ខេត្តនគររាជសីមា

**ខេត្តនគររាជសីមា ឬ ខេត្តនគររាជ** (សៀម : นครราชสีมา) ដែលជាញឹកញាប់គេតែងហៅខេត្តនេះថា**គោរាជ** (សៀម : โคราช) គឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តទាំង ៧៦ របស់ប្រទេសសៀមដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគឦសានខាងក្រោមប្រទេសសៀមឬដែលហៅម្យ៉ាងទៀតថាអ៊ីសាន។ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងខេត្តជ័យភូមិ ខេត្តខនកែន ខេត្តបុរីរម្យ ខេត្តស្រះកែវ ខេត្តព្រះជិនបុរី ខេត្តនគរនាយក ខេត្តស្រៈបុរី និង ខេត្តលពបុរី។

## ប្រវត្តិ 
ប្រទេសសៀមទើបតែចាប់បដិសន្ធិឡើងនៅក្រោយសតវត្សរ៍ទី ១៣ នៃគ្រិស្ដសករាជជនជាតិនេះមានប្រភពមកពីចិនដែលបន្ដិចម្ដងៗសៀមបានវាតទីមកលើតំបន់នានានៃអតីតដែនដីខ្មែរមានដូចជាខេត្ដនគររាជសីមានេះជាដើមដែលជារាជធានីមួយយ៉ាងធំបំផុតរបស់ចក្រភពអង្គរ។តាមពង្សសាវតារខ្មែរបានឲ្យដឹងថាខេត្ដនគររាជសីមាត្រូវបានសៀមវាតទីលេបត្របាក់យកនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៧៣៥ នៃចុល្លសករាជគឺក្រោយពីសៀមបានកាន់កាប់ខេត្ដសុខោទ័យនិងខេត្ដអយុធ្យានៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៣ និងដើមសតវត្សរ៍ទី ១៤ នៃគ្រិស្ដសករាជ។រួចហើយជនជាតិសៀមក៏បានវាយដណ្ដើមយកខេត្ដនគររាជសីមាជាបន្ថែមទៀតដើម្បីធ្វើជាទឹកដីរបស់ខ្លួន។

តាមសៀវភៅប្រវត្ដិសាស្ដ្រស្ដីពីសម្ព័ន្ធភាពរវាងខ្មែរ-សៀមដែលនិពន្ធឡើងដោយលោកបណ្ឌិតមីសែល ត្រាណេអ្នកឯកទេសខាងវប្បធម៌ខ្មែរបានឲ្យដឹងថាមុនការកសាងប្រាសាទពិមាយ(សៀមហៅថាប្រាសាទភីម៉ៃ)ដ៏ធំសម្បើមនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១១ គេឃើញមានប្រាសាទឥដ្ឋតូចៗជាច្រើនមានទាំងសិលាចារឹកព្រមទាំងស្ថានីយបុរេប្រវត្ដិសាស្ដ្រជាច្រើនទៀតបានស្ថិតនៅទីនោះដែលបញ្ជាក់ឲ្យដឹងថាបុព្វបុរសខ្មែរពិតជារស់នៅទីនេះមុនជនជាតិសៀមហូរចូលមកដល់ទីនេះទៅទៀត។

ទាំងជនជាតិខ្មែរ(កម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន)និងជនជាតិសៀមដើមកំណើតខ្មែរ(ជនជាតិខ្មែរលើ)ដែលរស់នៅលើទឹកដីដំបូងនៃប្រទេសសៀមបច្ចុប្បន្នគឺមានឈាមជ័រដូចគ្នាដែលមានខឿនវប្បធម៌កើតចេញពីទឹកដីអង្គរតែមួយ។ចាប់តាំងពីសៀមបានវាតទីលើទឹកដីខ្មែរនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៣ ជាបន្ដបន្ទាប់ដោយសារតែជនជាតិសៀមមានប្រភពចេញពីចិនមកដែលជាហេតុនាំឲ្យខ្មែរត្រូវបាត់បង់ទឹកដីមួយភាគធំ។តាមរយៈសៀវភៅរបស់លោកបណ្ឌិតមីសែល ត្រាណេបានបញ្ជាក់ឲ្យដឹងបន្ថែមថាក្នុងសម័យអតីតកាលក៏ដូចជាសម័យបច្ចុប្បន្ននេះដែរជនជាតិខ្មែរទាំងអស់ដែលរស់នៅលើអតីតខេត្ដរបស់ខ្លួននេះត្រូវគេបញ្ឈប់លែងឲ្យនិយាយភាសាខ្មែរ។ដោយសារការអនុវត្ដសៀមភាវូបនីយកម្មនេះហើយទើបជនជាតិខ្មែរទាំងឡាយបានប្រែក្លាយទៅជាជនជាតិសៀមទាំងស្រុងនាសតវត្សរ៍ក្រោយៗមកទៀត។

