open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ល្វីស៍ ឌឺឡាប៉ូត៍

លោក **ល្វីស៍ ឌឺឡាប៉ូត៍** គឺជាមន្ត្រីកងទ័ពជើងទឹកដែលតុបតែងដោយកងពលកិត្តិយស ដែលជា អ្នករុករកជនជាតិ បារាំង និងជាអ្នកថែរក្សា សារមន្ទីរឥណ្ឌូចិននៃទីក្រុងប៉ារីស។

លោកកើតនៅ ប្រទេសបារាំង ថ្ងៃទី ១១ ខែមករាឆ្នាំ ១៨៤២។  បន្ទាប់ពីមានការងឿងឆ្ងល់ក្នុងដំណើររុករក ដោយការមើលឃើញភាពស្រស់ស្អាតនៃទីតាំងនៃ ប្រាសាទអង្គរវត្ត លោក ល្វីស៍ ឌឺឡាប៉ូត៍ បានលះបង់ជីវិតរបស់គាត់ដើម្បីធ្វើឱ្យពិភបលោកស្គាល់ សិល្បៈខ្មែរ  និងនាំយកវាចូលទៅក្នុងសារមន្ទីរ ដោយបង្ហាញនូវបណ្តុំនៃតួសម្តែងជាច្រើនដែលគាត់បានធ្វើ។ ក៏ដូចជាគំនូរព្រាង គំនូរ និងវត្ថុដើមមួយចំនួនដូចគ្នា ដល់សាធារណជន និងជាពិសេសដល់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ។
រូបភាពតូច| សៅវភៅ *ដំណើរ​ទៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា* នៅ ឆ្នាំ ១៨៨៩ របស់​លោក ល្វីស៍ ឌឺឡាប៉ូត៍
លោក ល្វី ឌឺឡាប៉ូត៍បានបំពេញបេសកម្មរបស់ខ្លួន នៅតាម​បណ្ដោយ​ទន្លេងមេគង្គ រវាងពីឆ្នាំ១៨៦៦មកឆ្នាំ១៨៦៨ ហើយបានត្រឡប់មករុករកបន្តទៀត នូវមហារមនីយដ្ឋានអង្គរ​កប់បាត់​កណ្ដាលព្រៃជ្រៅដ៏​ក្រាស់ឃ្មឹក ហើយដែលនៅថ្ងៃនេះ រមនីយដ្ឋានដ៏វិសេសវិសាល បានក្លាយជាសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌ​វប្បធម៌ របស់​ពិភពលោក។ លោក ល្វីស៍ ឌឺឡាប៉ូត៍ បោសសម្អាត ប្រាសាទបាយ័ន និងលើកគម្រោង ប្រាសាទអង្គរវត្ត ។

នៅឆ្នាំ១៨៧៣ បេសកជនបារាំងបានត្រឡប់ទៅទីនោះម្ដងទៀត ដើម្បីដើរផ្ដិតចម្លង យកនូវក្បាច់ចម្លាក់ដ៏ល្អៗទាំងឡាយ នៅផ្នែកខាងមុខ ឬតាមជញ្ជាំងនានា នៃមហាប្រាសាទខ្មែរ។ ប៉ុន្តែអ្នកធ្វើដំណើរផ្សងព្រេង នៃប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជារូបនេះ មិន​អាចរកបានសារមន្ទីរណាមួយឡើយ ក្នុងប្រទេសបារាំង ដើម្បីទទួលយកទៅតាំងបង្ហាញ នូវស្នាដៃគូសចម្លងរបស់គាត់។ យ៉ាងណា នៅប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមក លោក ល្វីស៍ ឌឺឡាប៉ូត៍ នៅតែជំនះ រហូតគាត់បើកបានសារមន្ទីរតូចមួយ ស្ដីពិសិល្បៈខ្មែរ នៅក្នុងមហាគ្រឹះ កុំពីយេ៉ញ ស្ថិតនៅប៉ែកខាងជើង នៃប្រទេសបារាំង។

ផ្ទាំងរូបចម្លាក់ចម្លង ត្រូវបានទទួលយកទៅរក្សាទុក នៅក្នុងវិមានត្រូកាដេរ៉ូ កណ្ដាលរដ្ឋធានីប៉ារីស ក្រោយពី​ពួកវា ត្រូវបានយកទៅដាក់តាំងបង្ហាញ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ពិពណ៌សកលលោក នាឆ្នាំ១៨៧៨។ តែបន្ទាប់មក ផ្ទាំងចម្លាក់ចម្លង នៃរចនាបទអង្គរទាំងនោះ ត្រូវបានបំភ្លេចមិននឹកនារក ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៣៦មក ខណៈដែលប្រទេសនានានៅអ៊ឺរ៉ុប បានធ្លាក់ខ្លួន​យ៉ាងជ្រៅ ទៅក្នុងសង្គ្រាមលោក​ដ៏ស្រួចស្រាវ។

លោក ល្វីស៍ ឌឺឡាប៉ូត៍ បានធ្វើដំណើរចុងក្រោយនៅខ្មែរក្នុងឆ្នាំ ១៨៨១ ប៉ុន្តែគាត់បានធ្លាក់ខ្លួនឈឺយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ហើយចាប់ពីពេលនេះតទៅត្រូវស្នាក់នៅប្រទេសបារាំង។

លោក ល្វីស៍ ឌឺឡាប៉ូត៍ បានស្លាប់នៅថ្ងៃទី ៣ ខែឧសភាឆ្នាំ ១៩២៥ ក្នុងអាយុ ៨៣ ឆ្នាំ។

### ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នករុករកជនជាតិបារាំង
ភាសាខ្មែរក្រវាញ

**ភាសាខ្មែរក្រវាញ** (អាចហៅថា ​**ភាសាខ្មែរខាងលិច** ឬ **ភាសាខ្មែរច័ន្ទបុរី**) គឺជាគ្រាមភាសាដែលត្រូវបាននិយាយដៅយជនជាតិខ្មែរដែលរស់នៅក្នុងជួរភ្នំក្រវាញ។

## References
វត្តជីខលើ

## សម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ 
វត្តមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំជីខលើ ស្រុកស្រែអំបិល ខេត្តកោះកុង។ នៅក្នុងសម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩។​ នៅក្នុងសម័យនោះវត្តនេះត្រូវបានកែប្រែពីទីតាំងជាវត្តអារាមក្លាយទៅជាមន្ទីរឃុំខ្លួនរបស់ខ្មែរក្រហម។
## ឯកសារយោង
ភាសាខ្មែរខិះ

**ភាសាខ្មែរខិះ** ឬ​ **ខ្មែរខិ** គឺជាគ្រាមភាសាដែលត្រូវបាននិយាយនៅក្នុងភូមិខ្លះៗនៃស្រុកសៀមប៉ាង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។

## References
អំបូរភាសាក្រា-ដៃ

អំបូរភាសា**ក្រា-ដៃ**​ ឬ​ **តៃកាដៃ** គឺជាអំបូរភាសាមួយដ៏ធំដែលស្ថិតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក ប្រទេសចិនខាងត្បូង និងប្រទេសឥណ្ឌាភាគឦសាន។​ ភាសានៅក្នុងអំបូរនេះសុទ្ធតែជាភាសាដែលប្រើស្នៀងដើម្បីផ្ដូរអត្ថន័យរបស់ពាក្យនីមួយៗ។ នៅក្នុងអំបូរភាសានេះ មានភាសាថៃនិងឡាវដែលត្រូវបានប្រើជាភាសាផ្លូវការថ្នាក់ជាតិ។​ សរុបមក ភាសានៅក្នុងអំបូរនេះត្រូវបាននិយាយដោយប្រមាណ ៩៣ លាននាក់​ ៦០% ជានាក់និយាយភាសាថៃ​។​ ​ Ethnologue បានកំណត់ថាមាន ៩៥ ភាសានៅក្នុងអំបូរក្រា-ដៃ ដែលក្នុងនោះមាន ៦២ នៅក្នុងអំបូរតៃ។

## References
ហោវ៉ៃ

រូបភាពតូច
**ហោវ៉ៃ** (ភាសាអង់គ្លេស÷ Huawei) គឺជាសាជីវកម្មបច្ចេកវិទ្យាពហុជាតិសាសន៍របស់ចិន ដែលមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅ ទីក្រុងសេជាំង ខេត្តក្វាងទុង ប្រទេសចិន។  វារចនា អភិវឌ្ឍ និងលក់ឧបករណ៍ទូរគមនាគមន៍ គ្រឿងអេឡិចត្រូនិក និងឧបករណ៍ឆ្លាតវៃផ្សេងៗ។  ក្រុមហ៊ុន ហោវ៉ៃ ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាអ្នកវិនិយោគ R&D ធំជាងគេទីពីរនៅលើពិភពលោកដោយមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវរួមសហភាពអឺរ៉ុប (JRC) នៅក្នុងតារាងពិន្ទុវិនិយោគ R&D ឧស្សាហកម្មសហភាពអឺរ៉ុបឆ្នាំ 2021 និងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី 5 នៅលើពិភពលោកក្នុងប៉ាតង់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក សាជីវកម្មនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1987 ដោយ រ៉េន ជេងហ្វី ដែលជាអតីតប្រធានកងវរសេនាធំរងនៅក្នុងកងទ័ពរំដោះប្រជាជន។  ដំបូងឡើយផ្តោតលើការផលិតឧបករណ៍ប្តូរទូរស័ព្ទ ក្រុមហ៊ុន ហោវ៉ៃ បានពង្រីកអាជីវកម្មរបស់ខ្លួនដើម្បីរួមបញ្ចូលការកសាងបណ្តាញទូរគមនាគមន៍ ការផ្តល់សេវាប្រតិបត្តិការ និងប្រឹក្សាយោបល់ និងឧបករណ៍ដល់សហគ្រាសក្នុង និងក្រៅប្រទេសចិន និងការផលិតឧបករណ៍ទំនាក់ទំនងសម្រាប់ទីផ្សារអ្នកប្រើប្រាស់។  ក្រុមហ៊ុន ហោវ៉ៃ មានបុគ្គលិកជាង 194,000 គិតត្រឹមខែធ្នូ ឆ្នាំ 2019។ 

## ឯកសារយោង
បាងក្រួយ

**បាងក្រួយ** ( ) ជាស្រុក*មួយ* នៅភាគខាងត្បូងនៃ ខេត្តនន្ទបុរី  ភាគកណ្តាលនៃ ប្រទេសថៃ ។
ឡាក់សុី

**ឡាក់ស៊ី** (    ,  ) គឺជាស្រុកមួយក្នុងចំណោម ៥០ ស្រុក ( *ខេត* ) នៃ ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ។ វាត្រូវបានព្រំប្រទល់ដោយ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា)៖ ដូនមឿង បាងខេន និងចតុចក្រនៃទីក្រុងបាងកក។ ស្រុក មឿង នន្ទបុរី និងស្រុក ប៉ាក់ ក្រេត នៃ ខេត្តនន្ទបុរី ។
ចតុចក្រ

**ចតុចក្រ** (    ,  ) គឺជាស្រុកមួយក្នុងចំណោម 50 ស្រុក ( *ខេត* ) នៃ ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ។ ស្រុកនេះមានព្រំប្រទល់ដោយខណ្ឌចំនួនប្រាំពីរផ្សេងទៀត (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា)៖ ឡាក់ស៊ី បាងខេន ឡាតប្រាវ ហួយ ឃ្វាង ឌិន ដាង ផាយ៉ាថៃ និង បាងស៊ូ ។
វត្ត​បេញ្ចមបពិត្រ​ឌុសិតវនារាម

**វត្ត​បេញ្ចមបពិត្រ​តុសិតវនារាម** គឺជា​វត្តអារាម​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​មួយ​នៅ​ក្នុង​ សង្កាត់ឌុសិត  ទីក្រុងទេពមហានគរ (បាងកក) ប្រទេស​ថៃ។  ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាប្រាសាទថ្មម៉ាប វាគឺជាវត្តអារាមដ៏ល្បីល្បាញមួយរបស់ទីក្រុងទេពមហានរគ និងជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់មួយ។  ការ​សាសាងសង់វត្តអារាមនេះ​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨៩៩ តាមព្រះរាជបញ្ជារបស់​ព្រះបាទ​ ចុល្លាង្ករណ៍ បន្ទាប់​ពី​បាន​សង់​ព្រះ​បរម​រាជវាំង​នៅ​ក្បែរ​នោះ។ ឈ្មោះវត្តនេះ​មាន​ន័យ​ត្រង់​ថា 'វត្ត​របស់​ស្តេច​ទី​ប្រាំ​ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ជិត​ព្រះ​បរម​រាជវាំង​ឌុសិត' ។  
រូបភាពតូច
ឧកញ៉ា ទេព​ ផន

លោកឧកញ៉ាទេព ផន ធ្លាប់បានធ្វើជាចៅហ្វាយស្រុកព្រៃកប្បាស បានប្រហែល៣ឆ្នាំចាប់ឆ្នាំ១៩៣៣​-១៩៣៦ ដែលស្ថិននៅក្នុងសម័យអាណានិគមន៍និយមបារាំង។ នៅកាលសម័យនោះសាលាស្រុកព្រៃកប្បាស មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំព្រៃផ្តៅ ស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ។ នៅសម័យបច្ចុប្បន្ននៅមានបន្សល់ទុកស្រះទឹកមួយ ដែលគេតែងតែហៅថា ស្រហលោកចៅហ្វាយ មកទល់សព្វថ្ងៃ។ នៅឆ្នាំ១៩៣៦ លោកឧកញ៉ាត្រូវបានប្តុរការងារចេញពីស្រុកព្រៃកប្បាស។ បន្ទាប់មកលោកបានក្លាយជាចៅហ្វាយក្រុងភ្នំពេញប្រហែលនៅឆ្នាំ១៩៦០-១៩៦៨ ដោយបានរៀបចំក្រុងភ្នំពេញបានល្អគួរឱ្យសរសើរ និងបានបង្កើតតំបន់ទួលគក ដោយចែកដីឡូធំឱ្យលោកធំ និងពួកអភិជន។ លោកឧកញ៉ាជាចៅហ្វាយស្រុកព្រៃកប្បាសចុងក្រោយគេ ដែលមានសាលាស្រុកនៅទីប្រជុំជនព្រៃផ្តៅ។ នៅឆ្នាំ១៩៣៦ សាលាស្រុកព្រៃកប្បាសត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅផ្សារព្រៃល្វាវិញ ដែលមានលោក ស៊ិន បុប្ចកោ ធ្វើជាចៅហ្វាយស្រុកព្រៃកប្បាសមុនគេនៅផ្សារព្រៃល្វា បន្ទាប់ុមកលោកក៏បានឡើងធ្វើជាចៅហ្វាយខេត្តក្រចេះវិញនៅឆ្នាំ១៩៦៥-ឆ្នាំ១៩៦៨។
## ឯកសារយោង
អំបូរភាសាវៀត

**អំបូរវៀត**គឺជាអំបូរមួយនៃអំបូរភាសាអូស្ត្រូអាស៊ីដែលត្រូវបាននិយាយដោយជនជាតិអំបូរវៀតនៅប្រទេសឡាវនិងវៀតណាម។ ភាសាជាច្រើននៅក្នុងអំបូរនេះប្រើស្នៀងឬស្ថានភាពរបស់ដើមបំពង់ខ្យល់ដើម្បីប្ដូរអត្ថន័យនៃពាក្យនីមួយៗ។​ ភាសាចិនមានឥទ្ធិពលដ៏ខ្លាំងលើភាសាវៀតណាម ទាំងលើសូរសព្ទនិងលើវាក្យសព្ទ។ ពាក្យកម្ចីពីភាសាចិនស្មើនឹងប្រមាណ ៣០-៦០%​ នៃពាក្យក្នុងភាសាវៀតណាម។
អំបូរភាសាអូស្ត្រូណេស៊ី

អំបូរភាសា**អូស្ត្រូណេស៊ី** គឺជា​អំបូរភាសាមួយដ៏ធំដែលត្រូវបាននិយាយពាសពេញអាស៊ីអាគ្នេយ៍សមុទ្រ ម៉ាដាហ្គាស្ការ កោះមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក និងតៃវ៉ាន់ (ដោយជនជាតិដើមភាគតិចតៃវ៉ាន់)។
បាងផ្លាត

**បាងផ្លាត** (, ) គឺជាស្រុកមួយក្នុងចំណោមស្រុក ៥០  (ខេត) នៃ រាជធានីបាងកក ប្រទេសថៃ ។ មានព្រំប្រទល់ជាប់ស្រុកមួយចំនួនដូចជា÷  បាងក្រូអាយ, បាងស៊ូ, ឌុសិត, ព្រះនរគ, បាងកកណយ, និង តាលីន ចន្ទ.

## ឯកសារយោង
ស្បែកជើងកែងខ្ពស់

**ស្បែកជើងកែងខ្ពស់** ស្បែកជើងមួយប្រភេទដែលមានកែងជើងខ្ពស់ ឬលើកដែលធ្វើឲ្យជើងរបស់អ្នកពាក់ឡើងពីលើដីច្រើនជាងម្រាមជើងរបស់អ្នកពាក់។ ស្បែកជើងកែងជើងខ្ពស់ ធ្វើឱ្យអ្នកពាក់មើលទៅខ្ពស់ បម្រើឱ្យសាច់ដុំជើងរឹងមាំ ក៏ដូចជាធ្វើឱ្យជើងរបស់អ្នកពាក់កាន់តែវែង។
## Feminism 
នៅប្រទេសលោកខាងលិច, ស្បែកជើងកែងខ្ពស់ມັກຈະຖືວ່າເປັນនិមិត្តសញ្ញានៃភាពជាស្ត្រី, ដូច្នេះហើយ​បានជា​ប្រធានបទ​នៃ​ការ​វិភាគ​ដោយ អ្នកនិពន្ធ Feminist.  អ្នក​ខ្លះ​បាន​ប្រកែក​យ៉ាង​ដូច្នេះ "ស្បែកជើងកែងខ្ពស់, ບາງທີຫຼາຍກວ່າເຄື່ອງນຸ່ງອື່ນໆ, 
ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជានិមិត្តសញ្ញាខ្ពស់បំផុតនៃភាពជាស្ត្រី." ស្បែកជើងកែងខ្ពស់ដែលទំនើបមុំដែលមានកែងខ្ពស់ខ្លះ 
និងវែង
ជាញឹកញាប់ត្រូវបានបន្លិចគូទកោង គូទដែលពង្រីករបស់អ្នកពាក់.  ពេលខ្លះ "ការគោរពតាម​ធម្មជាតិ" ນີ້ត្រូវ​បាន​គេ​វិភាគ​ថា​ជា​ទម្រង់​នៃ​ការ​បម្រើ​កម្មវត្ថុ​ចំពោះ​ទិដ្ឋភាព​បុរស
មហោរី

រូបភាពតូច| ក្រុមភ្លេងនារីនៃវង់ភ្លេងមហោរី របស់កម្ពុជា ពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៨០០ ។
**មហោរី ឬ វង់ភ្លេងមហោរី**  គឺជាក្រុមភ្លេងប្រពៃណីមួយរបស់ ប្រទេសកម្ពុជា ។   ភ្លេងមួយនេះផ្សំឡើងពីឧបករណ៍ភ្លេងជាច្រើនប្រភេទ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនេះវាកាន់តែពិសេសទៅទៀតចំពោះឧបករណ៍ភ្លេងតូចមួយនៃខ្យល់ ខ្សែ និងឧបករណ៍ភ្លេង។ 

សិល្បៈ​តន្ត្រី​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើតឡើងនៅ ​សម័យ​អង្គរ ហើយ​ប្រហែល​ជា​មាន​អាយុកាល​នៅ​ដើម​សតវត្ស​ទី ៩។  មហោរី កាន់តែមានប្រជាប្រិយភាព និងមានការវិវត្តន៍បន្ថែមទៀតនៅក្នុងសម័យក្រោយ អង្គរ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។  បទចម្រៀង និងទំនុកច្រៀងនៃតន្ត្រី មហោរី ជាធម្មតាបង្ហាញពីភាពស្រស់ស្អាត និងការកោតសរសើរនៃធម្មជាតិ និងការសារភាពនៃសេចក្តីស្រឡាញ់។ តន្ត្រីដែលប្រគុំដោយក្រុមខ្មែរនេះគឺទន់ភ្លន់ និងស្រទន់ ដែលសាកសមសម្រាប់ការកម្សាន្តក្នុងព្រឹត្តិការណ៍សង្គម និងប្រពៃណីខ្មែរ។ បច្ចុប្បន្ននេះ មហោរី នៅតែជាតន្ត្រីប្រពៃណី ខ្មែរ ដ៏ពេញនិយមមួយ ដែលលេងក្នុងឱកាស និងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ។     មានន័យថាវង់ភ្លេងមហោរីខ្មែរបានបង្កើតឡើងរួចហើយក្នុង សម័យអង្គរ ទោះបីជាភ្លេងនេះមានវ័យចំណាស់ជាងក៏ដោយ។ 

ក្រោយការ​ដួល​រលំ​នៃសម័យ​អង្គរ វង់ភ្លេងមហោរីបាន​ក្លាយ​ជាជាវង់ភ្លេងពេញ​និយម​នៅ​ក្នុង​ព្រះបរមរាជវាំងអាយុធ្យារបស់​សៀម  និង​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍ​កាន់​តែ​ច្រើន​នៅ​ក្នុង​ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ​នៃ បន្ទាយលង្វែក ។  ក្រោយមក វង់ភ្លេងមហោរី ក្លាយជាក្រុមភ្លេងប្រពៃណីសម្រាប់រដ្ឋទាំងពីរ។

ក្នុងសម័យលង្វែក វង់ភ្លេងមហោរី ត្រូវបានអ្នកលេងភ្លេងបុរសតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែក្រោយមកក្នុងសម័យឧត្តុង្គ អ្នកលេងភាគច្រើនជាស្ត្រី ហើយអ្នកចម្រៀងស្រីច្រៀងបានពីរោះយ៉ាងពិរោះរណ្តំដូចសំឡេងរបស់ ណូរី ឬ បក្សីមហោរី ។ 

តាម​ការ​សង្កេត ក្រុម​មហោរី​ទំនង​ជា​បង្កើត​ចេញ​ពី​ក្រុម​ភ្លេងការ (ក្រុម​អាពាហ៍ពិពាហ៍) និង​ក្រុម​ភ្លេង ​ពិណពាទ្យ ។  ដោយសារ​ឧបករណ៍​ភ្លេង​ភាគច្រើន​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​ក្រុម​នេះ​គឺ​យក​ចេញពី​ក្រុម​ភ្លេងការ និង​ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​។ 

នៅក្នុងការអនុវត្ត ឧបករណ៍ប្រែប្រួលពីក្រុមមួយទៅក្រុមមួយទៀត អាស្រ័យលើការឧបត្ថម្ភ និងកម្មសិទ្ធិ។ 
រូបភាពតូច| ចាប៉ីដងវែង ជាឧបករណ៍ភ្លេងមួយ អមដោយ មហោរី។ ចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1800 ។
គ្រឿងភ្លេង មហោរី នៃ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ មានឧបករណ៍ចំនួនដប់ប្រាំមួយ រួមមាន៖

* រនាតឯក
* រនាតធុង
* គងវង់តូច 
* គងវង់ធំ 
* ទ្រខ្មែរ 
* ទ្រអ៊ូ
* ទ្រឆេ
* ខ្លុយ
* ស្គរអារក្ស
* ចាប៉ីដងវែង 
* ក្រពើឯក (ឥឡូវលែងប្រើហើយ)
* ក្រពើធុង (ឥឡូវលែងប្រើហើយ)
* ថូន, ក្រាប់, ឈីង
* និង ស្គរមនា ។
បាងស៊ឺ

**បាងស៊ឺ** (    ,  ) គឺជាស្រុកមួយក្នុងចំណោម ៥០ ស្រុក (ខេត) នៃ ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ។ មានព្រំប្រទល់ជាប់ ចតុចក្រ នៅខាងកើត ផាយ៉ាថៃ នៅភាគអាគ្នេយ៍ ឌុសិត នៅភាគខាងត្បូង បាងផ្លាត និង បាងក្លៃ ឆ្លងកាត់ ទន្លេព្រះចៅយ៉ា នៅខាងលិច និង មឿងនន្ទបុរី នៅខាងជើង។

## ឯកសារយោង
វត្ត​រាជ​បពិត្រ​ស្ថិត​មហា​សីមារាម​រាជ​វរ​វិហារ

**វត្ត​រាជ​បពិត្រ**​  មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា **វត្ត​រាជ​បពិធ​ស្ថិត​មហា​សីមារាម​រាជ​វរ​វិហារ** (    ) គឺជា ​វត្តអារាម​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ​មួយ​នៅ​តាម​ផ្លូវអត្សាដាង ទីក្រុង​ទេពមហានរគ តាម​បណ្តោយ​ផ្លូវឃងឃូមឿងឌឹម  មិន​ឆ្ងាយ​ប៉ុន្មាន​ពីវត្តពោធិ និង ​ព្រះបរមមហារាជវាំង ។ វត្តអារាម​នេះ​ត្រូវ​បាន​សាង​សង់​ឡើង​ក្នុង​រជ្ជកាលព្រះបាទចុល្លាង្ករណ៍(រាមា​ទី៥)។ ព្រះ​ចៅអធិការ​នៃ​ប្រាសាទ​នេះ​គឺ ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ព្រះ​អរិយវង្សសក្កតាណាណាជា​អយ្យកោ​កំពូល​នៃ​ប្រទេស​ថៃ ​បច្ចុប្បន្ន។ 

## រូបភាព 

ឯកសារ:Bangkok wat ratchabopit 003.jpg|មើល​ពី​ខាង​ក្រៅ​កុដិ​រាង​ជា​រង្វង់
ឯកសារ:Mausoleum of Savang Vadhana.jpg|ចេតិយ សុវត្ថិ វឌ្ឍនា
ឯកសារ:Bkkwatrajbopit0409d.jpg|មើលពីខាងក្រៅ
ឯកសារ:Bangkok wat ratchabopit 021.jpg|ច្រកចូលខាងមុខមានរូបភាពអ្នកយាម
ឯកសារ:Bangkok wat ratchabopit 016.jpg|រូបភាពទ្វារ
ឯកសារ:Wat rajabophit a02.jpg|ទិដ្ឋភាពខាងក្រៅ

## ឯកសារយោង
អង្គរថាយហ្គឺ F.C.

**អង្គរថាយហ្គឺ F.C.** (អង់គ្លេស: Angkor Tiger Football Club) ហៅកាត់ថា (ATFC) គឺជាក្លឹបបាល់ទាត់អាជីពដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប ប្រទេសកម្ពុជា ដែលចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុង ខេមបូឌានព្រីមៀរលីគ (Cambodian Premier League) ដែលជាក្របខ័ណ្ឌលីគកំពូល នៃបាល់ទាត់កម្ពុជា ។ (AKT) ដែលមានរហ័ស្សនាមថា "ខ្លាចកំណាចអង្គរ" (Angkor Ferocious Tiger) ក្លឹបនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងជាលើកដំបូងជាក្លឹបបាល់ទាត់ ត្រាយអាស៊ី ភ្នំពេញ F.C. (Tri Asia Phnom Penh F.C.) ក្នុងឆ្នាំ 2012  និង បានប្ដូរឈ្មោះជាក្លឹបបាល់ទាត់ កម្ពុជាថាយហ្គ៊រ F.C (Cambodian Tiger F.C.) ក្នុងឆ្នាំ 2015 និងបានប្ដូរឈ្មោះចុងក្រោយជាក្លឹបបាល់ទាត់ អង្គរថាយហ្គឺ AFC (Angkor Tiger AFC) ក្នុងឆ្នាំ 2018 រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
ហ្សក ម៉ាស្ប៉ឺរ៉ូ

លោក​**ហ្សក ម៉ាស្ប៉ឺរ៉ូ**  (២១ សីហា ១៨៧២ - ២១ កញ្ញា ១៩៤២) គឺជាអ្នក ជំនាញ ជនជាតិបារាំង។

លោក​ ហ្សក ម៉ាស្ប៉ឺរ៉ូ  ជាអភិបាលអាណានិគមនៃ ឥណ្ឌូចិនបារាំង។ គាត់ស្ថិតក្នុងចំណោមស្ថាបនិកនៃ សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស ។

លោកត្រូវបានតែងតាំងជាអភិបាលក្រុង ហាយហ្វង បន្ទាប់មកជា ចៅហ្វាយនាយ ស្តីទី (១៥ មេសា ១៩២០ ដល់ ថ្ងៃទី ៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩២០)  នៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។ 

ក្រោយមកគាត់បានធ្វើជាប្រធាននៃ ធនាគារឧស្សាហកម្មនៃប្រទេសចិន ដែលបានរៀបចំឡើងវិញបន្ទាប់ពីការក្ស័យធនរបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ ១៩២១ ។

## ការបោះពុម្ពផ្សាយ 
* ឆ្នាំ​១៨៩៤: ''Tableau chronologique des souverains de l'Annam*, EJ Brill
* ឆ្នាំ១៩១៥: *វេយ្យាករណ៍ដឺឡាភាសាខ្មែរ (កម្ពុជា)*, Imprimerie Nationale
* ឆ្នាំ១៩១៨: *La Chine*, Delagrave
* ឆ្នាំ១៩២៨: *Le Royaume de Champa*, G. Van Oest,
* ឆ្នាំ១៩២៩៖ *អាណានិគម​បារាំង​របស់​ចក្រភព​អង់គ្លេស, ឥណ្ឌូចិន'', G. Van Oest ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នករុករកជនជាតិបារាំង
ហ្គាណា

**ហ្គាណា** មានជាផ្លូវការថា **សាធារណរដ្ឋហ្គាណា** គឺជាប្រទេសមួយនៅអាហ្វ្រិកខាងលិច។  វាស្ថិតនៅលើឈូងសមុទ្រហ្គីណេ និង មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក នៅភាគខាងត្បូង ដោយមានព្រំប្រទល់ជាមួយ កូតឌីវ័រ នៅភាគខាងលិច បួគីណាហ្វាសូ នៅភាគខាងជើង និង តូហ្គោ នៅភាគខាងកើត។  ប្រទេសហ្គាណាមានផ្ទៃដី 238,535 km2 (92,099 sq mi) ដែលលាតសន្ធឹងលើជីវចម្រុះ ដែលមានចាប់ពីតំបន់ឆ្នេរសាវ៉ាណា រហូតដល់ព្រៃត្រូពិច។  ជាមួយនឹងប្រជាជនជាង 31 លាននាក់ ហ្គាណាគឺជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីពីរនៅអាហ្វ្រិកខាងលិច បន្ទាប់ពីនីហ្សេរីយ៉ា។  រាជធានី និងទីក្រុងធំជាងគេគឺ អាក្រា ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋសហធន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាហ្វ្រិក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាហ្វ្រិក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតអាណានិគមអង់គ្លេស
វិកទរ ហ្គោលូបេវ

រូបភាពតូច|លោក វិកទរ ហ្គោលូបេវ ជា បណ្ឌិត ផ្នែកទស្សនវិជ្ជា និងឯកទេសខាងប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈ និងបុរាណវិទ្យា។

លោក  **វិកទរ ហ្គោលូបេវ** កើតនៅថ្ងៃទី ១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៧៨ នៅ សង់ពីទ័របួរ ហើយបានទទួលមរណភាព នៅថ្ងៃទី ១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៤៥ នៅ ​ទីក្រុង​ហាណូយ ជា​ជនជាតិ​បារាំង​ដើម​កំណើត​រុស្ស៊ី ជា​អ្នក​ជំនាញ​ខាង​កំណាយ​បុរាណវត្ថុ​នៅ ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។

លោក វិកទរ ហ្គោលូបេវ ជា បណ្ឌិត ផ្នែកទស្សនវិជ្ជា និងឯកទេសខាងប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈ និងបុរាណវិទ្យា។ សាស្ត្រាចារ្យ​ផ្នែក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​សិល្បៈ​បូព៌ា​នៅ ​សាលា​ភាសា​បូព៌ា ​និង​បន្ទាប់​មក​នៅ ​សាលា​អនុវត្ត​សម្រាប់​ការ​សិក្សា​កម្រិត​ខ្ពស់ ​។ លោក​  វិកទរ ហ្គោលូបេវ បានក្លាយទៅជាសមាជិកម្នាក់នៃ សាលាបារាំងចុងបូព៌ា ពីឆ្នាំ ១៩២០ (បណ្តោះអាសន្ន) បន្ទាប់មកជាអចិន្ត្រៃយ៍ពីឆ្នាំ ១៩២៧ ដល់ឆ្នាំ ១៩៤៥ ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នករុករកជនជាតិបារាំង
ហ្វ៊ុមិអុ គីស៊ីដា

**ហ៊្វុមិអុ គីសុីដា** (岸田文雄, គីសុីដា ហ្វ៊ុមិអុ កើតថ្ងៃទី ២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៥៧) គឺជាអ្នកនយោបាយជប៉ុន ហើយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន និងជាប្រធានគណបក្ស គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី (LDP) តាំងពីឆ្នាំ២០២១។ លោកជាសមាជិកនៃសភាតំណាងពីមុនមក លោកធ្លាប់បម្រើការ  ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសពីឆ្នាំ ២០១២ ដល់ឆ្នាំ ២០១៧ និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិស្តីទីក្នុងឆ្នាំ ២០១៧។ ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៧ ដល់ឆ្នាំ ២០២០ លោកក៏បានធ្វើជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាស្រាវជ្រាវគោលនយោបាយ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី(LDP) ផងដែរ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text
ខេត្ត តាយថាញ់

## Chronology
In 1834 the vassal king of Cambodia, Ang Chan II, was escorted back to Cambodia by Vietnamese troops following Siamese–Vietnamese War (1831–1834). The Tây Thành province was formed in late 1834 after Vietnamese emperor Minh Mạng's edict that appointed General and the Resident-Superior of Cambodia Trương Minh Giảng as the General-governor of Tay Thanh province. Cambodian queen Ang Mey, princess of king Chan, was crowned as *de jure* ruler of Cambodia in early 1835 with a Vietnamese-style ceremony. From 1835 to 1840, Minh Mạng began conducting the progress of what historians called ***The Vietnamization of Cambodia*** in order of assimilating the Cambodians into Vietnamese cultural sphere and Vietnamese ethnicity.

Fruitless with the slowness of his program, in June 1840 Minh Mạng demoted Mey and the other princesses. In August 1841 they were all arrested and deported to Vietnam along with the royal regalia. Spurred by the death of Princess Ang Baen and the absence of their Queen Ang Mey, many Cambodian courtiers and their followers revolted against the Vietnamese rule. The death of Minh Mang in 1841 changed the situation. Vietnamese offices and soldiers in Tây Thành province were tearing down by Cambodian guerillas while the governor Trương Minh Giảng had been calling back by the newly crowned emperor Thieu Tri to deal with internal rebellions.  After a failed attempt to bring Prince Im to Cambodian throne in late 1841, Trương Minh Giảng committed suicide. 

The Siamese launched their offensive in late 1841 and took Phnom Penh with ease, but had to withdraw in 1844 to Udong. After having suppressed internal rebellions, the Vietnamese counterattacked and placed Queen Ang Mey back to the throne in 1845. After reached a peace agreement with Siam, in June 1847 the Vietnamese court released all royal members of the Cambodian ruling family, transferred the government to the new independent Cambodian monarchy of king Ang Duong and withdrew their army from Cambodia, ending the Tây Thành province.

## ស្រុក 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ
## Notes 
## References 
* 
*
អាឡាន ធួរីង

**អាឡាន ម៉ាសុីសុន ធូរីង** កើតនៅថ្ងៃទី 23 មិថុនា 1912 – 7 មិថុនា 1954) គឺជាគណិតវិទូអង់គ្លេស អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ អ្នកតក្កវិជ្ជា អ្នកវិភាគគ្រីប ទស្សនវិទូ និងទ្រឹស្តីជីវវិទូ។  លោក មាន​ឥទ្ធិពល​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុង​ការ​បង្កើត​ទ្រឹស្ដី​វិទ្យាសាស្ត្រ​កុំព្យូទ័រ ដោយ​ផ្តល់​ជា​ផ្លូវ​ការ​នៃ​គោល​គំនិត​នៃ​ក្បួន​ដោះស្រាយ និង​ការ​គណនា​ជាមួយ​នឹង​ម៉ាស៊ីន Turing ដែល​អាច​ចាត់​ទុក​ជា​គំរូ​នៃ​កុំព្យូទ័រ​ដែល​មាន​គោលបំណង​ទូទៅ។  លោកត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបិតានៃវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រទ្រឹស្តី និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កើតនៅឆ្នាំ 1912
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បានស្លាប់នៅឆ្នាំ 1954​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទូអង់គ្លេស
ខ្ពង់រាបបរឡាវេន

រូបភាពតូច| ទឹកធ្លាក់តាតហ្វាន ស្ថិតនៅលើខ្ពង់រាបបរឡាវេន ។ ទឹក​ស្រក​ប្រហែល ១២០ ម៉ែត្រ។
រូបភាពតូច| តាតឡរ ខ្ពង់រាបបរឡាវេន ប្រទេសឡាវ
**ខ្ពង់រាបបរឡាវេន** គឺជាតំបន់ខ្ពស់មួយនៅភាគខាងត្បូង ប្រទេសឡាវ ។ ខ្ពង់រាបភាគច្រើនមានទីតាំងនៅក្នុង ខេត្តចំប៉ាសក្តិ នៃប្រទេសឡាវ ទោះបីជាគែមនៃខ្ពង់រាបក៏មានទីតាំងនៅ ខេត្តសាឡៈវ៉ាន់ ខេត្តស្រែគង្គ និង ខេត្តអាចម៍ក្រពើ ។ ស្ថិតនៅចន្លោះជួរភ្នំអាណ្ណាម តាមបណ្តោយព្រំដែនភាគខាងកើតនៃប្រទេសឡាវ ជាមួយប្រទេសវៀតណាម និងទន្លេមេគង្គនៅភាគខាងលិច នៅម៉ោងប្រហែល . កម្ពស់ខ្ពង់រាបមានចាប់ពី  ពីលើ នីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ។ ខ្ពង់រាប​នេះ​ឆ្លង​កាត់​ទន្លេ​ជា​ច្រើន ហើយ​មាន​ទឹកធ្លាក់​ដ៏​ស្រស់​ស្អាត​ជា​ច្រើន។ ឈ្មោះ "បូឡាវិន" សំដៅលើក្រុមជនជាតិភាគតិច ឡាវិន ដែលបានគ្រប់គ្រងតំបន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការធ្វើចំណាកស្រុកក្នុងស្រុកដោយក្រុមជនជាតិភាគតិចឡាវ (ដែលមានប្រមាណពី 50 ទៅ 60 ភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនឡាវ) បានបណ្តាលឱ្យមានការរីករាលដាលនៃអាពាហ៍ពិពាហ៍ជនជាតិភាគតិច ដូច្នេះការកែប្រែសមាសភាពជនជាតិនៃតំបន់។

## ឯកសារយោង
ដនដេត

**ដន ដេត** (  ) គឺជាកោះមួយនៅ ទន្លេមេគង្គ ក្នុង ប្រជុំកោះ សុី ផាន់ដន  ("កោះបួនពាន់") ក្នុង ខេត្តចំប៉ាសក្តិ ភាគខាងត្បូង ប្រទេសឡាវ ។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ផ្លូវដែក ដនដេត-ដនខន មាន  ផ្លូវរថភ្លើងច្រកផ្លូវ តូចចង្អៀតវែងនៅលើកោះដនដេត និង ដនខុន បានបើកនៅឆ្នាំ 1893 ដើម្បីដឹកជញ្ជូនកប៉ាល់ ទំនិញ និងអ្នកដំណើរតាមដងទន្លេមេគង្គ ហើយបានបិទតាំងពី ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1940 ។  

## ភូមិសាស្ត្រ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Lao-language text
ក្រុមប្រទេសទាំងប្រាំពីរ

**ក្រុមប្រទេសទាំងប្រាំពីរ** ឬហៅកាត់ថា **ក្រុមប្រទេស G7** (Group of Seven - G7) គឺជាវេទិកានយោបាយ អន្តររដ្ឋាភិបាលដែលមានប្រទេស កាណាដា បារាំង អាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលី ជប៉ុន ចក្រភពអង់គ្លេស និង សហរដ្ឋអាមេរិក។ 

បន្ថែមពីនេះទៀត សហភាពអឺរ៉ុប គឺជា 'សមាជិកដែលមិនរាប់បញ្ចូល'។ 

សមាជិករបស់ខ្លួនគឺជាប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចជឿនលឿនរបស់ អិលអឹមអេះ(LMF) ដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោក និងប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យសេរីដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើនបំផុត ក្រុមនេះត្រូវបានរៀបចំជាផ្លូវការជុំវិញតម្លៃរួមនៃ ពហុនិយម និង រដ្ឋាភិបាលតំណាង។

គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២០ ក្រុមសមូហភាពមានច្រើនជាង ៥០ ភាគរយនៃទ្រព្យសម្បត្តិសុទ្ធសកល  (ដែលមានចំនួន ៤១៨ ពាន់ពាន់លានដុល្លារ) ពី ៣២ ទៅ ៤៦ ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ពិភពលោក និងប្រមាណ ៧៧០ លាននាក់ ឬ ១០ ភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនពិភពលោក។ 

សមាជិកគឺជាមហាអំណាច នៅក្នុងកិច្ចការពិភពលោក ហើយរក្សាទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធរវាងគ្នានឹងគ្នា ផ្នែកនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សង្គម ច្បាប់ បរិស្ថាន យោធា សាសនា វប្បធម៌ និងការទូត។ 

ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ អាល្លឺម៉ង់បានចូលកាន់តំណែងជាប្រធានប្តូរវេននៃ G7 បន្ទាប់ពីប្រធានាធិបតីរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ 
រូបភាពតូច|ផែនទីបង្ហាញពីក្រុមបណ្តាលប្រទេសទាំងប្រាំពីរ ឬ ជីប្រាំពីរ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាល
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចំណាត់ថ្នាក់ប្រទេសសេដ្ឋកិច្ច
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សន្និសីទការទូត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៥
សុីផាន់ដន

**ស៊ីផាន់ដន** (    ; មាន​ន័យ​ថា កោះបួនពាន់ ) គឹជា ​ប្រជុំ​កោះ ​តាមមាត់ទន្លេ ​ក្នុង ​ទន្លេ​មេគង្គ ខេត្ត​ចំប៉ាសក្តិ នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង ​ប្រទេស​ឡាវ ។  ស៊ីផាន់ដន ជាផ្នែកនៃ ស្រុកខោង រួមទាំងកោះ និងជាផ្នែកមួយនៃដីគោកនៅភាគខាងកើត។ ស៊ីផាន់ដន មានកោះជាច្រើន ដែលពាក់កណ្តាលត្រូវលិចនៅពេលទឹកទន្លេមេគង្គលិច។ កោះសំខាន់ៗរបស់ស៊ីផាន់ដនគឺ ដនខង (ធំជាងគេ) ដនសោម (ធំទីពីរ) ដនដេត និង ដនខន ។ ស៊ីផាន់ដន ជាប់ព្រំដែន កម្ពុជា ហើយទំនាក់ទំនងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ ភ្ជាប់ប្រជាជននៅសងខាង ព្រំដែន ។ ប៉ាក់សេ គឺជាទីក្រុងដែលនៅជិតបំផុតនៃទីក្រុងធំៗនៅក្នុងប្រទេសឡាវទៅកាន់តំបន់នោះ។
រូបភាពតូច| ទន្លេមេគង្គរវាងដនដេត និងដនខន

## ឯកសារយោង
វិមានប្រធានាធិបតីឡាវ

**វិមាន​ប្រធានាធិបតី** ​គឺ​ជា​លំនៅឋាន​ផ្លូវការ​របស់ ​ប្រធានាធិបតី​ឡាវ ដែល​តាម​សន្និបាត​ក៏​កាន់​តំណែង ​ជា​អគ្គលេខាធិការ​បក្ស​បដិវត្តន៍​ឡាវ ​ដែរ។  វា​មាន​ទីតាំង​នៅ​មាត់ ​ទន្លេ​មេគង្គ ក្នុង​រដ្ឋធានី ​វៀងចន្ទន៍ ។
 

## កំណត់ចំណាំ
វត្តស៊ីមឿង

ស្តាំ|360x360ភីកសែល
**វត្តស៊ីមឿង** ឬ **ស៊ីមឿង** ( លាវ : **ວັດສີເມືອງ**) គឺជា វត្តអារាមបែបពុទ្ធសាសនា នៅ ទីក្រុងវៀងច័ន្ទ រដ្ឋធានីនៃ ប្រទេសឡាវ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
វត្តនេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​សាង​សង់​នៅ​ឆ្នាំ ១៥៦៣ ក្នុង​ ​អាណាចក្រ ឡាន សាង ។
រូបភាពតូច|293x293ភីកសែល| ព្រះពុទ្ធបដិមានៅប្រាសាទ
រូបសំណាក ព្រះបាទស្រីស្វាងវង្ស ឈរនៅមុខវត្តស៊ីមឿង។

នៅក្នុងវត្តមានសំណល់ប្រាសាទខ្មែរដែលគេជឿថាជាធម្មសាលានៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។

មាន រឿងព្រេងមួយ ថាស្ត្រីមានផ្ទៃពោះនៅពេលសាងសង់ត្រូវបានថ្វាយជាយញ្ញបូជាដល់ព្រះ។ 

## ការពិពណ៌នា 
នៅខាងក្នុងប្រាសាទគឺមិនធម្មតាទេដែលបែងចែកជាពីរបន្ទប់។ បន្ទប់​ខាង​មុខ​មាន​ភាព​ស្ងប់ស្ងាត់ ដោយ​មាន​ព្រះសង្ឃ​នៅ​នឹង​ដៃ​ជា​ធម្មតា​ដើម្បី​ប្រគេន​ពរ។ បន្ទប់​ខាង​ក្រោយ​មាន​អាសនៈ​ធំ​មួយ មាន​រូប​បដិមា និង​រូប ​ព្រះពុទ្ធ ។ 

## វិចិត្រសាល 
រូបភាពតូច

## ឯកសារយោង
សារមន្ទីរជាតិឡាវ

រូបភាពតូច| សារមន្ទីរជាតិឡាវ
**សារមន្ទីរជាតិឡាវ** មានទីតាំងស្ថិតនៅ ទីក្រុងវៀងច័ន្ទ ប្រទេសឡាវ ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងជាសារមន្ទីរជាតិដែលបង្ហាញពីបដិវត្តន៍នៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 ហើយមានទីតាំងនៅក្នុងអគារអាណានិគមបារាំង។ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៧ សហរដ្ឋ​អាមេរិក ​បាន​បរិច្ចាគ​ជំនួយ​ដើម្បី​ជួយ​អភិវឌ្ឍ​សារមន្ទីរនេះ។  សារមន្ទីរដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងដំបូងក្នុងឆ្នាំ 1925 ជាលំនៅដ្ឋានរបស់អភិបាលបារាំង បង្ហាញពីប្រវត្តិសាស្រ្តនៃប្រទេសឡាវ ដោយបង្ហាញពីការតស៊ូរបស់ប្រជាជនឡាវ ដើម្បីរំដោះប្រទេសចេញពីអ្នកកាន់កាប់បរទេស និងកងកម្លាំងចក្រពត្តិនិយម។  ទីតាំង​នៅ​ផ្លូវ​សំ​សេន​ថៃ ទល់មុខ​សាល​វប្បធម៌​។

## ឯកសារយោង
បឹង ណងហ្វា

**បឹង ណងហ្វា ឬ បឹង** **ណងផាតម** ('បឹងពណ៌ខៀវ') គឺជា បឹងភ្នំភ្លើង នៅលើភ្នំនៃ ស្រុក សានជ័យ ខេត្ត អាចម៍ក្រពើ ភាគអាគ្នេយ៍នៃ ប្រទេសឡាវ ក្នុង តំបន់អភិរក្សជីវចម្រុះជាតិ ដងអាំហាំ ដែលមានចម្ងាយប្រហែល 12 គីឡូម៉ែត្រពីព្រំដែនវៀតណាម។ នៅកម្ពស់ 1154 ម៉ែត្រ ជម្រៅអតិបរមានៃបឹងត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាមាន 78 ម៉ែត្រ បើទោះបីជាអ្នកស្រុកបានអះអាងថាជម្រៅនេះមិនទាន់ដឹងនៅឡើយទេ ដោយបានព្យាយាមវាស់វែងជម្រៅដោយបង្គោលឬស្សីដោយឥតផ្លែផ្កា។
ដនចន្ទផាឡេស

**ដនចន្ទផាឡេស**  គឺជាសណ្ឋាគារមួយនៅ ទីក្រុងវៀងច័ន្ទ ប្រទេសឡាវ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2004។ ច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាលក្រុងវៀងចន្ទន៍បានព្យាយាមធានាថាវិមាន ប៉ាទូសៀ កម្ពស់ប្រាំពីរជាន់នឹងនៅតែជាអគារខ្ពស់ជាងគេ ប៉ុន្តែអ្នកអភិវឌ្ឍន៍សណ្ឋាគារបានគេចវេសពីការរឹតបន្តឹងផ្លូវច្បាប់ដោយការសាងសង់សណ្ឋាគារនៅលើដីដុះនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ។  បន្ទប់នៃសណ្ឋាគារត្រូវបានពិពណ៌នាដោយ ពីមរតក ថាមាន "ពណ៌បិទជាមួយនឹងគ្រឿងសង្ហារឹមបែបប្រពៃណីរបស់ឡាវ" ។  ដោយសារតែវាមានកម្ពស់ 14 ជាន់ សណ្ឋាគារនេះគឺជាកន្លែងអាជីវកម្មដ៏សំខាន់មួយ និងបានរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយចំនួនដូចជា ប៊ីយ៉ា និងស្នូកឃឺក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអាស៊ីអាគ្នេយ៍ឆ្នាំ 2009 ។
ធ្វេង|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| មើល​នៅ​ទូទាំង​ទិន្នផល​ដែល​បាន​យក​មក​វិញ​

## ឯកសារយោង
ព្រះម៉ែស័ទសទី

[រូបភាពតូច| ព្រះម៉ែស័ទសទីជិះ[ឆ្មា សិល្បៈឥណ្ឌា.]]
**​​ ព្រះម៉ែស័ទសទី** () ឬ វិឡាទេវី  គឺ ទេពធីតានៃ ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា , ព្រះនាង គឺ ​​ ព្រះម៉ែទេវសេណាទេពធីតាទេពជាយារបស់ព្រះស្កន្ទ.។ ៚  

### ព័ត៌មានលម្អិត 
* សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖  ឈូកព្រះលំពែងសក្តិដងធ្នូ 
* យាន្តជំនិះ ៖ ​ឆ្មា

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
* ចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬ សង្ក្រាន្តខ្មែរ
* ព្រះត្រីសក្តិ
* ព្រះត្រីមូរតិ
* មាតរិកា
* នវទុរគា
* មហាវិទ្យា
* ព្រះជាយាព្រះគណេស
* ព្រះរាហុ
ខេត្តក្វាងនិញ

**ខេត្ត ក្វាងនិញ** ( Vietnamese: Quang Ninh (   ) គឺជា ខេត្ត មួយនៅតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រភាគឦសាន នៃ ប្រទេសវៀតណាម ។ វាគឺប្រហែល ១៥៣&nbsp;គីឡូម៉ែត្រ (៩៥&nbsp;ម៉ាយ៍) ភាគខាងកើតនៃទីក្រុងហាណូយ រួមមានទីក្រុងចំនួនបួន ទីប្រជុំជនថ្នាក់ស្រុកចំនួនពីរ និងស្រុកជនបទចំនួនប្រាំពីរ។ ខេត្តនេះជាស្រុកកំណើតរបស់ Hạ Long Bay ដែលជា តំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោក ។ រាជធានីខេត្តគឺ ហាឡង ។ ខេត្តនេះគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី 6178.21 គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយគិតត្រឹមឆ្នាំ 2019 វាមានប្រជាជនចំនួន 1,320,324។  ជិត 80% នៃខេត្តគឺជាភ្នំដែលមានដីសម្បូរបែប ព្រៃឈើ និងធនធានរ៉ែ។ ជិត 90% នៃទិន្នផលធ្យូងថ្មនៅក្នុងប្រទេសត្រូវបានទាញយកនៅក្នុងខេត្តនេះ។ ឆ្នេរសមុទ្រហាឡុងមានកោះចំនួន 1,969 ដែលក្នុងនោះ 989 ត្រូវបានផ្តល់ឈ្មោះ។
ក្រុមជនជាតិនៅកម្ពុជា

រូបភាពតូច|474x474ភីកសែល| ទីតាំងនៃក្រុមជនជាតិផ្សេងៗនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២
**ក្រុមជនជាតិដែលមានចំនួនច្រើនជាងគេក្នុង ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា** គឺ ជនជាតិខ្មែរ ដែលមានប្រមាណ ៩៥.៨% នៃចំនួនប្រជាជនសរុប ភាគច្រើនរស់នៅវាលទំនាបអនុតំបន់ទន្លេមេគង្គ និងវាលទំនាបកណ្តាល។ ខ្មែរមានប្រវត្តិសាស្ត្ររស់នៅក្បែរ ទន្លេមេគង្គក្រោម ក្នុងខ្សែបន្ទាត់ជាប់គ្នាដែលលាតសន្ធឹងចេញពី ខ្ពង់រាបកូរ៉ាត់ (នរគរាជ) ភាគខាងត្បូងនៃ ប្រទេសថៃ ឡាវ និង កម្ពុជា បច្ចុប្បន្នជួបគ្នានៅភាគឦសាន លាតសន្ធឹងដល់ភាគនិរតីកាត់តាមដីជុំវិញ បឹងទន្លេសាប រហូតដល់ ជួរភ្នំក្រវាញ និង បន្ត​ត្រឡប់​ទៅ​ភាគ​អាគ្នេយ៍​ទៅ​មាត់​ទន្លេ​មេគង្គ​ភាគ​អាគ្នេយ៍ ​ប្រទេស​វៀតណាម ។

ក្រៅពីជនជាតិខ្មែរដែលមានឥទ្ធិពលផ្នែកសង្គម និងនយោបាយ **ក្រុមជនជាតិក្នុងប្រទេសកម្ពុជា** ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជា "ជនជាតិដើមភាគតិច" ឬ "ជនជាតិភាគតិចមិនមែនជនជាតិដើមភាគតិច"។ ជនជាតិដើមភាគតិច ភាគច្រើនគេហៅថា ខ្មែរលើ  ដែលភាគច្រើនរស់នៅក្នុងខេត្តដាច់ស្រយាលដូចជា រតនគិរី មណ្ឌលគិរី ព្រះវិហារ និង ស្ទឹងត្រែង និងនៅតាមបណ្ដាខេត្តផ្សេងទៀតដូចជា ខេត្តក្រចេះ កំពង់ធំ កំពង់ស្ពឺ ពោធិ៍សាត់ កោះកុង ព្រះសីហនុ សៀមរាប បាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យ និងឧត្តរមានជ័យ។

មានក្រុមជនជាតិភាគតិចចំនួនប្រមាណ ២២-២៤ ក្រុមដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដែលភាគច្រើននិយាយ ភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី មានទំនាក់ទំនងនឹងភាសា ខ្មែរ ត្រូវបានបញ្ចូលជាក្រុម ខ្មែរលើ ដែលមានជនជាតិដូចជា កួយ ពូនង (ព្នង) ទំពួន ព្រៅ គ្រឹង កាវ៉ែត កាចក់ ចារ៉ាយ លុន សួយ (ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ) ស្អូច (ភូមិសំរុងលើ ឃុំសំរុង ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ) ជង (ស្រុកថ្មបាំង ខេត្តកោះកុង) ព័រ ស្ទៀង ក្រោល ចាអុង មិល ថ្មូន កាជ្រូក ខោញ រដែ មន។https://cipocambodia.org/national-report-on-demographic-and-socio-economic-status-of-indigenous-peoples-in-cambodia/ ជាតិជន​ទាំងនេះ​ត្រូវបាន​អាជ្ញាធរ​កម្ពុជា​ចាត់ទុកថា​ជា​ជនជាតិដើម​នៃ​ទឹកដី​នេះ​។ ក្រុម​ជនជាតិ រ៉ាដេ និង ​ចារ៉ាយ គឺជាក្រុមជនជាតិដែល​និយាយ អំបូរភាសាអូស្ត្រូណេស៊ី  ដែល​មាន​ដើម​កំណើត​មក​ពី ​ចាមបុរាណ ​។ ជនជាតិដើមភាគតិចទាំងនេះ មិនមានទំនាក់ទំនងនឹងវប្បធម៌ខ្មែរ និងមាន ជំនឿ សាសនាប្រពៃណីរបស់ពួកគេទៅលើអារុក្ខ អារក្ស អ្នកតា (វិញ្ញាណនិយម)។

ជនជាតិភាគតិចដែលមិនមែនជាជនជាតិដើមភាគតិច រួមមានជនអន្តោប្រវេសន៍ និងកូនចៅរបស់ពួកគេ បានរស់នៅក្នុងចំណោមជនជាតិខ្មែរ ហើយបានទទួលយក យ៉ាងហោចណាស់តាមឈ្មោះ វប្បធម៌ និងភាសាខ្មែរ។ ក្រុម​បី​ដែល​រួម​បញ្ចូល​ជា​ញឹក​ញាប់​គឺ ​ជនជាតិ​ខ្មែរ ចិន យួន និង ​ជនជាតិ​ចាម ។ ជនជាតិចិន បានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍មកប្រទេសកម្ពុជាពីតំបន់ផ្សេងៗគ្នានៃប្រទេសចិនក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយរួមបញ្ចូលទៅក្នុងសង្គមកម្ពុជា ហើយសព្វថ្ងៃនេះ ជនជាតិចិន ឬខ្មែរដែលមានពូជពង្សចិន-ខ្មែរចម្រុះបានគ្រប់គ្រងសហគមន៍អាជីវកម្ម នយោបាយ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។ ជនជាតិចាម​ជា​កូនចៅ​របស់​ជនភៀសខ្លួន​ពី​សង្គ្រាម​ផ្សេងៗ​នៃ​នគរ​ចាម្ប៉ាក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រចាម្ប៉ា ។ ជនជាតិចាមរស់នៅក្នុងចំណោមខ្មែរនៅតំបន់ទំនាបកណ្តាល ប៉ុន្តែផ្ទុយពីជនជាតិខ្មែរដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ជនជាតិចាមភាគច្រើនកាន់សាសនាឥស្លាម។ 

ក៏មានក្រុមជនជាតិភាគតិចដទៃទៀតដែរ។ ជនជាតិតៃ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជារួមមាន ឡាវ តាមដងទន្លេមេគង្គនៅព្រំដែនភាគឦសាន ជនជាតិថៃ (ទីក្រុង និងជនបទ) និងជនជាតិភូមាដែលមានវប្បធម៌ កូឡា ដែលមានឥទ្ធិពលលើវប្បធម៌នៅ ខេត្តប៉ៃលិន ។ សូម្បីតែជនអន្តោរប្រវេសន៍ ជនជាតិ ហ្មុង ថ្មីៗមួយចំនួនតូចដែលរស់នៅតាមព្រំដែនឡាវ និង ជនជាតិភូមា ផ្សេងៗបានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍មកកាន់រាជធានីភ្នំពេញ។ 

## ជនជាតិខ្មែរ 
## ជនជាតិចាម 
## វៀតណាម 
## ជនជាតិចិន 
## ក្រុមជនជាតិផ្សេងទៀត 
## សូមមើលផងដែរ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិ ភាគតិច ក្នុង ប្រទេស កម្ពុជា
វត្តពោធិសាលរាជ

រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពនៃព្រះវិហារវត្តពោធិសាលរាជ
**វត្តពោធិសាលរាជ ឬ វត្តលោកតាមាស** (អាចហៅម្យ៉ាងទៀតថា **វត្តកំពង់** ) គឺជាវត្តអារាមមួយដែលស្ថិតនៅទឹកដីកម្ពុជាក្រោម ឬ វៀតណាមខាងត្បូង មានទីតាំងនៅ ទី​រួម​ខេត្តព្រះត្រពាំង ខេត្តព្រះត្រពាំង ដោយសារតែជនជាតិយួនមិនអាចនិយាយភាសាខ្មែរបានច្បាស់លាស់ទេ វត្តលោកតាមាស គេនិយាយថា អ៊ុង ម៉េត ។   

**វត្តពោធិសាលរាជ** គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលព្រះសង្ឃដែលមានទេពកោសល្យជាច្រើនជំនាន់ រួមចំណែកជាច្រើនក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ព្រះពុទ្ធសាសនា ជាពិសេសវប្បធម៌ជាតិខ្មែរជាទូទៅ និងប្រវត្តិនៃការតស៊ូបដិវត្តន៍របស់សហគមន៍ជនជាតិខេត្តព្រះត្រពាំងផងដែរ។  

   យោងតាមរឿងព្រេង វត្តពោធិសាលរាជត្រូវបានកសាងឡើងដំបូងក្នុងរង្វង់ឆ្នាំ ៦៤២ នៅតំបន់ក្បែរពហុកីឡដ្ឋានខេត្តព្រះត្រពាំងសព្វថ្ងៃនេះ រហូត​ដល់​ឆ្នាំ ៧១១ ទើប​វត្ត​នេះ​រើ​មក​ទីតាំង​បច្ចុប្បន្ន។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
## ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ 
## ឯកសារយោង
វត្តអង្គ

**វត្តអង្គ ឬ វត្តអង្គរាជបូរី** គឺជាវត្តអារាមខ្មែរបុរាណមួយនៅក្នុងវត្តអារាមខ្មែរនៃខេត្តព្រះត្រពាំង។  បច្ចុប្បន្ន​ស្ថិត​នៅ​លើ​ ទី​រួម​ខេត្តព្រះត្រពាំង ខេត្ត​ព្រះត្រពាំង ដែនដីកម្ពុជាក្រោម ឬ វៀតណាមខាងត្បូង បច្ចុប្បន្ន។     

វត្តអង្គ ជាវត្តអារាម​ធម្មតា​មួយក្នុងចំណោមវត្តខ្មែរ​ចំនួន ១៤១ នៅ​ខេត្តព្រះត្រពាំង។ ទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រវត្តអង្គមានកសាងតាំងពីឆ្នាំ ៩៩០ ... នៅ ឆ្នាំ ១៦៩៥ សាលធំត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញដោយស្លឹកឫស្សី។ នៅ ឆ្នាំ១៨៤២ វត្តនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញដោយឈើដ៏មានតម្លៃ (រួយ ល្ង និងសសរចំនួន៦០) ដំបូលប្រក់ក្បឿង និងជញ្ជាំង។ បន្ទាប់​មក វត្ត​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ជួស​ជុល​ឡើង​វិញ​ប៉ុន្មាន​ដង​ទៀត  ។  

វត្តនេះមានចំងាយប្រហែល ៥ គីឡូម៉ែត្រពីកណ្តាលទីក្រុងត្រាវិញ ក្នុងបរិវេណស្រះគូ និងទល់មុខសារមន្ទីរវប្បធម៌ជាតិខ្មែរខេត្ត។ វត្ត​នេះ​ស្ថិត​ក្នុង​ផ្ទៃ​ដី​ប្រមាណ​ជា ៤ ​ហិកតារ ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ដោយ​កសិណ​ដ៏​ជ្រៅ ហើយ​ត្រូវ​បាន​កសាង​តាម​រចនាប័ទ្ម​ស្ថាបត្យកម្ម​នៃ​វត្តខ្មែរភាគត្បូង ។រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពនៃព្រះវិហារវត្តអង្គរាជបូរី

## ឯកសារយោង
ព្រែកស្បូវ

**ព្រែកស្បូវ** គឺជាភូមិនេសាទតូចមួយនៅជាប់មាត់ទន្លេសែននៅភាគឦសាននៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាស្រុកកំណើតរបស់ ប៉ុល ពត (សាឡុត ស) ដែលជាមេដឹកនាំដ៏ល្បីរបស់ ខ្មែរក្រហម   ព្រែកស្បូវមានផ្ទះមិនលើសពីដប់ខ្នង ហើយមានទីតាំងនៅក្នុង ខេត្តកំពង់ធំ ។ វាស្ថិតនៅលើវាលទំនាបកណ្តាលនៃប្រទេស។ ភូមិ​នេះ​មាន​ទីតាំង​ប៉ុន្មាន​ម៉ែត្រ​ពី​ទិស​ខាង​កើត ​ទន្លេសាប ។

ព្រែកស្បូវមិនឆ្ងាយពី ទីរួមខេត្តកំពង់ធំ ។ នៅ​កន្លែង​ដែល​ផ្លូវ​ភ្នំពេញ-សៀមរាប​ប៉ះ​នឹង​ស្ពាន​ទន្លេ​សែន​នៅ​កណ្តាល​ក្រុង មាន​ផ្លូវ​មួយ​នៅ​ខាង​ឆ្វេង​តាម​បណ្តោយ​ត្រើយ​ខាងកើត​ទន្លេ​ទៅ​ខាង​ត្បូង។ បន្ទាប់ពីព្រះវិហារកាតូលិកនៃខេត្តមានភូមិតូចមួយនៃអ្នកនេសាទ ។ ចម្ងាយប្រហែល ១ គីឡូម៉ែត្រពីផ្លូវភ្នំពេញ-សៀមរាប ខាងត្បូងរបស់វា។

## ឯកសារយោង
ដន ខន

**ដន ខន** (    ) គឺជា កោះមួយ នៅ ទន្លេមេគង្គ ក្នុង ប្រជុំកោះសុី ផាន់ដន ("កោះបួនពាន់") ក្នុង ខេត្តចំប៉ាសក្តិ ភាគខាងត្បូង ប្រទេសឡាវ ។ 

## ឯកសារយោង
វត្តកំពង់និគ្រោធ

**វត្តកំពង់និគ្រោធ ឬ វត្តកំពង់ជ្រៃ**   គឺជាវត្តអារាមខ្មែរបែបថេវាទនៅកម្ពុជាក្រោម ឬ វៀតណាមខាងត្បូង ​ប្រជាពលរដ្ឋ​បាន​ឃើញ​ខ្លោង​ទ្វារ​ចំហៀង​រចនា​ដូច​រូង​ភ្នំ ទើប​គេ​ហៅ​ថា “**វត្ត​ហង្ស**”។   ដែរស្ថិតនៅ ស្រុកកំពង់ធំ ខេត្តព្រះត្រពាំង ។    

វត្តនេះ​ត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៦៣៧ ហើយ​មាន​បទពិសោធន៍​ជា​អាចារ្យ ២២ ជំនាន់។  ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦៨ ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍​បុណ្យ​ចូលឆ្នាំ ​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដោយ​គ្រាប់​បែក និង​គ្រាប់​កាំភ្លើង។  នៅឆ្នាំ១៩៧៧ ព្រះសង្ឃ ថាច់ សួង (បច្ចុប្បន្នជាអាចារ្យទី២៣) បានត្រឡប់មកវិញ ហើយបានធ្វើយុទ្ធនាការសាងសង់ប្រាសាទឡើងវិញ។  ចាប់តាំងពីពេលនោះមក តាមរយៈការជួសជុលជាច្រើន ប្រាសាទបានក្លាយទៅជាធំទូលាយ និងអស្ចារ្យ។ 
រូបភាពតូច|មុខខ្លោរទ្វារវត្តកំពង់និគ្រោធ
ហ្វិញ ធុកខាង

រូបភាពតូច| ហ្វិញ ធុកខាង
**ហ្វិញ ធុកខាង** ( chữ Hán :黃叔抗; ១ តុលា ១៨៧៦ - ២១ មេសា ១៩៤៧) គឺជាអ្នកប្រឆាំងអាណានិគមនិយម វៀតណាម និងជាសហការីរបស់ ផាន់ ជូទ្រីញ ។

ចាប់ពីថ្ងៃទី ៣១ ឧសភា ដល់ថ្ងៃទី ២១ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៤៦ លោកជា ប្រធានាធិបតីស្តីទីនៃសាធារណៈរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម ខណៈ លោក ហូជីមិញ កំពុងចរចានៅប្រទេសបារាំង។ គាត់ក៏ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃចាប់ពីថ្ងៃទី ២ ខែមីនាឆ្នាំ ១៩៤៦ រហូតដល់គាត់បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ២១ ខែមេសាឆ្នាំ ១៩៤៧ ។

ទីក្រុងភាគច្រើនក្នុងប្រទេសវៀតណាមបានដាក់ឈ្មោះផ្លូវសំខាន់ៗតាមគាត់។ 

## ឯកសារយោង
វត្តសិរីសុខុមសង្គមមានជ័យស្រឡូង​

**វត្ត​ស្រ​ឡូង ឬ វត្តសិរីសុខុមមង្គលមានជ័យស្រឡូង** គឺជាវត្តអារាមខ្មែរបុរាណ​មួយដែលស្ថិតនៅដែនដីកម្ពុជាក្រោម បែបព្រះពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ​។ **វត្ត​ស្រឡូង** ស្ថិត​នៅ​លើ​ផ្លូវជាតិ​លេខ​១ មាន​ចម្ងាយ​ប្រហែល ១២​គីឡូម៉ែត្រពី​ទីរួមខេត្តឃ្លាំង ស្ថិតនៅខេត្តឃ្លាំង ប្រទេសវៀតណាម ។ តាមរឿងព្រេង​និទាន​ថា វត្តស្រឡូងត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨១៥ ហើយ​ត្រូវ​បាន​ជួសជុល​ជា​ច្រើន​លើក​ច្រើន​សារ។  ក្នុង​សម័យ​សង្គ្រាម វត្តនេះ​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​ដោយ​គ្រាប់​បែក។  នៅឆ្នាំ១៩៦៩ ព្រះតេជគុណ តាំង ឌុច (ចៅអធិការជំនាន់ទី៩) បានសម្រេចសាងសង់ប្រាសាទឡើងវិញ រួមមាន ព្រះវិហារ សាលាឆាន់ ផ្ទះសម្រាប់ដាក់គម្ពីរ ប្រាង្គជាដើម ដោយសម្ភារៈរឹងមាំ។  នៅឆ្នាំ ១៩៨០ ការសាងសង់ត្រូវបានបញ្ចប់ជាមូលដ្ឋាន។  ប៉ុន្តែ​ដោយសារ​ខ្វះ​ថវិកា វត្តនេះ​មាន​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​ប្រើ​ចាន​ស្ទីល​ដើម្បី​តុបតែង​ផ្នែក​ខាងក្រោយ​នៃនៃព្រះវិហារ។ 
រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពមុខព្រះវិហារវត្តស្រឡូញ
តូន ឌឹកថាំង

**តូន ឌឹកថាំង** (ថ្ងៃទី 20 ខែសីហា ឆ្នាំ 1888 ដល់ថ្ងៃទី 30 ខែមីនា ឆ្នាំ 1980) គឺជាប្រធានាធិបតីទី 2 និងចុងក្រោយរបស់ វៀតណាមខាងជើង និងជាប្រធានាធិបតីទីមួយនៃ វៀតណាមដែលបានបង្រួបបង្រួមឡើងវិញ ក្រោមការដឹកនាំរបស់អគ្គលេខាធិការ ឡឺ ឌួន ។ តំណែង​ជា​ប្រធានាធិបតី​គឺ​មាន​ពិធី ហើយ​ថាក់ង​មិន​ដែល​ជា​អ្នក​បង្កើត​គោលនយោបាយ​សំខាន់ ឬ​សូម្បី​តែ​ជា​សមាជិក ​ការិយាល័យ​នយោបាយ ​ដែល​ជា​ក្រុមប្រឹក្សា​កាន់​អំណាច​របស់​វៀតណាម។ គាត់បានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីដំបូងនៃ ប្រទេសវៀតណាមខាងជើង ចាប់ពីថ្ងៃទី 2 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 1969 ហើយក្រោយមកបានបង្រួបបង្រួមវៀតណាមរហូតដល់គាត់បានទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ 1980 ។

លោក តូន ឌឹកថាំង គឺជាអ្នកជាតិនិយម និងនយោបាយ កុម្មុយនិស្ត ដ៏សំខាន់របស់វៀតណាម ជាប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃរដ្ឋសភា ឆ្នាំ ១៩៥៥ &#x2013; ១៩៦០ និងបានធ្វើជា អនុប្រធាននៃ លោក ហូជីមិញ ពីឆ្នាំ ១៩៦០ ដល់ ១៩៦៩។ គាត់​បាន​ស្លាប់​នៅ​អាយុ 91 ឆ្នាំ គាត់​ជា​ប្រមុខរដ្ឋ​ដែល​ចាស់​ជាងគេ​បំផុត​ដែលមាន​ងារ​ជា "ប្រធានាធិបតី" ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីវៀតណាម
សាសនារដ្ឋ

**សាសនារដ្ឋ** (ហៅផងដែរថា **សាសនាផ្លូវការ**) គឺជាសាសនា ឬ គោលជំនឿ ដែលត្រូវបានអនុម័តជាផ្លូវការដោយរដ្ឋអធិបតេយ្យមួយ ឬ ជាសាសនាណាមួយដែលត្រូវទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋាភិបាលថាជាសាសនាស្របច្បាប់ក្នុងប្រទេសនោះ។ រដ្ឋដែលមានសាសនាផ្លូវការ (ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជារដ្ឋសារភាព) ខណៈពេលដែលមិនមែនជារដ្ឋមិនប្រកាន់សាសនាគឺមិនចាំបាច់ជាទេវាធិបតេយ្យទេ។ សាសនារបស់រដ្ឋ គឺជាសាសនាផ្លូវការ ឬស្ថាប័នដែលដាក់ទណ្ឌកម្មដោយរដ្ឋាភិបាលនៃសាសនាមួយ ប៉ុន្តែរដ្ឋមិនចាំបាច់ស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បព្វជិតទេ (ដូចនៅក្នុងទេវាធិបតេយ្យ) ហើយក៏មិនមែនជាសាសនាដែលដាក់បន្ទោសទណ្ឌកម្មដោយរដ្ឋក៏ចាំបាច់ត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋដែរ។ នៅប្រទេសកម្ពុជា រដ្ឋធម្មនុញ្ញបានប្រកាសព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនាផ្លូវការរបស់ប្រទេស ប្រហែល ៩៨% នៃប្រជាជនកម្ពុជាកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា និងបណ្ដាលប្រទេសដទៃទៀតនៅលើពិភពលោកក៏បានប្រកាន់យកសាសនារដ្ឋផងដែរ ។
រូបភាពតូច|ផែនទីដែលមានពណ៌បញ្ជាក់ថាសាសនាជារបស់រដ្ឋ (ពណ៌លឿងតំណាងឱ្យព្រះពុទ្ធសាសនា ពណ៌ខៀវតំណាងឱ្យគ្រិស្ដសាសនា ពណ៌បៃតងតំណាងឱ្យអ៊ីស្លាមសាសនា និងពណ៌ប្រផេះតំណាងឱ្យរដ្ឋមិនទទួលស្គាល់)។
សព្វថ្ងៃនេះ អត្ថិភាពនៅក្នុងប្រទេសនៃសាសនាដែលមានឋានៈជាសាសនារបស់រដ្ឋមិនកំណត់ស្ថានភាពសាសនានៅក្នុងប្រទេសនោះទេ សាសនារបស់រដ្ឋអាចជាសាសនាដែលមានសិទ្ធិតែមួយគត់ ឬគ្រាន់តែរីករាយនឹងបុព្វសិទ្ធិមួយចំនួន (ឧទាហរណ៍ជំនួយផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ) សាសនាផ្សេងទៀត មានសេរីភាព។

## ឯកសារយោង
ង្វៀន ហ៊ឺវថោះ

**ង្វៀន ហ៊ឺវថោះ**  (១០ កក្កដា ១៩១០ ដល់ ២៤ ធ្នូ ១៩៩៦) គឺជាបដិវត្តន៍វៀតណាម និង ជាប្រធាន ក្រុមប្រឹក្សាប្រឹក្សា រណសិរ្សរំដោះជាតិវៀតណាមខាងត្បូង ចាប់ពីថ្ងៃទី ៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦៩ ដល់ថ្ងៃទី ២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៧៦ និងជា ប្រធានរដ្ឋសភាវៀតណាម ចាប់ពីថ្ងៃទី ៤ ខែកក្កដា។ ១៩៨១ ដល់ ១៨ មិថុនា ១៩៨៧។

លោក ង្វៀន ហ៊ឺវថោះ បានចាប់ផ្តើមអាជីពនយោបាយរបស់គាត់នៅឆ្នាំ 1949 នៅពេលដែលគាត់បានចូលរួមក្នុងមុខតំណែងនាំមុខក្នុងការតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការកាន់កាប់របស់បារាំងនៅ ឥណ្ឌូចិន និងការយាមល្បាតរបស់នាវាចម្បាំងអាមេរិកនៅឆ្នេរសមុទ្រ វៀតណាមខាងត្បូង ។ ដោយសារតែសកម្មភាពទាំងនេះ គាត់ត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងបម្រើនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៥០ និង ១៩៥២ ការកាត់ទោសដាក់គុក។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ គាត់ទទួលបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះយ៉ាងខ្លាំងក្នុងចំណោមប្រជាជន ដោយសារតែការធ្វើកូដកម្មអត់អាហារបន្តរបស់គាត់ប្រឆាំងនឹងសង្រ្គាមឥណ្ឌូចិន។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីវៀតណាម
វ៉ ជីកុង

**វ៉ ជីកុង** (កើត **វ៉ តាន់** ; 7 សីហា 1912 - 8 កញ្ញា 2011) គឺជាអ្នកនយោបាយ កុម្មុយនិស្ត វៀតណាម និងជា ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋវៀតណាម (ជាជម្រើស៖ ប្រធានាធិបតីវៀតណាម) ចន្លោះឆ្នាំ 1987 និង 1992។   លោកគឺជាអនុប្រធានអចិន្ត្រៃយ៍នៃ រណសិរ្សជាតិរំដោះវៀតណាមខាងត្បូង ពីឆ្នាំ 1962 ដល់ឆ្នាំ 1976 ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីវៀតណាម
កោះឬស្សី

**កោះឬស្សី**  (ខ្មែរ: កោះឬស្សី) គឺជាកោះមួយក្នុងចំនោមកោះតូចៗនៅ ឈូងសមុទ្រថៃ ដែលមានទីតាំងប្រហែល  នៅឆ្នេរសមុទ្រនៃ ក្រុងព្រះសីហនុ ភាគខាងត្បូង ប្រទេសកម្ពុជា ។ គ្រប់គ្រងដោយ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ ។  

ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​មក​ហើយ កោះ​ឬ​ស្សី​បាន​បម្រើ​ទាំងស្រុង​ជា​បន្ទាយ​តូច​មួយ​របស់ ​កងទ័ពជើងទឹក​កម្ពុជា ​។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ការកើនឡើងនៃការអភិវឌ្ឍន៍ និងការកើនឡើងចំនួនភ្ញៀវទេសចរក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ បាននាំឱ្យទេសចរណ៍មកកាន់កោះនេះ។ ក្រុមហ៊ុនវិនិយោគ សុីធីស្តារ បច្ចុប្បន្នកំពុងអភិវឌ្ឍសហគមន៍វីឡាដែលមានដង់ស៊ីតេទាប ក៏ដូចជាសណ្ឋាគារប្រណិត ដែលនឹងធ្វើតាមការសម្គាល់ និងវិញ្ញាបនប័ត្រ EarthCheck ។ គម្រោង​នេះ​គ្រោង​នឹង​បញ្ចប់​នៅ​ឆ្នាំ ២០១៦ ហើយ​នឹង​បម្រើ​ដល់​សណ្ឋាគារ និង​រមណីយដ្ឋាន​នានា។ 

## ឯកសារយោង
កោះដេកកោល

**កោះ ដេកកោល** គឺជាកោះតូចមួយនៅ ឈូងសមុទ្រថៃ មានទីតាំងប្រហែល ៧&nbsp;គីឡូម៉ែត្រ ពីឆ្នេរនៃ ក្រុងព្រះសីហនុ ភាគខាងត្បូង ប្រទេសកម្ពុជា ។ រមណីយដ្ឋានមីរ៉ាក់ (Mirax) ផ្តាច់មុខមានមូលដ្ឋានលើកោះដាច់។  

## ឯកសារយោង
វត្តសិរីតេជោមហាទុប

**វត្តសិរីតេជោមហាទុប** ជា​វត្ត​មួយ​ដែល​មាន​ស្ថាបត្យកម្ម​លាយ​បញ្ចូល​គ្នា​នៃ​វប្បធម៌ ​វៀតណាម និង ​ខ្មែរ ​ក្នុង​ខេត្ត ស្រុកទ្រាំង ។ វត្ត​នេះ​ក៏​មាន​ឈ្មោះ​ថា **Seray te cho mahatup** ដែល​ជា ​ភាសា​ខ្មែរ ​មាន​ន័យ​ថា *​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​គុណធម៌* ។

## ទីតាំង 
វត្តសិរីតេជោមហាទុប មានទីតាំងនៅផ្លូវ Van Ngoc Chinh ចង្កោមទី 9 សង្កាត់ 3 ក្រុង Soc Trang  ប្រហែល 2 នាទីពីកណ្តាលទីក្រុង Soc Trang ។&nbsp;គីឡូម៉ែត្រ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
### ឈ្មោះ 
ឈ្មោះខ្មែររបស់វត្ត វត្តសិរីតេជោមហាទុប, ឈ្មោះវៀតណាម និងប្រជាជនចិនអានពាក្យ មហាទុប ថា "ម៉ា តុក" ដូច្នេះវត្តនេះត្រូវបានគេហៅថា វត្តម៉ាតុក ។ 

នៅ ឆ្នាំ 1960 វត្តបានធ្វើការជួសជុលធំ ៗ ដល់សាលធំដោយប្រើសម្ភារៈរឹង។  

នៅ ថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៩៩ ក្រសួងវប្បធម៌ និងព័ត៌មាន (ឥឡូវជាក្រសួងវប្បធម៌ កីឡា និងទេសចរណ៍) បានចេញសេចក្តីសម្រេចលេខ ០៥/១៩៩៩/QD-BVHTT ចាត់ចំណាត់ថ្នាក់វត្តសិរីតេជោមហាទុបជាបូជនីយដ្ឋានស្ថាបត្យកម្ម និងសិល្បៈជាតិ។ 

នៅ ​ឆ្នាំ​២០០៨ សាល​ធំ​នៃ​វត្ត​​បាន​ឆេះ​អស់។ 

នៅ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៩ សាលធំនៃវត្តត្រូវបានជួសជុលឱ្យដូចដើមវិញ។ 

ក្នុង ឆ្នាំ 2013 តំបន់ទេសចរណ៍វត្តត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការ ដែលមានទីតាំងនៅទល់មុខខ្លោងទ្វារប្រាសាទ មានចំណតរថយន្តធំទូលាយ និងសេវាកម្មងាយស្រួលផ្សេងទៀតដូចជា ភោជនីយដ្ឋាន វត្តភ្នំ រថភ្លើង... 

## ស្ថាបត្យកម្ម 
អគារ​ស្ថាបត្យកម្ម​វត្ត​ មាន​ទីតាំង​ក្នុង​បរិវេណ​ទំហំ ៤ ហិកតា។ ស្ថាបត្យកម្ម​រួម​នេះ​រួម​បញ្ចូល​ទាំង​ការដ្ឋាន៖ សាលធំ សាលា​ប្រជុំ បន្ទប់​ស្នាក់​របស់​ព្រះសង្ឃ ប៉ម​សម្រាប់​ទុក​ផេះ​សម្រាប់​អ្នក​ស្លាប់ និង​បន្ទប់ទទួលភ្ញៀវ។ 

វត្តវត្តសិរីតេជោមហាទុបមានស្ថាបត្យកម្មខ្មែរបុរាណ សាលធំត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញដោយឥដ្ឋ ដំបូលប្រក់ក្បឿង ចុងទាំងបួននៃដំបូលកោងឆ្លាក់ដោយរូបពស់នាគ ហើយនៅលើដំបូលគឺជាប្រាង្គចង្អុល។ នៅ​ជុំវិញ​សាលធំ​មាន​ជួរ​ទ្រ​ទ្រ សសរ​នីមួយៗ​មាន​រូប​សំណាក​ព្រះនាង​កឹម​ណារ កាន់​ដៃ​នៅ​មុខ​ទ្រូង​របស់​នាង... 

## រូបភាព 

ឯកសារ:Soctrang01.JPG|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Soctrang01.JPG|alt=Chùa Mã Tộc ở Sóc Trăng.
ឯកសារ:Soctrang02.JPG|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Soctrang02.JPG|alt=Chùa Mã Tộc ở Sóc Trăng.
ឯកសារ:Chùa_Mahatúp.JPG|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Chùa_Mahatúp.JPG|alt=Chính điện chùa sau khi bị cháy năm 2007
ឯកសារ:Chùa_Mahatúp_2.JPG|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Chùa_Mahatúp_2.JPG
ឯកសារ:Chùa_Dơi,_tranh_tường.JPG|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Chùa_Dơi,_tranh_tường.JPG|alt=Một bức tranh tường|ផ្ទាំងគំនូរ
ឯកសារ:Chùa_Dơi,_ban_thờ.JPG|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Chùa_Dơi,_ban_thờ.JPG|alt=Ban thờ bên trong chính điện
ឯកសារ:Một_ngọn_Tháp.jpg|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Một_ngọn_Tháp.jpg|alt=Một ngọn tháp trong chùa
ឆកកំពង់សោម

រូបភាពតូច|ឈូងសមុទ្រកំពង់សោម
**ឆកកំពង់សោម** គឺជាឈូងសមុទ្រមួយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ កំពង់សោម​មាន​ទឹក​ជ្រៅ​ចូល​ច្រាំង​សមុទ្រ និង​មាន​កោះ​នៅ​ពាសពេញ​មាត់​ដែល​ការពារ​ឆ្នេរសមុទ្រ​ពី​ព្យុះ។ ការ​កាប់​បំផ្លាញ ​ព្រៃ​កោងកាង​ឥណ្ឌូចិន ​បាន​ក្លាយ​ជា​បញ្ហា។  កំពង់សោមក៏ជាទីតាំងនៃ ដងពែង និង ក្រុងព្រះសីហនុ ដែលមាន កំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ ដែលជាកំពង់ផែសមុទ្រទឹកជ្រៅដ៏សំខាន់ និងតែមួយគត់របស់កម្ពុជា។ 

## ឯកសារយោង
ប្រាសាទត្រីស្អុយ

ប្រាសាទត្រីស្អុយមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិស្រយ៉ង់ត្យូង ឃុំស្រយ៉ង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះមានទំហំ៥០ម៉ែត្រគុណ៥០ម៉ែត្រ និងប្រាសាទនេះសាងសង់អំពីថ្មភក់។
## ឯកសារយោង
អ៊ុង សាន

**អង់ សាន** (  កើតនៅថ្ងៃទី ១៣ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩១៥-១៩ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤៧) ជាអ្នកនយោបាយភូមា សកម្មជនឯករាជ្យនិងបដិវត្តន៍។ លោក អង់ សាន គឺជាស្ថាបនិកនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធមីយ៉ាន់ម៉ា ហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបិតានៃប្រជាជាតិនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាសម័យទំនើប។ គាត់គឺជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់ក្នុងឯករាជ្យភាពរបស់ប្រទេសភូមាពីការគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេស ប៉ុន្តែត្រូវបានធ្វើឃាតត្រឹមតែប្រាំមួយខែមុនពេលគោលដៅរបស់គាត់ត្រូវបានសម្រេច។
កំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ

ស្តាំ|រូបភាពតូច|260x260ភីកសែល| កំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ
ស្តាំ|រូបភាពតូច|260x260ភីកសែល
ស្តាំ|រូបភាពតូច|260x260ភីកសែល
**កំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ** (    ;    **PAS** ) គឺជា ទីភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាល និង សាជីវកម្មរដ្ឋ នៃប្រទេសកម្ពុជា និង ក្រុងព្រះសីហនុ ដែលប្រតិបត្តិការ និងគ្រប់គ្រង កំពង់ផែទឹកជ្រៅ តែមួយគត់របស់ប្រទេស។  នៅក្រុងព្រះសីហនុ លើ ឈូងសមុទ្រកំពង់សោម ឈូងសមុទ្រថៃ ភាគនិរតីនៃប្រទេសកម្ពុជា។ កំពង់ផែនេះត្រូវបានសម្ពោធនៅឆ្នាំ ១៩៦០ ខណៈដែលការសាងសង់ចំណតទាំងបួនរបស់ចំណតចាស់បានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩៥៥។  

ចាប់តាំងពីច្រកនេះត្រូវបានពង្រីកជាបន្តបន្ទាប់។ ចំណតជាច្រើន ចំណត កុងតឺន័រចំណតនាវា ដឹកប្រេង និង រោងចក្រចម្រោះទឹកស្អុយឧស្សាហកម្ម ត្រូវបានបន្ថែម។  មានចំណតចំនួនប្រាំបួនដែលអាចរកបានសម្រាប់កប៉ាល់មធ្យមដែលមានសេចក្តីព្រាងអតិបរមា  ។ ប្រវែងសរុបនៃចំណតគឺ  និងការប្រែប្រួលជំនោរគឺ  ។  ដំបូលសម្រាប់ផែដើមដែលបានដាក់ក្នុងឆ្នាំ 1958 មានធ្នឹមបេតុងចំនួន 137 ដែលត្រូវបានសង្កត់ជាមុន ដែលនីមួយៗ  ។ វែង និងមានទម្ងន់ប្រហែល 90 តោន។ ធ្នឹម​ត្រូវ​បាន​គេ​ដំឡើង​នៅ​នឹង​កន្លែង ហើយ​បង្ហាញ​ថា​មាន​ការ​លំបាក​ខ្លាំង​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​សមយុទ្ធ។ ផ្លូវដែកតូចមួយត្រូវបានសាងសង់ដើម្បីដឹកជញ្ជូនធ្នឹមចេញពីកន្លែងដំឡើង។  ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៣ PAS បាន​ទិញ​យក​កំពង់ផែ​ស្ងួត CWT របស់​កម្ពុជា​ចំនួន ៧០% ដែល​នៅ​សេសសល់​នៅ​ជិត ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ។ បន្ថែមពីលើភាគហ៊ុន 30% ដែលកាន់កាប់រួចហើយនេះ បានធ្វើឱ្យកំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋ ក្លាយជាម្ចាស់កំពង់ផែស្ងួត។ កំពង់ផែនេះបានក្លាយជាក្រុមហ៊ុនចុះបញ្ជីនៅខែមិថុនាឆ្នាំ 2017 នៅក្នុងទីផ្សារភាគហ៊ុនកម្ពុជា។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា
វត្ត​សែន​

[រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| វត្តសែន [ហ្លួងព្រះបាំង|ហ្លួងព្រះបាង]]
**វត្តសែន ហ្លួងព្រះបាង** ហៅម្យ៉ាងទៀតថា *វត្តសែនសុខារាម* គឺជាវត្តអារាមបែបពុទ្ធសាសនា  ដែលមានទីតាំងនៅ ខេត្តហ្លួងព្រះបាង ប្រទេសឡាវ ។

## សូម​មើល​ផង​ដែរ
ដាំងធិ ង៉កធិញ

**ដាំងធិ ង៉កធិញ** (កើតថ្ងៃទី 25 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1959) គឺជាអ្នកនយោបាយវៀតណាម ដែលបានបម្រើការជា អនុប្រធានាធិបតីវៀតណាម ពីឆ្នាំ 2016 ដល់ឆ្នាំ 2021 និងរយៈពេលខ្លីជា ប្រធានាធិបតីស្តីទីវៀតណាម ក្នុងឆ្នាំ 2018 ។ នាង​ជា​ស្ត្រី​ដំបូង​គេ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​វៀតណាម​ដែល​កាន់​តំណែង​ប្រធានាធិបតី​វៀតណាម និង​ជា​ប្រមុខរដ្ឋ​ស្ត្រី​ដំបូង​គេ​ក្នុង​ប្រទេស​កុម្មុយនិស្ត​ចាប់​តាំង​ពី សូង ជីងលីង នៃ ​ប្រទេស​ចិន ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីវៀតណាម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ជាមាទេវី

[រូបភាពតូច| [រូបចំលាក់របស់ព្រះនាងជាមាទេវី  ខេត្តលំពូន.]]
**ព្រះនាងជាមាទេវី**  (, , , Mon: စာမ္မာဒေဝဳ, ) ឬ **ព្រះនាងចាមមាទេវី**  ជា​វីរៈនារី​ក្នុង​ទេវកថា​ពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រហរិបុញ្ជ័យបុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនតលំពូន.និងគេមានជំនឿថាជាវិញ្ញាណអ្នកតា​ស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​វិញ្ញាណនិយមក្នុងសាសនាប្រជាប្រិយថៃ។ .

## ឯកសារយោង 
## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*ថោវទេពក្សត្រី ថោវស្រីស៊ុនន្ធរ
*ថោវសុរនារី​
*ព្រះនាងហេមមាលា ព្រះទន្តកុមារ
*ព្រះនាងសិង្ខរមហាទេវី
*​ព្រះសុព័ណក័លយា
​*ពិធីបង្វិលពពិល
*ព្រះហរិហរៈ
*ព្រះអឌ្ឍនារីស្វរៈ
ទ្រឿង ជីញ

**ទ្រឿង ជីញ** ( Vietnamese: [ʈɨ̂əŋ ciŋ̟] កើត **ដាង ស័ងឃូ**  ; ថ្ងៃទី 9 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1907 ស្រុក Xuan Truong ខេត្ត Nam Dinh - ថ្ងៃទី 30 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1988 ទីក្រុងហាណូយ ) គឺជាមេដឹកនាំនយោបាយ កុម្មុយនិស្ត វៀតណាម និងជាអ្នកទ្រឹស្តី។ គាត់គឺជាឥស្សរជនដ៏សំខាន់ម្នាក់នៃនយោបាយវៀតណាម។ គាត់បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងចលនាប្រឆាំងអាណានិគមនិយមបារាំង ហើយទីបំផុតបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមអូសបន្លាយជាច្រើនទស្សវត្សនៅប្រទេសវៀតណាម វៀតណាមបានកម្ចាត់អំណាចអាណានិគម។  គាត់គឺជាអ្នកគិតរបស់បក្សកុម្មុយនិស្ត ដែលបានកំណត់ទិសដៅនៃចលនាកុម្មុយនិស្ត ជាពិសេសនៅក្នុងចលនាប្រឆាំងអាណានិគមនិយមបារាំង។ បន្ទាប់ពីការប្រកាសឯករាជ្យនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1945 លោក ទ្រឿង ជីញ បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការរៀបចំនយោបាយនៃ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម (DRV) និងបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធ សង្គមនិយម នៃវៀតណាមថ្មី។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីវៀតណាម
កីឡដ្ឋាន​វុន​ណា​ធី​កឌី​

**កីឡដ្ឋាន​វុន​ណា​ធី​កឌី**​ (    ) គឺជាពហុកីឡដ្ឋានដែលប្រើបានច្រើននៅ រដ្ឋធានី ណៃពិដោ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។ វាអាចផ្ទុកអ្នកទស្សនាបាន ៣០ ០០០ នាក់។  ពហុកីឡដ្ឋាន​ជាតិ​រៀបចំ ​ព្រឹត្តិការណ៍​កីឡា​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ឆ្នាំ ២០១៣ និង​ពិធី​បើកនិង​បិទ ​អាស៊ាន​ប៉ារ៉ាហ្គេម​ឆ្នាំ ២០១៤ ។  លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត វា​ជា​ម្ចាស់ផ្ទះ​រៀបចំ​ព្រឹត្តិការណ៍ ​មហោស្រព​កីឡា​ជាតិ​ឆ្នាំ ២០១៥  និង ​កីឡា​សាកលវិទ្យាល័យ​អាស៊ាន​ឆ្នាំ ២០១៨ ។ បច្ចុប្បន្នកំពុងរៀបចំការប្រកួតកីឡារដ្ឋ និងតំបន់។ មានការិយាល័យរបស់ គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកមីយ៉ាន់ម៉ា និងនាយកដ្ឋានកិច្ចការយុវជននៃក្រសួងកីឡា និងកិច្ចការយុវជន។ 

## ឯកសារយោង
គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកមីយ៉ាន់ម៉ា

**គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកមីយ៉ាន់ម៉ា**    គណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិក លេខកូដ IOC: **MYA** ) គឺជា គណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិក តំណាងឱ្យ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ ដោយលោក ហ្សា វីក ។ 
រូបភាពតូច| ការិយាល័យ​ក​ណ្តា​ល

## ឯកសារយោង
ហ្សាវីក

**ហ្សាវីក** (7 មីនា 1911-25 ខែវិច្ឆិកា 2000) គឺជា អ្នកលើកទម្ងន់ ជនជាតិភូមា ដែលតំណាងឱ្យប្រទេសឥណ្ឌា។ គាត់​បាន​ចូល​រួម​ប្រកួត​ក្នុង ​វិញ្ញាសា​ទម្ងន់​មធ្យម​បុរស ​នៅ​ក្នុង​ការ ​ប្រកួត​កីឡា​អូឡាំពិក​រដូវ​ក្តៅ​ឆ្នាំ​១៩៣៦ ។  នៅឆ្នាំ 1946 គាត់បានបង្កើត គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកភូមា ។ 

## ឯកសារយោង
ដងពែង

**ដងពែង** គឺជាតំបន់គ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់ច្រើនប្រភេទក្នុង ខេត្តកោះកុង នៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។ វាមានទីតាំងនៅខាងជើង ឈូងសមុទ្រកំពង់សោម ។

## ឯកសារយោង
សែន សុរិន្ទ្រា

**សែន សុរិន្ទ្រា** (១៥១១ &#x2013; ១៥៨២) ប្រសូត **ចេន ធៀន** ហើយបានក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រ ឡានឆាង សោយរាជ្យ ១៥៧១-១៥៧៥ និងម្តងទៀត ១៥៨០-១៥៨២។  សែន សុរិន្ទ្រា មិន​មែន​ជា​ដើម​កំណើត​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់​ទេ គឺ​ឡើង​ពី​រាជវង្ស​ដល់​ព្រះបាទ​ជេដ្ឋាធិរាជជាព្រះមហាក្សត្រ។ ក្នុងអំឡុងពេលជម្លោះស្នងរាជ្យនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រឡានណា រវាងព្រះបាទជេដ្ឋាធិរាជ និងព្រះបាទមេគ្យុទី ។ សែន សុរិន្ទ្រា បានបម្រើជេដ្ឋាធិរាជជាមេទ័ព ហើយបានយកទីក្រុងជាច្រើននៃឡានណា រួមទាំងឈៀងសាន ដែលទ្រង់បានទទួលឈ្មោះជាកិត្តិយសថា លូជ័យ មានន័យថា "ជ័យជំនះ"។  សែន សុរិន្ទ្រា បានគាំទ្រដោយព្រះបាទជេដ្ឋាធិរាជ ក្នុងការដឹកនាំយុទ្ធនាការទ័ពព្រៃ កំឡុងពេលការឈ្លានពានរបស់ភូមាលើព្រះបាទបាយិនណោន។ នៅពេលដែលព្រះបាទសុទ្ឋធិរាជសោយទិវង្គតនៅជិតខេត្តអាចម៍ក្រពីក្រោមស្ថានភាពគួរឱ្យសង្ស័យនៅឆ្នាំ ១៥៧២ សែន សុរិន្ទ្រា បានដឹកនាំទ័ពរបស់ឡានសាងត្រឡប់ទៅវៀងចន្ទន៍វិញ។ជម្លោះ​បន្តបន្ទាប់​គ្នា​បាន​ផ្ទុះឡើង ដែល​ស្ទើរតែ​នាំ​ឱ្យ​មាន​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល និង​បាន​ផ្តល់​លេស​សម្រាប់​ការ​លុកលុយ​របស់​ភូមា​មួយ​ទៀត​ដែល​បញ្ជា​ដោយ បាយិនណោន និង​ដឹកនាំ​ដោយ​មន្ត្រី  បីនន្យា ដាឡា។
សារមន្ទីរ

[រូបភាពតូច| [រូបចំលាក់សិលាចារឹក - ចារឹកខ្មែរនិងសិល្បៈខ្មែរ សារមន្ទីរសិល្បៈបូព៌ា ហ្គីមេត បារាំង.]]

** សារមន្ទីរសិល្បៈ ** ឬ ** សារមន្ទីរ **(,) គឺ  ដែលជាទីតាំងប្រមូលផ្ដុំសម្បត្តិវប្បធម៌​និងប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដ៏សំខាន់និង​ភស្ដុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រ​តាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ​  និង សម័យក្រោយៗមកទៀត។  

## ឯកសារយោង 
## កំណត់
*
ហ្សីក និង សាកូ

**ហ្សីក និង សាកូ** ( បារាំង : ***Zig et Sharko*** ) គឺជារឿង ភាគទូរទស្សន៍បែបជាកំប្លែងចម្បងនិងបែបគំនូរជីវចល របស់បារាំង ដែលត្រូវបានបង្កើតនិងដឹកនាំដោយអូលីវីយេ ជែនម៉ារី (ដែលជាអ្នកបង្កើត *អូហ្គី និង សត្វកន្លាត* ) និងផលិតដោយស៊ីឡាំ អានីម៉ាហ្សិន ។ ការសន្និដ្ឋាននៃស៊េរីនេះផ្តោតលើជីវិតរបស់ **ហ្សីក** ដែលជាកូនឆ្កែមានពណ៌ត្នោត និង **សាកូ** ដែលជាត្រីឆ្លាមពណ៌ស ជុំវិញនៃរឿងជម្លោះរបស់ពួកគេគឺទាក់ទងនឹងនាងមច្ឆា គឺម៉ារីណា ដែលហ្សីក ស្វែងរកលេបត្របាក់សុីនាង ខណៈដែលសាកូស្រឡាញ់និងការពារនាង។ ស៊េរីនេះប្រើរឿងកំប្លែងស្ងាត់ៗ ៖ តួអង្គមិនចេះនិយាយ ឬប្រើការបញ្ចេញសំឡេង កាយវិការ និង រូបភាពដែលមិនអាចយល់បានក្នុង ប៉េងប៉ោងនៃការនិយាយ (កំណែឥណ្ឌាដាក់ឈ្មោះជាភាសាហិណ្ឌូសន្ទនាលើចលនា)។

រដូវកាលចំនួន៣ ដែលមានវគ្គសរុបចំនួន៧៨ភាគ (២៣៤ វគ្គ ៧ នាទី) ត្រូវបានចាក់ផ្សាយដំបូងនៅថ្ងៃទី២១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១០ បន្ទាប់មកការចាក់បញ្ចាំងជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ១០ ខែមករា ឆ្នាំ២០១១ នៅលើ ប្រឡាយ+ គ្រួសារ ជាមួយនឹងរដូវកាលទីពីរ និងទីបីចាក់ផ្សាយនៅលើ ហ្គូលី និងចាក់ផ្សាយឡើងវិញនៅលើ TF1 ។ 

រដូវកាលទីបីត្រូវបានប្រកាសនៅក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៨។ 

## សូមមើលផងដែរ 
## ឯកសារយោង
វត្ត មហាធាតុ(ព្រះនរគស្រីអយុធ្យា)

**វត្តមហាធាតុ** ( )  ជាប្រាសាទ ពុទ្ធសាសនា នៅ អយុធ្យា ប្រទេសថៃ ។

[រូបភាពតូច| [ប្រាង្គ និងរូបសំណាក ព្រះពុទ្ធ វត្តមហាធាតុ ក្រុងអយុធ្យា]]

## ទីតាំង 
វត្តមហាធាតុ ស្ថិតនៅចំកណ្តាល ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រអយុធ្យា ចន្លោះផ្លូវជីគុន និងផ្លូវណារេសួន នៅជ្រុងឦសាននៃឧទ្យានប្រារ៉ាម។ 
រូបភាពតូច| វត្តព្រះមហាធាតុ ក្រុងអយុធ្យា
រូបភាពតូច| ប្រហែល​ជា​វត្ថុ​ដែល​ថត​បាន​ច្រើន​បំផុត​ក្នុង​តំបន់
រូបភាពតូច| ផែន​ការ​ប្រាសាទ​វត្ត​មហា​ធាតុ ក្រុង​អយុធ្យា

## ការពិពណ៌នា 
យោងតាមប្រវត្តិសាស្ត្រថៃផ្លូវការ សំដៅលើការស៊ើបអង្កេតលើ រាជវាំងអយុធ្យា ដោយព្រះអង្គម្ចាស់ ដាំរ៉ុង ប្រវត្តិនៃវត្តមហាធាតុចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៣៧៤ នៅពេលដែលព្រះបាទ បរមរាជាធិរាជទី១ បានសាងសង់ប្រាសាទមួយនៅកន្លែងនេះ ដោយមានឈ្មោះមួយទៀតថាៈ “ក្នុងឆ្នាំខ្លា ៧៣៦ CS សម្ដេចព្រះបរមរាជាធិរាជ និង ព្រះមហាថេរធម្មកន្លាយបានសាងសង់ចេតិយគ្រឿងអលង្ការដ៏អស្ចារ្យ រុងរឿង បរិសុទ្ធ ( *ព្រះស៊ីរតនមហាធាតុ* ) ខាងកើតវាំង ( *ព្រះបរមរាជវាំង* ) ទ្រង់មានព្រះជន្ម ១៩  ក្នុង កម្ពស់​និង​បំពាក់​ដោយ​គន្លឹះ​ប្រាំបួន​ដែល​មាន​កម្ពស់ 3 *វ៉ា* ​ផ្សេង​ទៀត»។រាមេសន  ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ប្រាសាទនេះបានទទួលឈ្មោះបច្ចុប្បន្ន។ 

ទោះជាយ៉ាងណាបើយើងពិនិត្យអោយច្បាស់ ប្រាសាទនេះមិនខុសពីប្រាសាទព្រះពិធូរឬប្រាសាទផ្សេងទៀតក្នុងរចនាបថបាយ័ននោះទេ ជាពិសេសមានថ្មរាយប៉ាយជិតប្រាសាទផងដែរ។ 
រូបភាពតូច
## ឯកសារយោង
សារមន្ទីរសិល្បៈបូព៌ា ហ្គីមេត

[រូបភាពតូច| [រូបចំលាក់សិលាចារឹក - ចារឹកខ្មែរនិងសិល្បៈខ្មែរ សារមន្ទីរសិល្បៈបូព៌ា ហ្គីមេត បារាំង.]]

** សារមន្ទីរសិល្បៈបូព៌ា ហ្គីមេត ** ឬ ** សារមន្ទីរហ្គីមេត **(,) គឺ សារមន្ទីរបារាំងផ្តល់ជូននូវការតាំងពិព័រណ៍ដើមជាមួយសិល្បៈខ្មែរ។

## សិល្បៈខ្មែររបស់សារមន្ទីរ 
សារមន្ទីរផ្តល់ជូននូវការតាំងពិព័រណ៍ដើមជាមួយសិល្បៈខ្មែរ។

## ឯកសារយោង 
## កំណត់
*