open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
សារមន្ទីរធម្មជាតិសកលសម្ដេចតេជោហ៊ុនសែនព្រះវិហារ

រូបភាពតូច
សារមន្ទីរធម្មជាតិសកលសម្តេចតេជោហ៊ុនសែនេព្រះវិហារស្ថិតនៅក្នុងភូមិធម្មជាតិ ឃុំស្រអែម ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ។ សារមន្ទីរចាប់ផ្តើមកសាងឆ្នាំ២០០៩ ដោយរាជរដ្ឋាភិបាលសហការជាមួយអង្គការយូនីស្កូ និងសប្បុរសជននានា។ សារមន្ទីរធម្មជាតិសកលសម្តេចតេជោហ៊ុនសែនេព្រះវិហារ ត្រូវបានសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់នៅថ្ងៃទី២០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨ និងចាប់បើកដំណើរការឱ្យភ្ញៀវទេសចរចូលទស្សនានៅថ្ងៃទី០១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៨។

សារមន្ទីរធម្មជាតិសកលប្រៀបដូចជាកញ្ចាក់មួយដែលប្រជាជនក្នុងតំបន់អាចប្រើប្រាស់ដើម្បី ឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីអតីតកាលរបស់ខ្លួន។ សារមន្ទីរនេះផ្សារភ្ជាប់ទៅ និងរមណីយដ្ឋានបុរាណវិទ្យានានា ហើយពាក្យថាធម្មជាតិរបស់សារមន្ទីរនេះសំដៅលើសារសំខាន់ទាំងផ្នែកធម្មជាតិ និងបរិស្ថានសង្គមដែលសារមន្ទីរធម្មជាតិស្ថិតនៅ។ សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលបានផ្តួចផ្តើមកសាងមន្ទីរនេះឡើងនៅថ្ងៃទី១១ខែឧសភាឆ្នាំ២០១៨ មានគោលបំណងកសាងសារមន្ទីរមួយឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីអារ្យធម៌ដ៏រុងរឿងរបស់ខ្មែរសម័យបុរាណ ហើយព្រមទាំងបង្ហាញអំពីជីវិតសហគមន៍ជនជាតិភាគតិចកួយ និងភាពសម្បូរបែបនៃបរិស្ថានធម្មជាតិផងដែរ។

ទស្សនៈវិស័យនៃការរៀបចំសារមន្ទីរនេះត្រូវបានធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងចុះទៅធ្វើការទៅកន្លែងផ្ទាល់ដោយអ្នកជំនាញការជាតិ និងអន្តរជាតិអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំក្រោមការឧបត្តម្ភគាំទ្រដោយទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ក្រុមការងារពិសេសថ្នាក់ជាតិតំបន់ព្រះវិហារ អាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ និងអង្គការអប់រំវិទ្យាសាស្រ្ត និងវប្បធម៌នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ។ សារមន្ទីរមានសាលចំនួន៤ដូចជា វិចិត្រសាលសិល្បៈ សាលបុរាណវិទ្យា និងអនុសញ្ញាអន្តរជាតិ សាលជាតិពន្ទុវិទ្យា និងសាលបរិស្ថាន។ 

ក្រៅពីការដាក់តាំងបង្ហាញវត្ថុសិល្បៈប្រមូលមកពីប្រាសាទ និងប្រាសាទនានានៅក្នុងតំបន់សារមន្ទីរធម្មជាតិសកល ក៏បានបង្ហាញនូវប្រភេទសត្វ និងរុក្ខជាតិដែលមានលក្ខណៈពិសេស និងកំពុងប្រឈម និងការផុតពូជ ព្រមទាំងវត្ថុប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីសហគមន៍ប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ទាំងជនជាតិខ្មែរ​ និងជនជាតិកួយ។ បច្ចុប្បន្នសារមន្ទីរធម្មជាតិសកលកំពុងរៀបចំនៅលើផ្ទៃដី១០ហិចតា មានដាក់តាំងបង្ហាញអំពីវប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្រ្ត ប្រពៃណី និងធម្មជាតិ ហើយមានគោលដៅនៅពេលអនាគតសារមន្ទីរនេះត្រូវគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីសរុបប្រមាណ១៧៧ ហិចតា។ ទស្សនៈវិស័យមួយរបស់សារមន្ទីរធម្មជាតិសកលគឺបង្កើតឡើងឱ្យ មានសុខដុមរមណីយកម្មរវាងប្រាសាទ ទេសភាពធម្មជាតិ និងមនុស្សនៅក្នុងតំបន់។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សារមន្ទីរ
សានព្រះកាន

​
រូបភាពតូច|
**សានព្រះកាន** ដែលជាភាសាថៃថា  **សានស៊ឹង**  (); ()ចំហៀងប្រាសាទប្រាប្រាង្គសំយ៉ុត(ប្រាសាទប្រាង្គបី)  ជាប្រាសាទដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តពលបុរី។ នៅប្រាសាទនេះរៀងរាល់ឆ្នាំជនជាតិថៃបានប្រារព្ធពិធីអោយផ្លែឈើ និង អាហារដល់សត្វស្វា ដែលគេហៅថា បុណ្យរំលឹកគុណហនុមាន ដែលប្រារព្ធនៅខាងមុខប្រាសាទនេះ។ ការប្រារព្ធពិធីនៅមុខប្រាសាទនេះហើយដែលបង្ហាញថាប្រាសាទនេះជាប្រាសាទស្វាពិតប្រាកដ៏។ តែមានឯកសារថៃមួយបានសរសេរថា ប្រាសាទនេះមិនមែនជារបស់ខ្មែរទេគឺជារបស់ ជនជាតិខម ដែលគេយកទាំងប្រាសាទ និងអក្សរថាជារបស់ខម ។. 

## ឯកសារយោង
## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*រឿងរាមកេរ្តិ៍
*រាមកេរ្តិ៍
*របាំព្រះរាជទ្រព្យ
*ប្រាង្គព្រួញបី​
*ព្រះនាងហ្គ៉ាយ៉ាទ្រី
*នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា
*ក្រុងរាពណ៍
*នាង​មណ្ឌោលគីរី
*នាងអគ្គីនាគ
*នាគក្បាលប្រាំបួន
*វត្តព្រះកែវមរកត
*ព្រហ្មញ្ញ សាសនា
*ហិណ្ឌូសាសនា
*នាគ
*ប្រាសាទខ្មែរនៅលើទឹកដីថៃ
*ប្រាសាទខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសថៃ
*រាយព្រះនាមទេវតានំនៃសាសនាព្រាហ្មណ៍ ឬ ហិណ្ឌូ 
*តួអង្គនៅក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ
*ព្រះម៉ែនីវ៉ាន់
*ព្រះម៉ែម៉ាណាសា (ម៉ូណាសា)
*រាយព្រះនាមទេវតាចិន
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីព្រះមហាក្សត្រនៃឥណ្ឌាបុរាណ
*រាយព្រះនាមម្ចាស់ក្សត្រីនៃអធិរាជចិន
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃមីយ៉ាន់ម៉ា
*ភុជង្គនាគ
*កម្ពុជនាគរាជ
*ព្រះថោង
*ព្រះបាទវិរូបក្ខ 

=មើលផងដែរ=
{{Navbox
|name = ប្រាសាទ
|state = {}
|liststyle = text-align:left;
|title = 
|image = 
|abovestyle= background: #9dcdee; 
|above = ប្រាសាទខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសថៃ
|groupstyle = text-align:left; background: #7BBA43; color: #000080;
|group1 = ខេត្តសិរីសាកេត
|list1 =  ប្រាសាទភូមិសម្បូណ៍    ប្រាសាទប្រាង្គគូ   ប្រាសាទកំពែងធំ  ប្រាសាទកំពែងតូច
|group2 = ខេត្តសុរិន្ទ
|list2 = ប្រាសាទល្ងៀង  ប្រាសាទជាងប៉ី​  ប្រាសាទក្រពុំ
|group3 = ខេត្តនគររាជ
|list3 = ប្រាសាទពិមាឃ   ប្រាសាទនាងរង ប្រាសាទភ្នំក្រវ៉ាន់
|group4 =  ខេត្តបុរីរម្យ 
|list4 = ប្រាសាទភ្នំរុង ប្រាសាទក្រោម
|group5 = ខេត្តស្រះកែវ
|list5 = ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ 
|group6 = ខេត្តកញ្ជានៈបុរី
|list6 = ប្រាសាទស្តេចសឹង្ហ 
|group7 = ខេត្តពលបុរី
|list7 = ប្រាសាទប្រាង្គបី

|below   = **ដែនដីសុរិន្ទ**
|belowstyle= background: #7BBA43; color: #000080;
}}
{{Navbox
|name = ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់ទៅប្រទេសថៃ(សៀម)
|title = ខ្មែរសុរិន្ទសុរិន្ទ
|state = {}
|liststyle = text-align:left;
|image = 
|group1 = **ខេត្តបុរាណ**
|list1 = ខេត្តសុខោទ័យ(ក្រុងសុខោទ័យ) ខេត្តអយុធ្យា(ក្រុងអយុធ្យា) ខេត្តបឹងកក់(ក្រុងបាងកក)
|group2 = **ខេត្តនៅដែនសុរិន្ទ**
|list2 = សុរិន្ទ បុរីរម្យ នគររាជ បស្ចឹមបុរី សិរីសាកេត ត្រាច ច័ន្ទបុរី សង្គឹត ធនបុរី ស្ទឹងជ្រៅ គោកខ័ណ្ឌអ៊ូប៊ុន ស្រះកែវ ពលបុរី ជេតបុរី  ខេត្តកញ្ជានៈបុរី
|belowstyle= background: #7BBA43; color: #000080;
|below=សុរិន្ទ​មាន ​ក្រុងចំនួន ខេត្ត​ចំនួន​១៦

}}
ត្រីភូវនមហេស្វរៈ

ត្រីភូវនមហេស្វរៈមកពីការរួមផ្សំគ្នានៃពាក្យ ត្រី=បី ភូវន=ភូមិ ផែនដី ចក្រវាល មហេ=ធំអស្ចារ្យ ចំណែកពាក្យ ស្វរៈ=អ្នកដែលធំលើសគេ ឬក៏ម្ចាស់។ សរុបមកពាក្យត្រីភូវនស្វរៈមានន័យថា ម្ចាស់នៃលោកទាំងបី។ ពាក្យនេះគឺជាឈ្មោះនៃប្រាសាទបន្ទាយស្រី ដែលមានទីតាំងនៅភូមិបន្ទាយស្រី ឃុំខ្នារសណ្តាយ ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប។
## ឯកសារយោង
ឋានន្តរសក្ដិរបស់កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ

=កងទ័ពជើងគោក
=
## ថ្នាក់សេនីយ៍

## ថ្នាក់នាវី

=ថ្នាក់ព្រឹន្ទបាល ទៅដល់ ថ្នាក់ពលទោ=
រថយន្ដក្រុងខ្សែទី២

** (Bus City Line 2)**
* បុរីពិភពថ្មី
*ភ្លើងបញ្ជាចរាចរណ៍បុរីពិភពថ្មី
*កាហ្វេប្រោន
*បុរីប៉េងហួត
*រង្វង់មូលកាំកូស៊ីធី
*អង់តែនទួលគោក
*ស្ថានយ៍បូមទឹកទួលគោកទី២
*ក្រសួងកិច្ចការនារី
*មជ្ឈមណ្ឌលជាតិគាំពារមាតានិងទារក
*មន្ទីពេទ្យគន្ធបុផ្ផា
*ផ្សារធំថ្មី
*អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ
*អនុវិទ្យាល័យចតុមុខ
*វិទ្យាស្ថានជាតិអប់រំ
*ភ្លើងបញ្ជាចរាចរណ៍កាកបាទក្រហម
*ក្រុមហ៊ុនម៉ុងរិទ្ធីគ្រុប
*វត្តថាន់
*ក្រសួងងកសិកម្ម រុក្ខាប្រម៉ាញ់ និង នេសាទ
*ក្រសួងមហាផ្ទៃ
*ផ្សារក្បាលថ្នល់
*វត្តចាក់អង្រែលើ
*រោងចក្របេតុង
*អគ្គីសនីទី២
*អនុវិទ្យាល័យ ហ.ស ចាក់អង្រែ
*សាកលវិទ្យាល័យអាយអាយស៊ី
*ភូមិទួលរការ
*អគ្គីសនីចាក់អង្រែក្រោម
*ចាក់អង្រែក្រោម
*មជ្ឈមណ្ឌលចាក់អង្រែក្រោម
*រង្វង់មូលព្រះនរាយន៍
*សាលាខេត្តកណ្ដាល
*ផ្សារតាខ្មៅ
*រង្វង់មូលតាខ្មៅ
*ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ខេត្តកណ្ដាល
ខេត្តព្រហ្មទេព

**ខេត្តព្រហ្មទេព** គឺជាខេត្តដែលស្ថិតនៅតំបន់គូលែនព្រហ្មទេព។បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្ដូរទៅជាស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារវិញ។
ខេត្តរលួស

**ខេត្តរលួស** បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្ដូរទៅជាឃុំរលួស ស្រុកស្វាយចេក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យវិញ។
ជ្រែករាជ្យ

ជ្រែករាជ្យ គឺជាការដណ្ដើមយករាជ្យបល័ង្គមកគ្រប់គ្រងក្នុងជួររាជ្យវង្ស។
ការជ្រែករាជ្យមាន
* ជ្រែករាជ្យដោយសារការដឹកនាំមិនល្អ
* គំនុំរាជ្យវង្ស
* គ្រប់គ្រងនគរមិនបាន
* រាស្ត្រមិនពេញចិត្ត 
* ចង់បានកេរ្ត៍ិឈ្មោះ
មាតុភូមិ

មាតុភូមិ គឺបានមកពីពាក្យ
* មាតុ ប្រែមកថា ម្ដាយ។
* ភូមិ ប្រែមកថា ជាដែនដី តំបន់ ដែលមានមនុស្សរស់នៅ រឺជា សហគមន៍។
មាតុភូមិ ជាដែលដីដែលបានកើតចេញពីម្ដាយផ្ទាល់។ រួចប្រែទៅជា សុវណ្ណាភូមិ។
ប្រាសាទថ្មដុះ