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយក៏គេមានការកត់ត្រាទុកដែរថាជនជាតិខ្មែរនៅខេត្ដនគររាជសីមានៅតែចេះនិយាយភាសាខ្មែរនៅឡើយបើទោះបីជាអាជ្ញាធរសៀមបានដាក់បម្រាមតឹងរឹងមិនឲ្យនិយាយភាសាខ្មែរក៏ដោយ។ប៉ុន្ដែចាប់តាំងពីសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី ០១ មកជនជាតិខ្មែរនៅក្នុងខេត្ដនគររាជសីមាគឺឈប់ចេះនិយាយភាសាខ្មែរដោយសារសៀមបានបង្ខិតបង្ខំឲ្យមានការសិក្សាតាមប្រព័ន្ធអប់រំរបស់គេនៅក្នុងតំបន់នោះគឺសៀមភាវូបនីយកម្ម។

នៅតំបន់ជុំវិញខេត្តនគររាជសីមាគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងសម័យអាណាចក្រខមក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១១ ដោយសារមានប្រាសាទនៅក្នុងឧទ្យានប្រវត្តិសាស្រ្តពិមាឃ។ខេត្តនគររាជសីមាគឺជាខេត្តមួយដែលនៅតែមានជនជាតិខ្មែរភាគខាងជើងច្រើន។

ទីក្រុងថ្មីដែលមានកំពែងព័ទ្ធជុំវិញកំណត់ថាជានគររាជសីមាត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​នៅ​ក្នុងសតវត្ស​រ៍ទី ១៧ តាម​បញ្ជារបស់ស្ដេចនារាយណ៍ ឬ រាមាធិបតីទី ៣ នៅភាគខាងកើតដើម្បីការពារព្រំដែនអាណាចក្រ។នៅក្នុងរជ្ជកាលស្តេចចេស្ដាបតិន្ទ្រ ឬ រាមាទី ៣ នៃប្រទេសសៀមខេត្តនគររាជសីមាបានបន្តកាតព្វកិច្ចនេះបើទោះ​បី​ជា​វា​ត្រូវ​បាន​គេ​រឹប​អូស​បាន​យ៉ាង​ខ្លី​នៅក្នុងអំឡុង​ការ​បះបោរ​របស់​លាវនៅក្នុង​ឆ្នាំ ១៨២៦ ក៏ដោយ។ខេត្តនគររាជសីមាគឺជា​មជ្ឈមណ្ឌល​នយោបាយនិង​​សេដ្ឋកិច្ច​ដ៏​សំខាន់​បំផុត​នៅក្នុង​តំបន់​ភាគ​ឦសាន​ជាយូរ​មក​ហើយនៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ ផ្លូវដែកបានតភ្ជាប់ទៅដល់ខេត្តនេះហើយវាបានក្លាយជាប្រព័ន្ធផ្លូវដែកសំខាន់នៅភាគឦសាន។តំបន់ឦសាននៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៣ ខេត្តនគររាជសីមាគឺ​ជា​បន្ទាយ​របស់​កងទ័ព​រាជានិយមនៅ​ក្នុង​ការ​បះបោរបវរតេជខណៈ​ដែល​ពួកគេ​បាន​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹងរាជ​រដ្ឋាភិបាល​ប្រជាធិបតេយ្យ​ថ្មី​នៅ​ទីក្រុង​បាងកក(ខេត្តបឹងកក់)នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ មូលដ្ឋានទ័ពអាកាសសៀមត្រូវបានសាងសង់នៅក្នុងខេត្តនគររាជសីមា។នៅក្នុងអំឡុងពេលសង្គ្រាមយួនពីឆ្នាំ ១៩៦២ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧៥ មូលដ្ឋានទ័ពអាកាសនេះគឺជាកន្លែងជួរមុខរបស់កងទ័ពអាកាសសហរដ្ឋអាមេរិក(USAF)។

ការបាញ់ប្រហារដ៏ធំមួយបានកើតឡើងនៅក្នុងខេត្តនេះនៅថ្ងៃទី ០៨ និង ០៩ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២០ ខ្មាន់កាំភ្លើង​បាន​បាញ់សម្លាប់​មនុស្សអស់ ​៣០ ​នាក់ និង ​របួស​ ៥៧ ​នាក់​ផ្សេងទៀតមុនពេល​ត្រូវ​ប៉ូលិស​បាញ់សម្លាប់វាជា​ការ​បាញ់​ប្រហារ​ដ៏​សាហាវ​បំផុត​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​ប្រទេស​សៀម។

ខេត្តនគររាជសីមាគឺជាស្រុកកំណើតរបស់លោកស្រីថាវសុរនារីដែលកើតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៧៧១ គឺជាវីរៈនារីដែលបានជួយសង្គ្រោះនិងរំដោះខេត្តនគររាជសីមាចេញពីកងទ័ពស្តេចអនុវង្សនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨២៦។

## រដ្ឋបាល 
ខេត្តនគររាជសីមា ចែកចេញជា ៣២ ក្រុង/ស្រុក ២៨៩ សង្កាត់/ឃុំ និង ៣៧៤៣ ភូមិ ៖

## ប្រាសាទ 
* ប្រាសាទខុនបុរី
* ប្រាសាទកុដិឬស្សី
* ប្រាសាទកុដិឥសីណយ
* ប្រាសាទគោកខុនអ៊ីន
* ប្រាសាទចម្ប៉ាថង
* ប្រាសាទទតបុតបានហួយវត្ត
* ប្រាសាទនាងរង
* ប្រាសាទនាងអូ
* ប្រាសាទនើនអូរ៉ាភិន
* ប្រាសាទប្រាង្គបានប្រាង្គ ០១
* ប្រាសាទប្រាង្គបានប្រាង្គ ០២
* ប្រាសាទប្រាង្គបានគោកខ្លុងគុនធាន
* ប្រាសាទប្រាង្គឡាំសាំឡាយ
* ប្រាសាទបានក្រធិន
* ប្រាសាទបានក្រះទីគ្រូ
* ប្រាសាទបានគង់រត
* ប្រាសាទបានប៊ូយ៉ៃ
* ប្រាសាទប្រាង្គគូ
* ប្រាសាទប្រាង្គគូកេងសាណាមណាំង
* ប្រាសាទប្រាង្គចរាគាហ៊ិន
* ប្រាសាទប្រាង្គថង
* ប្រាសាទប្រាង្គប៉ាកូ
* ប្រាសាទប្រាង្គបានយ៉ៃ
* ប្រាសាទប្រាង្គបានសីតា
* ប្រាសាទប្រាង្គផុនសង្គ្រាម
* ប្រាសាទប្រាង្គវត្តណងជុំសាំង
* ប្រាសាទប្រាង្គស្រះភ្លេង
* ប្រាសាទបានប្រាង្គ ០១
* ប្រាសាទបានប្រាង្គ ០២
* ប្រាសាទបានប្រាង្គ ០៣
* ប្រាសាទបានប្រាង្គ ០៤
* ប្រាសាទបានថាណន់ហាក់
* ប្រាសាទបានបឹងថៃ
* ប្រាសាទបានម៉ារ៉ា
* ប្រាសាទបានណាំចា
* ប្រាសាទបានណនស្អាត
* ប្រាសាទបានណូនចេតិយ
* ប្រាសាទបានរ៉ាហានកៃ
* ប្រាសាទបានស្រះខ្លា
* ប្រាសាទបានសំរិទ្ធ
* ប្រាសាទបឹងខាំ
* ប្រាសាទពិមាឃ
* ប្រាសាទភ្នំក្រវ៉ាន់
* ប្រាសាទមឿងកែក ឬ មឿងកែវ
* ប្រាសាទមឿងកៅ
* ប្រាសាទមឿងឌូ
* ប្រាសាទណាយ៉ៃ
* ប្រាសាទណងផាក់រ៉ៃ
* ប្រាសាទណងណាំខាវ
* ប្រាសាទណងហូយ
* ប្រាសាទណនគូ ០១ 
* ប្រាសាទណនគូ ០២
* ប្រាសាទណនបុត
* ប្រាសាទណនស៊ីថង
* ប្រាសាទវត្តបន
* ប្រាសាទវត្តហ្វាងរាំង
* ប្រាសាទលូងតាខៀន
* ប្រាសាទស្រះហ៊ិន
* ប្រាសាទហ៊ិនថាណនហាក់
* ប្រាសាទហុិនមឿងក្អែក
* ប្រាសាទហុិនណាកែ
* ប្រាសាទហ៊ិនស្រះភ្លេង
* ប្រាសាទហួស្រះ
* ប្រាសាទហួយកែន
* ប្រាសាទឡាំងើន

## មើលផងដែរ