open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
មិនា(ខែ)

**មិន** ឬ **មីណា** គឺជាខែនៅក្នុង ប្រតិទិនសុរិយគតិរបស់ឥណ្ឌា ។    វាត្រូវគ្នាទៅនឹងសញ្ញារាសីចក្ររបស់ ពិសសេស ហើយត្រួតលើគ្នាជាមួយនឹងពាក់កណ្តាលនៃខែមីនា និងប្រហែលពាក់កណ្តាលខែមេសានៅក្នុង ប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរៀន ។ 

នៅក្នុងអត្ថបទ វេទ ខែ មិនា ត្រូវបានគេហៅថា **តបស្យ** (IAST: Tapasya) ប៉ុន្តែនៅក្នុងអត្ថបទបុរាណទាំងនេះ វាមិនមានសមាគមរាសីចក្រទេ។  ខែនៃព្រះអាទិត្យនៃ មិនា ត្រួតលើគ្នាជាមួយនឹងខែតាមច័ន្ទគតិ ចេត្រ នៅក្នុងប្រតិទិនតាមច័ន្ទគតិហិណ្ឌូ។   មិនា គឺជារដូវនិទាឃរដូវសម្រាប់ឧបទ្វីបឥណ្ឌា។ វាត្រូវបាននាំមុខដោយខែសុរិយគតិនៃ គុម្ភៈ និងបន្តដោយខែសុរិយគតិនៃ មេសា ។ 

ខែ មិនា ត្រូវបានគេហៅថា *បន្គុុនី* នៅក្នុងប្រតិទិនហិណ្ឌូតាមិល ហើយជាខែចុងក្រោយរបស់វានៅក្នុងប្រតិទិនប្រពៃណី។  អត្ថបទសំស្រ្កឹតនៃសម័យបុរាណ និងមជ្ឈិមសម័យនៃប្រទេសឥណ្ឌា មានភាពខុសប្លែកគ្នានៅក្នុងការគណនារបស់ពួកគេអំពីរយៈពេលនៃខែមិនា ដូចជាពួកគេធ្វើជាមួយខែផ្សេងទៀត។ ជាឧទាហរណ៍ *ព្រះសុរិយាសិទ្ធន្ត* គណនាថិរវេលានៃមិនាគឺ ៣០ ថ្ងៃ ៨ ម៉ោង ២៩ នាទី និង ១ វិនាទី។ 

ឈ្មោះ​ខែ​ព្រះអាទិត្យ​របស់​ឥណ្ឌា​មាន​សារៈសំខាន់​ក្នុង​ការ​សិក្សា​អំពី​តំបន់​អាស៊ី​ខាង​ត្បូង។ ជាឧទាហរណ៍ ខែ *មិនា* រួមជាមួយនឹងខែព្រះអាទិត្យផ្សេងទៀត ត្រូវបានគេរកឃើញចារឹកនៅក្នុងប្រាសាទនាសម័យមជ្ឈិមសម័យ។ ខែ *មិនា* ​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ចារឹក​នៅ​ក្នុង​វិមាន​ចក្រភព​ចូឡា។ 

មិនា (តាមព្យញ្ជនៈត្រី) ក៏ជាសញ្ញាហោរាសាស្រ្តនៅក្នុងប្រព័ន្ធហោរាសាស្ត្រឥណ្ឌា ដែលត្រូវនឹង ពិសសេស (ហោរាសាស្រ្ត) ។ 

មិនា ក៏ជាខែទីប្រាំបីនៅក្នុង ប្រតិទិន ធារៀន សម្រាប់ភព ព្រះអង្គារ នៅពេលដែល ព្រះអាទិត្យ ឆ្លងកាត់ផ្នែកកណ្តាលនៃក្រុមតារានិករ ពិសសេស ដូចដែលបានឃើញពីភពអង្គារ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខែសុរិយគតិ
Hitchhiking

alt=បុរសម្នាក់ដែលលើកមេដៃលាតចេញ និងសញ្ញាប្រាប់ពីទីតាំងដែលឆ្ពោះទៅកាន់របស់គាត់។|រូបភាពតូច|បុរស​ម្នាក់​ដែលលើកមេដៃ​លាត​ចេញ និង​សញ្ញា​ប្រាប់​ពី​ទីតាំងដែលឆ្ពោះទៅកាន់​របស់​គាត់។
Hitchhiking (ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថា autostop នៅក្នុងបណ្តាប្រទេសអ៊ឺរ៉ុបភាគច្រើន) គឺជាមធ្យោបាយនៃការធ្វើដំណើរដែលប្រព្រឹត្តទៅបានដោយការសួរបុគ្គលធម្មតាជា​​ជនប្លែកមុខក្នុងការជិះក្នុងរថយន្តរបស់ពួកគេឬយានជំនិះផ្សេងទៀត។នៅក្នុងប្រទេសភាគច្រើនជុំវិញពិភពលោក ការជិះយានជំនិះគឺមិនគិតថ្លៃទេ ប៉ុន្តែមានករណីលើកលែងមួយចំនួន។

មនុស្សមួយចំនួន ភាគច្រើនជានិស្សិតឬសិស្សជ្រើសរើសទម្រង់នៃការធ្វើដំណើរនេះ ព្រោះវាជាវិធីសាស្រ្តមានតម្លៃថោកបំផុតក្នុងការស្វែងរកកន្លែងថ្មីៗ។ អ្នកធ្វើដំណើរផ្សេងទៀតចូលចិត្តប្រើវិធីសាស្រ្តនៃការធ្វើដំណើរនេះពីព្រោះពួកគេចូលចិត្តទំនាក់ទំនងជាមួយប្រជាជនក្នុងតំបន់ និងស្វែងយល់បន្ថែមទៀតអំពីវប្បធម៌ក្នុងតំបន់។

## វិធីសាស្រ្តផ្តល់សញ្ញា 
នៅទ្វីបអឺរ៉ុប អាមេរិកខាងជើង អាមេរិកខាងត្បូង អូស្ត្រាលី និងផ្នែកខ្លះនៃអាស៊ី អ្នកធ្វើដំណើរភាគច្រើនឈរនៅម្ខាងផ្លូវឬចិញ្ចើមផ្លូវប្រឈមមុខនឹងទិសដៅនៃការធ្វើដំណើរ។ ជាធម្មតា អ្នកធ្វើដំណើរលើកដៃរបស់ពួកគេម្ខាង​​​​ ឆ្ពោះទៅកាន់ផ្លូវ ដោយក្ដាប់ម្រាមដៃលើកមេដៃឡើងលើ ឬក្នុងទិសដៅនៃការធ្វើដំណើររបស់យានជំនិះ។

មនុស្សមួយចំនួនចូលចិត្តសរសេរឈ្មោះទីតាំងដែលពួកគេឆ្ពោះទៅកាន់នៅលើក្រដាសកាតុងឬក្រដាសឡាំង ហើយបង្ហាញវាដល់អ្នកបើកបរដែលជិះកាត់។
ស្រុកមឿងសុរិន្ទ

**ក្រុងសុរិន្ទ្រ** (សៀម : อำเภอเมืองสุรินทร์) គឺជាទីរួមខេត្តរបស់ខេត្តសុរិន្ទ្រដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគឦសានប្រទេសសៀម។

## ភូមិសាស្ត្រ 
ក្រុងសុរិន្ទ្រមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងស្រុកចមព្រះ ស្រុកក្វាវស្រីនរិន្ទ ស្រុកសិខរៈភូមិ ស្រុករំដួល និង ស្រុកប្រាសាទនៃខេត្តសុរិន្ទ្រ និង ស្រុកក្រសាំងនិងស្រុកស្តឹកនៃខេត្តបុរីរម្យ។

## រដ្ឋបាល 
ក្រុងសុរិន្រ្ទ ចែក​ចេញ​ជា ២១ សង្កាត់ និង ២៩២ ភូមិ ៖

## ឯកសារយោង
គុម្ភៈ (ខែ)

**គុម្ភៈ** គឺជាខែនៅក្នុង ប្រតិទិនសុរិយគតិរបស់ឥណ្ឌា ។   វាត្រូវគ្នាទៅនឹងសញ្ញារាសីចក្រនៃ អាក្វេរៀស ហើយត្រួតលើគ្នាជាមួយនឹងពាក់កណ្តាលទីពីរនៃខែមករា និងប្រហែលពាក់កណ្តាលទីមួយនៃខែកុម្ភៈ នៅក្នុង ប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរៀន ។ 

នៅក្នុងអត្ថបទ វេទ ខែ គុម្ភៈ ត្រូវបានគេហៅថា **តបស** (IAST: Tapas) ប៉ុន្តែនៅក្នុងអត្ថបទបុរាណទាំងនេះ វាមិនមានសមាគមរាសីចក្រទេ។  ខែ​សុរិយ​គតិ​នៃ​ខែ​គុម្ភៈ ត្រួត​លើ​គ្នា​នឹង​ខែ​តាម​ច័ន្ទគតិ ផល្គុន ក្នុង​ប្រតិទិន​ចន្ទគតិ​ហិណ្ឌូ។   គុម្ភៈ គឺជាចុងបញ្ចប់នៃរដូវរងាសម្រាប់ឧបទ្វីបឥណ្ឌា។ វា​ត្រូវ​បាន​នៅ​មុន​ខែ​សុរិយ​គតិ​នៃ ​មករា ​ហើយ​បន្ទាប់​ដោយ​ខែ​សុរិយ​គតិ​នៃ ​មិនា ​។  ខែព្រះអាទិត្យមានសារៈសំខាន់ ព្រោះវាជំរុញឱ្យឈ្មោះរបស់ គុម្ភៈមេល ដែលបានជិះកង់រយៈពេល ១២ ឆ្នាំ ជាកន្លែងដែលអ្នកធម្មយាត្រាហិណ្ឌូប្រមូលផ្តុំពីរាប់សិបលានទៅកន្លែងធម្មយាត្រាមួយក្នុងចំណោមកន្លែងធម្មយាត្រាចំនួន ៤ នៅប៉ុន្មានសប្តាហ៍មុនពេលវាចាប់ផ្តើម។ 

ខែ គុម្ភៈ ត្រូវបានគេហៅថា *មសី* នៅក្នុងប្រតិទិនហិណ្ឌូតាមិល។  អត្ថបទសំស្រ្កឹតនៃសម័យបុរាណ និងមជ្ឈិមសម័យនៃប្រទេសឥណ្ឌា មានភាពខុសប្លែកគ្នានៅក្នុងការគណនារបស់ពួកគេអំពីរយៈពេលនៃ គុម្ភៈ ដូចជាពួកគេធ្វើជាមួយខែផ្សេងទៀត។ ជាឧទាហរណ៍ *ព្រះសុរិយាសិទិ្ធន្ត* គណនាថិរវេលារបស់ គុម្ភៈ គឺ ២៩ ថ្ងៃ ១៩ ម៉ោង ៤១ នាទី និង ១២ វិនាទី។ 

គុម្ភៈ ក៏ជាសញ្ញាហោរាសាស្រ្តនៅក្នុងប្រព័ន្ធហោរាសាស្ត្រឥណ្ឌា ដែលត្រូវនឹង អាក្វេរៀស (ហោរាសាស្រ្ត)។ 

គុម្ភៈ ក៏ជាខែទីប្រាំមួយនៅក្នុង ប្រតិទិន ធារៀន សម្រាប់ភព ព្រះអង្គារ នៅពេលដែល ព្រះអាទិត្យ ឆ្លងកាត់ផ្នែកខាងកើតនៃក្រុមតារានិករ អាក្វេរៀស ដូចដែលបានឃើញពីភពអង្គារ។

## ឯកសារយោង
ល្បែងប្រជល់មាន់

= ប្រជល់មាន់ =
ល្បែងប្រជល់មាន់ ជាល្បែងមួយ យ៉ាងរបស់ពួកកុមារាកុមារីជំទង់ៗ ទូទៅក្នុងកម្ពុជរដ្ឋគេ​លេងកំសាន្ត ក្នុងវេលាយប់ ។ សមាសភាពនៃអ្នកលេងល្បែងនេះមានគ្នា ៤ នាក់ គឺប្រុស​ម្នាក់​ធ្វើ​មាន់​ឈ្មោល ស្រីម្នាក់ធ្វើមាន់ញី ប្រុសម្នាក់ស្រីម្នាក់ធ្វើជាអ្នកចាំឲ្យទឹកមាន់ ។ ពេល​លេង​ប្រុស​ម្នាក់​ស្រី​ម្នាក់ដែលធ្វើជាមាន់ចូលទៅឱនក្រាបទន្ទឹម គ្នា មួយបែរមុខទៅខាងជើង មួយ​បែរ​មុខ​ទៅ​ខាង​ត្បូង ។ ឯប្រុសម្នាក់ដែលធ្វើជាអ្នកចាំឲ្យទឹកចូលទៅឈរក្បែរមាន់ ឈ្មោលក្បែរមាន់ ឈ្មោល​មាន់​ញីរបស់ខ្លួនចាំឲ្យទឹកមាន់ខ្លួន។

***សកម្មភាពរបស់អ្នកលេង ដូចរូបភាពនេះ ៖***

ពេលរៀបឲ្យមាន់ជល់គ្នា ម្ចាស់មាន់គេទះដៃស្រែកឡើង ថា ***“យើងបានគ្នាហើយ”*** ។ បន្ទាប់​ពីម្ចាស់មាន់ ស្រែក តួមាន់ក៏រៀបខ្លួនចូលទៅជល់ ដោយកាងដៃឡើងធ្វើបែបមាន់ទទះស្លាប ហើយ​ដើរឱនៗ ចូលទៅជិតគ្នា មានអាការដូចអួតជល់គ្នា តែមិនឲ្យប៉ះទង្គិចស្មា​ ឬប៉ះដៃគ្នាទេ គ្រាន់​តែលើដៃទាំងពីរ តាមចង្វាក់ពាក្យច្រៀងរបស់ ម្ចាស់មាន់ប៉ុណ្ណោះ ។ ពេលនោះ ម្ចាស់​មាន់គេច្រៀងឡើងថា ***“មាន់នាងនីវ៉ឺយៗ ជល់នឹងមាន់នាងនល់ លោកឲ្យ*** ***ប្រជល់ វ៉ឺយៗ មាន់យើងឈ្នះគេ”***​ ។ កាលម្ចាស់មាន់ច្រៀងហើយ មាន់ទាំងពីរក៏លោតចូលទៅឈរកណ្តាល​វង់ ហើយលោតចេញមកវិញ ចេញមកហើយចូលទៅវិញទៀត ដោយ​ធ្វើអាការទទះ​ស្លាបដូច​មុន ម្ចាស់ មាន់ក៏ស្រែក ច្រៀងដូចមុខម្តងទៀត ។

