ខ្លាអាស៊ីទាំងបួន

**ខ្លាអាស៊ីទាំងបួន** (ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **នាគអាស៊ីបួន** ឬ **នាគតូចបួន** នៅក្នុង ភាសាចិន និង កូរ៉េ ) គឺជាសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ីបូព៌ាដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍នៃ ទីក្រុងហុងកុង សិង្ហបុរី កូរ៉េខាងត្បូង និង តៃវ៉ាន់ ។ នៅចន្លោះដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ និងឆ្នាំ១៩៩០ ពួកគេបានឆ្លងកាត់ឧស្សាហូបនីយកម្មយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងរក្សាបាននូវអត្រាកំណើនខ្ពស់ពិសេសជាង ៧ ភាគរយក្នុងមួយឆ្នាំ។

នៅដើមសតវត្សទី២១ សេដ្ឋកិច្ចទាំងនេះបានអភិវឌ្ឍទៅជាសេដ្ឋកិច្ចដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ ដែលមានឯកទេសលើផ្នែកដែលមានអត្ថប្រយោជន៍ប្រកួតប្រជែង។ ហុងកុង និងសិង្ហបុរីបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ អន្តរជាតិឈានមុខគេ ចំណែកកូរ៉េខាងត្បូង និងតៃវ៉ាន់គឺជាអ្នកដឹកនាំក្នុងការផលិតគ្រឿងបន្លាស់ និងឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក ។ ស្ថាប័នធំៗបានជំរុញឱ្យមានពួកគេធ្វើជាគំរូសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ជាច្រើន ជាពិសេសក្រុមហ៊ុនសេដ្ឋកិច្ចកូនខ្លា នៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍។   
រូបភាពតូច|រដ្ឋខ្លាអាស៊ីទាំងបួនដែលមានទង់ប្រទេស។
ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ របាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក *The East Asian Miracle* បានផ្តល់កិត្តិយសដល់គោលនយោបាយ លទ្ធិនិយមសេរីថ្មី ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃសេដ្ឋកិច្ច រួមទាំងការថែរក្សា គោលនយោបាយតម្រង់ទិសនាំចេញ ពន្ធទាប និង រដ្ឋដែលមានសុខុមាលភាពតិចតួច។ ការវិភាគតាមស្ថាប័នបានរកឃើញថា កម្រិតខ្លះនៃអន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋត្រូវបានចូលរួម។  អ្នកវិភាគមួយចំនួនបានអះអាងថា គោលនយោបាយឧស្សាហកម្ម និងអន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងរបាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោកដែលបានស្នើ។  

## ទិដ្ឋភាពទូទៅ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| កំណើនជីឌីភី សម្រាប់មនុស្សម្នាក់នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចខ្លារវាងឆ្នាំ១៩៦០ និង២០១៤
មុន វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ីឆ្នាំ១៩៩៧ ការរីកចម្រើននៃសេដ្ឋកិច្ចខ្លាអាស៊ីទាំងបួន (ជាទូទៅគេហៅថា "អព្ភូតហេតុអាស៊ី") ត្រូវបានសន្មតថាជាគោលនយោបាយតម្រង់ទិសនាំចេញ និងគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ខ្លាំង។ លក្ខណៈពិសេសសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចទាំងនេះគឺកំណើនយ៉ាងឆាប់រហ័សប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងកម្រិតខ្ពស់នៃការចែកចាយប្រាក់ចំណូលស្មើៗគ្នា។ របាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោកបង្ហាញអំពីគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ចំនួនពីរក្នុងចំណោមប្រភពផ្សេងទៀតសម្រាប់អព្ភូតហេតុអាស៊ី៖ ការប្រមូលផ្តុំកត្តា និងការគ្រប់គ្រងម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច។ 

សេដ្ឋកិច្ចហុងកុងគឺជាប្រទេសដំបូងគេក្នុងចំណោមប្រទេសទាំងបួនដែលឆ្លងកាត់ឧស្សាហូបនីយកម្មជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មវាយនភ័ណ្ឌក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ការផលិតនៅក្នុងអាណានិគមអង់គ្លេសបានពង្រីក និងធ្វើពិពិធកម្មដើម្បីរួមបញ្ចូលសម្លៀកបំពាក់ គ្រឿងអេឡិចត្រូនិក និងប្លាស្ទិកសម្រាប់ការតម្រង់ទិសនាំចេញ ។  បន្ទាប់ពីការឯករាជ្យរបស់ប្រទេសសិង្ហបុរីពី ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច បានបង្កើត និងអនុវត្តយុទ្ធសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ចជាតិដើម្បីលើកកម្ពស់វិស័យផលិតកម្មរបស់ប្រទេស។  រោងចក្រឧស្សាហកម្ម ត្រូវបានបង្កើតឡើង ហើយការវិនិយោគពីបរទេសត្រូវបានទាក់ទាញមកប្រទេសជាមួយនឹងការលើកទឹកចិត្តផ្នែកពន្ធ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ តៃវ៉ាន់ និងកូរ៉េខាងត្បូងបានចាប់ផ្តើមធ្វើឧស្សាហូបនីយកម្មនៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ដោយមានការចូលរួមពីរដ្ឋាភិបាលយ៉ាងខ្លាំង រួមទាំងគំនិតផ្តួចផ្តើម និងគោលនយោបាយ។ ប្រទេសទាំងពីរបានបន្តឧស្សាហូបនីយកម្មតម្រង់ទិសនាំចេញដូចនៅហុងកុង និងសិង្ហបុរី។  ប្រទេសទាំងបួនត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយជោគជ័យជាក់ស្តែងរបស់ប្រទេសជប៉ុន ហើយពួកគេបានបន្តគោលដៅដូចគ្នាដោយការវិនិយោគលើប្រភេទដូចគ្នា៖ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការអប់រំ។ ពួកគេក៏ទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីអត្ថប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្មបរទេសដែលកំណត់ពួកគេខុសពីប្រទេសផ្សេងទៀត ដែលភាគច្រើនបំផុតគឺការគាំទ្រផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចពីសហរដ្ឋអាមេរិក។ ផ្នែកមួយនៃការនេះត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងការរីកសាយនៃផលិតផលអេឡិចត្រូនិករបស់អាមេរិកនៅក្នុងគ្រួសារទូទៅនៃ ខ្លាទាំងបួន។

នៅចុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ កម្រិតនៃ ធនធានរូបវន្ត និងធនធានមនុស្ស នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចទាំង ៤ បានលើសពីប្រទេសដទៃទៀតក្នុងកម្រិតនៃការអភិវឌ្ឍន៍ស្រដៀងគ្នា។ ជាបន្តបន្ទាប់នេះនាំឱ្យមានកំណើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃកម្រិតប្រាក់ចំណូលសម្រាប់មនុស្សម្នាក់។ ខណៈពេលដែលការវិនិយោគខ្ពស់មានសារៈសំខាន់ចំពោះកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេ តួនាទីនៃមូលធនមនុស្សក៏សំខាន់ផងដែរ។ ជាពិសេសការអប់រំត្រូវបានលើកឡើងថាដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងអព្ភូតហេតុសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ី។ កម្រិតនៃការចុះឈ្មោះចូលរៀននៅក្នុងក្រុមខ្លាអាស៊ីទាំងបួនគឺខ្ពស់ជាងការព្យាករណ៍ដោយសារកម្រិតនៃប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគេ។ នៅឆ្នាំ១៩៦៥ ប្រទេសទាំងបួនបានទទួលការអប់រំបឋមសិក្សាជាសកល។ 

ដានី រ៉ូឌ្រីក សេដ្ឋវិទូនៅសាលារដ្ឋាភិបាលចញ អេសកេណឺឌី នៅសកលវិទ្យាល័យហាវ៉ាដ មានការសិក្សាជាច្រើនបានអះអាងថា អន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋមានសារៈសំខាន់នៅក្នុងអព្ភូតហេតុកំណើនអាស៊ីបូព៌ា។  

ទាក់ទងទៅនឹងការអប់រំកម្រិតខ្ពស់ មានមហាវិទ្យាល័យល្បី ៗ ជាច្រើនដូចជានៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ភាគច្រើន។ នៅក្នុង ចំណាត់ថ្នាក់សាកលវិទ្យាល័យឃ្យូសអេស ឆ្នាំ២០២៣ សាកលវិទ្យាល័យកំពូលទាំង១០០ នៅលើពិភពលោករួមមាន ៥សាកលវិទ្យាល័យមកពីហុងកុង ៦ សាកលវិទ្យាល័យមកពីកូរ៉េខាងត្បូង ២ ពីសិង្ហបុរី និង ១ពីតៃវ៉ាន់។ ថ្វីបើមានចំនួនប្រជាជនតិចតួច និងប្រវត្តិសាស្រ្តខ្លីនៃសាកលវិទ្យាល័យក្នុងប្រទេសទាំងបួនក៏ដោយ ក៏ពួកគេរួមគ្នាមានចំនួនមួយភាគបួននៃសាកលវិទ្យាល័យកំពូលទាំង១០០ដែលមានទីតាំងនៅក្រៅ សហរដ្ឋអាមេរិក ឬ ចក្រភពអង់គ្លេស ។ សាលាល្បីៗរួមមាន សាកលវិទ្យាល័យជាតិតៃវ៉ាន់ សាកលវិទ្យាល័យចិនហុងកុង សាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាហុងកុង សាកលវិទ្យាល័យជាតិសេអ៊ូល សាកលវិទ្យាល័យជាតិសិង្ហបុរី សាកលវិទ្យាល័យបច្ចេកវិទ្យាណានយ៉ាង និង សាកលវិទ្យាល័យហុងកុង ។ ទីក្រុងហុងកុង សិង្ហបូរី និងសេអ៊ូល គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏លេចធ្លោក្នុងការអប់រំឧត្តមសិក្សា

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន