ទីតាំងបុរាណវិទ្យាប៊ិញតា

ទីតាំងបុរាណវិទ្យាបិញតា (វៀតណាម :Khu di tích Bình Tả) ស្ថិតនៅក្នុងបរិវេណនៃបុរាណវិទ្យាពីសម័យបុរេប្រវត្តិដល់ដើមសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលចែកចាយតាមដងផ្លូវបុរាណ និងទន្លេវ៉ៃកូ ចង្កោមនៃបុរាណវិទ្យានេះជាកម្មសិទ្ធិរបស់វប្បធម៌ អូកែវ ដែលមានតាំងពីសតវត្សទី ១។ ចង្កោមស្ថាបត្យកម្ម សិល្បៈ និងបុរាណវិទ្យា ប៊ិញតា (រួមទាំង កូសយ, កូដុន, កូណាំតួច) ចម្ងាយ ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីភាគឦសាននៃទីក្រុង Tan An ។ ចង្កោមវត្ថុបុរាណ ប៊ិញតា ស្ថិតនៅភូមិ Binh Ta ឃុំ Duc Hoa Ha ស្រុក Duc Hoa ខេត្តឡុងអានប្រទេសវៀតណាម។
មានទីតាំងនៅក្នុងស្មុគ្រស្មាញនៃបុរាណវិទ្យាជាង ៦០ ដែលត្រូវបានស្ទាបស្ទង់ ប្រមូលផ្តុំនៅស្រុក Duc Hoa ទីតាំងប៊ិញតា គឺជាចង្កោមនៃសំណង់ស្ថាបត្យកម្ម និងកន្លែងលំនៅដ្ឋានចំនួន ១៧ រួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយនឹងប្រព័ន្ធទឹកបុរាណជុំវិញ។ ពីការរកឃើញដំបូងដោយបុរាណវិទូជនជាតិបារាំង - Henry Parmentier ក្នុងឆ្នាំ ១៩១០; នៅឆ្នាំ ១៩៣១ លោក JY Claeys បានជីកកកាយវត្ថុបុរាណស្ថាបត្យកម្មដែលសាងសង់អំពីឥដ្ឋនៅភាគនិរតីនៃចង្កោមនេះ (កូថាប) រហូតមកដល់ពេលនេះ វត្ថុបុរាណនេះត្រូវបានបំផ្លាញ និងបាត់បង់សារីរិកធាតុ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩៨៧-១៩៨៨ នាយកដ្ឋានវប្បធម៌ និងព័ត៌មាន ឡុងអាន បានសម្របសម្រួលជាមួយវិទ្យាស្ថានវិទ្យាសាស្ត្រសង្គមនៅទីក្រុងហូជីមិញ  ដើម្បីជីកយកបុរាណវិទ្យាចំនួន ៣ នៅតំបន់នេះ។
### កូដុន 
Gò Đồn គឺជាប្រភេទស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទឥដ្ឋ ប្រវែង 78.5 ម៉ែត្រ; ផ្នែកដែលធំទូលាយបំផុត (ខាងជើង-ខាងត្បូង) មានទទឹង 60 ម៉ែត្រ រចនាសម្ព័ន្ធទាំងមូលមុនពេលជីកនៅក្រោមដី ផ្នែកដែលនៅជិតបំផុតគឺ 0.4 ម៉ែត្រ។ ការជីកកកាយបានប្រមូលនូវវត្ថុបុរាណធ្វើពីថ្មជាច្រើនដូចជា រូបសំណាករបស់ទ្វារបាល (អ្នកថែរក្សាប្រាសាទ), ក្បាលរូបសំណាករបស់ព្រះគណេស (ព្រះនៃសំណាង), វត្ថុសក្ការៈបូជាជាច្រើនដូចជា លិង្គ, យោនី, អណ្ដូងទឹកពិសិដ្ឋ (សោមសូត្រ), ជាដើម។ ផ្ដែររចនាបថកំពង់ព្រះ. និងសេរ៉ាមិចបុរាណជាច្រើន។ នៅក្នុងរណ្តៅទីសក្ការៈកណ្តាល ជម្រៅប្រហែល ៣ម៉ែត្រ ក៏មានគ្រួសមួយបាក់ និងគ្រួសជាច្រើនផងដែរ ដែលសន្មតថាជាថ្មបូជា។
### កូសយ 
Go Xoai៖ គឺជាវត្ថុបុរាណស្ថាបត្យកម្មដែលសាងសង់ឡើងពីឥដ្ឋ មានរាងជិតការ៉េ ដែលផ្នែកនីមួយៗមានប្រវែងប្រហែល ២០ ម៉ែត្រ គ្រឹះនៃស្ថាបត្យកម្មមានរចនាសម្ព័ន្ធរឹងមាំ និងស្មុគស្មាញ មានសម្ភារៈជាច្រើនប្រភេទដូចជា បាសល ក្រួសក្រហម ខ្សាច់ស ខ្សាច់ពណ៌ផ្កាឈូក...
ស្ថាបត្យកម្ម កូសយ មានរណ្តៅថ្វាយបង្គំរាងការ៉េដែលមានផ្នែកម្ខាងនៃ 2.2 ម៉ែត្រ; ជម្រៅជាង 2.5 ម៉ែត្រ នៅជិតបាតបឹង ផេះឆ្អឹង និងបណ្តុំនៃវត្ថុបុរាណដ៏មានតម្លៃ រួមទាំងបំណែកមាសតូចៗជាច្រើនដែលឆ្លាក់ដោយផ្កាឈូក និងសត្វពិសិដ្ឋ ដូចជាអណ្តើក ពស់ ដំរី ជាដើម។ ចិញ្ចៀន និងសោរគ្រឿងអលង្ការ និងសិលាចារឹកភាសាសំស្ក្រឹត-បាលី។  សិលាចារឹកមាន ៥ បន្ទាត់៖ ខ្សែទី១ កត់ត្រាវគ្គនៃព្រះធម៌ទេសនា ខ្សែទី២ កត់ត្រាវគ្គនៃព្រះធម៌ទេសនា (សិលាចារឹកទាំងពីរខាងលើជារបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា) ៣ ជួរចុងក្រោយ គឺជាគម្ពីរ តន្ត្រមន្ត្រ ដែលអក្សរនៅលើសិលាចារឹកនេះត្រូវបានគេចារឹកនៅសតវត្សទី ៨-៩ នៃគ.ស។ តាមរយៈរបកគំហើញខាងលើ ស្ថាបត្យកម្ម កូសយ ត្រូវបានកំណត់ថាជាចេតិយព្រះពុទ្ធបដិមា។
(1)    ye dharmmà hetupabhavà tesam hetum tathàgato avaca tesan ca yo nirodho evamvadi mahàsama (no)