មាន់ខាងណាមានអាការក្លៀវក្លាស្វាហាប់ក្លាហាន ខ្លាំងពូកែជាងគេ ក្នុងវេលាជល់ គេ​ទុកជាឈ្នះ ។ កាល បើមាន់ ១ គូមុនដឹងឈ្នះចាញ់ហើយ ម្ចាស់មាន់គេឲ្យមាន់ផឹកទឹក គឺឲ្យផឹក​ទឹកត្នោត ឬឲ្យស៊ីបបរជាដើម ជាកម្សាន្ត សប្បាយ ហើយគេរៀបចំប្រជល់ សាជាថ្មីតទៅទៀត ។ គេលេងតែរៀបនេះ រហូតដល់ពេលឈប់ ។

ល្បែងនេះ អាចរាប់ចូលក្នុងកីឡាសម្រាប់បង្ហាត់ក្មេងឲ្យមានទំលាប់ ប្រកាន់នូវសេចក្តី​ក្លាហានបាន ៕

**ព្រះតេជគុណ ផាត់ ដុង**
ប៊េប៊ី គា

Khari Jahmill Hoard (កើតថ្ងៃទី 23 ខែមេសា ឆ្នាំ 2006) ដែលគេស្គាល់ថាជា Baby Kia គឺជាអ្នករ៉េបជនជាតិអាមេរិកមកពីទីក្រុង Atlanta រដ្ឋ Georgia ។ ជារឿយៗត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអ្នកត្រួសត្រាយផ្លូវនៃប្រភេទតន្ត្រី "គាំង" [2] ដែលត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយខ្លឹមសាររបស់វាជាពិសេស ឃោរឃៅ គួរឱ្យខ្លាច និងជាញឹកញាប់មិនមានការបកស្រាយ។ Hoard ទទួលបានភាពល្បីល្បាញសម្រាប់បទចម្រៀងជាច្រើនរបស់គាត់រួមមាន "OD CRASHIN", "Get Jiggy", "Special Ed" និង "Let's Play a Game" ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តន្ត្រី
BigXthaPlug

Xavier Landum (កើតថ្ងៃទី 12 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1998) ដែលស្គាល់ច្បាស់ដោយឈ្មោះឆាករបស់គាត់ BigXthaPlug គឺជាអ្នករ៉េបជនជាតិអាមេរិក អ្នកនិពន្ធបទចម្រៀង និងជាផលិតករថតសំឡេង។ បច្ចុប្បន្នគាត់ត្រូវបានចុះហត្ថលេខាជាមួយ UnitedMasters ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាល្អបំផុតសម្រាប់បទចម្រៀងរបស់គាត់  Texas  , Climate , Levels , The Largest និង  Whip It ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Rap
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តន្ត្រី
ទីតាំងបុរាណវិទ្យា ស្រីមហោសថ

ស្រីមហោសថ (ថៃ: แหล่งโบราณคดีเมืองศรีมโหสถ) ជាទីតាំងបុរាណខ្មែរមួយនៅសម័យមុនអង្គរនិងអង្គរ។

## កត់ត្រា 
ទីក្រុងបុរាណ ស្រីមហោសថ ធ្លាប់ជាទីតាំងនៃទីក្រុងបុរាណមួយ ប្រហែល​នៅ​សតវត្ស​ទី ៥-១៣។ នាយកដ្ឋាន​វិចិត្រសិល្បៈ​បាន​ជីក​កកាយ និង​សិក្សា​នូវ​ភស្តុតាង​ផ្សេងៗ។ ទីតាំង​បុរាណ​ត្រូវ​បាន​ជួសជុល​ឡើង​វិញ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ​គ.ស. ១៨៨៣ រមណីយដ្ឋាន​បុរាណ​វិទ្យាស្រីមហោពោធិ៍ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ឃុំ​គោកបីប ស្រុកស្រីមហោសថ ខេត្ត ប្រាជីនបុរី វាស្ថិតនៅក្នុងភូមិចំនួនបីគឺ Ban Srama Khuea Ban Khok Wat និង Ban Nong Sakae។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរដោយឈ្មោះផ្សេងទៀតដូចជា អវធ្យបុរ ។

## ទីតាំង 
ទីក្រុងបុរាណ ស្រីមោសថ នេះមានទីតាំងនៅភាគអាគ្នេយ៍នៃក្រុង ប្រាជីនបុរី។ ចំងាយតែ២០គីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ។ នៅជិតផ្លូវលេខ ៣១៩ និងចម្ងាយខ្លីខាងកើតស្រុក ស្រីមហោសថ ។

## ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន 
ផ្ទៃដីនៃទីក្រុងបុរាណនេះមានទទឹង ៧០០ ម៉ែត្រ បណ្តោយ ១៥៥០ ម៉ែត្រ ដែលមានផ្ទៃដីសរុប ៧៤២ រ៉ៃ ២ ង៉ាន និង ២៥ ម៉ែត្រការ៉េ។ រូបរាងនៃតំបន់គឺជាចតុកោណកែង។ ប៉ុន្តែជ្រុងទាំងបួនមានរាងមូល។ តំបន់​នេះ​មាន​រាង​ដូច​រាង​ពង​ក្រពើ ហ៊ុំ​ព័ទ្ធ​ដោយ​ប្រឡាយ និង​ដី​ទំនាប។ នៅខាងក្នុងមានពំនូក និងស្រះជាច្រើននៅរាយប៉ាយជុំវិញ។ មានស្រះធំពីរហៅថា ស្រះមរកត និងស្រះ បួឡា។ ប្រាសាទ​បុរាណ​ដែល​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​ទី​នេះ គឺ​មាន​ប្រាសាទ​នរាយណ៍ ក្នុង​និកាយ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ ហើយ​មាន​រូប​ចម្លាក់​ដែល​ឆ្លាក់​ពី​ថ្មភក់។ មាន​រូប​ព្រះ​ផ្សេងៗ​ដែល​រួម​មាន​ព្រះ នរាយណ៍, វិស្ណុ, និង គណេស ។ ក៏មានសិលាចារឹកផងដែរ។ ទន្ទឹមនឹងនោះ ការជីកកកាយបានរកឃើញព្រះពុទ្ធបដិមាពីសម័យ ទ្វាវតី។ ទាំង​ចម្លាក់​ពី​ថ្ម និង​ធ្វើ​ដោយ​សំរិទ្ធ ហើយ​មាន​វត្ថុ​បុរាណ​ជា​ច្រើន​ទៀត​នៅ​ខាង​ក្រៅ​ក្រុង ស្រីមហាសថ។ វានៅតែមានភស្តុតាងនៃភាពរុងរឿងពីអតីតកាល។ និង​ដាន​នៃ​សហគមន៍​ដ៏​ធំ​មួយ​ផង​ដែរ បច្ចុប្បន្ន​វត្ថុ​បុរាណ​ដែល​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​កន្លែង​បុរាណ​វិទ្យា ស្រីមហោសថ ត្រូវ​បាន​រក្សា​ទុក​នៅ​ក្នុង​សារមន្ទីរ​ជាតិ ប្រាជីនបុរី។

## ប្រភពផ្សេងទៀត។ 
* សារមន្ទីរជាតិប្រាជីនបុរី
* នាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈ
ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ ពង្សនារី

“ តើ សម្តេចស៊ីសុវត្ថិ ពង្សនារី មុនីពង្ស ជាព្រះញាតិខាងណា ? “

• ដោយតបតាមការសំណូមពរពីប្រិយមិត្តអ្នកអាន ដែលជារឿយៗ តែងតែជម្រុញនិងលើកទឹកចិត្តឱ្យទំព័ររបស់យើងបង្ហោះផ្សាយពីប្រវត្តិ ព្រះបរមវង្សានុវង្សខ្មែរ ទាំងខ្សែ នរោត្តម និងខ្សែ ស៊ីសុវត្ថិ នោះ ។ ថ្ងៃនេះគេហទំព័រ Colorise & Old Photos of Cambodia យើងសូមបង្ហោះផ្សាយថ្វាយ និងជូនពីព្រះប្រវត្តិរបស់ សម្តេច ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សនារី មុនីពង្ស ដែលកន្លងមកយើងតែងតែឃើញព្រះភក្ត្រតែពុំបានស្គាល់ថា តើព្រះអង្គជាព្រះញាតិខាងណា ? សូមសម្តេច ព្រះអង្គម្ចាស់ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អ្នកអង្គម្ចាស់ អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ លោក លោកស្រី អ្នកនាងកញ្ញាប្រិយមិត្តអ្នកអាន សូមស្តេចយាងទត និងអញ្ជើញទស្សនាដូចតទៅ ៖

ជាបុត្រីនៃសម្តេចក្រុមហ្លួង ស៊ីសុវត្ថិ មុនីពង្ស និងត្រូវជាព្រះបិតុលានី ( ម្តាយមីងខាងឪពុក ) នៃព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ សម្តេច ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សនារី មុនីពង្ស ទ្រង់មាន ៖

- ព្រះនាមពេញ ៖ សម្តេច ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សនារី មុនីពង្ស

- ព្រះនាមក្រៅ ៖ ម្ចាស់ឡូឡុត

- ប្រសូត ៖ ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី ២៩ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩៤៧

នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ។

- បិតា ៖ សម្តេចក្រុមហ្លួង ស៊ីសុវត្ថិ មុនីពង្ស

- មាតា ៖ អ្នកម្នាង សឺន សុន ណារី ( កូនស្រីលោកឧកញ៉ា

យមរាជ សឺន ឌៀប )

- ស្វាមី ៖...?

- បុត្រ ៖... ?

- នៅឆ្នាំ ១៩៩៣ ព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេចព្រះ នរោត្តម

សីហនុ ព្រះអង្គសព្វព្រះរាជហឫទ័យតែងតាំង អ្នកអង្គ

ម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សនារី ជាទី « ព្រះអង្គម្ចាស់

ក្សត្រីយ៍ » រួចក្រោយមកទៀតតំឡើងជាទី

« សម្តេច » ។

- ដោយយោងតាមព្រះរាជក្រឹត្យចុះថ្ងៃទី ៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៩

ព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហមុនី

ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ព្រះអង្គ

សព្វព្រះរាជហឫទ័យប្រោសព្រះរាជទានតែងតាំង

សម្តេច ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សនារី មុនីពង្ស ជាសមាជិកាក្រុម

ប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញជំនួសបន្តក្នុងអាណត្តិ ពី សម្តេចព្រះរាជ

បុត្រី ព្រះរៀម នរោត្តម បុប្ផាទេវី ។

- ពិធីសច្ចាប្រណិធាន សម្តេច ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សនារី មុនីពង្ស

ឧត្តមប្រឹក្សាផ្ទាល់ព្រះមហាក្សត្រ ជា សមាជិកាក្រុម

ប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រូវបាន

ធ្វើឡើងក្នុងព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ព្រះបរមរាជវាំង

នាថ្ងៃទី ១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩ ។

- សព្វថ្ងៃព្រះអង្គមានព្រះជន្មាយុ ៧៣ ព្រះវស្សា ។

- នេះជាព្រះឆាយាល័ក្ខណ៍ សម្តេច ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សនារី មុនីពង្ស ថតឆ្នាំ ១៩៩១ ។

- ឯកសារយោង ៖  • សៀវភៅ “ សិរប្រណាមចោមហ្លួង “

រៀបរៀងដោយលោក ក្រូច លីហ៊ន់ ។

• រូបពីទំព័រ Roger Viollet ។
ជេ ខូល

Jermaine Lamarr Cole[1] (កើតថ្ងៃទី ២៨ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៨៥) គឺជាតារាចម្រៀងរ៉េបជនជាតិអាមេរិក និងជាអ្នកផលិតកំណត់ត្រា។ កើតនៅក្នុងមូលដ្ឋានយោធាក្នុងប្រទេសអាឡឺម៉ង់ និងធំធាត់នៅ Fayetteville រដ្ឋ North Carolina [២] Cole ដំបូងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ក្នុងនាមជាអ្នករ៉េបបន្ទាប់ពីការចេញផ្សាយ mixtape ដំបូងរបស់គាត់គឺ The Come Up នៅដើមឆ្នាំ ២០០៧។ គោលបំណងក្នុងការបន្តអាជីពតន្ត្រី គាត់បានចុះហត្ថលេខាជាមួយ Jay-Z's Roc Nation ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ ហើយបានចេញនូវ Mixtape បន្ថែមចំនួនពីរនៅថ្ងៃសុក្រ (Warmpe) និង ២០ រាត្រី។ (ឆ្នាំ ២០១០) ដើម្បីទទួលបានការសាទរជាខ្លាំងបន្ថែមទៀត នៅពេលដែលគាត់ទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងទូលំទូលាយ។

អាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោនីមួយៗរបស់ Cole បានឡើងដល់កំពូលតារាង US Billboard 200 ដោយចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការចេញដំបូងរបស់គាត់ Cole World: The Sideline Story (2011) និងការតាមដានរបស់វា Born Sinner (2013)។ ទាំងពីរបានជួបជាមួយការសាទរយ៉ាងខ្លាំង អាល់ប៊ុមទាំងនេះបានបង្កើតបទចម្រៀង Billboard Hot 100-top 40 singles "Work Out", "Power Trip" (featuring Miguel) និង "Crooked Smile" (featuring TLC) ។ ប្រធានបទនៃភាពអាឡោះអាល័យ វិសមភាពជាតិសាសន៍ និងសម្ភារៈនិយមត្រូវបានស្វែងយល់រៀងៗខ្លួននៅក្នុងការចេញផ្សាយដូចខាងក្រោមរបស់គាត់៖ 2014 Forest Hills Drive (2014), 4 Your Eyez Only (2016) និង KOD (2018) ។ 4 Your Eyez ទើបតែទទួលបានភាពជោគជ័យផ្នែកពាណិជ្ជកម្មដ៏ឆ្ងាយបំផុតរបស់គាត់ប៉ុណ្ណោះ ដោយលក់បានប្រហែល 500,000 អាល់ប៊ុមដែលស្មើនឹងអាល់ប៊ុមក្នុងសប្តាហ៍ដំបូងរបស់ខ្លួន[2] ខណៈដែលបទក្រោយនេះបានបង្ហាញកំណត់ត្រាចំនួនប្រាំមួយ 65 ដំណាលគ្នាចំនួន 20 បទនៅលើ Billboard Hot 100 ដែលជាលើកដំបូងដែលសកម្មភាពតន្ត្រីសម្រេចបាននូវភាពអស្ចារ្យនេះចាប់តាំងពី Beat64 ក្នុងក្រុមតន្រ្តីរ៉ុកអង់គ្លេសលើកទី 19 ។ អាល់ប៊ុម The Off-Season (2021) ត្រូវបានជួបជាមួយនឹងភាពជោគជ័យជាបន្តបន្ទាប់ ហើយបានបង្កើតនូវបទចម្រៀងទោល "My Life" (ជាមួយ 21 Savage និង Morray) ដែលឡើងដល់កំពូលលេខ 2 នៅលើ Billboard Hot 100។ ភាពជោគជ័យរបស់តារាងនេះត្រូវបានផ្គូផ្គងដោយការបង្ហាញខ្លួនជាភ្ញៀវរបស់គាត់នៅលើបទចម្រៀង "All My Life" ឆ្នាំ 2023 ដោយ Lil Durk ហើយបានជោគជ័យដោយបទចម្រៀងដំបូងរបស់គាត់ដែលមានចំណងជើងថា "Pake Fake" ដូចគ្នា ឆ្នាំ អតីត​កីឡាករ​រូប​នេះ​ក៏​បាន​ឈ្នះ​ពាន​រង្វាន់ Grammy របស់ Cole សម្រាប់​ការ​សម្តែង​ចម្រៀង​រ៉េប​ល្អ​បំផុត​ផង​ដែរ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទមានកាតអេក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទជាមួយនឹងការពិពណ៌នាខ្លី
មហាទេវី

**មហាទេវី**  ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា **អទិ បរសក្តិ** និង **មហាមាយា**,  គឺជាទេពធីតាកំពូលនៅក្នុង សាសនាហិណ្ឌូ ។   យោងទៅតាមនិកាយ សក្ដិ៍ របស់ព្រះជាកណ្តាល គ្រប់ព្រះហិណ្ឌូ និងទេវៈទាំងអស់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការបង្ហាញនៃទេវៈដ៏អស្ចារ្យនេះ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជា *បរព្រាហ្មណ៍* ឬការពិតចុងក្រោយ។ 

សក្តិ៍ ជារឿយៗគោរពបូជានាងជា ទុគ៌ា ផងដែរដោយជឿថានាងមានទម្រង់ជាច្រើនទៀត។   មហាទេវី ត្រូវបានលើកឡើងថាជា *មូលប្រក្រិតិ* (Primordial Goddess) នៅក្នុងអត្ថបទ សក្ត ដែលមានទម្រង់បឋមចំនួនប្រាំ - បវ៌តី, លក្ម្សី, សរស្វាតិ, គយត្រី និង រាធ - សំដៅជារួមថា *បញ្ចប្រក្រិតិ* ។ ក្រៅ​ពី​នេះ ព្រះ ​ត្រិបុរសុនទរី ជា​ទម្រង់​នៃ​ទេវី​ជា​រឿយៗ​ត្រូវ​បាន​គេ​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​ជាមួយ​នឹង​ព្រះ​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់ មហាទេវី នៅ​ក្នុង​សាសនា​សាគិ។  អ្នកនិពន្ធ Helen T. Boursier និយាយថា៖ "នៅក្នុងទស្សនវិជ្ជាហិណ្ឌូ ទាំង សក្ម្សី (ទេពធីតាបឋមនៅក្នុង វៃស្នា) និង បវ៌តិ (ព្រះបឋមនៃ សៃវា) ត្រូវបានកំណត់ថាជាការបង្ហាញនៃព្រះដ៏អស្ចារ្យនេះ - មហាទេវី - និង សក្តិ៍ ឬអំណាចដ៏ទេវភាព" ។
អាណាបាទីស្ទ

**អាណាបាទីស្ទ**  (ពី Neo-Latin ,  មកពីភាសា ក្រិច  ៖  're-' និង  ' ពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹក ';  German   ពីមុនក៏  ដែរ។ )  គឺជា ចលនាគ្រិស្តបរិស័ទ ដែលតាមដានប្រភពដើមរបស់វាចំពោះ កំណែទម្រង់រ៉ាឌីកាល់ ក្នុងសតវត្សទី ១៦ ។  អាណាបាទីស្ទ  ជឿថា ពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹក មានសុពលភាពលុះត្រាតែបេក្ខជនសារភាពដោយសេរីនូវជំនឿរបស់ពួកគេលើព្រះគ្រីស្ទ ហើយស្នើសុំឱ្យទទួលបុណ្យជ្រមុជទឹក។ ជាទូទៅគេហៅថា ពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹករបស់អ្នកជឿ វាផ្ទុយទៅនឹង ពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹករបស់ទារក ដែលមិនមានលទ្ធភាពធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយមនសិការដើម្បីទទួលបុណ្យជ្រមុជទឹក។

អាណាបាទីស្ទសម័យដើមបានបង្កើតជំនឿរបស់ពួកគេនៅក្នុង ការសារភាពនៃសេចក្តីជំនឿ នៅឆ្នាំ ១៥២៧ ដែលហៅថា ការសារភាព ស្លាយថែម ។ អ្នកនិពន្ធ មៃខលសាតលើ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងប្រហារជីវិតភ្លាមៗ។ ក្រុមអាណាបាទីស្ទមានភាពខុសប្លែកគ្នាយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងជំនឿជាក់លាក់របស់ពួកគេ ប៉ុន្តែការសារភាពរបស់ ស្លាយថែម តំណាងឱ្យជំនឿអាណាបាទីស្ទជាមូលដ្ឋានក៏ដូចជាឯកសារតែមួយអាចធ្វើបាន។  

ក្រុមគ្រិស្តសាសនិកដទៃទៀតដែលមានឬសគល់ខុសៗគ្នាក៏អនុវត្តពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹករបស់អ្នកជឿផងដែរ ដូចជា បាទីស្ទ ប៉ុន្តែក្រុមទាំងនេះមិនមែនជាអាណាបាទីស្ទទេ ទោះបីជាប្រពៃណីបាទីស្ទត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយទស្សនៈអាណាបាទីស្ទនៃពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹកក៏ដោយ។  អាមីស , Hutterites និង Mennonites គឺជាកូនចៅផ្ទាល់នៃចលនាអាណាបាទីស្ទដំបូង។ Schwarzenau Brethren, River Brethren, Bruderhof, និង វិហារគ្រឹស្តសាសនាគ្រឹស្ត គឺជានិកាយ អាណាបាទីស្ទ ដែលបានអភិវឌ្ឍបន្ទាប់ពីកំណែទម្រង់រ៉ាឌីកាល់ តាមគំរូរបស់ពួកគេ។    ទោះបីជាពួកអាណាបាទីស្ទទាំងអស់មានជំនឿខាងទ្រឹស្ដីស្នូលដូចគ្នាក៏ដោយ ក៏មានភាពខុសប្លែកគ្នានៅក្នុងរបៀបរស់នៅក្នុងចំណោមពួកគេដែរ។ ក្រុម Old Order Anabaptist រួមមាន Old Order Amish, Old Order Mennonites, Old Order River Brethren និង Old Order German Baptist Brotherthren ។
ប្រាសាទខៅខ្លាងណក

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| មុន​ពេល​ស្ដារ​ឡើង​វិញ។
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| មាន​សសរ​តុបតែង​ខៅឃ្លាំង​ណក
**ខៅក្លាងណក**  (เขาคลังนอก) ជារមណីយដ្ឋាន​បុរាណ​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ជា​យូរ​មក​ហើយ​ក្នុង​ចំណោម​ទីតាំង​បុរាណ​នៃ ​ឧទ្យាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ស្រីទេព ខេត្ត ពេជ្របូរណ៍ ប៉ុន្តែ​ការ​ជួសជុល​នេះ​ទើប​តែ​បញ្ចប់​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៤។ នៅឆ្នាំ ២០១២ លក្ខណៈ​នៃ​ប្រាសាទ​​គឺ​ជា​អគារ​សាសនា​ដ៏​ធំ សាងសង់ឡើងក្នុងសតវត្សទី ៨-៩ ក្នុងសម័យ ទ្វាវតី វាត្រូវបានគេជឿថា ដើមឡើយជា ចេតិយ ដ៏ធំដែលអាចឡើងដល់កំពូលបាន។ ឥឡូវនេះនៅសល់តែមូលដ្ឋានធំមួយ។ រាង​ការ៉េ​សង់​ដោយ​ថ្មបាយក្រៀម លក្ខខណ្ឌ​មាន​លក្ខណៈ​ពេញលេញ។ មាន​ច្រក​ចូល​បួន​ជ្រុង​ម្ខាង​ៗ​មាន​ទទឹង​៦៤​ម៉ែត្រ និង​កម្ពស់​ប្រហែល​២០​ម៉ែត្រ​ពី​គល់​ដល់​កំពូល។ វា​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា​ពីរ​កម្រិត​ធំៗ ដែល​កម្រិត​នីមួយៗ​មាន​កម្ពស់​ប្រហែល ៥ ម៉ែត្រ  ភាគីនីមួយៗមានស្តូបតូចៗជុំវិញ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីជំនឿអំពី ចក្រវាឡ និងឥទ្ធិពលស្ថាបត្យកម្មនៃភាគខាងត្បូងប្រទេសឥណ្ឌា និងកោះជ្វាកណ្តាល ស្រដៀង ទៅនឹងបូរ៉ូប៊ូឌួ ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ 

ទោះជាយ៉ាងណាបើយើងមើលអោយលំអិតគឺយើងនឹងឃើញថាខៅខ្លាងណកមានរូបរាងដូចប្រាសាទអកយំ ជាពិសេសគឺក្បាច់ប្រាសាទអណ្ដែតដូចគ្នានឹងប្រាសាទក្នុងរចនាបថកំពង់ព្រះផងដែរ។
ម៉ូលីសាន់តាណា

ជា​តារា​រ៉េប​ជនជាតិ​អាមេរិក​ដើម​កំណើត​នៅ​ទីក្រុង Los Angeles រដ្ឋ California។

ជា​តារា​រ៉េប​ជនជាតិ​អាមេរិក​ដើម​កំណើត​នៅ​ទីក្រុង Los Angeles រដ្ឋ California។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ប៉ុល ទេព អ៊ីមសុត្ថា

**ប៉ុល ទេព អ៊ីមសុត្ថា**  ( អង់គ្លេស:   Paul Tep Im Sotha   ; ឆ្នាំ ១៩៣៤ ដល់ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧៥)   ជា សង្ឃ កាតូលិក ខ្មែរ រ៉ូម៉ាំង និង ជា សាវក ទី ១ នៃ ខេត្ត បាត់ដំបង ។  បួស​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥៩ លោក​ជា​ជនជាតិ​ខ្មែរ​ទី​២ ដែល​បាន​បួស​ជា​សង្ឃ​កាតូលិក បន្ទាប់​ពី ​លោក ស៊ីម៉ូន ឆែម យ៉េន ។  បន្ទាប់ពីការតែងតាំងរបស់គាត់នៅ Notre-Dame de Paris ទេពអ៊ីមបានទៅ សិក្សាផ្នែកទ្រឹស្ដី បន្ថែមទៀតនៅទីក្រុងរ៉ូម។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការព្រួយបារម្ភកាន់តែខ្លាំងឡើងចំពោះបញ្ហារបស់ប្រទេសរបស់គាត់ ក៏ដូចជាការសន្ទនាដ៏ដាច់អហង្ការជាមួយប៊ីស្សពជនជាតិអាមេរិក Fulton Sheen នឹងនាំឱ្យគាត់សម្រេចចិត្តប្រឆាំងនឹង ជីវិតព្រះសង្ឃ ហើយត្រលប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញនៅខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៦២។  ផ្ទះ​សំណាក់​សម្រាប់​សិស្ស ​ថ្នាក់​អនុវិទ្យាល័យ និង ​ឧត្តមសិក្សា ​នៅ​បាត់ដំបង​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម​គាត់។   នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ ព្រះវិហារកាតូលិកបានបើកការស៊ើបអង្កេតជាផ្លូវការអំពី ការធ្វើទុក្ករកម្ម របស់ ទេព អ៊ីម រួមជាមួយនឹងអ្នកផ្សេងទៀតដូចជា យ៉ូសែប ឆ្មាសាលាស ដែលបានស្លាប់ក្នុង របបប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជា ។ 

## ឯកសារយោង
ផ្លេប៊យ​ ខាតធី

Jordan Terrell Carter (កើតថ្ងៃទី ១៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៩៥ ឬឆ្នាំ ១៩៩៦) [មួយ] ដែលគេស្គាល់ថាជា Playboi Carti គឺជាអ្នករ៉េបជនជាតិអាមេរិក។ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាសម្រាប់រចនាប័ទ្មសំលេង និងម៉ូតដ៏ប្លែករបស់គាត់[9]គាត់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាឥស្សរជនដ៏មានឥទ្ធិពលម្នាក់នៅក្នុងហ៊ីបហបទំនើប និងជាអ្នកត្រួសត្រាយផ្លូវនៃមីក្រូប្រភេទកំហឹង។[11][12] គាត់បានចុះហត្ថលេខាជាលើកដំបូងជាមួយស្លាកកំណត់ត្រាក្រោមដីក្នុងស្រុក Awful Records ក្នុងឆ្នាំ ២០១៤ ហើយក្រោយមកបានចុះហត្ថលេខាជាមួយស្លាកកំណត់ត្រារបស់ ASAP Mob's AWGE ក្នុងការបណ្តាក់ទុនរួមគ្នាជាមួយ Interscope Records ពីរឆ្នាំក្រោយមក។[13] Carter ទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ជាចម្បងបន្ទាប់ពីការចេញផ្សាយនៃ mixtape ជាលើកដំបូងរបស់គាត់ (២០១៧) ដែលឡើងដល់លេខ 12 នៅលើ US Billboard ២០០ និងបានបង្កើតបទចម្រៀង Billboard Hot ១០០-charting singles "Magnolia" និង "Wokeuplikethis" (មាន Lil Uzi Vert) ។ អាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោដំបូងរបស់ Carter Die Lit (២០១៨) ទទួលបានភាពជោគជ័យផ្នែកពាណិជ្ជកម្មបន្ថែមទៀត ដោយបានឡើងដល់កំពូលលេខ ៣ នៅលើ Billboard ២០០។ បន្ទាប់ពីការផ្អាករយៈពេលពីរឆ្នាំ អាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោទីពីររបស់គាត់ Whole Lotta Red (២០២០) បានបង្ហាញខ្លួននៅលើតារាង ហើយត្រូវបានជួបជាមួយនឹងការពិនិត្យវិជ្ជមាន។ វាត្រូវបានចុះបញ្ជីក្នុងចំណោមអាល់ប៊ុមដ៏ល្អបំផុតក្នុងឆ្នាំនោះដោយ Rolling Stone និង The Washington Post ដោយ Rolling Stone បានដាក់ចំណាត់ថ្នាក់វានៅក្នុងបញ្ជី "២០០ អាល់ប៊ុម Hip-Hop ដ៏អស្ចារ្យបំផុតគ្រប់ពេល" របស់ពួកគេ។[14][15][16][17] ភ្ញៀវរបស់គាត់បានសម្តែងនៅលើបទចម្រៀង "Carnival" ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ របស់ ¥$ ដែលបានក្លាយជាបទចម្រៀងដំបូងរបស់គាត់ដែលឡើងដល់កំពូលតារាង Billboard Hot 100។ អាល់ប៊ុមស្ទូឌីយ៉ូទីបីរបស់ Carter គឺ Music (២០២៥) ត្រូវបានផ្តល់ការវាយតម្លៃវិជ្ជមានស្រដៀងគ្នា ហើយបានក្លាយជាអាល់ប៊ុមទីពីរជាប់គ្នារបស់គាត់នៅលើ Billboard ២០០។[18] ក្រៅ​ពី​អាជីព​ថត​សំឡេង​របស់​គាត់ Carter ក៏​បាន​បង្កើត​ស្លាក​កំណត់​ត្រា​និង​ការ​ប្រមូល​បទ​រ៉េប​អាភៀន​ក្នុង​ឆ្នាំ 2019 ដែល​តាមរយៈ​នោះ​គាត់​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​ជាមួយ​អ្នក​រ៉េប​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​អាត្លង់តា​ដូច​គ្នា​នឹង Ken Carson និង Destroy Lonely ព្រម​ទាំង​ក្រុម Homixide Gang។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទមានកាតអេក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទជាមួយនឹងការពិពណ៌នាខ្លី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងហ៊ីបហបអាមេរិក
ធម្មចក្រ

រូបភាពតូច|240x240ភីកសែល| កង់នៃធម្មចក្រ
**ធម្មចក្រ** ( សំស្រ្កឹត : धर्मचक्र, ធម៌ចក្រ; បាលី : ធម្មចក្ក   ) ឬ **កង់នៃព្រះធម៌** គឺជា និមិត្តសញ្ញា ដែលប្រើក្នុង សាសនាព្រះធម៌ ។ វាមានការប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា។   នៅក្នុង សាសនាហិណ្ឌូ និមិត្តសញ្ញានេះត្រូវបានប្រើជាពិសេសនៅក្នុងកន្លែងដែលមានការផ្លាស់ប្តូរសាសនា។     និមិត្តសញ្ញានេះក៏រកឃើញការប្រើប្រាស់របស់វានៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌាសម័យទំនើបផងដែរ។

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ  ជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេប្រើជាគ្រឿងតុបតែងរូបចម្លាក់ និង សិលាចារឹក អាស៊ីបូព៌ា ដោយចាប់ផ្តើមពីសម័យកាលដំបូងនៃ វប្បធម៌អាស៊ីបូព៌ា រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។  វានៅតែជានិមិត្តសញ្ញាសំខាន់នៃសាសនាព្រះពុទ្ធសព្វថ្ងៃនេះ។

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
*ធម៌* ​នាម ​សំស្ក្រឹត (  ) គឺជាប្រភពមកពីឫស *ធ្ឫ* 'ដើម្បីកាន់, រក្សា, រក្សា',  និងមានន័យថា 'អ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងឬរឹងមាំ' ។ ពាក្យ​នេះ​មក​ពី ​វេទ​សំស្ក្រឹត *n* -stem *dharman-* មាន​ន័យ​ថា "អ្នក​កាន់, អ្នក​គាំទ្រ"។ សាសនា​វេទ​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ​បាន​សន្មត​ថា *​ធម៌* ​ជា​ទិដ្ឋភាព​នៃ ​ឫត ។ 

## កំណត់ចំណាំ
សំពត់ចងក្បិន

**ចងក្បិន** ឬ **សំពត់ចងក្បិន** គឺជាផ្នែកមួយនៃសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរ ដែលអាចស្លៀកពាក់បានទាំងប្រុសទាំងស្រី ស្ថិតនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃដងខ្លួន ជាលក្ខណៈរមូរ​ជាយ​សំពត់​សងខាង​ដែល​ចុក​នៅ​កន្លែង​ឆ្នុក​ក្បិន ។ សម្លៀកបំពាក់នេះត្រូវបានសាយភាយទៅដល់ប្រទេសជាតិខាង ថៃ និង ឡាវ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា ***ផាបៀង*** (ភាសាឡាវ : ຜ້າຫາງ ) និង ***ចងក្រៈបេន*** (ភាសាថៃ : โจงกระเบน )  ។ ជាសម្លៀកបំពាក់ដែលប្រជាជនទូទៅស្លៀកពាក់បង្ហាញពីអតីតកាលរបស់ខ្លួន និង ពិធីបុណ្យជាតិប្រពៃណីមួយចំនួន ។ ចងក្បិនមានលក្ខណៈខុសពីសំពត់ ដែលមើលទៅស្រដៀងទៅនឹងខោនាពេលបច្ចុប្បន្នដែល ។ សំពត់ចងក្បិន ត្រូវបាន អ្នកខ្លះមួយចំនួនសន្និដ្ឋានថា អាចមានប្រភពមកពីសម្លៀកបំពាក់ឥណ្ឌា ហៅថា ***ហូទី*** (dhoti) ហូរចូលក្នុងស្រុកខ្មែរនាសតវត្សរ៍ទី ១ នៃគ.ស ។ 
រូបភាពតូច|សំពត់ចងក្បិន ត្រូវបានបង្ហាញនៅសារមន្ទីរមួយនាទីក្រុងតូក្យូ ប្រទេសជប៉ុន

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
**សំពត់ចងក្បិន** ជាពាក្យខ្មែរដែលផ្សំឡើងពាក្យចំនួនបីម៉ាត់ *សំពត់* , *ចង* , *ក្បិន* សំដៅទៅលើសំពត់ដងខ្លួនផ្នែកខាងក្រោមដែលរុំជុំវិញចង្កេះ រួចរមូរសំពត់ទាញមកវិញនៅចន្លោះជើង ហើយចងនៅផ្នែកខាងក្រោយ។ ពាក្យ **ចងក្រៈបេន** (โจงกระเบน) ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងចំណោមប្រជាជនថៃ ដែលបានក្លាយមកពីពាក្យខ្មែរថា ***ចងក្បិន*** មានន័យដូចគ្នាដែរ ។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
## រូបភាព 

ឯកសារ:Khmer Traditional Dancing.jpg|អ្នករបាំខ្មែរ ស្លៀកពាក់ជាមួយសំពត់ចងក្បិន
ឯកសារ:Diety wearing Chang Kben, Phnom Da, Angkor Borei, Cambodia.jpg|ព្រះពលរាម ស្លៀកពាក់ជាមួយចងក្បិន សតវត្សរ៍ទី៦ មកពីប្រាសាទភ្នំដា ខេត្តតាកែវ បច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅសារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា
ឯកសារ:Kmer Dance..JPG|អ្នករបាំខ្មែរ នាសតវត្សរ៍ទី២០
ឯកសារ:Younger Prince Chulalongkorn and 2 younger brother.jpg|រាជបុត្រសៀមនៃស្ដេចជូឡាឡុងកន ស្លៀកពាក់ជាមួយចងក្បិន
ឯកសារ:Siamese boatman, holding an oar. Siam Wellcome L0016867.jpg|បុរសសៀមនាសតវត្សទី១៩ 

## ឯកសារយោង
ដើមក្រចេះ

**ក្រចេះ** ( Naringi crenulata    ) គឺជារុក្ខជាតិមួយនៅក្នុង គ្រួសារក្រូចឆ្មារ **។** វា​ជា ​ដើមឈើ ​តូច ឬ ​ពាក់កណ្តាល​គុម្ព ​បៃតង មាន​កំពស់ **២-១៥** ម៉ែត្រ ។
ធែ ស៊ូ នីអិន

**ធែ ស៊ូ នីអិន** (កើតនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០៧) គឺជាម៉ូដែលនារីមីយ៉ាន់ម៉ា និងជាអ្នកឈ្នះក្នុងការប្រកួតសម្រស់។ នាងបានឈ្នះជើងឯក Miss Grand Myanmar 2024 ហើយបានតំណាងប្រទេសរបស់នាងទៅប្រកួត Miss Grand International 2024 ដែលនាងបានសម្រេចបានជាអ្នកឈ្នះទីបី ប៉ុន្តែត្រូវបានដកចេញពីតំណែងក្រោយមក។

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មនុស្សរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កើតឆ្នាំ ២០០៧
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ម៉ូដែលមីយ៉ាន់ម៉ា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកឈ្នះប្រកួតសម្រស់
Playboi Carti

Jordan Terrell Carter (កើតថ្ងៃទី 13 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1995 ឬឆ្នាំ 1996) [មួយ] ដែលគេស្គាល់ថាជា Playboi Carti គឺជាអ្នករ៉េបជនជាតិអាមេរិក។ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាសម្រាប់រចនាប័ទ្មសំលេង និងម៉ូតដ៏ប្លែករបស់គាត់[9][10] គាត់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាឥស្សរជនដ៏មានឥទ្ធិពលម្នាក់នៅក្នុងហ៊ីបហបទំនើប និងជាអ្នកត្រួសត្រាយផ្លូវនៃមីក្រូប្រភេទកំហឹង។[11][12] គាត់បានចុះហត្ថលេខាជាលើកដំបូងជាមួយស្លាកកំណត់ត្រាក្រោមដីក្នុងស្រុក Awful Records ក្នុងឆ្នាំ 2014 ហើយក្រោយមកបានចុះហត្ថលេខាជាមួយស្លាកកំណត់ត្រារបស់ ASAP Mob's AWGE ក្នុងការបណ្តាក់ទុនរួមគ្នាជាមួយ Interscope Records ពីរឆ្នាំក្រោយមក។[13] Carter ទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ជាចម្បងបន្ទាប់ពីការចេញផ្សាយនៃ mixtape ជាលើកដំបូងរបស់គាត់ (2017) ដែលឡើងដល់លេខ 12 នៅលើ US Billboard 200 និងបានបង្កើតបទចម្រៀង Billboard Hot 100-charting singles "Magnolia" និង "Wokeuplikethis" (មាន Lil Uzi Vert) ។ អាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោដំបូងរបស់ Carter Die Lit (2018) ទទួលបានភាពជោគជ័យផ្នែកពាណិជ្ជកម្មបន្ថែមទៀត ដោយបានឡើងដល់កំពូលលេខ 3 នៅលើ Billboard 200។ បន្ទាប់ពីការផ្អាករយៈពេលពីរឆ្នាំ អាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោទីពីររបស់គាត់ Whole Lotta Red (2020) បានបង្ហាញខ្លួននៅលើតារាង ហើយត្រូវបានជួបជាមួយនឹងការពិនិត្យវិជ្ជមាន។ វាត្រូវបានចុះបញ្ជីក្នុងចំណោមអាល់ប៊ុមដ៏ល្អបំផុតក្នុងឆ្នាំនោះដោយ Rolling Stone និង The Washington Post ដោយ Rolling Stone បានដាក់ចំណាត់ថ្នាក់វានៅក្នុងបញ្ជី "200 អាល់ប៊ុម Hip-Hop ដ៏អស្ចារ្យបំផុតគ្រប់ពេល" របស់ពួកគេ។[14][15][16][17] ភ្ញៀវរបស់គាត់បានសម្តែងនៅលើបទចម្រៀង "Carnival" ក្នុងឆ្នាំ 2024 របស់ ¥$ ដែលបានក្លាយជាបទចម្រៀងដំបូងរបស់គាត់ដែលឡើងដល់កំពូលតារាង Billboard Hot 100។ អាល់ប៊ុមស្ទូឌីយ៉ូទីបីរបស់ Carter គឺ Music (2025) ត្រូវបានផ្តល់ការវាយតម្លៃវិជ្ជមានស្រដៀងគ្នា ហើយបានក្លាយជាអាល់ប៊ុមទីពីរជាប់គ្នារបស់គាត់នៅលើ Billboard 200។[18] ក្រៅ​ពី​អាជីព​ថត​សំឡេង​របស់​គាត់ Carter ក៏​បាន​បង្កើត​ស្លាក​កំណត់​ត្រា​និង​ការ​ប្រមូល​បទ​រ៉េប​អាភៀន​ក្នុង​ឆ្នាំ 2019 ដែល​តាមរយៈ​នោះ​គាត់​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​ជាមួយ​អ្នក​រ៉េប​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​អាត្លង់តា​ដូច​គ្នា​នឹង Ken Carson និង Destroy Lonely ព្រម​ទាំង​ក្រុម Homixide Gang។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទមានកាតអេក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទជាមួយនឹងការពិពណ៌នាខ្លី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងហ៊ីបហបអាមេរិក
ចនាសបុរៈ

**ចនាសបុរៈ** ឬ **ចនាឝ**, **ឝ្រី ចនាឝ** (  ) ជានគរបុរាណមួយ ដែលមានទីតាំងនៅជ្រលងភ្នំខាងលើនៃ ទន្លេ មូន ក្នុងតំបន់ ឥសាន្ត ភាគឦសាននៃប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្ន។   នគរនេះត្រូវបានរៀបរាប់នៅក្នុងសិលាចារឹក Bô Ika (K. 400) ដែលបង្កើតឡើងនៅ មឿងសីមា  ខេត្ត នគររាជសីមា ចុះកាលបរិច្ឆេទ  ៧៩០ គ.ស.  និងនៅក្នុងសិលាចារឹកលេខ 117 ឝ្រីចនាឝ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅ ខេត្តអយុធ្យា ។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
 
សិលាចារឹកជាភាសា សំស្រ្កឹត និង ខ្មែរ រកឃើញនៅ អយុធ្យា ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៩ ចុះថ្ងៃទី ៩៣៧ នៃគ.ស រៀបរាប់អំពីអ្នកគ្រប់គ្រងបួននាក់នៃស្រីចនាស  ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​១ ដែល​បាន​គ្រង​រាជសម្បត្តិ​ដំបូងបង្អស់​នៅ​ចា​នា​សៈបុ​រី គឺ​ព្រះបាទ​ស​ន្ទ​រប​រា​ក្រម ។ ព្រះមហាក្សត្រ​អង្គ​នេះ​មាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយអង្គ​មាន​ព្រះនាម​ថា ភគ​វត្ត ដែល​បានប្រសូត បុត្រ​ពីរ​ព្រះអង្គ គឺ​មា​រប​តិ​សិង្ហ​វ​រ័​ន្ម​ដែលជា​ព្រះរៀម និង​មង្គល​វ​រ័​ន្ម ដែលជា​ព្រះអនុជ ។ សិលាចារឹក ក៏បាន​បញ្ជា​ក់ទៀត ថា ព្រះអង្គម្ចាស់​មា​រប​តិ​សិង្ហ​វ​រ័​ន្ម បានក្លាយ​ទៅជា​អធិបតី​គ្រប់គ្រង​នគរ​ចា​នា​សៈបុ​រៈ រីឯ​ព្រះអនុជ​របស់​ព្រះអង្គ​វិញ គឺជា​អ្នក​ដែល​បាន​កសាង​រូបសំណាក​ដំណាង​ឲ្យ​ព្រះ​មាតា​របស់​ទ្រង់ ក្រោមរូបភាព​នៃ​ព្រះ​សិវៈ ឬ​ព្រះ​ឥសូរ ។​  ក្នុងឆ្នាំ ៨៥៩ គ.ស. 

ពេលវេលានៃការបង្កើត ចនាសបុរៈ នៅមិនទាន់ដឹងនៅឡើយ។  ​តាម​ប្រសាសន៍​របស់លោក សឺ​ដេ​ស ព្រះរាជវង្សានុវង្ស  ​ខ្មែរ ​ ដែល​បាន​គ្រប់គ្រង​នៅ  ​​ខេត្តអយុធ្យា ​ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ជា​ភាគ​កណ្តាល​ប្រទេស​ថៃ។ យោងតាមសិលាចារឹករបស់បូអ៊ីកា និងស្រីចនាស ដែលសរសេរជាភាសាខ្មែរ វាច្បាស់ជាស្ថិតនៅលើបរិវេណនៃឥទ្ធិពលនៃ ខ្មែរ ដែលជាបណ្តាញនៃរដ្ឋទីក្រុងនៅតំបន់ទំនាបចៅពញា។ យោងតាមអត្ថបទទាំងនេះ ទាំង ព្រហ្មញ្ញសាសនា និង ព្រះពុទ្ធសាសនា ត្រូវបានប្រតិបត្តិក្នុងសហគមន៍។ 

បន្ទាប់ពីរជ្ជកាលរបស់ ​មា​រប​តិ​សិង្ហ​វ​រ័​ន្ម នគរនេះ ត្រូវបានបញ្ចូលគ្នាជាមួយ អាណាចក្រខ្មែរ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៥ យោងតាមសិលាចារឹកទីក្រុងបុរាណសីមា (ចុះកាលបរិច្ឆេទ គ.ស.៩៧០) ដែលរៀបរាប់អំពីព្រះនាម *ទ្រិធភក្តិសិង្ហវរ្ម័ន* ដែលត្រូវបានសន្មតថាជាព្រះនាមថ្មីរបស់ ​មា​រប​តិ​សិង្ហ​វ​រ័​ន្ម  ដែលតួនាទីត្រូវបានកាត់បន្ថយ។  មូលហេតុដែលស្ដេចប្រកាសការគ្រប់គ្រងនេះប្រហែលជាមានបញ្ហានៅក្នុងប្រទេស ព្រោះនៅឆ្នាំ៩២៨ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤បានប្រកាសខ្លួនជាស្ដេចនៅកោះកេរ ខណៈដែលក្មួយទ្រង់គឺព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី២សោយរាជ្យនៅយសោធបុរៈ ប្រហែលដោយការមិនពេញចិត្តទើបប្រកាសការគ្របគ្រង។ សិលាចារឹកនេះនិយាយថាបានបន្តពីភគទត្តដែលជាព្រាហ្មណ៍ធ្លាប់គ្រប់គ្រងនៅតំបន់ជ្រោយម៉ាឡាយូនៅសតវត្សទី៦

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ភូត (ខ្មោច)

រូបភាពតូច| រូបសំណាក ​បាលី ​នៃ *​រូប* ​ចម្លាក់​ឈើ​មួយ​ដែល​ឥឡូវ​បាន​រក្សា​ទុក​ក្នុង ​សារមន្ទីរ Wereldmuseum ទីក្រុង Rotterdam ។
***ភូត*** ( សំស្ក្រឹត : भूत  , *bhūta, ភូត*) គឺជាសត្វដែលមានជំនឿអរូបី ជាធម្មតា ខ្មោច របស់មនុស្សដែលបានស្លាប់ទៅហើយនៅក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ អក្សរសិល្ប៍ និងអត្ថបទបុរាណមួយចំនួននៃ ឧបទ្វីបឥណ្ឌា ។  ការបកស្រាយអំពីរបៀបដែល ភូត កើតឡើងប្រែប្រួលទៅតាមតំបន់ និងសហគមន៍ ប៉ុន្តែជាធម្មតាពួកគេត្រូវបានចាត់ទុកថាមានការរំខាន និង ស្ងប់ស្ងាត់ ដោយសារតែកត្តាមួយចំនួនដែលរារាំងពួកគេមិនឱ្យបន្ត (ទៅកាន់ ការផ្លាស់ប្តូរ, មិនមែនជា, និព្វាន, ឬ ស្វគ៌ ឬ នរក អាស្រ័យលើប្រពៃណី) ។ នេះអាចជាការស្លាប់ដ៏ឃោរឃៅ បញ្ហាដែលមិនបានដោះស្រាយនៅក្នុងជីវិតរបស់ពួកគេ ឬគ្រាន់តែជាការបរាជ័យរបស់អ្នករស់រានមានជីវិតរបស់ពួកគេក្នុងការធ្វើពិធីបុណ្យសពឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ 

ជំនឿ​លើ​ខ្មោច​បាន​ដក់​ជាប់​យ៉ាង​ជ្រៅ​ក្នុង​ចិត្ត​របស់​ប្រជាជន​ក្នុង ​ទ្វីប ​ជា​ច្រើន​ជំនាន់​មក​ហើយ។ មានកន្លែងខ្មោចលងជាច្រើននៅក្នុង ឧបទ្វីបនេះ ដូចជាកន្លែងបូជាសព អាគារដែលទ្រុឌទ្រោម វិមាន ហាលីស បន្ទាយ បឹងហ្គាឡូ ព្រៃ កន្លែងដុតខ្មោច។ល ។ ខ្មោចក៏កាន់កាប់កន្លែងសំខាន់មួយនៅក្នុង វប្បធម៌បង់ក្លាដែស ផងដែរ។ ខ្មោច និងវត្ថុអរូបីផ្សេងៗបង្កើតបានជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃជំនឿសង្គម-វប្បធម៌របស់ទាំងសហគមន៍ឥស្លាម និងហិណ្ឌូនៃ ប្រទេសបង់ក្លាដែស និងរដ្ឋ West Bengal របស់ឥណ្ឌា។ រឿងព្រេងនិទានជាញឹកញាប់ប្រើគំនិតនៃខ្មោច ហើយសេចក្ដីយោងចំពោះសកម្មភាពចម្លែកត្រូវបានរកឃើញយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍បង់ក្លាដែសសម័យទំនើប ភាពយន្ត វិទ្យុ និងកម្មវិធីទូរទស្សន៍។ នៅក្នុង ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ពាក្យ ជិន្ន ត្រូវបានប្រើដើម្បីសំដៅទៅលើទាំង ជិន្ន អារ៉ាប់ ក៏ដូចជា ភូត ។ រងឥទ្ធិពលដោយទេវកថាអារ៉ាប់ និងពែរ្ស ភូតនៅក្នុងសង្គមប៉ាគីស្ថានមានអត្តសញ្ញាណដែលមានលក្ខណៈចម្រុះ និងរឹងមាំជាងមុន រាប់ចាប់ពីជិន្នពីអាណាចក្រមួយទៀតដែលធ្វើពីភ្លើង រហូតដល់ខ្មោចមនុស្សស្លាប់ដោយការឈឺចាប់។

## ឯកសារយោង
ក្ទម្ព

រូបភាពតូច
***ក្ទម***  (*Mitragyna speciosa) ជាដើមឈើ* បៃតង ត្រូពិចនៃគ្រួសារ Rubiaceae (គ្រួសារកាហ្វេ) មានដើមកំណើតនៅ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។  វាមាននៅ ប្រទេសកម្ពុជា ថៃ ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី មីយ៉ាន់ម៉ា និង ប៉ាពួញូហ្គីណេ  ជាកន្លែងដែលស្លឹករបស់វាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **ក្រាធំ** (Kratom) ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ក្នុង ថ្នាំរុក្ខជាតិ តាំងពីយ៉ាងហោចណាស់សតវត្សទី ១៩ ។  ពួកគេក៏ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រតាមរយៈការទំពារ ការជក់បារី និងជាតែ។  ក្ទម្ព មាន​លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​ដូច​ជា ​អាភៀន និង​ឥទ្ធិពល​ដូច​ជា ​សារធាតុ​រំញោច ​មួយ​ចំនួន។  

## ការពិពណ៌នា 
alt=Kratom has dark green oval-acuminate leaves and yellow globular flowers.|រូបភាពតូច| ផ្កា ក្ទម្ព និងស្លឹក
ក្ទម្ព (ខ្ទំ) ជាពាក្យសំស្ក្រឹត “កទម្ព ” ដែលជាឈ្មោះដើមឈើម៉្យាងដុះនៅកន្លែងនានា មានព្រៃស្រោង, ព្រៃល្បស់ ឬតាមដីទំនាបក្បែរត្រពាំង ឬកញ្ចន់។  តាមពិតដើមក្ទម្ពមានច្រើនប្រភេទ ដូចជា៖

- ក្ទម្ពគោក មានកម្ពស់៣-៤ម៉ែត្រ, សម្បកប្រេះៗ ហើយរលោង, ស្លឹកធំ ហើយរឹង មានរាងពកៗ  ប្រភេទនេះតែងឃើញដុះនៅដីគោក តែជិតមាត់ទឹក។

- ក្ទម្ពទឹក មានកម្ពស់ពី៥-១០ម. ដុះនៅតាមត្រពាំង កញ្ចន់ ឬទីមានទឹកនានា , ដើមរាងពក, សម្បកគ្រើម រីឯស្លឹកវិញគឺតូច ហើយរឹង។

- ក្ទម្ពទឹកធំ  បើតាមឯកសារគឺខ្ពស់ជាងនោះទៅទៀត អាចពី៨-១៥ម.។ ស្លឹកមានជាតិចត់ ល្វីង តែអាចបរិភោគជាបន្លែបាន។

គេយកផ្នែកផ្សេងៗនៃក្ទម្ពមកប្រើជាឱសថ។ ស្លឹកប្រើជាថ្នាំឱ្យបាយបាន ឯសម្បកវិញប្រើជាថ្នាំព្យាបាលរោគទាស់ផ្សេងៗ ចំពោះស្ត្រីដែលទើបនឹងឆ្លងទន្លេ។ គ្រូថ្នាំខ្លះយកលំពង់ ក្ទម្ព (ដើមខ្ចីថ្មីដែលទើបនឹងលូតចេញពីដើមចាស់) មកកាត់ជា៧កំណាត់ ហើយចងភ្ជាប់គ្នាដោយអំបោះខ្មៅ៣ចំណង, យកលំពង់ថ្កូវមកធ្វើដូចគ្នាដូច្នោះដែរ, យកមើមខ្ទឹម៧កំពឹស, ម្រេច៧គ្រាប់, ដែកគោល១ដើម ទាំងអស់នេះដាក់ស្ងោរ ហើយយកទឹកឱ្យអ្នកកើតរោគទាស់នោះហូបដូចគ្នា។

ផ្កាក្ទម្ពពេលនៅស្រស់មានពណ៌លឿងខ្ចី  ហើយតែងមានក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់។ ផ្កានោះច្បាស់ជាអ្នកស្រុកដែលនៅតាមជនបទ មើលឃើញថាជាទីគាប់ភ្នែកហើយ ទោះជាកេសររោយអស់ក៏ដោយ បានជាគេហូតចុងកន្សែង ហើយចងឱ្យមានលំនាំតាមផ្កានោះ ហើយគេហៅថា “រំយោលផ្កាក្ទម្ព” មានទាំងចម្រៀងភ្លេងការថែមទៀត ផង។ មិនតែប៉ុណ្ណោះគេចម្លងផ្កាក្ទម្ពនេះរហូតដល់ទៅជាគ្រឿងអលង្ការ ដូចមានក្រវិល។ ចូរយើងកុំភ្លេចថានៅសមយ័បុរាណ ខ្មែរនិយមចម្លងក្បាច់អលង្ការតាមផ្កាក្នុងធម្មជាតិណាស់  ទើបបានជាពាក្យទូទៅសម្រាប់គ្រឿងពាក់នឹងត្រចៀកហៅថា “ផ្កាត្រច្យក” មានន័យថា “ផ្កា [ពាក់នៅ]ត្រចៀក” ។

## ឯកសារយោង
កាមហេតុ

រូបភាពតូច|កាមហេតុ
 

**កាមហេតុ** ( សំស្ក្រឹត:   कामधेनु  ,  Kāmadhenu ) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **សុរភី** ( , Surabhi ឬ  Surabhī  ) គឺជាព្រះដ៏ទេវភាពដែលពិពណ៌នានៅក្នុង សាសនាហិណ្ឌូ ថាជាមាតានៃសត្វគោទាំងអស់។ នាង​ជា​គោ​អព្ភូតហេតុ​ដែល​ផ្តល់​ឲ្យ​ម្ចាស់​នូវ​អ្វី​ដែល​គេ​ប្រាថ្នា ហើយ​ច្រើន​តែ​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ហាញ​ថា​ជា​ម្តាយ​របស់​គោ​ដទៃ។ នៅក្នុងរូបសញ្ញា ជាទូទៅនាងត្រូវបានគេពិពណ៌នាថាជាគោពណ៌សដែលមានក្បាល និងសុដន់  មានស្លាបរបស់បក្សី និងកន្ទុយរបស់ សត្វក្ងោក ឬជាសត្វគោពណ៌សដែលមានអាទិទេពផ្សេងៗនៅក្នុងខ្លួនរបស់នាង។ កាមហេតុ មិន​ត្រូវ​បាន​គេ​គោរព​បូជា​ដោយ​ឯករាជ្យ​ក្នុង​នាម​ជា​ទេពធីតា​ទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ នាងត្រូវបានគោរពដោយ ការគោរពគោ ហិណ្ឌូ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាតំណាងនៅលើផែនដីរបស់នាង។

គម្ពីរហិណ្ឌូផ្ដល់នូវដំណើររឿងផ្សេងៗគ្នានៃកំណើតរបស់ កាមហេត ។ ខណៈពេលដែលអ្នកនិទានរឿងខ្លះថានាងកើតចេញពី ការកូរនៃមហាសមុទ្រលោហធាតុ អ្នកផ្សេងទៀតពិពណ៌នានាងថាជាកូនស្រីរបស់អ្នកបង្កើតព្រះ ទក្ស និងជាភរិយារបស់ឥសី កស្យប ។ នៅតែមានបទគម្ពីរផ្សេងទៀតរៀបរាប់ថា កាមហេតុ ស្ថិតនៅក្នុងកម្មសិទ្ធិរបស់ ជមទគ្នី ឬ វសិស្ត (ទាំងអ្នកប្រាជ្ញបុរាណ) ហើយស្តេចដែលព្យាយាមលួចនាងពីអ្នកប្រាជ្ញនៅទីបំផុតត្រូវប្រឈមនឹងផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់សកម្មភាពរបស់ពួកគេ។ កាមហេតុ ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្តល់ទឹកដោះគោ និងផលិតផលទឹកដោះគោ ដែលត្រូវប្រើក្នុងកាតព្វកិច្ចរបស់ចៅហ្វាយនាយរបស់នាង។ នាងក៏មានសមត្ថភាពផលិតអ្នកចម្បាំងដ៏កាចសាហាវដើម្បីការពារគាត់ផងដែរ។ ក្រៅ​ពី​ការ​អាស្រ័យ​នៅ​ក្នុង​អាស្រម​របស់​ឥសី នាង​ក៏​ត្រូវ​បាន​បរិយាយ​ថា​ជា​ទី​នៅ​ក្នុង ​គោលោក ជា​អាណាចក្រ​នៃ​សត្វ​គោ និង ​បាតាល ពិភព​លោក។
ហលាហល

រូបភាពតូច| ព្រះសិវៈ​ផឹក *​ហលាហល*
**ហលាហល** ( សំស្រ្កឹត हलाहल) ឬ **កាលកូដ** ( សំស្ក្រឹត कालकूट  )   គឺជាឈ្មោះថ្នាំពុលនៅក្នុង ទេវកថាហិណ្ឌូ ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងពី មហាសមុទ្រទឹកដោះ នៅពេលដែល ទេវ និង អសុរា បានកូរវា  ដើម្បីទទួលបាន ទឹកអម្រិត ដែលជាទឹកដមនៃអមតៈ។

*រតនៈ* ​ចំនួន​ដប់បួន​ផ្សេង​គ្នា​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​ពី​វគ្គ​នេះ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចែក​ចាយ​រវាង​ត្រកូល​ទាំង​ពីរ ​។ ប៉ុន្តែមុនពេល អម្រិត អាចត្រូវបានបង្កើតឡើង ហលាហល ត្រូវបានផលិតដែលបានចាប់ផ្តើមរងរបួសទាំងសងខាង។ ដោយ​គ្មាន​អ្នក​ណា​អាច​ទ្រាំទ្រ​នឹង​ផ្សែង​ពុល​ដែល​បញ្ចេញ​ដោយ​ថ្នាំពុល​នោះ​ទេ ទាំង​ទេវៈ និង​អសុរៈ​ក៏​ចាប់​ផ្ដើម​ដួល​រលំ​ដោយ​សារ​ការ​ថប់​ដង្ហើម។ ពួក​គេ​បាន​រត់​ទៅ​រក ​ព្រះ​ព្រហ្ម ដែល​បាន​ណែនាំ​ឱ្យ​គេ​ស្វែង​រក​ជំនួយ​ពី ​ព្រះ​សិវៈ ។ ភាគីទាំងពីរបានទៅ ភ្នំកៃលាស ហើយបានអធិស្ឋានដល់ព្រះសិវៈសុំជំនួយ។

ព្រះសិវៈ​បាន​ជ្រើសរើស​ពិសា​ថ្នាំពុល​ទាំង​មូល ហើយ​បាន​ផឹក​វា​។ ព្រះភគវតី ព្រះនាង ភវតី មានសេចក្តីតក់ស្លុត ដោយនាងចាប់កដៃទាំងសងខាង ដើម្បីកុំឲ្យថ្នាំពុលធ្លាក់ដល់ពោះ ដូច្នេះហើយ ទើបទ្រង់បានព្រះឥន្រ្ទ *វិឞកណ្ថ* (អ្នកកាន់ថ្នាំពុលនៅក)។ ជាតិពុលបានធ្វើឱ្យបំពង់ករបស់គាត់ពណ៌ខៀវ។ ដូច្នេះហើយ ព្រះអង្គ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា   (អ្នក​មាន​បំពង់ក​ខៀវ)។

## នៅក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ 
វគ្គទីពីរនៃកម្មវិធីទូរទស្សន៍ឥណ្ឌា *Sacred Games* ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា ហលាហល ដោយផ្អែកលើថ្នាំពុល។ 

*

## ឯកសារយោង
ជ្យេស្ថ (ទេពធីតា)

**ជ្យេស្ថ** ឬ **ជ្យេឞ្ថ** (  ज्येष्ठा ,   Jyeṣṭhā, "បងច្បង" ឬ "ព្រឹទ្ធាចារ្យ") គឺជា ទេពធីតា ហិណ្ឌូ នៃទុក្ខព្រួយនិងសំណាងអាក្រក់។  នាងត្រូវបានចាត់ទុកជាបងស្រីច្បង និងជាអ្នកប្រឆាំង ព្រះនាង លក្ស្មី ដែលជាទេពធីតានៃភាពរុងរឿង និងសុភមង្គល។ នាងត្រូវបានគេសំដៅជាទូទៅថាជា **មោទេវី** នៅឥណ្ឌាខាងត្បូង។ 

ជ្យេស្ថ ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងកន្លែងមិនល្អ និងមនុស្សមានបាប។ នាងក៏ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងភាពខ្ជិលច្រអូស ភាពក្រីក្រ ទុក្ខព្រួយ ភាពអាក្រក់ ហើយជារឿយៗត្រូវបានបង្ហាញជាមួយក្អែក។ ជួនកាលនាងត្រូវបានគេកំណត់អត្តសញ្ញាណជាមួយ អលក្ម្សី ដែលជានាគរាជមួយទៀតនៃសំណាងអាក្រក់។ ការគោរពប្រណិប័តន៍របស់នាងត្រូវបានចេញវេជ្ជបញ្ជាសម្រាប់ស្ត្រី ដែលបានអំពាវនាវឱ្យនាងរក្សានាងឱ្យនៅឆ្ងាយពីផ្ទះរបស់ពួកគេ។

## រឿងព្រេងនិទាន 
រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| ឈុតឆាកផ្សេងៗពីរឿង កូសមុទ្រទឹកដោះ (គ.ស.១៨២០)។ នៅជ្រុងខាងក្រោមខាងស្តាំ ជ្យេស្ថ ត្រូវបានបង្ហាញជាស្ត្រីងងឹត ស្លៀកពាក់កខ្វក់ ហើយកាន់អំបោស និងខ្ទះ។
រឿងព្រេងហិណ្ឌូភាគច្រើនរៀបរាប់អំពីកំណើតរបស់ ជ្យេស្ថ កំឡុងពេល ការកូរសមុទ្រទឹកដោះ ។ ជាធម្មតានាងត្រូវបានពិពណ៌នាថាកើតនៅពេលដែលជាតិពុល ហាឡាហាឡា ហូរចេញពីមហាសមុទ្រខណៈពេលដែល លក្ម្សី&nbsp;- អនិច្ចា ព្រះនាង ទេវី&nbsp;- កើតនៅពេលដែល elixir នៃជីវិត កើតឡើង។ 

នៅក្នុង *បទម បុរណ*, នៅពេលដែលការញាក់នៃមហាសមុទ្រចាប់ផ្តើម, ជាតិពុលលេចឡើងជាលើកដំបូងពីមហាសមុទ្រ។ វាត្រូវបានលេបដោយព្រះ សិវៈ ហើយបន្ទាប់មក ជ្យេស្ថ លេចឡើងពីមហាសមុទ្រដោយស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ពណ៌ក្រហម។ លុះ​នាង​ទូល​សួរ​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ​ថា នាង​ត្រូវ​ធ្វើ​អ្វី នាង​ត្រូវ​គេ​បង្គាប់​ឲ្យ​ស្នាក់​នៅ​ក្នុង​ទី​ដ៏​អាក្រក់។ នាងត្រូវបានពិពណ៌នាថានាំមកនូវទុក្ខព្រួយ និងភាពក្រីក្រ។ នាងត្រូវបានគេនិយាយថារស់នៅក្នុងផ្ទះដែលមានការឈ្លោះប្រកែកគ្នាដែលជាកន្លែងដែលអ្នកកុហកប្រើភាសាឃោរឃៅ, ដែលជាកន្លែងដែលមនុស្សអាក្រក់និងមនុស្សបាបរស់នៅ, ដែលជាកន្លែងដែលមានសក់វែង, លលាដ៍ក្បាល, ឆ្អឹង, ផេះឬធ្យូង (សញ្ញានៃអ្នកមើលខុសត្រូវ) ។ 

## កំណត់ចំណាំ
យាន(ព្រះពុទ្ធសាសនា)

**យាន** ( សំស្រ្កឹត ៖  यान  និង ភាសាបាលី ៖ "យាន") សំដៅលើរបៀប ឬវិធីនៃការប្រតិបត្តិខាងវិញ្ញាណក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា ។ វាត្រូវបានគេអះអាងថាពួកគេទាំងអស់ត្រូវបានបង្រៀនដោយ ព្រះពុទ្ធគោត្ដម ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងសមត្ថភាពផ្សេងៗរបស់បុគ្គល។ នៅលើកម្រិតធម្មតាខាងក្រៅ ការបង្រៀន និងការអនុវត្តអាចមើលទៅផ្ទុយគ្នា ប៉ុន្តែទីបំផុតពួកគេទាំងអស់មានគោលដៅដូចគ្នា។ 

## នាមនាម និរុត្តិសាស្ត្រ និងអក្ខរាវិរុទ្ធ 
ក្នុងទម្រង់ **យាន** គឺជានាមអព្យាក្រឹត ដែលកើតចេញពីឫសសំស្ក្រឹត **យា** មានន័យថា "ទៅ" ឬ "ផ្លាស់ទី" ឬ "ឈានដល់" ។ បច្ច័យដែលប្រើដើម្បីបង្កើតនាមនេះអាចមានតម្លៃខុសគ្នា៖ ខណៈដែល យាន ត្រូវបានគេយល់ថាជាចម្បងសំដៅទៅលើមធ្យោបាយ (ករន) តាមរយៈការដែលមនុស្សម្នាក់ទៅ / ទៅដល់ទីតាំងមួយ វាក៏អាចសំដៅទៅលើសកម្មភាពខ្លួនឯង (ភាវ) ផងដែរ។ ដូច្នេះ យ៉ាណា ជា "យាន" ជាចម្បងនៅក្នុងបរិបទភាគច្រើន ដែលទាក់ទងនឹងលទ្ធិព្រះពុទ្ធសាសនានៃយានទាំងបី។

"យានជំនិះ" ជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេប្រើជាការបកប្រែដែលពេញចិត្តជាពាក្យដែលផ្តល់តិចតួចបំផុតនៅក្នុងវិធីនៃ ការសន្មត អំពីរបៀបនៃការធ្វើដំណើរ។

នៅក្នុងបរិបទព្រះពុទ្ធសាសនា ជាពិសេសពាក្យ **យាន** ទទួលបានអត្ថន័យប្រៀបធៀបជាច្រើន ដែលពិភាក្សាខាងក្រោម។

## ការប្រើប្រាស់ 
នៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា និង ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទាំង *យាន* និង *មាគ៌* (ផ្លូវ ឬផ្លូវ) គឺជា ពាក្យប្រៀបធៀប ដែលពិពណ៌នាអំពីការអនុវត្តខាងវិញ្ញាណជាផ្លូវ ឬដំណើរ។ អត្ថបទ​បុរាណ​ក្នុង​សាសនា​ទាំងពីរ​ពិភាក្សា​អំពី​គោលលទ្ធិ និង​ការប្រតិបត្តិ​ដែល​ទាក់ទង​នឹង *​យាន* ​ផ្សេងៗ។ នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា *យាន* ច្រើនតែពង្រីកពាក្យប្រៀបធៀបនៃផ្លូវខាងវិញ្ញាណ ជាមួយនឹងគំនិតនៃយានផ្សេងៗ ដែលនាំមនុស្សទៅតាមផ្លូវនោះ។ ពាក្យប្រៀបធៀប *យាន/មាគ៌* រីករាលដាលនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា និងប្រពៃណីផ្សេងទៀត គឺជា analogue ទៅនឹងពាក្យប្រៀបធៀបចិនរបស់ តៅ : តៅ ទោះបីជាផ្លូវជាគោលដៅចុងក្រោយ និងមិនមែនគ្រាន់តែជាសិល្បៈនៃវិធីស្វែងរកនោះទេ។ ទំនៀមទំលាប់ខាងវិញ្ញាណសន្ទនានៃវប្បធម៌ឥណ្ឌា និងចិនមាន វប្បធម៌ រួម
ឈ្មោះប្រទេសនេប៉ាល់

[រូបភាពតូច| "នេបាល" នៅក្នុង [អក្សរព្រាហ្មី|អក្សរ ព្រាហ្មី ចុង ក្នុង សិលាចារឹក Allahabad Pillar នៃ Samudragupta (350-375 គ.ស.) ។ ]]
ប្រទេសហិម៉ាឡៃយ៉ានមានឈ្មោះថា *នេប៉ាល* ដែលមានរាជធានីនៅ ជ្រលងភ្នំ កថ្មន្ទុ ត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងអនុទ្វីបឥណ្ឌាយ៉ាងហោចណាស់ ២៥០០ ឆ្នាំមុន។ ការពិភាក្សាជាប្រវត្តិសាស្ត្រលើនិរុត្តិសាស្ត្រនៃ *ប្រទេសនេប៉ាល់* រួមបញ្ចូលធាតុនៃប្រវត្តិសាស្រ្តហិណ្ឌូ និងពុទ្ធសាសនា។ ប្រភពដើមនៃពាក្យ *នេប៉ាល់* គឺជាតំបន់នៃការស៊ើបអង្កេតដែលកំពុងបន្ត។ សម្មតិកម្មជាច្រើនត្រូវបានដាក់ចេញដោយអ្នកប្រាជ្ញសម័យទំនើបចំពោះកម្រិតនៃការគាំទ្រផ្សេងៗគ្នា។ វាត្រូវបានទទួលយកជាទូទៅថា *នេប៉ាល់* និង *នេវ៉ារ* - ក្រោយមកទៀតសំដៅទៅលើក្រុមជនជាតិដើមភាគតិចនៅជ្រលង កថ្មន្ទុ - គឺជាទម្រង់ផ្សេងគ្នានៃពាក្យដូចគ្នា។

## និរុត្តិសាស្ត្រនៃ *ប្រទេសនេប៉ាល់* 
ប្រភពដើមច្បាស់លាស់នៃពាក្យ *នេបាល* គឺមិនច្បាស់លាស់។ ការប៉ុនប៉ងសិក្សាដើម្បីផ្តល់នូវទ្រឹស្តីដែលអាចជឿទុកចិត្តបានត្រូវបានរារាំងដោយកង្វះរូបភាពពេញលេញនៃប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការយល់ដឹងមិនគ្រប់គ្រាន់នៃភាសាវិទ្យា ឬភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប និងភាសាទីបេតូ-ភូមាដែលពាក់ព័ន្ធ។ 

យោងទៅតាម សាសនាហិណ្ឌូ ប្រទេសនេប៉ាល់បានមកពីឈ្មោះរបស់ឥស្សរជនហិណ្ឌូបុរាណមួយហៅថា *នេ* ដែលសំដៅលើផ្សេងៗគ្នាថា *នេ មុនី* ឬ *នេមី* ។ យោងទៅតាម *Pashupati Purana* ក្នុងនាមជាកន្លែងដែលការពារដោយ *នេ* ប្រទេសដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលនៃហិម៉ាឡៃយ៉ាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា *ប្រទេសនេប៉ាល់* ។ ពាក្យ *​បាល* ជា​ភាសា ​បាលី ​មាន​ន័យ *​ថា ការពារ* ។ អាស្រ័យហេតុនេះ *នេប៉ាល់* បកប្រែថា *ការពារដោយនេ* .   យោងតាម *Nepal Mahatmya* ក្នុងចំណោម 30 ជំពូកអំពីតំបន់ *តិថ៌* (ធម្មយាត្រាប្រទេសនេប៉ាល់) អត្ថបទក្នុងតំបន់ដែលអះអាងថាជាផ្នែកមួយនៃ *Skanda Purana* ដែល *ជាមហាបុរាណ* ដ៏ធំបំផុត *នេមី* ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទការពារប្រទេសដោយ Pashupati ។ 

យោងទៅតាម ទេវកថារបស់ព្រះពុទ្ធ ព្រះពោធិសត្វ មញ្ជុស្រី បានបង្ហូរបឹង សត្វពស់ ដើម្បីបង្កើតជ្រលងភ្នំនេប៉ាល់ ហើយបានប្រកាសថា *អទិ-ពុទ្ធ* *នេ* នឹងថែរក្សាសហគមន៍ដែលនឹងដោះស្រាយវា។ ជ្រលងភ្នំនឹងត្រូវបានគេហៅថា *នេបាល* *។* 

យោងតាម *Gopalarajvamshavali* ពង្សាវតារ នៃ រាជវង្ស គោពល បុរាណបានចងក្រងនៅប្រហែលឆ្នាំ ១៣៨០ ប្រទេសនេប៉ាល់ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាម *Nepa* the cowherd ដែលជាស្ថាបនិកនៃ Scion នេប៉ាល់នៃ Abhiras ។ ក្នុង​គណនី​នេះ គោ​ដែល​ចេញ​ទឹក​ដោះ​ដល់​កន្លែង​ដែល *នេបា* រក​ឃើញ *Jyotirlinga* របស់  ពេល​ស៊ើប​អង្កេត​ក៏​មាន​ឈ្មោះ​ថា *នេ* ។ 

លោក Christian Lassen អ្នកជំនាញខាងទស្សនវិទូ ន័រវេស បានស្នើថា *នេបាល*គឺជាបរិវេណនៃ *នីបា*(ជើងភ្នំ) និង *-អាឡា* (បច្ច័យខ្លីសម្រាប់ *អាឡាអាយ៉ា* មានន័យថាលំនៅឋាន) ហើយដូច្នេះ *នេបាល* មានន័យថា "លំនៅនៅជើងភ្នំ" ។ លោក​ចាត់​ទុក *​លោក​នេ​មុនី* ​ថា​ជា​អ្នក​ប្រឌិត។  Indologist Sylvain Levi បានរកឃើញទ្រឹស្ដីរបស់ Lassen មិនអាចទ្រាំទ្របាន ប៉ុន្តែមិនមានទ្រឹស្ដីរបស់គាត់ទេ ដោយគ្រាន់តែបង្ហាញថា *នេវ៉ារា* គឺជា ពាក្យជេរប្រមាថ នៃ ភាសាសំស្រ្កឹត *នេបាល* ឬ *Nepala* គឺជា ភាសាសំស្រ្កឹត នៃជនជាតិក្នុងតំបន់។  ទស្សនៈរបស់គាត់បានរកឃើញការគាំទ្រមួយចំនួន ទោះបីជាវាមិនឆ្លើយសំណួរនៃនិរុត្តិសាស្ត្រក៏ដោយ។     វាត្រូវបានគេស្នើឡើងផងដែរថា *នេបា* គឺជាដើម ទីបេ-ភូមា ដែលមាន *នេ* (គោក្របី) និង *បា* (អ្នកថែរក្សា) ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការពិតដែលថាអ្នកស្រុកដំបូងនៃជ្រលងភ្នំគឺ *គោពល* (cowherds) និង *មហិស្បល* (ហ្វូងក្របី) ។ 

## ឯកសារយោង
​សុពណ៌កល្យា

**ព្រះសុពណ៌កល្យា**(ថៃ:สุพรรณกัลยา អង់គ្លេស:Suphankanlaya ) ព្រះនាង គឺ ព្រះរាជធីតាព្រះបាទមហាធម៌រាជាធិរាជ, ព្រះមហាក្សត្រទីមួយនៃរាជអាណាចក្រអយុធ្យាមកពីរាជវង្សសុខោទ័យនិងព្រះស្នំរបស់ព្រះបាទបឹយីនណោននៅក្រោមតោង៑ងូក្សេត្រ​

## មើលផងដែរ 
*ព្រះបាទបឹយីនណោន
*រាជអាណាចក្រអយុធ្យា

## ឯកសារយោង 
## កំណត់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រិយានីថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សសុខោទ័យ
រះមុខ

រះមុខ ឬ យុគលពិន្ទុ (    សំស្ក្រឹត : **វិសគ៌** ) ជា​ឈ្មោះ​នៃ ​ពាក្យ​ដែល​គ្មាន​សំឡេង ដែល​សរសេរ​ជា ​ទេវ​នាគ​រី ​ថា '  '  . វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ផង​ដែរ, ស្មើ, *វិសជ៌នីយ* ដោយ​វេយ្យាករណ៍​មុន​។ មានន័យថា "បញ្ជូនចេញ, បញ្ចេញ" ។

យុគលពិន្ទុ  គឺជា  របស់  និង  នៅក្នុង ការផ្អាក (នៅចុងបញ្ចប់នៃ ការនិយាយ ) ។ ចាប់តាំងពី  គឺជា បច្ច័យ បញ្ឆិតបញ្ឆៀងទូទៅ (នៃឯកវចនៈឈ្មោះ ឯកវចនៈបុគ្គលទីពីរ។ល។)  យុគលពិន្ទុ  លេចឡើងជាញឹកញាប់នៅក្នុងអត្ថបទសំស្ក្រឹត។ នៅក្នុងលំដាប់ប្រពៃណីនៃសំឡេងសំស្ក្រឹត  យុគលពិន្ទុ  និង អនុស្វារ លេចឡើងរវាងស្រៈនិងព្យញ្ជនៈបញ្ឈប់។

## ឯកសារយោង
វិរាម

**វិរាម**  ឬ ហលន្ត  គឺជាគំនិតសូរសព្ទ សំស្រ្កឹត ដើម្បីបង្រ្កាប ស្រៈដែលជាប់នឹងខ្លួន ដែលកើតឡើងជាមួយព្យញ្ជនៈនីមួយៗ ដែលជាទូទៅប្រើជាពាក្យទូទៅសម្រាប់ចំណុចកូដក្នុងយូនីកូដ ដែលតំណាងឱ្យ

# **ហលន្ត**, **ហសន្ត** ឬ **វិរាម** ច្បាស់លាស់, diacritic មួយនៅក្នុង អក្សរ ព្រាហ្មី ជាច្រើន រួមទាំងអក្សរ ទេវនគរិ និង បេងកាលិ ឬ
# **សំយុក្តាក្សត្រ** ( សំស្រ្កឹត : संयुक्ताक्षर ) ឬ  បង្កប់ន័យ វិរាម, conjunction consonant ឬ ligature ។

គ្រោងការណ៍យូនីកូដនៃស្គ្រីបដែលសរសេរ ភាសាអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក ដូចជា អក្សរភូមា និង អក្សរទីបេ ជាទូទៅមិនដាក់មុខងារទាំងពីរជាមួយគ្នាទេ។

## ឈ្មោះ 
ឈ្មោះ​ជា ​ភាសា​សំស្ក្រឹត ​សម្រាប់ "ការ​បញ្ចប់, ការ​បញ្ចប់, ការ​បញ្ចប់" ។ ជាពាក្យ សំស្រ្កឹត គេប្រើជំនួសពាក្យជាក់លាក់នៃភាសាមួយចំនួនដូចជា៖

## ឯកសារយោង
វត្តស្រីឈុម

**វត្តស្រីជុំ** (ថៃ:วัดศรีชุม, អង់គ្លេស: Wat Sri choom) គឺជាវត្តដ៏ចំណាស់មួយ ក្នុងឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រសុខោទ័យ  បច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុង ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រសុខោទ័យ ក្រុងសុខោទ័យ ខេត្តសុខោទ័យ ដែលមានអាយុកាលប្រមាណជា ៨០០ ឆ្នាំ ឆ្លងកាត់ការសាងសង់ និង ជួសជុលជាបន្តបន្ទាប់ ដោយរជ្ជកាលស្ដេចក្នុងសម័យសុខោទ័យច្រើនដង។ វត្តស្រីជុំ គឺជាទីមណ្ឌល នៃបូជនីស្ថាន សាសនា វប្បធម៌ និង ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលជានិមិត្តរូបដ៏ចម្បងក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណនៃឈ្មោះទីក្រុងសុខោទ័យ 

## ឯកសារយោង
## មើលផងដែរ 
*ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រសុខោទ័យ
*ខេត្តសុខោទ័យ
*វត្តស្រីជុំ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនានៅប្រទេសថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនានៅខេត្តសុខោទ័យ
យុគលពិន្ទុ(វណ្ណយុត្តិ)

**យុគសពិន្ទុ** :, (Colon) សញ្ញា វណ្ណយុត្តិ ដែលមានចំនុចដែលមានទំហំស្មើគ្នាចំនួនពីរដែលតម្រឹមបញ្ឈរ។យុគលពិន្ទុ  តែងតែនាំមុខការពន្យល់ បញ្ជី  ឬប្រយោគដកស្រង់។  វាត្រូវបានគេប្រើផងដែរនៅចន្លោះម៉ោង និងនាទីក្នុងពេលវេលា  រវាង ជំពូក និងខ នៅក្នុង អត្ថបទព្រះគម្ពីរ,  រវាងលេខពីរក្នុង សមាមាត្រ មួយ និង, នៅសហរដ្ឋអាមេរិក, សម្រាប់ ការស្វាគមន៍ នៅក្នុងសំបុត្រអាជីវកម្ម និងអក្សរផ្លូវការផ្សេងទៀត។
រុទ្រ

**Rudra** ( សំស្ក្រឹត :   रुद्र   ) គឺជា អាទិទេព រិគវេទ ដែលត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង ព្រះសិវៈ ខ្យល់ ឬ ព្យុះ [ 1 ] វាយុ,   ថ្នាំ និង ការបរបាញ់ ។  ការបកប្រែឈ្មោះមួយគឺ 'អ្នកគ្រហឹម' ។ [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] នៅក្នុង *វេទ* ព្រះរុទ្រ ត្រូវបានសរសើរថាជា "អ្នកខ្លាំងបំផុតនៃអ្នកខ្លាំង" ។  រុទ្រ មានន័យថា "អ្នកដែលលុបបំបាត់បញ្ហាចេញពីឫសរបស់ពួកគេ" ។ អាស្រ័យលើរយៈពេលនោះ ឈ្មោះ រុទ្រ អាចត្រូវបានបកស្រាយថាជា 'អ្នកគ្រហឹម / ស្អកខ្លាំងបំផុត' ឬ 'គួរឱ្យភ័យខ្លាចបំផុត' ។ ឈ្មោះនេះលេចឡើងនៅក្នុង សិវ សហស្រម ហើយ RK Sharma កត់សម្គាល់ថាវាត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់ជាឈ្មោះរបស់ សិវ នៅក្នុងភាសាក្រោយៗទៀត។ ទំនុកតម្កើង " ស្រី រុទ្រ " ពី *យជុវ៌េទ* ត្រូវបានឧទ្ទិសដល់ រុទ្រ និងមានសារៈសំខាន់នៅក្នុងនិកាយ សៃវិត ។   នៅក្នុង ប្រឋម អនុវក នៃ Namakam ( Taittiriya Samhita 4.5) រុទ្រ ត្រូវបានគេគោរពថាជា សទសិវ (មានន័យថា "ព្រះសិវៈដ៏ខ្លាំងក្លា") និង មហាទេវ ។ សទសិវ គឺជា កំពូល Being, បរមសិវ នៅក្នុង និកាយ សិទ្ធន្ត នៃ សិវនិកាយ ។

## កំណត់ចំណាំ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទេវៈនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា
ស័ង្ខសិល្ប៍ជ័យ

**ស័ង្ខសិល្ប៍ជ័យ** គឺជា អក្សរសិល្ប៍ មួយដែលនិពន្ធនៅឆ្នាំ១៨៨៧ ដោយឧកញាធិបតីអ៊ុក នារជ្ជកាល ព្រះបាទនរោត្ដម រឿងនេះត្រូវបាន វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត បានចម្លងចេញពី សាស្ត្រាស្លឹករឹត ដែលបោះពុម្ភផ្សាយលើកទី១នៅឆ្នាំ១៩៦២ និងលើកទី២នៅឆ្នាំ១៩៦៦ ដែលមាន ៣០០០ច្បាប់ ។ សាស្ត្រានេះក៏មានតម្កល់នៅសាលាបារាំងចុងបូព៌ា ចុះលេចសម្គាល់៥១។
កម្ពូជិយទី១

**កម្ពូជិយទី១**( អង់គ្លេស: Cambyses I ; ភាសាពែរ្យ:   𐎣𐎲𐎢𐎪𐎡𐎹 ,  *Kambūjiya* ) ជាស្តេចនៃ អាណាស៊ីរូស ពី គ.&nbsp;៥៨០ ដល់ ៥៥៩&nbsp;មុនគ.ស និងជាបិតារបស់ ស៊ីរ៉ូសដ៏អស្ចារ្យ (ស៊ីរូសទី២) កូនប្រុសពៅរបស់ ស៊ីរូសទី ១ និងប្អូនប្រុសរបស់ អរុកកុ។  គាត់មិនគួរច្រឡំជាមួយចៅប្រុសល្បីឈ្មោះរបស់គាត់ កម្ពូជិយទី២ ទេ។

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
ប្រភពដើមនៃឈ្មោះ "កម្ពូជិយ" (  𐎣𐎲𐎢𐎪𐎡𐎹 ) ត្រូវបានជំទាស់; យោងតាមអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួន ឈ្មោះនេះមានដើមកំណើត អ៊ីឡាមិតេ ខណៈពេលដែលអ្នកផ្សេងទៀតភ្ជាប់វាជាមួយ កម្ពោជ ដែលជា ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ ដែលរស់នៅភាគពាយព្យនៃ ប្រទេសឥណ្ឌា ។  ឈ្មោះរបស់ កម្ភូជិយ ត្រូវបានគេស្គាល់ជាភាសាផ្សេងទៀតថា: Elamite *កន្ពុស៊ីយ៉ា* ; Akkadian *កម្ពុស៊ីយ៉ា* ; អារ៉ាម *កន្ពូស៊ី* 

## ផ្ទៃខាងក្រោយ 
គ្មានកំណត់ត្រាដែលតែងក្នុងអំឡុងពេលជីវិតរបស់ទ្រង់ បានរស់រានមានជីវិតទេ។  ទ្រង់ គឺជាសមាជិកដំបូងនៃ រាជវង្ស Achaemenid ។ តាមមើលទៅគាត់គឺជាចៅទួតរបស់ស្ថាបនិក Achaemenes ដែលជាចៅប្រុសរបស់ Teispes និងជាកូនប្រុសរបស់ ស៊ីរូសទី១ ពូឪពុករបស់គាត់គឺ Ariaramnes ហើយបងប្អូនជីដូនមួយរបស់គាត់គឺ Arsames ។

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រហែល ១០០ ឆ្នាំក្រោយមក Herodotus បានអះអាងថា កម្ពូជិយ គឺជា សេនាធិការ របស់ស្តេច Median Astyages ហើយគាត់បានពង្រឹងជំហរនយោបាយរបស់គាត់តាមរយៈការរៀបការជាមួយកូនស្រីរបស់ Astyages ដែលឈ្មោះរបស់គាត់មិនត្រូវបាននិយាយយ៉ាងច្បាស់ដោយ Herodotus ។ សម្ព័ន្ធភាពនេះទំនងជាបានជួយក្នុងការធានានូវការគាំទ្រ ឬ អព្យាក្រឹតភាព នៃ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ នៅពេលដែលកូនប្រុសរបស់គាត់ឈ្មោះ ស៊ីរូស បានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការយោធារបស់គាត់ ដែលនៅទីបំផុតនាំទៅដល់ការបង្កើត ចក្រភព ពែរ្ស ។ តួនាទីរបស់គាត់មានសារៈសំខាន់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរពីការគ្រប់គ្រងក្នុងតំបន់តូចមួយនៅ Anshan ទៅកាន់មហិច្ឆតាធំជាងនៃ រាជវង្ស Achaemenid ដែលគ្របដណ្តប់ភាគច្រើននៃ បូព៌ាជិតបូព៌ា ។ 

## ឯកសារយោង
ក្លឹបបាល់ទាត់កុងអានហាណូយ

**ក្លឹបបាល់ទាត់កុងអានហាណូយ** (ភាសាវៀតណាម៖ Câu lạc bộ bóng đá Công an Hà Nội) គឺជាក្លឹបបាល់ទាត់អាជីពរបស់វៀតណាមដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងហាណូយ ហើយត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រសួងសន្តិសុខសាធារណៈ។ ក្រុម​នេះ​បាន​ប្រកួត​នៅវ.លីក ១ ដែល​ជា​ផ្នែក​ខ្ពស់​បំផុត​នៃ​បាល់ទាត់​វៀតណាម។ 

## កិត្តិយស 
### ការប្រកួតថ្នាក់ជាតិ 
**សម្ព័ន្ធ**

* **វ.លីក ១**

: **អ្នកឈ្ន (២):** 1984, 2023

* **វ.លីក ២** 

: **អ្នកឈ្ន (១):** 2022

## ឯកសារយោង
ភៃរវ

**ភៃរវ** ( សំស្ក្រឹត :  भैरव   ,    ) ឬ **កាល ភៃរវ** គឺជាអាទិទេព សៃវិត និង វជ្រយាន ដែលគោរពបូជាដោយ ហិណ្ឌូ និង ពុទ្ធសាសនិក ។ នៅក្នុង និកាយសៃវ គាត់គឺជាការបង្ហាញដ៏មានឥទ្ធិពល ឬរូបតំណាងនៃ ព្រះសិវៈ ។    នៅក្នុងប្រពៃណីនៃ កាស្មិរ សៃវ ភៃរវ តំណាងឱ្យឧត្តមភាពពិតដែលមានន័យដូច បរ ព្រាហ្ម ។   ជាទូទៅនៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ភៃវរ ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា **ទន្តបានិ** ("[គាត់ដែលកាន់] ទន្ត នៅក្នុងដៃ [របស់គាត់]") ដូចដែលគាត់កាន់ដំបងឬ *ទន្ត* ដើម្បីដាក់ទោសមនុស្សមានបាបហើយ **ស្វឝ្វ** មានន័យថា "គាត់ដែលមានយានជំនិះជាឆ្កែ" ។  នៅក្នុងពុទ្ធសាសនា វជ្រ៉ាយាន ទ្រង់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជា ព្រះពោធិសត្វដ៏កាចសាហាវ នៃ ព្រះពោធិសត្វ មញ្ជុស្រី ហើយគេហៅផងដែរថា ហេរុក, វជ្រភៃរវ, មហាកាល និង យមន្តក ។  

ភៃរវ ត្រូវបានគោរពបូជានៅទូទាំង ប្រទេសឥណ្ឌា នេប៉ាល់ ឥណ្ឌូ នេ ស៊ី ស្រីលង្កា និង ប្រទេសជប៉ុន ក៏ដូចជានៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ ។  

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
ភៃរវ មានប្រភពមកពីពាក្យ *ភីរុ* ដែលមានន័យថា "គួរឱ្យខ្លាច" ។ ភៃរវ មានន័យថា "ទម្រង់គួរឱ្យភ័យខ្លាច" ។ វាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអ្នកបំផ្លាញការភ័យខ្លាច ឬអ្នកដែលហួសពីការភ័យខ្លាច។  &#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់ទាំងស្រុង* &#x5D;
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ភៃរវ បង្ហាញនៅក្នុង រូងដំរី ពាក់កណ្តាលសតវត្សទី៥
[ធ្វេង|រូបភាពតូច| មហាកាល ភៃរវ បង្ហាញនៅលើ *[ព្រះសិវលិង្គ|លិង្គ* ចតុមុខ (មុខបួន) សតវត្សទី ១០]]
រូបភាពតូច| ការរាំ ភៃរវ, Bengal, សតវត្សទី ១២

## ឯកសារយោង
ដានីយ៉ែល ណូបូអា

**ដានីយ៉ែល រ៉យ ហ្គីលគ្រិស្ត ណូបូអា អាហ្សីន** (ភាសាអេស្ប៉ាញ៖ *Daniel Roy Gilchrist Noboa Azín*; កើតថ្ងៃទី ៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៨៧) គឺជាអ្នកនយោបាយ និងអ្នកជំនួញជនជាតិអេក្វាឌ័រ ដែលបម្រើការជាប្រធានាធិបតីទី ៤៨ និងបច្ចុប្បន្នរបស់អេក្វាឌ័រ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២៣។ ដោយបានចូលកាន់តំណែងជាលើកដំបូងនៅអាយុ ៣៥ ឆ្នាំ គាត់គឺជាប្រធានាធិបតីដែលក្មេងជាងគេទីពីរនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេស បន្ទាប់ពីជូអាន ចូសេ ហ្វ្លូរេស, និងក្មេងជាងគេដែលត្រូវបានជ្រើសរើស។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅឆ្នាំ ១៩៨៧
ឡាវីនីយ៉ា វ៉ាល់បូណេស៊ី

**អេនជេឡា ឡាវីនីយ៉ា វ៉ាល់បូណេស៊ី អាកូស្តា** (កើតថ្ងៃទី ៨ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៩៨) គឺជាអ្នកជំនួញជនជាតិអេក្វាឌ័រ អ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភ និង ជាអ្នកមានឥទ្ធិពលលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម ដែលជាស្ត្រីទីមួយនៃប្រទេសអេក្វាឌ័រចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២៣ ជាភរិយារបស់ ប្រធានាធិបតីដានីយ៉ែល ណូបូអា។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
មិត្តភាពខ្មែរ-ជប៉ុន

វិទ្យាល័យមិត្តភាពខ្មែរ-ជប៉ុន (Cambodia-Japan Friendship School) ស្ថិតនៅក្នុងឃុំអង្គររាជ ស្រុកព្រះស្ដេច ខេត្តព្រៃវែង។ វាជាសាលាបឋមសិក្សា និងវិទ្យាល័យដែលបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ ដោយលោក គង់ វន អតីតអ្នកសារព័ត៌មានរបស់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានជប៉ុន Kyodo។ គោលបំណងនៃការបង្កើតសាលានេះគឺដើម្បីផ្តល់ឱកាសអប់រំដល់កុមារក្រីក្រ និងកុមារដែលរស់នៅតំបន់ដាច់ស្រយាល។ Radio Free Asia+1SBM News+1

### ព័ត៌មានសំខាន់ៗអំពីសាលា 
* **ទីតាំង**: ឃុំអង្គររាជ ស្រុកព្រះស្ដេច ខេត្តព្រៃវែង
* **ឆ្នាំបង្កើត**: ១៩៩៨
* **ស្ថាបនិក**: លោក គង់ វន
* **គុណភាពអប់រំ**: សាលានេះលេចធ្លោខាងវិន័យតឹងរ៉ឹង និងគុណភាពបង្រៀនខ្ពស់។ សិស្សត្រូវប្រឡងចូលរៀនចាប់ពីថ្នាក់ទី៧ ដោយប្រឡងមុខវិជ្ជាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ និងគណិតវិទ្យា។

### បរិក្ខារនិងសេវាសិក្សា 
* មានអគារសិក្សា ៥ខ្នង ប្រមាណជាង ៣០បន្ទប់សិក្សា
* បន្ទប់បណ្ណាល័យ បន្ទប់កុំព្យូទ័រ បន្ទប់ពិសោធន៍វិទ្យាសាស្ត្រ និងបន្ទប់រៀនភ្លេងសម័យ
* បង្រៀនភាសាអង់គ្លេស និងភាសាជប៉ុន ដោយគ្រូជនជាតិជប៉ុន
* ផ្តល់អាហារូបករណ៍ដល់សិស្សដែលមានលទ្ធភាព និងសិស្សដែលប្រឡងជាប់បាក់ឌុប
* គ្រូបង្រៀនទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភបន្ថែមពីមូលនិធិរបស់សាលា។