open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ដំរីឥណ្ឌា

**ដំរីឥណ្ឌា** (*Elephas maximus indicus*) ជាដំរីមួយក្នុងចំនោមបីនៃដំរីអាស៊ីដែលមានដើមកំណើតនៅអាស៊ីដីគោក។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៨៦ អេភេមហ្វីមឺសត្រូវបានចុះបញ្ជីជាប្រភេទជិតផុតពូជដោយអាយអាយស៊ីអិនខណៈចំនួនប្រជាជនបានថយចុះយ៉ាងតិច ៥០ ភាគរយក្នុងរយៈពេលបីជំនាន់ចុងក្រោយដែលប៉ាន់ស្មានថាមានអាយុកាល ៦០-៧៥ ឆ្នាំ។ ប្រភេទនេះត្រូវបានគំរាមកំហែងជាមុនដោយការបាត់បង់ជម្រកការរិចរិលនិងការបែកខ្ញែក។

## Conservation 
*Elephas maximus* is listed on CITES Appendix I.

## See also
* Elephants in Kerala culture
* Mela shikar, a traditional method of capturing wild elephants in North-east India
* Sri Lankan Elephant 
* Sumatran Elephant
* Borneo Elephant 

## References
## Further reading 
*G. P. Sanderson (1907)	*Thirteen years among the wild beasts of India: their haunts and habits from personal observation : with an account of the modes of capturing and taming elephants*. John Grant, Edinburg. 8th edition in 2000 by Asian Educational Services, New Delhi. ISBN 812061464X 9788120614642

## External links 
* WWF: *Indian elephant*
* Animal Diversity Web: *Elephas maximus* Asiatic elephant
* Honolulu Zoo: *Indian Elephant* 
* Paintings of Indian Elephants
កណ្ដុរ (Rat)

**កណ្ដុរ** () គឺជាសត្វកកេរដែលមានទំហំមធ្យម កន្ទុយវែង ប្រភេទសត្វកណ្តុរត្រូវបានរកឃើញនៅទូទាំងលំដាប់សត្វកកេរ ប៉ុន្តែសត្វកណ្ដុរដែលមានលក្ខណៈធម្មតាត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងប្រភេទ Rattus ប្រភេទសត្វកណ្តុរផ្សេងទៀតរួមមាន Neotoma (កណ្តុរកញ្ចប់) Bandicota (កណ្ដុរបង់ឌីឃូត) និង​ Dipodomys (កណ្ដុរកង់ហ្គូរូ)

កណ្តុរជាធម្មតាត្រូវបានសម្គាល់ពីសត្វកណ្តុរតាមទំហំរបស់វា ឈ្មោះទូទៅនៃសត្វកកេរត្រកូលកណ្ដុរដ៏ធំមួយនឹងរួមបញ្ចូលពាក្យ "rat"​ ខណៈពេលដែលឈ្មោះរបស់ត្រកូលកណ្ដុរតូចជាងនឹងរួមបញ្ចូល  "mouse" ពាក្យទូទៅ Rat និង Mouse គឺមិនជាក់លាក់តាមនិទ្ទេស នៅលើពិភពលោកមានសត្វកណ្ដុរចំនួន 56 ប្រភេទដែលគេស្គាល់។

## ឯកសារយោង
សត្វឥតឆ្អឹងកង

សត្វឥតឆ្អឹងកង**Invertebrates** ជា ប្រភេទសត្វ ដែលឥតមាន ឆ្អឹង​កង. សត្វ​ឥតឆ្អឹងកងជា​ សត្វ​ ដែល​មិន​រាប់​បញ្ចូល​​ សាខារង សត្វឆ្អឹងកង. ឧទាហរណ៍​ងាយៗនៃសត្វឥតឆ្អឹងកងមាន​ insects, worms, clams, crabs, octopus, snails, and starfish. Taxonomically speaking, "ឆ្អឹងកងខ្នង" មិនលើសពីរយៈពេលនៃភាពងាយស្រួលទេ។ ប្រភេទសត្វភាគច្រើនគឺជាសត្វដែលមិនចេះរីងស្ងួតព្រោះថាមានតែសត្វប្រមាណ ៣% ប៉ុណ្ណោះដែលរួមបញ្ចូលជួរឈរឆ្អឹងខ្នងនៅក្នុងកាយវិភាគសាស្ត្ររបស់ពួកវា។ និយាយម៉្យាងទៀតសត្វទាំងអស់លើកលែងតែសត្វដែលនៅក្នុង chordate subphylum Vertebrata (ត្រីអាំប៊ីបសត្វល្មូនបក្សីនិងថនិកសត្វ) ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសត្វគ្មានឆ្អឹង។ លើសពីនេះទៀតពន្ធលើសត្វដែលមិនចេះរីងស្ងួតបុគ្គលមានចំនួននិងប្រភេទសត្វច្រើនជាងប្រភេទរងនៃ Vertebrata ទាំងមូល។ តាមពិតអ្វីដែលគេហៅថា invertebrata ដូចជា Chaetognatha និង Hemichordata មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយ Chordata ជាងសត្វ phlela ដែលមិនមានចលនា។ ការបែងចែកចក្រភពអង់គ្លេសទាំងមូលទៅជាសត្វឆ្អឹងខ្នង (ប្រហែល ៦៥០០០ ប្រភេទនៅក្នុងផ្នែកមួយនៃហ្វីលីម) និងសត្វពាហនៈមិនឆាប់ពិតជាងាយស្រួលក្នុងបរិបទជាក់ស្តែងខ្លះៗប៉ុន្តែដើម្បីដាក់វាទៅក្នុងទស្សនវិស័យពន្ធដារវាមានទំហំដូចគ្នានឹងការបែងចែកនគរសត្វទៅជា ឧទាហរណ៍ gastropods (ប្រហែលជា 60000 ប្រភេទនៅក្នុងផ្នែកមួយនៃ phylum មួយ) និងមិនមែន gastropods; មានប្រយោជន៍តែនៅក្នុងបរិបទដែលមានឧបសគ្គជាក់លាក់ប៉ុណ្ណោះ។

## ឯកសារយោង
ស្វាអង្គត់

The **stump-tailed macaque** (*Macaca arctoides*), also called the **bear macaque**, is a species of macaque found in South Asia. In India, it is found in south of the Brahmaputra River, in the northeastern part of the country.   Its range in India extends from Assam and Meghalaya to eastern Aruanchal Pradesh, Nagaland, Manipur, Mizoram and Tripura. 

It is primarily frugivorous, but eats many types of vegetation, such as seeds, leaves and roots, but also hunts freshwater crabs, frogs, bird eggs and insects.

## See also
*Britches - an infant stump-tailed macaque used in sight-deprivation experiments, which was stolen from the laboratory by the Animal Liberation Front.

## References
រាហុល

រាហុល (អានថា រា​ហ៊ុល) ន. (សំស្ក្រឹត ឬ បាលី  ល = រាហូ​ចាប់​) ព្រះ​នាម​របស់​ព្រះ​រាជ​ឱរស​នៃ​ព្រះ​សក្យ​មុនី​គោតម (កាល​ដែល​ព្រះ​មហាសត្ត​សិទ្ធត្ថ ទ្រង់​បាន​ជ្រាប​ដំណឹង​ថា "ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ប្រសូត​ហើយ", ទ្រង់​លាន់​ព្រះ​ឱស្ឋថា "រាហូ​ចាប់​អញ​ហើយ ! ចំណង​កើត​ហើយ​តើ !" គឺ​ទ្រង់​ប្រៀប​ថា​ព្រះ​រាជបុត្រ​ទុក​ដូច​ជា​រាហូ​និង​ចំណង​ចាប់​ចង​ព្រះ​អង្គ ដោយ​ហេតុ​នេះ បាន​ជា​ព្រះ​បាទ​សិរី​សុទ្ធោទនៈ ព្រះ​អង្គ​បាន​ជ្រាប​ការណ៍​នេះ​ហើយ ទើប​ទ្រង់​ព្រះ​រាជ​ទាន​នាម​ព្រះ​រាជ​នត្តា​របស់​ព្រះ​អង្គ​ថា រាហុល) ។
សត្វឆ្អឹងកង

**សត្វឆ្អឹងកង** (Vertebrates)  គីជាសត្វដែលជាសមាជិកនៃ អនុក្រុម  (chordates ដែលមាន ឆ្អឹងខ្នង)។​ សត្វឆ្អឹងកង មានរួមបញ្ចូលនូវចំនួនដ៏ច្រើននៃពួកក្រុមសត្វ  Chordata​ ដែលមកទល់ពេលនេះមាន អំបូរចំនួន ៦៤​ ០០០ អំបូរ។ ​ សត្វឆ្អឹងកង មានរួមបញ្ចូលដូចជា សត្វត្រីឥតថ្គាម សត្វត្រីសំបូរឆ្អឹង ត្រីឆ្លាម និង ប្រភេទត្រីrays អំបូរសត្វដែលអាចនៅលើគោកផង ក្នុងទឹកផង អំបូរល្មូន និង អំបូរសត្វស្លាប។​ សត្វឆ្អឹងកងដែលនៅមានសព្វថ្ងៃ មានតាំង​ពី​ទំហំតូច​ដល់​ធំ ពី​សត្វកង្កែប​ ដល់​សត្វ​ *Paedophryne amauensis ​ *ដែលមានទំហំតូចគឺ ៧.៧ មម​ (០.៣ អ៊ិញ) ដល់សត្វបាឡែនខ្នាតធំ (blue whale)  ដែលមានទំហំដល់ទៅ ៣៣ ម៉ (១១០ ហ្វ៊ីត)។ ក្នុងចំនោមសត្វទាំងឡាយដែលត្រូវបានគេកត់ចុះក្នុងបញ្ជី សត្វឆ្អឹងកងមានចំនួនប្រមានជា​ ៤ ភាគរយ រី៑ឯចំនួនសត្វនៅសេសសល់សុទ្ធតែជា សត្វឥតឆ្អឹងកង។ 

សត្វឆ្អឹងកង ដំបូងឡើយក៏បានរាប់បញ្ចូលទាំងសត្វ hagfish ដែលមិនមានឆ្អឹងខ្នងទេ។ ក៏ប៉ុន្តែ សត្វដែលជាប់ជាញាតិសន្តានរបស់វា ពោលគឺ សត្វ  lampreys​ មានឆ្អឹងកងខ្នង។ ក៏ប៉ុន្តែ​ សត្វ​ hagfish មានគ្រោងឆ្អឹងក្បាល។ ដោយហេតុនេះហើយ បានជាពេលខ្លះ អនុក្រុមសត្វឆ្អឹងកង ត្រូវបានគេហៅថា « Craniata​ »​ នៅពេលដែលគេជជែកវែកញែកអំពី រូបសាស្ត្រ។​ ការស្រាវជ្រាវវែកញែកម៉ូលេគុល តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩២​ បានធ្វើសំណើរថា សត្វhagfish មានសន្តាននៅជិត សត្វlampreys ជាងគេ ដែលជាហេតុធ្វើអោយពួកវាស្ថិតនៅក្នុងក្រុម​សត្វ​ឆ្អឹងកង​ បើសិនជា​យើង​និយាយ​អំពី​រូបសាស្រ្ត។  អ្នកខ្លះទៀតក៏ ចាត់ទុកពួកវាជា ក្រុមបងប្អូនទៅនឹងសត្វឆ្អឹងកង ដែលស្ថិតនៅក្រោម វាក្យស័ព្ទ Craniata។

## មើលផងដែរ 
* សត្វឥតឆ្អឹងកង
* សត្វឆ្អឹងកងក្នុងទឹក​

## ឯកសារយោង
## គន្ថនិទ្ទេស

* 
* 

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* Tree of Life 
* Tunicates and not cephalochordates are the closest living relatives of vertebrates
*Vertebrate Pests  chapter in United States Environmental Protection Agency and University of Florida/Institute of Food and Agricultural Sciences National Public Health Pesticide Applicator Training Manual
ភ្នំ

, Pakistan, The 2nd highest peak in the world, after Mount Everest.]]
, Ecuador, the point farthest from the center of the Earth.]]

ភ្នំអាចហៅថា បវ៌ត ឬគិរី (សំស្រ្កឹត)។។ 

## ឯកសារយោង
រញីភ្លើង

The **pygmy slow loris** (*Nycticebus pygmaeus*) is a species of slow loris found east of the Mekong River in Vietnam, Laos, eastern Cambodia, and China. It occurs in a variety of forest habitats, including tropical dry forests, semi-evergreen, and evergreen forests. The animal is nocturnal and arboreal, crawling along branches using slow movements in search of prey. Unlike other primates, it does not leap. It lives together in small groups usually with one or two offspring. An adult can grow to around  long and has a very short tail. It weighs about . Its diet consists of fruits, insects, small fauna, tree sap, and floral nectar. The animal has a toxic bite, which it gets by licking a toxic secretion from glands on the inside of its elbows. The teeth in its lower jaw form a comb-like structure called a toothcomb that is used for scraping resin from tree bark.

