open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
អគារវឌ្ឍនៈ

**អគារវឌ្ឍនៈ** គឺជាអគារដែលខ្ពស់ជាងគេនៅ ប្រទេសកម្ពុជាអគារមួយនេះបែរមុខទៅទិសខាងកើត សាងសង់ឡើងមានរាងជានាគរាជ ស្រោបកញ្ចក់ បំពាក់ដោយបរិក្ខារទំនើបៗ មានកម្ពស់ ១៨៧,៣ ម៉ែត្រ ឈរលើផ្ទៃដីសរុប ១៣១ ០០០ ម៉ែត្រការ៉េ ចែកជា៣៩ ជាន់។អគារនេះមានឈ្មោះថា ***អគារវឌ្ឍនៈកាពីតាលៈ***  ដែលមានតម្លៃជាង ១០០លានដុល្លារ ត្រូវបានដាក់សម្ពោធជាផ្លូវការ ក្រោមអធិបតីភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន និង សម្តេចកិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ប៊ុន រានី ហ៊ុន សែន កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៨។

អគារដ៏ខ្ពស់មួយ នៅកណ្ដាលទីក្រុងភ្នំពេញនេះ ត្រូវបានដាក់រហ័សនាមថា **«ចក្កវាឡប្លែក គេ»** ដែលមានកម្ពស់៣៩ជាន់ ស្មើនឹងកម្ពស់សរុប ១៨៦ ម៉ែត្រ គឺជាអគារពាណិជ្ជកម្ម និងបណ្តុំសេវាកម្ម ចម្រុះជាច្រើន រួមមាន ទីតាំងសម្រាប់ប្រើប្រាស់ធ្វើជាការិយាល័យ ធ្វើសណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន និងផ្សារទំនើប ព្រមទាំងមាន ហាងលក់ទំនិញ ដែលមានម៉ាកល្បីៗ លំដាប់អន្តរជាតិ ទៀតផង។

## លក្ខណៈពិសេស 
១. ផ្សារទំនើប វឌ្ឍនៈ កាពីតាល៖

ជាផ្សារទំនើបប្រណីតដំបូងគេលាតសន្ធឹង ៣ ជាន់ សម្បូរដោយហាងទំនិញម៉ាកល្បីៗលំដាប់អន្តរជាតិ ដូចជា Hugo Boss, Brioni, Canali, Christofle, Clarins, Lacoste, L’Occitane, Rimowa, Timepieces, Salvatore Ferragamo, Pazzion, Petit Bateau, Jimmy Choo, Roberto Cavalli, Santoni, និង Stefano Ricci ជាដើម។

ផ្សារទំនើបនេះក៏នៅមានសេវាកម្មជាច្រើន ដូចជា៖ ធនាគារវឌ្ឍនៈ ការិយាល័យកណ្ដាល សម្រាប់ផ្តល់សេវាធនាគារ ៧ ថៃ្ងក្នុង១សប្ដាហ៍ សេវាបង់ប្រាក់ពន្ឋ-អាករគ្រប់ប្រភេទ ភោជនីយដ្ឋាន ហាងតែ TWG និងហាងអាហារបារាំង Eric Kayser។

២. មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម

ជាការិយាល័យកម្រិត A ផ្តល់ទីកន្លែងដ៏មានផាសុកភាព សុវត្ថិភាពខ្ពស់ បែងចែកជាបន្ទប់ប្រណីត ការិយាល័យធំៗ ដែលបំពេញតាមតម្រូវការរបស់អ្នកវិនិយោគជាតិ និងអន្តរជាតិ ដោយមានភ្ជាប់ជាមួយប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម ប្រព័ន្ធជណ្ដើរយន្តទំនើប និងប្រព័ន្ធការពារផ្សេងៗទៀត ។

៣. មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម ប្រណីតភាព (Lifestyle Cube)

ជាទីតាំងការិយាល័យអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា បូករួមជាមួយគ្លីនិកទន្តសាស្រ្ត Denriche Asia សេវាសម្ពព និងការិយាល័យសំខាន់ផ្សេងៗទៀត។

៤. សណ្ឋាគារ Rosewood ភ្នំពេញ លំដាប់ផ្កាយ៥

ចាប់ពីជាន់ទី ២៥ ដល់ ៣៩ គឺជាសណ្ឋាគារ រ៉ូសវូដ (Rosewood) ដែលមានបន្ទប់ស្នាក់នៅសរុប ១៧៥ បន្ទប់ កនែ្លងហាត់ប្រាណ អាងហែលទឹក សាលប្រជុំ ៣ និងភោជនីយដ្ឋានជាច្រើន ដូចជា ហាងអាហារបារាំង-ខ្មែរ Brasserie Louis ហាងតែ The Living Room ហាងអាហារជប៉ុន Iza ហាងគ្រឿងសមុទ្រ Cuts និង Sora Sky bar។

## សូមមើលផងដែរ 
• ធនាគារកាណាឌីយ៉ា

• វីថីព្រះស៊ីសុវត្ថិ

## ឯកសារយោង
ហ្វឺឌីណាន់ ម៉ាកូស

**ហ្វឺឌីណាន់ អេម៉ានុយអែល អេដ្រាលីន ម៉ាកូស** (, 11 កញ្ញា 1917 – 28 កញ្ញា 1989) ជាអ្នកនយោបាយនិងមេធាវីហ្វីលីពីនដែលជាប្រធានាធិបតីទី 10 របស់ប្រទេសហ្វីលីពីនពីឆ្នាំ 1965 ដល់ឆ្នាំ 1986​ ពិចារណាយ៉ាងទូលំទូលាយដោយអ្នកសិក្សា អ្នកសេដ្ឋកិច្ច និងអ្នកសារព័ត៌មាន​ ជាចោរាធិបតេយ្យ គាត់គ្រប់គ្រងជាជនផ្តាច់ការ ក្រោមច្បាប់អាជ្ញាសឹកពីឆ្នាំ 1972 ដល់ឆ្នាំ 1981 និងរក្សាអំណាចភាគច្រើននៃច្បាប់អាជ្ញាសឹករបស់គាត់រហូតដល់គាត់ត្រូវបានទម្លាក់នៅឆ្នាំ 1986 ការ​ចាត់​ទុក​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​គាត់​ថា​ជា​របប​ផ្តាច់ការ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ហួសហេតុ និងភាពឃោរឃៅ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន
តំបន់បាហ្គោ

**តំបន់បាហ្គោ** (, ;) គឺជាតំបន់រដ្ឋបាលរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលមានទីតាំងនៅភាគកណ្តាលភាគខាងត្បូងរបស់ប្រទេស មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងតំបន់ម៉ាគ្វេនិងតំបន់ម៉ាន់ដាឡាយទៅភាគខាងជើង រដ្ឋកាយីន រដ្ឋមន​ និងឈូងសមុទ្រម៉ាតាបានទៅខាងកើត​ តំបន់យ៉ាំងហ្គូនទៅភាគខាងត្បូង​ និងតំបន់អៀ​រ៉ា​វ​ឌី​ និងរដ្ឋរ៉ាឃីនទៅខាងលិច​ មានទីតាំងនៅចន្លោះ 46°45'N និង 19°20'N និង 94°35'E និង 97°10'E មានប្រជាជនចំនួន 4,867,373 (2014)

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំបន់នៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា
ភាគ៧៨

ធម្មសង្គណី បឋមភាគ

មាតិកា

**1. ពួកធម៌**
# ពួកធម៌ជាកុសល
# ពួកធម៌ជាអកុសល
# ពួកធម៌ជាអព្យាក្រឹត
# ពួកធម៌ប្រកបដោយសុខវេទនា
# ពួកធម៌ប្រកបដោយទុក្ខវេទនា
# ពួកធម៌ប្រកបដោយវេទនាមិនជាទុក្ខ មិនជាសុខ
# ពួកធម៌ជាវិបាក
# ពួកធម៌មានវិបាកជាប្រក្រតី
# ពួកធម៌មិនមែនជាវិបាក មិនមែនមានវិបាកជាប្រក្រតី
# ពួកធម៌ដែលមានកម្មប្រកបដោយកិលេស មានតណ្ហាជាដើមកាន់យកហើយ ទាំងជាប្រយោជន៍ដល់ឧបាទាន
# ពួកធម៌ដែលមិនមានកម្មប្រកបដោយកិលេសមានតណ្ហាជាដើម កាន់យកហើយ តែជាប្រយោជន៍ដល់ឧបាទាន
# ពួកធម៌ដែលមានកម្មប្រកបដោយកិលេសមានតណ្ហាជាដើម កាន់យកហើយ ទាំងមិនជាប្រយោជន៍ ដល់ឧបាទាន
#ពួកធម៌ដែលសៅហ្មង ទាំងគួរដើម្បីដល់នូវសេចក្តីសៅហ្មង
#ពួកធម៌ដែលមិនសៅហ្មង តែគួរដើម្បីដល់នូវសេចក្តីសៅហ្មង
#ពួកធម៌ដែលមិនសៅហ្មង ទាំងមិនគួរដល់នូវសេចក្តីសៅហ្មង
#ពួកធម៌ប្រកបដោយវិតក្កៈ ទាំងប្រកបដោយវិចារៈ
#ពួកធម៌គ្មានវិតក្កៈ មានត្រឹមតែវិចារៈ
#ពួកធម៌គ្មានវិតក្កៈទាំងគ្មានវិចារៈ
#ពួកធម៌ប្រកបដោយបីតិ
#ពួកធម៌ប្រកបដោយសុខ
#ពួកធម៌ប្រកបដោយឧបេក្ខា
#ពួកធម៌ដែលត្រូវលះដោយទស្សនៈ
#ពួកធម៌ដែលត្រូវលះដោយភាវនា
#ពួកធម៌ដែលមិនត្រូវលះដោយទស្សនៈ មិនត្រូវលះដោយភាវនា
#ពួកធម៌មានហេតុដែលត្រូវលះដោយទស្សនៈ
#ពួកធម៌មានហេតុដែលត្រូវលះដោយភាវនា
#ពួកធម៌ដល់នូវការសន្សំកពូនឡើងដោយកម្មក្កិលេស
#ពួកធម៌មិនដល់នូវការសន្សំកពូនឡើង
#ពួកធម៌មិនមែនជាដល់នូវការសន្សំកពូនឡើង មិនមែនជាមិនដល់នូវការសន្សំកពូនឡើង
#ពួកធម៌ជារបស់សេក្ខបុគ្គល
#ពួកធម៌ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល
#ពួកធម៌មិនមែនជារបស់សេក្ខបុគ្គល មិនមែនជារបស់អសេក្ខបុគ្គល
#ពួកធម៌មានសភាពតូចឆ្មារ
#ពួកធម៌ដល់នូវសភាពធំ
#ពួកធម៌ប្រមាណមិនបាន
#ពួកធម៌មានអារម្មណ៍តូចឆ្មារ
#ពួកធម៌មានអារម្មណ៍ដល់នូវសភាពធំ
#ពួកធម៌មានអារម្មណ៍ប្រមាណមិនបាន
#ពួកធម៌ថោកទាប
#ពួកធម៌យ៉ាងកណ្តាល
#ពួកធម៌ដ៏ឧត្តម
#ពួកធម៌មានសភាពខុសនិងទៀង
#ពួកធម៌មានសភាពត្រូវនិងទៀង
#ពួកធម៌មិនទៀង
#ពួកធម៌មានមគ្គជាអារម្មណ៍
#ពួកធម៌មានមគ្គជាហេតុ
#ពួកធម៌មានមគ្គជាអធិបតី
#ពួកធម៌កើតឡើងហើយ
#ពួកធម៌មិនទាន់កើតឡើង
#ពួកធម៌ដែលប្រុងនឹងកើតឡើង
#ពួកធម៌ជាអតីត (កន្លងទៅហើយ)
#ពួកធម៌ជាអនាគត (មិនទាន់មកដល់)
#ពួកធម៌ជាបច្ចុប្បន្ន (កើតឡើងចំពោះមុខ)
#ពួកធម៌មានអារម្មណ៍ជាអតីត
#ពួកធម៌មានអារម្មណ៍ជាអនាគត
#ពួកធម៌មានអារម្មណ៍បច្ចុប្បន្ន
#ពួកធម៌ជាខាងក្នុង
#ពួកធម៌ជាខាងក្រៅ
#ពួកធម៌ជាខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ
#ពួកធម៌មានអារម្មណ៍ខាងក្នុង
#ពួកធម៌មានអារម្មណ៍ខាងក្រៅ
#ពួកធម៌ប្រកបដោយការឃើញ និង ប្រកបដោយការប៉ះពាល់
#ពួកធម៌មិនប្រកបដោយការឃើញ តែប្រកបដោយការប៉ះពាល់
#ពួកធម៌មិនប្រកបដោយការឃើញមិនប្រកបដោយការប៉ះពាល់
ចប់ តិកមាតិកា​ ២២

**2. ពួកហេតុ**

# ពួកធម៌ជាហេតុ
#ពួកធម៌មិនមែនជាហេតុ
#ពួកធម៌ប្រព្រឹត្តទៅជាមួយនឹងហេតុ
#ពួកធម៌មិនប្រព្រឹត្តទៅជាមួយនឹងហេតុ
#ពួកធម៌ប្រកបដោយហេតុ
#ពួកធម៌ប្រាសចាកហេតុ
#ពួកធម៌ជាហេតុផង ប្រព្រឹត្តទៅជាមួយនឹងហេតុផង
#ពួកធម៌គ្រាន់តែប្រព្រឹត្តិទៅជាមួយនឹងហេតុ តែមិនមែនជាហេតុ
#ពួកធម៌ជាហេតុផង ប្រកបដោយហេតុផង
#ពួកធម៌គ្រាន់តែប្រកបដោយហេតុ តែមិនមែនជាហេតុ
#ពួកធម៌ជាហេតុ​ តែប្រព្រឹត្តិទៅជាមួយនឹងហេតុ
#ពួកធម៌មិនមែនជាហេតុផង មិនប្រព្រឹត្តទៅជាមួយនឹងហេតុផង
# 

ចប់ ពួកហេតុ

**3. ចូឡន្តរទុកៈ**

**4. ពួកអាសវៈ**

**5. ពួកសញ្ញោជនៈ**

**6. ពួកគន្ថៈ**

**7. ពួកឳឃៈ**

**8. ពួកយោគៈ**

**9. ពួកនីវរណៈ**

**10. ពួកបរាមាស**

**11. ពួកមហន្តរទុកៈ**

**12. ពួកឧបាទាន**

**13. ពួកកិលេស**

**14. បិដ្ឋិទុកៈ**
ព្រះពាន់

ពាក្យព្រះពាន់អ្នកនៅតំបន់អង្គរបានហៅតៗគ្នាថា មានការកសាងព្រះពុទ្ធរូបចំនួន ១០០០អង្គនាសម័យកណ្តាល។ ពុទ្ធរូប ដែលប្រជាជនស្គាល់ និងជឿជាក់ថាមានបារមីស័ក្តិសិទ្ធិគឺបដិមា ព្រះនាងចេក និងព្រះនាងចម ដែលសព្វថ្ងៃយកមកតម្កល់ ដើម្បីគោរពបូជានៅក្បែររាជតំណាក់ខេត្តសៀមរាប។ នៅលើសសរស្តម្ភមានសិលាចារឹកសម័យកណ្តាល និងខ្មុកប្រក្ស័ពណ៌ក្រហម ដែលបានលាបពីលើនៅសតវត្សរ៍ទី១២ និងផ្នែកខ្កះនៅសម័យកណ្តាល។

## ឯកសារយោង
រដ្ឋកាយ៉ា

**រដ្ឋកាយ៉ា** ( ភូមា : ကယားပြည်နယ် ,អតីត **រដ្ឋការ៉េន** ) គឺជារដ្ឋ នៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។ ស្ថិតនៅភាគខាងកើតមីយ៉ាន់ម៉ា, វាត្រូវបាន bounded នៅលើភាគខាងជើងដោយ រដ្ឋសាន នៅលើភាគខាងកើតដោយ ប្រទេសថៃ ខេត្តម៉ែហងសន  , និងនៅលើភាគខាងត្បូងនិងភាគខាងលិចដោយ រដ្ឋកាយីន ។ វាស្ថិតនៅចន្លោះ 18° 30′ និង 19° 55′ រយៈទទឹងខាងជើង និងចន្លោះ 96° 50′ និង 97° 50′ រយៈបណ្តោយខាងកើត។ តំបន់នេះគឺ 11,670 គីឡូម៉ែត្រ 2 (4,510 sq mi) ។ រាជធានី​របស់​វា​គឺ ​ឡូវ​កាវ(សរសេរ​ផង​ថា ឡូវ-កៅ)។ យោង​តាម ​អង្គការ UNICEF ចំនួន​ប្រជាជន​ដែល​បាន​ប៉ាន់​ស្មាន​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩៨ មាន​ប្រមាណ ២០៧.៣៥៧ នាក់ ។ វាត្រូវបានរស់នៅជាចម្បងដោយក្រុម ជនជាតិភាគតិច Karenni ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា Karen ក្រហម  ឬ Kayah ដែលជាជនជាតិ ចិន-ទីបេ ។ 

## ឯកសារយោង
ផានខាំ វិផាវ៉ាន

**ផានខាំ វិផាវ៉ាន** ( ឡាវ : ພັນຄໍາ ວິພາວັນ, *ពាន់គាំ វិភាវណ្ណ*) កើតនៅទី 14 ខែមេសាឆ្នាំ 1951 គឺជាអ្នកនយោបាយឡាវដែលជាសមាជិកមួយ ការិយាល័យនយោបាយនិងជាគណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិ របស់បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ ។ គាត់ក៏ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវបច្ចុប្បន្នដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដោយរដ្ឋសភាឡាវ ក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ 2021។  ពីមុនគាត់ជាអនុប្រធាននៃប្រទេសឡាវ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំឡាវ និងជាប្រធានសមាគមមិត្តភាពឡាវ-វៀតណាម ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវ
ហកអាយ (រឿងភាគ)

**ហកអាយ** (អង់គ្លេស: Hawkeye) គឺជា ស៊េរីទូរទស្សន៍លើកម្មវិធីផ្សាយថ្មីរបស់អាមេរិកដែលផលិតសម្រាប់ Disney+ ពីលោក Jonathan Igla ផ្អែកលើតួអង្គខូមិក Marvel ឈ្មោះដូចគ្នា ដែលដាក់នៅក្នុង Marvel Cinematic Universe (MCU) បន្តជាមួយនឹងភាពយន្តរបស់ Franchise ។ ស៊េរីនេះកើតឡើងបន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ Avengers: Endgame (2019)។ ហកអាយ ផលិតដោយ Marvel Studios ដែល មាន Igla ជាអ្នកគ្រប់គ្រង។  ផ្អែកនិពន្ធមានលោក Bert &amp;amp; Bertie និង Rhys Thomas ដឹកនាំ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស៊េរីទូរទស្សន៍អាមេរិក
នរោត្តម នរៈទីប៉ោ

ព្រះអង្គម្ចាស់ **នរោត្តម ណារ៉ាឌីប៉ូ** ឫ **នរៈទីប៉ោ** (ថ្ងៃទី 10 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1946 – គ. ១៩៧៦)​  ទ្រង់ជាព្រះរាជបុត្រានៃ ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេច នរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ជាមួយ និង ម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីកេសន។ គេធ្លាប់ហៅព្រះអង្កថាជា "ព្រះអង្គម្ចាស់នៃប្រជាជន" ក្នុងព្រះជន្មរបស់ព្រះអង្គ រហូតមកទល់នឹងព្រះជន្មាយុ ទ្រង់ត្រូវបានហៅថាជា " ព្រះរាជបុត្រដ៏អភ័ព្វបំផុត"។

## ជីវប្រវត្តិ 
ព្រះអង្គម្ចាស់​នរោត្តម​នរៈទីប៉ោ ទ្រង់ជាព្រះរាជបុត្រានៃ ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេច នរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ជាមួយ និង ម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីកេសន ព្រះអង្គជាបុត្រាកម្សត់ជាងគេ ក្នុងកំណាត់ហេតុរបស់ព្រះបាទសម្តេច នរោត្តម សីហនុ ទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា « នរៈទីប៉ោជាបុត្រដ៏កម្សត់ជាងគេ ព្រះមាតាទ្រង់បានសោយពិរាល័យគួរឲ្យរន្ធត់ប៉ុន្មានម៉ោងប៉ុណ្ណាះក្រោយប្រសូតទ្រង់រួច ។

ព្រះអង្គម្ចាស់​នរោត្តម នរៈទីប៉ោ បានត្រូវព្រះបិតា នរោត្តម សីហនុ ព្រះអង្គ បញ្ជូនទៅសិក្សានៅសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន​នៅ ​ទីក្រុង​ប៉េកាំង នោះទ្រង់សិក្សាខាងផែ្នកអក្សរសាស្រ្តនិង លិទ្ធិម៉ៅនិយម ព្រះបាទសម្តេច នរោត្តម សីហនុ បន្តទៀត​ថា ព្រះអង្គជាព្រះរាជបុត្រមានប្រាជ្ញាជាងគេ​ទ្រង់ពូកែឥតខ្ចោះខាងអក្សរសាស្រ្ត និង​យល់ដឹងជ្រៅជ្រះខាងផែ្នកលទ្ធិម៉ៅនិយម ព្រះបាទសម្តេច នរោត្តម សីហនុ មានព្រះបន្ទូល ទៀតថា ព្រះអង្គម្ចាស់ នរៈទីប៉ោ ត្រូវាបានខែ្មរក្រហមសម្លាប់ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩ ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Chinese-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សនរោត្តម
ពណ៌គេហទំព័រ

**ពណ៌គេហទំព័រ**មានគោលការណ៍យោងពីរប្រភេទគឺ ផ្អែកលើលេខគោលដប់ប្រាំមួយ ក្នុងទម្រង់ RGB កូដពណ៌ក្រហម បៃតង និងខៀវត្រូវបានសរសេរកូដរួមគ្នា ឬសំដៅលើឈ្មោះពណ៌ជាភាសាអង់គ្លេស។

## ពណ៌ចម្រុះ 
ពណ៌ចម្រុះដែលប្រើក្នុង HTML, CSS និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រផ្សេងទៀត ប្រើជាលេខគោលដប់ប្រាំមួយ។ ខ្ទង់នីមួយៗតំណាងឱ្យសមាសធាតុនៃពណ៌ចម្បងនៃពណ៌ក្រហម បៃតង និងពណ៌ខៀវ ដែលទាំងអស់នេះអាចត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយចំនួនផ្សេងគ្នានៃពណ៌ចម្បងទាំងបី។ ទម្រង់ពីរត្រូវបានបង្ហាញគឺ

* លេខគោលដប់ប្រាំមួយចំនួន 3 ខ្ទង់នីមួយៗ 0 ដល់ F (15) ចំនួនពណ៌សរុបដែលអាចបង្ហាញគឺ 163 = 4,096 ពណ៌
* លេខគោលដប់ប្រាំមួយ 6 ខ្ទង់ រៀងរាល់ 2 ខ្ទង់គឺចាប់ពី 00 ដល់ FF (255) ចំនួនពណ៌សរុបដែលអាចបង្ហាញគឺ 2563 = 16,777,216 ពណ៌

ឧទាហរណ៍ អនុញ្ញាតឱ្យក្រហម=36, បៃតង=104, និងខៀវ=160។ នឹងប្រើលេខគោលដប់ប្រាំមួយចំនួន 6 ស្មើនឹង 24, 68, A0 រៀងគ្នា (អក្សរធំអក្សរតូចមិនមានឥទ្ធិពលទេ) ដោយនាំពួកគេមកជាមួយគ្នាដោយគ្មានចន្លោះ និងនាំមុខដោយសញ្ញាលេខ # រួមជា #2468A0 ដែលនឹងបង្ហាញពណ៌ខៀវខ្ចី ██ លេខ 3 ខ្ទង់ដែលនៅជិតបំផុតជាមួយពណ៌នេះគឺ ██

## ពណ៌ស្តង់ដារ HTML 
ពណ៌ស្តង់ដារចំនួន 16 ដែលបំពេញតាមស្តង់ដារ HTML 4.01 ដែលតំណាងឱ្យឈ្មោះពណ៌ស្តង់ដារជាភាសាអង់គ្លេស (អក្សរតូចធំក៏មិនមានឥទ្ធិពលដែរ) ហើយលេខកូដពណ៌នៅក្នុងលេខគោលដប់ប្រាំមួយគឺ

## ឈ្មោះពណ៌យោងទៅតាម 
ប្រព័ន្ធពណ៌ផ្សេងទៀតត្រូវបានអភិវឌ្ឍដោយឡែកពីគ្នា។ ដែលមិនត្រូវបានកំណត់ជាស្តង់ដារ ដែលកម្មវិធីរុករកតាមអ៊ីនធឺណិតមួយចំនួនមិនអាចប្រើពណ៌ទាំងអស់នេះបានទេ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ទាំងនេះគឺជាពណ៌ SVG ស្តង់ដារ ឈ្មោះពណ៌ជាភាសាអង់គ្លេស និងលេខកូដពណ៌នៅក្នុងលេខគោលដប់ប្រាំមួយ។ បង្ហាញក្នុងឧទាហរណ៍ខាងក្រោម។

## ពណ៌យោងទៅតាមការកំណត់ពណ៌ 
## ឯកសារយោង 
* HTML RGB HEX Color Spectrum Chart 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពណ៌
សៃសុមផន ផុមវិហាន

**សៃសុមផន ផុមវិហាន** (, *ជ័យសម្ពរ ព្រហ្មវិហារ*, កើត 12 ធ្នូ 1954) ជាអ្នកនយោបាយជនជាតិឡាវនិងសមាជិករបស់បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ គាត់គឺជាកូនប្រុសរបស់កៃសន ព្រហ្មវិហារ និង​ ថងវិន​ ផុមវិហាន​ អតីតអគ្គ​លេខា​ធិ​ការបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ គាត់បានបម្រើការជាប្រធានគណៈកម្មាធិការកណ្តាលរបស់រណសិរ្សអភិវឌ្ឍន៍ជាតិឡាវ​ (ແນວລາວສ້າງຊາດ, រណសិរ្សឡាវសាងជាតិ) បច្ចុប្បន្នលោកជាប្រធានរដ្ឋសភា 

## ឯកសារយោង
ប៉ានី យ៉ាថរទូ

**ប៉ានី យ៉ាថរទូ** (; *ប្រាណី យ៉ាថរទូ/ប្រណី​ យ៉ាថរទូ*, កើត 18 កុម្ភៈ 1951) ជាអ្នកនយោបាយជនជាតិឡាវនិងសមាជិករបស់បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ 

លោកស្រីធ្លាប់ជាប្រធាន និងជាទេសាភិបាលធនាគារ ស.ប.ប. ឡាវ ធនាគារកណ្តាលរបស់ប្រទេស ពីឆ្នាំ 1988 ដល់ឆ្នាំ 1997​​ ក្រោយមកលោកស្រីបានក្លាយជាសមាជិករដ្ឋសភាក្នុងឆ្នាំ 1998 លោកស្រីបានធ្វើជាប្រធានរដ្ឋសភាឡាវពីឆ្នាំ 2010 ដល់ឆ្នាំ 2021 លោកស្រីគឺជាសមាជិករបស់ជាតិសាសន៍ហ្មុងរបស់ឡាវ លោកស្រី​ជា​ស្ត្រី​ដំបូង​គេ​ដែល​ត្រូវ​បាន​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ជា​អនុប្រធានឡាវ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អនុប្រធានឡាវ
ទួលពោធិ៍ជ្រៃ

ទួលពោធិ៍ជ្រៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តពោធិ៍សាត់។ ទួលនេះនៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ត្រូវបានខ្មែរក្រហមជ្រើសរើសសម្រាប់ជាទីតាំងសម្លាប់ទាហានរបស់របបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ដែលដឹកនាំដោយលោកសេនាប្រមុខ លន់ នល់។
## ឯកសារយោង
ថូស្ទេន ហស

**ថូស្ទេន ហស ** (អាល្លឺម៉ង់: Torsten Haß, ១៩៧០ — )  ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយរហស្សនាមថា **គីម ហ្គោដាល់** (អាល្លឺម៉ង់: Kim Godal)។ ជាអ្នកនិពន្ធ និងបណ្ណារក្ស។ សៀវភៅ Bibliotheken für Dummies របស់គាត់ទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងខ្លាំង (សៀវភៅ 60,000 ក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំ)។

## មិនប្រឌិត
* *Bibliotheken für Dummies* (២០១៩); រួមជាមួយនឹង ដេតឡេវ  សូនដស្អាឡា (អាល្លឺម៉ង់: Detlev-Schneider-Suderland)
* *Arbeitgebermarke Bibliothek mit k(l)einem Budget : eine Einführung mit Übungen* (២០២១)
* *Vahīṅ dekhiye : Festschrift für Hellmut Vogeler* (១៩៩៦); ជាអ្នកកែសម្រួល
* *Das Ende der Gemütlichkeit : Entwurf eines Fundraising-Konzepts für kleinere und mittlere Wissenschaftliche Bibliotheken * (២០២១)
* *Dieses Buch ist für die Tonne : Einführung in den klassischen Zynismus (Kynismus)* (២០២០); រួមជាមួយនឹង មាស៊ីលៀន ស្ប៉ាន់ប៊្រុកឃ (អាល្លឺម៉ង់: Maximilian Spannbrucker)
* *Wohnriester und Erbbau : ein aktuelles Fallbeispiel* (២០២១)
## ប្រលោមលោក
* *Das Kartenhaus : ein Betrugs-Roman* (២០០២)
* *Der König des Schreckens :  ein Vatikan-Krimi*  (២០១៣)
* *Männchensache : Rechtsfälle zur Vorbereitung im Geschlechterkampf – Roman* (២០០៩)
* *Morddeich : und andere Kurzprosa* (២០២១)
* *Die Schwarze Zeit : ein Mittelalter-Roman* (២០០៦)
* *Die Schwarze Zeit II : Aphrodites Puppen – Roman* (២០០៧)
* *Die Schwarze Zeit III : Metathronos – Roman* (២០០៨)
* *Die Schwarze Zeit IV : Agonie – Roman* (២០០៩)
* *Die Schwarze Zeit V : Staub – Roman* (២០១០)
* *Die Schwarze Zeit VI : Terra re-mota – Roman* (២០១១)
* *Totenmelodie : ein Kurpfalz-Krimi* (២០១៧)
* *Totenquintett : ein Kurpfalz-Krimi* (២០១៨)
* *Totentraum : ein Kurpfalz-Krimi* (២០១៩)
## ល្ខោន
* *En Nuit : Dramolett* (២០២១)
* *Omega oder Das Hochzeitsmahl : Drama* (២០២០)
* *Die Staatsschuld – In a State of Bonds : Drama* (២០០៣)
## កំណាព្យ
* *Das Christkind taumelt betrunken im Wald, der Weihnachtsmann torkelt nicht minder : Winter- und Weihnachts-Gedichte* (២០២០)
* *Es wiehert der Gaul, es graset das Pferd. Es machte auch nichts, wär’s mal umgekehrt : Liebes-Gedichte und andere* (២០២០)
## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
* KVK (ប៊ែរឡាំង អូទ្រីស ស្វីស, WorldCat) Torsten Haß
* KVK (ប៊ែរឡាំង អូទ្រីស ស្វីស, WorldCat) Kim Godal
គីបឡាវ

រូបភាពតូច|ក្រដាសប្រាក់​ 1,000 គីប ចេញ​ក្នុង​ឆ្នាំ 2003

**គីប** (; code: **LAK**; sign: **₭** or **₭N**; ; ជាផ្លូវការ: ເງີນກີບລາວ, ប្រែថា "រូបិយប័ណ្ណគីបឡាវ") គឺជារូបិយប័ណ្ណរបស់ឡាវ តាំងពីឆ្នាំ 1955​​ ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ មួយគីបត្រូវបានបែងចែកទៅជា 100 អាត់ ()

ពាក្យ​នេះ​មក​ពី ກີບ *kì:p*, ពាក្យ​ឡាវ​ដែល​មាន​ន័យ​ថា "លោហៈ (Ingot)"

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបិយប័ណ្ណ
ខេត្តព្រះជិនបុរី

**ខេត្តព្រះជិនបុរី** (សៀម : ปราจีนบุรี) គឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តទាំង ៧៦ របស់ប្រទេសសៀមដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគខាងកើតប្រទេសសៀម។ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងខេត្តនគររាជសីមា ខេត្តស្រះកែវ ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ និង ខេត្តនគរនាយក។

## ប្រវត្តិ​ 
នៅក្នុងស្រុកស្រីមហោសថមានទីតាំងបុរាណព្រះពុទ្ធសាសនាមួយឈ្មោះ**ស្រះមក៌ត**។នៅទីនោះមានអរោគ្យសាលាមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៧ នៃអាណាចក្រខ្មែរនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១២។បើទោះបីជាអរោគ្យសាលានេះត្រូវបានកសាងនៅលើចេតិយសម័យទ្វារវត្តីដែលមានវ័យចំណាស់ជាងគេក៏ដោយ។អរោគ្យសាលាមិននៅសេសសល់អ្វីច្រើននោះទេប៉ុន្តែវាហាក់ដូចជាត្រូវបានរចនាឡើងដោយប្រើប្លង់ស្តង់ដារ។នៅក្នុងតំបន់ប្រាសាទវត្តមក៌តនេះមានពុទ្ធបាតដែលមានទំហំធំជាងគេនិងចំណាស់ជាងគេបង្អស់នៅក្នុងប្រទេសសៀម។ពុទ្ធបាតនេះត្រូវបានកសាងឡើងនៅចន្លោះសតវត្សរ៍ទី ០៧ ដល់ទី ០៩ ដោយប្រើប្រាស់ថ្មបាយក្រៀមដែលជាថ្មធម្មជាតិហើយមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះពុទ្ធសាសនិក។នៅទីតាំងនេះក៏មានអណ្ដូងបុរាណចាស់ចំនួន ០២ ផងដែរដោយ**អណ្ដូងស្រះប៊ួ**ក៏ជាផ្នែកមួយនៅក្នុងនោះផងដែរ។

## រដ្ឋបាល 
ខេត្តព្រះជិនបុរី ចែកចេញជា ០៧ ក្រុង/ស្រុក ៦៥ សង្កាត់/ឃុំ និង ៦៥៨​ ភូមិ ៖

## ប្រាសាទ 
*ប្រាសាទបានប្រាសាទ
*ប្រាសាទស្រះមក៌ត

## មើលផងដែរ 
## ឯកសារយោង
ណិតហ្វ្លិច

ក្រុមហ៊ុន **ណិតហ្វ្លិច** () គឺជា​ក្រុមហ៊ុន​ផលិត​និង​សេវាកម្ម​ស្ទ្រីម​ជាវ​របស់​អាមេរិក បើកដំណើរការនៅថ្ងៃទី 29 ខែសីហា ឆ្នាំ 1997 ផ្តល់ជូនបណ្ណាល័យនៃខ្សែភាពយន្ត និងរឿងភាគទូរទស្សន៍ តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងចែកចាយ ក៏ដូចជាផលិតកម្មផ្ទាល់ខ្លួន គេ​ស្គាល់​ថា​ជាណិតហ្វ្លិចដើម (Netflix Originals)

គិតត្រឹមខែតុលា ឆ្នាំ 2021 ណិតហ្វ្លិចមានអតិថិជនជាង 214 លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំង 74 លាននាក់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងកាណាដា 70 លាននាក់នៅអឺរ៉ុប មជ្ឈិមបូព៌ា និងអាហ្វ្រិក 39 លាននាក់នៅអាមេរិកឡាទីន និង 30 លាននាក់នៅអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក វាមាននៅទូទាំងពិភពលោក លើកលែងតែនៅក្នុងប្រទេសចិនដីគោក (ដោយសារការរឹតបន្តឹងក្នុងតំបន់) ស៊ីរី កូរ៉េខាងជើង និងគ្រីមេ (ដោយសារទណ្ឌកម្មអាមេរិក) ណិតហ្វ្លិចបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការចែកចាយខ្សែភាពយន្តឯករាជ្យ និងជាសមាជិករបស់សមាគមរូបភាពភាពយន្ត (MPA)

ណិតហ្វ្លិចអាចចូលប្រើបានតាមរយៈកម្មវិធីរុករកតាមអ៊ីនធឺណិតនៅលើកុំព្យូទ័រ ឬតាមរយៈកម្មវិធីកម្មវិធីដែលបានដំឡើងនៅលើ Smart TV ប្រអប់ set-top ភ្ជាប់ទៅទូរទស្សន៍ កុំព្យូទ័របន្ទះ ស្មាតហ្វូន គ្រឿងលេងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថល (Digital media players) គ្រឿងលេងឌីសប៊្លូរេយ៍ កុងសូលវីដេអូហ្គេម និងកាសស្តាប់ការពិតនិម្មិត​នៅក្នុងបញ្ជីរបស់ឧបករណ៍ដែលត្រូវគ្នាជាមួយណិតហ្វ្លិច​ វាមាននៅក្នុងគុណភាពបង្ហាញ 4K នៅក្នុង​សហរដ្ឋ​អា​មេ​រិ​ច ក្រុមហ៊ុនផ្តល់ការជួលឌីវីឌី និងប៊្លូរេយ៍ ដែលចែកចាយជាលក្ខណៈបុគ្គលតាមរយៈសេវាប្រៃសណីយ៍សហរដ្ឋអាមេរិកពីឃ្លាំងក្នុងតំបន់

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមហ៊ុនរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ណិតហ្វ្លិច
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមហ៊ុនដែលបានចុះបញ្ជីនៅណាសដាក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការជាវវីដេអូតាមតម្រូវការសេវាកម្ម
រដ្ឋធម្មនុញ្ញឡាវ

**រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសឡាវ** បញ្ជាក់ពីមុខងារនិងអំណាចរបស់រដ្ឋាភិបាលនៃ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ និងការកំណត់សិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចរបស់ពលរដ្ឋឡាវ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញត្រូវបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី 14 ខែសីហា ឆ្នាំ 1991 ដប់ប្រាំមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីការបង្កើតសាធារណរដ្ឋឆ្នាំ 1975 ដែលជារយៈពេលដែលប្រទេសនេះដំណើរការដោយគ្មានរដ្ឋធម្មនុញ្ញជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ឬបានបោះពុម្ពផ្សាយក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។ វាមានបុព្វបទ និងមាត្រា ហើយបង្កើតដោយស្របច្បាប់នូវសំណុំនៃអាជ្ញាធរដែលស្រដៀងនឹងភាពខុសគ្នាបែបប្រពៃណីក្នុងចំណោមសាខាប្រតិបត្តិ នីតិបញ្ញត្តិ និងតុលាការនៃរដ្ឋាភិបាល។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ ១៩៩១ គឺជារដ្ឋធម្មនុញ្ញទីបីរបស់ប្រទេសឡាវ។ លើកដំបូងរបស់វាត្រូវបានអនុម័តនៅឆ្នាំ 1945 ក្រោមរដ្ឋាភិបាល ឡាវឥស្សរៈ (ឡាវសេរី)។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញទីពីររបស់ខ្លួន - រដ្ឋធម្មនុញ្ញរាជាធិបតេយ្យដែលសរសេរដោយបារាំង - ត្រូវបានអនុម័តនៅឆ្នាំ 1947 កែសម្រួលនៅឆ្នាំ 1957 និងដាក់និរាករណ៍នៅឆ្នាំ 1975 ។
ខេត្តអាងថង

**ខេត្តអាងថង** ( ថៃ : อ่างทอง អានថា: អាង-ថង) គឺជាផ្នែកមួយនៃភាគកណ្តាលខេត្ត(ចង្វាត)នៃប្រទេសថៃ ។ ឈ្មោះ "**អាងថង**" មានន័យថា "**អាងមាស**" ដែលគេគិតថាបានមកពីភូមិសាស្ត្រដូចអាងនៃតំបន់និងពណ៌មាសនៃស្រូវដែលដាំដុះក្នុងតំបន់។ ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តសិង្ហបុរី , ខេត្តលពបុរី , ខេត្តព្រះនគរស្រីអយុធ្យា , និង ខេត្តសុពណ៌បុរី ។ ខេត្តអាងថងមានផ្ទៃក្រឡា ៩៦៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងប្រជាជនរស់នៅ ២៨០ ៨៤០នាក់ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៨) ហើយមានក្រុងអាងថងជាទីរួមខេត្ត។  

រូបភាពតូច|ផែនទីខេត្តអាងថងត្រូវបានរំលេចដោយពណ៌ក្រហម

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
ប៊ុនថង ជីតម៉ានី

**ប៊ុនថង ជីតម៉ានី** (; *ប៊ុនទង ចិត្តមណី* កើត 3 កក្កដា 1949) ជាអ្នកនយោបាយជនជាតិឡាវនិងសមាជិករបស់បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ គាត់ជាអតីតអភិបាលខេត្តឧត្តមជ័យ បច្ចុប្បន្ន​លោក​ជា​ប្រធាន​គណៈកម្មការ​អធិការកិច្ចបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ គាត់​ត្រូវ​បាន​ជ្រើសរើស​ជា​គណៈកម្មាធិការ​កណ្តាលបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវនៅមហាសន្និបាតជាតិលើកទី 6 និងនៅតែរក្សាកៅអីរបស់គាត់ នៅមហាសន្និបាតជាតិលើកទី 10 គាត់ត្រូវបានជ្រើសរើសជាការិយាល័យនយោបាយបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវហើយគាត់នៅតែរក្សាកៅអីរបស់គាត់ គាត់គឺជាអនុប្រធានឡាវចាប់តាំងពីថ្ងៃទី 22 ខែមីនាឆ្នាំ 2021

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយឡាវ
សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងឡាវ

**សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងឡាវ ឬសង្គ្រាមស៊ីវិលឡាវ** (១៩៥៩-១៩៧៥) គឺជាជម្លោះសង្រ្គាមស៊ីវិលរវាងបក្សពួកកុម្មុយនីស្តប៉ៈថេតឡាវ (គាំទ្រដោយវៀតណាមខាងជើង) និងរាជរដ្ឋាភិបាលឡាវពីថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥៩ រហូតដល់ថ្ងៃទី២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៥។ សង្គ្រាមនេះបានទទួលឥទ្ធិពលពីសង្គ្រាមវៀតណាមដូចនឹងសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជាដែរ។ វាត្រូវបានគេហៅថា **សង្រ្គាមសម្ងាត់** ដោយមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពពិសេសសេអ៊ីអា (CIA) និងក្នុងចំណោមអតីតយុទ្ធជនហ្មុងមួយចំនួន។  

ឫសគល់​នៃ​ជម្លោះ​នេះអាច​ត្រូវ​បាន​គេ​រម្លឹក​ទៅ​ក្រោយ​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី​២ នៅ​ពេល​ដែល​បារាំងបានដាក់អាណានិគមឡើងវិញលើប្រទេសឡាវ។ ពួកប៉:ថេតឡាវ ដែលត្រូវបានគាំទ្រដោយរដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនិស្តវៀតណាមខាងជើង បានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការទ័ពព្រៃប្រឆាំងនឹងបារាំង និងរដ្ឋាភិបាលឡាវនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០។ នៅឆ្នាំ១៩៥៤ កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវត្រូវបានចុះហត្ថលេខា ដែលបានបញ្ចប់សង្រ្គាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយ និងបានផ្តល់ឯករាជ្យដល់ប្រទេសឡាវ។  ទោះ​បីជាយ៉ាងណា កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ​ក៏​បាន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ពួកប៉ៈថេតឡាវរក្សាវត្តមានក្នុងប្រទេសបាន ហើយ​ជម្លោះនៅ​តែបន្ត។ ការប្រយុទ្ធគ្នាកាន់តែខ្លាំងនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ដោយសហរដ្ឋអាមេរិកបានចូលរួមចំណែកកាន់តែខ្លាំងឡើងក្នុងកិច្ចប្រឹងប្រែងមួយដើម្បីការពារប្រទេសឡាវពីការធ្លាក់ទៅក្នុងលទ្ធិកុម្មុយនិស្ត។  សហរដ្ឋអាមេរិកបានផ្តល់ជំនួយយោធាដល់រដ្ឋាភិបាលឡាវ ហើយក៏បានអនុវត្តយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកដ៏ធំប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងប៉ៈថេតឡាវ និងវៀតណាមខាងជើងផងដែរ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៣ បទឈប់បាញ់ត្រូវបានព្រមព្រៀងគ្នា ហើយពួកប៉ថេតឡាវត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះជាមួយរដ្ឋាភិបាលឡាវ។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សន្តិភាពមានរយៈពេលខ្លី ហើយប៉ៈថេតឡាវបានបើកការវាយលុកចុងក្រោយនៅឆ្នាំ១៩៧៥ ដែលបានវាយលុកកងទ័ពឡាវដែលនៅសេសសល់យ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នាថ្ងៃទី២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៥ ពួកប៉ៈថេតឡាវបានប្រកាសបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ ដែលនៅតែជារដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រទេសរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ជម្លោះនេះបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ប្រទេសឡាវ ដោយមានការប៉ាន់ប្រមាណថា មួយភាគបីនៃចំនួនប្រជាជនរបស់ប្រទេសនេះត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅ ឬត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាម។ 

## ផ្ទៃក្នុង 
## ឯកសារយោង

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជម្លោះសង្គ្រាមត្រជាក់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បដិវត្តន៍កុម្មុយនីស្ត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រឡាវ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នយោបាយនៅឡាវ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្គ្រាមវៀតណាម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំនាក់ទំនងសហរដ្ឋអាមេរិក–ឡាវ
រាជវង្សកូនបោន

**រាជវង្សកូនបោន** ( ភូមា : ကုန်းဘောင်ခေတ် , បញ្ចេញសម្លេង  [kóʊɰbàʊɰkʰɪʔ] ) ដែលគេស្គាល់ផងដែរថាជា **អាណាចក្រភូមាទីបី** (တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်) និងអតីតគេស្គាល់ថាជា **រាជវង្សអាឡុមប្រា** (အလောင်းဘုရားမင်းဆက်) និង **រាជវង្សនាងហិនទ័រ** (မုဆိုးမင်းဆက် រាជវង្សម៉ុកសូ) ជា រាជវង្សចុងក្រោយដែលគ្រប់គ្រង ប្រទេសភូមា / មីយ៉ាន់ម៉ា ពីឆ្នាំ 1752 ដល់ឆ្នាំ 1885 ។ វាបានបង្កើតអាណាចក្រធំទីពីរក្នុង ប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា និងបន្តកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលដែលចាប់ផ្តើមដោយ រាជវង្សតុងហ្គោ, ចាក់គ្រឹះនៃរដ្ឋទំនើបនៃប្រទេសភូមា។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី កំណែទម្រង់បានបង្ហាញពីភាពមិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីរារាំងការឈានទៅមុខរបស់ អង់គ្លេស ដែលបានកម្ចាត់ពួកភូមានៅក្នុង សង្គ្រាមអង់គ្លេស-ភូមា ទាំងបី ក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយទសវត្សរ៍ (1824-1885) និងបានបញ្ចប់របបរាជានិយមភូមាដែលមានអាយុកាលរាប់ពាន់ឆ្នាំនៅឆ្នាំ 1885។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាណាចក្រភូមា
រដ្ឋប្រហារភូមាឆ្នាំ ១៩៦២

**រដ្ឋប្រហារភូមាឆ្នាំ ១៩៦២** នៅថ្ងៃទី 2 ខែមីនាឆ្នាំ 1962 បានសម្គាល់ការចាប់ផ្តើមនៃ ការគ្រប់គ្រងឯកបក្ស និងឥទ្ធិពលនយោបាយរបស់ កងទ័ព នៅក្នុងប្រទេសភូមា (បច្ចុប្បន្ន មីយ៉ាន់ម៉ា ) ដែលមានរយៈពេលជាង 26 ឆ្នាំ ។  នៅក្នុង រដ្ឋប្រហារ យោធាបានជំនួសរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិល AFPFL ដែលដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី យូ នូ ជាមួយនឹង ក្រុមប្រឹក្សាបដិវត្តន៍សហភាព ដែលដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយ៍ នេវីន ។ 

រដ្ឋប្រហារនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងនៅក្រោម ច្បាប់អាជ្ញាសឹក និងបានឃើញការពង្រីកតួនាទីរបស់យោធានៅក្នុង សេដ្ឋកិច្ចជាតិ  នយោបាយ  និង រដ្ឋការិយាធិបតេយ្យ ។  បន្ទាប់ពី រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ 1974 ក្រុមប្រឹក្សាបដិវត្តន៍ប្រគល់អំណាចទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាលជាប់ឆ្នោតដែលមានជា បក្សតែមួយ ដែលជា គណបក្សសង្គមនិយមប្រទេសភូមា កម្មវិធីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយក្រុមប្រឹក្សាក្នុងឆ្នាំ 1962 រដ្ឋាភិបាលជាប់ឆ្នោតនៅតែជាកូនកាត់រវាងស៊ីវិល និងយោធា រហូតដល់ថ្ងៃទី 18 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1988 នៅពេលដែលយោធាបានឡើងកាន់អំណាចម្តងទៀតជាក្រុមប្រឹក្សាស្ដារនីតិរដ្ឋ និងសណ្តាប់ធ្នាប់ (បន្ទាប់មកប្តូរឈ្មោះជា ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍន៍រដ្ឋ ) បន្ទាប់ពី ការបះបោរ ទូទាំងប្រទេស និងការបែកបាក់និម្មិតនៃរបបសង្គមនិយម។  របបយោធានេះ បានរក្សាអំណាចអស់រយៈពេល 23 ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ 2011 នៅពេលដែលវាត្រូវបានគេផ្ទេរទៅឱ្យ គណបក្សសហភាពសាមគ្គីភាពនិងការអភិវឌ្ឍ ។  

