open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ជនជាតិអាហ្សារ៉ា

alt=Hazara girl|រូបភាពតូច|495x495ភីកសែល|កុមារី អាហ្សារ៉ា ម្នាក់នៅក្នុងតំបន់ហ្សារ៉ាហ្សាត់នៃអាហ្វហ្គានីស្ថាន។*A Hazara girl in the Hazarajat region of Afghanistan.*
ជនជាតិអាហ្សារ៉ា គឺជាជនជាតិមួយក្នុងចំណោមជនជាតិសំខាន់ៗនៅអាហ្គានីស្ថាន ភាគច្រើនពួកគេរស់នៅតំបន់អាហ្គានីស្ថានកណ្ដាល នៅតំបន់ អាហ្សារីស្ថាន ហើយក៏មានជនជាតិ   អាហ្សារ៉ារស់នៅប្រទេស ក្បែរបងដែលដូចជា ប៉ាលីស្ថាននិងអ៊ីរ៉ុង ពួកគេនិយាយភាសា ដារី និង អាហ្សាកាស៊ី ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត ជនជាតិនេះត្រូវបានគេដេញសម្លាប់ នៅរវាងឆ្នាំ១៨៨៨ ដល់ ១៨៩៣ អំឡុងសម័យនោះ ប្រជាជនអាហ្សារ៉ា លើសពាក់កណ្ដាលនៃប្រជាជនសរុបបានសម្លាប់ ដោយគេហៅវាថា ការសម្លាប់រង្គាលអាហ្សារ៉ា ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ពួកគេទាំងតែ ត្រូវបានគេធ្វើបាប ជាពិសេសព្រោះពួកគេ ជឿលើនិកាយ សៀ ដោយវាខុសពីនិកាយសូនី របស់ប្រជាជនអាហ្គានីស្ថាន ពួកគេត្រូវបានគេជឿថា ជាបងប្អូនរបស់ពួកអាសុីកណ្ដាល និងពួកម៉ុងគោល ពួកគេមានមុខខុសប្លែកពីប្រជាជនអាហ្គានីស្ថានដទៃទៀត ហើយមានមុខមាត់ជាពួកអាសុី ទោះបីវាត្រូវបានគេរើសអើង និងធ្វើបាបយ៉ាងណា ក៏ពួកគេត្រូវបានគេចាត់ទុកជា ប្រជាជនអាហ្គានីស្ថានដែលរៀនសូត្របានជ្រៅជ្រះជាងគេ
ជនជាតិឃឺដ

មកពី អាស៊ីខាងលិច។ ជនជាតិឃឺដមានប្រមាណ ៣០ ទៅ ៤៥ លាននាក់ ហើយពួកគេភាគច្រើនរស់នៅ តំបន់ឃឺឌីស្ថាន ពួកគេគ្មានប្រទេសនោះទេ តំបន់ឃឺឌីស្ថានគឺតំបន់ដូនតារបស់ពួកគេ ដែលលាតសន្ធឹងពីខាងត្បូងអ៊ីរ៉ាក់  ខាងជើងតួកគី ទៅខាងកើតអុឺរ៉ុង ព្រមទាំង ខាងលិចស៊ីរី បើទោះបីពួកគេមាន វប្បធម៍ ភាសា ខុសពីក្រុមផ្សេងៗក៏ប្រទេសពួកគេបានត្រូវគេហែកចែកគ្នាកាន់កាប់ក្នុងអំឡុងសម័យកាល សង្គ្រាមលោកលើទី១ នៅតួកគី មាន ជនជាតិឃឺដ ប្រហែល ១៥%ទៅ២០%នៃប្រជាជនសរុប។ ឯជនជាតិឃឺដនៅអ៊ីរ៉ុក ពួកគេរស់នៅតំបន់ស្វយ័តហៅថា ឃឺឌីស្ថាន ពួកគេមាន កងទ័ព រដ្ធាភិបាល ទង់ជាតិផ្ទាល់ខ្លួន រដ្ធសភា រីឯនៅសុីរីពួកគេរស់នៅតំបន់ រូចាវ៉ា (**Rojava**) ខាងជើងសុីរី ចំណែកនៅអ៊ីរ៉ុងវិញពួកគេ ត្រូវបានរស់នៅក្រោមការត្រួតត្រាយ៉ាងតឹងរឹង ជនជាតិឃឺដក៏មានរស់នៅអុឺរ៉ុបផង ដែលដោយសារក៏ចំណាក់ស្រុក រួមមាននៅប្រទេស អាល្លឺម៉ង់ បារាំង ស៊ុយអែត។ ជនជាតិឃឺតនិយាយភាសា ឃឺដ ប្រកាន់យកសាសនា ឥស្លាម និកាយសៀ

ពួកគេក៏ជួបនៅសង្គ្រាមជាច្រើនផងដែល ដោយសារការទាមទារ ប្រើប្រាស់ភាសាពួកគេ និង គោលនយោបាយឯករាជ្យភាព
កូលីឡាតថ្រាក់មាញ់

រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល|រូបរាង កូលីឡាថ្រាក់មាញ់
កូលីឡាតថ្រាក់មាញ់ (ភាសាអាល្លឺម៉ង់ **Leichter Ladungsträger Goliath**) ជាកូនចក្រយានយន្តគ្មានមនុស្សបើក ដែលផ្ទុកសារធាតុផ្ទុះ ដោយវាបានប្រើ ដោយទាហានអាល្លឺម៉ង់ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើទី២ ក្នុងគោលបំណងកម្ទេច រថក្រោះសត្រូវ កម្ទេចអគារ កម្ទេចក្រុមទាហានសត្រូវ វាអាចផ្ទុកសារធាតុបាន ១០០គីឡូ វាបានបញ្ជាដោយខ្សែពីចម្ងាយ ប៉ុន្តែវាគ្មានប្រសិទ្ធភាពនោះទេ។ ហើយវាបានប្រើតែម្ដងគត់ ហើយបានផ្ទុះដោយខ្លួនឯង
ខេត្តសុរិន្ទ ប្រទេសថៃ

"ប្រាសាទតាមាន់ធំ" កន្លែង​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចុះបញ្ជី​ជា​រមណីយដ្ឋាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ថៃ​តាំងពី​ឆ្នាំ​១៩៣៥ ដែល​មុន​ពេល​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ឯករាជ្យ​ពី​បារាំង​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៥៣។ កន្លែង​នេះ​មិន​មែន​ជា​កន្លែង​របស់​កម្ពុជា​ទេ លុះត្រាតែ​ពួកគេ​ព្យាយាម​ទាមទារ​យក​វា​។
មីសុីលអត្តឃាតក្រោមទឹកកៃថេន

រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល|អ្នកបើកមីសុីលអត្តឃាតក្រោមទឹកកៃថាន "Kaiten"
មីសុីលអត្តឃាតក្រោមទឹកកៃថេន ពាក្យកៃថេន មានន័យថា ត្រឡប់ទៅរកឋានសួគ៍ វាបានប្រើដោយកងនាវាអធិរាជជប៉ុន វាត្រូវបានដំណើរការដោយមនុស្សម្នាក់ ដែលមានគោលបំណងក្នុងការពន្លិចនាវាសត្រូវ។
វាបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៤៤ អំឡុងជប៉ុនចុះខ្សោយ ដោយជប៉ុនបានគិតថា មីសុីលក្រោមទឹកធម្មតាមិនសូវមានឥទ្ធិពលក្នុងការពន្លិចនាវាសត្រូវ ដូចនេះគេក៏បានបង្កើតមីសុីលអត្តឃាតក្រោមទឹកនេះឡើង ដោយក្នុងគោលបំណងធានាអោយបានក្នុងការពន្លិចនាវាសត្រូវ។ វាត្រូវបានដំណើរដោយការបាញ់ចេញពីនាវាមុជទឹកជប៉ុន សំដៅទៅរកនាវាសត្រូវ ដោយអ្នកបើកមីសុីលនោះ ជាអ្នកបញ្ជាសំដៅទៅរកនាវាសត្រូវ។ វាបានដាក់អោយប្រើការក្នុងឆ្នាំ១៩៤៤ ប៉ុន្តែវាមិនអាចទទួលបានជោគជ័យខ្លាំងខ្លានោះទេ ដោយសារបញ្ហារម៉ាសុីនបញ្ជា និងពិបាកក្នុងការកំណត់គោលដៅ គេបានប្រើវាប្រហែល ៤០០ គ្រាប់ ប៉ុន្តែមានចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះជោគជ័យ។
អ្នកបើកមីសុីលក្រោមទឹកនេះ ត្រូវបានគេ ចាត់ទុកជា អ្នកស្នេហារជាតិ ដូច អ្នកបើកយន្តហោះអត្តឃាត
យន្តហោះអត្តឃាតកាមីកាហ្សេ

កាមីកាហ្សេគឺជា ក្រុមអ្នកបើកយន្តហោះដែលផ្ទុកទៅដោយគ្រាប់បែក ដោយមានគោលបំណងក្នុងការកម្ទេចនាវាសត្រូវដោយធ្វើអត្តឃាតទៅជាមួយយន្តហោះ ក្រុមអ្នកបើកយន្តហោះទាំងអស់នោះ ស្ថិតក្នុង **កងវាយប្រហារពិសេសជប៉ុន** ដែលបានបង្កើតនៅឆ្នាំ ១៩៤៤ អំឡុងពេលដែលជប៉ុនចុះខ្សោយ មានអ្នកបើកយន្តហោះអត្តឃាតប្រមាណ ៣,៨០០ បានស្លាប់ ក្នុងអំឡុងសង្រ្គាមដែល សម្លាប់ទាហាន ពួកសម្ព័ន្ធមិត្តប្រមាណ ៧,០០០ យន្តហោះ គេបានគិតថា វាអាចនិងត្រូវគេ ផលិត ឬ កែច្នៃ សម្រាប់ផ្ទុកគ្រាប់បែក ប្រមាណជា ១៩%នៃការវាយប្រហារដោយកាមីកាហ្សេទទួលបានជោគជ័យ ប្រជាជនជប៉ុនបានយល់ឃើញថា ប្រតិបត្តិការនេះជា ការលះបង់ដើម្បីជាតិ និងជាមនុស្សគួរអោយគោរពបំផុត ដោយការជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៍ផងដែល ដោយគេថាការស្លាប់ក្នុងសង្គ្រាមគឺមានតម្លៃជាងរស់ដោយសារក៏ចាប់ខ្លួន

ជប៉ុនបានប្រើប្រាស់ ឧបករណ៍អត្តឃាតផ្សេងៗផងដែល ដូចជា នាវាមុជទឹកអត្តឃាត ឬ មីសុីលអត្តឃាតក្រាមទឹក ហើយនិងទូកអត្តឃាត យុត្តសាស្រ្ដនេះត្រូវបាន ផ្ដល់គំនិតដោយ លោក អូនីសុី តាគីជីរូ 
រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល|អ្នកបើកយន្តហោះអត្តឃាតកាមីកាហ្សេ
វិបត្តិព្រែកជីកស៊ុយអេ

រូបភាពតូច|រថក្រោះក្នុងសង្គ្រាមព្រែកជីកស៊ុយអេ
**វិបត្តិព្រែកជីកស៊ុយអេ** ឬ ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **សង្រ្គាមអារ៉ាប់-អ៊ីស្រាអែលលើកទីពីរ**  គឺជម្លោះដែលកើតមាននៅឆ្នាំ ១៩៥៦ ពេល អង់គ្លេស បារាំង អ៊ីស្រាអែល បានឈ្លានពាន អេហ្សីប ពីព្រោះដើមឡើយ ព្រែកនេះត្រូវបានក្រុមហ៊ុ នឯកជនបានប្រើការ ប៉ុន្តែ ប្រធានាធិបតី អេហ្សីបលោក ណាសសឺរ បើជាកាន់កាប់វាទៅវិញ វាបានធ្វើអោយបារាំង អង់គ្លេស ខឹងជាខ្លាំងពីព្រោះព្រែកនេះសំខាន់ណាស់ក្នុងការជួញដូរប្រេងហើយក្នុងពេលជាមួយគ្នា អេហ្សីបបានរារាំងអ៊ីស្រាអែល ក្នុងការប្រើច្រកទីរ៉ាន់ នៅឆ្នាំ១៩៥៦ អ៊ីស្រាអែលបានបើកការវាយប្រហារទៅអេហ្សីបនៅតំបន់ឧបទ្វីប សុីណៃ អង់គ្លេស និងបារាំងបានត្រូវក្រោយ បន្លំធ្វើជាអព្យាក្រឹតពេលដំបូងៗ ពួកគេចង់កម្ទេចលោក ណសសឺរចេញពីដំណែង ដើម្បីយកព្រែក ស៊ុយអេប្រើម្ដងទៀត អេហ្សីបបានពន្លិចនាវាខ្លួនអែងដើម្បីបិតព្រែកកុំអោយអង់គ្លេសនិងបារាំងប្រើ
រូបភាពតូច|យន្តហោះរបស់អង់គ្លេស
ក្រោយមក មេពិភពលោកទាំងពីរបានដឹង ហើយពួកគេខឹងជាខ្លាំង ដោយ អាមេរិច និងសូវៀតបាន បង្ខំប្រទេសទាំងបីអោយចាកចេញពីអេហ្សីប បន្ទាប់មកព្រែកក៏បានបិទរយៈពេលវែងគួរសមដែល កងរក្សារសន្តិសុខបានចូលដោះស្រាយ
លោក Lester B Pearson ជនជាតិកាណាដា បានដើរតួរយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការដោះស្រាយវិបត្តិ នាំអោយលោកទទួលបានរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាព ក្នុងឱកាសពួកលោកខាងលិចកំពុងរវល់ សូវៀតបានយកពេលនេះវាយចូល ហុងគ្រី ដោយសារបដិវត្តប្រឆាំងសូវៀតនៅឆ្នាំ ១៩៥៦
ការហៅសិស្សដំបូង

រូបភាពតូច|256x256ភីកសែល|ព្រះ​យេស៊ូ (នៅ​ខាង​ឆ្វេង) ត្រូវ​បាន ​លោក​យ៉ូហាន​បាទីស្ទ ​កំណត់​ថា​ជា « *កូន​ចៀម​របស់​ព្រះ ដែល​ដក​យក​អំពើ​បាប​របស់​លោកីយ៍​ចេញ* » ក្នុង  ។  ការពិពណ៌នាសតវត្សទី ១៧ ដោយ វ៉ាន់នី .
រូបភាពតូច|283x283ភីកសែល|
**ការ​ត្រាស់​ហៅ​ពួក​សិស្ស** ​គឺ​ជា​វគ្គ​សំខាន់​មួយ​ក្នុង ​ជីវិត​របស់​ព្រះយេស៊ូវ​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​គម្ពីរ​សញ្ញា​ថ្មី ។   វា​មាន​នៅ​ក្នុង ម៉ាថាយ ៤ :១៨–២២, ម៉ាកុស ១ :១៦–២០ និង លូកា ៥ :១–១១ នៅ ​សមុទ្រ​កាលីឡេ ។ យ៉ូហាន១ :៣៥–៥១ រាយការណ៍​អំពី​ការ​ជួប​គ្នា​លើក​ដំបូង​ជាមួយ ​សិស្ស ​ពីរ​នាក់​មុន​នេះ​បន្តិច​នៅ​ចំពោះ​វត្តមាន​របស់ ​យ៉ូហាន​បាទីស្ទ ។ ជាពិសេសនៅក្នុង ដំណឹងល្អរបស់ម៉ាកុស ការចាប់ផ្តើមនៃ កិច្ចបម្រើរបស់ព្រះយេស៊ូវ និងការត្រាស់ហៅរបស់ពួកសិស្សដំបូងគឺមិនអាចបំបែកបាន។ 

