ភ្នំគូលែន

**ភ្នំគូលែន** (អង់គ្លេស : Phnom Kulen or Kulen Mountain) គឺជាជួរភ្នំមួយនិងជាផ្នែកមួយនៃឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

## លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ 
ភ្នំគូលែនគឺជាជួរភ្នំមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ ដោយមានផ្ទៃដីសរុប ៣៧៥០០ ហិកតាដែលមានវិសាលភាពគ្របដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺភ្នំហប់ ភ្នំគូលែន និង ភ្នំក្បាលស្ពាន។ភ្នំនីមួយៗមិនត្រឹមតែមានតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងការជួយថែរក្សាលំនឹងបរិស្ថាននៅក្នុងតំបន់អង្គរតាមរយៈប្រភពធនធានធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែបមានព្រៃឈើ ប្រភពទឹក និង ជីវៈចម្រុះប៉ុណ្ណោះនោះទេប៉ុន្តែវាមានអត្ថន័យយ៉ាងជ្រៅជ្រះនិងមានតម្លៃជាប្រវត្តិសាស្រ្តសម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដោយសារសំណង់ប្រវត្តិសាស្រ្តនិងស្ថានីយ៍បុរាណជាច្រើនកន្លែងត្រូវបានរកឃើញនៅទីនោះ។កន្លងមកភ្នំគូលែនធ្លាប់ទទួលបានងារជា**ឧទ្យានជាតិ**តាមព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ហើយបានក្លាយជាឧទ្យានជាតីទី ០២ បន្ទាប់ពីឧទ្យានជាតិទី ០១ នៅតំបន់អង្គរត្រូវបានការពារនិងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩២៥។
## ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ 
ភ្នំគូលែនមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកស្វាយលើ(ប៉ែកខាងកើតនិងប៉ែកខាងជើង)ស្រុកបន្ទាយស្រី(ប៉ែកខាងត្បូង) និង ស្រុកវ៉ារិន(ប៉ែកខាងលិច)ហើយគ្របដណ្តប់លើឃុំចំនួន ០២ គឺឃុំខ្នងភ្នំនៃស្រុកស្វាយលើនិងឃុំឃុនរាមនៃស្រុកបន្ទាយស្រី។ភ្នំគូលែនគឺជាជួរភ្នំតូចមួយដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ល្មមហើយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងជួរភ្នំដងរែក។ភ្នំគូលែនលាតសន្ធឹងប្រវែងប្រហែល ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីប៉ែកខាងលិចឈាងខាងជើងទៅខាងកើតឈាងខាងត្បូងហើយដែលមានចម្ងាយប្រហែល ៤៨ គីឡូម៉ែត្រនៅខាងជើងក្រុងសៀមរាប។កំពូលភ្នំទាំងអស់មានកម្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែលមានកម្ពស់ជាមធ្យម ៤០០ ម៉ែត្រ។កំពូលដែលខ្ពស់បំផុតគឺមានកម្ពស់ ៤៨៧ ម៉ែត្រ។តាមរយៈភូមិសាស្ត្រមួយផ្នែកធំនៃភ្នំគូលែនគឺជាថ្មភក់។ហេតុដូច្នេះហើយវាមានសារៈសំខាន់ជាខ្លាំងនៅក្នុងអាណាចក្រខ្មែរដោយបានផ្ដល់នូវវត្ថុធាតុដើមនៅក្នុងការកសាងសំណង់ផ្សេងៗរួមមានទាំងប្រាសាទជាច្រើននៅក្នុងតំបន់អង្គរ។ប្រភពសំខាន់ជាងគេគឺស្ថិតនៅប៉ែកអាគ្នេយ៍នៃភ្នំ។ភ្នំគូលែនបើនិយាយដោយឡែកគឺជាភ្នំដែលមានទំហំធំជាងគេនៅក្នុងចំណោមភ្នំតូចៗដូចបានបញ្ជាក់ខាងលើ។ធម្មជាតិវិទូបារាំងឈ្មោះហង់រី មូហូតដែលបានមកដល់ភ្នំគូលែននៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១៩ បានចាត់ទុកភ្នំនេះថាគឺជាខ្ពង់រាបដោយសារខ្នងភ្នំមានសណ្ឋានជាវាលទំនាបដែលមានវិសាលភាពធំល្វឹងល្វើយលាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយជួរភ្នំនិងគ្របដណ្តប់ទៅដោយព្រៃក្រាស់ហើយមានកម្ពស់ប្រែប្រួលពី ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤០០ ម៉ែត្រនិងមានបណ្តោយប្រវែង ៣៨ គីឡូម៉ែត្រ។ភ្នំគូលែនគឺជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សំខាន់មួយដែលបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទបុរាណនិងស្ថានីយ៍បុរាណជាច្រើនកន្លែងរួមទាំងសហគមន៍មនុស្សផងដែរ។ម្យ៉ាងទៀតភ្នំនេះបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវទាំងឡាយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ រហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននៅក្នុងនោះយើងឃើញមានការសិក្សាស្រាវជ្រាវនិងវិភាគទៅលើសំណង់បុរាណ វត្ថុសិល្បៈ សិលាចារឹក ព្រៃឈើ និង ប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកធម្មជាតិនានា។ភ្នំគូលែនត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរចាត់ទុកជាភ្នំសក្ការៈបូជាហើយក៏ជាទីកន្លែងដែលជាទីពេញនិយមនៅក្នុងការធ្វើធម្មយាត្រានៅចន្លោះពេលចុងសប្តាហ៍នៃពិធីបុណ្យ។ភ្នំនេះគឺជាទីកន្លែងដែលមានតួនាទីដ៏សំខាន់នៅក្នុងតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃអាណាចក្រខ្មែរ។នៅលើកំពូលភ្នំមានវត្តតូចមួយដែលមានតម្កល់បដិមាព្រះពុទ្ធមួយអង្គទម្រេតព្រះកាយដែលឆ្លាក់ចេញពីផ្ទាំងថ្មភ្នំតែម្តង។នៅក្បែរនោះមានទឹកធ្លាក់ដែលជាការទាក់ទាញមួយសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរចុះមុជទឹកកម្សាន្ត។នៅជម្រាលភ្នំមានទីសក្ការៈតូចមួយដែលនៅទីនោះគេឲ្យឈ្មោះថា**ទឹកជប់**គឺជាកន្លែងដែលទឹកផុសចេញពីក្នុងថ្មហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទឹកព្រះដោយហេតុទឹកនោះផុសចេញពីភ្នំសក្ការៈបូជាមក។

## តំបន់អភិរក្សនិងការពារ 
នៅតំបន់ភ្នំគូលែនមានតំបន់អភិរក្សធម្មជាតិមួយឈ្មោះ**ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន**ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកស្វាយលើនិងស្រុកវ៉ារិន។គោលបំណងនៃការបង្កើតឧទ្យានជាតិនេះឡើងគឺសម្រាប់ទេសចរណ៍និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រដើម្បីអភិរក្សនិងការពារតំបន់ធម្មជាតិនៃភ្នំគូលែនដូចជាទឹកជ្រោះល្បីៗមួយចំនួន។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ភ្នំគូលែនមានឈ្មោះដើមថា**មហេន្ទ្របវ៌ត**ឬ**មហិន្រ្ទបព៌ត**ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកជាទីតាំងកំណើតនៃអាណាចក្រអង្គរ។ភ្នំគូលែនក៏ជាទីកន្លែងដែលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ២ ប្រារព្ធធ្វើពិធីទេវរាជនិងប្រកាសឯករាជ្យពីប្រទេសជ្វានៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ ជាពេលដែលសម័យអង្គរកើតឡើង។ភ្នំនេះគឺជារាជធានីរបស់អាណាចក្រខ្មែរដំបូងគេជិតកន្លះសតវត្សរ៍មុនពេលប្តូរទៅហរិហរាល័យដែលឥឡូវនេះហៅថា**រលួស**វិញ។

## ឯកសារយោង