open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ល្ខោនឆាទ្រី

រូបភាពតូច| របាំ​ដកស្រង់​ពី​រឿង​ម៉ាណូហារ៉ា​ដែល​សម្តែង​ក្នុង​ល្ខោន​ឆាទ្រី​។
**Lakhon Chatri** (   លៈខរឆាត្រី(ទ្រី) ) ជា​ប្រភេទ​រឿង​របាំ​ពី ​ភាគ​កណ្តាល​ប្រទេស​ថៃ ហើយ​មាន​ទំនាក់​ទំនង​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ្ធ​នឹង​រឿង នោរ៉ា នៃ ​ប្រទេស​ថៃ​ខាង​ត្បូង ។ ពាក្យ​ថា​ឆាទ្រី​បាន​មក​ពី ​សំស្រ្កឹត​ថា ​"ក្សត្រី" ដែល​មាន​ន័យ​ថា​ជា​សមាជិក​នៃ​រាជវង្ស ​ហិណ្ឌូ និង​វណ្ណៈ​អ្នក​ចម្បាំង​នៅ​លើ ​វេសយ៉ាស និង​ក្រោម ​ព្រាហ្មណ៍ ។ Lakhon Chatri បង្ហាញរឿងរបស់ស្តេច។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត វប្បធម៌ ថៃភាគច្រើនយល់ស្របថា Lakhon Chatri ដែលកំណត់ដោយស្ត្រីដែលនិយាយបន្ទាត់របស់ពួកគេជាមួយនឹងតន្ត្រីដ៏រស់រវើក ហើយដែលបង្ហាញពីភាពកំប្លុកកំប្លែង និងចលនាដែលមានចលនារហ័សរហួន គឺជាទម្រង់ដែលនៅរស់រានមានជីវិតចាស់ជាងគេ។ Lakhon Chatri មានប្រជាប្រិយភាពនៅក្នុងតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ មុនពេលវាត្រូវបានណែនាំទៅកាន់ ទីក្រុងបាងកក ក្នុងរយៈពេលបី។

1769 គឺជាលើកទីមួយនៅពេលដែលស្តេច តាក់ស៊ីន នៃ ធនបុរី រួមជាមួយកងទ័ពរបស់គាត់បានឡើងកាន់អំណាចលើមនុស្សជាច្រើនរួមទាំងក្រុម Lakhon Chatri មកពី នគរស្រីធម្មរាជ (តំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ) បន្ទាប់ពីបានបង្ក្រាបអ្នកគ្រប់គ្រង។

នៅឆ្នាំ 1780 ព្រះបាទតាក់ស៊ីន បានបញ្ជាឱ្យក្រុមសម្តែងល្ខោន Lakhon Chatri ក្នុងការប្រកួតប្រជែងជាមួយក្រុមរបាំរបស់ រាជវាំង ក្នុងអំឡុងពេលប្រារព្ធព្រះបដិមាព្រះកែវមរកត ។

ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទរាមាទី៣ ក្នុងឆ្នាំ១៨៣២ សម្ដេចចៅពញាចក្រី មហាប្រាយុទ្ធវង្ស (ឌិត ប៊ុណ្ណាក) ជាមួយកងទ័ពរបស់ព្រះអង្គ បានបង្ក្រាបការបះបោរនៅតំបន់ភាគខាងត្បូង ហើយបាននាំអ្នកសំដែងដ៏ប៉ិនប្រសប់ជាច្រើនរូបរបស់ Lakhon Chatri មកជាមួយ។ ដែលបង្កើតក្រុមសម្តែងរួមគ្នា ដែលល្បីល្បាញ ហើយប្រភេទនេះ បន្តបន្សល់ទុកដល់ក្មេងៗជំនាន់ក្រោយរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ 

## លក្ខណៈរបស់លៈខោនឆាទ្រី 
កាល​ពី​មុន ក្រុម​ល្ខោន ​លៈខោនឆាទ្រី មាន ​តួ ​ប្រុស​គ្រប់​រូប។ សិល្បៈ​សម្ដែង​នេះ​ក៏​មាន​លក្ខណៈ​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង ​លៈខោននក ដែរ។

## តំបន់អនុវត្ត 
ដោយ​មាន​ផ្ទៃ​រាង​ជា ​បួន​ជ្រុង ក្រុម​នេះ​បាន​ដំឡើង​បង្គោល​បួន​ជ្រុង​ជា​បួន​ជ្រុង ដោយ​មាន ​កៅអី ​មួយ​ក្នុង​ការ៉េ។ បង្គោល​នៅ​កណ្តាល​ហៅ​ថា សៅ​មហា​ឆៃ (​បង្គោល​មហាជ័យ​) ។ ក៏មានដំបូលនៅពីលើកន្លែងសំដែងផងដែរ។ 

## សំលៀកបំពាក់ 
ក្រុមសម្តែងដោយគ្មានអាវ។ តួអង្គសំខាន់ស្លៀកសំលៀកបំពាក់ដែលចម្រាញ់ជាងតួអង្គផ្សេងទៀត។ ស្នាប់ភ្លៅ (ខោជើងវែង) ប្រើ។ បន្ទះក្រណាត់ តុបតែង រួមមាន hoi na (ព្យួរពីខាងមុខ) និង hoi khang (ព្យួរពីចំហៀង) ។ គ្រឿង​តុបតែង​ផ្សេងៗ​ទៀត​គឺ សង្វាន់ (សង្វា) ,ថាប់​សឿង ( ខ្សែ​ក ) ,ក្រាំង​ខៅ (កអាវ​ប៉ាក់) និង​សឿត (ក្បាល​ដូច​មកុដ​ចង្អុល)។

## ការសម្តែង 
មុន​ពេល​ការ​ប្រគំ​តន្ត្រី​ចាប់​ផ្តើម អ្នក​សម្តែង​តែង​ធ្វើ ​ពិធី ​គោរព​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​លោក​គ្រូ និង​អ្នក​គ្រូ​ដែល​កន្លង​មក។ បន្តដោយ Hom Rong Chatti ( ហោមរោង ) ដោយ វង់តន្រ្តី ពីផាត, Rong Prakat Na Bot, Ram Sat Na Bot (រាំ Sat Na Bot) ដល់តន្ត្រីដោយតួអង្គសំខាន់ដែលរាំជារង្វង់ ទ្រនិចនាឡិកា ។ តួអង្គសំខាន់នឹង សូត្រ មន្តអាគម និមន្តអក្ខរា ខណៈពេលកំពុងរាំដើម្បីអំពាវនាវការពារពីអំពើអាក្រក់។ រឿងនេះចាប់ផ្តើមនៅពេលដែលតួអង្គសំខាន់អង្គុយលើកៅអី។ ចាប់ពីចំណុចនេះតទៅ តួអង្គសំខាន់ចាប់ផ្តើមច្រៀង ខណៈតួអង្គផ្សេងទៀតក្នុងរឿងច្រៀងបន្ទរ។ ពេលសម្តែងចប់ តួអង្គសំខាន់សម្តែងរបាំសៅរ៍ម្តងទៀត ប៉ុន្តែលើកនេះគាត់សូត្រធម៌ថយក្រោយ ហើយធ្វើចលនាជារង្វង់តាមទ្រនិចនាឡិកា ហៅថា ខៃយ៉ាន ("មិនធ្វើអក្ខរា") ដើម្បីលុបអក្ខរាវិរុទ្ធ។
ខ្លងខែក

ធ្វេង|រូបភាពតូច| ស្គរកណ្តាល និងបាត, Thailand klong song na drums, skor sang na drums របស់កម្ពុជា។ ស្គរឆ្វេងស្ដាំឆ្ងាយ, ស្គរថៃខ្លងជើង. រូបភាពថតប្រទេសថៃប្រហែលឆ្នាំ 1900 គ.ស
***Klong khaek*** (   ក្លងខែក ) គឺជាប្រភេទ ស្គរ ក្បាលពីរដែលប្រើក្នុងភ្លេងថៃ។ ពាក្យ​នេះ​មាន​ន័យ​ត្រង់​ថា "ស្គរ​ឥណ្ឌា" មក​ពី​ពាក្យ *ក្លង* (กลอง) ប្រែ​ថា ​ស្គរ និង *ខែក* (แขก) ប្រែ​ថា ​ឥណ្ឌា ​ឬ ​តាម​ិល ​។ មើលទៅដូច ខ្លងម៉ាឡាយូ; ទាំងនោះខ្លីជាង និងធ្ងន់ជាង។

*ខ្លង​ខែក* ​មាន​ពីរ​ប្រភេទ​គឺ *ខ្លង​ខែក​តា​ភូ* (  ) ដែល​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ប្រុស និង *​ខ្លង​ខែក​តា​មើយ* ( ) ចាត់ទុកថាជាស្ត្រី។ ពួកគេតែងតែលេងជាគូ ជាធម្មតាដោយអ្នកលេងពីរនាក់ បើទោះបីជាអ្នកលេងពីរនាក់មិនមានអ្នកលេងតែមួយអាចលេងស្គរទាំងពីរក៏ដោយ។ ស្គរ​ទាំងពីរ​សម​នឹង​ការ​វាយ​របស់​ពួកគេ​ជាមួយគ្នា​ក្នុង ​ទម្រង់​ស្នៀត ឬ​ទម្រង់​ប្រទាក់​គ្នា។

ក្បាល​ស្គរ ​ទាំង​ពីរ​ត្រូវ​ប្រគុំ​ដោយ​ដៃ​ដូច *​ក្លសងណា* ​។ *ក្លង​ខែក​តា​ភូ* ​មាន​ទីលាន​ខ្ពស់​ជាង ហើយ *​ក្លង​ខែក​តា​មើយ* ​មាន​ទីលាន​ទាប ។
ប្រព័ន្ធសរសេរនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍

ស្តាំ|រូបភាពតូច| សាត្រាស្លឹករឹតពីដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1800 មកពីកោះស៊ូម៉ាត្រាកណ្តាល ជាភាសា Batak Toba ដែលជាភាសាមួយក្នុងចំណោមភាសាជាច្រើនមកពីប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។
អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រើ ប្រព័ន្ធសរសេរ ផ្សេងៗដែលមិនមែនជាឡាតាំង។ ប្រព័ន្ធសរសេរខាងក្រោមត្រូវបានរាយបញ្ជីដោយ គ្រួសារភាសា ។

## ភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី 
* អក្សរខ្មែរ (សម្រាប់ ភាសាខ្មែរ ) 
* អក្សរ(ខម)ខ្មែរ (សម្រាប់ ភាសាបាណារិច ) 
* ជូនោម (ការសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រសម្រាប់ ភាសាវៀតណាម ) 

## ភាសាអូស្ត្រូណេស៊ី 
ភាសា អូស្ត្រូណេស៊ី ភាគច្រើនប្រើអក្សរឡាតាំងសព្វថ្ងៃនេះ។ ប្រព័ន្ធសរសេរដែលមិនមែនជាឡាតាំងមួយចំនួនត្រូវបានរាយខាងក្រោម។

* អក្ខរក្រមចាវិ (សម្រាប់ ភាសាម៉ាឡេ និងភាសាមួយចំនួនផ្សេងទៀត) 
* អក្សរចាម (សម្រាប់ ភាសាចាម 
* អក្សរ Eskayan (សម្រាប់ ភាសា Eskayan ) 
* អក្សរកាវិ (ប្រើនៅទូទាំង ដែនសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ) 
** អក្សរបាលីនេស 
** អក្សរបាតាក 
** បាយបាយិន 
*** អក្សរ បុហិទ 
*** អក្សរ Hanunó'o 
*** អក្ខរក្រម កុលិតាន (សម្រាប់ ភាសា Kapampangan )
*** អក្សរ Tagbanwa 
** អក្សរជ្វា 
** អក្សរឡនតារ៉ា 
** អក្សរ Makasar
** អក្សរ​ស៊ូដានចាស់
*** អក្សរ​ស៊ូដង់ 
** អក្សរ រេចាង
** អក្សរ Rencong
** អក្សរ បុទា
** Gangga Melayu 

## ភាសាហ្មុង-មៀន 
* អក្ខរក្រម​ប្រជាប្រិយ​រ៉ូម៉ាំង (Hmong RPA)
* អក្សរ Pollard 
* ប៉ាហាវ ហុង 
* Nyiakeng Puachue Hmong
* អ៊ីប៊ី ហុង

## ភាសា ក្រ-ដៃ 
ភាសាតៃភាគនិរតី ជាច្រើនត្រូវបានសរសេរដោយប្រើអក្ខរក្រម ព្រាហ្មិ -ទេរិវេទ ។ ភាសា Zhuang ត្រូវ​បាន​សរសេរ​ជា​ប្រពៃណី​ដោយ ​អក្សរ​ចិន ប៉ុន្តែ​ឥឡូវ​ជា​ធម្មតា​ត្រូវ​បាន​សរសេរ​ដោយ​អក្សរ​រ៉ូម៉ាំង។

* អក្សរថៃ 
* អក្សរឡាវ 
* សាវ៉ាន់ឌីប
* អក្សរសាន
* អក្សរ​តៃ​វៀត 
* អក្សរតៃលេ 
* អក្ខរក្រមតៃលឿ ថ្មី 
* អក្សរតៃថាំ 
* អក្សរតៃយ៉ូ

## ភាសាទីបេ-ភូមា 
* អក្ខរក្រមភូមា 
** អក្ខរក្រម S'gaw Karen
* អឺស៊ូ សាបា
* អក្ខរក្រម Kayah Li 
* អក្ខរក្រម Fraser  (ប្រើដើម្បីសរសេរ ភាសា Lisu )
* ស្គ្រីប Naxi 
** វេយ្យាករណ៍ គេប៉ា
** និមិត្តសញ្ញា ដងប៉ា
* ស្គ្រីប Zomi
* អក្សរទ្រេត 
* អក្សរ 
* អក្សរ តុជា 
* អក្សរយី 

## សូមមើលផងដែរ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរ
ផាណុង

[រូបភាពតូច| [សុន័ទ្នាកុមារីរ័តន៍|ម្ចាស់ក្សត្រីសុនន្ធ ជាមហេសីមួយក្នុងចំណោមមហេសីទាំងបួនរបស់ព្រះបាទ ជូឡាឡុងកន ពាក់ផាងណុង និង ផាបៀង]]
**ផានុង** ឬ **ផាណុង** (    , RTGS ៖ ផានុង ) ជា​សម្លៀក​បំពាក់​ទាប​ដែល​បុគ្គល​ពី ​ប្រទេស​សៀម ​ស្លៀក។