ប្រាសាទថ្មដុះមានទីតាំងស្ថិតនៅទិសពាយ័ព្យនៃប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ នាភូមិត្រពាំងសាប ឃុំ ត្រពាំងសាប ស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ។ ប្រាសាទថ្មដុះមានទីតាំង នៅលើនៅលើភ្នំថ្មដុះដែលមានកំពស់ ៣៥ម កសាងនៅក្នុងសតវត្សទី៧អំពីថ្មស៊ិល្ត និងឥដ្ឋតាន់ក្រហម សព្វថ្ងៃប្រាសាទនេះ បាក់បែកអស់ មួយចំនួនធំទៅហើយ ដោយផ្តែរ និងហោជាងត្រូវធ្លាក់ចុះមកដី រលុបចម្លាក់ស្ទើរតែទាំងស្រុង។ ប្រាសាទថ្មដុះមានរាងបួនជ្រុងគឺ ៧.៥មx៧.៥ម និងកំពស់១៣ម មានទ្វារចូលចំនួនមួយ និងទ្វារបញ្ជោតចំនួនបី តែបន្សល់ទុកតែទ្វារបញ្ជោតមួយប៉ុណ្ណោះ ត្បិតទ្វារបញ្ជោតឯទៀតត្រូវ បាក់បែកអស់ទាំងស្រុង។ ប្រាសាទនេះសាងសង់នៅក្នុងរចនាបទឃ្លាំង ហើយគេសង្កេតឃើញមាន ថ្មដុះធម្មជាតិស្ថិតនៅក្នុងប្រាសាទនេះតែម្តង ដែលអាចតំណាងឲ្យលិង្គធម្មជាតិផងដែរ ដូច្នេះហើយ ទើបគេឲ្យឈ្មោះប្រាសាទនេះថា ប្រាសាទ ថ្មដុះ។ សព្វថ្ងៃនេះគេបានយកឈើមកទល់ការពារ តំបូលប្រាសាទកុំឲ្យធ្លាក់ចុះ ព្រមទាំងតំកល់នូវពុទ្ធបដិមាទុកក្នុងប្រាសាទនេះ ដើម្បីគោរពបូជាតាម ជំនឿប្រជាជនទៀតផង។ យ៉ាងណាមិញប្រាសាទថ្មដុះត្រូវបានប្រជាជន ជិតឆ្ងាយចូលចិត្តគោរពបូជា ជាជាងប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ។

## ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ប្រាសាទថ្មដុះមានទីតាំងស្ថិតនៅទិសពាយ័ព្យនៃប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ នាភូមិត្រពាំងសាប ឃុំត្រពាំងសាប ស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ។ ប្រាសាទថ្មដុះមានទីតាំង នៅលើនៅលើភ្នំថ្មដុះដែលមានកំពស់ ៣៥ម កសាងនៅក្នុងសតវត្សទី១១ អំពីថ្មស៊ិល្ត និងឥដ្ឋតាន់ក្រហម សព្វថ្ងៃប្រាសាទនេះ បាក់បែកអស់ មួយចំនួនធំទៅហើយ ដោយផ្តែរ និងហោជាងត្រូវធ្លាក់ចុះមកដី រលុបចម្លាក់ស្ទើរតែទាំងស្រុង។ ប្រាសាទថ្មដុះមានរាងបួនជ្រុងគឺ ៧.៥ម៉ែត្រ x ៧.៥ម៉ែត្រ និងកំពស់១៣ម៉ែត្រ មានទ្វារចូលចំនួនមួយ និងទ្វារបញ្ជោតចំនួនបី តែបន្សល់ទុកតែទ្វារបញ្ជោតមួយប៉ុណ្ណោះ ត្បិតទ្វារបញ្ជោតឯទៀតត្រូវ បាក់បែកអស់ទាំងស្រុង។ ប្រាសាទនេះសាងសង់នៅក្នុងរចនាបទឃ្លាំង ហើយគេសង្កេតឃើញមាន ថ្មដុះធម្មជាតិស្ថិតនៅក្នុងប្រាសាទនេះតែម្តង ដែលអាចតំណាងឲ្យលិង្គធម្មជាតិផងដែរ ដូច្នេះហើយ ទើបគេឲ្យឈ្មោះប្រាសាទនេះថា ប្រាសាទ ថ្មដុះ។ សព្វថ្ងៃនេះគេបានយកឈើមកទល់ការពារ តំបូលប្រាសាទកុំឲ្យធ្លាក់ចុះ ព្រមទាំងតំកល់នូវពុទ្ធបដិមាទុកក្នុងប្រាសាទនេះ ដើម្បីគោរពបូជាតាម ជំនឿប្រជាជនទៀតផង។ យ៉ាងណាមិញប្រាសាទថ្មដុះត្រូវបានប្រជាជន ជិតឆ្ងាយចូលចិត្តគោរពបូជា ជាជាងប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ។ ប្រាសាទនេះកសាងដោយព្រះមហាក្សត្រពីព្រះអង្គគឺព្រះបាទសុរ្យវរ្ម័នទី១ និងព្រះបាទឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី២ នៅក្នុងសម័យអង្គរ ឧទ្ទិសដល់ព្រះសិវៈនៃព្រហ្មញ្ញសានា។ 
## ផ្តែរប្រាសាទ 
ផ្តែរប្រាសាទថ្មដុះមានចម្លាក់និយាយពី ព្រះកម្រងតេងអញតរាំ ដែលគេគិតថាសំដៅដល់ព្រះឥសូរ ឬព្រះសិវៈរាំ។ ព្រះឥសូរជាអាទិទេពធំបំផុតនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា ដែលជាអាទិទេពចូលចិត្តរាំយ៉ាងខ្លាំងមានឈ្មោះថា សិវនដរាជ។ ព្រះឥសូររាំមានលក្ខណៈប្លែកៗពីគ្នាដូចជាព្រះឥសូររាំអមដោយព្រះនរាយណ៍ ឬព្រះវិស្ណុ និងព្រះព្រហ្ម ដែលសមមូលទៅនឹងសាសនាជាមិត្តភាពជិតស្និទ្ធក្នុងជីវិត។ ម្យ៉ាងវិញទៀតព្រះឥសូររាំនៅលើភ្នំហិមាល័យមានអត្តបទបកស្រាយថា៖ ព្រះឥសូររាំនៅលើភ្នំកែលាស់ ដែលជាស្ថានអស្ចារ្យសម្បូរដោយពេជ្រត្បូង រីពពួកទេពនៅជុំវិញព្រះអង្គ ដែលមានប្រគុំភ្លេងគឺ ស្វរស្វតីលេងពិណ វាយស្គរ ក្រៅពីនេះមានទេពឈរមើលជុំវិញរួមមាន គន្ធវ៌ស អសុរ បតគស ឧវគស សុទ្ធស សធ្យធ៌ស អំរស អប្សរ និងរាល់ជីវិតសត្វលោកទាំងឋានទាំងបី ដែលរួមគ្នានៅទីនោះធ្វើជាសាក្សីនៃការរាំដ៏អស្ចារ្យនោះ។ មួយវិញទៀត ព្រះឥសូររាំជាការធ្វើបដិហារ្យមួយ ដូចជារាំបំផ្លាញសម្រស់នាងករៃក្កលម្មៃយរ។ នាងជាស្រ្តីមេម៉ាយម្នាក់ ប៉ុន្តែនាងមានសម្រស់ស្អាតនាំឱ្យបុរសចោមស្រឡាញ់នាង។ នាងករៃក្កលម្មៃយរគោរពស្រឡាញ់ព្រះឥសូរយ៉ាងខ្លាំងដោយភ្ដីភាពរបស់របស់នាង ព្រះឥសូរក៏សុខចិត្តរាំឱ្យនាងមើល ក៏ដូចជាការជួយបំផ្លាញសម្រស់របស់នាងដែរ។ ព្រះឥសូររាំមានអត្ថន័យទាក់ទងដល់អំណាចទាំងប្រាំគឺ ការថែរក្សា ការបំផ្លាញ ការបែងភាគ ការជួយសង្គ្រោះ និងការបង្កើត។
## ឯកសារយោង 
ថ្មដុះ
រាជធានីហរិហរល័យ

រាជធានីហរិហរាល័យ ឬតំបន់រលួសនៅមិនឆ្ងាយពីទីរួមខេត្តសៀមរាបប្រមាណ ១៣គីឡូម៉ែត្រនៃភាគខាងកើតស្ថិតនៅតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិ ៦អា គឺជាតំបន់រលួស ដែលជាអតីតរាជធានីបុរាណនៃសម័យអង្គរ ដែលមានឈ្មោះដើមថា ហរិហរាល័យ។ ហរិហរាល័យគឺជាភាសាសំស្រ្កឹតមកពីពាក្យ ហរិ+ហរៈ+អាល័យ។ ហរិមានន័យថាព្រះវិស្ណុ។ ហរៈមានន័យថាព្រះឥសូរ ហើយពាក្យល័យមានន័យថាទីស្ថាន។ ដូចនេះហរិហរាល័យមានន័យថា ទីស្ថានរបស់ព្រះវិស្ណុ និងព្រះឥសូរ។ រាជធានីហរិហរាល័យត្រូវបានជ្រើសរើសជាធានីដំបូងជាថ្មីម្តងទៀតក្នុងសម័យអង្គរនៅដើមសតវត្សទី៩ ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២។ មុនពេលព្រះអង្គយាងមកគង់នៅទីនេះជាអចិន្រ្ទៃយ៍ ព្រះអង្គបានផ្លាស់ប្តូររាជធានីពីឥន្ទ្របុរៈ(ទំនងជានៅបន្ទាយព្រៃនគរ ខេត្រត្បូងឃ្មុំ) រួចព្រះអង្គបានផ្លាស់ប្តូររាជធានីជាបន្តបន្ទាប់មករាជធានីអង្គរ។
## ឯកសារយោង
វិថីព្រះវិហារ

វិថីព្រះវិហារ ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី មហាវិថីព្រះស៊ីសុវត្ថិ ទៅទល់នឹង វិថីនគររាជ ត្រង់ចំំណុចប្រសព្វ វិថីប្រទេសបារាំង។

បញ្ហារបស់វិថី÷
* មានខូចត្រង់ខាងត្បូង វត្តព្រះពុទ្ធឃាសាចារ្យ ក្បែរចញ្ចើម វិថីប្រទេសបារាំង ត្រង់កន្លែងដាក់លូ។
ខែត្រ-ក្រុងខ្មែរនៅសម័យអង្គរ

ខែត្រ-ក្រុងខ្មែរ នៅសម័យអង្គរ
*ហរិបុញ្ជ័យ
*វាំងចន្ទន៍
*លវបុរៈ
*ឧទង
*រាជបុរី
*នគរបឋម
*ពេជ្របុរី
*ពិមាឃ
*ព្រះវិហារ
*បន្ទាយស្រី
*អង្គរ
*ជ័យ
*នគរស្រីធម្មរាជ
*ចម្ប៉ាស័ក
*ស្ទឹងត្រែង
*សម្បូរព្រៃគុហ៍
*វត្តនគរ
*អង្គរបុរី
*អូរកែវ
*ឥន្ទ្របុរៈ
*វិជ័យ
*កៅធរៈ
*បណ្ឌុរង្គ។
*រាជធានីនៅសម័យមហានគរ
ខេត្តយសោធរៈ

**ខេត្តយសោធរៈ** (សៀម : ยโสธร) គឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តទាំង ៧៦ របស់ប្រទេសសៀមដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគឦសានខាងក្រោមប្រទេសសៀមឬដែលហៅម្យ៉ាងទៀតថាអ៊ីសាន។ខេត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​បដិវត្តន៍​របស់សេនាប្រមុខថាណម ឃីធីណាចនបន្ទាប់​ពី ដែល​បាន​ចូល​ជា​ធរមាន​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ០៣ ខែ​មីនា ឆ្នាំ ១៩៧២។ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងខេត្តឧប្បលរាជធានី ខេត្តអំណាចចម្រើន ខេត្តសិរីសាកេត ខេត្តសុវណ៌ភូមិ និង ខេត្តមុក្តាហារ។

## ប្រវត្តិ 
ខេត្តយសោធរ គឺជាខេត្តរបស់ខ្មែរនៅក្នុងសម័យអង្គរក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី ១ ដែលមានរាជធានីនៅយសោធបុរៈហើយបច្ចុប្បន្នរាជធានីនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប។ 

ខេត្តនេះត្រូវបានបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ០១ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៧២ ដែលបំបែកចេញពីខេត្តឧប្បលរាជធានី។

## រដ្ឋបាល 
ខេត្តយសោធរ ចែកចេញជា ០៩ ក្រុង/ស្រុក ៧៨ សង្កាត់/ឃុំ និង ៨៨៥ ភូមិ ៖

## មើលផងដែរ
ទីក្រុងលវបុរៈ

**ទីក្រុងលវបុរៈ ឬ លវបុរី** គឺជាទីក្រុងនៅសម័យអង្គរ។ដើមឡើយជាខេត្តលពបុរីរបស់ខ្មែរក្រោយសម័យអង្គរ។ដែលបច្ចប្បន្នស្ថិតនៅខេត្តលពបុរី ប្រទេសសៀម។
ខេត្តនគរភ្នំ

**ខេត្តនគរភ្នំ** (,  អានថា: ណៈ-ខន-ផៈ-ណុំ) គឺជាខេត្ត (ចង្វាត) ​មួយក្នុងចំណោមខេត្តចិតសិបប្រាំមួយរបស់ប្រទេសថៃ​ ស្ថិតនៅភាគឦសាន (ហៅ​ថាឥសាន ឬ អ៊ីសាន​ដែរ)​ ខាងលើប្រទេសថៃ ខេត្តជាប់គ្នាដោយផ្ទាល់គឺ​​ (ពីខាងត្បូងតាមទ្រនិចនាឡិកា): ខេត្តមុក្តាហារ ខេត្តសកលនគរ និងខេត្តបឹងកាល​ ភាគឦសានជាប់នឹងខេត្តខាំមួននៅប្រទេសឡាវ

