open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
នរេន្ទ្រវម៌្ម (វ្យាធបុរ)

វ្រះបាទ**នរេន្ទ្រវម៌្ម** ព្រះអង្គមានបុត្រីមួយព្រះអង្គ ព្រះនាមហ្វារេន្ទ្រលក្ឝ្មីដែលព្រះនាងជាមហេសីនៃវ្រះបាទរាជបតិវម៌្ម ជាក្សត្រនៃវ្យាធបុរ។

## ពង្សាវតារ
តាម​សិលា​ចារឹកវ្រះបាទ​ បាន​បញ្ជាក់​ថាវ្រះបាទមហីបតិវម៌្មទ្រង់​មាន​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​អង្គ គឺ​ព្រះ​នាងឥន្ទ្រទេវី ដែល​ត្រូវជា​ព្រះ​មាតា​របស់​វ្រះបាទ​យឝោវម៌្មទី១ ​ក៏​ប៉ុន្ដែ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ តើ​ព្រះ​អង្គ​មាន​រាជបុត្រ​មួយ​អង្គ​ដែរ​ឬ​ក៏​អត់​ទេ? ដូច្នេះ គ្មាន​រជ្ជទាយាទ​មួយ​អង្គ​ណា​ទេ​នៅ​រាជបល្លង្ក​កម្ពុជា​ពេល​ដែល​វ្រះបាទជយវម៌្មទី២យាង​មក​ពី​កោះ​ជ្វា។ ប្រាកដណាស់ថារាជវង្សវ្យាធបុរ និងឝម្ភុបុរ ជាគ្រួសារតែមួយ ជាងសាច់តាមខ្សែព្រះមាតា ហើយមានទំនាក់ទំនងល្អរវាងគ្នានិងគ្នា តាំងតែពីពេលដែលបែកគ្នាជាពីរមកម៉្លេះ។​ ដោយហេតុនេះយើងអាចសន្និដ្ឋានថា ប្រទេស​ទាំងពីរបែកគ្នាអាចជាការបែងចែកទឹកដីគ្នា គ្រប់គ្រងដោយមានការយោគយល់គ្នាទៅវិញទៅមក​រវាងបងប្អូន ហើយបើទោះជាការបែកបាក់គ្នានេះ បណ្តាលមកពីអំពើហិង្សា ណាមួយក្តី ក៏អំពើហិង្សានោះ​ឆាប់រលត់បាត់ទៅវិញ ព្រោះមិនបាន ២៥ ឆ្នាំផង ក្រោយពីបែកគ្នា ក្សត្រប្រទេសទំាងពីរបានរៀបចំភ្ជាប់ ចំ​ណងអាពាហ៍ពិពាហ៍នឹងគ្នា។ សិលាចារឹកវ្រះបាទបានឲ្យដឹងថា វ្រះបាទឝ្រីបុឝ្ករាក្ឝដែលជាប់ខ្សែស្រ​ឡាយជាមួយនឹងស្តេចនៃអនិន្ទិតបុរ បានក្លាយជាព្រះរាជានៃឝម្ភុបុរ ហើយទ្រង់ត្រូវជាព្រះបិតារបស់​វ្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី១។ វ្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី១ បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយព្រះនាងន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី១ ជាព្រះ​រជ្ជទាយាទរបស់ព្រះរាជានៃវ្យាធបុរ ដែលប្រសូត្របានព្រះរាជឱរស មួយអង្គព្រះនាមមហីបតិវម៌្ម។ ព្រះមហីបតិវម៌្មបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវី និងត្រូវជាព្រះបិតា ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី (ស.វ.ទី៩) ដែលជាព្រះមាតារបស់វ្រះបាទយឝោវម៌្មទី១។ ដូច្នេះព្រះនាងឥន្ទ្រទេវីជាបច្ឆាញាតិរបស់រាជវង្សវ្យាធបុរផង ​និង​ឝម្ភុបុរផង ហើយទ្រង់ក៏ជាបច្ឆាញាតិរបស់ស្តេចអនិន្ទិតបុរ ថែមទៀត។ ព្រះនាងជាប់ខ្សែស្រ​ឡាយខាងព្រះ​មាតា​ជាមួយនឹង ព្រាហ្មណ៍​អគ្គស្សត្យ ដែលចេះចាំគម្ពីរវេទ និងវេទង្គ ព្រាហ្មណ៍នោះ​មានដើមកំណើតចេញមកពីអារ្យប្រទេស នៅឥណ្ឌាភាគខាងជើង ជាមួយនឹងព្រះនាងយសោមទិ ជាព្រះរាជ​អគ្គមហេសីនៃត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ ដែលមានព្រះរាជបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាមថាឝ្រីនរេន្ទ្រវម៌្ម។ ព្រះរាជាជា​ម្ចាស់ពិភពលោកនេះមានបុត្រីមួយអង្គព្រះនាមថា ហ្វារេន្ទ្រលក្ឝ្មី។ រាជបុត្រីនេះបានរៀបអភិសេកជាមួយ​វ្រះបាទរាជបតិវម៌្ម ហើយប្រសូត្របានព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវី។ នៅក្នុងគភ៌របស់ព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវី ជាគភ៌​ដែលផ្តល់កំនើតដល់វង្ស ស្តេចសិង្ហទាំងឡាយនេះហើយដែលវ្រះបាទមហីបតិវម៌្មបានបង្រួបបង្រួមទឹក​ដី​ទាំងពីរមកក្នុងអំណាចរបស់ព្រះអង្គ គឺបានផ្តល់កំណើតដល់ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវីដែលល្អឥតផ្ទឹម និងមានកិត្តិ​នាមមូលបីដូចសមុទ្រទឹកដោះ៤។

## ពង្សាវលី
*ព្រះបិតា ព្រាហ្មណ៍ អគ្គស្សត្យ មាតាព្រះនាម យសោមទិ
**ព្រះនាង ហ្វារេន្ទ្រលក្ឝ្មី ជាបុត្រី ត្រូវជាមហេសី ព្រះបាទរាជបតិវម៌្ម
***ព្រះនត្តាក្សត្រី ព្រះនាង រាជេន្ទ្រទេវី

## ឯកសារយោង
*វិគីភីឌាខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទឹក
បញ្ជីរាយនាម សមាសភាព រាជរដ្ឋាភិបាល អាណត្តិទី៥ (២០១៣-២០១៨)

ខាងក្រោមនេះ​ គឺជា **បញ្ជីរាយនាម សមាសភាព រាជរដ្ឋាភិបាល អាណត្តិទី៥ (២០១៣-២០១៨)**៖

**រាជរដ្ឋាភិបាល**

**ក្រសួង-រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋាន**

**រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី**

**រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានចំណុះទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី **
បញ្ជីរាយនាម តំណាងរាស្រ្ត នីតិកាលទី៥ នៃរដ្ឋសភា

ខាងក្រោមនេះ គឺជា**បញ្ជីរាយនាម តំណាងរាស្ត្រទាំង១២៣រូប នីតិកាលទី៥ នៃរដ្ឋសភា**៖

## មើលផងដែរ
* បញ្ជីរាយនាម តំណាងរាស្រ្ត នីតិកាលទី១ នៃរដ្ឋសភា
* បញ្ជីរាយនាម តំណាងរាស្រ្ត នីតិកាលទី២ នៃរដ្ឋសភា
* បញ្ជីរាយនាម តំណាងរាស្រ្ត នីតិកាលទី៣ នៃរដ្ឋសភា
* បញ្ជីរាយនាម តំណាងរាស្រ្ត នីតិកាលទី៤ នៃរដ្ឋសភា

## ឯកសារយោង
នួម សុភ័ណ

## ជីវប្រវត្តិ
លោកជំទាវ នួម សុភ័ណ បច្ចុប្បន្នកាន់តំណែងជា​​តំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥ នៃរដ្ឋសភា មណ្ឌលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ មកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ។

### ការសិក្សា
*
*

## ប្រវត្តិការងារ
*
*

### គ្រឿងឥស្សារិយស
*

## មើលផងដែរ
* បញ្ជីរាយនាម តំណាងរាស្រ្ត នីតិកាលទី៥ នៃរដ្ឋសភា

## ឯកសារយោង
* សមាជិកតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥ 

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រ្តីខ្មែរ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយស្ត្រីកម្ពុជា
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥
ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត

**ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត (Rabies)** គឺ​ជា​ជម្ងឺ​ឆ្លង​​​ដែល​បណ្ដាល​ឲ្យមាន​​ការរលាក​ខួរក្បាល​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​មនុស្ស និង​ពពួក​សត្វ​ដែល​មាន​ឈាមក្ដៅ​ផ្សេងៗ​ទៀត។  

ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត (Rabies) មាន​ការចម្លង​ទៅ​មនុស្សតាមរយៈ​សត្វ។ ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត (Rabies) អាច​មាន​ការចម្លង​ទៅ​បាន​នៅពេល​ដែល​សត្វ​ដែល​មាន​ផ្ទុក​មេរោគ​នោះ​អេះ ឬ​ខាំ​សត្វ​មួយ​ផ្សេង​ទៀត ឬ​មនុស្ស។ នៅ​ទ្វីប​អាមេរិក,  សត្វ​ប្រជៀវ​គឺ​ជា​មូលហេតុ​រួមភាគ​ច្រើន​បំផុត​នៃ​ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត ហើយ​មាន​តិច​ជាង 5% នៃ​ករណី​រោគ​ឆ្កែឆ្កួត​មាន​លើ​មនុស្ស​ដែល​ចេញ​មក​ពី​សត្វ​ឆ្កែ។ រហូត​មក​ទល់​ពេល​នេះ មាន​មនុស្ស​តិចតួច​ប៉ុណ្ណោះដែល​បាន​រស់រួច​ជីវិត​ពី​ការឆ្លង​រោគ​ឆ្កែឆ្កួត​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​នេះ​ក៏​ដោយ​សារ​មាន​ការព្យាបាល​វែងឆ្ងាយ​ច្រើន​ដែល​គេ​ដឹង​ថា​ជារយៈពេល​ពិសោធន៍​ព្យាបាល​មនុស្ស​ដែល​មាន​ការឆ្លងមេរោគ​ឆ្កែឆ្កួត វិធី​ព្យាបាល​រោគ​ឆ្កែឆ្កួត​របស់​មីលវ៉ូគី (Milwaukee)។

ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត​ (Rabies) បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​ការស្លាប់​បាត់ជីវិត​មនុស្ស​ចំនួន​ប្រហែល​ពី 26,000 ទៅ 55,000 នាក់​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំៗ​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក។ ចំនួន​ជាង 95% នៃ​ការស្លាប់​ទាំងនេះ​កើត​មាន​ឡើង​នៅ​ទ្វីប​អាស៊ី និង​អាហ្រិក។ បណ្ដា​ប្រទេស​ដី​កោះ​​តូចៗជា​ច្រើន​មិន​មាន​នូវ​ជម្ងឺ​ឆ្កែឆ្កួត​អ្វី​ឡើយ។

## ឯកសារ​យោង
ចែម សាវ៉ៃ

លោក​ជំទាវ **ចែម សាវ៉ៃ​**  គឺ​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ មណ្ឌល​កំពង់ចាម របស់​គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នៅ​អណត្តិ​ទី​៤-ទី៥ និង​សម័យ​រដ្ឋ​កម្ពុជា។

## ប្រវត្តិ
លោក​ជំទាវ ចែម សាវ៉ៃ កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៨ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៥៤ នៅ​ភូមិ​ឆ្លូង​ទី​១ ឃុំ​កំពាន់ ស្រុក​មេមត់ ខេត្ត​កំពង់ចាម។

## ការ​សិក្សា
    ២០០៧ : អនុ​បណ្ឌិត​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ
    ២០០៤ : បរិញ្ញាបត្រ​គ្រប់​គ្រង វិទ្យាស្ថាន​វិទ្យាសាស្ត្រ​គ្រប់​គ្រង
    ១៩៩៣ : ជំនាញ​គ្រប់​គ្រង សាកលវិទ្យាល័យ​កនកែន ប្រទេស​ថៃ
    ១៩៨៦ : ជំនាញ​នយោបាយ និង​គ្រប់​គ្រង​យុវជន សាលា​ជាន់​ខ្ពស់​គ្រប់​គ្រង​យុវជន ប្រទេស​វៀតណាម

## តំណែង​នានា
    សមាជិក​គណៈ​កម្មការ​មហា​ផ្ទៃ ការពារ​ជាតិ អង្កេត ​បោស​សម្អាត និង​មុខងារ​សាធារណៈ
    ១៩៩៣ – ២០០៤ : ប្រធាន​មន្ទីរ​អភិវឌ្ឍន៍​ជន​បទ និង​មន្ត្រី​ទទួល​បន្ទុក​ដឹក​នាំ​ការងារ​វិមជ្ឈការ និង​អភិបាល​កិច្ច​មូលដ្ឋាន
    ១៩៨៧ – ១៩៩៣ : ជា​តំណាង​រាស្ត្រ​ក្នុង​របប​រដ្ឋ​កម្ពុជា មណ្ឌល​កំពង់ចាម

## ជីវិត​គ្រួសារ
លោក​ជំទាវ ចែម សាវ៉ៃ​  រៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍ និង​មាន​កូន​ចំនួន​២​នាក់។

## ឯកសារយោង
* អត្ថបទ នៅលើប្លក់ អ្នកណាខ្លះនៅកម្ពុជា
* សមាជិកតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥ 
* ប្រវត្តិ​សង្ខេប​តំណាង​រាស្ត្រ​នីតិកាល​ទី​៤ ២០០៨-២០១៣ (ខុមហ្វ្រែល)

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រ្តីខ្មែរ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយស្ត្រីកម្ពុជា
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥
អ៊ុន សុគន្ធា

លោកជំទាវ **អ៊ុន សុគន្ធា**​  គឺ​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ មណ្ឌល​កំពត របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នៅ​អណត្តិ​ទី៥ ។

## ប្រវត្តិ 
## ការ​សិក្សា 
## តំណែង​នានា 
## ជីវិត​គ្រួសារ 
## ឯកសារយោង
* សមាជិកតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥
* ប្រវត្តិ​សង្ខេប​តំណាង​រាស្ត្រ​នីតិកាល​ទី​៤ ២០០៨-២០១៣ (ខុមហ្វ្រែល)

