ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ

ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិណងយ៉ាកែវ ឃុំគោកសិង្ហ ស្រុកគោកសិង្ហ ខេត្តស្រះកែវ។

ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ គឺជាប្រាសាទខ្មែរបុរាណ ដែល​ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកអារញ្ញ ខេត្តស្រះកែវ ប្រទេសថៃ ដែលមានទីតាំងចំងាយប្រមាណ ២គម ពីព្រំដែន។

ប្រាសាទនេះធ្វើពីថ្មភក់ និងថ្មបាយក្រៀម កសាងឡើងនៅពាក់កណ្តាលស.វទី១១ ពោលគឺឆ្នាំ ១០៥២គស. សម្រាប់ឧទ្ទិសដល់ព្រះឥសូរ ដែលស្ថិតក្នុងរាជ្យព្រះបាទឧទ័យាទិត្យវរ្ម័នទី២ (១០៥០-១០៦៦)។
## ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ គឺជាប្រាសាទខ្មែរបុរាណដែលបច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅក្នុងស្រុកគោកសិង្ហ ខេត្តស្រះកែវ ប្រទេសសៀមដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ២ គីឡូម៉ែត្រពីព្រំដែនខ្មែរ-សៀមជាប់ជាមួយខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ប្រាសាទនេះធ្វើពីថ្មភក់និងថ្មបាយក្រៀមកសាងឡើងនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១១ ពោលគឺឆ្នាំ ១០៥២ សម្រាប់ឧទ្ទិសដល់ព្រះឥសូរដែលស្ថិតក្នុងរាជ្យព្រះបាទឧទ័យាទិត្យវរ្ម័នទី ២ (១០៥០-១០៦៦)តាម រចនាបថឃ្លាំង និង រចនាបថបាពួន។ប្រាសាទស្តុកកក់ធំមិនមែនព្រះរាជាជាអ្នកកសាងទេប៉ុន្តែអ្នកកសាងគឺជាគ្រួសារមន្ត្រីម្នាក់ដែលអះអាងថាគេជាកូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់ព្រាហ្មណ៍ **សិវកៃវល្យ** ជាព្រាហ្មណ៍ដ៏ល្បីល្បាញម្នាក់(កាលពី ២៥០ ឆ្នាំមុន)ធ្លាប់ធ្វើពិធីទេវរាជថ្វាយដល់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ.ស នៅលើភ្នំមហេន្ទ្របព៌ត(ភ្នំគូលេន)។សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរអ្នកណាក៏ស្គាល់ឈ្មោះប្រាសាទនេះដែរបើទោះបីពួកគេបានទៅដល់ឬមិនបានទៅដល់ប្រាសាទនេះក៏ដោយ។

## សិលាចារឹក 
ដោយសារឈ្មោះដ៏ល្បីល្បាញនៃសិលាចារឹកដែលបានរកឃើញនៅក្នុងប្រាសាទនេះនាចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ គឺ"សិលាចារឹកស្ដុកកក់ធំ" K-២៣៥ នេះឯង។សិលាចារឹកនេះអាចចាត់ទុកជាសិលាចារឹកដែលវែងជាងគេនិងបានផ្តល់ទិន្នន័យជាច្រើន ជាងគេដល់ប្រវត្តិវិទូ បុរាណវិទូ និង អ្នកសិលាចារឹក ក្នុងការសិក្សាវិភាគនិងចងក្រងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្មែរនៅសម័យមហានគរដែលមាន ៣៤០ បន្ទាត់ចារឹកនៅក្នុងឆ្នាំ ១០៥២ នៃគ.ស ជាពីរភាសាគឺភាសាសំស្ក្រឹតនិងភាសាខ្មែរបុរាណដែលរៀបរាប់អំពីព្រះនាមរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរដែលបានសោយរាជ្យជាបន្តបន្ទាប់គ្នាអស់រយៈកាលជាង ២៥០ ឆ្នាំ ពោលគឺចាប់ពីព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ២ នៅស.វទី៩ រហូតដល់រាជ្យព្រះបាទឧទ័យាទិត្យវរ្ម័នទី ២ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១១។គួរបញ្ជាក់ផងដែរថាអត្ថន័យសិលាចារឹកស្ដុកកក់ធំ K-២៣៥ ដែលបានចារឹកឡើងដោយគ្រួសារមន្ត្រីជាកូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់ព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះ **សិវកៃវល្យ** នេះបានរៀបរាប់ត្រឡប់ថយក្រោយ ២៥០ ឆ្នាំវិញថាគឺព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះ សិវកៃវល្យ នេះហើយដែលជាអ្នកដែលធ្វើពិធីទេវរាជជាមួយព្រាហ្មណ៍ជនបទម្នាក់ទៀតឈ្មោះ ហិរណ្យទាម ថ្វាយដល់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ២ ក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ.សនៅលើភ្នំមហេន្ទ្របព៌ត(ភ្នំគូលែន)ដើម្បីកុំឲ្យប្រទេសកម្ពុជាធ្លាក់ជាចំណុះជ្វាតទៅទៀត។
ខាងក្រោមនេះជាសេចក្តីដកស្រង់ឃ្លាដែលទាក់ទងនឹងពិធីទេវរាជ្យនៅលើភ្នំគូលែននៅឆ្នាំ ៨០២ **មនវ្រាហ្មណជ្មះហិរណ្យទាមប្រាជ្ញសិទ្ធិវិទ្យា មោកអំវិជនបទ បិវ្រះបាទបរមេឝ្វរអញ្ជេញថ្វេវិធិលេហ លេងកំបិកម្វុជទេឝនេះអាយត្តតជវាលេយ។លេងអាច្តិកម្រតេងផ្ទៃករោំម្វាយគុះតជាចក្រវត៌ិ្ត។វ្រាហ្មណនោះថ្វេវិធិតោយវ្រះវិនាឝិខ។ប្រតិឞ្ឋាកម្រតេងជគតតរាជ**។ការបកប្រែកែសម្រួលជាភាសាខ្មែរទំនើបមានន័យថា **ខណៈនោះ ព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះ ហិរណ្យទាម ជាអ្នកប្រាជ្ញខាងវិជ្ជាមន្តអាគមមកពីស្រុកជនបទ(តំបន់ប្រាសាទខ្នារ ស្រុកជាំក្សាន្តសព្វថ្ងៃ)ដ្បិតព្រះបាទបរមេសូរ(ជ័យវរ្ម័នទី២)បានអញ្ជើញមកធ្វើពីធីលេហ “សូមកុំឲ្យកម្ពុជទេសនេះ(អាច)ចំណុះជ្វាបានឡើយ” គឺសូមឲ្យមានតែអម្ចាស់ផែនដីមួយអង្គប៉ុណ្ណោះអាចជាស្តេចចក្រពត្តិបាន”។ព្រាហ្មណ៍នោះធ្វើពិធីតាមគម្ពីរព្រះវិនាសិខៈប្រតិស្ថានអាទិទេពដ៏ជាធំជាងគេ(ព្រះសិវលិង្គ)**។តាមអត្ថន័យខាងលើយើងអាចសន្និដ្ឋានថាពិធីនេះគ្រាន់តែជាពិធីសែកមន្តគាថា”បង្ការ”កុំឲ្យកម្ពុជាអាចធ្លាក់ជាចំណុះជ្វាដែលពេលនោះនគរជ្វាកំពុងមានការរីកចម្រើន។មិនដូចការបកស្រាយពិធី **លេហ** នេះថាជាពិធីទេវរាជរំដោះកម្ពុជាពីការត្រួតត្រារបស់ជ្វានោះទេគឺជារឿងបំផ្លើស បន្ថែមបន្ថយរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវពីអតីតកាលប៉ុណ្ណោះ។លើសពីនេះទៀតពាក្យ **កម្ពុជទេស** ជាពាក្យសំស្រ្តឹតដែលមានន័យថា **ប្រទេសកូនចៅនៃមហាឥសីកម្វុ** ហើយពាក្យនេះត្រូវបានចារនៅក្នុងសិលាចារឹកជាភាសាខ្មែរនៅវត្តសំរោង ស្រុកបាភ្នំ ខេត្តព្រៃវែង លេខ K-៩៥៦ និងនៅក្នុងសិលាចារឹកស្តុកក់ធំខេត្តស្រះកែវឆ្នាំ ១០៥២ នៃគ.ស លេខ K-២៣៥ គឺជាឈ្មោះប្រទេសកម្ពុជាដែលយើងប្រើប្រាស់សព្វថ្ងៃនេះហើយ។

## ឯកសារយោង 
ស្ដុកកក់ធំ
=មើលផងដែរ=
{{Navbox
|name = ប្រាសាទ
|state = {}
|liststyle = text-align:left;
|title = 
|image = 
|abovestyle= background: #9dcdee; 
|above = ប្រាសាទខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសថៃ
|groupstyle = text-align:left; background: #7BBA43; color: #000080;
|group1 = ខេត្តសិរីសាកេត
|list1 =  ប្រាសាទភូមិសម្បូណ៍    ប្រាសាទប្រាង្គគូ   ប្រាសាទកំពែងធំ  ប្រាសាទកំពែងតូច
|group2 = ខេត្តសុរិន្ទ
|list2 = ប្រាសាទល្ងៀង  ប្រាសាទជាងប៉ី​  ប្រាសាទក្រពុំ
|group3 = ខេត្តនគររាជ
|list3 = ប្រាសាទពិមាឃ   ប្រាសាទនាងរង ប្រាសាទភ្នំក្រវ៉ាន់
|group4 =  ខេត្តបុរីរម្យ 
|list4 = ប្រាសាទភ្នំរុង ប្រាសាទក្រោម
|group5 = ខេត្តស្រះកែវ
|list5 = ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ 
|group6 = ខេត្តកញ្ជានៈបុរី
|list6 = ប្រាសាទស្តេចសឹង្ហ 
|group7 = ខេត្តពលបុរី
|list7 = ប្រាសាទប្រាង្គបី

|below   = **ដែនដីសុរិន្ទ**
|belowstyle= background: #7BBA43; color: #000080;
}}
{{Navbox
|name = ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់ទៅប្រទេសថៃ(សៀម)
|title = ខ្មែរសុរិន្ទសុរិន្ទ
|state = {}
|liststyle = text-align:left;
|image = 
|group1 = **ខេត្តបុរាណ**
|list1 = ខេត្តសុខោទ័យ(ក្រុងសុខោទ័យ) ខេត្តអយុធ្យា(ក្រុងអយុធ្យា) ខេត្តបឹងកក់(ក្រុងបាងកក)
|group2 = **ខេត្តនៅដែនសុរិន្ទ**
|list2 = សុរិន្ទ បុរីរម្យ នគររាជ បស្ចឹមបុរី សិរីសាកេត ត្រាច ច័ន្ទបុរី សង្គឹត ធនបុរី ស្ទឹងជ្រៅ គោកខ័ណ្ឌអ៊ូប៊ុន ស្រះកែវ ពលបុរី ជេតបុរី  ខេត្តកញ្ជានៈបុរី
|belowstyle= background: #7BBA43; color: #000080;
|below=សុរិន្ទ​មាន ​ក្រុងចំនួន ខេត្ត​ចំនួន​១៦

}}