open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ឡូរីយ៉ង់

ទីក្រុង **ឡូរីយ៉ង់** គឺជាទីក្រុង និង កំពង់ផែមួយ នៅ ប្រទេសបារាំង ខាងលិច។តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Map_lorient.jpg/220px-Map_lorient.jpg|រូបភាពតូច| ផែនទីឡូរីយ៉ង់

## អាកាសធាតុ 
## ចំនួនប្រជាជន 
នៅឆ្នាំ 2017 ទីគ្រុងឡូរីយ៉ង់ មានប្រជាជនចំនួន 57,149 ។  

## សេដ្ឋកិច្ច 
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Vraquier-Iolcos-Triumph.jpg/220px-Vraquier-Iolcos-Triumph.jpg|ធ្វេង|រូបភាពតូច| កំពុងដកចេញសណ្តែកសៀងនៅកំពង់ផែ។

ការ កសាងកប៉ាល់ តែងតែមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះទីក្រុងការផលិតកប៉ាល់ បានចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការនៅឆ្នាំ១៦៩០។ 

## វប្បធម៌ 
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Anoriant3.jpg/220px-Anoriant3.jpg|រូបភាពតូច| ក្បួនដង្ហែរដ៏អស្ចារ្យ។
ជារៀងរាល់ឆ្នាំក្នុងខែសីហា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៧០មក  គេរៀបចំ មហោស្រព ដោយប្រមូលផ្តុំសិល្បករមកពី ពិភពរបស់គេទាំងអស់ ​គឺ​ជា​មហោស្រព​ដ៏​ធំ​បំផុត​មួយ​នៅ​អឺរ៉ុប​ដោយ​អ្នក​ចូល​រួមជាច្រើន។ 

## កីឡា 
ក្លឹបដែលពេញនិយមបំផុតនៅឡូរីយ៉ង់ គឺ FC Lorient ដែលបច្ចុប្បន្នលេងនៅ Ligue 1 បន្ទាប់ពីឈ្នះ Ligue 2 ក្នុងឆ្នាំ ២០២០។ 

## ឯកសារយោង
ជ័យជេស្ឋាធិរាជទី ២

**ជ័យជេស្ឋាធិរាជទី ២** (សោយទិវង្គត ១៧៣៥) ហៅ **អង្គលូ** ផងដែរ។ និង **ជ័យអង្គហ៊ូ** (ក៏សរសេរថា **ជ័យអង្គវ៉េ** ;    ) ចៅប្រុសរបស់ស្តេចសុរិយាវង្សា ជា​ស្តេច​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្ររបស់​ជនជាតិលាវគឺ ព្រះរាជាណាចក្រឡានសាង ។ នៅក្នុងកំណត់ត្រាវៀតណាម គាត់ត្រូវបានគេហៅថា **ទ្រីវ ភុក** (朝福) ។

គាត់បានចំណាយពេលភាគច្រើនក្នុងវ័យដំបូងរបស់គាត់ក្នុងនាមជាព្រះអង្គម្ចាស់នៃរាជវង្សដែលកំពុងនិរទេសខ្លួននៅឯហឺ (ឥឡូវនេះនៅប្រទេសវៀតណាម) ។ ព្រះបិតាព្រះអង្គម្ចាស់ សុរិយាវង្សា បានភៀសខ្លួនទៅ ប្រទេសវៀតណាម តាមការចាត់តាំងដោយពួកអភិជនរបស់ប្អូនប្រុស (ពូរបស់ព្រះបាទសត្ថាធិរាជទី ២) សុរិយាវង្សា ជាស្តេចនៃ ឡាន ឆាង។ នៅឆ្នាំ ១៦៩៤ ព្រះបាទសុលីវង្សាសោយទីវង្គត់ ឥស្សរជនម្នាក់ឈ្មោះ ធៀន ថាឡា បានឡើងសោយរាជ្យ។ ក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយខែ ធៀន ថាឡា ត្រូវបានទម្លាក់។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Lao-language text
ផ្អាវ

**ផ្អាវ**ជារុក្ខជាតិបន្លាមួយប្រភេទសម្បូណ៌ដុះតាមព្រៃនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

## ការពិពណ៌នា 
ផ្អាវមានគល់ខ្លីជាប់ដី និងមានធាងវែងៗដុះចេញពីគល់ ប្រវែងជាមធ្យម១ម៉ែត្រ២០សង់ទីម៉ែត្រ ឬ អាចវែងជាងនោះទៅតាមអាយុកាលរបស់វា។

## សព្វនាម 
មានទីប្រជុំជនល្បីមួយនៅក្នុងទឹកដីខេត្តកំពង់ចាម មានឈ្មោះថា ផ្សារផ្អាវ ក្នុងឃុំផ្អាវ ស្រុកបាធាយ។ កាន់តែបង្ហាញឲ្យច្បាស់ថា ដើមផ្អាវ មានប្រយោជន៍ប៉ុណ្ណា ក្នុងសហគមន៍មនុស្ស រហូតគេយកមកធ្វើជាអត្តសញ្ញាណមួយ សម្គាល់តំបន់នោះ។  

## ការប្រើប្រាស់ 
ស្ទើរតែគ្រប់ផ្នែកទាំងអស់របស់ដើមផ្អាវ គេប្រើជាប្រយោជន៍ខុសៗគ្នា។

ឧទាហរណ៍ ធាងផ្អាវ គេអាចសកសម្បកជាបន្ទះវែង យកមកត្បាញកន្ទេលធំៗសម្រាប់ក្រាលដេកអង្គុយ ហើយគុណភាពនោះល្អ រលោង ត្រជាក់ខ្នងស្រួល។ 

ចំនែកស្លឹករបស់វា គេតែងយកមកវេចអន្សមស្ងោរ ក្នុងពេលមានបុណ្យប្រពៃណីផ្សេងៗសម្រាប់សែន និងហូប។ អន្សមបែបនេះគេហៅថា អន្សមផ្អាវ ឬ ភ្លៅកង្កែប ត្បិតមានរាងប្រហែលនឹងភ្លៅសត្វកង្កែប។ 

ផ្នែកគល់ ដែលមានបណ្តូលខ្ចីខាងក្នុង គេអាចយកមកស្លកកូរ ម្ជូរ និង ដុតហាន់ធ្វើជ្រក់ ហូបបាន ហើយនរណាក៏ទទួលស្គាល់ថារសជាតិនោះឆ្ងាញ់ប៉ុណ្ណា។ 

## វិចិត្រសាល 

ឯកសារ:Mangrove Fan Palm (Licuala spinosa) 1.jpg
ឯកសារ:Mangrove Fan Palm (Licuala spinosa) 2.jpg
ឯកសារ:Licuala spinosa.jpg
ឯកសារ:Mangrove Fan Palm (Licuala spinosa) 4.jpg

## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រុក្ខជាតិ
ចូសេ ម៉ូជីកា

**ចូសេ អាល់បឺតូ** " **ពេ ពេ** " **ម៉ូជីកា ខរដាណូ** ( កើត ២០ ឧសភា ១៩៣៥) គឺជាអ្នកនយោបាយអ៊ុយរូហ្គាយ អតីតអ្នកបដិវត្តន៍និងជាកសិករ ដែលបានបម្រើការជា ប្រធានាធិបតីទី ៤០ នៃប្រទេសអ៊ុយរូហ្គាយ ពីឆ្នាំ ២០១០ ដល់ឆ្នាំ ២០១៥។  អតីតទ័ពព្រៃជាមួយក្រុម ធូប៉ាម៉ារូស គាត់ត្រូវបានគេធ្វើទារុណកម្ម និងដាក់គុករយៈពេល ១៤ ឆ្នាំក្នុងអំឡុងពេល របបផ្តាច់ការយោធា ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ និង ១៩៨០ ។ សមាជិកនៃសម្ព័ន្ធ រណសិរ្សធំទូលាយ នៃគណបក្សឆ្វេងនិយម លោក ម៉ូជីកា ជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបសុសត្វ កសិកម្ម និងនេសាទ ពីឆ្នាំ ២០០៥ ដល់ឆ្នាំ ២០០៨ និងជា សមាជិកព្រឹទ្ធសភា ក្រោយមក។ ក្នុងនាមជាបេក្ខជននៃរណសិរ្សទូលំទូលាយគាត់បានឈ្នះ ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ ២០០៩ ហើយបានចូលកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីនៅថ្ងៃទី ១ ខែមីនាឆ្នាំ ២០១០ ។

គាត់ត្រូវបានគេពិពណ៌នាថាជា "ប្រមុខរដ្ឋដ៏ក្រីក្របំផុតរបស់ពិភពលោក" ដោយសារតែរបៀបរស់នៅដ៏លំបាករបស់គាត់ និងការបរិច្ចាគប្រហែល ៩០ភាគរយនៃប្រាក់ខែ ១២ ០០០ ដុល្លារក្នុងមួយខែរបស់គាត់ដល់អង្គការសប្បុរសធម៌ដែលផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជនក្រីក្រ និងសហគ្រិនខ្នាតតូច។   ការរិះគន់ដោយឥតសំចៃមាត់ចំពោះ មូលធននិយម ផ្តោតលើការស្តុកទុកទ្រព្យសម្បត្តិដែលមិនរួមចំណែកដល់សុភមង្គលរបស់មនុស្ស លោក ពេពេ ត្រូវបានគេឃើញជាញឹកញាប់ជិះកង់អាយុ ៦០ ឆ្នាំ។  Times Higher Education បានហៅគាត់ថាជា "ប្រធានទស្សនវិទូ" នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ ដែលជាការលេងមួយនៅលើពាក្យនៃទស្សនៈរបស់ផ្លាតូចំពោះ ស្តេចទស្សនវិទូ ។ 
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Mujicatopolansky.jpg/220px-Mujicatopolansky.jpg|រូបភាពតូច| លោក ម៉ូជីកា និងភរិយារបស់លោក។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
វត្តឃ្លាំង

រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពនៃព្រះវិហារវត្តឃ្លាំង ស្ថិតនៅទីរួមខេត្តឃ្លាំង ខេត្តឃ្លាំង ដែនដីកម្ពុជាក្រោម
**វត្តឃ្លាំង** គឺជាវត្តអារាមខ្មែរបែបព្រះពុទ្ធសាសនា ថេរវាទ ដ៏ល្បីមួយនៅ ទីរួមខេត្តឃ្លាំង ដែលជាទីប្រជុំជនក្នុងតំបន់ ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ នៃភាគខាងត្បូងអតីត ដែនដីកម្ពុជាក្រោម ។ វាជាវត្តដែលល្បីជាងគេនៅក្នុងក្រុង និងជា វត្តខ្មែរ ។ ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅជិតព្រំដែនជាមួយ ប្រទេសកម្ពុជា និងមានប្រជាជនខ្មែរជាជនជាតិដើមច្រើន។ 

## ការពិពណ៌នា 
វត្តនេះ​ស្ថិត​នៅ​លើ​ដី​ទំហំ ៣,៥ ហិកតា ដែល​មាន​ដើមឈើ​ខ្ពស់ៗ និង​ស្រមោល​ជាច្រើន។ វត្តនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងដំបូងនៅឆ្នាំ ១៥៣៣ នៅពេលដែលតំបន់នេះស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ អាណាចក្រខ្មែរ មុនពេលតំបន់នេះត្រូវបានកាន់កាប់ដោយអ្នកតាំងលំនៅរបស់វៀតណាមក្នុងសតវត្សទី ១៧ និង ១៨ ។ ដំបូងឡើយ វា​មាន​អគារ​ឈើ​មួយ​ដំបូល​ប្រក់​ស្បូវ មុន​នឹង​ត្រូវ​ជំនួស​ដោយ​ដំបូល​ប្រក់ក្បឿង។ វត្តអារាមមានច្រកចូលបួន គឺទិសខាងជើង ខាងត្បូង ខាងកើត និងខាងលិច។ វត្តនេះត្រូវបានជួសជុលជាច្រើនដងក្នុងរយៈពេលប្រាំសតវត្សមកហើយចាប់តាំងពីការស្ថាបនារបស់វាមក ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានជួសជុលទេក្នុងរយៈពេល ៨០ ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ ចាប់ពី​ព្រះចៅអធិការ​ទី ១ ធីច ថាច់ សក ដល់​ព្រះចៅអធិការ​បច្ចុប្បន្ន មាន​អាចារ្យ​ចំនួន ២១ អង្គ។ 

សាលពិធីសំខាន់កាន់កាប់ផ្ទៃដី ៤១៦&nbsp;ម; វាគឺ ២០&nbsp;m ទទឹង ២០.៨០&nbsp;m វែង។ វាឈរនៅលើវេទិកាខ្ពស់ជុំវិញមួយម៉ែត្រពីលើកម្រិតដី។ ដំបូលត្រូវបានតោងឡើងដោយសសរធំទូលាយចំនួន ១២ ដែលត្រូវបានសាងសង់ក្នុង រចនាប័ទ្មកូរិនធៀស នៃ ប្រទេសក្រិក ។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​លាប​ពណ៌​ខ្មៅ​ភ្លឺ​រលោង ដោយ​មាន​គំនូរ​ពណ៌​មាស​របស់​នាគ និង​ត្រី​រុំ​ជុំវិញ​សសរ។ ផ្ទាំងបដាមួយឈរនៅមុខអាសនៈធំ ហើយលាតសន្ធឹងដល់ពិដាននៃសាលធំដោយមានសិលាចារឹកពណ៌មាស។ នៅចំកណ្តាលនៃសាលធំគឺជារូបសំណាករបស់ ព្រះពុទ្ធ Gautama ដែលឈរ 6.80&nbsp;m ខ្ពស់ និង 2.70&nbsp;មទទឹង។ ផ្ទាំង​សិលាចារឹក​ខ្មែរ​បញ្ជាក់​ថា ព្រះចៅអធិការ​ទី ១៧ នៃ​ប្រាសាទ​បាន​រៀបចំ​ការ​បូជា​រូបសំណាក​នៅ​ឆ្នាំ ១៩១៦ ដែល​ឧបត្ថម្ភ​ថវិកា​ដោយ​គ្រួសារ​លោក លំ ស៊ុំ។ 