## ភូមិសាស្ត្រ 
ខេត្តនៅជ្រលងទន្លេមេគង្គ ភាគច្រើនជាវាលទំនាប ផ្នែកខាងជើងនៃខេត្តមានតំបន់ខ្ពង់រាបជាង ធម្មជាតិគ្របដណ្តប់ដោយព្រៃឈើ ទន្លេសំខាន់នៅភាគខាងជើងគឺទន្លេសង្គ្រាមជាមួយនឹងទន្លេអ៊ុនតូចជាង​ ផ្នែក​ខាង​ត្បូង​មាន​ទឹក​ទន្លេគុំជា​ផ្លូវ​ទឹក​គួរ​ឱ្យ​កត់​សម្គាល់​តែ​មួយ​គត់ ទីរួមខេត្ត គឺទីក្រុងនគរភ្នំ​ ស្ថិតនៅមាត់ទន្លេមេគង្គ 

ឧទ្យានជាតិភូលង្កាគ្របដណ្តប់ 50 គ.ម 2 របស់ព្រៃនិងភ្នំ និងរួមបញ្ចូលទឹកជ្រោះតាតខាមនិងទឹកជ្រោះតាតពោធិ៍ដែលជាកន្លែងទាក់ទាញដ៏ពេញនិយមបំផុតវ ផ្កាដូចជា Lady Slipper Orchid និងសត្វព្រៃចម្រុះត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងឧទ្យាន ផ្ទៃដីព្រៃឈើសរុបមាន 789 គ.ម 2 (305 គីឡូម៉ែត្រក្រឡា) ឬ 14 ភាគរយរបស់ផ្ទៃដីខេត្ត

ចន្លោះឆ្នាំ 1967 និង 1971 ភាគច្រើននៃពួកបះបោរកុម្មុយនិស្តត្រូវបានកម្ចាត់ ឆ្ពោះទៅចុងបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមវៀតណាម កងកម្លាំង​អាមេរិក​បាន​ចល័ត​ប្រតិបត្តិការ​យោធា​ឥណ្ឌូចិន​របស់ខ្លួន​ទៅកាន់​ខេត្តនគរភ្នំ

មេដឹកនាំកុម្មុយនិស្តវៀតណាម ហូ ជីមិញ បានរស់នៅពីឆ្នាំ 1928 និង 1931 នៅបានណាចក (บ้านนาจอก) ភូមិតូចមួយនៅលើផ្លូវរវាងអ្វីដែលឥឡូវនេះជាមូលដ្ឋានទ័ពអាកាសនិងខេត្តនគរភ្នំ អតីតផ្ទះរបស់គាត់និងសារមន្ទីរមួយត្រូវបានបើកជាសាធារណៈ

## រដ្ឋបាលខេត្ត 
ខេត្តចែកចេញជា 12 ស្រុក (អាំភើ) ស្រុកត្រូវបានបែងចែកបន្ថែមទៀតជា 97 សង្កាត់ (តាំបល់) និង 1,040 ភូមិ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
ខេត្តជ័យភូមិ

​**ខេត្តជ័យភូមិ** (សៀម : ชัยภูมิ)​ គឺជាខេត្តស្ថិតនៅភាគឦសានរបស់ប្រទេសសៀមខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងខេត្តខនកែន ខេត្តនគររាជសីមា ខេត្តលពបុរី និង ខេត្តពេជ្របូរណ៍។ឈ្មោះខេត្តនេះមានន័យថា**ទឹកដីនៃជ័យជម្នះ**។

## ប្រវត្តិ 
ប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ទីក្រុងជ័យភូមិមានតាំងពីសម័យអាណាចក្រខ្មែរនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី​ ១២ មកម្ល៉េះនៅពេលដែលវាជាទីក្រុងតូចមួយនៅលើផ្លូវទៅពីរាជធានីអង្គរទៅប្រាសាទសិង្ហ(ខេត្តកញ្ចនបុរី)។

នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨១៧ តំបន់នេះត្រូវបានជនជាតិលាវមកតាំងទីលំនៅដែលដឹកនាំដោយ**ណាយឡែ**ជាមន្ត្រីរបស់ស្តេចអនុវង្សនៃទីក្រុងវៀងច័ន្ទន៍​​ដែលជារដ្ឋដៃទន្លេរបស់ស្តេចសៀមពួកគេបានចាប់ផ្ដើមមករស់នៅក្នុងភូមិបានណាំឃុនហ្នងអ៊ីចាន់នៃខេត្តនគររាជសីមា​ប៉ុន្តែ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​ត្រូវបាន​ចាកចេញទៅវិញហើយទៅរស់នៅបានហ្លួង​(ទីក្រុងជ័យភូមិបច្ចុប្បន្ន)វិញ​នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨២៦ ស្តេចអនុវង្សបានបះបោរប្រឆាំងនឹងស្ដេចចេស្ដាបតិន្ទ្រ(រាមាទី ៣)ដើម្បីស្វែងរកឯករាជ្យពេញលេញ។នៅពេលនោះ**ណាយឡែ**ត្រូវបានតែងតាំងផ្ដល់ងារជាចៅព្រះយ៉ា(ឋានៈខ្ពស់មួយនៅសម័យសៀមបុរាណ)ដោយព្រះមហាក្សត្រសៀមនិងបានគាំទ្រទៅលើកងទ័ពសៀម**ចៅពញាឡែ**បានពលីជីវិតដើម្បីការពារទីក្រុងរបស់លោកប្រឆាំងនឹងកងទ័ពអនុវង្សហើយស្ដេចអនុវង្សត្រូវបានបរាជ័យដោយកង​ទ័ពសៀម​ប៉ុន្មាន​សប្តាហ៍​ក្រោយមក​ស្ដេចអនុវង្សត្រូវចាប់ខ្លួនហើយបញ្ជួនទៅ​ទីក្រុងបាងកក(ខេត្តបឹងកក់)ស្តេចរាមាទី​ ៣ ទ្រង់បានចងចាំនូវភាពស្មោះត្រង់របស់**ចៅពញាឡែ**ហើយព្រះអង្គបានប្រោសប្រទានថ្វាយ​ព្រះ​ឋានៈ​ជា**ព្រះយាភក្តីជុម្ពល**។រូបលោកត្រូវបានប្រជាជននៅតែចងចាំនិងនៅតែជាវីរៈបុរសនៅក្នុងតំបន់នេះហើយរូបសំណាករបស់លោកបានក្លាយជានិមិត្តរូបរបស់ខេត្តនេះរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។

## រដ្ឋបាល
ខេត្តជ័យភូមិ ចែកចេញជា ១៦ ក្រុង/ស្រុក ១២៤ សង្កាត់/ឃុំ និង ១៣៩៣ ភូមិ ៖

## មើលផងដែរ
## ឯកសារយោង
រាជធានីនៅសម័យនគរភ្នំ

រាជធានីនៅសម័យនគរភ្នំ÷
*វ្យាធបុរៈ
*នរវរនគរ
រាជធានីនៅសម័យចេនឡា

រាជធានីនៅសម័យចេនឡា÷
*ស្រេស្ឋបុរ
*ភវបុរ
*សម្ភុបុរ។
រាជធានីមានស្តេចសោយរាជ្យគឺ ត្រកូលសូរ្យវង្ស។
ឥន្ទ្របុរៈ

រាជធានីឥន្ទ្របុរៈ មានទីតាំងនៅប្រាសាទបន្ទាយព្រៃនគរ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ នៃប្រទេសកម្ពុជា (បច្ចុប្បន្ន)។ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ ព្រះអង្គបានយាងមកគង់នៅរាជធានីឥន្ទ្របុរៈ បន្ទាប់មកផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់រាជធានីកុតិ(ម្តុំប្រាសាទបន្ទាយក្តី បន្តមកទៀតរាជធានីអមន្ទ្របុរៈ(ប្រាសាទអកយំ ត្រង់ទំនប់នៃបារាយណ៍ទឹកថ្លា) ព្រះអង្គបានផ្លាស់ទៅរាជធានីហរិហរល័យ(តំបន់រលួស ដែលមានប្រាសាទបាគងជាចំណុចកណ្តាលរាជធានី) ហើយផ្លាស់ម្តងទៀតទៅកាន់រាជធានីមហិរន្ទ្របព៌ត(ភ្នំគូលែន ដែលរាជធានីនេះមានប្រាសាទអារាមរោងចិនជាចំណុចកណ្តាលនៃរាជធានី) ជាទីបញ្ចប់ព្រះអង្គបានត្រឡប់មករាជធានីហរិហរាល័យវិញ។ 

តើ "រាជធានីឥន្រ្ទបុរៈ" នៅស្រុកខ្មែរ ឬនៅស្រុកចាម? សូមបកស្រាយឈ្មោះរាជធានីទាំងពីប្រទេសនេះឱ្យបានច្បាស់លាស់។ ព្រោះនៅស្រុកចាម (បច្ចុប្បន្ន ដាណាង Da Nagng) ក៏ជារាធានីឥន្រ្ទបុរៈពីអតីតកាលដែរ។
## ឯកសារយោង
ក្រុងក្រចេះ

[ធ្វេង|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល| ផ្សោតក្បាលត្រឡោកកំពុងស្ថិតនៅតាម[ទន្លេមេគង្គ|ដងទន្លេមេគង្គ]]
**ក្រចេះ** ( ) ដែលហៅថា **ក្រុងក្រចេះ** គឺជាទីរួមខេត្តនិងទីក្រុងតែមួយគត់នៃខេត្តក្រចេះ ដែលស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃប្រទេសកម្ពុជា ។ ក្រុងក្រចេះក៏ជាសង្កាត់មួយក្នុងក្រុងក្រចេះ ។

ក្រុងក្រចេះត្រូវបានបង្កើតនៅថ្ងៃទី០៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៩ ដោយកាត់ចេញពីស្រុកចិត្របុរីចំនួន០៥ឃុំ គឺឃុំអូរឫស្សី ឃុំរកាកណ្ដាល ឃុំក្រចេះ ឃុំក្រគរ និងឃុំកោះទ្រង់។ 

ក្រុងក្រចេះមាន០៥សង្កាត់គឺ សង្កាត់អូរឫស្សី សង្កាត់រកាកណ្ដាល សង្កាត់ក្រចេះ សង្កាត់ក្រគរ សង្កាត់កោះទ្រង់។ សាលាក្រុងក្រចេះស្ថិតនៅតាមបណ្ដោយផ្លូវជាតិលេខ៧៣ក្នុងសង្កាត់អូរឫស្សី ក្រុងក្រចេះ ខេត្តក្រចេះ។

## ភូមិសាស្ត្រ 
ទីក្រុង​តូច​នេះ​មាន​ប្រជាជន​ប្រមាណ​៣៨.២១៥​នាក់ ហើយ​ស្ថិត​នៅ​មាត់ទន្លេមេគង្គ ​។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយផ្សារកណ្តាលដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយអគារសម័យអាណានិគមបារាំងចាស់។ ដើមផ្កាស្លឹកពណ៌ក្រហមកំពុងដុះជាជួរតាមមាត់ទន្លេ។ ទីក្រុងនេះរួមបញ្ចូលកោះធំៗ ដែលមានឆ្នេរខ្សាច់ពណ៌សនៅក្នុងទន្លេមេគង្គ។ ទន្លេដែលលាតសន្ធឹងភាគខាងជើងនៃទីក្រុងគឺជាជម្រកនៃក្រុមសត្វផ្សោតក្បាលត្រឡោកដ៏កម្រ។ សត្វផ្សោត និង ព្រែកកាំពី គឺជាកន្លែងដែលកំពុងទាក់ទាញទេសចរណ៍សំខាន់របស់ទីក្រុងក្រចេះ និង ខេត្តក្រចេះ។

ការស្ទង់មតិដែលធ្វើឡើងក្នុងឆ្នាំ២០០៧ ដោយគម្រោងអភិរក្សសត្វផ្សោតមេគង្គកម្ពុជា (CMDCP) ដែលជាគម្រោងសហការរវាងអង្គការ WWF សមាគមអភិរក្សពិភពលោក រដ្ឋបាលជលផល និងក្រុមអភិវឌ្ឍន៍ជនបទកម្ពុជា បានប៉ាន់ប្រមាណថា មានសត្វផ្សោតពី ៦៦ ទៅ ៨៦ ក្បាលដែលនៅសល់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាផ្នែកខាងលើ តំបន់ទន្លេមេគង្គ។ 

## ឯកសារយោង
រាជធានីនៅសម័យមហានគរ

ខេត្តនៅសម័យមហានគរមាន÷
*ហ្លួងព្រះបាង
*ហរិបុញ្ជ័យ
*សាយហ្លួង
*សុខោទ័យ
*ភីម៉ៃ
*ទ្វារវតី
*ស្រីវិជ័យ
*លពបុរី
*ចន្ទបុរី
*វត្តភូ
*ភ្នំគូលែន
*កោះកេរ្តិ៍
*យសោធរបុរៈ
*សម្ភុបុរៈ
*វិជ័យ
*បាណ្ឌរង្គ
*[[]]។
*រាជធានីនៅសម័យនគរភ្នំ
*រាជធានីនៅសម័យចេនឡា
*ខេត្តខ្មែរនៅសម័យចតុមុខ
*ខេត្តនៅសម័យស្រីសន្ធរ
*ខេត្តនៅសម័យលង្វែក
បណ្ឌុរង្គ

រាជធានី**បណ្ឌុរង្គ** ឬ **ប៉ាន់ឌូរ៉ាន់ហ្គា**  (សំស្រ្កឹត: पाण्डुरङ्ग / **Pāṇḍuraṅga, វៀតណាម**: **Phan Rang**) គឺជារាជធានីចុងក្រោយរបស់។ វាមានតាំងពីឆ្នាំ ៧៥៧ ដល់ឆ្នាំ ១៨៣២។ 
រាជធានីបណ្ឌុរង្គ គឺជារាជធានីដែលមានរាងជារង្វង់ព័ត្រជុំវិញដែនដីអង្គរផ្នែកខាងក្រោម។ ក្រោយសម័យអង្គរជាប្រទេសចម្ប៉ា នៅឆ្នាំ ១៤៨៥ ដល់ ១៨៣២ រួចទៅជាដាយវៀត កូសាំងស៊ីន។
បច្ចុប្បន្នយួនបានបំបែកតំបន់នេះទៅជាខេត្ត២គឺ ខេត្តប៊ិញថ្វឹន និង ខេត្តនិញថ្វឹន

