កិតិ៍នគរ (Cattigara)

**Cattigara** គឺជាឈ្មោះនៃទីក្រុងកំពង់ផែដ៏ធំមួយដែលមានទីតាំងនៅក្នុង Magnus Sinus ដែលបានពិពណ៌នាដោយប្រភពបុរាណវត្ថុផ្សេងៗ។ អ្នក​ប្រាជ្ញ​សម័យ​ទំនើប​បាន​ភ្ជាប់​ Cattigara ទៅ​នឹង​កន្លែង​បុរាណ​វិទ្យា​នៃ​ អូរកែវ ក្នុង ​ប្រទេស​វៀតណាម ​បច្ចុប្បន្ន។ 
រូបភាពតូច| លោក Caverhill "បង្ហាញ" Cattigara បុរាណថាដូចគ្នាជាមួយនឹង Ponteamass (បន្ទាយមាស) , *The Monthly Review, Or, Literary Journal,* Volume 40, 1769, p.98 ។

## ការពិពណ៌នារបស់ Ptolemy 
រូបភាពតូច| Cattigara មានទីតាំងនៅច្រកចេញនៃទន្លេមេគង្គ (Cotiaris) ដោយ d'Anville, Orbis Veteribus Notus (ពិភពលោកស្គាល់ពីបុរាណ) ។
Cattigara គឺជាឈ្មោះដែលត្រូវបានផ្តល់ឱ្យដោយ អ្នកភូមិសាស្ត្រ អាឡិចសាន់ឌឺ សតវត្សទី 2 លោក Claudius Ptolemy ទៅដីនៅលើច្រាំងខាងកើតបំផុតនៃ សមុទ្រឥណ្ឌា នៅ (ដោយសារតែកំហុសឆ្គង) 8½° ភាគខាងត្បូងនៃ អេក្វាទ័រ ។ 

ឈ្មោះ "Cattigara" ប្រហែលជាមកពីភាសាសំស្ក្រឹត *កិតិ៍នគរ* कीर्ति- नगर "នគរល្បី" ឬ *កោត្តិនគរ* कोटि-नगर "នគររឹងមាំ" ។ 

បានកំណត់ថា Cattigara របស់ Ptolemy ស្ថិតនៅ 8½° ភាគខាងជើងនៃអេក្វាទ័រ ហើយជាអ្នកនាំមុខនៃ ព្រៃនគរ ជាកំពង់ផែសំខាន់ និងច្រកចូលនៅមាត់ ទន្លេមេគង្គ ។ 

នៅលើផែនទីមជ្ឈិមសម័យមួយចំនួន ឧទាហរណ៍នៅលើផែនទី Martellus ឆ្នាំ 1489 ឬផែនទី Waldseemüller ពីឆ្នាំ 1507 ដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងភូមិសាស្ត្រ Ptolemy's Cattigara មានទីតាំងនៅ 8 ដឺក្រេកន្លះក្រោមខ្សែអេក្វាទ័រ និង 178 ដឺក្រេខាងលិចនៃកោះកាណារី។ 

លោក John Caverhill បានសន្មតនៅឆ្នាំ 1767 ថា Cattigara គឺជាកំពង់ផែ ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ បន្ទាយមាស (ឥឡូវ ហាទៀង)  នៅមិនឆ្ងាយពី អូរកែវ ។  នៅឆ្នាំ 1979 ដោយលោក Jeremy HCS Davidson សម្រាប់ "ការសិក្សាហ្មត់ចត់អំពីហាទៀងនៅក្នុងបរិបទប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់វា និងទាក់ទងទៅនឹង អូរកែវ" ដែលជាការមិនអាចខ្វះបានសម្រាប់ការយល់ដឹង និងការបកស្រាយត្រឹមត្រូវនៃទីតាំងនេះ នៅតែមិនមានចម្លើយ។ 

អ្នកភូមិសាស្ត្រជនជាតិបារាំងនៅសតវត្សរ៍ទី 18 ឈ្មោះ Jean-Baptiste Bourguignon d'Anville មានទីតាំងនៅ Cattigara នៅមាត់ទន្លេមេគង្គ ( *Cottiaris* ) ដែលជាកន្លែងដែលវាត្រូវបានបង្ហាញនៅលើផែនទីរបស់គាត់ *Orbis Veteribus Notus* (ពិភពលោកស្គាល់ពីបុរាណ) ។ 

អ្នកជិះទូកក្តោងជនជាតិស៊ុយអែត និងជាអ្នកនិពន្ធ Björn Landström ក៏បានសន្និដ្ឋានផងដែរ ពីទិសដៅនៃការបើកទូកដែលផ្តល់ដោយពាណិជ្ជករបុរាណ និងអ្នកធ្វើដំណើរតាមសមុទ្រ Alexander ថា Cattigara ស្ថិតនៅមាត់ទន្លេមេគង្គ។ 

