ព្រះនិព្វាន

=ពន្យល់​ពាក្យ និព្វាន=
អត្ថានុរូប​នៃ​ពាក្យ​ថា និព្វាន (និប-ពាន)​ តាម​វចនានុក្រម​ខ្មែរ គឺ ជា​ពាក្យ​ខ្ចី​មក​ពី​ភាសា​សំស្ក្រឹត និង ភាសា​បាលី ដែល​ក្លាយ​ចេញ​មក​ពី​ពាក្យ​សំស្ក្រឹត​​ថា និស៑ “ចេញ, ចេញ​ផុត, ចេញ​ផុត​ស្រឡះ; អស់, ឥត” + វាន “ជា​ឈ្មោះ​តណ្ហា​ដែល​ចាក់​ស្រេះ, ទាក់​ឆ្វាក់, រួបរឹត​ក្នុង​សន្តាន​ចិត្ត​សត្វ”, និស៑ > និរ៑ + វាន > វាណ = និរ៌ាណ; ពាក្យ​បាលី និ + វាន, ដោយ​អនុលោម​តាម សំស្ក្រឹត គឺ​ឲ្យ​មាន​សំឡេង​ធ្ងន់​ដូច សំស្ក្រឹត ដែរ និ + វាន, វ > ព តម្រួត ព > ព្វ = និព្វាន មាន​អត្ថន័យ​ដូច​ សំស្ក្រឹត ដែរ គឺ​ជា​ឈ្មោះ​ធម្មជាត ​ឬ​ចិត្ត​ដែល​ចេញ​ផុត​​ស្រឡះ​ចាក វានៈ គឺ​ឥត​មាន​តណ្ហា​ដែល​ចាក់​ស្រេះ​ទាក់​ឆ្វាក់​រួបរឹត, ដោយ​បរិយាយ​ថា អស់​មាន​កម្ម​ដដែល​ៗ ត​ទៅ​ទៀត​ហើយ សំដៅ​ចំពោះ ខន្ធ​និព្វាន របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ, ព្រះ​បច្ចេក​ពុទ្ធ, ព្រះ​អរហន្ត​ខីណាស្រព, ប៉ុន្តែ​ពាក្យ និព្វាន ឬ និវ៌ាណ នេះ​មាន​មគ្គ ៤, ផល ៤ ជា​សមុទ័យ ​ឬ​ជា​ប្រភព​ឲ្យ​កើត​បាន​ជា កិលេស​និព្វាន ឬ ក្លេសនិវ៌ាណ ក៏​ពុំ​ទាន់​ចេញ​ផុត​ស្រឡះ​ចាក​កម្ម​ដដែល​ៗ នៅ​ឡើយ លុះ​ដល់​បញ្ចក្ខន្ធ​រលត់​ហើយ ទើប​មាន​ឈ្មោះ​ថា ខន្ធ​និព្វាន ឬ ស្កន្ធនិវ៌ាណ អស់​មាន​កម្ម​ដដែល​ៗ​ត​ទៅ​ទៀត នៅ​មាន​សុទ្ធ​តែ បរម​សុខ ហៅ​ថា ឯកន្ត​បរម​សុខ តែ​មួយ​យ៉ាង​ប៉ុណ្ណោះ​ឯង : និព្វាន​ជា​បរមត្ថ​ធម៌ មាន​អត្ថន័យ​សុខុម​ល្អិត​ហួស​វិស័យ​នៃ​សាធារណ​សត្វ​បុថុជ្ជន បើ​លុះ​តែ​បុថុជ្ជន​អ្នក​ធុញ​ទ្រាន់​នឿយ​ណាយ​រសាយ​ចិត្ត ឃ្លាត​ចាក​បុនប្បុនក្កម្ម គឺ​កម្ម​ដដែល​ៗ ទើប​យល់​ឃើញ​ព្រឹល​ៗ ថា​មាន​និព្វាន​ពិត​មែន ... ។

=គោលដៅ​ចុង​ក្រោយ​របស់​ព្រាហ្មណបរិស័ទ (អ្នក​កាន់​សាសនា​ ហ៊ីនឌូ)=
=គោលដៅ​ចុង​ក្រោយ​របស់​ពុទ្ធបរិស័ទ=
=គោលដៅ​ចុង​ក្រោយ​របស់​បរិស័ទ​នៃ​សាសនា​ យូដា=
=គោលដៅ​ចុង​ក្រោយ​របស់​គ្រិស្តបរិស័ទ (គ្រិស្ទាន)=
=គោលដៅ​ចុង​ក្រោយ​របស់​​ឥស្លាមបរិស័ទ=
=បញ្ហានិព្វាន=
::តើនិព្វានគឺជាអ្វីទៅ? 
:មានអស់លោកមួយចំនួនយល់ឃើញថា និព្វានគឺមានរូប មានរាង មានខ័ន្ធទាំង៥គឺ រូបក្ខ័ន្ធ វេទនាខ័ន្ធ សញ្ញាខ័ន្ធ និងវិញ្ញាណក្ខ័ន្ធនៅឡើយ។ ខ្លះទៀតយល់ថា និព្វានគឺជាភពមួយដទៃទៀតនៅក្រៅពីកាមភព រូបភព និងអរូបភពដែលយើងហៅថាសង្សារវដ្តនោះ។ នៅមានអ្នកប្រព្រឹត្តបដិបត្តិធម៌ខ្លះទៀតបានមានមតិថា និព្វានគឺជាភពមួយដែលមានតែសេចក្តីសុខមិនមានទុក្ខ តែនៅមានបញ្ចក្ខ័ន្ធនៅឡើយដែរ។ នៅមានមតិ និងយោបល់ច្រើនដទៃទៀតមានន័យផ្សេងៗគ្នាទាក់ទងនឹង ព្រះនិព្វាន។ ចុះលោកអ្នកអានវិញយល់ថាព្រះនិព្វានដូចម្តេចដែរ? 

## និព្វានក្នុងអភិធម្មត្ថសង្គហ 
:និព្វានគុណ ឬគុណរបស់ព្រះនិព្វានក្នុងគម្ពីរអភធម្មត្ថសង្គហៈ បានពណ៌នាជាដើមថា អជាតំ និព្វានមិនកើតទៀត អជរា និព្វានមិនចេះចាស់ទ្រុឌទ្រោមគ្រាំគ្រា អព្យាធឹ និព្វានចេះឈឺ ឬមិនមានរោគ (ជម្ងឺ) អមតំ និព្វានមិនមានសេចក្តីស្លាប់ (អម្រឹត្យ) អសង្ខតំ មិនមានបច្ច័យតាក់តែង សន្តិបទំ មានតែសេចក្តីស្ងប់ ឯកន្តំ មានតែសេចក្តីសុខតែម្យ៉ាង។ល។ រីឯព្រះនិព្វានក្នុងបដិច្ចសមុប្បាទបានអធិប្បាយថា ព្រះនិព្វានព្រោះការរលត់ទៅនៃអវិជ្ជា។ សង្ខារទាំងឡាយរលត់ទៅព្រោះការរលត់ទៅរបស់អវិជ្ជា។ល។ សេចក្តីគ្រាំគ្រា សេចក្តីឈឺចាប់គ្រប់បែបយ៉ាង ទុក្ខ សោក ខ្សឹកខ្សួលទាំងឡាយ ដោយសរុបបានដល់ទុក្ខវេទនាដែលកើតឡើងតាមផ្លូវកាយ ទោមនស្សវេទនាដែលកើតតាមផ្លូវចិត្តហ្នឹងឯង។ 

## និព្វានប្បភេទ 
:មាននិព្វានពីរយ៉ាងទៀតគឺ សឧបាទិសេសនិព្វាន សេចក្តីរលត់កិលេសតណ្ហាអស់ដោយឧច្ឆេទប្បហាន (កាត់ផ្តាច់អស់ទាំងឫសគល់មិនមានសល់)១ អនុបាទិសេសនិព្វាន រលត់អស់ទាំងកិលេសតណ្ហា អស់ទាំងបញ្ចក្ខ័ន្ធ១។ ឈ្មោះថាបរិនិព្វាន ព្រោះការរលត់ទៅនៃនិព្វានទាំងពីរនេះឯង ហេតុដូច្នេះមិនមានការអធិប្បាយដទៃឲ្យផ្សេងពីនេះឡើយ។ មាននិព្វានបីយ៉ាងទៀតគឺ អនិមិត្តំ មិនមាននិមិត្ត (គន្លង ដាម ស្នាម លក្ខណៈ) អប្បណិហិតំ ។ សុញ្ញតំ សូន្យមិនមានអ្វីសេះសល់មានន័យថាមិនមានកិលេស និងតណ្ហាសេះសល់។ សូមអស់លោកសាកល្បង់គិតពិចារណាបន្តិចថា តើនិព្វាននុ៎ះ ដូចម្តេចហ្ន៎? យ៉ាងម៉េចបានជាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនានិយាយតែព្រះនិព្វានថាជាសេចក្តីសុខកំពូល ហើយហ៊ានអះអាងថាមិនមានសេចក្តីណាដទៃក្រៅពីនិព្វានទៀតផង។ (យថាវាទី តថាការី) មានសេចក្តីថា ពោលយ៉ាងណា ត្រូវតែធ្វើយ៉ាងនោះ គឺយ៉ាងពោលហ្នឹងឯង។ សូមជម្រាបអស់លោកថា មានពុទ្ធសាសនិកភាគច្រើនដែលនិយាយស្ទាត់មាត់ថា និព្វានៗ ដូច្នេះ តែពួកគាត់នឹងបានយល់ថា និព្វានមានសេចក្តីថាយ៉ាងណាទេ ឬយល់ដែរ តែមិនមែនជាព្រះនិព្វានដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធព្រះអង្គទ្រង់បានសម្តែង ឬចេះនិព្វានដែលជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ (យល់ខុសពីព្រះពុទ្ធតម្រាស់)។ 