(2)    duhkham duhkhasamutpàdo dukhassa ca atikkamo airo atthangiko maggo duhkopasamagàmìko //

(3)    tad yathà // dandake // pandake // kaurande // keyỳure // dantile // dantile // svàhàh //

(4)    tad yathà adhame amvare amvare parikunja nàta nàta puskaràdhaha jala khama khaya i limi

(5)    liki limilikìrtti caramudre mudramukhe svàhàh //

### កូណាំតួច 
Go Nam Tuoc: ជាវត្ថុបុរាណស្ថាបត្យកម្មដែលសាងសង់ពីឥដ្ឋ ប្រវែង 17.2 ម៉ែត្រ; ទទឹង 11 ម៉ែត្រ ផ្នែកខាងលើនៃស្ថាបត្យកម្មត្រូវបានបាត់បង់ ប៉ុន្តែគ្រឹះនៅតែរក្សាបាននូវលក្ខណៈស្ថាបត្យកម្មនៃវប្បធម៌អូរកែវ ដូចជាប្លង់ចតុកោណដែលមានជ្រុងច្រើន និងស៊ីមេទ្រីលើអ័ក្សខាងជើង-ខាងត្បូង ខ្សែគ្រឹះឥដ្ឋមានច្រើនណាស់។ បែរមុខទៅទិសខាងកើត ... គឺជាមូលដ្ឋានសម្រាប់កំណត់ថានេះគឺជាស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទហិណ្ឌូ។
## សូមមើល 
ហ្គោថាប់

ប្រាសាទឈូតម៉ាត

ថាបប៊ិញថាញ់
វិញហឹង