## References
### Literature cited
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
ស្វាត្រោស

**ស្វាត្រោស** (ភាសាអង់គ្លេស៖ northern pig-tailed macaque, ភាសាបច្ចេកទេស៖ ***Macaca leonina***) is a species of primate in the Cercopithecidae family ។ ស្វាអំបូរនេះមានរស់នៅក្នុងប្រទេសបង់ក្លាដែស្ស, កម្ពុជា, ចិន, ឥណ្ឌា, ឡាវ, មីយ៉ាន់ម៉ា, ថៃ, និងវៀតណាម។ Traditionally, it has been considered a subspecies of *M. nemestrina*. In India, it is found in south of the Brahmaputra River, in the northeastern part of the country. Its range in India extends from Assam and Meghalaya to eastern Aruanchal Pradesh, Nagaland, Manipur, Mizoram and Tripura.  A detailed report on the ecology and behaviour of northern pig-tailed macaque has been published recently.  

## វិចិត្រសាល

Image:Northern pig-tailed macaque.JPG|Macaque in Khao Yai National Park
Image:Northern Pigtailed macaque at Koh Lanta Yai Monkey School.JPG |Macaque at a monkey school on Ko Lanta Yai

## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* ARKive - images and movies of the northern pigtail macaque *(Macaca leonina)*
វាលុក

**វាលុកៈ ឥស្វារ** (Valuka Iswar)

នៅ​ក្នុង​លទ្ធិព្រាហ្មណ៍ (Hinduism), វាលុកៈ ឥស្វារ (Valuka Iswar) គឺ​ជា​អវតា (Avatar)​ ម្នាក់​ ឬ​ទម្រង់​នៃ​ព្រះ​សិវៈ (Lord Shiva)​ ដែល​ពាក្យ​ថា វាលុកៈ មាន​ន័យ​ត្រង់​ថា រូប​តំណាង​ធ្វើ​ពី​ខ្សាច (idol made of sand) ។ ក្នុង​ភាសា​សំស្ក្រឹត វាលុកៈ ប្រែ​ថា ខ្សាច់ (Sand), ហើយ​ពាក្យ​ថា ឥស្វារៈ (Ishwara) ប្រែ​ថា​ ព្រះ (Lord), និង​ ក្នុង​ភាសា​ហ៊ីនឌី ថា​ បាលុ (Balu) ។
## References
::1. http://en.wikipedia.org/wiki/Valuka_Iswar
::2. The Saraswat Mutt samsthans
::3. Walkeshwar, Mumbai, Maharashtra
ត្រីមេអំបៅ

**ត្រីមេអំបៅ** **bluering angelfish** (*Pomacanthus annularis*) is an angelfish of the family Pomacanthidae, found in the Indo-West Pacific oceans from East Africa, throughout Indonesia and New Guinea to New Caledonia, north to southern Japan.

## In the aquarium
It is highly sought after and prized member of the *Pomacanthus* genus, composed of large marine angelfish. Bluering angelfish can reach up to 12 inches in the wild and often obtain lengths near that in captivity. 

In the aquarium bluering angelfish are algae grazers but consume fish and coral flesh as well. They are known to eat shrimps and nibble on both large polyped stony and small polyped stony corals. Overall most seasoned reef aquarists do not recommend keeping this species in a reef aquarium due to these habits.

## References
* 
*Blue Ring Angelfish (Pomacanthus annularis)

 Sea aguarium]]
ស្វាក្ដាម

The **crab-eating macaque** (*Macaca fascicularis*) is a cercopithecine primate native to Southeast Asia. It is also called the long-tailed macaque, and is referred to as the **cynomolgus monkey** in laboratories.

## See also
*Prostitution among animals
*Nafovanny
*Maggie the Macaque
*Kiki the Hyperactive Monkey of Sentosa

## References
## External links
* Bonadio, C. 2000. "Macaca fascicularis" (On-line), Animal Diversity Web. Accessed March 10, 2006.
* Primate Info Net *Macaca fascicularis* Factsheet
* ISSG Database: Ecology of *Macaca fascicularis*
* Primate Info Net: *Macaca fascicularis*
* BBC Factfile on M. fascicularis
* "Conditions at Nafovanny" , video produced by the British Union for the Abolition of Vivisection following an undercover investigation at a captive-breeding facility for long-tailed macaques in Vietnam.
ត្រីតុកកែជ្រូក

**ត្រីតុកកែជ្រូក (humpback grouper** ឬ **panther grouper)** (***Chromileptes altivelis***), in Australia more commonly known as the **barramundi cod**, is a species of fish in the Serranidae family. It is found in Australia, China, Guam, Hong Kong, India, Indonesia, Japan, Kenya, Malaysia, New Caledonia, Northern Mariana Islands, Papua New Guinea, the Philippines, Pitcairn, Singapore, Taiwan, Thailand, Vietnam, possibly Mozambique, and possibly Vanuatu. Its natural habitats are coral reefs and coastal saline lagoons. It is threatened by habitat loss.

, Townsville, Queensland]]

## In the aquarium
The panther grouper is commonly kept in marine aquariums. Great care must be taken when purchasing this fish, as it will reach a size of 50&nbsp;cm (20 in) and is a very fast-growing fish. As this fish is typically sold while only a few inches in length, it is often purchased while small only to outgrow the aquarium within months. Its large adult size and fast growth rate means it should only be kept in a 300-gallon aquarium or larger. It also must not be kept with fish such as damselfish, which will be almost certainly eaten.

If kept in the proper conditions this is a very hardy, and long-lived fish.

## References
*liveaquaria.com Page on Panther Grouper 
* Samoilys, M. & Pollard, D. 2000.  Chromileptes altivelis.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 4 August 2007.
ត្រីកន្តាំង

***Scolopsis*** is a genus in the bream family (Nemipteridae), with 16 species.
## Species
** Peters' monocle bream, *Scolopsis affinis* Peters, 1877.
** Yellowstripe monocle bream, *Scolopsis aurata* (Park, 1797).
** Two-lined monocle bream, *Scolopsis bilineata* (Bloch, 1793).
** Thumbprint monocle bream, *Scolopsis bimaculatus* Rüppell, 1828.
** Saw-jawed monocle bream, *Scolopsis ciliata* (Lacépède, 1802).
** Bridled monocle bream, *Scolopsis frenatus* (Günther, 1859).
** Arabian monocle bream, *Scolopsis ghanam* (Forsskål, 1775).
** *Scolopsis igcarensis* Mishra, Biswas, Russell, Satpathy & Selvanayagam, 2013
** Striped monocle bream, *Scolopsis lineata* Quoy & Gaimard, 1824.
** Pearly monocle bream, *Scolopsis margaritifera* (Cuvier, 1830).
** Monogrammed monocle bream, *Scolopsis monogramma* (Cuvier, 1830).
** Black-streaked monocle bream, *Scolopsis taeniatus* (Cuvier, 1830).
** Lattice monocle bream, *Scolopsis taenioptera* (Valenciennes, 1830).
** Bald-spot monocle bream, *Scolopsis temporalis* (Cuvier, 1830).
** Three-lined monocle bream, *Scolopsis trilineata* Kner, 1868.
** Whitecheek monocle bream, *Scolopsis vosmeri* (Bloch, 1792).
** Oblique-barred monocle bream, *Scolopsis xenochrous* Günther, 1872.

## References 
*
អត្តសញ្ញាណជាតិនៃកម្ពុជា

**អត្តសញ្ញាណជាតិនៃកម្ពុជា** រាប់បញ្ចូលនូវ the ancient monument of អង្គរវត្ត, ទង់ជាតិ ភ្លេងជាតិ និង the national emblem and royal arms. ក្នុងឆ្នាំ២០០៥ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា designated seven flora and fauna as national symbols in an effort to promote nationalism and protection and conservation of these plants and animals.

## អត្តសញ្ញាណជាតិ
### អង្គរវត្ត
**អង្គរវត្ត** is a temple complex at Angkor, កម្ពុជា, built for the king Suryavarman II in the early 12th century as his state temple and capital city. It appears in the national flag of កម្ពុជា and as is often used as a symbol in print, signs, and media.

### ទង់ជាតិខ្មែរ
### ភ្លេងជាតិ
**"នគររាជ"** ( Royal Kingdom) is the ភ្លេងជាតិ of the Kingdom of កម្ពុជា. It was based on a កម្ពុជាn folk tune and written by Chuon Nath, the anthem was originally adopted in 1941 and reconfirmed in 1947, around the time of independence from France. In 1970, the monarchy was abolished, thereby replacing the anthem as well. After the communist victory in 1975, former royalist symbols, including "Nokor Reach", were reinstated for a short while. The Khmer Rouge then replaced it with Dap Prampi Mesa Chokchey ("Glorious Seventeenth of April"). After the royalist party FUNCINPEC defeated the former communists (កម្ពុជាn People's Party) in the 1993 elections, the royalist anthem was restored. 

### Emblem of កម្ពុជា
## List of officially designated flora and fauna
;***ដើមត្នោត***, the national tree
;***ផ្ការំដួល***, the national flower
;**ចេកពងមាន់**, the national fruit
;**ត្រីគល់រាំង**, the national fish
;**អណ្ដើកហ្លួង**, the national reptile
;**ត្រយ៉ង**, the national bird
;**គោព្រៃ**, the national mammal

## មើលផងដែរ
*អប្សរា
*នាគ
*Preah Thong and Neang Neak

## ឯកសារយោង
ជួរភ្នំ

, the world's highest mountain range, seen from space.]]
**ជួរភ្នំ** is a geographic area containing numerous geologically related ភ្នំ។  A mountain system or system of mountain ranges sometimes is used to combine several geological features that are geographically (regionally) related.

Mountain ranges are usually segmented by highlands or mountain passes and valleys. Individual mountains within the same mountain range do not necessarily have the same geologic structure or petrology. They may be a mix of different orogenic expressions and terranes, for example thrust sheets, uplifted blocks, fold mountains, and volcanic landforms resulting in a variety of rock types.

## មើលផងដែរ 
* List of mountain ranges
* List of mountains
* Plate tectonics
* Mountain building

## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* Peakbagger Ranges Home Page
* Bivouac.com
គ្រោះទុរ្ភិក្ស

**គ្រោះទុរ្ភិក្ស** គឺជាដំណើរ​ក្របាយ​ ​អត់​បាយ​ឬ​អត់​ឃ្លាន។
ខ្នុរ

**ខ្នុរ**  (ក៏ដូចជា**ដើមខ្នុរ** (jack tree), **ផ្លែខ្នុរ** (jakfruit), រឺពេលខ្លះហៅថា **ជែគ** (jack) រឺ **jak** ; ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ៖ '''*Artocarpus heterophyllus* '* ), គឺជាជំពូកនៃដើមឈើនៅក្នុងប្រភេទ *Artocarpus*  នៃគ្រួសារ មន (*Moraceae* ). វាជាសន្តានទៅភាគខាងត្បូងនិងអាស៊ីអាគ្នេយ៍, ហើយជឿថាមានដើមកំណើតនៅក្នុងព្រៃក្នុងភាគខាងត្បូងនៃបស្ចឹមប្រទេស នៃប្រទេសឥណ្ឌា បច្ចុប្បន្នហៅថា Kerala, តាមឆ្នេរសមុទ្រKarnataka និង Maharashtra. ដើមឈើខ្នុរសមជាមួយនឹងដីទំនាបក្នុងតំបន់ត្រូពិច, ហើយផ្លែរបស់វាគឺជាផ្លែធំ, លូតលាស់ខ្លាំងបំផុត  ក្នុងទម្ងន់និងឡើងលើ វែងនិង ក្នុងវិជ្ឈមាត្រ

ដើមឈើខ្នុរជាដំនំាមានដំាទូទៅក្នុងតំបន់ត្រូពិចនៃប្រទេស[ឥណ្ឌា, [បង់ក្លាដែស, នែរប៉ាល់, សេរីល័ង្កា, វៀតណាម, ថៃ, ម៉ាឡេស៊ី, ឥណ្ឌូនេស៊ី, និងប្រទេស ភីលីពីន]]. ផ្លែខ្នុរក៏អាចរកឃើញនៅក្នុងអាហ្វ្រិចខាងកើត, ឧ., ក្នុងប្រទេសUganda, Tanzania, and Mauritius, គ្រប់កន្លែងក្នុង ប្រទេសប្រេស៊ីល និង ប្រជាជាតិតំបន់ការាអិព ដូចជាចាម៉ែកា(Jamaica). 

## សទ្ទ​ន័យ 
ពាក្យ‹‹ខ្នុរ››មកពី ភាសាព័រទុយហ្គាល *Jaca* , ពេលខ្លះគេថាបានមកពីពាក្យក្នុងភាសាម៉ាឡាយ៉ាឡំា, *chakka*  (ម៉ាលេយ៉ាឡំា Chakka pazham : ചക്ക, តាមីល pila-pazham). ពេល ជនជាតិព័រទុយហ្គាលមកដល់ប្រទេសឥណ្ឌានៅKozhikode (Calicut) លើ ឆ្នេរម៉ាឡាបា (Kerala) ក្នុងឆ្នំា 1498, ម៉ាឡាយ៉ាឡំាឈ្មោះ *chakka*  បានកត់ត្រាទុកដោយ Hendrik van Rheede (1678–1703) ក្នុង *Hortus Malabaricus* , ច្បាប់ iii ជា ឡាទីន. Henry Yule បានបកប្រែសៀវភៅរបស់ Jordanus Catalani (f. 1321–1330) *Mirabilia descripta: ភាពអស្ចារ្យនៃភាគខាងកើត* .

ឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេសថា "jackfruit" ត្រូវបានប្រើដោយរូបវិទូ និង ធម្មជាតិវិទូឈ្មោះ Garcia de Orta ក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់នៃឆ្នំា1563 *Colóquios dos simples e drogas da India* . ច្រើនសតវត្សកន្លងមក, អ្នករុក្ខសាស្រ្តឈ្មោះRalph Randles Stewart ប្រាប់ថាវាជាឈ្មោះមកពីវាល៍លៀមជែគ (1795–1822), ជាអ្នករុក្ខសាស្រ្តជនជាតិស្កត់ឡែនម្នាក់ ដែលធ្លាប់ធ្វើការអោយក្រុមហ៊ុន ឥណ្ឌាខាងកើតក្នុង បេងហ្គាល ស៊ូម៉ាត្រា និង ម៉ាឡេស៊ី។ នេះជាអ្វី ដែលប្រឌិតឡើង ដូចផ្លែហៅថា "ជែគ" ជាភាសាអង់គ្លេសមុនពេលវាល៍លៀមជែគកើត៖ ឧទាហរណ៍ដូចជា ក្នុងសៀវភៅរបស់Dampierឆ្នំា 1699, *A New Voyage Round the World* . គេហៅថា "panasa" នៃ Telugu. ជា Marathi គេហៅថា "phanas".

## ការធ្វើកសិកម្ម និង បរិស្ថានវិទ្យា​​ 
ផ្លែខ្នុរដើរតួយ៉ាងសំខាន់មួយក្នុងការធ្វើកសិកម្មរបស់ជនជាតិឥណ្ឌា ច្រើនសតវត្សមកហើយ។ ការស្វែងរកបុរាណវត្ថុក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា បានបង្ហាញថាផ្លែខ្នុរមានដំាក្នុងប្រទេសឥណ្ឌាតំាងពី 3000 ទៅ 6000 ឆ្នំាមុន។ វាក៏មានដំាពាសពេញឣាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែរ។ 
## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* Germplasm Resources Information Network: *Artocarpus heterophyllus'' 
* Fruits of Warm Climates: Jackfruit and Related Species
* California Rare Fruit Growers: Jackfruit Fruit Facts 
* Jackfruit (Artocarpus heterophyllus)  on Wayne's Word
*Science in India with Special Reference to Agriculture 
*How to Select and Prepare a Jackfruit (Online Video) 
*Crops for the Future: Jackfruit (*Artocarpus heterophyllus* )
*Ayurvedic medicinal plants and their uses 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
បញ្ជីរាយនាម ត្រីសមុទ្រនៅកម្ពុជា

ខាងក្រោមនេះ គឺជាបញ្ជីរាយនាម ត្រីទឹកប្រៃនៃសមុទ្រកម្ពុជា៖

* ត្រីតុកកែ៖ ត្រីតុកកែជ្រូក ត្រីតុកកែក្រឹម ត្រីតុកកែប៉ារ៉ា ត្រីតុកកែកៅ ត្រីតុកកែប៉ារ៉ាក្រហម ត្រីតុកកែអុចខៀវ 
* ត្រីក្រហមស្រកាធំ
* ត្រីសេក៖ ត្រីសេកលឿង ត្រីសេកខៀវ
* ត្រីមេអំបៅ
* ត្រីកន្តាំង៖ ត្រីកន្តាំងថ្ម ត្រីកន្តាំងភ្លើង ត្រីកន្តាំងក្រអូប ត្រីកន្តាំងប្រផេះ ត្រីកន្តាំងស្លឹកបាស ត្រីកន្តាំងថ្ម ត្រីកន្តាំងថ្ម ត្រីកន្តាំងក្រហម
* ត្រីកាជី
* ត្រីចាប៖ ត្រីចាបស ត្រីចាបខ្មៅ
* ត្រីឆ្លាម៖ ត្រីឆ្លាមខ្លា ត្រីឆ្លាមឆ្មា 
* ត្រីក្រហម៖ ត្រីក្រហមភ្នែកលៀន ត្រីក្រហមស្រកាក្រាស់* * * * * 

## ឯកសារយោង
* នាយកដ្ឋានជលផល នៃក្រសួងកសិកម្ម
មហាវគ្គ

**ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ទីឃនិកាយ > មហាវគ្គ**

# មហាបទានសូត្រ​(សៀវភៅ​លេខ ១៦ ទំព័រ​ទី ៣)
# មហានិទានសូត្រ (សៀវភៅ​លេខ ១៦ ទំព័រ​ទី ១១៩)
#មហាបរិនិព្វានសូត្រ (សៀវភៅ​លេខ ១៦ ទំព័រ​ទី ១៥៤)
# មហាសុទស្សនសូត្រ (សៀវភៅ​លេខ ១៧ ទំព័រ​ទី ៣)
# ជនវសភសូត្រ (សៀវភៅ​លេខ ១៧ ទំព័រ​ទី ៦១)
# មហាគោវិន្ទសូត្រ (សៀវភៅ​លេខ ១៧ ទំព័រ​ទី ១០៥)
# មហាសមយសូត្រ (សៀវភៅ​លេខ ១៧ ទំព័រ​ទី ១៦៩)
# សក្កបញ្ហាសូត្រ (សៀវភៅ​លេខ ១៧ ទំព័រ​ទី ១៩៣)
# មហាសតិបដ្ឋានសូត្រ (សៀវភៅ​លេខ ១៧ ទំព័រ​ទី ២៤៤)
# បារាសិរាជញ្ញសូត្រ (សៀវភៅ​លេខ ១៧ ទំព័រ​ទី ៣០៧)
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះត្រៃបិដក
ស្ថាបត្យករ

រូបភាពតូច
**ស្ថាបត្យករ** គឺជាអ្នកស្ថាបនា​​​ អ្នកកសាង អ្នកបង្កើត។ ដើម្បីអាចក្លាយជាស្ថាបត្យករម្នាក់បាន លុះត្រាតែយើងយល់ដឹងអំពី ការរចនា និង យល់ដឹងពីសំណង់អគារ ឱ្យបានច្បាស់លាស់ មិនតែប៉ុណ្ណោះ គឺត្រូវយល់ដឹងជាពហុជំនាញ មានជាអាទិ៍៖ សិល្បៈ វប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រ សេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និងបរិស្ថានជាដើម។ និយាយជារួម ស្ថាបត្យករ មិនមែនជាអ្នកគូរប្លង់ទេ តែជាអ្នកសិក្សាគម្រោងប្លង់ ស្ថាបត្យកម្ម។

ស្ថាបត្យករ ត្រូវតែមានវិជ្ជាជីវៈត្រឹមត្រឹវ ព្រោះរាល់ការសម្រេចចិត្តរបស់ស្ថាបត្យករ គឺទាក់ទងដល់សុវត្ថិភាពសាធារណៈ។
បក្ខមានត្ត

=និយមន័យ=

ពាក្យ​ថា បក្ខមានត្ត មាន​២បទ គឺ បក្ខ និង មានត្ត។ ពាក្យ​ថា បក្ខ ជា​ពាក្យ​បាលី និង សំស្ក្រឹត ប្រែ​ថា ចំណែក, ប៉ែក; ចំណែក​ខែ (កន្លះ​ខែ)។ *រីឯ​ពាក្យថា មានត្ត ប្រែថា ពិន័យ ឬ ទណ្ឌកម្ម (discipline) ។ សរុប​ន័យ ពាក្យ​ថា **បក្ខមានត្ត** គឺ​ជា​ការ​សុំ​ទោស​ចំពោះ​កំហុស​ឆ្គង​ក្នុង​ខ​ណា​មួយ​នៃ​បទវិន័យ​ដែល​បាន​ចែង​ទុក ។ នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធវិន័យ **មានត្ត** តម្រូវ​ឲ្យ​ភិក្ខុ​ដែល​ត្រូវ**​អាបត្តិ​សង្ឃាទិសេស** (កំហុស​បន្ទាប់​ពី បារាជិក) ធ្វើ​ការ​សុំ​ខមាទោស​ឲ្យ​បាន​រួច​ ដើម្បី​អាច​បាន​ទទួល​ឲ្យ​​ចូល​ទៅ​ក្នុង​គណៈ វិញ ។​

=ប្រវត្តិ​នៃ​ទំនៀមទម្លាប់​​ដាក់​ពិន័យ​​ឲ្យ​មនុស្ស​កែ​កំហុស=

## ការ​ដាក់​ពិន័យ​ចំពោះ​ភិក្ខុ​ដែល​ត្រូវ​អាបត្តិ (ធ្វើ​ខុស​វិន័យ)
ភិក្ខុ​ប្រព្រឹត្ត​បទវិន័យ មានត្ត នៅ​ពេល​ត្រូវ​អាបត្តិ​សង្ឃាទិសេស (sanghadisesa) ដែល​ខ្លួន​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នោះ ។ ភិក្ខុ​ត្រូវ​សុំ​ខមាទោស​ចំពោះ​មុខ​ភិក្ខុ​ ៤ រូប នូវ​កំហុស​ដែល​ខ្លួន​បាន​ធ្វើ​ខុស​លើ​ខវិន័យ​នោះ ក្នុង​រយៈ​ពេល ៦ ថ្ងៃ​ ជាប់​គ្នា ។ ក្នុង​រយៈ​ពេល ៦ ថ្ងៃ​នៃ​ មានត្ត ភិក្ខុ​​ដែល​ទទួល​បាន​ការ​លើក​ទោស​ហើយ​នោះ ត្រូវ​តែ​ទទួល ការពិន័យ​ចំនួន ១៣ យ៉ាង ។ 

## ការ​ដាក់​ពិន័យ​ចំពោះ​ភិក្ខុនី​ដែល​ត្រូវ​អាបត្តិ​
ភិក្ខុនី​ ដែល​ត្រូវ​ គរុកាបត្តិ (ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​រំលង​ ខ​ណាមួយ​នៃ​គរុធម៌ ៨ ប្រការ) ត្រូវ​​សុំ​ទោស​ចំពោះ​មុខ ភិក្ខុសង្ឃ និង ភិក្ខុនី​សង្ឃ រយៈ​ពេល ១៥ ថ្ងៃ (១ បក្ខ ឬ កន្លះ​ខែ) ទើប​អាច​ចូល​មក​រួម​ជា​មួយ​នឹង​គណៈ​ វិញ​បាន ។

=ឯកសារ​យោង=
# គរុធម៌ ៨ ប្រការ​សម្រាប់​ភិក្ខុនី (អង់គ្លេស)
# គម្ពីរ​ភិក្ខុនី​វិភង្គ នៃ​ព្រះត្រៃបិដក
# តើ​គម្ពីរព្រះត្រៃបិដក​ត្រូវ​គេ​បាន​សរសេរ​នៅ​ឆ្នាំ​ណា ? (អង់គ្លេស)
# ភិក្ខុនីបាតិមោក្ខ (Bhikkhuni Patimokkha) ផ្នែក​បាចិត្តិយ (pacittiya)
# វិន័យបិដក មហាវគ្គ (Mahavagga)
# វិន័យបិដក ចុល្លវគ្គ​ (Culavagga)
# អត្ថបទ​បញ្ចេញ​ទស្សនៈ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​​អំពី​ការ​បង្កើត​គរុធម៌
# ចំណុច​រួម​ជា​មូលដ្ឋាន​រវាង​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទ និង មហាយាន
កូរ៉ុម