## និព្វានក្នុងធម្មចក្កប្បវត្តនសូត្រ 
:ធម្មចក្កប្បវត្តនសូត្រ ឬបឋមទេសនានៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ ព្រះអង្គបានលើកយកអរិយសច្ច៤យ៉ាងមកសម្តែងដល់ពួកតាបសបញ្ចវគ្គិយ៍មានកោណ្ឌញ្ញៈ ភទ្ទិយៈ វប្បៈ មហានាម និងអស្សជិ ឲ្យបានយល់ពីដំណើរនៃវាលវដ្តសង្សារនេះ ថាជាទុក្ខ (ទុក្ខសច្ច) សារហេតុនៃទុក្ខគឺតណ្ហា (ទុក្ខសមុទយសច្ច) ទីរលត់ទុក្ខគឺនិព្វាន (ទុក្ខនិរោធសច្ច) និងមគ្គសច្ចជាវិធីរំលត់ទុក្ខ (ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា)។ យើងបានឃើញពាក្យថានិព្វានគឺទុក្ខនិរោធ(ទីរលត់ទុក្ខហ្នឹងឯង) មានអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនបានមានប្រសាសន៍ថានិព្វានគឺ ការដែលគ្មានបញ្ហាក្នុងជីវិតបច្ចុប្បន្ន មិនថាការអស់ទៅនៃបញ្ហាក្នុងសង្គមគ្រួសារ ឬក្នុងសង្គមជាតិទាំងមូល។ បញ្ហានោះមានច្រើនអនេក ពុំអាចគណនាបាន តែយើងសង្កត់ធ្ងន់ចំពោះបញ្ហាណាដែលយើងបានជួបប្រទះ ឬកំពុងតែមាន ដូចជាករណីទំនាស់ក្នុងសង្គមគ្រួសារដែលគេចាត់ទុកថាជាបញ្ហាធំបំផុតសម្រាប់សង្គមគ្រួសារក្រីក្រជាពិសេសនៅតាមជនបទចំកាត់មាត់ញក ភាគច្រើនពួកគាត់ពុំសូវបានយល់ដឹងពីអ្វីដែលហៅថាសេចក្តីសុខដ៏ពិតប្រាកដនៃជីវិតគូរស្រករនោះទេ ហេតុដូច្នេះក្នុងនាមយើងជាពុទ្ធសាសនិក គប្បីងាកមកគិតដល់បញ្ហានិងវិធីកែបញ្ហាទាំងនោះឲ្យជីវិតខ្លួនឯងនិងអ្នកដែលយើងស្រឡាញ់គឺគ្រួសារយើង ជាតិយើង មនុស្សជាតិយើងម្តង ព្រោះកន្លងមកហាក់ដូចជាមិនមានអ្នកឲ្យតម្លៃរឿងសេចក្តីសុខនៃជីវិតប៉ុន្មានសោះ តែក៏នៅមានជនមួយក្រុមគិតដល់រឿង ប្រាក់ និងសេចក្តីសុខ តើលុយអាចទិញសេចក្តីសុខបានឬទេ? ដូច្នេះជាដើម។ 

## និព្វានគឺការអស់បញ្ហា 
## ដំណោះស្រាយនៃបញ្ហាគឺផ្លូវទៅនិព្វាន 
(នៅមានត)