វត្តនេះត្រូវបានលម្អដោយវត្ថុផ្សេងៗតាមទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ។ 

## គ្រុឌ 
**គ្រុឌ** គឺជាតំណាងនៃព្រះដែលមានក្បាលនិងស្លាបនិងរាងកាយរបស់មនុស្ស។ ចំពុះ​របស់​បក្សី​កាន់​ត្បូង​មួយ​ដុំ។ បក្សី​ប្រភេទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ពណ៌នា​ថា​ជា​សត្រូវ​ដ៏​អស់កល្ប​របស់​ពស់។ គ្រុឌ ត្រូវ​បាន​ពិពណ៌នា​ថា​ខាំ​កន្ទុយ​ពស់​នៅ​លើ​លម្អ​ដំបូល​ប្រាសាទ។ 

## យក្ស 
ក្នុង​រឿងព្រេង​ខ្មែរ **យក្ស** ​គឺជា​តំណាង​នៃ​អំពើ​អាក្រក់ ហើយ​ជា​ធម្មតា​ពណ៌នា​បង្ក​បញ្ហា​ដល់​សត្វ​មានជីវិត​។ ជារឿយៗវាត្រូវបានបង្ហាញដោយមនុស្សដែលមានមុខដ៏កាចសាហាវ មាត់ធំ ធ្មេញឆ្កែវែង ភ្នែកប៉ោង ពាក់អាវពាសដែក មកុដ និងជើងវែង។ បដិមា​យក្ស​ពីរ​ត្រូវ​តម្កល់​នៅ​ម្ខាង​នៃ​ប្រាសាទ ដើម្បី​តំណាង​ឲ្យ​ការ​កម្ចាត់​អំពើ​អាក្រក់​ដោយ​ព្រះពុទ្ធ និង​ការ​ប្រែ​រូប​យក្ស​មក​ជា​អ្នក​ការពារ​ព្រះពុទ្ធសាសនា។ 

រូបបដិមារាជសីហ៍ពីរឈរនៅសងខាងនៃច្រកចូល។ នេះ​ជា​សត្វ​ដែល​ព្រះ​ស្រី និង​យក្ស​ឈរ​នៅ​ពេល​ដែល​ពួក​គេ​ចូល​ប្រយុទ្ធ។ រូបសំណាក​ព្រះតេហ៊ូ​ដែល​ពណ៌នា​ថា​ជា​មនុស្ស​មាន​កំហឹង កាច​សាហាវ មាន​ព្រះអាទិត្យ​និង​ព្រះ​ច័ន្ទ​ជា​ដៃ ក្នុង​ការ​រៀបចំ​លេប​ចូល។ វាក៏ឈរនៅច្រកចូលផងដែរ។ 

បរិវេណ​ប្រាសាទ​មាន ​ចេតិយ ​ចំនួន​ប្រាំមួយ ដែល​បូជាសព​របស់​ព្រះសង្ឃ និង​ឧបាសក​ផ្សេងៗ​ត្រូវបាន​តម្កល់​ទុក។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានប្រកាសជាតំបន់បេតិកភណ្ឌប្រវត្តិសាស្ត្រដោយក្រសួងវប្បធម៌នៅថ្ងៃទី 27 ខែមេសា ឆ្នាំ 1990។ 

## ឯកសារយោង
នរាយណ៍រាមា

**នរាយណ៍រាមា** (អង់គ្លេស: Noreay Reamea) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៤៣៧) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៤៣៣-១៤៣៧) ព្រះអង្គជាព្រះរាជបុត្រច្បងរបស់ ពញ្ញាយ៉ាត ទ្រង់ឡើងសោយរាជសម្បត្តិក្នុងឆ្នាំឆ្លូវ ឆស័ក ព.សករាជ ១៩៧៧ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៤៣៣ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា **"ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះនរាយណ៍ រាមាធិបតី"** អំឡុងពេលសោយរាជ ទ្រង់បានចាត់ឱ្យគេសាងសង់ ចេតិយមួយយ៉ាងធំ នៅលើ វត្តភ្នំដូនពេញ ដើម្បីតម្កល់អដ្ឋិធាតុ បិតារបស់ខ្លួន ពញ្ញាយ៉ាត ផងដែរ ។

## ប្រវត្តិឈ្មោះ ភ្នំពេញ 
**History of Phnom Penh**

អំឡុងពេលដែល ព្រះនរាយណ៍រាមា សាងសង់បញ្ចប់ ព្រះចេតិយបិតា ពញ្ញាយ៉ាត លើកំពូលភ្នំ ជាប់
វត្តដូនពេញ រួចមក ព្រះអង្គបានធ្វីពិធីបុណ្យឆ្លង ព្រះចេតិយបិតា អស់រយៈពេល ៧ថ្ងៃ ទើបសំ្ររេចប្ដូរឈ្មោះ ក្រុងចតុមុខ ទៅជា ក្រុងភ្នំពេញ ក្នុងឆ្នាំ ១៤៣៤ នៃគ.សករាជ ដែលយកលំនាំតាមឈ្មោះលោកយាយ ដូនពេញ ដែលសាងសង់ វត្តភ្នំនេះឡើង ក្នុងឆ្នាំ ១៣៧២ នៃគ.សករាជ មុនពេល ព្រះបរមរាជាទី១ ផ្លាសរាជធានីពីបន្ទាយទួលបាសាន ស្រុកស្រីសន្ធរ ទៅ បង្កើតក្រុងចតុមុខ ទៅទៀត រីឯ វត្តដូនពេញ ត្រូវបានអ្នកស្រុកហៅថា វត្តភ្នំដូនពេញ និង ប្រែមកហៅកាត់ៗថា វត្តភ្នំ មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។

## ក្នុងរាជស្ដេច នរាយណ៍រាមា 
ក្នុងរាជស្ដេច នរាយណ៍រាមា មិនមានព្រឹត្តការណ៍ នៃការផ្ទុះសង្គ្រាមនោះទេ ប៉ុន្តែក្នុងរាជរបស់ព្រះអង្គ ទ្រង់មិនសូវខ្វល់ពីកិច្ចការនយោបាយជាតិនោះទេ ទ្រង់ចូលចិត្តដើរលេងកំសាន្ត ដូចនេះហើយធ្វើឱ្យក្រុមមន្ត្រីក្នុងរាជវាំងមិនពេញចិត្ត ព្រះអង្គនោះទេ ក្រោយមកព្រះអង្គសោយទីវង្គត់ ដោយមិនដឹងពីមូលហេតុពិតប្រាកដនោះទេ ដោយគេអាចសន្និដ្ឋានថា ព្រះអង្គអាចសោយទីវង្គត់ដោយរោគប្រឈួន ឬ ទំនងអាចសោយទីវង្គត់ ដោយការដណ្ដើមរាជ ពីប្អូនរបស់ខ្លួនគឺ ព្រះស្រីរាជា ដែលត្រូវបានក្រុមមន្ត្រីលើកឱ្យសោយរាជបន្តពី ព្រះនរាយណ៍រាមា ក្នុងឆ្នាំ ១៤៣៧ នៃគ.សករាជ ។

## ចំណារពន្យល់ 
នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។

## មើលផងដែរ 
* រាជានិយមកម្ពុជា

## តំណភ្ជាប់ រជ្ជកាលគ្រងរាជ 
## ឯកសារយោង
គងរ៉េង

[រូបភាពតូច|គង់រែង នៅ [ខេត្តមណ្ឌលគិរី ប្រទេសកម្ពុជា។]]
**គងរ៉េង** ឬ **ចាបុីឃ្លោក** ជាឧបករណ៍ភ្លេងបុរាណរបស់បងប្អូនជនជាតិដើមព្នង។ ឧបករណ៍នេះមាននៅខេត្តរតនញិរីដែរ ទំពួនហៅថា «ហ្គងរីង» ឯគ្រឹងនិងព្រៅហៅថា «ជីងរៀង»។

គងរ៉េង ធ្វើអំពីឬស្សី និង ឃ្លោក ។ របៀបធ្វើ គេយកឫស្សីប្រវែង ៥០ ស.ម និង លួសប្រវែង ៤០ ស.ម ចំនួន ៦ ខ្សែហើយនឹងយកឃ្លោកដែលទុំចាស់ល្អ ហើយមានរាងមូលល្អមកធ្វើ ។

របៀបលេងចាបុីឃ្លោក​គឺគេត្រះដែញដោយយកប្រអប់សូរមកផ្អឹបនឹងដើមទ្រូង ហើយផ្នែកមានព្រលួតនោះត្រូវដាក់ចុះមកក្រោម។
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
កងទ័ពប្រជាជនឡាវ

**កងទ័ពប្រជាជនឡាវ** (**ក.ប.ឡ.** **LPAF**; ) គឺជា កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ នៃ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ និងជាស្ថាប័នរបស់ បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ ដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទការពារប្រទេស។

## ភាពជាអ្នកដឹកនាំ 
* អគ្គមេបញ្ជាការ៖ ថងលូន ស៊ីស៊ូលីត ( អគ្គលេខាធិការ និង ជាប្រធាន )
* រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ៖ នាយឧត្តមសេនីយ៍ ច័ន្ទសាម៉ន ចាន់យ៉ាឡាត់
* អគ្គសេនាធិការៈ ឧត្តមសេនីយ៍ទោ ខាំលៀង អូតាកៃសូន

## កម្លាំងសកម្ម 
កងទ័ពចំនួន 29,100 ត្រូវបានបំពាក់ដោយរថក្រោះប្រយុទ្ធសំខាន់ៗចំនួន 30 ។ ផ្នែកកងទ័ពជើងទឹកដែលបំពាក់ដោយយានល្បាតចំនួន ១៦ មានបុគ្គលិកចំនួន ៦០០ នាក់។ កងទ័ពអាកាសដែលមានបុគ្គលិក 3,500 នាក់ត្រូវបានបំពាក់ដោយកាំជ្រួចប្រឆាំងយន្តហោះ និងយន្តហោះប្រយុទ្ធចំនួន 24 គ្រឿង (លែងបម្រើការទៀតហើយ)។

កងជីវពលការពារស្វ័យការពារមានចំនួនប្រហែល 100,000 នាក់ដែលរៀបចំសម្រាប់ការពារក្នុងតំបន់។ អាវុធធុនតូចដែលភាគច្រើនប្រើដោយកងទ័ពឡាវគឺ កាំភ្លើង AKM សូវៀត កាំភ្លើងយន្ត PKM កាំភ្លើងខ្លី Makarov PM និងកាំភ្លើងយន្តធុនស្រាល RPD ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៧៥ កង​យោធពល​ខេមរភូមិន្ទ​ឡាវ ជា​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​របស់ ​ព្រះរាជាណាចក្រ​ឡាវ ។

បម្រើប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចបំផុតមួយរបស់ពិភពលោក កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប្រជាជនឡាវ (LPAF) មានទំហំតូច ទទួលបានមូលនិធិតិចតួច និងគ្មានប្រសិទ្ធភាព។ បេសកកម្ម​ផ្តោត​សំខាន់​គឺ​ព្រំដែន និង​សន្តិសុខ​ផ្ទៃក្នុង ជា​ចម្បង​ក្នុង​ការ​គាប​សង្កត់​ផ្ទៃក្នុង​ក្រុម​អ្នក​ប្រឆាំង និង​ក្រុម​ប្រឆាំង​ឡាវ។ 

នេះរាប់បញ្ចូលទាំងការគាបសង្កត់នៃចលនានិស្សិតឡាវឆ្នាំ 1999 នៃបាតុកម្មប្រជាធិបតេយ្យនៅ ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ និងក្នុងការប្រឆាំងនឹងក្រុមបះបោរជនជាតិភាគតិចមុង និងក្រុមផ្សេងទៀតនៃជនជាតិឡាវ និង ជនជាតិហ្ម៉ុង  ដែលប្រឆាំងនឹង រដ្ឋាភិបាល LPRP ម៉ាក្សនិយម-លេនីន ឯកបក្ស និងការ គាំទ្រដែលវាទទួលបាន ពី សាធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយម នៃប្រទេសវៀតណាម ។ 

រួមគ្នាជាមួយបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ និងរដ្ឋាភិបាល កងទ័ពប្រជាជនឡាវ (LPA) គឺជាសសរស្តម្ភទីបីនៃយន្តការរដ្ឋ ហើយដូច្នេះត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងបង្ក្រាបភាពចលាចលនយោបាយ និងស៊ីវិល និងការសង្គ្រោះជាតិស្រដៀងគ្នាដែលរដ្ឋាភិបាលប្រឈមមុខនៅទីក្រុងវៀងច័ន្ទ។ LPA ក៏ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវជំនាញដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី។ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ មិនមានការគំរាមកំហែងពីខាងក្រៅធំណាមួយចំពោះរដ្ឋទេ ហើយ LPA រក្សាទំនាក់ទំនងយ៉ាងខ្លាំងជាមួយយោធាវៀតណាមជិតខាង (2008)។ 

