open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
កិលេស

## កិលេស១០
ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា កិលេសមានន័យថា ការធ្វើឲ្យក្រខ្វក់ ការឈឺចាប់ ឬថ្នាំបំពុល ។ តាមគម្ពីរចាស់ៗ ពាក្យថា កិលេស ជាទូទៅសំដៅយកចេតសិក ដែលធ្វើឲ្យងងឹតដល់
ចិត្ត ហើយបង្ហាញរូបរាងរបស់វាជាអកុសលកម្ម ។ កិលេស, ជាពិសេសពិសពុលទាំង៣គឺ លោភៈ ទោសៈ និងមោហៈ, ជាឬសគល់នៃវដ្តសង្សារ ការកើតស្លាប់ឥតឈប់ឈរ ។ កិលេសរមែងកើតឡើងជាមួយនឹងតណ្ហា ដែលធ្វើឲ្យក្រខ្វក់ដល់កាយកម្មនិងមនោ កម្ម ។ តាមគម្ពីរព្រះអភិធម្ម កិលេសចែកចេញជា១០យ៉ាង កិលេស៣ខាងដើម លោភៈ
ទោសៈ និងមោហៈ ជាប្រភពនៃសេចក្តីទុក្ខទាំងពួង ។ គេត្រូវតែផ្តាច់ឫសរបស់វាចេញ ឲ្យអស់អំពីសន្តានចិត្ត ដើម្បីគេរស់នៅបានប្រកបដោយសេចក្តីសុខ ។
កិលេស១០យ៉ាងនោះគឺៈ
::***១- លោភោ** សភាពធ្វើចិត្តឲ្យជាប់ជំពាក់ នៅក្នុងអារម្មណ៍ ។
::***២- ទោសោ** សភាពធ្វើចិត្តឲ្យប្រទុស្ត ក្នុងអារម្មណ៍ ។
::***៣- មោហោ** សភាពធ្វើចិត្តឲ្យវង្វេង ក្នុងអារម្មណ៍ ។
::***៤- មានោ** សភាពលើកខ្លួន ឬដាក់ខ្លួន ហួសការពិត ។
::***៥- ទិដ្ឋិ** ធម្មជាតិធ្វើចិត្តឲ្យឃើញខុស ឬយល់ខុស ។
::***៦- វិចិកិច្ឆា** ធម្មជាតិឲ្យសង្ស័យ ឬស្ទាក់ស្ទើរ ។
::***៧- ថីនំ** ធម្មជាតិឲ្យចិត្តឲ្យរួញរា ឬធុញទ្រាន់ក្នុងកុសលផ្សេងៗ ។
::***៨- ឧទ្ធច្ចំ** ធម្មជាតិធ្វើចិត្តឲ្យញាប់ញ័រ ឬឲ្យរាយមាយ ។
::***៩- អហិរិកំ** ធម្មជាតិមិនខ្ពើមអំពើទុច្ចរិត ។
::***១០- អនោតប្បំ** ធម្មជាតិមិនខ្លាច ឬមិនតក់ស្លុតនូវអំពើទុច្ចរិត ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គន្ថធុរៈ
ហេង សំរិន

សម្តេចអគ្គមហាពញាចក្រី **ហេង សំរិន** កើតនៅថ្ងៃទី២៥ ឧសភា ១៩៣៤ សព្វថ្ងៃជា ប្រធានរដ្ឋសភាជាតិ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជាពីឆ្នាំ ២០០៦ដល់សព្វថ្ងៃ។ សម្តេចក៏ជាតំណាងរាស្រ្តមណ្ឌលកំពង់ចាម ហេង កុនល្អ
ហេង កុនល្អ

។ សម្តេចមានគ្រួសារ និងកូនចំនួន៤នាក់។

## ប្រវត្តិ​ 
លោក ហេង​ សំរិន បាន​ចូល​រួម​ជាមួយ​ចលនា​កុម្មុយនីស្ត​ខ្មែរ​ក្រហម ដែល​ដឹក​នាំ​ដោយ ប៉ុល ពត នា​ឆ្នាំ​១៩៧៥ និង​បាន​ផ្ដាច់​ខ្លួន​នា​ឆ្នាំ​១៩៧៨ ហើយ​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​វៀតណាម។ នៅ​ចុង​ឆ្នាំ​នេះ​ដដែល លោក​បាន​ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ និង​ដឹក​នាំ​ចលនា​ប្រឆាំង​ខ្មែរ​ក្រហម ដែល​ទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​ប្រទេស​វៀតណាម និង​សហភាព​សូវៀត។

នៅ​ពេល​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ដួល​រលំ​នា​ឆ្នាំ​១៩៧៩ លោក ហេង សំរិន បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​បដិវត្ត​ប្រជាជន នា​ឆ្នាំ​១៩៧៩។

នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨១ លោក បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​រដ្ឋ និង​ជា​អគ្គលេខាធិការ​បក្ស​ប្រជាជន​បដិវត្ត។

នៅ​ក្រោយ​ការ​ចរចា​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស និង​ក្រោយ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជា​សាកល សម្តេច ហេង សំរិន បាន​កាន់​តំណែង​ជា​អនុប្រធាន​រដ្ឋសភា ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៨ ដល់​ឆ្នាំ​២០០៦ និង​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​រដ្ឋសភា​ពី​ឆ្នាំ​២០០៦ រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ។http://whoincam.wordpress.com/2009/08/08/heng-samrin/

### ការ​សិក្សា 
* វគ្គនយោបាយជាន់ខ្ពស់ ប្រទេសវៀតណាម
* ១៩៥៤ សាលាពុទ្ធិកបឋមសិក្សា ខេត្តកំពង់ចាម

## ប្រវត្តិ​ការងារ 
* ២០០៦-បច្ចុប្បន្ន ប្រធានរដ្ឋសភា
* ១៩៩៨-២០០៦ អនុប្រធានរដ្ឋសភា 
*​ ១៩៩០-១៩៩៣ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ នៃរដ្ឋកម្ពុជា
*​ ១៩៨១-១៩៨៩ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ នៃសាធារណៈដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា

### គ្រឿងឥស្សារិយស និង គោរម្យងារ 
* គ្រឿងឥស្សារិយស ជាតូបការ​ (Royal Order of Cambodia)
* ងារ​​​ជា “សម្ដេច” ពី​ព្រះករុណា ព្រះបាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ នរោត្ដម សីហនុ កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៣
* ងារ​ជា “សម្ដេច​អគ្គមហាពញា​ចក្រី” ពី​សម្ដេច​ព្រះបរមនាថ​ នរោត្ដម សីហមុនី កាល​ពី​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០៧
​* ឋានន្តរស័ក្ដិ​ផ្កាយ​៥ ពី​សម្ដេច​ព្រះបរមនាថ​ នរោត្ដម សីហមុនី នា​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៩
* ﻿﻿﻿﻿﻿គោរមងារ​ជា «កិត្តិ​ព្រឹទ្ធ​បណ្ឌិត» នៃ​រាជ​បណ្ឌិត្យ​សភា​កម្ពុជា ពីព្រះ​ករុណា ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​បរមនាថ នរោត្ដម សីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រ​​នៃ​ព្រះ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា﻿﻿﻿៣០ មីនា ២០១១ http://whoincam.wordpress.com/2009/08/08/heng-samrin/

មហាពញាចក្រី ហេង សំរិន ប្រធានកិត្តិយសក្រុមឧត្តមប្រឹក្សាផ្ទាល់ព្រះមហាក្សត្រ ប្រធានកិត្តិយសគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងជាប្រធានកិត្តិយសរណសិរ្សសាមគ្គីអភិវឌ្ឍមាតុភូមិកម្ពុជា នឹងចម្រើន​អាយុវឌ្ឍនៈមង្គលគម្រប់ ៩០ឆ្នាំ ឈានចូល ៩១ឆ្នាំ នៅថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ខាងមុខនេះ។
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម: បុគ្កលមកពីខេត្តព្រៃវែង
អាសវៈ

## និយមន័យ
ភាសា​បាលី​ហៅ​ថា អាសវៈ (Āsava) រី​ឯ​ភាសា​សំស្ក្រឹត​ហៅ​ថា អាស្រវៈ (Āśrava) ឬ អាសវកិលេស ជា គ្រឿង​សៅហ្មង​នៃ​ចិត្ត ដែល​ដេក​ត្រាំសម្ងំ ក្នុង​បុថុជ្ជន​ទាំង​អស់ ។ អាសវៈ​​ទុក​ដូច​ជា​គ្រឿងពុល គ្រឿង​ពុករលួយ ដែល​ឃុំឃាំង​សត្វ​លោក​ទុក​ក្នុង​សំសារវដ្ត ។  ​

បណ្ឌិត​ លីលី​ ដេ ស៊ីលវ៉ា (Lily De Silva, PhD) បាន​សរសេរ​ថា អាសវៈ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​រំឭក​ជា​ញឹកញយ​​នោះ មាន កាមាសវៈ, ភវាសវៈ, ទិដ្ឋាសវៈ​ និង អវិជ្ជាសវៈ ។ លោក​ ហ័រណឺ (Horner) បក​ប្រែ​ពាក្យ​ទាំង​នេះ​ថា​ជា គ្រឿង​សៅហ្មង​​ក្នុង​អារម្មណ៍​រំភើប (​កាម)​​, គ្រឿង​នាំ​ឲ្យ​ត្រឡប់​ទៅ​កើត​វិញ (ភព), គ្រឿង​នាំ​ឲ្យ​យល់​ខុស (ទិដ្ឋិ) និង អវិជ្ជា ។ ពាក្យ​ថា គ្រឿង​សៅហ្មង បង្កប់​ន័យ​ថា ធ្វើ​ឲ្យ​ពុក​ផុយ​ ឬ រលួយ​បន្តិច​ម្តង​ៗ ។ ន័យ​ប្រៀបធៀប​ទាំង​នេះ ប្រហែល​ជា​ពិពណ៌នា​​លក្ខណៈ​សម្គាល់​មួយ​ចំនួន​នៃ​សញ្ញាណ​​របស់​អាសវៈ ពោល​គឺ បើ​រក្សា​ទុក​យូរ​ពេក​នៅ​ក្នុង​ឃ្លាំង វា​នឹង​ជ្រាប​លេច​ចេញ វា​នឹង​ប្រឡាក់ វា​នឹង​ពុកផុយ ។ល។

លោក​ រដ្ឋាគ្រិសណ័ន (Radhakrishnan) បញ្ជាក់​ថា ពាក្យ អាសវៈ ត្រូវ​បាន​យក​ទៅ​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​ធម្មបទ នៅ​ត្រង់​ប្រយោគ​លេខ ៩៣, ២២៦, ២៥៣, ២៩២ និង ២៩៣ ។ 

[អរហន្តវគ្គ ៧ ខ ៩៣] ជនណា អស់អាសវៈហើយ ទាំងមិនអាស្រ័យ (តណ្ហា និង ទិដ្ឋិ) ក្នុងអាហារ ជនណា មាន​សុញ្ញតវិមោក្ខ អនិមិត្តវិមោក្ខ និង អប្បណិហិតវិមោក្ខ ជាគោចរ ដំណើររបស់ជននោះ គេកម្រដឹងបាន ដូច​ដំណើរនៃពួកសត្វស្លាបឰដ៏អាកាស ដូច្នោះ ។

[កោធវគ្គ ១៧ ខ ២២៦]​ ...

[មលវគ្គ ១៨ ខ ២៥៣]​ ...

[បកិណ្ណកវគ្គ ២១ ខ ២៩២]​ ...

[បកិណ្ណកវគ្គ ២១ ខ ២៩៣]​ ...

## អាសវៈ ៤ យ៉ាង
::***១- កាមាសវៈ** ការជាប់តម្រាំនៅក្នុងកាម
::***២- ភវាសវៈ** ការជាប់តម្រាំនៅក្នុងភព
::***៣- ទិដ្ឋាសវៈ** ការជាប់តម្រាំក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីយល់ខុស
::***៤- អវិជ្ជាសវៈ** ការជាប់តម្រាំក្នុងអវិជ្ជា សេចក្តីមិនដឹង ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គន្ថធុរៈ
រមណីយដ្ឋាន​ទឹកធ្លាក់​ក្បាលឆាយ

ទឹកជ្រោះ​ក្បាលឆាយ​មាន​ទីតាំង​នៅក្នុង​ខណ្ឌ​ព្រៃនប់ ក្រុង​-​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ ។ ភ្ញៀវទេសចរ​អាចធ្វើ​ដំណើ​រ​មកពី​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ​តាមផ្លូវ​ជាតិ​លេខ​៤ ឆ្ពោះទៅ​ទិស​ខាងជើង​មាន​ចំងាយ ៧​គីឡូម៉ែត្រ​រួច​បត់​ឆ្វេង​ចូល​តាមផ្លូវ​២១៧​ប្រហែល ៩​គីឡូម៉ែត្រ​និង​ទៅដល់​រមណីយ​ដ្ឋា​ន​ធម្មជាតិ​ទឹកធ្លាក់​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​ទាក់ទាញ​នៃ​ទេសភាព​ស្រុក​ខ្មែរ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នកទស្សនា​មិនអាច​បំភ្លេចបាន​ពី​ភាពស្រស់​ឆើតឆាយ​របស់​វា​។ ​ទឹកជ្រោះ​ក្បាលឆាយ​មាន​ប្រភពទឹក​ជាច្រើន​មកពី​ជួរ​ភ្នំ​ផ្សេងៗ​ជាច្រើន​នៅតាម​មាត់សមុទ្រ ប៉ុន្ដែ​មកដល់​ចំណុច​មុខ​ក្បាលឆាយ​ប្រភពទឹក​នៅសល់​ផ្លូវទឹក​បី​សំរាប់​ហូរ​ដែលមាន​កំពស់​ពី ២ ទៅ ៤ ម៉ែត្រ​។ ចរន្ដទឹកមកដល់​ចំណុច​ក្បាលឆាយ​ផ្លូវទឹក​មានតែ​មួយ​ដែលមាន​ទឹក​ហូរ​ខ្លាំង​ហើយ​ធ្លាក់​ល្បាក់ទឹក​មាន​កំពស់ ១៤ ម៉ែត្រ ភាគច្រើន​អ្នកទេសចរ​ណ៏​ចូលចិត្ត​មក​ងូតទឹក​លេង​នៅត្រង់​កន្លែង​ទឹកធ្លាក់​នេះ​ណាស់​។ 

