ព្រះអាទិត្យ

**ព្រះអាទិត្យ** ឬ **ថ្ងៃ** គឺជា ផ្កាយ នៅចំកណ្តាលនៃ ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។ វាគឺជាដុំមូលស្ទើរពេញវង់នៃប្លាស្មាក្តៅ ជាមួយនឹងចលនា បញ្ច្រាស ផ្ទៃក្នុងដែលបង្កើត ដែនម៉ាញេទិច តាមរយៈ ដំណើរការឌីណាម៉ូវាគឺជាប្រភព ថាមពល ដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់ ជីវិត នៅលើ ផែនដី ។ អង្កត់ផ្ចិតរបស់វាគឺប្រហែល 1,39 លានគីឡូម៉ែត្រពោលគឺ 109 ដងនៃផែនដីហើយ ម៉ាស់របស់វា គឺប្រហែលជា 330.000 ដងនៃផែនដីដែលមានប្រហែល 99,86% នៃម៉ាស់សរុបនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។

## ប្រវិត្ដព្រះអាទិត្យ
**ព្រះអាទិត្យ** មានអាយុប្រមាណជាជាងរាប់ពាន់លានឆ្នាំមកហើយ ដែលស្ថិតនៅជិតផែនដីបំផុត។ ព្រះអាទិត្យវិលមួយជុំម្ដងមានរយៈពេល១ថ្ងៃ។ ព្រះអាទិត្យជាតារាដែលមានអាយុបានពាក់កណ្ដាលនៃអាយុរបស់វាហើយឥឡូវនេះ។ឥឡូវព្រះអាទិត្យមានអាយុប្រមាណ៤.៥ពាន់លានឆ្នាំមកហើយ។យើងអាចនឹងគិតថាព្រះនឹងស្លាប់ភ្លាមៗ ប៉ុន្ដែវានឹងរក្សាពន្លឺរបស់ប្រមាណជាជាងប្រាំពាន់លានឆ្នាំទៅមុខទៀត។
ផ្ទៃរបស់ព្រះអាទិត្យអាចហៅថាជាសុរិយាភាមណ្ឌល។សីតុណ្ហភាពនៃសុរិយាភាមណ្ឌលមានប្រហែល១០០០០អង្សាសេ(ហ្វារិនហៃ)រង្វាស់កំដៅរបស់អង់គ្លេស។ស្នូលរបសវាគឺនៅក្រោមបរិយាកាសរបស់វា។ បរិយាកាសនៅឯស្នូលរបស់វាគឺមានប្រហែល២៧ពាន់លានហ្វារិនហៀត គឺវាពិតជាក្ដៅខ្លាំងណាស់។វិមាត្ររបស់ព្រះអាទិត្យគឺមានប្រមាណ៨៧០០០០ម៉ាយ។ហើយព្រះអាទិត្យធំជាងផែនដីប្រមាណ១០៩ដង។ហើយវាធ្ងន់ជាង ៣៣៣០០០ដង។មានន័យថាប្រសិនបើអ្នកដាក់ព្រះអាទិត្យនៅលើជញ្ជីង នោះអ្នកនឹងត្រូវការវត្ថុ ៣៣៣០០០ដងដែលមានទំងន់ស្មើនឹងផែនដីនៅផ្នែកផ្សេងទៀតដើម្បីអោយវាមានសមាមាត្រនឹងគ្នា។
ព្រះអាទិត្យគឺជាតារាតែមួយគត់ដែលមានអាយុ១០០ពាន់លានឆ្នាំ។កាលពីសម័យមុនមនុស្សបានជឿថាព្រះអាទិត្យគឺជាដុំភ្លើងដែលដុតដោយព្រះជាម្ចាស់។ក្រោយមកមនុស្សបានគិតថាវាគឺជាវត្ថុរឹងមួយ ឬជាបាល់ទន់មួយ។ប្រមាណជាជាងមួយលានឆ្នាំផែនដីអាចមកខាងក្នុងព្រះអាទិត្យ។កាមើលព្រះអាទិត្យភ្លាមៗអាចធ្វើអោយភ្នែករបស់យើងខូចជាអចិន្រ្ដៃដោយសារវាមានពន្លឺខ្លាំង។ ហើយតារាភាគច្រើនបញ្ចេញពន្លឺនឹងកំដៅដោយខ្លួនឯង។ហើយវាមានសីតុណ្ហភាពគឺក្ដៅជាងគេ និងវាជាផ្កាយដែលមានទំហំធំជាងគេ។តារាដែលធំបំផុតអាចមានរហូតដល់ ៤០០ដងដែលធំជាងព្រះអាទិត្យរបស់យើង។ហើយវាមានបរិមាត្រស្ទើតែរាប់លានម៉ាយ។ហើយព្រះអាទិត្យគឺជារនាំងដែលបានបិទបាំងពន្លឺនោះ។
ប្រសិនបើគ្មានព្រះអាទិត្យផែនដីក៏មិនអាចមានជីវិតដែលរស់នៅនោះដែរ។ព្រះអាទិត្យបានបញ្ចេញពន្លឺ និងកំដៅដែលផែនដីត្រូវការដើម្បីអោយមានជីវិតរស់នៅ។ហើយប្រសិនបើអ្នករស់នៅលើព្រះអាទិត្យ ហើយអ្នកកសាងនូវយាន្ដអាវកាសមួយដែលវាអាចមានល្បឿនរហូតទៅដល់៦១៨.២គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទីដើម្បីជៀសវាងនូវការទាញយ៉ាងខ្លាំងរបស់ទំនាញព្រះអាទិត្យ។ព្រះអាទិត្យមានចំងាយ៦៩៥០០០គីឡូម៉ែត្រពីខ្សែបន្ទាត់   អេក្វាទរ័របស់វា។   ហើយព្រះអាទិត្យមានម៉ាសធំបំផុតនៅក្នុងប្រពន្ធ័របស់វា(ប្រពន្ធ័ព្រះអាទិត្យ)។រង្វង់របស់ព្រះអាទិត្យគឺជារង្វង់មួយដ៏ធំណាស់ដោយសារតែម៉ាហ្គម៉ារបស់ព្រះអាទិត្យ(ការរលាយនៃថ្ម ឬធាតុរបស់វា)បានហោះចាកចេញពីផ្ទៃរបស់ព្រះអាទិត្យ។រង្វង់ទាំងនេះអាចហោះឬធ្វើដំណើរបានរាប់ពាន់លានម៉ាយនៅក្នុងលំហរ។ព្រះអាទិត្យរបស់យើងគឺមានប្រមាណ២៥០០០នៃពន្លឺរាប់ឆ្នាំពីគន្លងកណ្ដាលនៃកាឡាក់ស៊ីរបស់យើង(the Milky Way)។វាគឺជាតារាមួយដែលពិតជាធំណាស់។វាមានទំហំធំជាងរាប់លានដងដែលធំបំផុត។តើអ្នកដឹងទេថាព្រះអាទិត្យកកើតឡើងដោយសារតែអ៊ីដ្រូសែនមានចំនួន៩២% លីចូលមាន៧%និងធាតុផ្សេងៗទៀតដូចជាឧស្មន័ដែលមានចំនួនតិចតួចបំផុត។ស្នូលរបស់ព្រះអាទិត្យគឺជាផ្នែកមួយដែលក្ដៅបំផុតនៃរូបធាតុរបស់វា។វាគឺមានរហូតដល់ ២៧ពាន់លានហ្គារិនហៀត។ព្រះអាទិត្យគឺមិនរះ និងមិនលិចដែរ។វាគ្រាន់តែមើលទៅដូចជាលិចឬរះមែន តែនេះដោយសារផែនដីគឺបានធ្វើចលនា ឬបានធ្វើដំណើរជុំវិញវាតែប៉ុន្នោះ។ផែនដីយើងបានវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យដោយប្រើរយះពេល៣៦៥ថ្ងៃនៅក្នុងលំហរ។តើអ្នកជឿទេថាព្រះអាទិត្យបានឆេះជាមួយនិងឧស្មន័ធម្មជាតិជាច្រើនរាល់ប្រាំពីរលានតោនក្នុងមួយវិនាទី?តារាអាចរស់នៅបានរហូតដល់បីពាន់លានឆ្នាំ។ប្រសិនបើព្រះអាទិត្យមិនតាន់ឬផតប្រហោងអ្នកអាចប្រៀបវាបានថាវាត្រូវ៣៣៣០០០នៅក្នុងផែនដីព្រោះព្រះអាទិត្យបានវិលដូចគ្នាដែរ។វាតែងតែវិលជារៀងរាល់ ២៥¬‍ទៅ ៣៦ថ្ងៃ។វាមើលទៅដូចជាវានៅនឹងមួយកន្លែងពីមួយយប់ទៅមួយយប់ ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំប៉ុន្ដែតាមការពិតពួកគេបានធ្វើចលនាគ្រប់ពេលវេលាទាំងអស់។ពួកគេបានជួយដល់នូវអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ដដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍នូវទ្រឹស្ដីប្រពន្ធ័ព្រះអាទិត្យសំរាប់ផែនការនៃការធ្វើដំណើរឬចលនារបស់ផ្កាយ។
ព្រះចន្ទ័មិនបានបញ្ចេញពន្លឺដោយខ្លួនឯងទេ។វាគឺជាព្រះអាទិត្យទេដែលបានបញ្ចេញពន្លឺអោយទៅព្រះចន្ទ័។ពន្លឺរបស់ព្រះអាទិត្យបានជះត្រលប់មកប៉ះនឹងព្រះចន្ទ័។វាជាតារាមួយដួងដែលបានបញ្ចេញពន្លឺនៅក្នុងលំហរតែមួយគត់។ពន្លឺដទៃទៀតបានផ្លាតទៅគ្រប់វត្ថុទាំងអស់ដែលនៅជិតតារានេះបំផុត។តើអ្នកជឿទេថាវាបានបញ្ចេញពន្លឺរយៈពេល៤.២៤ឆ្នាំមកហើយទៅតារាដែលនៅជិតវាបំផុត?តើអ្នកបានដឹងហើយថា ៦៥%នៃតារាទាំងអស់គឺការពិតគឺជាតារាពីរមែនឬ?ពួកគេមើលទៅដូចជាមួយអញ្ជឹងប៉ុន្ដែនៅពេលដែលមើលដោយកែវយឺត ពួកគេគឺជាតារាពីរយ៉ាងពិតប្រាកដមែន។តារាភាគច្រើនប្រែប្រួលទំហំរបស់វា។ពួកគេអាចមានបរិមាត្រតូចមកដល់៧០០០ម៉ាយឬក៏មានបរិមាត្រធំរហូតដល់៩០០ពាន់លានម៉ាយ។តារាខ្លះបានផ្លាស់ប្ដូរភាពគ្មានពន្លឺគ្រប់រដូវកាលទាំងអស់។ពួកគេធអាចធ្វើបែបនេះបាន នៅពេលដែលសីតុណ្ហភាពរបស់តារាមានវិនាដកម្ម។តារាទាំងនេះអាចហៅបានជាតារាប្រែកាយ។
តារាភាគច្រើនមានលក្ខណះឬភិនភាគខុសៗគ្នា ដូចជាទីតាំង ចលនា ទំហំ ម៉ាស ធាតុគីមី និងសីតុណ្ហភាពរបស់ពួកគេ។គ្មានតារាពីរដែលមានភិនភាគដូចគ្នានោះទេ។ចំនួនតារាដែលបានដឹងថានៅលើសកលមានចំនួនដល់ប្រមាណរាប់ពាន់លានឯនោះ។

## ឈ្មោះនឹងនិមត្តិសញ្ញ
ភាសាអង់គ្លេសត្រឹមត្រូវឈ្មោះ ព្រះអាទិត្យបាន បង្កើតឡើងពី ភាសាអង់គ្លេសបុរាណ sunne និងអាចទាក់ទងទៅ ខាងត្បូង ។ ភាសាអង់គ្លេសសំដៅទៅភាសាអង់គ្លេសផ្សេងទៀតរួមមាន Old Frisian sunne , sonne , Old Saxon sunna , កូនប្រុសរបស់ ប្រទេសហូឡង់ , សម័យទំនើប ហូឡង់ហូឡង់ , sunna អា ឡាតាំង ចាស់ , អាល្លឺម៉ង់សម័យទំនើប Sonne , sunna ចាស់ Norse និង ហ្គោធិក sunnō ។ ពាក្យអាល្លឺម៉ង់ទាំងអស់សម្រាប់ព្រះអាទិត្យដែលមកពីដើម Proto-Germanic * sunnōn

ពន្លឺព្រះអាទិត្យ

ថេរពន្លឺព្រះអាទិត្យ គឺជាចំនួនថាមពលដែលប្រាក់បញ្ញើព្រះអាទិត្យក្នុងមួយឯកតាដែលត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់[6]ទៅនឹងពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ ថេរពន្លឺព្រះអាទិត្យគឺស្មើនឹងប្រមាណ 1.368 W / m 2 (វ៉ាត់ក្នុងមួយម៉ែត្រការ៉េ) នៅចម្ងាយនៃ អង្គភាពតារាសាត្រាមួយ (AU) ពីព្រះអាទិត្យ (ដែលនៅលើឬនៅជិតផែនដី)។ពន្លឺព្រះអាទិត្យនៅលើផ្ទៃផែនដីត្រូវបាន ថយចុះ ដោយបរិយាកាសរបស់ផែនដីដូច្នេះថាមពលតិចជាងមុនមកដល់ផ្ទៃដី (ជិត 1000 W / m 2 ) នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌច្បាស់លាស់នៅពេលដែលព្រះអាទិត្យគឺនៅជិត zenith នេះ ។ ពន្លឺព្រះអាទិត្យនៅផ្នែកខាងលើនៃបរិយាកាសផែនដីត្រូវបានផ្សំឡើងដោយថាមពលសរុបនៃពន្លឺអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ 50% ពន្លឺដែលអាចមើលឃើញ 40% និងពន្លឺអ៊ីយ៉ុងឧស្ម័ន 10%បរិយាកាសនៅក្នុងតម្រងពិសេសបញ្ចេញជាង 70% នៃ ultraviolet ព្រះអាទិត្យជាពិសេសនៅជំហានរលកខ្លី។វិទ្យុសកម្មកាំរស្មីអ៊ុលត្រាវីយូអេយ៉ូ នបានបង្កើត ionisation បរិយាកាសខាងលើថ្ងៃរបស់ផែនដីបង្កើត អាតូម អេឡិចត្រូនិច។ពណ៌របស់ព្រះអាទិត្យគឺពណ៌សជាមួយសន្ទស្សន៍ចន្លោះពណ៌ CIE ជិត (0.3, 0.3) នៅពេលដែលមើលពីលំហឬនៅពេលដែលព្រះអាទិត្យខ្ពស់នៅលើមេឃ។ នៅពេលដែលវាស់ថតទាំងអស់ដែលបញ្ចេញបញ្ចេញពន្លឺព្រះអាទិត្យពិតជាបញ្ចេញពន្លឺកាន់តែច្រើនក្នុងផ្នែកពណ៌បៃតងជាងវិសាលគមដទៃទៀត។
## បរិយាកាស
រូបភាពតូច|ធ្វេង|ថតដោយកែវយឹតពន្លឺព្រះអាទិត្យរបស់ Hinode នៅថ្ងៃទី 12 ខែមករាឆ្នាំ 2007 រូបភាពនៃព្រះអាទិត្យនេះបង្ហាញពីភាពច្បាស់លាស់នៃប្លាស្ទិកតភ្ជាប់តំបន់ដែលមានដែនម៉ាញេទិចខុសៗគ្នា។
ក្នុងអំឡុងពេលមាន ពន្លឺព្រះអាទិត្យសរុប នៅពេលដែលថាសនៃព្រះអាទិត្យត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយព្រះច័ន្ទនោះបរិវេណជុំវិញបរិយាកាសជុំវិញព្រះអាទិត្យអាចមើលឃើញ។ វាត្រូវបានផ្សំឡើងដោយផ្នែកបួនខុសៗគ្នាគឺ: chromosphere , តំបន់ផ្លាស់ប្តូរ , corona និង heliosphere ។ស្រទាប់ត្រជាក់បំផុតនៃព្រះអាទិត្យគឺតំបន់អប្បបរមាសីតុណ្ហភាពលាតសន្ធឹងប្រហែល 500 គីឡូម៉ែត្រ ពីខាងលើកាំរស្មីហើយមានសីតុណ្ហភាពប្រហែល 4,100 គីឡូម៉ែត្រផ្នែកមួយនៃព្រះអាទិត្យនេះគឺត្រជាក់គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យមានអត្ថិភាពនៃម៉ូលេគុលសាមញ្ញដូចជា ឧស្ម័នកាបូម៉ូនីត និងទឹកដែលអាចត្រូវបានរកឃើញតាមរយៈវិសាលភាពស្រូបយករបស់ពួកគេ។កម្រិត chromosphere, តំបន់អន្តរកាលនិង corona មានកំដៅច្រើនជាងផ្ទៃនៃព្រះអាទិត្យហេតុផលមិនត្រូវបានគេយល់ច្បាស់ប៉ុន្តែភ័ស្តុតាងបង្ហាញថា រលកអាល់ហ្វែន អាចមានថាមពលគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីកំដៅ coronaនៅលើស្រទាប់អប្បបរមានៃសីតុណ្ហភាពគឺស្រទាប់ប្រហែល 2,000 គីឡូម៉ែត្រ ក្រាស់គ្របដណ្ដប់ដោយវិសាលគមនៃបន្ទាត់ការបំភាយនិងស្រូបយកវាត្រូវបានគេហៅថា chromosphere ពីភាសាក្រិករបស់ក្រមមានន័យថាពណ៌ពីព្រោះក្រូម៉ូសូមអាចមើលឃើញជាពន្លឺពណ៌នៅពេលចាប់ផ្ដើមនិងបញ្ចប់នៃ ពន្លឺព្រះអាទិត្យ សរុបសីតុណ្ហភាពនៃកម្រិត chromosphere កើនឡើងបន្តិចម្តងជាមួយនឹងកម្ពស់រហូតដល់ប្រហែល នៅជិតកំពូល។ [93] នៅផ្នែកខាងលើនៃក្រូម៉ូសូម អេហេលីមបាន ក្លាយទៅជា អ៊ីយ៉ូដ ផ្នែកខ្លះ។នៅខាងលើក្រូម៉ូសូមនៅក្នុង តំបន់ផ្លាស់ប្តូរ ស្តើងមួយ (ប្រហែល 200 គីឡូម៉ែត្រ) សីតុណ្ហាភាពកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សពី 20.000 គីឡូក្រាម ក្នុងក្រូម៉ូសូមខាងលើទៅសីតុណ្ហភាពកោនជិតដល់ 1.000.000 គីឡូក្រាមការកើនឡើងសីតុណ្ហភាពត្រូវបានសម្របសម្រួលដោយការអ៊ីយ៉ូដអ៊ីយ៉ូដពេញនៅក្នុងតំបន់អន្តរកាលដែលជួយកាត់បន្ថយភាពត្រជាក់នៃប្លាស្មាយ៉ាងខ្លាំងតំបន់ផ្លាស់ប្តូរមិនមានកើតឡើងនៅរយៈកម្ពស់ដែលកំណត់ច្បាស់លាស់ទេ។ ផ្ទុយទៅវិញវាបង្កើតជាប្រភេទនៃ សំបុក នៅជុំវិញលក្ខណៈពិសេសរបស់សារធាតុខនិជដូចជា spicules និង filaments ហើយវាមានចលនាថេរតំបន់អន្តរកាលមិនអាចមើលឃើញពីផ្ទៃផែនដីបានយ៉ាងងាយស្រួលនោះទេប៉ុន្តែត្រូវបានគេមើលឃើញយ៉ាងងាយស្រួលពី ទីអវកាស ដោយឧបករណ៍ដែលប្រកាន់អក្សរតូចធំទៅផ្នែក អេកូ អ៊ែរវីយូCorona គឺជាស្រទាប់បន្ទាប់នៃព្រះអាទិត្យ។ corona ទាបនៅជិតផ្ទៃនៃព្រះអាទិត្យមានដង់ស៊ីតេបំណែកនៅជុំវិញ 10 15 m -3 ទៅ 10 16 m -សីតុណ្ហភាពជាមធ្យមនៃ corona និងខ្យល់ពន្លឺព្រះអាទិត្យគឺប្រហែល 1,000,000-2,000,000 K; ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយនៅក្នុងតំបន់ក្តៅបំផុតវាមានចំនួនពី 8,000,000-20,000,000 Kដែលមានទំហំធំជាងទំហំដែលរុំព័ទ្ធដោយពន្លឺរបស់ព្រះអាទិត្យ។ លំហូរនៃប្លាស្មាចេញពីព្រះអាទិត្យទៅក្នុងលំហអាកាសគឺ ខ្យល់ព្រះអាទិត្យ ។ឋានព្រះពុទ្ធ ដែលជាបរិយាកាសខាងក្រៅនៃព្រះអាទិត្យដែលពោរពេញដោយភាពច្របូកច្របល់ត្រូវបានបំពេញដោយផ្លាស្មាខ្យល់ព្រះអាទិត្យ។ ស្រទាប់ខាងក្រៅបំផុតនៃព្រះអាទិត្យត្រូវបានកំណត់ឱ្យចាប់ផ្តើមពីចម្ងាយដែលលំហូរនៃ ខ្យល់ព្រះអាទិត្យ ក្លាយជាលំហូរដែលលឿនជាង រលក នៃ រលកអាល់ហ្វេន
រូបភាពតូច|ស្តាំ|នៅក្នុងរូបភាពអ៊ុលត្រាវីយូពណ៌ក្លែងក្លាយនេះព្រះអាទិត្យបង្ហាញពីការផ្ទុះពន្លឺព្រះអាទិត្យ C3 ថ្នាក់ (តំបន់ពណ៌សនៅខាងឆ្វេង) រលកស៊ូណាមិ (រលកដូចរលកដែលស្ថិតនៅខាងស្តាំខាងលើ) និងខ្សែអេ ផ្លាសជាច្រើន តាមបណ្ដាលវាលម៉ាញេទិច។ ផ្ទៃផ្កាយ។
## ម៉ាញេទិចនិងសកម្មភាព
ព្រះអាទិត្យមាន ដែនម៉ាញ៉េទិច ដែលប្រែប្រួលតាមផ្ទៃព្រះអាទិត្យ។ វាលប៉ូលរបស់វាគឺ 1-2 ហ្គាស (0.0001-0.0002 T ) ខណៈដែលវាលនេះជាធម្មតាមាន 3,000 ហ្កាស (0,3 T) នៅក្នុងលក្ខណៈពិសេសនៅលើព្រះអាទិត្យដែលហៅថា ព្រះអាទិត្យមាន ដែនម៉ាញ៉េទិច ដែលប្រែប្រួលតាមផ្ទៃព្រះអាទិត្យ។ វាលប៉ូលរបស់វាគឺ 1-2 ហ្គាស (0.0001-0.0002 T ) ខណៈដែលវាលនេះជាធម្មតាមាន 3,000ហ្កាស (0,3 T) នៅក្នុងលក្ខណៈពិសេសនៅលើព្រះអាទិត្យដែលហៅថា ពន្លឺព្រះអាទិត្យ និង 10-100 ហ្កាស (0.001-0.01 T) នៅក្នុង ពន្លឺព្រះអាទិត្យ  និង 10-100 ហ្កាស (0.001-0.01 T) នៅក្នុង ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ដែនម៉ាញ៉េទិចក៏ប្រែប្រួលតាមពេលវេលានិងទីតាំងផងដែរ។ វដ្ដពន្លឺព្រះអាទិត្យ រយៈពេល 11 ឆ្នាំតាមលំដាប់លំដោយគឺជាបំរែបំរួលដ៏លេចធ្លោបំផុតដែលចំនួននិងទំហំនៃជញ្ជាំងព្រះអាទិត្យរលាយនិងចាញ់។ ពន្លឺព្រះអាទិត្យ អាចមើលឃើញជាបំណែកងងឹតនៅលើ កាំរស្មីព្រះអាទិត្យ ហើយត្រូវគ្នាទៅនឹងកំហាប់នៃដែនម៉ាញ៉េទិកដែល ការដឹកជញ្ជូន កំដៅត្រូវបានរារាំងពីផ្ទៃព្រះអាទិត្យទៅផ្ទៃ។ ជាលទ្ធផលពន្លឺថ្ងៃមានពន្លឺត្រជាក់ជាងពន្លឺពុះជុំវិញហើយដូច្នេះវាលេចឡើងងងឹត។ នៅ អប្បបរមាពន្លឺព្រះអាទិត្យ ធម្មតាមាន ពន្លឺព្រះអាទិត្យ តិចតួចអាចមើលឃើញហើយជួនកាលគ្មាននរណាអាចមើលឃើញអ្វីទាំងអស់។ អ្វីដែលលេចឡើងគឺស្ថិតនៅក្នុងរយៈកម្ពស់ពន្លឺព្រះអាទិត្យខ្ពស់។ ខណៈពេលដែលវដ្តពន្លឺព្រះអាទិត្យរីកចម្រើនឆ្ពោះទៅរក អតិបរមា របស់វាពន្លឺព្រះអាទិត្យមាននិន្នាការបង្កើតបានកាន់តែជិតទៅនឹងអេក្វាទ័រពន្លឺព្រះអាទិត្យបាតុភូតមួយដែលគេស្គាល់ថាជា ច្បាប់Spörer ។ កន្លែងដែលមានពន្លឺព្រះអាទិត្យធំបំផុតអាចមានចម្ងាយរាប់ម៉ឺនគីឡូម៉ែត្រវដ្ដទឹកកកអស់រយៈពេល 11 ឆ្នាំគឺពាក់កណ្តាលនៃវដ្ត ថាមពល Babcock -Leighton ដែលមានរយៈពេល 22 ឆ្នាំដែលត្រូវគ្នាទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរថាមពលរវាងលំយោលរវាង ចរន្ត ពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងប៉ូឡូប៉ូដ ។ នៅ វដ្តអតិបរមាព្រះអាទិត្យ វាលម៉ាញ៉េទិកដុល្លីប៉ូឡូកខាងក្រៅគឺនៅជិតអាំងតង់ស៊ីតេអាំងតេក្រាលអាំងតេក្រាលរបស់វាប៉ុន្ដែវាលដែលមានចរន្តបួនផ្នែកដែលបង្កើតបានតាមរយៈការបង្វិលឌីផេរ៉ង់ស្យែលនៅក្នុង tachocline គឺនៅជិតកម្លាំងខ្លាំងបំផុតរបស់វា។ នៅចំណុចនេះនៅក្នុងវដ្តអ័រម៉ូនអ័រវូតនៅកន្លែងដែលវិលជុំនៃកម្លាំងម៉ាញ៉េទិចកាត់តាមកាំរស្មីដែលបង្កើតឱ្យមានការកើនឡើងនូវផ្កាយរណបដែលតម្រឹមទៅទិសខាងកើតនិងខាងលិចនិងមានស្នាមបាតដៃដែលមានទិសដៅម៉ាញ៉េទិច។ ចំណុចកំលាំងម៉ាញ៉េទិចនៃគូព្រះអាទិត្យគូរជំនួសវដ្តពន្លឺព្រះអាទិត្យជាបាតុភូតដែលគេស្គាល់ថាជាវដ្ត ហេល។ក្នុងអំឡុងពេលវដ្តនៃពន្លឺព្រះអាទិត្យថយចុះថាមពលផ្លាស់ប្តូរពីវាលម៉ាញ៉េទិចខាងក្នុងទៅវាល poloidal ខាងក្រៅនិង sunspots បន្ថយនៅក្នុងចំនួននិងទំហំ។ នៅ អប្បបរមាវដ្តពន្លឺព្រះអាទិត្យ វាល toroidal គឺឆ្លើយតបទៅនឹងកម្លាំងអប្បបរមា sunspots គឺកម្រមានណាស់ហើយវាល poloidal គឺមានកម្រិតអតិបរមា។ ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃវដ្ដបាញ់ព្រះអាទិត្យរយៈពេល 11 ឆ្នាំការបង្វិលឌីផេរ៉ង់ស្យែលផ្លាស់ប្តូរថាមពលម៉ាញ៉េត្រឡប់មកវិញពីប៉ូឡូប៉ូដទៅវាលអ័រឡូស៊ីដប៉ុន្តែជាមួយនឹងបន្ទាត់រាងប៉ូលផ្ទុយពីវដ្ដមុន។ ដំណើរការនេះដំណើរការបន្តហើយនៅក្នុងឆាកឌីជីថលដែលមានភាពសាមញ្ញនិងល្អិតល្អន់រង្វិលជុំព្រះអាទិត្យរយៈពេល 11 ឆ្នាំត្រូវគ្នាទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរមួយបន្ទាប់មកនៅលើប៉ូលភាពទាំងមូលនៃដែនម៉ាញ៉េទិចខ្នាតធំ។វាលម៉ាញេទិចស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យលាតសន្ធឹងលើសពីព្រះអាទិត្យ។ ប្លាស្ទិកខ្យល់ព្រះអាទិត្យដែលដើរដោយអេឡិចត្រិចនាំយកដែនម៉ាញ៉េទិចទៅជាអវកាសបង្កើតជាអ្វីដែលត្រូវបានគេហៅថា វាលម៉ាញ៉េទិច
### បំរែបំរួលនៅក្នុងសកម្មភាព
រូបភាពតូច|ស្តាំ|សន្លឹកអេឡិចត្រូហ្វីលូលបាន ពង្រីកទៅដល់ចំនុចខាងក្រៅរបស់ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យនិងលទ្ធផលពីឥទ្ធិពលនៃវាលម៉ាញេទិកបង្វិលរបស់ព្រះអាទិត្យលើ ប្លាស្មា នៅក្នុង ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិច
ដែនម៉ាញ៉េទិចរបស់ព្រះអាទិត្យនាំទៅរកឥទ្ធិពលជាច្រើនដែលត្រូវបានគេហៅថា សកម្មភាពព្រះអាទិត្យ ។ ការផ្ទុះពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងការ ច្រាន coronal - ដ៏ធំមួយ មាននិន្នាការកើតឡើងនៅក្រុម ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ។ ការផ្លាស់ប្តូរល្បឿនលឿននៃ ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ត្រូវបានបញ្ចេញចេញពី រន្ធ Coronal នៅលើផ្ទៃថត។ ទាំងពីរច្រាន coronal - ដ៏ធំនិងល្បឿនខ្ពស់នៃស្ទ្រីមពន្លឺព្រះអាទិត្យអនុវត្តប្លាស្មានិង វាលម៉ាញេទិច  ចេញចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធថាមពលព្រះអាទិត្យ។ផលប៉ះពាល់នៃសកម្មភាពព្រះអាទិត្យនៅលើផែនដីរួមមាន នៅរយៈទទឹងកណ្តាលនិងខ្ពស់និងការរំខាននៃទំនាក់ទំនងវិទ្យុនិង ថាមពលអគ្គិសនី ។ សកម្មភាពព្រះអាទិត្យត្រូវបានគេគិតថាបានដើរតួនាទីយ៉ាងធំនៅក្នុងការ បង្កើតនិងការវិវត្តន៍នៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ។ជាមួយនឹងការផ្លាស់ប្តូរកំដៅព្រះអាទិត្យនៃចំនួន sពន្លឺព្រអាទិត្យ ភ្ជាប់មកជាមួយការកែសម្រួលនៃលក្ខខណ្ឌ អាកាសធាតុអវកាស រួមទាំងអ្នកដែលនៅជុំវិញផែនដីដែលជាកន្លែងដែលប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាអាចត្រូវបានរងផលប៉ះពាល់។
### ការផ្លាស់ប្តូររយៈពេលវែង
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រខ្លះបានគិតថាការផ្លាស់ប្តូរផ្នែកលោកិយរយៈពេលវែងទាក់ទងនឹងការផ្លាស់ប្តូររយៈពេលយូរនៃពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលជាលទ្ធផលអាចជះឥទ្ធិពលដល់អាកាសធាតុរយៈពេលយូររបស់ផែនដីនៅសតវត្សទី 17 វដ្តពន្លឺព្រះអាទិត្យហាក់ដូចជាបានបញ្ឈប់ទាំងស្រុងអស់ជាច្រើនទសវត្សមកហើយ។ sunspots មួយចំនួនត្រូវបានគេសង្កេតឃើញក្នុងកំឡុងពេលដែលគេស្គាល់ថាជា អប្បបរមា  ។ រឿងនេះស្របគ្នាទៅនឹងយុគសម័យនៃ ទឹកកកតូច នៅពេលដែលអឺរ៉ុបមានសីតុណ្ហភាពត្រជាក់ខុសធម្មតា។អប្បបរមាដែលបានពង្រីកត្រូវបានគេរកឃើញតាមរយៈការវិភាគនៃ ចិញ្ចៀនអាពាហ៍ពិពាហ៍ ហើយទំនងជាស្របគ្នាជាមួយនឹងសីតុណ្ហភាពទាបជាងមធ្យមភាគទ្រឹស្ដីថ្មីមួយអះអាងថាមានអស្ថិរភាពម៉ាញ៉េទិចនៅក្នុងស្នូលនៃព្រះអាទិត្យដែលបណ្តាលឱ្យមានការប្រែប្រួលដែលមានរយៈពេល 41.000 ឬ 100.000 ឆ្នាំ។ ទាំងនេះអាចផ្តល់នូវការពន្យល់ល្អប្រសើរជាងមុននៃ អាយុទឹកកក។ 

## ដំណាក់កាលជីវិត
ស៊ុននាពេលបច្ចុប្បន្ននេះគឺប្រហែលពាក់កណ្តាលតាមរយៈផ្នែកដែលមានស្ថេរភាពបំផុតនៃជីវិតរបស់វា។ វាមិនមានការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំងក្នុងរយៈពេលជាងបួនពាន់លានឆ្នាំហើយនឹងនៅតែមានស្ថេរភាពជាងប្រាំពាន់លានបន្ថែមទៀត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយបន្ទាប់ពីញ៉ាំអ៊ីដ្រូសែននៅក្នុងស្នូលរបស់វាបានឈប់ព្រះអាទិត្យនឹងទទួលបានការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំងទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ។
### ការបង្កើត
ព្រះអាទិត្យបានបង្កើតឡើងប្រហែលជា 4,6 ពាន់លានឆ្នាំមុនពីការដួលរលំនៃ ម៉ូលេគុលម៉ូលេគុល ដ៏ធំដែលភាគច្រើនមានអ៊ីដ្រូសែននិងអេហេលីហើយវាប្រហែលជាបង្កើតផ្កាយជាច្រើនទៀត។ អាយុនេះត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណដោយប្រើ គំរូកុំព្យូទ័រ នៃ ការវិវត្ត របស់ ផ្កាយ។លទ្ធផលគឺស្របជាមួយនឹង កាលបរិច្ឆេទវិទ្យុសកម្ម នៃសម្ភារៈប្រព័ន្ធសុរិយគតិដែលចាស់ជាងគេនៅ 4.567 ពាន់លានឆ្នាំមុន។ ការសិក្សាអំពី មេតានុអង្គ បុរាណបានបង្ហាញពីស្នាមប្រហាក់ប្រហែលនៃកូនស្រីដែលមានអាយុកាលថេរនៃអ៊ីសូតូមដែលមានអាយុកាលខ្លីដូចជា មីក្រូ 60 ដែលបង្កើតបានតែនៅក្នុងការផ្ទុះផ្កាយខ្លីប៉ុណ្ណោះ។ នេះបង្ហាញថាមួយឬច្រើនត្រូវបានកើតឡើងនៅជិតកន្លែងដែលព្រះអាទិត្យបានបង្កើតឡើង។ រលកឆក់ ពីផ្កាយរណបនៅក្បែរនោះអាចបង្កឱ្យមានការបង្កើតព្រះអាទិត្យដោយការបង្ហាប់បញ្ហានៅក្នុងពពកម៉ូលេគុលហើយបណ្តាលឱ្យតំបន់ខ្លះដួលរលំនៅក្រោមទំនាញផែនដី។នៅពេលបំណែកនៃពពកមួយបានដួលរលំវាបានចាប់ផ្តើមបង្វិលដោយសារតែការ រក្សាចលនាអង្កត់ផ្ចិត និងកម្តៅឡើងជាមួយនឹងសម្ពាធកើនឡើង។ ភាគច្រើននៃម៉ាស់ត្រូវបានប្រមូលផ្តុំនៅកណ្តាលចំណែកឯនៅសល់ត្រូវបានរាបស្មើចេញចូលទៅក្នុងថាសដែលនឹងក្លាយទៅជាភពនិងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យផ្សេងៗទៀត។ ទំនាញនិងសម្ពាធនៅក្នុងស្នូលនៃពពកបានបង្កើតកំដៅបានច្រើននៅពេលដែលវាបានបង្កើតបញ្ហាបន្ថែមពីឌីសជុំវិញដែលនៅទីបំផុតបង្កឱ្យមានការ បញ្ចូលគ្នានុយក្លេអ៊ែរ ។ ដូច្នេះព្រះអាទិត្យបានកើតមក។
### លំដាប់មេ
រូបភាពតូច|ស្តាំ|ការវិវត្តនៃ ពន្លឺ របស់ព្រះអាទិត្យ, កាំ និង សីតុណ្ហភាពដែលមានប្រសិទ្ធិភាព ធៀបនឹងព្រះអាទិត្យបច្ចុប្បន្ន។ បន្ទាប់ពី Ribas (2010
ព្រះអាទិត្យគឺស្ថិតនៅពាក់កណ្តាល នៃ ដំណាក់កាល សំខាន់ របស់វាក្នុងកំឡុងពេលដែលប្រតិកម្មនុយក្លេអ៊ែរនៅក្នុងអ៊ីយ៉ុង fuse ស្នូលរបស់វាចូលទៅក្នុង helium ។ ក្នុងមួយវិនាទីបញ្ហាវត្ថុជាង 4 លាន តោន ត្រូវបានគេបម្លែងទៅជាថាមពលនៅក្នុងស្នូលរបស់ព្រះអាទិត្យដែលបង្កើតឱ្យមាន នឺត្រុង និង វិទ្យុសកម្មលើព្រះអាទិត្យ ។ នៅឯអត្រានេះព្រះអាទិត្យបានបម្លែងរហូតដល់ 100 ដងនៃម៉ាស់ផែនដីទៅជាថាមពលប្រហែល 0,03% នៃម៉ាស់សរុបនៃព្រះអាទិត្[1]រយ។ ព្រះអាទិត្យនឹងចំណាយពេលសរុបប្រហែល 10 ពាន់លាន ឆ្នាំជាផ្កាយលំដាប់លំដោយ ព្រះអាទិត្យត្រូវបានក្លាយជាបន្តិចម្តងក្តៅក្នុងកំឡុងពេលរបស់ខ្លួននៅលើលំដាប់ដ៏សំខាន់នោះទេព្រោះអាតូមអ៊ីលីយ៉ូមនៅក្នុងស្នូលផ្ទុកទំហំតិចជាង អាតូមអ៊ីដ្រូសែន។ ស្នូលនេះត្រូវបានបង្រួម, អនុញ្ញាតឱ្យស្រទាប់ខាងក្រៅនៃព្រះអាទិត្យដើម្បីផ្លាស់ទីកាន់តែខិតជិតទៅកណ្តាលនិងមានកម្លាំងទំនាញខ្លាំងជាងនេះទៅទៀត, នេះបើយោងតាមច្បាប់ បញ្ច្រាសការ៉េ ។ កម្លាំងខ្លាំងនេះបង្កើនសម្ពាធលើស្នូលដែលត្រូវបានទប់ទល់ដោយការកើនឡើងបន្តិចម្តង ៗ នៅក្នុងអត្រាដែលការរលាយកើតឡើង។ ដំណើរការនេះមានល្បឿនលឿនខណៈស្នូលជាបណ្តើរកាន់តែស៊ីជម្រៅ។ វាត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាព្រះអាទិត្យបានប្រែជាភ្លឺថ្លាជាង 30% ក្នុងរយៈពេល 4,5 ពាន់លានឆ្នាំចុងក្រោយ។ 

### ចលនានិងទីតាំង
ព្រះអាទិត្យស្ថិតនៅជិតរង្វង់ផ្នែកខាងក្នុងនៃរណបរបស់ មីលគីវ៉េ ក្នុងពពកផ្កាយរណបក្នុងស្រុក ឬ ខ្សែកោង Gould នៅចម្ងាយពី 7.5-8.5 kpc (25.000-28.000 ឆ្នាំពន្លឺ។ចម្ងាយរវាងដៃក្នុងដៃនិងដៃខាងឆ្វេងដៃរបស់អេ សពែរ អេសគឺប្រហែល 6,500 ឆ្នាំពន្លឺ។ព្រះអាទិត្យហើយដូច្នេះប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងអ្វីដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ដ្រហៅថា តំបន់ដែលអាចរស់នៅបានកាឡាក់ស៊ីក្នុងចំណោម ប្រព័ន្ធផ្កាយជិតបំផុត ចំនួន 50 ក្នុងរយៈពេល 17 ឆ្នាំពន្លឺពីផែនដី (ផ្កាយក្រហមជិតបំផុតគឺ Proxima Centauri មានអាយុកាល 4.2 ឆ្នាំពន្លឺ) ព្រះអាទិត្យជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ 4។
### បេសកកម្មថាមពលព្រះអាទិត្យ
រូបភាពតូច|ស្តាំ|ព្រះអាទិត្យផ្តល់នូវ ព្យុះ geomagnetic ដ៏ធំ មួយ នៅម៉ោង 1:29 នាទីល្ងាច EST ថ្ងៃទី 13 ខែមីនាឆ្នាំ 2012
ផ្កាយរណបដំបូងដែលបង្កើតឡើងដើម្បីអង្កេតព្រះអាទិត្យគឺជា អ្នកត្រួសត្រាយ ទី 5, 6, 7, 8 និង 9 ដែលត្រូវបានបាញ់បង្ហោះនៅចន្លោះឆ្នាំ 1959 និងឆ្នាំ 1968 ។ ការស៊ើបអង្កេតទាំងនេះរារាំងព្រះអាទិត្យនៅចម្ងាយឆ្ងាយស្រដៀងនឹងផែនដីហើយបានធ្វើសេចក្តីលម្អិតដំបូង ការវាស់វែងនៃខ្យល់ព្រះអាទិត្យនិងវាលម៉ាញេទិចពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ អ្នកត្រួសត្រាយទី 9 បាន ប្រតិបត្តិការអស់រយៈពេលជាយូរមកហើយដោយបញ្ជូនទិន្នន័យរហូតដល់ខែឧសភាឆ្នាំ 1983 នៅទសវត្សឆ្នាំ 1970 យានអវកាស Helios ពីរនិង ភ្នំភ្លើងស្កាឡាប Apollo បានផ្ដល់ឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនូវទិន្នន័យថ្មីសំខាន់ៗអំពីខ្យល់ព្រះអាទិត្យនិងកញ្ចុំផ្កាយព្រះអាទិត្យ។ ការសាកល្បង Helios 1 និង 2 មានកិច្ចសហការរវាងអាម៉េរិកនិងអាឡឺម៉ង់ដែលបានសិក្សាពីខ្យល់ព្រះអាទិត្យពីគន្លងអវកាសដែលដឹកយានអវកាសទៅក្នុងគន្លងរបស់ បារីស ។ ស្ថានីយ៍អវកាស Skylab ដែលបានបើកដំណើរការដោយអង្គការណេសាសក្នុងឆ្នាំ 1973 រួមបញ្ចូលម៉ូឌុល សង្កេត ថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ ដែល ហៅថាកាំភ្លើយអេឡូលូស្កុបដែលត្រូវបានដំណើរការដោយអវកាសយានិករស់នៅលើស្ថានីយនៅឆ្នាំ 1980 បេសកកម្មអតិបរមាព្រះអាទិត្យ ត្រូវបានបង្ហោះដោយ ណាសា ។ យានអវកាសនេះត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីពិនិត្យមើល កាំរស្មីហ្គាម៉ាកាំរស្មីអ៊ិច និងវិទ្យុសកម្ម កាំរស្មីកាំរស្មីកាំរស្មីកាំរស្មី UV ពីការ ផ្ទុះពន្លឺព្រះអាទិត្យ ក្នុងអំឡុងពេលនៃសកម្មភាពព្រះអាទិត្យខ្ពស់និង ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ។ តែពីរបីខែបន្ទាប់ពីការចាប់ផ្តើមទោះជាយ៉ាងណាការបរាជ័យអេឡិចត្រូមួយបណ្តាលឱ្យការស៊ើបអង្កេតទៅចូលទៅក្នុងរបៀបរង់ចាំហើយវាបានចំណាយពេលបីឆ្នាំខាងមុខនៅក្នុងរដ្ឋអសកម្មនេះ។ ក្នុងឆ្នាំ 1984 បេសកកម្ម ផ្កាយរណប យាន​អវកាស Challenger STS-41C បាន រកឃើញផ្កាយរណបនិងជួសជុលគ្រឿងអេឡិចត្រូនិករបស់ខ្លួនមុនពេលបញ្ជូនវាទៅក្នុងគន្លងតារា។ ក្រោយមកបេសកកម្មថាមពលព្រះអាទិត្យបានទទួលរូបភាពរាប់ពាន់រូបនៃកញ្ចក់ព្រះអាទិត្យមុនពេល ចូលទៅ ក្នុងបរិយាកាសផែនដីនៅខែមិថុនាឆ្នាំ 1989
## ការសង្កេតនិងផលប៉ះពាល់
រូបភាពតូច|ស្តាំ|ក្នុងកំឡុងពេលបរិយាកាសបរិយាកាសព្រះអាទិត្យអាចមើលឃើញច្បាស់ដោយភ្នែកទទេហើយអាចមើលឃើញដោយគ្មានភាពតានតឹងចំពោះភ្នែក។ សូមចុចលើរូបថតនេះដើម្បីមើលវដ្ដនៃ ថ្ងៃលិច ដូចដែលបានអង្កេតពីវាលទំនាបដែលខ្ពស់នៃ វាលខ្សាច់
ភាពភ្លឺរបស់ព្រះអាទិត្យអាចបង្កឱ្យមានការឈឺចាប់ពីការមើលវាដោយ ភ្នែកទទេ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយការធ្វើដូច្នេះរយៈពេលខ្លីមិនមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ភ្នែកដែលមិនវិវត្តធម្មតាសម្លឹងមើលព្រះអាទិត្យដោយផ្ទាល់បណ្តាលឱ្យវត្ថុបុរាណដែលមើលឃើញ phosphene និងភាពពិការភ្នែកបណ្តោះអាសន្ន។ វាក៏ផ្តល់នូវពន្លឺព្រះអាទិត្យ 4 ពាន់លានវ៉ែតដល់រីទីណាដែរដែលធ្វើឱ្យវាកម្តៅនិងបង្កឱ្យខូចខាតដល់ភ្នែកដែលមិនអាចឆ្លើយតបបានត្រឹមត្រូវទៅនឹងពន្លឺការប៉ះពាល់ កាំរស្មី UV ជាលិកាស្រទាប់ នៃកែវភ្នែកក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំហើយត្រូវបានគិតថាត្រូវរួមចំណែកដល់ការបង្កើតឡើងនៃ ជំងឺភ្នែកឡើងបាយ ប៉ុន្តែវាអាស្រ័យលើការប៉ះនឹងពន្លឺព្រះអាទិត្យរបស់ពន្លឺព្រះអាទិត្យហើយមិនមែនថាវាមើលទៅដោយផ្ទាល់ទេ។ ព្រះអាទិត្យ។ ការមើលវែងនៃព្រះអាទិត្យដោយប្រើភ្នែកទទេអាចចាប់ផ្តើមបណ្តាលឱ្យមានការឈឺចាប់ដូចនឹងរលកពន្លឺព្រះអាទិត្យនៅលើរីទីក្រោយប្រហែល 100 វិនាទីជាពិសេសក្រោមលក្ខខណ្ឌដែលពន្លឺកាំរស្មីយូវីមកពីព្រះអាទិត្យគឺខ្លាំងនិងផ្តោតអារម្មណ៍បានល្អ។លក្ខខណ្ឌត្រូវបានកាន់តែអាក្រក់ឡើងដោយភ្នែកក្មេងឬកែវភ្នែកកែវភ្នែកថ្មី (ដែលសារភាព UV ច្រើនជាងភ្នែកធម្មជាតិចាស់) មុំព្រះអាទិត្យនៅជិតចំនុចកំពូលនិងការសង្កេតទីតាំងនៅកម្ពស់ខ្ពស់។
រូបភាពតូច|ស្តាំ|ព្រះអាទិត្យដែលបានមើលឃើញពីគន្លងផែនដីទាបមើលទៅ ស្ថានីយអវកាសអន្ដរជាតិ ។ ពន្លឺព្រះអាទិត្យនេះមិនត្រូវបានត្រងដោយបរិយាកាសទាបដែលទប់ស្កាត់វិសាលគមស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យ
ការមើលព្រះអាទិត្យតាមរយៈ អុបទិក ផ្តោតអារម្មណ៍ ពន្លឺ ដូចជា ចង្កា អាចបណ្តាលឱ្យខូចខាតដល់រីទីណាដោយគ្មានតម្រងត្រឹមត្រូវដែលទប់ស្កាត់កាំរស្មី UV និងធ្វើអោយស្រអាប់ពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ នៅពេលប្រើតម្រងតូចមួយដើម្បីមើលព្រះអាទិត្យអ្នកមើលត្រូវបានប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីប្រើតម្រងដែលត្រូវបានរចនាឡើងសម្រាប់ការប្រើប្រាស់នោះ។ តម្រងមិនត្រឹមត្រូវខ្លះដែលហុចកាំរស្មី UV ឬ កាំរស្មី IR អាចធ្វើឱ្យគ្រោះថ្នាក់ដល់ភ្នែកក្នុងកម្រិតពន្លឺខ្ពស់Herschel wedges ដែលគេហៅថា អាណាឡូកសូឡា មានប្រសិទ្ធិភាពនិងមានតំលៃថោកសម្រាប់កែវយឹតតូចៗ។ ពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលមានវាសនាសម្រាប់ភ្នែកត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីផ្ទៃកញ្ចក់គ្មានសំណាង។ មានតែបំណែកតូចមួយនៃពន្លឺឧប្បត្តិហេតុប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំង។ សល់ត្រូវឆ្លងកាត់កញ្ចក់ហើយទុកឧបករណ៍។ ប្រសិនបើកញ្ចក់ដាច់ដោយសារតែកំដៅគ្មានពន្លឺអ្វីទាំងអស់ត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងធ្វើឱ្យឧបករណ៍នេះបរាជ័យ - មានសុវត្ថិភាព។ តម្រងដ៏សាមញ្ញដែលធ្វើពីកញ្ចក់ងងឹតអនុញ្ញាតឱ្យពន្លឺព្រះអាទិត្យពេញលេញឆ្លងកាត់បើសិនជាពួកគេបែកខ្ញែកដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ភ្នែកអ្នកសង្កេតការណ៍។ កែវយឹតដែលមិនត្រូវបានបញ្ចេញអាចផ្តល់ថាមពលរាប់រយដងច្រើនជាងដោយប្រើភ្នែកទទេដែលអាចបណ្តាលឱ្យខូចខាតភ្លាមៗ។ វាត្រូវបានគេអះអាងថាសូម្បីតែចក្ខុវិស័យសង្ខេបនៅពេលថ្ងៃត្រង់ថ្ងៃត្រង់តាមរយៈកែវយឹតដែលមិនត្រូវបានបិតអាចបណ្តាលឱ្យមានការខូចខាតជាអចិន្ត្រៃយ៍
ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ផ្នែកខ្លះមានគ្រោះថ្នាក់ក្នុងការមើលពីព្រោះភ្នែករបស់ សិស្ស មិនត្រូវបានប្រែប្រួលទៅជាកម្រិតទាបខ្ពស់ដែលមិនទៀងទាត់: សិស្សបានពង្រីកអាស្រ័យលើបរិមាណពន្លឺសរុបនៅក្នុងវាលទិដ្ឋភាព មិនមែន ដោយវត្ថុដែលភ្លឺបំផុតនៅក្នុងវាលទេ។ ក្នុងអំឡុងពេលមានពងក្រពើផ្នែកខ្លះពន្លឺព្រះអាទិត្យភាគច្រើនត្រូវបានរារាំងដោយ ព្រះច័ន្ទ ឆ្លងកាត់នៅមុខព្រះអាទិត្យប៉ុន្តែផ្នែកដែលបានរកឃើញនៃកាំរស្មីពន្លឺព្រះអាទិត្យមាន ពន្លឺ ដូចគ្នានឹងក្នុងថ្ងៃធម្មតា។ នៅក្នុងភាពងងឹតជាទូទៅសិស្សបានពង្រីកពី ~ 2 មទៅ ~ 6 មមហើយកោសិកាថ្នាំលាបនីមួយៗដែលប៉ះពាល់ទៅនឹងពន្លឺព្រះអាទិត្យទទួលបានពន្លឺរហូតដល់ទៅដប់ដងច្រើនជាងពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលមិនបញ្ចេញពន្លឺ។ នេះអាចធ្វើឱ្យខូចឬសំលាប់កោសិកាទាំងនោះដែលនាំឱ្យមានពិការភ្នែកអចិន្រ្តៃយ៍តូចសំរាប់អ្នកមើល។គ្រោះថ្នាក់គឺមានភាពមិនធម្មតាចំពោះអ្នកសង្កេតការណ៍ដែលគ្មានបទពិសោធន៍និងសម្រាប់កុមារពីព្រោះគ្មានការយល់ដឹងពីការឈឺចាប់ទេវាមិនច្បាស់លាស់ភ្លាមៗថាចក្ខុវិស័យរបស់មនុស្សម្នាក់ត្រូវបានបំផ្លាញចោល។
រូបភាពតូច|ស្តាំ|ព្រះអាទិត្យរះ
នៅពេល ព្រះអាទិត្យរះ និង ពេលថ្ងៃលិច ពន្លឺព្រះអាទិត្យត្រូវបានកាត់បន្ថយដោយសារតែការ សាយភាយ Rayleigh និង ការបែងចែក មីយ ពីការឆ្លងកាត់ជាយូរមកហើយឆ្លងកាត់បរិយាកាសផែនដី [212] និងព្រះអាទិត្យពេលខ្លះល្ហិតល្ហៃល្មមនឹងត្រូវបានគេមើលដោយភាពងាយស្រួលដោយភ្នែកអាក្រាតឬសុវត្តិភាពដោយអុបទិច (ដែលមាន មិនមានហានិភ័យនៃពន្លឺព្រះអាទិត្យភ្លឺកើតឡើងភ្លាមៗតាមរយៈការបំបែករវាងពពកមួយ) ។ លក្ខខ័ណ្ឌដ៏គ្រោះថ្នាក់ធូលីបរិយាកាសនិងសំណើមខ្ពស់រួមចំណែកដល់ការបន្ធូរបន្ថយបរិយាកាសនេះ
បាតុភូតអុបទិក ដែលគេស្គាល់ថាជា ពន្លឺពណ៌បៃតង អាចជួនកាលត្រូវបានគេមើលឃើញភ្លាមៗបន្ទាប់ពីថ្ងៃលិចឬមុនថ្ងៃរះ។ ពន្លឺត្រូវបានបង្កឡើងដោយពន្លឺពីព្រះអាទិត្យដែលស្ថិតនៅក្រោមផ្ទាំងគំនូរដែលត្រូវបាន បង្វិល (ជាធម្មតាតាមរយៈការ បញ្ច្រាសសីតុណ្ហភាព ) ឆ្ពោះទៅរកអ្នកសង្កេតការណ៍។ ពន្លឺនៃរលកខ្លី (ពណ៌ខៀវពណ៌ខៀវបៃតង) ត្រូវបានបត់ជាងរលកដែលមានប្រវែងវែង (ពណ៌លឿងពណ៌ទឹកក្រូចពណ៌ក្រហម) ប៉ុន្តែពណ៌ខៀវនិងពន្លឺពណ៌ខៀវត្រូវបានគេ រាយប៉ាយ បន្ថែមទៀតដែលបន្សល់ទុកពន្លឺដែលត្រូវបានគេគិតថាជាពណ៌បៃតង។

## ប្រព័ន្ធភព
ព្រះអាទិត្យមានភពប្រាំបីដែលត្រូវបានគេរកឃើញ។ ភពទាំងនោះរួមមាន ភពសិលាដីបួន (ពុធ សុក្រ ផែនដី និង អង្គារ) ភពយក្សឧស្ម័នពីរ (ព្រហស្បតិ៍ និង សៅរ៍ ) និង ភពយក្សទឹកកកពីរ (រាហុ៍ រឺ អ៊ុយរ៉ានុស និង កេតុ រឺ ណេបទូន )។ ប្រព័ន្ធថាមពលព្រះអាទិត្យក៏មានយ៉ាងហោចណាស់ ភព ប្រាំមួយចំនួនប្រាំមួយ ខ្សែក្រវាត់ ផ្កាយដុះកន្ទុយផ្កាយដុះកន្ទុយ ជាច្រើននិងមួយចំនួនធំនៃសាកសពត្រជាក់ដែលលាតសន្ធឹងលើសពីគន្លងរបស់ ណេបទូន

## ឯកសារយោង
## ព្រះអាទិត្យ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ចង្កោមបើកចំហ ដូចជា Pleiades គឺជា ប្រព័ន្ធ នៃតារាវ័យក្មេងដែលភ្ជាប់ដោយ ទំនាញផែនដី ។
**តារា** (恒星) ឬ **ផ្កាយ** ដែលភ្ជាប់មកជាមួយ គឺជា វត្ថុ រាង ស្វ៊ែរ ដែលមានរាងជាស្វ៊ែរ ដែលបរិមាណ ប្លាស្មា ដ៏ធំសម្បើម (ឬប្លាស្មា) ត្រូវបានចង្កោមដោយ ទំនាញផែនដី ហើយបញ្ចេញពន្លឺយ៉ាងភ្លឺស្វាង។ ជាធម្មតា **ផ្កាយ** () ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅថា ម្យ៉ាងទៀត ផ្កាយដែលនៅជិត ផែនដី បំផុតគឺ ព្រះអាទិត្យ ដែលផ្តល់ថាមពលភាគច្រើនរបស់ផែនដី ។ ហើយផ្កាយទីពីរដែលនៅជិតផែនដីបំផុតគឺ Proxima។ នៅលើ ផែនដី ផ្កាយផ្សេងទៀតអាចមើលឃើញនៅលើមេឃពេលយប់ ប៉ុន្តែនៅពេលថ្ងៃ ពួកគេមិនអាចមើលឃើញដោយសារតែពន្លឺនៃព្រះអាទិត្ យ។ ផ្កាយមួយបញ្ចេញពន្លឺនៅពេលថាមពលដែលបញ្ចេញដោយ ប្រតិកម្មនុយក្លេអ៊ែរ នៅក្នុងស្នូលរបស់វាឆ្លងកាត់ និងត្រូវបានបញ្ចេញ ។ វត្ថុភាគច្រើននៅក្នុង សកលលោក មានទម្ងន់ធ្ងន់ជាង អ៊ីដ្រូសែន និង អេលីយ៉ូម ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងផ្នែកខាងក្នុងនៃផ្កាយ ។

ម៉ាស់ អាយុ និង សមាសធាតុគីមី នៃផ្កាយអាចត្រូវបានរកឃើញតាមរយៈ ប្រភេទវិសាលគម និង ពន្លឺ នៃផ្កាយ និង ចលនាធម្មជាតិ របស់វានៅក្នុងលំហខាងក្រៅ ។ ក្នុង​ចំណោម​នោះ ម៉ាស់​គឺ​ជា​អថេរ​សំខាន់​បំផុត​ដែល​កំណត់ ​ការ​វិវត្តន៍ និង​ជោគវាសនា​របស់​ផ្កាយ។ បន្ថែមពីលើម៉ាស់ កត្តាកំណត់លក្ខណៈរបស់ផ្កាយរួមមានដំណើរការវិវត្តន៍ និង កាំ រយៈពេលបង្វិល ចលនាធម្មជាតិ និង សីតុណ្ហភាពផ្ទៃ។ ដ្យាក្រាម Hertzsprung-Russell បង្ហាញពីការបែងចែកផ្កាយដោយផ្អែកលើពន្លឺ និងសីតុណ្ហភាពផ្ទៃ ហើយដ្យាក្រាមនេះបង្ហាញពីអាយុ និងដំណាក់កាលវិវត្តន៍នៃផ្កាយជាក់លាក់មួយ ។

ផ្កាយត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅពេលដែល ពពកអន្តរតារា នៃ អ៊ីដ្រូសែន អេលីយ៉ូម និងធាតុធ្ងន់ផ្សេងទៀតដួលរលំ ។ នៅពេលដែល ស្នូល ក្តៅគ្រប់គ្រាន់ អ៊ីដ្រូសែនខ្លះចាប់ផ្តើមបំប្លែងទៅជាអេលីយ៉ូមតាមរយៈ ការលាយបញ្ចូលគ្នា។  នៅសល់នៃសម្ភារៈអ៊ីដ្រូសែនផ្ទេរថាមពលរស្មីដែលបានបង្កើតនៅក្នុងស្នូលខាងក្រៅតាមរយៈដំណើរការ convection និង វិទ្យុសកម្ម។ ផ្កាយមួយស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពមួយដែល សម្ពាធវិទ្យុសកម្ម ធ្វើសកម្មភាពពីខាងក្នុងចេញមកក្រៅ ហើយ ទំនាញ របស់វាមានតុល្យភាព ។ នៅពេលដែលអ៊ីដ្រូសែនទាំងអស់នៅក្នុងស្នូលត្រូវបានអស់ ផ្កាយដែលមានម៉ាសលើសពី 0,4 ដង នៃព្រះអាទិត្យ  វិវត្តទៅជា យក្សក្រហម ក្នុងអំឡុងពេលដែលផ្កាយដុតធាតុធ្ងន់ៗជាច្រើននៅ ឬជុំវិញស្នូល ។ ផ្កាយមួយ ខូច នៅចុងបញ្ចប់នៃជីវិតរបស់វា ដោយបញ្ចេញម៉ាស់របស់វាទៅក្នុងលំហខាងក្រៅ។ វត្ថុធាតុដែលច្រានចេញមានធាតុធ្ងន់ជាងមុន ដែលត្រូវបានកែច្នៃជាសម្ភារៈដើម្បីបង្កើតផ្កាយថ្មី ។ 

**ផ្កាយតែមួយ (ឯកវចនៈ)** គឺជាផ្កាយឯកោដែលមិនជាប់ទំនាញទៅនឹងផ្កាយផ្សេងទៀត ។ ព្រះអាទិត្យ របស់យើងគឺជាផ្កាយតែមួយធម្មតា ។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រព័ន្ធផ្កាយ **ពីរ** ឬ **ច្រើន** គឺជារចនាសម្ព័ន្ធដែលផ្កាយពីរ ឬច្រើនត្រូវបានចងដោយ ទំនាញ ហើយជាធម្មតាធ្វើគន្លងនៅពេលបង្កើត គន្លង មានស្ថេរភាពទាក់ទងទៅនឹង កណ្តាលនៃម៉ាស់។ នៅពេលដែលផ្កាយពីរស្ថិតនៅក្នុងគន្លងជិតគ្នា អន្តរកម្មទំនាញរបស់ពួកវាអាចជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ដំណើរការ វិវត្តនៃផ្កាយ។