កូរ៉ុម គឺជា​ចំនួន​អ្នកចូលរួម​ជា​ចាំបាច់​អប្បបរមា​(​តិច​បំផុត​) ដើម្បី​ធ្វើឱ្យ​ការបោះឆ្នោត ឬ​សកម្មភាព ផ្សេងៗ​ទៀត​របស់​ស្ថាប័ន ឬ​អង្គការ​មួយ​មាន​សុពលភាព​។ ជាទូទៅ កូរ៉ុម​តែង​ត្រូវបាន​កំណត់ថា​មាន​ចំនួន​ភាគ ច្រើន​ដាច់ខាត​(​ពាក់កណ្តាល​បូក​មួយ​) នៃ​ចំនួន​សមាជិក​រប​ស់​ស្ថាប័ន ឬ​អង្គការ​ណាមួយ ក៏ប៉ុន្តែ​ជួនកាល​គេ​អាច កំណត់​តិចជាង ឬ​ច្រើនជាង​ចំនួន​ភាគច្រើន​ដាច់ខាត​ក៏​អាច​បាន​។ ហេតុផល​ខ្លះ ដែល​តំរូវ​ឱ្យគេ​កំណត់​ចំនួន​កូរ៉ុម​តិច ជាង​ចំនួន​ភាគច្រើន​ដាច់ខាត គឺ​ដោយសារ​គេ​យល់ថា​កំរិត​នៃ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ត្រូវបាន​ស្ថាបនា​ល្អ​ហើយ ហើយ​ការ កំណត់​ចំនួន​តិច​បែបនេះ គឺ​ដើម្បី​ធានា​ឱ្យ​ស្ថាប័ន ឬ​អង្គការ​ណាមួយ​នោះ​ប្រតិបត្តិការ​ទៅបាន​ងាយស្រួល​។ ឯការ កំណត់​ចំនួន​កូរ៉ុម​ច្រើនជាង​ចំនួន​ភាគច្រើន​ដាច់ខាត ជាធម្មតា​តែង​ត្រូវបាន​គេ​ពន្យល់ថា​ដើម្បី​ធានា​នូវ​ឯកភាព​ខ្ពស់​។
​ ​ចំនួន​កូរ៉ុម​នៃ​ស្ថាប័ន ឬ​អង្គការ​នានា ត្រូវតែ​មានចែង​ក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ​ឬក៏​ច្បាប់​គោល​ឬក៏​ក្នុង​បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង របស់​ស្ថាប័ន ឬ​អង្គការ​នោះ ។​
​ ​នៅក្នុង​ប្រតិបត្តិការ​របស់​អង្គការនីតិប្រតិបត្តិ​នៃ​ប្រទេស​មួយចំនួន អ្នកនយោបាយ​តែង​យក​បញ្ហា​កូរ៉ុម​មក រាំងស្ទះ​គ្នា ដោយ​គេ​នាំគ្នា​មិន​ចូលរួម​ប្រជុំ​ដើម្បី​កុំឱ្យ​គ្រប់​កូរ៉ុម​ដែល​ធ្វើឱ្យ​អង្គ​ប្រ​ជូំ​ណាមួយ​នោះ​គ្មាន​សុពលភាព ។ គេ​ធ្វើបែបនេះ​ដើម្បី​ជាការ​ប្រឆាំង​តប​នឹង​ខ្លឹមសារ​នៃ​របៀបវារៈ​ណាមួយ​ដែល​គេ​មិន​ពេញចិត្ត ។
​ ​រដ្ឋសភា​កម្ពុជា នៅ​គ្រា​ដំបូង​ដែល​បង្កើតឡើង​នា​ឆ្នាំ​១៩៩៣​បានកំណត់​ចំនួន​កូរ៉ុម​ស្មើនឹង​៧​ភាគ​១០​នៃ​ចំនួន សមាជិកសភា​ទាំងមូល​។ ក៏ប៉ុន្តែ ក្នុង​សកម្មភាព​ជាប្រចាំ​របស់​ខ្លួន អវត្តមាន​របស់​អ្នកតំណាងរាស្ត្រ​បាន​បង្កើតជា ស្ថានភាព​ខ្វះកូរ៉ុម ជារឿយៗ​ដែល​ធ្វើឱ្យ​សម័យប្រជុំ​ពេលខ្លះ​មិនអាច​ដំណើរការ​ទៅបាន ហេតុនេះហើយ ទើប​រដ្ឋ សភា​កម្ពុជា​នីតិកាល​ទី​៣ បានធ្វើ​វិសោធនកម្ម​បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង ដោយ​បន្ថយ​ចំនួន​កូរ៉ុម​មក​នៅត្រឹម​ចំនួន​៥០​បូក​១ សំរាប់​ការប្រជុំ ដែល​តំរូវឱ្យមាន​សំឡេង​៥០​បូក​១​ដើម្បី​អនុម័ត​។ សំរាប់​កម្មវត្ថុ​នៃ​របៀបវារៈ ដែល​ត្រូវការ​សំឡេង ២​ភាគ​៣​ដើម្បី​អនុម័ត ចំនួន​កូរ៉ុម​នៃ​សម័យប្រជុំ​សភាជាតិ​កម្ពុជា​នៅតែ​ត្រូវការ​៧​ភាគ​១០​នៃ​ចំនួន​សមាជិកសភា សរុប​ដដែល​។​
​ ​នៅក្នុង​ព្រឹទ្ធសភា​កម្ពុជា​ឯណោះ​វិញ នា​កំណើត​ដំបូង​ឆ្នាំ​១៩៩៩ កូរ៉ុម​ត្រូវមាន​៧​ភាគ​១០​នៃ​ចំនួន​សមាជិក សរុប បន្ទាប់មក​បានធ្វើ​វិសោធនកម្ម​មាន​ខ្លឹមសា​ដូចគ្នា​នឹង​រដ្ឋសភា​ដែរ ។
## ឯកសារយោង
វចនាធិប្បាយប៉ាកកាខ្មែរ
អត្តវគ្គបាឡី

**ព្រះត្រ័យបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ធម្មបទគាថា**

**១២. អត្តវគ្គោ**

១៥៧.

អត្តានញ្ចេ  បិយំ ជញ្ញា, រក្ខេយ្យ នំ សុរក្ខិតំ;

តិណ្ណំ អញ្ញតរំ យាមំ, បដិជគ្គេយ្យ បណ្ឌិតោ។

១៥៨.

អត្តានមេវ បឋមំ, បតិរូបេ និវេសយេ;

អថញ្ញមនុសាសេយ្យ, ន កិលិស្សេយ្យ បណ្ឌិតោ។

១៥៩.

អត្តានំ  ចេ តថា កយិរា, យថាញ្ញមនុសាសតិ;

សុទន្តោ វត ទមេថ, អត្តា ហិ កិរ ទុទ្ទមោ។

១៦០.

អត្តា ហិ អត្តនោ នាថោ, កោ ហិ នាថោ បរោ សិយា;

អត្តនា ហិ សុទន្តេន, នាថំ លភតិ ទុល្លភំ។

១៦១.

អត្តនា ហិ កតំ បាបំ, អត្តជំ អត្តសម្ភវំ;

អភិមត្ថតិ [អភិមន្តតិ (សី. បី.)] ទុម្មេធំ, វជិរំ វស្មមយំ [វជិរំវ’ម្ហមយំ (ស្យា. ក.)] មណិំ។

១៦២.

យស្ស  អច្ចន្តទុស្សីល្យំ, មាលុវា សាលមិវោត្ថតំ;

ករោតិ សោ តថត្តានំ, យថា នំ ឥច្ឆតី ទិសោ។

១៦៣.

សុករានិ  អសាធូនិ, អត្តនោ អហិតានិ ច;

យំ វេ ហិតញ្ច សាធុញ្ច, តំ វេ បរមទុក្ករំ។

១៦៤.

យោ សាសនំ អរហតំ, អរិយានំ ធម្មជីវិនំ;

បដិក្កោសតិ ទុម្មេធោ, ទិដ្ឋិំ និស្សាយ បាបិកំ;

ផលានិ កដ្ឋកស្សេវ, អត្តឃាតាយ [អត្តឃញ្ញាយ (សី. ស្យា. បី.)] ផល្លតិ។

១៦៥.

អត្តនា  ហិ [អត្តនាវ (សី. ស្យា. បី.)] កតំ បាបំ, អត្តនា សំកិលិស្សតិ;

អត្តនា អកតំ បាបំ, អត្តនាវ វិសុជ្ឈតិ;

សុទ្ធី អសុទ្ធិ បច្ចត្តំ, នាញ្ញោ អញ្ញំ [នាញ្ញមញ្ញោ(សី.)] វិសោធយេ។

១៦៦.

អត្តទត្ថំ  បរត្ថេន, ពហុនាបិ ន ហាបយេ;

អត្តទត្ថមភិញ្ញាយ, សទត្ថបសុតោ សិយា។

អត្តវគ្គោ ទ្វាទសមោ និដ្ឋិតោ។

=ឯកសារ​យោង=
# ព្រះត្រៃបិដក ជា​ភាសា​បាលី http://tipitaka.org/khmr/
ទិវាសេរីភាពសារព័ត៌មានពិភពលោក

**ទិវាសេរីភាពសារព័ត៌មានពិភពលោក**
**World Press Freedom Day**

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
*WAN-IFRA World Press Freedom Day Site 
*Official Website
កូដស៊ី អេស អេស (CSS)

កូដ CSS មកពីពាក្យថា "Cascading Style Sheets" នៅក្នុងកូដ CSS អនុញ្ញាត្ដិអោយលោកអ្នករចនាគេហៈទំព័រមួយបានយ៉ាងស្អាត ដោយយើងអាចធ្វើការផ្លាស់ប្ដូរ និងរៀបចំ Fonts, Color,Background, Border និងមានលក្ខណៈរបស់អត្ថបទឬ លក្ខណៈរបស់តំណភ្ជាប់ជាដើម។
ក្នុងកូដ HTML យើងមិនអាចរចនាអត្ថបទរបស់យើងទៅតាមអ្វីដែលយើងត្រូវការនោះទេ តែចំនែកនៅក្នុងកូដ CSS វិញមានគន្លិះជាច្រើន ដើម្បីធ្វើអោយគេហៈទំព័ររបស់យើង មើលទៅមានភាពស្រស់ស្អាត និងទាក់ទាញ។ ម៉្យាងវិញទៀត CSS អាចអោយយើងធ្វើការកំនត់វានៅក្នុងក្បាលទំព័រ (Header)ក៏បាន ឬយើងដាក់វាជាឯកសារ (File)ផ្សេងដាច់ដោយឡែកក៏បាន ដោយយើងធ្វើការដំណរភ្ជាប់មកឯកសារ HTML ក៏បាន។

## អត្ថប្រយោជន៏
1. ចំណេញពេលវេលា សំរាប់កូដ HTML ពេលយយើងសរសេរ Font Size, Color, Size​យើងត្រូវការសរេវាដដែលៗ គ្រប់ទីកន្លែង ដែលយើងចង់បំលែងទំរង់ផ្សេងៗរបស់អត្ថបទ។
2. គេហទំព័រដំណើរការលឿន
3. ងាយស្រួលធ្វើការកែប្រែ រាល់ចំណុចផ្សេងៗ។
4. អាចបន្ថែមលក្ខណៈជាច្រើនទៅលើ HTML.

## CSS Syntak
CSS Syntak មានពីរធំៗគឺ៖ Selector និង Declaration (Declaration អាចមានមួយ ឬច្រើន)។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: កូដស៊ី អេស អេស (CSS)
ភិក្ខុនីវិភង្គ

**ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > ភិក្ខុនីវិភង្គ** 

*(សៀវភៅលេខ ៥)*
# បារាជិកកណ្ឌ (ទ. ១-១៦)
# សត្តរសកណ្ឌ (ទ. ៣៦-១០២)
# និស្សគ្គិយកណ្ឌ​ ភិក្ខុនីវិភង្គ (ទ. ១០៣-១៥២)
# បាចិត្តិយកណ្ឌ ភិក្ខុនីវិភង្គ (ទ. ១៥៣-៤០៦)
# បាដិទេសនីយកណ្ឌ ភិក្ខុនីវិភង្គ (ទ. ៤០៧-៤១៥)
# សេក្ខិយកណ្ឌ ភិក្ខុនីវិភង្គ (ទ. ៤១៦-៤២២)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះត្រៃបិដក
ន័រប៊ឺ ខ្លាន

{| class="infobox" style="width:20em;​ align:"top";
|- style="text-align:center;"
!style="background: pink" colspan="3"|*ន័រប៊ឺ ខ្លាន*
|- style="text-align:center;"
|- style="text-align:center;"
|colspan="3"|
|- style="text-align:center;"

|- style="text-align:center;"
!style="background: pink" colspan="3"|ប្រវត្តិរូបសង្ខេប
|- style="background: #f1f5fc;"
|- style="vertical-align:top;"
|- style="vertical-align:top;"
|**ឈ្មោះ**
|colspan="2"|ន័រប៊ឺ ខ្លាន(Norbert Klein)
|- style="vertical-align:top;"
|**ប្រទេស**
|colspan="2"|កម្ពុជា
|- style="vertical-align:top;"
|**អ៊ីម៉ែល**
|colspan="2"|nhklein [at] gmx.net
|- style="vertical-align:top;"

ន័រប៊ឺ ខ្លានគឺជាប្រធាននៃកម្ពុជា សង្គមអ៊ីនធឺណែត(ISOC) ជំពូកសមាគមនិងកម្មវិធីនិពន្ធនៅ អង្គការវិទ្យាស្ថានបើកទូលាយ និងជាសមាជិកនៃ ICANN 's ដែល មិនមែនពាណិជ្ជកម្ម Constituency អ្នកប្រើប្រាស់ ។
## បទពិសោធវិជ្ជាជីវៈមុន
*	សមាជិកនៃ គណៈកម្មាធិបន្ទាប់បន្សំ នៅ ICANN
*	សមាជិកនៃ GNSO ក្រុមប្រឹក្សា
*	តំណាងនៃប្រទេសកម្ពុជានៅក្នុងសេវា Lutheran World [2]
*	សមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃវិទ្យាស្ថាន Francophonie ថ្មីសម្រាប់បច្ចេកវិទ្យានិងការអប់រំ
## ឯកសារយោង
* LinkedIn ពត៌មាន
* បទពិសោធន៍អតីតកាល
* ចេញផ្សាយ NCUC បន្ទាប់បន្សំ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ប្រជាជន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម: ប្រទេសកម្ពុជា
សង្គមអ៊ីនធឺណែត

សង្គមអ៊ីនធឺណែត​ គឺ​កាត់​សម្រាប់​សង្គម​អ៊ី​ន​ធឺ​ណែ​នេះ​ដែល​គឺ​ជា​អ​ន្ដ​រ​ជាតិ​អង្គការ​មិន​រក​ប្រាក់​ចំណេញ​ដែល​បាន​ជំរុញ​អោយ​មាន​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​អ៊ី​ន​ធឺ​ណែ​ង​និង​ការ​ទទួល​។
## ទិដ្ឋភាពទូទៅ
សង្គមអ៊ីនធឺណែត​ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1992 ហើយបាននាំការពិភាក្សាដែលទាក់ទងទៅនឹងអ៊ិនធឺណិស្តង់ដារគោលនយោបាយនិងវិស័យអប់រំ។ ការិយាល័យសង្គមអ៊ីនធឺណែត​ (ISOC) មេត្រូវបានដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងហ្សឺណែវប្រទេសស្វីសនិងនៅជិតក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនសហរដ្ឋអាមេរិក។
បេសកកម្មរបស់ សង្គមអ៊ីនធឺណែត​គឺដើម្បីធានាឱ្យបាននូវនិរន្តភាពនិងការអភិវឌ្ឍជាការប្រើប្រាស់បើកចំហនិងការវិវត្តន៍នៃអ៊ីនធឺណិតដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់សមាជិកទាំងអស់និងអ្នកប្រើប្រាស់នៅទូទាំងពិភពលោក។
សង្គមអ៊ីនធឺណែរៀបចំសន្និសីទនិងព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់នៅទូទាំងពិភពលោករួមទាំងសន្និសីទ ISOC INET ។ អ្នកប្រើជំនាញបច្ចេកវិទ្យានិងប្រតិបត្តិករត្រូវបាននាំយកមករួមគ្នានៅក្នុងសន្និសីទទាំងនេះដើម្បីផ្តោតទៅលើការអភិវឌ្ឍក្នុងតំបន់និងសកលលោកបញ្ហាអ៊ីនធឺណិត។
សង្គមអ៊ីនធឺណែត​ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្មមេនៃ អ៊ិនធឺណិក្រុមការងារវិស្វកម្ម ។
**គោលបំណងសង្គមអ៊ីនធឺណែត​ (ISOC)**
ឯកសារស្ថាបនិកសង្គមអ៊ីនធឺណែត​ របស់ "ប្រកាសពីសង្គមអ៊ីនធឺណែត​ " កំណត់គោលបំណងរបស់សង្គមអ៊ីនធឺណែត​ជា:
*	ការគាំទ្រនៃការវិវត្តន៍របស់អ៊ិនធឺណិដូចជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនិងការស្រាវជ្រាវមួយផងដែរដើម្បីលើកទឹកចិត្តដល់ការចូលរួមរបស់សហគមន៍ឯកទេសនិងបទពិសោធ (ដូចជាសហគមន៍វិស្វកម្ម) ក្នុងការវិវត្តន៍ធើរណិតនេះ។
*	ពត៌មានសហគមន៍ដើម្បីការសិក្សាដែលទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតនិងកម្មវិធីចុងក្រោយបំផុត។
*	ដើម្បីតំណាងឱ្យផ្ទះសម្រាប់ក្រុមផ្សេងទៀតដែលកំពុងចូលរួមក្នុងការអភិវឌ្ឍស្ដង់ដារអ៊ីធឺណិតដូចជា IETF និង IAB ។
*	ដើម្បីលើកទឹកចិត្តនិងការលើកកម្ពស់កម្មវិធីវិទ្យាសាស្រ្តសម្រាប់អ៊ីនធឺណិតដើម្បីជាប្រយោជន៍ចំពោះអ្នកប្រើប្រាស់ទាំងអស់រួមទាំងស្ថាប័ននិងអង្គការនានាដែលប្រើប្រាស់អ៊ីធឺណិតនេះ។
*	ធានាឱ្យបាននូវភាពជាអ្នកដឹកនាំដែលទាក់ទងនឹងបញ្ហាដែលទាក់ទងទៅនឹងអ៊ិនធឺណិនាពេលអនាគតរបស់ខ្លួន។
*	ដើម្បីបង្កើតនិងទ្រទ្រង់វេទិកាសម្រាប់ការពិភាក្សានិងការរុករករ៉ែរបស់កម្មវិធីអ៊ីនធឺណែច្នៃប្រឌិតទំនើបថ្មី។
*	ដើម្បីសំរបសំរួលគំនិតផ្តួចផ្តើដែលទាក់ទងទៅនឹងការអភិវឌនធឺណិតនិងបទដ្ឋានពីសមាជិកនៅទូទាំងពិភពលោក។
==សមាជិកសង្គមអ៊ីនធឺណែត​======
ស​មា​ជិ​ក​នៃសង្គមអ៊ីនធឺណែត​ គឺ​ជា​បុគ្គល​ឬ​អង្គការ​ដូចជា​រ​ដា​ភិ​បាល​ហ៊ុន​សាជីវកម្ម​និង​អ្នក​ផ្សេង​ទៀត​។ នៅ​ក្នុង​ករណី​នៃ​ការ​ចូល​ជា​សមាជិក​នៃ​បុគ្គល ISOC មាន​គ្មាន​ថ្លៃ​សមាជិក​ភាព​ដែល​កើតឡើង​គឺ​។ ISOC របស់​ស​មា​ជិ​ក​បុគ្គល​និង​អង្គការ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចងភ្ជាប់​ដោយ​ផលប្រយោជន៍​រួម​មួយ​ក្នុង​ការ​រក្សា​លទ្ធភាព​ជោគជ័យ​ធើ​រ​ណិ​ត 'ការ​ធ្វើ​មាត្រដ្ឋាន​និង​សាកល​។  ពី​ទាំងអស់​ដែល​នៅ​ជុំវិញ​ពិភព​លោក​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ISOC គឺ​ត្រូវ​បាន​រួម​នៃ​បន្ថែម​ទៀត​បន្ទាប់​មក 80 អង្គការ​និង 28000 ស​មា​ជិ​ក​បុ​គ​គ​ល​។
ឧទាន

**ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ឧទាន** 

*(សៀវភៅភាគ៥២ ទំព័រទី ១១៣)*

# ពោធិវគ្គ ទី ១ 
# មុច្ចលិន្ទវគ្គ ទី ២
# នន្ទវគ្គ ទី ៣
# មេឃិយវគ្គ ទី ៤
# សោណត្ថេរវគ្គ ទី ៥
# ជច្ចន្ធវគ្គ ទី ៦
# ចូឡវគ្គ ទី ៧
# បាដលិគ្គាមិយវគ្គ ទី ៨
សទ្ធា

(បា.),(សំ.) (ស័ត-ធា) (ឝ្រទ្ធា) ជំនឿ ។ សេចក្ដី​ជឿ​បុណ្យ, ជឿ​បាប, ជឿ​កម្ម, ជឿ​ផល : មាន​សទ្ធា​មុតមាំ; ឲ្យ​ទាន​ដោយ​សទ្ធា ។

**សទ្ធា​ចរិត** :  អ្នក​ដែល​មាន​ចរិត​ជឿ​ងាយ, អ្នក​ដែល​ឆាប់​ជឿ​ងាយ​ៗ ។ 
**សទ្ធា​ចរិយា** :  ដំណើរ​ប្រព្រឹត្ត​ដោយ​ការ​ជឿ ​ឬ ​នៅ​ក្នុង​ការ​ជឿ​ស្ដាប់ ។ 
**សទ្ធា​ចិត្ត** : ចិត្ត​ដែល​ប្រកប​ដោយ​សទ្ធា ។ 
**សទ្ធា​ចេតសិក** : សទ្ធា​ដែល​រាប់​ជា​ចេតសិក​មួយ ក្នុង​ពួក**​ចេតសិក ៥២** (ព. អ.) ។ 
**សទ្ធា​ទេយ្យ** :  របស់​ដែល​គេ​ឲ្យ​ដោយ​សទ្ធា, ចតុប្បច្ច័យ​ដែល​ទាយក​ប្រគេន​បព្វជិត​ដោយ​សទ្ធា (ព. វិ. ពុ.) ។ 
**សទ្ធា​ធន** : (--ធន់) ទ្រព្យ​គឺ​សទ្ធា, សទ្ធា​ដែល​ទុក​ថា​ជា​ទ្រព្យ​របស់​មនុស្ស ។ 
**សទ្ធាធិក** : (បា. 
**សទ្ធាធិមុត្ត** : (បា. 
**សទ្ធា​បព្វជិត** : អ្នក​បួស​ដោយ​សទ្ធា ។ 
**សទ្ធា​សម្បន្ន** : (--ស័ម-ប័ន) អ្នក​ដែល​បរិបូណ៌​ដោយ​សទ្ធា; បើ​ស្ត្រី​ជា សទ្ធា​សម្បន្នា (--ស័ម-បុ័ន-ន៉ា) ។ 
**សទ្ធា​សម្បយុត្ត** : (--ស័មប៉ៈយុត) ចិត្ត​ដែល​ប្រកប​ដោយ​សទ្ធា; បុគ្គល​អ្នក​ប្រកប​ដោយ​សទ្ធា ។ 
**សទ្ធិន្រ្ទិយ** : (ស័ត-ធិន-ទ្រី; បា. < សទ្ធា + ឥន្រ្ទិយ) ឥន្រ្ទិយ​គឺ​សទ្ធា (សទ្ធា​ដែល​រាប់​ថា​ជា​ធំ​មួយ​របស់​សត្វ​លោក) ។ល។
ចតុប្បច្ច័យ

(បា.),(សំ.) (ចៈ តុប-ប៉័ច-ច័យ) (ចតុរ៑ + ប្រត្យយ) : គ្រឿង​សម្រាប់​អាស្រ័យ ៤ យ៉ាង គឺ ៖
#ចីវរ : គ្រឿង​ស្លៀក​ដណ្ដប់, 
#បិណ្ឌបាត : អាហារ, 
#សេនាសនៈ : លំនៅ, 
#គិលានភេសជ្ជៈ : ថ្នាំ​រំងាប់​ជំងឺ, រំងាប់​រោគ 
(ពាក្យ​សម្រាប់​ប្រើ​ក្នុង​វិន័យ​ខាង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា) ។
ពោធិវគ្គ ទី ១

**ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ឧទាន > ពោធិវគ្គ ទី ១** 

*(សៀវភៅលេខ ៥២ ទំព័រទី ១១៣)*

# បឋមសូត្រ (ទ. ១១៣)
# ទុតិយសូត្រ (ទ. ១១៤)
# តតិយសូត្រ (ទ. ១១៦)
# ចតុត្ថសូត្រ (ទ. ១១៨)
# បញ្ចសូត្រ (ទ. ១១៩)
# ឆដ្ឋសូត្រ (ទ. ១២០)
# សត្តមសូត្រ (ទ. ១២២)
# អដ្ឋសូត្រ (ទ. ១២៣)
# នវមសូត្រ (ទ. ១២៥)
# ទសមសូត្រ (ទ. ១២៦)
មុច្ចលិន្ទវគ្គ ទី ២

**ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ឧទាន > មុច្ចលិន្ទវគ្គ ទី ២** 

*(សៀវភៅលេខ ៥២ ទំព័រទី ១៣៣)*

## បឋមសូត្រ (ទ. ១៣៣)
[៥១] ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​មក​យ៉ាង​នេះ ។ សម័យ​មួយ ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទើប​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ជា​ដម្បូង ទ្រង់​គង់​នៅ​ទៀប​មុច្ចលិន្ទ (រាំង​អន្លក់)​ ក្បែរ​ឆ្នេរ​ស្ទឹង​នេរញ្ជរា ក្នុង​ឧរុវេលា​ប្រទេស ។ សម័យ​នោះ​ឯង ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ទ្រង់​គង់​ដោយ​បល្ល័ង្ក​តែ​មួយ សោយ​វិមុត្តិសុខ អស់​ ១ សប្តាហ៍ ។ សម័យ​នោះ បណ្តាល​មាន​ភ្លៀង​ធំ ពុំ​ដូច​កាល​​កើត​ឡើង ។ ភ្លៀង​រលឹម​ ១ សប្តាហ៍ មាន​មេឃ​ត្រជាក់​ទូទឹម​ស្រអាប់ ។ លំដាប់​នោះ មុច្ចលិន្ទនាគរាជ ចេញ​ពី​លំនៅ​របស់​ខ្លួន​ហើយ ពេនព័ទ្ធ​ព្រះ​កាយ នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ​ដោយ​ភ្នេន ៧ ជុំ ហើយ​បើក​ពពារ​ដ៏​ធំ​បាំង​អំពី​ខាង​លើ​ព្រះ​សិរ្ស​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ដោយ​គិត​ថា រងា​កុំ​បី​ប៉ះពាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ កំដៅ​​កុំ​ប៉ះ​ពាល់​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ សម្ផស្ស របោម មូស ខ្យល់ កំដៅ​ថ្ងៃ ពស់​តូច ពស់​ធំ ក៏​កុំ​បី​បៀតបៀន​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ឡើយ ។ លុះ​កន្លង​សប្តាហ៍​នោះ​ហើយ ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​ចេញ​អំពី​សមាធិ​នោះ ។ លំដាប់​នោះ មុច្ចលិន្ទនាគរាជ ដឹង​ថា ភ្លៀង​រាំង​ហើយ មាន​ពពក​ស្រឡះ​ហើយ ក៏​រំសាយ​ភ្នេន ចាក​ព្រះ​កាយ នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ និមិត្ត​ភេទ​របស់​ខ្លួន (​ជា​ភេទ​មាណព) ឈរ​ប្រណម្យ​អញ្ជលី នមស្ការ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ពី​ខាង​ទី​ចំពោះ​ព្រះ​ភក្ត្រ​ព្រះ​អង្គ ។ លុះ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​បាន​ជ្រាប​ច្បាស់​សេចក្តី​ន៎ុះ​ហើយ ទ្រង់​បន្លឺ​នូវ​ឧទាន​នេះ​ក្នុង​វេលា​នោះ​ថា ៖ 

::*វិវេក (១) របស់​បុគ្គល អ្នក​ត្រេក​អរ (ដោយ​មគ្គញ្ញាណ) មាន​ធម៌​ស្តាប់​ហើយ បាន​ឃើញ​ច្បាស់ (ដោយ​ញាណចក្ខុ) នាំ​មក​នូវ​សុខ ការ​មិន​បៀតបៀន​គ្នា (non-affliction) និង​ការ​សង្រួម (restraint) ក្នុង​សត្វ​ទាំងឡាយ ជា​សុខ​ក្នុង​លោក ការ​ប្រាស​ចាក​តម្រេក (dispassion) ការ​ប្រព្រឹត្តិ​កន្លង​កាម​ទាំង​ឡាយ (overcoming of sensuality) ជា​សុខ​ក្នុង​លោក កិរិយា​កំចាត់​បង់​នូវ​អស្មិមានៈ​ ((subduing of conceit) ​ដំណើរ​ន៎ុះ ឈ្មោះ​ថា​ជា​សុខ​យ៉ាង​ក្រៃលែង (ultimate blissful) ។* សូត្រ​ទី ១ ។ 

::(១) បណ្តា​វិវេក (blissful, សេចក្តី​ស្ងាត់, ការ​ចាក​អារម្មណ៍​សៅហ្មង, ការ​ពិចារណា​ឃើញ​សេចក្តី​ពិត) ​៣ ​យ៉ាង ពោល​គឺ កាយវិវេក (សេចក្តី​ស្ងាត់​កាយ), ចិត្តវិវេក​ (សេចក្តី​ស្ងាត់​ចិត្ត) និង ឧបធិវិវេក (សេចក្តី​ស្ងាត់​កិលេស) ។ ​វិវេក​ក្នុង​ទី​នេះ សំដៅ​យក​ឧបធិវិវេក គឺ​ព្រះ​និព្វាន​ ។ អដ្ឋកថា ។

## ទុតិយសូត្រ (ទ. ១៣៤)
## តតិយសូត្រ (ទ. ១៣៧)
## ចតុត្ថសូត្រ (ទ. ១៣៧)
## បញ្ចសូត្រ (ទ. ១៤០)
## ឆដ្ឋសូត្រ (ទ. ១៤១)
## សត្តមសូត្រ (ទ. ១៤៣)
## អដ្ឋសូត្រ (ទ. ១៤៥)
## នវមសូត្រ (ទ. ១៥៣)
## ទសមសូត្រ (ទ. ១៥៤)
នន្ទវគ្គ ទី ៣

**ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ឧទាន > នន្ទវគ្គ ទី ៣** 

*(សៀវភៅលេខ ៥២ ទំព័រទី ១៥៩)*

# បឋមសូត្រ (ទ. ១៥៩)
# ទុតិយសូត្រ (ទ. ១៦០)
# តតិយសូត្រ (ទ. ១៦៧)
# ចតុត្ថសូត្រ (ទ. ១៧៤)
# បញ្ចសូត្រ (ទ. ១៧៥)
# ឆដ្ឋសូត្រ (ទ. ១៧៦)
# សត្តសូត្រ (ទ. ១៧៨)
# អដ្ឋមសូត្រ (ទ. ១៨១)
# នវមសូត្រ (ទ. ១៨៥)
# ទសមសូត្រ (ទ. ១៨៩)
មេឃិយវគ្គ ទី ៤

**ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ឧទាន > មេឃិយវគ្គ ទី ៤** 

*(សៀវភៅលេខ ៥២ ទំព័រទី ១៩២)*

# បឋមសូត្រ (ទ. ១៩២)
# ទុតិយសូត្រ (ទ. ២០១)
# តតិយសូត្រ (ទ. ២០២)
# ចតុត្ថសូត្រ (ទ. ២០៥)
# បញ្ចសូត្រ (ទ. ២០៩)
# ឆដ្ឋសូត្រ (ទ. ២១៣)
# សត្តសូត្រ (ទ. ២១៤)
# អដ្ឋមសូត្រ (ទ. ២១៥)
# នវមសូត្រ (ទ. ២២២)
# ទសមសូត្រ (ទ. ២២៣)
សោណត្ថេរវគ្គ ទី ៥

**ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ឧទាន > សោណត្ថេរវគ្គ ទី ៥** 

*(សៀវភៅលេខ ៥២ ទំព័រទី ២២៥)*

# បឋមសូត្រ (ទ. ២២៥)
# ទុតិយសូត្រ (ទ. ២២៦)
# តតិយសូត្រ (ទ. ២២៨)
# ចតុត្ថសូត្រ (ទ. ២៣៣)
# បញ្ចសូត្រ (ទ. ២៣៤)
# ឆដ្ឋសូត្រ (ទ. ២៤៩)
# សត្តសូត្រ (ទ. ២៥៩)
# អដ្ឋមសូត្រ (ទ. ២៦០)
# នវមសូត្រ (ទ. ២៦១)
# ទសមសូត្រ (ទ. ២៦២)
ជច្ចន្ធវគ្គ ទី ៦

**ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ឧទាន > ជច្ចន្ធវគ្គ ទី ៦** 

*(សៀវភៅលេខ ៥២ ទំព័រទី ២៦៤)*

# បឋមសូត្រ (ទ. ២៦៤)
# ទុតិយសូត្រ (ទ. ២៧៤)
# តតិយសូត្រ (ទ. ២៨០)
# ចតុត្ថសូត្រ (ទ. ២៨០)
# បញ្ចសូត្រ (ទ. ២៨៩)
# ឆដ្ឋសូត្រ (ទ. ២៩៤)
# សត្តសូត្រ (ទ. ៣០០)
# អដ្ឋមសូត្រ (ទ. ៣០១)
# នវមសូត្រ (ទ. ៣០៣)
# ទសមសូត្រ (ទ. ៣០៤)
អរិយ

(បា.),(សំ.) (អៈរ៉ិយ៉ៈ) (អរិយ; អាយ៌) ប្រសើរ; ត្រឹមត្រូវ; សុភាព; រៀបរយ; មានបែបបទល្អ; ស្លូតត្រង់; ដែលឥតទោស ។ (ន.) អ្នកប្រសើរ; អ្នកមានតម្លៃ, អ្នកដែលគួររាប់រក; អ្នកមានធម៌ ឬ ទំនៀមទម្លាប់ល្អ (នាំឲ្យមានសេចក្ដីចម្រើន); អ្នកមានសភាពស្លូតត្រង់; អ្នកដែលមានបែបបទរៀបរយ; ... ។ (ព. ពុ.) អ្នកដែលបានសម្រេចលោកុត្តរធម៌ តាំងពីថ្នាក់សោតាបត្តិមគ្គរៀងទៅដល់អរហត្តផល (អរិយបុគ្គល) ។ 

* **មានន័យមួយផ្សេងក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនាថា **អរិយៈ** មាន ៤ ប្រភេទគឺ ៖**

# **អាចារអរិយៈ** ឬ **អាចារារិយៈ** : អ្នកដែលមានមារយាទត្រឹមត្រូវ (សូម្បីសត្វតិរច្ឆាន បើមានមារយាទល្អត្រឹមត្រូវ ក៏ហៅថា **អាចារអរិយៈ** បានដែរ); 
# **ទស្សនអរិយៈ** ឬ **ទស្សនារិយៈ** : អ្នកដែលមានរូបឆោមលោមព័ណ៌ល្អ មានឥរិយាបថស្រគត់ស្រគំសមរម្យ គួរឲ្យចង់ឃើញចង់មើល; 
# **លិង្គអរិយៈ** ឬ **លិង្គារិយៈ** : បព្វជិតដែលល្អតែភេទ គឺ​អ្នកបួស​ដែល​ផ្ចិតផ្ចង់​ប្រុងប្រយ័ត្ន​តែត្រង់​ការស្លៀកដណ្តប់​ឲ្យ​ត្រឹមត្រូវ​តាម​បែបបទ​ជា**សមណសារូប** ប៉ុន្តែជាមនុស្សទ្រុស្តសីល; 
# **បដិវេធអរិយៈ** ឬ **បដិវេធារិយៈ** : លោកអ្នកបានលុះលោកុត្តរធម៌ (ពុទ្ធាទិបណ្ឌិត) ។

* **ប្រើពាក្យ អាយ៌ សរសេរសម្រួលជា **អារ្យ** (អារ-យ៉ៈ) ផ្លាស់ប្តូរគ្នាក៏បាន, ដូចជា ៖**

# **អរិយជន** ឬ **អារ្យជន**: ជនពួកអារ្យៈ គឺជនមានរបៀប បែបបទទំនៀមសណ្ដាប់ល្អ នាំឲ្យមានសេចក្ដីចម្រើន ។
# **អរិយជាតិ** ឬ **អារ្យជាតិ** : ជាតិអារ្យជន; ជនជាតិអ្នកមានអារ្យធម៌ ។
# **អរិយទ្រព្យ**, **អរិយធន** ឬ **អារ្យទ្រព្យ** : ទ្រព្យដ៏ប្រសើរ; ទ្រព្យរបស់អរិយជន (ពុទ្ធសាសនាសំដៅយក**ធម៌ ៧ យ៉ាង**គឺ សទ្ធា, សីលៈ, ហិរិ, ឱត្តប្បៈ, សុតៈ, ចាគៈ, បញ្ញា ហៅថា **អរិយទ្រព្យ**); ព. កា. សម្រាប់ឲ្យងាយចាំថា : *សទ្ធា និង សីលៈ និងហិរិ-ឱត្តប្បំ បួននេះជាធនំ រួមសុតៈ និងចាគោ ។  បង្រ្គប់ជាប្រាំមួយ បញ្ញាមួយទៀតពុទ្ធោ ប្រទានឱវាទោ ហៅថាទ្រព្យប្រសើរក្រៃ ។ ជនណាមានទ្រព្យនេះ ជននោះឯងព្រះចមត្រៃ ប្រទានឱវាទថ្លៃ ថាពុំមែនអ្នកទ័លក្រ ។*
# **អរិយធម៌** ឬ **អារ្យធម៌** : ធម៌ដែលនាំឲ្យកើតសេចក្ដីសុខ-ចម្រើន; ធម៌របស់អរិយជន, ទំនៀមសណ្ដាប់ល្អ; សណ្ដាប់ធ្នាប់ឬបែបបទរៀបរយ ។
# **អរិយបុគ្គល** : បុគ្គល ៨ ពួក រាប់តាំងពីអ្នកដែលបានសម្រេច**សោតាបត្តិមគ្គ**រៀងទៅដល់អ្នកដែលបានសម្រេច**អរហត្តផល** (ព. ពុ.) ។
# **អរិយវង្ស** : (បា. អរិយវំស) វង្សនៃអរិយបុគ្គល ។ ខ្មែរប្រើជាឋានន្តរនៃសមណសក្តិទីរាជាគណៈសម្រាប់ទោក្នុងសម័យបុរាណ, សម័យបច្ចុប្បន្នប្រើជាសម្រាប់ត្រី : **[ព្រះអរិយវង្ស]]** (ម. ព. **សមណសក្តិ** ផង) ។
# **អរិយវិន័យ** ឬ **អារ្យវិន័យ** : ច្បាប់របស់អរិយជន ។
# **អរិយសង្ឃ** ឬ **អារ្យសង្ឃ** : សង្ឃជាអរិយបុគ្គល (ព. ពុ.) ។
# **អរិយសច្ច** ឬ **អារ្យសត្យ** : សេចក្ដីពិតរបស់អរិយបុគ្គល, សេចក្ដីពិតឥតមានល្អៀង ។ អរិយសច្ច : មាន ៤ យ៉ាងគឺ ទុក្ខៈ សេចក្ដីព្រួយលំបាក; សមុទយៈ កំណើតទុក្ខឬហេតុដែលនាំឲ្យកើតទុក្ខ; និរោធៈ សេចក្ដីរលត់ទុក្ខ ឬធម៌សម្រាប់រម្លត់ទុក្ខ; មគ្គៈ ផ្លូវឬឧបាយនៃសេចក្ដីរលត់ទុក្ខ (ហៅដោយរួបរួមថា **ចតុរារិយសច្ច** (ព. ពុ.) ។
# **អរិយសាវ័ក** ឬ **អារ្យស្រាវ័ក** : អរិយបុគ្គលអ្នកបានស្ដាប់ពុទ្ធោវាទ (បើស្ត្រីជា **អរិយសាវិកា** ឬ **អារ្យស្រាវិកា**) ។
# **អរិយុបវាទ** : (បា. 

អាចសរសេរថា អរិយៈ បាន ។
បាដលិគ្គាមិយវគ្គ ទី ៨

**ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ឧទាន > បាដលិគ្គាមិយវគ្គ ទី ៨** 

*(សៀវភៅលេខ ៥២ ទំព័រទី ៣២០)*

# និព្វានសូត្រទី១ (ទ. ៣២០)
# និព្វានសូត្រទី២ (ទ. ៣២១)
# និព្វានសូត្រទី៣ (ទ. ៣២១)
# និព្វានសូត្រទី៤ (ទ. ៣២៣)
# ចុន្ទសូត្រ (ទ. ៣២៤)
# បាដលិគាមិយសូត្រ (ទ. ៣៣៤)
# ទ្វិធាបថសូត្រ (ទ. ៣៤៥)
# វិសាខាសូត្រ (ទ. ៣៤៧)
# ទព្វសូត្រទី១ (ទ. ៣៥០)
# ទព្វសូត្រទី២ (ទ. ៣៥២)
ចូឡវគ្គ ទី ៧

**ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ខុទ្ទកនិកាយ > ឧទាន > ចូឡវគ្គ ទី ៧** 

*(សៀវភៅលេខ ៥២ ទំព័រទី ៣០៧)*

# បឋមសូត្រ (ទ. ៣០៧)
# ទុតិយសូត្រ (ទ. ៣០៨)
# តតិយសូត្រ (ទ. ៣០៩)
# ចតុត្ថសូត្រ (ទ. ៣១០)
# បញ្ចសូត្រ (ទ. ៣១១)
# ឆដ្ឋសូត្រ (ទ. ៣១២)
# សត្តសូត្រ (ទ. ៣១៣)
# អដ្ឋមសូត្រ (ទ. ៣១៤)
# នវមសូត្រ (ទ. ៣១៤)
# ទសមសូត្រ (ទ. ៣១៧)
បរាជិកកណ្ឌ

**ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > ភិក្ខុនីវិភង្គ > បរាជិក** 
*(សៀវភៅលេខ ៥ ទំព័រ​ទី ១)*

# បរាជិក ទី ១ (ទ. ១)
# បរាជិក ទី ២ (ទ. ១៧)
# បរាជិក ទី ៣ (ទ. ២៣)
# បរាជិក ទី ៤ (ទ. ៣០)
បារាជិក​កណ្ឌ

**ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > ភិក្ខុនីវិភង្គ > បារាជិកកណ្ឌ** 
*(សៀវភៅលេខ ៥)*

# បារាជិក ទី ១ (ទ. ១)
# បារាជិក ទី ២ (ទ. ១៧)
# បារាជិក ទី ៣ (ទ. ២៣)
# បារាជិក ទី ៤ (ទ. ៣០)
បរាជិក ទី ១

**ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > ភិក្ខុនីវិភង្គ > បារាជិក​កណ្ឌ > បារាជិក​ ទី ១** 
*(សៀវភៅលេខ ៥ ទំព័រ​ទី ១)*

# និទានបុរសឈ្មោះសាឡ្ហ ជាចៅមិគារមាតា (ទ. ១)
# សេចក្តីបញ្ញត្តិ និង សិក្ខាបទវិភង្គ (ទ. ៨) 
# បទភាជនីយ និង វារៈដែលមិនត្រូវអាបត្តិ (ទ. ១១)
បារាជិក ទី ២

**ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > ភិក្ខុនីវិភង្គ > បារាជិកកណ្ឌ> បារាជិក ទី ២** 
*(សៀវភៅលេខ ៥ ទំព័រ​ទី ១៧)*

# និទានសុន្ទរីនន្ទាភិក្ខុនី (ទ. ១៧)
# សេចក្តីបញ្ញត្តិ និង សិក្ខាបទវិភង្គ (ទ. ១៩)
# បទភាជនីយ និង វារៈដែលមិនត្រូវអាបត្តិ (ទ. ២១)
បារាជិក ទី ៣

**ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > ភិក្ខុនីវិភង្គ > បារាជិកកណ្ឌ> បារាជិក ទី ៣** 
*(សៀវភៅលេខ ៥ ទំព័រ​ទី​ ២៣)*

# និទានថុល្លនន្ទាភិក្ខុនី (ទ. ២៣)
# សេចក្តីបញ្ញត្តិ និង សិក្ខាបទវិភង្គ (ទ. ២៤)
# ការសូត្រសមនុភាសនកម្ម (ទ. ២៧)
# បទភាជនីយ និង វារៈដែលមិនត្រូវអាបត្តិ (ទ. ២៨)
បារាជិក ទី ៤

**ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > ភិក្ខុនីវិភង្គ > បារាជិកកណ្ឌ> បារាជិក ទី ៤** 
*(សៀវភៅលេខ ៥ ទំព័រ​ទី ៣០)*

# និទានឆព្វគ្គិយាភិក្ខុនី (ទ. ៣០)
# សេចក្តីបញ្ញត្តិ និង សិក្ខាបទវិភង្គ (ទ. ៣១)
# បទភាជនីយ និង វារៈដែលមិនត្រូវអាបត្តិ (ទ. ៣៤)
# ឧទ្ទេសាវសាន (ទ. ៣៥)
សង្វាស

(សំ.),(បា.)(សង់-វ៉ាស) (សំវាស) ការ​នៅ​រួម​គ្នា, ការ​នៅ​ជា​មួយ​គ្នា; ការ​រួម​បវេណី : *មាន​សង្វាស​ស្មើ​គ្នា*; *រួម​សង្វាស* ។ 

បើ​ដាក់​រួម​ភ្ជាប់​ជា​មួយ​នឹង​សព្ទ​ដទៃ ច្រើន​ប្រើ **សំវាស** ជាង **សំវាសត្ថេនកៈ** (ស័ងវ៉ាស័ត-ថេន៉ៈកៈ) : ការ​លួច​សង្វាស គឺ​សាមណេរ​ដែល​បួស​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​ច្បាប់ ហើយ​ក្លែង​ខ្លួន​ជា​ភិក្ខុ​ចូល​ធ្វើ​កិច្ច​ផ្សេង​ៗ ស្មើ​គ្នា​នឹង​ពួក​ភិក្ខុ (ម. ព. **ថេយ្យ​សំវាសកៈ**, **លិង្គត្ថេនកៈ** និង **ឧភយត្ថេនកៈ** ផង) ។   

អាច​សរសេរ​ថា **សំវាស** (ស័ង-វ៉ាស) ក៏​បាន ។
បវេណី

(ប៉ៈវេនី ឬ​ប្រពៃនី) (បវេណិ ឬ បវេណី; ប្រវេណិ ឬ ប្រវៃណី) ទំនៀម; ពូជពង្ស, តំណ​វង្ស​ត្រកូល : រក្សា​បវេណី, ធ្វើ​បុណ្យ​ទាន​តាម​ប្រពៃណី ។ 

**បវេណី​ទេវតា** : ទេវតា​ដែល​គេ​រាប់អាន​តាម​តំណ​វង្ស​ត្រកូល​ត​ៗ​មក ។ 
**រួម​បវេណី** :  រួម​សុខ​ទុក្ខ​របស់​ស្វាមី​ភរិយា ។ 

អាច​សរសេរ​ **ប្រពៃណី** បាន ។
ចុល្លវគ្គ

**ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > ចុល្លវគ្គ**  (សៀវភៅភាគ៩ ដល់ ភាគ១១)

## បឋមភាគ (សៀវភៅភាគ៩)
### កម្មក្ខន្ធកៈ
### បារិវាសិកក្ខន្ធកៈ
### សមុច្ចយក្ខន្ធកៈ
## ទុតិយភាគ (សៀវភៅភាគ១០)
### សមថក្ខន្ធកៈ
### ខុទ្ទកវត្ថុក្ខន្ធកៈ
### សេនាសនក្ខន្ធកៈ
## តតិយភាគ (សៀវភៅភាគ១១)
### សង្ឃភេទក្ខន្ធកៈ
### វត្តក្ខន្ធកៈ
### បាតិមោក្ខដ្ឋបនក្ខន្ធកៈ
### ភិក្ខុនីក្ខន្ធកៈ
### បញ្ចសតិកក្ខន្ធកៈ
### សត្តសតិកក្ខន្ធកៈ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះត្រៃបិដក
វរិវារ

**ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > វរិវារ** 

## បរិវារ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះត្រៃបិដក
ធម្មសង្គណី

**ព្រះត្រ័យបិដក > អភិធម្មបិដក > ធម្មសង្គណី** 

## ធម្មសង្គណីមានប៉ុន្មានកណ្ឌ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះត្រៃបិដក
វិភង្គ

**ព្រះត្រ័យបិដក > អភិធម្មបិដក > វិភង្គ** 

## វិភង្គ
### **១. ខន្ធវិភង្គ** 
#### សុត្តន្តភាជនីយ៍ 
រូបខន្ធ

វេទនាខន្ធ

សញ្ញាខន្ធ

សង្ខារខន្ធ

វិញ្ញាណក្ខន្ធ

#### អភិធម្មភាជនីយ៍ 
រូបខន្ធ

វេទនាខន្ធ

សញ្ញាខន្ធ

សង្ខារខន្ធ

វិញ្ញាណក្ខន្ធ

#### បញ្ហាបុច្ឆកៈ 
ខន្ធ​៥

តិកមាតិកាបុច្ឆា ទុកមាតិកាបុច្ឆា

តិកមាតិកាវិសជនា ទុកមាតិកាវិសជនា

### **២. អាយតនវិភង្គ** 
### **៣. ធាតុវិភង្គ** 
### **៤. សច្ចវិភង្គ** 
### **៥. ឥទ្ធរិយវិភង្គ** 
### **៦. បច្ចយាការវិភង្គ** 
### **៧. សតិបដ្ឋានវិភង្គ** 
### **៨. សម្មប្បធានវិភង្គ** 
### **៩. ឥទ្ធិបាទវិភង្គ** 
### **១០. ពោឈង្គវិភង្គ** 
### **១១. មគ្គវិភង្គ** 
### **១២. ឈានវិភង្គ** 
### **១៣. អប្បមញ្ញាវិភង្គ** 
### **១៤. សិក្ខាបទវិភង្គ** 
### **១៥.​ បដិសម្ភិទាវិភង្គ** 
#### សុត្តន្តភាជនីយ៍ 
បដិសម្ភិទា ៤

#### បភេទវារ ៥ 
សច្ចវារ

ហេតុវារ

ធម្មវារ

បច្ចយាការវារ

បរិយត្តិធម្មវារ

#### អភិធម្មភាជនីយ៍ 
ចេកបដិសម្ភិទា​ ៤ ដោយកាមាវចរកុសលចិត្ត ៨

ចេកបដិសម្ភិទា​ ៤ ដោយរូបាវចរកុសលចិត្ត

ចេកបដិសម្ភិទា​ ៤ ដោយអរូបាវចរកុសលចិត្ត

ចេកបដិសម្ភិទា​ ៤ ដោយលោកុត្តរកុសលចិត្ត

ចេកបដិសម្ភិទា​ ៤ ដោយអកុសលចិត្ត ១២

ចេកបដិសម្ភិទា​ ៣ ដោយអហេតុកកុសលចិត្ត ៨

ចេកបដិសម្ភិទា​ ៣ ដោយកាមាវចរវិបាកចិត្ត ៨

ចេកបដិសម្ភិទា​ ៣ ដោយរូបាវចរវិបាកចិត្ត

ចេកបដិសម្ភិទា​ ៣ ដោយអរូបាវចរវិបាកចិត្ត

ចេកបដិសម្ភិទា​ ៣ ដោយលោកុត្តរវិបាកចិត្ត

ចេកបដិសម្ភិទា​ ៣ ដោយអកុសលវិបាកចិត្ត ៧

ចេកបដិសម្ភិទា​ ៣ ដោយអហេតុកកិរិយាចិត្ត ៣

ចេកបដិសម្ភិទា​ ៣ ដោយកិរិយាចិត្ត ៣ ប្រភេទ

#### បញ្ហាបុច្ឆកៈ 
បដិសម្ភិទា ៤

តិកមាតិកាបុច្ឆា-ទុកមាតិកាបុច្ឆា

តិកមាតិកាវិសជ្ជនា

ទុកមាតិកាវិសជ្ជនា

### **១៦. ញាណវិភង្គ** 
#### មាតិកា 
ឯកកមាតិកា

ទុកមាតិកា

តិកមាតិកា

ចតុកមាតិកា

បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តក-អដ្ឋក-នវកមាតិកា

ទសកមាតិកា

#### និទេស 
ឯកកនិទេស

ទុកនិទេស

តិកនិទេស

ចតុកនិទេស

បញ្ចកនិទេស

ឆក្កនិទេស

សត្តកនិទេស

អដ្ឋកនិទេស

នវកនិទេស

ទសកនិទេស

### **១៧. ខុទ្ទកវត្ថុវិភង្គ** 
#### មាតិការ 
ឯកកមាតិកា

ទុកមាតិកា

តិកមាតិកា

ចតុកមាតិកា

បញ្ចកមាតិកា

ឆក្កមាតិកា

សត្តកមាតិកា

អដ្ឋកមាតិកា

នវកមាតិកា

ទសកមាតិកា

#### ឯកកនិទេសជាដើម 
ឯកកនិទេស

ទុកនិទេស

តិកនិទេស

ចតុកនិទេស

បញ្ចកនិទេស

ឆក្កនិទេស

អដ្ឋនិទេស

នវកនិទេស

អដ្ឋារសកនិទេស

ទិដ្ឋិ ៦២

### **១៨. ធម្មហទយវិភង្គ** 
សព្វសង្គាហិកវា

ឧប្បត្តានុបត្តិវារ

បរិយាបន្នាបរិយាបន្នវារ

វិជ្ជមានាវិជ្ជមានវារ

ភុម្មន្តរវារ

ឧប្បាទកម្មអាយុបមាណវារ

អភិញញេយ្យាទិវារ

អារម្មណវារ

ទិដ្ឋាទិវារ

កុសលតិកវារ

វេទនាតិកវារ

វិបាកតិកវារ

ឧបាទិននុបាទានិយតិកវារ

វិតក្កតិកវារ

ឧបាទិន្នុបាទានិយតិកវារ

វិតក្កតិកវារ

រូបទុកវារ

លោកិយទុកវារ

### ឯកសារយោង 
ព្រះត្រៃបិដក > វិនយបិដក 

ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក

ព្រះត្រៃបិដក > អភិធម្មបិដក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះត្រៃបិដក
ធាតុកថា

**ព្រះត្រ័យបិដក > អភិធម្មបិដក > ធាតុកថា** 

## ធាតុកថា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះត្រៃបិដក
បារាជិក ទី ១

**ព្រះត្រៃបិដក > វិន័យបិដក > ភិក្ខុនីវិភង្គ > បារាជិកកណ្ឌ> បារាជិក ទី ១** 
*(សៀវភៅលេខ ៥)*

# និទានបុរសឈ្មោះសាឡ្ហ ជាចៅមិគារមាតា (ទ. ១)
# សេចក្តីបញ្ញត្តិ និង សិក្ខាបទវិភង្គ (ទ. ៨) 
# បទភាជនីយ និង វារៈដែលមិនត្រូវអាបត្តិ (ទ. ១១)
រដ្ឋបាលសាធារណៈ

**រដ្ឋបាលសាធារណៈ** () គឺពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងការអនុវត្តគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាល ហើយវាក៏ជាមុខវិជ្ជាសិក្សាមួយផងដែរ ដែលផ្ដោតទៅលើការអនុវត្តគោលនយោបាយ និងត្រៀមរៀបចំមន្រ្តីរាជការស៊ីវិលសម្រាប់ការចូលធ្វើការនៅក្នុងសេវាសាធារណៈ។
គតិលោក

**គតិលោក**

#  គតិលោក ភាគ​ ទី ១
#  គតិលោក ភាគ​ ទី ២ 
#  គតិលោក ភាគ​ ទី ៣
#  គតិលោក ភាគ​ ទី ៤
#  គតិលោក ភាគ​ ទី ៥
#  គតិលោក ភាគ​ ទី ៦
#  គតិលោក ភាគ​ ទី ៧
#  គតិលោក ភាគ​ ទី ៨
#  គតិលោក ភាគ​ ទី ៩
#  គតិលោក ភាគ​ ទី ១០
គតិលោក ភាគ​ ទី ២

**គតិលោក > គតិលោក ភាគ​ ទី ២**

# សិស្សនិងគ្រូចោទឆ្លើយលក្ខណ របស់មនុស្សពាល និង រឿងចៅប្រាក់និងចៅឡុច
# រឿងចៅអធិការវត្ដកោះ (ទន្លេធំ) និង រឿងលោកសង្ឃសាងវិហារ និង រឿងឧកញ៉ាញៀនអាភៀនប្រើអំណាច
# រឿងកូនចៀមនិងឆ្កែព្រៃ និង រឿងភិក្ខុសុខជាព្នងគ្រូ
# បណ្ឌិតវគ្គ និង រឿងអរិទ្រព្យ៧ ប្រការ និង រឿងសប្បុរសធម៌ ៧ប្រការ
# ព្រាហ្មណ៍ចាស់មានភរិយាក្រមុំ
# រឿងសត្វសំពោចនិងមាន់ចែ និង រឿងសត្វឥន្រ្ទីរបស់ព្រះឥសូរចង់ស៊ីស្ដេចដំរី
# រឿងក្មេងកំព្រា និង ព្រះចៅផែនដី និង រឿងព្រះចៅផែនដី និង ក្មេងឃ្វាក្របី
គតិលោក ភាគ​ ទី ៣

**គតិលោក > គតិលោក ភាគ​ ទី ៣**

# រឿងសត្វកន្លង់ និង គីងគក់អួត​ឫទ្ធិ​គ្នា
# រឿងធនញ្ជ័យបណ្ឌិត និង អ្នកប្រាជ្ញកោះលង្កា
# រឿងអមាត្យព្រះបាទពិម្ពិសាររាជ និង អាជាតសត្រូវរាជកុមារ
# រឿងព្រះធនិយថេរ និង នាយសមុហបញ្ជី
# រឿង​តាហួលាន
# រឿង​ចៅឆោតជិះក្របីទូលស្រូវ
# រឿង​សិង្ហតោចង់បានកូនក្រមុំដង្ខៅម្នាក់
# រឿង​នាងអមរាទេវី និង អាចារ្យ ៤ នាក់
# លោកធម៌ ៨ ប្រការ
# រឿង​បូជា​ទឹកបឹង
# រឿង​ដើមដង្កោគោស្ទាវខ្មៅ
# រឿង​យាយទេព
# រឿងក្រពើ និង អ្នកបររទេះ
# រឿងក្រពើផើមចង់ស៊ីថ្លើមស្វា
# រឿងក្អែក និង សំពោច
# រឿង​ចចក និង រាជសី
# ព្រានព្រៃ និង សត្វសេក
គតិលោក ភាគ​ ទី ១០

**គតិលោក > គតិលោក ភាគ​ ទី ១០**

# ពាលវគ្គ
# រឿងចៅឡុចនិងចៅប្រាក់
# រឿងចៅអធិការវត្ដកោះ
# រឿងលោកសង្ឃសាងវិហារ
# រឿងអុកញ៉ាញៀនអាភៀន
# រឿងកូនចៀមនិងឆ្កែព្រៃ
# រឿងភិក្ខុសុខជាព្នងគ្រូ
# បណ្ឌិតវគ្គ​​បរិយាយ
# រឿងអរិយទ្រព្យ៧ប្រការ
សកាយទិដ្ឋិ

(បា.)(សៈកាយ៉ៈទិត-ឋិ) ទិដ្ឋិ​ដែល​ប្រកាន់​ថា​បញ្ចក្ខន្ធ​ជា​របស់​ផង​ខ្លួន : *សកាយ​ទិដ្ឋិ​នេះ​ជា​សំយោជន​ធម៌​ថ្នាក់​ទាប សោតាបន្ន​បុគ្គល​លះ​ទិដ្ឋិ​នេះ​បាន ឥត​មាន​ការ​ប្រែប្រួល​ឡើយ (ព. ពុ.) ។ belief in a self. Pali: sakkāya-diṭṭhi*
ម៉ារីអ៊ូប៉ូល

**ម៉ារីអ៊ូប៉ូល**  (អង់គ្លេស - Mariupol ភាសារុស្ស៊ី - Мариуполь) - ក្រុងនៅក្នុងភាគខាងត្បូង-ខាងកើតនៃអ៊ុយក្រែនមួយ។ ឧស្សាហកម្មក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។ ផ្លូវរថភ្លើងនិងជាច្រកដ៏សំខាន់មួយ។ ចំនួនប្រជាជន - អំពី 500,000 នាក់។ បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1778 ។
ជូជក

(បា.) (--ជក់) ឈ្មោះ​ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់​ជា​ស្មូម មាន​ក្នុង​រឿងវេស្សន្ដរជាតក ។ **គ្រោះ​ជូជក** : គ្រោះ​ធ្ងន់​ដូច​តា​ជូជក ដែល​បរិភោគ​អាហារ​ច្រើន​ជ្រុល​ហួស​ប្រមាណ ​ទាល់​តែ​ចាក់​ច្រាស​ស្លាប់​ខ្លួន​អសារ​ឥត​ការ​ ខាន​បាន​ប្រើប្រាស់​ចាយ​វាយ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ ដែល​ព្រះ​បាទ​ស្រី​សញ្ជ័យ ទ្រង់​ប្រោស​ព្រះ​រាជទាន ជា​តម្លៃ​លោះ​នាង​ក្រឹស្នា ​និង ​ជា​លី ។
​អាបត្តិ​

(បា.) (--បាត់) ទោស​ដែល​ភិក្ខុ​ត្រូវ​ព្រោះ​កន្លង ​ឬ ​ល្មើស​ពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ (ព. វិ. ពុ.) : *ភិក្ខុ​ត្រូវ​អាបត្តិ* ។ ភិក្ខុ​សម្តែង​អាបត្តិ ភិក្ខុ​ប្រកាស​ទោស​ដែល​ខ្លួន​ត្រូវ​ព្រោះ​ល្មើស​ពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ (ចំពោះ​មុខ​សង្ឃ ​ឬ ​គណៈ ​ឬ​ក៏ ​ភិក្ខុ​ផង​គ្នា...) ។