សង្រ្គាមស៊ីវិលអាមេរិក

**សង្រា្គមស៊ីវិលអាមេរិក** ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាសង្រ្គាមរវាងរដ្ឋនិងរដ្ឋ ឫក៏គ្រាន់តែជាសង្រ្គាមស៊ីវិលនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលនៅក្នុងកំឡុងឆ្នាំ (១៨១៦ទៅ១៨៦៥)ចាប់តាំងពីរដ្ឋខាងត្បូងបានប្រកាសផ្ដាច់ខ្លួនចេញពីគ្នាគឺ អាមេរិក ខន់ហ្វីដឺរាស៊ី និង អាមេរិកខាងជើង ដែលក្នុងនោះមានរដ្ឋចំនួន១១ ។សង្គ្រាមនេះប្រភពដើមមកពីរបញ្ហាទាំសភាព និងបញ្ហាឈ្លានពានទឹកដីនៅភាគខាងលិច។ មហាអំណាចបរទេសមិនព្រមជួយធ្វើអន្តរាគម៍។
ក្រោយពីសង្រ្គាមអស់រយៈ៤ឆ្នាំបានធ្វើឲ្យទាហានជាង ៦០០០០០នាក់ស្លាប់ និងបានបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័នជាច្រើន និងបានបំផ្លាញពួកខន់ហ្វីដឺរាស៊ីនៅភាគខាងត្បូងជាច្រើន ហើយវាពិតជាពិកបាកខ្លាំងណាស់ក្នុងការកសាងឡើងវិញ និងឯកភាពជាតិបានធានាសិទ្ធពីស៊ីវិលឲ្យដោះលែងទាសករមកវិញ។

នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៦០ ពួកសារធារណៈរដ្ឋនិយមបានធ្វើការបោះឆ្នោតដែលមានមេដឹកនាំដោយប្រធានាធិបតី អប្រាហាំលីនខុន ជំទាស់និងការពង្រីកនៃទាសភាពចូលទឹកដីសហរដ្ឋអាមេរិក លីនខុនបានឈ្នះការបោះឆ្នោត ប៉ុន្តែមុនពេលគាត់សម្ភោធនៅខែ មិនា ៤ ១៨១៦ រដ្ឋតូចៗចំនួន ៧ រួមជាមួយនិងសេដ្ឋកិច្ចកប្បាសដែលត្រូវបង្កើតឡើងដោយពួកខន់ហ្វីដឺរាស៊ី។ប្រាំមួយថ្ងៃដំបូងការធ្វើរបបគមន៏នៃទាសករមានសមាត្រខ្ពស់បំផុតចំនួន ៤៨,៨%ប្រជាជនរបស់ពូកគេសម្រាប់ប្រាំមួយថ្ងៃនេះ។

លោកប្រធានាធិបតី ចាម៉ាស បូចានាន់ និងសារណៈរដ្ឋបានផ្តាច់ខ្លួនចេញ នេះជាការខុសច្បាប់។តាមរយៈការអះអាងរបស់លោក លីនខុនជាប្រមុខរដ្ឋបាននិយាយថាគាត់មិនបានផ្តួចផ្តើមនៃសង្រ្គាមស៊ីវិលនេះទេ ហើយពួកខន់ហ្វីដឺរាស៊ីបានអះអាងបន្ថែមទៀតថាកងកម្លាំងសហព័ន្ធ ហ្វូត បានរឹបអូសទឹកដីសហព័្នន្ធជាច្រើន។សន្និសិទ្ធសន្តិភាពមួយត្រូវបានបរាជ័យក្នុងគោលបំណងសម្របសម្រួលរវាងភាគីទាំងសងខាង ដូចជាការរៀបចំឡើងនូវសង្រ្គាមទាំងពីរ។
សហព័ន្ធនេះបានសន្មត់ថាបណ្តាប្រទេសនៅអឺរ៉ុបបានសង្ឃឹមទៅលើស្តេច ឃីង ចុតទុន ដែលពួកគេនិងធ្វើអន្តរាគមន៏, គ្មាននណាម្នាក់ហើយក៏គ្មានម្នាក់ព្រមទទួលស្គាល់សហព័ន្ធអាមេរិកថ្មីរបស់អាមេរិកទេ។

អាទិភាពបានចាប់ផ្តើមនៅខែ មេសា ១២១៨៦១ ខណៈពេលដែលកងកម្លាំងសហភាពមកលើ ហ្វរ ស៊មធើ ដែលជាបន្ទាយដ៏ធំមួយដោយធ្វើឡើងដោយកងទ័ពសហភាពនៅក្នុងរដ្ឋ ការ៉ូលីណា ខាងជើង។ ពេលនេះ លីនខុនបានអំពាចនាវឲ្យកងព័ទពង្រឹងឡើងវិញនូវ ហ្វត់នេះ។ ដូចនេះរដ្ឋតូចៗទាំងបួន រួមទាំង ខន់ហ្វីដឺរាស៊ី សរុបជាង១១រដ្ឋ។ហើយថ្មីៗនេះសហភាពរដ្ឋគ្រប់គ្រងព្រំដែននិងជាការបង្កើតឲ្យមានភាពរាំងស្ទះផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចជើងទឹកខាងត្បូង។
ដោយសារតែមានពត៍មានមិនច្បាស់នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៦១ ១៨៦១ ថាកាលរដូវស្លឹកឈើជ្រុះឆ្នាំ១៨៦២ យុទ្ធនាកាសហភាពរបស់រដ្ឋ ម៉ារី ឡែន(រដ្ឋសហភាព)បានបញ្ចប់ជាមួយនិងការចាកចេញសហព័ន្ធនៅសមរភូមិ អឺតិតាម ទប់ស្កាត់ការអន្តរាគម៍នៃជនជាតិអង់គ្លេស។

លីនខន់បានចេញសេចក្តីប្រកាសថានឹងរំដោះខ្លួនចេញ បន្ទាប់ពីរការបញ្ឈប់គោលដៅនៃសង្រ្គាមទាសភាព។

## See also
**General reference**
* Battles of the American Civil War
* Bibliography of the American Civil War
* Corps badges of the American Civil War
* Naval bibliography of the American Civil War
* Uniforms of the Union
* Uniforms of the Confederacy
* Weapons in the American Civil War

**Union**
* United States
* Union Army
* Union Navy

**Confederacy**
* Confederate States
* Confederate Army
* Confederate Navy

**Ethnic articles**
* African Americans in the American Civil War
* German Americans in the American Civil War
* Hispanic Americans in the American Civil War
* Irish Americans in the American Civil War
* Italian Americans in the American Civil War 
* Native Americans in the American Civil War

**Topical articles**
* Blockade runners of the American Civil War
* Blockade, Union – of the American Civil War 
* Casualties in the American Civil War 
* Commemoration of the American Civil War 
* Commemoration of the American Civil War on postage stamps
* Nursing in the American Civil War, Dorothea Dix
* Ships captured during the American Civil War
* Slaves and the American Civil War 
* Spies in the American Civil War

**National articles**
* Foreign enlistment in the American Civil War
* Britain in the American Civil War
* Canada in the American Civil War

## References
;Notes

;Citations

;Bibliography

*
*
*
* Beringer, Richard E., Archer Jones, and Herman Hattaway, *Why the South Lost the Civil War* (1986) influential analysis of factors; an abridged version is *The Elements of Confederate Defeat: Nationalism, War Aims, and Religion* (1988)
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* Gara, Larry. 1964. *The Fugitive Slave Law: A Double Paradox* in Essays on the Civil War and Reconstruction, New York: Holt, Rinehart and Winston, 1970. (originally published in Civil War History, X, No. 3, Sept 1964)
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* Nevins, Allan. *Ordeal of the Union*, an 8-volume set (1947–1971). the most detailed political, economic and military narrative; by Pulitzer Prize winner
** 1. Fruits of Manifest Destiny, 1847–1852; 2. A House Dividing, 1852–1857; 3. Douglas, Buchanan, and Party Chaos, 1857–1859; 4. Prologue to Civil War, 1859–1861; vol. 5–8 have the series title "War for the Union"; 5. The Improvised War, 1861–1862; 6. War Becomes Revolution, 1862–1863; 7. The Organized War, 1863–1864; 8. The Organized War to Victory, 1864–1865
*
*
*
*
*
*
*
* 
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*

## Further reading
* Gugliotta, Guy. New Estimate Raises Civil War Death Toll, The New York Times, April 3, 2012, pg. D1 (of the New York edition), and April 2, 2012 on NYTimes.com. Retrieved 2012-04-03 online.
*Bibliography of the American Civil War
*Bibliography of American Civil War naval history

## External links
* 
* Civil War photos at the National Archives
* View images from the Civil War Photographs Collection at the Library of Congress
* Civil War Trust
* Civil War Era Digital Collection at Gettysburg College  This collection contains digital images of political cartoons, personal papers, pamphlets, maps, paintings and photographs from the Civil War Era held in Special Collections at Gettysburg College.
* Civil War 150 Washington Post interactive website on 150th Anniversary of the American Civil War.
* Civil War in the American South  – An Association of Southeastern Research Libraries (ASERL) portal with links to almost 9,000 digitized Civil War-era items—books, pamphlets, broadsides, letters, maps, personal papers, and manuscripts—held at ASERL member libraries
* The Civil War – site with 7,000 pages, including the complete run of Harper's Weekly newspapers from the Civil War
* 
* Civil War Living History Reenactments (videos)
* West Point Atlas of Civil War Battles