"បិតានៃប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដើម" លោក George Coedès បាននិយាយថា "នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី 3 ហ្វូណន បានបង្កើតទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសចិននិងឥណ្ឌារួចហើយ ហើយវាគួរឱ្យសង្ស័យនៅឆ្នេរសមុទ្រខាងលិចនៃ ឈូងសមុទ្រសៀម ។ ចំណុចឆ្ងាយបំផុតដែលទៅដល់ដោយអ្នករុករក Hellenistic គឺត្រូវបានរកឃើញ នោះគឺជាកំពង់ផែ Kattigara ដែលបានរៀបរាប់ដោយ Ptolemy"។ &#x5B; ''* &#x5D;  AH Christie បាននិយាយនៅក្នុងឆ្នាំ 1979 ថា "វត្តមានរបស់វត្ថុ ទោះបីជាមានចំនួនតិចតួចក៏ដោយ ពីបូព៌ារ៉ូម៉ាំង" បានបន្ថែមទម្ងន់មួយចំនួនដល់ការសន្និដ្ឋានថា អូរកែវ គឺជា Ptolemaic Cattigara ។  អ្នកប្រាជ្ញបុរាណអាល្លឺម៉ង់ដ៏ល្បីឈ្មោះ Albrecht Dihle បានគាំទ្រទស្សនៈនេះដោយនិយាយថា៖តាមដំណើររឿងរបស់ អាឡិចសាន់ឌឺ ដែលយោងដោយ តូលេមី  Kattigara ពិតជាអាចមានទីតាំងនៅតែនៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ពីព្រោះ អាឡិចសាន់ឌឺ បានធ្វើដំណើរដំបូងតាមឆ្នេរសមុទ្រខាងកើតនៃឧបទ្វីបម៉ាឡាកា ខាងជើងឆ្ពោះទៅបាងកក ពីទីនោះដូចគ្នាតែតាមឆ្នេរសមុទ្រឆ្ពោះទៅ ភាគអាគ្នេយ៍ ហើយមកដល់ Kattigara ។ យើង​មិន​បាន​ឮ​អ្វី​នៃ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូ​រ​បន្ថែម​ទៀត​ជា​ការ​ពិត​ណាស់​។ លើសពីនេះ នៅ អូរកែវ ដែលជា emporium ជីកនៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គភាគខាងលិច ក្នុងនគរបុរាណបុរាណឈ្មោះហ្វូណន,  រ៉ូម៉ាំងបានរកឃើញតាំងពីសតវត្សទី 2 បន្ទាប់ពីគ្រិស្តសករាជ។ លោក Adhir Chakravarti បានសន្និដ្ឋានថា៖ «វត្ថុបុរាណវិទ្យាដែលនៅមិនទាន់រកឃើញនៅអូរកែវ ខាងត្បូងភ្នំបាថេ ក្នុងតំបន់ឆ្លងបាសាក់នៃកូសាំងស៊ីន-ចិន បានបង្ហាញឱ្យឃើញហួសពីការសង្ស័យថា វាជាកំពង់ផែដ៏ធំនៃហ្វូ-ណន ហើយតាមការលើកឡើងដោយ Mallaret និង Coedès អាចត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាមួយ Kattigara emporium របស់ Ptolemy (*កិតិ៍នគរ* ឬ *កិត្តិនគរ'' )" ។ 

## ការស្វែងរករបស់ Columbus សម្រាប់ Ciamba 
ដឹកនាំដោយ Ptolemy អ្នករកឃើញពិភពលោកថ្មីបានព្យាយាមស្វែងរកផ្លូវរបស់ពួកគេទៅកាន់ Cattigara ដំបូង។ នៅលើផែនទីឆ្នាំ 1489 នៃពិភពលោកដែលធ្វើឡើងដោយ Henricus Martellus Germanus ពិនិត្យឡើងវិញនូវការងាររបស់ Ptolemy អាស៊ីបានបញ្ចប់នៅចំណុចភាគអាគ្នេយ៍របស់ខ្លួននៅក្នុង ជ្រោយ គឺ ជ្រោយ Cattigara ។ ដោយសរសេរអំពីការធ្វើដំណើរឆ្នាំ 1499 របស់គាត់ Amerigo Vespucci បាននិយាយថា គាត់សង្ឃឹមថានឹងទៅដល់ ម៉ាឡាកា (Melaka) ដោយជិះទូកទៅខាងលិចពីប្រទេសអេស្ប៉ាញ ឆ្លងកាត់មហាសមុទ្រខាងលិច ( អាត្លង់ទិក ) ជុំវិញ ជ្រោយ Cattigara ចូលទៅក្នុង Sinus Magnus ("ឈូងដ៏អស្ចារ្យ") ដែលដាក់ទៅ ភាគខាងកើតនៃ ឧបទ្វីបម៉ាឡេ ដែល ជ្រោយ Cattigara បានបង្កើតចំណុចភាគអាគ្នេយ៍។ Sinus Magnus គឺជា ឈូងសមុទ្រថៃ ។ 

Christopher Columbus ក្នុងការធ្វើដំណើរទីបួន និងចុងក្រោយរបស់គាត់នៅឆ្នាំ 1502–1503 បានគ្រោងនឹងដើរតាមឆ្នេរសមុទ្រ ចំប៉ា ឆ្ពោះទៅភាគខាងត្បូងជុំវិញ ជ្រោយ Cattigara ហើយជិះទូកឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រដែលបំបែក Cattigara ពីពិភពលោកថ្មី ចូលទៅក្នុង Sinus Magnus ទៅកាន់ម៉ាឡាកា។ នេះជាផ្លូវដែលគាត់គិតថា Marco Polo បានចេញពីប្រទេសចិនទៅឥណ្ឌាក្នុងឆ្នាំ 1292។  Columbus គ្រោងនឹងជួបជាមួយបេសកកម្មដែលបានផ្ញើក្នុងពេលតែមួយពី ព័រទុយហ្គាល់ ជុំវិញ Cape of Good Hope ក្រោម Vasco da Gama ហើយបានយកលិខិតបញ្ជាក់ពីស្តេចអេស្ប៉ាញទៅថ្វាយដល់ Da Gama ។  ពេលទៅដល់ Cariay នៅឆ្នេរសមុទ្រ Costa Rica, Columbus បានគិតថាគាត់នៅជិតអណ្តូងរ៉ែមាសនៃចំប៉ា។ នៅថ្ងៃទី 7 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1503 គាត់បានសរសេរពី ប្រទេសចាម៉ៃកា ថា "ខ្ញុំបានទៅដល់ទឹកដី Cariay... នៅទីនេះខ្ញុំបានទទួលដំណឹងអំពីអណ្តូងរ៉ែមាសនៃ Ciamba [ចំប៉ា] ដែលខ្ញុំកំពុងស្វែងរក" ។ 

ទីបំផុត​គេ​បាន​ដឹង​ថា Columbus មិន​បាន​ទៅដល់​ចំប៉ា ឬ​ផ្នែក​ណាមួយ​នៃ​ ជ្រោយCattigara ទេ។ ការស្វែងរក Cattigara បានបន្តនៅដើមសតវត្សទីដប់ប្រាំមួយ។ Johannes Schöner បានបញ្ចប់បន្ទាប់ពីការរុករកជុំវិញពិភពលោកដោយបេសកកម្មដឹកនាំដោយ Ferdinand Magellan ថាមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកគឺជា Sinus Magnus និងមានទីតាំងនៅ Cattigara នៅលើឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងលិចនៃអាមេរិកខាងត្បូង។ ក្នុងរឿងនេះ គាត់ត្រូវបានតាមដានដោយ Oronce Fine និងអ្នកបង្កើត ផែនទី Dieppe ប៉ុន្តែនៅទីបំផុត អ្នកភូមិសាស្ត្រ និងអ្នកគូសប្លង់ត្រូវទទួលស្គាល់ថា មិនអាចរកឃើញ Cattigara ទេ។ គណិតវិទូ និងអ្នកជំនាញផ្នែក cosmographer Gemma Frisius បាននិយាយនៅក្នុងឆ្នាំ 1531 ថា: "នៅកន្លែងដែល Ptolemy បានពិពណ៌នា Cattigara ថាបានមើលឃើញឆ្ងាយហួសពីខ្សែអេក្វាទ័រ និងអ្នកដទៃដោយហេតុផលគួរឱ្យសង្ស័យថានៅជិតនគរ Var, Moabar និងកន្លែងផ្សេងទៀតឥឡូវនេះ បន្ទាប់ពីការធ្វើដំណើរម្តងហើយម្តងទៀតលើទាំងពីរនេះ។ ម្ខាង និងម្ខាងទៀតនៃអេក្វាទ័រ គ្មានដីទ្វីបណាមួយត្រូវបានរកឃើញទេ ប៉ុន្តែមានចំនួនកោះស្ទើរតែគ្មានកំណត់»។ 

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
* កន្ទុយនាគ (ឧបទ្វីប)

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