វជ្របាណិ

រូបភាពតូច|វជ្របាណិមកពីខេត្តកំពង់ចាម, រចនាបថបន្ទាយស្រី
 

**Vajrapāṇi** ( សំស្រ្កឹត ; បាលី៖ 'អ្នកកាន់រន្ទះ។ មានន័យថា " វជ្រ នៅក្នុងដៃ") គឺជា ព្រះពោធិសត្វ ដែលលេចឡើងដំបូងបំផុតនៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន ។ ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​ការពារ​និង​ជា​អ្នក​ណែនាំ​របស់ ​ព្រះពុទ្ធ​ គោត្តម ហើយ​បាន​ក្រោក​ឡើង​ដើម្បី​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​អំណាច​របស់​ព្រះពុទ្ធ​។

វជ្របាណិ ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា Chana Dorji និង Chador ហើយត្រូវបានតំណាងយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុង រូបតំណាងព្រះពុទ្ធសាសនា ថាជាអាទិទេពការពារឬព្រះពោធិសត្វបីដំបូងបំផុតដែលនៅជុំវិញព្រះពុទ្ធ។ វត្ថុនិមួយៗតំណាងឱ្យគុណធម៌របស់ព្រះពុទ្ធៈ មញ្ជុស្រី បង្ហាញនូវបញ្ញារបស់ព្រះពុទ្ធទាំងអស់, អវលោកេស្វរ បង្ហាញ សេចក្តីមេត្តា ដ៏ធំធេងរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងអស់ និង វជ្របាណិ ការពារព្រះពុទ្ធ និងបង្ហាញនូវអំណាចរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងអស់ [1] ព្រមទាំងអំណាចនៃ ព្រះតថាគត ទាំងប្រាំ។ ( ពុទ្ធ ​ឋានៈ ) ។ [2]

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
វជ្របាណិ«អ្នកកាន់ រន្ទះ »,   គឺជាពាក្យផ្សំជា ភាសាសំស្ក្រឹត ដែល 'វជ្រ' មានន័យថា "ពេជ្រ ឬកាំរន្ទះ" ហើយ 'បាណិ' មានន័យថា "នៅក្នុងដៃ" ។ [6]

## រូបរាង និងអត្តសញ្ញាណ 
### នៅគន្ធរ 
alt=Vajrapāni as Herakles or Zeus|ស្តាំ|រូបភាពតូច| វជ្របាណិ ជា Heracles ឬ Zeus សតវត្សទី 2
នៅពេលដែលពុទ្ធសាសនាបានពង្រីកនៅអាស៊ីកណ្តាល ហើយបានបញ្ចូលគ្នាជាមួយឥទ្ធិពល Hellenistic ទៅក្នុងសាសនាគ្រិច-ពុទ្ធសាសនា វីរបុរសក្រិក ហេរាក្លេស ត្រូវបានគេយកទៅធ្វើជាតំណាងរបស់ វជ្របាណិ។    ពុទ្ធឃោស បានភ្ជាប់ វជ្របាណិ ជាមួយទេវគឺ ឥន្ទ្រ ។  អ្នកនិពន្ធខ្លះជឿថា អាទិទេពដែលបង្ហាញគឺពិតជា ស៊ូស ដែលគុណលក្ខណៈបុរាណរបស់វាគឺជារន្ទះ។
ឯកសារ:MET_67_43_12.jpeg|alt=Vajrapani, protector of the Buddha|វជ្របាណិ អ្នកការពារព្រះពុទ្ធ
ឯកសារ:TheBuddhaAndVajrapaniGandhara2ndCentury.jpg|alt=The Buddha with his protector Vajrapāni. Gandhara, 2nd century|ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាអ្នកការពារ វជ្របាណិ។ សិល្បះគន្ធា សតវត្សទី២
ឯកសារ:Vajrapani_or_Heracles,_3rd-4th_Cent._AD.jpg|alt=Vajrapani, 3–4th century|, សតវត្សទី៣-៤

### នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា 
ក្នុងសម័យ អាណាចក្រ កុសន សិល្បៈ គន្ធរ បានបង្ហាញពីរូបភាពរបស់ វជ្រយាន ដែលគាត់ត្រូវបានបង្ហាញជាចម្បងជាអ្នកការពារ សក្យមុនី ហើយមិនមែនជាតួនាទីរបស់ព្រះពោធិសត្វទេ។ នៅក្នុងឈុតឆាក *ឥន្ទ្រសលគុហ* ភ្នំបង្កើតបានជាផ្នែកមួយនៃបរិយាកាសរបស់គាត់ ដែលវត្តមានរបស់គាត់ក្នុងអំឡុងពេលបំប្លែងនាគ Apalala ត្រូវបានបង្ហាញ។ នៅក្នុងការពណ៌នាទាំងនេះ គាត់ត្រូវបានបង្ហាញឱ្យឃើញស្លៀកសម្លៀកបំពាក់លោកខាងលិចផ្តាច់មុខ ហើយតែងតែមានវត្តមានរបស់អាទិទេពដទៃទៀត។ ភាពធូរស្រាលក្នុងទម្រង់សិល្បៈនេះបង្ហាញអំពី  តែងតែមានវត្តមាននៅក្នុងឈុតដែលព្រះពុទ្ធកំពុងផ្លាស់ប្តូរមនុស្ស។ វត្តមានរបស់ព្រះអង្គត្រូវបានបង្ហាញនៅពេលដែលព្រះពុទ្ធប្រឈមមុខនឹងគូប្រជែងនៃ ធម៌ ដូចជាមារមុនពេលការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះអង្គ។ ឈុត​ឆាក​នៃ​សក្យមុនី​ប្រជែង​នឹង​អ្នក​ខុសឆ្គង​ក៏​ជា​ផ្នែក​នៃ​ប្រពៃណី​សិល្បៈ​នេះ​ដែរ។ ឈុត​ឆាក​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ដែល​ប្រើ​វជ្ររបស់វជ្របាណិ ជា​«​អាវុធ​វេទមន្ត​» ដើម្បី​ធ្វើ ​អព្ភូតហេតុ និង​ផ្សព្វផ្សាយ​«​ឧត្តមភាព​នៃ ​លទ្ធិ ​ទ្រង់​» ក៏​ជា​រឿង​ធម្មតា​ដែរ ។ [19]

### នៅក្នុង​ប្រទេស​ចិន 
នៅក្នុងប្រទេសចិន វជ្របាណិដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ព្រះដែលកាន់វជ្រ" (執金剛神*Zhíjīngāng shén* ) ត្រូវបានគេគោរពយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងការសម្ដែងពីររបស់គាត់ថាជា "អ្នកចម្បាំងវជ្រ" (金剛力士*Jīngāng Lìángéng* " (" *ស្តេច* ") អាទិទេព​ដែល​មាន​សាច់ដុំ​ពីរ​អង្គ ដែល​ជា​ធម្មតា​ឈរ​នៅ​សងខាង​នៃ ​សាមណេរ ​ក្នុង​វត្ត និង​វត្ត​អារាម។ រូបសំណាក​នៅ​ខាង​ស្តាំ​មាន​ឈ្មោះ​តាម​ប្រពៃណី​ថា “ គុហ្យបាទ ” (密跡金剛*Mìjī jīngāng* ) ចំណែក​ឯ​រូប​ខាង​ឆ្វេង​វិញ​មាន​ឈ្មោះ​តាម​ប្រពៃណី​ថា “ នារាយណ” (那羅延天 Nàluóyán tiān) ដែល ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ​ទាំង​ពីរ​ស្ថិត​ក្នុង ​ពុទ្ធសាសនា​ចិន។ . នៅក្នុង សាសនាប្រពៃណីចិន គេក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "  ហេង និង ហា " (哼哈二將*Hēnghā èrjiàng* ) ដែរ ពីព្រោះរូបសំណាកខាងស្តាំតែងតែបើកមាត់ដើម្បីបញ្ចេញសំឡេង "ក" ចំណែកឯរូបចម្លាក់ផ្សេងទៀតជាធម្មតាបិទ។ បញ្ចេញសំឡេង "ហេង" ។ សំឡេងទាំងពីរគឺជាសំឡេង ចាប់ផ្តើម និងសំឡេង ជាភាសាសំស្រ្កឹត ដែលតំណាងឱ្យមូលដ្ឋាននៃសំឡេង និងជាទ្រឹស្ដីដ៏ជ្រាលជ្រៅនៃព្រះធម៌។  ជាពិសេស គុហ្យបាទ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាទេវតាមួយក្នុងចំណោម ទេវទាំងម្ភៃ ឬ ម្ភៃបួន នៅក្នុងពុទ្ធសាសនាចិន។ នៅក្នុងប្រពៃណី សៅលិញ, វជ្របាណិត្រូវបានគេគោរពថាជា រូបតំណាង នៃ អវលោកេស្វរ ដែលបានបង្ហាញខ្លួនដើម្បីការពារវត្តអារាមក្នុងរាជវង្ស យួន ។ [22]

### នៅប្រទេសជប៉ុន 
នៅក្នុង ប្រទេសជប៉ុន ត្រូវបានគេហៅថា   ដែលជាការអាន *យោមិ* នៃឈ្មោះចិនរបស់គាត់។ ដូចនៅក្នុងប្រទេសចិនដែរ រូបភាពរបស់គាត់គឺជាការបំផុសគំនិតសម្រាប់   ដែលជាអាណាព្យាបាលដែលពោរពេញដោយកំហឹង និងសាច់ដុំរបស់ព្រះពុទ្ធ ដែលបានរកឃើញនៅច្រកចូលប្រាសាទពុទ្ធសាសនាជាច្រើន។

### នៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ព្រះពុទ្ធ វៃរោចន (កណ្តាល) អមដោយ បទ្មបាណិ (ឆ្វេង) និង វជ្របាណិ (ស្តាំ) ។ Mendut, សតវត្សទី 8
នៅ ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី វ៉ារ៉ាផានី ត្រូវបានបង្ហាញថាជាផ្នែកនៃត្រីភាគីជាមួយ វៃរោចន និង បទ្មបាណិ ។ រូបសំណាកថ្មដ៏ល្បីមួយកម្ពស់ 3 ម៉ែត្រ អាចត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងបន្ទប់កណ្តាលនៃប្រាសាទ Mendut ដែលមានទីតាំងប្រហែល 3 គីឡូម៉ែត្រខាងកើតពី Borobudur, ជ្វាកណ្ដាល។ ត្រូវបានបង្ហាញថាជាបុរសសង្ហាម្នាក់ដែលមានការបញ្ចេញមតិដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ដែលតុបតែងដោយមកុដនិងគ្រឿងអលង្ការដ៏ប្រណិត។ រូបសំណាកទាំងនេះគឺជាគំរូដ៏ល្អនៃសិល្បៈជ្វាភាគកណ្តាល  សតវត្សទី 9 ដែលមានឥទ្ធិពលលើសិល្បៈព្រះពុទ្ធសាសនានៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងសិល្បៈ ស្រីវិជ័យ នៃកោះស៊ូម៉ាត្រា និងឧបទ្វីបម៉ាឡេ (ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ)។

### នៅកម្ពុជា 
នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា សិលាចារឹកប្រាសាទបាតជុំ(K. 266, K. 267 និង K. 268)ដែលចុះកាលបរិច្ឆេទដល់ឆ្នាំ 953 នៃគ.ស. ត្រូវបានឧទ្ទិសដល់ការបូជានៃព្រះបីនៃព្រះពុទ្ធគឺ ប្រជ្ញាបារមិតា និង វជ្របាណិ; រូបភាពរបស់ វជ្របាណិដែលមានដៃបួនត្រូវបានគេគោរពនៅក្នុងវត្តមួយក្នុងចំណោមវត្តទាំងនេះ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត រូបចម្លាក់វជ្របាណិ ដែលឆ្លាក់ដោយដៃបួន ឬពីរនៅលើមុខនីមួយៗនៃរូបចម្លាក់មនោរម្យដែលរកឃើញនៅ ភាគខាងលិចប្រទេសកម្ពុជា ។ [23]

សិលាចារឹកវត្ត ស៊ីធរ (K. 111) និយាយពីការកសាងឡើងវិញនូវរូបព្រះពោធិសត្វវជ្របាណិ (គេប្រើពាក្យ «វជ្រិន») និងព្រះពោធិសត្វលោកេសូរ ដែលបាក់បែក។ សិលាចារឹកថ្មពួក (K. 225) និយាយពីអាចារ្យម្នាក់ដែលសាងរូបទេពព្រះពុទ្ធសាសនាប្រាំំមួយអង្គគឺ ៖ ព្រះពុទ្ធ, ព្រះប្រាជា្ញបារមី, ព្រះលោកេសូរ, ព្រះស្រីអារ្យមេត្រីយ, ព្រះវជ្របាណិ (គេប្រើពាក្យ «វជ្រិន») និង ព្រះឥន្ទ។ គួរឱ្យកត់សម្គាល់ថា សិលាចារឹកទាំងប្រាំនេះចារនៅក្នុងសតវត្សទី១០ ហើយសុទ្ធតែតាក់តែងឡើងជាកាព្យសំស្ក្រឹត។

### នៅវៀតណាម 
នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាវៀតណាម ត្រូវបានចាត់ទុកថាជា ព្រះធម៌ ហើយត្រូវបានគេនិយាយថាមាន វជ្របាណិប្រាំបី ហៅថា បាត ប៊ូគីមឈឿង។ Sung Thiện Diên Linh stele (កសាងឆ្នាំ 1122) នៅប្រាសាទ Long Đọi ពី រាជវង្សលី បានរៀបរាប់ប្រាំបី។  អ្នកការពារព្រះធម៌ទាំង ៨ នេះច្រើនតែរៀបចំនៅក្នុងវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាវៀតណាម ដើម្បីការពារព្រះធម៌ អ្នកកាន់តាម និងកន្លែងគោរពបូជាព្រះពុទ្ធសាសនា។ អ្នក​ការពារ​ព្រះ​ធម៌​ទាំង ៨ អង្គ​មាន​ឈ្មោះ​ដូច​តទៅ៖

* ថាញ់ ទ្រា តៃ
* ទីច Độc Thần
* ហ័ងទុយស៊ី
* បាឈិញថី
* ស៊ីច ថាញ់ ហ៊ា
* Định Trừ Tai
* ថូ ហ៊ីន ថន
* Đại Thần Lực
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text