​ទឹកជ្រោះ​ក្បាលឆាយ មាន​ទិដ្ឋភាព​ស្អាត​បំផុត​ក្នុង​វស្សានរដូវ​ដែលមាន​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ជោកជាំ​ចន្លោះ​ខែកក្កដា ដល់​ខែតុលា និង​មាន​អាកាសធាតុ​ត្រជាក់​ដូច​នៅ​តំបន់​ប៉ូល ជាមួយ​ដំណាក់​ទឹកធ្លាក់​បង្កើតបានជា​ពពុះ​ទឹកសៗ​បែក​ផ្កាត្រែង​លាន់ឮ​ស្នូរ​យ៉ាង​ពិ​រោះ​រណ្តំ​លាយឡំ​សត្វ​បក្សាបក្សី​ស្រែកយំ​អឺងកង ប្រៀប​បានជា​ចង្វាក់ភ្លេង​កំដរ​អារម្មណ៍​ភ្ញៀវ​ទេសចរណ៍​ឲ្យ​ភ្លេច​អស់​នូវ​ទុក្ខ​សោកសៅ​ទាំងឡាយ ។ ប៉ុន្តែ​ស្ថិតក្នុង​អំឡុងពេល​រដូវ​ក្តៅ​វិញ ទឹកធ្លាក់​ក្បាលឆាយ​បាន​រីង​ស្ទើរ​ជិត​អស់ តែ​ទោះជា​យ៉ាងនេះ​ក្តី​វា​ខំ​បញ្ចេញ​សម្រស់ ក៏ដូចជា​ទឹក​ហូរ ដើម្បី​កំដរ​ភ្ញៀវ​ឲ្យ​គ្រប់​រដូវ​កាល ។ សព្វថ្ងៃនេះ​មាន​អ្នកទេសចរ​ណ៏​ជាច្រើន​បាន​ទៅ ទស្សនា​និង​ងូតទឹក​កំសាន្ត​លេង​ដោយសារតែ​នៅ​តំបន់​ទឹកធ្លាក់​នេះ​មាន លក្ខណៈ​ទឹកធ្លាក់​ពីលើ ភ្នំ​និង​ផ្ទាំង​ថ្ម​ដ៏​ខ្ព​ស់មាន​ទេសភាព​ខ្យល់អាកាស​បរិសុទ្ធ ព្រៃឈើ​ធំៗ​ខ្ពស់ៗ និង ភ្នំ​ដ៏​ស្រស់ស្អាត​ជាពិសេសនៅ​ថ្ងៃ​បុណ្យទាន ឬ នៅ​ថ្ងៃ​ចុង​សប្ដាហ៍​។
## ប្រវត្តិ
ប្រវត្តិ​ទឹកធ្លាក់​ក្បាលឆាយ​ត្រូវបាន​គេ​រកឃើញ​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦០ ដល់ ឆ្នាំ​១៩៦៣ និង ត្រូវបាន​រៀបចំ​ជា​កន្លែង​ប្រភព​ផ្ដល់​ទឹកស្អាត​សំរាប់​ប្រើប្រាស់​នៅក្នុង​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ ប៉ុន្ដែ​ការស្ថាបនា​នោះ​ត្រូ​បាន​ខកខាន​ដោយសារ​សង្គ្រាម​កើតឡើង​ហើយ​តំបន់​នោះ ក៏បាន​ក្លាយជា​តំបន់​លាក់ខ្លួន​របស់​ខ្មែរក្រហម​។ លុះ​មកដល់​ឆ្នាំ​១៩៩៧ តំបន់​នោះ​ត្រូវបាន​ប្រែក្លាយជា​តំបន់​អភិវឌ្ឍ​ន៏​។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៨ តំបន់​ក្បាលឆាយ​ត្រូវបានក្រុមហ៊ុន អាន​កូ បានធ្វើការ​អភិរក្ស និង​អភិវឌ្ឍន៍​តំបន់​ព្រៃភ្នំ​នេះ​ប្រែក្លាយ​មុខមាត់​ថ្មី​ជា​តំបន់រ​មណី​យ​ដ្ឋា​ន​ទេសចរ​ណ៏​គួ​រឲ្យ​ចាប់អារម្មណ៍ បន្ទាប់ពី​ឆ្នេរ​នៅក្នុង​ទី​រួម​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ ។
រឿងចៅអាចម៍សេះ

## ដំនើររឿង 
មាន​បុរស​ម្នាក់​ អ្នក​ស្រុក​គេ​ហៅ​ថា > ព្រោះ​នៅ​ខ្ញុំ​សេដ្ឋី​គេ​ឲ្យ​ឃ្វាល​សេះ​ ប្រហែល​ជា​៥០​ក្បាល​ គេ​ឲ្យ​ទៅ​សង់​ខ្ទម​នៅ​បៀត​មាត់​ទន្លេ ។ បុរស​នោះ​ព្យាយាម​រំឭក​គុណ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ ទោះ​ឃ្វាល​សេះ​ក្ដី​ ធ្វើ​ការ​អ្វី​ក្ដី​ តែង​ទន្ទេញ​ជាប់ > ធ្វើ​ការ​អ្វី​ៗ​ក៏​ទន្ទេញ​ថា​ សម្មា​សម្ពុទ្ធោ​ដូច្នេះ​ដរាប​ទៅ ។ ឯ​អាចម៍​សេះ​នោះ​ទៀត​បុរស​មិន​លើក​ចោល​ទេ​ តែង​កើប​ច្រក​ការុង​ទុក​ បាន​ជា​ច្រើន ។ថ្ងៃ​មួយ​មាន​សំពៅ​៥០០​ មក​ពី​ស្រុក​ចិន​ នាំ​ទំនិញ​មក​លក់ ។ បុរស​ស្រែក​ហៅ​ថា > ។ លុះ​សំពៅ​ចូល​មក​សួរ​ថា > ។ នាយ​សំពៅ​ថា >។ បុរស​ថា > ។ នាយ​សំពៅ​ថា > ។ បុរស​ថា > ។ នាយ​សំពៅ​នោះ​ឆ្លើយ​ថា​ បាទ ! ហើយ​នាំ​គ្នា​ចេញ​សំពៅ​ទៅ​លក់​ដូរ, មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​ នាយ​សំពៅ​ត្រឡប់​មក​វិញ​ ចូល​ទៅ​រក​បុរស​នោះ​ សួរ​ថា > ។ បុរស​ថា​ខ្វះ​អ្វី​ ខ្ញុំ​រៀប​ដាក់​ក្នុង​ការុង​បម្រុង​ផ្ញើទៅ>>។ នាយ​សំពៅ​ក៏​ប្រើ​ជើង​ឈ្នួល​ឲ្យ​ជញ្ជូន​ដាក់​សំពៅ​ នូវ​របស់​ប្រហែល​៤០០​ការុង​ ដែល​សុទ្ធ​តែ​ការុង​ពេញ​ដោយ​អាចម៍​សេះ​ ហើយ​ក៏​លា​បុរស​នោះ​ ចេញ​សំពៅ​ទៅ​ស្រុក​ចិន, ដល់​ទៅ​ដំណាក់​ផែ​ស្ដេច​ក្រុង​ចិន​ ហើយ​ក៏​បោះ​យុថ្កា​ ឡើង​ទៅ​ក្រាប​ទូល​ថា > ។ ស្ដេច​ក្រុង​ចិន​ឆ្ងល់​ថា >ក៏​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ឲ្យ​ទៅ​ជញ្ជូន​ការុង​អាចម៍​សេះ​នោះ​ មក​ដាក់​គរ​នៅ​មុខ​ព្រះ​លាន​ ទ្រង់​ឲ្យ​ស្រាយ​មាត់​ការុង​ចាក់​មើល​ តើ​ជា​របស់​អ្វី​ខ្លះ >> ដល់​ស្រាយ​ទៅ​ ឃើញ​សុទ្ធ​តែ​ដុំ​មាស​គ្រប់​ការុង ។ ស្ដេច​មាន​ព្រះ​ទ័យ​ត្រេកអរ​រក​ទី​បំផុត​គ្មាន​ ក៏​ទ្រង់​គិត​ក្នុង​ព្រះ​ចិន្ដា​ថា> ។ បុរស​ឮ​ដូច្នោះ​ក៏​ត្រេកអរ​ណាស់ ។ អ្នក​បម្រើ​យក​ស្គរ​ទៅ​ចង​ ក្នុង​រោង​សេះ​នោះ ។ បុរស​នោះ​ក៏​ចេះ​តែ​វាយ​លេង​ទាំង​និយាយ​ផង​ថា > ។ ថ្ងៃ​មួយ​ បុរស​នោះ​វាយ​ស្គរ​ ហើយ​ចេញ​ទៅ​ឃ្វាល​សេះ ។ នាង​ដែល​នៅ​ក្នុង​ស្គរ​ចេញ​មក​ រៀប​បាយ​ទឹក​ទុក​បម្រុង​ឲ្យ​បុរស​នោះ​ ហើយ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ស្គរ​​វិញ ​ពេលបុរសនោះត្រលប់មក​វិញ​ឃើញ​បាយ​គិត​ថា > ។ ឯ​នាង​នោះ​​ធ្វើ​ដូច្នេះ​ជា​ច្រើន​ថ្ងៃ ។ បុរស​នោះ​សង្ស័យ​នឹក​ថា > ចាំ​លប​មើល​ ក៏​ឃើញ​នាង​ដ៏​មាន​រូប​ល្អ​ឯក​ ចេញ​ពី​ក្នុង​ស្គរ​មក​ ហើយ​បក់​បោយ​កន្សែង​ ឲ្យ​កើត​ជា​អាហារ​ឡើង​មួយ​រំពេច ។ បុរស​នោះ​ក៏​ភ័យ​ស្រែក​ថា > ។ នាង​ថា >  ។ បុរស​ថា > ។ នាង​នោះ​និយាយ​លួង​លោម​ច្រើន​ដង​ បុរស​ក៏​ស្ងៀម, នាង​ដឹក​ដៃ​បុរស​នោះ​មក​រោង​សេះ​វិញ ។ ក្នុង​វេលា​យប់​នោះ​ នាង​អធិដ្ឋាន​កន្សែង​បក់​បោយ​ ហើយ​បក់​ទៅ​ កើត​ជា​ប្រាសាទ​រាជ​វាំង​ មាន​មនុស្ស​គឹក​កង​រំពង​នៅ​ក្នុង​នោះ ។ ចៅ​អាចម៍​សេះ​ ហើយ​និង​នាង​នោះ​ ក៏​នៅ​លើ​ប្រាសាទ​ មាន​មនុស្ស​បម្រើ​ឆ្វេង​ស្ដាំ ។ អ្នក​ស្រុក​ទាំង​ពួង​ឃើញ​ហើយ​ ភ្ញាក់​ផ្អើល​គ្រប់​គ្នា​ ក៏​រត់​ទៅ​ប្រាប់​សេដ្ឋី​ជា​ចៅហ្វាយ​បុរស​នោះ​ថា > ។ សេដ្ឋី​សង្ស័យ​ រត់​ទៅ​មើល​ឃើញ​ហើយ​ក៏​ភិត​ភ័យ​ រត់​ទៅ​ទូល​ស្ដេច​តាម​រឿង ។

ស្ដេច​ទ្រង់​ជ្រាប​ ទ្រង់​ចាត់​បម្រើ​ ឲ្យ​ទៅ​ពិនិត្យ​មើល​ ឃើញ​ពិត​ដូច្នោះ​មែន​ ក៏​មាន​ព្រះ​ទ័យ​ទោមនស្ស​ជា​ខ្លាំង​ថា > ទើប​ទ្រង់​ប្រជុំ​នាហ្មឺន​សព្វ​មុខ​មន្រ្តី​ មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ចាត់​ឲ្យ​រៀប​រេហ៍​ពល​ លើក​ទៅ​ចាប់​ទាំង​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ស្ដេច​យាង​ជា​មួយ​ផង ។ វេលា​នោះ​មាន​បម្រើ​ទៅ​ប្រាប់​ចៅ​អាចម៍​សេះ​ហើយ​ នឹង​ប្រពន្ធ​ចៅ​អាចម៍​សេះ​បាន​ឮ​ ក៏​មាន​សេចក្ដី​ភិត​ភ័យ​ណាស់ ។ នាង​ប្រាប់​ប្ដី​ថា **«ការ​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​ តែង​មាន​ផល​ច្រើន » ​**

## ឯកសារយោង 
ប្រជុំ​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរ​ភាគ​ទី​១​ ទំព័រ​ទី​ ១២១- ១២៣ 

## តំនភ្ជាប់ក្រៅ 
វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត

## សូមមើលផងដែរ 
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
ព្រះពុទ្ធ​២៨​ព្រះអង្គ

នៅក្នុងប្រទេសដែលប្រកាន់យក ព្រះពុទ្ធសាសនា បែបថេរវាទ ជាសាសនាចំបង ដូចជា ប្រទេសកម្ពុជា ស្រីលង្កា ឡាវ ភូមា ថៃជាដើម តែងតែប្រារព្ធ សូត្រនមស្ការ ព្រះពុទ្ធទាំង ២៨ ព្រះអង្គនេះ នៅក្នុងពិធីបុណ្យជាតិបែបព្រះពុទ្ធសាសនា។ 

>មុនគេ ព្រះនាមព្រះពុទ្ធ​ ដែលបានត្រាស់ក្នុងអតីតកាល 1=បានត្រាស់ដឹងដំបូត្រាស់ដឹងមុនគេ។កាន់លទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា   { ព្រះ កោនាគមនោ )(ដឹកនាំសាសនា 2=ព្រហ្មញ្ញសាសនា និកាយសាសនាមហាយាន )
#ព្រះពុទ្ធo#ព្រះកោនាគគមនោ) ព្រះពុទ្ធ តណ្ហង្ករៈ Tanhamkara
# ព្រះពុទ្ធ {កោននាគមនោ:} Medhamkara
# ព្រះពុទ្ធ សរណង្ករៈ Saranamkara
# ព្រះពុទ្ធ ទីបង្ករៈ Dipamkara
# ព្រះពុទ្ធ​ កោណ្ឌញ្ញៈ Kondanna (Kaundinya)
# ព្រះពុទ្ធ មង្គលៈ Mangala?)
# ព្រះពុទ្ធ សុមនៈ Sumana
# ព្រះពុទ្ធ រេវតៈ Revata (Raivata)
# ព្រះពុទ្ធ សោភិតៈ Sobhita
# ព្រះពុទ្ធ អនោមទស្សី Anomadassi (Anavamadarsin)
# ព្រះពុទ្ធ បទុមៈ Paduma (Padma)
# ព្រះពុទ្ធ នារទៈ Narada
# ព្រះពុទ្ធ បទុមុត្តរៈ Padumuttara (Padmottara)
# ព្រះពុទ្ធ សុមេធៈ Sumadha (Sumedha)
# ព្រះពុទ្ធ សុជាតៈ Sujata
# ព្រះពុទ្ធ បិយទស្សី Piyadassi (Priyadarsin)
# ព្រះពុទ្ធ អត្ថទស្សី Atthadassi (Arthadarsin)
# ព្រះពុទ្ធ ធម្មទស្សី Dhammadassi (Dharmadarsin)
# ព្រះពុទ្ធ សិទ្ធត្ថៈ Siddhattha
# ព្រះពុទ្ធ តិស្សៈ Tissa  (Tishya)
# ព្រះពុទ្ធ ផុស្សៈ (បុស្សៈ) Phussa (Pushya)
# ព្រះពុទ្ធ វិបស្សី Vipassi (Vipasyin)
# ព្រះពុទ្ធ សិខី Sikhi (Sikhin)
# ព្រះពុទ្ធ វេស្សភូ Vessabhu (Visvabhu)
# ព្រះពុទ្ធ កក្កុសន្ធៈ Kakusand(Krakucchanda)
# ព្រះពុទ្ធ{សំណាក់ឧត្តម{{ព្រះពុទ្ធ ធាន:
28[ពុទ្ធប្រវត្តិសង្ខេប} Gotama
ចំពោះព្រះនាមព្រះពុទ្ធបីអង្គខាងលើ នៅមិនទាន់មានឯកសារច្បាស់លាស់បញ្ជាក់ពីប្រវត្តិព្រះអង្គឡើយ។

### ពុទ្ធវង្សតារាងទី១ 
ពុទ្ធវង្ស

### ពុទ្ធវង្សតារាងទី២ 
### ពុទ្ធវង្សតារាងទី៣ 
### ពុទ្ធវង្សតារាងទី៤ 
### ពុទ្ធវង្ស​តារាង​ទី​៥ 
### ពុទ្ធវង្ស​តារាង​ទី​៦ 
### ពុទ្ធវង្ស​តារាង​ទី​៧ 
### ពុទ្ធវង្សតារាងទី៨ 
### ពុទ្ធវង្សតារាងទី៩ 
(១) អាយុកប្ប​របស់​មនុស្ស​ក្នុងជំនាន់​​សាសនា​ព្រះពុទ្ធ​គោតម គឺ​១០០​ឆ្នាំ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់​បរិនិព្វាន​ក្នុង​ព្រះជន្មាយុ​៨០​ឆ្នាំ ដោយសារ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​ដាក់​អាយុសង្ខារ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​មារ។

### ពុទ្ធវង្សតារាងទី១០ 
## ព្រះពុទ្ធដែលនឹងឧបត្តិឡើងក្នុងកាលអនាគត
* ព្រះ អរិយមេត្រី (សិរអារ្យមេត្រី) Maitreya

## មើលផងដែរ 
[ព្រះពុទ្ធសាសនា
ពុទ្ធប្រវត្តិសង្ខេប
ព្រះពុទ្ធ

## ឯកសារយោង 
មាគ៌ាជីវិតព្រះពោធិសត្វ (ដោយ បណ្ឌិត កុល ផេង) 
http://de.wikipedia.org/wiki/Liste_von_Buddhas
មិច្ឆត្តធម៌

## មិច្ឆត្តធម៌១០
មិច្ឆត្តធម៌ គឺធម៌ខុសដែលរាំងរាមិនឲ្យសម្រេចផលបាន ។ មច្ឆត្តធម៌មាន១០យ៉ាងគឺៈ
::***១- មិច្ឆាទិដ្ឋិ** គំនិតយល់ខុស
::***២- មិច្ឆាសង្កប្បៈ** សេចក្តីត្រិះរិះខុស
::***៣- មិច្ឆាវាចា** សំដីខុស
::***៤- មិច្ឆាកម្មន្តៈ** ការងារខុស
::***៥- មិច្ឆាអាជីវៈ** ការចិញ្ចឹមជីវិតខុស
::***៦- មិច្ឆាវាយាមៈ** សេចក្តីព្យាយាមខុស
::***៧- មិច្ឆាសតិ** សេចក្តីរលឹកខុស
::***៨- មិច្ឆាសមាធិ** ការតម្កល់ចិត្តខុស
::***៩- មិច្ឆាវិមុត្តិ** ការរួចចាកខុស
::***១០- មិច្ឆាញាណ** សេចក្តីដឹងខុស ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គន្ថធុរៈ
វិទ្យាល័យទួលទំពូង

**វិទ្យាល័យ​ទួល​ទំពូង**​ជា​វិទ្យាល័យ​មួយ​ស្ថិត​នៅ​ក្បែរ​វត្តទួលទំពូង ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​។
ការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោក

World Cup រឺ ពាន​រង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោក គឺជាការប្រកួតប្រជែងរបស់សមាគមបាល់ទាត់អន្តរជាតិ (FIFA) ដែលបាន​បង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ​ ១៩៣០​​ ។​ ការប្រកួតប្រជែងនេះត្រូវបានប្រារព្ធរាល់ ៤ឆ្នាំ​ម្ដង ចាប់តាំងពីការប្រកួត ប្រជែង​លើកដំបូងបំផុតនៅទីក្រុងម៉ុងតេវីដេអូ ប្រទេសអ៊ុយរុយហ្គាយ ប៉ុន្តែត្រូវបានអាក់ខាននៅឆ្នាំ ១៩៤២ និង ១៩៤៦​ ដោយសារសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ។
ការប្រកួត គឺធ្វើការជំរុះក្រុមទាំង ៣២ រាប់បញ្ចូលទាំងម្ចាស់ផ្ទះ រឺ សហម្ចាស់ផ្ទះ(មាន​សិទ្ធិមិនបាច់ជំរុះ)​ ហើយចែកចេញជា៨ពូល គឺ ១ពូលមាន ៤ក្រុម​ និង​ធ្វើការប្រកួតរហូតដល់រកឃើញម្ចាស់ជើងឯក ។​ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៣០​មក ការប្រកួតបានធ្វើឡើងចំនួន ១៩ ដងមកហើយ​ ហើយក្នុងនោះប្រទេសប្រេស៊ីលឈ្នះចំនួន ៥ ដង ប្រទេសអ៊ីតាលីចំនួន ៤ ដង ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់់ចំនួន ៣ ដង​ ប្រទេសអាហ្សង់ទីន និង ប្រទេសបើកឆាកអ៊ុយរុយហ្គាយចំនួន ២ដង ចំនែក ប្រទេសបារាំង អង់គ្លេស​ និង អេស្ប៉ាញ បាន​ឈ្នះ ១ ដង។
ការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោក គឺជា ការប្រកួតកីឡាតែមួយគត់ដែលមានអ្នករង់ចាំទស្សនាច្រើនជាងគេលើពិភពលោក ។ជាក់ស្ដែង ការប្រកួតបាលទាត់ពិភពលោកវគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រឆ្នាំ ២០០៦ នៅប្រទេស អាល្លឺម៉ង់ រវាង ក្រុមជំរើសជាតិបារាំង និង ក្រុមជំរើសជាតិអ៊ីតាលី ត្រូវបានគេប្រមាណថាមានអ្នករង់ចាំទស្សនា ចំនួន៧១៥.១លាននាក់ ។
ការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោកចុងក្រោយបំផុត​ គឺប្រារព្ធនៅប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង នៅឆ្នាំ ២០១០ ។ ហើយការប្រកួតលើកក្រោយនឹងប្រារព្ធនៅប្រទេសប្រេស៊ីលនៅឆ្នាំ ២០១៤ ,ប្រទេសរុស្ស៊ី នៅឆ្នាំ ២០១៨ ,ប្រទេសកាតារ នៅឆ្នាំ ២០២២ ។

ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៣០​ដល់ឆ្នាំ ១៩៧០​ ពានរង្វាន់ហ្ស៊ុល រីមែត ត្រូវបានប្រគល់ជូនអ្នកឈ្នះ ប៉ុន្ដែវាត្រូវបានស្គាល់ដោយឈ្មោះថា ពានរង្វាន់ពិភពលោក តែប៉ុណ្ណោះ ។លុះដល់ឆ្នាំ ១៩៤៦ វាត្រូវបានដាក់ឈ្មោះឡើងវិញតាម ឈ្មោះលោកប្រធានសហព័ន្ធបាលទាត់ពិភពលោក(FIFA) ហ្ស៊ុល រីមែត ដែលបានរៀបចំការប្រកួតបាលទាត់ពិភពលោកដំបូងបំផុត។

## ការប្រកួតជាអន្តរជាតិពីអតីតកាល
ការប្រកួតបាល់ទាត់ជាលក្ខណៈអន្តរជាតិដំបូងបំផុត ត្រូវបានលេងនៅទីក្រុងក្លាសហ្គូវ(Glasgow)នៅឆ្នាំ ១៨៧២​ រវាងក្រុមជំរើសជាតិ ស្កុតឡែន និង ជំរើសជាតិ អង់គ្លេស​ ហើយបានបញ្ចប់ក្នុងលទ្ធផល០-០។
ចាប់តាំងពីសហព័ន្ធបាល់ទាត់ពិភពលោក(FIFA) បានបង្កើតនៅឆ្នាំ១៩០៤ មក​ សហព័ន្ធបាល់ទាត់ពិភពលោក(FIFA)បានព្យាយាមរៀបចំអោយមានឡើងនូវការប្រកួតបាល់ទាត់ជាលក្ខណៈអន្ដរជាតិ រវាងប្រទេសដែលនៅក្រៅគម្រោងអូឡាំពិក ក្នុងប្រទេសស្វ៊ីស(Switzerland)នៅឆ្នាំ១៩០៦ ។
វត្ត​ប្រាសាទបាគង

**វត្ត​ប្រាសាទបាគង**​​មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅឃុំ​បាគង ស្រុក​ប្រាសាទបាគង ខេត្តសៀមរាប និង​មាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណ ១៦​គីឡូម៉ែត្រ ប៉ែក​ខាងកើត​ទី​រួម​ខេត្តសៀមរាប ។
សាលាសាធារណៈឡូវែល

**សាលាសាធារណៈឡូវែល** រឺ **សាលារដ្ឋឡូវែល** គឺជាមណ្ឌលសាលា ដែលតាំងស្នាក់ការធំនៅទីចាត់ការរដ្ឋបាលកណ្ដាលហេនន្រីជែម៉្រហ្ស (Henry J. Mroz) នៅឯសាលាអេឌីថនួសរ៉ចចឺ (Edith Nourse Rogers School) នៅឡូវែល, ម៉ាសាឈូសេតស៍ ។
## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
*គ្រឹះស្ថានសិក្សាសាធារណៈឡូវែល 
*"Desegregation in Lowell" ( ). *WGBH-TV* (EN). October 23, 1987. Retrieved on September 23, 2014. 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខណ្ឌរដ្ឋបាលសាលារៀននៅសហរដ្ឋ
នាម

**នាម** គឺជាពាក្យសម្រាប់សម្គាល់ឈ្មោះ  សត្វ វត្ថុ រុក្ខជាតិទីកន្លែង ស្ថានភាពឬគំនិតអ្វីមួយ។

## ប្រភេទ​នាម
ប្រភេទ​របស់​នាម មាន​ចំនួន៨៖
# សាធារណនាម (*ឧទាហរណ៍៖ ពូ, មីង, ជីដូន, ជីតា,...។ល។*)
# អសាធារណនាម (*ឧទាហរណ៍៖ ពូសុខ, មីង​សុភី, សាលា​សន្ធរម៉ុក, ខែត្រ​ក្រចេះ,...។ល។*)
# ការកនាម (*ឧទាហរណ៍៖ អ្នក​រក​ស៊ី, អ្នក​ភ្ជួរ, អ្នក​រត់, អ្នក​មាន, អ្នក​ល្អ, អ្នក​ស្រែ, ធរណីវិទូ, គណិត​វិទូ, កម្មករ, កម្មការនី,...។ល។*)
# ករណនាម (*ឧទាហរណ៍៖ លំងាក, លំហាត់, លំនឹង, កំណែ, កំណើន, កំណើតniger, ចំណង់, nigeria* 
# *ដំណល់, តំណែង,...។ល។*)

## ភាសាអង់គ្លេស 
ក្នុងភាសាអង់គ្លេស មានការសិក្សាទំរង់ផ្សេងៗ របស់នាម៖

### Countable និង Uncountable Nouns 
Countable Noun ជានាមដែលអាចរាប់បាន ដូចជា៖ ឆ្មា, ឆ្កែ, ទន្សាយ...
Uncountable Noun ជានាមដែលមិនអាចរាប់បាន ដូចជា៖ ខ្យល់, ចិត្ត, គំនិត...
លក្ខណៈសំគាល់នាមរាប់មិនបានក្នុងភាសាអង់គ្លេស៖
# មិនអាចរាប់បាន, e.g. Sand, water, oil...
# ធាតុ, e.g. Bread, gold, iron...
# ក្រុម, e.g. Hair, money...

នាមរាប់មិនបាន មិនអាច៖
# ប្រើជាមួយ a, an, one, two...
# ប្រើជា plural

### Possessive Case 
ករណីកម្មសិទ្ធ (Possessive Case) មានទំរង់៖
# N1 + 's + N2 (ប្រែ N2 របស់ N1), e.g. My dog's food.
# N1 + s' + N2 សំរាប់ N1 ជា នាមពហុវចនៈបញ្ចប់ដោយ -s

## ឯកសារ​យោង
## អត្ថបទ​ទាក់​ទង
* វេយ្យាករណ៍
* វេយ្យាករណ៍ភាសាខ្មែរ
* វេយ្យាករណ៍ភាសាអង់គ្លេស
* ថ្នាក់ពាក្យ
សារធាតុគីមី

សារធាតុគីមី ជាពាក្យបច្ចេកទេសដែលបកប្រែមកពីពាក្យថា «chemical substance»​ ឬ​ «chemical»។ សារធាតុគីមី គឺជាអង្គធាតុដែលមានធាតុបន្សំគីមី ជាក់លាក់មួយ​ពោលគឺផ្សំឡើង​ដោយចំនួន​​និង​​ប្រភេទ​អាតូមជាក់លាក់មួយ។ សារធាតុគីមី ទាំងអស់អាចមានទម្រង់ផ្សេងៗដូចជា រឹង រាវ ឧស្ម័ន ឬ ផ្លាស្មា។ សារធាតុគិមី និមួយៗអាចមាន រូបរាងដូចគ្នា ឬ ក្លិនដូចគ្នាតែធាតុបន្សំនៃសារធាតុទាំងនោះអាច​មាន​ភាពខុសគ្នា។ សារធាតុគីមី និមួយៗមាន​ការតំរៀប​នៃអាតូមខុសៗគ្នា​ទាំងអស់សូម្បី​តែមានការផ្លាស់ប្តូរ​លំដាប់នៃ​ការរៀប​អាតូមតែមួយ​ក៏ដោយ​ក៏អាចធ្វើឲ្យ​សារធាតុគីមីនោះ មាន​ភាពខុសគ្នាទាំងស្រុងតែម្តង។​ ការតម្រៀបនេះ​ជាលក្ខណមួយដែលកំណត់​រូបរាង​និង​លក្ខណៈ​របស់សារធាតុគីមីនោះ។ ដោយសារសារធាតុគីមីទាំងនេះ​ជាធាតុផ្សំសំខាន់ដើម្បីបង្កើតបានជា​វត្ថុទាំងអស់នៅក្នុងសកលលោក​ទាំងមូលនេះហើយ​ទើបការសិក្សាវាដែលគេឲ្យឈ្មោះថា​«គីមីវិទ្យា» ឬ «វិទ្យាសាស្រ្តស្នូល»​ មានសារសំខាន់​ជាខ្លាំងសម្រាប់មនុស្សជាតិ។ 
អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត ផ្នែក​ គីមី វិភាគមានតួនាទីចំបង់ក្នុងការ វិភាគនិងសម្គាល់សារធាតុទាំងនោះ។ ពួកគេប្រើវិធី​និងឧបករណ៍វិភាគសំខាន់ៗផ្សេងៗដូចជា​ ឧបករណ៍ ស្ពិចត្រូម៉ែត្រនៃម៉ាស Nuclear Magnetic Resonance (NMR) ឬ​ ក្រហមអាំងហ្វ្រា ។ល។ 

## ឯកសារយោង
នន្ទ ង៉ែត

**ព្រះ​នាម**
|colspan="2"|នន្ទ ង៉ែត
|- style="vertical-align:top;"
|**ព្រះ​នាម​ពេញ**
|colspan="2"| សម្ដេច​ព្រះ​មហា​សុមេធាធិបតី នន្ទ ង៉ែត សម្តេចព្រះសង្ឃនាយក
|- style="vertical-align:top;"
|**ឋានៈ**
|colspan="2"|សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃ​នាយក
|- style="vertical-align:top;"
|**ប្រសូត**
|colspan="2"|ព.ស ២៤៦៨
គ.ស.​១៩២៥
|- style="vertical-align:top;"
|- style="vertical-align:top;"
|- style="text-align:center;"
|}

|}
កិរិយាស័ព្ទ

**កិរិយាស័ព្ទ** គឺ​ជា​ពាក្យ​ដែល​សម្ដែង​នូវ​អំពើធ្វើ ឬ​ពោល​នូវ​ដំណើរ ដូច​ជា​ពាក្យ៖ ដើរ, ឈរ, អង្គុយ, ដេក, ស៊ី, ផឹក, ងូត, ស្ដី, យំ, សរសេរ, វាយ, ធាក់, ហក់, លោត, ធ្វើ, តែង,...។ល។ ពាក្យ​កិរិយា​សព្ទ​មាន​ប្រធាន កាល​ណាគេ​ចង​ជា​ប្រយោគដូច​ជា​៖ ខ្ញូំ​ដើរ... "ខ្ញុំ" គឺ​ជា​ប្រធាន​នៃ "ដើរ"។ កិរិយា​មាន​ពីរ​យ៉ាង​គឺ៖ សកម្មកិរិយា និង អកម្មកិរិយា

## សកម្មកិរិយា 
កិរិយា​សព្ទ​ប្រកប​ដោយ​កម្ម គឺ​កិរិយា​សព្ទ​ដែល​កាល​ណា​និយាយ ត្រូវ​ស្រែក​ហៅ​អំពើ​ដែល​ត្រូវ​ធ្វើ​មក​ផង, ដូច​ជា ធ្វើ, ស៊ី, ទទួល, វាយ, បិទ ជាដើម : ធ្វើ​ការ, ស៊ី​បាយ,ទទួល​សំបុត្រ​ វាយ​ស្គរ, បិទ​ទ្វារ; ការ, បាយ, សំបុត្រ, ស្គរ, ទ្វារ ជា កម្ម “អំពើ” របស់ ធ្វើ, ស៊ី, ទទួល, វាយ, បិទ ដែល​ជា សកម្ម​កិរិយា; ហៅ​ថា សកម្ម​ធាតុ ក៏​បាន (ព. វ.) ។

## កិរិយាអកម្ម 
កិរិយា​ដែល​មាន​អំពើ​គ្រប់​គ្រាន់​នឹង​ខ្លួន​ឯង​ហើយ ដូច​ជា​ពាក្យ៖ ខ្ញុំ​កើត, យើង​ទៅ, វា​ស្លាប់, កប៉ាល់​ចេញ, ក្លើ​ខ្ញុំ​មក, ប្អូន​ខ្ញុំ​ដល់, ឈើ​ងាប់, សត្វ​ហើរ, ទឹក​ហូរ, គោ​បោល,...។

* កិរិយា​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា៖ ហេតុ​កិរិយា គឺ​ជា​កិរិយា​ដែលធ្វើ​អំពើ​ទៅ​គេ ដូច​ជា៖ បង្រៀន គឺ​ធ្វើ​អំពើ​ទៅ​គេ។
* កិរិយា​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា៖ សុទ្ធ​កិរិយា គឺ​ជា​កិរិយា​ដែល​ធ្វើ​អំពើ​ចំពោះ​ខ្លួន​ឯង ដូច​ជា៖ រៀន គឺ​ធ្វើ​អំពើ​ចំពោះ​ខ្លួន​ឯង។

## ឯកសារ​យោង 
* សៀវភៅ វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ ដោយ​សាស្ត្រាចារ្យ ពូវ អ៊ុម នៅ ព.ស ២៥១៥, គ.ស ១៩៧២

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វេយ្យាករណ៍
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ថ្នាក់​ពាក្យ​ខ្មែរ
វត្តភ្នំខ្លែង

**វត្តភ្នំខ្លែង**​ជា​រមណីយដ្ឋាន​ធម្មជាតិ​កែច្នៃ ជាអារាម សម្រាប់ពុទ្ធសាសនា មានចម្ងាយ ១២ គីឡូម៉ែត្រ ខាងត្បូងខេត្តតាកែវ នៅជាប់ផ្លូវជាតិលេខ២ ។ វត្ត​ភ្នំ​ខ្លែង​ស្ថិត​នៅឃុំ​ព្រៃស្លឹក ស្រុកទ្រាំង ត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៧៥៣ នៃ​គ្រិស្ត-សករាជ ។ ទី​នេះ​ជា​កន្លែង​បន់​ស្រន់​ពូកែ​ស័ក្តិ​សិទ្ធិ​ណាស់ ហើយ​មាន​មនុស្ស​ចេញ​ចូល​បន់ស្រន់ ឥត​ដាច់ ហើយ​ជារៀង​រាល់​ថ្ងៃបុណ្យ​ទាន​ម្តងៗ​មានមនុស្ស​យ៉ាងច្រើន ។ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តតាកែវ
ប្រាសាទបាយ៉ង់កោរ

## ប្រវត្តិប្រាសាទ 
ប្រាសាទបាយ៉ង់កោរមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិញេធិ៍រោង ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ ស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ។ ប្រាសាទនេះមានចម្ងាយប្រមាណ ១២១ គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីភ្នំពេញនិងមានចម្ងាយប្រមាណ ៤៣គីឡូម៉ែត្រ ខាងត្បូងទីរួមខេត្តតាកែវ។ ភ្នំបាយ៉ងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកគិរីវង់ ខេត្តតាកែវ ជាប់ព្រំដែនវៀតណាមប្រហែល ២០គីឡូម៉ែត្រ។ ប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំ ដែលមានកម្ពស់ប្រហែល ៣០០ម៉ែត្រនេះ។ ប្រាសាទនេះមានឈ្មោះដើមថា សិវបុរ។  ប្រាសាទនេះ គឺជាប្រាសាទទោលមានរាង៤ជ្រុង ដោយជ្រុងនីមួយៗមានប្រវែង ១០ម៉ែត្រ និងកម្ពស់ជាង១៤ម៉ែត្រ។ ប្រាសាទកសាងអំពីឥដ្ឋនៅសម័យបុរេអង្គរ(សម័យមុនអង្គរ) គឺមានតែប្រាសាទបាយ៉ង់នេះទេ ដែលសាងសង់នៅលើកំពូលភ្នំខ្ពស់ជាងគេ។ ប្រាសាទបាយ៉ង់ ស្ថិតក្នុងអន្តរកាលរចនាបថសម្បូរព្រៃគុក និងព្រៃក្មេង មានក្បាច់លម្អប្រាសាទចម្លងតូចៗ អមសងខាងទ្វារពិត និងទ្វារបញ្ឆោត ដែលគេហៅថា វិមានអាកាសជាដើម។ ប្រាសាទនេះមានសិលាចារឹកច្រើនជាភាសាខ្មែរបុរាណ និងភាសាសំស្រឹ្កត ដែលចាប់ផ្តើមចារពីសតវត្សរ៍ទី៧ រហូតដល់សតវត្សរ៍ទី១២ ដែលមានចុះលេខបញ្ជីដូចជា  សិលាចារឹកលេខK.១៣ សិលាចារឹកលេខK.១៤ សិលាចារឹកលេខK.៤៨៣ សិលាចារឹកលេខK.៨៥០ សិលាចារឹកលេខK.៨៥១ សិលាចារឹកលេខK.៨៥២ សិលាចារឹកលេខK.៨៥៣  និងសិលចារឹកលេខK.៨៥៤។

## សិលាចារឹក 
សិលាចារឹកលេខK.១៣ និយាយអំពីការតម្កល់ សិវបាទ នៅលើកំពូលភ្នំដោយព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះ វិទ្យាពិន្ទុ និងសាងស្រះទឹកចំនួន២។ សិលាចារឹកលេខK.១៤ ចារនៅឆ្នាំ៨៧៨ ក្នុងរជ្ជព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១បានចារថានៅក្នុងក្រុងសិវបុរៈ ស្តេចនៃកម្ពុជា បានធ្វើអំណោយដល់ទេព។ សិលាចារឹកលេខK.៤៨៣ និយាយអំពីឈ្មោះ ឧត្យន្នេស្វរ ដែលប្រហែលជាលិង្គនៃអំណាចរបស់ព្រះឥសូរ។ សិលាចារឹកលេខK.៨៥០ ចារនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១២ ក្នុងរាជ្យ ព្រះបាទធរណិន្ទ្រវរ្ម័នទី១ និយាយពីតង្វាយចំពោះប្រាសាទព្រះសិវបុរៈ មានអង្ករសម្រាប់បុណ្យសង្ក្រាន្ត នារីកិនគ្រឿងក្រអូប បុរសជាអ្នកបម្រើបុណ្យសង្ក្រាន្ត ដោយចែកចាយការងារតាមវេនខ្នើត និងរនោច។ សិលាចារឹកលេខ K.៨៥១ ចារនៅសម័យមុនអង្គរនៅសតវត្សរ៍ទី៧ មានពីរបន្ទាត់គឺ បន្ទាត់ទី១ អាគ្នេយ៍ និងបន្ទាត់ទី២ ឱជៃមិណយេស្វាហា ជាពាក្យបួងសួងដល់មហាឥសី ជៃមិណ ដែលល្បីល្បាញខាងវិជ្ជាតារាសាស្រ្ត។ សិលាចារឹកលេខK.៨៥២ ចារនៅឆ្នាំ១០២៩ មហាសករាជត្រូវនឹងឆ្នាំ១១០៧នៃគ.ស និយាយដល់កាល ព្រះបាទធរណិន្ទ្រវរ្ម័នទី១ ឡើងសោយរាជ្យរួចហើយទ្រង់បានប្រតិស្ថាន ព្រះស្រីភទ្រេស្វរាស្រម នៅឯប្រាសាទព្រះសិវបុរៈ។ ទ្រង់បានថ្វាយព្រះជំនូនដល់ព្រះស្រីភទ្រេស្វរាស្រម និងស្រុកស្រីភទ្រេស្វរាស្រមជាមនុស្សបម្រើនៅទីនោះជាពីរក្រុមតាមវេនខ្នើត និងរនោច ព្រមទាងស្រែសម្រាប់ព្រាហ្មណ៍ជាស្មឹង ខែខ្នើត៥ ខែរនោច៥។

ជារួមមក សិលាចារឹកភ្នំបាយ៉ង់ K.852 ខេត្តតាកែវ គឺពិតជាប្រភពព័ត៌មានដ៏សំខាន់ដែលបានរៀបរាប់អំពីព្រះរាជប្រវេណីរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ដែលជានិច្ចកាលតែងតែសព្វព្រះរាជហឫទ័យកសាងអាស្រម និងថ្វាយតង្វាយដល់ព្រះនៅអាស្រម ជាក់ស្តែងដូចជា ព្រះបាទកម្រតេងអញស្រីធរណិន្រ្ទវម៌្មទេវ (ទី១) ដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងអត្ថបទសិលាចារឹកនេះស្រាប់តែម្តង។ ជាពិសេស ទិន្នន័យសិលាចារឹកនេះ យើងពិតជាដឹងយ៉ាងច្បាស់ថា នៅសម័យបុរាណ ភ្នំបាយ៉ង់ គេបានប្រសិទ្ធិនាមទៅជា “ក្រុងរបស់ព្រះសិវ” ដែលជាទេវស្ថានដ៏ស័ក្តសិទ្ធិសម្រាប់ព្រះរាជាជាច្រើនព្រះអង្គ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ប្រវត្តិវិទូជាច្រើនបានស្នើថា “ព្រះបាទធរណិន្រ្ទវម៌្មទេវ (ទី១)” មិនបានសោយរាជ្យនៅរាជធានីអង្គរនោះទេ ពោល គឺទ្រង់សោយរាជ្យនៅរាជធានីមហីធរបុរដែលជាទឹកដីបុព្វបុរសរបស់ទ្រង់។ ប៉ុន្តែ ទោះជាដូច្នេះក្តី នៅដើមរាជ្យរបស់ទ្រង់ (គ.ស.១១០៧) ទ្រង់បានសព្វព្រះរាជហឫទ័យសាងព្រះរាជផលបុណ្យកសាងអាស្រម និងចាត់ចែងមនុស្សបម្រើដល់ព្រះនៅតំបន់ភាគខាងត្បូងប្រទេស (ភ្នំបាយ៉ង់ ខេត្តតាកែវបច្ចុប្បន្ន) ដែលជាទីតាំងមួយស្ថិតនៅសែនឆ្ងាយពីរាជធានីមហីធរបុរ។

## ឯកសារយោង 
បាយ៉ង់កោរ
ទីក្រុងញូវយ៉ក

**ទីក្រុងញូវយ៉ក** (ភាសាអង់គ្លេស៖ *New York City*) ជាទីក្រុងមួយដែលមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនជាងគេនៅក្នុងចំណោមទីក្រុងទាំងអស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងជាតំបន់មជ្ឈមណ្ឌលនៃរដ្ឋធានី មួយក្នុងចំណោមរដ្ឋធានីដែលមានប្រជាជនច្រើនលើពិភពលោក ។ ទីក្រុងញូយ៉កប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលមួយដែលមានសារសំខាន់លើ ពាណិជ្ជកម្ម ហិរញ្ញាវត្ថុនៃពិភពលោក មធ្យោបាយផ្សព្វផ្សាយ សិល្បៈ ម៉ូត ការស្រាវជ្រាវ បច្ចេកវិទ្យា ការអប់រំ និងការកម្សាន្ត ។
ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា

ក្រុមហ៊ុន ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា ឬអាចហៅខ្លីថា **ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា** () ដែលមានអក្សរកាត់ថា CSX គឺជាផ្សារមូលបត្រទី១ ដំបូងគេបង្អស់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ របស់កម្ពុជា។