## ឯកសារយោង
ម្យីន ស្វេ

**ម្យីន ស្វេ** (ភាសាភូមា៖ မြင့်ဆွေ, កើតថ្ងៃទី២៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥១) គឺជាអ្នកនយោបាយភូមាមួយរូបដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងបម្រើការជាប្រធានាធិបតីស្តីទីប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាហើយក៏ជាអនុប្រធានាធិបតីទីមួយផងដែរ។ ពីមុន លោកធ្លាប់បានធ្វើជាប្រធានាធិបតីស្តីទីម្តងដែរគឺបន្ទាប់ពីការលាលែងចេញពីតំណែងរបស់លោកប្រធានាធិបតីហ្ទីន ក្យរនៅថ្ងៃទី២១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨ និងធ្លាប់ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃតំបន់យុាំងហ្គូនម្នាក់ផងដែរចាប់ពីថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១១ រហូតដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៦។ នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៦ លោកបានស្បថចូលកាន់តំណែងជាអនុប្រធានាធិបតីប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ លោកមានដើមកំណើតជាជនជាតិមន និង​ធ្លាប់ជាអតីត​មន្ត្រី​យោធាដែលមាន​ឋានៈ​ជាឧត្តមសេនីយ៍ឯក។

ម្យីន ស្វេត្រូវបានប្រកាសជាប្រធានាធិបតីស្តីទីដោយយោធាក្រោយរដ្ឋប្រហារនៅថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ បន្ទាប់មកគាត់បានផ្ទេរអំណាចនយោបាយភ្លាមៗទៅឱ្យអគ្គមេបញ្ជាការនៃសេវាកម្មការពារជាតិគឺលោកមីន អ៊ុងឡាំង​។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧត្តមសេនីយ៍ភូមា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិភូមាដើមកំណើតមន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អនុប្រធានាធិបតីមីយ៉ាន់ម៉ា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយគណបក្ស​សហភាព​សាមគ្គីនិង​អភិវឌ្ឍន៍
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីស្តីទីមីយ៉ាន់ម៉ា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយភូមាក្នុងសតវត្សទី២១
លីច្យូម

**លីច្យូម** វាជាធាតុលោហធាតុដែលនិមិត្តសញ្ញាគីមីគឺលីនិងលេខអាតូមរបស់វាគឺ ៣ ។ វាជាធាតុទី ៣ នៅក្នុងតារាងតាមកាលកំណត់និងជាក្រុមទី ១ នៃលោហធាតុអាល់កាឡាំង។ វាគឺជាអ្នកដែលមានដង់ស៊ីតេទាបបំផុតនិងកំដៅជាក់លាក់ខ្ពស់បំផុតនៃលោហៈទាំងអស់។ វាស្រាលណាស់ដែលវាអាចអណ្តែតលើទឹក។

ឈ្មោះរបស់វាកើតចេញពីពាក្យក្រិក 'លីអូម៉ូស' ដែលមានន័យថាថ្ម។ ពួកគេបានដាក់ឈ្មោះវាពីព្រោះវាត្រូវបានរកឃើញយ៉ាងច្បាស់ថាជាផ្នែកមួយនៃរ៉ែមួយចំនួននៅក្នុងថ្មដែលមិនឆេះ។ លើសពីនេះទៀតវាបានបង្ហាញពីលក្ខណៈសម្បត្តិស្រដៀងនឹងលោហធាតុសូដ្យូមនិងកាល់ស្យូមដែលត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងផេះរុក្ខជាតិ។ 

## សូមមើលផងដែរ
ជនជាតិឦសាន

**ជនជាតិឦសាន** ឬ **ជនជាតិឥសាន**​ (, , ; , ភូមា: အီသန်လူမျိုး) ឬ **ជនជាតិថៃឦសាន** ជាក្រុមជនជាតិភាគតិចដែលមានដើមកំណើតពីប្រទេសថៃភាគឦសាន (ឥសាន/អ៊ីសាន) ជាមួយនឹងចំនួនប្រជាជនប៉ាន់ស្មានប្រហែល 22 លាននាក់ ពាក្យជំនួសសម្រាប់ក្រុមនេះគឺថៃអ៊ីសាន/ថៃឦសាន/ថៃឥសាន, ថៃឡាវ/ថៃលាវ, ឡាវឦសាន/លាវឥសាន, ឬ​ ឦសានឡាវ/ឥសានលាវ ដូចជាជនជាតិថៃ (សៀម) និងឡាវ ពួកគេជាកម្មសិទ្ធិរបស់គ្រួសារភាសាវិទ្យារបស់ជនជាតិតៃ

ក្នុងន័យទូលំទូលាយ​ អ្នក​រាល់​គ្នា​ដែល​មក​ពី​ខេត្ត​ភាគ​ឦសាន​ទាំង​២០​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅថា คนอีสาน (ខុនអ៊ីសាន) ក្នុងន័យតូចចង្អៀត ពាក្យ​នេះ​សំដៅ​លើ​តែ​ជាតិសាសន៍ឡាវ​ដែល​មាន​ចំនួន​ប្រជាជន​ភាគ​ច្រើន​ក្នុង​តំបន់​ភាគ​ច្រើន​របស់តំបន់​​ បន្ទាប់ពីការបះបោរឡាវបរាជ័យក្នុងឆ្នាំ 1826 តំបន់​នេះ​បាន​ឃើញ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ប្រជាជន​ដោយ​បង្ខំ​ជា​ច្រើន​របស់​ជនជាតិ​ភាគតិចឡាវចូលទៅក្នុងឦសាន បន្ទាប់ពីការបំបែកខ្លួនរបស់ឦសានពីប្រវត្តិសាស្ត្រអាណាចក្រឡាវ​ ការធ្វើសមាហរណកម្មទៅក្នុងរដ្ឋប្រជាជាតិថៃ និងគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលកណ្តាលរបស់ "ប្លែកជាថៃ (การแผลงเป็นไทย, Thaification)" ពួកគេបានបង្កើតអត្តសញ្ញាណតំបន់ដាច់ដោយឡែក ដែលខុសពីអាស៊ីជនជាតិលាវរបស់ឡាវនិងជនជាតិថៃរបស់ថៃកណ្តាល​ ការរួមបញ្ចូលអត្តសញ្ញាណនេះទៅក្នុងអត្តសញ្ញាណជាតិថៃបានចាប់ផ្តើមនៅប្រហែលឆ្នាំ 1900 បង្កើនល្បឿនក្នុងសម័យហ្វាស៊ីស ត្រូវបានដេញតាមយ៉ាងខ្លាំងក្លាកំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ សូម្បីតែក្នុងអំឡុងពេលនៃសង្រ្គាមត្រជាក់កម្រិតនៃការរួមបញ្ចូលនេះគឺខ្ពស់ណាស់ សូម្បីតែ​ថ្ងៃនេះ ជនជាតិឦសានជា​អ្នក​ជាតិ​និយម​បំផុត​នៅ​ប្រទេស​ថៃ ពួកគេជាអ្នកជាតិនិយមជាងថៃកណ្តាល ដូច​នេះ ក្នុង​អំឡុង​ពេលរបស់សង្គ្រាម​ពណ៌​របស់​ប្រទេស​ថៃ​នៅ​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ 2000 និង​ដើម​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ 2010 ជាចម្បងក្រុម​អាវ​ក្រហម​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ឦសាន​មិន​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​មាន​ការ​បំបែក​ខ្លួន​ទេ ប៉ុន្តែ​ការ​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​រក​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​វិញ​ ក្នុង​ការ​គាំទ្រ​គណបក្សដើម្បីថៃ (พรรคเพื่อไทย)

ប្រជាជនស្ទើរតែទាំងអស់នៃភាគឦសានរបស់ប្រទេសថៃគឺជាជនជាតិថៃ ប៉ុន្តែភាគច្រើនរបស់ពួកគេ (ប្រហែល 80%) ជាជាតិសាសន៍ជនជាតិលាវនិងបំរែបំរួលនៃភាសាឡាវពេលនៅផ្ទះ (គ្រាមភាសាឡាវសំខាន់ៗចំនួនបីដែលនិយាយនៅប្រទេសថៃភាគឦសានត្រូវបានសង្ខេបជាភាសាឦសាន) ដើម្បី​ចៀសវាង​ការ​ទទួលរង​នូវ​ការ​មើលងាយ​និង​ការយល់ឃើញ​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ប្រជាជន​និយាយ​ឡាវ ភាគច្រើនចូលចិត្តហៅខ្លួនឯងថា​ ខុនអ៊ីសាន

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមជនជាតិនៅប្រទេសថៃ
ជនជាតិភូមា

**ជនជាតិភូមា ឬ ជនជាតិប៉ាម៉ារ** ( ភូមា : ဗမာလူမျိုး ) គឺជាអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រវាងចិននិងទីបេ ក្រុមជនជាតិដើម នៅមីយ៉ាន់ម៉ា (អតីតភូមា) ។ ជនជាតិភូមា កំំពុងរស់នៅជាចម្បងនៅក្នុង អាងទឹកទន្លេឥរ៉ាវ៉ាវតី ហើយនិយាយ ភាសាភូមា ដែលជាភាសាផ្លូវការតែមួយគត់របស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ានៅថ្នាក់ជាតិ។ ទំនៀមទម្លាប់ និងអត្តសញ្ញាណរបស់បាម៉ា មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងវប្បធម៌ភូមាដ៏ទូលំទូលាយ។ ឈ្មោះរបស់ប្រទេសនេះបានប្តូរពី "ភូមា" ទៅជា "មីយ៉ាន់ម៉ា" នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ 1989 ដោយក្រុមប្រឹក្សាស្តារនីតិបញ្ញត្តិរដ្ឋ។ 

## ការភៀសខ្លួនរស់នៅ 
ជនជាតិភូមា មាន​ចំនួន​ច្រើន​បំផុត​ក្នុង​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា ដែល​បង្កើត​ជា​ក្រុម​ជនជាតិ​ភាគ​ច្រើន​ប្រហែល ៣២ លាន​នាក់។ 

**ជនភៀសខ្លួនភូមា** ដែលជាមានលក្ខខណ្ឌប្រវត្តិសាស្រ្តនិងចាប់ផ្តើមនៅពេលចាប់ផ្ដើមនៃសង្រ្គាមលោកលើកទី ២ នេះត្រូវបានគេនាំយកមកជាសំខាន់ដោយមានរយៈពេលអូសបន្លាយនៃការគ្រប់គ្រងយោធានិងឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពចម្រុះជនជាតិភាគតិចនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ មនុស្សជាច្រើនបានតាំងទីលំនៅនៅអឺរ៉ុប ជាពិសេសនៅចក្រភពអង់គ្លេស។

បន្ទាប់ពី ឯករាជ្យរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា (1948-1962) មនុស្សជាច្រើនបានចាប់ផ្តើមផ្លាស់ទៅចក្រភពអង់គ្លេស អូស្ត្រាលី នូវែលសេឡង់ សហរដ្ឋអាមេរិក ម៉ាឡេស៊ី សិង្ហបុរី ចិនដីគោក ហុងកុង តៃវ៉ាន់ កូរ៉េខាងត្បូង ឥណ្ឌា ជប៉ុន និងកម្ពុជា ដែលខ្មែរយើងស្គាល់ថាជា**ជនជាតិកូឡា** ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា
ចាត់ (រូបិយប័ណ្ណ)

រូបភាពតូច|1,000 ចាត់ (ឆ្នាំ 2004)
**ចាត់** ( ភូមា : ကျပ် ) គឺជារូបិយប័ណ្ណរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។លុយ​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា​ហៅ​ថា​លុយរួចក៏ហៅផងដែរថាប្រាក់។ លុយបានមកពីពាក្យឥណ្ឌាសម្រាប់កាក់។ ពាក្យជាលេខដែលប្រើដើម្បីគណនាចំនួននេះគឺ "គីយ៉ាត" វា​ជា​ប្រព័ន្ធ​មួយ​ដែល​ប្រើ​រហូត​ដល់​ទៅ 100 kyats ក្នុង​មួយ​kyat។ ឯកតារាប់តូចបំផុតគឺ " ចាន" ។ រូបិយប័ណ្ណតូចបំផុតគឺកាក់មួយ។ ក្រដាសប្រាក់ធំជាងគេមានតម្លៃ ១០,០០០ គីត  

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបិយប័ណ្ណ
សូ វីន

**សូ វីន** (ភូមា ៖ စိုးဝင်း ; ប្រកាសថា  [só wɪ́ɴ] កើតថ្ងៃទី 1 ខែមីនា ឆ្នាំ 1961) គឺជាឧត្តមសេនីយកងទ័ពភូមា និងជា ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីភូមាបច្ចុប្បន្ន បន្ទាប់ពីការបង្កើត រដ្ឋាភិបាលចាំផ្ទះ នៅថ្ងៃទី 1 ខែសីហា ឆ្នាំ 2021។ គាត់ក៏មានតួនាទីជា អនុប្រធាន នៃ ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋបាលរបស់រដ្ឋ , អនុមេបញ្ជាការនៅក្នុងប្រធាន នៃ Tatmadaw (កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធមីយ៉ាន់ម៉ា), មេបញ្ជាការនាយក នៃ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាកងទ័ព និងជាអនុប្រធាននៃ ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋបាលរបស់រដ្ឋ ។  គាត់ក៏ជាសមាជិកនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាផងដែរ។ក្រុមប្រឹក្សាការពារជាតិ និងសន្តិសុខ ។  នៅខែឧសភា ឆ្នាំ 2012 អតីត ប្រធានាធិបតីមីយ៉ាន់ម៉ា លោក Thein Sein បាន តែងតាំងគាត់ឱ្យធ្វើជាគណៈកម្មាធិការធ្វើការនៃក្រុមរដ្ឋាភិបាលដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការចរចាជាមួយក្រុមឧទ្ទាមជនជាតិភាគតិចប្រដាប់អាវុធជាច្រើនរបស់មីយ៉ាន់ម៉ា។ Soe Win គឺជាសហការីជិតស្និទ្ធរបស់អតីតអនុប្រធាន SPDC ឧត្តមសេនីយទោ Maung Aye
ប្រធានាធិបតីមីយ៉ាន់ម៉ា

**ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋសហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា** (ភាសាភូមា៖ နိုင်ငံတော် သမ္မတ) គឺជាប្រមុខរដ្ឋ និងជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ ប្រធានាធិបតី​គឺជាអ្នកដឹកនាំ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​មី​យ៉ាន់​ម៉ាដែលជា ​ស្ថាប័ន​ប្រតិបត្តិមួយរបស់​រដ្ឋាភិបាល​ភូមា​។ ប្រធានាធិបតីបច្ចុប្បន្នគឺលោកម្យីន ស្វេដែលបានឡើងកាន់តំណែងនេះកាលពីថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ ក្រោយរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ២០២១។

ប្រធានាធិបតីត្រូវបានជ្រើសរើសដោយសមាជិកសភា មិនមែនដោយប្រជាជនទូទៅនោះទេពោលគឺដោយមហាវិទ្យាល័យបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីដែលត្រូវជាគណៈកម្មាធិការបីផ្សេងៗគ្នាដែលមានសមាជិកជាសមាជិកសភា។ គណៈកម្មាធិការនីមួយៗផ្សំឡើងដោយសមាជិកពីសភាជាន់ខ្ពស់និងសភាជាន់ទាបឬសមាជិកសភាដែលតែងតាំងដោយយោធា។

ក្រោយការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៥ ខណៈដែលប្រធានាធិបតីមានឋានៈជាប្រមុខរដ្ឋនិងជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ឥស្សរជនរបស់រដ្ឋដ៏លេចធ្លោជាងគេគឺទីប្រឹក្សារដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ានិងជាមេដឹកនាំនៃគណបក្សសម្ព័ន្ធជាតិដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យគឺលោកស្រីអង់សានស៊ូជី។ ទាំងលោកស្រី អង់សានស៊ូជី និងប្រធានាធិបតីវីន ម្យីនត្រូវបានយោធាចាប់ឃុំខ្លួននៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍រដ្ឋប្រហារឆ្នាំ២០២១។ បច្ចុប្បន្ន ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​ជាក់ស្តែងគឺ​លោកមីន អ៊ុងឡាំង​​។

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋាភិបាលមីយ៉ាន់ម៉ា
រ៉ាយអាន់ រៃណូលស៍

**រ៉ាយអាន់ រ៉តនី រៃណូលស៍** ( អង់គ្លេស៖ Ryan Rodney Reynolds កើតថ្ងៃទី 23 ខែតុលា ឆ្នាំ 1976) ជាតារាសម្តែង និងផលិតករជនជាតិកាណាដា។ គាត់បានដើរតួជា Michael Bergen នៅក្នុងរឿងកំប្លែង។ *Two Guys and A Girl* (1998-2001)។, Billy Simpson នៅក្នុងរឿងក្មេងជំទង់របស់កាណាដា *Fifteen* (1991-93) និងជាសមាជិកនៃតួសម្តែង Marvel Comics ជា Hannibal King ក្នុង *Blade: Trinity* (2004) និង Deadpool ក្នុង *X-Men Origins: Wolverine* (2009) ហើយ *Deadpool* (2016) និង *Deadpool 2* (2018)។

រៃណូលស៍ បានសម្តែងក្នុងខ្សែភាពយន្តមួយចំនួនដូចជា ''National Lampoon's Van Wilder* (2002), *The Amityville Horror*  (2005), Definitely, Maybe (2008) *The Proposal (2009),* *Buried* (2010) *The Change-Up* (2011) Safe House (2012), *The Voices* (2014), *Mississippi Grind* (2005), *Woman in Gold* (2015) និងសម្ដែងក្នុងវីរបុរស DC Comics ជា Hal Jordan នៃ Green Lantern (2011)។

លោក​ក៏​ធ្លាប់​លេច​មុខ​ក្នុង​រឿង​ជា​ច្រើន​ដូច​ជា​ *Harold & Kumar Go to White Castle*  (2004) Ted (2012) និង A Million Ways to Die in the West (2014)។

ក្នុងឆ្នាំ 2016 គាត់ត្រូវបានសម្ដែងជា *Deadpool* ចាក់បញ្ចាំងលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី 8 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2016 ហើយបានចេញនៅអាមេរិកខាងជើងនៅថ្ងៃទី 12 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2016 ជាមួយប្រភេទ IMAX, DLP, D-Box ជាឧទាហរណ៍ ភាពយន្តនេះទទួលបានការឆ្លើយតបវិជ្ជមាន។ វគ្គបន្តគឺ *Deadpool 2* ត្រូវបានកំណត់ចេញថ្ងៃទី 17 ខែឧសភា ឆ្នាំ 2018 នោប្រទេសកម្ពុជា។

ក្នុងឆ្នាំ 2017 គាត់បានសម្តែងក្នុង *រឿង The Hitman Bodyguard ដែលកាន់តែលេចធ្លោជាអង្គរក្ស'' ជាមួយ Samuel L. Jackson។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងកាណាដា
ពើង

ពើងគឺជាបុរាណស្ថិនមួយ ដែលមានលក្ខណៈប្រវត្តិសាស្រ្ត និងមានវត្ថុតាងសំខាន់ផងដែរ សម្រាប់អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ។ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ លោក អៃម៉ូនីញេ ក៏ដូចលោក លុយណេ ដឺឡាហ្សុងគ្យែរ បានសិក្សា និងកត់ត្រាពើងបុរាណមួយចំនួនមានដូចជា ពើងព្រះទ្វារ ពើងព្រះពុទ្ធលើ ពើងព្រះពុទ្ធក្រោម ពើងឆ័ត្រ និងពើងគំនូរជាដើម។ ពើងគឺជាផ្ទាំងថ្មធំៗ ឬល្បាក់ថ្មភ្នំ ដែលមានចម្លាក់ ឬរូបគំនូរផ្សេងៗ ហើយភាគច្រើនសុទ្ធសឹងជាទីគោរពបូជា ជួលកាលមានសណ្ឋានជាល្អាងផងដែរ។ នៅលើភ្នំគូលែនគេជួបប្រទះពើងជាច្រើនក្នុងនោះពើងមួយចំនួនបានបង្ហាញពីគំនូរលើថ្មជារូបគំនូរទោល ជាតួអង្គអាទិទេព ឬរូបសត្វ ដែលជាយានជំនះរបស់អាទិទេព។ ចំណែកឯពើងមួយចំនួនទៀតឆ្លាក់លម្អជាចម្លាក់លៀន បង្ហាញពីអង្គអាទិទេពក្នុងរូបភាពដកស្រង់ចេញពីរឿងទេវកថា ចំណែកពើងមួយប្រភេទបង្ហាញពីរូបគំនូរ លំអជារូបផ្សេងៗដោយមានល្លាកស្នាមពណ៌ដិតនៅលើជញ្ចាំងថ្ម។
## ឯកសារយោង
បុត្រាជ័យ

រូបភាពតូច
រូបភាពតូច|ផែនទីដែលផ្តិតទីតាំង ទីក្រុងបុត្រាជ័យ
**បុត្រាជ័យ**  មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា **ដែនដីសហព័ន្ធនៃបុត្រាជ័យ** ( ម៉ាឡេ ៖ *Wilayah Persekutuan Putrajaya* ) គឺ​ជា​រាជធានី​ដែល​បាន​គ្រោងទុក​ដែល​មាន​មុខងារ​ជា​រាជធានី​រដ្ឋបាល និង​ជា​រាជធានី​តុលាការ​របស់​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី។ អាសនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ីត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរនៅឆ្នាំ ១៩៩៩ ពីទីក្រុង គូឡាឡាំពួ ទៅ បុត្រាជ័យ ដោយសារតែការចង្អៀតណែន និងការកកស្ទះនៅក្នុងអតីត ខណៈពេលដែលអាសនៈរបស់តុលាការនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ក្រោយមកត្រូវបានផ្លាស់ទៅ បុត្រាជ័យ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ។ គូឡាឡាំពួនៅតែជារាជធានីជាតិរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ហើយនៅតែជាអាសនៈរបស់ប្រមុខរដ្ឋ (យ៉ាងឌី ពើរទោនអាហ្គូង) និងសភាជាតិ (សភាម៉ាឡេស៊ី) ក៏ដូចជាជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងហិរញ្ញវត្ថុរបស់ប្រទេសផងដែរ។  ការបង្កើត បុត្រាជ័យ គឺជាគំនិតរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី មហាធារ មហាម៉ាត់ ។  ការអភិវឌ្ឍន៍ បុត្រាជ័យ បានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៩៥ ហើយវាត្រូវបានបញ្ចប់ដោយចំណាយប៉ាន់ស្មានចំនួន ៨.១ ពាន់លានដុល្លារ។ នៅថ្ងៃទី ១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០១ បុត្រាជ័យ បានក្លាយជាដែនដីសហព័ន្ធទីបីរបស់ម៉ាឡេស៊ី បន្ទាប់ពីទីក្រុង គូឡាឡាំពួរ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤ និង ឡាបួ៊ន ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៤ ។

## ឯកសារយោង
កូឡុំបូ

**កូឡុំបូ** ( ស៊ីនហាឡា : කොළඹ , romanized:  *Koḷam̆ba* , IPA:  [koləmbə] ; តាមីល : கொழும்பு , romanized:  *Koḻumpu* , IPA:  [koɻumbɯ] ) គឺជាពាណិជ្ជកម្ម រដ្ឋធានី  និងជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ ប្រទេសស្រីលង្កា ដោយប្រជាជន។ យោងតាម ស្ថាប័ន Brookings តំបន់ទីក្រុងកូឡុំបូមានប្រជាជនចំនួន 5.6 លាននាក់  និង 752,993  នៅក្នុង ក្រុង។. វាជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុរបស់កោះ និងជាគោលដៅទេសចរណ៍។  វាមានទីតាំងនៅលើឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងលិចនៃកោះ និងនៅជាប់នឹង តំបន់ Greater Colombo ដែលរួមមាន Sri Jayawardenepura Kotte ដែលជារដ្ឋធានីនីតិបញ្ញត្តិនៃប្រទេសស្រីលង្កា និង Dehiwala-Mount Lavinia ។ កូឡុំបូ ត្រូវបានគេសំដៅជាញឹកញាប់ថាជារាជធានីចាប់តាំងពី Sri Jayawardenepura Kotte ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ទីក្រុង/ជាយក្រុងនៃកូឡុំបូ។ វាក៏ជារាជធានីរដ្ឋបាលនៃ ខេត្តភាគខាងលិច និងជារាជធានីនៃ ស្រុកកូឡុំបូ ផងដែរ។ កូឡុំបូគឺជាទីក្រុងដ៏មមាញឹក និងរស់រវើកជាមួយនឹងល្បាយនៃជីវិតសម័យទំនើប អគារអាណានិគម និងវិមានជាច្រើន។
ទិវាជាតិវៀតណាម

**ទិវាជាតិវៀតណាម** ( វៀតណាម : *Ngai Quoc Khanh* ) គឺជា ថ្ងៃឈប់សម្រាកជាតិ នៅ ប្រទេសវៀតណាម បានសង្កេតឃើញនៅថ្ងៃទី 2 ខែកញ្ញារំលឹកខួបប្រធានាធិបតី HồChí Minh អាន ប្រកាសនៃឯករាជ្យភាពរបស់វៀតណាម នៅ បាឌិញការេ នៅ ទីក្រុងហាណូយ កាលពីថ្ងៃទី 2 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 1945 វាជារបស់ប្រទេសនេះ ទិវាជាតិ ។
ជនជាតិសាន

**ជនជាតិសាន** (; ), ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា​ **ជនជាតិតៃយ៉ៃ/ថៃយ៉ៃ** ជាក្រុមជនជាតិតៃរបស់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជនជាតិសានគឺជាជនជាតិភាគតិចដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេសភូមា (មីយ៉ាន់ម៉ា) និងភាគច្រើនរស់នៅរដ្ឋសានរបស់ប្រទេសនេះ ប៉ុន្តែក៏រស់នៅក្នុងផ្នែកខ្លះរបស់តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ រដ្ឋកាឈីន និងរដ្ឋការ៉ែន និងនៅតំបន់ជាប់គ្នារបស់ប្រទេសចិន (ជនជាតិតៃនៅប្រទេសចិន) ឡាវ​ អាសាម (ជនជាតិអាហូម) និងថៃ ទោះបីជាមិនមានជំរឿនដែលអាចទុកចិត្តបានត្រូវបានធ្វើនៅក្នុងប្រទេសភូមាចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1935 ក៏ដោយ ជនជាតិសានត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួនពី 4 ទៅ 6 លាន ជាមួយនឹង CIA Factbook ផ្តល់ការប៉ាន់ប្រមាណចំនួនប្រាំលានរីករាលដាលនៅទូទាំងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា

ជនជាតិសានជា​ពាក្យ​ទូទៅ​សម្រាប់​ជនជាតិដែល​និយាយ​ភាសាតៃ​ទាំងអស់​ក្នុង​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា (ភូមា) រាជធានីរបស់រដ្ឋសានគឺតុងជី​ ទីក្រុង​ធំ​ទី​ 5 ​ក្នុង​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា​ដែល​មាន​ប្រជាជន​ប្រហែល 390,000 នាក់ ទីក្រុងសំខាន់ៗផ្សេងទៀតរួមមាន​ ស៊ីប៉ោ ឡាស៊ីវ កេងទុង និងតាឈីលេក (ថាឃីលេក, ท่าขี้เหล็ก)

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមជនជាតិ
ផាត់ កាញ៉ុល

**អ្នកម្នាង ផាត់ កាញ៉ុល** កើតនៅឆ្នាំ១៩២០ - ០១ កុម្ភៈ ១៩៧០ គឺជាព្រះមហេសីទី១របស់ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ។ អ្នកម្នាងជាមាតារបស់សម្ដេចរាជបុត្រីព្រះរៀម នរោត្តម បុប្ផាទេវី (០៨ មករា ១៩៤៣ - ១៨ វិច្ឆិកា ២០១៩) និងសម្ដេចក្រុមព្រះ នរោត្តម រណឫទ្ធិ (០២ មករា ១៩៤៤ - ២៨ វិច្ឆិកា ២០២១)។ អ្នកម្នាងនិង​ព្រះបាទ​ នរោត្តម សីហនុ ​បាន​លែងលះនៅ​ឆ្នាំ​១៩៤៦។ អ្នកម្នាង ផាត់ កាញ៉ុល បានទទួលមរណភាព​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០១ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​១៩៧០ ក្នុងជន្មាយុ៥០ឆ្នាំ។ 

## សូមមើលផងដែរ 
• លក្ខណៈសម្បត្តិនៃអ្នកដឹកនាំ

• ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ

• នរោត្តម រណឫទ្ធិ

• នរោត្តម បុប្ផាទេវី

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សនរោត្តម
វៀតណាមក្រោមការត្រួតត្រារបស់ចិន

**វៀតណាមនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចិន** សំដៅទៅលើសម័យកាលប្រវត្តិសាស្ត្រចំនួនបួននៅពេលដែលវៀតណាមស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ រាជវង្សចិន ផ្សេងៗ ។ មុនសម័យនេះ យួនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបុព្វបុរស-វៀត-មឿង មុននឹងមានការបញ្ចូលគ្នាជាមួយរាជវង្សចិនផ្សេងៗក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ *Bắc thuộc* ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាប្រពៃណីបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 111 មុនគ.ស នៅពេលដែល រាជវង្សហាន បានសញ្ជ័យ Nanyue (ទោះបីជាឥទ្ធិពលរបស់ចិននៅ តំបន់ដីសណ្ដទន្លេ Hong បានចាប់ផ្តើមជាច្រើនសតវត្សមុនក៏ដោយ) និងបន្តរហូតដល់ការដួលរលំនៃ រាជវង្សថាង។នៅសតវត្សទី 10 ។ ការគ្រប់គ្រងរយៈពេល 20 ឆ្នាំដ៏ខ្លីទីបួនដោយ រាជវង្សមីង ក្នុងកំឡុងសតវត្សទី 15 ជាធម្មតាមិនត្រូវបានរាប់បញ្ចូលដោយអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តក្នុងការពិភាក្សារបស់ពួកគេអំពីរយៈពេលដ៏សំខាន់ ស្ទើរតែបន្តនៃការគ្រប់គ្រងរបស់ចិនពីឆ្នាំ 111 មុនគ.ស ដល់ឆ្នាំ 939 ក៏ដូចជាការកាន់កាប់សង្ខេបរបស់ វៀតណាម​ដោយ ​កងកម្លាំង ​គួមីនតាង ​នៃ ​សាធារណរដ្ឋ​ចិន ​នៅ​ចុងបញ្ចប់​នៃ ​សង្គ្រាមលោក​លើក​ទី​ពីរ ​។  

## ឯកសារយោង
ង្វៀន ស៊ួនហ្វុក

**ង្វៀន ស៊ួនហ្វុក** (ភាសាវៀតណាម៖ Nguyễn Xuân Phúc, កើតថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៥៤) គឺជាអ្នកនយោបាយវៀតណាមម្នាក់ដែលបានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីវៀតណាមពីឆ្នាំ ២០២១ រហូតដល់ការលាឈប់ពីតំណែងរបស់លោកនៅឆ្នាំ ២០២៣ ជុំវិញរឿងអាស្រូវពុករលួយ។

លោកស៊ួនហ្វុកជាបុគ្គលដ៏មានអំណាចបំផុតទីពីរនៅក្នុងការិយាល័យនយោបាយអាណត្តិទី១៣ របស់បក្សកុម្មុយនីស្តដោយនៅពីក្រោយតែលោកង្វៀន ហ៊្វូចុងប៉ុណ្ណោះ ហើយជាបុគ្គលមានអំណាចទីបីនៅក្នុង​ការិយាល័យ​នយោបាយ​អាណត្តិទី១២។​ លោកជាសមាជិកពេញសិទ្ធិរបស់រដ្ឋសភាដោយធ្លាប់បានបម្រើនៅក្នុងអាណត្តិទី១១, ១២, ១៣ និងទី១៤។ លោក​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋសភា​វៀតណាមបោះឆ្នោត​តែងតាំងជាប្រធានាធិបតី​នៅ​ថ្ងៃ​ទី៥​ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០២១ បន្ទាប់​ពី​កាន់​តំណែង​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​បានរយៈពេលប្រាំ ឆ្នាំ។ លោកស៊ួនហ្វុកបានក្លាយជាសមាជិកនៃបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាមចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៨៣ មកម្លេះ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីវៀតណាម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សមាជិកនៃការិយាល័យនយោបាយនៃបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម
ត្រាផែនដី (សញ្ញាជាតិ)

រូបភាពតូច|ត្រាព្រះគ្រុឌពាហ៍, ត្រាផែនដីរបស់ថៃ
**សញ្ញាជាតិរបស់ថៃ** (, ត្រាផែនដីរបស់ថៃ) ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅថា **ព្រះគ្រុឌពាហ៍**​ (, អានថា:​ ផ្រាក់-ឃ្រុត-ផា, អត្ថន័យ: គ្រុឌជាយានជំនិះ (នៃព្រះវិស្ណុ)) គ្រុឌត្រូវបានអនុម័តជាផ្លូវការជានិមិត្តសញ្ញាជាតិដោយស្តេចវជិរាវុធ (រាមាទី 6) ក្នុងឆ្នាំ​ 1911 ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ សត្វ​ទេវកថា​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​និមិត្តរូប​របស់​រាជវង្ស​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​អស់​ជា​ច្រើន​សតវត្ស​មក​ហើយ គ្រុឌត្រូវបានបង្ហាញនៅលើត្រាសញ្ញាជាតិ​ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយព្រះមហាក្សត្រ និងរដ្ឋាភិបាលថៃដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារផ្លូវការ និងជាសញ្ញាជាតិចម្បង

គ្រុឌគឺជាសត្វទេវកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូ និងពុទ្ធសាសនា យោងទៅតាមទេវកថាហិណ្ឌូ គ្រុឌគឺជាពាហនៈ (យាន) របស់ព្រះវិស្ណុ (នារាយណ៍) ស្តេចថៃសម័យបុរាណមានជំនឿលើស្តេចទេវៈ ហើយ​ចាត់​ទុក​ខ្លួន​ឯង​ថា​ជា​ការ​ចាប់​បដិសន្ធិ​របស់​ព្រះនារាយណ៍ ដូច្នេះគ្រុឌមក​ដើម្បី​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​អំណាច​ដ៏​ទេវភាព​និង​សិទ្ធិ​អំណាច​របស់​ស្ដេច

គ្រុឌក៏មានលក្ខណៈពិសេសនៅក្នុងសញ្ញាជាតិរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងសញ្ញាទីក្រុងរបស់អ៊ូឡង់បាតារផងដែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សញ្ញាជាតិ
វប្បធម៌ថៃ

**វប្បធម៍នៃប្រទេសថៃ** បានវិវឌ្ឍយ៉ាងច្រើនលើស ពីភាពឯកោរបស់ខ្លួននៅក្នុងអំឡុងពេលមានទំនាក់ទំនង សុខោទ័យ សម័យ, សម័យទំនើបបន្ថែមទៀតរបស់ខ្លួនទៅឱ្យ សម័យអយុធ្យា ដែលបានស្រូបយកឥទ្ធិពលពីទូទាំង តំបន់អាស៊ី ។ លីមីតធីត ឥណ្ឌា , ប្រទេសចិន , ភូមា , ខ្មែរ និងផ្សេងទៀត នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឥទ្ធិពលនៅតែមានប្រពៃណីវប្បធម៍ថៃនៅ។  ព្រះពុទ្ធសាសនា , វិញ្ញាណនិយម និង លោកខាងលិច ផងដែរដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការសម្រួចវប្បទំនើប។  

វប្បធម៍ជាតិថៃត្រូវបានកំណត់ខុសគ្នានៅទូទាំងតំបន់ក្នុងប្រទេសថៃដែលជាកន្លែងដែលវាបានរួមបញ្ចូលប្រទេសក្នុងតំបន់ផ្សេងគ្នាដូចជា ឡាន , ឥសាន ដែលរួមទាំង ប្រភពដើមនៅប្រទេសចិន , ប្រភពដើមព័រទុយហ្គាល់  [ ទី ] , ប្រភពដើមពែក្ស និងក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះបាទ ចុល្លាង្ករ នៅសតវត្សទី 19 ចុង, និន្នាការជាតិនិយមអ៊ឺរ៉ុបបានចាប់ផ្តើមបញ្ចូលឥទ្ធិពលកាន់តែខ្លាំងទៅក្នុងវប្បធម៌ថៃ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការលើកកម្ពស់វប្បធម៌ពលរដ្ឋបានឈានដល់កម្រិតកំពូលបន្ទាប់ពី បដិវត្តន៍សៀមឆ្នាំ 1932 ដែលរបបផ្តាច់ការជាបន្តបន្ទាប់បានចាប់ផ្តើមបញ្ចូលការគ្រប់គ្រងកាន់តែខ្លាំងលើវប្បធម៌ និងរបៀបរស់នៅរបស់មនុស្ស ជាពិសេសនៅក្រោមរបបរបស់សេនាប្រមុខ។ផ្លាកភីប៊ុនសុង ។ 

សព្វថ្ងៃនេះប្រទេសថៃមានវប្បធម៌មួយដែលរួមបញ្ចូលគ្នារវាងពិធីសាសនាក្នុងស្រុកផ្សេងៗពីតំបន់ផ្សេងៗគ្នានៃប្រទេស រួមជាមួយនឹង តម្លៃ ព្រះពុទ្ធសាសនា និងនិន្នាការទិសបូព៌ាដូចជានៅតំបន់ជាច្រើននៃអាស៊ី។ រាជាធិបតេយ្យ និងស្ថាប័ន រាជវង្សចក្រី នៅតែគោរពយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់តាមវប្បធម៌សៀមដើម ចំណែកតម្លៃសង្គមក្នុងប្រទេសថៃមាននិន្នាការជាសមូហភាព និងសាសនានិយមជាងវប្បធម៌អាស៊ីអាគ្នេយ៍ផ្សេងទៀត ដែលបានទទួលឥទ្ធិពលពីអាណានិគមលោកខាងលិច។  

 

## សូមមើលផងដែរ 
• ត្រាផែនដី

## ឯកសារយោង
ជនជាតិឃ្មុ

**ជនជាតិឃ្មុ** (, , , , ) ជាក្រុមជនជាតិរបស់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ភាគច្រើន (88%) រស់នៅក្នុងភាគខាងជើងប្រទេសឡាវ ជាកន្លែងដែលពួកគេបង្កើតជាក្រុមជនជាតិភាគតិចធំជាងគេ រួមមាន 11% ភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនសរុប 

ជនជាតិឃ្មុក៏អាចត្រូវបានរកឃើញនៅភាគនិរតីនៃប្រទេសចិនផងដែរ (នៅស៊ីសួងប៉ានណា នៅខេត្តយូនណាន) ហើយក្នុងប៉ុន្មានសតវត្សថ្មីៗនេះបានធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់តំបន់របស់ប្រទេសភូមា ថៃ និងប្រទេសវៀតណាម (ដែលពួកគេជាក្រុមជនជាតិដែលទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ) នៅសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិត​ចិន​ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកគេមិនត្រូវបានផ្តល់ការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការថាជាក្រុមជាតិដាច់ដោយឡែកនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាក្រុមរងរបស់ជនជាតិពូឡុង

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមជនជាតិ
ជនជាតិកូរ៉េ

**ជនជាតិកូរ៉េ** (កូរ៉េខាងត្បូង: , , កូរ៉េខាងជើង: , , ) ជាក្រុមជនជាតិភាគតិចអាស៊ីបូព៌ា មានដើមកំណើតនៅកូរ៉េ និងខាងត្បូងរបស់ម៉ាន់ជូរី

ជនជាតិកូរ៉េភាគច្រើនរស់នៅក្នុងរដ្ឋកូរ៉េទាំងពីរ: កូរ៉េខាងជើងនិងកូរ៉េខាងត្បូង (ជារួម និងសំដៅយ៉ាងសាមញ្ញថាគ្រាន់តែជាប្រទេសកូរ៉េ) ជនជាតិកូរ៉េត្រូវបានចាត់ទុកថាជាក្រុមជនជាតិភាគតិចធំជាងគេទី១៥ នៅលើពិភពលោក ពួកគេក៏ជាជនជាតិភាគតិចដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនៅក្នុងប្រទេសអាស៊ីផ្សេងទៀត ដូចជា ចិន ជប៉ុន កាហ្សាក់ស្ថាន និងអ៊ូសបេគីស្ថាន ជនជាតិកូរ៉េក៏បង្កើតសហគមន៍ដែលមានទំហំធំនៅទ្វីបអឺរ៉ុបផងដែរ ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី អាល្លឺម៉ង់ សហរាជាណាចក្រ និងបារាំង​ ក្នុងអំឡុងពេលរបស់សតវត្សទី២០ សហគមន៍កូរ៉េក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទ្វីបអាមេរិកផងដែរ​ (ជាពិសេសនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងកាណាដា)​ និងទ្វីបអូសេអានី

គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០ មានជនជាតិកូរ៉េប្រមាណ ៧.៥ លាននាក់រស់នៅក្រៅប្រទេសកូរ៉េ 

កូរ៉េ​ខាង​ជើង និង ​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង ​គឺបាន​ចែក​រំលែក​មរតក​រួម ប៉ុន្តែ​ការ​បែក​បាក់​ផ្នែក​នយោបាយ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ១៩៤៥ បាន​នាំ​ឱ្យ​មាន​ការ​ខុស​គ្នា​ខ្លះៗ​នៃ​វប្បធម៌​ទំនើប​របស់​ពួក​គេ។ 

ភាសារបស់ប្រជាជនកូរ៉េគឺជាភាសាកូរ៉េ ដែលប្រើ ហាន់ហ្គឹល ជាប្រព័ន្ធសរសេរសំខាន់របស់វា។  ការប្រើប្រាស់ ហាន់ហ្គឹល ប្រចាំថ្ងៃត្រូវបានលុបចោលជាដំណាក់កាលនៅក្នុងឧបទ្វីបកូរ៉េ ក្រៅពីការប្រើប្រាស់ដោយក្រុមហ៊ុនប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកូរ៉េខាងត្បូងដែលបានជ្រើសរើស (ភាគច្រើនជាអភិរក្សនិយម) នៅពេលសំដៅទៅលើអ្នកនយោបាយសំខាន់ៗ (ឧ. បច្ចុប្បន្ន និងអតីតប្រធានាធិបតី មេដឹកនាំគណបក្សនយោបាយធំៗ) ឬ ប្រទេសមួយចំនួនតូច (ឧ. ចិន  ជប៉ុន អាមេរិក អង់គ្លេស) ជាអក្សរកាត់។  បើមិនដូច្នោះទេ ហាន់ចា ត្រូវបានប្រើទាំងស្រុងសម្រាប់គោលបំណងសិក្សា ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសាសនា។  អក្ខរក្រមរ៉ូម៉ាំង គឺជាប្រព័ន្ធសរសេរទីពីរតាមការពិតនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ជាពិសេសសម្រាប់ពាក្យកម្ចី ហើយត្រូវបានគេប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការទំនាក់ទំនងប្រចាំថ្ងៃ និងផ្លូវការ។  មានអ្នកនិយាយភាសាកូរ៉េច្រើនជាង ៧៨លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកូរ៉េ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិកូរ៉េ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមជនជាតិនៅកូរ៉េ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមជនជាតិនៅកូរ៉េខាងត្បូង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមជនជាតិនៅកូរ៉េខាងជើង
ជនជាតិសៀមខាងជើង

**ប្រជាជនភាគខាងជើងថៃ** ឬ **តៃយ័ន** (ไทยวน), ការកំណត់អត្តសញ្ញាណខ្លួនឯង ***khon mu(e)ang*** (មនុស្សក្រុង,[xon˧ mɯːəŋ˧] មានន័យថា "ប្រជាជននៃដី (ដាំដុះ)" ឬ "ប្រជាជននៃសហគមន៍របស់យើង") គឺជា ក្រុមជនជាតិ តៃ ដែលមានដើមកំណើតនៅខេត្តចំនួនប្រាំបីនៅ ភាគខាងជើងនៃប្រទេសថៃ ដែលមានដើមកំណើតនៅក្នុងតំបន់នៃអតីតនគរ ឡានណា។ .  ក្នុងនាមជាក្រុមជនជាតិ តៃ ពួកគេមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយ តៃលូ និង តៃឃួន ទាក់ទងនឹងវប្បធម៌ទូទៅ ភាសា និងប្រវត្តិសាស្ត្រ ក៏ដូចជាក្រុមជនជាតិភាគតិច ថៃ ដែលលេចធ្លោរបស់ ប្រទេសថៃ (ផ្ទុយពីគេហៅថា *សៀម* ឬ *ថៃកណ្តាល* )។ តៃយន់​មាន​ប្រមាណ​៦​លាន​ដុល្លារ។ ពួកគេភាគច្រើនរស់នៅ ភាគខាងជើងប្រទេសថៃដោយមានជនជាតិភាគតិចចំនួន ២៩ ៤៤២ នាក់ (ជំរឿនឆ្នាំ 2005) រស់នៅឆ្លងព្រំដែនក្នុង ខេត្ត Bokeo និង ខេត្ត Sainyabuli និង ខេត្ត Luang Namtha នៃ ប្រទេសឡាវ ។ ភាសា​របស់​ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា ​ថៃ​ខាង​ជើង , Lanna ឬ *Kham Muang* ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃចាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៣

**ប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ប្រទេសថៃពីឆ្នាំ 1973 ដល់ឆ្នាំ 2001** ឃើញមួយរយៈពេលមិនស្ថិតស្ថេរនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដោយមាន ការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកយោធា ដែលត្រូវបានឱគេខ្លាចឡើងវិញបន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារបង្ហូរឈាមមួយក្នុងឆ្នាំ 1976 (នេះជាមេដឹកនាំយោធាពីមុនត្រូវបានគេយកចេញជាលទ្ធផលនៃការ បដិវត្តន៍នៃ 14 ខែតុលាឆ្នាំ 1973 ) ។
ង្វៀន ហ៊្វូចុង

**ង្វៀន ហ្វ៊ូចុង** (ភាសាវៀតណាម៖ Nguyễn Phú Trọng, ១៤ មេសា ១៩៤៤ – ១៩ កក្កដា ២០២៤) គឺជាអ្នកនយោបាយវៀតណាមម្នាក់ដែលបានបម្រើការជាអគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាមចាប់ពីឆ្នាំ២០១១ រហូតដល់ឆ្នាំ២០២៤។ ក្នុងនាមជាប្រធានលេខាធិការដ្ឋាន ការិយាល័យនយោបាយ និងគណៈកម្មាធិការយោធាមជ្ឈិមបក្ស លោកចុងត្រូវជាមេដឹកនាំកំពូលនៃប្រទេសវៀតណាម។ លោក​ក៏​ធ្លាប់​បានបម្រើការជា​ប្រធានាធិបតី​វៀតណាម​ពី​ឆ្នាំ២០១៨ រហូតដល់​ឆ្នាំ ២០២១ ផងដែរ។

លោកចុងបានចូលរួមជាមួយបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាមនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៨ ហើយបានចាប់ផ្តើមទទួលប្រជាប្រិយភាពតាមរយៈការងារនយោបាយរបស់លោក។ គាត់បានចូលរួមជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ និងបន្ទាប់មកក្នុងការិយាល័យនយោបាយនៅឆ្នាំ១៩៩៧ មុនពេលក្លាយជាសមាជិករដ្ឋសភានៅក្នុងឆ្នាំ២០០២។ ពីចន្លោះឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០៦ គាត់បានកាន់តំណែងជាលេខាធិការនៃគណៈកម្មាធិការបក្សប្រចាំរដ្ឋធានីហាណូយ ដែលត្រូវជាតំណែងនយោបាយដ៏ខ្ពស់បំផុតសម្រាប់ទីក្រុងនេះ។ បន្ទាប់មក លោកក៏បានឡើងធ្វើ​ជាប្រធានរដ្ឋសភា​ពី​ឆ្នាំ​២០០៦ រហូតដល់​ឆ្នាំ​២០១១។

គាត់ត្រូវបានជ្រើសរើសជាអគ្គលេខាធិការបក្សនៅក្នុងសមាជជាតិលើកទី១១ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១១ និងបានជាប់ឆ្នោតបន្តមួយអាណត្តិទៀតនៅក្នុងសមាជជាតិលើកទី១២ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៦។ ក្នុងអំឡុងពេលដឹកនាំ លោកបានចេញយុទ្ធនាការប្រឆាំងអំពើពុករលួយទ្រង់ទ្រាយធំ ដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ជាច្រើនរូប។ លោកបានក្លាយជាប្រធានាធិបតីនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨ បន្ទាប់ពីអតីតប្រធានរដ្ឋ លោកជិន ដាយក្វាងបានទទួលមរណភាពអំឡុងពេលកាន់តំណែង ដោយបានក្លាយខ្លួនជាបុគ្គលទីបីប៉ុណ្ណោះដែលដឹកនាំបក្ស និងរដ្ឋក្នុងពេលដំណាលគ្នាបន្ទាប់ពីលោកហូ ជីមិញ និងទ្រឿង ជីញ។ នៅក្នុងមហាសន្និបាតជាតិលើកទី១៣ នៃឆ្នាំ២០២១ លោកត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាអគ្គលេខាធិការបក្សម្តងទៀត ដោយក្លាយខ្លួនជាមេដឹកនាំវៀតណាមទីបីប៉ុណ្ណោះដែលកាន់អំណាចបានបីអាណត្តិ (បន្ទាប់ពីលោកហូ ជីមិញ និងឡេ ស៊ួន) ខណៈតំណែងប្រធានាធិបតីត្រូវផ្ទេរទៅឱ្យង្វៀន ស៊ួនហ្វុក។

## មរណភាព 
លោកចុងបានទទួលមរណភាពនៅឯទីក្រុងហាណូយនៅថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ ដោយមានអាយុ ៨០ ឆ្នាំ។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋដែលដកស្រង់ព័ត៌មានពីក្រុមគ្រូពេទ្យរបស់ចុង បាននិយាយថា គាត់បានទទួលមរណភាពនៅពេលរសៀលថ្ងៃសុក្រ "បន្ទាប់ពីស៊ូទ្រាំនឹងរោគជំងឺអស់មួយរយៈ"។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីវៀតណាម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អគ្គលេខាធិការនៃគណៈកម្មាធិការកណ្តាលបក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម