តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ

**តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ** ( **ICC** ) គឺជា អង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាល និង ជាតុលាការអន្តរជាតិ ដែលមានទីតាំងនៅ ទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់។ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០២ ក្រោម លក្ខន្តិកៈពហុភាគី តុលាការ ICC គឺជាតុលាការអន្តរជាតិអចិន្ត្រៃយ៍ដំបូង និងតែមួយគត់ដែលមាន យុត្តាធិការ ក្នុងការកាត់ទោសបុគ្គលចំពោះ ឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ នៃ អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម និង ឧក្រិដ្ឋកម្មនៃការឈ្លានពាន ។ ICC មានគោលបំណងបំពេញបន្ថែម មិនមែនជំនួសប្រព័ន្ធតុលាការជាតិ។ វាអាចអនុវត្តយុត្តាធិការរបស់ខ្លួនបានលុះត្រាតែតុលាការជាតិមិនមានឆន្ទៈ ឬមិនអាចកាត់ទោសឧក្រិដ្ឋជន។ វាខុសពី តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ដែលជាស្ថាប័នរបស់ អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលស្តាប់វិវាទរវាងរដ្ឋនានា។

ICC ជាទូទៅអាចអនុវត្តយុត្តាធិការក្នុងករណីដែលជនជាប់ចោទជាជនជាតិនៃរដ្ឋភាគី ឧក្រិដ្ឋកម្មដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់បានកើតឡើងនៅលើទឹកដីនៃរដ្ឋភាគី ឬស្ថានភាពមួយត្រូវបានបញ្ជូនទៅតុលាការដោយ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ។ គិតត្រឹមខែតុលា ឆ្នាំ ២០២៤ មានរដ្ឋភាគីចំនួន ១២៥ នៃលក្ខន្តិកៈទីក្រុងរ៉ូម ដែលត្រូវបានតំណាងនៅក្នុងស្ថាប័នគ្រប់គ្រងរបស់តុលាការ គឺសភានៃរដ្ឋភាគី។ ប្រទេសមួយចំនួន រួមទាំង ប្រទេសចិន ឥណ្ឌា រុស្ស៊ី និង សហរដ្ឋអាមេរិក មិនមែនជាភាគីនៃលក្ខន្តិកៈទីក្រុងរ៉ូម ហើយមិនទទួលស្គាល់យុត្តាធិការរបស់តុលាការនោះទេ។

ការិយាល័យ​ព្រះរាជអាជ្ញា ​បាន​បើក​ការ​ស៊ើបអង្កេត​លើ​ស្ថានភាព​ជាច្រើន​ករណី និង​បាន​ធ្វើការ​ពិនិត្យ​បឋម​ជាច្រើន​។ បុគ្គលរាប់សិបនាក់ត្រូវបានចោទប្រកាន់ រួមទាំងប្រមុខរដ្ឋ និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផ្សេងទៀត។ តុលាការ​បាន​ចេញ​ការ​ផ្ដន្ទាទោស​ជា​លើក​ដំបូង​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១២ ប្រឆាំង​នឹង​មេទ័ព​កុងហ្គោ Thomas Lubanga Dyilo ពី​បទ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​សង្គ្រាម​ពី​ការ​ប្រើ ​ទាហាន​កុមារ ។ ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ តុលាការបានចេញដីកាចាប់ខ្លួនប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន ពាក់ព័ន្ធនឹង ការឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន និងសម្រាប់នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល លោក Benjamin Netanyahu និងរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ Yoav Gallant រួមជាមួយនឹងមេដឹកនាំ ក្រុមហាម៉ាស ជាច្រើននាក់ ពាក់ព័ន្ធនឹង សង្រ្គាមនៅតំបន់ហ្គាហ្សា ។