## រចនាប័ទ្ម 
ផាណុង គឺជាសំលៀកបំពាក់ប្រពៃណីដែលពាក់នៅក្នុងប្រទេសថៃ។  វាជាក្រណាត់វែងមួយដែលត្រូវបានពិពណ៌នានៅឆ្នាំ 1921 ដោយអនុប្រធានកុងស៊ុលសហរដ្ឋអាមេរិកថា "ក្រណាត់កប្បាស 3 គុណនឹង 10 ហ្វីត"  តាមរបៀបដែលគេស្គាល់ថាជា *ចងក្បិន*។ សម្លៀក​បំពាក់​ជា​ធម្មតា​ត្រូវ​បាន​គូ​ជាមួយ​នឹង *​សា​បៃ* ឬ *​ផា​ហូម* ជា​ក្រណាត់​ស្រដៀង​គ្នា​ដែល​ប្រើ​សម្រាប់​គ្រប​លើ​ដងខ្លួន ។  គុណភាពទីពីរគឺ Papoon ដែលកំណត់ដោយពណ៌លឿន និងឆ្នូតតូចចង្អៀតដែលត្បាញចូលទៅក្នុងក្រណាត់។  គុណភាពទីបីត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា Palai ដែលសំដៅទៅលើទំហំសម្ភារៈត្រឹមត្រូវ និងរចនាសម្ព័ន្ធរឹង។ 

## រូបភាព 

ឯកសារ:พระเจ้าบรมวงศ์เธอ_พระองค์เจ้านารีรัตนา.jpg|alt=Princess Nariratana, was the daughter of King Mongkut (Rama IV) wearing pha nung and pha biang|ព្រះនាងនារី រតនាជាបុត្រីរបស់ព្រះអង្គមងគុត្ត(មារាទី៤) ពាក់ផាណុង និងផាបៀង
ឯកសារ:Queen_Somanass_of_Siam.jpg|alt=Queen Somanass Waddhanawathy, a first queen of King Mongkut (Rama IV) wearing pha nung and pha biang|ក្សត្រីសោមានាស្ស វទ្ធនាវថីជាមហេសីទី ១ របស់(មារាទីបួន) ពាក់ពាក់ផានុង និងផាបៀង
ឯកសារ:Tieng_Rojanadis_in_King_Rama_IV.jpg|alt=Tieng Rojanadis, was a consort of King Mongkut (Rama IV) wearing pha nung and pha biang|ទៀង រ៉ូណាទិម ហេសី របស់ព្រះមហា(រាមាទី៤) ពាក់ផានុង និងផាបៀង
ឯកសារ:Queen_Debsirindra.jpg|alt=Queen Debsirindra, the second consort of King Mongkut wearing pha nung and pha biang, 1855| ម្ចាស់ក្សត្រី Debsirindraសាលាបង្រៀនជំនាញមង្គុតពាក់ ផានុង និងផាបៀង, ឆ្នាំ 1855
ឯកសារ:Princess_Ying_Yaowalak_Akkharatchasuda.jpg|alt=Princess Ying Yaowalak Akkharatchasuda (1851–1886), was the daughter of King Mongkut wearing pha nung and pha biang|ព្រះអង្គម្ចាស់ យិន យ៉ាវល័ក្ខ អក្ខរាឆសុដា(១៨១-១៨៦) ជាបុត្រីរបស់ព្រះអង្គមង្ឃុតពាក់ ផានុង និងផាបៀង
ឯកសារ:Queen_Savang_Vadhana_in_1879.jpg|alt=Queen Savang Vadhana, a consort of King Chulalongkorn (Rama V) wearing pha nung and pha biang, in 1879|ម្ចាស់ត្រីសាវាងវឌ្ឍនាជាមហេសីរបស់ព្រះអង្គឡាចលូកន(រាមាទីនិយម) ពាក់ផាងណុង និងផាបៀងឡេង ប្រសិទ្ធិ
ឯកសារ:Dara_Rasami_@_Dusit_House.jpg|alt=Princess Dara Rasmi, a princess of Chiang Mai wearing pha nung and pha biang at Dusit Palace, 1909|ព្រះនាងតារារស្មី ព្រះនាងឈៀងម៉ៃពាក់ផានុង និងផាបៀងនៅព្រះបរមរាជវាំង ឌូស៊ីតឆ្នាំ 1909
ឯកសារ:Ban_Khung_Taphao05.jpg|alt=Thai children wearing pha nung and pha biang|ក្មេង​ថៃ​ស្លៀក​ពាក់​ផានុង និងផាបៀង
ឯកសារ:111_Women_(9163948661).jpg|alt=Painting of Siamese womans wearing pha nung and pha biang in Wat Pho, Bangkok|រូបគំនូរ​ស្ត្រី​ ពាក់ផានុងនិងផាបៀងនៅវត្តភូទីក្រុង
ប៉ីថៃ(ឧបករណ៍)

រូបភាពតូច| ប៉ីមន
***បី*** (   ) ជា​ពាក្យ​ទូទៅ​សម្រាប់​ប្រភេទ​ដែល​ប្រើ​ក្នុង ​តន្ត្រី ​ប្រពៃណី​របស់ ​ប្រទេស​ថៃ ពីផាត ។ វាមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងសំណង់ និងបច្ចេកទេសលេងរបស់ហ្នេ ភូមា និង *ស្រឡៃ* ខ្មែរ។

## ប្រភេទ 
ឧបករណ៍​ខុស​គ្នា​ទាំង​ស្រុង​គឺ​បំពង់ ​ដើម ​ឫស្សី​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា *ប៉ី​ជុំ* (ปีจุม) ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ដោយ​អ្នក ​ស្រុក​ឡាន​ណា ​នៅ ​ភាគ​ខាង​ជើង​ប្រទេស​ថៃ ។

## ប៉ីណន 
*ប៉ីណក* ​គឺ​តូច​ជាង​គេ​ក្នុង​ចំណោម​ប៉ីណក, ឃ្លាង, និង​ណៃ។ ប៉ីណកត្រូវបានលេងតាំងពីបុរាណកាល។

## ប៉ី ណៃ 
*ប៉ីណៃ* (41–42 × 4.5&nbsp;cm) ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​ជា​ទូទៅ​នៅ​ក្នុង ​អក្សរសិល្ប៍​ថៃ ​ដូច​ជា *Phra Aphai Mani* ។

## ប៉ី ឆាណៃ 
## ភី ឆាវ៉ា 
## ប៉ី ជុំ 
A **pi chum** (    ) ជា​ឧបករណ៍​ភ្លេង​ពី​ភាគ​ខាង​ជើង​ប្រទេស​ថៃ។ វាដូចជាអូបូ។  &#x5B; *ទំព័រ&nbsp;ត្រូវការ* &#x5D; វាត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងខេត្ត ឈៀងម៉ៃ ឈៀងរ៉ៃ ឡាំពូន និងឡាំប៉ាង។ មនុស្ស​ម្នា​លេង​ភីច​សម្រាប់​សកម្មភាព​របស់​ពួកគេ។  ពាក្យ "ចុម" នៅក្នុងភាសាថៃមានន័យថា "ក្រុម" ដូច្នេះនៅពេលដែលមនុស្សលេង pi chum ពួកគេលេងជាក្រុម។

### សំណង់ 
តួ​ប៉ី​ជុំ​ធ្វើ​ពី​ឫស្សី។ បំពង់និងដើមត្រែងត្រូវបានផលិតពីទង់ដែង។  Pi chum មានរន្ធចំនួនប្រាំពីរនៅលើដងខ្លួនដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីកំណត់សម្លេងនៃការលេង។ ប៉ី​ជុំ​មាន​បួន​ប្រភេទ​ដែល​បែងចែក​តាម​ទំហំ ប្រវែង និង​សំឡេង។ ទីមួយគឺ ប៉ីម៉ា ( ថៃ : ปี่แม่ ) ដែលមានប្រវែង ៧០-៨០&nbsp;សង់ទីម៉ែត្រ វាធំជាង pi chum ផ្សេងទៀត ហើយមានសំឡេងបាស។ ទី​ពីរ​គឺ​ប៉ី​ក្រាំង ( ​ថៃ ​: เป่​กลาง​) ដែល​តូច​ជាង​ភី​ម៉ា​។ វាមានប្រវែង 60-65&nbsp;សង់ទីម៉ែត្រ ហើយវាមានសម្លេងតុល្យភាព។ ទី​បី​គឺ ប៉ី​កៃ ( ថៃ ​: ปี่ก้อย) ដែល​តូច​ជាង​ប៉ី​ក្រាំង ប៉ុន្តែ​ធំ​ជាង​ប៉ី​តាត ។ វាមានប្រវែង 45-55&nbsp;សង់ទីម៉ែត្រ សំឡេង​របស់​ប៉ី​កៃ​គឺ​បី​។ ប្រភេទចុងក្រោយគឺ pi tad ( ថៃ : ปี่ตัด ) ឬ pi lek ( ថៃ : ปี่เล็ก ) ដែលជា pi chum តូចជាងគេ។ វាមានប្រវែង ៣៥-៤០&nbsp;សង់ទីម៉ែត្រ សំឡេង​ប៉ី​តាត​គឺ​ខ្លាំង​ជាង​ប៉ី​កុយ។ ក្រុម​មួយ​ដែល​មាន​ឧបករណ៍​ទាំង​បួន​ហៅ​ថា 'pi chum si' ( ភាសា​ថៃ ​: ปี่จุมสี่) និង​ក្រុម​ដែល​មាន​ឧបករណ៍​បី​ហៅ​ថា 'pi chum sarm' ( ថៃ : ปี่จุมสาม).

## ប៉ីម៉ន 
*pi mon* គឺ *pi song thon* (ปีสองทន, pi ដែលមានពីរផ្នែក) ដូចជា pi chawa ប៉ុន្តែធំជាង។ ឡៅពី ( *ឡាប៉ី* តួនៃ *pi* ) ធ្វើពីឈើ។ *ឡាំផុង* (ផ្លុំ, មាត់ *ភី* ) ធ្វើពីលោហៈ។ *ភ្លេងពិណពាទ្យ* ច្រើនតែលេងក្នុងក្រុម *ពិផាតមន* ឬក្នុងសម័យបុរាណហៅថា *ពិផាតរាម* ។     ប្រភេទ​នេះ​អាច​ត្រូវ​បាន​លេង​ក្នុង​ឱកាស​ណាមួយ​ផង​ដែរ ដូចជា​ពិធីបុណ្យ​សព និង​ការ​ប្រគំ​តន្ត្រី។

## ប៉ីនៀ 
*ប៉ីនៀ* គឺ​សមមូល​ថៃ​ខាងជើង​នៃ​ភូមា ហ្នេ ។ វាត្រូវបានលេងជាក្រុមនៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងប្រពៃណី ពីផាត *piphat mon* និង *Hsaing waing* ។
ទឹកឃ្មុំមច្ចុរាជ

**ទឹកឃ្មុំមច្ចុរាជ** (ឈ្មោះថៃ៖ **มัจจุราชสีน้ำผึ้ง**) គឺជារឿងភាគថៃដែលចាក់ផ្សាយក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ ហើយចាក់ផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍លេខ ៣។ ខ្សែភាពយន្តនេះត្រូវបានកែសម្រួលចេញពីប្រលោមលោកដោយ ឧបាសិកា គង់កែវ និងសម្តែងដោយ ធារ៉ាដេត វង្សផាន និង ពេជ្រ កក្កណា វង្ស រតនាស៊ីន។

## មាតិកា 
គ្រួសារ វិចន្នី និង ផាថាម៉ាគុល មានការសន្យាសម្រាប់កូនដែលមិនទាន់កើត។ បើ​ប្រុស​ស្រី​នឹង​រៀប​ការ​ជាមួយ​គ្នា។ គ្រួសារ វិចន្នី មានកូនស្រីពីរនាក់ កូនច្បងមានឈ្មោះ រ៉ូហ្សាណាណៃ និងគូស្នេហ៍របស់នាងគឺ ប្រាវុធ វុទ្ធីសាក់ ។ ប្អូន​ស្រី​ឈ្មោះ រៀម រឿ​ថៃ ស្អាត​ណាស់ ។ ថ្ងៃមួយនៅពេលដែលនាងដឹងថានាងត្រូវបានគេសន្យាថានឹងរៀបការជាមួយក្មេងប្រុសម្នាក់ឈ្មោះ ប៉ាត នៃគ្រួសារ ផាថាម៉ាគុល នៅ ខេត្តសុខោទ័យ នាងតែងតែខឹងព្រោះនាងគិតថាវាសនារបស់នាងគឺដូច្នេះហើយនាងត្រូវតែរៀបការជាមួយបុរសជនបទ។ នៅពេលដែលនាងបានដឹងពីអាថ៌កំបាំងដ៏ធំបំផុតនោះគឺថា ប្អូនស្រីរបស់នាងគ្រាន់តែជាកូនចិញ្ចឹមប៉ុណ្ណោះ ជាមួយនឹងល្បិច និងល្បិចទាំងអស់របស់នាង នាងបានបង្ខំ រ៉ូហ្សាណាណៃ ឱ្យធ្វើពិធីភ្ជាប់ពាក្យ។ នេះ​ជា​កំហុស​ក្នុង​ជីវិត​របស់​នាង ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​នាង​យំ​ពេល​មាន​អ្វី​គ្រប់​យ៉ាង​ទៅ​តាម​ផ្លូវ​របស់​នាង ព្រោះ... តាំង​ពី​ថ្ងៃ​ដំបូង​ដែល​នាង​បាន​ជួប ប៉ាត នាង​មិន​អាច​ជឿ​ភ្នែក​នាង​ពី​ជនបទ​បាន​ឡើយ ប៉ុន្តែ ប៉ាត មាន​អ្វី​គ្រប់​យ៉ាង​ដែល​មនុស្ស​ស្រី​ប្រាថ្នា .