## ដំណឹងល្អរបស់យ៉ូហាន 
នៅ​ក្នុង ​ដំណឹងល្អ​របស់​យ៉ូហាន ពួក​សិស្ស​ដំបូង​ក៏​ជា​សិស្ស​របស់ ​យ៉ូហាន​បាទីស្ទ ហើយ​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ថា​ជា អនទ្រេ ជា​ប្អូន​ប្រុស​របស់ ​សាវក​ពេត្រុស ។
 
អនទ្រេ ត្រូវបានគេហៅថា *Protokletos* ឬ "គេហៅថាដំបូង" ។

ការប្រមូលផ្តុំសិស្សនៅក្នុង  ធ្វើតាមគំរូជាច្រើននៃភាពជាសិស្សដែលបន្តនៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ដោយថាអ្នកដែលទទួលបានសាក្សីពីអ្នកផ្សេងក្លាយជាសាក្សីដល់ព្រះយេស៊ូវខ្លួនឯង។ អនទ្រេ​ដើរ​តាម​ព្រះយេស៊ូវ ដោយសារ​ទីបន្ទាល់​របស់​យ៉ូហាន​បាទីស្ទ ភីលីព ​នាំ​ណាថាណែល ហើយ​គំរូ​បន្ត​នៅ​ក្នុង  ដែល ​ស្ត្រី​សាសន៍​សាម៉ារី​នៅ​អណ្តូង ​ថ្លែង​ទីបន្ទាល់​ដល់​អ្នក​ក្រុង​អំពី​ព្រះយេស៊ូវ។ 

## ដំណឹងល្អរបស់ម៉ាថាយ និងម៉ាកុស 
ដំណឹង​ល្អ​របស់​ម៉ាថាយ និង ​ដំណឹងល្អ​របស់​ម៉ាកុស ​រាយការណ៍​អំពី​ការ​ហៅ​របស់​សិស្ស​ដំបូង​នៅ ​មាត់​សមុទ្រ​កាលីឡេ គឺពេត្រុសនិងអនដ្រេ។
 

## ដំណឹងល្អរបស់លូកា 
ដំណឹងល្អរបស់លូកា រាយការណ៍ពីការហៅដោយ សមុទ្រកាលីឡេ ផងដែរ ប៉ុន្តែរួមជាមួយនឹង សេចក្តីព្រាងអព្ភូតហេតុដំបូងនៃត្រី ។ នៅក្នុងដំណើររឿងទាំងអស់នៃដំណឹងល្អ វគ្គនេះកើតឡើងបន្ទាប់ពី ពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹករបស់ព្រះយេស៊ូវ ។  
alt=Duccio di Buoninsegna: The Calling of the Apostles Peter and Andrew|រូបភាពតូច|Duccio di Buoninsegna **:** ការហៅរបស់ពួកសាវកពេត្រុស និងអនទ្រេ

## សូមមើលផងដែរ 
* កាលប្បវត្តិនៃព្រះយេស៊ូវ
* ភាពសុខដុមនៃដំណឹងល្អ
* ការហៅរបស់ម៉ាថាយ
* ថ្វាយបង្គំ​សាវក​ដប់ពីរ​រូប
* ជីវិតរបស់ព្រះយេស៊ូវនៅក្នុងគម្ពីរសញ្ញាថ្មី។

## ឯកសារយោង
ជម្លោះចិន-វៀតណាម (១៩៧៩-១៩៩១)

រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល
**ជម្លោះចិន-វៀតណាម ១៩៧៩-១៩៩១**គឺនៅជាជម្លោះដែលនៅអូសបន្លាយចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ដល់១៩៩១។ ចាប់តាំងពីសង្គ្រាមចិន-វៀតណាម មកសង្គ្រាមរវាងប្រទេសទាំងពីរមិនបានបញ្ចាប់នោះទេ ការ​ប៉ះ​ទង្គិច​គ្នា​ទាំង​នេះ​នៅតែមាននៅតាមបណ្ដាយព្រំដែនរវាងចិន និង វៀតណាម វាបានបន្តរហូតដល់ ១០ឆ្នាំ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩១ ដែលប្រទេសទាំងពីរបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងបញ្ចប់សង្គ្រាម

នៅឆ្នាំ១៩៧៩ ខែឧសភា កងទ័ពចិន បានចាកចេញពីដែនដីវៀតណាម ពេលនោះចិនបាននិយាយថា ខ្លួនមិនចង់បានដីវៀតណាមនោះទេ។ ប៉ុន្តែការពិត ចិននៅតែគ្រប់គ្រង់ដីដែលមានចម្ងាយ៦០គីឡូម៉ែត្រពីព្រំដែនចិន ដែលតំបន់នោះជាធ្លាប់ជាកម្មសិទ្ធរបស់វៀតណាម កងទ័ពចិនបានឈរជើងនៅ តំបន់ក្បែរ Lang Son ប្រទេសវៀតណាម និងតំបន់ខ្ពស់ៗដែលអាចផ្ដល់អតិភាពអោយកងទ័ពចិនវាយលុកវៀតណាមម្ដងទៀត

## ការប៉ះទង្គិចគ្នា 
នៅដើមឆ្នាំ១៩៨០ ចិនបានត្រៀមផែនការ ប្រតិបត្តិការយោធាលើវៀតណាម អំឡុងរដូវក្ដៅ ដើម្បីជំរុញទាហានខ្មែរក្រហមអោយបុកពីខាងព្រំដែនថៃ ដើម្បីគៀបកងទ័ពយួន។ កងទ័ពចិនបានចល័តទៅព្រំដែនយួនយ៉ាងច្រើន ព្រមទាំងបញ្ចូនទាហានហ្មុងប្រមាណ៥០០០នាក់ដែលប្រឆាំងនិងពួកកម្មុនីសឡាវហើយក៏បានហ្វឹកហាត់ដោយទាហានផងដែល ដែលទាហានហ្មុងទាំងនោះបានវាយលុកចូលភាគខាងជើងឡាវ ជាការឆ្លើយតបវៀតណាមបានបញ្ចូនទាហានមកព្រំដែនផងដែល ព្រោះចិនគ្មានសមត្ថភាពមានចំនួនកងទ័ពដ៏ច្រើនដូចសង្គ្រាមកាលឆ្នាំ១៩៧៩នោះទេ។ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៨០ កងទ័ពយួនបានឆ្លងចូលប្រទេសថៃក្នុងការដេញទាហានខ្មែរក្រហម បើទោះបី វៀតណាមដកទ័ពវិញក៏ដោយ ចិនបានត្រៀមការពារសម្ព័ន្ធខ្លួនខ្មែរក្រហមនិងថៃជានិច្ច។ ចិនបានរិះគន់វៀតណាម និងបានបាញ់គ្រាប់កាំភ្លើងចូលព្រំដែនវៀតណាម សមរភូមិតូចមួយក៏បានកើតឡើងនៅឆ្នាំនោះ។ វៀតណាមក៏វាយចូលចិនវិញ បណ្ដាលអោយទាហានការពារព្រំដែនចិន ៣នាក់ស្លាប់ ជាការឆ្លើយតបចិនបានវាយចូលវៀតណាមវិញនៅថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា និងសម្លាប់ទាហានយួនប្រមាណ ៤២នាក់ និងចាប់ខ្លួនបាន៣នាក់

នៅថ្ងៃទី២ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៨១។  ក្រសួងការបរទេសវៀតណាមបានស្នើបទឈប់បាញ់ អំឡុងពេលចូលឆ្នាំចិន ចិនបានបដិសេពសំណើរនេះ ប៉ុន្តែភាគីទាំងពីនៅតែដោះដូរ ទាហានដែលខ្លួនចាប់បានរាងៗខ្លួន ប៉ុន្មានខែបន្ទាប់ៗមក សភាពការណ៍រវាងប្រទេសទាំងពីរគ្មានអ្វីបានប៉ះទង្គិចទេ។ នៅខែឧសភា ឆ្នាំដដែល ការប្រយុទ្ធដ៏ធំបានចាប់ផ្ដើម កងទ័ពចិនបានសម្រុកចូល ខេត្ត Lang son ប្រទេសវៀតណាម នៅតាមជួរភ្នំ៤០០។ ២ថ្ងៃក្រោយមក នៅថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា ចិនបានវាយប្រហារតំបន់ឆ្នាំ១៦៨៨ មួយទៀត ដែលសង្គ្រាមនេះបង្កអោយមានការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ចំពោះភាគីទាំងសងខាង។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែឧសភា វៀតណាមវាយបកត្រឡប់មកវិញ នៅខេត្តយូណាន ការសែតចិនបានចុះផ្សាយថា ទាហានយួន ៨៥នាក់បានស្លាប់ និង មានមេបញ្ជាការ ២ នាក់បានស្លាប់ ក្នុងអំឡុងពេលប្រយុទ្ធ ហើយក្នុងសង្គ្រាមទាំងមូលនេះចិនបាននិយាយថា ទាហានយួន ១២០០នាក់ បានស្លាប់ឬរបួស។ បើទោះបីវាជាសង្គ្រាមតូចក៏ដោយ លោកខាងលិចបានជឿថា ចិនមិនជឿ បង្កសង្គ្រាមធំទេ ព្រោះទាហានយួន មានអាវុធទំនើបៗជាង និងដោយសាររដូវភ្លៀងផង។

## មេដឹកនាំចិននិងយួន 
*មេទ័ពសំខាន់របស់ចិននិងយួនក្នុងសង្គ្រាមនេះ*
[រូបភាពតូច|579x579ភីកសែល|Võ Nguyên Giáp[ឯកសារ:Van_Tien_Dung_1954.jpg|531x531ភីកសែល]]
văn tiến dũng
អ៊ែនកាន់តូ

***អ៊ែនកាន់តូ*** () គឺជាភាពយន្តគំនូរជីវចលអាមេរិកឆ្នាំ ២០២១, ផលិតដោយ Walt Disney Animation Studios និងដឹកនាំដោយ Jared Bush និង Byron Howard, និងសម្តែងជា ស្តេហ្វានី បេតរីស, ម៉ារីយ៉ា សេស៊ីលៀ បូតេរ៉ូ, ចន ឡេហ្គីហ្សាម៉ូ, Mauro Castillo, Jessica Darrow, អែនជី សេប៉េដា, Carolina Gaitán, Diane Guerrero និងវីលមឺរ វ៉ាលដឺរ៉ាម៉ា។ 

## តារាសម្តែង 
* ស្តេហ្វានី បេតរីស សម្តែងជា Mirabel Madrigal
* ម៉ារីយ៉ា សេស៊ីលៀ បូតេរ៉ូ សម្តែងជា "Abuela" Alma Madrigal
* ចន ឡេហ្គីហ្សាម៉ូ សម្តែងជា Bruno Madrigal
* Mauro Castillo សម្តែងជា Félix Madrigal
* Jessica Darrow សម្តែងជា Luisa Madrigal
* អែនជី សេប៉េដា សម្តែងជា Julieta Madrigal
* Carolina Gaitán សម្តែងជា Pepa Madrigal
* Diane Guerrero សម្តែងជា Isabela Madrigal
* វីលមឺរ វ៉ាលដឺរ៉ាម៉ា សម្តែងជា Agustín Madrigal
* Rhenzy Feliz សម្តែងជា Camilo Madrigal
* Ravi Cabot-Conyers សម្តែងជា Antonio Madrigal
* អាដាសា សម្តែងជា Dolores Madrigal
* ម៉ាលូម៉ា សម្តែងជា Mariano Guzman

## ការឆ្លើយតប 
នៅលើ Rotten Tomatoes ខ្សែភាពយន្តនេះមានអត្រាការយល់ព្រម ៩២% ដោយផ្អែកលើការវាយតម្លៃចំនួន ២១០ ដោយមានការវាយតម្លៃជាមធ្យម ៧.៥/១០។ នៅលើ Metacritic ខ្សែភាពយន្តនេះមានការវាយតម្លៃជាមធ្យម ៧៥/១០០ ដោយអ្នកប្រើប្រាស់ ៤១ នាក់។

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តអាមេរិក
យន្តហោះចម្បាំងន័រទ្រផ-5

រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល|**យន្តហោះចម្បាំងន័រទ្រផF-5**
**យន្តហោះចម្បាំងន័រទ្រផF-5** គឺជាគ្រួសារនៃយន្តហោះចម្បាំង ធុនស្រាល ដែលត្រូវបានរចនាឡើងដំបូងនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1950 ដោយ ក្រុមហ៊ុន Northrop Corporation សហរដ្ធអាមេរិច វាបានបង្កើតឡើងដោយលុយក្រុមហ៊ុនផ្ទាល់គ្មានការជួយពីរដ្ធាភិបាលអាមេរិចទេ។ វាមាន4ប្រភេទគឺ៖ F-5A,F-5B,F-5E,F-5F

យន្តហោះបានផលិតឡើងក្នុងគោលដៅអោយមានល្បឿនលឿន ស្រួលថែរក្សារ ស្រួលផលិត ប្រើម៉ាសុីនពីរ បើទោះបីវាផលិតឡើងក្នុងការប្រយុទ្ធលើដែនអាកាសក៏ដោយ វាក៏អាចវាយប្រហារមកផ្ទៃដីដែល វាបានដាក់អោយប្រតិបត្តិការ នៅដើមឆ្នាំ១៩៦០ជាង យន្តហោះជាង៨០០គ្រឿងបានផលិត ស្របទៅនិងពេលមានសង្គ្រាមត្រជាក់ ដែលលក់អោយពួកសម្ព័ន្ធអាមេរិច។ អាមេរិចមិនសូវត្រូវការប្រើ យន្តហោះចម្បាំងធុនស្រាលទេ ហេតុនេះហើយទើបអាមេរិចមិនសូវប្រើវា ប៉ុន្តែអាមេរិចបានផលិត ប្រភេទមួយទៀត ដោយយកគំរូពីវា ហៅថា យន្តហោះហ្វឹកហាត់តាលន់ T-38 ជាយន្តហោះហ្វឹកហាត់
ការហៅម៉ាថាយ

រូបភាពតូច|*ការត្រាស់ហៅរបស់ សន្ត ម៉ាថាយ*  គូដោយ វីតតូ ខាប៉ាស៊ីយ៉ូ ឆ្នាំ ១៥០២។
រូបភាពតូច|ការហៅទៅកាន់ផ្លូវ ម៉ាថាយ គូដោយ អាឡិចសាន់ឌឺ ប៊ីដា ឆ្នាំ ១៨៧៥។
**ការត្រាស់ហៅម៉ាថាយ** ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **ការហៅលេវី** គឺជាវគ្គមួយនៅក្នុងជីវិតរបស់ ព្រះយេស៊ូវ ដែលលេចចេញនៅក្នុង សៀវភៅដំណឹងល្អ ទាំងបីគឺ ,  និង  ហើយនិយាយអំពីការជួបគ្នាដំបូងរវាងព្រះយេស៊ូវ និង ម៉ាថាយ ដែលជា អ្នកទារពន្ធ ។ 

## រឿងនៃព្រះគម្ពីរ 
យោង​ទៅ​តាម ​ដំណឹង​ល្អ​របស់​ម៉ាថាយ ​ថា​៖ ​«​កាល​ដែល​ព្រះ​យេស៊ូ​យាង​ចេញ​ពី​ទី​នោះ ទ្រង់​បាន​ឃើញ​បុរស​ម្នាក់​ឈ្មោះ​ម៉ាថាយ​អង្គុយ​នៅ​កន្លែង​ប្រមូល​ពន្ធ ហើយ​ទ្រង់មានបន្ទូលថា«មក​តាម​ខ្ញុំ»  ហើយ​ម៉ាថាយ​ក៏​ក្រោក​ឡើង​តាម​ទ្រង់។ 

អ្នកប្រមូលពន្ធអាចជាអ្នកម៉ៅការឯករាជ្យជាមួយរដ្ឋាភិបាលរ៉ូម៉ាំង ដែលបានបង់ថ្លៃសេវាទៅទីក្រុងរ៉ូម ដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិទាញយកពន្ធពីប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ជាក់លាក់មួយ ជាមួយនឹង ថ្លៃបន្ថែម សម្រាប់អ្នកប្រមូល និងបុគ្គលិករបស់គាត់។ ឬគាត់ក៏អាចជាអ្នកប្រមូលប្រាក់សម្រាប់ ហេរ៉ូឌ អាន់ទីប៉ាស  កាពើណិមគឺជាតំបន់ដែលមានចរាចរណ៍មនុស្ស និងឈ្មួញច្រើន។  ក្នុងករណីណាក៏ដោយ លេវី-ម៉ាថាយ នឹងក្លាយជាបុគ្គលដែលមិនមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំង។

គម្ពីរក្រិក   ( to telōnion ) ជាញឹកញាប់ត្រូវបានបកប្រែជា "កន្លែងប្រមូលពន្ធ" (ឧទាហរណ៍ NIV ) ឬ "ការិយាល័យពន្ធ" (ឧទាហរណ៍ RSV ) ។ កំណែ ស្ដេចជែម និយាយថាម៉ាថាយកំពុង "អង្គុយនៅបង្កាន់ដៃទម្លាប់" ។ ការបកប្រែរបស់ Wycliffe គឺ "អង្គុយក្នុងតូបគិតលុយ" ហើយព្រះគម្ពីរដែលបានពង្រីកបង្ហាញថា telōnion គឺ "ប្រហែលជាកន្លែងដាក់ពន្ធសម្រាប់ការយកពន្ធលើទំនិញឆ្លងកាត់" ។ 

នៅក្នុងដំណឹងល្អទាំងបី វគ្គនេះកើតឡើងភ្លាមៗបន្ទាប់ពីអព្ភូតហេតុនៃ ការព្យាបាលមនុស្សខ្វិននៅកាពើណិម ហើយត្រូវបានបន្តដោយរូបភាពរបស់ព្រះយេស៊ូវអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃការដាក់ ស្រាថ្មីចូលទៅក្នុងស្បែកចាស់ ។ ក្នុង​សៀវភៅ​ដំណឹងល្អ​របស់ ​ម៉ាកុស និង ​លូកា មនុស្ស​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​នោះ​ត្រូវ​បាន​ហៅ​ថា លេវី ដែល​ជា​កូន​របស់​អាល់ភេស តាម​ម៉ាកុស (លូកា​មិន​បាន​និយាយ​អំពី​អាល់ភេស)។ 

ផងដែរនៅក្នុង synoptic ទាំងបីបន្ទាប់មកព្រះយេស៊ូវត្រូវបានអញ្ជើញឱ្យចូលរួមក្នុងពិធីជប់លៀងជាមួយហ្វូងមនុស្សប្រមូលពន្ធនិងអ្នកដទៃ។ ពួកខាង គណៈផារីស៊ី ត្អូញត្អែរ។
 

## ឯកសារយោង
ប្រព័ន្ធបាញ់កាំជ្រួចហ្វូងBM-21ក្រាត

រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល
កាំជ្រួចហ្វូងBM-21ក្រាតគឺជា ប្រព័ន្ធបាញ់រ៉ុក្កែតចល័ត ដែលបានផលិតដោយសហភាពសូវៀតក្នុងអំឡុងពេលសង្គ្រាមត្រជាក់ និងបាញ់គ្រាប់ ទំហំ១២២មីលីម៉ែត្រចំនួន៤០គ្រាប់ក្នុងពេលតែមួយ ពាក្យថា ក្រាត (grad) មានន័យថា គ្រាប់ទឹកភ្លៀង វាផលិតមកក្នុងគោលបំណង កម្ទេច បន្ទាយទាហាន ទីក្រុង លេណដ្ធានផ្សេងៗ ហើយក្នុងចល័តរហ័ស វាបានដាក់អោយប្រើដំបូងក្នុងឆ្នាំ១៩៦៩ ក្នុងនោះកម្ពុជាក៏បានប្រើវាផងដែល វាបាញ់បានចម្ងាយចាប់ពី ២០គីឡូម៉ែត្រ ដល់ ៤០គីឡូម៉ែត្រ
ប្រព័ន្ធបាញ់រ៉ុក្លែតចល័តPHL-03

400x400ភីកសែល|PHL-03_Multiple_rocket_launchers_20170902

ប្រព័ន្ធបាញ់រ៉ុក្លែតចល័តPHL-03គឺជា ប្រព័ន្ធបាញ់រ៉ុក្លែតទំហធំដែលចល័តដោយប្រើឡាន ផលិតដោយសធារណៈរដ្ធប្រជាមានិតចិន វាអាចបាញ់រ៉ុក្លែតក្នុងពេលតែមួយបាន វាមាន ១២កានុង និងប្រើគ្រាប់ ៣០០មីលីម៉ែត្រ ហើយអាចបាញ់បានចម្ងាយ ១៥០គីឡូម៉ែត្រ វាត្រូវបានគេរចនាតាម ប្រព័ន្ធបាញ់រ៉ុក្លែត BM-30 Smerch រុស្សី

វាកំពុងចាប់ផ្តើមត្រូវបានជំនួសដោយម៉ូដែល PHL-16 និងថ្មីជាងនេះ។
ប្រព័ន្ធបាញ់រ៉ុក្កែតចល័តRM-70

400x400ភីកសែល|RM-70_Vampir_azerbaijan_land_forces

ប្រព័ន្ធបាញ់រ៉ុក្កែតចល័តRM-70 ជាប្រព័ន្ធបាញ់រ៉ុក្លែតហ្វូង ផលិតដោយប្រទេសឆែក នៅឆ្នាំ១៩៧០ ដែលយកលំនាំតាម BM-21 សូវៀតប៉ុន្តែបានដំឡើងនិងអភិវឌ្ឍ ការការពារ ការកំណត់គោលដៅត្រឹមត្រូវជាងមុន និងចម្ងាយឆ្ងាយជាងមុន និងមានទម្ងន់ធ្ងន់និងធំជាងមុន ហើយអាចបញ្ចូលគ្រាប់លឿនជាងមុន ដោយសារមានគ្រាប់សាគូរ វាមានគោលដៅកម្ទេច បន្ទាយទាហាន ទីក្រុង លេណដ្ធាន
ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសHQ-12

400x400ភីកសែល

ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសHQ-12 ឬ KS-1 ជាប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសផលិតដោយចិន ប្រព័ន្ធការពារនេះពិតជាអស្ចារ្យណាស់ព្រោះជា ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសដំបូងរបស់ចិន ដែលមានមុខងារ រ៉ាដាមិនចល័តខ្លួនដោយវាអាចចាប់សត្រូវបានដោយមិនចាំបាច់បង្វិលរ៉ាដា វាអាចបាញ់យន្តហោះ ឬ មីសុីលបានក្នុងរយៈកម្ពស់ ២៥គីឡូម៉ែត្រ ទៅ ៥០គីឡូរម៉ែត្រ
គោប្រសិទ្ធអភ័យ

ឧត្តមសេនីយ ប្រសិទ្ធអភ័យ   (ກຸປຣະສິທທິ໌ອະພັຍ) មានឈ្មោះហៅក្រៅថា “Fat K” (១៩២៦-១៩៩៩ ) គឺជាមេយោធាដ៏លេចធ្លោនៃ ព្រះរាជាណាចក្រឡាវ ក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមស៊ីវិលឡាវ។ គាត់មកពីគ្រួសារអ្នកមាននិងមានឥទ្ធិពល ជាហេតុនាំអោយលោកក្លាយជាមេទ័ពដ៏លេចធ្លោ។ នៅដើមឆ្នាំ១៩៦០ គាត់បានក្លាយជាមេទ័ពប្រចាំតំបន់ភូមិភាគ៥ហើយក៏ជាមេទ័ពការពារតំបន់វៀនចន្ទផងដែល។ ប៉ុន្តែ នៅខែធ្នូ ថ្ងៃទី១៤ ឆ្នាំ១៩៦០ គាត់ត្រូវបានគេដកចេញ ក្រោយលោកបានលួចទាក់ទង់ជាមួយពួក កម្មុនីសលាវ ក្នុងអំឡុង សមរភូមិវៀនចន្ទ ប៉ុន្តែក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៩៦២ គាត់ត្រូវបានគេដាក់លោកចូលក្នុងដំណែងលោកវិញ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧១

លោកក៏បានចូលរួមធ្វើរដ្ធប្រហារជាច្រើនលើកផងដែល លោកក៏មានជម្លោះជាមួយ មេបញ្ជាការលាវ លោក តៅម៉ា ជាដើមហេតុនាំអោយមានរដ្ធប្រហារពីលើកផងដែល ក្រោយរាជាណាចក្រឡាវបានដួលរលំ លោកបានជម្លៀសទៅប្រទេសបារាំង
យន្តហោះប្រឆាំងទ័ពថ្មើជើង A-10 ថាន់ឌើរបុល

រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល|**យន្តហោះប្រឆាំងទ័ពថ្មើជើង A-10 ថាន់ឌើរបុល**
**យន្តហោះប្រឆាំងទ័ពថ្មើជើង A-10 ថាន់ឌើរបុល**ដែលត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយដោយឈ្មោះហៅក្រៅ **A-10 វ៉ាតហក** គឺជា យន្តហោះវាយប្រហារ ដែលបានប្រើអោយកងអាកាសសហរដ្ធអាមេរិច វាមាន ម៉ាសុីន ២ កៅអី ១ ស្លាប ត្រង់ វាមិនអាចហោះបានលឿន បានដូចយន្តហោះចម្បាំងទេ ប៉ុន្តែវាដើរតួរយ៉ាងល្អក្នុងការ ប្រឆាំងទ័ពថ្មើជើង វាបានដាក់អោយបម្រើការចាប់តាំងពូឆ្នាំ ១៩៧៧។ វាត្រូវបានគេផលិតមកយ៉ាងពិសេសសម្រាប់ប្រឆាំងទ័ពថ្មើជើង ដូចជស រថក្រោះ រថយន្តទាហាន កងទ័ព វាក៏អាចក្លាយជាយន្តហោះនាំមុខ យន្តហោះផ្សេងៗ ក្នុងការទម្លាប់គ្រាប់បែកទៅកាន់ទីតាំងសត្រូវណាមួយ មុខយន្តហោះបានភ្ជាប់ជាមួយ កាំភ្លើងយន្ត ៣៣មីលីម៉ែត្រ ដែលអាចកម្ទេចរថក្រោះយ៉ាងងាយ វាអាចហោះហើរតាម ផ្លូវដែលខូច ឬ ប្រលានយន្តហោះតូចៗបាន វាអាចជួសជុលបានយ៉ាងងាយស្រួល បើទោះបីមានគ្រឿងជួសជុលតិចក៏ដោយ។ វាបានបម្រើការ ក្នុង សង្គ្រាមផ្សេងៗដូច ជា សង្គ្រាមឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ សង្គ្រាមនៅអាហ្គានីស្ថាន សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ាប់ សង្គ្រាមប្រឆាំងពួកភេវរក
ផន ស្រីខួច

{Infobox musical artist
| name             = Phorn SreyKhouch (Nida)(ផន ស្រីខួច)
| birth_date       = 
| origin           = 
| genre            = Khmer classical music, Pop
| occupation       = Singer
| years_active     = 2008–present
| label            = Rock Production (2008–2012), Rasmey Hang Meas Production (2013-present)
| website          = 
}}

**Phorn SreyKhouch (Nida)** (Khmer: ផន ស្រីខួច) (born January 13, 1990) is a Cambodian singer.
ស្រុកកាប់ជើង

**កាប់ជើង** ( ថៃ:  กาบเชิง ) ជាស្រុកមួយនៅភាគខាងត្បូងនៃ ខេត្តសុរិន្ទ ភាគឦសាន ប្រទេសថៃ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ភូមិ​បាន​កាប​់ជើង​មាន​អាយុ​ប្រហែល​២០០​ឆ្នាំ។ ដើមឡើយ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ឃុំ *​ដាន* ស្រុក​សង្ខ ប៉ុន្តែ​ឆ្នាំ ១៩៣៧ ត្រូវ​បាន​ផ្លាស់​ទៅ​នៅ​ឃុំ​ណងយ៉ៃ ស្រុក​ប្រាសាទ ។ នៅឆ្នាំ ១៩៦៤ វាបានក្លាយជាផ្នែកនៃអនុស្រុកដែលទើបបង្កើតថ្មីនៃស្រុកកាប់ជើង។ 

ថ្ងៃទី ២៥ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ឃុំ កាប់ ជើង និង បាក់ ដាយ ត្រូវ បាន រួម បញ្ចូល គ្នា បង្កើត ជា ស្រុក តូច ( *ស្តេច អំហ្វេ* ) ។  ឃុំគោកឃ្លាងត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៧  ឃុំដាន និងឃុំគូតានត្រូវបានផ្ទេរពីសង្កាត់នេះនៅឆ្នាំ ១៩៧៧។  នៅថ្ងៃទី ២០ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៧៩ ស្រុកកាប់ជើងត្រូវបានដំឡើងឋានៈទៅជាស្រុកពេញលេញ។ 

## ភូមិសាស្ត្រ 
ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីទិសខាងលិចតាមទ្រនិចនាឡិកា)៖ ភ្នំដងរែក ប្រាសាទ និង សង្ខៈ នៃខេត្តសុរិន្ទ។ ខាងត្បូងជាប់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ នៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។

ផ្នែកខាងត្បូងនៃស្រុកនេះស្ថិតនៅលើ ភ្នំដងរែក ។ ច្រកទ្វារ អន្តរជាតិចូល កម្ពុជា ត្រូវបានគេហៅថា ប៉ុស្តិ៍ច្រកចោម ដែលមានទីតាំងនៅភូមិដាន ភាគខាងត្បូងនៃស្រុកនេះ។ ច្រក​ទ្វារ​អន្តរជាតិ ​អូរស្មាច់ ស្ថិត​ក្នុង ​ក្រុង​សំរោង ខេត្ត​ឧត្តរមានជ័យ ។

## រដ្ឋបាល 
ស្រុក​នេះ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ចេញ​ជា​ឃុំ​ចំនួន​ប្រាំមួយ ( *​តំបន់* ​) ដែល​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា​ភូមិ​ចំនួន​៩១ ( *​មុបាន* ​) ។ មិនមានតំបន់ក្រុង ( *ទេសបាន* ) ទេ។ មាន​អង្គការ​រដ្ឋបាល​ឃុំ​ចំនួន​ប្រាំមួយ (TAO)។

លេខ​ដែល​បាត់​គឺ *​ឃុំ* ​ដែល​ឥឡូវ​បង្កើត​ជា​ស្រុកភ្នំដងរែក

## ឯកសារយោង
ស្រុកភ្នំដងរែក

**ភ្នំដងរែក** (  พนมดงรัก ) គឺជាស្រុកភាគ *និរតី* នៃ ខេត្ត សុរិន្ទ ភាគឦសាន ប្រទេសថៃ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
តំបន់នេះត្រូវបានបំបែកចេញពី ស្រុកកាប់ជើង ហើយបង្កើតជាស្រុកតូច ( *ស្តេចអំពើ* ) នៅថ្ងៃទី ១ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៩៥។ 

នៅថ្ងៃទី ១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០៧ ស្រុកតូចៗទាំង ៨១ ត្រូវបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងទៅជាស្រុកពេញលេញ។  នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែសីហា ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងបានក្លាយជាផ្លូវការ។ 

## ភូមិសាស្ត្រ 
ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីខាងលិចតាមទ្រនិចនាឡិកា)៖ បាន ក្រោធ នៃ ខេត្ត បុរីរម្យ ; ប្រាសាទ កាប់ ជើង នៃខេត្ត សុរិន្ទ; និង ឧត្តរមានជ័យ នៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។

ស្រុកនេះស្ថិតក្នុង ជួរភ្នំ ភ្នំដងរែក ដែលជាភ្នំដែលបង្កើតជាព្រំប្រទល់រវាងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជា។ ឈ្មោះស្រុកប្រែថា ភ្នំដងរែក។

## រដ្ឋបាល 
ស្រុក​នេះ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ចេញ​ជា​សង្កាត់​ចំនួន​បួន ( *​តំបន់* ​) ដែល​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា​ភូមិ​ចំនួន ៥៥ ( *មុបាន* ) ។ មិនមានតំបន់ក្រុង ( *ទេសបាន* ) ទេ។ មាន​អង្គការ​រដ្ឋបាល​ឃុំ​ចំនួន​បួន (TAO)។

## ឯកសារយោង
គង់ ឡេ

555x555ភីកសែល

មេបញ្ជាការ គង់ ឡេ (ກອງແລ) កើតថ្ងៃទី ៦ ខែ មិនា ឆ្នាំ១៩៣៤ ស្លាប់ថ្ងៃទី ១៧ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៤ ជាមេបញ្ជាការលាវដ៏លេចធ្លោលោកមេបញ្ជាការ កងវរសេនាឆ័ត្រយោងតូច ជាកងដ៏លេចធ្លោរបស់រាជាណាចក្រលាវ កងពលនេះដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងសង្គ្រាមសុីវិលលាវ។ លោកជាមេបញ្ជាការវ័យក្មេងដែលបានហ្វឹកហាត់ដោយកងទ័ពសហរដ្ធអាមេរិច នៅថ្ងៃទី១០ ខែសីហា ១៩៦០ លោកបានរដ្ធប្រហារទម្លាប់រាជរដ្ធាភិបាលលាវដោយប្រើយោធាលោកចង់កម្ទេចពួកពុករលួយក្នុងប្រទេសលោកថែមទាំងបន្ទួសអាមេរិចដែលបានគាំទ្រនយោបាយអាក្រក់នៅស្រុកលាវ ក្រោយពីការបន្ទួសនេះរួច វាបានធ្វើអោយមេដឹកនាំអាមេរិចមានការភ្ញាក់ផ្អើលជាខ្លាំង ប៉ុន្តែប៉ុន្មានខែក្រោយមក នៅឆ្នាំ១៩៦០ ខែធ្នូ ថ្ងៃទី១៤ មេបញ្ជាការលោក ភូមី នូសាវ៉ាន់ បានរដ្ធប្រហារលោកវិញដោយមានជំនួយពីអាមេរិច ។ លោកនិងបក្សពួកបានធ្វើដំណើរត់គេចទៅវាលក្រឡ នៅទីនោះលោកបានបង្កើតកងទ័ពមួយដែលមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ ក្រោយមកកងទ័ពរបស់លោក ត្រូវបានបែកបាក់ក្រោយពួក កម្មុសនីលាវអូសទាញសមាជិកលោកទៅចូលរួមហើយសមាជិកខ្លះទៀតបានចូលរួមធជាមួយរាជរដ្ធាភិបាលវិញ នៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៦៤ កងទ័ពកម្មុនីសលាវបានវាយកងទ័ពលោក ហេតុនេះលោកក៏បានចូលរួមជាមួយរាជរដ្ធាភិបាលប្រឆាំងពួកយួននិងកម្មុនីសលាវវិញក៏ប៉ុន្តែលោកបានបរាជ័យ លោកក៏បានបង្ខំចាកចេញពីលាវក្រោយពួកកម្មុនីសបានកាន់កាប់ប្រទេសលាវ

លោកបានរស់ជាមួយច្រើនប្រទេសមុននិងទៅប្រទេសបារាំង ដូចជា ហុងកុង ឥណ្ឌូនេសុី សហរដ្ធអាមេរិច ហើយចុងក្រោយបារាំង លោកបានស្លាប់នៅឆ្នាំ២០១៤ ខែមករា ថ្ងៃទី១៧
ស្រុកប្រាសាទ

**ប្រាសាទ** (  ปราสาท ) ជាស្រុកមួយនៅភាគខាងត្បូងនៃ ខេត្តសុរិន្ទ ភាគឦសាន ប្រទេសថៃ ។

## ភូមិសាស្ត្រ 
ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា)៖ មឿងសុរិន្ទ រំដួល សង្គៈ កាប់ជើង និង ភ្នំដងរែក នៃខេត្តសុរិន្ទ។ បានគ្រួស, បាក់ទង់ជ័យ, ពន្លាជ័យ, និង ក្រសាំង នៃ ខេត្ត បុរីរម្យ ។

## រដ្ឋបាល 
## ឯកសារយោង
ស្រុកបសេដ្ឋ (ខេត្តសុរិន្ទ)

**បសេដ្ឋ** (  บัวเชด ) ជាស្រុកមួយនៅភាគ *អាគ្នេយ៍* នៃ ខេត្តសុរិន្ទ ភាគឦសាន ប្រទេសថៃ ។

## ភូមិសាស្ត្រ 
ផ្នែកខាងត្បូងនៃស្រុកនេះស្ថិតនៅលើ ភ្នំដងរែក ។

ស្រុក​ជិត​ខាង​គឺ (ពី​ទិស​ខាង​លិច​តាម​ទ្រនិច​នាឡិកា) សង្គៈ ​នៃ​ខេត្ត​សុរិន គុក្ខន្ត  ភូសិង្ហ ខេត្ត​ស៊ីសាកេត និង ​ឧត្តរមានជ័យ ​នៃ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។

## រដ្ឋបាល 
## ឯកសារយោង
ឧប្បត្តិហេតុមូកដិន

កណ្តាល|រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល|អ្នកជំនាញជប៉ុនបានមកពិនិត្យមើលផ្លូវរថភ្លើង
**ឧប្បត្តិហេតុមូកដិន**គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ក្លែងក្លាយ ដែលរៀបចំឡើងដោយកងយោធាជប៉ុនដើម្បីជាលេសសម្រាប់ការលុកលុយឧបទ្វីបម៉ានជូរីចិន

## ការរៀបចំ 
នៅខែកញ្ញា ថ្ងៃទី១៨ ឆ្នាំ១៩៣១  អនុសេនីយ៍ឯកយោធាជប៉ុនឈ្មោះ លោកស៊ូម៉ូរី កាវ៉ាម៉ូតូ មកពីកងវរសេនាធំថ្មើរជើងលេខ២៩បានបង្កើតផែនការមួយ ដោយដាក់គ្រាប់បែកនៅជិតផ្លូវរថភ្លើងនៅមិកដិន(ឥឡូវហៅថា សៀងយ៉ាង) ដែលជាផ្លូវរថភ្លើងរបស់ជប៉ុន។

ការផ្ទុះនោះគឺតូចតាចទេ ដែលមិនបានបង្កអោយមានការខូចខាតអីទេដល់ផ្លូវរថភ្លើង ប៉ុន្តែកងយោធាជប៉ុនបានកុហកថា ប្រជាជនចិនជាអ្នកដែលបានដាក់គ្រាប់បែក ហេតុនេះហើយទើបវាបានផ្ដល់នូវហេតុផលអោយជប៉ុនលុកលុយប្រទេសចិន ដោយរឿងនេះហើយជប៉ុនបានផ្ដាច់វិស័យការទូតចោលទាំងអស់ ថែមទាំងចាកចេញពី សម្ព័ន្ធប្រជាជាតិ នៅឆ្នាំ១៩៣៣ ខែមិនា។
សន្ធិសញ្ញាសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ

កណ្តាល|រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល|នាយករដ្ឋមន្រ្តីជប៉ុន យូស៊ីដា ចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញា       សានហ្វ្រាងស៊ីស្កូ
សន្ធិសញ្ញាសាន់ហ្វ្រាន់សុីស្ក ឬគេស្គាល់ថា សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពរវាងជប៉ុន និងពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត គឺជាការយល់ព្រមឈប់ប្រយុទ្ធគ្នារវាងរដ្ធាភិបាលជប៉ុន និង ៤៩ប្រទេសដទៃទៀតដែលជាសមាជិកនៃពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត សន្ធិសញ្ញានេះបានចុះនៅខែកញ្ញា ថ្ងៃទី៨ ឆ្នាំ១៩៥១ នៅរដ្ធសាន់ហ្វ្រាន់សុីស្ក សហរដ្ធអាមេរិច ហើយវាបានបង្ហាញអតិភាពពេញលេញនៅឆ្នាំ១៩៥២ ខែមេសា ថ្ងៃទី២៨

## សន្ធិសញ្ញា 
* បញ្ចប់សង្គ្រាមទាំងអស់រវាងជប៉ុននិងពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត
* ពួកសម្ព័ន្ធមិត្តនិងកាន់កាប់ប្រទេសជប៉ុន
* ជប៉ុនត្រូវប្រគូលនិងផ្ដល់ឯករាជ្យដល់ប្រទេសកូរ៉េ ព្រមទាំងកោះតៃវ៉ាន់
* ជប៉ុនត្រូវសងការខូចខាតទៅប្រទេសដែលរងគ្រោះដោយសារប្រទេសជប៉ុន
សន្ធិសញ្ញាក្រុងតៃប៉ិ

400x400ភីកសែល

**សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពចិន-ជប៉ុន** ឬគេហៅជាផ្លូវការ **សន្ធិសញ្ញាក្រុងតៃបុិ** គឺជាសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពរវាង ជប៉ុន និង សធារណៈរដ្ធចិន

## ការចុះកិច្ចសន្យា 
វាត្រូវបានចុះសន្ធិសញ្ញានៅខែមេសា ថ្ងៃទី២៨ ឆ្នាំ១៩៥២ នៅក្រុងតៃបុិ កោះតៃវ៉ាន់ ហើយបានចាប់ផ្ដើមនៅខែសីហា ថ្ងៃទី៥ ឆ្នាំ១៩៥២ សន្ធិសញ្ញានេះបានបង្កើតអោយមានកាតបញ្ចប់សង្គ្រាមរវាងប្រទេសទាំងពីរដែលបានប្រយុទ្ធគ្នាចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៣៧ ដល់ ១៩៤៥ 

នៅពេលនោះ មានប្រទេសជាច្រើនមិនដឹងត្រូវទទួលស្គាល់ រដ្ធាភិបាលចិនមួយណាដែលពិតប្រាកដ ព្រោះកាលនោះ ប្រទេសចិនមាន រដ្ធាភិបាលពីរ គឺ កម្មុនីស និង ជាតិនិយម ព្រោះតែបញ្ហានេះ ចិនមិនបានត្រូវបានអញ្ចើញទៅចូលរួមក្នុង សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ ពេលបញ្ចប់សង្គ្រាម 

បើទោះបីចិនពេលនោះមិនបានចូលរួមក៏ដោយក៏សន្ធិសញ្ញាក្រុងតៃបុិ នៅតែស្រដែងគ្នាទៅ សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ 

ប៉ុន្តែក្រោយមកជប៉ុនបានបញ្ចប់សន្ធិសញ្ញានេះដោយ ទទួលស្គាល់ រដ្ធាភិបាកកម្មុនីសចិនជំនួសអោយរដ្ធាភិបាលជាតិនិយមចិនវិញ
ស្រុកសង្គៈ

**សង្គៈ** (  สังขะ ) ជាស្រុកមួយនៅភាគខាងត្បូងនៃ ខេត្តសុរិន្ទ ភាគឦសាន ប្រទេសថៃ ។

## ភូមិសាស្ត្រ 
ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីទិសខាងលិចតាមទ្រនិចនាឡិកា)៖ កាប់ជើង ប្រាសាទ រំដួល ស្រីនរង្គ នៃខេត្តសុរិន្ទ។ គុក្ខន្ត នៃ ខេត្តស៊ីសាកេត ; បសេដ្ឋ នៃខេត្ត សុរិន្ទ; និង ឧត្តរមានជ័យ នៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។ ផ្នែកខាងត្បូងនៃស្រុកនេះស្ថិតនៅលើ ភ្នំដងរែក ។

## រដ្ឋបាល 
## ឯកសារយោង
ភាវូបនីយកម្មសៀម

ភាវូបនីយកម្មសៀម ជាដំណើការបញ្ចូលជាតិសាសន៍ផ្សេងៗដែលរស់នៅប្រទេសថៃ អោយក្លាយជាជនជាតិតែមួយគឺសៀម

## ការអនុវត្ត 
ការអនុវត្តបានចាប់ផ្ដើមក្រោយ ថៃបានកាន់យករបប ហ្វាស៊ីសនិយម ហើយរដ្ធាភិបាលថៃបានបង្ខំអោយ ជនជាតិលាវ ខ្មែរ ចិន យួន ម៉ាឡេ និងជនជាតិភាគតិចជាច្រើនទៀតអោយ និយាយភាសាសៀម យកឈ្មោះសៀម ប្រើប្រាស់អក្សសៀម គោរពស្ដេចតែមួយគឺ ស្ដេចរាមាហើយនិង ស្លៀកពាក់បែបពួកលោកខាងលិចដើម្បីអោយសង្គមសៀមមានភាពទំនើបដូចពួកអុឺរ៉ុប នេះដើមហេតុដែល ជនជាតិខ្មែរ លាវ ចិន ខ្លះភ្លេចអំពីដើមកំណើតខ្លួន សម្បូីតែ ភាសាខ្លួន
ភាវូបនីយកម្មជប៉ុន

400x400ភីកសែល

ភាវូបនីយកម្មជប៉ុន គឺជាដំណើការមួយដែល វប្បធម៍ជប៉ុន រីករាលដាល និងជះឥទ្ធិពលទៅ វប្បធម៍ដទៃ

## ប្រវត្តិសាស្រ្តនិងការអនុវត្ត 
កាលពីរមុន ជប៉ុនបានប្រើភាវូបនីយកម្មនេះនៅដែនកោះជប៉ុនដទៃទៀត

* កោះហុកកៃដូ

ដូចជនជាតិ អាយនូ ក្រោយជប៉ុនបានកាន់កោះហុកកៃដូ នៅចុងឆ្នាំ១៨០០ជាង ជនជាតិអាយនូ ត្រូវបានជប៉ុន បង្ខំអោយនិយាយភាសាជប៉ុន ស្លៀកពាក់ដូចជប៉ុន ប្រើឈ្មោះជប៉ុន នេះជាការអនុវត្តជប៉ុនភាវូបនីយកម្មដំបូង

* កោះអូគីណាវ៉ា

ក៏ដូចជាកោះហុកកៃដូដែល កោះអូគីណាវ៉ា ក៏ត្រូវបានជប៉ុនបញ្ចូលជប៉ុនភាវូបនីយកម្មផងដែល

ការអនុវត្តនៅឆ្នាំ១៨៩៥-១៩៤៥ 

* **កោះតៃវ៉ាន់**

ជប៉ុនបានកាន់កាប់កោះតៃវ៉ាន់ពីចិន ក្រោយពីឈ្នះសង្គ្រាមជប៉ុន-ចិនលើកទីមួយ ជប៉ុនបានបង្ខំជនជាតិចិនដែករស់នៅលើកោះតៃវ៉ាន់រៀនតែភាសាជប៉ុន និយាយតែភាសាជប៉ុន ស្លៀកពាក់ដូចជប៉ុននិងគោរពអធិរាជជប៉ុន 

* **កូរ៉េ**

ក៏ដូចជាតំបន់ផ្សេងៗទៀតដែល ជប៉ុនបានបង្ខំកូរ៉េអោយនិយាយ ភាសាជប៉ុន បញ្ចូលសាសនាសុិនតូ ចូលកូរ៉េ កាសែតនិងឯកសារផ្សេងសុទ្ធសឹងតែជាភាសាជប៉ុនទាំងអស់ ប្រវត្តិសាស្រ្តកូរ៉េត្រូវបានគេលុបចោល

* **ម៉ាន់ជូរី**

តំបន់ភាគខាងជើងចិន ក៏ដូចគ្នា ជប៉ុនបានបង្កើត សាលារៀនបែបជប៉ុន ប្រជាជនចិនម៉ានជូរីត្រូវគោរពអធិរាជជប៉ុន

សព្វថ្ងៃ ភាវូបនីយកម្មជប៉ុនក៏នៅតែមានដែល ដោយសារប្រជាជនជុំវិញពិភពលោកបានស្គាល់វប្បធម៍ជប៉ុន ព្រមទាំងប្រទេសជប៉ុនដោយសារ រឿង  គំនូរជីវចលជប៉ុន តារាចម្រៀងជប៉ុន រឿងភាគជប៉ុន នេះជាឥទ្ធិពលមួយនៃប្រទសជប៉ុន
ស្រុកស្រីនរង្គ

**ស្រីនរង្គ** (  ศรีณรงค์  ) ជា​ស្រុក​មួយ​នៃ ​ខេត្ត​សុរិន្ទ ភាគ​ឦសាន ​ប្រទេស​ថៃ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ស្រុកតូច ( *ស្តេចអំពើ* ) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៩៥ ដោយមានការបំបែក *ចំនួន* ប្រាំពី ស្រុកសង្គៈ។ 

នៅថ្ងៃទី ១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០៧ ស្រុកតូចៗទាំង ៨១ ត្រូវបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងទៅជាស្រុកពេញលេញ។  នៅថ្ងៃទី 24 ខែសីហា ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងបានក្លាយជាផ្លូវការ។ 

## ភូមិសាស្ត្រ 
ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីទិសខាងត្បូងតាមទ្រនិចនាឡិកា)៖ សង្កៈ រំដួល និង ស៊ីខរភូមិ នៃខេត្តសុរិន្ទ ប្រាងគូ និង គុក្ខន្ត នៃ ខេត្តស៊ីសាកេត ។

## រដ្ឋបាល 
## ឯកសារយោង
ស្រុកស៊ីខរភូមិ

**ស៊ីខរភូមិ** ជាស្រុកមួយនៅភាគកណ្តាលនៃ ខេត្តសុរិន្ទ ភាគឦសាន ប្រទេសថៃ *។*

## ភូមិសាស្ត្រ 
ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា)៖ ស្នំ និង សំរោងទាប នៃខេត្តសុរិន្ទ; ប្រាង្គគូ ខេត្ត ស្រីសាកេត ; ស្រីនរង្គ, រំដួល, មឿងសុរិន្ទ, ខ្nវាស្រីនរិន្ទ និង ចោម ព្រះ នៃសុរិន្ទ។

ស្រុកនេះ មានចម្ងាយប្រហែល ៣០ នាទី។ 

## រដ្ឋបាល 
## ឯកសារយោង
ស្រុក​ស្នំ

**ស្នំ** (  สนม ) ជាស្រុកមួយនៅភាគខាងជើងនៃ ខេត្ត សុរិន្ទ ភាគឦសាន ប្រទេសថៃ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ឈ្មោះដើមនៃទីប្រជុំជនគឺ បានណងស្នំ (หนองสนม) ដែលជាភូមិមួយនៅក្រោម *មឿង* សុរិន្ទ។ នៅឆ្នាំ១៨៩៣ វាត្រូវបានប្រគល់ឱ្យទៅ *មឿង* រតនបុរី ដែល ជាស្រុករតនបុរី បច្ចុប្បន្ន។

ស្រុកតូច ( *ស្តេចអំពើ* ) សោមត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី១ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៧១ នៅពេលដែលភូមិទាំងប្រាំ *តំបន់* ស្នំ គែន ណានួន ណងរកាំ និងផុនកូ ត្រូវបានបំបែកចេញពីស្រុករតនបុរី។  វាត្រូវបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងទៅជាស្រុកពេញលេញនៅថ្ងៃទី ១២ ខែមេសាឆ្នាំ ១៩៧៧ 

## ភូមិសាស្ត្រ 
ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា)៖ រតនបុរី នននរាយណ៍ សំរោងទាប ស៊ីខរ ចោមព្រះ និង ថាទុំ ។

## រដ្ឋបាល 
## ឯកសារយោង
កញ្ចាង

ភូមិកញ្ចាងស្ថិតនៅ ឃុំកុមាររាជា ស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ​

## រដ្ឋបាល
#មេភូមិ

## «វិធី បុណ្យ»
### បុណ្យ
*ស្លាប់ **១០០ ថ្ងៃ**
*ភ្ជាប់ពាក្យ

## ឯកសារយោង
សាលាប៊ែលធីអន្តរជាតិ

សាលានេះយ៉ាងល្អ**តែមានសាខា**យើងស្គាល់សាខា

## សាខា
{| class="wikitable"
|+ សាខាទី១ ដល់ទី២៦
|លេខរៀង
|សាខា អាស័យដ្ឋាន
|-
|១
|គីរីរម្យ
|-
|២
|ផ្សារទួលទំពូង
|-
|៣
|ដេអិន
|អគារ ដេអិន
|-
|៤
|ផ្សារដើមថ្កូវ
|-
|៥
|ច្បារអំពៅ
|-
|៦
|អូរឬស្សី
|-
|៧
|ពេទ្យលោកសង្ឃ
|មន្ទីពេទ្យលោកសង្ឃ
|-
|៨
|ពោធិចិនតុង
|ខណ្ឌពោធិសែនជ័យ
|-
ការប្រល័យពូជសាសន៍ជនជាតិដើមអាមេរិចនៅសហរដ្ឋអាមេរិក

ក្រោយអឺរ៉ុបបានបោះទីតាំងនៅទ្វីបអាមេរិច ជីវិតរបស់ជនជាតិអាមេរិចកាំងដើមត្រូវបានពួកអឺរ៉ុបធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដល់ការរស់របស់ពួកជាខ្លាំង ដែនដីរបស់ពួកគេត្រូវបានគេប្លន់ វប្បធម៍និងភាសារបស់ពួកគេជិតនិងរលាយ

## ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
ពាក្យប្រល័យពូជសាសន៍ជនជាតិអាមេរិចដើម ត្រូវបានលើកឡើងដោយលោក រ៉ាហ្វាលេ លេមគិន ក្នុងសម័យសង្គ្រាមលោកលើទី២ គាត់ជឿថារឿងដែលបានកើតឡើងទៅលើជនជាតិអាមេរិចដើម គឺជាឧទាហរណ៍ដំបូងនៃការប្រល័យពូជសាសន៍ដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត ប៉ុន្តែមិនមានមនុស្សច្រើនទេដែល យល់ស្របដូចលោក ដូចជាលោក ហ្គារី អាន់ឌឺសិន បានជឿថាជា ការសម្អាតពូជសាសន៍ ជំនួសអោយការប្រល័យពូជសាសន៍ព្រោះគោលដៅរបស់ពួកគេ ទាំងនោះគឺចង់បានដែនដី ហើយដេញពួកអាមេរិចដើមចេញ ហើយពួកគេមិនតែងតែសម្លាប់ទេ

មានប្រវត្តិវិទូជាច្រើនបានប្រកែកគ្នាជាច្រើនឆ្នាំ ក្នុងរឿងថា ជនជាតិអាមេរិចដើមមានប៉ុន្មាននាក់ដែលបានរស់នៅទ្វីបអាមេរិចខាងជើងមុនពេលពួកអឺរ៉ុបបានមកដល់

* នៅឆ្នាំ១៤៩២ពេលទ្វីបនេះរកឃើញដំបូង គេប៉ានស្មានថា មានអាមេរិចដើមប្រហែល ៨លាន
* នៅឆ្នាំ១៧៧៦ ពេលអាមេរិចទទួលបានឯករាជ្យ ប្រជាជនអាមេរិចដើមមានប្រហែល៤លាន
* នៅឆ្នាំ១៨០០ មានជនជាតិអាមេរិចដើមមានប្រហែលតែ៨០០,០០០ទេដែលរស់នៅសហរដ្ធអាមេរិច
* ឆ្នាំ១៨៩០ ចំនួននេះបានចុះដល់២៥០,០០០នេះវាបានបង្ហាញថាជនជាតិអាមេរិចបានបាត់រាប់លាននាក់ ក្នុងប៉ុន្មានសតវត្សនេះ
ហេតុដែលចំនួនប្រជាជនអាមេរិចដើមធ្លាក់ចុះច្រើនបែបនេះគឺដោយសារជំងឺរដែកពួកអឺរ៉ុបនាំមកដល់ដែនដីអាមេរិចដោយសារប្រព័ន្ធភាពសាំពួកគេមិនបានស្គាល់វាឡើយ ប៉ុន្តែអ្នកប្រាជ្ញសម័យទំនើបបានជឿថា ជំងឺមិនមែនជាកត្តាមួយមុខនោះទេ វាក៏ដោយសង្គ្រាម ការបង្ខំអោយពួកគេទទួលយកវប្បធម៍ពួកស្បែកសជាដើម
នៅឆ្នាំ១៨០០ជាង កងទ័ពអាមេរិចបានប្រកាសសង្គ្រាមជាមួយពួកអាមេរិចដើមដោយចង់ពង្រីកដែនដីរបស់ពួកគេ ដោយគេហៅវាថា សង្គ្រាមអាមេរិចកាំងនឹងពួកឥណ្ឌា ដោយក៏មានពាក្យមួយផងដែលថា (ចាកចេញពីដែនដីនេះ ឬ ស្លាប់)
បើទោះពួកស្បែកសមិនបានបំផ្លាញវប្បធម៍របស់ពួកគេក៏ដោយ ក៏ពួកគេបានចាប់យកកូនរបស់អាមេរិចដើមទាំងនោះយកទៅចិញ្ចឹមតាមបែបពួកស្បែកស ហើយការបានលួចយក វិធីសាស្រ្ដផ្សេងៗរបស់ពួកអាមេរិចដើម ដោយមិនបានដាក់ឈ្មោះម្ចាស់ដើមនេះគឺជាការកម្ទេចវប្បធម៍មួយ
បើទោះបីវាកន្លងផុតទៅរាប់សតវត្សទៅក៏ដោយ ប្រជាជនអាមេរិចដើមនៅតែប្រទះនឹងបញ្ហារដូចការរើសអើង
បើទោះបីរឿងកើតឡើងក៏ដោយក៏ជនជាតិអាមេរិចដើមសព្វថ្ងៃនេះនៅរក្សាវប្បធម៍និងភាសាពួកគេបានដដែល
អំពើប្រល័យពូជសាសន៍អាមេនី

**ការប្រល័យពូជសាសន៍អាមេនី** ជាការសម្លាប់រង្គាល់និងកម្ទេចពូជសាសន៍អាមេរីចេញ ដែនដីអូតូម៉ង់ អំឡុងសង្គ្រាមលោកលើទី១ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩១៥ដល់ឆ្នាំ១៩១៦ ផែនការនេះបានរៀបចំដោយមេដឹកនាំអូតូម៉ង់ក្នុងសម័យនោះ គោលដៅពួកគេគឺកម្ទេចជនជាតិអាមេនីចេញអោយអស់ពីអូតូម៉ង់ ដែលពេលនោះជនជាតិអាមេនីភាគច្រើនរស់ភាគខាងកើតអូតូម៉ង់ ដែលពួកគេរស់នៅទីនោះអស់រយៈពេល២០០០ឆ្នាំហើយ

## ដើមហេតុនិងការប្រល័យពូជសាសន៍អាមេនី 
ប្រជាជនអាមេនីជាអ្នកកាន់គ្រិស្តសាសនាហើយប្រជាជនអូតូម៉ង់ភាគច្រើនជាងអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម ពួកគេបានរស់នៅក្រោមអូតូម៉ង់ជាងមួយសតវត្សទៅហើយ ពួកគេត្រូវបានសង្គមអូតូម៉ង់ចាត់ទុកថាពួកថ្នាក់ទាប ហើយមិនសូវមានសិទ្ធច្រើននោះទេ។

នៅឆ្នាំ១៨៩០ជាងនិងឆ្នាំ១៩០៩ ចក្រភពនេះបានក៏បានសម្លាប់ជនជាតិអាមេនីយ៉ាងច្រើនផងដែល។
រូបភាពតូច|599x599ភីកសែល|គ្រួសារជនជាតិអាមេនី
ក្រោយអូតូម៉ង់ចាញ់សង្គ្រាមលោកលើទី១ ពួកមេដឹកនាំអូតូម៉ង់ភ័យខ្លាចពួកអាមេនីងើបប្រឆាំងនិងខ្លួននិងប្រកាសឯករាជ្យ

អំឡុងអូតូម៉ង់បានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនិងរុស្សីក្នុងសង្គ្រាមលោកលើទី១

មានជនជាតិអាមេនីខ្លះបានចូលរួមជាមួយរុស្សីប្រឆាំងអូតូម៉ង់ប៉ុន្តែប្រជាជនអាមេនីភាគច្រើននៅតែគាំទ្រអូតូម៉ង់ក្នុងការច្បាំងប្រឆាំងរុស្សី ដោយសារគ្មានលេសដើម្បីចោទប្រជាជនអាមេនី អូតូម៉ង់បានយកលេសថាយកជនជាតិអាមេនីដែលចូលរួមជាមួយរុស្សី ថាជាជនក្បត់ហើយរាប់បញ្ចូលទាំងប្រជាជនអាមេនីមិនដឹងអីផងដែល

នៅឆ្នាំ១៩១៥ ខែមិនា ថ្ងៃទី២៤ មន្ត្រីអូតូម៉ង់បានចាប់ខ្លួន លោកឳអាមេនី មេដឹកនាំអាមេនី គ្រូបង្រៀន អ្នកចេះដឹងអាមេនី ពីរាជធានី ខនស្ទែនទីណូបែល ហើយបង្ខំពួកគេអោយចាកចេញពីផ្ទះរបស់ពួកគេហើយធ្វើដំណើរទៅវាលខ្សាច់នៅសុីរី ហេតុការនេះស្រដែងនិងហេតុការនៅភ្នំដងរែកខ្មែរយើងដែល ដោយពួកអាមេនីទាំងនោះបានធ្វើដំណើរដោយគ្មានម្ហូបអាហារឬទឹក មានប្រជាជនអាមេនីប្រមាណពី ៨០០,០០០នាក់ទៅ១,២លានបានបង្ខំដោយធ្វើដំណើរទៅទីនោះ មានប្រជាជនអាមេនីជាច្រើនបានស្លាប់ដោយការអត់ឃ្លាន ជម្ងឺ ស្រេកទឹក ឬ បានគេបាញ់សម្លាប់

ទាហានអូតូម៉ង់បាន បាញ់សម្លាប់ជនជាតិអាមេនីនិងប្លន់ឬរំលោភអ្នកដែលនៅរស់គេបានយកពួកគេដាក់នៅជំរុំ ជាកន្លែងដែលពួកគេភាគច្រើនបានស្លាប់ឬសម្លាប់ មានស្រ្ដីអាមេនីខ្លះឬក្មេងអាមេនីត្រូវបានគេយកទៅរស់នៅជាមួយហើយបង្ខំអោយគោរពសាសនាឥស្លាម ក្រោយឆ្នាំ១៩១៦ មានជនជាតិអាមេនីប្រមាណ២០០,០០០នាក់ប៉ុណ្ណោះមានជីវិតរស់នៅ តែភាគច្រើនបានក្លាយជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម ឬ រស់នៅដោយការលាក់បាំង ការសម្លាប់មិនបានបញ្ឈប់នោះទេរហូតដល់ឆ្នាំ១៩២៣ ដែលប្រជាជនភាគច្រើនត្រូវបានគេសម្លាប់អស់ពីកន្លែងកំណើតរបស់ពួកគេ ការសម្លាប់នេះបានប្រែក្លាយអូតូម៉ង់អោយក្លាយជា  សធារណៈរដ្ធទូកគីដែលមានប្រជាជនភាគច្រើនកាន់សាសនាឥស្លាម

## ការទទួលខុសត្រូវ 
រដ្ធាភិបាលទូកគីសព្វថ្ងៃមិនបានទទួលស្គាល់ការសម្លាប់រង្គាល់នេះទេដោយគេជំនួសវិញដោយការនិយាយថា ប្រជាជបអាមេនីទាំងនោះស្លាប់ដោយការ សង្គ្រាម និងការរស់នៅ ទៅវិញ មិនមែនដោយសាររដ្ធាភិបាលទូកគីចង់កម្ទេចនោះទេ

ចាប់ពីឆ្នាំ២០២៥នេះតទៅមានប្រទេស ៣៤ បានទទួលស្គាល់អំពីប្រល័យពូជសាសន៍នេះ
រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល|ពណ៌បៃតង (ទទួលស្គាល់) • ពណ៌ក្រហម (មិនទទួលស្គាល់) • ពណ៌ប្រផេះ (មិនដឹង)
សេបេដេ

**សេបេដេ** ( Zebedee  ) យោងទៅតាម ដំណឹងល្អទាំងបួន គាត់គឺជាឪពុករបស់ យ៉ាកុប និង យ៉ូហាន ដែល ជាសាវ័ក ពីរនាក់របស់ ព្រះយេស៊ូវ ។ ដំណឹង​ល្អ​ក៏​ផ្ដល់​យោបល់​ថា​គាត់​ជា​ប្ដី​របស់ ​សាឡូមេ ។ ចំណែកឯ ម៉ាកុស ១៥:៤០ ដាក់ឈ្មោះស្ត្រីដែលមានវត្តមាននៅឯ ការឆ្កាង ថា " ម៉ារីជាអ្នកស្រុកម៉ាក់ដាឡា និង ម៉ារាជាម្តាយរបស់ យ៉ាកុប និង យ៉ូសែស និងសាឡូមេ" អត្ថបទស្របគ្នានៅក្នុង ម៉ាថាយ ២៧:៥៦ មាន "ម៉ារា ម៉ាក់ដាឡា និងម៉ារាជាម្តាយរបស់យ៉ាកុប និងយ៉ូសែស និងជាម្តាយរបស់កូនសេបេដេ"។ *សព្វវចនាធិប្បាយកាតូលិក* បានសន្និដ្ឋានថា សាឡូមេនៃម៉ាកុស ១៥:៤០ ប្រហែលជាដូចគ្នាបេះបិទជាមួយនឹងម្តាយរបស់កូនសេបេដេនៅក្នុងម៉ាថាយ។ 

សេបេឌី​គឺ​ជា​អ្នក​នេសាទ «ប្រហែល​ជា​មាន​មធ្យោបាយ​ខ្លះ»។  ទោះបីជាគេដាក់ឈ្មោះច្រើនដងនៅក្នុងសៀវភៅដំណឹងល្អក៏ដោយ ប៉ុន្តែមានតែដងគត់ដែលគាត់បានបង្ហាញខ្លួនគឺនៅក្នុង ម៉ាថាយ ៤: ២១-២២ និង  ជាកន្លែងដែលគាត់ត្រូវទុកនៅក្នុងទូក បន្ទាប់ពីព្រះយេស៊ូវបានហៅយ៉ាកុប និងយ៉ូហាន។ ចំណាំ​របស់​ម៉ាកុស​ដែល​សេបេដេ​ត្រូវ​បាន​គេ​ទុក​ឲ្យ​នៅ​ជា​មួយ​នឹង​«អ្នក​ជួល» បង្ហាញ​ថា​គ្រួសារ​មាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​មួយ​ចំនួន។  សេបេដេ រស់នៅ ឬក្បែរ បេតសៃដា ។ 

## ឯកសារយោង
សាវ័ក យូដាស

**សាវ័កយ៉ូដាស** ( ភាសា ក្រិ ចបុរាណ : Ἰούδας Ἰακώβου បកប្រែ ។ ជាទូទៅគាត់ត្រូវបានគេកំណត់ថាជា  **ថាដេស**  ( ក្រិកបុរាណ : Θαδδαῖος ; អាមេនី : Թադեոս ; Coptic : ⲑⲁⲇⲇⲉⲟⲥ ) ហើយត្រូវបានគេហៅផ្សេងៗគ្នាថា **យ៉ូដាសថាដេស** **, យ៉ូដេ** **, យ៉ូដេយ៉ាកុប** **។**  ជួនកាលគាត់ត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាមួយ យូដាសជាប្អូនរបស់ព្រះយេស៊ូវ ប៉ុន្តែត្រូវបានសម្គាល់យ៉ាងច្បាស់ពី យូដាស អ៊ីស្ការីយ៉ុត ដែល ជាសិស្ស ដែលបានក្បត់ព្រះយេស៊ូវមុនការឆ្កាងរបស់គាត់។ អ្នកនិពន្ធកាតូលិក Michal Hunt ណែនាំថា គាត់ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា យ៉ូដេ បន្ទាប់ពីអ្នកបកប្រែដំបូងនៃ គម្ពីរសញ្ញាថ្មី ពី ភាសាក្រិច ទៅជាភាសាអង់គ្លេសបានស្វែងរកដើម្បីសម្គាល់គាត់ពី យ៉ូដាសអ៊ីស្ការីយ៉ុត ហើយបានអក្សរកាត់ឈ្មោះរបស់គាត់ជាបន្តបន្ទាប់។  កំណែភាគច្រើននៃគម្ពីរសញ្ញាថ្មីជាភាសាផ្សេងក្រៅពីភាសាអង់គ្លេស និង បារាំង សំដៅទៅលើយូដាស និងយូដេដោយឈ្មោះដូចគ្នា។ 

## អត្តសញ្ញាណ 
### គម្ពីរសញ្ញាថ្មី 
យូដាស​ត្រូវ​បាន​សម្គាល់​យ៉ាង​ច្បាស់​ពី ​យូដាស អ៊ីស្ការីយ៉ុត ជា​សាវ័ក​ម្នាក់​ទៀត ហើយ​ក្រោយ​មក​ជា​អ្នក​ក្បត់​ព្រះ​យេស៊ូ។ ទាំង យូដាស និង យូដេ គឺជាការបកប្រែនៃឈ្មោះῚούδαςនៅក្នុងអត្ថបទដើម ភាសាក្រិច Koine នៃ គម្ពីរសញ្ញាថ្មី ដែលជាភាសាក្រិចនៃភាសា យូដា ( ''Y'hudah'' ) ដែលជាឈ្មោះទូទៅក្នុងចំណោមជនជាតិយូដានៅពេលនោះ។ នៅក្នុងព្រះគម្ពីរភាគច្រើនជាភាសាផ្សេងក្រៅពីភាសាអង់គ្លេស និងភាសាបារាំង យូដាស និងយូដាសត្រូវបានសំដៅដោយឈ្មោះដូចគ្នា។

ក្រៅពីយូដាស អ៊ីស្ការីយ៉ុត គម្ពីរសញ្ញាថ្មីបានលើកឡើងអំពីយូដាស ឬយូដាសប្រាំមួយដង ក្នុងបរិបទបួនផ្សេងគ្នា៖

# «យូដាស​នៃ​យ៉ាកុប» បាន​រាយ​បញ្ជី​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា​ជា​សាវ័ក​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​សាវ័ក​ដប់ពីរ​នាក់ (  និង  );
# «យូដាស (មិនមែន​យូដាស អ៊ីស្ការីយ៉ុត)» ជាក់ស្តែង​ជា​សាវ័ក (ដូច​ដែល​គាត់​មាន​វត្តមាន​នៅ ​អាហារ​ពេល​ល្ងាច​ចុង​ក្រោយ ) (  );
# ជា​ប្អូន​របស់​ព្រះ​យេស៊ូ ( ,  );
# អ្នក​សរសេរ ​សំបុត្រ​នៃ​យូដាស ដែល​កំណត់​ខ្លួន​គាត់​ថា​ជា «​ប្អូន​របស់​យ៉ាកុប​» (  )។

ជាទូទៅពួកប្រូតេស្តង់ជឿថា 1 និង 2 ជាមនុស្សម្នាក់  ទោះបីជាអ្នកទ្រឹស្ដី Raymond Brown បានមើលឃើញអត្តសញ្ញាណថាមិនច្បាស់លាស់ក៏ដោយ។ 

### បងប្រុសរបស់យ៉ាកុប ឬកូនប្រុសរបស់យ៉ាកុប? 
### អត្តសញ្ញាណដែលអាចធ្វើបានជាមួយ ថាដេស 
## ឯកសារយោង 
### កំណត់ចំណាំ 
### ការដកស្រង់
ជនជាតិអាមេនី

ជនជាតិអាមេនីជាជនជាតិដើមនៃប្រទេសអាមេនីដែលមានដើមកំណើតនៅទីតាំងនៅភ្នំខ្ពង់រាបអាមេនី  អាសុីខាងលិច រួមទាំងប្រទេសអាមេនីសព្វថ្ងៃដែលពួកគេរស់នៅទីនោះរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ

## ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
ជនជាតិអាមេនីត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាជនជាតិមានវ័យចំណាស់មួយផងដែល ដូនតារបស់ពួកបានរស់នៅតំបន់ខ្ពង់រាបអាមេនីចាប់ពីឆ្នាំ ៣០០០ទៅ២០០០ មុនគ.ស ក្នុងសតវត្សទី៦ ជនជាតិអាមេនីត្រូវបានត្រួតត្រាដោយអាណាចក្រពែរ្ស(អ៊ីរ៉ង់)ក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៩០ក្រោយគ.ស អាមេនីបានក្លាយជាអាណាចក្រឯករាជ្យ ក្រោមស្ដេច ធីហ្គេន បាននាំអោយអាមេនីក្លាយជាអាណាចក្រដ៏មានឥទ្ធិពលក្នុងតំបន់កូកាស៊ីស រីករាលដាលដល់ លីបង់និងតំបន់ខ្លះៗរបស់តួកគី និង អ៊ីរ៉ង់
រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល|ស្រ្តីជនជាតិអាមេនី
ជនជាតិអាមេនីក៏ជាជនជាតិដំបូងគេបង្អស់ដែលគោរពប្រតិបត្តិតាមសាសនាគ្រិស្ដ វាក៏ជាកត្តានាំអោយជនជាតិនេះប្រមូលផ្ដុំគ្នាក្លាយជាជនជាតិមួយ ក្រោយឆ្នាំ៤០០គ.ស អាណាចក្រអាមេនីត្រូវបានររាំងដោយ អាណាចក្រប៊ីហ្សីនទីន ពីខាងលិច និង ពែរ្សពីខាងកើត ក្រោយមកមានជនជាតិផ្សេងៗបានឈ្លានពានអាណាចក្រនេះដូចជា តួក ម៉ុងហ្គោល អារ៉ាប បើទោះបីពួកគេត្រូវបានគេឈ្លានពានរហូតក៏ដោយ ក៏ពួកគេអាចរក្សា វប្បធម៍ ប្រពៃណី សាសនា ពួកគេដែល

ក្រោយពីមានការឈ្លានពានឥតឈប់ឈរ ជនជាតិអាមេនីបានផ្លាស់ពីទៅតំបន់  ស៊ីលីសៀ(ខាងត្បូងបំផុតរបស់ប្រទេសតួកគី)

ពួកគេបានបង្កើតអាណាចក្រថ្មីនៅទីនោះ ហើយពួកគេមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយ  បូជាចាអ៊ឺរ៉ុបផងដែល

ចាប់ពីឆ្នាំ១៥០០គ.ស មកអូតូម៉ង់បានកាន់កាប់អាណាចក្រនេះភាគខាងលិច និងភាគខាងកើតកាន់កាប់ដោយពែរ្ស ហើយក្រោយពីមានសង្គ្រាមរវាង រុស្សី ជាមួយ អូតូម៉ង់និងពែរ្ស មកដែនដីអាមេនីភាគខាងកើតត្រូវបានកាន់កាប់ដោយចក្រភពរុស្សី ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើទី១ អូតូម៉ង់បានសម្លាប់ជនជាតិអាមេនីជាច្រើន បណ្ដាលអោយពួកគេខ្លះរត់ទៅរុស្សី និងប្រទេសផ្សេងៗទៀត ដែលគេហៅវា ថា អំពើប្រល័យពូជសាសន៍អាមេនី ក្រោយពីចក្រភពរុស្សីបានដួល អាមេនីបានប្រកាសខ្លួនជាប្រទេសឯករាជ្យ នៅឆ្នាំ១៩១៨ តែមិនយូរប៉ុន្មាន សូវៀតបានវាយឈ្លានពានកាន់កាប់ប្រទេសនេះវិញក្នុងឆ្នាំ១៩២០ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៩៩១ អាមេនីបានក្លាយជាប្រទេសឯករាជ្យម្ដងទៀត នៅឆ្នាំ១៩៩១
ណាសារ៉ែត

**ណាសារ៉ែត**  គឺជា ទីក្រុង ធំជាងគេនៅ ស្រុកភាគខាងជើង នៃ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ។ នៅ ២០២២ ចំនួនប្រជាជនរបស់វាគឺ ៧៨.០០៧ ។ [ 1 ] ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "រដ្ឋធានីអារ៉ាប់របស់អ៊ីស្រាអែល",  ណាសារ៉ែតបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ នយោបាយ សាសនា សេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់ ពលរដ្ឋអារ៉ាប់នៃអ៊ីស្រាអែល ។  អ្នក​ស្រុក​ជា​ពលរដ្ឋ​អារ៉ាប់​ភាគច្រើន​នៃ​ប្រទេស​អ៊ីស្រាអែល ដែល​ក្នុង​នោះ 69% ជា ​អ្នក​កាន់​សាសនា​ឥស្លាម និង ៣១% ជា​គ្រិស្តសាសនិក ។    ទីក្រុងនេះក៏បញ្ជាពីសារៈសំខាន់ខាងសាសនាយ៉ាងសម្បើម ដែលកើតចេញពីឋានៈជាស្រុកកំណើតរបស់ ព្រះយេស៊ូវ ឥស្សរជនកណ្តាលនៃ សាសនាគ្រឹស្ត និងជាហោរាក្នុង សាសនាឥស្លាម និង សាសនាបាហៃ ។

ការរកឃើញដែលបានរកឃើញនៅក្នុង រូងភ្នំ កាហ្វហ្សេ   ដែលនៅជិតខាងបង្ហាញថា តំបន់ជុំវិញ ណាសារ៉ែត មានប្រជាជនរស់នៅក្នុងសម័យបុរេប្រវត្តិ។ ណាសារ៉ែតគឺជាភូមិ ជនជាតិយូដា ក្នុងកំឡុងសម័យ រ៉ូម៉ាំង និង ប៊ីហ្សីនទីន ហើយត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុង គម្ពីរសញ្ញាថ្មី ថាជាផ្ទះកុមារភាពរបស់ព្រះយេស៊ូវ។  វាបានក្លាយទៅជាទីក្រុងដ៏សំខាន់មួយក្នុងកំឡុង បូជនីយកិច្ច បន្ទាប់ពី Tancred បានបង្កើតវាជារាជធានីនៃ អភិបាលស្រុកកាលីឡេ ។ ទីក្រុងនេះបានបដិសេធនៅក្រោមការគ្រប់គ្រង របស់ Mamluk ហើយបន្ទាប់ពីការសញ្ជ័យ របស់អូតូម៉ង់ អ្នកស្រុកគ្រិស្តសាសនារបស់ទីក្រុងត្រូវបានបណ្តេញចេញ លុះត្រាតែ Fakhr ad-Dīn II បានផ្តល់ការអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេធ្វើដូច្នេះ។  នៅសតវត្សទី ១៨ Zahir al-Umar បានប្រែក្លាយ ណាសារ៉ែត ទៅជាទីក្រុងធំមួយ ដោយជំរុញឱ្យមានការធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ទៅកាន់វា។ ទីក្រុងនេះបានរីកចម្រើនជាលំដាប់ក្នុងអំឡុងចុងសតវត្សទី ១៩ និងដើមសតវត្សទី ២០ នៅពេលដែលមហាអំណាចអឺរ៉ុបបានវិនិយោគលើការសាងសង់ព្រះវិហារ កន្លែងអប់រំ និងសុខភាព។

តាំងពីបុរាណកាលចុងមក ណាសារ៉ែតគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃ ធម្មយាត្រារបស់គ្រិស្តបរិស័ទ ដោយមានទីសក្ការបូជាជាច្រើនដែលរំលឹកព្រឹត្តិការណ៍ព្រះគម្ពីរ។ វិហារ Annunciation ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​កន្លែង​គោរព​ប្រណិប័តន៍​គ្រិស្ត​សាសនិក​ធំ​បំផុត​មួយ​នៅ ​មជ្ឈិមបូព៌ា ។ វាមាន Grotto of the Annunciation ដែលយោងទៅតាមប្រពៃណី របស់កាតូលិក ទេវតា កាព្រីយ៉ែល បានបង្ហាញខ្លួនដល់ម៉ារី ហើយបានប្រកាសថានាងនឹងមានផ្ទៃពោះ និងបង្កើតព្រះយេស៊ូវ។ យោងទៅតាមជំនឿ គ្រិស្តអូស្សូដក់របស់ក្រិច ព្រឹត្តិការណ៍ដូចគ្នានេះបានកើតឡើងនៅ វិហារគ្រិស្តអូស្សូដក់ក្រិកនៃ Annunciation ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាព្រះវិហារ Saint Gabriel ។ ព្រះវិហារសំខាន់ៗផ្សេងទៀតនៅក្នុងភូមិណាសារ៉ែត រួមមាន វិហារសាសនាគ្រឹស្ត វិហារសន្តយ៉ូសែប វិហារម៉ែនសា គ្រីស្ទី និង វិហារគ្រឹស្តនៃព្រះយេស៊ូវវ័យជំទង់ ។
កងទ័ពការពារអាតសាខ

**កងទ័ពការពារអាតសាខ** គឺជាកម្លាំងការពារនៃតំបន់អាតសាខ ដែលបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៩២ 

## ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
ដើមកំណើតនៃកងកម្លាំថនេះបានកើតមាននៅឆ្នាំ១៩៨០ជាងអំឡុងការដួលរលំនៃសហភាពសូវៀត ពេលនោះជនជាតិអាមេនីដែលរស់នៅតំបន់ ណាហ្គោរណូ-ការបាខ បានបង្កើតក្រុមកងកម្លាំងនេះឡើងដើម្បីការពារសហគមន៍របស់ពួកនិងការប៉ះគ្នារវាងអាមេនីនឹងអាស៊ែបៃហ្សង់

កងកម្លាំងនេះក៏បានចូលរួមប្រយុទ្ធក្នុងសង្គ្រាមណាហ្គោរណូ-ការបាខផងដែលដើម្បីការពារជនជាតិអាមេនី និងវាយប្រហារទាមទារតំបន់ណាហ្គោរណូ-ការបាខនិងតំបន់ជុំវិញនិង

ក្រោយមានបទឈប់បាញ់ កងកម្លាំងនេះនៅតែជាកងកម្លាំងសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសអាមេនីនិងការពារតំបន់អាតសាខ
កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអាមេនី

**កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនៃសាធារណរដ្ឋអាមេនី** ជួនកាលគេហៅថា **កងទ័ពអាមេនី**  គឺជាយោធាជាតិរបស់ប្រទេស អាមេនី 

## ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
អំឡុងសង្គ្រាមលោកលើទី១ មានជនជាតិអាមេនីជាច្រើនបានចូលរួមបម្រើក្នុងជួរយោធាចក្រភពរុស្សី ក្រោយពេលចក្រភពរុស្សីបានបែកបាក់ កងទ័ពអាមេនីដែលធ្លាប់បម្រើការនៅកងទ័ពរុស្សីបានរួមគ្នាបង្កើត កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធដំបូងរបស់ខ្លួន

400x400ភីកសែល

នៅដើមឆ្នាំ១៩១៨ កងកម្លាំងទាំងនោះ បានក្លាយជាអង្គភាពយោធាអាមេនី ដែលបានចូលរួមច្បាំងប្រឆាំង ចក្រភពអូតូម៉ង់ ក្រោយមកវាបានក្លាយជា សង្គ្រាម ទួកគី-អាមេនី ជាសង្គ្រាមដែល អាមេនីបានប្រយុត្ធប្រឆាំងការពារប្រជាជនខ្លួនពីពួកអូតូម៉ង់

ក្រោយពីច្បាំងគ្នាយ៉ាងយូរមក អូតូម៉ង់បានអោយអាមេនី ចុះសន្ធិសញ្ញាបាទុម សន្ធិសញ្ញាបាននិយាយថា អាមេនីត្រូវតែប្រគូលដែនដីទាំងប៉ុណ្ណោះមកអោយអូតូម៉ង់វិញ ព្រមទាំងរំសាយកងទ័ពភាគច្រើនចេញទាំងអស់ នេះជាចលនាដំបូងបង្អស់របស់ប្រជាជនអាមេនី

ក្រោយពីមានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩១៨ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអាមេនីនៅខ្សោយនៅឡើយ ហើយពួកគេត្រូវច្បាំងជាមួយមហាចក្រភពជាអូតូម៉ង់និងសហភាពសូវៀត ក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៩២០ អាមេនីត្រូវបានកាន់កាប់ទាំងស្រុងពីសហភាពសូវៀត

អំឡុងសម័យសូវៀត អាមេនីជាសមាជិកមួយនៃសមាជិកដទៃទៀតក្នុងសហភាពសូវៀត មានជនជាតិអាមេនីខ្លះបានក្លាយជា មេបញ្ជាការកំពូល អ្នកបើកយន្តហោះ និងទាហានសហភាពសូវៀត

ក្រោយពីការដួលរលំនៃសហភាពសូវៀត អាមេនីបានប្រកាសខ្លួនជាប្រទេសឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៩១ ខែកញ្ញា ថ្ងៃទី២១ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៩២ ប្រទេសអាមេនីបានប្រកាសជាផ្លូវការអំពើការបង្កើតកងប្រដាប់អាវុធការពារជាតិ ភាគច្រើននៃស្នូលយោធារបស់អាមេនី ជា អតីតៈមេបញ្ជាការពីសម័យសូវៀត

400x400ភីកសែល
កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអាស៊ែបៃហ្សង់

**កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអាស៊ែបៃហ្សង់** គឺកងកម្លាំងនៃសាធារណៈរដ្ធអាស៊ែបៃហ្សង់

## ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
វាត្រូវបានបង្កើតឡើងវិញជាផ្លូវការ នៅខែតុលា ថ្ងៃទី៩ ឆ្នាំ១៩៩១

ក្រោយពីអាស៊ែបៃហ្សង់ទទួលឯករាជ្យពីសហភាពសូវៀត មុននិងមានកងកម្លាំងនេះ កងកម្លាំងពីមុនបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩១៨ 

400x400ភីកសែល

ក្រោយចក្រភពរុស្សីបែកបាក់ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ១៩២០ កងទ័ពក្រហមរុស្សីបានឈ្លានពានកាន់កាប់ដែនដីនេះវិញ ប្រែអោយអាស៊ែបៃហ្សង់ក្លាយជាសមាជិកសហភាពសូវៀត

ក្រោយពីសូវៀតបានដួលរលំអាស៊ែបៃហ្សង់បានបង្កើតយោធាខ្លួនសារជាថ្មី ដោយប្រើអាវុធដែលសូវៀតបានបន្សល់ទុកអោយ

400x400ភីកសែល
កាលីឡេ

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល|ផែនទីនៃតំបន់កាលីឡេ
**កាលីឡេ** ( Galilee) ជា​តំបន់​មួយ​ស្ថិត​នៅ​ភាគ​ខាង​ជើង​នៃ ​ប្រទេស​អ៊ីស្រាអែល និង​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ ​ប្រទេស​លីបង់ ដែល​មាន​ពីរ​ផ្នែក​គឺ ​តំបន់​កាលីឡេ​ខាង​លើ ( , hag-Galil ha-ʿElyon ; , al-Jalīl al-Aʿlā ) និង ​តំបន់​កាលីឡេ​ខាង​ក្រោម ( , hag-Galil hat-Taḥton ; , al-Jalīl al-Asfal ) ។

*កាលីឡេ* គ្របដណ្តប់តំបន់ភាគខាងជើងនៃ ភ្នំ កាមែល - ជួរភ្នំ គីលប៊ូលអា និងភាគខាងត្បូងនៃផ្នែកខាងកើត - ខាងលិចនៃ ទន្លេលីតានី ។ វាលាតសន្ធឹងពី វាលទំនាបឆ្នេរសមុទ្រអ៊ីស្រាអែល និងច្រាំងនៃ សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ជាមួយ Acre នៅភាគខាងលិច រហូតដល់ ជ្រលងទន្លេយ័រដាន់ នៅភាគខាងកើត។ ហើយ​ពី​លីតានី​នៅ​ភាគ​ខាង​ជើង បូក​នឹង​ដុំ​មួយ​ដែល​មាន​ព្រំប្រទល់​នៅ ​ខ្ពង់រាប​ហ្គោឡាន ទៅ ​ក្រុង​ដាន់ នៅ​ជើង ​ភ្នំ​ហេម៉ូន នៅ​ភាគ​ឦសាន ដល់​ភ្នំ​កើមែល និង​ភ្នំ​គីលបូអា នៅ​ខាង​ត្បូង។

វារួមបញ្ចូលវាលទំនាបនៃ ជ្រលងភ្នំ ជេស្រែល ភាគខាងជើងនៃ យេនីន និង ជ្រលង Beit She'an សមុទ្រ កាលីឡេ និង ជ្រលង Hula ។

## ឯកសារយោង
ខណ្ឌ

**ភ្នំពេញ** មានខណ្ឌ ១៤ ៕ **ព្រះសីហនុ** មានខណ្ឌ ៣ ។ **កែប** មានខណ្ឌ​ ២ ៕ **ប៉ៃលិន** មានខណ្ឌ ២ ។

=តារាង=

## ភ្នំពេញ Phnom Penh
ពីមុនមាន ៩ខណ្ឌ

ឥឡូវមាន ១៤ខណ្ឌ

## ព្រះសីហនុ Sihanoukville
## កែប Kep
## ប៉ៃលិន Pailin
ដ្រាស្តាម៉ាត កាណាយាន

## ជីវប្រវត្តិ 
**ដ្រាស្តាម៉ាត កាណាយាន** ឬគេហៅលោកថា ឌីរូ(Dro)បានកើតនៅខែឧសភា ថ្ងៃទី៣១ ឆ្នាំ១៨៨៤ នៅក្នុងស្រុកសុម៉ាលី(ទួកគីសព្វថ្ងៃ) ចក្រភពរុស្សី
គ្រួសាលោកជាជនជាតិអាមេនីភាគតិចដែលរស់នៅក្នុងសហគមន៍ពរពេញទៅដោយ ជនជាតិរុស្សី ជនជាតិឃឺដ ជនជាតិទួក
លោកធំឡើង ដោយឃើញអំពីការរំលោភបំពានពីពួកអូតូម៉ង់ទៅលើជនជាតិអាមេនីនិងអំពើហិង្សារផ្សេងៗព្រមទាំងចម្បាំងរវាងរុស្សីនិងអូតូម៉ង់
លោកបានសិក្សានៅក្រុងទីភ្លីស(សព្វថ្ងៃទីក្រុងប្រទេសហ្សកហ្ស៊ី)និងទទួលបានការសិក្សាតិចតួច ប៉ុន្តែលោកត្រូវបានធ្លាក់ចូលក្នុង មនោគមន៍ជាតិនិយម បដិវត្តនិយម ជៀសជាងជាងការសិក្សារ ក្នុងវ័យជំទង់លោកបានចូលរួមក្នុង  សហព័ន្ធបដិវត្តប្រជាជនអាមេនី គឺជាបដិវត្តដែលបង្កើតក្នុងន័យ ការពារប្រជាជនអាមេនី និង ទាមទារឯករាជ្យភាពអោយប្រជាជនអាមេនី 

528x528ភីកសែល|Khetcho_(Khachadur_Amiryan)_and_Dro_(Drastamat_Kanayan)

នៅដើមឆ្នាំ១៩០០ជាង ប្រជាជនអាមេនីជាច្រើនត្រូវបានអូតូម៉ង់សម្លាប់ លោកដ្រូបានចូលរួមចម្បាំងនេះក្នុងការប្រឆាំងពួកអូតូម៉ង់ដើម្បីការពារប្រជាជនអាមេនី ហេតុហើយទើបលោកទទួលបានភាពល្បីល្បាញក្នុងការ រៀបចំផែនការ ភាពក្លាហាន

## បម្រើការវិស័យយោធា 
អំឡុងឆ្នាំ១៩១៤-១៩១៨ ក៏ជាឆ្នាំដែលសង្គ្រាមលោកលើទី១ចាប់ផ្ដើម។ ប្រទេសអូតូម៉ង់បានសម្លាប់ជនជាតិអាមេនី ដែលប្រព្រឹត្តការណ៍នោះគេហៅថា អំពើប្រល័យពូជសាសន៍អាមេនីពេលនោះលោកបានបង្កើត ក្រុមស្ម័គ្រចិត្តអាមេនី ក្នុងការចូលរួមជាមួយចក្រភពរុស្សីក្នុងច្បាំងនិងពួកអូតូម៉ង់វិញ នៅឆ្នាំ១៩១៨ លោកបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងសង្គ្រាមនោះ ដោយទប់ស្កាត់ពួកអូតូម៉ង់ក្នុងឈ្លានពានមកកាន់តំបន់ខាងកើតអាមេនី ជ័យជម្នះនេះបានបង្កើតអោយមាន សធារណៈរដ្ធអាមេនីដំបូងនៅឆ្នាំ១៩១៨

ក្រោយពីបានបង្កើតសធារណៈរដ្ធអាមេនី លោកដ្រូបានក្លាយជាមន្រ្តីនៃក្រសួងការពារជាតិ។ លោកបានព្យាយាមយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការអភិវឌ្ឍយោធាអាមេនីដើម្បីការពារប្រទេសអាមេនី ពីប្រទេសជិតខាងដូចពួកទួក និងពួកម៉ូសីម ប៉ុន្តែប្រទេសអាមេនីពេលនោះពិតជាខ្សោយណាស់ ហើយក្រីក្រផងដែល និងនៅជុំវិញទៅដោយប្រទេសធំទៀតដូចជា រុស្សីនិងអូតូម៉ង់។ នៅឆ្នាំ១៩២០ ប្រទេសអាមេនីក៏ត្រូវបានសូវៀតឈ្លានពានក្នុងកាន់កាប់និងប្រែក្លាយជាសមាជិកនៃសហភាពសូវៀត

ក្រោយសូវៀតកាន់កាប់អាមេនី លោកបានរត់ទៅប្រទេសផ្សេងៗនៅអ៊ឺរ៉ុបដូច ជា បារាំង អាល្លឺម៉ង់ រូម៉ានី។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើទី២ លោកបានចូលរួមជាមួយអាល្លឺម៉ង់ច្បាំងជាមួយសូវៀតក្នុងការរំដោះប្រទេសរបស់លោកមកវិញ និងសង្ឈឹមថាអាល្លឺម៉ង់និងជួយផងដែល លោកក៏បានបង្កើតសហព័ន្ធអាមេនីដែលសមាជិកក្នុងនោះជាច្រើន ជនភៀសសឹកនិងអ្នកទោសសង្គ្រាម ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើទី២បានបញ្ចប់លោកត្រូវបានអាមេរិចចាប់ខ្លួនដោយសង្ស័យថាលោកជា  ឧក្រិដ្ឋជនសង្គ្រាម ប៉ុន្តែមកលោកត្រូវបានគេដោះលែងវិញដោយសារលោកមិនបានពាក់ព័ន្ធអីជាមួយពួកណាសុីទេ លោកបានស្លាប់នៅសហរដ្ឋអាមេរិចប៉ុន្តែបេះដូង និងព្រលឹងលោកមិនដែលបំភ្លេចការរំដោះប្រទេសរបស់លោកទេ
បុញ្ញសិន ពាតក្លាង

**បុញ្ញសិន ពាតក្លាង** (ភាសាថៃ៖ บุญสิน พาดกลาง អ.ថ. ប៊ុន-ស៊ីន ផាត-ក្លាង; កើត ១៥ កក្កដា ១៩៦៥) ជា​មន្ត្រី​យោធា​ថៃ​បម្រើ​ការ​ជា​មេ​បញ្ជាការ​នៃ​​យោធភូមិភាគ​ទី២ ដែល​គ្រប​ដណ្តប់​លើ​ភាគ​ឦសាន​នៃ​ប្រទេស​ថៃ ។   

លោកកើតនៅ ស្រុកបានដុង ខេត្តឧត្តរធានី ក្នុងថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៦៥ ។   គាត់បានចូលរៀននៅសាលាត្រៀម សាលាទ័ពជើងគោក រាជបណ្ឌិត្យសភាយោធាចុល្លាចមក្លៅ និងបញ្ជាការកងទ័ពថៃ និងមហាវិទ្យាល័យអគ្គសេនាធិការ។   ការសន្ទនាត្រូវបានបែកធ្លាយ ដែលនាំឱ្យមានការរិះគន់ដល់ការដឹកនាំរបស់លោកស្រីផែថងថាន ។ ក្រោយមក ប៊ុនស៊ីន បាននិយាយទៅកាន់លោកស្រី ផែថងថាន ហើយបានកត់សម្គាល់ថា "ខ្ញុំបានជូនដំណឹងទៅនាយករដ្ឋមន្ត្រីថា ខ្ញុំមិនមានបញ្ហាជាមួយនាងទេ ហើយថាខ្ញុំយល់ពីនាង" ។ 

បន្ទាប់ពីការលេចធ្លាយនៃការហៅទូរស័ព្ទនេះ គណបក្សភូមិជ័យថៃ បានប្រកាសដកខ្លួនចេញពីរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
មុស្តាហ្វា ខេម៉ាល់ អាតាទួក

**មុស្តាហ្វា ខេម៉ាល់ អាតាទួក** គឺជាមេបញ្ជាការ របស់ប្រទេសតួកគីដែលបានបង្កើតសធារណៈរដ្ធទួកគីឡើង ក្រោយចក្រភពអូតូម៉ង់ដួលរលំ លោកជាប្រធានាធិបតីទី១របស់ប្រទេសតួកគីផងដែល 

## ជីវប្រវត្តិ 
លោកកើត នៅទីក្រុងថេសៈសាឡូនីគី(បច្ចុប្បន្នទីក្រុងក្រិក)ជាទីក្រុងមួយស្ថិតនៅក្រោមចក្រភពអូតូម៉ង់ ឪពុករបស់លោកជាមន្រ្តីគយ និងម្ដាយរបស់លោកជាអ្នកប្រតិបត្តិសាសនា។គាត់បានកើតនៅសម័យដែលចក្រភពអូតូម៉ង់ចុះខ្សោយ និងចាញ់ចម្បាំងជាមួយប្រទេសនៅអ៊ឺរ៉ុប។ លោកបានចូលរៀនក្នុងសាលាយោធា គឺបានក្លាយជាសិស្សពូកែផងដែល គេបានដាក់ឈ្មោះអោយលោកថា គេម៉ាល(Kemal) មានន័យថា ភាពល្អឥតខ្ចោះ ដែលបានដាក់អោយគ្រូរបស់លោក។ ក្នុងវ័យ២០ឆ្នាំជាងរបស់លោក លោកបានក្លាយជាមន្ត្រីយោធាក្នុងជួរកងទ័ពអូតូម៉ង់

## បម្រើការក្នុងសង្គ្រាម 
ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើទី១។ លោកបានចូលរួមចម្បាំងជាច្រើនផងដែលដូចជា

* សង្គ្រាមនៅលីប៊ីប្រឆាំងពួកអុីតាលី(១៩១១-១៩១២)
* សង្គ្រាមនៅប៉ាលកង់(១៩១២-១៩១៣)
* សង្គ្រាមលោកលើទី១
លោកបានល្បីល្បាញដោយសារសង្គ្រាមនៅកាលីប៉ូលីដោយលោកបានបញ្ឈប់ពួកសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងការឈ្លានពានអូតូម៉ង់ ដោយការដឹកនាំរបស់លោក នេះហើយទើបបានសង្គ្រោះជីវិតទាហានអូតូម៉ង់រាប់ពាន់នាក់ ពួកគេក៏បានហៅលោកថា វីរៈបុរសជាតិ ក្រោយមកលោកក៏បានបម្រើការក្នុងដែនដី ប៉ាលេស្ទីន ស៊ីរីផងដែល។ 

## ជីវិតក្នុងវិស័យនយោបាយ 
ក្រោយពីអូតូម៉ង់បានចាញ់សង្គ្រាមលោកលើទី១ហើយបែកបាក់ជាច្រើនតំបន់ដែលបានកាន់កាប់ដោយពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត ហើយស្ដេចពេលនោះក៏ខ្សោយហើយព្រមគ្រប់យ៉ាងជាងពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត ដល់ពេលនោះហើយជាពេលដែលលោកបានគិតឃើញថា *ប្រទេសរបស់លោកត្រូវតែទទួលបានសេរីភាព និង ឯករាជ្យភាពមកវិញ ហើយកាន់កាប់ដោយប្រជាជន មិនមែនស្ដេចឬបរទេស* 
នៅឆ្នាំ១៩១៩លោកបានធ្វើដំណើរទៅភាគខាងលិចតួកគីហើយបានបង្កើតអង្គការមួយនៅនេះនោះ លោកបានបង្រួបបង្រួមប្រជាជនតួកគីទាំងអស់ ហើយបានបង្កើតចលនាជាតិរបស់ទួកគីលោកក៏បានច្បាំងជាមួយ ក្រិក អាមេនី បារាំង អង់គ្លេស ដែលជាអ្នកកាន់កាប់ដែនដីតួកគីទាំងនោះ ហើយនៅឆ្នាំ១៩២២ លោកក៏បានទទួលជោគជ័យក្នុងការរួបរួមទួកគីឡើងវិញ ក្រោយបញ្ចប់សង្គ្រោមលោកបាន កំណែរទម្រង់ប្រទេសទួកគីឡើងវិញ ហើយលុបចោលរបបស្ដេច បង្កើតសធារណៈរដ្ធតួកគីឡើង នៅឆ្នាំ១៩២៣
សហព័ន្ធបដិវត្តប្រជាជនអាមេនី

## ប្រវត្តិនៃការបង្កើត 
**សហព័ន្ធបដិវត្តប្រជាជនអាមេនី** ត្រូវបានបង្កើតនៅឆ្នាំ១៨៩០ដោយអ្នកប្រាជ្ញអាមេនីនៅទីភ្លីស ចក្រភពរុស្សី ដែលក្នុងគោលបំណង ប្រជាធិបតេយ្យ និងទាមទារស្វ័យភាពដល់ប្រជាជនអាមេនី នៅឆ្នាំ១៨៩០ សហព័ន្ធបដិវត្តប្រជាជនអាមេនីបានជួយប្រមូលផ្ដុំប្រជាជនអាមេនីទាំងនៅអូតូម៉ង់និងរុស្សីនិងការពារពួកគេជាពិសេសពេលមានការបង្កហិង្សារពីពួកទួក នៅពួកនៅតែរក្សាទស្សនៈវិស័យបែបសង្គមនិយមពិភពលោក

ពួកគេក៏ជាអ្នកបង្កើតអោយមានប្រទេសអាមេនីផងដែល