=រូបភាព=

=មើលផងដែរ=
{{Navbox
|name = រាជធានីខ្មែរដែលបាត់បង់ទៅប្រទេសចម្ប៉ា(ចាម)
|title = រាជធានីខ្មែរដែលបាត់បង់ទៅប្រទេសចម្ប៉ា(ចាម) 
|state = {}
|liststyle = text-align:left;
|image = 
|group1 = **រាជធានីធំ**
|list1 = ឥន្ទ្របុរៈ 
|group2 = **រាជធានីតូច**
|list2 = អម្រាវតី វិជ័យ កៅធរៈ មណ្ឌរង្គ 
|belowstyle= background: #7BBA43; color: #000080;
|below=រាជធានីចម្ប៉ា​មាន ​៥ រាជធានី

}}
កោះកេរ្តិ៍

រាជធានីកោះកេរ្ដិ៍ ជារាជធានីសម័យមហានគរ។ ដែលមានទីតាំងនៅត្រង់ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍។
=ព្រះរាជាគ្រងរាជ្យ=
*ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ គ្រងរាជ្យចាប់ពីឆ្នាំ៩២៨ ដល់ឆ្នាំ៩៤១ ទ្រង់បានប្ដូររាជធានីពី យសោធរបុរៈ មក កោះកេរ្តិ៍ ទ្រង់ជាបុត្ររបស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣។
*ព្រះបាទហ៌សវរ្ម័នទី២ គ្រងរាជ្យចាប់ពីឆ្នាំ៩៤១ ដល់ឆ្នាំ៩៤៥ ទ្រង់ជាបុត្ររបស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤។
វ្យាធបុរៈ

​
រាជធានីវ្យាធបុរៈ ជារាជធានីរបស់ អាណាចក្រភ្នំ ដែលកសាងឡើងចាប់ពីសតវត្សទី១ មកដល់សតវត្សទី៦ នៃគ្រិស្តសករាជក្នុងរាជ្យព្រះបាទហ៊ុន ទៀន បន្តដល់រាជ្យ ព្រះបាទរុទ្រ្ទវរ្ម័ន(ឆ្នាំ៥១៤ ដល់ឆ្នាំ៥៣៩)  ជាបុត្ររបស់ ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន ដែលគ្រងរាជ្យនៅទីនោះ ដែលស្ថិតនៅឃុំព្រែកផ្ទោល និងឃុំអង្គរបូរី ស្រុកអង្គរបូរី  ខេត្តតាកែវ បច្ចុប្បន្ន។
ព្រះត្រីមូរតិ

**​ ព្រះត្រីមូរតិ** (trimūrti, "three forms" or "trinity") គឺ ​អវតារតំណាងឱ្យអាទិទេពទាំងបីនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា -  ហិណ្ឌូសាសនា (ព្រះព្រហ្ម ទេពបង្កើតលោក ~ព្រះវិស្ណុ ទេពការពារ និងថែរក្សាលោក ~ព្រះសិវ ទេពបំផ្លាញលោក និងបង្កើតលោកឡើងវិញ) នេះជាទស្សនវិជ្ជាក្នុងការបង្រួបបង្រួមឡើងវិញ .។ ៚ 

### ព័ត៌មានលម្អិត 
* សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖  កងចក្រ ត្រីសូល៍ ខ្សែផ្គាំ ដំបង
* យាន្តជំនិះ ៖ ​​ហង្ស (ព្រះព្រហ្ម)  *សត្វគ្រុឌ ( ព្រះវិស្ណុ ) *គោនិន្ទ (ព្រះឥសូរ)

## រូបភាពទេវរូបព្រះត្រីមូរតិ 

ឯកសារ:Shiva, Vishnu, and Brahma Adoring Kali LACMA M.80.101 (2 of 7).jpg|ទេវរូបព្រះត្រីមូរតិ សិល្បៈឥណ្ឌា.
ឯកសារ:The Cosmic Ocean Reveals Brahma, Vishnu, and Shiva.jpg|ទេវរូបព្រះត្រីមូរតិ សិល្បៈឥណ្ឌា.

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
* ចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬ សង្ក្រាន្តខ្មែរ
* ព្រះត្រីសក្តិ
* មាតរិកា
* នវទុរគា
* មហាវិទ្យា
នគរលវោ

**នគរលវោ ឬ ស្រីលវោ** គឺជាអតីតដែនដីមួយដែលបំបែកចេញពីអាណាចក្រទ្វារវត្តីហើយបច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅក្នុងខេត្តលពបុរីលើភាគខាងឆ្វេងនៃដងទន្លេចៅព្រះយ៉ាភាគខាងជើងនៃប្រទេសសៀមបច្ចុប្បន្ន។នៅប្រមាណសតវត្សរ៍ទី ០៧ នៅពេលដែលព្រះបាទឦសានវរ្ម័នទី ១ នៃអាណាចក្រចេនឡា(នគរខ្មែរមុនសម័យអង្គរ)ពង្រីកទឹកដីនិងឥទ្ធិពលទៅតាមជួរដងទន្លេចៅព្រះយ៉ានគរលវោគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលអំណាចកណ្ដាលនៃចក្រភពខ្មែរគ្រប់គ្រងទៅលើអាណាចក្រទ្វារវត្តី។ប៉ុន្តែនៅពេលដែលអាណាចក្រចេនឡាចុះខ្សោយអាណាចក្រទ្វារវត្តីរួមទាំងនគរលវោនោះបានរើបម្រាស់ពីចំណុះរបស់ចក្រភពខ្មែរមកជារដ្ឋឯករាជ្យវិញ។រហូតដល់ប្រមាណសតវត្សរ៍ទី ១០ ស្រីធម្មរាជាដែលស្ថិតនៅលើជ្រោយម៉ាឡេនិងអតីតរដ្ឋចំណុះមួយរបស់ចក្រភពខ្មែរនោះបានវាតទីគ្រប់គ្រងលើនគរលវោហើយបានតែងតាំងព្រះអង្គម្ចាស់សាសន៍ម៉ាឡេខ្លះថាជាជ្វាម្នាក់ឲ្យនៅគ្រប់គ្រងក្នុងនគរនោះ។ស្តេចម៉ាឡេរូបនោះបានចាប់ចិត្តប្រតិព័ទ្ធនឹងព្រះនាងសាសន៍ខ្មែរមួយអង្គដែលរត់ភៀសព្រះកាយពីអង្គរក្នុងគ្រាដែលចក្រភពខ្មែរកំពុងមានការបង្ហូរឈាមគ្នា។ស្ដេចម៉ាឡេនិងព្រះនាងខ្មែរមានព្រះរាជបុត្ររួមគ្នាមួយព្រះអង្គដែលក្រោយមកបានបង្រួបបង្រួមទឹកដីនៅអាណាចក្រខ្មែរហើយបានឡើងសោយរាជ្យនៅក្នុងរាជធានីអង្គរដោយមានព្រះនាមថាព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី ១។នៅក្នុងរាជ្យព្រះអង្គនេះនគរលវោនិងទ្វារវត្តីត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចក្រភពខ្មែរម្តងទៀត។

## មើលផងដែរ
ខេត្តខ្មែរនៅសម័យចតុមុខ

ខែត្រខ្មែរនៅសម័យចតុមុខ÷
*ខេត្តក្រមួនស
*ខេត្តព្រះត្រពាំង
*ខេត្តដូនណៃ
*ខេត្តពាម
*ខេត្តបារៀ
*ខេត្តបាសាក់
*ខេត្តទ្រាំង
*ខេត្តសំរោងទង
*ខេត្តបាទី
*ខេត្តលើកដែក
*ខេត្តបន្ទាយមាស
*ខេត្តថ្ពង
*ខេត្តកោះស្លាកែត
*ខេត្តកំពត
*ខេត្តកំពង់សោម
ជយវម៌្ម (វ្យាធបុរ-ធ្យានបុរ)

ព្រះបាទ **ជយវម៌្ម** នៃ វ្យាធបុរ និង ធ្យានបុរ (រជ្ជកាល ៧៦៣-៧៧០)។ 
យោងតាមសិលាចារឹកកំពូលតានន់ Ka.63/K.1236 ជាភាសាសំស្ក្រឹត និងជាភាសាខ្មែរ។ វាមានកាលបរិច្ឆេទ ឆ្នាំ៧៦៣ គ.ស. របស់ព្រះបាទជយវម្ម៌ទេវ។ សិលាចារឹកនេះបានប្រទះដំបូងនៅឆ្នាំ១៩៩៧ដែរ បន្ទាប់ពីថតសិលាចារឹកនៅវត្តពោធិវង្សលេីរួច។ លោកសាស្ត្រាចារ្យ វង់ សុធារ៉ា បានឲ្យចារឹកនេះទៅ លោក មីសែល ត្រាណេ ចុះលេខដំបូងតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៩ បន្ទាប់មកលោកគ្រូវង់ សុធារ៉ា ប្រទះឃេីញសិលាចារឹកទួលប្រាសាទនៅមេលប់ Ka.64/K.1247 នៅថ្ងៃទី៩/០៩/១៩៩៩។ ហេីយលោកក៏បានប្រាប់មិត្តបារាំងនៅសាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេសប្រទេស ទេីបគេនាំសហការីខ្មែរទៅផ្តិតនិងចុះលេខខាងលេី។ កាលបរិច្ឆេទជាតួលេខនៅខាងដេីមផ្នែកភាសាខ្មែរបានបែកបាត់ពីរតួខាងចុង នៅសល់តែផ្នែកភាសាសំស្ក្រឹតថា «វាណាឞ្ដឞដាឝាកេ» (វាណ=ព្រួញ=៥ + អឞ្ដ = ៨ + ឝដា =៦ > 685 śāke = 763 AD)។ ជាហេតុបានអោយដឹងថាមានស្ដេចព្រះនាមជយវម៌្ម ដែលស្ថិតនៅចន្លោះរាជ្យជយវម៌្មទី១ និង ជយវម្ម៌ទី២ មានព្រះនាមជយវម៌្ម ដូចគ្នាដល់ទៅ បីអង្គ។ ដោយហេតុជយវម៌្មអង្គនេះគឺជាជយវម៌្មទេវ ស្ទួនទី២។ (បើរាប់អោយត្រូវគឺ ***ជយវម៌្មទី៣***)
## ឯកសារយោង
*វិគីភីឌាខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទឹកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សធ្យានបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃធ្យានបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សវ្យាធបុរ
ខេត្តនៅសម័យស្រីសន្ធរ

ខែត្រខ្មែរនៅសម័យស្រីសន្ធរ÷
*ខេត្តបាសាន
*ខេត្តស្ទោង
*ខេត្តអាសន្ទុក
*ខេត្តជីក្រែង
*ខេត្តរលួស
*ខេត្តមហានគរ
*ខេត្តជាំខ្សាន្ដ
*ខេត្តជើងព្រៃ
*ខេត្តស្ទឹងត្រែង
*ខេត្តកំពង់សៀម
*ខេត្តមង្គលបុរី
*ខេត្តបាត់ដំបង
*ខេត្តក្រគរ
*ខេត្តពោធិសាត់
*ខេត្តអម្រាគគិរីបូរណ៍
*ខេត្តរលាប្អៀរ
*ខេត្តក្រង
*ខេត្តឫស្សីសាញ
*ខេត្តតាមសីមា
*ខេត្តរយ៉ង
*ខេត្តសុរិន្ទ
*ខេត្តសិង្គារ
*ខេត្តគោកសេះ
*ខេត្តអន្លង់រាជ
*ខេត្តព្រហ្មទេព
*ខេត្តព្រែកក្ដី
*ខេត្តម្លូព្រៃ
*ខេត្តត្នោត
*ខេត្តទឹកជោរ
នាគក្បាលប្រាំបួន

ប្រទេសកម្ពុជា[ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| [នាគទួនសុចនាគខ្មែរទឹកដោះម្តាយថ្លៃឈ្នះមួយរយភាគរយនៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា - ហិណ្ឌូសាសនា - នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា គ្រប់សាសនា]]
**ទួនសុចនាគខ្មែរទឹកដោះម្តាយថ្លៃ នាគក្បាលប្រាំបួន** ();  (យោងតាមរឿងព្រេងរបស់ខ្មែរបានតំណាលថា៖ ប្រាសាទភិមានអាកាសគឺជាទីស្ថានរបស់ព្រលឹងនាគក្បាលប្រាំបួន។ នាវេលាថ្ងៃមួយនាគបានក្រឡាខ្លួនជាស្រីម្នាក់ប្រកបដោយរូបសម្បត្តិស្រស់ឆោមយង់បានចុះពីប្រាសាទដើរលេងកម្សាន្តនៅក្បែរនោះៗ នាវេលាមួយស្តេចបានទតឃើញក៏ចាប់ចិត្តលង់ស្នេហ៍ ហើយប្រឡោមសុំស្នេហ៍នាង។ រឿងនោះបានតំណាលទៀតថា ស្តេចអង្គនោះត្រូវតែយាមមកផ្ទុំរួមមេត្រីជាមួយនាងនាគក្បាលប្រាំបួននៅឯប្រាសាទភិមានអាកាសនេះជារៀងរាល់យប់ មុនពេលព្រះអង្គយាមទៅផ្ទុំជាមួយព្រះរាជអគ្គមហេសី និងស្រីស្នំឡាងឡាយផ្សេងទៀត បើពុំនោះសោតទេស្តេចអង្គនោះនិងត្រូវសុគត ហើយនិងប្រទេសជាតិនិងកើតកលយុគជាក់ជាពុំខាន។ ហេតុនេះហើយទើបប្រជាជនខ្មែរមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំថានាគីនាគាគឺជាអ្នកថែរក្សាមនុស្ស និងប្រទេសជាតិទាំងមូល។

## ឯកសារយោង 
[ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|​[នាគ សិល្បៈឥណ្ឌា.]]
## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*ទួនសុចនាគខ្មែរទឹកដោះម្តាយថ្លៃនាគខ្មែរ និង នាគសាសនា
*របាំព្រះរាជទ្រព្យ
*ព្រះនាងហ្គ៉ាយ៉ាទ្រី
*រឿងរាមកេរ្តិ៍
*ក្រុងរាពណ៍
*នាង​មណ្ឌោលគីរី
*នាងអគ្គីនាគ
*រាមកេរ្តិ៍
*វត្តព្រះកែវមរកត
*ព្រហ្មញ្ញ សាសនា
*ហិណ្ឌូសាសនា
*ទួនសុចនាគខ្មែរទឹកដោះម្តាយថ្លៃឈ្នះមួយរយភាគរយនាគខ្មែរ
*ប្រាសាទខ្មែរនៅលើទឹកដីខ្មែរ
*រាយព្រះនាមទេវតានំនៃសាសនាព្រាហ្មណ៍ ឬ ហិណ្ឌូ 
*ព្រះកែវមរកត
*ព្រះម៉ែម៉ាណាសា (ម៉ូណាសា)
*រាយព្រះនាមទេវតាខ្មែរ ព្រះម៉ែផាន់ឡោ
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីព្រះមហាក្សត្រនៃឥណ្ឌាបុរាណ
*រាយព្រះនាមម្ចាស់ក្សត្រីនៃអធិរាជចិន
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃមីយ៉ាន់ម៉ា
*ភុជង្គនាគ ទួនសុចនាគខ្មែរទឹកដោះម្តាយថ្លៃឈ្នះមួយរយភាគរយ
*កម្ពុជនាគរាជ ទួនសុចនាគខ្មែរទឹកដោះម្តាយថ្លៃឈ្នះមួយរយភាគរយ
*ព្រះថោង
*ព្រះបាទវិរូបក្ខ 
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ 
ប្រទេសកម្ពុជា
គណបក្សនយោបាយចូលរួមការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តនីតិកាលទី១ ឆ្នាំ១៩៩៣ - ១៩៩៧

គណបក្សដែលចូលរួមការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី១ ឆ្នាំ១៩៩៣ - ១៩៩៧ មាន ២០គណបក្សគឺ÷
*គណបក្សកម្ពុជារស់ឡើងវិញ
*គណបក្សកម្ពុជាសេរី ឯករាជ្យ ប្រជាធិបតេយ្យ
*គណបក្សកម្ពុជាអព្យាក្រឹត្យ ប្រជាធិបតេយ្យ
*គណបក្សកសិករប្រជាធិបតេយ្យ សេរីខ្មែរ
*គណបក្សខ្មែរជាតិនិយម
*គណបក្សខ្មែរអព្យាក្រឹត្យ
*គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា
*គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរ
*គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ និងអព្យាក្រឹត្យ
*គណបក្សប្រជាធិតេយ្យ សេរីនិយម ព្រះពុទ្ធសាសនា
*គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី
*គណបក្សម៉ូលីណាកា និង អ្នកតស៊ូដើម្បីសេរីភាព
*គណបក្សសភាជាតិខ្មែរ
*គណបក្សសង្គមធម៌ ប្រជាជាតិ
*គណបក្សសម្ព័ន្ធសាធារណរដ្ឋ
*គណបក្សសាធារណរដ្ឋសេរី
*គណបក្សសាធារណរដ្ឋ អភិវឌ្ឍន៍ និងសេរី
*គណបក្សសាធារណរដ្ឋប្រជាធិតេយ្យខ្មែរ
*គណបក្សសាធារណរដ្ឋសេរីនិយម
*គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច។

=សន្លឹកឆ្នោត និងលេខរៀងគណបក្ស=

=មើលផងដែរ=
*គណបក្សរណសិរ្សរំដោះជាតិប្រជាជនខ្មែរ
គណបក្សនយោបាយចូលរួមការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តនីតិកាលទី៣ ឆ្នាំ២០០៣ - ២០០៧

*គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា
*គណបក្ស នរោត្តម រណឬទ្ធិ
*គណបក្សហង្សដារ៉ាចលនាប្រជាធិបតេយ្យ
*គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច
*គណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស
*គណបក្ស សម រង្ស៊ី
*គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ
*គណបក្សខ្មែរឈប់ក្រ
*គណបក្សសង្គមខ្មែរនិយម
*គណបក្សសង្គមយុត្តិធម៌
*គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរ
*គណបក្សខ្មែរសាធារណរដ្ឋ
*គណបក្ស
*គណបក្ស
*គណបក្ស
*គណបក្ស
*គណបក្ស
*គណបក្ស
*គណបក្ស
*គណបក្ស
*គណបក្ស
*គណបក្ស
*គណបក្ស
=សន្លឹកឆ្នោត និងលេខរៀងគណបក្ស=
គណបក្សនយោបាយចូលរួមការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តនីតិកាលទី៥ ឆ្នាំ២០១៣ - ២០១៨

គណបក្សនយោបាយដែលចូរួមកាបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី៥ ឆ្នាំ២០១៣ - ២០១៨ មាន÷
*គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា
*គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ
*គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច
*គណបក្សយុវជនកម្ពុជា
*គណបក្សសញ្ជាតិកម្ពុជា
*គណបក្សសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ
*គណបក្សខ្មែរឈប់ក្រ
*គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ។
=សន្លឹកឆ្នោត និងលេខរៀងគណបក្ស=

=មើលផងដែរ=
*គណបក្សដែលបានចូលរួមការបោះឆ្នាំជ្រើសរើស ក្រុមព្រឹក្សាឃុំ/សង្កាត់ ឆ្នាំ២០១៧
*គណបក្សដែលបានចូលរួមការបោះឆ្នាំជ្រើសរើស ក្រុមព្រឹក្សាឃុំ/សង្កាត់ ឆ្នាំ២០១២
*គណបក្សដែលបានចូលរួមការបោះឆ្នាំជ្រើសរើស ក្រុមព្រឹក្សាឃុំ/សង្កាត់ ឆ្នាំ២០១៧
*គណបក្សដែលបានចូលរួមការបោះឆ្នាំជ្រើសរើស ក្រុមព្រឹក្សាឃុំ/សង្កាត់ ឆ្នាំ២០១៧
គណបក្សខ្មែរតែមួយ

= ដោយយល់ឃើញថា ប្រទេសកម្ពុជា និងប្រជាជាតិខ្មែរ បានឆ្លងកាត់នូវបទពិសោធន៍មហាសោកនាដកម្ម ការវិនាសអន្តរាយ អំពើរំលោភសិទិ្ធមនុស្ស ក្នុងការដឹកនាំប្រទេសបែបកុម្មុយនីស្ត និងបែបផ្តាច់ការពីអតីតកាល។ មេរៀនប្រវតិ្តសាស្រ្តខ្មែរពីអតីតកាលជាបទពិសោធន៍ សម្រាប់នៅថ្ងៃនេះ ថ្ងៃស្អែក និងទៅ   ថ្ងៃអនាគត ដើម្បីធ្វើជាត្រីវិស័យដល់អ្នកនយោបាយខ្មែរបន្តវេន ត្រូវចេះគិតទទួលខុសត្រូវ ចេះពិចារណាឲ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ មុខនឹងធ្វើការសម្រេចកិច្ចការធំៗសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា និងប្រជាជាតិខ្មែរ។ =
ដើម្បីឲ្យប្រទេសកម្ពុជាមានស្ថេរភាពនយោបាយរឹងមាំជានិច្ច ត្រូវបង្កើតប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យសេរីគំរូថ្មីមួយ ដោយមានការបង្កើតច្បាប់កំណត់តំណែងនាយករដ្ឋមន្រ្តី មានត្រឹមពីរអាណតិ្ត ស្មើដប់ឆ្នាំ និងប្រធានគណបក្សនយោបាយប្តូរវេន មានត្រឹមពីរអាណតិ្ត ស្មើដប់ឆ្នាំដូចគ្នា។ ការដឹកនាំប្រទេសកម្ពុជាតាមប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យសេរី ដែលមានអំណាចពិតនៅក្នុងដៃប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ទើបសេដ្ឋកិច្ចជាតិមានការរីកចម្រើនជឿនលឿន ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមានជីវភាពធូរធា សុខដុមរមនា ឆ្ពោះទៅរកកោះសន្តិភាពពិតបា្រកដ ដើម្បីបង្កើតភាតរភាពរវាងខ្មែរ និងខ្មែរ ជាអមត។

ស្ថិតនៅក្នុងបរិបទនេះ យើងខ្ញុំជាអតីត សមាជិក សមាជិកា គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងជាអ្នកប្រកាន់យកលិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីនិយមផ្សេងទៀត បានរួមគំនិតគ្នាយកជាតិជាធំ និងបានសម្រេចចិត្តបង្កើតគណបក្សនយោបាយដែលមានឈ្មោះថា **«**គណបក្សខ្មែរតែមួយ**»** ដើម្បីធ្វើជាគំរូទុកឲ្យអ្នកនយោបាយខ្មែរបន្តវេនជំនាន់ក្រោយៗ។
គណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ

**គណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ** (អង់គ្លេស៖ Khmer National United Party ហៅកាត់: **ខ.រ.ជ** ហៅកាត់អង់គ្លេស: **K.N.U Party**) គឺជាគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជាដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៦ ដោយលោកញឹក ប៊ុនឆៃ និងអតីតសមាជិកនៃគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច។

## គោលនយោបាយមូលដ្ឋាន 
គោលនយោបាយមូលដ្ឋានរបស់គណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិមាន៩ចំណុចដូចជា៖

**១**- **ភូមិ ឃុំ សុខក្សេមក្សាន្ដ**៖ បង្ក្រាប ទប់ស្កាត់ អំពើ ចោរកម្ម ក្មេងទំនើង អំពើអសិលធម៌សង្គម ហឹង្សាក្នុងគ្រួសារ ការចរាចរ ផលិត និងសេពគ្រឿងញៀន។

**២**- **ភូមិឃុំស្អាតស្អំ**៖ គ្មានអំពើពុករលួយ គ្មានការយកកម្រៃក្រៅផ្លូវការលើសេវាសាធារណៈគ្រប់ប្រភេទ ដូចជាអត្តសញ្ញាប័ណ្ណ ប័ណ្ណគ្រួសារ សៀវភៅស្នាក់នៅលិខិតបញ្ជាក់កំណើត លិខិតអាពាហ៍ពិពាហ៍ លិខិតបញ្ជាក់ នានា...។ល។

**៣**- **ភូមិ-ឃុំ យុត្តិធម៌**៖ គ្មានការរើសអើង បក្ខពួកនិយម និងគ្រួសារនិយម។

**៤**- **ភូមិ-ឃុំ រុងរឿង**៖ ប្រជាពលរដ្ឋមានចំណូល តាមរយៈការជម្រុញផលិតភាពកសិកម្មបែបទំនើប និងបច្ចេកទេសថ្មី ព្រមជាមួយការធានាតម្លៃកសិផល ស្របតាមតម្លៃទីផ្សារអន្ដរជាតិ។

**៥- ភូមិ-ឃុំ សុខដុម្យ**៖ ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងមូលដ្ឋានមានការងារធ្វើគ្រប់គ្នា ទប់ស្កាត់ការធ្វើចំណាកស្រុក និងចំណាកស្រុកទៅក្រៅប្រទេស។

**៦- ភូមិ-ឃុំ បៃតង**៖ ទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបអំពើកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ធនធានធម្មជាតិ ការពារ និងលើកកម្ពស់បរិស្ថាន។

**៧- ភូមិ-ឃុំ គ្មានការគៀបសង្កត់**៖ ការពារ និងទប់ស្កាត់ការរំលោភបំពាន ដណ្ដើមដីធ្លី រឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិ ពីប្រជាពលរដ្ឋ។

**៨- ភូមិឃុំ មានគុណភាព**៖ លុបបំបាត់អនក្ខរកម្ម ខិតខំសាងសង់សាលារៀន នៅតាមភូមិ-ឃុំ និងជម្រុញកុមារគ្រប់អាយុបានចូលរៀនគ្រប់គ្នា។

**៩- ភូមិ-ឃុំ អភិវឌ្ឍន៍**៖ ខិតខំប្រមែប្រមូលប្រភពនានា ជួសជុលកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ជីកអណ្ដូងទឹក ស្រះទឹក ផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាតតាមតម្រូវការក្នុងមូលដ្ឋាន។

## គោលការណ៍ដឹកនាំគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ 
គោលការណ៍ដឹកនាំនៃគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិគឺ៖

**១**- សមាជិក សមាជិកា សកម្មជន គណបក្សជាម្ចាស់គណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ។

**២**- គណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ តម្កល់ផលប្រយោជន៍ប្រទេសជាតិប្រជាពលរដ្ឋធំជាងផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន និងបក្ខពួក។

**៣**- ការដឹកនាំ គ្រប់គ្រងគណបក្ស តាមបែបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ គ្មានបក្ខពួកនិយមគ្រួសារនិយម និងគ្មានអំពើពុករលួយ។
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយ
គណបក្សនយោបាយចូលរួមការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី៦ ឆ្នាំ២០១៨-២០២២

គណបក្សនយោបាយចូលរួមការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនិតិកាលទី៦ ឆ្នាំ២០១៨-២០២២÷
*គណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ
*គណបក្សមាតុភូមិយើង
*គណបក្សពន្លឺថ្មី
*គណបក្សសញ្ជាតិកម្ពុជា
*គណបក្សខ្មែរក្រោក
*គណបក្សសំបុកឃ្មុំសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ
*គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន
*គណបក្សសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ
*គណបក្សរស្មីខេមរា
*គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ
*គណបក្សខ្មែរសាធារណរដ្ឋ
*គណបក្សខ្មែរឈប់ក្រ
*គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច
*គណបក្សខ្មែរអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច
*គណបក្សយុវជនកម្ពុជា
*គណបក្សធម្មាធិបតេយ្យ
*គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ
*គណបក្សជនជាតិដើមប្រជាធិបតេយ្យ
*គណបក្សខ្មែរតែមួយ
*គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា

=គំរូសន្លឹកឆ្នោត និងលេខរៀងគណបក្ស=

=លទ្ធិផលនៃការបោះឆ្នោត=
គណបក្សប្រជាជន ទទួលបាន 125។
*កូដគំរូគណបក្សនយោបាយ
## ក្រុមព្រឹក្សាជាតិពិភាក្សា និងពិគ្រោះយោបល់
## គណបក្សដែលមិនចូលរួមជាមួយក្រុមព្រឹក្សាជាតិពិភាក្សា និងពិគ្រោះយោបល់
=មើលផងដែរ=

*គណបក្សនយោបាយចូលរួមការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តនីតិកាលទី៥ ឆ្នាំ២០១៣ - ២០១៨
*គណបក្សនយោបាយចូលរួមការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តនីតិកាលទី៤ ឆ្នាំ២០០៧- ២០១៣
*គណបក្សនយោបាយចូលរួមការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តនីតិកាលទី៣ ឆ្នាំ២០០៣ - ២០០៧
*គណបក្សនយោបាយចូលរួមការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តនីតិកាលទី២ ឆ្នាំ១៩៩៨ - ២០០២
*គណបក្សនយោបាយចូលរួមការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តនីតិកាលទី១ ឆ្នាំ១៩៩៣ - ១៩៩៧
គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរ

**គណបក្សខ្មែរប្រជាធិបតេយ្យ** (អង់គ្លេស៖  ហៅកាត់ថា​ '''''') គឺជាគណបក្សនយោបាយមួយនៅកម្ពុជា ។

## មនោគមវិជ្ជា 
គណបក្ស​នយោបាយ​នេះ​គាំទ្រ​ការ​ជឿ​ថា ខណៈ​ជន​អន្តោប្រវេសន៍​ខុស​ច្បាប់ និង​សូម្បី​តែ​អ្នក​ដែល​"មក​ពី​ប្រទេស​វៀតណាម" ដែល​"យក​ការងារ​ពី​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ"​គឺ​បំផ្លាញ​ដល់​កម្ពុជា។ មេដឹកនាំគណបក្សខ្មែរប្រជាធិបតេយ្យ លោក អ៊ុក ភូរិ មានប្រសាសន៍ថា លោក និងគណបក្សរបស់លោកមិនគាំទ្រមនោគមវិជ្ជា "ប្រឆាំងនឹងអន្តោប្រវេសន៍" នោះទេ ប៉ុន្តែលោក និងគណបក្សខ្មែរប្រជាធិបតេយ្យគាំទ្រ និងលើកកម្ពស់ជំនឿថា "ជនអន្តោប្រវេសន៍ទាំងអស់តាមករណីនីមួយៗ" ក្លាយជាពលរដ្ឋ  ដើម្បីរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលពួកគេអាចរួមចំណែកក្នុងន័យស្ថាបនាដល់ប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។

មនោគមវិជ្ជាផ្សេងទៀតដែលគណបក្សខ្មែរប្រជាធិបតេយ្យលើកកម្ពស់ និងគាំទ្រគឺ សិទ្ធិមនុស្ស "ជាពិសេសសម្រាប់ស្ត្រី និងកុមារ" និងផ្តល់ការគាំទ្រគ្មានដែនកំណត់ដល់ "សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី" ហើយក៏មិនលំអៀងដោយការគាំទ្រ និង "កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ" ជាមួយ ប្រទេសទាំងអស់នៃពិភពលោក "ដោយមិនគិតអំពីសង្គមនយោបាយរបស់ពួកគេ" ។ ក្រៅ​ពី​នោះ​ ​គណបក្ស​នេះក៏គាំទ្រ​ជំនឿថា​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​គ្រប់​រូប​​មាន​ការ​គ្រប់​គ្រង​ប្រទេស​ដោយ"​អធិបតេយ្យភាព"។

មនោគមវិជ្ជាផ្សេងទៀតដែលគណបក្សនេះគាំទ្រគឺដូចជាឧទាហរណ៍ នៃការគាំទ្រផ្នែកអភិរក្សនៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងសីលធម៌សង្គម ព្រមទាំងច្បាប់ធម្មនុញ្ញ ដែលមានន័យថាពួកគេប្រឆាំងទៅនឹងអំពើចោរកម្ម គ្រឿងញៀន និងការជួញដូរមនុស្ស។ល។

## សកម្មភាពនយោបាយ 
ក្នុង​ចំណោម​កម្មវិធី​ឃោសនា​តាម​ទូរទស្សន៍​ជា​ច្រើន​ដែល​បង្ហាញ​គណបក្ស​នយោបាយ​លើក​កម្ពស់​ការ​យល់​ឃើញ​របស់​ខ្លួន គណបក្ស​ខ្មែរ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ទទួល​បាន​ម៉ោង ១ ម៉ោង ៤៨ នាទី ដែល​ជា​ម៉ោង​ច្រើន​ជាង​​គណបក្សប្រជាជន​កម្ពុជាដែល​កាន់​អំណាច​ទទួលបាន ១ ម៉ោង ៤៣ នាទី។  គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៧ ក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៤ ឆ្នាំ២០០៨ ជាមួយនឹងសំឡេង ៣២៣៨៦ ជាមួយនឹង ១ អាសនៈ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា
ប្រភេទប្រាសាទខ្មែរ

ប្រាសាទបុរាណខ្មែរ ចែកចេញជាបីប្រភេទដូចជា៖

* ប្រាសាទដែលមានប្រាង្គតែមួយ ហើយសង់ដាច់តែឯង។ ឧទាហរណ៍៖ ប្រាសាទប្រាសាទភ្នំបាយ៉ង ប្រាសាទថ្មដុះ។ល។
* ប្រាសាទដែលមានប្រាង្គច្រើននៅលើខឿនតែមួយជាន់។ ឧទាហរណ៍៖ប្រាសាទព្រះគោ ប្រាសាទលលៃ។ល។
* ប្រាសាទដែលសង់លើដីរាបគ្មានខឿន ហើយសង់ផ្ទាល់និងដីរាបស្មើ។ ឧទាហរណ៍៖ ប្រាសាទព្រះខាន់ ប្រាសាទតាព្រហ្មតាកែវ។ល។
* ប្រាសាទភ្នំជាប្រាសាទសង់ខ្ពស់ដូចភ្នំមានទំហំធំ មានខឿនច្រើនជាន់ ប្រាសាទភ្នំចែកចេញជា២គឺ ប្រាសាទភ្នំដែលសង់លើភ្នំធម្មជាតិ។ ឧទាហរណ៍៖ ប្រាសាទភ្នំបាខែង ប្រាសាទភ្នំជីសូរ្យ ប្រាសាទព្រះវិហារ ។ល។ ប្រាសាទភ្នំដែលសង់នៅលើដី។ ឧទាហរណ៍ ប្រាសាទអង្គរវត្ត ប្រាសាទបាយ័ន ប្រាសាទបាពួន ប្រាសាទធំ។ល។

គេសាងសង់ប្រាសាទភ្នំ ដើម្បីតំណាងភ្នំ ព្រោះមានទស្សនៈឥណ្ឌា គេនិយមគោរពភ្នំសុមេរុ ដែលជាទីឋាននៃអាទិទេព។ ការសាងសងប្រាសាទតាមបែបពុទ្ធសាសនា គេច្រើននិយមសង់លើដីរាបស្មើតាមបែបវត្តអារាមពុំមានជាន់ថ្នាក់ខ្ពស់ៗដូចជា ប្រាសាទបែបព្រាហ្មណ៍និយមទេ។ សំណង់ប្រាសាទប្រភេទនេះ បញ្ជាក់ឱ្យយើងដឹងថា ព្រះពុទ្ធជាមនុស្សនៅលើលោកនេះរស់នៅជាមួយមនុស្សគ្រប់គ្នាគឺមិនស្ថិតនៅលើមេឃឆ្ងាយដាច់ពីមនុស្សដូចជាអាទិទេពនៃសាសនាព្រាហ្មណ៍ឡើយ។

## ឯកសារយោង
មុខងារប្រាសាទ

មតិខ្លះបានយល់ច្រលំថា ប្រាសាទដែលបុព្វបុរសយើងកសាងទុកមកគឺសម្រាប់ជាលំនៅឋាន(ព្រះរាជវាំង) របស់ព្រះមហាក្សត្រ។ តាមពិតប្រាសាទបុរាណខ្មែរទាំងឡាយ ទោះជាប្រាសាទភ្នំក្តី ឬប្រាសាទសង់លើដីរាបក្តីពុំមែនសម្រាប់នៅទេ គឺសម្រាប់៖

* ឧទ្ទិសថ្វាយអាទិទេព និងទេវៈផ្សេងៗក្នុងសាសនាព្រាហ្មណ៍ដូចជា ព្រះឥសូរឬព្រះសិវ ព្រះវិស្ណុឬព្រះនរាយណ៍ និងព្រះព្រហ្មជាដើម។
* ឧទ្ទិសថ្វាយព្រះពោធិសត្វក្នុងសាសនាព្រះពុទ្ធមហាយាន ដូចជាលោកេស្វរៈជាដើម។
* ឧទ្ទិសថ្វាយទេវរាជ(ការតម្កល់លិង្គព្រះឥសូរក្នុងប្រាសាទតំណាងព្រះរាជា)។
* ឧទ្ទិសថ្វាយបុព្បបុរសរបស់ព្រះរាជាមានព្រះមាតា បិតា និងវរជនផ្សេងៗ។

## ឯកសារយោង
ប្រភេទចម្លាក់

ប្រភេទនៃចម្លាក់នៃប្រាសាទបុរាណខ្មែរចែកចេញជា៣គឺ៖

* ចម្លាក់លិប៖ គឺជាក្បាច់ដែលគេឆ្លាក់នៅល់ផ្ទាំងថ្មលូកចូលទៅក្នុងផ្ទៃថ្ម មើលទៅមិនសូវឃើញខ្ពស់ ឬផុសចេញពីផ្ទៃថ្មខ្លាំងទេ។ គេច្រើនធ្វើក្បាច់នេះនៅតាមប្រាសាទ។
* ចម្លាក់លៀន៖ គឺជាក្បាច់ដែលគេឆ្លាក់លៀនចេញខ្ពស់ពីផ្ទៃថ្ម ព្រោះគេដាប់សាច់ថ្មឱ្យជ្រៅ មើលទៅរូបចម្លាក់ហាក់ដូចជាផុសចេញពីផ្ទៃថ្ម។ គេនិយមធ្វើរូបចម្លាក់លៀននៅតាមផ្តែរ សសរពេជ្រ និងជញ្ជាំង (ដូចជារូបអប្បរា)។
* ចម្លាក់លោត៖ ម្តងនេះគេឆ្លាក់រូបបដិមា សិវលិង្គ ពុំមែននៅលើជញ្ជាំងទេ គឺដាច់ពីជញ្ជាំង ប៉ុន្តែផ្អែកជាប់និងជញ្ជាំងដោយទំរ ព្រោះខ្លាចរលំ។ បន្តមកទៀតគេឆ្លាក់ជារូបបដិមាដាច់តែឯង។
រង្វង់ញាតិ

**រង្វង់ញាតិ**
រង្វង់ញាតិ សំដៅដល់ការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិឬសិទ្ធិកាន់កាប់អចលនទ្រព្យ៖

- រវាងឪពុក -​ ម្តាយបង្កើតនិងកូនបង្កើត

- រវាងប្តីនិងប្រពន្ធ

- រវាងយាយ - តាបង្កើតនិងចៅបង្កើត

- រវាងបងប្អូនបង្កើតនិងបងប្អូនបង្កើត

- រវាងឪពុក - ម្តាយក្មេកនិងកូនប្រសារ

- រវាងយាយ - តានិងចៅប្រសារ។
គណបក្សសំបុកឃ្មុំសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ

គណបក្សសំបុកឃ្មុំសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ (អង់គ្លេស៖ Beehive Social Democratic Party ហៅកាត់ថា **BSDP**) គឺជាគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ដោយអ្នកសារព័ត៌មានវិទ្យុសំបុកឃ្មុំ លោក ម៉ម សូណង់ដូ។ គណបក្ស​នេះ​បាន​ជាប់​លេខ​ទី​៧​ក្នុង​ចំណោម​គណបក្ស​នយោបាយ​ចំនួន​២០ក្នុង​ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៦ ឆ្នាំ២០១៨។

## គោលនយោបាយ 
គោលការណ៍​សំខាន់​ដើម្បី​ផ្ដល់​ជីវភាព និង​ភាព​ថ្លៃថ្នូរ ដល់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​ឃុំ-សង្កាត់​ដូច​ខាង​ក្រោម៖

**១.** បោស​សំអាត អំពើពុករលួយ គ្រឿងញៀន ល្បែង​ស៊ីសង និង​បម្រើ​សេវា​សាធារណៈ ដោយ​គោរព​តាម​ច្បាប់​កំណត់។

**២.** ប្រជាពលរដ្ឋ​ត្រូវ​មាន​បាយ​ទទួលទាន មាន​ពេទ្យ​ព្យាបាល មាន​ការ​សិក្សា​ប្រកប​ដោយ​គុណភាព និង​ក្រម​សីលធម៌។

**៣.** ការពារ​ដីធ្លី លំនៅឋាន និង​ទប់ស្កាត់​បទល្មើស​នេសាទ​ខុសច្បាប់។

**៤.** ជួសជុល និង​កសាង​បន្ថែម​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដូចជា៖ លូ​បង្ហូរ​ទឹក ផ្លូវ​លំ ស្ពាន ទំនប់​ទឹក ប្រឡាយ​ទឹក និង​អណ្ដូង​ទឹក។

**៥.** បង្កើត​ក្លឹប​កីឡា​សម្រាប់​យុវជន បង្កើត​ការងារ និង​តំបន់​ទេសចរណ៍។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយ
ខេត្តមហានគរ

**ខេត្តមហានគរ** បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្ដូរទៅជាខេត្តសៀមរាបវិញ។
ថ្ងៃទី០៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩

ថ្ងៃទី០៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩ គឺជាថ្ងៃដែលកម្ពុជាបាត់បងទឹកដីកម្ពុជាក្រោម។ ជាថ្ងៃដែលខ្មែរក្រោមបាត់បង់ភាពជាម្ចាស់លើទឹកដីខ្លួនឯង។ ហើយបានប្រែក្លាយពីម្ចាស់ប្រទេសទៅជាជនជាតិភាគតិច លើទឹកដីរបស់ខ្លួន។ ចំណែកកូនខ្មែរកណ្ដាល លែងមានអ្នកដឹងលឺនឹងយកចិត្តទុកដាក់រឿងនេះទៀតហើយ។ សូម្បីតែលើកទង់ជាតិខ្មែរ និងខ្មែរក្រោមនៅមុខផ្ទះក៏គ្មានផង ខ្មែរបច្ចុប្បន្នលែងទទួលស្គាល់ខ្មែរក្រោមជាបងប្អូនហើយ។ បែរជាយកជាតិសាសន៍ដទៃជាបងប្អូនវិញ សែនស្ដាយដែនដីកូសាំងស៊ីន ការបាត់បង់នេះមកពីអត្តចរឹកខ្មែរក្រោយដូចជាខ្មែរបច្ចុប្បន្ន រឿងជាតិជារឿងរបស់អ្នកធំ យើងរាស្ត្រគិតតែរកស៊ីទៅ ទុកគេជាអ្នកដឹកនាំទៅ។ ចុងក្រោយចាញ់មនោគមន៍យួនបាត់ដីកម្ពុជាក្រោម។ 
 ចរឹកចឹងសមនឹងពាក្យ ពូជបាត់ទឹកដី។ ជនជាតិខ្មែរចង់ចូលទៅយួនប៉ូលីសខ្មែរនៅច្រកព្រំដែនសួរប្រជាជនខ្លួនចេះភាសាយួន និងដូរលុយយួនទុកចាយនៅ សុំឆែកឯកសារសិន តែដល់ជនជាតិយួន ចូលមកខ្មែរវិញមិនបានសួររកឯកសារអីទាំងអស់ ពួកដែលចូលមកមាន អ្នកលក់កាហ្វេតាមរទេះ លក់កាវកណ្ដុល លក់បាយក្ដាំង និងនំស្រួយ បញ្ចួលហ្គាសដែកកេស និងដេរស្បែកជើង លក់នំបញ្ចុកស្រុះ និងនំបាញ់ហយ ជាដើម -ល-។ នៅពេលបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែរ ម្ដងៗអាជីវករខ្មែរឈប់លក់ដូរ លក់បាយ ម្ហូប នៅតាមផ្លូវ ដល់ពេលទៅទិញនិយាយខ្មែរអត់ច្បាស់ផងនេះឬ មនោគមន៍បរទេសខាងកើតដើម្បីបន្តលេបយកដែនដីកម្ពុជា។ ដោយការធ្វើសញ្ជ័យប្រជាជន រឺយ៉ាងណា? អោយប្រជាជនមករស់នៅលើទឹកដីគេអោយបានច្រើនរួចអោយ មានតំណែងធំក្នុងកិច្ចការការងារសង្គម ចាប់ពីតំណែងមេភូមិ ក្រុមព្រឹក្សាឃុំ មេឃុំ/ចៅសង្កាត់ ក្រុមព្រឹក្សាស្រុក អភិបាលស្រុក ក្រុមព្រឹក្សាខេត្ត អភិបាលខេត្ត ទៅដល់មន្ត្រីតាមក្រសួងនានា។ បើធ្វើការបោះឆ្នោតទៅជាប់រួចកាត់យកដីដូច ប្រទេសអ៊ុយក្រែន-ប្រទេសរុស្ស៊ី តំបន់គ្រីមមៀ ជាគំរូស្រាប់។ ការបោះឆ្នោតប្រជាមតិដូចពេលដែលហូជីមិញ និងបាវដាវ ធ្លាប់ធ្វើជាមួយបារាំង ក្នុងការលេបយកដែនដីខ្មែរ តែបែរជាកូនខ្មែរប្រៀបដូចជារៃ រាំច្រៀង ផឹកស៊ី មិនគិតពីកាតាព្វកិច្ចជាពលរដ្ឋ។ បើមិនបាត់ដីបានវាចំលែក។ សូមខ្មែរលើ ខ្មែរកណ្ដាល និង ខ្មែរក្រោម យកចិត្តទុកដាក់ដល់ថ្ងៃនេះផង បងប្អូនទាំង៣ព្រាត់គ្នាដោយសារមនោគមន៍បរទេស។ ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់ទៅប្រទេសជិតខាង ចូលកូនខ្មែរចងចាំផង។ ប្រយោគខាងលើនេះមិនមែនញុះញុងអោយស្អប់ជាតិសាស្ត្រទេ តែចង់អោយកូនខ្មែរដឹង និងយល់ពីមុខចោរឈ្លានគេហើយមុនទទួលយកការពិត បែរកាឡៃដានកង់ប្រវត្តិសាស្ត្រ។

=**ខេត្តខ្មែរនៃដែនកម្ពុជាក្រោម**=
ថ្ងៃទី០៤ ខែមិថុនា

ថ្ងៃទី០៤ ខែមិថុនា ជាថ្ងៃរំលឹកខួបនៃការបាត់បង់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោម។ ដែលត្រូវបានបារាំងកាត់ទឹកដីនេះដោយគ្មានបានសួរប្រជាជនដែលរស់នៅលើដីនោះឡើយ។ កត្តានេះបង្កឡើងដោយបារាំងចង់បង្កើតសហព័ន្ធឥណ្ឌូចិន តែ ហូជីមិញ និង បាវដាវ រៀបល្បិចចង់លេបយកដីនេះ ដោយយល់ឃើញថាអាណាព្យាបាលបារាំង បានផ្លាស់ប្ដូរទេសាភិបាលបារាំងនៅឥណ្ឌូចិនជាច្រើនរូប ទើបសំរេចផែនការនេះនៅថ្ងៃនេះ ដោយមានស្រីជាធ្នាក់ផងដែរ។
ថ្ងៃទី០៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៨ ជាខួបលើកទី៦៩ឆ្នាំនៃការបាត់បង់ទឹកដី គិតចាប់ពីថ្ងៃទី០៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩មក។
=**ខេត្តខ្មែរនៃដែនកម្ពុជាក្រោម**=
ប្រាសាទគោកងាវ

ប្រាសាទគោកងាវ ជាប្រាសាទដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ ឃុំគោកងាវ ស្រុកភ្នំរុង ខេត្តបុរីរម្យ អាណាចក្រខ្មែរ។បច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅក្នុងខេត្តបូរីរ៉ាម ប្រទេសសៀម។
​ស្រុកព្រះកូនជ័យ(ខេត្តបុរីរម្យ)

**ស្រុកព្រះកូនជ័យ** ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តបុរីរម្យ។
ស្រុកភ្នំរុង(ខេត្តបុរីរម្យ)

**ស្រុកភ្នំរុង** ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តបុរីរម្យដែលស្រុកនេះមានភ្នំមួយដែលមានឈ្មោះថាភ្នំរុងនិងមានប្រាសាទនៅលើនោះឈ្មោះថាប្រាសាទភ្នំរុង។

=រដ្ឋបាល=
* ឃុំរមៀត
* ឃុំគោកងាវ
* ឃុំតាពែក
គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ

**គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ** (អង់គ្លេស: គណបក្សប្រឆាំងខ្មែរ; ហៅកាត់: **គ.ឆ.ខ**; ហៅកាត់អង់គ្លេស: **KWP**) គឺជាគណបក្សនយោបាយ មួយនៅកម្ពុជាដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១៨។ ប្រធាននៃគណបក្សនេះគឺលោក គង់ មុនីកា។ លោក គង់ ម៉ូនីកា គឺជា​កូនប្រុស​បង្កើត​របស់​លោក គង់ គាំ ដែលជាអតីត​សមាជិក​ជាន់ខ្ពស់នៃ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ដែល​ត្រូវបាន​តុលាការ​កំពូល​កម្ពុជា​រំលាយ​កាលពី​ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៧​។ នេះ និង​បងប្រុស​របស់​លោក គង់ ម៉ូ​នី​កា ចំនួន​២​នាក់ គឺ​លោក គង់ បូរ៉ា​ និង លោក គង់ សុភា រួម​នឹង​សមាជិក​អតីត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ១១៥​នាក់​ផ្សេង​ទៀត ត្រូវ​បាន​ហាម​មិន​ឲ្យ​ធ្វើ​នយោបាយ​រយៈពេល៥​ឆ្នាំ។ គង់ ម៉ូនីកា ដែលមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធ ចង់បន្តនយោបាយបក្សប្រឆាំង។ លោក គង់ ម៉ូនីកា ធ្លាប់ធ្វើការនៅស្ថានទូតអូស្ត្រាលី និងសហរដ្ឋអាមេរិក យូអេសអេដ និងព្រឹទ្ធសភា។

នៅក្នុងសន្និសីទសម្ពោធរបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី ១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១៨ គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរបានពណ៌នាខ្លួនឯងថាជា"ព្រលឹងនៃ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ" ហើយបាននិយាយថាគោលបំណងរបស់ខ្លួនគឺដើម្បីឈ្នះអតីតអ្នកបោះឆ្នោតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិជាង បីលាននាក់។ គណបក្សកំណត់ថាខ្លួននឹងប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយ និងបក្ខពួកនិយមធ្វើយុទ្ធនាការដើម្បី សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងការជួបប្រជុំ ហើយខិតខំធ្វើការផ្លាស់ប្តូររដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

នៅក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៦ ឆ្នាំ២០១៨ គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ៤ ប៉ុន្តែមិនបានឈ្នះអាសនៈទេ។ បេក្ខជន​របស់​ខ្លួន​៦០% ជា​អតីត​សមាជិក​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ។ លោក គង់ មុនីកាបានពណ៌នា ការអំពាវនាវរបស់លោក សម រង្ស៊ីឱ្យធ្វើពហិការការបោះឆ្នោតនិងការគំរាមកំហែងរបស់គាត់ក្នុងការរៀបចំការបះបោរដ៏ពេញនិយម មួយនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នៃជ័យជម្នះរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដែលកំពុងកាន់អំណាចថាជាការមិនពិត និងផ្ទុយនឹងបទដ្ឋាន អន្តរជាតិ។ ទោះបី​ជា​លទ្ធផល​នៅ​ឆ្ងាយ​ពី​គោលបំណងដែលបានប្រកាស​ក៏​ដោយ លោក គង់ ម៉ូនីកា បាន​ប្រកាស​ថា​ខ្លួន​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​​លទ្ធផលនេះ។

នៅថ្ងៃទី ២៧ ខែមករា ឆ្នាំ ២០១៩ អតីតទីប្រឹក្សាច្បាប់របស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក គង់ គាំ ត្រូវបានតែងតាំងជា ប្រធានកិត្តិយសនៃគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ។

## គោលនយោបាយ 
គោលនយោបាយ ៤ ចំណុចសម្រាប់ការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ

គណបក្ស ឆន្ទៈខ្មែរ (គ.ឆ.ខ) បានដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយ ៤ ចំណុចសម្រាប់ចូលរួមចំណែកប្រែក្លាយក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ឱ្យកាន់តែមានភាពសកម្ម និងរស់រវើក ដើម្បីបង្ខិតសេវាសាធារណៈឱ្យកាន់តែខិតជិតប្រជាពលរដ្ឋនិងកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពបន្ថែមទៀត។

គោលនយោបាយ ៤ចំណុចនោះរួមមាន៖

**ចំណុចទី១៖** បោសសំអាតអំពើពុករលួយ ជម្រុញសេវាបម្រើប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់យ៉ាងឱ្យឆាប់រហ័ស។

**ចំណុចទី២៖** ជម្រុញផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំសង្កាត់ឱ្យទទួលជោគជ័យតាមសេចក្ដីប្រាថ្នារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។

**ចំណុចទី៣៖** ជម្រុញការធានាសន្ដិសុខ សុវត្ថិភាព បញ្ចៀសគ្រោះថ្នាក់ចរាចរជាទូទៅ ពិសេសចំពោះកម្មកររោងចក្រ។

**ចំណុចទី៤៖** ជម្រុញយុទ្ធនាការបរិស្ថានស្អាត និងសុវត្ថិភាពឃុំសង្កាត់ដោយគ្មានគ្រឿងញៀន គ្មានចោរកម្ម គ្មានល្បែងសុីសង។ល។

## លទ្ធផលបោះឆ្នោត 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយ
ឃុំគោកខ្ពស់(ស្រុកបន្ទាយអំពិល)

ឃុំគោកខ្ពស់ ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។
ឃុំនេះមានស្ថាបត្យកម្មមួយដ៏ល្អឯកគឺ ប្រាសាទតាក្របី។
 () ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ មាន ភូមិ÷

**ព្រំប្រទល់នៃ**
ឃុំគោកមន(ស្រុកបន្ទាយអំពិល)

ឃុំគោកខ្ពស់ ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ ជាឃុំដែលមានស្ថាបត្យកម្មខ្មែរបានសាងសង់ឡើងក្នុងឃុំនេះគឺ ប្រាសាទតាមាន់តូច និង ប្រាសាទតាមាន់ធំ។

 () ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ មាន ភូមិ÷

**ព្រំប្រទល់នៃ**

=ប្រាសាទ=
*ប្រាសាទតាមាន់ធំ
*ប្រាសាទតាមាន់តូច
*ប្រាសាទដំរីទ្រោម

=ឯកសារយោង=
=មើលផងដែរ=
ប្រាសាទតាមាន់តូច

**ប្រាសាទ តាមាន់តូច** ជាអរោគ្យសាលាដែលកសាងដោយ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ។

យោងតាមសិលាចារឹកដែលបានរកឃើញនៅ ប្រាសាទតាព្រហ្ម ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ បានសាងសង់ អរោគ្យសាលា ចំនួន ១០២ អរោគ្យសាលាបានរីករាលដាលពាសពេញអាណាចក្រ តាមបណ្តោយផ្លូវធំៗ។ នៅក្បែរមន្ទីរពេទ្យនីមួយៗមានវិហារមួយ។ គេជឿថាមន្ទីរពេទ្យខ្លួនឯងសាងសង់ពីឈើ។ សិលាចារឹកជាច្រើនជា ភាសាខ្មែរ និង សំស្រ្កឹត ត្រូវបានគេរកឃើញនៅជិត អរោគ្យសាលា ទាំងនេះទាក់ទងនឹងមន្ទីរពេទ្យទាំងនេះ។

សិលាចារឹកប្រាសាទតាមាន់តូចសរសេរជាភាសាខ្មែរមានបួនផ្ទាំង សិលាចារឹក​នេះ​ចាប់​ផ្ដើម​ដោយ​ខគម្ពីរ​សម្រាប់​ការ​ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ អម​ដោយ​កណ្ឌ​សម្រាប់​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧។  នៅលើផ្ទាំងទី២ វានិយាយអំពីបេសកកម្មរបស់ស្តេចក្នុងការសាងសង់អរោគ្យសាលា ការកសាងរូបព្រះពុទ្ធ វៃរោចន និងការរៀបចំមន្រ្តីឱ្យធ្វើការនៅមន្ទីរពេទ្យ។  ការសរសេរនៅលើផ្ទាំងទី៣ អាចមើលឃើញតិចតួច។  សិលាចារឹកនៅលើផ្ទាំងទី៤ គឺជាបញ្ជីដែលធ្វើតាមព្រះរាជបញ្ជាដែលហាមប្រាមមនុស្សមិនឱ្យធ្វើដល់ប្រាសាទហើយអ្នកណាដែលមិនគោរពតាមបញ្ជានឹងត្រូវទទួលទោស។  សិលាចារឹកបញ្ចប់ដោយពាក្យជូនពរ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ សូមប្រសិទ្ធិពរជ័យ សិរីមង្គល វិបុលសុខ មហាប្រសើរ ចម្រើនរុងរឿងជានិរន្តរ៍។

## រូបថត 

ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen_Toch-1-HDR.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen_Toch-1-HDR.jpg|alt=Le bassin|ស្រះ
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen_Toch-2-HDR.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen_Toch-2-HDR.jpg|alt=L'allée menant au sanctuaire| ផ្លូវទៅកាន់ប្រាសាទ
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen_Toch-002.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen_Toch-002.jpg|alt=La chapelle, avec au premier plan son bassin| 
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen_Toch-003.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen_Toch-003.jpg|alt=L'allée menant au sanctuaire| 
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen_Toch-004.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen_Toch-004.jpg|alt=Le mandapa, menant à la chapelle| មណ្ឌប ដែលនាំទៅដល់ប្រាង្គ
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen_Toch-005.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen_Toch-005.jpg|alt=La chapelle, vue de la porte est| ប្រាង្គដែលមើលឃើញពីទ្វារខាងកើត
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen_Toch-006.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen_Toch-006.jpg|alt=La bibliothèque ou bannalai| បណ្ណាល័យ
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen_Toch-007.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen_Toch-007.jpg|alt=La chapelle, vue arrière| ប្រាង្គ, ទិដ្ឋភាពខាងក្រោយ
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen_Toch-008.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen_Toch-008.jpg|alt=Détail d'une voûte en encorbellement| 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ
ពុទ្ធវំសានុក្រម

គោលបំណងក្នុងការសរសេរ **ពុទ្ធវំសានុក្រម** នេះឡើងគឺដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការស្វែងរក ព្រះសូត្រ គាថា ក្នុងព្រះត្រៃបិតក។

## **អ**
## **អា**
អា
ប្រាសាទដំរីទ្រោម

## ប្រវត្តិប្រាសាទ 
thumb|ប្រាសាទដំរីទ្រោម
ប្រាសាទដំរីទ្រោម ជាស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ ដែលសាងសង់ឡើងនៅសតវត្សទី១១ ដល់ សតវត្សទី១៣។ មានទីតាំងស្ថិតនៅ ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ នៅលើ ជួរភ្នំដងរែក។ ដែលសៀមចញ្ចឹមចិត្តចង់ដាប់គាស់យកថ្មដែលមានរាងជាដំរីទ្រោម។ នៅប្រាសាទនេះមានដំថ្មមួយដំុមានរាងដូចសត្វដំរីទ្រោម        ឱនដងខ្លួនដល់ដី រាង និង សណ្ឋាននេះបញ្ជាក់អោយឃើញថាប្រាសាទនេះជាទីកន្លែងដែលដំរីទ្រោមខ្លួនអោយព្រះរាជាយាងគង់លើខ្នងត្រង់ប្រាសាទនេះ។ បន្ទាប់ពីយាងមកពីមន្ទីរពេទ្យនៅ ប្រាសាទតាមាន់ធំ។ 
ថៃបានប៉ុនប៉ងគាស់រំលើងថ្មភ្នំរូបរាងដូចដំរីលុតក្រាបឲ្យស្ដេចគង់លើខ្នង ជាច្រើនដង ប៉ុន្តែបារមីដំរីទ្រោមធ្វើឲ្យថៃមិនអាចយកទៅបាន។ ស្របពេល ដែលកងទ័ពខ្មែរបាន វាយបណ្ដេញចេញកាលពីអំឡុងឆ្នាំ២០១១កន្លងទៅ។ នេះជាការលើកឡើងរបស់ អនុសេនីយ៍ត្រី ថន ប៊ុនធឿន កងអនុសេនាធំវិស្វកម្មកងពលតូចលេខ ៤២ ប្រចាំទិសប្រាសាទតាមាន់ ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យ។
ក្រោយពីសមាហរណកម្មឆ្នាំ ១៩៩៧ ហើយកងទ័ពខ្មែរក្រហមបានចុះពីលើ ប្រាសាទតាមាន់ ដែលស្ថិតនៅលើជួរភ្នំដងរែកនៅអំឡុងឆ្នាំ១៩៩៩ ហើយគ្រានោះថៃបានឆ្លៀតមកលើប្រាសាទនេះ ហើយបានប៉ុនប៉ងដាប់យកថ្មភ្នំ ដែល មានរូបរាងដូចដំរីទ្រោម ប៉ុន្តែមិនបានសម្រេចឡើយ ហើយកងទ័ពរាជរដ្ឋាភិបាល បានវាយរុញច្រានកងទ័ពថៃនៅអំឡុងឆ្នាំ២០១១ទៀតផង។
បន្ទាប់ពីមានការប៉ះទង្គិចរវាងកងទ័ពកម្ពុជា-ថៃ រួចមក សម្ដេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតី ទេព វង្ស សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា លោកគ្រូអគ្គបណ្ឌិត ប៊ុត សាវង្ស និងឧបាសក ហែម សុខមាន បានសម្រេចកសាងវិហាររួមគ្នាមួយសម្រាប់ឧទ្ទិសដល់បារមីដំរីទ្រោម បច្ចុប្បន្នហៅថា ប្រាសាទដំរីទ្រោម។
អនុសេនីយ៍ត្រី ថន ប៊ុនថឿន មានប្រសាសន៍ថា ទាំងពុទ្ធបរិស័ទ ក៏ដូចជាកងទ័ពឈរជើងនៅលើខ្នងភ្នំដងរែកនេះ តែងតែមានជំនឿលើប្រាសាទដំរីទ្រោម ព្រោះការបន់ស្រន់រមែងបានជោគជ័យ។ “កងទ័ពបន់ស្រន់កុំឲ្យការពើបប្រយុទ្ធ និងរងគ្រាប់របស់កងទ័ពថៃ គឺបានសម្រេចដូចបំណង ហើយបញ្ចៀសការស្លាប់ផងដែរ និងឈ្នះអស់មារសត្រូវទៀតផង។ បារមីដំរីទ្រោមខ្លាំង ទើបគ្រប់គ្នាមានការជឿជាក់ ហើយថៃក៏ចង់បានដំរីទ្រោមនេះដែរ”៕
## ឯកសារយោង 
ដំរីទ្រោម
អាយ៉ៃឆ្លើយឆ្លង

អាយ៉ៃឆ្លើយឆ្លង ជាសិល្បៈមួយដែលអ្នកច្រៀងមានភាពប៉ិនប្រសប់ខាង ជើងកាព្យ ចុងជួន សំនួនពាក្យ និង ចង្វាក់ភ្លេង។ ផ្តើមដោយភ្លេង បន្ទាប់មក ច្រៀងដោយមិនមានភ្លេង ច្រៀងចប់ទើបភ្លេង ផ្តើមប្រគំ គឺ បន្តាក់គ្នារវាងភ្លេង និងចំរៀង។

=ប្រវត្តិសិល្បៈ អាយ៉ៃ=

អាយ៉ៃ គឺជាឈ្មោះសិល្បៈប្រជាប្រិយខ្មែរមួយបែប ដែលតាម ឯកសារខ្លះបង្ហាញថា គឺជា​ការហៅតាមឈ្មោះអ្នកច្រៀង ចម្រៀងនេះម្នាក់​ ឈ្មោះ"តាយ៉ៃ" ដែលមានស្រុក​កំណើត​នៅ​ភូមិ​ឈើ​នាង ឃុំព្រះនិព្វាន ស្រុកគងពិសីខេត្ត​កំពង់​ស្ពឺ និង កើតនៅ​ឆ្នាំ​១៨៧៨។​ តាយ៉ៃ ស្លាប់នៅឆ្នាំ១៩៥៨ ។​ គាត់មាន វោហាស័ព្ទពូកែណាស់ ហើយ​តាំងពីពេល​នោះ​មក គេក៏លែង​ហៅគាត់ថាតាយ៉ៃៗ និង ប្តូរមកហៅថា​ទៅមើល​អាយ៉ៃៗច្រៀង តាមចាស់​ហៅ វិញទៅ។

សិល្បៈអាយ៉ៃនេះ ចែកចេញជាពីរប្រភេទ គឺមានអាយ៉ៃឆ្លើយឆ្លង និង អាយ៉ៃរឿង។ ប៉ុន្តែ ក្នុងការច្រៀងអាយ៉ៃឆ្លើយឆ្លងនេះ ជួនកាលគេមានច្រៀងជាពីរគូ ឬបីគូដែរ។

ពីសម័យដើម ចម្រៀងអាយ៉ៃ មិនត្រូវបានគេយកមកច្រៀងក្នុងពិធីកាត់សក់ ហែកូនកម្លោះ នៃមង្គលការរបស់ខ្មែរទេ ប៉ុន្តែឥឡូវមានការកែប្រែខ្លះ ដោយមានបទមួយចំនួន ត្រូវបានគេយកមកច្រៀង​ ដូចជាបទបំពេ បទច្រៀងកាត់សក់… ជាដើម។

ឯឧបករណ៍សម្រាប់ប្រគុំសិល្បៈអាយ៉ៃជំនាន់នោះ ចាស់ៗបាន យកឧបករណ៍តន្រ្តីប្រភេទមហោរី ដូចជាចាប៉ីដងវែងមួយ ប៉ីអមួយ ខ្លុយមួយ ស្គរដៃមួយ និង ក្រាប់មួយគូ។

ប៉ុន្តែរហូតមកដល់ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍៥០ និង ៦០ ជំនាន់លោក តា សង្ហាផន និង តាម៉ុក  ឧបករណ៍តន្រ្តីនៃសិល្បៈអាយ៉ៃនេះ ត្រូវបាន គេយកប្រភេទឧបករណ៍ប្រពៃណីមកប្រគុំ ជំនួសវិញដូចជា ទ្រអ៊ូ ទ្រសោ ឃឹមតូច តាខេ ខ្លុយ ស្គរដៃ និង ឆឹងមួយគូ។

សព្វថ្ងៃនេះ សិល្បៈនេះ ពុំសូវពេញនិយមសម្រាប់ក្មេងស្រករក្រោយនេះទេ ព្រោះ​ចម្រៀង ឬសិល្បៈសម័យ បានសាបព្រោះយ៉ាងគគ្រឹគគ្រេង និង គ្មានការយកចិត្តទុក​ដាក់ពីសំណាក់រាជរដ្ឋាភិបាល៕
=ព្រឹទ្ធាចារ្យចម្រៀងអាយ៉ៃ=
*លោកស្មៀនឈិន
*តាសាលួត
*តាម៉ុក
*ស្មៀន នៅ
*ស្មៀន យាន
*ស្មៀន ឈិន ឈៀង (កូនប្រុស លោកស្មៀន ឈិន)
*ស្មៀន ឆេង
*ឯកឧត្តម ហ៊ុន ហេង
*ស្មៀន សាឡាត់
*ស្មៀន មឿក
*លោកជី វ៉ាន់ស៊ុយ
*នាយ សង់ ស៊ីស
*អ្នកស្រីសារាំ ប៉ាក
*អ្នកស្រី កែវ សង្វាពេជ្រ
*អ្នកស្រី អ៊ុក សូផា (ភរិយាស្មៀន ឈិន ឈៀង)
*អ្នកស្រី ប៉ក់ សំអុល
*អ្នកស្រី ណយ សំណាង
*អ្នកស្រី ព្រហ្ម ផល្លា
*អ្នកស្រី ណយ ស៊ីថា
*អ្នកស្រី ផល្លី (យាយខ្លី)
*អ្នកស្រី សួន សំអឿន 
*លោកព្រហ្ម ម៉ាញ (ស្មៀនម៉ាញ)
*អ្នកស្រីនួន សារី (យាយយ៉យ)
*លោក ដួង សុខគា
*អ្នកស្រី ខាត់ សុឃីម
=ឧបករណ៍តន្ត្រី=
*ទ្រ
*តាខេ
*ស្គរដៃ
*ឆុប ឆឹង