ហ្គូឡាកយោងតាមអ្នកសារព័ត៌មានមួយចំនួន អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (NGOs) អង្គការមនុស្សធម៌ និងសិទ្ធិមនុស្ស កងទ័ពប្រជាជនឡាវបានធ្វើសកម្មភាពម្តងហើយម្តងទៀតក្នុងការរំលោភ សិទ្ធិមនុស្ស យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងការអនុវត្តអំពើពុករលួយនៅក្នុងប្រទេសឡាវ។   LPAF និងចារកម្មយោធារបស់ខ្លួនដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការចាប់ខ្លួន ដាក់គុក និងធ្វើទារុណកម្មអ្នកទោសបរទេសនៅក្នុង ពន្ធនាគារផុនថង ដ៏ល្បីល្បាញរបស់ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ និងប្រព័ន្ធ gulag របស់ឡាវដែលជនជាតិអូស្ត្រាលី ឃឺរី និង កៃ ដាណេស  ត្រូវបានចាប់ដាក់គុក និងកន្លែងដែលសកម្មជនពលរដ្ឋ សម្បត្តិ សំផន អាចនឹងត្រូវជាប់គុកបន្ទាប់ពីគាត់។ ការចាប់ខ្លួននៅខែធ្នូ ឆ្នាំ 2012។ 

ក្នុងឆ្នាំ 2013 ការវាយប្រហារដោយកងទ័ពប្រជាជនឡាវប្រឆាំងនឹង ជនជាតិហ្មុង កាន់តែខ្លាំងឡើង ដោយទាហានបានសម្លាប់គ្រូបង្រៀនសាលាជនជាតិ ហ្មុង បួននាក់ដែលគ្មានអាវុធ បន្ថែមពីលើការចូលរួមក្នុងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សផ្សេងទៀត យោងតាមក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សឡាវ មជ្ឈមណ្ឌលវិភាគគោលនយោបាយសាធារណៈ និងផ្សេងៗទៀត។ 

## ឯកសារយោង
ហ៊ីបប៉ូលីត ហ្វីហ្សូ

រូបភាពតូច|រូបថតរបស់លោកហ្វីហ្សូ ជាអ្នករូបវិទូបារាំង
**អាម៉ាន់ ហ៊ីបប៉ូលីត លូអ៊ីស ហ្វីហ្សូ** FRS FRSE MIF (២៣ កញ្ញា ១៨១៩ – ថ្ងៃទី 18 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1896) គឺជា រូបវិទូ ជនជាតិបារាំង ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាល្អបំផុតសម្រាប់ការវាស់ ល្បឿននៃពន្លឺ នៅក្នុងការពិសោធន៍ដែលមានឈ្មោះថា ហ្វីហ្សូ ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបវិទូបារាំង
អូឡេ រ៉ូមើរ

រូបភាពតូច
**អូឡេ គ្រីស្ទីនសិន រ៉ូមើរ**  ( Danish: [ˈoːlə ˈʁœˀmɐ] ; ថ្ងៃទី 25 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 1644&nbsp;- ថ្ងៃទី 19 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1710) គឺជា តារាវិទូ ជនជាតិដាណឺម៉ាក ដែលនៅឆ្នាំ 1676 បានធ្វើការវាស់វែងដំបូងនៃ ល្បឿននៃពន្លឺ ។

លោក រ៉ូមើរ ក៏បានបង្កើតទែម៉ូម៉ែត្រទំនើបដែលបង្ហាញពីសីតុណ្ហភាពរវាងចំណុចថេរពីរ ពោលគឺចំណុចដែល ទឹកពុះ និងត្រជាក់រៀងៗខ្លួន។ 

## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
សម្តេចព្រះសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា

**សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា** គឺជាប្រមុខរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា

 

## ព្រះនាម 
ឋានន្តរស័ក្តិរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ មានប្រភពមកពី ភាសាបាលី ។ គោរម្យងារ​ពេញ​លេញ​របស់​ឧត្តម​អយ្យកោ​នៃ​មហានិកាយ គឺ ​សម្ដេច​ព្រះសុមេធាធិបតី ; *Sumedhādhipati* មានន័យថា "**ម្ចាស់ដ៏ឈ្លាសវៃ**" ។ ក្នុង​លិខិត​ថ្វាយ​ ​ព្រះមហាវីរក្សត្រ ព្រះ​បាទ នរោត្តមសីហនុ  ​ព្រះនាម​ខាង​ក្រោម​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​សម្រាប់ ​**សម្តេចព្រះមហាសង្ឃ ទេពវង្ស**៖ **សម្តេច​ព្រះ​អគ្គ​មហា​សង្ឃ​រាជា​ធិបតី** ដែលត្រូវបានបកប្រែជា '**មេដឹកនាំកំពូលបុព្វបុរសកំពូល**' ។ 

គោរម្យងារពេញទំហឹងរបស់ សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ នៃព្រះធម្មយុត្តិកនិកាយ គឺ សម្តេចព្រះអភិសិរីសុគន្ធាមហាសង្ឃរាជាធិបតី *(Abhisirī Sugandhā Mahāsangharājādhipati)*  ចំណង​ជើង​នេះ​មាន​ន័យ​ថា '**គុណ​ដ៏​ខ្ពង់​ខ្ពស់ និង​គុណធម៌​ដ៏​បរិសុទ្ធ ជា​អ្នក​ដឹកនាំ​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់**'។ នៅ​ក្នុង​លិខិត​ថ្វាយ​ព្រះ​មហាវីរក្សត្រ ព្រះ​បាទ​សីហនុ នាម​ជា​អក្សរ​កាត់​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ក្នុង​វចនានុក្រម​ថា **សម្តេច​ព្រះសង្ឃរាជ** ។ ខណៈព្រះតេជគុណ នន់ ង៉ែត ត្រូវបានលើកតម្កើងជាបន្តបន្ទាប់ជាឧត្តមបុព្វបុរសនៃមហានិកាយ។ ទេព វង្ស ជា​ព្រះសង្ឃ​ទីមួយ​ក្នុង​រយៈពេល​១៥០​ឆ្នាំ​ដែល​បាន​គ្រង​តំណែង​ជា​សម្តេច​ព្រះសង្ឃរាជ។ 

### សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា 
## កំណត់ចំណាំ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសង្ឃខ្មែរ
VTV5

**VTV5** គឺជាបណ្តាញទូរទស្សន៍របស់រដ្ឋវៀតណាម សំដៅដល់ជនជាតិភាគតិចក្នុងប្រទេសវៀតណាម។

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2016 មក VTV5 បានពង្រីកកម្មវិធីរបស់ពួកគេតាមរយៈប៉ុស្តិ៍ក្នុងស្រុកដែលដំណើរការ និងគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេក្រោមបដា VTV5 ។  ទីមួយគឺ VTV5 Tây Nam Bộ ចាប់ផ្តើមឡើងវិញជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ 2016 ដែលដើមឡើយជាកម្មសិទ្ធិរបស់មជ្ឈមណ្ឌលទូរទស្សន៍វៀតណាមនៅទីក្រុងទីក្រុងព្រែកឫស្សី។  ទីពីរគឺ VTV5 Tây Nguyên កម្មវិធីផ្សាយសំដៅដល់ជនជាតិភាគតិចនៅតំបន់ខ្ពង់រាបភាគកណ្តាល។

ទោះបីជាការផ្សាយសំខាន់របស់ VTV5 គឺសម្រាប់ក្រុមជនជាតិភាគតិចក៏ដោយ ព្រឹត្តិការណ៍កីឡា និងការប្រកួតបាល់ទាត់ជាច្រើន (ឧទាហរណ៍៖ Bundesliga, V.League,...) ក៏មានការផ្សាយផ្ទាល់នៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ VTV5 ផងដែរ។  ខ្លឹមសារកីឡាទាំងនេះក៏ត្រូវបានបង្ហាញនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ VTV6 ផងដែរ។

## មើលច្រើនទៀត 
:ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វៀតណាម
VTV6

**VTV6** គឺជាបណ្តាញទូរទស្សន៍រដ្ឋវៀតណាមរបស់ទូរទស្សន៍វៀតណាម។  បើកដំណើរការក្នុងឆ្នាំ 2007។វាបម្រើដល់យុវជនក្នុងប្រទេសវៀតណាម។

ទោះបីជា VTV6 ដំណើរការដោយ Ban Thanh thiếu niên (នាយកដ្ឋានយុវជនក៏ដោយ) កម្មវិធីជាច្រើនដែលផលិតដោយ Ban Sản xuất các Chương trình Thể thao (នាយកដ្ឋានផលិតកម្មកម្មវិធីកីឡា VTV Sports) ភាគច្រើនចាក់ផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍នេះតាំងពីឆ្នាំ 2015 ដូច្នេះវាត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរ។  ជាការផ្សាយបន្តផ្ទាល់នៃព្រឹត្តិការណ៍កីឡារបស់ VTV ជាពិសេសព្រឹត្តិការណ៍កីឡាវៀតណាម ឬព្រឹត្តិការណ៍ធំៗដូចជា FIFA World Cup, UEFA Euro, Summer Olympics, SEA Games,... រួមជាមួយ VTV5 និងពេលខ្លះ VTV3។  VTV6 ក៏ផលិតកម្មវិធីទូរទស្សន៍ផ្សាយផ្ទាល់ជាច្រើននិងកម្មវិធីផ្សាយផ្ទាល់ពិសេសសម្រាប់ចាក់ផ្សាយនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ VTV1 ។

## មើលច្រើនទៀត
ទូរទស្សន៍ជាតិវៀតណាម។

**ទូរទស្សន៍ជាតិវៀតណាម** (ភាសាអង់គ្លេស: Vietnam Television, វៀតណាម: Đài Truyền hình Việt Nam អក្សរកាត់: **VTV**) គឺជាទូរទស្សន៍ជាតិរបស់វៀតណាម។ ក្នុងនាមជាទូរទស្សន៍រដ្ឋក្រោមការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាលវៀតណាម ទូរទស្សន៍ជាតិវៀតណាម មានភារកិច្ច "ផ្សព្វផ្សាយទស្សនៈរបស់បក្ស គោលនយោបាយ ច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាល"។ 

ទូរទស្សន៍ជាតិវៀតណាម មាន​ជាមួយ ​វិទ្យុសម្លេង​វៀតណាម និង ​ទីភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន​វៀតណាម ជា​ភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន​ផ្លូវការ​ក្រោម​ការគ្រប់គ្រង​ផ្ទាល់​របស់ ​រដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនីស្ត​វៀតណាម ។ ទូរទស្សន៍ជាតិវៀតណាម ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើងនៅ​ថ្ងៃ​ទី ៧ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៧០ ​ដោយ​មាន​ជំនួយ​បច្ចេកទេស​និង​ការ​បណ្តុះបណ្តាល​ពីគុយបា  នៅ ទីក្រុង​ហាណូយ ជា​នាយកដ្ឋាន​នៃវិទ្យុសម្លេង​វៀតណាម ។ ក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមវៀតណាម វាត្រូវបានចាក់ផ្សាយជាបន្តបន្ទាប់ពីតំបន់ភ្នំ។ បន្ទាប់ពីការបង្រួបបង្រួមឡើងវិញ នៅឆ្នាំ ១៩៧៥ អតីតស្ថានីយ៍គ្រប់គ្រងដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅភាគខាងត្បូងបានក្លាយជាផ្នែកនៃបណ្តាញជាតិហើយការផ្សាយត្រូវបានពង្រីកទៅប្រទេសទាំងមូល។ មជ្ឈមណ្ឌលផ្សាយតាមតំបន់របស់ទូរទស្សន៍ជាតិវៀតណាម មានទីតាំងនៅទីក្រុងសំខាន់ៗដូចជា ព្រៃនគរ ហ្វេ ដាណាង ញ៉ាត្រាង និង ព្រែកឬស្សី ។ ទូរទស្សន៍ជាតិវៀតណាម បានជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងរឿងចម្រូងចម្រាសជាច្រើនជុំវិញបញ្ហានយោបាយ ការលួចចម្លង និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ឬម្ខាង។ 

## ឯកសារយោង
អគារភ្លោះប៉េត្រូណាស់

**អគារ ប៉មប៉េត្រូណាស់** ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **អគារភ្លោះប៉េត្រូណាស់** និង **អគារភ្លោះ KLCC** ( ម៉ាឡេ ៖ *Menara Berkembar Petronas* ) គឺជា អគារខ្ពស់ៗ កម្ពស់ 88 ជាន់នៅ ទីក្រុងគូឡាឡាំពួ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ។ នៅ  ពួកវាជា អគារភ្លោះខ្ពស់ជាងគេ លើពិភពលោក។ ចន្លោះឆ្នាំ 1998 និង 2004 ពួកគេគឺជា អគារខ្ពស់បំផុតនៅលើពិភពលោក ។ អគារ ប៉មប៉េត្រូណាស់ នៅតែជា អគារខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី រហូតដល់ឆ្នាំ 2021 នៅពេលដែលពួកគេត្រូវបានលើសដោយ មើរដេកា 118 ។ ប៉ម ប៉េត្រូណាស់ គឺជាកន្លែងសម្គាល់ដ៏សំខាន់នៃទីក្រុង គូឡាឡាំពួរ រួមជាមួយនឹង ប៉ម គូឡាឡាំពួរ និង មើរដេកា 118 ដែលនៅជិតនោះ ហើយអាចមើលឃើញនៅកន្លែងជាច្រើននៅទូទាំងទីក្រុង។ អគារ ប៉មប៉េត្រូណាស់ មានកម្ពស់ស្ទើរតែដូចគ្នាទៅនឹង មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (1973-2001) ។  &#x5D;

## ឯកសារយោង
ប៊ួខាវ បញ្ជាមេឃ

រូបភាពតូច
**សម្បត្តិ បញ្ជាមេឃ** (    កើតថ្ងៃទី ៨ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩៨២) **ប៊ួខាវ បញ្ជាមេឃ** (   ប៊ូខាវ មានន័យថា "ផ្កាឈូកស") គឺជាអ្នកក្បាច់គុនមកពី ប្រទេសថៃ ដែលមានដើមកំណើតជនជាតិកួយ ដែលពីមុន  វៃចេញពី ព័រ ។  នៅ ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ក្រោមឈ្មោះសង្វៀន **ប៊ួខាវ ព.ប្រមុខ** (  ) គាត់​ប្រកួត​ក្នុង​ប្រភេទ​កីឡា ​មឿងថៃ និង ​ប្រដាល់សេរី។

តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%A7%E0%B8%82%E0%B8%B2%E0%B8%A7_%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%8D%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%86.jpg/220px-%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%A7%E0%B8%82%E0%B8%B2%E0%B8%A7_%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%8D%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%86.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច| បួ៊ខាវ បញ្ជាមេឃ ឆ្នាំ 2016

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ភាសាម៉ាឡេស៊ី

**ភាសាម៉ាឡេស៊ី** (    ) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **ម៉ាឡេស្តង់ដារ** (Malay: *Bahasa Melayu Standard* ), **បាហាសា ម៉ាឡេស៊ី** ( ការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ : ភាសាម៉ាឡេស៊ី) ឬសាមញ្ញ **Malay** គឺជាទម្រង់ស្តង់ដារនៃ ភាសាម៉ាឡេ ដែលប្រើនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី (ផ្ទុយពី ប្រភេទ ដែលប្រើនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ ដែលត្រូវបានគេហៅថា "ភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី" ) ។ ភាសាម៉ាឡេរបស់ម៉ាឡេស៊ីត្រូវបាន ស្តង់ដារ ពីគ្រាមភាសា ចូហូរ-រីយ៉ោ នៃ ភាសាម៉ាឡេ ។ វាត្រូវបាននិយាយដោយប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីភាគច្រើន ទោះបីជាភាគច្រើនរៀន ភាសា ម៉ាឡេ ឬ ភាសាកំណើតផ្សេងទៀត ជាមុនក៏ដោយ។  ម៉ាឡេគឺជាមុខវិជ្ជាកំហិតនៅក្នុងសាលាបឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សា។ 

## ស្ថានភាព 
### នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី 
មាត្រា១៥២ នៃសហព័ន្ធកំណត់ "ភាសាម៉ាឡេ" ជាភាសាផ្លូវការ  ប៉ុន្តែពាក្យ "ម៉ាឡេស៊ី" ឬ *បាហាសា ម៉ាឡេស៊ី* ត្រូវបានប្រើក្នុងបរិបទផ្លូវការពីពេលមួយទៅពេលមួយ។ រវាងឆ្នាំ 1986 និង 2007 ពាក្យ *បាហាសា ម៉ាឡេស៊ី* ត្រូវបានជំនួសដោយ " *បាហាសា ម៉ាឡាយូ* " ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ដើម្បីទទួលស្គាល់ថា ម៉ាឡេស៊ី មានក្រុមជនជាតិភាគតិចជាច្រើន (មិនត្រឹមតែជនជាតិ ម៉ាឡេ ទេ) ពាក្យ *បាហាសា ម៉ាឡេស៊ី* បានក្លាយជាជម្រើសដែលរដ្ឋាភិបាលពេញចិត្តម្តងទៀតសម្រាប់ *ភាសាជាតិ* និង ភាសានៃការរួបរួម */អ្នកបង្រួបបង្រួម* (បង្រួបបង្រួម/ភាសា) ។     ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ពាក្យទាំងពីរនេះនៅតែប្រើប្រាស់ដដែល ព្រោះពាក្យម៉ាឡេ និង *បាហាសា មេឡាយូ* នៅតែមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំង។   ភាសាក៏ត្រូវបានគេហៅថា *BM* ផងដែរ។

ភាសាអង់គ្លេសបន្តត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យវិជ្ជាជីវៈ និងពាណិជ្ជកម្ម និងនៅក្នុងតុលាការជាន់ខ្ពស់។

### នៅប្រ៊ុយណេ និងសិង្ហបុរី 
ពូជស្តង់ដារជាតិរបស់ម៉ាឡេដែលប្រើនៅ ប្រទេសប្រ៊ុយណេ ភាគច្រើនធ្វើតាមស្តង់ដារម៉ាឡេស៊ី ភាពខុសគ្នាសំខាន់គឺការប្រែប្រួលតិចតួចនៅក្នុងការបញ្ចេញសំឡេង និងឥទ្ធិពល វចនានុក្រម មួយចំនួនពី ប្រ៊ុយណេ ម៉ាឡេ ដែលជាពូជមិនស្តង់ដារក្នុងស្រុករបស់ម៉ាឡេ។  ផងដែរនៅក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី ទម្រង់ស្តង់ដារម៉ាឡេស៊ីនៃភាសាម៉ាឡេត្រូវបានប្រើប្រាស់។    ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អក្ខរក្រមឡាតាំងនៅតែជាអក្សរដែលប្រើជាទូទៅបំផុតនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ទាំងសម្រាប់គោលបំណងផ្លូវការ និងក្រៅផ្លូវការ។

## ពាក្យខ្ចី 
ភាសាម៉ាឡេស៊ីមានការខ្ចីប្រាក់ភាគច្រើនមកពី ភាសាសំស្រ្កឹត តាមីល ហិណ្ឌូតានី ពែរ្ស ព័រទុយហ្គាល់ ហូឡង់ ភាសាស៊ីនីទិក ភាសា អារ៉ាប់ និងថ្មីៗទៀត ភាសាអង់គ្លេស (ជាពិសេសពាក្យវិទ្យាសាស្រ្ត និងបច្ចេកវិទ្យាជាច្រើន)។ ម៉ាឡេសម័យទំនើបក៏ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយភាសា ឥណ្ឌូណេស៊ី ផងដែរ ដោយភាគច្រើនតាមរយៈភាពពេញនិយមនៃរឿងភាគឥណ្ឌូណេស៊ី ល្ខោនអូប៉េរ៉ា និងតន្ត្រី។ 

## ឯកសារយោង
ផ្សារទំនើបសូរិយា

រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពពីខាងក្រៅនៃផ្សារសូរិយា
***ផ្សារទំនើបសូរិយា**  (    Phsar Tumneub Soriya ) ជាផ្សារទំនើបមួយស្ថិតក្នុង រាជធានីភ្នំពេញ នៃប្រទេសកម្ពុជា ។ផ្សារនេះ​មាន​រហូតទៅដល់ប្រាំបីជាន់​ ដែល​មាន​ហាង​លក់ទំនិញស្របទៅតាមតម្រូវការ​ផ្សេងៗ​របស់​អតិថិជន ប្រជាពលរដ្ឋផ្ទាល់ ក៏ដូចជាភ្ញៀវអន្តរជាតិដែលមកកម្សាន្តនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រផ្ទាល់។ ផ្សាទំនើបសូរិយា ត្រូវបានបើកអោយដំណើរការកាលពីកំឡុង ឆ្នាំ ២០០២ ។ ស្ថិតនៅផ្លូវព្រះត្រសក់ផ្អែម (៦៣) ។ ទីតាំងផ្សារ https://www.google.com/maps/place/Sorya+Center+Point/@11.5676432,104.918279,17z/data=!3m1!4b1!4m6!3m5!1s0x31095140d1bcbe8b:0x4ea000d9ad9b2cc8!8m2!3d11.5676432!4d104.9208539!16s%2Fm%2F02pwmhk?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDQwOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D*

Sorya Market inside.JPG|នៅខាងក្នុងផ្សារទំនើប
Sorya Shopping Center.jpg|ផ្សារទំនើបសូរិយា រាជធានីភ្នំពេញ

## ឯកសារយោងនេះខ្ញុំបាទបានប្រមូលពត៌មាននេះពីចាស់ទុំ បើសិនជាមានការខុសត្រង់ចំណុចណាអាចជួយកែរសម្រួលបានដោយសេរី
ស្ថានីយ៍រថភ្លើងបាត់ដំបង

**ស្ថានីយ៍រថភ្លើងបាត់ដំបង** គឺជាស្ថានីយ៍រថភ្លើងមួយក្នុង ខេត្តបាត់ដំបង ដែលជាទីរួមនៃ ខេត្តបាត់ដំបង នៅភាគពាយ័ព្យនៃ ប្រទេសកម្ពុជា ស្ថានីយនេះ វាត្រូវបានបើកនៅឆ្នំ ១៩៥៣ និងដំណើរការដោយក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ រេលវេ (*Chemins de Fer Royaux du Cambodge* )។ 

## ទីតាំង 
ស្ថានីយនិង​ផ្លូវ​ដែក​របស់​វា​ស្ថិត​នៅ​ខ្សែ​រថភ្លើង​ភ្នំពេញ-ប៉ោយប៉ែត (-បាងកក) នៅ​ត្រើយ​ខាងលិច​ក្រុង​បាត់ដំបង ក្នុង​ខេត្ត​បាត់ដំបង។ 

## អគារ 
## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លូវដែកនៅកម្ពុជា
ទីរួមខេត្តឃ្លាំង

**ទីរួមខេត្តឃ្លាំង ឬ ស្រុកឃ្លាំង** គឺជាទីរួមខេត្តមួយនៅដែនដីកម្ពុជាក្រោម ។ ដែលជាទីរួមខេត្តនៃ ខេត្តឃ្លាំង ។ 

## ឈ្មោះ 
ឈ្មោះ​នេះ​ត្រូវមាន​ប្រភព​មក​ពី ​ភាសា​ខ្មែរ ។ ឈ្មោះ​ខ្មែរ​សម្រាប់​ខេត្ត​នេះ គឺ *​ស្រុក​ឃ្លាំង* ។

## ការបែងចែករដ្ឋបាល 
ទីក្រុង​សោក​ត្រាង​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា​១០​ផ្នែក​រដ្ឋបាល​ពី​លេខ​១​ដល់​១០។ ទីក្រុងនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង ស្រុក អណ្តូងទឹក នៅខាងកើត និងខាងជើង ស្រុក កំពង់ធំ នៅខាងលិច និងខាងជើង ស្រុក Châu Thành ខាងលិច និង ស្រុក បាយឆៅ នៅភាគខាងត្បូង។

## ចំនួនប្រជាជន 
ក្រៅពីជនជាតិភាគតិច យួន ក៏មានជនជាតិចិន និងជនជាតិ ខ្មែរ សំខាន់ៗនៅក្នុងទីក្រុងផងដែរ។

## វប្បធម៌ 
## ការដឹកជញ្ជូន 
## ឯកសារយោង
សណ្ឋាគារ ឡឺរ៉ូយ៉ាល់

តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/Raffles_Hotel_Le_Royal%2C_Phnom_Penh_-_Morning_Facade_Shot.jpg/220px-Raffles_Hotel_Le_Royal%2C_Phnom_Penh_-_Morning_Facade_Shot.jpg|រូបភាពតូច
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/LeRoyal_PP.jpg/220px-LeRoyal_PP.jpg|រូបភាពតូច| ទល់មុខសណ្ឋាគារ ឡឺរ៉ូយ៉ាល់
**សណ្ឋាគារ ឡឺរ៉ូយ៉ាល់** ជាសណ្ឋាគារមួយមានទីតាំងនៅ ខណ្ឌដូនពេញ រាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងក្នុងឆ្នាំ 1929 ។ វាត្រូវបានដំណើរការដោយ សណ្ឋានគារ និង រមណីយដ្ឋាន រ៉ាហ្វល    ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
## ឯកសារយោង
ការកែច្នៃសៀងផ្អែម

### គ្រឿងផ្សំ 
១. សណ្តែកសៀង ១ គីឡូក្រាម

២. ស្ករត្នោត ៣ គីឡូក្រាម

៣. អំបិល ៦ ខាំ

៤. មេដំបែរ ២ គ្រាប់

៥. ទឹក ១,៥ លីត្រ

### សម្ភារៈ 
១. ឆ្នាំង

២. ចង្អេរ

៣. ស្បៃ

៤. វែកកូរ

៥. ចានដែក

៦. កញ្ច្រែង

៧. កែវ ឬក្រឡរ

### របៀបធ្វើ 
១. ត្រាំសណ្តែកសៀង ១យប់

២. រើសសំអាតសណ្តែកស្អុយ និងសណ្តែកមិនរីកចេញ និងលាងសំអាត

៣. ស្ងោរសណ្តែកសៀងឲ្យឆ្អិនផុយល្អ ជាទូទៅមានរយៈពេលពី ២-៤ម៉ោង

៤. ស្រង់សណ្តែកទុកឲ្យត្រជាក់

៥. បុកមេដំបែរឲ្យម៉ដ្ឋ

៦. រាយសណ្តែកសៀងលើចង្អេរ រួចច្របល់មេដំបែរឲ្យសព្វ និងគ្របស្បៃការពារធូលី

៧. ផ្អាប់ទុកមួយយប់

៨. ឆឹងស្ករត្នោតឲ្យឆ្អិន រួចចាក់ទឹកចូល ដាំឲ្យពុះ ចាក់អំបិលចូល កូរឲ្យរលាយ រួចដាក់ចុះ ទុកឲ្យត្រជាក់

៩. ចាក់សៀងចូលក្នុងកែវ

១០. ចាក់ទឹកអំបិលដែលបានដាំចូល និងរក្សាទុកយ៉ាងតិច  ១សប្តាហ៍។
ទ្រីញ​ វ៉ាញ

លោក ​**ទ្រីញ​ វ៉ាញ** ​​ជា​តំ​ណាង​រាស្ដ្រ​ លោក​ក៏​មាន​តួ​នា​ទី​ជា​សមា​ជិក​ការិយា​ល័យ​របស់​រដ្ឋ​សភា​ និង ជាប្រធាន​ថ្នាក់ទី១ នៃឃោសនាការ ព័ត៌មាន របស់កម្មាធិការសមាជិកសភា​។​  គាត់ត្រូវបាន ខ្មែរក្រហម ធ្វើឃាតនៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ។

## ជីវប្រវត្តិ 
  លោក ​ទ្រីញ​ វ៉ាញ​ កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៩ ខែ​កញ្ញា​ឆ្នាំ​១៩២៤ នៅ​ភូមិ ត្រពាំង​រស្សី​ ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ ។ បិតានាម : លោក ទ្រីញ បាក់ និង មាតានាម : លោកស្រី ស៊ុយ ហួយ ប្រជាជនកម្ពុជាជាជនជាតិចិនទាំងពីរ។ លោកបានរៀបការ ជាមួយកញ្ញា ម៉ាម៉ុងក្រេ មានបុត្រា និង បុត្រី ចំនួន ១០នាក់។

   លោញបាន​សិក្សា​នៅ​សាលា​គរុ​វិជ្ជា​សម្រាប់​​បណ្ដុះបណ្ដាល​សិស្ស​​​ឱ្យ​​ទៅជាគ្រូ​បង្រៀន លោក​មាន​តួ​នាទី​ជា​ប្រធាន​ការិ​យា​ល័យរដ្ឋ​សភា​ និង ជា​ប្រធាន​ នៅ​ក្រសួង​ព័ត៌​មាន នៃ លេខា​ធិកា​រដ្ឋាន​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង​ ជាមួយនេះ​លោក​ក៏​ជា​សមាជិក​នៃ​រដ្ឋា​ភិបាល​ផង​ដែរ​។ លោក​បាន​ជាប់​ឆ្នោត​ជា​បេក្ខភាព​លើក​ដំបូង​នៅ​ក្នុង ​វត្ត​មហាលាភ ពី ​ស្រុក​កោះសូទិន ក្នុង ​ខេត្ត​កំពង់ចាម ក្នុង​ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៥៥។គាត់បានធ្វើជារដ្ឋលេខាធិការក្រសួងព័ត៌មានម្តងទៀត ក្រោមខុទ្ទកាល័យទី១៨ នៃសង្គមរាស្រ្តពីថ្ងៃទី ៧ ខែសីហា ដល់ថ្ងៃទី ៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៦២ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ ចៅ សែន កុកសាល់ និងជាអនុរដ្ឋលេខាធិការទទួលបន្ទុកព័ត៌មានក្នុងខុទ្ទកាល័យទី ២១ នៃសង្គមរាស្រ្តពីថ្ងៃទី ៨ ឧសភា ១៩៦៥ ដល់ ២៤ តុលា ១៩៦៦ ក្រោម ព្រះ​ប្រធាន ​នរោត្តម កន្ទុល ។ 

ក្នុងរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរដែលទើបបង្កើតថ្មី លោក ទ្រីញ​ វ៉ាញ បានក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មានពីថ្ងៃទី ១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៧០ ដល់ថ្ងៃទី ២១ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧១ និងក្រោយមកជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន និងទេសចរណ៍ពីថ្ងៃទី ២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៧៣ ដល់ថ្ងៃទី ១៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៧៣ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ឡុង បូរ៉េត។  

នៅពេលដែលខ្មែរក្រហមចូលទីក្រុងភ្នំពេញក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ លោក ទ្រីញ​ វ៉ាញ គឺជាមនុស្សដំបូងគេដែលត្រូវបានធ្វើឃាតទាំងជាអ្នកនយោបាយ និងជាអ្នកបញ្ញវន្ត។ គាត់ត្រូវបានគេប្រហារជីវិតនៅជិត មហាវិទ្យាល័យច្បាប់ ។ 

## តួ​នាទី 
លោក​ទ្រីញ​ វ៉ាញ​គឺជា​អតីតនិពន្ធនាយកសារពត៌មាន​កាសែត «*អ្នក​ជាតិ​និយម*​» លោក​បាន​សរ​សេរ​​សៀវ​ភៅ​​ជា​ច្រើន​ទាក់​ទង​ នឹង​ ពុទ្ធ​សាសនា​ ដូច​ជា​សៀវ​​ភៅ​ “«*អប្ប​មាទ​ធម៌*» ជា​ដើម​ ហើយ​លោក​មាន​បេសក​កម្ម​ចេញ​ទៅ​បរ​ទេស​ជា​រឿយ​ៗ​ផង​​ដែរ​​។ 

លោក​ជា​មេបញ្ជាការនៃការិយាយល័យ ORC នៃការិយាយល័យ សុវត្ថារ៉ា ដែលបាន​ទទួល​មេដាយ​មាស ពីប្រធាន នៃអង្គការ ព្រះអាទិត្យរះ របស់ជប៉ុន ។

  លោកទ្រីញ វ៉ាញ​បាន​បំពេញ​តួ​នាទី​ជា​ច្រើន​ ​លោក​ក៏​គឺ​ជា​សមា​ជិក​នាយក គណ​កម្មា​ធិការ​កណ្តាល​នៃ​សង្គម​រាស្ត្រ​និយម​​នៃ​គណ​កម្មា​​ធិការ​ដឹក​នាំនៃ​ JSRK នៃ​នាយក​គណ​​កម្មា​​ធិការ​​ដឹក​នាំ​សមា​គម​អ្នក​និពន្ធ​ខ្មែរ​ ក្នុង​​សមាគម​មាតា​​បិ​តា​​សិស្ស និង កីឡា នៃ​វិទ្យា​ល័យ​បារាំង​ដេកាដ​( Lycée Descartes) ហើយ​ដែល​ជា​សមាគម​ពុទ្ធ​សាសនា​ពិភព​លោក​ទៀត​ផង​។

   

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធល្បី
លីហ្ស ត្រាស្ស

**ម៉ារី អេលីហ្សាប៊ែត ត្រាស្ស** (, កើតថ្ងៃទី ២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៧៥) គឺជាអ្នកនយោបាយជនជាតិអង់គ្លេស ដែលបានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីសហរាជាណាចក្រ និងជា មេដឹកនាំគណបក្សអភិរក្ស តាំងពីថ្ងៃទី ៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២២។ នាងបានក្លាយជា សមាជិកសភា (MP) ដើម្បីសៅវេសន័រហ្វូក  ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១០ ។ ត្រ័ស បានបម្រើការនៅក្នុងការិយាល័យ គណៈរដ្ឋមន្ត្រី ជាច្រើនក្រោមនាយករដ្ឋមន្រ្តី ដាវីត កាមេរ៉ុន , ថឺរីសា មេយ៍ និង បូរីស ចនសុន ។​ ថ្មីបំផុតជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសពីឆ្នាំ ២០២១ ដល់ឆ្នាំ ២០២២​ លោកស្រីគឺជានាយករដ្ឋមន្ត្រីជាស្ត្រីទី ៣​ និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីចុងក្រោយក្នុងចំណោមដប់ប្រាំនាក់ដែលដែលបម្រើក្នុងរជ្ជកាលរបស់អេលីហ្សាប៊ែតទី ២ សុគតនៅថ្ងៃទី ៨ កញ្ញា ២០២២

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីសហរាជាណាចក្រ
ប្រវិត្ត វង្សសុវណ្ណ

**ប្រវិត្ត វង្សសុវណ្ណ** (    , អានថា: ប្រាវីត វង្សស៊ុវ៉ាន់ ; កើតថ្ងៃទី ១១ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៤៥) ជាអ្នកនយោបាយថៃ ដែលបានបម្រើការជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ ពីឆ្នាំ ២០០៨ ដល់ឆ្នាំ ២០១១ និងពីឆ្នាំ ២០១៤ ដល់ឆ្នាំ ២០១៩។ លោកជាអនុប្រធាន ក្រុមប្រឹក្សាជាតិដើម្បីសន្តិភាព និងសណ្តាប់ធ្នាប់ (NCPO) និងកាន់តំណែងជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីផងដែរ។ ពីឆ្នាំ ២០០៤ ដល់ ២០០៥ លោកគឺជា អគ្គមេបញ្ជាការនៃកងទ័ពភូមិន្ទថៃ (RTA)។ បន្ទាប់ពីការសម្រេចរបស់ សភាធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសថៃ កាលពីថ្ងៃទី ២៤ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២២ ដែលសភាបានព្យួរនាយករដ្ឋមន្រ្តី ឧត្តមសេនីយ៍ ប្រយុទ្ធ ច័ន្រ្ទ៍អូឆា  ពីការធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដោយរង់ចាំការពិចារណាថាតើគាត់បានលើសពីការកំណត់របស់រដ្ឋធម្មនុញ្ញសម្រាប់អាណត្តិនាយករដ្ឋមន្ត្រីនោះ លោក ប្រាវិត បានក្លាយជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី ស្តីទី រហូតដល់សភាចេញសេចក្តីសម្រេចលើបញ្ហានេះ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ
ឧទ្យាន រាជភ័ក្ត្រ

តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Rajabhakti_Park_Jan2016.JPG/325px-Rajabhakti_Park_Jan2016.JPG|ស្តាំ|រូបភាពតូច|325x325ភីកសែល| រូបសំណាក​សំរិទ្ធ​របស់​ស្តេច​ថៃ​ទាំង​ប្រាំពីរ​អង្គ​ ឧទ្យាន​រាជភ័ក្ត្រ
**ឧទ្យាន រាជភ័ក្ត្រ**    , RTGS ៖ Utthayan Ratchaphak ) គឺជាឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រដែលគោរពដល់អតីតព្រះមហាក្សត្រថៃពីសម័យសុខោទ័យ រហូតដល់ព្រះរាជវង្សបច្ចុប្បន្នរបស់ ចក្រី ។ វាស្ថិតនៅក្នុង ហួហ៊ិន ខេត្តប្រចួនគីរីខាន់ ប្រទេសថៃ ។ វាត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយ កងទ័ពភូមិន្ទថៃ លើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់កងទ័ពថៃ ជាមួយនឹងថវិកាប្រមាណ ១០០០លានបាត (២៨ លានដុល្លារអាមេរិក) ជាថវិកាដែលបរិច្ចាគដោយវិស័យសាធារណៈ និងឯកជន។ ព្រះមហាក្សត្រ ភូមិបុល អតុល្យតេជ បានផ្តល់ឈ្មោះឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រថា "ឧទ្យាន រាជភ័ក្ត្រ" ដែលមានន័យថា "ឧទ្យានដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយភាពស្មោះត្រង់របស់ប្រជាជនចំពោះព្រះមហាក្សត្រ" ។  ឧទ្យាននេះកាន់កាប់ផ្ទៃដី ២២២ រ៉ៃ (៣៥៥ ២០០ ម ២ ឬ ៣៦ ហិកតា ) ។ 

## ផ្ទៃខាងក្នុង 
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/7_Kings_-_panoramio_%281%29.jpg/220px-7_Kings_-_panoramio_%281%29.jpg|រូបភាពតូច| ស្តេចទាំងប្រាំពីរ, ឧទ្យានរាជភ័ក្ត្រ
គម្រោង ឧទ្យានរាជភ័ក្ត្រ ត្រូវបានចាប់ផ្តើមជាគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់ កងទ័ពភូមិន្ទថៃ (RTA) ដោយឧត្តមសេនីយ ឧត្តមតេជ ស្រីតាបុត្រ នៅពេលដែលគាត់ជាមេទ័ព មុនពេលគាត់ចូលនិវត្តន៍នៅចុងខែកញ្ញា ២០១៥។ មូលនិធិ ឧទ្យានរាជភ័ក្ត្រ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីរៃអង្គាសថវិកាសម្រាប់គម្រោង និងគ្រប់គ្រងវា។

ព្រះអង្គម្ចាស់  មហាវជិរាលង្ករណ៍ អមដំណើរដោយបុត្រីព្រះអង្គម្ចាស់ ពេជ្ររាជកិទិយ៉ាភា បានយាងជាអធិបតីក្នុងពិធីបើកឧទ្យាននៅថ្ងៃទី ២៦ ខែកញ្ញា ២០១៥។ 

## ប្លង់នៃឧទ្យាន 
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/7_Kings_-_panoramio.jpg/220px-7_Kings_-_panoramio.jpg|រូបភាពតូច| ព្រះមហាក្សត្រ ឧទ្យាន រាជភ័ក្ត្រ

## ឯកសារយោង
គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ

**គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ** ឬជាផ្លូវការ **ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ** (    ; RTGS ៖ Khana Ratthamontri ) គឺជាស្ថាប័នមួយដែលមានសមាជិកចំនួន ៣៥នាក់ ក្នុងចំណោមសមាជិកជាន់ខ្ពស់បំផុតនៃរដ្ឋាភិបាលនៃ ព្រះរាជាណាចក្រថៃ ។ គណៈរដ្ឋមន្ត្រី ​គឺជា​ស្ថាប័ន​ចម្បង​នៃ ​ស្ថាប័ននីតិ​ប្រតិបត្តិ ​របស់ ​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ ។ សមាជិក​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ដោយ ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី និង​តែងតាំង​ជា​ផ្លូវការ​ដោយ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ថៃ ។ សមាជិក​ភាគ​ច្រើន​ជា​ប្រធាន​នាយកដ្ឋាន​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​មាន​ងារ​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​នៃ​រដ្ឋ (   ) គណៈរដ្ឋមន្ត្រីដឹកនាំដោយ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ។ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីត្រូវបានគេហៅថាជាសមូហភាពថា "រដ្ឋាភិបាល" ឬ "រដ្ឋាភិបាលថៃ" ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
មុន ​បដិវត្តន៍​ឆ្នាំ​១៩៣២ រាជវង្ស​ចក្រី ​ផ្តាច់ការ​បាន​គ្រប់គ្រង ​ប្រទេស​សៀម ​តាម​រយៈ​«ក្រម​» ( ​បន្តបន្ទាប់  និង "សេនាបតី" (    .  នៅថ្ងៃទី ១៥ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៨៧៤ ស្តេច  ជូឡាឡុងកន  បង្កើត សភាប្រឹក្សានៃព្រះអង្គ ) (ដែលនៅតែមានសព្វថ្ងៃនេះ) រួមមាន សម្ដេច និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ចំនួន ៤៩ អង្គ។ ជា​លើក​ដំបូង​ហើយ​ដែល​ស្ដេច​សៀម​បាន​ប្រើ​អំណាច​តាម​រយៈ​ក្រុម​ប្រឹក្សា។

នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩២៥ ស្តេច ប្រជាធិប៉ុក ទ្រង់បានស្ថាបនា អភិរដ្ឋមន្ត្រីសភា ( ; RTGS ៖ Aphiratthamontrisapha ) បង្កើត​ឡើង​ពី​សម្ដេច​ក្រុម​ព្រះ​ចំនួន ៥ អង្គ (ដែល​ជា​បង​ប្អូន​របស់​លោក​ទាំង​អស់​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​រដ្ឋ) ដើម្បី​ជួយ​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា ក្រោយ​បដិវត្តន៍​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៣២ គណៈរាស្ដ្រ បាន​សម្រេច​រំលាយ​ក្រុមប្រឹក្សា​នេះ។ ជំនួស​មកវិញ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ថ្មី ​បាន​បង្កើត​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​ផ្ទាល់​មួយ​ដែល​ហៅថា​៖ គណៈកម្មាធិការរាស្ដ្រ (    ; RTGS ៖ Khana Kammakan Ratsadon ) ដឹកនាំដោយប្រធាន។  ​ក្រុមប្រឹក្សា ​ឯក​ជន​ចាប់​ពី​ពេល​នោះ​មក​បាន​ក្លាយ​ជា​ក្រុម​ប្រឹក្សា​រាជវង្ស។

ជាមួយនឹងការប្រកាសឱ្យប្រើរដ្ឋធម្មនុញ្ញ "អចិន្ត្រៃយ៍" នៅចុងឆ្នាំនោះ ឈ្មោះរបស់គណៈកម្មាធិការត្រូវបានប្តូរទៅជា "ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋមន្ត្រី" និងឈ្មោះប្រធានទៅជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី បន្ទាប់ពីស្តេច ប្រជាធិប៉ុក ចាត់ទុកឈ្មោះចាស់ពេកថា កុម្មុយនិស្ត ។ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីទីមួយរបស់ប្រទេសថៃ ដឹកនាំដោយ ព្រះយាមនោបករណ៍និតិធាតា ។ នាយកដ្ឋាន និងទីភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាល ទាំងអស់ត្រូវបានផ្ទេរភ្លាមៗទៅកាន់ការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួន។ មក​ដល់​ពេល​នេះ មាន​ទូ​ចំនួន ៥៨ របស់​ប្រទេស​ថៃ។

## គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ ២០២១ 
កាលពីថ្ងៃទី ១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១៩ ព្រះមហាក្សត្រ  មហាវិជ្ជរ៉ាឡុកន បានចេញព្រះរាជក្រឹត្យតែងតាំងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីដែលមានសមាជិកចំនួន ៣៦ រូប ដែលមានឧត្តមសេនីយ៍ ប្រយុទ្ធ ច័ន្រ្ទ៍អូឆា ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ។ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រស្បថចូលកាន់តំណែងនៅថ្ងៃទី ១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១៩។ នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២១ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីត្រូវបានរុះរើ។   សមាជិកគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ មានដូចខាងក្រោម៖

## ឯកសារយោង
ការកែច្នៃទឹកជ្រលក់ទឹកម្ទេស

### គ្រឿងផ្សំ 
១. ម្ទេសដៃនាង ១០០ ក្រាម

២. ខ្ទឹមស ១០០ ក្រាម

៣. ទឹកត្រី ១០០ ក្រាម

៤. ទឹកក្រូចឆ្មារ ១០០ ក្រាម

៥. ស្ករស ៤០០ ក្រាម

៦. អំបិល ២០ ក្រាម

### របៀបធ្វើ 
១. ប្រើម៉ាស៊ីនក្រឡុក កិនម្ទេសដៃនាង ខ្ទឹមស ទឹកត្រី ទឹកក្រូចឆ្មារ ចូលគ្នាឲ្យម៉ដ្ឋ

២. បន្ថែមស្ករស និងអំបិលចូល

៣. កិនម្តងទៀងឲ្យសព្វ
ការសោយទិវង្គតរបស់សម្តេចព្រះរាជិនីនាថអេលីហ្សាប៊ែតទី ២

សម្តេចព្រះរាជិនីនាថអេលីហ្សាប៊ែតទី ២ ដែលជា ម្ចាស់ក្សត្រីនៃចក្រភពអង់គ្លេស និង អាណាចក្រខមម៉នវ៊ែស ផ្សេងទៀត ដែល ជាស្តេចអង់គ្លេសដែលរស់នៅយូរជាងគេ និង សោយរាជ្យយូរជាងគេបំផុត បានទទួលមរណភាពក្នុងជន្មាយុ ៩៦ ឆ្នាំនៅថ្ងៃទី ៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២២ នៅ ប្រាសាទបលម៉រល់ ក្នុង ប្រទេសស្កុតឡែន ។ ការប្រកាសជាផ្លូវការបានកើតឡើងនៅម៉ោង ៦:៣០ BST ។ នៅព្រឹកថ្ងៃដដែល គ្រូពេទ្យបានរាយការណ៍ថា សុខភាពរបស់នាងកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយដាក់នាងឱ្យស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យពីគ្រូពេទ្យ។ 

ការសោយទិវង្គតរបស់​អេលីហ្សាប៊ែត​បាន​រៀបចំ​ក្នុង​ចលនា ​ប្រតិបត្តិការ​ស្ពាន​ឡុងដ៍ ដែល​ជា​បណ្តុំ​នៃ​ផែនការ​ឆ្លើយតប​នឹង​ការ​ស្លាប់​របស់​នាង។ 
រូបភាពតូច

## ផ្ទៃខាងក្រោយ 
## បន្ទាត់ពេលវេលា 
## ការបន្តរាជ្យ 
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Charles_Prince_of_Wales.jpg/150px-Charles_Prince_of_Wales.jpg|រូបភាពតូច|188x188ភីកសែល| ឆាលស៍ទី ៣ ដែលពេលនោះជាព្រះអង្គម្ចាស់នៃប្រទេស វេលស៍ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧
នៅពេលដែលព្រះមហាក្សត្រីសោយទិវង្គត ព្រះរាជបុត្រច្បងរបស់ព្រះអង្គគឺ ឆាលស៍ ព្រះអង្គម្ចាស់នៃវែលស៍ បានឡើងសោយរាជ្យភ្លាមៗជា ស្តេច នៃ ចក្រភពអង់គ្លេស និង អាណាចក្រខមម៉នវ៊ែស ដប់បួនផ្សេងទៀត។  

មាន​ការ​រំពឹង​ទុក​ជា​យូរ​មក​ហើយ​ទាក់ទង​នឹង ​នាម​រាជវង្ស ​ដែល​អតីត​ព្រះអង្គម្ចាស់​នៃ​ប្រទេស​វែល​នឹង​ទទួល​យក​បន្ត​ពី​មាតា​របស់​ព្រះអង្គ។ ក្នុងអំឡុងពេលសុន្ទរកថាតាមទូរទស្សន៍ផ្លូវការរបស់នាងនៅខាងក្រៅ ១០ ផ្លូវ ដោនីង នាយករដ្ឋមន្ត្រី *លីហ្ស ត្រ័សស៍* បានធ្វើសេចក្តីប្រកាសជាផ្លូវការលើកដំបូងទាក់ទងនឹងព្រះនាមរបស់ព្រះមហាក្សត្រនៅពេលដែលនាងបាននិយាយថា: 

Clarence House បាន​បញ្ជាក់​ថា ព្រះមហាក្សត្រ​ថ្មី​នឹង​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា Charles III ភ្លាមៗ​បន្ទាប់​ពី​សុន្ទរកថា​របស់​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី។ វិមាន Buckingham បានចេញផ្សាយសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការលើកដំបូងរបស់ព្រះមហាក្សត្រក្នុងនាមជាព្រះមហាក្សត្រនៅម៉ោង 19:04 BST: 

ក្រុមប្រឹក្សា​ចូល​និវត្តន៍ ​ត្រូវ​បាន​គេ​រំពឹង​ថា​នឹង​ជួប​ប្រជុំ​គ្នា​នៅ​ថ្ងៃ​ទី 10 ខែ​កញ្ញា នៅ ​វិមាន St James's ដើម្បី ​ប្រកាស​ជា​ផ្លូវការ​នូវ​ការ​ចូល ​ជា​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ថ្មី។ ទោះបីជាមានសិទ្ធិចូលរួមពិធីនេះប្រហែលប្រាំពីររយនាក់ក៏ដោយ ដោយសារតែការជូនដំណឹងខ្លីៗ ចំនួនអ្នកចូលរួមពិតប្រាកដត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងទាបជាងច្រើន។ បន្ថែមពីលើទម្រង់បែបបទផ្សេងទៀត ក្រុមប្រឹក្សាត្រូវបានរំពឹង *ថា* នឹងធ្វើការបញ្ជាក់ពី Charles III ជាព្រះនាមរបស់ព្រះមហាក្សត្រ។

## ពិធីបុណ្យ​សព 
ព័ត៌មានលម្អិតអំពីពិធីបុណ្យសពរបស់រដ្ឋមិនទាន់ត្រូវបានប្រកាសនៅឡើយទេ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ វាត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងកើតឡើងដប់ពីរថ្ងៃបន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់នាង។ 

## ប្រតិកម្ម 
## ឯកសារយោង
ថាន់ ស្វេ

**ថាន់ ស្វេ** (    , pronounced [θáɰ̃ ʃwè] ; កើតថ្ងៃទី 2 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1933 ឬថ្ងៃទី 3 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1935) គឺជាអ្នកនយោបាយ បុរសខ្លាំងភូមា  ដែលបាន ធ្វើជាប្រមុខរដ្ឋនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ពីឆ្នាំ 1992 ដល់ឆ្នាំ 2011 ជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សា សន្តិភាព និងអភិវឌ្ឍន៍រដ្ឋ (SPDC) ។

ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នេះ លោក​កាន់​តំណែង​សំខាន់ៗ​ក្នុង​នោះ​មាន ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​មីយ៉ាន់ម៉ា អគ្គ​មេបញ្ជាការ ​នៃ​សេវា​ការពារ​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា និង​ជា​ប្រធាន ​សមាគម​សាមគ្គីភាព និង​អភិវឌ្ឍន៍​សហភាព ។ នៅខែមីនា ឆ្នាំ 2011 គាត់បានលាលែងពីតំណែងជាប្រមុខរដ្ឋជាផ្លូវការ ដើម្បីគាំទ្រអ្នកស្នងតំណែងដែលជ្រើសរើសដោយដៃរបស់គាត់គឺ ថៀន សៀន និងជាប្រមុខនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ត្រូវបានជំនួសដោយឧត្តមសេនីយ៍ មីង អ៊ុងឡាំង ។ គាត់បន្តរក្សាអំណាចដ៏ខ្លាំងនៅក្នុងជួរយោធា។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
មីយ៉ាន់ម៉ាខាងក្រោម

[តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Burma_indo_china_1886.jpg/220px-Burma_indo_china_1886.jpg|រូបភាពតូច| ភូមា​ក្រោម​មាន​ពណ៌​ផ្កាឈូក ផ្ទុយ​នឹង [មីយ៉ាន់ម៉ាខាងលើ|​ភូមា​ខាង​លើ ​មាន​ពណ៌​ទឹកក្រូច។]]
**មីយ៉ាន់ម៉ាខាងក្រោម** (    ហៅម្យ៉ាងទៀតថា **ភូមាខាងក្រោម** ) គឺជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រនៃ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា និងរួមបញ្ចូល តំបន់ដីសណ្តអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី រាប ( តំបន់អៃយ៉ាវ៉ាឌី តំបន់បាហ្គោ និង តំបន់យ៉ាំងហ្គោន ) ក៏ដូចជាតំបន់ឆ្នេរនៃប្រទេស ( រដ្ឋរ៉ាឃីន និង រដ្ឋមន និង តំបន់តានន្ទថារី )។

នៅក្នុង ភាសាភូមា ប្រជាជនដែលមានដើមកំណើតមកពី ប្រទេសភូមាខាងលើ ជាធម្មតាត្រូវបានគេហៅថា *អាយ៉ាថា* សម្រាប់បុរស និង *អាយ៉ាថូ* សម្រាប់ស្ត្រី ចំណែកឯអ្នកដែលមកពីប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាក្រោមត្រូវបានគេហៅថា អោកថា (အောက်သား)   សម្រាប់បុរស និង *អោកថូ* សម្រាប់ស្ត្រី។ 

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ភូមាក្រោមបានសំដៅទៅលើផ្នែកនៃ មីយ៉ាន់ម៉ា ដែលត្រូវបានបញ្ចូលដោយ ចក្រភពអង់គ្លេស បន្ទាប់ពីការបញ្ចប់នៃ សង្រ្គាមអង់គ្លេស-ភូមាទីពីរ ក្នុងឆ្នាំ 1852  បូករួមទាំងអតីតអាណាចក្រ អារ៉ាកាន និងទឹកដីនៃ តេណាសិរិម ដែលអង់គ្លេសបានកាន់កាប់នៅក្នុង 1826 តាមរយៈ សន្ធិសញ្ញាយ៉ាន់ដាប៊ូ ។  ភូមា​ក្រោម​មាន​កណ្តាល​នៅ ​ទីក្រុង​រ៉ង់ហ្គូន ហើយ​មាន​ឆ្នេរ​សមុទ្រ​នៃ ​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា ​ទំនើប​ទាំងអស់ ហើយ​ក៏​ជា​អាង​ទឹក​ខាង​ក្រោម​នៃ ​ទន្លេ​អ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី រួម​ទាំង​ក្រុង ​ព្រេម។ រហូតមកដល់ដើមសតវត្សន៍ទី 19 ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាក្រោមមានប្រជាជនច្រើនលើសលប់ដោយកុលសម្ព័ន្ធ មន និង ការ៉ែន ហើយជាបន្ទាយប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ជនជាតិមន។

## ឯកសារយោង
មីយ៉ាន់ម៉ាខាងលើ

តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Burma_indo_china_1886.jpg/220px-Burma_indo_china_1886.jpg|រូបភាពតូច| ភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៃប្រទេសភូមា ដូចដែលបានយល់ដោយអង់គ្លេស ឆ្នាំ ១៨៨៥។ ភូមាខាងលើពណ៌ទឹកក្រូច; ភូមាអង់គ្លេស (ភូមា ខាងក្រោម ) និងកម្មសិទ្ធិរបស់អង់គ្លេសផ្សេងទៀតមានពណ៌ផ្កាឈូក
**មីយ៉ាន់ម៉ាខាង​លើ** (    ​ អាចហៅម្យ៉ាងទៀតថា **ភូមាខាងលើ** ) គឺជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រនៃ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលតាមប្រពៃណីគ្របដណ្តប់លើ ទីក្រុងម៉ាន់ដាឡាយ និងតំបន់ជុំវិញរបស់វា (សម័យទំនើប តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ, តំបន់សាហ្គាំង, តំបន់ម៉ាហ្វេយ៍  ) ឬនិយាយយ៉ាងទូលំទូលាយជាងនេះទៅទៀតគឺ រដ្ឋកាឈីន និង រដ្ឋសាន ។

ក្នុង ​ភាសា​ភូមា ប្រជាជន​ដែល​មាន​ដើម​កំណើត​មក​ពី​ភូមា​ខាង​លើ​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ជា​ទូទៅ​ថា *អា-យ៉ា ថា* ( အညာသား ) ចំណែក​ឯ​អ្នក​មក​ពី ​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា​ក្រោម  ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា អោកថា(အောက်သား ) 

ពាក្យ "ភូមា​ខាង​លើ" ត្រូវ​បាន ​អង់គ្លេស ​ប្រើ​ជា​លើក​ដំបូង​ដើម្បី​សំដៅ​ទៅ​តំបន់​កណ្តាល និង​ភាគ​ខាង​ជើង​នៃ ​ប្រទេស​ភូមា​បច្ចុប្បន្ន ។ បន្ទាប់ពី សង្គ្រាមអង់គ្លេស-ភូមាលើកទី២ ឆ្នាំ១៨៥២ មីយ៉ាន់ម៉ាក្រោម ត្រូវបានបញ្ចូលដោយ ចក្រភពអង់គ្លេស ខណៈភូមាខាងលើនៅតែឯករាជ្យនៅក្រោម អាណាចក្រភូមា រហូតដល់ សង្គ្រាមអង់គ្លេស-ភូមាលើកទី៣ ឆ្នាំ១៨៨៥។ ភូមា​ខាង​លើ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ផង​ដែរ​ថា​ជា "ភូមា​ត្រឹមត្រូវ" និង​អាណាចក្រ ​អវៈ ។ តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ភូមាខាងលើមានភាគច្រើនជា បាម៉ា (ចំណែកឯប្រទេសភូមាក្រោមជាប្រវត្តិសាស្ត្រនិយាយភាសា មន រហូតដល់ដើមសតវត្សទី 19) ចំណែកតំបន់ព្រំដែន ដែលកំណត់ដោយរដ្ឋបាលអាណានិគម រួមមានតំបន់ជនជាតិភាគតិច ដូចជា រដ្ឋសាន និង រដ្ឋកាឈិន សម័យទំនើប។

ភាពខុសគ្នារវាងមីយ៉ានម៉ាខាងលើ និងខាងក្រោម ត្រូវបានរកឃើញផងដែរនៅក្នុងនាយកដ្ឋានរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួន (ឧទាហរណ៍ ក្រសួងអប់រំ មាននាយកដ្ឋានដែលត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យនៅភូមាខាងលើ ឬក្រោម) ខណៈដែលសារព័ត៌មានមួយចំនួនធ្វើឱ្យមានភាពខុសប្លែកគ្នារវាងស្ថាប័នទាំងពីរ។ ការបោះពុម្ពជាភាសាភូមារបស់ *The Myanmar Times* គឺជាឧទាហរណ៍មួយ។ កាសែតនេះឧទ្ទិសផ្នែកមួយទៅកាន់ព័ត៌មានពីភូមាខាងលើ។  នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌនៃភាពខុសគ្នានៃភាសា មានភាពខុសប្លែកគ្នាក្នុងនាទីរវាងភាពខុសគ្នា នៃភាសាភូមា ដែលនិយាយដោយ ភូមា ខាងលើ ជាពិសេសនៅក្នុងជម្រើសវាក្យសព្ទ (ដូចជាពាក្យ គិនសីប ដែលខុសគ្នាពីភាគីខាងមាតា និងខាងមាតានៃគ្រួសារ ដែលមិនត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងសុន្ទរកថាភូមាក្រោម)។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មានភាពឯកសណ្ឋានគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុងភាសាភូមាដែលនិយាយពាសពេញជ្រលងទន្លេ អ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី ដែលរាប់បញ្ចូលទាំងតំបន់ដីសណ្ត និងតំបន់ឆ្នេរនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាក្រោមផងដែរ។

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
* មីយ៉ាន់ម៉ាខាងក្រោម

## ឯកសារយោង
ហូលីវូដ

**ហូលីវូដ** () គឺជាសង្កាត់នៅតំបន់កណ្តាលរបស់ឡូស​អាន់​ជ័រ​លេស កាលីហ្វញ៉ា សហរដ្ឋអាមេរិក ឈ្មោះ​នេះ​បាន​ក្លាយ​ជា​ពាក្យ​យោង​ខ្លី​សម្រាប់​ឧស្សាហកម្ម​ភាពយន្ត​អាមេរិក និងបុគ្គលដែលមានទំនាក់ទំនង ស្ទូឌីយោភាពយន្តល្បីៗជាច្រើនដូចជា កូឡុំបៀភីកឈ័រ វ៉លត៍ ឌីសនីយ៍ ស្ទូឌីអូ ផារ៉ាម៉ោថ៍ភីកឈ័រ វ័រណឺរប្រូថឺរ និងយូនីវឺរសេលភីកឈ័រ មានទីតាំងនៅជិតឬនៅហូលីវូដ ផារ៉ាម៉ៅថ៍នៅតែមានស្ទូឌីយោនៅទីនោះ

ហូលីវូដត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជាក្រុងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ ត្រូវបានបង្រួបបង្រួមជាមួយទីក្រុងឡូស​អាន់​ជ័រ​លេសក្នុងឆ្នាំ ១៩១០ មិនយូរប៉ុន្មានឧស្សាហកម្មភាពយន្តដ៏លេចធ្លោមួយបានលេចឡើង បានមានបង្កើតដំបូងនៅឆ្នេរសមុទ្រខាងកើត​ ទីបំផុតបានក្លាយជាអ្នកទទួលស្គាល់បំផុតនៅក្នុងពិភពលោក[តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5a/Hollywood_Sign_%28Zuschnitt%29.jpg/220px-Hollywood_Sign_%28Zuschnitt%29.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច| [សញ្ញាហូលីវូដ នៅភ្នំហូលីវូដ]]

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋនៅសហរដ្ឋអាមេរិក
សុវៈណាន់ គង់យីង

**សុវៈណាន់ គង់យីង ឬ នាងផ្កាយព្រឹក** (    ; កើតថ្ងៃទី 22 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1978 នៅ ទីក្រុងបាងកក) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរដោយឈ្មោះហៅក្រៅរបស់នាង **កុប** (   ; RTGS ៖ Kop) ជា ​តារា​សម្ដែង ​ថៃ។ នាង​ជា​តួ​ឯក​ក្នុង​រឿង​ភាគ​ថៃ​ជា​ច្រើន​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៩០-២០០០ ។ នាងបានលេចមុខក្នុងរឿងភាគជាច្រើន រួមទាំង ផ្កាយព្រះសុក្រ (ดาวพระศุกร์) ជាមួយ សនរ៉ាម ទេពពិទក្ស ដែលនាងដើរតួជា **ដាវ** ដែលជាតួអង្គសំខាន់។ នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​អ្នក​ឈ្នះ​សម្រាប់​តារា​ស្រី​កំពូល​អស់​រយៈពេល​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​មក​ហើយ។ នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​តារា​សម្ដែង​ដ៏​ល្បី​បំផុត​របស់​ប្រទេស​ថៃ ហើយ​ដៃគូ​ដែល​ឈាន​មុខ​គេ​គឺ សនរ៉ាម ទេពពិទក្ស ។

នៅឆ្នាំ ២០០៣ កាសែត កម្ពុជា មួយបានរាយការណ៍ថា អ្នកស្រី សុវៈណាន់ គង់យីង បានធ្វើសុន្ទរកថាដោយអះអាងថា ប្រាសាទអង្គរវត្ត ជារបស់ប្រទេសថៃ ការចោទប្រកាន់ដែលក្រោយមកត្រូវបានគេរកឃើញថាគ្មានមូលដ្ឋាន។ នេះ​បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន ​កុប្បកម្ម​នៅ​ភ្នំពេញ​ឆ្នាំ ២០០៣ ដែល​ស្ថានទូត​ថៃ​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ។  

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចូសេ រ៉ាម៉ូសហ័រតា

**ចូសេ រ៉ាម៉ូសហ័រតា** GColIH GCL ( Portuguese pronunciation: [ʒuˈzɛ ˈʁɐ̃muz ˈɔɾtɐ] ; កើតថ្ងៃទី ២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៤៩)   គឺជាអ្នកនយោបាយ ទីម័រខាងកើត ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងបម្រើការជា ប្រធានាធិបតីទីម័រខាងកើត ចាប់តាំងពីខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២២។ លោកធ្លាប់ធ្វើជាប្រធានាធិបតីពីថ្ងៃទី ២០ ឧសភា ឆ្នាំ ២០០៧ ដល់ថ្ងៃទី ២០ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១២។ ពីមុនលោកជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស ពីឆ្នាំ ២០០២ ដល់ ២០០៦ និងជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី ពីឆ្នាំ ២០០៦ ដល់ ២០០៧។ គាត់គឺជាសហអ្នកទទួល រង្វាន់ណូបែលសន្តិភាព ឆ្នាំ ១៩៩៦ រួមជាមួយ កាឡូស ហ្វីលីពេ ហ្ស៊ីមេណេសប៉េឡូ សម្រាប់ការងារ "ឆ្ពោះទៅរកដំណោះស្រាយដោយយុត្តិធម៌ និងសន្តិភាពចំពោះជម្លោះនៅទីម័រខាងកើត"។

ក្នុងនាមជាស្ថាបនិក និងជាអតីតសមាជិកនៃ ហ្វ្រីទីលីន លោក រ៉ាម៉ូស ហ័រតា បានបម្រើការជាអ្នកនាំពាក្យនិរទេសខ្លួនសម្រាប់ការតស៊ូរបស់ទីម័រខាងកើតក្នុងអំឡុងពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនៃការ កាន់កាប់របស់ឥណ្ឌូនេស៊ីនៃទីម័រខាងកើត (១៩៧៥-១៩៩៩) ។ ខណៈ​ដែល​គាត់​បន្ត​ធ្វើ​ការ​ជាមួយ ហ្វ្រីទីលីន លោក រ៉ាម៉ូស ហ័រតា បាន​លាលែង​ពី​បក្ស​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៨៨ ដោយ​ក្លាយ​ជា ​អ្នក​នយោបាយ​ឯករាជ្យ ។ 

បន្ទាប់ពីទីម័រខាងកើតទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ២០០២ រ៉ាម៉ូស ហ័រតា ត្រូវបានតែងតាំងជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសដំបូងរបស់ប្រទេស។ លោក​បាន​បម្រើ​ក្នុង​មុខ​តំណែង​នេះ​រហូត​ដល់​ការ​លាលែង​ពី​តំណែង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៥ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០០៦ ចំ​ពេល​មាន ​ភាព​ចលាចល​ផ្នែក​នយោបាយ ។ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០០៦ បន្ទាប់ពីការលាលែងពីតំណែងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ម៉ារី អាល់កាទីរី លោក រ៉ាម៉ូស ហ័រតា ត្រូវបានតែងតាំងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីដោយប្រធានាធិបតី សាណាណា ហ្គូម៉ាវ ។ ពីរសប្តាហ៍ក្រោយមក គឺនៅថ្ងៃទី ១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០៦ លោកបានស្បថចូលកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទីពីរនៃទីម័រខាងកើត។ លោក​បាន ​ជាប់​ឆ្នោត​ជា​ប្រធានាធិបតី ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៧។ នៅថ្ងៃទី ១១ ខែកុម្ភៈឆ្នាំ ២០០៨ រ៉ាម៉ូស ហ័រតា ត្រូវបានបាញ់សម្លាប់ក្នុងអំឡុងពេល ប៉ុនប៉ងធ្វើឃាត ។

បន្ទាប់ពីចាកចេញពីតំណែងជាប្រធានាធិបតីក្នុងឆ្នាំ ២០១២ លោក រ៉ាម៉ូស ហ័រតា ត្រូវបានតែងតាំងជាអ្នកតំណាងពិសេស របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ និងជាប្រធាន ការិយាល័យកសាងសន្តិភាពរួមបញ្ចូលគ្នារបស់អង្គការសហប្រជាជាតិនៅហ្គីនៀប៊ីស៊ាវ (UNIOGBIS) នៅថ្ងៃទី 2 ខែមករា ឆ្នាំ 2013 ។ គាត់ឈរជាបេក្ខជននៃ សមាជជាតិសម្រាប់ការកសាងទីម័រ ក្នុង ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ 2022 ហើយបានបញ្ចប់ដោយឈ្នះការបោះឆ្នោត។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ហ្វ្រង់ស៊ីសស្កូ ​ហ្គុតទែររេស

**ហ្វ្រង់ស៊ីសស្កូ ​ហ្គុតទែររេស** ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា **លូ អូឡូ** (កើតថ្ងៃទី ៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៥៤)   គឺជាអ្នកនយោបាយ ទីម័រខាងកើត ដែលបានបម្រើការជា ប្រធានាធិបតីទីម័រខាងកើត ពីថ្ងៃទី ២០ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៧ ដល់ថ្ងៃទី ២០ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២២។ គាត់ក៏ជាប្រធានគណបក្សនយោបាយ ហ្វ្រីទីលីន ហើយគាត់គឺជាប្រធានទីមួយនៃ សភាជាតិនៃប្រទេសទីម័រខាងកើត ពីឆ្នាំ ២០០២ ដល់ឆ្នាំ ២០០៧ ។

ក្នុងនាមជាបេក្ខជន ហ្វ្រីទីលីន គាត់បានឈរនៅក្នុង ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ 2007 និងការបោះឆ្នោត ប្រធានាធិបតីឆ្នាំ 2012 ប៉ុន្តែត្រូវបានចាញ់នៅក្នុងជុំទីពីរដោយបេក្ខជនឯករាជ្យទាំងពីរលើក។ គាត់ក៏បានចូលរួមប្រកួតប្រជែង ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ 2017 ហើយដោយមានការគាំទ្រពីអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី សាណាណា ហ្គូសម៉ាវ និង CNRT ត្រូវបានជ្រើសរើសជាប្រធានាធិបតីទី 6 នៃប្រទេសទីម័រខាងកើត។ ហ្គុតទែររេស បានឈរឈ្មោះសម្រាប់ការបោះឆ្នោតឡើងវិញនៅឆ្នាំ 2022 ប៉ុន្តែត្រូវបានបរាជ័យក្នុងការភ្លាត់ស្នៀតក្នុងជុំទីពីរដោយ រ៉ាម៉ូសហ័រតា ។ 

គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកនយោបាយ កណ្តាលឆ្វេង ។ 

## ជីវិតដំបូង 
កើតនៅ អូសូ៊ ក្នុងឆ្នាំ 1954 លោក Guterres បានពិពណ៌នាខ្លួនគាត់ថាជា "កូនប្រុសនៃគ្រួសារក្រីក្រ នៃមនុស្សរាបទាប" ។ គាត់ជារ៉ូម៉ាំងកាតូលិក និងជាអតីតយុទ្ធជន ទ័ពព្រៃ ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ប៉ាតានី

**ប៉ាតានី** **ដារូសាឡឹម** ( បាហាសា ម៉ាឡាយូ អារ៉ាប់ :  ពេលខ្លះក៏ **ប៉ាតានី រ៉ាយ៉ា** ឬ **ប៉ាតានី បេ៉សា**, "មហាប៉ាតានី";    ) ជា តំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ នៅ ឧបទ្វីបម៉ាឡេ ។ វា​រួម​មាន ​ខេត្តប៉ាតានី ​ភាគ​ខាង​ត្បូងប្រទេសថៃ ខេត្តយ៉ាឡា (ចាឡា) ខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់ (មេណារ៉ា) និង​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ ​សុងក្លា (ស៊ីងហ្គោរ៉ា)។  រាជធានីរបស់វាគឺ ទីក្រុងប៉ាតានី ។

តំបន់ ប៉ាតានី មានទំនាក់ទំនងប្រវត្តិសាស្ត្រជាមួយ ស៊ីងហ្គោរ៉ា ( សុងក្លា ), លីហ្គ័រ (នរគស្រីធម្មរាជ ),  លីងហ្គា( ជិត ស៊ូរ៉ាត់ ថានី ) និង កេឡានតាន ស៊ុលតង់sultanates ដែលមានអាយុកាលតាំងពីពេលដែល ព្រះរាជាណាចក្រប៉ាតានី ជាស្តេចស៊ុលតង់ម៉ាឡេពាក់កណ្តាលឯករាជ្យ ដែលផ្តល់កិត្តិយសដល់ សៀម ។ នគរ សុខោទ័យ និង អយុធ្យា ។ បន្ទាប់ពីអយុធ្យាបានធ្លាក់ទៅភូមានៅឆ្នាំ 1767 ស៊ុលតង់នៃប៉ាតានីបានទទួលឯករាជ្យពេញលេញប៉ុន្តែនៅក្រោម ស្តេចរាមាទី ១ វាបានមកក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សៀមម្តងទៀត។

ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ចលនាអ្នកផ្តាច់ខ្លួន មួយបានស្វែងរកការបង្កើតរដ្ឋ ឥស្លាម ម៉ាឡេ **ប៉ាតានី ដារូសាឡឹម** ដោយគ្របដណ្តប់ខេត្តចំនួនបីភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ។ យុទ្ធនាការ​នេះ​បាន​ឈាន​ដល់​វេន​ហិង្សា​យ៉ាង​ពិសេស​បន្ទាប់​ពី​ឆ្នាំ ២០០១ ដែល​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​ការ ​បះបោរ ​មិន​អាច​កាត់​បាន​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​ថៃ​ភាគ​ខាង​ត្បូង និង​ការ​ដាក់ ​ច្បាប់អាជ្ញាសឹក ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
មហា​កំផែង​ចិន

**មហាកំផែងចិន** គឺគឺជាបន្ទាយកំផែងដ៏វែងអន្លាយធ្វើ​ឡើង​ពី​ថ្ម​មាន​ទម្រង់​ដូច​ជា​របង​ការពារ​ប្រទេស​ដដើម្បីទប់ស្កាត់​ការ​ឈ្លានពាន​របស់​ខ្មាំងសត្រូវ​នា​សម័យ​នោះ។ ជញ្ជាំងជាច្រើនត្រូវបានសាងសង់តាំងពីដើមសតវត្សទី ៧&nbsp; មុនគ.ស មហាកំផែងចិនត្រូវបានកសាងឡើងដោយស្តេច ឈីង សឺហ័ង (២២០–២០៦&nbsp;មុនគ.ស) ដែលជា អធិរាជទីមួយនៃប្រទេសចិន ។ ជញ្ជាំង ឈីន នៅសល់តិចតួច។  ក្រោយ​មក រាជវង្ស​បន្តបន្ទាប់​គ្នា​ជា​ច្រើន​បាន​សាង​សង់ និង​រក្សា​កំពែង​ព្រំដែន​ជា​ច្រើន​ខ្សែ។ ផ្នែកដែលល្បីបំផុតនៃជញ្ជាំងត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយ រាជវង្សមីង (១៣៦៨-១៦៤៤) ។ កំផែង​យក្ស​នេះ​លាតសន្ធឹង​ពី​ក្រុង​សានហៃគួន នៅ​ភាគ​ខាង​កើត ដល់​ទន្លេ ឡុបន័រ ភាគ​ខាង​លិច។ ការ​សិក្សា​ដោយ​ប្រើ​បច្ចេកវិទ្យា​ទំនើប​បាន​កំណត់​ថា មហា​កំផែង​ទាំង​មូល​រួម​ទាំង​ដៃ​ផ្សេង​ទៀត​របស់​វា មាន​ប្រវែង​សរុប​ដល់​ទៅ​៨៨៥១.៨គីឡូម៉ែត្រ។ ក្នុង​នោះ​បើ​គិត​តែ​កំផែង​សុទ្ធ​មាន​ប្រវែង​៦២៥៩.៦គីឡូម៉ែត្រ រន្ធ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ដី​មាន​ប្រវែង​៣៥៩.៧គីឡូម៉ែត្រ​ និង​របាំង​ធម្មជាតិ​ដូច​ជា​ទួល​ឬ​ទន្លេ​មាន​ប្រវែង​២២៣២.៥គីឡូម៉ែត្រ។**មហា​កំផែង**​ ទាំង​អស់​មាន​កម្ពស់​និង​ទទឹង​ផ្សេងៗ​គ្នា​ តែ​ភាគ​ច្រើន​មាន​កម្ពស់​ពី​៥ទៅ​៨ម៉ែត្រនិង​ទទឹង​៥ម៉ែត្រ។​នៅ​សម័យ​នោះ​​ ពិបាក​ក្នុង​ការ​រក​វត្ថុធាតុ​ដើម​ ដូច្នេះ​ចិន​ត្រូវ​យក​ដី​ ឥដ្ឋ​ ថ្ម​ភ្នំ​ និង​ឈើ​មក​កសាង​។ យោង​តាម​ការ​ប៉ាន់ស្មាន​មាន​កម្មករ​ជាង​១លាន​នាក់​បាន​ស្លាប់​នៅ​ក្នុង​ការ​ កសាង​មហា​កំផែង​នេះ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
សមុទ្រទីម័រ

រូបភាពតូច|ផែនទីសមុទ្រទីម័រ
**សមុទ្រទីម័រ** (    ,    , Tetum   ឬ  ) ជា​សមុទ្រ​រាក់​ដែល​ជាប់​ព្រំប្រទល់​ខាងជើង​ជាប់​នឹង​ ​កោះទីម័រ ខាងកើត​ជាប់ ​សមុទ្រ​អារ៉ាហ្វូរ៉ា និង​ខាងត្បូង​ជាប់​អូស្ត្រាលី។

សមុទ្រមានថ្មប៉ប្រះទឹក កោះគ្មានមនុស្សរស់នៅ និងបម្រុង អ៊ីដ្រូកាបូន សំខាន់ៗ។ ជម្លោះ​អន្តរជាតិ​បាន​កើត​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​ការ​រក​ឃើញ​ទុន​បម្រុង​ដែល​ជា​លទ្ធផល​ក្នុង​ការ​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ ​សន្ធិសញ្ញា​សមុទ្រ​ទីម័រ ។

សមុទ្រ​ទីម័រ​ត្រូវ​រង​គ្រោះ​ដោយ​ការ ​កំពប់​ប្រេង​ដ៏​អាក្រក់​បំផុត​ក្នុង​រយៈពេល​២៥​ឆ្នាំ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៩ ។ 

វាអាចទៅរួចដែលអ្នកស្រុកដំបូងរបស់អូស្ត្រាលីបានឆ្លងកាត់សមុទ្រទីម័រពី ប្រជុំកោះម៉ាឡេ នៅពេលដែលកម្រិតទឹកសមុទ្រធ្លាក់ចុះ។

## ឯកសារយោង
ប៉មគូឡាឡាំពួ

**ប៉មគូឡាឡាំពួ** ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា **KL Tower** គឺជា ប៉មទូរគមនាគមន៍ កម្ពស់ ១៥ ជាន់ កម្ពស់ ៤២១ ម៉ែត្រ នៅ ទីក្រុង គូឡាឡាំពួរ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ។ វា​ជា​ប៉ម​ខ្ពស់​ជាង​គេ ​ទី​៧​របស់​ពិភពលោក ហើយ​ក៏​ជា​ប៉ម​ខ្ពស់​បំផុត ​របស់ ​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី និង ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ​ផង​ដែរ។ ការសាងសង់របស់វាត្រូវបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី ១ ខែមីនាឆ្នាំ ១៩៩៥ ។ វាមាន អង់តែន ដែលបង្កើនកម្ពស់របស់វាដល់ ៤២១ ម៉ែត្រ (១,៣៨១ ហ្វីត) ។ ដំបូលផតគឺ ៣៣៥ ម៉ែត្រ (១,០៩៩ ហ្វីត) ។ នៅសល់នៃប៉មខាងក្រោមមានជណ្ដើរមួយ និង ជណ្តើរយន្ត មួយដើម្បីទៅដល់តំបន់ខាងលើ ដែលមាន ភោជនីយដ្ឋានបង្វិល ផងដែរ ផ្តល់ជូនអ្នកទទួលទានអាហារជាមួយនឹងទេសភាពទីក្រុង។

## ឯកសារយោង