, regional, or provincial level and geocoordinates
:**Criteria**; as defined by the World Heritage Committee
:**ផ្ទៃក្រឡា**; in hectares and acres. If available, the size of the buffer zone has been noted as well. A value of zero implies that no data has been published by UNESCO
:**ឆ្នាំ**; during which the site was inscribed to the World Heritage List
:**បរិយាយ**; brief information about the site, including reasons for qualifying as an endangered site, if applicable. Descriptions are mostly taken from the UNESCO World Heritage Centre website.

## Inscribed sites
## ឯកសារយោង
អ៊ូហាន

**អ៊ូហាន** ( , Wuhan) គឺជាទីរួមខេត្តហ៊ូប៉ី សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន និងជាទីក្រុងដែលសំបូរមនុស្សរស់នៅច្រើនបំផុតនៅចិនភាគកណ្ដាល។ វាសណ្ដូកនៅលើទំនាបជាំងហានខាងកើតចំចំណុចប្រសព្វកាត់គ្នាពាក់កណ្ដាលនៃទន្លេយ៉ាងសេ និង ទន្លេហាន។ ផុសចេញពីបណ្ដុំនៃទីក្រុងបី ​អ៊ូឆាង ហានខូវ និង ហានយ៉ាង អ៊ូហានត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា *ច្រកឆ្លងកាត់នាំមុខគេរបស់ខេត្តទាំងប្រាំបួន* វាជាដំណុំដឹកជញ្ជូនសំខាន់ ដែលមានផ្លូវដែក ផ្លូវថ្នល់ និង ផ្លូវល្បឿនលឿនរាប់សិបឆ្លងកាត់ទីក្រុងនេះ។ ពីព្រោះតែតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងការដឹកជញ្ជូនក្នុងស្រុកបែបនេះហើយ អ៊ូហានជួនកាលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា *ឈីកាហ្គោរបស់ចិន។* វាក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ដែលថាជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ហិរញ្ញវត្ថុ វប្បធម៌ អប់រំ និង ដំណឹកជញ្ជូននៃចិនភាគកណ្ដាល។ ក៏ជារដ្ឋធានីនាសម័យសង្គ្រាមនៅឆ្នាំ១៩៣៧ផងដែរ។
## ឯកសារយោង
ក្រុងឡូវែល រដ្ឋម៉ាស្សាឈូស៊ែត

**ក្រុងឡូវែល** (Lowell) គឺជាទីក្រុងមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង Middlesex County, រដ្ឋម៉ាស្សាឈូស៊ែត, សហរដ្ឋអាមេរិក។ 
យោងទៅតាមជំរឿនឆ្នាំ២០១០ ទីក្រុងនេះមានចំនួនប្រជាជនជាង ១០៦,៥១៩នាក់ ដែលជាទីក្រុងធំជាងគេទី៤ នៅក្នុងរដ្ឋម៉ាស្សាឈូស៊ែត។ ក្រុងឡូវែល និងក្រុង Cambridge ធ្លាប់ជា county seat នៃMiddlesex County មុននឹងរបបរដ្ឋាភិបាល county ត្រូវបានបោះបង់ចោលនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧។

ក្រុងឡូវែល ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីដែលបដិវត្ដន៍ឧស្សាហកម្មនៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានចាប់កំណើតឡើង ហើយតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើននៅក្នុងទីក្រុងនេះត្រូវបានអភិរក្សដោយ National Park Service ។
* សាលាសាធារណៈឡូវែល

## ឯកសារយោង
## អានបន្ថែម 
* Deitch, Joanne Weisman, "The Lowell Mill Girls: Life in the Factory (Perspectives on History Series)" (1998)
* Denenberg, Barry, "So Far From Home: The Diary of Mary Driscoll, An Irish Mill Girl, Lowell, Massachusetts 1847 (Dear America Series)" (2003)
* Dublin, Thomas, "Women at Work: The Transformation of Work and Community in Lowell, Massachusetts, 1826-1860", Columbia University Press. (1981)
* Eisler, Benita, "The Lowell Offering: Writings by New England Mill Women (1840-1945)", J.B. Lippincott (1977); Norton (1998)
* Flanagan, Alice K., "The Lowell Mill Girls", Compass Point Books (2006)
* Larcom, Lucy, "Among Lowell Mill-Girls: a reminiscence", *The Atlantic Monthly*, v.XLVIII (48), no.268, November 1881, pp.&nbsp;593–612.
* Malone, Patrick M., "Waterpower in Lowell: Engineering and Industry in Nineteenth-Century America", Johns Hopkins Introductory Studies in the History of Technology (2009)
*  Mrozowski, Stephan A.; Ziesing, Grace H.; Beaudry, Mary C., "Living on the Boott: Historical Archaeology at the Boott Mills Boardinghouses, Lowell, Massachusetts", The Lowell Historic Preservation Commission (1996)
* Savard, Rita, "Three Hard Words: I Need Help: Jobs gone and bills mounting, many more in Greater Lowell seek food aid", *The Lowell Sun*, January 22, 2010
* Stanton, Cathy, "The Lowell Experiment: Public History in a Postindustrial City", University of Massachusetts Press. (2006)
* The Lowell Historical Society, "Lowell: The Mill City (MA) (Postcard History Series)", Arcadia Publishing. (2005)

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
* City of Lowell official web site
* Merrimack Valley Region tourist information
* *Lowell Sun* newspaper
* University of Massachusetts Lowell, Center for Lowell History
* Lowell Online
ហ្គិកអ៊ិនខាំបូឌៀ

Khmer**ហ្គិកអ៊ិនខាំបូឌៀ** គឺជាស្ថានសំណាញ់មួយដែលផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអំពីបច្ចេកវិទ្យាដោយសរសេរអត្ថបទដែលទាក់ទងនឹងបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ និង តាំងពីដើម។ ព័ត៌មានដែលលេចឡើងនៅលើស្ថានសំណាញ់នេះទាក់ទងជាមួយនិងការបន្ទាន់សម័យថ្មីទាំងអន្ដរជាតិ និង ទាំងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។

## ប្រវត្តិ 
វេបសាយនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងខែឧសភាឆ្នាំ 2013 ក្នុងគោលបំណងដើម្បីផ្តល់ពត៌មានស្តីអំពីបច្ចេកវិទ្យានិងការចាប់ផ្តើមទៅកាន់ ប្រជាជនកម្ពុជា។
 
## ប្លុក 
Geeks In Cambodia ត្រូវបានបែងចែកជាប្រាំមួយផ្នែកដ៏សំខាន់ៗដូចជា : បច្ចេកវិទ្យា ចំនុចផ្ដើម ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម គ្រឿងអេឡិចត្រូនិច ទំនាក់ទំនងសង្គម និង ព្រឹត្តការណ៍។ គ្រប់ផ្នែកទាំងអស់សុទ្ធតែមានអត្ថបទដែលសរសេរទាំងជាភាសាអង់គ្លេសនិងជាភាសាខ្មែរ។
 
## ឯកសារយោង 
* ការចាប់យកជំរើសមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែលបង្កើតនូវការចាប់ផ្ដើមដ៏ខ្លាំងក្លាមួយប្រកបដោយភាពស្ងៀមស្ងាត់  ។ ''Tech In Asia"' ថ្ងៃទី27 ខែកក្កដាឆ្នាំ 2013 ។
* កំពូលអ្នកចាប់ផ្ដើមដ៏ជោគជ័យចំនួនប្រាំប្រចាំទីក្រុង  ។ * Phnom Penh Post* ថ្ងៃទី12 ខែកក្កដាឆ្នាំ 2013 ។
 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* Geeks in Cambodia
វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ

** វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ** (ភាសាបារាំង៖ Radio France Internationale) ឬគេនិយមសរសេរ/ហៅកាត់ថា **RFI** (**អ៊ែអេហ្វអ៊ី**) គឺជាបណ្តាញព័ត៌មានវិទ្យុអន្តរជាតិដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាលបារាំង។ ដោយមានអ្នកស្តាប់ចំនួន ៥៩.៥ លាននាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០២២ វាគឺជាស្ថានីយ៍វិទ្យុអន្តរជាតិមួយក្នុងចំណោមស្ថានីយ៍វិទ្យុអន្តរជាតិដែលមានអ្នកស្តាប់ច្រើនជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក រួមជាមួយ *Deutsche Welle*, *BBC World Service* និង *Voice of America*។

## មើលផងដែរ
*បារាំង ២៤
*បញ្ជីរាយវិទ្យុផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិ

## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ក្រៅ
* គេហទំព័រផ្លូវការ (ភាសាបារាំងដើម)
* គេហទំព័រជាខេមរភាសា (ភាសាខ្មែរ) 
* គេហទំព័រជាភាសាអង់គ្លេស (ភាសាអង់គ្លេស)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យុបារាំង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យុនៅបារាំង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ្វ្រង្សិ៍មីឌាម៉ុងដឹ
ក្រុងសួង

**ក្រុងសួង** គឺជាក្រុងមួយនៃប្រទេសខ្មែរ

=រដ្ឋបាល=
ក្រុងសួង មាន ២សង្កាត់គឺ
* សង្កាត់សួង
* សង្កាត់វិហារលួង
=អប់រំ=
## បឋមសិក្សា
## អនុវិទ្យាល័យ
## វិទ្យាល័យ
=មណ្ឌលសុភាព=
*មណ្ឌលសុខភាពសួង
*មណ្ឌលសុខភាពសួង២
*មណ្ឌលសុខភាពវិហារលួង
*មណ្ឌលសុខភាពវិហារលួង២

=មន្ត្រី=
## មន្ត្រីក្រុងសួង
## មន្ត្រីនគរបាលក្រុងសួង
## មន្ត្រីសង្កាត់
## មន្ត្រីនគរបាលប៉ុស្ដិ៍
=សាសនា=
## ព្រះពុទ្ធសាសនា
### វត្ត
* វត្តវិហារលួង
* វត្តភ្នំចាន់
* វត្តវិហាខ្ពស់
* វត្តតូង
* វត្តវិហារទន្ទឹម
*វត្តពណ្ណរាយ
*វត្តជ្រៃបិទមាស

=ផ្សារ=
*ផ្សារសួង

=តំបន់ទេសចរណ៍=
វត្តចង្ក្រានតាព្រហ្ម

វត្ត​ចង្ក្រានតាព្រហ្ម ឬ​ដែល​គេ​និយម​ហៅ​ថា​វត្តស្ទឹង​មានជ័យ ជា​វត្ត​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​វត្ត​នានា​ដែល​មាន​អាយុ​កាល​ចាស់​គួរសម។ វត្ត​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ប្រប​នឹង​ស្ពាន​ស្ទឹង​មាន​ជ័យ ក្នុង​សង្កាត់​ស្ទឹងមានជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ។

## តំនភា្ជប់ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
ឆាវ ឆាវ

ឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេស Cao Cao (កើតនៅឆ្នាំ155 – 15 March 220)។ គាត់ជាអ្នកដឹក​នាំដ៏​ឆ្លាត​ជាង​គេម្នាក់ក្នុងលោក។​ បើ​ទោះ​ជា​​គាត់​​មិន​​អាច​​បង្រួប​​បង្រួម​នគរ​ទាំង​បី​បាន​ក៏​ពិត​មែន​ តែ​គាត់​នៅ​តែ​ឆ្លាត គឺ​ឆ្លាត​ត្រង់​ថា​គាត់​សាហាវ​ មាន​ល្បិច​កល​ ពិស​ពុល​ ពុត​ត្បុត​ យល់​កាលទេសៈ ​ថែម​ទាំង​ចេះ​ប្រើ​មនុស្ស​ឲ្យ​អស់​ពី​សម្ថភាព​ទៀត​ផង​។

## ការសិក្សា
គាត់បានសិក្សាយ៉ាងជ្រៅជ្រះ នូវជំនាញ យុទ្ធគុន យុទ្ធសាស្រ្ត អក្សរសាស្រ្ត នយោបាយ ទស្សនៈវិទ្យា ។ល។

## សង្រ្គាមនគរបី
នៅក្នុងអំឡុងពេលនៃសង្រ្គាមបីនគរនោះ គាត់គឺជាអ្នកខ្លាំងជាងគេបង្អស់ ប៉ុន្តែគាត់ពុំមែនជាអ្នកឈ្នះពិតប្រាកដនៃសង្រ្គាមនេះទេ! ពោលគឺអ្នកឈ្នះពិតប្រាកដគឺ ស៊ឺ ម៉ាអ៉ី។ ទោះបីគាត់ពុំមែនជាអ្នកឈ្នះ ប៉ុន្តែគាត់ក៏ពុំមែនជាអ្នកចាញ់ដែរ ព្រោះគាត់បានស្លាប់ ដោយសារ រោគាពាធ ក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាមមិនទាន់បញ្ចប់នៅឡើយ។

## ទ្រឹស្តី
*មួយជីវិតមនុស្ស ផឹកស៊ីសប្បាយមានប៉ុន្មានដង
*ទ័ពដែលឈ្នះផ្ទួនៗ គឺជាទ័ពក្អេងក្អាង ហើយទ័ពក្អេងក្អាង គឺជាទ័ពបរាជ័យ!
*ចចារគឺចុះចាញ់
*សុខចិត្តក្បត់គេតែមិនអោយគេក្បត់

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាមកុក
លីវ ប៉ី

**លីវ-ប៉ី** 刘备(កើតនៅឆ្នាំ១៦១ – ១០ មិថុនា ឆ្នាំ២២៣)។ គាត់ជាស្តេចចិត្តធម៌ម្នាក់ ដែលរាស្រ្តគ្រប់គ្នា គោរពស្រលាញ់ និង គាំទ្រ ជាពិសេសនោះ គាត់មានអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនស្ម័គ្រចិត្តបម្រើការពារគាត់។ គាត់គឺជាត្រកូលក្សត្រមួយអង្គដែរ។

## ការសិក្សា
គាត់បានសិក្សាយ៉ាងជ្រៅជ្រះ នូវជំនាញ យុទ្ធគុន យុទ្ធសាស្រ្ត អក្សរសាស្រ្ត នយោបាយ ទស្សនៈវិទ្យា ។ល។

## សង្រ្គាមនគរបី
## ទ្រឹស្តី
*ខ្ញុំសុខចិត្តឱ្យមនុស្សក្នុងនគរក្បត់ខ្ញុំ តែខ្ញុំមិនក្បត់នគរខ្លួនឯងនោះទេ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាមកុក
ផ្ការំដួល

រំដួល (នាមភូតគ្រាសាស្ដ្រឡាតាំង*Sphaerocoryne lefevrei*, វេវចននាម*Mitrella mesnyi* ឬ *Popowia aberrans*) គឺជាផ្កាតំណាងឲ្យប្រទេសកម្ពុជា មានដើមកំណើតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជា ប្រភេទដើមឈើដែល មានកម្ពស់ចាប់ពី  3-15 ម. សំបកពណ៌ត្នោត រលោងរាបស្មើ ឬមានលក្ខណះ គ្រើមៗបែកមែកសាខា ស្លឹកទោលរៀង តែផ្ទុយគ្នា រលោង ស្រួចចុង ពណ៌បៃតងចាស់។ ចំណែកឯ
ផ្នែកខាង ក្រោមរបស់ស្លឹកមានពណ៌បៃតងខ្ចី ចេញផ្កាតាមខ្នែងស្លឹក និងតាមចុងមែក មានពណ៌ លឿងក្លិនក្រអូប មាន២ស្រទាប់ ស្រទាប់ទាំងពីរមានលក្ខណះស្រដៀងគ្នា មានកម្រាស់ក្រាស់ ហើយរឹង។ ផ្ការំដួលមាន ៦ ត្របក រៀងគ្នាជា ២ ស្រទាប់ ក្នុង ១ ស្រទាប់មាន ៣ ត្របកហើយត្របក ខាងក្នុងមានខ្នាតតូច និងកោងជាង ចុងត្របកមានលក្ខណះស្រួច ចាប់ផ្តើមផ្កាពីខែធ្នូ - មីនា ផ្លែមានពណ៌បៃតងខ្ចី មូលតូចរលោង មានគ្រាប់ប្រមាណជា 1-2 គ្រាប់ ជាលក្ខណះកញ្ចុំ ពេលទុំ មានពណ៌ខ្មៅ រសជាតិជូរអែម។ រំដួលមានគុណប្រយោជន៍ខាងឱសថបុរាណដូចជាៈ សំបកជួយ បំបាត់អាការៈក្តៅក្នុងខ្លួន ផ្កាជួយបំបាត់ការវិលមុខ ខ្យល់គរ ជាឱសថជំនួយបេះដូង ជំនួយឈាម កេសរអាចផ្សំជាឱសថជំនួយកម្លាំង ជំនួយឈាម និងជួយបំបាត់អាការៈវិលមុខ ខ្យល់គរ។
 
ផ្ការំដួលមានក្លិនក្រអូប ជាពិសេសនៅពេលល្ងាច ដោយសារភាពទាក់ទាញនេះ ចាស់បុរាណខ្មែរ តែងតែប្រដូចស្រីក្រមុំមកផ្ការំដួលថាមានក្លិនក្រអូប និងរូបរាងស្រស់ស្អាត។ បច្ចុប្បន្នគេអាចរក មើលបាននៅតាមសួនច្បារមួយចំនួនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែក្រៅពីយកផ្ការំដួលដំណាងឲ្យប្រទេស កម្ពុជាហើយនោះខាងមន្ទីរកសិកម្មក៏បានយកផ្កានេះដំណាងឱ្យវិស័យកសិកម្មទៀតផង។ ដូចនេះ
ប្រជាជនខ្មែរគ្រប់រូបពិសេសយុវជនខ្មែរទាំងអស់ចូរចងចាំ និងធ្វើខ្លួនឱ្យមានក្លិនក្រអូប និងស្រស់ស្អាត ដូចជាផ្ការំដួលដែលតំណាងឱ្យប្រទេសក៏ដូចជាខ្លួនផ្ទាល់។

## ឯកសារយោង
* http://fruitcambodia.blogspot.com/2012/07/blog-post_5647.html
* http://domneng.com/p/10526 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្តសញ្ញាណជាតិនៃកម្ពុជា
ស៊ឺ ម៉ាអ៉ី

**ស៊ឺ-ម៉ាអ៊ី** (កើតនៅឆ្នាំ១៧៩ – ០៧ កញ្ញា ឆ្នាំ២៥១)។ លោកជាអ្នកដឹក​នាំដ៏​ឆ្លាត​ជាង​គេម្នាក់ក្នុងលោក និង ជាអ្នកខ្លាំងលាក់មុខម្នាក់ ដែលកម្ររកបាន។ លោកមានចិត្តអំណត់អត់ធ្មត់ខ្លាំងណាស់ គាត់តស៊ូរហូតបានសម្រេច ដោយអាចដណ្តើម​រាជពីត្រកូលឆាវបាន។ 

## គ្រួសារ
សមាជិកគ្រួសាររបស់លោកសុទ្ធតែជាអ្នកប្រាជ្ញ ដែលល្បីរន្ទឺពេញនគរ នរណាៗក៏តែងតែហៅគ្រួសារនេះថា គ្រួសារស៊ឺម៉ាដែរ។

## សង្រ្គាមនគរបី
លោកពុំសូវចេញមុខក្នុងសង្រ្គាមនេះច្រើនទេ ប៉ុន្តែលោកជាអ្នកបង្រួបបង្រួមនគរទាំងបីនេះនៅទីបញ្ចប់។ លោកតែងតែនៅពីក្រោយនៃសង្រ្គាម​នេះ ប៉ុន្តែមិនមែនមកពីគាត់មិនចង់នោះទេ នោះក៏ព្រោះតែគាត់គ្មានឱកាស ពោលគឺគ្មានការផ្តល់ឱកាស ពីសំណាក់ ត្រកូលឆាវ។

## ទ្រឹស្តី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាមកុក
មនុស្សដែលឆ្លាត មិនដែលប្រាប់គេថាខ្លួនជាមនុស្សឆ្លាតនោះទេ 
ក្មេងឆ្លាតមានគេសសើរ មនុស្សធំឆ្លាតមានគេបារម្ភ
ត្រូវចេះកម្សាន្តក្នុង ទុក្ខលំបាក
ខ្ញុំដកដាវតែមួយលើកទេ តែខ្ញុំសំលៀងដាវជាងដប់ឆ្នាំ
បើចង់ស្ទួចត្រីបាន ត្រូវដឹងថាត្រីវាចូលចិត្តស៊ីនុយអី
សុខចិត្តជូនអង្ករគេមួយទៅក្នុងគ្រាលំបាក ក៏មិនជូនស្រាគេក្នុងពិធីជប់លៀង
​
ជូគ័រលាង

**ខុងម៉ីង** (Kongming, 孔明)​ ឬ ជូគ័រលាង (Zhuge Liang, 諸葛亮) (កើតនៅគ.ស. ១៨១ – ស្លាប់​នៅ​គ.ស. ២៣៤)។ ខុងមីងកើត​នៅ​ស្រុកយ៉ាងទូ​ (Yangdu County, 陽都縣) នៅ​ក្នុង​តំបន់ឡាងយ៉ា​ (Langya Commandery) នៃ​សន្តតិវង្ស​ឈីន​ឬឈីង (Qin dynasty) និង​សន្តតិវង្ស​ថាំង (Tang dynasty) ។ សព្វថ្ងៃ​ស្រុក​នោះ​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ស្រុក​អ៊ីសួយ (Yishui County, 沂水縣)  ដែល​ស្ថិត​នៅ​ភាគ​អគ្នេយ៍​នៃ​ខេត្ត​សានទុង (Shandong, 山东) នៃ​ប្រទេសចិន ។ លោកគឺជាអ្នកប្រាជ្ញដ៏ពូកែម្នាក់ និង ជាទីប្រឹក្សាដ៏ខ្លាំងមួយរូប ស្ទើរតែគ្មានពីរ​លើលោក។ គាត់គឺជាអ្នកខ្លាំងក្នុងចំណោមអ្នកខ្លាំង ឬ នាគក្នុងចំណោមមនុស្ស។ គាត់គឺជាទីប្រឹក្សាដ៏ស្មោះត្រង់ម្នាក់របស់ស្តេច លាវប៉ី (Liu Bei, 劉備) ឬជាអធិការបតី (នាយករដ្ឋមន្ត្រី) នៃនគរ ស៊ូហាន (Shu Han, 蜀漢) ភាគខាងកើត (Eastern Han dynasty) ដែល​មាន​វត្តមាន​​ចាប់​ពី​គ.ស. 221 ដល់​គ.ស. 263 ។

## ជំនាញ
*ក្បួនសឹក
*អក្សរសាស្រ្ត 
*តារាសាស្រ្ត 
*ភូមិសាស្រ្ត 
*ចិត្តសាស្រ្ត និង ទស្សនៈវិជ្ជា
រួមទាំងជំនាញជាច្រើនមុខទៀត...។

## គ្រួសារ
គ្រួសាររបស់គាត់ សុទ្ធតែជាអ្នកពូកែ និង ជាគ្រួសារដែលមានកិត្តិនាមល្បីល្បាញមួយ នៅក្នុងសម័យកាលនោះ។

## សង្រ្គាមនគរបី
គាត់គឺជាទីប្រឹក្សាដ៏ខ្លាំងក្លា ដែលបានជួយនគរ ស៊ូហាន ឱ្យក្លាយជានគរខ្លាំង និង ជាសេនាប្រមុខដែលច្បាំងមិនចេះចាញ់ ប៉ុន្តែមកពីព្រហ្មលិខិត ទើបធ្វើឱ្យគាត់បរាជ័យម្តងក្នុងសង្រ្គាម និង ជាលើកចុងក្រោយជីវិតរបស់គាត់។
ជូគ័រលាង បានក្អួតឈាម នៅពេលដែលធ្វើសង្រ្គាមចាញ់ ស៊ឺម៉ាអ៊ី! ដោយសារតែមានអូតហេតុធ្លាក់ភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង នៅពេលដែលទ័ពរបស់ ស៊ឺម៉ាអ៊ី កំពុងត្រូវឡោមព័តដោយភ្លើង។

## ទ្រឹស្តី
*បើនៅតែរកម្ចាស់ល្អមិនបាន ហេតុអ្វីបានជាយើងមិនបង្កើតម្ចាស់ល្អម្នាក់ ដោយខ្លួនឯង

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាមកុក
ស៊ុន ឈាន

**ស៊ុន ឈាន** 孙权 Sun Quan (ឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេស) គាត់ជាស្តេចចិត្តដ៏ឈ្លាសវៃម្នាក់ ដែលរាស្រ្តគ្រប់គ្នា គោរពស្រលាញ់ និង គាំទ្រ។ គាត់គឺជាស្តេចវ័យក្មេងជាងគេ និង ធ្លាប់ជាអ្នកការទូតវ័យក្មេងជាងគេផងដែរ ក្នុងចំណោមនគរទាំងបីនាសម័យកាលនោះ។

## កុមារភាព
ជាក្មេងម្នាក់ដែលចូលចិត្តអានសៀវភៅ និង សិក្សាពីក្បួនសឹក ថែមទាំងជាក្មេងស្គាល់នូវប្រវត្តិសាស្រ្តខ្លួនយ៉ាងច្បាស់។ គាត់បានក្លាយជាអ្នកការទូត ដើម្បីទៅបញ្ចុះបញ្ចូលយកសាកសពឪពុករបស់ខ្លួន ពីបន្ទាយរបស់ខ្មាំងវិញ។

## ការសិក្សា
គាត់បានសិក្សាយ៉ាងជ្រៅជ្រះ នូវជំនាញ យុទ្ធសាស្រ្ត អក្សរសាស្រ្ត នយោបាយ ទស្សនៈវិទ្យា និង ប្រវត្តិវិទ្យា ។ល។

## សង្រ្គាមនគរបី
ជាស្តេចម្នាក់ ក្នុងចំណោមស្តេចទាំងបីអង្គ នៃនគរទាំងបី។ គាត់គឺជាស្តេចវ័យក្មេងជាងគេ ក្នុងសម័យកាលនោះ។ គាត់បានតស៊ូការពារទឹកដីខ្លួន ពីការលេបត្របាក់ពី ឆាវ ឆាវ ដោយចងសម្ព័ន្ធមិត្តជា នគរ ស៊ូហាន។

## នគរវ៉ូ (នគរទិសខាងកើត)
ជានគរ ដែលមានទ័ពជើងទឹកខ្លាំងជាងគេបង្អស់ក្នុងចំណោមនគរទាំងបី។ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាមកុក
បារខែម

**បារខែម** (អង់គ្លេស៖ **BarCamp**) គឺ​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​ជួបជុំ​គ្នា ដើម្បី​ចែក​រំលែក​ចំណេះ​ដឹង​និង​បទពិសោធន៍​ផ្សេងៗ ដែល​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​បច្ចេកវិទ្យា មធ្យោបាយ​ទំនាក់​ទំនង និង​គំនិត​ច្នៃ​ប្រឌិត​ថ្មីៗ។ ការ​ជួប​ជុំ​គ្នា​នេះ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​ទៅ​ដោយ អ្នក​ជំនាញ​កុំព្យូទ័រ អ្នក​ធុរកិច្ច​លើ​វិស័យ​បច្ចេកវិទ្យា​ព័ត៌មាន​វិទ្យា អ្នកអភិវឌ្ឍ​វិបសាយ និង​កម្មវិធី​កុំព្យូទ័រ អ្នក​គ្រប់​គ្រង​សន្តិ​សុខ​ព័ត៌មាន​វិទ្យា អ្នក​សារព័ត៌មាន​សង្គម សហគ្រិន​វ័យ​ក្មេង ព្រម​ទាំង​សិស្ស​និស្សិត​ជា​ច្រើន​ទៀត។ ព្រឹត្តិការណ៍​មួយ​នេះត្រូវ​បាន​រៀប​ចំ​នៅ​តាម​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​លើ​សាកលលោក (ជាង ៣៥០ ប្រទេស) ដោយ​អ្នក​ដែល​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​នោះ​ផ្ទាល់តែម្ដង។

## ប្រវត្តិ
**បារខែម (BarCamp)** គឺ​ជា​ឈ្មោះ​និយាយ​លេង​បញ្ឆិត​បញ្ឆៀង​ទៅ​នឹង​ឈ្មោះ​ព្រឹត្តិការណ៍ Foo Camp ដែល Foo Camp គឺ​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​មួយ​ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំ​ឡើង​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​ដោយ​លោក Tim O'Reilly ដែល​អ្នក​ចូលរួម​ក្នុង​កម្មវិធី​នោះ​ជា​អ្នក​ដែល​ទទួល​បាន​ការ​អញ្ជើញ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។

អ្នក​រៀប​ចំ​ព្រឹត្តិការណ៍ បារខែម ដំបូង​គេ​មាន​ដូច​ជា៖ Tantek Çelik, Chris Messina, Ryan King, Andy Smith (termie), និង Matt Mullenweg បាន​រៀប​ចំ​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ

​លើក​ដំបូង​នៅ Palo Alto, California, សហរដ្ឋអាមេរិក ចាប់​តាំង​ពី​ថ្ងៃ​ទី១៩ ដល់ ២៥ ខែ​សីហា ឆ្នាំ២០០៥ ក្នុង​ការិយាល័យ​នៃ Socialtext ដោយ​មាន​អ្នក​ចូលរួម​ប្រមាណ ២០០ នាក់។

ចាប់​តាំង​ពីពេល​នោះ​មក គោល​ដៅ​របស់ បារខែម ត្រូវ​បាន​គេសម្លឹង​មើល​ឃើញ​ថា​ផ្ដល់​ផល​ប្រយោជន៍​ច្រើន ដូច្នេះ​មនុស្ស​នៅ​តាម​បណ្ដា​ប្រទេស​នានា បាន​រៀប​ចំ​ព្រឹត្តិការណ៍ បារខែម នេះ​នៅ​តាម​ប្រទេស​រៀងៗ​ខ្លួន សរុប​ជាង ៣៥០ ប្រទេស​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក មាន​ដូច​ជា​នៅ​អាមេរិក​ខាង​ជើង អាមេរិក​ខាង​ត្បូង អាព្រិច អឺរ៉ុប មជ្ឈឹមបូព៌ា និង អាស៊ី។ ហើយ​អ្នក​ចូលរួម​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ អាច​មាន​ទាំង​អ្នក​ក្នុង​ប្រទេស​នោះ​ស្រាប់ ឬ​ក៏​មក​ពី​ប្រទេស​ក្រៅ​ដើម្បី​ចូលរួម។

ដើម្បី​ជា​ការ​រំឭក​ខួប​ដល់​ការ​បង្កើត បារខែម គេ​បាន​រៀប​ចំ​ព្រឹត្តិការណ៍​មួយ​ឈ្មោះ​ថា BarCampEarth ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ច្រើន​ប្រទេស​ក្នុង​ពេលវេលា​តែ​មួយ គឺពី​ថ្ងៃ​ទី២៥ ដល់​ថ្ងៃ២៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០០៦។ ហើយ​ព្រឹត្តិការណ៍​ដើម្បី​រំឭកខួប​លើក​ទីពីរ​នោះ​គឺ BarCampBlock ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំ​ឡើង​នៅ​ទីតាំង​ដំបូង​គឺនៅ Palo Alto, California, សហរដ្ឋអាមេរិក ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​ទី១៨ ដល់ ១៩ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០០៧ ដោយ​មាន​អ្នក​ចូលរួម​លើស ៨០០ នាក់។

ចំនួន​អ្នក​ចូលរួម​ដ៏​ច្រើន​បំផុត​នៃ​ព្រឹត្តិការណ៍​បារខែម គឺ​នៅ​ឯ​ទីក្រុង​យ៉ង់ហ្គូន ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា ឆ្នាំ២០១៣ មាន​អ្នក​ចូលរួម​ប្រមាណ ៦៤០០ នាក់។ ហើយ​កាល​ពីឆ្នាំ២០១០ បារខែម​នៅ​ឯ​ទីក្រុង​យ៉ង់ហ្គូន មាន​អ្នក​ចូលរួម​ជាង ៤៧០០ នាក់។

## អានផងដែរ
# វិគីភីឌា: បារខែម (កម្ពុជា)
# គេហទំព័រ: បារខែម (កម្ពុជា) 
# គេហទំព័រ BarCamp សាកល
ឆាវ ភី

ឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេស Cao Pi (កើតនៅឆ្នាំ១៨៧ – ២៩ មិថុនា ឆ្នាំ២២៦)។ គាត់គឺជាស្តេចឆ្លាតម្នាក់ ប៉ុន្តែពិសពុល ពុតត្បុត ហ៊ានសម្លាប់គ្រប់មនុស្សទាំងអស់ណា ដែលប៉ះពាល់ដល់ខ្លួន ទោះជាបងប្អូនខ្លួនឯងក៏ដោយ។ គាត់ធ្លាប់បានសម្លាប់​ប្អូនប្រុសរបស់ខ្លួន ហើយមិនសារភាពជាដាច់ខាត ថាខ្លួនជាអ្នកប្រព្រឹត្តិ ទោះក្នុងកាលៈទេសៈណាក៏ដោយ។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបធ្វើឱ្យ ឆាវ ឆាវ ដែលជាឪពុកពេញចិត្តជាខ្លាំង នូវមហិច្ឆា និង ភាពម៉ឺងម៉ាត រឹតមាំរបស់គាត់ រហូតឆាវ ឆាវ សម្រេច ផ្ទេរតំណែងជាស្តេច ទៅឱ្យគាត់។

## ការសិក្សា
គាត់ពុំសូវពូកែខាងអក្សរទេ ឬ អាចថា មិនពូកែស្ទើរគ្រប់មុខវិជ្ជា ប៉ុន្តែអ្វីដែលគាត់ពូកែជាងគេនោះ គឺរបៀបធ្វើមនុស្ស និង របៀប​ធ្វើស្តេច។ 

## សង្រ្គាមនគរបី
គាត់គឺស្តេចនៃនគរខ្លាំងក្នុងសង្រ្គាមនេះ គាត់ពុំសូវមានឱកាសបានចូលរួម ក្នុងសង្រ្គាមនេះទេ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាមកុក
ចន វ៉នណុក

ចន វ៉នណុក **John Edward Warnock** ជាអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តកុំព្យូទ័រ ដែលត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថា ជាអ្នករកឃើញនូវ ប្រព័ន្ធដំណើរការកម្មវិធី អាដុប (Adobe) ឬ កម្មវិធីកាត់តរូបភាព ដែលខ្មែរភាគច្រើនស្គាល់គឺ (Adobe Photoshop)។ គាត់បានបង្កើតកម្មវិធីឡើង ជាមួយនិងលោក ឆាលេស ហ្គេសស្គី **Charles Geschke**។ សព្វថ្ងៃនេះ កម្មវិធីដែលគាត់បានបង្កើតឡើង ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាសកល និង កម្មវិធី Graphic ដ៏ល្បីល្បាញបំផុត។

## របកគំហើញ
### Adobe System
គឺជាប្រព័ន្ធបច្ចេកទេសផ្នែក ក្រាហ្វិច ដ៏ពេញនិយមជាសកល។ ប្រព័ន្ធអាដុប ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ។
### PDF
ជាការពិតណាស់ និស្សិតខ្មែរ ឬអ្នកដែលប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រភាគច្រើន ច្បាស់ជាធ្លាប់បានស្គាល់នូវកម្មវិធី PDF មួយនេះ។ កម្មវិធីនេះ វាបានជួយឱ្យយើង រក្សានូវទ្រង់ទ្រាយដើមនៃឯកសាររបស់យើង មុនពេលបោះពុម្ព។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាដុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនល្បីៗលើសកលលោក
ឆាលេស ហ្គេសស្គី

thumb|ឆាលេស ហ្គេសស្គី
Charles M. "Chuck" Geschk ជាអ្នកបង្កើតកម្មវិធី Adobe System ជាមួយលោក ចន វ៉នណុក កាលពីឆ្នាំ ១៩៨២ ហើយសព្វថ្ងៃ Adobe គឺជាក្រុមហ៊ុនផលិតកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ផ្នែក ក្រាហិច និង បោះពុម្ពធំជាងគេបង្អស់លើពិភពលោក។

## របកគំហើញ
### Adobe System
គឺជាប្រព័ន្ធបច្ចេកទេសផ្នែក ក្រាហ្វិច ដ៏ពេញនិយមជាសកល។ ប្រព័ន្ធអាដុប ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ។

## ការសិក្សា
គាត់បញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្តកុំព្យូទ័រ ពីសាកលវិទ្យាល័យ Carnegie Mellon University។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាដុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនល្បីៗលើសកលលោក
ទីចំហ​ (Aperture)

*បានបកប្រែពីវិគីភីឌាអង់គ្លេស*

នៅអ៊ុបទិច គឺជាប្រហោងមួយដែលបើកនឹងធ្វើអោយពន្លឺឆ្លងកាត់ពេញនោះ។​ ជាងនេះទៅទៀត ទីចំហនៃប្រព័ន្ធអុបទិកនោះបានបើក 
ហើយបានកំណត់មុំកោណដែលមានការចាំងពីកាំរស្មី ហើយផ្ដោតសំខាន់លើផ្ទៃរាប ឬកំរិតនៃរូបភាព។ ទីចំហ បានកំណត់ថា តម្រង់ពន្លឺនឹងចូលដូចម្ដេច នេះជាសារៈសំខាន់ក្នុងការក្នុងការធ្វើអោយកំរិតនៃរូបភាពនឹងថ្កល់។
ប្រសិនបើទីចំហអាចធ្វើអោយតូចបាន បន្ទាប់មកតម្រង់ដែលអនុញ្ញាត្តិអោយពន្លឺចូលបាន លទ្ធផលដែលសំខាន់គឺអាចគាត់សំគាល់ទៅលើផ្ទៃរាប ឬកំរិតនៃរូបភាព។ ប្រសិនបើការបើកចំហតូច នោះមិនអនុញ្ញាត្ដិអោយពន្លឺចូលទេ លទ្ធិផលគឺផ្ដោតលើពន្លែ ជាមួយនឹងរយពេលពិតប្រាកដ។ នេះមានន៍យថា​ទីចំហតូច នោះលទ្ធផលនៃរូបភាពគឺមានភាពញ័រជុំវិញអ្វីដែលឡែនផ្ដោតទៅលើងបើមិនដូច្នេះទេវាអាចប្លឺផងដែរ។

រូបភាពតូច

## ឯកសារយោង 
ទីចំហ (Aperture)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ទីចំហ,ប្រហោង
ជេនហ្គិស ខាន់

**Genghis Khan** (ជេនហ្គិស ខាន់) គឺជាអធិរាជចម្បាំងដ៏ខ្លាំងជាងគេបង្អស់នៅអាស៊ី។ គាត់ជាអ្នកវាយដណ្តើមត្រួតត្រាប្រទេសចិនទាំងមូល និង មួយផ្នែកនៃប្រទេសមួយចំនួនធំទៀតនៅអាស៊ី។ ម៉ុងហ្គោលី ធ្លាប់បានត្រួតត្រាប្រទេសចិនជាង១០០ឆ្នាំ ក្រោមឥទ្ធិពលរបស់ ខាន់។ អំណាចរបស់គាត់ បានមកពី បណ្តាកុលសម្ព័ន្ធជាច្រើននៃភាគខាងជើងនៃអាស៊ី។ បន្ទាប់ពីបានក្លាយទៅជាអធិរាជ និង មាននាមល្បីរន្ទឺសុះសាយមក ជេនហ្គិស ខាន់ ក៏ចាប់ផ្តើមធ្វើការលុកលុយ ឈ្លានពាន បណ្តាប្រទេសនៅអាស៊ី-អ៊ីរ៉ុប រហូតបានគ្រប់គ្រងត្រួតត្រា ទឹកដីមួយភាគធំនៃអាស៊ី។

## យុទ្ធសាស្រ្ត
### សង្គ្រាមចិត្តសាស្ត្រ
ស្តេចម៉ុងហ្គោលដ៏ល្បីល្បាញ ជេនហ្គិស ខាន់ ដែលជាអ្នកចម្បាំងដ៏កំពូលក្នុងលោក តែងតែប្រើប្រាស់សង្គ្រាមចិត្តសាស្ត្រ និងយុទ្ធសាស្ត្របំភាន់សត្រូវ។ មុនពេលចេញធ្វើសង្គ្រាម ស្តេច ជេនហ្គិស ខាន់ តែងបញ្ជូនកងពិសេសទៅផ្សព្វផ្សាយអំពីភាពសាហាវ និងកម្លាំងទ័ពដ៏ច្រើនមហិមារបស់ម៉ុងហ្គោលធ្វើឲ្យសត្រូវបាក់ស្មារតី។ នៅសមរភូមិ ស្តេច ជេនហ្គិស ខាន់ ក៏ពូកែខាងបំភាន់សត្រូវឲ្យមើលឃើញថាទ័ពម៉ុងហ្គោលមានចំនួនច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់តាមរយៈការបញ្ជូនទ័ពពិសេសឲ្យចល័តទៅចល័តមកយ៉ាងរហ័ស បង្កើតជារូបភាពឲ្យសត្រូវឃើញថាទ័ពម៉ុងហ្គោលមានចំនួនច្រើនឥតគណនា។ ក្នុងជួរទ័ពម៉ុងហ្គោលក៏មានកងពិសេសមួយកងផ្នែកបាញ់ព្រួញដែលមានមុខងារផ្តល់ព័ត៌មានរហ័សដល់មេបញ្ជាការ និងអាចចល័តបានលឿនដូចផ្លេកបន្ទោរ និងមានមុខងារបាញ់សម្លាប់អ្នកនាំសាររបស់សត្រូវដើម្បីកុំឲ្យមេទ័ពសត្រូវអាចទាក់ទងគ្នាបាន។ កត្តាទាំងអស់នេះធ្វើឲ្យសត្រូវបាក់ទឹកចិត្ត ហើយភាពភ័យខ្លាចកើតមានជានិច្ចនៅគ្រប់ទីកន្លែងដែលម៉ុងហ្គោលទៅដល់។

## យុទ្ធសាស្រ្តសង្រ្គាម
### រាជវង្ស សៀខាងលិច
អំឡុងឆ្នាំ ១២០៦ យុទ្ធសាស្រ្តសង្រ្គាមដែល ជេនហ្គិស ខាន់ តែងតែប្រើប្រាស់នោះ គឺ**សង្រ្គាមចិត្តណាស់**។ រាជវង្សសៀខាងលិច គឺមានព្រំដែនជាប់ទៅនឹងម៉ុងហ្គោល ទើបជាមុខសញ្ញាទីមួយ ដែលគាត់ត្រូវដណ្តើមទឹកដី និង គ្រប់គ្រងទីនោះ។

## ឯកសារយោង
គេហទំព័រ សាលារៀន http://salarean.com/ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កំពូលអ្នកចម្បាំងក្នុងលោក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្តេចខ្លាំងនៅអាស៊ី
សាមកុក

[រូបភាពតូច| សាមកុក1994 ភាសា[ចិន.]]

**សាមកុក** (  ,  ,  ) គឺ  មិនមែនជាឈ្មោះនរណាម្នាក់នោះទេ ប៉ុន្តែវាជាឈ្មោះរួមនៃសម័យសង្រ្គាមរវាងនគរបី ពោលគឺ នគរ ឆាវ វ៉ី របស់ឆាវ ឆាវ និង នគររបស់ លាវប៉ី រួមទាំងនរគរបស់ ស៊ុនឈាន។ . ៕ 

## ជនល្បីៗនៅក្នុងសម័យកាលសាមកុក
*លីវ ប៉ី
* ឆាវ ឆាវ
*ស៊ឺ ម៉ាអ៉ី
*ឆាវ ភី
*កួន អ៊ី
*អ៊ី ទ័រ
*ជូគ័រលាង
*ស៊ុន ឈាន
* ចាង ជីឡុង

## ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗនៅក្នុងសម័យកាលសាមកុក
*សង្រ្គាមច្រាំងក្រហម

អត្ថបទនេះ ពុំទាន់យកជាផ្លូវការទេ!

រូបភាព:Romance_of_the_Three_Kingdoms_1994_logo.png| សាមកុក1994.

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*សាសនាអ្នកស្រុកចិន ​
*អ៉ីហ្វួងទី
*បព្វជិតសាសនាតៅ
*លោកយាយម៉ៅ
*ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ
*សាសនាខ្មោច
*ព្រះម៉ែនាង​បក់
*ព្រះម៉ែជំនាងទូក
*ព្រះមេស្រូវ
*ព្រះភូមិទេវតា 
*រានទេវតា
*ព្រះមហាជ័យពៃរស្រព
*រុក្ខទេវតា
*យ័ន្ត
*ឃុនឆាង ឃុនផែន នាងភឹម
*តួអង្គនៅក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ
*តួអង្គនៅក្នុងរឿងឃុនឆាង ឃុនផែន
*ព្រះរាជពិធីត្រីយម្ពវាយ ត្រីបវាយ  
*ព្រះម៉ែស៊ីវ៉ាងម៉ូ
*ព្រះសិវៈនាដរាជ
*បូជនីយដ្ឋាន​ដែនកោះ​លង្កា
*យ៉ាបយ៉ុម
*អរុណមិកុល ស្រីមហាមារីអ័ម័ន កូយិល(ទីក្រុងព្រៃនគរ)
*មីនាឈី សុនទរេសូរ មនឌៀរ
*សក្តិនិកាយ
*ព្រះក័តតាវះរាយ័ន 
*ព្រះម៉ែប៉្ររិយាចី
*ភារតៈនាដយ័ម
*វត្តព្រះស្រីមហាអុម៉ាទេវី
*ទេវស្ថានក្រុងបាងកក
*យមុណូត្រី
*គ័ងគូត្រី
*ព្រះម៉ែពះហុឆរា
*ព្រះម៉ែកូទិយារ៍
*នគរបី (សាមកុក)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាមកុក
ឧកញ៉ាចតុរង្គយស (ប្រលោមលោក)

thumb|ក្របមុខនៃសៀវភៅប្រលោមលោក
ប្រលោមលោកនេះគឺជារឿងមួយដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីសង្គមខ្មែរកាលឆ្នាំ១៨៨៤ ដែលសាច់រឿងនិយាយពីមន្ត្រីមួយរូបដែលជាអ្នកស្នេហាជាតិ ប៉ុន្តែហៀបនឹងត្រូវស្លាប់ដោយស្នាដៃនៃព្រះរាជារបស់ខ្លួន ហើយវាក៏ជារឿងប្រវត្តិសាស្ត្រពិតមួយដែលកើតក្នុងសម័យរបស់ក្រឡាហោមគង់ដែរ។ សាច់រឿងប្រលោមលោកនេះត្រូវបានសរសេរឡើងដោយលោកគុយ ឡូត។
## មូលបញ្ហា រឿង ក្រឡាហោមគង់
ឧកញ៉ា​ចតុរង្គ​យស ជា​មន្ត្រី​របស់​ព្រះបាទ​នរោត្តម ត្រួតត្រា​នៅ​បន្ទាយ​ចាក់​អង្ករ ក្នុង​ស្រុក​កងមាស ។ ថ្ងៃមួយ សេនា​មុខ ប៉ែន ដែល​ជា​មិត្ត​ស្និទ្ធស្នាល​របស់ ឧកញ៉ា​ចតុរង្គ​យស និង​ជា​សេនា​ការពារ​ប្រចាំ​រាជវាំង បាន​ធ្វើដំណើរ​ចេញពី​រាជធានី​ចតុមុខ ទៅ​ជួប​លោកឧកញ៉ា​ចតុរង្គ​យស ដល់​បន្ទាយ ។ លោក​បាន​និយាយ​ពី​ផែនការ​របស់​លោក​ប្រាប់ឧ​ញ៉ាច​តុរង្គយស ដែល​មាន​បំណង​ប្រឆាំង​អាណានិគម​បារាំង ។ ដោយ​មានគំនិត​ដូច​គ្នា មិត្តភក្តិ​ទាំង​ពីរ​នាក់​នេះ​បាន​ព្រមព្រង​គ្នា​ និង​ចាប់ផ្តើមអ​នុវត្ត​គម្រោ​ង ដោយ​សេនាមុខ ប៉ែន ទទួលបាន​ទាហាន និងសម្ភារៈ​សឹក​មួយចំនួន​ពី​ឧកញ៉ា​ចតុរង្គយស ហើយ​បាន​បោះជំរំ​កងទ័ព​នៅ​ភូមិ​ថ្មី ម្តុំ​ពាមជីកង ។ ទាំង​ពីរ​នាក់​នេះ​បាន​ដើរ​បំបះបំបោរ​ប្រជាជន​ឱ្យមាន​ស្មារតី​ស្នេហា​ជាតិ ងើបឡើង​តស៊ូ​ប្រឆាំង​បារាំង រហូត​បាន​កម្លាំង​មួយចំនួន​ល្មម​នឹង​តស៊ូ​បាន ។ ក្នុង​សម័យ​នោះ លោក​មេទ័ព​ឯក ធាតុ ក៏​ជា​អ្នក​បដិវត្តន៍​ប្រឆាំង​បារាំង​ដែរ ។​
​     ថ្ងៃមួយ ឧកញ៉ា​ចតុរង្គយស ទទួល​បាន​លិខិត​មួយ​ច្បាប់​ពី​ឧកញ៉ា​នគរបាល ប្រចាំ​រាជវាំង ឱ្យ​បញ្ឈប់​សកម្មភាព​ជា​បន្ទាន់ និង​ប្រគល់​សេនា​មុខ ប៉ែន ដើម្បី​ទទួល​ទោស ។ ប៉ុន្តែ​ឧកញ៉ា​ចតុរង្គយស បាន​បដិសេធ ហើយ​បញ្ជាក់ថា ឥឡូវនេះ​សេនាមុខ ប៉ែន បាន​កសាង​មូលដ្ឋានទ័ព​មួយ​នៅ​ឯ​ភូមិ​ថ្មី ។​
    ​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ក្រោយមក ទាហាន​បារាំង​ពីរ​កប៉ាល់ បាន​ទៅ​វាយ​បន្ទាយ​របស់​លោកសេនា​មុខ ប៉ែន ។ ទ័ព​សេនាមុខ ប៉ែន ដែល​ខ្វះ​បទពិសោធន៍​សង្គ្រាម និងសម្ភារៈ​សឹក​មិន​គ្រប់គ្រាន់​ ក៏​ចាញ់ ហើយ​នាំគ្នា​ទៅ​លាក់ខ្លួន​ក្នុងព្រៃ​ក្រោយ​ភូមិ ហើយ​សេនាមុខ ប៉ែន បាន​ចាត់​ឱ្យ​ស្នើសុំ​កងទ័ព​ជំនួយ​ពី​ឧកញ៉ា​ចតុរង្គយស ។ នៅពេល​ដែល​ទ័ពបារាំង​កំពុង​ឡោមព័ទ្ធ និងបាញ់ប្រហារ​ទៅលើ​ទាហាន​របស់​សេនាមុខ ប៉ែន នាំឱ្យ​មាន​របួស​ និង​ស្លាប់​អស់​ជាច្រើន​នោះ កងទ័ព​ជំនួយ​របស់​ឧកញ៉ា​ចតុរង្គយស ក៏​បាន​ទៅ​ដល់ ហើយ​ឡោមព័ទ្ធ​ទ័ព​បារាំង វាយប្រហារ​ពីក្រោយ ធ្វើឱ្យ​ទ័ពបារាំង​បាក់ទ័ព​រត់​ត្រឡប់​មក​ភ្នំពេញ​វិញ ។ ប្រជារាស្ត្រ​ក៏​មាន​សន្ទុះ​ចិត្ត​តស៊ូ​ជាមួយ​កងទ័ព​ទាំង​ពីរ​ក្រុម​នេះ​ច្រើនឡើង ។​
​     រដូវវស្សា ទ័ពបារាំង​បាន​លើកគ្នា​មក​វាយ​ទ័ព​របស់​ឧកញ៉ា​ចតុរង្គ​យសម្តងទៀត ហើយ​មួយ​ផ្នែក​ទៀត​ទៅ​ឡោម​ព័ទ្ធ​វាយ​កងទ័ព​របស់​សេនាមុខ​ប៉ែន ។ ទ័ពបារាំង​ក៏ត្រូវ​បរាជ័យ​ក្រោម​ការ​វាយបក​នៃ​កងទ័ព​បះបោរ​នោះ​ម្តង​ទៀត ។ សភាពការណ៍​ច្របូកច្របល់​បាន​ស្ងប់​មកវិញ​មួយរយៈ ។​
​    ពេល​សេនាមុខ​ប៉ែន និង​ឧកញ៉ា​ចតុរង្គ​យស​កំពុង​ជប់លៀង ក៏​មាន​សេនា​រាជវាំង​សុំ​ចូល​ជួប​ប្រគល់​រាជសារ ។ ក្នុង​រាជសារ​នោះ​បាន​បញ្ជាក់ថា សូម​ឱ្យ​អ្នក​ទាំង​ពីរ​ប្រកាស​រំសាយទ័ព ហើយ​ចូល​វាំង ដ្បិត​បារាំង​បាន​ប្រគល់​ឯករាជ្យ​មកឱ្យ​ខ្មែរ​វិញ​ហើយ ។ គិតពិចារណា​នឹង​គ្នា​អស់​មួយ​យប់​រួចមក មេដឹកនាំ​ទាំង​ពីរ​ក៏បាន​សម្រេច​ចិត្ត​ប្រកាស​រំសាយ​ទ័ព ហើយ​ចូល​ទៅក្នុង​រាជ​វាំង ។​ពេល​អ្នក​ទាំង​ពីរ​កំពុង​សម្រាក​ពេលយប់​ក្នុង​រាជវាំង​នោះ ឧកញ៉ា​នគរបាល និងកម្លាំង​របស់​គាត់​បាន​នាំគ្នា​មក​ឡោម​ព័ទ្ធ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​ឧកញ៉ា​ចតុរង្គ​យស និងសេនាមុខ​ប៉ែន វាយ​ទម្លាយ​ការឡោមព័ទ្ធ ហើយ​រត់ចេញ​រួច​ត្រឡប់​ទៅ​ផ្ទះ ​បាន​នាំគ្នា​នាំ​កូនចៅ​ផ្លាស់​ទីលំនៅ ហើយ​រស់នៅ​ជា​ប្រជារាស្ត្រ​លុះ​អស់​សង្ខារ​រៀងៗ​ខ្លួន ៕​
ទិន ហ្វី

Stephen Chow (Chinese: 周星馳, Chow Sing-Chi; born 22 June 1962) គឺជាអ្នកសម្តែង អ្នកដឹងនាំរឿង អ្នករៀបចំឆាក ជាផលិតករភាពយន្ត និង ជាទីប្រឹក្សានយោបាយ របស់គណបក្ស  Chinese People's Political Consultative Conference។
Stephen Chow ឬ ទិន ហ្វី (ឈ្មោះនិយមតាមការហៅរបស់ខ្មែរ) គឺជាតារាសម្តែងដែលប្រជាជនខ្មែរជាច្រើនធ្លាប់បានស្គាល់ និង ទស្សនានូវវីដេអូភាពយន្តដែលគាត់ផលិត។ គាត់ជាតារាសម្តែងដែលទទួលបានពានរង្វាន់ និង មេដាយសរសើរជាច្រើនប្រភេទ។ មិនត្រឹមតែជនជាតិខ្មែរប៉ុណ្ណោះទេ គឺស្ទើរតែពាសពេញពិភពលោកតែម្តង គឺសុទ្ធតែស្គាល់លោកចូវម្នាក់នេះ ថាជាតួសម្តែងក្រមិចក្រមើម និង ធ្វើឱ្យអ្នកទស្សនាសើចឡើងហារទឹកភ្នែកក៏មានដែរ។

## ភាពយន្ត
## កម្មវិធី​ទូរទស្សន៍
* The Final Combat (1989)
* The Justice of Life (1989)

## ពានរង្វាន់ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាភាពយន្តចិន
គោលនយោបាយសាធារណៈ

*គោលនយោបាយសាធារណៈ*' () is the principled guide to action taken by the administrative អង្គនីតិប្រតិបិត្តនៃរដ្ឋ with regard to a class of issues in a manner consistent with law and institutional customs. In general, the foundation is the pertinent national and substantial constitutional law and implementing legislation such as the US Federal code. Further substrates include both judicial interpretations and regulations which are generally authorized by legislation.

Other scholars define it as a system of "courses of action, regulatory measures, laws, and funding priorities concerning a given topic promulgated by a governmental entity or its representatives."  Public policy is commonly embodied "in constitutions, legislative acts, and judicial decisions." 

នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក, this concept refers not only to the result of policies, but more broadly to the decision-making and analysis of governmental decisions. As an academic discipline, public policy is studied by professors and students at public policy schools of major universities throughout the country.  The U.S. professional association of public policy practitioners, researchers, scholars, and students is the Association for Public Policy Analysis and Management.

## ឯកសារយោង
ជំងឺរលាកបំពង់ក

**ជំងឺរលាកបំពង់ក **(ពាក្យបច្ចេកទេស **Pharyngitis**   មកពីពាក្យជាភាសាក្រិច pharynx *pharanx* មានន័យថា បំពង់ក និង បច្ច័យបទ (ពាក្យនៅខាងក្រោយ suffix) -itis មាន័យថា រលាក-ឆេះ។  ដូចនេះវាមានន័យសមញ្ញថា ការរលាកបំពង់ក។
គោលនយោបាយពន្ធ

**គោលនយោបាយពន្ធ** () is an administrative apparatus that is built to levy and collect tax, through applying different tariff and basis taxation, in order to apply policy that has built.
គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច

**គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច** () សំដៅទៅលើរាល់ទង្វើ-សកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច។ វាគ្របដណ្តប់ប្រព័ន្ធសម្រាប់ការកំណត់អត្រាការប្រាក់និងថវិការបស់រដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាទីផ្សារការងារ, ភាពជាម្ចាស់ថ្នាក់ជាតិនិងតំបន់ផ្សេងទៀតជាច្រើននៃការអន្ដរាគមន៍របស់រដ្ឋាភិបាលចូលទៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច គោលនយោបាយបែបនេះគឺត្រូវបានមានឥទ្ធិពលជាញឹកញាប់ដោយ ស្ថាប័នអន្តរជាតិ ដូចជា មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិឬធនាគារពិភពលោក ក៏ដូចជា នយោបាយ ជំនឿទាំងឡាយ និងផលវិបាក គោលមូលនិធិ នយោបាយ នៃ គណបក្ស ។

## មើលផងដែរ
*Stabilization policy
*Budget process
*Constitutional economics

## ឯកសារយោង
ចំណូលរដ្ឋាភិបាល

**ចំណូលរដ្ឋាភិបាល** () គឺប្រាក់ចំណូលដែលទទួល-ប្រមូលបានដោយរដ្ឋាភិបាល។ វាគឺជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់មួយនៃគោលនយោបាយសារពើពន្ធរបស់រដ្ឋាភិបាល ហើយវាក៏គឺជាកត្តាផ្ទុយគ្នានឹងចំណាយរដ្ឋាភិបាល។ 
ចំណូលដែលទទួលបានដោយរដ្ឋាភិបាលដែលត្រូវបានប្រមូលបានពីប្រភពនានា ដូចជាពន្ធទារលើប្រាក់ចំណូល និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់បុគ្គល និងសាជីវកម្មនានា ក៏ដូចជាពន្ធលើទំនិញនិងសេវាកម្មដែលបានផលិត នាំចេញ និងនាំចូលពីប្រទេស ព្រមទាំងប្រភពផ្សេងទៀតនៃចំណូលដែលមិនមែនជាប់ពន្ធ ដូចជា government-owned corporations' incomes, ចំណូលនៃធនាគារកណ្ដាល និងបង្កាន់ដៃទទួលប្រាក់ដើមទុននៅក្នុងទម្រង់នៃការប្រាក់កម្ចីខាងក្រៅនិងប្រាក់បំណុលពីស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ។

## មើលផងដែរ
*ថវិការដ្ឋាភិបាល

## ឯកសារយោង
វិទ្យាសាស្ត្រសង្គម

**វិទ្យាសាស្ត្រសង្គម** () សំដៅទៅលើ មុខវិជ្ជាសិក្សាទាំងឡាយណាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសង្គម ក៏ដូចជាទំនាក់ទំនងនៃបុគ្គលនានាដែលរស់នៅក្នុងសង្គម ត្រឹមត្រូវ
គោលនយោបាយឧស្សាហកម្ម

**គោលនយោបាយឧស្សាហកម្ម** ( អក្សរកាត់ **IP**)  គឺជាគម្រោងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាយុទ្ធសាស្រ្តជាផ្លូវការនៃប្រទេសមួយ ដើម្បីជំរុញការអភិវឌ្ឍនិងការរីកលូតលាស់នៃ  វិស័យកម្មន្តសាល (manufacturing) នៃសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន។ The government takes measures "aimed at improving the competitiveness and capabilities of domestic firms and promoting structural transformation." A country's infrastructure (transportation, telecommunications and energy industry) is a major part of the manufacturing sector that usually has a key role in IP.

## មើលផងដែរ
* Chaebol
* Developmental state
* Import substitution industrialization
* Infant industry argument
* Ministry of International Trade and Industry

## Footnotes 
## Bibliography 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* New Industrial and Innovation Policy, The World Bank Institute 
* Industrial Policy Knowledge Page of the Donor Committee for Enterprise Development
* McKinsey Global Institute 
* Industrial Policy of Indian States
គោលនយោបាយកសិកម្ម

**គោលនយោបាយកសិកម្ម** () បរិយាយអំពីសំនុំនៃច្បាប់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យកសិកម្មក្នុងស្រុក និងការនាំចូលនៃផលិតផលកសិកម្មពីបរទេស។
រដ្ឋាភិបាលជាទូទៅអនុវត្តគោលនយោបាយកសិកម្មជាមួយនឹងគោលដៅក្នុងការសម្រេចបានលទ្ធផលជាក់លាក់ណាមួយនៅក្នុងទីផ្សារផលិតផលកសិកម្មក្នុងស្រុក។ ឧទាហរណ៍ លទ្ធផលទាំងនោះ អាចជា
a guaranteed supply level, ស្ថេរភាពតម្លៃ, គុណភាពផលិតផល, product selection, បម្រើបម្រាស់ដីធ្លី ឬ employment ។

## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
*www.reformthecap.eu: assessment of agricultural policies and summaries of relevant studies 
*IFAP: International Federation of Agricultural Producers
*OECD: Food, Agriculture and Fisheries (OECD Department of Trade and Agriculture)
*OECD Statistics Portal
*FAO: Monitoring African Food and Agricultural Policies
*kickAAS (Kick all agricultural subsidies) 
*The Globalist | Global Agriculture -- Getting Tough on ... - November 12, 2003 
*Ag Observatory  from the Institute for Agriculture and Trade Policy
*Ashish's Niti (Developing countries should take advantage of agricultural subsidies) 
*India together
* Larry Elliott, *The Guardian*, June 15, 2005, "West accused of concealing farm subsidies: Oxfam says EU and US are exploiting loopholes and using creative accounting to avoid real trade concessions to developing countries"
* Institute for Agriculture and Trade Policy
* Sophia Murphy, Ben Lilliston and Mary Beth Lake, February 2005, "WTO Agreement on Agriculture: A Decade of Dumping" , Institute for Agriculture and Trade Policy
* Kym Anderson and Will Martin (2005), "Agriculture Market Access: The Key to Doha Success", World Bank, June 2005 -  over half the gains to developing countries from global agricultural reforms would come from liberalization by developing countries themselves.
*Food Security and Ag-Biotech News  — provides balanced global news on policies related to genetically modified (GM) crops
*David Bullock Lecture: Comparing Agricultural Policy in the EU and US  - European Union Center at the University of Illinois, Urbana-Champaign.
ខ្យល់ព្រះអាទិត្យ

**ខ្យល់ព្រះអាទិត្យ** ជាចរន្តនៃអ៊ីយ៉ុង ដែលបញ្ចេញដោយស្រទាប់ក្រៅបំផុតនៃបរិយាកាស។ ខ្យល់ព្រះអាទិត្យ បានរុញច្រានមណ្ឌលម៉ាញេតូចូលទៅក្នុងលំហ ចេញឆ្ងាយពីព្រះអាទិត្យបន្ថែមទៀត។
ភាសាហេប្រឺ

**ភាសាហេព្រេីរ**ឬ**ហេប្រ៊ូ** ( បារាំង៖ Hébreu ហេព្រេីរ៖ עִבְרִית *អីវ្រីត* ) គឺជាភាសាសេមិតិក់Semitic language. It is the language of the Jews. the Academy of the Hebrew Language is the supreme institution the Hebrew language.

ភាសានេះត្រូវបាននិយាយដោយជនជាតិអ៊ីស្រាអែលជាយូរយារណាស់មកហើយ តាំងតែពីសម័យនៃព្រះគម្ពីរមកម្ល៉េះ។ After Judah was conquered by Babylonia, the Jews were taken captive to Babylon and started speaking Aramaic. Hebrew was no longer used as much in day-to-day life, but it was still known by Jews who studied religious books.  

In the 20th century, many Jews decided to make Hebrew into a spoken language again. តាំងពីឆ្នាំ ១៩៤៨ ភាសាហេព្រេីរជាភាសាផ្លូវការនៅក្នុងប្រទេសអីស្រាអែលនិងមានលោកច្រេីនដែលមកពីប្រទេសផ្សិងៗមកដល់ប្រទេសនោះនិងបានរៀនភាសាហេព្រេីរដេីម្បីនិយាយជាមួយគ្នា។

Also everyone who wishes to become a Christian priest must learn Hebrew in order to be able to read the Bible in original language.

ភាសាហេព្រេីរជាជាតិភាសាអារាប់។ Hebrew words are made by combining a root with a pattern. In Israeli Hebrew, some words are translated from European languages like English, French, German, and Russian. Many words from the Old Testament were given new meanings in Israeli Hebrew. People learning Hebrew need to study the grammar first in order to read correctly without vowels. In Israeli Hebrew, there is no verb "to be" in the present tense, only in the future and the past tenses. In Biblical Hebrew, there are no tenses but only two "aspects": *imperfect* and *perfect*. The *imperfect* is something like the future and the present tenses. The *perfect* is something like the past tense. *Mishnaic Hebrew* is the Hebrew spoken as well as Judeo-Aramaic in the time of Jesus and in the time of the Bar-Kokhba revolt (2nd century AD), until the Byzantine Empire of Justinian (6th century AD).

## អក្សរក្រម 
The Hebrew alphabet has 22 letters. Five of these letters change when they are at the end of a word. The Hebrew language is read from right to left. The Hebrew alphabet is an *abjad* which means that only the consonants are written out and the reader must supply the vowels himself. Since this is pretty difficult, the vowels can be marked as dots called *niqqud* (plural *niqqudim*). In Modern Hebrew, some letters can denote vowels. These are called *matres lectionis* (mothers of the reading) as they help the reading a lot.

## កំណត់ចំណាំ
## ឯកសារយោង
សត្វក្នុងព្រៃស្បាត

**សត្វក្នុងព្រៃស្បាត** គឺជាសៀវភៅទី២ នៃកម្រងក្រុមសៀវភៅ ស្វែងយល់ពី... ដែលចេញផ្សាយដោយគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្សាយ Sipar នៅខែឆ្នាំ?។

## មើលផងដែរ
## ឯកសារយោង
ការបណ្ដុះផ្សិតចំបើង

**ការបណ្ដុះផ្សិតចំបើង** គឺជាសៀវភៅដំបូងទី១ នៃកម្រងក្រុមសៀវភៅ ងាយៗពី... ដែលចេញផ្សាយដោយគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្សាយស៊ីប៉ា នៅខែមីនា ២០១៣។

## មើលផងដែរ
## ឯកសារយោង