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រ្តីខ្មែរ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយស្ត្រីកម្ពុជា
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥
កែ ច័ន្ទមុនី

លោកជំទាវ **កែ ច័ន្ទមុនី**​  គឺ​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ មណ្ឌល​កំពង់ឆ្នាំង របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នៅ​អណត្តិ​ទី​៤-ទី៥ ។

## ប្រវត្តិ 
លោកជំទាវ កែ ច័ន្ទមុនី កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី០១ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៥៩ នៅ​ភូមិ​ប្រាំ​បី​ឆោម ឃុំ​ពង្រ ស្រុក​រលា​ប្អៀរ ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង។

## ការ​សិក្សា 
    ២០០៦ – ២០០៧ : អនុបណ្ឌិត​រដ្ឋបាល​សាធារណៈ សាកលវិទ្យាល័យ​ចម្រើន​ពហុបច្ចេកវិទ្យា
    ២០០២ – ២០០៤ : បរិញ្ញាប័ត្រ​រង សាកលវិទ្យាល័យ​បៀលប្រាយ
    ១៩៧១ – ១៩៧៥ : សញ្ញាប័ត្រ​មធ្យម​សិក្សា​កម្រិត​២ វិទ្យាល័យ​ព្រះ​បាទ​សុរាម្រឹត

## ឡើង​កាន់​តំណែង 
លោកជំទាវ កែ ច័ន្ទមុនី គឺ​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ មណ្ឌល​កំពង់​ឆ្នាំង របស់​គណៈបក្ស​ ប្រជាជន​កម្ពុជា នៅ​អណត្តិ​ទី​​​​៤ ពី​ឆ្នាំ​២០០៨ ដល់​២០១៣ និង​ជា​សមាជិក​គណៈ​កម្មការ​សាធារណការ ដឹក​ជញ្ជូន ទូរគមនាគមន៍ ប្រៃសណីយ៍ ឧស្សាហកម្ម រ៉ែ ថាមពល ពាណិជ្ជកម្ម រៀប​ចំ​ដែន​ដី​នគរូបនីយកម្ម និង​សំណង់។

## តំណែង​នានា 
    ១៩៨៦ – ២០០៨ : ប្រធាន​មន្ទីរ​កិច្ចការ​នារី​​ខេត្ត​កំពង់​ឆ្នាំង
    ១៩៨៧ – ១៩៩៣ : តំណាង​រាស្ត្រ​មណ្ឌល​កំពង់ឆ្នាំង

## ជីវិត​គ្រួសារ 
លោកជំទាវ កែ ច័ន្ទមុនី​  នៅ​លីវ។

## មើលផងដែរ
* បញ្ជីរាយនាម តំណាងរាស្រ្ត នីតិកាលទី៥ នៃរដ្ឋសភា

## ឯកសារយោង
* អត្ថបទ នៅលើប្លក់ អ្នកណាខ្លះនៅកម្ពុជា
* សមាជិកតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥ 
* ប្រវត្តិ​សង្ខេប​តំណាង​រាស្ត្រ​នីតិកាល​ទី​៤ ២០០៨-២០១៣ (ខុមហ្វ្រែល)

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រ្តីខ្មែរ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយស្ត្រីកម្ពុជា
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥
និច្ចសីល

និច្ចសីល ឬ សីល ៥ មាន៖

១- **បាណាតិបាតា វេរមណីសិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ**  

ខ្ញំសូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាក​កិរិយាធ្វើសត្វមានជីវិតឲ្យធ្លាក់ចុះគន្លង គឺសម្លាប់សត្វ។ 

២- **អទិន្នាទានា វេរមណីសិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ**  

ខ្ញំសូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាក​កិរិយាកាន់យកនូវវត្ថុដែលគេមិនបានឲ្យដោយកាយ ឬដោយវាចា។ 

៣- **កាមេសុ មិច្ឆាចារា វេរមណីសិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ** 

ខ្ញំសូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាក​កិរិយាប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ។ 

៤- **មុសាវាទា វេរមណីសិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ** 

ខ្ញំសូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាក​កិរិយាពោលនូវពាក្យកុហក។ 

៥- **សុរាមេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋានា វេរមណីសិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ** 

ខ្ញំសូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាក​ហេតុជាទីតាំងនៃសេចក្តីប្រមាទ គឺផឹកនូវទឹកស្រវឹង គឺសុរា និង មេរ័យ។
ពត ពៅ

លោក​ជំទាវ **ពត ពៅ** គឺ​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ មណ្ឌល​កណ្ដាល របស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នៅអណត្តិទី៥ ហើយជាអតីតតំណាងរាស្ត្រ គណបក្សសមរង្ស៊ី នៅ​អណត្តិ​ទី​៤ ពី​ឆ្នាំ​២០០៨ ដល់​២០១៣។

## ប្រវត្តិ
លោក​ជំទាវ ពត ពៅ កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០៤ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៥៥ នៅ​សង្កាត់​លេខ​៤ រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ។

## ការ​សិក្សា
    ១៩៦៧ – ១៩៧១ : សញ្ញាប័ត្រ​មធ្យម​សិក្សា​កម្រិត​២ វិទ្យាល័យ​បឹង​កេងកង
    ១៩៦១ – ១៩៦៧ : បឋម​សិក្សា សាលា​ក្រុម​រក្សា​ព្រះ​អង្គ 

## ឡើង​កាន់​តំណែង
លោក​ជំទាវ ពត ពៅ គឺ​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ មណ្ឌល​កណ្ដាល របស់​គណៈបក្ស​ សម រង្ស៊ី នៅ​អណត្តិ​ទី​​​៤ ពី​ឆ្នាំ​២០០៨ ដល់​២០១៣។

## តំណែង​នានា
    ១៩៩២ – ១៩៩៤ : គិលានុប្បដ្ឋានយិកា​មធ្យម សាលា​កម្មាភិបាល​សុខាភិបាល​មជ្ឈឹម
    ១៩៨៨ – ១៩៨៩ : គិលានុប្បដ្ឋានយិកា​បឋម សាលា​ពេទ្យ​ក្រុង 
    ១៩៩៩ – ២០០៩ : សមាជិក​គណៈ​កម្មាធិការ​នាយក និង​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​ទ្រទ្រង់​ស្រុក​កៀន​ស្វាយ ខេត្ត​កណ្ដាល
    ១៩៩៥ : មេ​បណ្ដាញ​គណបក្ស​ជាតិ​ខ្មែរ
    ១៩៧៩ – ២០០៨ : មន្ត្រី​នាយកដ្ឋាន​ប្រយុទ្ធ​នឹង​ជំងឺ​ឆ្លង ក្រសួង​សុខាភិបាល

## ជីវិត​គ្រួសារ
លោក​ជំទាវ ពត ពៅ មាន​គ្រួសារ និង​មាន​កូន​៣​នាក់។

## មើលផងដែរ
* បញ្ជីរាយនាម តំណាងរាស្រ្ត នីតិកាលទី៥ នៃរដ្ឋសភា

## ឯកសារយោង
* អត្ថបទ នៅលើប្លក់ អ្នកណាខ្លះនៅកម្ពុជា
* សមាជិកតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥ 
* ប្រវត្តិ​សង្ខេប​តំណាង​រាស្ត្រ​នីតិកាល​ទី​៤ ២០០៨-២០១៣ (ខុមហ្វ្រែល)

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រ្តីខ្មែរ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយស្ត្រីកម្ពុជា
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥
វិទ្យាល័យបាក់ទូក

នៅសម័យសីហនុរវាងឆ្នាំ១៩៥៦ សាលានេះបានបើកជាសាលាបឋមសិក្សាមានឈ្មោះថា សាលាអង្គចន្ទទី១ រហូតដល់ថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៩។ កាលនោះអាគារសិក្សាមានបួនខ្នង​គឺអាគារ ក គ ឃ ច។ នៅសម័យលន់នល់ សាលានេះបានប្តូរឈ្មោះមកជាសាលាបឋមសិក្សាបំពេញវិជ្ជាបាក់ទូកវិញតាមលក្ខណៈឈ្មោះប្រវត្តិសាស្រ្ត​នៃទីតាំងនេះបានសង់អាគារឈើ​មួយ​ចំនួនដែលត្រូវបានខូចខាតអស់ក្នុងរបបប៉ុលពត។ សម័យប៉ុលពតសាលានេះបានក្លាយទៅជាមន្ទីរឃុំឃាំងជនទទួលបានការចោទប្រកាន់ថាក្បថមុន​យកទៅកាត់ទោសនៅគុក​ទួលស្លែង​។ ជាកន្លែងចិញ្ចឹមជ្រូក ពពែ និងជាកន្លែងធ្វើជី។ សម័យនេះអាគារឈើទាំងប៉ុន្មានដែលកសាងក្នុងសម័យលន់នល់ ត្រូវបានរុះរើបំផ្លាញខ្ទេចខ្ទី។ 
**ក្រោយថ្ងៃរំដោះ ៧ មករា ១៩៧៩**
ចាប់ផ្តើមឡើងវិញរៀបចំសាលាឡើងវិញ នៅថ្ងៃទី១៨ ឧសភា ១៩៧៩ ចាប់បើកជា​សាលា​កម្រិត​សិក្សា​ទី១ ឈ្មោះថាសាលាបាក់ទូកទទួលចុះឈ្មោះ​សិស្សចូលចាប់ពីថ្ងៃទី១ កក្កដា ឆ្នាំ១៩៧៩ និងចាប់ពីថ្ងៃទី១ កញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧៩ ចាប់ទទួលសិស្សកម្រិតសិក្សាថ្មី។ សាលាបានបើកបវេសនកាលជាប្រវត្តិសាស្រ្តទាំងពីរកម្រិត​សិក្សាទី១ និងកម្រិត​សិក្សាទី២ នៅថ្ងៃទី២៤ កញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧៩ ក្រោមអធិបតីភាពរបស់សមមិត្តប្រធានហេង សំរិន។ ថ្ងៃទី..........ខែ................ឆ្នាំ១៩៨០ សាលានេះក៏ត្រូវបានប្រកាសជាសាលារួមមួយដែលសមាសភាព និងស្ថាន​ភាពវិវត្តពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់ឆ្នាំសិក្សា២០១២-២០១៣។
ត្រឹង ថាវី

លោក​ជំទាវ **ត្រឹង ថាវី​** គឺ​ជា​​តំណាង​រាស្ត្រ មណ្ឌលក្រចេះ របស់​គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នៅ​អណត្តិ​​ទី៤-ទី៥។

## ប្រវត្តិ
លោក​ជំទាវ ត្រឹង ថាវី កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី០៤ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៥១ នៅភូមិ​សណ្ដាន់ ឃុំ​សណ្ដាន់ ស្រុក​សំបូរ ខេត្ត​ក្រចេះ។

## ការ​សិក្សា
    ១៩៩៧ : វិញ្ញាប័ត្រ​បញ្ជាក់​ការ​សិក្សា​វគ្គ​សុក្រិត្យការ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់ សាលា​ភូមិន្ទ​រដ្ឋបាល ភ្នំពេញ
    ១៩៧៥ : វៀន​នៅ​មហាវិទ្យាល័យ​នីតិសាស្ត្រ និង​វិទ្យាសាស្ត្រ​សេដ្ឋកិច្ច និង​មហាវិទ្យាល័យ​ឱសថ​សាស្ត្រ ភ្នំពេញ

## ឡើង​កាន់​តំណែង
លោក​ជំទាវ ត្រឹង ថាវី គឺ​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ មណ្ឌលក្រចេះ របស់​គណៈបក្ស​ ប្រជាជន​កម្ពុជា នៅ​អណត្តិ​ទី​​៤ ពី​ឆ្នាំ​២០០៨ ដល់​២០១៣ និង​ជាលេខាធិការ​គណៈកម្មការ​អប់រំ យុវជន កីឡា ធម្មការ កិច្ចការ​សាសនា វប្បធម៌ និង​ទេសចរណ៍។

## តំណែង​នានា
    ១៩៩៦-២០០៤ : នាយ​ខុទ្ទកាល័យ​សាលា​ខេត្ត​ក្រចេះ
    ១៩៩៨ : សមាជិក​គណៈកម្មការ​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ខេត្ត​ក្រចេះ ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការ​រដ្ឋបាល

## ជីវិត​គ្រួសារ
 លោក​ជំទាវត្រឹង ថាវី​ រៀប​អាពាហ៍​ពិពាហ៍ និង​មាន​កូន​ចំនួន​២​នាក់។

## មើលផងដែរ
* បញ្ជីរាយនាម តំណាងរាស្រ្ត នីតិកាលទី៥ នៃរដ្ឋសភា

## ឯកសារយោង
* អត្ថបទ នៅលើប្លក់ អ្នកណាខ្លះនៅកម្ពុជា
* សមាជិកតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥ 
* ប្រវត្តិ​សង្ខេប​តំណាង​រាស្ត្រ​នីតិកាល​ទី​៤ ២០០៨-២០១៣ (ខុមហ្វ្រែល)

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រ្តីខ្មែរ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយស្ត្រីកម្ពុជា
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥
ឝិវកៃវល្យ

ព្រាហ្មណ៍**ឝិវកៃវល្យ** (សម័យជយវម៌្មទី៣) ជារាជគ្រូរបស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី៣។

## ប្រវត្តិទាក់ទងនឹងវិធីទេវរាជ
ព្រាហ្មណ៍​ព្រះ​គ្រូ​ហិរណ្យទាម បាន​បង្ហាត់បង្រៀន​សាស្ត្រ​ទាំងបួន​ក្នុង​គម្ពីរ​ព្រះឥសូរ (សាស្ត្រា​ទាំងបួនមាន ៖ វិន័យ សិក្ខានយោត្តរៈ សម្មោអៈ និង សិររិឆេ) ដល់ ព្រាហ្មណ៍​សិវកៃវល្យ ទីប្រឹក្សា​ជំនិត ព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បី​ឲ្យ​ចេះចាំក្បួន​វិធី រៀបចំ​ធ្វើ​សក្ការៈបូជា គោរព​ទេវរាជ​។ ធម៌‌​ទាំងនេះ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ត្រូវ​រៀន​សូត្រ សូត្រ​ស្វាធ្យាយ និង​ត្រូវ​រៀបចំ​ធ្វើ​ពិធី​ផ្សេងៗ ដើម្បី​កំចាត់​សត្រូវ ដើម្បី​ប្រកាស​តាំង​ខ្លួន​ជា​អ្នកជា​មាន​ឯករាជ​ភាព មាន​ឥស្សរភាព និង​បួងសួង​សុំ​ឲ្យ​មាន​នូវ​សេចក្ដី​ចំរុងចំរើន សំបូរសប្បាយ ដល់​ប្រជាជាតិ​។ គឺ​អាច​ជា​ទ្រឹស្ដី ជា​ក្បួន​តំរា​គម្ពីរ​សំរាប់ រៀបចំ​កសាង​នគរឲ្យ​មាន​ឯកភាព​ខ្លាំងពូកែ​ល្អ​។ ជា​គុណបំណាច់​ដល់ ព្រាហ្មណ៍សិវកៃវល្យ ព្រះមហាក្សត្រ បាន​សច្ចា​ប្រគល់​សិទ្ធិ​ផ្ដាច់មុខ​ដល់​គ្រួសារ​ព្រាហ្មណ៍​តពូជ ពី​ជំនាន់​មួយ​ទៅ​ជំនាន់​មួយ​ជាលំដាប់លំដោយ តាម​ត្រកូល​ខាង​ម្ដាយ ឲ្យ​មាន​ឋានៈជា​អ្នក​ទទួលបន្ទុករៀបចំ​ពិធី​បូជា ទេវរាជ​តទៅ​អនាគត​។ ដូច្នេះ​ហើយ បាន​ជា​យើង​ឃើញ​មាន ក្រុម​ព្រាហ្មណ៍​បាគូបុរោហិត​នៅ​ជិត​ជាប់​ព្រះមហាក្សត្រដើម្បីជា​សក្ខីភាព​នៃ​ការ​គោរព​ប្រពៃណី​។ តែ​ក្រុម​ព្រាហ្មណ៍​បុរោហិត ដែល​មាន​ពូជពង្ស​ចុះ​មក​ពី​ព្រាហ្មណ៍ សិវកៃវល្យ ប្រហែល​ជា​ផុតពូជ​ក្នុង​សម័យស្ដេច​ត្រសក់ផ្អែម ពីព្រោះ​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​គ្មាន​បញ្ចក្សត្រ គ្មាន​ព្រះខ័នរាជ គ្មានអ្វី​ជា​សំគាល់​ជា​ស្ដេច​ពេញ​គ្រប់​លក្ខណៈ តាម​ច្បាប់​ក្រឹត្យក្រម វិន័យ​ខ្មែរ​ឡើយ (ពូជពង្ស វង្សត្រកូល ព្រាហ្មណ៍ សិវកៃវល្យ ប្រហែល​ជា​ត្រូវរលត់​ផុត​អស់​លែង​មាន​ក្នុង​សម័យ​ព្រឹត្តិការណ៍​តាត្រសក់ផ្អែម ដណ្ដើមរាជ្យ ដែល​បាន​កាប់សំលាប់បំផ្លាញ​អ្វី​ជា​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​។ ដូច្នេះ​ហើយ ទើប​បាន​ជា​ស្ដេច​ត្រសក់​ផ្អែមបញ្ជា​ឲ្យ​បង្កើត​ក្រុម​ព្រាហ្មណ៍​បុរោហិត និង​បញ្ចក្សត្រ​សំរាប់​តំណាង​រាជបល្លង្ក)​។ ឯ​ពិធី​ធ្វើ​សក្ការៈបូជា ទេវរាជ​ត្រូវ​បាន​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ជំនាន់​ក្រោយ គោរព​ប្រណិប័តណ៍​អនុវត្ត​ធ្វើ​តាម​រហូតមកដល់​សព្វថ្ងៃ​។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ព្រាហ្មណ៍​សិវកៃវល្យ បាន​ទទួល​ឋានៈ ជា​ព្រះរាជគ្រូ​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​។
## ឯកសារយោង
*វិគីភីឌាខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝ
ហិរណ្យទាម

ព្រាហ្មណ៍**ហិរណ្យទាម** (អានថា:ហិរ៉ាន់យៈទាម) (សម័យជយវម៌្មទី៣) ជាអគ្គរាជបុរោហិតនៃវ្រះបាទជយវម៌្មទី៣ លោកបានបង្ហាត់បង្ហាញវិជ្ជាខាងព្រាហ្មណ៍សាសនាទៅដល់ព្រាហ្មណ៍ឝិវកៃវល្យ ដែលជារាជគ្រូរបស់ព្រះមហាក្សត្រ។
## សិលាចារឹកស្ដុកកក់ធំ
	តាមរយៈសិលា​ចារឹក​ស្តុក​កក់​ធំ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ក្រោយ​ពី​ផ្លាស់​រាជ​ធានី​អស់​ជា​ច្រើន​ដង ប្រយោជន៍​បង្ក​លក្ខណៈ​ងាយ​ស្រួល​ដល់​កិច្ច​បង្រួប​បង្រួម​ជាតិធ្វើ​សន្តិភាព​និង​ឯកភាវូបនីយកម្ម​នយោបាយ ចុង​ក្រោយ​បង្អស់​ព្រះ​អង្គ​បាន អញ្ជើញ​ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់​ឈ្មោះ ហិរណ្យទាម ដែល​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មាន​ចំណេះ​វិជ្ជា ខ្ពង់​ខ្ពស់​ខាង​មន្ត​អាគម មក​ធ្វើ​ពិធី​បន្ថែម​ (វិធី​លេហ) ប្រឡេះ​កម្វុជទេឝកុំ​ឲ្យ​វិល​ទៅ​នៅ​ក្រោម​អំណាច​របស់​ជ្វា​ទៀត​និង ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​តែ​ព្រះ​មហាក្សត្រ (ជយ​វម៌្មទី​៣) មួយ​អង្គ​ប៉ុណ្ណោះ​ជា "ចក្រវរ្តិន" ដោយ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ សេក​មន្ត​អាគមនគាថា​ខាង​សាសនាតាម​គម្ពីរ​វិនាសិខប្រតិស្ឋាន កម្រ​តេង ជគត តរាជ គឺ ទេវរាជ។ ពី​ព្រោះ បើ​តាម​ភាសា​ខ្មែរ​បុរាណ កម្រ​តេង​ជគត=អាទិទេព ឬ​ទេវ, តរាជ= ដែល​ជា​ព្រះ​មហាក្សត្រ ឬ​ព្រះ​រាជា។ បន្ទាប់​មក ព្រាហ្មណ៍ ហិរណ្យ​ទាម​និង​ព្រះ​រាជា​បាន​បញ្ញត្តិ​ឲ្យ បច្ឆាជន​នៃ​វង្ស​របស់ព្រាហ្មណ៍ សិវកៃវល្យ តែ​មួយ​គត់​ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​ថែរក្សា កម្រតេង ជគត តរាជ និង​មាន​នាទី​ប្រតិបត្តិ​ពិធី​សាសនា​តាមធម្មភាព ដែល​ខ្លួន​បាន​រៀន​ចេះ​ពី ព្រាហ្មណ៍​ហិរណ្យ​ទាម។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​អ្នក​នេះ​ឯង ត្រូវ​បាន​ទទួល​ឋានៈ​ជា អគ្គរាជ​បុរោហិត (អាចាយ៌្យ ប្រធាន​ឬ​ហោត​រតអគ្រ) របស់​ព្រះ​រាជា​ផង​ដែរ។
	ចំណែក​ព្រះ​រាជា ដែល​សោយ​រាជ្យ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​មក​ក៏​យក​តំរាប់​តាម​មាគ៌ា​របស់​ព្រះ​អង្គ រហូត​ដល់​រាជ្យ វ្រះបាទ​ហឝ៌វម៌្ម​ទី​៤ និង ជយ​វម៌្មទី​៧ ទើប​យើង​លែង​ឃើញ​មាន​និយាយ​ដល់ កម្រ​តេង ជគត តរាជ ហើយ​រាជ​បុរោហិត​ដែល​មាន​នាទី​ជា ហោតរត​អគ្រ ក៏​មិន​មែន​ជា​បច្ឆាជន​របស់​សិវកៃ​វល្យ​ដែរ តែ​ជា គ្រួសារ​មួយ​នៃ​វណ្ណៈ​ ទី​៣ "កម៌្មាន្តរ" ដែល​មាន​ដើម​កំណើត​នៅ​ភូមិវ្នុរទ្នង (ស្រុក​វ្នុរទ្នង=ទួល​ថ្នង់?) ស្រុក​សឡា (វេសយសឡា)។ បុព្វ​បុរស​នៃ​សន្ដាន​នោះ វ្រះ​កម្រតេង​អញ​វិន្ទុទេវ ជា​បុរោហិត​នៅ​ឯ​ប្រាសាទ​ឝ្រី​ជលាង្គេឝ្វរ (ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​ទឹក​ឆ ស្រុក​ព្រៃ​ឈរ) និង​បង​ប្អូន​ប្រុស​ជា​ច្រើន​នាក់​ទៀត ជា​បុរោហិត​នៅ​ទី​សក្ការៈ​បូជា​ដទៃ​ទៀត តាំង​ពី​រាជ្យ​វ្រះ​បាទជយវម៌្មទី៤។ នៅ​ក្នុង​ត្រកូល​នោះ​គ្រប់​ជំនាន់​មាន​អ្នក​ល្បី​ល្បាញ ជា​រាជ​បុរោហិត​សំខាន់​ៗ សំរាប់​ព្រះរាជា ដែល​រហូត​ដល់​ដំណាច់​សតវត្ស​ទី​១១ មាន​វា​គី​ឝ្វរ​បណ្ឌិត​ និងទិវាករបណ្ឌិត ដែល​ជា​អ្នក​បាន​ដឹក​នាំ​ធ្វើ​ពិធី​បូជា​សំខាន់​ៗ នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​វ្រះ​បាទឧទយាទិត្យវម៌្មទី២ ហឝ៌វម៌្មទី៤ និង​ជា​ពិសេស ជា​អ្នក​ធ្វើ​ពិធី​រាជា​ភិសេក វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី​៧ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម​ទី​២ និង​សូយ៌្យវម៌្ម​ទី​២​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​។ ទោះ​ជា​មាន​ការ​ប្រែ​ប្រួល​ខ្លះ នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​១១​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី​ក៏​នាម​របស់​ព្រះ​រាជា ដែល​បញ្ចប់​ដោយ ពាក្យ វម៌្ម​ទេវ មិន​បាន​ប្រែ​ប្រួល ឬ​ត្រូវ​គេ​បោះ​បង់​ចោល​ដែរ។

## ឯកសារយោង
*សិលាចារឹកស្ដុកកក់ធំ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝ
វិន្ទុទេវ

វ្រះកម្រតេងអញ**វិន្ទុទេវ** (សម័យជយវម៌្មទី៤) គឺជាព្រាហ្មណ៍មកពីត្រកូលព្រាហ្មណ៍គ្រួសារ​មួយ​នៃ​វណ្ណៈ​ ទី​៣ "កម៌្មាន្តរ" ដែល​មាន​ដើម​កំណើត​នៅ​ស្រុក​វ្នុរទ្នង (ទួល​ថ្នង់?) វិសយសឡា គឺជាបុព្វបុរសនៃព្រាហ្មណ៍សម័យក្រោយៗចាប់ពីរាជ្យក្សត្រជយវម៌្មទី៤មក។ លោកជា​បុរោហិត​នៅ​ឯ​ប្រាសាទ​ស្រី​ជលាង្គេស្វរ (ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​ទឹក​ឆ ស្រុក​ព្រៃ​ឈរ) និង​បង​ប្អូន​ប្រុស​ជា​ច្រើន​នាក់​ទៀត ជា​បុរោហិត​នៅ​ទី​សក្ការៈ​បូជា​ដទៃ​ទៀត តាំង​ពី​រាជ្យ​ព្រះ​បាទជយវម៌្ម​ទី​៤។ អ្នកជំនាន់ក្រោយរបស់លោកជា​​អ្នក​ល្បី​ល្បាញ ជា​រាជ​បុរោហិត​សំខាន់​ៗ សំរាប់​ព្រះរាជា ដែល​រហូត​ដល់​ដំណាច់​សតវត្ស​ទី​១១ មាន​វា​គី​ស្វរ​បណ្ឌិត​ និង​ទិវាករ​បណ្ឌិត ដែល​ជា​អ្នក​បាន​ដឹក​នាំ​ធ្វើ​ពិធី​បូជា​សំខាន់​ៗ នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះ​បាទឧទយាទិត្យ​វម៌្មទី​២ ហស៌វម៌្ម​ទី​៤ និង​ជា​ពិសេស ជា​អ្នក​ធ្វើ​ពិធី​រាជា​ភិសេក ព្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី​៧ ធរណេន្ទ្រវម៌្ម​ទី​២ និង​សូរ្យវម៌្ម​ទី​២ឡើង​សោយ​រាជ្យ​។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝ
ធរណីន្ទ្រទេវី

ព្រះនាង**ធរណីន្ទ្រទេវី** រជ្ជកាល (គ.ស​ ៨០២-៨៥០) ទ្រង់ជាអគ្គមហេសីនៃវ្រះបាទជយវម៌្មទី៣។
## ប្រវត្តិ
ទ្រង់ជាបុព្វការីជនរបស់ព្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ តាមរយៈសិលាចារឹកប្រាសាទព្រះគោ បានធ្វើកិច្ចឧទ្ទិសនៅថ្ងៃចន្ទ ទី២៥ មករា ឆ្នាំគ.ស ៨៨០ (សិលាចារឹក K.៧១៣ ប្រាង្គប្រាសាទបីគូសាងឱ្យ ព្រះមហាក្សត្រដែលបានសោយទិវង្គតបីអង្គ និ​ងព្រះមហេសីរបស់ពួកទ្រង់ត្រូវបានសាងឡើងដោយព្រះអង្គជាប្រភេទប្រាសាទ រំលឹក "អនុស្សាវរីយ៍" តាមរយៈអ្វីដែលយើងបានដឹងដោយសិលាចារឹកជាច្រើននៅតាមក្លោងទ្វារនៃប្រាសាទ: ប្រាង្គកណ្ដាលឧទ្ទិសដល់ជយវម៌្មទី៣ក្រោមបច្ឆាមរណនាមថា បរមេស្វរ និងព្រះមហេសីទ្រង់ ធរណីន្ទ្រទេវី (K.៣២០ ក) ប្រាង្គខាងជើងឧទ្ទិសដល់រុទ្រវម៌្មទី២ (បានបូជាឧទ្ទិសជារុទ្រេស្វរ) និង រាជេន្ទ្រទេវីទី២ (K.៣១៨ ក) មាតាបិតារបស់មាតាទ្រង់ និងប្រាង្គខាងត្បូងឧទ្ទិសដល់ ប្ឫថិវេន្ទ្រវម៌្ម (ឧទ្ទិសឱ្យជាប្ឫថិវេន្ទ្រេស្វរ) និង ប្ឫថិវេន្ទ្រទេវី (K.៣១៥ ក) និង K.៧១៣ ខ )។

### ប្ឫថិវេន្ទ្រវម៌្ម និង រុទ្រវម៌្មទី២
ជាក់ស្ដែង ការស្នងរាជ្យនៃក្សត្រពីបុរាណនៅក្នុងសតវត្សទី៩ត្រូវបានលើកយកមកជំទាស់ ដោយពួកអ្នកអភិលេខន៍ខ្លះដូចជាលោក កមលេស្វរ-ភត្តចរ្យ និងលោកខាលហេនហ្ស៍-ហ្គោលហ៊្សីអូ។ ដោយហេតុតែ ព្រះរាជសកម្មភាពមិនសូវមាន ហើយការកត់ត្រានៃជយវម៌្មទី៤ និងវត្តមាននៃប្រាង្គឧទ្ទិសនៃប្រាសាទព្រះគោ អ្នកទាំងពីរក៏បានបកប្រែសិលាចារឹកសំស្ក្រឹតមួយចំនួននៅរលួសដែលបង្ហាញភស្តុតាងនៃអត្ថិភាពរបស់ក្សត្រពីរអង្គចន្លោះព្រះអង្គ និង ឥន្ទ្រវម៌្ម: គឺ រុទ្រវម៌្មនិង ប្ឫថិវេន្ទ្រវម៌្ម។ 

តាមរយៈសិលាចារឹកលលៃ K. ៣២៤ នៃក្សត្រស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ យសោវម៌្មទី១ បានចុះកាលត្រូវនឹងថ្ងៃ ៨ កក្កដា ឆ្នាំគ.ស ៨៩៣ រុទ្រវម៌្ម ជាព្រះអនុជភាតានៃមាតារបស់ព្រះនាង 'ធរណីន្ទ្រទេវី' ព្រះមហេសីនៃព្រះបាទជយវម៌្មទី៣ និងត្រូវជាមាតានៃព្រះបាទជយវម៌្មទី៤ (ដែលឥន្ទ្រវម៌្មទី១ បានវែកញែកក្រោមព្រះបច្ឆាមរណនាមថាជា វិស្ណុលោក ក្នុងសិលាចារឹកបាគងរបស់ទ្រង់ K.៨២៦ ក្នុងបាទ XXX ចុះកំណត់ គ.ស ៨៨១/៨២។)

ទោះបីយ៉ាងនេះក្ដី លោកម៉ៃឃើល-វិខ្ខឺរី បានបង្ហាញថាពួកទ្រង់មិនត្រូវបានវែកញែកក្នុងសម័យកាលក្រោយៗមកទៀតទេ និង បុព្វការីជន ដែលមានបច្ច័យបទ "-វម៌្ម" របស់ឥន្ទ្រវម៌្មទី១ ទាំងនេះអាចពន្យល់ដោយងាយថាជាការដំឡើងឋានៈបច្ឆាមរណនាមនៃព្រះមាតាបិតារបស់ក្សត្រអង្គនេះ ដែលប្រហែលបានកើតឡើងរួចជាស្រេចហើយក្នុងសម័យដែលពួកទ្រង់មានព្រះជន្មនៅឡើយ ការពិតបន្តបន្ទាប់គួរតែស្ថិតក្នុងករណីទី ១) សិលាចារឹកនៃសតវត្សទី៩ទាំងនេះបានរៀបរាប់អំពីព្រឹត្តិការណ៍ ឧ. ពង្សាវលី និង ពង្សាវតារទាក់ទង យោងទៅតាមសម័យកាលនៃសតវត្សទាំងនោះដោយឯកឯង។ ២) មួយទៀតគួរឱ្យមានមន្ទិលធំផ្ដោតលើទំនុកចិត្តលើសិលាចារឹកសម័យក្រោយៗមកទៀត ដែលកត់ត្រាខុសសម័យរជ្ជកាល និងរឿងរ៉ាវអំពីខ្សែស្រឡាយវង្សត្រកូល ត្រូវបានគេដឹងលឺពីមុន ហើយត្រូវបានបកស្រាយជាពិសេសដោយលោកវិខ្ខឺរី ៣) សិលាចារឹកសម័យក្រោយៗមកទៀតបានបំភ្លេចព្រះនាមក្សត្រមួយចំនួនជារឿយៗ មិនត្រឹមតែក្សត្រពីរអង្គនេះទេ ប៉ុន្តែក៏មានក្សត្រសំខាន់ៗផ្សេងទៀតដែរ (ជយវម៌្មទី៥ បានវែកញែកត្រឹមតែព្រះនាមក្សត្រសោយរាជ្យមុនទ្រង់បីអង្គតែប៉ុណ្ណោះ រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ ស្ថាបនិករាជវង្សថ្មី ត្រូវបានគេបំភ្លេចចោលក្នុងសិលាចារឹកបក្សីចាំក្រុងរបស់ទ្រង់ K.២៨៦ ដែលចុះកាលបរិច្ឆេទថ្ងៃ ២៣ កុម្ភៈ ឆ្នាំ៩៤៨ បូករួមទាំងក្សត្រសោយរាជ្យមុនៗទ្រង់ទាំងប៉ុន្មាន ដោយលើកលែងតែព្រះបាទជយវម៌្មទី៣ និង ជយវម៌្មទី៤ ចេញតែប៉ុណ្ណោះ) ៤) នៅសតវត្សទី៩ គោរម្យងារ "-វម៌្ម" ត្រូវទុកប្រើចំពោះតែពួកក្សត្រ (អញ្ជឹង រុទ្រវម៌្មក៏មិនមែនជាបិតាស្ដេចអង្គណាមួយឡើយ) ៥) គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលណាស់ដែលសិលាចារឹកសម័យក្រោយៗមកទៀតត្រូវបានគេរាប់ថាជាសិលាចារឹកមានតំលៃគួរឱ្យជឿទុកចិត្តបានជាងបណ្ដាសិលាចារឹកសហសម័យទៅទៀត ដោយការច្របាច់បញ្ចូលគ្នានូវរឿងរ៉ាវព្រឹត្តិការណ៍ជំនួសឱ្យការយកលំនាំតាមក្បួនប្រវត្តិសាស្ត្រម៉ត់ចត់ពេកទៅវិញ។
## ឯកសារយោង
*វិគីភីឌាអង់គ្លេស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
បាន ស្រីមុំ

## ជីវប្រវត្តិ
លោកជំទាវបណ្ឌិត បាន ស្រីមុំ កើតនៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧៥នៅ  ខេត្តប៉ៃលិន។ លោកជំទាវបណ្ឌិត បាន ស្រីមុំ ជាតំណាងរាស្រ្តមណ្ឌលប៉ៃលិនមកពីគណៈបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នៃអណត្តិទី៥ នៃរដ្ឋសភា ២០១៣- ២០១៨  ។ លោកជំទាវជាភរិយារបស់ឯកឧត្តម អ៊ី ឈាន ដែលមានអាយុ ៦៤ ឆ្នាំ ដែលជាមន្ត្រីយោធាជាន់ខ្ពស់ថានៈជា ឧត្តមសេនីយ៍ឯក និង អតីតៈ អភិបាលខេត្តប៉ៃលិន និងជា អង្គរក្សជំនិតរបស់ ប៉ុល ពត។

### ការសិក្សា
* - បណ្ឌិត ពីសាកលវិទ្យាល័យចម្រើនពហុ

## ប្រវត្តិការងារ
* ២០១៣-បច្ចុប្បន្ន ប្រធានសាខាកាកបាទក្រហមកម្ពុជាខេត្ត ប៉ៃលិនកាកបាទក្រហមកម្ពុជា

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រ្តីខ្មែរ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយស្ត្រីកម្ពុជា
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥
វាមឝិវ

ព្រាហ្មណ៍**វាមឝិវ** (សម័យឥន្ទ្រវម៌្មទី១) លោកជាគ្រូបាធ្យាយព្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ ហើយត្រូវជាចៅនៃព្រាហ្មណ៍សិវកៃវល្យ និងជាសិស្សព្រាហ្មណ៍ ឝិវសោម ដែលមានគោរម្យងារថា កម្រតេងឝិវាស្រមចាស្ស (កម្រតេងសិវាស្រមចាស់)។ លោកវាមឝិវ ស្ដេចអញវាមឝិវ មានគោរម្យងារថា **កម្រតេង ឝ្រិវាស្រមន៑ម្យង៑** (កម្រតេងសិវាស្រមក្មេង)។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝ
ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី៩)

ព្រះនាង**ឥន្ទ្រទេវី** រជ្ជកាល (សតវត្សទី៩) គឺជាបុត្រីនៃព្រះបាទមហីបតិវម៌្ម និងព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវី។ ព្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ ជាព្រះស្វាមីនៃព្រះនាង និងព្រះបាទយឝោវម៌្មទី១ ជាបុត្ររបស់ព្រះនាង។

បន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ សង្គ្រាមដណ្ដើមរាជ្យគ្នារវាងបុត្រទាំងពីរអង្គ យឝោវម៌្ម និង ព្រះភាតារបស់ទ្រង់បានផ្ទុះឡើង។ គេមានជំនឿថាសង្គ្រាមនោះបានធ្វើឡើងនៅលើដីនិងតាមសមុទ្រក្បែរបឹងទន្លេសាប។ នៅទីបញ្ចប់យឝោវម៌្មបានទទួលជ័យជំនះ។
## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
ឝិវសោម

ព្រាហ្មណ៍បណ្ឌិត**ឝិវសោម** (រជ្ជកាលព្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១) លោកបណ្ឌិត​នេះ​ជា​អ្នក​ចេះ​ចាំ​ស្ទាត់​នូវ​ក្បួន​ច្បាប់​ទាំង​ឡាយ​ខាង​ផ្នែក​អក្សរសាស្ត្រ និង​មន្ត​វិជ្ជា​​ផ្សេងៗ។ លោក​បាន​ចង​ក្រង​ជា​រឿង​រ៉ាវ​ និង​ក្បួន​ខ្នាត​ជា​ច្រើន​​មាន រឿង​មហាភារតយុទ្ធ ក្បួន​វេយ្យាករណ៍​ជាដើម។ លោក​បាន​ទទួល​ការ​ប្រោស​ប្រណី​ពី​សំណាក់​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​សម័យ​នោះ និង​ជា​រាជគ្រូ​ផ្ទាល់​នៃ ព្រះបាទ​ឥន្ទ្រវម៌្មទី១។ ស្នាដៃ​របស់​លោក​បាន​គង់​នៅ​នឹង​សិលាចារឹក ​ប្រាសាទ​កណ្ដាលដើមដែល​យើង​ស្រង់​បាន​សេចក្ដី​បន្តិច​ដូច​ខាង​ក្រោម៖

«…សូម្បី​​ បើ​លាក់​ខ្លួន​ពួន​អាត្មា​ក្នុង​ព្រៃ​ស្ងាត់​ក៏​ដោយ រាជ​សត្រូវ​ភ្លឺ​ស្វាង​ដោយ​ប្រទីប​ជ័យជំនះ​របស់​ព្រះអង្គ រត់​ចូល​មក​ជ្រក​ក្រោម​ព្រះ​បាទ ហាក់​ដូច​ជា​ខ្លាច​ក្រែង​ព្រះ​អង្គ​ចាប់​បាន​ជា​ថ្មី​ទៀត។…»

ពាក្យ​យ៉ាង​ខ្លី​ខាង​លើ​នេះ អ្នក​និពន្ធឝិវសោម សរសើរ​បារមី​ ព្រះ​បាទ​ឥន្ទ្រវម៌្ម​ទី១ ដែល​មាន​ឫទ្ធានុភាព​​នាំ​ឲ្យ​រាជ​សត្រូវ​នៅ​គ្រប់​ទិសទី​សុខ​ចិត្ត​នាំ​គ្នា​មក​ចុះ​ញ៉ម​ក្រោម​ព្រះ​ចេស្ដា​ព្រះ​អង្គ។

ព្រាហ្មណ៍វាមឝិវ ដែលជាចៅព្រាហ្មណ៍ សិវកៃវល្យ និងជាសិស្សព្រាហ្មណ៍ **ឝិវសោម ដែលមានគោរម្យងារថា កម្រតេងឝិវាស្រមចាស្ស** (កម្រតេងសិវាស្រមចាស់)។ ស្ដេចអញវាមឝិវ មានគោរម្យងារថា **កម្រតេង ឝ្រិវាស្រមន៑ម្យង៑** (កម្រតេងសិវាស្រមក្មេង)។
## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បណ្ឌិតនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្រតេងនៃកម្វុជទេឝ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃឝ្រិវាស្រម
ល្វីស អេនរីកេ (កីឡាករបាល់ទាត់)

ល្វីស "Lucho" អេនរីកេ ម៉ារទីណេ ហ្គាសៀ (កើតថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៧០) ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ល្វីស អេនរីកេ ជាអតីតកីឡាករបាល់ទាត់អេស្ប៉ាញ ដែលបច្ចុប្បន្ន​ជាអ្នកចាត់ការក្លឹបបាល់ទាត់បារសេឡូណា។

ក្នុងអាជីពជាកីឡាកររបស់លោក លោកលេងក្នុងតួនាទីជាខ្សែបំរើប្រយុទ្ធខាងស្ដាំ ប៉ុន្តែគាត់ត្រូវបានគេកត់សំគាត់ឃើញថា ពេញមួយអាជីពជាកីឡាករ គាត់ស្ទាត់ជំនាញគ្រប់ទីតាំង លើកលែងតែខ្សែការពារកណ្ដាល និង អ្នកចាំទី។

## ឯកសារយោង
ហិរណ្យរុចិ

ស្ដេងអញវ្នំកន្សា**ហិរណ្យរុចិ** (យឝោវម៌្មទី១) ត្រូវជាប្អូនរបស់កម្រតេងឝិវាស្រម និងរាជបុរោហិតព្រះបាទយឝោវម៌្មទី១។ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝ
កុមារស្វាមិ

រាជបុរោហិត**កុមារស្វាមិ** (រជ្ជកាលហឝ៌វម៌្មទី២) ត្រូវជាក្មួយកម្រងតេងឝិវាស្រម និងជាព្រះរាជបុរោហិតនៃព្រះបាទហឝ៌វម៌្មទី២។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុរោហិតនៃកម្វុជទេឝ
កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (អង្គរ)

ព្រះនាង**កម្ពុជរាជលក្ស្មីទី២** រជ្ជកាល (៩០០-៩២២) ជាព្រះមហេសីនៃវ្រះបាទហឝ៌វម៌្មទី២។ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
យជ្ញវរាហ

ព្រាហ្មណ៍**យជ្ញវរាហ** (អានថា:យាំជ-ញាក់-វ-រា-ហាក់) រជ្ជកាល (រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២) កាលពីនៅ​ឆ្នាំ​ ៩៦៧ ចាប់​ផ្ដើម​សាង​ប្រាសាទ​បន្ទាយស្រី ត្រីភូវនមហេស្វរ ស្ថិត​ខាង​ជើង​ក្រុង​យសោធបុរ។ រាជគ្រូយជ្ញវរាហជារាជគ្រូព្រះបាទជយវម៌្មទី៦ ទ្រង់ក៏ជាព្រះនត្តានៃព្រះបាទហឝ៌វម៌្មទី២ និងព្រះនាងកម្ពុជរាជលក្ស្មីទី២។ ហើយព្រះអង្គមានព្រះអនុជមួយអង្គ ​របស់ទ្រង់ព្រះនាមវិឝ្ណុកុមារ ជា​អ្នក​ជួយ​ការងារបន្ថែម​។ ព្រះរាជ​គ្រូ​ជាទី​ប្រឹក្សា​ជាន់ខ្ពស់​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​ព្រះបាទ​រាជេន្ទ្រវម៌្ម​ទី២ ​(៩៤៤-៩៦៨)​ បន្ទាប់​មក​ក្លាយ​ជា​ព្រះរាជ​គ្រូ​របស់​ក្សត្រ​ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៦ (៩៦៨-១០០១)​ ដែល​ព្រះអង្គ​ត្រូវជា​បុត្រ​ព្រះបាទ​រាជេន្ទ្រវម៌្ម​ទី​២​។ ប្រាសាទ​នេះ​ ត្រូវ​បាន​គ្រប់គ្រង​ ដោយ​ផ្ទាល់​ពី​សំណាក់​ព្រះរាជ​គ្រូ​ «យ​ជ្ញ​វរា​ហ​» ដែល​គាត់​មាន​ចំណេះដឹង ​យ៉ាង​ជ្រៅ​ជ្រះ​ផ្នែក​គម្ពីរ​បូរាណ ​វិទ្យាសាស្ត្រ ​បូរាណ ​ទស្ស​ន​វិជ្ជា​ អភិសមាចារ​ (​កា​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ មាយា​ទ​ល្អ​) នឹង​ហោរាសាស្ត្រ​។ ​ថ្វីត្បិតតែ​លោកជា​អ្នក​ជឿ​ស៊ុប​ទៅលើ​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា​ ប៉ុន្តែ​គាត់​ក៏​មាន​ការ​យល់ដឹង​បែប​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ផងដែរ​។ ​ដោយ​គាត់​បាន​បង្រៀន នូវ​មុខវិជ្ជា បុរាណ មួយ​ចំនួន ​ដូចជា បតញ្ជកិ កណ្ណទ គៅតម និង កបិល ​ទន្ទឹមនឹង​នោះ​លោក​ក៏​ធ្លាប់បាន​បង្រៀន ដល់​ព្រះ​រាជគ្រូ​ទាំងឡាយ ​នៅក្នុង​ប្រាសាទ​នេះ ហើយ​លោកចេះ​ភាសា​សម័យ​បុរាណ​ជាច្រើន​ភាសាក្រៅពីនោះ​លោក ក៏​មាន​ជំនាញ​ខាង​របាំ​និង​ភ្លេង​ផងដែរ​។

យោង​តាម​សិលាចារឹករបស់​ប្រាសាទ​នេះ​បានបញ្ជាក់​បន្ថែមទៀតថា​ជា​រៀង​រាល់ខែ​នៅ​ថ្ងៃបុណ្យ​សំខាន់ៗព្រះរាជ​គ្រូ «យ​ជ្ញ​វរា​ហ​» ​តែងតែ​ផ្ដល់​នូវ​ជំនួយ​មនុស្ស​ធម៌​ជូន​ដល់​ពពួក​ព្រាហ្មណ៍ ​ទាំងឡាយ​ដូចជា ​មាស ប្រាក់ សំលៀកបំពាក់​នឹង​សត្វ​ជាដើម​។ ​ហើយ​លោកមាន​គ្រែស្នែង​ធ្វើ​ពី​មាស​ នឹង​មាន​ជក់​បក់​មួយ​ដែល ដែល​ប្រទាន​ដោយ​ព្រះមហាក្សត្រដើម្បី​បញ្ជាក់​ពី​តួនាទី​នឹង​មុខងារ នឹង​កិត្តិយស​ដ៏​ឧត្តម​របស់​លោក។​ លើសពីនេះ ទៅ​ទៀត​លោក​ក៏​បាន​ផ្ដល់​ជា​ជំនួយ​ថ្នាំសង្កូវ​សំរាប់​ព្យាបាល​ដល់​ពួក​អ្នកមាន​ជំងឺ​ទាំងឡាយ​ហើយ​ក៏​បាន​អប់រំ​ដល់​ជន​ដែល​មាន​ទុក្ខទោស ឯទៀត​ផង​ដែរ​ហើយក៏​មាន​ក្មេង​កំព្រា​ជន​ចាស់ជរា​ និងក្រីក្រ​តែងតែ​មក​រក​លោកដើម្បី​សុំ​ជំនួយ​ពី​លោក​ហើយ​លោក​ក៏​បាន​សាងសង់​ជំរក​តូចៗ​ (​អាឝ្រម​) ​នៅ​ក្បែរ​ប្រាសាទ​នេះ​ផងដែរ​ សំរាប់​ជន​ទាំង​អស់នោះ​ស្នាក់​នៅ​ទទួល​ការ​ព្យាបាល​ពី​គាត់​។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជគ្រូនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មន្ត្រីនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញសាសនិកនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកមហាយាននៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝ
ឦឝានវម៌្មទី២

គឺជាប្រាសាទមួយដែលបានសាងឡើងកំឡុងរជ្ជកាលឦឝានវម៌្ម|124px|ព្រះនរាយណ៍]]
វ្រះបាទ**ឦឝានវម៌្មទី២** (**ឦសានពម៌ទី២**)រជ្ជកាល (គ.ស ៩២៥-៩២៨) គឺជាក្សត្រសម័យអង្គរមួយអង្គដែលត្រូវគេយល់ថាបានឡើងសោយរាជ្យពីឆ្នាំ៩២៣ ដល់ ៩២៨។ ចក្រភពរបស់ទ្រង់ត្រូវបានគេកំណត់មកត្រឹមត្រង់តំបន់អង្គរ និងតំបន់ក្បែរបាត់ដំបងភាគខាងលិច។ ទ្រង់ជាក្សត្រមួយអង្គសោយរាជ្យក្នុងកាលៈទេសៈប្រទាញប្រទង់គ្នាជាមួយវ្រះបាទជយវម៌្មទី៤ ដែលត្រូវជាព្រះបិតុច្ឆារបស់ទ្រង់។

## ព្រះរាជវង្ស 
ឦឝានវម៌្មជាព្រះរាជបុត្រមួយអង្គរបស់វ្រះបាទយឝោវម៌្ម និងព្រះមហេសី ដែលជាព្រះភគនីនៃវ្រះបាទជយវម៌្មទី៤។

ព្រះអយ្យកោអយ្យការបស់ព្រះឦឝានវម៌្មគឺវ្រះបាទឥន្ទ្រវម៌្មទី១ និងមហេសីព្រះនាម ឥន្ទ្រទេវី។
ឦឝានវម៌្មមានព្រះរៀមមួយអង្គ ព្រះនាមហឝ៌វម៌្មទី១។

## ព្រះរាជជីវលេខន៍ 
ឦឝានវម៌្មបានឡើងសោយរាជ្យបន្តពីព្រះភាតារបស់ទ្រង់ដែលបានសុគតនៅឆ្នាំ ៩២៣។ កំឡុងរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ប្រហែលជាមានភាពច្របូកច្របល់និងវឹកវរជាខ្លាំង។

នៅឆ្នាំ៩២១ ព្រះបិតុច្ឆារបស់ទ្រង់ ជយវម៌្មទី៤ បានបង្កើតទីក្រុងគូប្រជែងប្រហែល ១០០ &nbsp;គ.ម ភាគឦសានអង្គរ។ 

កំឡុងរជ្ជកាលឦឝានវម៌្ម ប្រាសាទដែលមានឈ្មោះថា ប្រាសាទក្រវាន់ត្រូវបានកសាងឡើង។

គ្មានអ្វីផ្សេងទេដែលគេដឹងអំពីឦឝានវម៌្មទី២។ ព្រះអង្គបានសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ ៩២៨ និងទទួលបានបរមមរណនាមថា **បរមរុទ្រលោក**។

## ឯកសារយោង
ជយទេវី (អង្គរ)

ព្រះនាង**ជយទេវី** រជ្ជកាល (គ.ស ៩២៨-៩៤១) ទ្រង់ជាព្រះភគិនេយ្យាបិតាតែមួយជាមួយ ព្រះបាទយឝោវម៌្មទី១ ព្រះនាងមហេន្ទ្រទេវីដែលត្រូវជាមាតានៃព្រះបាទជយវម៌្មទី៤។ ព្រះនាង ទ្រង់ក៏ជាមហេសីនៃព្រះបាទជយវម៌្មទី៤ ហើយប្រសូតបានព្រះរាជបុត្រមួយព្រះអង្គគឺ ព្រះបាទហឝ៌វម៌្មទី២។ ទ្រង់បើរាប់តាមពង្សាវតារទ្រង់គឺព្រះអនុជនៃព្រះបាទយឝោវម៌្មទី១។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝ
មហេន្ទ្រទេវី

ព្រះនាង**មហេន្ទ្រទេវី** ទ្រង់ជាមហេសីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្មទី២ ដែលមានបុត្រាពីរអង្គគឺ ជយវម៌្មទី៥ និង រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២។ បុត្ររបស់ទ្រង់បានសោយរាជ្យបន្តបន្ទាប់គ្នានៅតំបន់សៀមរាប-អង្គរ។ ព្រះនាងមានព្រះភាតាបង្កើត យឝោវម៌្មទី១ និង ព្រះភិគនេយ្យបិតាតែមួយជាមួយ ជយទេវីទី២។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝ
មហេន្ទ្រវម៌្ម (ភវបុរ)

វ្រះបាទ**មហេន្ទ្រវម៌្ម** នៃភវបុរ បើតាមសិលាចារឹកប្រែរូបនិយាយថាព្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី២អាចឡើងសោយរាជ្យពីព្រះបាទហឝ៌វម៌្មទី២ ដោយសារតែព្រះអង្គមានបិតាព្រះនាមមហេន្ទ្រវម៌្ម នៅភវបុរ (កម្វុជគោក) និងមាតាព្រះនាមមហេន្ទ្រទេវីជាបងបង្កើតព្រះបាទយឝោវម៌្មទី១ ជាក្សត្រខាងសោមវង្សទើបអាចសោយរាជ្យពីស្ដេចខាងសោមវង្សបាន។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃភវបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សភវបុរ
ឦឝានម៌ុទិ

ព្រាហ្មណ៍**ឦឝានម៌ុទិ** រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៥ និង ហឝ៌វម៌្មទី៣) លោកជារាជគ្រូបំរើ ព្រះបាទជយវម៌្មទី៥ និងបុត្ររបស់ព្រះអង្គព្រះនាមហឝ៌វម៌្មទី៣។ លោក ក៏ជាកូនចៅរបស់ព្រាហ្មណ៍ឝិវកៃវល្យ ដែលជារាជគ្រូរបស់ព្រះបាទជយវម៌្មទី៣ ក្សត្រស្ថាបនិកអារ្យធម៌អង្គរ និងបានធ្វើពិធីនៅលើភ្នំគូលែននៅឆ្នាំ ៨០២។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជគ្រូនៃកម្វុជទេឝ
វុឌ្ឍិធម៌

ធម៌​ដែល​នាំ​ឲ្យ​មាន​សេចក្តី​ចម្រើន​ហៅ​ថា "វុឌ្ឍិធម៌" ។ វុឌ្ឍិធម៌​មាន​ ៤​ ប្រការ ពោល​គឺ ៖ 

១- **សេព​គប់​ជា​មួយ​សប្បុរស** 

សប្បុរស​ជា​មនុស្ស​ស្ងប់ ប្រព្រឹត្ត​សុចរិត​ដោយ​កាយ វាចា ចិត្ត ជាអ្នក​គោរព​ច្បាប់ មាន​ភូមិធម៌ មាន​ភូមិ​បញ្ញា គួរ​ដល់​ការគោរព​រាប់អាន។ មនុស្ស​ដែល​មិន​រឹងត្អឹង មិន​ចចេស​មុខ​រឹង បាន​ជ្រើសរើស​យក​សប្បុរស​ជា​កល្យាណ​មិត្ត សេព​គប់​ជិត​ដិត ។ មនុស្ស​មិន​រឹង​ត្អឹង​មាន​បំណង​កសាង​ខ្លួន​ឲ្យ​បាន​ជា​មនុស្ស​ល្អ រមែង​ស្វែង​រក​​សប្បុរស​សម្រាប់​រំលឹក​ដាស់​តឿន​ខ្លួន​រក​ទី​ប្រឹក្សា​ល្អ មិត្តល្អ សៀវភៅ​ល្អ រហូត​ដល់​បរិយាកាស​សង្គម​ជុំ​វិញ​ខ្លួន​ក៏​ល្អ​ទៀត​ផង ដើម្បី​ជា​ឧបការៈ​ឲ្យ​មាន​បញ្ញា​ស្មារតី ។

២- **ស្តាប់​ធម៌​របស់​សប្បុរស** 

ការ​សេព​គប់​ជា​មួយ​សប្បុរស​ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​​ប្រយោជន៍ គឺ​ត្រូវ​ស្តាប់​ព្រះធម៌​ដោយ​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ ស្តាប់​ក្រេប​យក​អត្ថរស​អំពី​ន័យ​សំខាន់​ៗ ជា​គ្រឿង​ដាស់​ស្មារតី​ខ្លួន​ឲ្យ​ភ្ញាក់​រលឹក ទាំង​ស្តាប់​ពី​បុគ្គល​ផ្ទាល់ ទាំង​អាន​សៀវភៅ តាំង​ចិត្ត​រៀន ស្រាវជ្រាវ​​សន្ទនា​សាក​សួរ នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ចេះ​ដឹង​ពិត​ប្រាកដ ។

៣- **ធ្វើ​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​ដោយ​ឧបាយ​ត្រូវ​ទំនង** 

បាន​ឃើញ​បាន​ឮ បាន​អាន បាន​ស្តាប់ រួច​ហើយ​ក៏​ចេះ​​គិត​ពិចារណា​ដោយ​ខ្លួន​ឯង វែក​ញែក​រក​ហេតុ​ផល​ថា វត្ថុ​​ឬ​រឿង​នោះ​​គឺ​អ្វី? កើត​ឡើង​បាន​យ៉ាង​ណា? ដូចម្តេច​បាន​ជា​យ៉ាង​នោះ? តើ​ហេតុ​ផល​នេះ​វា​សម​គ្នា​ដែរ​ឬ​ទេ? ដូច​នេះ​ជា​ដើម ។

៤- **បដិបត្តិ​​ធម៌​ដ៏​សម​គួរ​ដល់​ធម៌** 

ការ​​បដិបត្តិ​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​គោល​​ធម៌ នាំ​យក​ធម៌​ដែល​បាន​ស្តាប់​បាន​រៀន និង​បាន​ត្រិះរិះ​ឃើញ​ច្បាស់​ហើយ មក​បដិបត្តិ​កម្ចាត់​ភាព​សៅ​ហ្មង​ក្នុង​សន្តាន។ ការ​បដិបត្តិ​ជា​ការងារ​នាំ​មក​នូវ​ផល ដែល​ផល​រមែង​សមស្រប​ទៅ​តាម​ការងារ​ជា​ហេតុ​ដោយ​ពិត។

## ឯកសារ​យោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > អង្គុត្តរនិកាយ > ចតុក្កនិបាត
កវេន្ទ្រារិមថន

កវី**កវេន្ទ្រារិមថន** រជ្ជកាល (រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២) ព្រះមហាក្សត្របានគង់នៅក្នុងមហារាជវាំងដែលបានរចនាតុបតែងដោយមន្ត្រីរបស់ព្រះអង្គ កវេន្ទ្រារិមថន។ នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ​នេះ​ដែរ មាន​វីរជន ឬ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​នៃ​ព្រះបរមរាជវាំង​ជាច្រើន បាន​រួម​ចំណែក​កសាង​សមិទ្ធផល​ផ្សេងៗ ដូច​ជា​នៅ​ឆ្នាំ​៩៤៦ កវេន្ទ្រារិមថន ជា​ស្ថាបត្យករ​បាន​សាង​ប្រាសាទ​បាតជុំ ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ថ្វាយ​ចំពោះ​ពោធិសត្វ​មួយ​អង្គ​នៃ​ពុទ្ធសាសនា​មហាយាន និង​ព្រះនាង​ប្រាជ្ញាបារមីតា។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កវីនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មន្ត្រីនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថាបត្យករនៃកម្វុជទេឝ
វិឝ្ណុកុមារ

**វិឝ្ណុកុមារ**រជ្ជកាល (រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ និង ជយវម៌្មទី៦) ព្រាហ្មណ៍យជ្ញវរាហ កាលពីនៅ​ឆ្នាំ​ ៩៦៧ ចាប់​ផ្ដើម​សាង​ប្រាសាទ​បន្ទាយស្រី ត្រីភូវនមហេស្វរ ស្ថិត​ខាង​ជើង​ក្រុង​យសោធបុរ។ រាជគ្រូយជ្ញវរាហជារាជគ្រូព្រះបាទជយវម៌្មទី៦ ទ្រង់ក៏ជាព្រះនត្តានៃព្រះបាទហឝ៌វម៌្មទី២ និងព្រះនាងកម្ពុជរាជលក្ស្មីទី២។ ហើយព្រះអង្គមានព្រះអនុជមួយអង្គ ​ទ្រង់ព្រះនាម វិឝ្ណុ​កុមារ ជា​អ្នក​ជួយ​ការងារបន្ថែមក្នុងការសាងប្រាសាទ​។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មនុស្សនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝ
ឝិវាចាយ៌្យ

ព្រាហ្មណ៍**ឝិវាចាយ៌្យ** រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៦) លោកជារាជបុរោហិតរបស់ជយវម៌្មទី៦ ដែលមានគោរម្យងារថាព្រាហ្មណ៍ស្តេងអញ ឝិវាចាយ៌្យ ត្រូវជាចៅរបស់ព្រាហ្មណ៍អាត្មឝិវ។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុរោហិតនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញសាសនិកនៃកម្វុជទេឝ
នរាយណ៍ (ហោត្រ)

ព្រាហ្មណ៍**នរាយណ៍** រជ្ជកាល (រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ និង ជយវម៌្មទី៦) លោកក៏បានបំរើក្រោមរាជ្យវ្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ជា ហោត្រ របស់ទ្រង់ ក៏ជាព្រាហ្មណ៍ជាន់ខ្ពស់មួយរូបដែរ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហោត្រនៃកម្វុជទេឝ
កិរ្តិបណ្ឌិត

មន្ត្រី**កិរ្តិបណ្ឌិត** រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៦) គឺជាមន្ត្រីពុទ្ធសាសនារបស់ព្រះបាទជយវម៌្មទី៦ បាននាំយកអត្ថបទបុរាណពីដែនដីបរទេសចូលមកកម្ពុជទេឝ យ៉ាងណាក្ដីវាមិនបាននៅគង់វង្សទេ។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មន្ត្រីនៃកម្វុជទេឝ
ជហវី

នាង**ជហវី** រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៦) នាងត្រូវជាប្អូនស្រីនៃយជ្ញវរាហ បានជួយរៃអង្គាសថវិកាដើម្បីការសាងសង់បន្ទាយស្រី ដែលពេលនោះប្រាសាទនេះមិនបានកសាងឡើងដោយព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះឡើយ។ នាងក៏មានប្អូនប្រុសម្នាក់ទៀត នាមវិឝ្ណុកុមារ យជ្ញវរាហ លោកក៏ជាសាច់សាលោហិតរាជវង្សខ្មែរ ដែរ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝ
ប្រាណ (ទីប្រឹក្សា)

ទីប្រឹក្សា**ប្រាណ** រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៦) លោកស្ថិតនៅក្នុងគ្រួសារសប្តទេវកុលគឺជាទីប្រឹក្សាជាទីទុកចិត្តរបស់ព្រះអង្គ។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីប្រឹក្សានៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គោត្រសប្តទេវកុល
ជយេន្ទ្របណ្ឌិត

**ជយេន្ទ្របណ្ឌិត** រជ្ជកាល (សូយ៌្យវម៌្មទី១ និង ឧទយាទិត្យវម៌្មទី២) លោកជាប្អូនថ្លៃនៃព្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី១ ហើយលោកកាលនៅជារាជបុរោហិតមានគោរម្យងារថា **ធូលីជេង កំម្រតេង អញឝ្រីជយេន្ទ្របណ្ឌិត**។ ក្រោយមកទៀតក្នុងរាជ្យរបស់បុត្រសូយ៌្យវម៌្មទី១ គឺេវ្រះបាទឧទយាទិត្យវម៌្មទី២ លោកគឺជាគុរុ នៃព្រះអង្គ ដែលមានងារថា **វ្រះកម្រតេង អញឝ្រីជយេន្ទ្របណ្ឌិត**។

	ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុរោហិតនៃកម្វុជទេឝ	ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជគ្រូនៃកម្វុជទេឝ
កំវៅ

**កំវៅ** ជាជនបះបោរក្នុងរាជព្រះបាទឧទយាទិត្យវម៌្មទី២ បង្កការបះបោរបីលើក។ ការបះបោរដឹកនាំដោយកំវៅ បានបំផ្លិចបំផ្លាញឝិវលិង្គ បដិមាព្រះព្រហ្ម ព្រះនរាយណ៍ និងព្រះពុទ្ធ ជននេះត្រូវបានបង្ក្រាបដោយមេទ័ពរបស់ទ្រង់ឈ្មោះ សង្គ្រាម។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកបះបោរនៃកម្វុជទេឝ
វីរលក្ឝ្មី

ព្រះនាង**វីរលក្ឝ្មី** រជ្ជកាល (១០០២-១០៥០) ទ្រង់ជាព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទជយវីរវម៌្ម និង ព្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី១ ដែលទ្រង់មានជាប់ខ្សែជាមួយព្រះបាទហឝ៌វម៌្មទី១ និង ឦឝានវម៌្មទី២។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមអូសបន្លាយជាមួយអ្នកនឹងត្រូវឡើងស្នងរាជ្យបន្តពីឧទយាទិត្យវម៌្មទី១ គឺជយវីរវម៌្មដែលមានដើមកំណើតម៉ាឡេចេញពីនគរម៉ាឡេបុរាណ (បច្ចុប្បន្នម៉ាឡេស៊ី)។ សូយ៌្យវម៌្មទី១បានប្រកាសឡើងសោយរាជ្យនៅឆ្នាំ ១០១០។ ក្រោយ​ពី​បាន​ជ័យ​ជំនះ​ហើយ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ​នឹង​អតីត​អគ្គមហេសី​របស់​ព្រះបាទ​ជយវីរវម៌្ម ថែម​ទៀត​ផង។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
យោគេឝ្វរបណ្ឌិត

ព្រាហ្មណ៍បុរោហិត **យោគេឝ្វរបណ្ឌិត** រាជបុរោហិតនៃព្រះបាទហឝ៌វម៌្មទី៤។ ដែលទ្រង់សោយរាជ្យនៅអង្គរទី២ យឝោធរបុរ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុរោហិតនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញសាសនិកខ្មែរ
ទិវាករបណ្ឌិត

ព្រាហ្មណ៍**ទិវាករបណ្ឌិត** លោកត្រូវជារាជបុរោហិតរបស់វ្រះបាទហឝ៌វម៌្មទី៤ និងត្រូជាព្រះគ្រូរបស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ផងដែរ។ ព្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ត្រូវបានរៀបចំពិធីរាជាភិសេកដោយព្រះគ្រូព្រាហ្មណ៍បុរោហិត របស់ព្រះបាទហឝ៌វម៌្មទី៤ ឈ្មោះ **ទិវាករបណ្ឌិត** ដែលប្រហែលជាមានហេតុកើតទំនាស់អ្វីជាមួយព្រះរាជាក្រុងអង្គរ ឬដោយប្រាថ្នាលាភសក្ការៈ រួចចាកចោលក្រុងអង្គរ ទៅបំរើរាជវង្សថ្មីនេះ។
## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុរោហិតនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជគ្រូនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញាសាសនិកនៃកម្វុជទេឝ
ហិរណ្យលក្ឝ្មី

ព្រះនាង**ហិរណ្យលក្ឝ្មី** រជ្ជកាល (១០??-១០៨០) បើ​យោល​ទៅ​តាម​សិលាចារឹក​នៅ​ភ្នំរុង និង​តាម​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​របស់​លោកហ៊្សក-សឺដេស គេ​អាច​ដឹង​ថា ព្រះបិតា​វ្រះបាទជយវម៌្មទី៦ ព្រះនាមហិរណ្យវម៌្ម ហើយ​ព្រះមាតា​ព្រះនាមហិរណ្យលក្ឝ្មី ហើយពួកទ្រង់​មាន​ព្រះរាជបុត្រ​ទាំង​អស់​បួន​អង្គ ដែល​គេ​ស្គាល់​ព្រះនាមតែ​បី​អង្គ​ប៉ុណ្ណោះ​គឺ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម​ទី១ ជយវម៌្មទី៦ បុត្រទី៣ និង​យុវរាជ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃមហិធរបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីពុទ្ធសាសនាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកខ្មែរ
ន្ឫបតីន្ទ្រវម៌្មទី២

វ្រះបាទ**ឝ្រីន្ឫបតីន្ទ្រវម៌្មទី២** រជ្ជកាល (១០៨០-១១១៣) ព្រះនាមពេលសោយរាជ្យ **វ្រះបាទកម្រតេង អញឝ្រីន្ឫបតីន្ទ្រវម្ម៌**។
	ព្រះអង្គគ្រងរាជ្យនៅរាជធានីយឝោធរបុរ ដោយសារជាប់សាច់ញាតិជាមួយ ឬអាចជាព្រះអនុជវ្រះបាទឧទយាទិត្យវម៌្មទី២ និងហឝ៌វម៌្មទី៣។ បន្ទាប់ ​វ្រះបាទ​ហឝ៌វម៌្ម​ទី៣ គឺ​វ្រះបាទ​ន្ឫបតីន្ទ្រវម៌្មទី២ ​ដែល​ត្រូវ​បាន​តែង​តាំង​ជា​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ សោយរាជសម្បត្តិ​ប្រទេស​កម្ពុជា ក្នុង​គ.ស ​១០៨០។ គេ​ពុំ​បាន​ស្គាល់​ដើម​កំណើត​ពិត​ប្រាកដ​របស់​ព្រះអង្គ​ទេ។ តែ គេ​ដឹង​ថា​ព្រះអង្គ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ដែល​ប្រកប​ទៅ​ដោយ​ធម៌ គោរព​ត្រឹមត្រូវ​ទៅ​តាម​ច្បាប់​វិន័យ។ ព្រះអង្គ ​ដែល​គង់​នៅ​មហានគរ ត្រូវ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ប្រយុទ្ធ​ទប់ទល់​នឹង​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៦ ព្រម​ទាំង​ព្រះរាជវង្ស ជា​រៀង​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​អវសាន្ត​នៃព្រះជន្ម​ព្រះអង្គ​ក្នុង​គ.ស​១១១៣។ ដោយ​ខ្វះ​ឯកសារ គេ​ពុំ​បាន​ស្គាល់​ព្រះរាជា​អង្គ​នេះ​ច្បាស់លាស់​ទេ។

ជាក់ស្ដែងសូយ៌្យវម៌្មទី២បានអះអាងថាបានដណ្ដើមអំណាចក្សត្រពីរអង្គ មួយអង្គគឺជាព្រះអយ្យកោ (ចៅដណ្ដើមរាជ្យពីជីតា??) របស់ទ្រង់ ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១ដែលរឿងនឹងគ្មានសិលាចារឹកនៅអង្គរណាបកស្រាយ? ស្ដេចមួយអង្គផ្សេងទៀតមានតែព្រះបាទន្ឫបតីន្ទ្រវម៌្មទី២។
## ពង្សាវលី
*ជាប់ញាតិនឹងព្រះបាទ ឧទយាទិត្យវម៌្មទី២ និង ហឝ៌វម៌្មទី៣

## ជីវលេខន៍
* 

## ឯកសារយោង
យុវរាជ (១១០៧)

វ្រះបាទ**យុវរាជ** រជ្ជកាល (១១០៧) ព្រះអង្គជាព្រះអនុជពៅរបស់ ​វ្រះបាទជយវម៌្មទី៦ ដោយគ្មាន​ព្រះរាជបុត្រ​សម្រាប់​បន្តរាជ្យ រាជសម្បត្តិ​ក៏​ត្រូវ​ធ្លាក់​មក​ក្នុង​កណ្ដាប់​ដៃ​ព្រះយុវរាជ ដែល​ជាប្អូន​ពៅ​ព្រះអង្គ។ ​ក្រោយមកក្សត្រស្នងរាជ្យបន្តនៅមហិធរបុរ គឺ ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១ដែលត្រូវជាព្រះរៀមច្បងរបស់ទ្រង់។

## ពង្សាវលី
*ព្រះបិតា ព្រះនាមហិរណ្យវម៌្ម ព្រះមាតាព្រះនាម ហិរណ្យលក្ឝ្មី
**ព្រះមហេសីព្រះនាម វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី មហេសីរួមបងប្អូន (ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១, ជយវម៌្មទី៦)
***ទ្រង់ជាបុត្រពៅ ព្រះភាតាបង្កើត ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១ (បុត្រច្បង), រាជបុត្រទី៣, ព្រះភគិនីបិតាតែមួយដែលបង្កើតបានបុត្រព្រះនាម ក្សត្រេន្ទ្រាទិត្យ
****ព្រះភាគិនេយ្យ គឺព្រះបាទ មហិធរាទិត្យ, ព្រះបាទក្សត្រេន្ទ្រាទិត្យ, ព្រះភាគិនេយ្យក្សត្រី នរេន្ទ្រលក្ឝ្មី
*****ព្រះនត្តាភាតា ព្រះនាម ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២, សូយ៌្យវម៌្មទី២

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃមហិធរបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យុវរាជនៃកម្វុជទេឝ
វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី

ព្រះនាង**វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី** រជ្ជកាល (១០៨០-១១១៣) ព្រះនាងត្រូវជាមហេសីរបស់ព្រះអនុជនៃ វ្រះបាទជយវម៌្មទី៦ គឺវ្រះបាទយុវរាជទី២ បន្ទាប់មកក្លាយជាមហេសីរបស់វ្រះអង្គ ក្រោយមកក្លាយជាមហេសីព្រះរៀមរបស់ព្រះអង្គព្រះនាម ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២។ ព្រះនាងដូចជាមានបងប្រុសម្នាក់ជាមេទ័ពរបស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី៦ ផងដែរ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃមហិធរបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សមហិធរបុរ
ក្សត្រេន្ទ្រាទិត្យ

វ្រះបាទ**ក្សិតេន្ទ្រាទិត្យ** តាមសិលាចារឹកយើងដឹងថា វ្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី២ ព្រះអង្គ​ជាអនុវង្សមួយ​អង្គ​ក្នុង​រាជវង្សមហិធរបុរ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​ជាព្រះនត្តាមហាយ្យកាមួយ​របស់​វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧។ បិតា​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម​ ក្សិតេន្ទ្រាទិត្យ ត្រូវ​ជា​ព្រះនត្តារបស់​ព្រះហិរណ្យវម៌្មទី២ និង ​មហេសី​ផ្សេង​មួយ​ទៀត។ មាតា​ព្រះអង្គ​ព្រះនាមនរេន្ទ្រលក្ឝ្មី (បុត្រីនៃរាជបុត្រទី៣ នៃហិរណ្យវម៌្មទី២) ត្រូវជា​នត្តាក្សត្រី​របស់​ព្រះហិរណ្យវម៌្មទី២ និង​ព្រះនាង​ហិរណ្យលក្ឝ្មី និង​ត្រូវ​ជា​ក្មួយ​បង្កើត​របស់​វ្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៧ វ្រះបាទ​យុវរាជទី២ និង​វ្រះបាទ​ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២។ ដូច្នេះ​អយ្យកោ​ព្រះអង្គ​ខាងបិតា និង​អយ្យកា​ព្រះអង្គ​ខាង​មាតា​សុទ្ធ​សឹងតែ​ជា​កូន​របស់​ព្រះហិរណ្យវម៌្មទី២​ទាំងអស់។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃមហិធរបុរ
នរេន្ទ្រលក្ឝ្មី

ព្រះនាង**នរេន្ទ្រលក្ឝ្មី** បើតាមសិលាចារឹក វ្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី២ ព្រះអង្គ​ជាអនុវង្សមួយ​អង្គ​ក្នុង​រាជវង្សមហិធរបុរ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​ជាព្រះនត្តាមហាយ្យកាមួយ​របស់​ព្រះបាទជយវម៌្មទី៧។ បិតា​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម​ ក្សិតេន្ទ្រាទិត្យ ត្រូវ​ជា​ព្រះនត្តារបស់​ព្រះហិរណ្យវម៌្មទី២ និង ​មហេសី​ផ្សេង​មួយ​ទៀត។ មាតា​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម​ នរេន្ទ្រលក្ឝ្មី (បុត្រីនៃរាជបុត្រទី៣ នៃហិរណ្យវម៌្មទី២) ត្រូវជា​នត្តាក្សត្រី​របស់​ព្រះហិរណ្យវម៌្មទី២ និង​ព្រះនាង​ហិរណ្យលក្ឝ្មី និង​ត្រូវ​ជា​ក្មួយ​បង្កើត​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៧ ព្រះបាទ​យុវរាជទី២ និង​ព្រះបាទធរណេន្ទ្រវម៌្មទី២។ ដូច្នេះ​អយ្យកោ​ព្រះអង្គ​ខាងបិតា និង​អយ្យកា​ព្រះអង្គ​ខាង​មាតា​សុទ្ធ​សឹងតែ​ជា​កូន​របស់​ព្រះហិរណ្យវម៌្មទី២​ទាំងអស់។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃមហិធរបុរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
មហិធរាទិត្យ

ក្ឝត្រ**មហិធរាទិត្យ** ទ្រង់ត្រូវជាបុត្រនៃវ្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២ និងត្រូវជាព្រះភាតានៃក្ឝត្រក្សិតេន្ទ្រាទិត្យ ដែលត្រូវជាបិតានៃវ្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី២ ទ្រង់មានបុត្រាព្រះនាម ធរណីន្ទ្រទី៣ និងព្រះនត្តាដែលថ្ងៃក្រោយក្លាយជាក្សត្រដ៏ល្បីនៅអង្គរគឺវ្រះបាទជយវម៌្មទី៨។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃមហិធរបុរ
យឝោវម៌្មទី២

វ្រះបាទ**យឝោវម៌្មទី២** រជ្ជកាល (១១៦០-១១៦៥) ព្រះអង្គមានព្រះនាមពេញថា **វ្រះបាទឝ្រីយឝោវម៌្មទេវ**។ ព្រះមហាក្សត្រ ​អង្គ​នេះ ក្នុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ​បាន​ជួប​ប្រទះ​នូវ​វិបត្តិ​ផ្ទៃ​ក្នុង​ជាច្រើន។ តាម​រយៈ​សិលាចារឹក យើង​ដឹង​ថាមាន​មនុស្ស​មាន​ក្រុម​ជាច្រើន​បាន​ប៉ុនប៉ង​ចង់​ធ្វើ​ឃាត​ព្រះអង្គ តែ​មិន​បាន​សំរេច។ មនុស្ស ឬ​ក្រុម​ដែល​ចង់​ធ្វើ​គត​ព្រះអង្គ យើង​មិន​អាច​ស្គាល់​ឈ្មោះ​ទេ ពីព្រោះ​សិលា​ចារឹក​ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ​បាន​ត្រឹម​តែ​បញ្ជាក់​ថាមាន ភារតៈរាហ៍ុ ក្បត់​ចង់​មក​យាយី​លេប​ត្របាក់។ គឺ​សិលា​ចារឹក​បាន​ប្រៀប​ប្រដូច​ព្រឹត្តិការណ៍​ក្បត់​ទៅ​នឹង​រាហ៍ុ​ដែល​កំពុងតែ​លេប​ព្រះចន្ទ។ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយរាហ៌ុនេះប្រហែលជាមេទ័ពរបស់ស្ដេចណាផ្សេង។ផ្ទុយទៅវិញនៅពេលរាហ៌ុរួមផ្សំគំនិតក្បត់ទ័ពក៏លបរត់ចេញពីយសោធបុរៈ។តែរាហុនេះពុំបានធ្វើគត់វ្រះបាទយ**សោវរ្ម័នទី២ពុំបានទេ។រហូតដល់មន្ត្រីរបស់ព្រះអង្គបានធ្វើគត់ព្រះអង្គបានហើយឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិ។**

វ្រះបាទ​យឝោវម៌្មទី២បាន​រួច​រស់​មាន​ជីវិត​ដោយសារ​សេចក្ដី​ក្លាហាន និង​ប្រាជ្ញា​ភ្លឺ​ថ្លា​ឈ្លាស​វៃ​របស់​ព្រះ​ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ ព្រះរាជបុត្រ​វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧​ដែល​ជា​មេទ័ព​កង​រក្សា​ព្រះអង្គ។ ព្រះឝ្រីឥន្ទ្រវម៌្ម​ខ្លួន​ឯង​បាន​រួច​រស់​ផុត​មក​ពី​សេចក្ដី​ស្លាប់​ដោយ​ វីរភាព​របស់​មេទ័ព​ពីរ​នាក់ អជ៌ូន និង​ឝ្រីភរទេវបុរ ដែល​បាន​យក​ជីវិត​ទៅ​បូជា​រាំងបាំង​ការពារ​ព្រះអង្គ។ តែ ​ក្នុង​គ.ស​១១៦៥ វ្រះបាទ​យឝោវម៌្មទី​២​មិន​អាច​គេច​ផុត​រួច​អំពី​អំពើ​ក្បត់​ប៉ង​ធ្វើ​ឃាត​ ដូច​លើក​មុន​ទៀត​ឡើយ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​ម្នាក់​ឈ្មោះ​ត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម និង​ក្រុម​បក្ស​ពួកក្បត់​ធ្វើ​រាជ្យប្រហារ​ធ្វើគត់ព្រះអង្គ។នៅឆ្នាំ១១៦៥។ហើយដែគ្រីន្ទ្រកុមារក៏អស់សង្ខាពេលនោះដែរ។ 

## សូមមើលផង
* បន្ទាយសំរែ

## ឯកសារយោង
ហរិទេវ

ក្ឝត្រឧបរាជ**ហរិទេវ** (អានថា: ហាក់-រិ-ទេ-វៈ) រជ្ជកាល (?-១១៣៩) ទ្រង់ជាប្អូននៃមហេសីរបស់ព្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី២ ក្រោយពីច្បាំងដណ្ដើមបាននគរចាម្ប៉ាទ្រង់បានតែងប្អូនថ្លៃជាឧបរាជរក្សានគរចាម។

សិលាចារឹក​ចាម្ប៉ា​នៅ​ពោធិ៍នគរ បាន​ចារ​ទុក​មក​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ សិលាចារឹក​ចាម្ប៉ា​ដដែល​បាន​បញ្ជាក់​ទៀត​ថា ព្រះបាទ​សូយ៌្យវម៌្ម​ទី​២ បាន​តែងតាំង​ប្អូន​ថ្លៃ​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម​ហរិទេវ ជា​ឧបរាជ​សោយរាជ្យ​នគរ​ចាម្ប៉ា។ ព្រឹត្តិការណ៍​ត្រង់​នេះ ឯកសារ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចិន​ជំនាន់​ដើម ក៏​បាន​កត់​សំគាល់​ថា ព្រះអង្គ​បាន​បញ្ចូល​នគរ​ចាម្ប៉ា​មក​ក្នុង​នគរ​កម្ពុជា​ធ្វើ​ជា​នគរ​តែ​មួយ​ដែរ។ កាល​ទៅ​វាយ​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា ជា​ការ​សងសឹក​ចាម្ប៍ ដែល​មាន​គំនិត​ខូច បាន​លើក​ទ័ព​ជើង​ទឹក​មក​លុក​ក្រុង​ឝ្រី​យឝោធរបុរ ក្នុង​កាល​ចុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​បាទ​ហឝ៌វម៌្មទី៤ ដែល​ក្នុង​ពេល​នោះ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ទទួល​គ្រោះថ្នាក់​យ៉ាង​ធ្ងន់ ដោយ​ត្រូវ​ទឹក​ធំ​លិច​យ៉ាង​ខ្លាំង ដូច​មាន​ពោល​ហើយ។ កងទ័ព​ខ្មែរ​វាយ​​លុក​ចូល​ដល់​ក្រុង​វិជយ ចាប់​ព្រះ​រាជា​ចាម្ប៍ ទ្រង់​ព្រះ​នាម​ឝ្រីជយឥន្ទ្រវម៌ន​បាន។ តែ​ក្នុង​ទី​ខ្លះ​ថា ព្រះ​រាជា​អង្គ​នេះ​រត់​ចោល​ព្រះ​នគរ​បាត់​ទៅ។ ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​រជ្ជកាល​នេះ មាន​ព្រំប្រទល់​ដ៏​ធំ​ទូលាយ​យ៉ាង​អស្ចារ្យ​ម្ដង​ទៀត។ វាសនា​របស់​ខ្មែរ​បាន​ឡើង​ដល់​កំរិត​ខ្ពស់​បំផុត។

ក្នុង​វេលា​នោះ ដែនដី​ដែល​ជា​ប្រទេស​លាវ ដូច​យ៉ាង​ហ្លួងព្រះបាំង​នឹងវាំងច័ន្ទន៍​ជាដើម ក៏​ជា​អាណាខែត្រ​របស់​ខ្មែរ​ដែរ។ នៅឆ្នាំគ.ស ១១២៨ ទ្រង់ត្រូវបានគេនិយាយថាបានដឹកនាំទាហាន ២០ ០០០ នាក់ទល់នឹងមហាវៀត ប៉ុន្តែកងទ័ពទាំងនោះត្រូវបានគេបង្ក្រាបបាន និង ត្រូវបានគេបណ្ដេញចេញពីមហាវៀត។ ឆ្នាំបន្ទាប់មកទ្រង់បានបញ្ជូនកងសំពៅមួយកងមាន ៧០០ សំពៅដើម្បីវាយប្រហារតាមឆ្នេររបស់មហាវៀត។ នៅឆ្នាំគ.ស ១១៣២ កងទ័ពចំរុះខ្មែរ-ចាមបានលុកលុយម្ដងទៀត មិនបានជោគជ័យឡើយ។ ក្រោយមក ស្ដេចចាមជយឥន្ទ្រវម៌នទី៣ បានធ្វើឱ្យមានសន្តិភាពជាមួយមហាវៀត និង បដិសេធនឹងជួយការវាយប្រហារតទៅទៀត។ នៅគ.ស ១១៤៥ សូយ៌្យវម៌្មបានលុកលុយចាម្ប៉ា បានកំរាបស្ដេចចាម និងបានបំផ្លិចបំផ្លាញរាជធានីវិជយ។ នៅលើរាជបល្លង្កចាម ទ្រង់បានដាក់ក្សត្រថ្មី ហរិទេវ ជាប្អូនប្រុសនៃមហេសីស្ដេចខ្មែរ។ ការប្រយុទ្ធជាបន្តបន្ទាប់ កងទ័ពចាមបានកាន់កាប់រាជធានីរបស់ខ្លួនជាថ្មីវិញ និងបានសំលាប់ហរិទេវ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃចាម្ប៉ា
ត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម

វ្រះបាទ**ឝ្រីត្រិភុវនាទិត្យវម៌្មទេវ**ឬ **ធូលីវ្រះបាទ ធូលីជេងវ្រះកម្រតេង អញឝ្រីត្រិភុវនាទិត្យវម៌្មទេវ** រជ្ជកាល (១១៦៥-១១៧៧)។ ព្រះអង្គជ្រែករាជ្យស្ដេចយឝោវម៌្មទី២ ក្រោយមក នៅឆ្នាំ ១១៧៧ ព្រះអង្គបានច្បាំងចាញ់ទ័ពចាម ដែលចូលតាមទន្លេសាបទៅឡោមព័ទ្ធទីក្រុងអង្គរហើយស្ដេចខ្មែរអង្គនេះ សុគតនៅក្នុងចំបាំងទៅ។ ក្រុងអង្គរ ត្រូវស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ស្ដេចចាម នាយជយឥន្ទ្រវម៌្មទី៤ អស់រយៈពេល៤ឆ្នាំ។

វ្រះបាទត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម ស្ដេច​ជ្រែករាជ្យ​ដែល​បាន​ធ្វើ​គត​វ្រះបាទ​យឝោវម៌្មទី២ ​បាន​ប្រកាស​តាំង​ខ្លួន​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​នៅ​មហានគរ។ ក្នុង ​សម័យ​កាល​ជា​មួយ​គ្នា​នោះ​ដែរ នៅ​នគរ​ចាម្ប៉ា​ស្ដេច​ចាម​ដែល​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​ច្បាប់​ក៏​ត្រូវ​គេ​ធ្វើរាជ្យ​ប្រហារ​សម្លាប់​ដែរ។ ស្ដេច​ចាម​ថ្មី​ឈ្មោះជយឥន្ទ្រវម៌្ម​ទី​៤។ ដើម្បី​សុំ​សុខ ស្ដេច​ចាម្ប៉ា​អង្គ​នេះ​បាន​សុំ​សេចក្ដី​អនុញ្ញាត​ពី​ស្ដេច​ចិន​ជាមុន​សិន មុន​នឹង​ទទួល​អភិសេក​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ។ ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​នាំ​សួយសារអាករ​ជាច្រើន​យក​ទៅ​ថ្វាយ​ស្ដេច​យួន​ដែរ។ ស្ដេច​ចាម​វ្រះបាទជយឥន្ទ្រវម៌្ម​មាន​ឫកពារ​ច្រងេងច្រងាង ក្រអឺតក្រទម កោងកាច​សាហាវ​ដូច​ក្រុង​រាពណ៍ ដែល​រៀប​ចំ​គ្រឿង​អាវុធ​យុទ្ធភណ្ឌ​ដាក់​ក្នុង​រទេះ​ចេញ​មក​វាយ​ប្រហារ​ ប្រទេស​កម្ពុជា នេះ​ជា​កំណត់​សិលាចារឹក​ខ្មែរ។ កាលបើ​រៀប​ចំ​បាន​ទទួល​ការ​គាំទ្រ​ពី​ប្រទេស​ចិន និង​យួន​ហើយ ស្ដេច​ចាម​ក៏​លើក​ពល​សេនា​យ៉ាង​សន្ធឹក​អឺងកង​ចូល​មក​វាយ​ប្រហារ​លុកលុយ​ បំផ្លិច​បំផ្លាញ​ដុត​កម្វុជទេឝ។ គ្រានោះ កងទ័ព​ខ្មែរ​ពុំ​មាន​លទ្ធភាព​អាច​ទប់ទល់​នឹង​ខ្មាំង​បាន​ឡើយ ហើយ​ត្រូវ​កងទ័ព​ចាម​វាយ​កំទេច​បំផ្លាញ​ខូចខាត​វិនាស​អស់។ ដោយ​មិន​បាន​ប្រុង​ប្រៀបរៀប​ចំ​គ្រោង​ទុក​ជាមុន មហានគរ​ត្រូវ​ធ្លាក់​ក្នុង​កណ្ដាប់​ដៃ​ស្ដេច​ និង​កងទ័ព​ចាម។ ធនធាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ភោគផល​ខ្មែរ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ត្រូវ​ចាម​លួច​ប្លន់​ដឹក​ ជញ្ជូន​យក​អស់​គ្មាន​សេសសល់។ ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ខ្មែរ ផ្ទះ​សំបែងភូមិស្ថាន​ត្រូវ​ចាម​រុករាន​ទន្ទ្រាន​ទី ដុត​បំផ្លាញ​គ្មាន​ប្រណី​ដៃ។ ឯ​ប្រជានុរាស្ត្រ​ក៏​ត្រូវ​កងទ័ព​ចាម​កាប់​សំលាប់​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុកម្នេញ ចាប់​ចង​កៀរកេណ្ឌ​ធ្វើ​ជា​ឈ្លើយ​ដែរ។ មហានគរត្រូវ​ចាម​វាយ​ប្រហារ​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​ដណ្ដើម​យក​បាន​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ​១៥ ​កើត ខែ​ចែត្រ គ.ស​ ១១៧៧។ ស្ដេច​ខ្មែរ​ជ្រែក​រាជ្យ វ្រះបាទ​ត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម​បាន​ស្នើ​សុំ​ចរចា​ធ្វើ​សន្តិភាព​នឹង​ស្ដេចចាម​ដែរ តែ​ស្ដេច​នគរ​ចាម្ប៉ា​មិន​យល់​ព្រម ហើយ​ក៏​បាន​ធ្វើ​គត​ព្រះអង្គ​ក្នុង​គ្រា​នោះ​ទៅ។ នគរចាម្ប៉ា​ក៏​ចាប់​ផ្ដើម​កាន់​កាប់​ត្រួតត្រា​កម្វុជទេឝចាប់ពី​ថ្ងៃ​នោះ​មក (ព្រឹត្តិការណ៍​ចាម​វាយ​ប្រហារ​ដណ្ដើម​យក​មហានគរ​បាន គេ​ពុំ​ដែល​ឃើញ​មាន​ការ​កត់​ត្រា​រៀបរាប់​អធិប្បាយ​ក្នុង​ពង្សាវតារ​ខ្មែរ ឬ​របារក្សត្រ​ណាមួយ​ឡើយ។ តើ​នេះ​មក​ពី​បុព្វហេតុ​អ្វី?)។

## គន្ថនិទេសន៍
* 

## ឯកសារយោង
ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២

វ្រះបាទ**ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២** រជ្ជកាល (១១៥០-១១៦០)  ព្រះអង្គជាបុត្រព្រះអង្គម្ចាស់ មហិធរាទិត្យ ជាចៅវ្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១ និងជាភាតាអយ្យកាមួយវ្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី២ដែលជាបច្ឆាជនវ្រះបាទភវវម៌្មទី១ មានន័យថាក្សិតេន្ទ្រាទិត្យ និងមហិធរាទិត្យជាព្រះភាតានឹងគ្នា។ វ្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម​ទី​២ ដែល​ជា​ភាតាអយ្យកា​មួយ​បង្កើត​នឹង​វ្រះបាទ​សូយ៌្យវម៌្មទី២ ត្រូវ​បាន​តែង​តាំង​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ក្នុង​គ.ស ​១១៥០។ ព្រះអង្គមានបច្ឆាមរណនាមថា **វ្រះបាទមហាបរមនិវ៌្វានបទ**។

ព្រះអង្គអនុវត្ត​នយោបាយ​បន្ត​សង្គ្រាម​នឹង​នគរ​ចាម្ប៉ា​ដដែល។ កងទ័ព​ទាហាន​ខ្មែរ​ដែល​ចេញ​ទៅ​ប្រយុទ្ធ​នឹង​ចាម​ត្រូវ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ បទបញ្ជា​របស់​ព្រះរាជ​បុត្រ​ព្រះអង្គ ដែល​ថ្ងៃ​ក្រោយ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧។ កាល​ណោះ ព្រះអង្គ​ព្រះជន្ម​ទើប​តែ​បាន​ ២៥ ​វស្សាតែប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុង​ពេល​ដែល​ព្រះអង្គ​កំពុង​តែ​លើក​ទ័ព​ចូល​ប្រយុទ្ធ​នៅ​មុខ​ព្រះរាជធានី​ចាម​ វិជយ ព្រះអង្គ​បាន​ទទួល​ដំណឹង​យ៉ាង​ចុក​ចាប់​មក​ថា បិតា​ព្រះអង្គ​សុគត ហើយ​ព្រះ​យឝោវម៌្ម​ទី​២​បាន​ឡើង​គ្រង​រាជសម្បត្តិ​នគរ​កម្ពុជា គឺ​នៅ​ក្នុង ​គ.ស ​១១៦០។ ព្រះអង្គ​នៅ​ស្ងៀម​ស្ងាត់ មិន​បញ្ចេញ​ឥរិយាបថ​ក្រេវក្រោធ​ឡើយ។ ព្រះអង្គ​បែរ​ជា​គោរព​បូជា និង​តាំង​ចិត្ត​ស្មោះ​ត្រង់​ភក្ដី​ចំពោះ​ព្រះរាជា​ថ្មី​ជានិច្ច។ ព្រះអង្គ​នៅ​តែ​បន្ត​ការ​វាយ​ប្រហារ ប្រយុទ្ធ​នឹង​កងទ័ព​ចាម។ ព្រះជយវម៌្មបាន​វាយ​កំទេច​បំផ្លាញ​ខេត្ត​ខណ្ឌ​ចាម​អស់​ជាច្រើន។

សព្វវចនាធិប្បាយអ្យីហាយកត់ត្រាថានៅឆ្នាំ ១១៥៥ “ចឹនឡាលួកហ៊ូ” (នោះគឺកម្វុជទេឝ) បានបញ្ជូនថ្វាយដំរីពីរក្បាលជាសួយដល់អធិរាជសុង។

## ពង្សាវលី
*ព្រះអយ្យកា ព្រះនាម ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១ និង ព្រះអយ្យកោព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះបាទហិរណ្យវម៌្ម និងមហេសីអង្គផ្សេង។
**ព្រះបិតាព្រះនាមមហិធរាទិត្យ និងមាតា ជាបុត្រីនៃព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១ និងមហេសីមួយអង្គទៀត
**ព្រះបិតុលា ព្រះនាម ក្សត្រេន្ទ្រាទិត្យ, ព្រះមាតុលាអយ្យកាបិតុលា នរេន្ទ្រលក្ឝ្មី
**ព្រះបិតាក្មេកព្រះនាម ហឝ៌វម៌្មទី៣
***ព្រះមហេសីព្រះនាម ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី
***ព្រះភាតាអយ្យកាមួយព្រះនាម សូយ៌្យវម៌្មទី២
****ព្រះរាជបុត្រព្រះនាមជយវម៌្មទី៧
*****ព្រះនត្តាព្រះនាម ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ គមលិន្ត វីរកុមារ ឥន្ទ្រវម៌្មទី២ សូយ៌កុមារ សុខរមហាទេវី និង មួយអង្គទៀតមិនស្គាល់

## សូមមើលផង
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដំបូង
*ចក្រភពខ្មែរ

## ឯកសារយោង
## តំណខាងក្រៅ
* History of Jayavarman VII