ត្រូវបោះបង់ស្នេហា ហើយរៀបការជាមួយមនុស្សដែលមិនស្រលាញ់នាង អ្នកដែលមើលជីវិតដោយភ្នែកគ្រាប់កាំភ្លើង តើជីវិតរបស់ រ៉ូហ្សាណាណៃ នឹងទៅជាយ៉ាងណា? ពេលនាងក្រឡេកមើលបុរសដែលត្រូវហៅថាប្តីរបស់នាង ហើយស្រែកថា "អ្នកមិនមែនជាមនុស្សទេ" តើជីវិតរបស់នាងនឹងទៅជាយ៉ាងណា?

ចំណែក​ប៉ាតវិញ គាត់​មិន​ជឿ​លើ​ស្នេហា​ទេ ស្នេហា​ជា​ភាព​ប្រណីត​ដែល​ធម្មជាតិ​បង្កើត​ឡើង​ដើម្បី​លួង​មនុស្ស។ ស្ត្រីនៅក្នុងភ្នែករបស់គាត់គ្រាន់តែជាមនុស្សលោភលន់ដែលត្រូវការលុយដើម្បីបំពេញតម្រូវការជីវិត។ គាត់មានអារម្មណ៍ប្រមាថនៅពេលដែលគាត់ត្រូវរៀបការជាមួយក្មេងស្រីនោះ ពួកគេបានកុហកដើម្បីបំពេញការសន្យារបស់ពួកគេ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យគាត់រៀបការជាមួយកូនស្រីចិញ្ចឹមរបស់គ្រួសារ។ អ្នកត្រូវប្រគល់មកវិញនូវអ្វីដែលអ្នកបានទទួល។

កន្លែង​ដ៏​ឃោរឃៅ និង​សាហាវ​បំផុត​ក្នុង​ចិត្ត​មនុស្ស​គឺ​កំហឹង និង​ភាព​ល្ងង់ខ្លៅ តើ​ស្នេហា​អាច​កើត​មាន​លើ​ទឹកដី​នេះ​បាន​ទេ? តើ​មាន​ផ្កា​ស្នេហ៍​សម្រាប់​ឃ្មុំ និង​មេអំបៅ​ហោះ​ទៅ​ធ្វើ​ទឹកឃ្មុំ​សម្រាប់​ជីវិត​ទេ?

## តារាសម្ដែង 
* ធារ៉ាដេត វង្សផាន ជា ប៉ាត ផាថាម៉ាគុល
* ពេជ្រ កក្កណា វង្ស រតនាស៊ីន ជា រ៉ូហ្សាណាណៃ ពឿង វិចនី
* វ៉ារិទ្ធ ទិព្វហ្គូមត ជា ឧត្តមសេនីយ៍ឯក ប្រាវុធ ថី ប៉ូលរ៉ាឆាតា
* អភិនីយ៉ា សក្កុល រឿន សុខ ជា រមណីយដ្ធាន
* ភីតសានូ នីម ស័ក្តិ ជា ពូតាវី
* អាភីសាដា ក្រៃកុងកា ជា អ៊ូរ៉ាត់
* ស៊ូរីយ៉ុន អារុណវឌ្ឍនាគុល ជា មន្រ្តី/អនុសេនីយ៍ឯក វ៉ារ៉ាត
* បរម​វុទ្ធី ហរិន្ទ​ទិត្យ ជា ឈិត
* សាវេត សាមីប៉ាក ជា បឋម
* ផាសិន ប៊ុណ្ណាយ៉ាត ជា ឡាំផាវ
* ណាថារីកា ថាមប្រេដាណាន ជា សាំង ចាន់
* ហ្គូនចនណាអយុធ្យា ជា បាយុង
* ស៊ូឆាវ ពុងវីឡៃ ជា ណុបផារ៉ាត់

## ការវាយតម្លៃ 
## តន្ត្រីភាពយន្ត 
* "ត្រឹមមនុស្សដែលបងស្អប់": ភាសាខ្មែរ, ភាសាថៃ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តថៃ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេសផាបយន្ដ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ល្ខោនទូរទស្សន៍ថៃ
ប្រាសាទ ដាវីន

**ប្រាសាទ ដាវីន**(; កើត​ថ្ងៃ​ទី​២៩ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៩១) ជា​តារា​ម៉ូដែល និង​ជា​រាជិនី​សម្រស់​កម្ពុជា។ នាងត្រូវបានគេគ្រងមកុដ បវរកញ្ញាចក្រវាលកម្ពុជា 2024 ហើយនឹងតំណាងឱ្យប្រទេសកម្ពុជានៅក្នុង បវរកញ្ញាចក្រវាល 2024។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ហ្គស្ប៉ដាគ្រុស

**ហ្គស្ប៉ដាគ្រុស** ( c. 1520 – 5 កុម្ភៈ ឆ្នាំ1570; ជួនកាលគេស្គាល់ផងដែរនៅក្រោមកំណែភាសាអេស្ប៉ាញនៃឈ្មោះរបស់គាត់ **Gaspar de la Cruz**  ) គឺជាបុព្វបុរសជនជាតិ ព័រទុយហ្គាល់ Dominican កើតនៅ Évora ដែលបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទ្វីបអាស៊ី ហើយបានសរសេរជាលើកដំបូង។ គណនីអឺរ៉ុបលម្អិតអំពី ប្រទេសចិន ។

## ជីវប្រវត្តិ 
ហ្គស្ប៉ដាគ្រុស ត្រូវ​បាន​គេ​ចូល​ទៅ​កាន់ ​អនុសញ្ញា​របស់​អ្នក​អធិប្បាយ (លំដាប់​ដូមីនីកែន) នៃ Azeitão ។ នៅឆ្នាំ ១៥៤៨ រួមជាមួយ បព្វជិត ១០ នាក់ផ្សេងទៀត។  ហ្គស្ប៉ដាគ្រុសបានចាប់ផ្តើមសម្រាប់ ប្រទេសព័រទុយហ្គាល់ប្រទេសឥណ្ឌា ក្រោមការបញ្ជារបស់ Friar Diogo Bermudes ក្នុងគោលបំណងបង្កើត បេសកកម្ម Dominican នៅបូព៌ា។ អស់រយៈពេលប្រាំមួយឆ្នាំ គាត់នៅតែស្ថិតនៅក្នុង ហិណ្ទុស្ដាន ប្រហែលជានៅ Goa, Chaul និង Kochi ដូចដែល Order របស់គាត់បានបង្កើតការតាំងទីលំនៅនៅទីនោះ។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នេះ​លោក​ក៏​បាន​ទៅ​ទស្សនា ​ប្រទេស​ព័រទុយហ្គាល់ Ceylon ។

នៅឆ្នាំ 1554  គាត់ស្ថិតនៅក្នុង ម៉ាឡាកា ជាកន្លែងដែលគាត់បានបង្កើតផ្ទះមួយនៅក្រោមលំដាប់របស់គាត់ ដោយរស់នៅទីនោះរហូតដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1555។ ពេល​នោះ​គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ជូន​មក ​កម្ពុជា ។ ដោយសារការបរាជ័យនៃបេសកកម្មកម្ពុជា  នៅចុងឆ្នាំ 1556 គ្រុសបានទៅ លម្បចៅ ដែលជាកោះតូចមួយនៅឈូងសមុទ្រ ក្វាងស៊ូ លីកចំនួនប្រាំមួយភាគខាងជើងនៃ កោះ Shangchuan (Sanchão) ។ នៅពេលនោះ កោះឡាម៉ាប៉ាកាវ ជាកំពង់ផែសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មជាមួយចិន។ នៅ​ឡាំប៉ាកាវ គាត់​អាច​ទទួល​បាន​ការ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ទៅ​ក្វាងចូវ ហើយ​បាន​ចំណាយ​ពេល​មួយ​ខែ​អធិប្បាយ​នៅ​ទីនោះ។ 

នៅឆ្នាំ 1557 គាត់បានត្រលប់ទៅម៉ាឡាកាវិញ។

នៅឆ្នាំ 1560 គាត់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ Hormuz ជាកន្លែងដែលគាត់បានផ្តល់ការគាំទ្រដល់ទាហាននៃបន្ទាយព័រទុយហ្គាល់។ គាត់ប្រហែលជាត្រឡប់ទៅប្រទេសឥណ្ឌាវិញប្រហែល 3 ឆ្នាំក្រោយមក ទោះបីជាមិនមានកំណត់ត្រាច្បាស់លាស់សម្រាប់អំឡុងពេលនេះក៏ដោយ។ វាទំនងជាថា  គាត់បានត្រលប់ទៅព័រទុយហ្គាល់វិញនៅឆ្នាំ 1565 ដោយត្រលប់ទៅ លិស្បោន វិញនៅឆ្នាំ 1569 ជាកន្លែងដែលគាត់ត្រូវបានគេកត់ត្រាទុកថាជួយជនរងគ្រោះដោយ គ្រោះកាច ។ ក្រោយមកគាត់បានត្រលប់ទៅអនុសញ្ញារបស់គាត់នៅ Setúbal ជាកន្លែងដែលគាត់បានស្លាប់ដោយសារគ្រោះកាចនៅថ្ងៃទី 5 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1570។
ស្គរឈ្នះ

ស្តាំ|រូបភាពតូច| ស្គរកណ្តាល និងបាត, ថៃ ក្លងសងណា, ស្គរឈ្នះ របស់កម្ពុជា។ ស្គរឆ្វេងស្ដាំឆ្ងាយ, ស្គរថៃ ខ្លងខែង . រូបភាពថតប្រទេសថៃប្រហែលឆ្នាំ 1900 គ.ស
**ស្គរសាំងណា** ឬ **ស្គរឈ្នះ** គឺជា ស្គរ របស់ខ្មែរ ដែលមានរាងស្រដៀងនឹង សំភោ ប៉ុន្តែតូចជាង មានទំហំ ៦០សង់ទីម៉ែត្រ គុណនឹង ២០សង់ទីម៉ែត្រ។  ឧបករណ៍មានទំហំតូចល្មមអាចដាក់បាន។  ដូចស្គរឆៃយ៉ាំដែលមានខ្សែសម្រាប់ឲ្យឧបករណ៍ដង្ហែក្នុងក្បួនដង្ហែរ ស្គរក៏មានខ្សែដែរ។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ជាជាងការដង្ហែរក្បួនដ៏រីករាយ វាមានគោលបំណងដ៏ឧឡារិកជាងនេះ គឺការលេងនៅក្នុងពិធីបុណ្យសព និងពិធីផ្សេងៗ។ ធ្លាប់លេងភ្លេងបុណ្យសព "ក្លងក្នក់"។ 

ស្មើនឹងស្គរថៃ ក្លងសងណា .
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ឡាវ

**ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ឡាវ** គឺជាទំនាក់ទំនងបរទេសរវាង ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និង សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតឡាវ ដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៥៦។ កម្ពុជា​មាន​ស្ថានទូត​នៅ ​ទីក្រុង​វៀងចន្ទន៍ ។  ហើយឡាវមានស្ថានទូតមួយនៅ ភ្នំពេញ ។  ប្រទេសទាំងពីរជាសមាជិកពេញសិទ្ធិរបស់ អាស៊ាន ។

មាន "ស្រមោលនៃភាពមិនច្បាស់លាស់ " នៅតាមបណ្តោយព្រំដែន ជាលទ្ធផល ព្រំដែនកម្ពុជា-ឡាវ មិនត្រូវបានបោះបង្គោលពេញលេញទេ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៩។ 

នៅ​ឆ្នាំ​២០២៤ រដ្ឋាភិបាល​នៃ​ប្រទេស​ឡាវ​បាន​ផ្តល់​អំណោយ​ដំរី​ពីរ​ក្បាល​ដល់​កម្ពុជា។ វា​ជា​អំណោយ​របស់​ប្រធានាធិបតី​ឡាវ លោក ថងលូន ស៊ីសូលីត ថ្វាយ​ព្រះមហាក្សត្រ នរោត្តម សីហមុនី ។ ពួកគេត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអំណោយដ៏មានអត្ថន័យពីឡាវមកកម្ពុជា។ 

## មើលផងដែរ 
## ឯកសារយោង
គងមន

***គងមន*** ( ) គឺ​ជា ​សំឡេង​គង​ ​ដែល​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ទាក់ទង​នឹង ​ជនជាតិ​មន ​នៃ ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ​ដីគោក​។ *គងមន* ត្រូវបានស្រូបចូលទៅក្នុងក្រុមតន្ត្រីប្រពៃណីនៃសង្គមអាស៊ីអាគ្នេយ៍ជិតខាង។

## ឈ្មោះ 
រូបភាពតូច
[រូបភាពតូច| សំឡេង​គង, ស្គរ, ស្នែង​នៅ [ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត ចម្លាក់​បុរាណ​ខ្មែរ រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​សូរ្យវរ្ម័ន​ទី​២ (១១១៣-១១៥០ គ.ស.) ក្រុង​សៀមរាប ប្រទេស​កម្ពុជា។]]
ឧបករណ៍​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​តាម​ឈ្មោះ​ផ្សេង​ៗ​គ្នា​ក្នុង​តំបន់​រួម​មាន *ឡា​ហ្គេ​ន​សាំង* (   ), *la gyan kye waing* (လခြမ်းကြေးဝိုင်း  ), *ខង ម៉ន* ( ) និង  ( ) នៅក្នុង ភាសាមន គេហៅថា *naung not*  ឬ *ប៉ាតកោនចៅ*((,    ) ។

## ការរចនានិងបំរែបំរួល 
*គងមន* មាន​គង​ប្រហែល​មួយ​ដប់ (១០​ទៅ​១៥) ដែល​ដាក់​ក្នុង​ស៊ុម​ឈើ​រាង​បញ្ឈរ។  វាបង្កើតជួរដូចគ្នានឹងរង្វង់គងធម្មតា (ដូចជា  គងតូច និង *គងវង់* ) ប៉ុន្តែជាជាងសម្រាកនៅលើដី ស៊ុមឈើនៃឧបករណ៍នេះលាតសន្ធឹងឡើងលើក្នុងទម្រង់ជា សេះ ។ ឧបករណ៍នេះពីមុនត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងពិធីសូត្រមន្ត ណាត (វិញ្ញាណ) ហើយដើមឡើយមាន 14 គង ប៉ុន្តែគងទី 15 ត្រូវបានបន្ថែមនៅឆ្នាំ 1962 ដោយសម្រួលដល់កំណត់ចំណាំទីប្រាំ។ 

ស៊ុម​ឈើ​របស់​ឧបករណ៍​នេះ​ធ្វើ​ពី​ឈើ​ប៊ីច ( *Gmelina arborea* ) ដែល​ប្រើ ​ផ្តៅ ​សម្រាប់​ព្យួរ​គង​នីមួយៗ។  រូប​មនុស្ស​ពាក់​កណ្តាល​ស្លាប​ពាក់​កណ្ដាល​ដែល​ឆ្លាក់​លើ​ស៊ុម​គឺ​ជា​ប្រពៃណី ហើយ​មាន​ន័យ​ថា​ជា​និមិត្ត​រូប​របស់​តន្ត្រីករ​សេឡេស្ទាល​ម្នាក់។ ស៊ុម​ក៏​ត្រូវ​បាន​តុបតែង​យ៉ាង​ប្រណីត​ដោយ​ថ្នាំលាប​ពណ៌​មាស និង ​កញ្ចក់​ mosaic ។ *ខង មន* ត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងប្រភេទពិសេសនៃក្រុម ថៃ ហៅថា *ភីផាត* ដែលដើរតួជា *ភីផាតម៉ន* ឬ *ភីផាតណាហុង* ចូលទៅក្នុងចរន្តតន្ត្រីប្រពៃណីថៃផងដែរ។ *pi phat mon* ឬ *pi phat nang hong* ជាធម្មតាសំដែងដោយអ្នកលេងភ្លេងថៃ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ទន្លេកុក

**ទន្លេកុក** (   , RTGS ៖ ណាំម៉ែកក , ) គឺជាទន្លេ ដៃទន្លេ នៃ ទន្លេមេគង្គ ដែលហូរនៅក្នុងខេត្ត ឈៀងរ៉ៃ និង ឈៀងម៉ៃ នៅ ភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ។

## ប្រភព 
ទន្លេនេះមានប្រភពនៅ ជួរដែនឡាន, រដ្ឋ សាន ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។ ហូរ​ទៅ​ទិស​ខាង​កើត​ឆ្លង​កាត់ ​ព្រំដែន​មីយ៉ាន់ម៉ា-ថៃ ឆ្លង​កាត់​ក្រុង ​ថាតន (  ថាតន )។ វាហូរទៅកាន់ ស្រុកម៉ែអាយ ខេត្តឈៀងម៉ៃ ។ ប្រវែងភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេសថៃគឺនៅក្នុង ខេត្តឈៀងរ៉ៃ ជាកន្លែងដែលវាឆ្លងកាត់ ស្រុកមឿងឈៀងរ៉ៃ បន្ទាប់មកវាបត់ទៅភាគឦសាន ហើយហូរកាត់តាមស្រុក ម៉ែចាន, វាំងឆៃ និង ឈៀងសែន ។

វាជាទន្លេធំទូលាយ រាក់ និងយឺត។ មានប្រហែល  នៃ ទឹកពណ៌ស តូចពាក់កណ្តាលរវាងទីប្រជុំជនថាថុន និងឈៀងរ៉ៃ។

សម្រាប់​ទន្លេ​ជាច្រើន​គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ឈៀងរ៉ៃ ទន្លេ​បាន​ក្លាយ​ជា​បឹង រហូត​ដល់​វា​ឡើង​ដល់​ទំនប់​ធារាសាស្ត្រ​ក្បែរ​ក្រុងវាំងឆៃ។

ទន្លេ​កុក​ជា ​ដៃ ​ទន្លេ ​មេគង្គ ​ដែល​មាន​មាត់​នៅ​ភូមិ​សោកបកុក​ក្នុង​ស្រុក​ឈៀង​សែន​ទល់​នឹង​ព្រំដែន ​ឡាវ ។ 

ផ្លូវ Phahonyothin ឆ្លងកាត់ទន្លេនេះនៅជិតទីក្រុងឈៀងរ៉ៃ។ សរុបមក មានស្ពានចំនួនប្រាំឆ្លងកាត់ទន្លេកុក នៅជិតទីក្រុងឈៀងរ៉ៃ។

## ដៃទន្លេ 
ដៃទន្លេសំខាន់ៗនៃទន្លេកុកគឺ ហ្វាង និង ទន្លេឡាវ ដែលក្រោយមកមានប្រភពនៅ ជួរភីផានណាម ។ 

## ទំនប់ 
មានទំនប់តូចមួយដែលមានច្រកទ្វារចំនួន 11 ដែលផ្តល់ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តសម្រាប់វាលស្រែភាគខាងកើតនៃឈៀងរ៉ៃ។ ទំនប់នេះមាន  ខាងកើតស្ពាន Hwy 1។ វាប្រែទឹកទន្លេទៅជាបឹងមួយ ដែលមានប្រវែងរាប់ម៉ាយ សម្រាប់រយៈពេលប្រាំបីខែនៃឆ្នាំ។ បន្ថែម​ពី​លើ​នេះ មាន​គម្រោង​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​មួយ​នៅ​ខាង​ភូមា ជា​កន្លែង​ដែល​ទឹក​ទន្លេ​ហូរ​ចូល​ប្រទេស​ថៃ ចម្ងាយ​ប្រហែល  ទឹកពីព្រំដែន។

## *ឧបករណ៍កំពូល* 
នៅខែតុលា ឆ្នាំ 2013 តួសម្តែង និងក្រុមនាវិកនៃកម្មវិធីទូរទស្សន៍អង់គ្លេស  បានសាងសង់ស្ពានឆ្លងកាត់ កុក ជាផ្នែកនៃកម្មវិធីភូមាពិសេសរបស់ពួកគេ។   ស្ពាន​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​គ្រោង​សាង​សង់​ពី​ដើម​លើ ​ដង​ទន្លេ ខ្វៃ ប៉ុន្តែ​ទន្លេ ហ្វាង ដែល​ហូរ​ចូល​ទៅ​គោក​ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​រើស "ដោយ​ចៃដន្យ"។ កម្មវិធីនេះបានចាក់ផ្សាយជាពីរផ្នែកនៅថ្ងៃទី 9 ខែមីនាឆ្នាំ 2014 និងថ្ងៃទី 16 ខែមីនាឆ្នាំ 2014 ។

បន្ទាប់ពីផលិតរឿងមួយនេះ ស្ពាននេះត្រូវបានរុះរើ បើទោះជាផលិតករ និងក្រុមការងារចង់ឱ្យវានៅតែប្រើប្រាស់សម្រាប់អ្នកក្នុងស្រុកក៏ដោយ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ទន្លេជី

**ទន្លេជី** (    , RTGS ៖ ម៉ែណាមជី ) ជា ​ទន្លេ ​វែង​បំផុត​ដែល​ហូរ​ចូល ​ប្រទេស​ថៃ ។ វាគឺ  វែង ប៉ុន្តែមានទឹកតិចជាងទន្លេដែលវែងជាងគេទីពីរ គឺទន្លេ មូន។ ឈ្មោះទន្លេគឺ "ម៉ែស៊ី" (  ) ជា​ភាសា ​ឥសាន និង ​លាវ ​នៃ​តំបន់ ដែល​ត្រូវ​បាន​បកប្រែ​ជា "ជី" នៅ​បាងកក-ថៃ។ នៅ រដូវវស្សា តែងតែមាន ទឹកជំនន់ភ្លាមៗ នៅ តំបន់ទំនាបលិចទឹក នៃអាងទន្លេជី។ 

## វគ្គសិក្សា 
ទឹកទន្លេឡើងលើ ភ្នំពេជ្របូណ៌ បន្ទាប់មកហូរទៅទិសខាងកើតកាត់ខេត្តឥសានភាគកណ្តាលនៃខេត្ត ជ័យភូមិ, ខនកែន, និង មហាសារគាំ បន្ទាប់មកបត់ទៅទិសខាងត្បូងនៅ រ៉យអេត ហូរកាត់ខេត្ត យសោធរ និងភ្ជាប់ជាមួយ មូន ក្នុងស្រុក Kanthaararom នៃ ស្រីសាកេត ។ ទន្លេនេះផ្ទុកប្រមាណ  នៃទឹកក្នុងមួយឆ្នាំ។ 

ទន្លេគឺជាផ្លូវធ្វើចំណាកស្រុកនៅសតវត្សទី 18 សម្រាប់ប្រជាជនឡើងវិញនៃ ខ្ពង់រាបខូរ៉ាត ដោយជនជាតិភាគតិច ឡាវ ពីច្រាំងខាងឆ្វេង (ខាងកើត) នៃ ទន្លេមេគង្គ ដែលតាំងទីលំនៅថ្មីនៅលើច្រាំងខាងស្តាំ។ នេះបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 1718 នៅពេលដែលស្តេចទីមួយនៃច្រាំងខាងឆ្វេង នៃព្រះរាជាណាចក្រចំប៉ាសាក់ គឺស្តេច ណោកសាដ បានបញ្ជូនក្រុមប្រហែល 3,000 នាក់ដែលដឹកនាំដោយមន្រ្តីនៅក្នុងសេវាកម្មរបស់គាត់ដើម្បីស្វែងរកការតាំងទីលំនៅដំបូងនៅក្នុងជ្រលងទន្លេជី - ហើយជាការពិតគ្រប់ទីកន្លែងនៅក្នុងផ្នែកខាងក្នុង។ នៃ ខ្ពង់រាបខូ — មឿង សុវណ្ណភូមិ ក្នុង ខេត្តរ៉យអេត បច្ចុប្បន្ន  (ប្រវត្តិសាស្រ្តដែលបានកត់ត្រា និងចងចាំ ភាគច្រើនទាក់ទងនឹងការតស៊ូដើម្បីពង្រីក ការដាំដុះស្រូវសើម នៅជ្រលងទន្លេ) ។ កូនចៅរបស់ពួកគេឥឡូវនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជា ក្រុមជនជាតិ ដាច់ដោយឡែកពីឡាវទៅភាគខាងជើង និងភាគកណ្តាលថៃនៅភាគនិរតី។&#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;

## វប្បធម៌ប៉ុប 
ទន្លេ ជី គឺជា រឿងភាគរបស់ទូរទស្សន៍ថៃ នៅលើ ប៉ុស្តិ៍លេខ 7 HD ដែលមានចំណងជើងថា ជាតិ *ឡាំ ជី* (ชาติลำชี; The River Chi's Protector) ។ វាជារឿងភាគទូរទស្សន៍បែប Action-drama ដែលចាក់ផ្សាយពីថ្ងៃទី 14 ខែមីនា ដល់ថ្ងៃទី 25 ខែមេសា ឆ្នាំ 2018 ដែល ថតឡើងវិញ ពី ខ្សែភាពយន្ត ដែលមានឈ្មោះក្នុងឆ្នាំ 1969 (សម្តែងដោយ Mitr Chaibancha និង Petchara Chaowarat )។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ភាសាម៉ាលេង

**ម៉ាលេង** (autonym: /malɛ̤ŋ²/  ) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **Pakatan** និង **Bo** គឺជា ភាសាវៀត របស់ឡាវ និងវៀតណាម។

ម៉ាលេង​មាន​ប្រព័ន្ធ ​ចុះ​បញ្ជី ​បួន​ផ្លូវ​របស់ ​ថាវុង ​បន្ថែម​ដោយ ​ទីលាន ។ 

*ម៉ាលៀង* ទោះបីមានឈ្មោះដូចគ្នាថា ម៉ាលេង គឺជាគ្រាមភាសារបស់ ជុត (Chamberlain 2003, Sidwell 2009)។

## ពូជ 
ម៉ាលេងមានក្រុមគ្រាមភាសាចំនួនបី៖ 

* **ម៉ាលេង** (Mã Liềng); **ខាប៉ាកាតាន** ; **ម៉ាឡាង** ; **អារ៉េម** / **ហារ៉េម** (Rivière 1902) ។  ពូជរងរួមមាន **ខាមួនមេន** និង **Kha Bo** (Fraisse 1950)។ 
* **ម៉ាលៀង** ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **បាលេង** (Đặng Nghiêm Vạn et al. 1986) 
* **ខាផង** (អតីតឧទ្ទេសនាម ប៉ុន្តែឥឡូវនេះក៏ប្រើជាស្វ័យនាម); **ម៉ាឡេង ការី** ; **ម៉ាឡេង ប្រូ** ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **ខាណាមអម** (Fraisse 1949) ។  ជនជាតិ ខាផង រស់នៅក្នុងភូមិ 2 ទៅ 3 ក្នុងប្រទេសឡាវ និងភូមិមួយក្នុង ខេត្ត ហាទិញ ប្រទេសវៀតណាម។ រង​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំង​ពី​ឡាវ។ ម៉ាលេងប្រូ ត្រូវបានចងក្រងជាឯកសារដោយ Michel Ferlus ក្នុងឆ្នាំ 1992 (សូមមើល Ferlus 1997  ) និងដោយ បេសកកម្មភាសារុស្ស៊ី-វៀតណាម ឆ្នាំ 2012-2013 ផងដែរ។

## ការចែកចាយ 
ម៉ាឡេងត្រូវបាននិយាយនៅក្នុងភូមិខាងក្រោមនៃប្រទេសឡាវ និងវៀតណាម។ 

* ខាំមួន ប្រទេស ឡាវ
** ណឺម ហួយ
** ពុង គឹត
** សុង ខុន
** ទន្លេ ន្រោង ខាងលើ
** សាំង ហួយ អ៊ីអាន
* ខេត្តក្វាងមិញ (500+ នាក់) និង ខេត្តហាទិញ (នៅ ស្រុក Hương Khê ; 133 នាក់ក្នុងឆ្នាំ 2012) ប្រទេសវៀតណាម 
** ហឿង ឡាំ
** ហឿង លៀន
** ឡាំហូ
សាន់ម៉ារីណូ

**ប្រទេសសាន់ម៉ារីណូ** ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា **សាធារណរដ្ឋសាន់ម៉ារីណូ**    (  ) និងត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **សាធារណៈរដ្ឋស្ងប់ស្ងាត់បំផុតសាន់ម៉ារីណូ**  (  ) គឺជា មីក្រូរដ្ឋអឺរ៉ុប ដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយ ប្រទេសអ៊ីតាលី ។  មានទីតាំងនៅភាគឦសាននៃ ភ្នំ Apennine វាជា ប្រទេសតូចបំផុតទីប្រាំ ក្នុងពិភពលោក  ដែលមានផ្ទៃដីត្រឹមតែជាង    និងចំនួនប្រជាជនចំនួន 33,642 គិតត្រឹមឆ្នាំ 

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសគ្មានព្រំដែនជាប់សមុទ្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប
សង្គ្រាម​ចិន-វៀតណាម

**សង្រ្គាមចិន-វៀតណាម** (ត្រូវបានគេស្គាល់តាម ឈ្មោះផ្សេងទៀត ) គឺជាជម្លោះដ៏ខ្លីមួយដែលបានកើតឡើងនៅដើមឆ្នាំ១៩៧៩ រវាង ប្រទេសចិន និង វៀតណាម ។ ប្រទេសចិន បានបើកការវាយលុកយ៉ាងជាក់ស្តែង ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការឈ្លានពានរបស់វៀតណាម និងការកាន់កាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៨ ដែលបានបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្រហម ដែលគាំទ្រដោយចិន។ ជម្លោះ​បាន​អូស​បន្លាយ​ប្រហែល​មួយ​ខែ ដោយ​ចិនបាន​ដក​ទ័ព​ចេញ​នៅ​ខែ​មីនា ឆ្នាំ ១៩៧៩។

នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៧៩ កងកម្លាំងចិនបានបើកការលុកលុយដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលមួយនៅភាគខាងជើងវៀតណាម ហើយបានចាប់យកទីក្រុងជាច្រើននៅជិតព្រំដែនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នៅថ្ងៃទី០៦ខែ​មីនា​ ឆ្នាំ​ដដែលនោះ ចិនបាន​ប្រកាស​ថា បេសកកម្ម​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​របស់​ខ្លួន​ត្រូវ​បាន​សម្រេច។ បន្ទាប់​មក ទាហាន​ចិន​បាន​ដក​ទ័ព​ចេញ​ពី​វៀតណាម។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វៀតណាមបានបន្តកាន់កាប់ប្រទេសកម្ពុជារហូតដល់ឆ្នាំ១៩៨៩ ដោយបង្ហាញថា ប្រទេសចិនបានបរាជ័យក្នុងការសម្រេចបាននូវគោលបំណងដែលបានបញ្ជាក់របស់ខ្លួនក្នុងការរារាំងវៀតណាម ពីការជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រតិបត្តិការរបស់ចិនយ៉ាងហោចណាស់បានជោគជ័យបានបង្ខំឱ្យវៀតណាមដកកងឯកភាពមួយចំនួន ពោលគឺកងពលទី២ ចេញពីកងកម្លាំងឈ្លានពានរបស់ កម្ពុជា ដើម្បីពង្រឹងការការពារទីក្រុងហាណូយ ។  ជម្លោះនេះបានជះឥទ្ធិពលយូរអង្វែងដល់ទំនាក់ទំនងរវាង ចិន និង វៀតណាម ហើយទំនាក់ទំនងការទូតរវាងប្រទេសទាំងពីរមិនត្រូវបានស្តារឡើងវិញពេញលេញទេរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩១ ។ បន្ទាប់ពីការរំលាយសហភាពសូវៀត ក្នុងឆ្នាំ១៩៩១  ព្រំដែនចិន-វៀតណាមត្រូវបានបញ្ចប់។ ទោះបីជាមិនអាចរារាំងវៀតណាមពីការបណ្តេញ ប៉ុល ពត ចេញពីប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ចិនបានបង្ហាញថា សហភាពសូវៀត ដែលជាសត្រូវកុម្មុយនិស្ត សង្រ្គាមត្រជាក់ របស់ខ្លួន មិនអាចការពារសម្ព័ន្ធមិត្តវៀតណាមរបស់ខ្លួនបានទេ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ហិរណ្យវរ្ម័ន

**ហិរណ្យវរ្ម័ន** អ្នកគ្រប់គ្រងនៃ មហិធរបុរៈ ជាស្តេចមកពីជ្រលងភ្នំ មូន ក្បែរ ភិម៉ៃ (តំបន់ខាងជើង ភ្នំដងរែក ) ដែលជាទីក្រុងរបស់ អាណាចក្រខ្មែរ ។

## ជីវប្រវត្តិ 
ហិរណ្យវរ្ម័ន ជាបិតារបស់ព្រះបាទ ធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី១ (រ.១១០៧-១១១៣) និងព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៦ (រ.១០៨២-១១០៧)។ ព្រះអង្គ​មិន​ដែល​អះអាង​ថា រាជវង្ស​របស់​ព្រះអង្គ​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​រាជវង្ស ​ព្រះបាទ​សូរ្យវរ្ម័នទី១ ឬ​រាជវង្ស​របស់​ស្ដេច​ខ្មែរ​ដទៃ​ទៀត​ឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ចៅទួតរបស់ព្រះអង្គ គឺ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ បានឡើងសោយរាជ្យតាមរយៈការរៀបអភិសេកជាមួយ ស្រីជយរាជចុឌាមន្នី ដែលជាចៅស្រីរបស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១។ 

ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម ​ព្រះបាទ​ហិរណ្យវរ្ម័ន ជា​បុត្រ​របស់​សោម និង​ជា​បុត្រី​របស់​ព្រះបាទ ​វីរវរ្ម័ន ។ [1]
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ
បុរីរម្យ

**បុរីរម្យ** (  , RTGS ៖ *Buri Ram* ; ខ្មែរខាងជើង :  អានថា: មឹងពែ) ជា​ក្រុង​មួយ ( *​ទេសាបាលមឿង* ​) ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ ទីរួមខេត្តនៃខេត្ត​បុរី​រម្យ ប្រហែល  ។ ភាគឦសាននៃទីក្រុងបាងកក ។ ទីប្រជុំជននេះកាន់កាប់ *តំបល់*មឿងនៃស្រុកមឿងបុរីរម្យ ។ ក្នុងឆ្នាំ២០១២ វាមានប្រជាជនចំនួន ២៧,៨៦២នាក់ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|230x230ភីកសែល| ការិយាល័យខេត្តបុរីរម្យថ្មី
កាល​ពី​ជិត​មួយ​ពាន់​ឆ្នាំ​មុន បុរីរម្យបច្ចុប្បន្ន​គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃអាណាចក្រ​ខ្មែរ ។ ប្រាសាទ​ពី​សម័យ​នោះ​បញ្ជាក់​ពី​ការ​បំផ្លិចបំផ្លាញ​របស់​វា។ អ្វី​ដែល​សំខាន់​បំផុត​គឺ​នៅ​លើភ្នំភ្លើង ​ដែល​ផុតរលត់ហើយ​ត្រូវ​បាន​ការពារ​ក្នុង ​ឧទ្យាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រភ្នំរុង។ តាម​សិលាចារឹក​ដែល​បាន​រក​ឃើញ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​បុរីរម្យ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​អនុត្តរភាព​នៃ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ។ មមុនពេលដំណើរឆ្ពោះបាងកក គេ​ដឹង​តិច​តួច​អំពី បុរីរម្យ។ នៅ​ដើម​សម័យ​បាងកក នៅ​ដើម​សតវត្ស​ទី​១៩ ទី​ក្រុង​នេះ​ពី​ដើម​មាន​ឈ្មោះ​ថា *មឹងពែ* ត្រូវ​បាន​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ជា *បុរីរ៊ាំ ឬ បុរីរម្យ* ។ បន្ទាប់ពីកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលនៅចុងសតវត្សទី១៩ បុរីរម្យត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងសៀមជាខេត្តមួយ។&#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៅថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ច្រៀង ព្រឺន

**ច្រៀងព្រឺន** ( ខ្មែរខាងជើង :เจรียงเบริญ, ចេរើងបេរិញ ) ជា​ប្រភេទ​ភ្លេង ​ខ្មែរ ​អនុវត្ត​ដោយ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ខ្មែរ​នៅ ​ភាគ​ឦសាន​នៃ ​ប្រទេស​ថៃ ។  *ចេរើង* មកពីពាក្យខ្មែមានន័យថា "ចម្រៀង" និង *បេរិញ* សំដៅលើចង្វាក់ជាក់លាក់ ពេលខ្លះក៏ត្រូវបានបកប្រែជា ចេរើង*បេរិន* ឬ ការប្រែប្រួលស្រដៀងគ្នា។&#x5B; *សេចក្តីត្រូវការ* &#x5D; *ច្រៀងព្រឺន* អាចច្រៀងដោយបុគ្គល ឬជាបទដោយបុរស និងស្ត្រីច្រៀងបទឆ្លាស់គ្នា។ ទោះ​បី​ជា​តន្ត្រី​ប្រជាប្រិយ​ប្រភេទ​នេះ​អាច​ត្រូវ​បាន​សំដែង ​ជា​កន្សោម ​ក៏​ដោយ ក៏​វា​ត្រូវ​បាន​អម​ជា​ញឹកញាប់​ដោយ គែន។ ជួនកាល ជនជាតិភាគតិច ថៃ ធ្វើការប្រៀបធៀបទៅនឹង ភាសាឡាវ ប៉ុន្តែ អ្នកភាសាវិទ្យា Christian Bauer បានសរសេរថា ***ច្រៀងព្រឺន*** មិនមែនជាការសម្របតាមប្រភេទតន្ត្រីផ្សេងទៀតនៅភាគឦសានប្រទេសថៃទេ ប៉ុន្តែជាទម្រង់ប្រពៃណីនៃតន្ត្រីខ្មែរ។  

## សូមមើលផងដែរ។ 
* កន្ត្រឹម
* តន្ត្រីស្រុកខ្មែរ
កន្ត្រឹម

**កន្ត្រឹម** (  ) ជា ​តន្ត្រី​ប្រជាប្រិយ ​មួយ​ប្រភេទ​ដែល ​ជនជាតិ​ខ្មែរ ​នៅ ​ស្រុក​ឥសាន ​ប្រទេស​ថៃ ​រស់នៅ​ជិត​ព្រំដែន ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​។ វា​គឺ​ជា ​តន្ត្រី​របាំ ​ប្រពៃណី​លឿន​។ នៅក្នុងទម្រង់របស់វា ចូកកន្ត្រឹម អ្នកចម្រៀង ការគប់ និង fiddles គ្រប់គ្រងសំឡេង។ ទម្រង់ទំនើបជាងមុនដោយប្រើឧបករណ៍អគ្គិសនីបានកើតឡើងនៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 ។

## ភាសា 
កន្ត្រឹម គឺគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ពីទស្សនៈភាសា។ ដោយសារ ​ខ្មែរ ​មាន​ដើម​កំណើត​នៅ ​ប្រទេស​ថៃ ​មាន​ពីរ​ភាសា ចម្រៀង**កន្ត្រឹម**អាច​ច្រៀង​ជា ​ភាសា​ថៃ ( ​គ្រាមភាសា​ឥសាន ​) ខ្មែរ​ខាងជើង ឬ​ផ្សំ​ពីរ​។ ក្នុង​ករណី​ក្រោយៗ​មក វា​ជា​រឿង​ធម្មតា​បំផុត​​មួយ​នឹង​ត្រូវ​ច្រៀង​ជា​ភាសា​ថៃ អម​ដោយ​ខ​ដែល​ចំរាស់​ជា ​ភាសា​ខ្មែរ ​។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការប្តូរកូដ រវាងភាសាទាំងពីរនៅក្នុងខតែមួយក៏កើតឡើងដែរ ដែលផ្តល់លទ្ធភាពជាច្រើនសម្រាប់ rhyming និង euphony សំនៀង។

## អ្នកសំដែង 
នៅចុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 Darkie បានក្លាយជាតារាដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រភេទនេះ ដោយបានឆ្លងចូលទៅក្នុងទីផ្សារសំខាន់ៗក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ។ នៅពាក់កណ្តាលទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 2010 Darkie បានរកឃើញប្រជាប្រិយភាពលើអ៊ីនធឺណិត ជាពិសេសក្នុងចំណោមជនជាតិលោកខាងលិច សម្រាប់បទចម្រៀងរបស់គាត់ Sat Tee Touy ។ សិល្បករ​មួយ​រូប​ទៀត​ដែល​គេ​ស្គាល់​ពី​បទ​កន្ត្រឹម គឺ​លោក Chalermpol Malakham បើ​ទោះ​បី​ជា​លោក​ក៏​ជា​អ្នក​សំដែង​ដ៏​មាន​ប្រជាប្រិយ​ភាព​នៃ​បទ​ភ្លេង​បែប ​លូក​ថង និង ​មោឡាំ ​ដែរ។
ព្រះរោង

[រូបភាពតូច| អនុស្សាវរីយ​ព្រះ​រាជា និង [តេជោដាំដី|ខម ដាំឌិន នៅ​សុខោទ័យ។]]
**ព្រះរោង** ( ) គឺជាតួអង្គរឿងព្រេងនិទានពីប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ ដែលជាធម្មតាត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាស្ថាបនិកនៃនគរ ថៃ ដំបូងគេ ដែលបានរំដោះប្រជាជនចេញពីការគ្រប់គ្រងនៃ អាណាចក្រខ្មែរ បុរាណ។ វាក៏ត្រូវបានគេរកឃើញថាជាចំណងជើងដែលអាចសំដៅទៅលើស្តេចមួយឬច្រើននៃ សុខោទ័យ ហើយត្រូវបានគេសំដៅនៅក្នុងចំណងជើងនៃស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ជាច្រើន រួមទាំង *ត្រៃភូមព្រះរោង*ដែលជាអត្ថបទសាសនាសម័យសុខោទ័យដែលពិពណ៌នាអំពី លោកិយវិទ្យាព្រះពុទ្ធសាសនា ។

កំណែទូទៅនៃរឿងព្រេង **ព្រះរោង** គឺថាគាត់គឺជាចៅហ្វាយនាយរបស់ប្រទេសថៃនៅ ល្វោ ( លពបុរី ) ដែលមានអំណាចអស្ចារ្យនៃការនិយាយ។ ជនជាតិថៃត្រូវបញ្ជូនទឹកទៅរាជធានី ខម (ខ្មែរ) ជាពន្ធ ហើយ**ព្រះរោង**បានប្រើអំណាចរបស់គាត់ដើម្បីធ្វើកន្ត្រកឬស្សីមិនជ្រាបទឹក ដើម្បីឱ្យពួកគេប្រើប្រាស់ទឹកជំនួសពាងដីឥដ្ឋធ្ងន់។ នៅពេលដែលស្តេចខមចង់សោយទិវង្គត **ព្រះរោង**បានរត់គេចខ្លួន ហើយបានបួសជាព្រះសង្ឃនៅសុខោទ័យ។ ចារកម្ម ខម “មុជក្រោមដី” ត្រូវបានបញ្ជូនមករកគាត់ ប៉ុន្តែមិនស្គាល់មុខរបស់ **ព្រះរោង** បានសួរគាត់ដោយចៃដន្យនៅពេលដែលពួកគេបានជួប។ **ព្រះរោង** បាន​ប្រាប់​ចារកម្ម​ឱ្យ​ស្នាក់​នៅ​ទីនោះ ហើយ​អំណាច​របស់​គាត់​បាន​ធ្វើអោយចារកម្មខ្មែរប្រែក្លាយ​គាត់​ទៅ​ជា​ថ្ម​។

មានការសម្របសម្រួលសម័យទំនើបជាច្រើននៃរឿងព្រេង។ រឿងមួយដែលគេស្គាល់ជាងគេគឺរឿងល្ខោនឆ្នាំ 1917 ដោយស្តេច វជ្រវុធ (រាមា VI) ដែលបានពន្យល់ពីអំណាចអរូបីថាជាទង្វើនៃប្រាជ្ញាដ៏អស្ចារ្យរបស់ **ព្រះរោង**។
ពិធីហែរនាងម៉ែវ

ពិធីហែរនាងម៉ែវ (   ) គឺជាការដង្ហែរឆ្មា តាមបែប ប្រពៃណីបែបប្រពៃណី ដែលអាចមើលឃើញនៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ក៏ដូចជាភាគកណ្តាល និង ភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ ក្នុងគ្រាមានគ្រោះរាំងស្ងួត ចាប់ពីខែឧសភា រហូតដល់ខែសីហា។

## ការពិពណ៌នា 
ពិធី​ធ្វើ​ភ្លៀង​របស់ *ពិធីហែរនាងម៉ែវ* ភាគច្រើន​ធ្វើ​ដោយ​កសិករ​នៅ​ភាគ​កណ្តាល និង​ភាគឦសាន​នៃ​ប្រទេស​ថៃ។  ពិធីនេះក៏ត្រូវបានប្រារព្ធនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ទោះបីជាវាមិនច្បាស់ថាពិធីនេះមានដើមកំណើតមកពីណាក៏ដោយ ថាតើវាស្ថិតនៅក្នុងអរិយធម៌អង្គរជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ឬថ្មីៗនេះនៅក្នុងប្រទេសឡាវក៏ដោយ។ 

ឆ្មា Sisawat Siamese ឬបើមិនដូច្នេះទេឆ្មាខ្មៅត្រូវបានជ្រើសរើសហើយដាក់ក្នុងកន្ត្រកឬស្សីឬផ្តៅដែលគ្របដោយគម្របដើម្បីជៀសវាងឆ្មាពីការរត់។ ឆ្មា​ពណ៌​ពពក ឬ​ខ្មៅ​ត្រូវ​បាន​គេ​ពេញ​ចិត្ត​ព្រោះ​គេ​គិត​ថា​នាំ​សំណាង។ កន្ត្រក​ត្រូវ​បាន​ព្យួរ​នឹង​បង្គោល​ឈើ ឬ​ឫស្សី ដែល​ដឹក​ដោយ​អ្នក​ច្រក​ពីរ។ ទៀនប្រាំគូ និងផ្កាប្រាំគូ។ កូនច្បងក្នុងចំណោមអ្នកធ្វើពិធី ចាប់ផ្តើមដង្ហែដោយសុំឆ្មាផ្តល់ទឹកភ្លៀងដល់ដី បន្ទាប់មកក្បួនដង្ហែជាមួយក្រុមតន្រ្តីដើរតាមដងផ្លូវក្នុងភូមិសុំឱ្យអ្នកទស្សនាចាក់ទឹកឆ្មា។ 

ក្បួនដង្ហែជាធម្មតាធ្វើឡើងនៅពេលដែលគ្រោះរាំងស្ងួតក្លាយជាបញ្ហាកង្វល់របស់កសិករ។ ជាធម្មតា អ្នកភូមិចាប់ផ្តើមដាំនៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ បន្ទាប់ពី ព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័ល នៅដើមខែឧសភា។ ដោយមិនមានភ្លៀងធ្លាក់បន្ទាប់ពីពិធីនេះ អ្នកភូមិជាធម្មតាសម្រេចចិត្តធ្វើពិធីដង្ហែឆ្មា។ 

ក្បួនដង្ហែឆ្មាមានភាពរស់រវើក និងមានចលនាដូច របាំ *ត្រុត*  ដោយក្រុមតន្ត្រីដែលមានស្គរ គង ស៊ីប និងក្រញ៉ាំ។ ហើយការច្រៀងដែលប្រែប្រួលទៅតាមទីកន្លែងផ្សេងៗ ប៉ុន្តែទំនុកច្រៀងច្រើនតែជិតនឹងបទភ្លេងបុរាណនេះ៖ "ភ្លៀងអើយភ្លៀងធ្លាក់មក។ ឆ្នាំនេះយើងលែងមានហើយ បើគ្មានភ្លៀងទេ ស្រូវយើងនឹងស្លាប់"។ 

ខណៈពេលដែលក្បួនដង្ហែនេះនៅតែធ្វើឡើងដូចនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា នៅក្នុងប្រទេសថៃ "ប្រពៃណីចង់ដឹងចង់ឃើញ"  ត្រូវបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពដើម្បីជៀសវាងនូវអ្វីដែលអាចត្រូវបានបកស្រាយថាជាការធ្វើទារុណកម្មសត្វ សត្វឆ្មាដែលខ្លាចទឹក។ ដើម្បី​ជៀស​វាង ​ការ​រិះ​គន់​អំពី​ការ​ធ្វើ​ទារុណកម្ម​សត្វ នៅ​ស្រុក​ឥសាន ជួនកាល​ឆ្មា​ត្រូវ​បាន​ជំនួស​ដោយ ​ខ្លាឃ្មុំ ​តុក្កតា។  ជាងនេះទៅទៀត នៅ ខេត្តឧត្តរទិត្យ ក្មេងៗ ក៏ដូចជាឪពុកម្តាយរបស់ពួកគេ ជំនួសឆ្មាដោយស្លៀកពាក់ជាសត្វឆ្មា និងតុបតែងមុខដើម្បីក្លែងធ្វើជាសត្វឆ្មា។  អ្នកភូមិនៅឃុំ តំណាក់ថាំ ស្រុក ណងមឿងខៃ ខេត្តព្រែ ផលិតសត្វឆ្មាក្លែងក្លាយចេញពីស៊ុមឬស្សី និងអង្កាមដែលពួកវាដាក់ឈ្មោះថា "ណងសៃហ្វូន" ។  អត់ចេះសោះ Hello Kitty ឬ Doraemon ក៏ត្រូវបានគេប្រើជំនួសដែរ។  

## គោលបំណង 
យោងតាមអ្នកជំនាញខាងផ្នែកនរវិទ្យាថៃ ប្រាយ៉ា អានូម៉ាន់ រ៉ាចាដុន ឆ្មាមិនចូលចិត្តសើម ហើយតាំងពីបុរាណមកត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងការបង្កឱ្យមានគ្រោះរាំងស្ងួត។ ហើយ​ដើម្បី​លើក​បណ្តាសា​នោះ ពួក​គេ​ត្រូវ​ហៀរ​ដោយ​ទឹក។ ក្បួនដង្ហែរនេះច្រើនតែជាប់ទាក់ទងនឹងព្រះរាជពិធី ហើយឈ្មោះរបស់វាផ្ទាល់សំដៅលើឆ្មាថា *នាងម៉ែវ* ឬ "ឆ្មាព្រះនាង" ដែលបង្ហាញពីទីកន្លែងកិត្តិយសដែលផ្តល់ដល់សត្វពាហនៈក្នុងទម្រង់ជា ក្រឡ ។ 

ស្រដៀង​នឹង​ពិធី​សាសនា​អឺរ៉ុប​មជ្ឈិមសម័យ​ដូច​ជា *Kattenstoet* ក្តី​សង្ឃឹម​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ពិធី​ដង្ហែ​នេះ​គឺ​ថា​វា​នឹង​ក្លាយ​ជា​ " ភ្លៀង​ឆ្មា និង​ឆ្កែ " ម្តង​ទៀត។  ប្រសិនបើឆ្មាមានការស្រែកយំក្នុងអំឡុងពេលព្រឹត្តិការណ៍នោះ វាត្រូវបានសន្មត់ថានឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ។  ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ និង​ថៃ​សង្ឃឹម​ថា ភ្លៀង​នឹង​ធ្លាក់​មក​ពី​៣​ទៅ​៧​ថ្ងៃ​ក្រោយ​ពិធី​នេះ​។ *នាងម៉ែវ* នេះជួយកសាងទំនុកចិត្តរបស់ពួកគេថានឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ ហើយវានាំមកនូវការរួបរួមរបស់អ្នកនៅក្នុងភូមិ ដោយសារការងារដែលត្រូវការពីសហគមន៍។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
កមលា ទេវី ហារីស

**កមលា ទេវី ហារីស** (ភាសាអង់គ្លេស៖ Kamala Devi Harris; តាមីល៖ கமலா தேவீ ஹெரிஸ்) (កើតថ្ងៃទី 20 ខែតុលា ឆ្នាំ 1964) គឺជាអ្នកនយោបាយ និងមេធាវីអាមេរិកាំងម្នាក់ ដែលបានក្លាយជា អនុប្រធានាធិបតីទី 49 និងបច្ចុប្បន្នរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2021 ដោយបម្រើការជាមួយប្រធានាធិបតី ចូ បៃដិន ។ នាងគឺជាស្ត្រីទីមួយ អាហ្រ្វិកអាមេរិកាំង និងជាអនុប្រធានាធិបតី អាស៊ីអាហ្រ្វិក ដែលធ្វើឲ្យនាងក្លាយជាមន្ត្រីស្រីដែលមានឋានៈខ្ពស់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិក។ Harris គឺ​ជា​បេក្ខភាព​របស់ ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ ​សម្រាប់​ជា​ប្រធានាធិបតី​ក្នុង ​ការ​បោះឆ្នោត​ឆ្នាំ 2024 ។ នាងបានបម្រើការនៅ ព្រឹទ្ធសភាសហរដ្ឋអាមេរិក ពីឆ្នាំ 2017 ដល់ឆ្នាំ 2021 ជា ព្រឹទ្ធសមាជិក វ័យក្មេង សម្រាប់ រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា និងមុននេះក្នុងនាមជា អគ្គមេធាវីនៃរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា ។

កើតនៅ ទីក្រុង Oakland រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា ហារីសបានបញ្ចប់ការសិក្សាពី សកលវិទ្យាល័យ Howard និង សាកលវិទ្យាល័យកាលីហ្វ័រញ៉ា Hastings College of the Law ។ នាងបានចាប់ផ្តើមអាជីពច្បាប់របស់នាងនៅក្នុងការិយាល័យ មេធាវីស្រុក (DA) នៃ ខោនធី Alameda មុនពេលត្រូវបានជ្រើសរើសឱ្យទៅ ការិយាល័យ San Francisco DA និងក្រោយមក ជាមេធាវីទីក្រុងនៃការិយាល័យរបស់ San Francisco ។ ក្នុងឆ្នាំ 2003 នាងត្រូវបាន ជ្រើសរើសជា DA នៃទីក្រុង San Francisco ។ នាង​បាន ​ជាប់​ឆ្នោត​ជា​អគ្គមេធាវី​នៃ​រដ្ឋ​កាលីហ្វ័រញ៉ា​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១០ និង ​បាន​ជាប់​ឆ្នោត​ឡើង​វិញ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៤ ។ Harris គឺជាស្ត្រីដំបូងគេ ជនជាតិអាមេរិកដើមកំណើតអាហ្រ្វិក និងជនជាតិអាមេរិកអាស៊ី ដែលកាន់តំណែងទាំងនេះនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់រដ្ឋ។

Harris បានបម្រើការជាព្រឹទ្ធសមាជិកវ័យក្មេងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកពីរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ាពីឆ្នាំ 2017 ដល់ឆ្នាំ 2021។ នាងបានឈ្នះ ការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភាឆ្នាំ 2016 ដើម្បីក្លាយជាស្ត្រីស្បែកខ្មៅទីពីរ និងជា ជនជាតិអាមេរិកខាងត្បូង ដំបូងគេដែលបម្រើការនៅព្រឹទ្ធសភាសហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្នុងនាមជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភា លោក Harris បានតស៊ូមតិ សម្រាប់ច្បាប់ គ្រប់គ្រងកាំភ្លើង កាន់តែតឹងរ៉ឹង ច្បាប់ DREAM ច្បាប់សហព័ន្ធនៃការប្រើប្រាស់កញ្ឆា និងកំណែទម្រង់ចំពោះការថែទាំសុខភាព និង ការបង់ពន្ធ ។ នាងទទួលបានកម្រងព័ត៌មានជាតិសម្រាប់ការសួរដេញដោលរបស់មន្ត្រី រដ្ឋបាល Trump ក្នុងអំឡុងពេលសវនាការរបស់ព្រឹទ្ធសភា រួមទាំងអ្នកតែងតាំង តុលាការកំពូល ទីពីររបស់លោក Trump គឺ លោក Brett Kavanaugh ។

Harris បានស្វែងរកការតែងតាំងប្រធានាធិបតីនៃគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យឆ្នាំ 2020 ក្នុងឆ្នាំ 2019 ប៉ុន្តែបានដកខ្លួនចេញពីការប្រណាំងមុន ការបោះឆ្នោតបឋម ។ លោក Biden បានជ្រើសរើសលោកស្រីជាមិត្តរួមដំណែងរបស់គាត់ ហើយសំបុត្ររបស់ពួកគេបានយកឈ្នះប្រធានាធិបតី និងអនុប្រធានាធិបតីដែលកំពុងកាន់អំណាច គឺ លោក Donald Trump និង លោក Mike Pence នៅក្នុង ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ 2020 ។ ធ្វើជាប្រធានព្រឹទ្ធសភាដែលបែងចែកស្មើៗគ្នានៅពេលចូលកាន់តំណែង លោក Harris បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា ដោយបោះឆ្នោតគាំទ្រច្រើនជាងអនុប្រធានដទៃទៀត ដែលជួយអនុម័តវិក័យប័ត្រដូចជា ច្បាប់ផែនការសង្គ្រោះអាមេរិកឆ្នាំ 2021 និងកញ្ចប់ជំរុញទឹកចិត្ត។ ច្បាប់កាត់បន្ថយអតិផរណា ឆ្នាំ 2022 ។ បន្ទាប់ពី Biden បានដកខ្លួនចេញពីការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ 2024 Harris បានចាប់ផ្តើម យុទ្ធនាការរបស់នាង ជាមួយនឹងការយល់ព្រមរបស់ Biden ។ នាងបានជ្រើសរើស អភិបាល រដ្ឋ Minnesota លោក Tim Walz ជា មិត្តរួមការងាររបស់នាង ។

## ឯកសារយោង
វត្តឡាំវ័ងកាសុត្ថាវាស

**វត្តឡាំវ័ងកាសុត្ថាវាស**ជា ​វត្ត ​រាជវង្ស ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង ​សង្កាត់​ Lam Toi Ting ស្រុក Nong Chok ក្រុង​បាងកក។

វត្តឡាំវ័ងកាសុត្ថាវាស ត្រូវ​បាន​គេ​កសាង​ឡើង​នៅ​ជុំវិញ ឆ្នាំ1887 ដោយលោកអ៊ុំ និងលោកស្រីឆាង បរិច្ចាគដី និងកសាងរួមគ្នាជាមួយអ្នកភូមិ។ អ្នក​ស្រុក​ចូល​ចិត្ត​ហៅ **​វត្ត​ខ្មែរ** បច្ចុប្បន្ន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម​ភូមិសាស្ត្រ​វត្ត។ "វត្តឡាំវ័ងកាសុត្ថាវាស" បានទទួលព្រះបរមសព ព្រះវិសុងកាមស៊ីម៉ា នៅថ្ងៃទី ២៩ ខែសីហា គ.ស. 1903 ហើយ​មាន​ពិធី​ចង​ ផ័តថសីមា ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៣ ខែ​កុម្ភៈ ព.ស. 2456  ទាក់ទងនឹងការអប់រំ ប្រាសាទបានបើកសាលាព្រះបរមពោធិញ្ញាណ តាំងពីគ.ស. ២៤៩៩

អគារ​និង​សំណង់​ក្នុង​ប្រាសាទ​រួម​មាន ​វិហារ ​ទទឹង ១៨​ម៉ែត្រ បណ្តោយ ៣០​ម៉ែត្រ កសាង​ក្នុង​គ.ស. សាស្រ្តាចារ្យ ឆ្នាំ 1903 មានជាន់បេតុង។ ជ្រុង​ប្រក់​ក្បឿង កុដិ​ព្រះសង្ឃ ​ចំនួន ៨ ខ្នង សង់​ជា​កុដិ​ឈើ​ចំនួន ២ ខ្នង ទទឹង ១៤ ម៉ែត្រ បណ្តោយ ៣០ ម៉ែត្រ សាងសង់​ក្នុង​គ.ស. ឆ្នាំ 1966 សាល​បន់ស្រន់​ទទឹង 17 ម៉ែត្រ ប្រវែង 19 ម៉ែត្រ សាងសង់​ក្នុង​គ. ឆ្នាំ 1960 វត្ថុ​សក្ការៈ​សំខាន់​រួម​មាន​ព្រះពុទ្ធ​រូប​សំខាន់​និង​ព្រះពុទ្ធ​រូប ​នៅ​ក្នុង​ជំហរ​ហាម​ប្រាម ​ញាតិ ​, ព្រះ​មហា​កល​ឡា​ណា ​និង ​ព្រះ​សារី​បុត្រ
ចនហ៊ូ

រូបភាពតូច|267x267ភីកសែល| ចនហ៊ូ
រូបភាពតូច

**ចនត្រចៀក**, **ជត្រចៀក** (ប្រៀបធៀប ពាក្យ សាន *ថា ចន* មានន័យថាដោត) ឬ **ច្រចៀកចន**, **ក្បាំងត្រចៀក** (ច្រចៀក,កាចៀកមកពី ពាក្យខ្មែរ  មានន័យថា ត្រចៀក) គឺជាគ្រឿងតុបតែងត្រចៀកដែលមានរាង ប្រើសម្រាប់តុបតែងជាមួយនឹងក្បាលដូចជា មកុដ ជដា ឬ រត្នកេសា ។
វត្តខ្លាងស៊ីឈៀងម៉ៃ

**វត្តខ្លាងស៊ីឈៀងម៉ៃ**ជា ​វត្ត ​មួយ ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ព្រះ​សង្ឃ មហានិកាយ ដែល​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​ក្នុង ​សង្កាត់ Lao Po Daeng។ ស្រុកមឿងសកលនគរ ខេត្តសកលនគរ

វត្តខ្លាងស៊ីឈៀងម៉ៃ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ B.E. ២៣២៤  ប៉ុន្តែ​សិលាចារឹក​នៅ​ប្រាសាទ​ចែង​ថា វត្ត​ឃ្លាំង​ស៊ី​ឈៀង​ម៉ៃ ត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ ៩៩៨ ត្រូវ​នឹង​ឆ្នាំ ព.ស. ២១៧៥

វត្តខ្លាងស៊ីឈៀងម៉ៃស្ថិតនៅក្នុងតំបន់នៃសហគមន៍ Ban Tha Wat ដែលជាសហគមន៍ជុំវិញ ទីក្រុងនងហាន ដែលបានអភិវឌ្ឍជាបន្តបន្ទាប់ជាច្រើនសម័យកាលចាប់តាំងពីសម័យ ទ្វារវតីមក។ ភ័ស្តុតាងបុរាណវិទ្យាសំខាន់ៗបានលេចឡើងគឺក្រុម  សីមា ថ្មភក់ ពីសម័យទ្វារវតី ដែលជាក្រុមសីមា ដែលនៅមានសភាពពេញលេញនៅឡើយ ហើយមិនត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរពីទីតាំងដើម និងមូលដ្ឋាននៃសំណង់ថ្មបាយក្រៀមនៅក្បែរនោះទេ។ .

បានរកឃើញវត្ថុបុរាណដូចជា ធុងធ្វើពីដីឥដ្ឋដ៏រឹងមាំមួយនៅក្នុងរចនាបថឡានឆាង ប្រើសម្រាប់ផ្ទុកឆ្អឹង។ រូបចម្លាក់ព្រះពុទ្ធ និងរូបចម្លាក់ធ្វើពីថ្មភក់។ ផ្នែកនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ សិលាចារឹកដែលបញ្ជាក់ឈ្មោះអ្នកបង្កើតសិលាចារឹកគឺ ព្រះ​មហា​ព្រហ្ម​ទេវោពោធិសត្វ និង​លើក​យក​ឈ្មោះ​វត្តខ្លាងឈៀងម៉ៃ ណង ហាន ខាំខេត 

នៅពេលដែលឆ្នាំ 1960-1961 អ្នក​ភូមិ​បាន​រួម​គ្នា​ស្ដារ​វត្ត​ខ្លាងង​ស៊ីឈៀងម៉ៃ។ ជាលទ្ធផលនៃការរកឃើញវត្ថុបុរាណជាច្រើន។ នៅខាងក្នុងប្រាសាទមានសារមន្ទីរ វត្តខ្លាងស៊ីឈៀងម៉ៃ ។ បានបង្កើតបន្ទាប់ពី ព្រះអង្គម្ចាស់ កនិតថាធិរាជ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រិយ៍ មហាចក្រី សិរិនថន ព្រះនាងមហាចក្រី សិរិនថន ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ទត​ឃើញ​នៅ​ឆ្នាំ​គ.ស. 1989 សហគមន៍បានចាប់ផ្តើមសាងសង់សារមន្ទីរនៅថ្ងៃទី 18 ខែមីនាឆ្នាំ 1989 ។ ឆ្នាំ ១៩៩១ បានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី ២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៩១។ ២៥៣៤ លើសពីនេះ នៅខាងក្នុងប្រាសាទមានស្រះទឹកបុរាណមួយ ដែលមានអាយុកាលប្រមាណ ១.៣០០-១.៥០០ឆ្នាំ ពីមុនមានកំពែងថ្មបាយក្រៀម ដើម្បីការពារការហូរច្រោះដីទាំង ៤ សងខាង មានជណ្ដើរថ្មបាយក្រៀមឡើងចុះនៅខាងចុង ស្រះ​ទាំង​សងខាង​បច្ចុប្បន្ន​មាន​សភាព
វត្តកោះកែវវេលវ័ន

**វត្តកោះកែវវេលវ័នក** ជា វត្ត រាជ មួយក្រោមការដឹកនាំរបស់មហានិកាយស្ថិតនៅក្នុង ឃុំ Dong Noi ស្រុក Ratchasan ។ ខេត្តស្ទឹងជ្រៅបច្ចុប្បន្ន​មាន ព្រះ​គ្រូ វេលូវ៉ាន់​កិចជានុ​កិច (សម កើយ) កាន់​មុខ​តំណែង​ជា​អាចារ្យ​។ និង​ព្រះចៅអធិការ​ស្រុក​រាជា

វត្តកោះកែវវេលវ័នត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ព.ស. សាស្រ្តាចារ្យ ១៧៨៧ ដើមឡើយមានឈ្មោះថា **វត្តតៈវ័នអក**ព្រោះវាស្ថិតនៅខាងកើតឃុំដុងណូយ។ តំបន់​នោះ​ជា​ព្រៃ​ឫស្សី​ស្រដៀង​នឹង​ព្រៃ​ភ្លៀង។ មាន​ព្រះ​អាទិទេព​ជា​អាចារ្យ​ដំបូង។ ទទួល​ងារ​ជា​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ Wisungkhamsima នៅ B.E. ២៣៥០ ដែលក្រោយមកមានស្តេច ឬរាជវង្សខ្មែរព្រះ​នាម​របស់​ព្រះអង្គ​គឺ​ព្រះបាទ​យុគន្ធរ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​យាង​ទៅ​ប្រាសាទ​នេះ ហើយ​បាន​ប្រទាន​ឈ្មោះ​ប្រាសាទ​ថ្មី "វត្តកោះកែវវេលវ័ន" យោងទៅតាមតំបន់ដែលមានព្រៃឬស្សីក្រាស់  ប្រាសាទបានទទួលពានរង្វាន់ Royal Wisungkhamsima ចុងក្រោយនៅថ្ងៃទី 2 ខែកុម្ភៈ B.E. ឆ្នាំ ១៩៩៥
សាល ទេវាល័យ ក្សត្រ វិមាន

សាល ទេវាល័យ ក្សត្រ វិមានពីមុនហៅថា សាល  គឺជា គឺជាប្រាសាទព្រហ្មញ្ញដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងតាំងពី ព្រះរាជាណាចក្រសុខោទ័យ។  ដើមឡើយ​ជា​កន្លែង​សម្រាប់​ដាក់​រូប​ព្រះ​នរាយណ៍ និង​ព្រះ​សិវៈ ។  បច្ចុប្បន្ននេះ សាល ទេវាល័យ ក្សត្រ វិមាន ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រសុខោទ័យ។  ចំណែក​រូប​ព្រះ​ទាំង​ពីរ​អង្គ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​តាំង​នៅ​ខាង​ក្នុង​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង​និងសារមន្ទីរជាតិ បាងកក

## កត់ត្រា 
សាលនេះ គេ​មិន​ដឹង​ច្បាស់​ថា​តើ​វា​ត្រូវ​បាន​គេ​សាងសង់​នៅ​ពេល​ណា​នោះ​ទេ។  គេគ្រាន់តែដឹងថា ក្នុងរជ្ជកាលព្រះមហាធម្មរាជាទី១ តទៅ [១] ក្នុងសិលាចារឹកវត្តព្រៃស្វាយ (ជាភាសាខ្មែរ) ចែងថា ព្រះមហាធម្មរាជាទី១ បានដំឡើងរូបព្រះរបស់ព្រះសិវៈ និងព្រះនរាយណ៍ នៅខាងក្នុងប្រាសាទសម្រាប់បូជា។ ថ្វាយបង្គំ​អ្នក​ដាវ​និង​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​អស់​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៩២នៃព.ស [២] ដែល​បង្ហាញ​ថា តុលាការ​សុខោទ័យ​នា​ពេល​នោះ  វាគាំទ្រព្រះពុទ្ធសាសនា និងព្រហ្មញ្ញសាសនាក្នុងពេលតែមួយ ហើយត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងមានពិធីនៅក្នុងរាជវាំងស្រដៀងនឹងសម័យអយុធ្យា និងរតនៈកូស៊ីន នៅខាងក្នុងប្រាសាទមានរូបសំណាកសំរិទ្ធធំពីររបស់ព្រះសិវៈ និងព្រះវិស្ណុ  លើសពីនេះ រូបព្រះតូចៗផ្សេងទៀតក៏ត្រូវបានតម្កល់ទុកផងដែរ ដូចជាព្រហ្ម,ហរិហរ  និង￼￼ព្រះនៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ(អាចជាបារាដាឬលក្ម្សី)

សាស្រ្តាចារ្យបណ្ឌិត  Sakchai Saisingh សន្មត់ថា សិលាចារឹកនៅវត្តព្រៃវាយ(ភាសាខ្មែរ) ប្រហែលជាចារឹកដោយព្រាហ្មណ៍ក្នុងរាជវាំងដែលប្រើភាសាខ្មែរជាចម្បង [1]

## រចនាសម្ព័ន្ធ 
## រូបភាពយ៉រ 

ឯកសារ:Bangkok_National_Museum_-_2017-04-22_(42).jpg|តំនភ្ជាប់=ไฟล์:Bangkok_National_Museum_-_2017-04-22_(42).jpg|alt=เทวรูปพระอิศวร| ព្រះឥសូរ
ឯកសារ:Bangkok_National_Museum_-_2017-04-22_(43).jpg|តំនភ្ជាប់=ไฟล์:Bangkok_National_Museum_-_2017-04-22_(43).jpg|alt=เทวรูปพระนารายณ์|រូបនរាយណ៍
ឯកសារ:Bangkok_National_Museum_-_2017-04-22_(058).jpg|តំនភ្ជាប់=ไฟล์:Bangkok_National_Museum_-_2017-04-22_(058).jpg|alt=เทวรูปพระหริหระ|៖ ហរិហរ
វត្តខចរសីរី

**វត្តខចរសីរី** ជា ​ប្រាសាទ ​មួយ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ព្រះ ​សង្ឃមហានិកាយ ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ក្នុង ​សង្កាត់ On Nut ស្រុក Suan Luang ទីក្រុង​បាងកក។ បច្ចុប្បន្ននេះ ព្រះគ្រូ កៃវិត សីរីវ៉ាត់ ជាព្រះចៅអធិការ។

វត្តខចរសីរី ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅដើមសម័យរតនៈកូស៊ីន ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទ នង កែវ  ប្រហែលក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៩ ដោយជនជាតិខ្មែរ ប្រជាជន​បាន​ហៅ​ថា **​វត្ត​ខម** ក្រោយមក​នៅ​គ.ស. ឆ្នាំ 1940 ត្រូវ​បាន​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​មក​ជា​វត្ត​ខចរសិរីដូច​ដែល​វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​សព្វ​ថ្ងៃនេះ​។ តាម​ការ​សន្និដ្ឋាន​របស់​មនុស្ស​បុរាណ​ថា មាន ​អក្សរ​ខ្មែរ ​ចារឹក ​ស្លឹកត្នោត ​នៅលើ​ពិដាន​វិហារ។ លើសពីនេះទៀតនៅឆ្នាំ ឆ្នាំ 1970 កំពូល ​ប្រាង្គ​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ក្នុង​រចនាបថ​ដូច​នឹង​កំពូល​ប្រាង្គ​ក្នុង​ក្រុង​លពបុរី ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រោស​ប្រទាន​ឲ្យ ​វិសុងខាមសីមា នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៥ ខែ​មិនា គ.ស. 1997  គំនួសពណ៌គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ ជាកន្លែងសម្រាប់បិណ្ឌបាត ចិញ្ចឹមត្រីដែលរស់នៅក្បែរមាត់ប្រាសាទ  វិហារដ៏ស្រស់ស្អាតនៃប្រាសាទ ជាស្នាដៃរបស់សិប្បករខ្មែរ 

ប្រាសាទនេះមានវត្ថុស័ក្តិសិទ្ធិសំខាន់មួយគឺ *ហ្លួងផូខម* សន្មត់ពីរឿងរបស់ចាស់ៗនៅជិតប្រាសាទ។ គេ​គិត​ថា​មាន​តាំង​ពី​សម័យ​ខ្មែរ​កសាង​ប្រាសាទ។ ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​ព្រះពុទ្ធ​រូប​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា «​ហ្លួង​ភូ​ខម​»។
ប្រាសាទ​មឿង​ខែក

**ប្រាសាទមឿងខែក (ปราสาทเมืองแขก)** វាជាប្រាសាទខ្មែរដ៏ធំមួយទៀត។ ស្ថិតនៅភូមិគោក ឃុំគោរាជ ស្រុកស៊ុងនឿន ខេត្តនគររាជសីមា។ ទោះ​យ៉ាង​ណា​នៅ​សល់​តែ​គ្រឹះ​នៃ​អគារ​ប៉ុណ្ណោះ។ សាស្រ្តាចារ្យ ឆ្នាំ 1990 នាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈបានធ្វើការជីកកកាយថ្មីៗបំផុត។ វត្ថុបុរាណជាច្រើនត្រូវបានគេរកឃើញ។ អ្វី​ដែល​សំខាន់​នោះ​គឺ​ផ្ទាំង​ថ្ម​ដែល​មាន​រាង​ដូច​ទេវតា​អង្គុយ​ក្នុង​ក្លោង​ទ្វារ​ខាង​លើ។ មានស្ថាបត្យកម្មតាមរចនាបថខ្មែរនៃកោះកែរ។ ដែល​មាន​ពី​សម័យ​កាល​ដូច​គ្នា​នឹង ​ប្រាសាទ​ណូន​គូ ចម្ងាយ​ប្រមាណ ៥០០ ម៉ែត្រ។

## ស្ថាបត្យកម្ម 
វាជាប្រាសាទថ្មភក់ លាយឡំនឹងឥដ្ឋ។ បែង​ចែក​ជា​ផ្នែក​ផ្សេងៗ​គ្នា ខាង​ក្រៅ​ជា​ខ្សែ​ប្រឡាយ​ស្រប​នឹង​ផ្លូវ​ដី​ឥដ្ឋ ស្ទើរ​តែ​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ប្រាសាទ​បុរាណ​នៅ​ខាង​ជើង​មាន​ខ្លោង​ទ្វារ​ឬ​គោបុរៈ។ វាជាផ្លូវដើរតភ្ជាប់ទៅខាងក្នុង។ ដែលនៅសល់ប្រាសាទបីឈរនៅលើមូលដ្ឋានតែមួយ បែរមុខទៅទិសខាងជើង។

ឆ្ងាយ​ពី​ប្រឡាយ និង​ផ្លូវ​ទំនប់​ទៅ​ខាង​ក្រៅ។ នៅសល់នៃអគារពីរដែលត្រូវបានសាងសង់ទល់មុខគ្នា។ អគារ​ទាំង​ពីរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ហ៊ុំ​ព័ទ្ធ​ដោយ​ជញ្ជាំង។ នៅពេលដែលនាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈជួសជុល ប្រទះ​ឃើញ​ផ្ទាំង​ថ្ម​មួយ​ឆ្លាក់​ដោយ​លំនាំ​ដើម​ទៅ​ផ្កា ដែល​អាច​ប្រៀប​បាន​នឹង​លំនាំ​ក្នុង​សិល្បៈ​ខ្មែរ​បុរាណ​ពី​សម័យ​បន្ទាយស្រី បន្ថែមពីលើនេះ គេបានរកឃើញសិលាចារឹកមួយ ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្កើតជាគោលនៃក្លោងទ្វារខាងក្រៅ ដែលបង្ហាញពីឆ្នាំ ព.ស. 1514 និង ព.ស 1517 ដូច្នេះអ្នកបុរាណវត្ថុវិទូបានសន្មត់ពីភស្តុតាងទាំងអស់ដែលបានរកឃើញនោះ។ ប្រាសាទនេះប្រហែលជាកន្លែងគោរពបូជា។ នៅក្នុងជំនឿហិណ្ឌូឬព្រាហ្មណ៍ សាងសង់ឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី ១៦នៃព.សដើម្បីធ្វើពិធីឧទ្ទិសដល់ព្រះសិវៈ។

## ទីតាំង និងការធ្វើដំណើរ 
**ឡានឯកជន** ប្រើផ្លូវដូចគ្នានឹងប្រាសាទណនគូ ។ ប្រហែល 500m ពីប្រាសាទណនគូ។
មឿងដុងលៈខន

**ទីក្រុងបុរាណ មឿងដុងលៈខន** ជា​ទីក្រុង​បុរាណ​មួយ​តាំង​ពី​សម័យ​ Dvaravati ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ក្នុង​ឃុំ Dong Lakorn ស្រុក Muang ខេត្តនគរនាយក។ វាមានចម្ងាយប្រហែល 5 គីឡូម៉ែត្រភាគនិរតីនៃខេត្ត Nakhon Nayok ចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃទីក្រុងគឺនៅលើពំនូកនៅខាងកើត។ ៣៤ ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រមធ្យម 

ទីក្រុងបុរាណ មឿងដុងលៈខន គឺជាទីក្រុងរាងពងក្រពើ ស្ទើរតែមានរាងមូល។ មានប្រឡាយ និងទំនប់ទឹកជុំវិញ។ វាមានផ្ទៃដីប្រមាណ ៣០០០ រ៉ៃ និងមានអង្កត់ផ្ចិតប្រហែល ៧០០-៨០០ ម៉ែត្រ ពីដើមមានរនាំងពីរជាន់ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះនៅសល់តែស្រទាប់ខាងក្រៅមួយ។ ទំនប់ខាងក្រៅគឺខ្ពស់ជាងទំនប់ខាងក្នុង។ ប៉ុន្តែទំនប់ខាងក្នុងគឺក្រាស់ជាង។ ធម្មជាតិនៃការសាងសង់ទីក្រុងគឺ ទន្លេ Nakhon Nayok ដើម ដែលតភ្ជាប់ទៅឆ្នេរសមុទ្រ។ សាកសមសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រ និងអាចធ្វើកសិកម្មនៅតំបន់ជុំវិញ វា​គឺ​ជា​រចនាបថ​ដូច​នឹង​ទីក្រុង​បុរាណ ​នៃ​ទ្វារវតី ​ក្នុង​តំបន់​ក្បែរ​នោះ​នៃ​ប្រទេស​ថៃ។ វាត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាមានអ្នកស្រុកនៅចន្លោះសតវត្សទី 12 និង 18 ហើយជាផ្នែកមួយនៃបណ្តាញពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្របុរាណ។

ទីក្រុងបុរាណ មឿងដុងលៈខន ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​ចុះ​បញ្ជី​ជា ​រមណីយដ្ឋាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ​ជាតិ ដូច​បាន​ប្រកាស​ក្នុង​ព្រះរាជ​សារ​លិខិត​លេខ ៥២ វគ្គ ៧៥ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៨ ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០១៨។ សាស្រ្តាចារ្យ ឆ្នាំ 1935

## ប្រភពដើមនិងរឿងព្រេង 
រូបភាពតូច|344x344ភីកសែល| នៅក្នុងទីក្រុង មឿងដុងលៈខន វាមើលទៅដូចជាព្រៃក្រាស់។ វាអាចជាប្រភពដើមនៃឈ្មោះដុងណាន។ ហើយបន្ទាប់មកក្លាយជារឿងដុងនៅពេលក្រោយ

### ប្រភពដើមនៃឈ្មោះទីក្រុង 
ដើមឡើយ អ្នកភូមិហៅទីក្រុងនេះថា មឿងឡាប។ ចំណែក​ឈ្មោះ​ទីក្រុង​ដុងលៈ​មិន​ទាន់​ដឹង​ពី​ប្រភព​ច្បាស់លាស់​នៅឡើយ​ទេ ។ កន្លែង​ខ្លះ​និយាយ​ថា នៅ​ពេល​យប់​ភ្លេង​របស់ ​ក្រុម​ភ្លេង​មហោរី អាច​ឮ​ចេញ​ពី​ទីក្រុង​កណ្ដាល​ព្រៃ។ ដូច​ជា​មាន​ការ​លេង​ល្ខោន​នៅ​ក្នុង​វាំង។ ដូច្នេះ​ហើយ​ទើប​គេ​ហៅ​ថា ដុងលៈខន។ មាន​ន័យ​ថា​មក​សម្ដែង​រឿង​ក្នុង​ព្រៃ។ កន្លែងមួយទៀតបាននិយាយ ដើមឡើយ ទីក្រុងនេះគួរតែត្រូវបានគេហៅថា ដុងនគរដែលមានន័យថាទីក្រុងនៅក្នុងព្រៃ។ ប៉ុន្តែយូរ ៗ ទៅវាត្រូវបានគេហៅថា "ដុងលៈខន" ។ ពុំ​មាន​ការ​សន្និដ្ឋាន​ច្បាស់​លាស់​ទាក់​ទង​នឹង​ដើម​កំណើត​នៃ​ឈ្មោះ​ទីក្រុង​ដុងឡាខន​នេះ​ទេ។

កាល ​ព្រះ​បាទ​ចូឡាឡុងកន ព្រះអង្គ​ទ្រង់​យាង​ទៅ​លេង​ក្រុង ​ប្រាជីនបូរី ហើយ​ទ្រង់​មាន​ព្រះរាជ​បន្ទូល​ពន្យល់​អំពី​ក្រុង​ដុងឡាខន​ដូច​តទៅ៖ ជា​ទីក្រុង​ដែល​កសាង​ដោយ​អ្នក​គ្រប់​គ្រង ​ខ្មែរ ​សម័យ​បុរាណ​ដែល​ជា​ស្ត្រី។ ឬអាចហៅថាជាមហាក្សត្រិយានីនៃទឹកដីខ្មែរបុរាណ។ នៅពេលដែលព្រះមហាក្សត្រិយានីនេះសោយរាជ្យលើទឹកដីកម្ពុជា។ ពួកគេបានស្វែងរកបុរសសង្ហាមកពីតំបន់ផ្សេងៗ។ ដើម្បីក្លាយជាដៃគូ គេ​បាន​ជួប​បុរស​ខ្មែរ​ពីរ​នាក់​មុន​គេ។ ដូច្នេះគាត់ត្រូវបានគេយកទៅចិញ្ចឹម។ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក​គាត់​បាន​ជួប​បុរស​ម្នាក់​ទៀត​មក​ពី​ដី​ខ្មែរ​ចាស់។ (ថ្ងៃនេះជាប្រទេសថៃ) ម្ចាស់ក្សត្រីខ្មែរពេញចិត្តបុរសនេះខ្លាំងណាស់ ហើយចង់យកមួយទៀត។ ប៉ុន្តែ​បុរស​ពីរ​នាក់​ពី​មុន​បាន​បដិសេធ។ ព្រះមហាក្សត្រិយានីខ្មែរបានកសាងទីក្រុងថ្មីមួយទៀតគឺ មឿងដុងឡាក់កន ដែលនៅជិតអាណាចក្រខ្មែរ។ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក​ម្ចាស់​ក្សត្រី​ខ្មែរ​នោះ​បាន​ធ្លាក់​ខ្លួន​ឈឺ ហើយ​សោយ​ទិវង្គត។ គ្មាន​ព្រះរាជវង្ស​ណា​បន្ត​រាជវង្ស​ឡើយ។ ក្រោយមក ព្រះបាទ ជូឡាឡុងកន បានធ្វើសេចក្តីសម្រេច ពីព្រះរាជា នៅពេលដែលទ្រង់យាងទៅ ក្រុងប្រាជីនបូរី ថា ទីក្រុងនេះជាលំនៅរបស់ស្តេចបុរាណ។