ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម

**ទេពពិទូរ ឈឹមក្រសេម** (អង់គ្លេស: Tep Pitur Chhim Krasem) ឈ្មោះផ្សេងទៀតដែលជា រាជប្រទានពីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ក្រសេម គន្ធៈបណ្ឌិត (Krasem Kuntha Bondit) ឆ្នាំកំណើត ប្រហែល ១៨៨០ លោក គឺជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាមួយរួបដែលទទួលបន្ទុក ស្រាវជ្រាវ និង ចងក្រងទៅលើ វប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា ដែលលោកធ្វើការបកប្រែពីភាសាថៃ ភាសាបាលី និង ភាសាបារាំង ។ ការចងក្រង​ដំបូង​បង្អស់​ស្តី​ពី​អក្សរសាស្ត្រ វប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ នៅលើទស្សនាវដ្តី កម្ពុជាសុរិយា វាជាមគ្គុទ្ទេសដ៏ទូលំទូលាយមួយដែលបានរៀបចំតាមអក្ខរក្រមរបស់អ្នកនិពន្ធ ជាមួយនឹងពត៌មានលម្អិតទាំងអស់ដែលលោកបានស្រាវជ្រាវ និង ចងក្រងទុកជាឯកសារជាតិកម្ពុជា ។

## ស្ថាបនិក បណ្ណាល័យជាតិកម្ពុជា ១៩២៤ 
**Founder of the National Library of Cambodia 1924**

ក្រោមការផ្ដួចផ្ដើម របស់លោក ទេពពិទូរ ឈឹមក្រសេម បានបង្កើតទីកន្លែងតម្កល់សៀវភៅមួយនៅភ្នំពេញ ដែលមានឈ្មោះថា "ខេមរៈបណ្ណាល័យ" ដែលបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ ក្នុងរាជ ព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ដែលអាចដាក់សៀវភៅបានជាង ៦០០ ក្បាល
ប៉ុនណោះ ដោយមានកិច្ចសហការ ជាមួយក្រុមរេសុីដង់បារាំងផងដែរនោះ ខេមរៈបណ្ណាល័យ ត្រូវបានកែប្រែជាបណ្ណាល័យជាតិកម្ពុជាផ្លូវការណ៍ ដែលមានឈ្មោះថា "ព្រះរាជបណ្ណាល័យ" ​តាម​ព្រះរាជប្រកាស​ចុះ​ថ្ងៃ​ទី២៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩២៤ ដែលត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​ដើម្បី​ប្រមូល​ឯកសារ​ផ្សេងៗ​ដែល​ទាក់ទង​សំខាន់​ ទៅនឹងទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី​ខ្មែរ និង វិស័យ​ព្រះពុទ្ធសាសនា និងជា​តម្រូវការ​សិក្សា ​ខេមរៈជន ទាំង​ព្រះសង្ឃ និង គ្រហស្ថ ជា​បញ្ញវន្ត​ខ្មែរ និង អ្នកសិក្សា​មកពី​គ្រប់​មជ្ឈដ្ឋាន ។ គេ​ជឿ​ថា ព្រះ​រាជបណ្ណាល័យ កើតឡើង​ពី​ការ​ផ្ដុំ​នៃ​ចេតនា​ជាច្រើន ហើយព្រះបាទ​ ស៊ី​សុវត្ថិ ដែល​មាន​បំណង​កែទម្រង់​ផ្នែក​បណ្ដុះបញ្ញា ក្នុងពុទ្ធសាសនា ​គណៈមហានិកាយ ដឹកនាំ​ដោយ​ព្រះ​មហាវិមលធម្ម រ័ត្ន ថោង , ព្រះ​តេជគុណ ល្វី ឯម , អ៊ុម ស៊ូ , ជួន ណាត និង ហួត តាត ។ ព្រះករុណា ស៊ីសុវត្ថិ សព្វ​ព្រះ​ហឫទ័យ​ចំពោះ​ក្រុម​អ្នក​កែទម្រង់ ដែល​ចង់ឱ្យ​មាន​ការបោះពុម្ព​សៀវភៅផ្នែក​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ឱ្យបាន​ទូលំទូលាយផងដែរ ខណៈ​ដែល​រដ្ឋការ​អាណា​ព្យាបាល​បារាំង​ចង់​បង្កើត​មជ្ឈមណ្ឌល​សម្រាប់​សិក្សា​ នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ដើម្បី​ប្រកួតប្រជែង និង ​ប្រទេស​សៀម ព្រះ​រាជបណ្ណាល័យ ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​ដើម្បី​ជួយ​ដល់​ការសិក្សា​របស់​ ព្រះសង្ឃ​ខាង​សាលា​បរិយត្តិ​ធម៌ ក្រៅពី​នេះ​ ព្រះរាជ​បណ្ណាល័យ​មាន​ភារៈ​ដូច​មាន​ក្នុង​សេចក្តីប្រកាស​ថា សម្រាប់ស្វែង​រក, ប្រមូល, រក្សា និង​បោះពុម្ព​ចេញ​ផ្សាយ ដើម្បីឱ្យ​អ្នក​ទាំងពួងបាន​មើល​អស់ នៃខ្លឹមសារក្នុងសៀវភៅសា​ស្ត្រា លិខិត​បោះពុម្ព ឬ ការសរសេរ​ដៃ​ជា​ភាសា​គ្រប់មុខ ដែលត្រូវ​យក​ភាសា​ខ្មែរ បាលី សំស្ក្រឹត​ជាដើម ដែល​មាន​ប្រយោជន៍​សម្រាប់​ក្រុង​កម្ពុជា​ធិបតី ជាន់​បុរាណក្តី ឬ ជាន់​ឥឡូវ​ក្តី និងសាវតារ​ខាង​នយោបាយ ខាង​សាសនា ​ក្នុងស្រុក​ទាំង​ប៉ុន្មាន ដែល​កាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា ​។ ​

## ស្ថាបនិក ទស្សនាវដ្តីកម្ពុជាសុរិយា ១៩២៦ 
**Founder of Kambuja Soriya Magazine 1926**

ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​រាជការ ព្រះសង្ឃ និងអ្នក​ទាំងឡាយ​ដែល​នៅ​ទី​ឆ្ងាយ ពិបាក​ក្នុងការ​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​ដល់​ព្រះរាជ​បណ្ណាល័យ​ដោយផ្ទាល់​នោះ ទើប​នៅ​ឆ្នាំ​១៩២៦ ព្រះរាជ​បណ្ណាល័យ​បាន​បង្កើតនូវ​ទស្ស​វនា​ដ្តី​មួយ​ដែល​មានឈ្មោះ​ថា "កម្ពុជា​សុរិយា" ក្រោមគំនិតនៃការផ្ដួចផ្ដើមរបស់លោក ទេពពិទូរ ឈឹមក្រសេម ។ ទស្សនាវដ្ដី កម្ពុជាសុរិយា បានធ្វើការបោះពុម្ពជាប្រចាំខែដោយវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា នារាជធានីភ្នំពេញ ដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០ និងបានចុះផ្សព្វផ្សាយ ពីវប្បធម៌ និង អរិយធម៌ខ្មែរ ក្នុង ទស្សនាវដ្ដី​នេះជាបន្តបន្ទាប់ ទស្សនាវដ្ដី កម្ពុជាសុរិយា មិន​ត្រឹមតែ​បោះពុម្ពផ្សាយ​អំពី​រឿងរ៉ាវ​ដែល​ទាក់ទង​នឹង ព្រះពុទ្ធសាសនា​ ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ហើយថែមទាំង​បាន​បោះពុម្ពផ្សាយ​អត្ថបទ​មួយ​ចំនួន​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​និយាយ​អំពី ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ និង រឿងព្រេង​របស់​ខ្មែរ ព្រមទាំង ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង អក្សរសាស្ត្រ​នៃ​ប្រទេស​ដទៃ​ថែមទៀតផង ។

## វិចារណៈកថា ៖ 
**ការហាមប្រាមរបស់លោក ទេពពិទូរ ឈឹមក្រសេម**' 

* ហាមធ្វើ មេនបូជាសពនៅមុខផ្ទះ ឬ ជាប់ដងផ្លូវសាធារណៈ ប៉ះពាល់ដល់សេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ នៃប្រជាជាតិខ្មែរ 
* ហាមធ្វើបុណ្យសព មរណៈទុក្ខ បង្កើតជាបរិកាស រាំសើចសប្បាយ ផ្ទុយនិងក្រមសីលធម៌ ក្នុងបញ្ញត្តិពុទ្ធសាសនា 
* ហាមការ រាំសប្បាយនៅមុខព្រះវិហារវត្ត ព្រោះវត្តអារ៉ាម ជាទីនៃសេចក្ដីស្ងប់ ទីនៃសំណាក់ធម៌ 

សីលធម៌សង្គមបច្ចុប្បន្ននេះមានការធ្លាក់ចុះជាខ្លាំង អាជ្ញាធរ ដូចជាគ្មានអើពើទៅទៀត អនិច្ចាសង្គមបច្ចុប្បន្ន ប្រាសចាកនូវក្រមសីលធម៌ និង សេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ ជាពន់ពេកណាស់ ។

## ឯកសារយោង