ចាប់តាំងពីបង្កើតឡើងមក ICC បានប្រឈមមុខនឹងការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំង។ អ្នកប្រឆាំង រួមទាំងមហាអំណាចធំៗដែលមិនបានចូលរួមជាមួយតុលាការ ចោទសួរពីភាពស្របច្បាប់របស់ខ្លួន ដោយលើកឡើងពីការព្រួយបារម្ភលើអធិបតេយ្យភាពជាតិ និងចោទប្រកាន់ថា ខ្លួនងាយទទួលឥទ្ធិពលនយោបាយ។ តុលាការក៏ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទលម្អៀង និងកំណត់គោលដៅមិនសមហេតុផលចំពោះមេដឹកនាំនៅទ្វីបអាហ្រ្វិក ដែលបានជំរុញឱ្យប្រទេសអាហ្រ្វិកជាច្រើនគម្រាមកំហែង ឬផ្តួចផ្តើមការដកខ្លួនចេញពីលក្ខន្តិកៈក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០១០។ អ្នកផ្សេងទៀតបានចោទសួរពីប្រសិទ្ធភាពរបស់តុលាការ ដោយចង្អុលទៅការពឹងផ្អែកលើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរបស់រដ្ឋសម្រាប់ការចាប់ខ្លួន ការផ្តន្ទាទោសតិចតួច និងការចំណាយខ្ពស់នៃដំណើរការនីតិវិធីរបស់ខ្លួន។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
រូបភាពតូច|265x265ភីកសែល|បរិវេណនៃតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិនៅទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់។ ICC បានផ្លាស់ទៅអគារនេះក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៥។

### ផ្ទៃខាងក្រោយ 
ការបង្កើត តុលាការអន្តរជាតិ មួយដើម្បីវិនិច្ឆ័យមេដឹកនាំនយោបាយដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិត្រូវបានស្នើឡើងជាលើកដំបូងក្នុងអំឡុង សន្និសីទសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ក្នុងឆ្នាំ ១៩១៩ បន្ទាប់ពី សង្គ្រាមលោកលើកទីមួយ ដោយ គណៈកម្មការទទួលខុសត្រូវ ។   បញ្ហានេះត្រូវបានលើកឡើងម្តងទៀតនៅក្នុងសន្និសិទមួយដែលបានធ្វើឡើងនៅ ទីក្រុងហ្សឺណែវ ក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់ សម្ព័ន្ធប្រជាជាតិ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៧ ដែលនាំឱ្យមានការបញ្ចប់នៃអនុសញ្ញាទីមួយដែលចែងអំពីការបង្កើតតុលាការអន្តរជាតិអចិន្ត្រៃយ៍ដើម្បីសាកល្បងអំពើភេរវកម្មអន្តរជាតិ។  អនុសញ្ញានេះត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដោយរដ្ឋចំនួន ១៣ ប៉ុន្តែគ្មាននរណាម្នាក់បានផ្តល់សច្ចាប័នលើវាទេ ហើយអនុសញ្ញានេះមិនដែលចូលជាធរមានឡើយ។ 

បន្ទាប់ពី សង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ មហាអំណាចសម្ព័ន្ធមិត្ត បានបង្កើតសាលាក្តី *អាដហុក* ចំនួនពីរ ដើម្បីកាត់ទោសមេដឹកនាំ Axis ដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្រ្គាម។ តុលាការយោធាអន្តរជាតិ ដែលអង្គុយនៅ ទីក្រុង Nuremberg ហើយជារឿយៗត្រូវបានគេហៅថា "ការកាត់ក្តី Nuremberg" បានកាត់ទោសមេដឹកនាំអាល្លឺម៉ង់ រួមទាំងការប្រព្រឹត្តអំពើឧក្រិដ្ឋកម្ម របស់ Nazi នៃ ពិធីបុណ្យ Holocaust ខណៈដែល តុលាការយោធាអន្តរជាតិសម្រាប់ចុងបូព៌ា នៅ ទីក្រុងតូក្យូ បានកាត់ទោសមេដឹកនាំជប៉ុនពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្រ្គាម និងឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ។  នៅឆ្នាំ ១៩៤៨ មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ បានទទួលស្គាល់ជាលើកដំបូងនូវតម្រូវការសម្រាប់តុលាការអន្តរជាតិអចិន្ត្រៃយ៍ដើម្បីដោះស្រាយជាមួយនឹងអំពើឃោរឃៅនៃប្រភេទដែលត្រូវបានកាត់ទោសបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ។  តាមសំណើរបស់មហាសន្និបាត គណៈកម្មការច្បាប់អន្តរជាតិ (ILC) បានព្រាងលក្ខន្តិកៈចំនួនពីរនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ ប៉ុន្តែទាំងនេះត្រូវបានទុកក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមត្រជាក់ ដែលធ្វើឲ្យការបង្កើតតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិមានលក្ខណៈនយោបាយមិនប្រាកដប្រជា។ 

Benjamin B. Ferencz ដែលជាអ្នកស៊ើបអង្កេត ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្រ្គាមរបស់ណាស៊ី បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ និងជាប្រធានរដ្ឋអាជ្ញាសម្រាប់ កងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិក នៅឯ ការកាត់ក្តី Einsatzgruppen បានក្លាយជាអ្នកតស៊ូមតិក្នុងការបង្កើត នីតិ អន្តរជាតិ និងតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ។ នៅក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់ *ដែលកំណត់ការឈ្លានពានអន្តរជាតិ: ការស្វែងរកសន្តិភាពពិភពលោក* (១៩៧៥) គាត់បានតស៊ូមតិសម្រាប់ការបង្កើតតុលាការបែបនេះ។  អ្នកគាំទ្រឈានមុខគេម្នាក់ទៀតគឺ លោក Robert Kurt Woetzel សាស្ត្រាចារ្យជនជាតិអាឡឺម៉ង់ខាងច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលបានសហការកែសម្រួល *ឆ្ពោះទៅកាន់តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិដែលអាចធ្វើទៅបាន* ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧០ និងបានបង្កើតមូលនិធិសម្រាប់ការបង្កើតតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិក្នុងឆ្នាំ ១៩៧១។ 

### សំណើផ្លូវការ និងការបង្កើត 
នៅខែមិថុនាឆ្នាំ ១៩៨៩ នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃទ្រីនីដាដនិងតូបាហ្គោ ANR Robinson បានរស់ឡើងវិញនូវគំនិតនៃតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិអចិន្រ្តៃយ៍ដោយស្នើឱ្យបង្កើតតុលាការដើម្បីដោះស្រាយ ការជួញដូរគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់ ។  ជាការឆ្លើយតប មហាសន្និបាតបានប្រគល់ភារកិច្ចឱ្យ ILC ជាថ្មីម្ដងទៀត រៀបចំលក្ខន្តិកៈសម្រាប់តុលាការអចិន្ត្រៃយ៍។  

ខណៈពេលដែលការងារបានចាប់ផ្តើមលើសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ បានបង្កើតសាលាក្តី *ពិសេស* ចំនួនពីរនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០៖ តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិសម្រាប់អតីតប្រទេសយូហ្គោស្លាវី ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងអំពើឃោរឃៅទ្រង់ទ្រាយធំដែលបានប្រព្រឹត្តដោយកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមយូហ្គោស្លាវី និង តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិសម្រាប់ប្រទេសរវ៉ាន់ដា ដែល ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៩ ។ ការ​បង្កើត​សាលាក្តី​ទាំងនេះ​បាន​គូសបញ្ជាក់​បន្ថែម​ទៀត​ចំពោះ​តម្រូវការ​ជាច្រើន​សម្រាប់​តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ​អចិន្ត្រៃយ៍។ 

នៅឆ្នាំ ១៩៩៤ ILC បានបង្ហាញសេចក្តីព្រាងលក្ខន្តិកៈចុងក្រោយរបស់ខ្លួនសម្រាប់តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិទៅកាន់មហាសន្និបាត ហើយបានផ្តល់អនុសាសន៍ថា សន្និសីទត្រូវបានកោះប្រជុំដើម្បីចរចាសន្ធិសញ្ញាដែលនឹងបម្រើជាលក្ខន្តិកៈរបស់តុលាការ។  ដើម្បីពិចារណា   ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩៦ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩៨ សម័យប្រជុំចំនួនប្រាំមួយនៃគណៈកម្មាធិការរៀបចំត្រូវបានធ្វើឡើងនៅ ទីស្នាក់ការអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងទីក្រុងញូវយ៉ក ក្នុងអំឡុងពេលដែលអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលបានផ្តល់ធាតុចូល និងចូលរួមកិច្ចប្រជុំក្រោមអង្គការឆ័ត្រនៃ សម្ព័ន្ធសម្រាប់តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ (CICC) ។ នៅខែមករា ឆ្នាំ ១៩៩៨ ការិយាល័យ និងអ្នកសម្របសម្រួលនៃគណៈកម្មាធិការរៀបចំបានកោះប្រជុំអន្តរសម័យនៅ Zutphen ក្នុងប្រទេសហូឡង់ ដើម្បីបង្រួបបង្រួមបច្ចេកទេស និងរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធឡើងវិញនូវអត្ថបទព្រាងទៅជាសេចក្តីព្រាង។ 

ទីបំផុតមហាសន្និបាតបានកោះប្រជុំសន្និសិទនៅទីក្រុងរ៉ូមក្នុងខែមិថុនាឆ្នាំ ១៩៩៨ ដោយមានគោលបំណងបញ្ចប់សន្ធិសញ្ញាដើម្បីបម្រើជាលក្ខន្តិកៈរបស់តុលាការ។ នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដាឆ្នាំ ១៩៩៨ លក្ខន្តិកៈទីក្រុងរ៉ូមនៃតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ ត្រូវបានអនុម័តដោយការបោះឆ្នោត ១២០ ទល់នឹង ៧ ជាមួយនឹងប្រទេសចំនួន ២១ អនុប្បវាទ។ ប្រទេស​ចំនួន​ប្រាំពីរ​ដែល​បាន​បោះឆ្នោត​ប្រឆាំង​នឹង​សន្ធិសញ្ញា​នោះ​មាន ​ប្រទេស​ចិន អ៊ីរ៉ាក់ អ៊ីស្រាអែល លីប៊ី កា តា សហរដ្ឋអាមេរិក និង ​យេម៉ែន ។ 

## ឧក្រិដ្ឋកម្មដែលបុគ្គលអាចត្រូវបានកាត់ទោស 
យុត្តាធិការនៃប្រធានបទរបស់តុលាការមានន័យថាឧក្រិដ្ឋកម្មដែលបុគ្គលអាចត្រូវបានកាត់ទោស។ បុគ្គលអាចត្រូវបានកាត់ទោសតែចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្មដែលមានចែងក្នុងលក្ខន្តិកៈ។ ឧក្រិដ្ឋកម្មចម្បងត្រូវបានរាយក្នុងមាត្រា 5 នៃលក្ខន្តិកៈ ហើយបានកំណត់ក្នុងអត្ថបទក្រោយៗទៀត៖ អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ (កំណត់ក្នុងមាត្រា 6) ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ (កំណត់ក្នុងមាត្រា 7) ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម (កំណត់ក្នុងមាត្រា 8) និង ឧក្រិដ្ឋកម្មឈ្លានពាន (កំណត់ក្នុងមាត្រា 8 *ប៊ី* ) (ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៨)។  លើសពីនេះ មាត្រា ៧០ កំណត់ *បទល្មើសប្រឆាំងនឹងរដ្ឋបាលយុត្តិធម៌* ដែលជាប្រភេទឧក្រិដ្ឋកម្មទី ៥ ដែលបុគ្គលអាចត្រូវបានកាត់ទោស។ 

### ប្រល័យពូជសាសន៍ 
មាត្រា 6 កំណត់ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ថាជា "អំពើដែលបានប្រព្រឹត្តដោយចេតនា ដើម្បីបំផ្លាញ ទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែក ក្រុមជាតិ ពូជសាសន៍ ពូជសាសន៍ ឬសាសនា"។  អំពើ​ប្រល័យពូជសាសន៍​តាម​មាត្រា​៦ មាន​៥​យ៉ាង៖  

# សម្លាប់សមាជិកក្រុម
# បង្កគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរដល់រាងកាយ ឬផ្លូវចិត្តដល់សមាជិកក្រុម
# ការបំពានដោយចេតនាលើលក្ខខណ្ឌក្រុមនៃជីវិតដែលបានគណនាដើម្បីនាំមកនូវការបំផ្លិចបំផ្លាញរាងកាយរបស់វា។
# ការ​ដាក់​វិធានការ​ដែល​មាន​គោល​បំណង​ការពារ​ការ​កើត​ក្នុង​ក្រុម
# ការផ្ទេរកុមារនៃក្រុមទៅក្រុមផ្សេងដោយបង្ខំ

និយមន័យនៃឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងនេះគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងអ្វីដែលមាននៅក្នុង អនុសញ្ញាស្តីពីការទប់ស្កាត់ និងការដាក់ទណ្ឌកម្មនៃឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ ឆ្នាំ ១៩៤៨ ។

### ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ 
មាត្រា 7 កំណត់ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិថាជាអំពើ "ប្រព្រឹត្តជាផ្នែកមួយនៃការវាយប្រហារយ៉ាងទូលំទូលាយ ឬជាប្រព័ន្ធ សំដៅលើជនស៊ីវិលណាក៏ដោយ ដោយដឹងពីការវាយប្រហារ"។  អត្ថបទរាយបញ្ជី ១៦ ដូចជាឧក្រិដ្ឋកម្មបុគ្គល៖ 

# Murder
# Extermination
# Enslavement
# Deportation or forcible transfer of population
# Imprisonment or other severe deprivation of physical liberty
# Torture
# Rape
# Sexual slavery
# Enforced prostitution
# Forced pregnancy
# Enforced sterilization
# Sexual violence
# Persecution
# Enforced disappearance of persons
# Apartheid
# Other inhumane acts

### ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម 
# ការសម្លាប់ដោយចេតនា
# ការធ្វើទារុណកម្ម
# ការព្យាបាលអមនុស្សធម៌
# ការពិសោធន៍ជីវសាស្រ្ត
# ដោយចេតនាបណ្តាលឱ្យមានទុក្ខធំ
# ការបំផ្លាញ និងការកាន់កាប់ទ្រព្យសម្បត្តិ
# សេវាកម្មគួរឱ្យទាក់ទាញនៅក្នុងកងកម្លាំងអរិភាព
# ការបដិសេធការកាត់ក្តីដោយយុត្តិធម៌
# ការនិរទេស និងផ្ទេរដោយខុសច្បាប់
# ការបង្ខាំងដោយខុសច្បាប់
# ការចាប់ចំណាប់ខ្មាំង

ឧក្រិដ្ឋកម្មចំនួនប្រាំពីរគឺជាការបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៃមាត្រា 3 ទូទៅចំពោះអនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវ ហើយអនុវត្តតែចំពោះជម្លោះប្រដាប់អាវុធដែលមិនមែនជាអន្តរជាតិប៉ុណ្ណោះ៖ 

# ឃាតកម្ម
# ការកាត់ផ្តាច់
# ការព្យាបាលដ៏ឃោរឃៅ
# ការធ្វើទារុណកម្ម
# ការប្រមាថលើសេចក្តីថ្លៃថ្នូរផ្ទាល់ខ្លួន
# ការចាប់ចំណាប់ខ្មាំង
# ការកាត់ទោស ឬការប្រតិបត្តិដោយគ្មានដំណើរការត្រឹមត្រូវ។

### ឧក្រិដ្ឋកម្មនៃការឈ្លានពាន 
# ការឈ្លានពាន ឬវាយប្រហារដោយកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប្រឆាំងនឹងទឹកដី
# ការកាន់កាប់ទឹកដីរបស់យោធា
# ការបញ្ចូល ទឹកដី
# ការទម្លាក់គ្រាប់បែក លើទឹកដី
# ការប្រើប្រាស់អាវុធណាមួយប្រឆាំងនឹងទឹកដី
# ការបិទ ច្រកឬឆ្នេរសមុទ្រ
# វាយប្រហារលើដី សមុទ្រ ឬទ័ពអាកាស ឬកងនាវាចរសមុទ្រ និងអាកាស
# ការប្រើប្រាស់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធដែលស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីនៃរដ្ឋមួយផ្សេងទៀតដោយកិច្ចព្រមព្រៀង ប៉ុន្តែផ្ទុយនឹងលក្ខខណ្ឌនៃកិច្ចព្រមព្រៀង
# អនុញ្ញាតឱ្យទឹកដីត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយរដ្ឋមួយផ្សេងទៀតដើម្បីប្រព្រឹត្តអំពើឈ្លានពានប្រឆាំងនឹងរដ្ឋទីបី
# ការបញ្ជូនក្រុមប្រដាប់អាវុធ ក្រុម មិនទៀងទាត់ ឬ ទាហានស៊ីឈ្នួល ដើម្បីធ្វើសកម្មភាពនៃកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations