មហានារទកស្សបជាតក

**សុត្តន្តបិដកេ ខុទ្ទកនិកាយស្ស ជាតកំ ទ្វាទសមោ ភាគោ មហានិបាតជាតកំ មហានារទកស្សបជាតកំ**

[១] **អហុ រាជា វិទេហានំ   អង្គតិ នាម ខត្តិយោ**

**បហុតយោគ្គោ ធនិមា   អនន្តពលបោរិសោ ។**

**សោ ច បណ្ណរសេ រត្តឹ   បុរិមេ យាមេ អនាគតេ**

**ចាតុមាសា កោមុទិយា   អមច្ចេ សន្និបាតយិ ។**

**បណ្ឌិតេ សុតសម្បន្នេ   មិតបុព្វេ វិចក្ខណេ**

**វិជយញ្ច សុនាមញ្ច​    សេនាបតឹ អលាតកំ ។**

**តមនុបុច្ឆិ វេទហោ   បច្ចេកំ ព្រូថ សំរុចឹ**

**បាតុមាសា កោមុទជ្ជ   ជុណ្ហំ ព្យបហតំ តមំ**

**កាយជ្ជ រតិយា រត្តឹ   វិហរេមុ ឥមំ ឧតុំ ។**

***សុត្តន្តបិដក​ ខុទ្ទកនិកាយ ជាតក ទ្វាទសមភាគ​​ មហានិបាតជាតក មហានារទកស្សបជាតក***

[១] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) ព្រះរាជារបស់ពួកជនអ្នកនៅក្នុងដែនវិទេហៈ ជាក្សត្រទ្រង់ព្រះនាមអង្គតិ មានយានច្រើន មានទ្រព្យច្រើន មានពួកពល មិនមានទីបំផុត​ ។ នៅពេលបឋមយាម ដែលមិនទាន់កន្លងនៃរាត្រី ជាគំរប់ ១៥ ជាទីបំផុតនៃខែភ្លៀង៤ខែ ជាទីរីកនៃផ្កាកុមុទ ព្រះអង្គ ទ្រង់ប្រជំុអាមាត្យទាំងឡាយ ជាបណ្ឌិត បរិបូណ៍ដោយការស្តាប់ ជាអ្នកញញឹមមុននិយាយ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ឈ្មោះ វិជយៈ១ ឈ្មោះសុនានៈ១ និងសេនាបតីឈ្មោះអលាតៈ១ ។ ព្រះបាទវិទេហៈ ទ្រង់សួរអាមាត្យនោះជាលំដាប់ថា អ្នកទាំងឡាយ ចូរពោលតាមសេចក្តីពេញចិត្តផ្សេងៗគ្នា ថ្ងៃនេះជារាត្រីជាទីបំផុតនៃខែភ្លៀង៤ខែ ជាទីរីកនៃផ្កាកុមុរ មណ្ឌលព្រះចន្ទដ៏ស កំចាត់បង់ងងឹត ថ្ងៃនេះយើងទាំងឡាយ នឹងនៅដោយសេចក្តីត្រេកអរដូចម្តេច ក្នុងរាត្រីរដូវនេះ ។

[២] **តតោ សេនាបតិ រញ្ញោ   អលាតោ ឯតទព្រវិ**

**ហដ្ឋំ យោគ្គំ ពលំ សព្វំ   សេនំ សន្នាហយាមសេ ។**

**និយ្យាម ទេវ យុទ្ធាយ   អនន្តពលបោរិសា**

**យេ តេ វសំ ន អាយន្តិ   វសំ ឧបនីយាមសេ ។**

**ឯសា មយ្ហំ សកាទិដ្ឋិ   អជិតំ ឧជិយាមសេ {ឱ. ឱជិនាមសេ} ។**

**(រមស្សុ ទេវ យុទ្ធាយ   ឯតំ ចិត្តមតំ មម)**

[២] លំដាប់នោះ សេនាបតីរបស់ព្រះរាជា ឈ្មោះអលាតៈ បានក្រាបទូលដូច្នេះថា យើងខ្ញុំនឹងចាត់ចែងយាន ពល នឹងសេនាទាំងអស់ ដែលមានចិត្តរីករាយហើយ ។ បពិត្រព្រះសម្មតិទេព យើងខ្ញុំមានពួកពលមិនមានទីបំផុត នឹងចេញទៅដើម្បីច្បាំង ពួកព្រះរាជាណាមិនមកចុះអំណាច យើងនឹងនាំចូលមកចុះអំណាចព្រះអង្គ នេះជាសេចក្តីយល់ផ្ទាល់ខ្លួន របស់ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ ពួកទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ នឹងផ្ចាញ់សត្រូវដែលមិនទាន់ផ្ចាញ់ ។ (បពិត្រព្រះសម្មតិទេព សូមព្រះអង្គត្រេកអរក្នុងចំបាំង នេះជាសេចក្តីចូលចិត្តរបស់ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ) ។

[៣] **អលាតស្ស វចោ សុត្វា   សុនាមោ ឯតទព្រវិ**

**សព្វេ តុយ្ហំ​ មហារាជ   អមិត្តា វសមាគតា ។**

**និក្ខិត្តសត្ថា បច្ចត្តា   និវាតមនុវត្តរេ**

**ឧត្តមោ ឧស្សវោ អជ្ជ   នយុទ្ធំ មម រុច្ចតិ ។**

**អន្នបាបញ្ច ខជ្ជញ្ច   ខិប្បំ អភិហរន្តុ តេ**

**រមស្សុ ទេវ កាមេហិ   នច្ចគីតេសុ វាទិតេ ។**

[៣] អាមាត្យឈ្មោះសុនាមៈ បានស្តាប់ពាក្យអលាតសេនាបតីហើយ ក៏ក្រាបទូលដូច្នេះថា បពិត្រមហារាជ ពួកសត្រូវទាំងអស់ មកចុះអំណាចព្រះអង្គស្រាប់ហើយតើ ។ ពួកសត្រូវមានគ្រឿងសស្ត្រាដាក់ចុះហើយ តែងប្រព្រឹត្តបន្ទន់បន្ទាប មហោស្រពដ៏ឧត្តមនឹងមានក្នុងថ្ងៃនេះ ការច្បាំងទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ មិនពេញចិត្តទេ ។ ជនទាំងឡាយ ចូរនាំយកបាយ ទឹក នឹងបង្អែមយ៉ាងឆាប់មកថ្វាយព្រះអង្គ បពិត្យព្រះសម្មតិទេព សូមព្រះអង្គត្រេកអរ ក្នុងការរាំច្រៀង នឹងគ្រឿងប្រគំុ ដោយកាមទាំងឡាយចុះ ។

[៤] **សុនាមស្ស វចោ សុត្វា   វិជយោ ឯតទព្រវិ**

**សព្វេ កាមា មហារាជ   និច្ចំ តវ ឧបដ្ឋិតា ។**

**ន ហេតុ ទុល្លកា ទេវ   តវ កាមេហិ មោទិតុំ**

**សទាបិ កាមា លព្ភន្តិ {ម. សុលភា។}   នេតំ ចិត្តមតំ បម ។**

**សមណំ ព្រហ្មណំ វាបិ   ឧបាសេមុ ពហុស្សុតំ**

**យោ នជ្ជ វិនយេ កង្ខំ   អត្ថធម្មវិទូ ឥសេ ។**

[៤] វិជយាមាត្យ បានស្តាប់ពាក្យសុនាមអាមាត្យហើយ ក៏ក្រាបទូលដូច្នេះថា បពិត្រមហារាជ កាមទាំងអស់ប្រាកដដល់ព្រះអង្គជានិច្ចហើយតើ ។ បពិត្រព្រះសម្មតិទេព កាមទាំងនេះ ព្រះអង្គមិនមែនបានដោយក្រទេ កាលបើព្រះអង្គ (ប្រាថ្នា) រីករាយដោយកាមទាំងឡាយ ព្រះអង្គបានសព្វៗ កាល នេះមិនមែនជាសេចក្តីពេញចិត្តរបស់ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំទេ ។ សមណព្រាហ្មណ៍ណា អ្នកដឹងអត្ថនឹងធម៌ ជាអ្នកស្វែងរកគុណ គប្បីបន្ទោបង់សេចក្តីសង្ស័យនៃយើងទាំងឡាយ ក្នុងថ្ងៃនេះបាន យើងទាំងឡាយនឹងចូលទៅរកសមណព្រាហ្មណ៍ ជាពហុស្សូតនោះ ។

[៥] **វិជយស្ស វចោ សុត្វា   រាជា អង្គតិមព្រវិ**

**យថា វិជយោ ភណតិ​   មយ្ហំ បេតំ វ រុច្ចតិ ។**

**សមណំ ព្រាហ្មណំ វាបិ   ឧបាសេមុ ពហុស្សុតំ**

**យោ នជ្ច វិនយេ កង្ខំ   អត្ថធម្មវិទូ ឥសេ ។**

**សព្វេវ សន្តា ករោថមតឹ   កំ ឧបាសេមុ បណ្ឌិតំ**

**យោ នជ្ជវិនយេ កង្ខំ   អត្ថធម្មវិទូ​ ឥសេ ។**

ព្រះរាជា ទ្រង់ព្រះនាមអង្គតិ ទ្រង់ព្រះសណ្តាប់ពាក្យនៃវិជយាមាត្រហើយ ទ្រង់ត្រាស់ថា ការណ៍នេះពេញចិត្តដល់យើង ដូចវិជយាមាត្រពោល ។ សមណព្រាហ្មណ៍ណា ជាអ្នកដឹងអត្ថនឹងធម៌ជាអ្នកស្វែងរកគុណ គប្បីបន្ទោបង់សេចក្តីសង្ស័យនៃយើងទាំងឡាយបានក្នុងថ្ងៃនេះ យើងទាំងឡាយនឹងចូលទៅរកសមណព្រាហ្មណ៍ជាពហុស្សូតនោះ ។ អ្នកទាំងអស់គ្នា ចូរធ្វើសេចក្តីយល់ ចុះយើងគួរចូលទៅរកបណ្ឌិតណា ដែលជាអ្នកដឹងអត្ថ នឹងធម៌ ជាអ្នកស្វែងរកគុណ បន្ទោរបង់សេចក្តីសង្ស័យនៃពួកយើងបានក្នុងថ្ងៃនេះ ។

[៦] **វេទេហស្ស វចោ សុត្វា   អលាតោ ឯតទព្រវិ**

**អត្ថាយំ មិគទាយស្មឹ   អចេលោ ធីរសម្មតោ ។**

**គុណោកស្សបគោត្តាយំ   សុតោ ចិត្រកថី​ គណី**

**តំ ទេវ បយិរុបាសេមុ   សោនោ កង្ខំវិនេស្សតិ ។**

[៧] អលាតសេនាបតី បានស្តាប់ព្រះបន្ទូល នៃព្រះបាទវិទេហៈហើយក៏ក្រាបទូលដូច្នេះថា មានអចេលក ១ អង្គនេះ ដែលគេសន្មតថាជាអ្នកប្រាជ្ញ គង់ក្នុងមិគទាយវ័ន ។ អចេលកៈនេះ ឈ្មោះគុណៈ ជាកស្សបគោត្រ ជាអ្នកចេះដឹង ជាអ្នកពោលពាក្យដ៏វិចិត្រ ជាគណាចារ្យ បពិត្រព្រះសម្មតិទេព យើងគួរចូលទៅរកអចេលកៈនោះ លោកនឹងបន្ទោបង់សេចក្តីសង្ស័យ នៃពួកយើងបាន ។

[៧] **អលាតស្ស វចោ សុត្វា ​  រាជា ចោទេសិ សារថឹ**

**មិគទាយំ គមិស្សាម   យុត្តំ យានំ ឥធានយ ។**

[៧] ព្រះរាជាទ្រង់ព្រះសណ្តាប់ពាក្យនៃអលាតសេនាបតីហើយ ទ្រង់បង្គាប់នាយសារតីថា យើងនឹងទៅកាន់មិគទាយវ័ន អ្នកចូរនាំយកនូវយានដែលទឹមហើយ មកក្នុងទីនេះ ។

[៨] **តស្ស យានំ អយោជេសុំ   ទន្តំ រូបិយបក្ខរំ**

**សុក្ខេមដ្ឋបរិវារំ   បណ្ឌរំ ទោសិនា មុខំ ។**

**តត្រាសុំ កុមុទា យុត្តា   ចត្តារោ សិន្ធវា ហយា**

**អនីលុប្បសមុប្បាតា {ម. អនីលុប្បសមុប្បាទា។}   សុទន្តា សុវណ្ណមាលិមនោ ។**

**សេតច្ឆត្តំ សេតរថោ    សេតស្សា សេតវិជនឹ**

**វេទេហោ សហមច្ចេហិ   នីយំ ចន្ទោវ សោភតិ ។**

**តម នុយាយឹសុ ពហវោ   ឥន្ទិខគ្គធរា ពលី**

**អស្សបិដ្ឋិគតា វីរា   នរា នរវរាធិបំ**

**សោ មុហុត្តំវ យាយិត្វា   យានា ឱរុយ្ហ ខត្តិយោ**

**វេទេហោ សហមច្ចេហិ   បត្តិ គុណមុបាគមិ ។**

**យេបិ តត្ថ តទា អាសុំ   ព្រាហ្មណិព្ភា សមាគតា**

**ន តេ អបនយិ រាជា   អកតំ ភូមិមាគតេ ។**

[៨] ពួកនាយសារថី បានទឹមថ្វាយព្រះរាជានោះ នូវយានជាវិការៈនៃភ្លុក មានទ្រពងជាវិការនៃប្រាក់ មានប្រដាប់ជាបរិវារដ៏សរលង់ ហាក់ដូចមុខនៃរាត្រី ដែលប្រាស់ចាកទោស ឬដូចព្រះចន្ទ្រ​ (ពេញវង់) ក្នុងរថនោះ នាយសារថីបានទឹម សេះសិន្ធព ៤ មានសម្បុរដូចផ្កាកុមុទ មានសន្ទុះលឿនប្រហែលនឹងសន្ទុះខ្យល់ ដែលបង្ហាត់ល្អហើយ ប្រដាប់ដោយកម្រងផ្កាជាវិការៈនៃមាស ។ មានព្រះក្លស់ស រថស សេះស ស៊ែស ព្រះបាទវិទេហៈយាងទៅ (ដោយរថនោះ) ជាមួយនឹងពួកអាមាត្យ ក៏ល្អដូចជាព្រះចន្ទ្រ ។ ពលដ៏ច្រើន ជាអ្នកទ្រទ្រង់នូវលំពែងនឹងដាវ ទាំងពួកជនអ្នកក្លាហានក៏ជិះលើខ្នងសេះ ហើយតាមដង្ហែព្រះរាជានោះ ដែលជាធំដ៏ប្រសើរជាងនរៈ ។ ព្រះបាទវិទេហៈ ជាក្សត្រនោះ ក៏យាងទៅកាន់ឧទ្យានដោយមួយរំពេច ទ្រង់ចុះពីយាន យាងផ្ទាល់ព្រះបាទ ជាមួយនឹងអាមាត្យ ក៏យាងទៅរកជីវកៈ ឈ្មោះគុណៈ ។ គ្រានោះព្រាហ្មណ៍នឹងគហបតីទាំងឡាយណា ដែលមកប្រជុំគ្នាក្នុងឧទ្យាននោះ ព្រះរាជា ក៏មិនបណ្តេញព្រាហ្មណ៍នឹងគហបតីទាំងនោះ ដែលមកកាន់ទីដែលមិនបានធ្វើឱកាស ។

[៩] **តតោ សោ មុទុកាភិសិយា   មុទុចិត្តកសន្ថតេ**

**មុទុបច្ចត្ថតេ រាជា   ឯកមន្តំ ឧបាវិសិ ។**

**និសជ្ជ​ រាជា សម្មោទិ   កថំ សារាណិយំ តតោ**

**កច្ចិ យាបនិយំ ភន្តេ   វាតានមវិយត្តតា {ឱ. វាតានមវិសគ្គតា។ ម. វាតានមវិយគ្គតា។} ។**

**កច្ចិ អកសិរា វុត្តិ   លកសិ បណ្ឌិយាបនំ**

**អប្បាពាធោ ចសិកច្ចិ   ចក្ខុ ន បរិហាយតិ ។**

[៩] លំដាប់នោះ ព្រះរាជានោះ ចូលទៅក្នុងទីដ៏សមគួរ (ប្រដាប់) លើពូកមានសម្ផ័ស្សទន់ លើកម្រាលដ៏វិចិត្រ មានសម្ផ័ស្សទន់ លើទីដែលគេក្រាលដោយកម្រាលដ៏ទន់ ។ ព្រះរាជាលុះគង់ហើយ ក៏រីករាយ (ជាមួយ) អចេលកៈ លំដាប់នោះ ទ្រង់ត្រាស់នូវពាក្យគួររលឹកថា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន សរីរៈរបស់លោ អាចប្រព្រឹត្តទៅបានទេឬ ធាតុខ្យល់ មិនប្រព្រឹត្តទៅ (ស្រួលក្នុងសរីរៈ) ទេឬ ។ ការប្រព្រឹត្តិ (ចិញ្ចឹមជីវិត) របស់លោក មិនលំបាកទេឬ លោកបានដុំបាយខ្លះដែរឬ លោកមិនមានអាពាធទេឬ ចក្ខុរបស់លោកមិនសាបសូន្យទេឬ ។ 

[១០] **តំ គុណោ បដិសម្មោទិ   វេទេហំ វិនយេ រតំ**

**យាបនីយំ មហារាជ   សព្វមេតំ តទូភយំ ។**

**កច្ចិ តុយ្ហំបិ វេទេហ   បច្ចន្តា ន ពលីយរោ**

**កច្ចិ អរោតំ យោគ្គន្តេ   កច្ចិ វហតិ វាហនំ**

**កច្ចិ តេ ព្យាធិយោ នត្ថិ   សរីរស្សបតាបិយា ។**

[១០] អចេលកៈឈ្មោះគុណៈ បានរីករាយតបនឹងព្រះបាទវិទេហៈ ដែលទ្រង់ត្រេកអរក្នុងវិន័យដោយពាក្យថា បពិត្រមហារាជ អាត្មាភាពល្មមញ៉ាំងសរីរៈឲ្យប្រព្រឹត្តទៅបាន ខាងដើមដំណើរទាំងអស់ន៎ុះ ដំណើរទាំងពីរដែលព្រះអង្គត្រាស់សួរហើយនោះ (ក៏ស្រួលដែរ) ។ បពិត្រព្រះបាទវិទេហៈ ​បច្ចន្តគ្រាមទាំងឡាយរបស់ព្រះអង្គមិនបះបោរទេឬ យានរបស់ព្រះអង្គ មិនខូចខាតទេឬ វាហនៈនៅប្រព្រឹត្តទៅបានទេឬ ព្យាធិទាំងឡាយដែលដុតកំដៅសរីរៈរបស់ព្រះអង្គ មិនមានទេឬ ។

[១១] **បដិសម្មោទិតោ រាជា   តតោ បុច្ឆិ អនន្តរា**

**អត្ថំ ធម្មញ្ច ញាយញ្ច   ធម្មកាមោ រថេសភោ ។**

**កថំ​ ធម្មញ្ចរេ មច្ចោ   មាតាបិតូសុ កស្សប**

**កថញ្ចរេ អាចរិយេ   បុត្តទារេ កថញ្ចរេ ។**

**កថញ្ចរេយ្យ វុឌ្ឍេសុ   កថំ សមណព្រាហ្មណេ**

**កថញ្ច ពលកាយស្មឹ   កថំជនបទេ ចរោ ។**

**កថំ ធម្មញ្ចរិត្វាន   បេច្ច គច្ឆន្តិ សុគ្គតឹ**

**កថញ្ចេកេ អធម្មដ្ឋា បតន្តិ និរយំ អធោ ។**

[១១] លំដាប់នោះ ព្រះរាជាព្រះអង្គប្រសើរក្នុងរថ ទ្រង់ប្រាថ្នាធម៌ ក៏រីករាយតប ទើបសួរអត្ថផង ធម៌ផង ហេតុដែលគួរដឹងផង ថាបពិត្រកស្សបគោត្រ សត្វគប្បីប្រព្រឹត្តធម៌ក្នុងមាតាបិតា តើដូចម្តេច គប្បីប្រព្រឹត្តក្នុងអាចារ្យ តើដូចម្តេច គប្បីប្រព្រឹត្តក្នុងកូននឹងប្រពន្ធ តើដូចម្តេច ។ គប្បីប្រព្រឹត្តក្នុងពួកមនុស្សចាស់ តើដូចម្តេច ក្នុងសមណព្រាហ្មណ៍ តើដូចម្តេច ក្នុងពួកពល តើដូចម្តេច គប្បីប្រព្រឹត្តក្នុងជនបទ តើដូចម្តេច ។ សត្វទាំងឡាយប្រព្រឹត្តធម៌ដូចម្តេច លះលោកនេះហើយទៅកាន់សុគតិ សត្វពួកខ្លះ ឋិតនៅក្នុងអធម៌មានក្បាលសំយុងចុះធ្លាក់ទៅកាន់នរក តើដូចម្តេច ។

[១២] **វេទេហស្ស វចោ សុត្វា   កស្សបោ ឯតទព្រវិ**

**សុណោហិ មេ មហារាជ   សច្ចំ អវិតថំ បទំ ។**

**នត្ថិ ធម្មចរិតស្ស   ផលំ កល្យាណបាបកំ**

**នត្ថិ ទេវ បរលោកោ   កោតតោ ហិ ឥធាគតោ ។**

**នត្ថិ ទេវ បិតរោ វា   កុតោ មាតា កុតោ បិតា**

**នត្ថិ អចរិយោ នាម   អទន្តំ កោ ទមេស្សតិ ។**

**សមតុល្យានិ ភូតានិ   នត្ថិ ជេដ្ឋាបចាយិកោ**

**នត្ថិ ពលំ វីរិយំ វា   កុតោ ឧដ្ឋានបោរិសោ ។**

**និយតានិ ហិ ភូតានិ   យថា គោដវិសោ តថា**

**លទ្ធេយ្យំ លភតេ មច្ចោ   តត្ថ ទានផលំ កុតោ ។**

**នត្ថិ ទានផលំ ទេវ   អវសោ ទេវ វីរិយោ**

**ពាលេហិ ទានំ បញ្ញត្តំ   បណ្ឌិតេហិ បដិច្ឆិតំ**

**អវសា ទេន្តិ ធីរានំ   ពាលា បណ្ឌិតមានិនោ ។**

[១២] អចេលកៈជាកស្សបគោត្រ បានស្តាប់ព្រះបន្ទូលព្រះបាទវិទេហៈហើយ ក៏ទូលដូច្នេះថា បពិត្រមហារាជ សូមព្រះអង្គទ្រង់ព្រះសណ្តាប់នូវបទដែលពិត មិនឃ្លៀងឃ្លាតរបស់អាត្មាភាពចុះ ។ ផលល្អនឹងអាក្រក់ របស់បុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌មិនមានទេ បពិត្រព្រះសម្មតិទេះបរលោកក៏មិនមានដែរ ព្រោះថាក្នុងលោកនេះ មាននរណាមកពីបរលោក ។ បពិត្រព្រះសម្មតិទេព មួយទៀត មាតាបិតាមិនមានទេ មាតានឹងមានពីណា បិតានឹងមានពីណា បុគ្គលដែលឈ្មោះថាអាចារ្យមិនមានទេ បុគ្គលណានឹងទូន្មានបុគ្គលដែលទូន្មានមិនបាន ។ សត្វទាំងឡាយមានតុល្យភាពស្មើ ៗ គ្នា សត្វទាំងឡាយ ជាអ្នកគោរពចំពោះបុគ្គលចាស់ មិនមានទេ កំឡាំងក្តី ព្យាយាមក្តី ក៏មិនមានដែរ បុរសអ្នកព្យាយាមនឹងមានពីណា ។ ព្រោះថា សត្វទាំងឡាយទៀង ដូចទូកតូចចងភ្ជាប់នឹងទូកធំ សត្វរមែងបានរបស់ដែលត្រូវបាន ផលទានក្នុងបរលោកនោះ នឹងមានពីណា ។ បពិត្រព្រះសម្មតិទេព ផលទានមិនមានទេ បពិត្រព្រះសម្មតិទេព សេចក្តីព្យាយាម មិនមានអំណាចទេ ទានគឺពួកជនពាលទេតើបញ្ញត្តមក ពួកបណ្ឌិត ចាំតែទទួលយកនូវទាននោះ ពួកជនពាលជាអ្នកមិនមានអំណាច សំគាល់ខ្លួនថាជាបណ្ឌិត រមែងឲ្យទានដល់បណ្ឌិតទាំងឡាយ ។

**[១៣] សត្តិមេ សស្សតា កាយា   អច្ឆេជ្ជា អវិកោបិនោ**

**តេជោ បឋវី អាបោច   វាយោ សុខទុក្ខញ្ចិមេ ។**

**ជីវេ ច សត្តិមេ កាយា   យេសំ ឆេត្តា ន វិជ្ជតិ**

**នត្ថិ ហន្តាវ ឆត្តេ វា   ហញ្ញរេ វាបិ កោចិនំ ។**

**អន្តរេយេវ កាយានំ   សត្ថានិ វីតិវត្តរេ**

**យោ ចាយំ សិរមាទាយ   បរេសំ និសិតាសិនា**

**ន សោ ឆិន្ទតិ តេ កាយេ   តត្ថ បាបផលំ កុតោ ។**

**ចុល្លាសីតិមហាកប្បេ   សព្វេ សុជ្ឈន្តិ សំសវំ**

**អនាគតេ តម្ហិ កាលេ   សញ្ញតោបិន សុជ្ឈតិ ។**

**ចរិត្វាបិ ពហុំ ភទ្រំ   នេវ សុជ្ឈន្តិ នាគតេ**

**បាបញ្ចេបិ ពហុំ កត្វា   តំ ខណំ នាតិវត្តរេ ។**

**អនុបុព្វេន នោ សុទ្ធិ   កប្បានំ ចុល្លាសីតិយា**

**អនុបុព្វេន នោ សុទ្ធិ   កប្បានំ ចុល្លាសីតិយា**

**និយតឹ នាតិវត្តាម   នាលន្តមិវ សាតរោ ។**

[១៣] ភ្លើង ដី ទឹក ខ្យល់ សុខ ទុក្ខ នឹងជីវិត ទាំង​ ៧ នេះឈ្មោះថាពួកទៀង ជាសភាវៈឲ្យដាច់មិនបាន ឲ្យកំរើកមិនបាន ។ ពួកទៀងទាំង ៧ នេះគប្បីរស់នៅជាដរាប ដែលបុគ្គលកាត់ហើយមិនមានឈ្មោះថាកាត់ បុគ្គលអ្នកសម្លាប់ក្តី បុគ្គលអ្នកកាត់ក្តីមិនមាន អ្នកណាឈ្មោះថា សម្លាប់អ្នកណាបាន ។ គ្រឿងសស្ត្រាទាំងឡាយ គ្រាន់តែចូលទៅក្នុងចន្លោះនៃពួក (ទៀង) ប៉ុណ្ណោះ បុគ្គលណាយកដាវដែលសំលៀងហើយ កាត់ក្បាលជនដទៃ បុគ្គលនោះមិនឈ្មោះថាកាត់ពួក (ទៀង) ទាំងនោះទេ ផលនៃបាបក្នុងការកាត់នោះនឹងមានពីណា ។ សត្វទាំងអស់ កាលអន្ទោលអស់មហាកប្ប ៨៤ ទើបបរិសុទ្ធឯង កាលបើមិនទាន់ដល់កាលនោះបុគ្គលសូម្បីសង្រួមក៏មិនបរិសុទ្ធ ។ កាលបើមិនទាន់ដល់កំណត់នោះ ពួកសត្វសូម្បីប្រព្រឹត្តល្អច្រើន ក៏មិនបរិសុទ្ធ ទុកជាធ្វើបាបច្រើនក៏មិនកន្លងហួសនូវខណៈនោះដែរ ។ សេចក្តីបរិសុទ្ធនៃយើងទាំងឡាយតាមលំដាប់នៃកប្ប ៨៤ យើងទាំងឡាយមិនកន្លងហួស (កម្រិត) ដ៏ទៀងនោះទេ ដូចសាគរមិនកន្លងហួសច្រាំង ។ 

**[១៤] កស្សបស្សវចោ សុត្វា   អលាតោ ឯតទព្រវិ**

**យថា ភទ្ទន្តោ ភណតិ   មយ្ហមេតំវ រុច្ចតិ ។**

**អហំបិ បុរិមំ ជាតឹ   សរេ សំសវិតត្តនោ**

**បិង្គលោ នាមហំ អាសឹ   លុទ្ទោ គោឃាតកោ បុរេ ។**

**ពារាណសិយំ ផីតាយំ   ពហុំ បាបំ កតំ មយា**

**ពហូ មយា ហតា បាណា   មហឹសា សូករា អជា ។**

**តតោ ចុតាហំ ឥធ ជាតោ   ឥទ្ធេ សេនាបតិកុលេ**

**នត្ថិ នូន ផលំ​ បាបេ   យោហំ ន និរយំ គតោ ។**

[១៤] អលាតសេនាបតី លុះស្តាប់ពាក្យអចេលកៈជាកស្សបគោត្រហើយក៏ពោលដូច្នេះថា លោកដ៏ចម្រើនពោលយ៉ាងណា ពាក្យនោះពេញចិត្តខ្ញុំដែរ ។ ខ្ញុំរលឹកជាតិរបស់ខ្លួនក្នុងកាលមុន ដែលអន្ទោលទៅហើយថា ក្នុងកាលមុន ខ្ញុំកើតជាមនុស្សប្រព្រឹត្តអាក្រក់ ឈ្មោះបិង្គលៈ ជាអ្នកសម្លាប់គោ ។ ខ្ញុំបានធ្វើបាបដ៏ច្រើន ក្នុងក្រុងពារាណសី ជាក្រុងសម្បូរ ខ្ញុំបានសម្លាប់សត្វដ៏ច្រើន គឺក្របី ជ្រូក ពពែ ។ លុះខ្ញុំច្យុតចាកអត្តភាពនោះ ក៏បានមកកើតក្នុងត្រកូលសេនាបតី ដ៏ស្តុកស្តម្ភក្នុងទីនេះ ផលបានរបស់ខ្ញុំមិនមានពិត បានជាខ្ញុំមិនទៅកាន់នរក ។

**[១៥] អថេត្ថ វីជកោ នាម    ទាសា អាសិ បដជ្ជរី {ឱ. បលចូរ ។ ម. បដិច្ឆរី}**

**ឧបោសថំ ឧបវសន្តោ     គុណសន្តិកុបាគមិ ។**

**កស្សបស្ស វចោ សុត្វា    អលាតស្ស ច ភាសិតំ**

**បស្សសន្តោ មុហុំ ឧណ្ហំ   រុទំ អស្សូនិ វត្តយិ ។**

[១៥] គ្រានោះ ក្នុងក្រុងមិថិលា មានបុគ្គលកម្សត់ម្នាក់ ជាទាសៈឈ្មោះជិវកៈ រក្សាឧបោសថហើយ ចូលទៅកាន់សម្នាក់នៃអចេលកៈឈ្មោះគុណៈ ។ វិជកៈលុះស្តាប់ពាក្យរបស់គុណៈ ជាកស្សបៈគោត្រ និងពាក្យដែលអលាតសេនាបតីពោលហើយ ក៏ដកដង្ហើមចេញដ៏ក្តៅរឿយ ៗ យំបង្ហូរទឹកភ្នែក ។

**[១៦] តមនុបុច្ឆិ វេទេហោ    កិមត្ថំ សម្ម រោទសិ**

**កិន្តេ សុតំ វា ទិដ្ឋំ វា    កឹ មំ វេទេសិ វេទនំ ។**

*[១៦] ព្រះបាទវិទេហៈ ទ្រង់ត្រាស់សួរវិច្ឆិកានោះថា ម្នាលសំឡាញ់់ អ្នកយំ តើដើម្បីអ្វី អ្នកបានឮ បានឃើញអ្វី អ្នកដល់នូវទុក្ខវេទនាដូចម្ដេច ចូលប្រាប់យើងដឹងផង ។*

*[១៧] វិជកៈ បានស្ដាប់ព្រះបន្ទូលព្រះបាទទេហៈហើយ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រមហារាជ ទុក្ខវេទនារបស់ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ មិនមានទេ សូមព្រះអង្គទ្រង់ព្រះ ទ្រង់ព្រះសណ្តាប់ចុះ ។*

*ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ រលឹកឃើញនូវ សេចក្តីសុខរបស់ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ ក្នុងជាតិមុន កាលដែលបានកើតជាភាវសេដ្ឋី ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងគុណធម៌ ក្នុងបុរីឈ្មោះសាកេត  ។  ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ ត្រូវពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតី សរសើរហើយ ថាជាអ្នកត្រេកអរ ក្នុងការចែករំលែកទាន ជាអ្នកមានការងារដ៏ស្អាត តែទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ មិនហ៊ាននឹកនានូវអំពើអាក្រក់របស់ខ្លួនដែលធ្វើហើយទេ ។ បពិត្រព្រះបាទវិទេហៈ ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ លុះច្យុតចាកអត្តភាពនោះ ក៏មកកើតក្នុងគភ៌នៃកុម្ភទាសី ជាស្រីទុគ៌ត  ក្នុងក្រុងមិថិលានេះ តាំងពីកើតមក ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ ទុគ៌តក្រៃពេក ។ សូម្បីទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំទុគ៌តយ៉ាងនេះ ក៏តាំងនៅក្នុងការប្រព្រឹត្តិស្មើ តែងឲ្យភត្តពាក់កណ្ដាលដល់បុគ្គលអ្នកត្រូវការ ។ តែងរក្សា (ឧបោសថ) អស់ថ្ងៃទី ១៤ នឹងថ្ងៃទី ១៥ សព្វៗកាល ទាំងមិនបៀតបៀនសត្វផង បានវាបង់ការលួចលាក់ផង ។ អំពេីដែលសន្សំល្អហើយទាំងអស់នេះ មិនមានប្រយោជន៍ទេ ដូចជាអលាតសេនាបតីពោលដែរ ។ ដែលទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំទទួលទុក្ខទោស ដោយជាក់ស្ដែងនេះ ដូចជាអ្នកលេងគ្មានសិល្បៈ ឬដូចជាអលាតសេនាបតីជាអ្នកលេងស្កាបានរៀនហើយ ក៏បានទទួលការឈ្នះ ។ ទូលព្រះបង្គំមិនឃើញទ្វារសម្រាប់ទៅកាន់សុគតិសោះ បពិត្រព្រះរាជា ព្រោះហេតុនោះបានជាទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំយំទួញ ព្រោះបានស្ដាប់ភាសិតនៃអចេលកៈ ជាកស្សបគោត្រ ។*

[១៨] ព្រះរាជាព្រះនាមអង្គតិ ទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ពាក្យវិជកៈ ហើយទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលវិជកៈ ទ្វារនៃសុគតិមិនមានទេ អ្នកចូរសង្ឃឹមការដ៏ទៀងចុះ ។ បានឮថា សុខឬទុក្ខ ជារបស់ទៀង ដែលពួកសត្វរមែងតែងបាន សេចក្តីបរិសុទ្ធិ ព្រោះសង្សារ របស់សត្វទាំងឡាយ (រមែងមាន) អ្នកកុំប្រញាប់ចង់ឃើញ ក្នុងកាលដែលមិនទាន់ដល់ (កំណត់នោះ) ឡើយ ។ ក្នុងកាលមុន យើងជាបុគ្គលល្អ បានខ្វល់ខ្វាយ (បម្រើ) នូវពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតី កាលប្រៀនប្រដៅនូវវោហារ (រាជកិច្ច) ក៏សាបសូន្យចាកសេចក្តីត្រេកអរ (ក្នុងកាមគុណ) ជាលំដាប់ ។ 

[១៩] ព្រះរាជា ទ្រង់ត្រាស់នឹងអចេលកៈ ជាកស្សបគោត្រថា បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើមានការប្រជុំ យើងនឹងជួបគ្នាម្ដងទៀត ។ ព្រះបាទវិទេហៈ ទ្រង់ត្រាស់ព្រះតម្រាស់នេះហើយ ទ្រង់ត្រឡប់ទៅកាន់ព្រះនិវេសន៍របស់ព្រះអង្គវិញ ។ 

[២០] លំដាប់នោះ លុះរាត្រីអស់ហើយ ព្រះបាទអង្គតិ ទ្រង់ប្រជុំពួកអាមាត្យក្នុងទីជាទីបម្រើ ហើយត្រាស់ព្រះតម្រាស់ដូច្នេះថា អាមាត្យទាំងឡាយ ចូរចាត់ចែងកាមទាំងឡាយ ក្នុងវិមានចន្ទក៍ របស់យើងសព្វៗកាល នាកាលសេចក្តីកំបាំង នឹងសេចក្តីជាក់ស្ដែងកើតឡើងហើយ អាមាត្យឯណានីមួយ កុំមករកយើងឡើយ ។ អាមាត្យឈ្មោះវិជយៈ ១ ឈ្មោះសុនាមៈ ១ អលាតសេនាបតី ១ ទាំង៣ នេះ ជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងវោហារ (រាជកិច្ច) ចូរអង្គុយក្នុងទីជាទីវិនិច្ឆ័យសេចក្តីនេះចុះ ។ ព្រះបាទវិទេហៈ លុះទ្រង់ត្រាស់ព្រះតម្រាស់នេះហេីយ ក៏សំគាល់កាមទាំងឡាយដ៏ច្រើន ឈប់ខ្វល់ខ្វាយចំពោះព្រាហ្មណ៍គហបតីនឹងសេចក្តីណានីមួយ ។ 

[២១] តាំងពីកាលនោះមក រហូតដល់រាត្រី១៤ នាងរាជកញ្ញា របស់ព្រះបាទវិទេហៈ ព្រះនាមរុចា ជាធីតាបង្កើត ជាទីស្រលាញ់ បានពោលចំពោះមេនំថា នែម៉ែ សូមម៉ែប្រដាប់ស្អិតស្អាងខ្ញុំ ទាំងពួកស្ត្រីជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំ ក៏ចូរប្រដាប់ស្អិតស្អាងដែរ  ស្អែក ជាថ្ងៃទី ១៥ ជាថ្ងៃទិព្វ ខ្ញុំនឹងទៅកាន់សំណាក់បិតា ។ ស្ត្រីទាំងឡាយបាននាំមកនូវផ្កាកម្រង ខ្លឹមចន្ទន៍ កែវមណី ស័ង្ខ កែវមុក្តា មានដំឡៃដ៏ច្រើននឹងសំពត់អម្ពរណ៍មានពណ៌ក្រហមផ្សេងៗ ថ្វាយព្រះរាជកញ្ញានោះ ។ពួកស្ត្រីដ៏ច្រើន បានចោមរោមព្រះរាជកញ្ញាព្រះនាមរុចានោះ ដែលមានសម្បុរដ៏រុងរឿង កំពង់គង់លើតាំងជាវិការៈនៃមាស ។ 

[២២] ឯនាងរុចានោះ ស្អិតស្អាង ដោយគ្រឿងអភរណៈទាំងពួងឋិតនៅ ក្នុងកណ្ដាល នៃពួកស្ត្រីជាសំឡាញ់ បានចូលទៅកាន់វិមានចន្ទក៍ ដូចជាផ្លេកបន្ទោរ អាស្រ័យមេឃ ។ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះបាទវិទេហៈ ដែលទ្រង់ត្រេកអរក្នុងវិន័យ ហើយយាងចូលទៅគង់លើតាំង ដែលវិចិត្រដោយមាស ក្នុងទីសមគួរ ។ 

[២៣] ព្រះបាទវិទេហៈ ទ្រង់ទតឃើញការប្រជុំនោះ ដូចជាទីប្រជុំពួកស្ត្រីទេពអប្សរ ទើបត្រាស់ព្រះតម្រាស់នេះនឹងនាងរុចា ដែលឋិតនៅត្រង់កណ្ដាល នៃពួកស្ត្រីជាសំឡាញ់ថា នាងត្រេកអរក្នុងប្រាសាទ ស្រះបោក្ខរណីខាងក្នុងដែរឬ ពួកជនបាននាំមកនូវបង្អែមមានប្រការដ៏ច្រើន ដល់នាងសព្វកាលដែរឬ។ ។ ០ឲ២៥
 
 

ម៌ខាងក្រោមនិងខាងចុងទើបពោលពាក្យ