## ប្រវត្តិ 
ក្រុមហ៊ុន **ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា** គឺជាសហគ្រាសសាធារណៈ ដែលភាគហ៊ុនរបស់រដ្ឋមានចំនួនភាគច្រើន (៥៥%) និងត្រូវបង្កើតឡើងដើម្បីរៀបចំ និងដាក់អោយដំណើរការទីផ្សារមូលបត្រដំបូងបង្អស់ នៅកម្ពុជា។ **ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា** ត្រូវបានសម្ពោធដាក់អោយដំណើរការ កាលពីថ្ងៃទី ១១ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០១១ ក្រោមអធិបតីភាពរបស់ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី **គាត ឈន់** រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ។

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* គេហទំព័ររបស់ **ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា**(Cambodia Securities Exchange): http://www.csx.com.kh

## ព្រឹត្តការណ៍​សំខាន់​ៗ​នៃ​គណៈកម្មការ​ផ្សារមូលបត្រ​កម្ពុជា
* ១១​កក្កដា ២០១១ ផ្សារមូលបត្រ​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​សម្ផោធ​ក្រោម​អធិបតីភាព​ឯកឧត្តម​ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី​ គាត ឈន់ រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ។
* ២៨ កុម្ភៈ ២០១១ ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា​ត្របាន​ទទួល​សេចក្តី​យល់ព្រម​ពី SECC to operate as Market Operator, Clearing and Settlement Facility, and Depository Operator.
* ២៣ មីនា ២០០៩ “Joint Venture Agreement” ជាមួយ​រាជរដ្ឋាភិបាល​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​ដែល​តំណាង​ដោយ​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ និង​ផ្សារមូលបត្រ​កូរ៉េ​ ។
* ២១ មករា ២០០៨ អនុស្សារណៈ​នៃ​ការ​យោគយល់​លើ​​ការ​បង្កើត​ផ្សារមូលបត្រ​កម្ពុជា​នៅ​ក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​ដែល​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​ដោយ​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ និង​ផ្សារមូលបត្រ​កូរ៉េ។
* ០៦ កញ្ញា ២០០៧ សន្និសិទ​អន្តរជាតិ​ទាក់​ទង​នឹង​ការ​ចាប់ផ្តើម​គម្រោង​​ផ្សារមូលបត្រ​កម្ពុជា។
* ២០ វិច្ឆិកា ២០០៦ អនុស្សារណៈ​នៃ​ការ​យោគយល់​លើ​​ការ​អភិវឌ្ឍ​​ផ្សារមូលបត្រ​​នៅ​ក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជា​ដែល​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​ដោយ​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ និង​ផ្សារមូលបត្រ​កូរ៉េ។

## CSX Leadership
* H.E. HEAN Sahib (ហ៊ាន សាហ៊ីប), Chairman of the Board of Directors
* Mr. HONG Sok Hour (ហុង សុហួរ), CEO
* Mr. MIN Kyoung-hoon, COO

## CSX Organization
CSX is composed of the following departments:
# Administration and Finance Department
# IT Department
# Listing and Disclosure Department
# Market Operations Department
#Clearing and Settlement Department
# Depository Department

## ក្រុមហ៊ុនដែលបានចុះបញ្ជី (Listed Companies)
សហគ្រាស​រដ្ឋ​ចំនួន​៣​ត្រូវ​បាន​ណែនាំ​ដោយ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ក្នុង​ការចុះ​បញ្ជី​​ជួញដូរភាគ​​ហ៊ុន។ 

បញ្ជី​នៃ​ក្រុមហ៊ុន​ដែល​បាន​ចុះ​បញ្ជី​រួច​មាននៅ​ក្នុង​ http://www.csx.com.kh/en/company/list.jsp?MNCD=6010 .

## Trading, Settlement and Depository
* **Trading**
:At this beginning stage, trading will be executed through a single-price auction process from 8:00 AM to 11:30 AM, with matching at 9:00 AM and at 11:30 AM.
* **Settlement**
:Settlements between members and CSX will be done through 3 participating banks: ACLEDA Bank, Canadia Bank, BIDC.
* **Depository**
:All securities listed and traded on the CSX shall be deposited with the CSX.

:Detailed trading and settlement process and related mechanisms are shown here, http://www.csx.com.kh/operation/market/listPosts.do?MNCD=3010 .

## មើលផងដែរ
* Economy of Cambodia
* List of stock exchanges

## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
* Cambodia Securities Exchange  
* Cambodia Securities Exchange 
* Ministry of Economy and Finance 
* Securities and Exchange Commission of Cambodia 
* 1001 Startups
ធាតុ​គ្រោង

**ធាតុគ្រោង** ជា​ធាតុ​ដែល​គេ​ប្រើ​ក្នុង​ការ​វិភាគ​គ្រោង ដើម្បី​បំបែក​គ្រោង​សាំញ៉ាំ ទៅ​ជា​ធាតុ​ងាយ។ ធាតុ​គ្រោង​អាច​ជា បន្ទាត់, ផ្ទៃ ឬ មាឌ។

ធាតុ​ជា​បន្ទាត់​មាន ៖
*របារ - ទប់​កម្លាំង​តាម​អ័ក្ស មាន​ដូច​ជា​របារ​របស់​ស្ពាន​បាឡេ
*ធ្នឹម - ទប់​កម្លាំង​តាម​អ័ក្ស និង កម្លាំង​ពត់​ មាន​ដូច​ជា​ធ្នឹម​ផ្ទះ
*របារ​ទាញ - ទប់​កម្លាំង​ទាញ មាន​ដូច​ជា​ ខ្សែកាប។

ធាតុ​ជា​ផ្ទៃ មាន​៖

*ភ្នាស - ទប់​បាន​តែ​កម្លាំង​ក្នុង​ប្លង់
*កូក - ទប់​បាន​កម្លាំង​ក្នុង​ប្លង់ និង ម៉ូម៉ង់​ពត់ មាន​ដូចជា​ បន្ទះ​ប្លង់សេ​បេតុង​

ធាតុ​ ជា​មាឌ៖

*​អាច​ទប់​បាន​កម្លាំងតាម​អ័ក្ស កម្លាំង​កាត់ កម្លាំង​ពត់ គ្រប់​ទិស​ទាំង​អស់
ទ្រឹស្ដីបទ​ម៉ូម៉ង់​បី

ក្នុង​វិស្វកម្ម​ស៊ីវិល និង គ្រោង​វិភាគ,  ទ្រឹស្ដីបទ Clapeyron នៃ​ម៉ូម៉ង់​បី  ជា​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ម៉ូម៉ង់​ពត់​ នៅ​ត្រង់​ទម្រ​​បី​ជាប់​គ្នា​នៃ​ធ្នឹម​ដេក។
តាង A, B, C ជា​ចំណុច​ទម្រ​បី​ជាប់​គ្នា  និង តាង  L_1 ជា​ប្រវែង AB និង  L_2 ជា​ប្រវែង BC  និង តាង w_1 និង w_2 ជា​បន្ទុក​ក្នុង​មួយ​ឯកតា​ប្រវែង​នៃ​អង្កត់​ទាំង​នេះ។ ម៉ូម៉ង់​ពត់  M_A, M_B, M_C នៅ​ត្រង់​ចំណុច​ទាំង​បី​ទាក់ទង​គ្នា​តាម ៖

:M_A L_1 +2 M_B (L_1+L_2)+M_C L_2=\frac{1}{4} w_1 L_1^3+\frac{1}{4} w_2 L_2^3
ឥន្ទធនូ

).]]

**ឥន្ទធនូ** គឺជាបាតុភូតមួយនៃភ្នែក និងនៃឧតុនិយមវិទ្យាដែលបណ្ដាលមកពីវិសាលគមនៃពន្លឺមួយ​លេចឡើងក្នុងផ្ទៃមេឃ នៅពេលដែលព្រះអាទិត្យបញ្ចាញពន្លឺមកលើតំណក់នៃសំណើម​នៅក្នុងបរិយាកាសរបស់ផែនដី។ វាចាប់ទម្រង់ជារាងធ្នូរដែលមានពណ៌ច្រើនចម្រុះគ្នា។ ឥន្ទធនូកើតឡើងតាមរយៈពន្លឺព្រះអាទិត្យលេចឡើងជានិរន្តន៍​ក្នុងផ្ទៃមេឃផ្ទាល់ផ្ទុយនឹងព្រះអាទិត្យ។

ឬក៏អាចហៅម៉្យាងទៀតថា ‍​‌‍"ឥន្ទធនូបឋម" (ឥន្ទធនូទាបបំផុត ធម្មតានិងភ្លឺបំផុត) រង្វង់នៃឥន្ទធនូមួយបង្ហាញផ្នែកពណ៌ក្រហមខាងក្រៅ(ខាងលើ)នៃរង្វង់ និងដ៏ខ្លាំងក្លានៅផ្នែកខាងក្រៅ។ 
ឥន្ទធនូនេះកើតឡើងតាមរយៈពន្លឺដែលបានឆ្លុះបញ្ចាំងក្នុងតំណក់ទឹក​តូចៗនៃគ្រាមួយ។ នៅក្នុងឥន្ទធនូពីរជាន់មួយ ធ្នួរទីពីរអាចមើលឃើញពីលើ និងពីខាងក្រៅធ្នូរបឋម ហើយភាពរៀងគ្នានៃពណ៌របស់វាបញ្ច្រស (ពណ៌ក្រហមខាងក្នុងទល់ឆ្ពោះទៅឥន្ទធនូផ្សេងទៀតក្នុងចំណោមឥន្ទធនូទាំងពីរ)។ ឥន្ទធនូទីពីរបង្ករឡើងដោយសាពន្លឺជះត្រឡប់ពីរដងទៅក្នុងតំណក់ទឹក។
នៅក្នុងតំបន់នៅក្នុងឥន្ទធនូពីរជាន់គឺងងឹត។ មូលហេតុសម្រាប់ខ្សែរងងឹតនេះគឺ នៅខណៈដែលពន្លឺផ្នែកខាងក្រោមឥន្ទធនូបឋមបានពីការចាំងឆ្លុះតំណក់តូចៗ ហើយពន្លឺខាងលើឥន្ទធនូជាន់លើ(មធ្យមទីពីរ)ក៏មកពីការចាំងឆ្លុះតំណក់តូចៗផងដែរ។ ពុំមានគ្រឿងយន្តរវាងឥន្ទធនូពីរជាន់មួយ​ដែលបង្ហាញពន្លឺណាមួយដែលចាំងឆ្លុះតំណក់ទឹកទាល់តែសោះ។
ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ

International Airport and its infrastructure.]]

**​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​** គឹជាពាក្យបច្ចេកទេសមួយ ដែលប្រើសម្រាប់រៀបរាប់អំពី មធ្យោបាយ ក៏ដូចជាគ្រឿងប្រដាប់សំរាប់ ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពរស់នៅសម័យទំនើប របស់មនុស្សយើង។

These are the main items: បណ្តាញទឹក, sewage plants, គេហដ្ឋាន, ផ្លូវថ្នល់, បណ្តាញខ្សែកាប, ការផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងអាហារ, សាលារៀន, មន្ទីរពេទ្យ, ព្រលានយន្ដហោះ, ទីជួបជុំសាធារណៈ, អាគាររដ្ឋាភិបាល និងពាណិជ្ជកម្ម, ស្ពាន, ផ្លូវដែក. In fact, everything that modern life needs in the way of built facilities.
ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយ ស្តង់ដារនៃការរស់នៅ និងចំនួនប្រជាជនដ៏ច្រើនលើសលប់។ គ្រប់ពេលចំនួនប្រជាជនកើនទ្វេ រចនាសម្ព័ន្ធក៏ត្រូវ ការកើនឡើងទ្វែដងដូចគ្នាដែរ ឫអាចលើសពីនេះ។ ប្រសិនបើប្រទេសនោះជាប្រទេសក្រីក្រ ហើយមានចំនួនប្រជាជនខ្ពស់ រដ្ឋាភិបាលនឹងមិនអាចផ្តល់នូវតម្រូវការ នៃរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រាន់នោះទេ។ ស្ដង់ដារនៃការរស់នៅនឹងធ្លាក់ចុះ ហើយអាចមានហានិភយ័ខ្ពស់ជាងនេះ។
អ្នកស្រីសិទ្ធិ

right|250px

## ជីវប្រវត្តិ 
អ្នកស្រី សិទ្ធិ មានឈ្មោះពេញគឺ ស៊ូ សិទ្ធិ។ អ្នកស្រី កើតនៅថ្ងៃពុធ ខែមិគសិរ ឆ្នាំ មមី ព.ស២៤១៤ ត្រូវនឹងឆ្នាំ១៨៨១ នៅសង្កាត់លេខ៤ ក្រុងភ្នំពេញ។ អ្នកស្រីជាកូនពៅនៃលោក ពិពិធសិរិចាងហ្ចាង សូ និងអ្នកស្រី ភ្លង។ នកស្រីមានស្វាមីជាតុលាការ និងមានបុត្រីមួយ។  អ្នកស្រីបានរៀនអក្សរខ្មែរ អក្សរសៀម ពីសំណាក់បិតា និងអ្នកជិតខាង។​ នៅពេលអាយុ ចំណាស់ បានទៅកាន់សីល១០ នៅវត្តបុទុមវត្ដី បម្រើព្រះសង្ឃ និងបានកសាងកុដិទុកជាប្រយោជន៍ផងដែរ។

## បទពិសោធន៍ 
* អ្នកស្រីចេះបើកក្រាំង បើកបទ​ ក្នុងរបាំព្រះរាជទ្រព្យយ៉ាងប៉ិនប្រសប់
* អ្នកស្រីក៏ប៉ិនប្រសប់ក្នុងការតែងកាព្យភ្លាមៗផងដែរ
* អ្នកស្រីបានធ្វើជានាយិកា នៃក្រុមបើកក្រាំងមហោរី

## ស្នាដៃ 
# រឿង ពិម្ពាពិលាប (បោះពុម្ពឆ្នាំ ១៩៤២)
# រឿង គួរសាងមិត្តមិនទ្រុស្តមិត្ត​ (បោះពុម្ពឆ្នាំ ១៩៥២)
# រឿង ចិត្តសត្យា (បោះពុម្ពឆ្នាំ ១៩៥៣)
# បែបបទសកវាទិ៍ (ភាគខ្លះបោះពុម្ពឆ្នាំ ១៩៣២)

## អវសានកាល 
អ្នកស្រី ស៊ូ សិទ្ធិ បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៣។

## ឯកសារយោង 
សៀវភៅ​ អ្នកនិពន្ធខ្មែរដែលមានឈ្មោះល្បី, លោក លីធាមតេង, ឆ្នាំ១៩៧២
រោគ​ផ្ដាសាយ​ដើម​បំពង់ក

## ប្រភេទ​រោគ 
រោគ​ផ្ដាសាយ​ដើម​បំពង់​ក អាច​កើត​មាន​ដល់​មនុស្ស​គ្រប់​វ័យ និង គ្រប់​ប្រភេទ។

## មូល​ហេតុ 
រោគ​នេះ​បើ​កើត​ហើយ​ឆាប់​បាត់​ទៅ​វិញ​គឺ​បណ្ដាល​មក​ពី៖
# រោគ​ផ្ដាសាយ​ធម្មតា
# ប្រើ​សម្លេង​ច្រើន​ហួស
# ជក់​បារី​ច្រើន​ហួស

រោគ​នេះ​បើ​កើត​ហើយ​រាំរ៉ៃគឺ​បណ្ដាល​មក​ពី៖
# រោគ​ខាន់​ស្លាក់
# រោគ​ស្វាយ​ប្រមេះ
# រោគ​របេង​សួត

## អាការៈ​រោគ 
អាការៈ​នៃ​រោគ​ផ្ដាសាយ​ដើម​បំពង់​ក​នោះ​គឺ៖
# មាន​អាការៈ​ក្អក​ឈឺ​ជា​ញឹក​ញយ
# សម្លេង​ស្អក ជួន​ណា​និយាយ​មិន​ចេញ
# ស្ងួត​បំពង់​ក
# លេប​ទឹក​ដោយ​ពិបាក
# ជួន​ណា​មាន​គ្រុន​បន្តិច​បន្តួច

## វិធី​រក្សា​រោគ 
# មនុស្ស​មាន​ជំងឺ​ត្រូវ​និន្ទ្រា​ស្ងៀម នៅ​ក្នុង​បន្ទប់ក្ដៅ
# យក​សំពត់​ជ្រលក់​ទឹក​ក្ដៅ​រុំ​ក
# ខ្ពុរ​ក​ដោយ​ទឹក​អំបិល លាង​មាត់​ដោយ​ទឹក​អំបិល
# ហាម​ឲ្យ​និយាយ​ស្ដី​ច្រើន

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
ជំងឺហើមសួត

រោគ​នេះ​អាច​កើត​ដល់​មនុស្ស​គ្រប់​វ័យ និង គ្រប់​ប្រភេទ។

## អាការ​រោគ 
# កើត​គ្រុន​ភ្លាម ៤០​អង្សា រងា​ញាក់​ញ័រ​យ៉ាង​យូរ
# ចុក​ចាប់​ក្នុង​ទ្រូង​យ៉ាង​ខ្លាំង
# មាន​កន្ទួល​នៅ​បបូរ​មាត់
# មាន​ក្អក ស្លេស្ម​អន្ធិល​ស្អិត
# ទឹក​នោម តិច ពណ៌​ក្រម៉ៅ
# ជីព​ចរ​ដើរ​ញាប់
# សីតុណ្ហភាព​នៅ​ដដែល​គឺ ៤០~៤១​អង្សា
# នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៩ បើ​អ្នក​ជំងឺ​បម្រុង​ជា សីតុណ្ហភាព​ធ្លាក់​ចុះ ហើយ​មាន​ទឹក​នោម​ច្រើន

## វិធី​ព្យាបាល​រោគ 
# កុំ​ឲ្យអ្នក​ជំងឺ​និន្ទ្រា​ស្ងៀម យក​ខ្នើយ​កល់​ខ្នង ដើម្បី​ឲ្យ​ទ្រូង​ខ្ពស់
# លាង​មាត់​ដោយ ទឹកវីស៊ី
# ស្ដោះ​កំហាក​ដាក់​កន្ថោរ ដែល​មាន​ទឹកក្រេស៊ីល ព្រោះ​កំហាក​មាន​រោគ​នាំ​ឲ្យ​ឆ្លង​បាន
# បរិភោគ​អាហារ​រាវៗ ដូចទឹកដោះគោ ទឹកតែ ទឹក​ក្រូច ឲ្យ​បាន​ច្រើន​ក្នុង​១​ថ្ងៃ ១យប់ ៣លីត្រ
# គួរ​ចាក់​ថ្នាំ​ជួយ​បេះដូង។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
កំនាព្យត្រី

:កំណាព្យបទពាក្យ៧ និពន្ធដោយលោក ហ្មឺនភក្ដីអក្សរ តន់ (ដក់ស្រង់ចេញពីរឿង សព្វសិទ្ធ)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កំនាព្យខ្មែរ
ដំណើរផ្សងព្រេងរបស់ពីណូគីយ៉ូ

ចំណងជើងដើមៈ Le Avvennture di Pinocchio
អ្នកនិពន្ធ Carlo Collodi

**(១) ថ្ងៃមួយ ជាងឈើម្នាក់ឈ្មោះ Cherry(សឺរី) រើសបានឈើមួយដុំដែលចេះយំនិងសើចដូចកូនក្មេង**

កាលពីព្រេងនាយ.....
-	មានស្តេចមួយអង្គ! ប្អូនៗអ្នកអាននឹងពោលបន្ថថាដូចនេះ។
-	មិនមែនដូចនេះទេ ប្អូនៗពិតជាច្រលំហើយ។ កាលពីព្រេងនាយមានដុំឈើមួយដុំ.....
វាមិនមែនជាឈើប្រណីតទេ ប៉ុន្តែជាដុំឈើដែលគេរើសមកពីគំនរឈើធម្មតា ប៉ុណ្ណោះ។ គឺជាឈើដែលគេទុកសំរាប់ដុតកំដៅផ្ទះ ពេលរដូវរងានោះឯង។
រោគឈឺចាប់ក្នុងសន្លាក់ឆ្អឹង

រោគ​នេះ​កើត​ឡើង ដោយ​មាន​មេរោគ​ចូល​មក​ក្នុង​សន្លាក់​ធំៗ​នៃ​រាង​កាយ​មនុស្ស​យើង ដូច​ជា ក្បាល​ជង្គង់, ស្មា, កដៃ, កួយ​ដៃ, ហើយ​សន្លាក់​តូចៗ ពុំ​សូវ​កើត​រោគ​នេះ​ទេ។

## អាការ​រោគ 
# សន្លាក់ ហើម ក្រហម ក្ដៅ ឈឺ​ចាប់​យ៉ាង​ខ្លាំង
# ទឹក​នៅ​សន្លាក់​កើន​ឡើង
# សាច់​នៅ​ជិត​សន្លាក់ ក៏​ហើម​ជា​លំដាប់
# មាន​គ្រុន (៣៩ ទៅ ៤០​អង្សា)
# ស្លេក​ស្លាំង
# ទឹក​នោម​ក្រហម ជួន​កាល​មាន Alumine

រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក​នៃ​រោគ​ឈឺ​ចាប់​ក្នុង​សន្លាក​ឆ្អឹង គឺ រោគ​បេះ​ដូង
លាង ហ័បអាន

## ជីវប្រវត្តិ 
លោក លាង ហ័បអាន កើតនៅថ្ងៃទី២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៣៤ នៅសង្កាត់លេខ៣ ក្រុងភ្នំពេញ។ បិតាលោកមាននាម ប៉ូច និងមាតាលោកមាននាម គិច លុន។

## ស្នាដៃសំខាន់ 
* រឿង នវកថា ចុះក្នុងទស្សានវដ្តីរាត្រីថ្ងៃសៅរ៍
* អត្ថាធិប្បាយអក្សរសាស្រ្ត
* ល្បងសិក្សាប្រវត្តិអក្សរសាស្រ្ត
* អត្ថាធិប្បាយរឿងទាំងឡាយក្នុងកម្មវិធីសិក្សា មធ្យមសិក្សា និងឧត្តមសិក្សា

## បទពិសោធន៍ 
​
អ្នកបង្កើតសមាគម និងបានជាប់ឆ្នោតជាសមាជិកក្រុមអភិបាលសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរអស់រយៈកាល១៤លើក
ក្រោយលោកជានាយកវិជ្ជាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ក្រសួងធម្មការ។
លី ធាមតេង

អុធុមោតនា ខាន់វាំង

## ជីវប្រវត្តិ 
លោក លីធាមតេង（李添丁) កូនចៅចិនខ្មែរ កើតនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៣០ នៅសង្កាត់កំពង់ចាម ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម។ បិតាលោកមាននាម លី ម៉ុង（李猛） និងមាតាមាននាម សុខ គីម（宋金）។ ភរិយារបស់លោកគឺលោកស្រី លី ធីរៈ ឈ្មោះដើម អ៊ាម គីមហួយ(穗金惠） និងមានបុត្រាបុត្រីចំនួន៥នាក់ (កូនទី១ប្រុសឈ្មោះ លី សុរក្ខា（李？？） ទី២ស្រី លី សុដ្ឋាល័យ（李？？） ទី៣ប្រុស លី សុវិឆ័យ（李？？） ទី៤ស្រី លី សុសៃយាន （李？？）និងកូនស្រីពៅ លី សុមាណវី （李？？）)។ ​នៅ​ឆ្នាំ១៩៥៨ លោកបាន​ទៅ​​​ចូលរួម​សន្និសិទ​អ្នកនិពន្ធ​អាហ្រ្វិក-អាស៊ី​ នៅ​តាស្កេន(Tachkent)ក្នុងសហភាពសូវៀត។

## ប្រវត្តិការងារ 
* ជាអ្នកបង្កើតសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរ
* សមាជិកក្រុមអភិបាលនៃសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរចំនួន១៥លើក
* ជានាយផ្នែកស្រាវជ្រាវនៅវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត ក្រសួងធម្មការ
*​ ជា​សមាជិក​ក្រុម​ជំនុំ​ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ

## ស្នាដៃសំខាន់ៗ 
* រឿង រំដួលភ្នំគូលេន, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៤
* រឿង រស្មីចិត្ត, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៥(១៩៥៤)
*​​ រឿង ព្រះបរមរាជា, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៥
* រឿង សិរីស្វេតច្ឆត្រ, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៥, (១៩៥៤)
* រឿង សុបិន្តពេលយប់, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៥
* ពង្សាវតារខ្មែរសង្ខេប, សិក្សា​កថា, ១៩៥៩
* អក្សរសាស្រ្តខ្មែរ, សិក្សាកថា, ១៩៦០
* ពង្សាវតារប្រទេសកម្ពុជា, សិក្សាកថា,១៩៦៤
* រឿង ឆ្លងពពកស្អាប់, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៦៦
* រឿង​ នារី និងបុប្ផា, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៦៧
* វិវត្តន៍នៃអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ, សិក្សាកថា, ១៩៧២
* បកប្រែ អត្ថបទ ប្រពៃណីអ្នកស្រុកចេនឡា ពីភាសាចិនរបស់លោកជីវ តាក្វាន់
* សៀវភៅ អ្នកនិពន្ធល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ, សិក្សាកថា, ភ្នំពេញ, ឆ្នាំ១៩៧២
#ជីវប្រវត្តិលោក លី ធាម តេង អ្នកនិពន្ធខ្មែរ និងស្នាដៃ
    លោក លីធាមតេង ជាកូនចៅចិនខ្មែរ កើតនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៣០ នៅសង្កាត់កំពង់ចាម ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម។ បិតាលោកមាននាម លី ម៉ុង និងមាតាមាននាម សុខ គីម ។ ភរិយារបស់លោកគឺលោកស្រី លី ធីរៈ ឈ្មោះដើម អ៊ាម គីមហួយ និងមានបុត្រាបុត្រីចំនួន៥នាក់ (កូនទី១ប្រុសឈ្មោះ លី សុរក្ខា ទី២ស្រី លី សុដ្ឋាល័យ ទី៣ប្រុស លី សុវិឆ័យ ទី៤ស្រី លី សុសៃយាន និងកូនស្រីពៅ លី សុមាណវី  ។ ​នៅ​ឆ្នាំ១៩៥៨ លោកបាន​ទៅ​​​ចូលរួម​សន្និសិទ​អ្នកនិពន្ធ​អាហ្រ្វិក-អាស៊ី​ នៅ​តាស្កេនក្នុងសហភាពសូវៀត។
#ប្រវត្តិការងារ 
-ជាអ្នកបង្កើតសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរ
-សមាជិកក្រុមអភិបាលនៃសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរចំនួន១៥លើក
-ជានាយផ្នែកស្រាវជ្រាវនៅវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត ក្រសួងធម្មការ
​ -ជា​សមាជិក​ក្រុម​ជំនុំ​ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ
#ស្នាដៃសំខាន់ៗ
-រឿង រំដួលភ្នំគូលេន, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៤
-រឿង រស្មីចិត្ត, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៥(១៩៥៤)
​​-រឿង ព្រះបរមរាជា, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៥
-រឿង សិរីស្វេតច្ឆត្រ, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៥, (១៩៥៤)
-រឿង សុបិន្តពេលយប់, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៥៥
-ពង្សាវតារខ្មែរសង្ខេប, សិក្សា​កថា, ១៩៥៩
-អក្សរសាស្រ្តខ្មែរ, សិក្សាកថា, ១៩៦០
-ពង្សាវតារប្រទេសកម្ពុជា, សិក្សាកថា,១៩៦៤
-រឿង ឆ្លងពពកស្អាប់, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៦៦
-រឿង​ នារី និងបុប្ផា, ប្រលោមលោក, ភ្នំពេញ, ១៩៦៧
-វិវត្តន៍នៃអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ, សិក្សាកថា, ១៩៧២
-បកប្រែ អត្ថបទ ប្រពៃណីអ្នកស្រុកចេនឡា ពីភាសាចិនរបស់លោកជីវ តាក្វាន់
-សៀវភៅ អ្នកនិពន្ធល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ, សិក្សាកថា, ភ្នំពេញ, ឆ្នាំ១៩៧២
## ឯកសារយោង 
* សៀវភៅ ជីវប្រវត្តិអ្នកនិពន្ធខ្មែរ, ជ័យ ចាប,១៩៨៨
* សៀវភៅ អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ សតវត្សទី២០, ឃីង ហុកឌី, ២០០៧
* លោកស្រី លី ធីរៈ ភរិយាលោកលី ធាមតេង
ខ្យល់

## ខ្យល់ទាំង ៣
តើកាលពីនៅក្មេងបងប្អូនទាំងអស់មានដែលបានឮពាក្យដែលចាស់ៗតែងពោលថា អាមិនដឹងខ្យល់ឬទេ ?
ខាងក្រោមនេះជាការបកស្រាយខ្យល់ទាំង៣ ដើម្បីអោយបងប្អូនដឹងខ្យល់ តែចង់យល់ខ្យល់ ប្រាកដខ្យល់លុះត្រាណាសិក្សាស្រាវជ្រាវបន្ថែម ។

ខ្យល់ **បស្សាសៈ** ជាខ្យល់ចូលតាមរន្ធច្រមុះគឺជាខ្យល់តំណាង**ព្រះវិន័យ**ទាំង ៥ គម្ពីរ ។

ខ្យល់ **អស្សាសៈ** ជាខ្យល់ចេញតាមរន្ធច្រមុះគឺជាខ្យល់តំណាង**ព្រះសូត្រ**ទាំង ៥ គម្ពីរ ។

ខ្យល់ **និស្សាសៈ** ជាខ្យល់ក្នុងពោះគឺខ្យល់តំណាង**ព្រះអភិធម្ម**ទាំង ៧ គម្ពីរ ។

បស្សាសៈ អស្សាសៈ និស្សាសៈ បានបង្កើតតួអង្គអក្ខរា៣អង្គទៀតគឺ ម អ ឧ ។

**ម** តំណាងព្រះពុទ្ធ **អ** តំណាងព្រះធម៌ **ឧ** តំណាងព្រះសង្ឃ ។
 
ឯកសារ សៀវភៅធម៌ចំរើនគុណ មគ្គ ៤ ផល ៤ ។

## ខ្យល់ទាំងបួនត្រកូល 
ខ្ញុំយល់ផ្សេងថា ពាក្យមិនដឹងខ្យល់គឺមិនដឹងពីខ្យល់៤ត្រកូល ដែលមានក្នុងមហាសតិប្បដ្ឋានសូត្រសុត្តន្តបិដក មហាវគ្គ ១៧) គឺ ៖ ទីឃំ ១  រស្សំ ១  សព្វកាយប្បដិសំវេទី ១  និងបស្សម្ភយំ កាយសង្ខារំ ១  ត្រូវជា ៤ ។ អ្នកដឹងខ្យល់គឺអ្នកដែលពិនិត្យមើលខ្យល់ គឺអ្នកធ្វើសមាធិនោះឯង ហើយគេដឹងខ្យល់វែង, ខ្លី, គ្រោត គ្រាត ឬសុខុមបាន ដោយសារការចំរើនសតិប្បដ្ឋាន ។

យោងសំដីបងប្រុស Heng Leang Chea

## ខ្យល់៣ ផ្នែកវប្បធម៌ និង សង្គម 
ខ្យល់ព្យុះ
ខ្យល់គ
ខ្យល់ដិន
ទិស

យល់ដឹងអំពី ទិស
**បុរាណលោកអោយគោរពទិសទាំង៦**
ទី១ លោកអោយគោរពទិសខាងមុខ ទុកដូចគោរពទិសខាងកើត
គឺគោរពមាតាបិតាជាអ្នកបង្កើតយើងទុកដូចជាព្រះ ទុកដូចជាព្រះព្រហ្មណ៍។
ទី២ លោកអោយគោរពទិសខាងស្ដាំ ឬខាងត្បូង គឺគោរពគ្រូ ព្រឹទ្ធាចារ្យ
អ្នកដឹកនាំបង្រៀនយើង។
ទី៣ លោកអោយគោរពទិសខាងក្រោយ ឬខាងលិច មើលខុសត្រូវកូន
ប្រពន្ធដែលលេចចេញពីយើង។
ទី៤ លោកអោយគោរពទិសខាងឆ្វេង ឬខាងជើង អាចជួយឧបត្ថម្ភម្ដាយធំ
ឳពុកធំ ម្ដាយមីង ឳពុកមា តាមលទ្ធភាព អាចជួយបាន ឬញាតិជិតខាង។
ទី៥ លោកអោយគោរពទិសខាងលើគឺគោរពអ្នកមានសីល។
ទី៦ លោកអោយគោរពទិសខាងក្រោម គឺអ្នកបំរើ ឬសត្វ មើលខុសត្រូវគ្នាផង
គ្នាចង់រស់ដូចយើងដែរ។ កុំចេះតែសម្លាប់។
"ក្មេងស្គាល់ទិសបួន តាមក្បួនទិសប្រាំបី មាននិស្ស័យស្គាល់ទិសដប់" ***រដ្ឋា ចាន់ថន****0716642683🤳

## ទិសទាំងបួន 
* ជើង
* ត្បូង
* លិច
* កើត

## ទិសទាំងប្រាំបី 
thumb|300px|ឈ្មោះ​ទិស​ទាំង​ប្រាំ​បី

* ឧត្តរ(ជើង)
* ឦសាន(ជើងឆៀងកើត)
* បូព៌(កើត)
* អាគ្នេយ៍(កើតឆៀងត្បូង)
* ទក្សិណ(ត្បូង)
* និរតី(ត្បូងឆៀងលិច)
* បស្ចឹម(លិច)
* ពាយ័ព្យ(លិចឆៀងជើង)

## ទិសទាំងដប់ 
* ឧត្តរ(ជើង)(ឆ្វេង)
* ឦសាន(ជើងឆៀងកើត)
* បូព៌(កើត)(មុខ)
* អាគ្នេយ៍(កើតឆៀងត្បូង)
* ទក្សិណ(ត្បូង)(ស្ដាំ)
* និរតី(ត្បូងឆៀងលិច)
* បច្ចិម(លិច)(ក្រោយ)
* ពាយ័ព្យ(លិចឆៀងជើង)
* ទិសខាងលើ
* ទិសខាងក្រោម

ឯកសារយោង ធម៌ចំរើនគុណ (ទទួលការណែនាំពី ព្រឹទ្ធាចារ្យ គៀត ចាន់ថុន, ព្រឹទ្ធាចារ្យ ចាន់ ស៊ីម, ព្រះតេជគុណ ប៉ោង)
រៀបរៀងដោយ សុខ គឹមហេង
១៦ មិនុនា ២០១១
ប្រធាន

តាម​ឫស​របស់​ស័ព្ទ​ *ប្រធាន* ជា​ភាសា​សំស្ក្រឹត ឯ​ភាសាបាលី​ប្រើ​ជា​ បធាន (padhāna) ។ សំរាប់ Subject (grammar) សូមមើលចំនុចទី ២ ខាងក្រោម។

## អត្តន័យ 
បធាន ប្រែ​ថា សេចក្តី​ព្យាយាម ការ​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង ការ​ឧស្សាហ៍ ការ​សំភី ។ ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ប្រធាន ឬ​សេចក្តី​ព្យាយាម​នេះ មាន​ ៤ ប្រការ​គឺ៖
# **សំវរ​បធាន** សេចក្តី​ព្យាយាម​ប្រយ័ត្ន​ការ​ពារ មិន​ឱ្យ​អំពើ​បាប​ អំពើ អកុសល អំពើ​អាក្រក់ បញ្ហា​នានា ដែល​មិន​ទាន់​កើត​ កុំ​ឱ្យ​កើត​ឡើង​បាន ។
# **ប​ហា​ន​បធាន** សេចក្តី​ព្យាយាម​លះ​បង់​ ឬ​កំចាត់​បំផ្លាញ​អំពើ​បាប​ អកុសល អំពើ​អាក្រក់​ និង​បញ្ហា​នានា​ដែល​កើត​មាន​ឡើង​ហើយ ឱ្យ​អស់​វិញ ។
# **ភាវនា​បធាន** ព្យាយាម​ចម្រើន បង្កើត​បង្កើន​នូវ​អំពើ​ល្អ កុសល​បុណ្យ សេចក្តី​សុខ​ដែល​មិន​ទាន់​កើត​មាន ឱ្យ​កើត​មាន​ឡើង ។
# **អនុ​រ​ក្ខ​នា​បធាន** ព្យាយាម​រក្សា​ អភិរក្ស​ ការពារ​គ្រប់​គ្រង​ ថែ​ទាំ​ កុសលធម៌​ សេចក្តី​ល្អ សេចក្តី​សុខ​ ដែល​កើត​ឡើង​ហើយ ឬ​ដែល​កំពុង​មាន​នោះ​ ឱ្យ​គង់​វង្ស​ និង​រឹត​តែ​ចម្រើន​ឡើងៗ ថែម​ទៀត ។

ពិនិត្យ​មើ​ល​ទៅ​លើ​ការ​ប្រើ​ពាក្យ​ ប្រធាន​ នេះ​គឺ​សម្រាប់​សម្គាល់​អ្នក​ដែល​ធំ​លើស​គេ ។ ដែល​គួរ​ហៅ​ថា​ជា​ប្រធាន​នោះ ព្រោះ​ត្រូវ​មាន​សេចក្តី​ព្យាយាម​ទាំង​ ៤ យ៉ាង​នេះ ជា​លក្ខណៈ​សម្គាល់​ គឺ​ព្យាយាម​កុំ​ឱ្យ​សេចក្តី​ទុក្ខ និង​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​ កើត​ឡើង​ក្នុង​សង្គម​ខ្លួន, ព្យាយាម​កម្ចាត់​នូវ​សេចក្តី​ទុក្ខ​ដែល​សង្គម​កំពុង​ជួប​ប្រទះ ឱ្យ​អស់​ទៅ, ព្យាយាម​បង្កើត​រក​សេចក្តី​សុខ​ស្រួល​ឱ្យ​បាន​ច្រើន​ជា​ទី​បំផុត​ដល់​សង្គម​ និង​ព្យាយាម​ថែរក្សា​ គ្រប់​គ្រង​កុំ​ឱ្យ​សេចក្តី​សុខ​នោះ​បាត់​បង់​ទៅ​វិញ ។

ក្នុង​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ យើង​ប្រើ​ទាំង​ពាក្យ​ប្រធាន និង​ប្រធានាធិបតី ដោយ​ពាក្យ​ប្រធានាធិបតី សម្រាប់​សម្គាល់​អ្នក​ដឹក​នាំ​ថ្នាក់​កំពូល​នៃ​ប្រទេស​ណា​មួយ​ ជា​ពិសេស​ ក្នុង​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ ។ បើ​តាម​ន័យ​នេះ ប្រធានាធិបតី ប្រែ​ថា ជា​ធំ​លើ​ប្រធាន ឬ​ប្រធាន​លើ​ប្រធាន ។ បើ​យក​ជា​ន័យ​វិញ​ ប្រធានាធិបតី គឺ​ជា​អ្នក​ដែល​មាន​សេចក្តី​ព្យាយាម​ក្នុង​ព្យាយាម​ទាំង​ ៤ ដ៏​លើស​លប់​លើ​គេ​ឯង​ទាំង​អស់​ ។

## ន័យផ្សេងទៀត ក្នុងភាសាវេយ្យាករណ៍ 
ប្រធាន (Subject) ជាពាក្យដែលប្រើ ជាមួយនឹង កិរិយាសព្ទ ដើមបីបង្កើតជា អនុប្រយោគ ឬ ប្រយោគពេញលេញមួយ។
នៅក្នុង ល្បះកត្តុ, ប្រធានធ្វើអំពើលើកម្មបទ ដែល ល្បះកម្ម ប្រធានរងអំពើពី កម្មបទ

### បំណែងចែក ក្នុងប្រធាន 
ប្រធាន (ឬ កម្មបទ) មានការបែងចែកទៅតាម បុរស៖
* បុរសទី១ (អ្នកធ្វើអំពើ)
* បុរសទី២ (អ្នកស្ដាប់)
* បុរសទី៣ (អ្នកលើកមកនិយាយ)

### សព្វនាមប្រធាន 
សព្វនាមប្រធាន (Subject Pronoun) មាន៖
* ខ្ញុំ (I), យើង (We)
* អ្នក (You)
* គាត់/នាង/វា (he/she/it), ពួកគេ (they)

## មើលផងដែរ 
* វេយ្យាករណ៍ភាសាអង់គ្លេស
* កម្មបទ
ថ្នាំចំរើនព្រះជន្មពីបុរាណ

*    ឆ្នាំជូត ដើមកណ្ដោបាត
*    ឆ្នាំឆ្លូវ ដើមជើងគោ
*   ឆ្នាំខាល ដើមទឹកដោះខ្លា
*    ឆ្នាំថោះ ដើមមរិចទន្សាយ
*    ឆ្នាំរោង ដើមវ័ល្លពោះអំបែង
*    ឆ្នាំម្សាញ់ ដើមវ័ល្លពស់
*    ឆ្នាំមមី ស្មៅសក់សេះ
*    ឆ្នាំមមែ វ័ល្លស្រឡៅអំពែ
*    ឆ្នាំវក ដើមអង្គុញស្វា
*    ឆ្នាំរកា ដើមសេមាន់
*    ឆ្នាំច ដើមឆ្កែស្រែង
*    ឆ្នាំកុល ដើមស្មៅក្រវាញជ្រូក
នមោពុទ្ធាយ

## ព្យញ្ជនៈខ្មែរមានន័យដូចតទៅ៖ 
**ន** ធាតុទឹកមានគុណ **១២**តំណាងម្ដាយ

**មោ** ធាតុដីមានគុណ **២១**តំណាងឪពុក

**ពុ** ធាតុភ្លើងមានគុណ **៦**តំណាងស្ដេច ឬ បង

**ទ្ធា** ធាតុខ្យល់មានគុណ **៧**តំណាងញាតិ

**យ** ធាតុអាកាសមានគុណ **១០**តំណាងគ្រូ

សរុបគុណទាំង៥ មាន **៥៦គុណ** មានន័យថាគុណព្រះពុទ្ធ **៥៦**។

 
## ន
**ន** តំណាងតួសីលបាណា នៅនឹងមាត់ ជាតួអង្គព្រះកុក្កសន្ធោ គម្ពីរព្រះបុគ្គល ឈ្មោះរូបក្ខន្ធ បង្កើតជាកម្មកិលេស ទានបារមី និង ខន្ដីបារមី តំណាង**ពណ៌ស ធាតុទឹកគុណម្ដាយ១២**។

ន ប ផ ព ភ ម យ រ ល វ ស ហ នៅក្នុងខ្លួនគឺ៖

    ន ជាទឹកប្រមាត់
    ប ជាទឹកស្លេស
    ផ ជាទឹកខ្ទុះ
    ព ជាទឹកឈាម
    ភ ជាទឹកញើស
    ម ជាខ្លាញ់ខាប់
    យ ជាទឹកភ្នែក
    រ ជាខ្លាញ់រាវ
    ល ជាទឹកមាត់
    វ ជាទឹកសម្បោរ
    ស ជាទឹករំអិល
    ហ ជាទឹកមូត្រ

ចប់គុណម្ដាយ១២ធាតុទឹក។

 
## មោ
**មោ** តួសីលអទិន្នាទាននៅនឹងកាយ តំណាងតួអង្គព្រះកោនាគមនោ គម្ពីរព្រះកថាវត្ថុ ឈ្មោះវេទនាក្ខន្ធ បង្កើតជាកម្មកិលេស សីលបារមី និង សច្ចបារមី តំណាង**ពណ៌ខ្មៅ** **ធាតុដីគុណឳពុក២១**។

ក ខ គ ឃ ង ច ឆ ជ ឈ ញ ដ ឋ ឌ ឍ ណ ត ថ ទ ធ ឡ អ្ង័ នៅក្នុងខ្លួន៖

    ក បង្កើតជាសក់
    ខ បង្កើតជារោម
    គ បង្កើតជាក្រចក
    ឃ បង្កើតជាធ្មេញ
    ង បង្កើតជាស្បែក
    ច បង្កើតជាសាច់
    ឆ បង្កើតជាសសៃ
    ជ បង្កើតជាឆ្អឹង
    ឈ បង្កើតជាខួរក្នុងឆ្អឹង
    ញ បង្កើតជាទាច
    ដ បង្កើតជាបេះដូង
    ឋ បង្កើតជាថ្លើម
    ឌ បង្កើតជាវាវ(សន្ទះខ្យល់)
    ឍ បង្កើតជាក្រពះ
    ណ បង្កើតជាសួត
    ត បង្កើតជាពោះវៀនធំ(សសៃធំ)
    ថ បង្កើតជាពោះវៀនតូច(សសៃតូច)
    ទ បង្កើតជាអាហារថ្មី
    ធ បង្កើតជាអាហារចាស់
    ឡ បង្កើតជាអំបែងក្បាល
    អ្ង័ បង្កើតជាខួរក្បាល

ចប់គុណឳពុក២១ធាតុដី។

## ពុ
**ពុ** តួសីល អព្រហ្មនៅនឹងភ្នែក តំណាងតួអង្គព្រះ កស្សបោ ឈ្មោះ សញ្ញាក្ខន្ធ គម្ពីរព្រះសង្គណី នេក្ខម្មបារមី និង អទិដ្ឋានបារមី **ធាតុភ្លើង**៦គុណ ព្រះមហាក្សត្រ និង បង សំ វិ ធា បុ ក យ បង្កើតជាកម្មកិលេស ឆព្វណ្ណរង្សី ៦ អាយតនៈទាំង៦ ធាតុទាំង៦ ឥន្រ្ទីយ៍ទាំង៦ ទ្វារទាំង៦ ផ្ទះទាំង៦ ព្រះយុគ្គលៈទាំង៦ តំណាង**ពណ៌លឿង**ចប់ គុណស្ដេច និង បងធាតុភ្លើង៦។

 
## ទ្ធា
**ទ្ឋា** តួសីលមុសា នៅក្នុងត្រចៀក ជាតួអង្គ ព្រះសិរិសាក្សមនីគោត្តម តំណាងគុណញ្ញាតិកាទាំង៧សន្ដាន សំ វិ ធា បុ ក យ បៈ បង្កើតជា**ធាតុខ្យល់**ទាំង៧ សហស្សធម្ម ឈ្មោះសង្ខារក្ខ័ន្ដគម្ពីរព្រះវិភង្គ មេត្ដាបារមី និង បញ្ញាបារមី បង្កើតជាព្រះអភិធម្មទាំង៧គម្ពីរ ម អ ឧ ទាំង១០០០ ឧ អ ម ទាំង ១០០០ អារម្មណ៍ទាំង៧ កំពែងកែវទ្វារនិព្វានទាំង៧ជាន់តំណាង**ពណ៌បៃតងនិងខៀវ** ចប់គុណញាត្តិ៧ធាតុខ្យល់។

 
## យ
**យ** តួសីលសុរានៅក្នុងខ្លួន ជាតួអង្គព្រះសេអាមេត្រីយ៍ បង្កើតធាតុអាកាសទាំង១០ គុណគ្រូអាចារ្យ១០ សំ វិ ធា បុ ក យ ប ម អ ឧ។ ទា្វទាំង១០ អសុភ១០ កសិណ១០ តំណាង**ពណ៌ក្រហម** ចប់គុណគ្រូអាចារ្យ១០**ធាតុអាកាស**។

 

រៀបរៀងដោយ សុខ គឹមហេង

គ្រប់ប្រស្នាថ្មជាច្រើនត្រូវបានស្រាយដោយ (ព្រឹទ្ធិចារ្យ គៀត ចាន់ថុន)

ឯកសារយោង ធម៌ចំរើនគុណ មគ្គ៤ ផល៤ (អភិរក្សដោយព្រឺទ្ធាចារ្យ ចាន់ ស៊ីម)

សូមបុណ្យកុសលដែលកើតចេញពីការចែករំលែកចំណេះនេះ ជួយបើកភ្នែកទី៣(ថ្ងាស បញ្ញា)អោយកូនក្មែរគ្រប់រូបភ្លឺពណ្ណរាយ ស្រឡាញ់ រក្សា អភិរក្សកេរតំណែល ព្រមទាំងអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិ គ្រួសារ និង ខ្លួនឯង ហើយសាមគ្គីគ្នាជានិច្ចនិរន្តន៍តរៀងទៅ។

 

សំរាប់ឯកសារទាំងមូលអាចទំនាក់ទំនងៈ សុខ គឹមហេង sok.kimheng@gmail.com
ខុជ្ជុត្តរា

នាង**ខុជ្ជុត្តរា** គឺ​ជា​ស្រ្តី​គម ជាស្រ្តីបម្រើរបស់​នាង​សាមាវតី​ដែល​ជា​ព្រះ​អគ្គ​មហេសី​របស់​ព្រះ​បាទ​ឧទេន​សោយ​រាជ​សម្បត្តិ​ក្នុង​ក្រុង​**កោសម្ពី**។ នាង​ខុជ្ជុត្តរា​មិន​មាន​ស្វាមី​ឡើយ។ កាល​ដើម​ឡើយ នាង​ជា​ស្រី​បម្រើគេ​ ហើយ​បាន​លួច​ទ្រព្យ​គេ​ជា​រឿយៗ។ ក្រោយ​មក​បាន​ស្តាប់​ព្រះ​ធម៌​ដែល​ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ត្រាស់​សម្តែង ក៏​បាន​សម្រេច​នូវ​គុណ​ធម៌​ជាន់​ខ្ពស់ បាន​សម្រេច​ជា​សោតាបន្ន​បុគ្គល មាន​ការ​ចេះ​ដឹង​ច្រើន។ ដោយ​សារ​ព្រះ​នាង​សាមាវតី​មិន​អាច​ចេញ​ពី​វាំង​ជា​រឿយ​ៗ​ទៅ​ស្តាប់​ព្រះ​ធម៌​បាន ព្រះ​នាង​ក៏​បញ្ជូន​​ឧបាសិកា​ខុជ្ជុត្តរាទៅ​ស្តាប់​ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​សម្តែងធម៌។ ក្រោយ​ពី​បាន​ស្តាប់​ព្រះ​ធម៌ ឧបាសិកា​ខុជ្ជុត្តរា បាន​សម្តែង​ព្រះ​ធម៌​បន្ត​អោយ​ដល់​ព្រះ​នាង​សាមាវតី​ និង​មនុស្ស​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​វំាង​ស្តាប់ ញុំាង​អ្នក​ស្តាប់​រាប់​រយ​នាក់​អោយ​បាន​សម្រេច​មគ្គ​ផល។ នាង​បាន​រួច​ផុត​ពី​ភាព​នៃ​ខ្លួន​ជា​ទាសី ហើយ​ឋិត​នៅ​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​អ្នក​សម្តែង​ធម៌​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​វំាង។ នាង​ខុជ្ជុត្តរា មាន​ឧបការៈ​ដ៏​ក្រៃ​លែង​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​បាន​តែង​តំាង​នាង​ជា​ស្រ្តី​គំរូ​ទៀត​ផង។
សិរិមា

នាង**សិរិមា** ជា​ស្រី​សោភិនី​ថ្នាក់​លេខ​១ ប្រចាំ​ក្រុង​រាជ​គ្រឹះ ដែល​ត្រូវ​បាន​តែង​តាំង​ពី​ព្រះ​រាជា។ តំណែង​នេះ​បាន​មក​ពី​ការ​ជ្រើសរើស ប្រកួត​ប្រជែងរូប​សម្បត្តិ ទាំង​ចំណេះ​ដឹង ទាំង​សមត្ថភាព​ក្នុង​ផ្នែក​សិល្បៈផ្សេងៗ ព្រម​ដោយ​សំលេង​ពិរោះ។ នាង​មាន​សំរស់​ដាច់​គេ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួល​ស្គាល់​ទូទាំង​នគរ។ អ្នក​ដែល​ប្រាថ្នា​នឹង​កាមគុណ​ទាំង​៥ មាន​រូប​ សំលេង ក្លិន​ រស សម្ផស្ស​របស់​នាង ត្រូវ​ចំណាយ​ប្រាក់ ១ពាន់ កហាបណៈ សម្រាប់ ១​ថ្ងៃ (១ពាន់​កហាបណៈ = មាស​សុទ្ធ ៦០​តម្លឹង)។ នាងសិរិមា​ ព្រម​ដោយ​បរិវារ​រាប់​រយ​នាក់របស់​នាង បាន​ជួប​នឹង​ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ ស្តាប់​ព្រះ​ធម៌​សម្រេច​ជា​ឧបាសិកា ដល់​នូវ​រតនត្រ័យ​ជា​ទី​ពឹង​ទី​រលឹក ព្រម​ដោយ​ធម៌​ចក្ខុ មាន​ភ្នែក​ឃើញ​អរិយ​សច្ចធម៌។
បុណ្ណាទាសី

នាង**បុណ្ណាទាសី** គឺ​ជា​ស្រីបម្រើ​របស់​លោក​សេដ្ឋីអនាថបិណ្ឌិក។ មាន​ពេល​មួយ​នោះ ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ ទ្រង់​យាង​ចេញ​ពី​ក្រុង​សាវត្ថី កាលនោះ មិ​ន​មាន​អ្នក​ណា​ហ៊ាន​អារាធនា​ព្រះអង្គ អោយ​គង់​នៅ​នា​ក្រុង​សាវត្ថី​បន្ត​ទៀត​ឡើយ បាន​ត្រឹម​តែ​ស្រងូត​ស្រងាត់​ក្នុង​ចិត្ត ដោយ​នឹក​អាល័យ​ព្រះ​អង្គ។ នាង​បុណ្ណទាសី​ក៏​បាន​ធានា​ខ្លួន​ទៅ​និមន្ត​ព្រះ​អង្គអោយ​គង់​នៅ​បន្ត ដោយ​សន្យា​ថា​ខ្លួន​នឹង​ដល់​នូវ​ព្រះ​រតនត្រ័យជា​ទី​ពឹង​ទី​រលឹក ហើយ​រក្សា​សីល​រហូត​ត​ទៅ។ ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ដោយ​ទ្រង់​គោរព​ក្នុងធម៌​ មាន​ធម៌​ជា​ទី​គោរព ព្រះ​អង្គ​ក៏​យាង​ត្រឡប់​មក​ជេតពន​មហាវិហារ​វិញ។ មហាជន​ភ្ញាក់​ផ្អើល និង​ត្រេកអរ​យ៉ាង​ខ្លាំង បាន​បូជា​ចំពោះ​នាង​ទាសី​ដោយ​កហាបណៈ​ដ៏​ច្រើន។ លោក​អនាថ​បិណ្ឌិកសេដ្ឋី ក៏​អោយ​នាង​ជា​អ្នក​ជា​វិញ (លែង​ជា​ទាសី​ទៀត) ហើយ​លើក​នាង​បុណ្ណាទាសី អោយ​ឋិត​នៅ​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​ធីតា។ នាង​បុណ្ណា​បាន​ឱកាស ក៏​សូម​បួស​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា។ កាល​បួស​ហើយ នាង​ក៏​ផ្តើម​ចម្រើន​វិបស្សនា។ ព្រះ​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ប្រទាន​ឱវាទ​ដោយ​គាថា " ម្នាល​នាង​បុណ្ណា នាង​ចូរ​បំពេញ​នូវ​ព្រះ​សទ្ធម្ម​អោយ​ពេញ ដូច​ព្រះ​ចន្ទ​ក្នុង​ថ្ងៃ ១៥​កើត នាង​នឹង​ធ្វើ​ទី​បំផុត​នៃ​ទុក្ខ​ដោយ​បញ្ញា​ដែល​បរិបូណ៌ អោយ​សម្រេច​បាន"។ ពេល​ចប់​​គាថា ព្រះនាង​បុណ្ណាថេរី ក៏​បាន​សម្រេច​នូវ​ព្រះ​ហរហត្ត ជា​ព្រះសាវិកា​ដ៏​មាន​ឈ្មោះ​ល្បី។
រោគមួល

## អាការរោគ 
# ទឹក​នោម​មក​ជា​លោហិត​សុទ្ធ
# ឈឺ​សៀក​ក្នុង​ពោះ​ទឹក​យ៉ាង​ខ្លាំង
# លាមក​ធ្លាក់​មក​តិច ប្រហែល​មួយ​ស្លាព្រា​កាហ្វេ
# ជួន​ណា​បត់​ជើង​តូច​ឈឺ
# ចុះ​ស្គម​យ៉ាង​រហ័ស
# ស្រេក​ទឹក​ខ្លាំង
# ស្បែក​ស្ងួត
# ដេក​ស្ទើរ​លក់ ស្ទើរ​ភ្ញាក់
# ខ្លួន​ត្រជាក់

## រោគ​ជ្រៀត​ជ្រែក 
រោគ​នេះ​អាច​កើត​ជា​ចច្រើនខែ​ទៅច្រើន​ឆ្នាំ។ អ្នក​ជំងឺ​ឈឺ​រីងរៃ ហើយ​វា​អាច​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​រោគ​ផ្សេងៗ​មក បន្ថែមដូច​តទៅ៖
# រោគ​ឈឺ​ពោះ​វៀន
# រោគ​បូស​ថ្លើម
# រោគ​ខាន់​ស្លាក់
# រោគ​ឈឺ​ចាប់​ក្នុង​សន្លាក់​ឆ្អឹង ដោយ​ហើម​ក្បាល​ជង្គង់ និង​សន្លាក់​ឯ​ទៀតៗ។

## វិធី​រក្សា​រោគ 
# ឲ្យ​អ្នក​ជំងឺ​ដេក​សម្រាក​ស្ងៀម​នៅ​នឹង​កន្លែង
# យក​សំពត់​ជ្រលក់​ទឹក​ក្ដៅ ពូត​ទឹក​ចេញ​ហើយ​ដាក់​លើ​ពោះ
# បូម​លាមក​ដោយ​ទឹក​ក្ដៅ​សីតុណ្ហភាព ៤០អង្សា
# ឲ្យ​បរិភោគ​អាហារ​រាវៗ ងាយ​រលាយ
# ជា​ពិសេស​អាហារ​មាន​រសជាតិ​ចត់
# កុំ​បរិភោគ​ខ្លាញ់ ហើយ​និង​អាហារ​ដែល​ហឹរ​ក្រហាយ​ឲ្យ​សោះ
# កុំ​បរិភោគ​អាហារ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ខូច​ពោះ

## វិធី​ការ​ពារ​មិន​ឲ្យ​មាន​មេរោគ 
# ផឹកតែ​ទឹក​ដាំ​ពុះ
# បន្លែ​ត្រូវ​លាង​នឹង​ថ្នាំ ពែរម៉ងហ្គាណាត ជា​មុន​សិន មុន​នឹង​បរិភោគ
# កុំ​ឲ្យ​រុយ​រោម​អាហារ​ឲ្យ​សោះ
# ត្រូវ​ស្លៀក​ពាក់​សំលៀក​បំពាក់​ធ្វើ​អំពី​សំពត់ស្ដើង
# ត្រូវ​ការ​ពារ​ខ្លួន​នឹង​អាកាស ត្រជាក់​ក្នុង​ពេល​រាត្រី

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំងឺ