open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ព្រះបាទរាមាធិបតីទី៣អង្គទង

## ព្រះបាទរាមាធិបតីទី៣អង្គទង (រជ្ជកាលទី១៖១៧៥៤-១៧៤៨)និង(រជ្ជកាលទី២៖១៧៥៦-១៧៥៧) 
រជ្ជកាលទី១៖នៅគ.ស១៧៤៧ នេះទៀត លោកឧកញ៉ានរេន្ទតុង ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តបាសាក់ដែលត្រូវយួនចេះតែរំលោភលើអំណាច និងលើទឹកដីរបស់លោក ក៏បានលើទ័ពទៅប្រយុទ្ធនិងពួកនោះជ័យជំនះបានមកខ្មែរ ពួកយួនក៏បានមកជ្រកនៅកោះកាហុង នៅក្នុងទន្លេមេង្គ។ នៅគ.ស១៧៤៨ ដោយយកលេសថាដើម្បីបង្ក្រាខ្មែរបោះបោរដែលមាន ឧកញ៉ានរេន្ទតុងជាអ្នកដឹកនាំនោះ ព្រះចៅក្រុងវេទ្រុងបញ្ជសឱ្យមេទ័ពឈ្មោះ ង្វៀងហ៊ីវយនលើកទ័ពយួនដោយមានព្រះសត្ថាទី២ ចូលរួមផង មកច្បាំងឈ្នះឧកញ៉ានរេន្ទតុង ដុតបំផ្លាញសំពៅរបស់លោកនៅ មេសរហើយលើកទ័ពឆ្ពោះទៅដល់ទីក្រុងភ្នំពេញ។ ហ្លួងបញ្ជាឱ្យ ចៅហ្វ៊ាឯក លើកទ័ពចេញទៅទល់និងយួននៅត្រង់ ច្រាំងចំរេះ។ ទ័ពខ្មែរទន់ដៃជាង ត្រូវដកថយ យួនដេញតាម ឧដុង្គ។ ហ្លួងឧបរាជ និងព្រះអង្គស្ងួន(ស្រីជ័យជេដ្ឋា) ភៀសព្រះអង្គទៅប្រទេសសៀម។
រជ្ជកាលទី២៖ ព្រះបាទស្រីជ័យជេដ្ឋាអង្គស្ងួន សោយទីវង្គតនៅគ.ស១៧៥៥។ ព្រះមហាឧបភយោរាជអង្គទងត្រូវបានពួកមន្ត្រី និងព្រាហ្មណ៍បុរោហិតលើកឱ្យសោយរាជ្យជាលើកទី២នៅគ.ស១៧៥៦។ វិវាទរវាងឧបរាជ អង្គហ៊ីងនិងព្រះឧទ័យរាជា បានកើតឡើង។ ព្រះឧទ័យរាជាទ្រង់បានភៀសទៅនៅ ស្រុកពាមក្រោយមកទៅនៅ ខេត្តព្រះត្រពាំង។ នៅគ.ស១៧៥៧មុនពេលដែលសោយទីវង្គតទៅព្រះបាទរាមាធិបតីទី៣អង្គទងទ្រងយល់ព្រមលះបង់ឱ្យយួននូវ ខេត្តផ្សរដែក ស្រុកពីនៃខេត្តលង់ហោរនិង ខេត្តមាត់ជ្រូក។
## ឯកសារយោង
នាងមេខលា

[ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px|[របាំព្រះរាជទ្រព្យ - របាំនាង​មណីមេខលា(នាងមេខលា).]]

ប្រវត្តិត្បូងខៀវមោរា ទាក់ទងនិងធម្មបាលកុមារ ឬ ព្រះពិស្ណុះការណ៍ ដែលបានទទួលត្បូងកែវ ៧គ្រាប់ពីបុត្រទាំង៧របស់កបិលមហាព្រហ្ម ។ (ត្បូងមោរា) ជាត្បូងខៀវដែលមានមហិរិទ្ធអស្ចារ្យ ក្រោយពេលដែល " ព្រះរាម " បន់ស្រន់ទៅអារុកអារ័ក្សអ្នកតារក្សាព្រៃឲជួយតាមថែរក្សា " នាងសេដា " នៅក្នុងព្រៃ ដើម្បីជាការតបស្នងព្រះរាមបានឲត្បូងខៀវនោះទៅ ព្រះមុនីឥសីនៅទីនោះ ។ (តមក)

## រឿងកែវមណីមេខាលា 
ព្រះមុនីឥសី មានសិស្សពីនាក់ ឈ្មោះ " រាមសូរ្យ" ជាយក្សប្រុស និង " នាងមេខលា " ជាសិស្សប្អូន អ្នកទាំងពីរខំរៀនសីលវិជ្ជាប្រណាំងប្រជែងគ្នាខ្លាំងណាស់ ។ ថ្ងៃមួយលោកតាមុនីឥសី ក៏ចង់ល្បងវិជ្ជាសិស្សទាំងពីរមើលថា តើនរណាប៉ិនប្រសប់ជាងគ្នា ទើបលោកនិយាយទៅកាន់សិស្សថា "បើអ្នកណាមួយយកកែវមួយមានទឹក សន្សើមពេញមកឱ្យលោកគ្រូបានមុនគេ នោះអត្មាគ្រូនឹងឲត្បូងមោរា ដែលមានពន្លឺនិងមហិរិទ្ធអស្ចារ្យទៅសិស្សនោះ" ពាក្យថាមណី គឺប្រែមកថាពន្លឺចែងចាំង។
រាមសូរ្យក៏យកកែវមួយទៅត្រង់ទឹកសន្សើមដែលទើរនៅស្លឹកឈើនិងស្មៅផ្សេងៗ វាបានខំព្យាយាមធ្វើដូច្នេះជាច្រើនព្រឹក ប៉ុន្តែឥតបានលទ្ធផលល្អសោះ ចំណែកឯនាងមេខលា ដែលជាស្រីចេះគិតវែងឆ្ងាយក៏រើសយកបណ្ដូលឈើមួយយ៉ាងទន់ស្តោកៗ ហើយយកទៅដាក់ផ្តិលលើទឹកសន្សើមដែលដក់នៅលើស្លឹកឈើ នឹងនៅលើស្មៅ ទាល់តែដុំឈើនោះជក់ទឹកនៅពេញទាំងអស់ បន្ទាប់មកនាងមេខលា បានយកដុំឈើនោះទៅច្របាច់ទឹកដាក់ទៅក្នុងកែវ អាស្រ័យដោយហេតុដូច្នេះ នាងរកទឹកសន្សើមដាក់កែវបានពេញ ហើយក៏យកកែវទឹកសន្សើមនោះទៅជូនមហាមុនីឥសី ។ 
មហាមុនីឥសីក៏ប្រគល់ត្បូងមោរាទៅឱ្យនាងមេខលា ដោយប្រាប់ថា "ត្បូងកែវនេះមានគុណភាពខ្លាំងពូកែណាស់  អាចធ្វើឲយើងហោះហើរកាត់អាកាសពពក ទៅកាន់កន្លែងណាក៏បានទាំងអស់" ។
នាងមេខលា ក៏ទទួលយកកែវមោរានោះមក ហើយបានលើកគ្រវីកែវមោរានោះឡើងលើ ស្រាប់តែនាងមេខលាក៏ហោះវឹងទៅលើមេឃបាត់មួយរំពេច។
ចំណែកឯរាមសូរ្យអាស្រ័យដោយការព្យាយាមដ៏យូរ ក៏រកទឹកសន្សើមដាក់បានពេញកែវ ហើយយកទៅថ្វាយគ្រូរបស់ខ្លួន ។ 
មហាមុនីឥសី ពោលថា ៖ "ចៅឯង យករបស់នេះ មកយឺតយូរពេកហួសពេលគ្រូត្រូវការ ឥឡូវគ្រូបានឱ្យរតនៈវត្ថុនោះទៅនាងមេខលាទៅហើយ ។
កាលបើបានឮគ្រូថាដូច្នេះ រាមសូរ្យក៏កើតសេចក្ដីទោមនស្សពន់ពេកយំសោកបោកខ្លួននៅមុខគ្រូរបស់ខ្លួន ។  
ដើម្បីលួងចិត្តសិស្សរបស់ខ្លួន មហាមុនីឥសីក៏ប្រាប់ថា ៖ "ចូរចៅកុំកើតទុក្ខខ្លាំងពេក ចាំតាឱ្យពន្លាក និង ពូថៅមួយ  ពេលចៅគ្រវីពូថៅនេះអាចហោះហើរដូចនាងមេខលាបាន ។ 
នាងមេខលានេះ ចូលចិត្តហោះហើរលេងនៅលើអាកាសដើម្បីមុជទឹកភ្លៀងលេង រីឯរាមសូរ្យបានពូថៅមកកាន់នៅនឹងដៃហើយ វាក៏ហោះស្វែងរកនាងមេខលា ដើម្បីដណ្ដើមយកកែវមោរានោះ នៅពេលដែលយក្សនោះហោះសំដៅមករកនាង នាងក៏យល់ឃើញភ្លាមថា យក្សនេះប្រាកដជាមកមានបំណងចង់បានត្បូងកែវនេះជាក់ជាពុំខាន ទើបនាងលើកកែវគ្រវីឡើង ហោះទៅលើអាកាសវេហាយ៉ាងខ្ពស់ក្រៃលែង ។ រាមសូរ្យក៏បិទភ្នែករួច គ្រវែងអាវុធវាទៅ  អាវុធនោះក៏ហោះយ៉ាងលឿនឮសូរសម្បើមក្រៃលែង ប៉ុន្តែមិនត្រូវនាងមេខលាទេ ដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះ "ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ" ក៏តែងតាំងអ្នកទាំងពីរជាទេវតាតំណាងឲផ្គរលាន់ ហើយប្រសិដ្ឋនាម នាងមេខលា ថា (នាងអរក្ខទេវី) ទេវតារក្សានៅលើផ្ទៃមហាសមុទ្រ ។

** ចាប់តាំងពីពេលនោះមកខ្មែរបុរាណតែងយល់ថារាល់ពេលដែលមានសម្លេងផ្គររន្ទះខ្លាំងៗខុសធម្មតាប្រាកដជាពពួកទេវៈឈ្លោះគ្នានៅលើអាកាស្សាហើយ។​
** ក្រោយមកត្បូងកែវមោរា ថៃក្លាយជាពាក្យ ត្បូងកែវមនោរា ហើយបង្កើតរឿងឈ្មោះថា"នាងកែវមនោរា" ។​

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*​ព្រះ​រាម​
*របាំព្រះរាជទ្រព្យ
*ព្រះលក្សណ៍
*ព្រះ​សុត្រុត
*ព្រះភិរុត
*ព្រះនាងហ្គ៉ាយ៉ាទ្រី
*អង្គទ
*ក្រុងរាពណ៍
*នាង​មណ្ឌោលគីរី
*នាងកាមអគ្
*នាគ
*វត្តព្រះកែវមរកត
*ព្រហ្មញ្ញ សាសនា
*ហិណ្ឌូសាសនា
*របាំព្រះរាជទ្រព្យ 
*នាង​មណីមេខលា
បែមប៊ូអ៊ែរវេយ៍

ក្រុមហ៊ុន **Bamboo Airways** គឺជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍មួយនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម។
ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នេះនឹងចាប់ផ្តើមជើងហោះហើររបស់ខ្លួននៅឆ្នាំនេះ។
នៅពេលចាប់ផ្តើមក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នឹងប្រើប្រាស់យន្តហោះជួលពីក្រុមហ៊ុន Airbus ។
ក្រុមហ៊ុននេះបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយ Airbus សម្រាប់យន្តហោះ Airbus A321neo ចំនួន 24 គ្រឿង។ នៅថ្ងៃទី 26 ខែមិថុនាឆ្នាំ 2018 ក្រុមហ៊ុននេះបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយ Boeing សម្រាប់យន្តហោះ Boeing 787 Dreamliner ចំនួន 20 គ្រឿង។ យន្តហោះនេះនឹងត្រូវបានបញ្ជូននៅឆ្នាំ 2020 ។ 

## ឯកសារយោង
ខេត្តជាំក្សាន្ត

**ខេត្តជាំក្សាន្ត** បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្ដូរទៅជាស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារវិញ។
កាហ្វេ

**កាហ្វេ** គឺជាភេសជ្ជៈដែលរៀបចំពីការលីងនៃសណ្តែកកាហ្វេដែលមានគ្រាប់ពូជផ្លែប៊ឺរីមកពីប្រភេទកាហ្វេដ៏ជាក់លាក់ ។ ពីផ្លែកាហ្វេ គ្រាប់ពូជត្រូវបានបំបែកដើម្បីបង្កើតជាផលិតផលឆៅដែលមានស្ថិរភាព ៖ កាហ្វេបៃតងដែលមិនត្រូវបានលីង ។ គ្រាប់ពូជត្រូវបានគេយកទៅលីងដែលជាដំណើរការមួយដែលផ្លាស់ប្តូរវាទៅជាផលិតផលដែលហូបបាន គឺកាហ្វេលីងដែលកិនជាម្សៅហើយចាក់ទឹកក្តៅមុនពេលច្រោះ ផលិតបានកាហ្វេមួយពែង ។
បាកាណ

កាលដើមឡើង ប៉មកណ្តាលជាកំពូលហៅថាបាកាណនៅចំហទៅទិសទាំងបូន ហើយប្រហែលជាមានតម្កល់បដិមាព្រះនរាយណ៍។ ក្រោយមក ពេលដែលប្រាសាទអង្គរវត្តបានក្លាយទៅជាបូជនីយដ្ឋានព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយមានកិត្តិយសខ្ចរខ្ចាយខ្លាំង ពោលគឺចាប់ពីសតវត្សទី១៦ គេបានផ្ទប់ទ្វារទាំងបួននោះ ដោយជញ្ចាំងថ្ម ហើយសាងព្រះពុទ្ធរូបទ្រង់ឈរនៅគ្រប់ទិស។ ដោយយកសិលាចារឹកសម័យកណ្តាលមកពិនិត្យល្អិតល្អន់ទៅ អ្នកស្រាវជ្រាវខ្លះយល់ថា ប្រហែលជាព្រះបាទសត្ថា ដែលបានផ្ទប់ជញ្ជាំង ហើយឆ្លាក់ព្រះពុទ្ធរូបនោះ។
នៅពេលគេបើកជញ្ជាំងខាងត្បូងនៃប៉មកណ្តាលនេះ គេប្រទះឃើញលើផ្ទៃដីខាងលើនូវវត្ថុបុរាណខ្លះៗលាយឡំគ្នា។ ក្នុងចំណោមនោះមានវត្ថុពីរដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ជាពិសេស៖
* ព្រះពុទ្ធរូបប្រក់នាគមួយព្រះអង្គ ដែលសព្វថ្ងៃតម្កល់នៅលើជាន់បាកាណនេះដដែល (ថេវខាងកើត កៀនច្រកទ្វារកណ្តាល)។
* អាងថ្មមួយខ្វះគម្រប ដែលអាចប្រៀបធៀបទៅនឹងអាងមួយទៀតមានគម្របហើយដែរឃើញមាននៅបន្ទាយសម្រែ។ អ្នកស្រាវជ្រាវខ្លះយល់ឃើញថាអាងប្រភេទនេះជាម្ឈូស ឬកោដ្ឋដាក់សពដែលបញ្ឈជង្គង់ឡើងលើ ក្នុងឥរិយាបថដូចនៅក្នុងផ្ទៃម្តាយ។
## ឯកសារយោង
ប្រាសាទព្រះធាតុរកា

ប្រាសាទព្រះធាតុរកាដែលប្រជាជន និងអ្នកប្រាជ្ញាបារាំងមូយចំនួនច្រើននិយមហៅថាតាមរូបភាពជាក់ស្តែងថា ប្រាសាទទ្រេង ព្រោះប្រាសាទនេះមានរាងទ្រេតទៅទិសខាងលិច។ ប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងបរិវេណសាលាបឋមសិក្សារកា មានចម្ងាយផ្លូវចូលប្រមាណ ៥គីឡូម៉ែត្រពីផ្លូវជាតិលេខ៦។ ប្រសិនបើយើងធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ៦ មានចម្ងាយប្រមាណ ៩៣គីឡូម៉ែត្រនៅខាងឆ្វេងដៃមកដល់ក្លោងទ្វារមួយ ដែលលំអដោយរូបចម្លាក់ព្រះកេសព្រហ្មមុខបួនមានសណ្ឋានជាប្រាសាទកំពូលប្រាំ ដែលព្រះកេសកណ្តាលខ្ពស់ជាងគេ។ប្រាសាទព្រះធាតិរកាកសាងអំពីថ្មភក់ ដែលខ្លោងទ្វារបញ្ឆោតខាងត្បូងមានផ្តែរមួយ ដែលមានសណ្ឋានទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងគ្នានិងផ្តែរទ្វារក្នុងរចនាបថសំបូរព្រៃគក់ ដែលលំអដោយអង្កត់ធ្នូ៤។

នៅក្នុងឯកសារមុនៗដែលសិក្សាដោយអ្នកស្រាវជ្រាវជនជាតិបារាំង គេច្រើនហៅប្រាសាទនេះថា “គោករកា” ប៉ុន្តែឈ្មោះនេះសព្វថ្ងៃពុំមានអ្នកស្រុកណាម្នាក់ស្គាល់ឡើយ ព្រោះអ្នកស្រុកហៅតៗគ្នាថា “ព្រះធាតុ” ឬ “ព្រះធាតុរកា”។ ពាក្យ “ព្រះធាតុ” ច្រើនតែជាពាក្យដែលគេហៅសំណង់ប្រាសាទប្រៀបប្រដូចទៅនឹងចេតិយ។ ព្រះធាតុរកា មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិរកា សង្កាត់ស្រយូវ ក្រុងស្ទឹងសែន ខេត្តកំពង់ធំ និងមានចម្ងាយ៥០០ម៉ែត្រ ខាងត្បូងទួលដំរីស។ កន្លងមក ប្រាសាទនេះបានទាក់ទាញអ្នកស្រាវជ្រាវជាតិ និងបរទេសមកសិក្សាច្រើនណាស់ ចាប់តាំងពីដើមស.វ.ទី២០មក ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវទាំងនោះមានដូចជា លោក Goerge Groslier ឆ្នាំ១៩២៤ លោក Henri Parmentier ឆ្នាំ១៩៣៥ លោក Goerge Coedès ឆ្នាំ១៩៥៣ លោក​ស្រី Mireille Bénisti ឆ្នាំ១៩៧៤, ១៩៧៧ លោក ម៉ក់ ភឿន ឆ្នាំ១៩៩៥ លោក បេ តៃសែ ឆ្នាំ២០០៣ និងលោក ភុំ រតនៈពិសិដ្ឋ ឆ្នាំ២០១៤។
ព្រះធាតុរកា
ខេត្តបន្ទាយមាស

**ខេត្តបន្ទាយមាស** បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្ដូរទៅជាស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពតវិញ។
ប្រាសាទខ្នារ

## លក្ខណៈទូទៅ 
ប្រាសាទខ្នារស្ថិតនៅចម្ងាយ ៣គីឡូម៉ែត្រទិសអាគ្នេយ៍ពីភូមិកោះកេរ មានចម្ងាយ ១គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងរហាល និងមានចម្ងាយ ១០០ម៉ែត្រទិសនរតីពីត្រពាំងអង្គខ្នារ។
ប្រាសាទខ្នារមានលក្ខណៈពិសេសមួយជាសំណង់សាសនា ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងរហាល ហើយស្ថិតនៅតាមបណ្តោយអ័ក្សនៃរហាលតាមទិសខាងជើងទៅត្បូងដែលមានចម្ងាយ ៥៥០ម៉ែត្រខាងត្បូងរហាល។ បញ្ជាក់ថាជាសំណង់ឈើប្រើសម្រាប់រោងជាងពេលសាងប្រាសាទកោះកេរ ក៏ប៉ុន្តែការសិក្សាថ្មីៗនេះ បង្ហាញថាបំណែកថ្មកក់រាយប៉ាយត្រូវបាន គេវិភាគថាជាសំណង់ទម្រតម្កល់ប្រហែល ៣ម៉ែត្រជារាងការ៉េប្រវែង ៦ម៉ែត្រតាមជ្រុងនីមួយៗទ្រសិវៈលិង្គដ៏ធំមួយ។ ផ្នែកខាងក្រៅនៃទម្រធ្វើអំពីថ្មភក់ រីឯផ្នែកខាងក្នុងធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម។ ទម្រយោនីប្រាសាទនេះមានលក្ខណៈពិសេសមួយធំ បានទំហំ ២ម៉ែត្រគុណ ១ម៉ែត្រ ពីបាតទម្រដល់ចុងទម្រសិវៈលិង្គមានកម្ពស់ ៧ម៉ែត្រ សិល្បៈករចុះទម្លាយជញ្ជាំងប្រាសាទ ដើម្បីបង្ហូរទឹកហូរឆ្លាក់នៅទិសខាងជើងជាទិសតំណាងឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិ។ លើសពីនេះទៀត ប្រាសាទខ្នារជាកន្លែង ដែលមានចម្លាក់ក្រឡោតទាប រូបទេពជាច្រើនលើផ្ទាំងថ្មធម្មជាតិនៅទីនោះមានស្រាប់។ ដើម្បីបន្សុតទឹកភ្លៀងចម្លាក់នេះ អាចប្រើប្រាស់មុខងារដូចស្ទឹងលិង្គពាន់នៅភ្នំគូលែននាដើមសតវត្សទី៩ និងក្បាលស្ពាននាសតវត្សទី១១។
ជាសង្ខេបខ្លីមក សិលាចារឹកប្រាសាទខ្នារ K.១៣១២ ចារឹកនៅឆ្នាំ ៨៩១ នៃមហាសករាជ ត្រូវនឹងឆ្នាំ ៩៦៩ នៃគ្រឹស្តសករាជ ចំនឹងថ្ងៃ ៤រោច ខែស្រាពណ៍ ថ្ងៃសៅរ៍ ដែលរៀបរាប់អំពីព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះថា “ណិរន្តចារ្យ” មានឋានន្តរនាមថា “ម្រតេញ” ដែលជាអធិការបតីនៅភ្នំកម្រតេងជគតលិង្គបុរ។ “ភ្នំកម្រតេងជគតលិង្គបុរ” ឬ “ភ្នំកម្រតេងជគតតរាជ្យ” សំដៅដល់មហាប្រាសាទធំនៅតំបន់កោះកេរសព្វថ្ងៃនេះឯង។ គេបានអញ្ជើញព្រាហ្មណ៍ “ណិរន្តចារ្យ” មកទេវស្ថាននេះ ដើម្បីឱ្យលោកបង្កើតមូលនិធិបន្ថែមដើម្បីជួយផ្គត់ផ្គង់ដល់ទេវស្ថាន ដូចជា ការជាវដីធ្លីជាដើម ហើយបានកំណត់ព្រំប្រទល់ដីយ៉ាងជាក់លាក់ថែមទៀតផង។

ជាសង្ខេបខ្លីមក សិលាចារឹកប្រាសាទខ្នារ K.១៣១២ ចារឹកនៅឆ្នាំ ៨៩១ នៃមហាសករាជ ត្រូវនឹងឆ្នាំ ៩៦៩ នៃគ្រឹស្តសករាជ ចំនឹងថ្ងៃ ៤រោច ខែស្រាពណ៍ ថ្ងៃសៅរ៍ ដែលរៀបរាប់អំពីព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះថា “ណិរន្តចារ្យ” មានឋានន្តរនាមថា “ម្រតេញ” ដែលជាអធិការបតីនៅភ្នំកម្រតេងជគតលិង្គបុរ។ “ភ្នំកម្រតេងជគតលិង្គបុរ” ឬ “ភ្នំកម្រតេងជគតតរាជ្យ” សំដៅដល់មហាប្រាសាទធំនៅតំបន់កោះកេរសព្វថ្ងៃនេះឯង។ គេបានអញ្ជើញព្រាហ្មណ៍ “ណិរន្តចារ្យ” មកទេវស្ថាននេះ ដើម្បីឱ្យលោកបង្កើតមូលនិធិបន្ថែមដើម្បីជួយផ្គត់ផ្គង់ដល់ទេវស្ថាន ដូចជា ការជាវដីធ្លីជាដើម ហើយបានកំណត់ព្រំប្រទល់ដីយ៉ាងជាក់លាក់ថែមទៀតផង។

ជារួមមក សិលាចារឹកប្រាសាទខ្នារ K.១៣១២ បានផ្តល់ព័ត៌មានជាច្រើនអំពីការជាវដីព្រៃសម្រាប់ធ្វើជាមូលនិធិផ្តត់ផ្គង់ដល់ប្រាសាទ ដែលដីដែលបានជាវនោះ គឺព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ដែលជាអ្នកទទួលបន្ទុកបានកំណត់ព្រំប្រទល់យ៉ាងជាក់លាក់៕

## ឯកសារយោង 
ខ្នារ
ប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទ

thumb|ប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទ
មានប្រាសាទមួយដែលសល់ដានដល់សព្វថ្ងៃ នោះគឺប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទ ស្ថិតក្នុងភូមិរោងដំរី ឃុំជើងភ្នំស្រុកបាភ្នំ ខេត្តព្រៃវែង។ ប្រាសាទនេះ ត្រូវបានបំផ្លាញស្ទើរទាំងស្រុងក្នុងរបបប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរក្រហម ហើយនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៩០ រូបចម្លាក់ទាំង៣ ត្រូវជនខិលខូចលួចកាត់ព្រះកេសយកទៅបាត់ទៀត។ លោក អ៊ុយ រ៉ាស៊ឺង ប្រធានការិយាល័យវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈស្រុកបាភ្នំ បានអះអាងថា ប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទនេះ អាចកសាងឡើងក្នុងចន្លោះពីសតវត្សទី១ ដល់ចុងសតវត្សទី៦ នៃគ្រិស្តសករាជ ឬអាចរាប់បានថាក្នុងសម័យនគរភ្នំ។ ប៉ុន្តែបើតាមឯកសារមួយចំនួនបានបង្ហាញថា ប្រាសាទនេះត្រូវបានស្ថាបនាឡើង នាសម័យអង្គរដើម្បី ឧទ្ទិសចំពោះលទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ចំណែកឯសៀវភៅ ប្រវត្តិស្រុកបាភ្នំ ដែលស្រាវជ្រាវដោយលោក ឡុង គារ ក៏បានបង្ហាញដែរថា ថ្មសង់ប្រាសាទវិហារច័ន្ទ មានលក្ខណៈដូចគ្នានឹងថ្មសង់ប្រាសាទអង្គរវត្ត។ ចន្លោះពីឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩ តួប្រាសាទត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញស្ទើរទាំងស្រុង ឯថ្ម និងចម្លាក់ផ្សេងៗ ត្រូវបានលួចយកទៅបាត់អស់ ដោយបន្សល់ទុកត្រឹមខឿន ស៊ុំទ្វារចូល និងរូបចម្លាក់ធំ៣។ បើតាមលោក លោក អ៊ុយ រ៉ាស៊ឺង បានឲ្យដឹងថា ក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ៩០ រូបចម្លាក់ទាំង៣ ត្រូវបានជនខិលខូចលួចកាត់ព្រះកេសយកទៅបាត់ទៀត ប៉ុន្តែគណៈកម្មការ បានរៀបចំព្រះកេសថ្មីជំនួសវិញ។ ប្រធានការិយាល័យវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈស្រុកបាភ្នំ បានលើកឡើង បច្ចុប្បន្ន ប្រាសាទដ៏ចំណាស់មួយនេះ កំពុងដាក់ក្រោមការការពារយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់បំផុត និងមានឆ្មាំចាំសម្អាតជាប្រចាំ។ ចំណែកក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ក៏បានចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទជាសម្បត្តិវប្បធម៌ជាតិ ព្រមទាំងផ្សព្វផ្សាយឲ្យជួយការពារផងដែរ។
លោកតាបសភ្នំតូច(លោកឃុត ច័ន្ទប៊ុនធឿន)បានប្រាប់ថា បាភ្នំ/ភ្នំធំគឺជាបណ្តុំភ្នំច្រើរួមមានៈ ភ្នំសំពៅ ភ្នំដើមជ្រៃ ភ្នំបញ្ចា ភ្នំខ្ចងសាំង ភ្នំអាង(ទឹក) ភ្នំយាយទូលកញ្ច្រែង-លោកតាទូលឈ្នាង និងភ្នំផែនដី(ភ្នំចេតិយ)ដែលខ្ពស់ជាងគេដែលមានរូង២ ទៅ៣ជាន់។ ស្តេចព្រះហ្លួងកនបានធ្លាប់មករៀនវិជ្ញាគុណពូកែៗនៅទីនេះ (បាភ្នំ)។ ភ្នំទាំងអស់សុទ្ធតែមានរូង (រូងខ្លះជារូងអាថ៌កំបាំង ឬរូងអ្នសច្ចំ)។ រូងភ្នំនាគនៅបាភ្នំផុសនៅរូងភ្នំមេដែង ដែលស្តេចនាគនោះ គេហៅថាព្រះមាតាលីវយី។ លោកតាផ្តាំថា សូមប្រយ័ត្ន កុំឱ្យខុសមាត់ ខុស.ក ពេលដើរព្រៃភ្នំ។ បារមីភ្នំតាមថែគ្រោងមនុស្សដែលគិតផលប្រយោជន៍រួមជាធំ។

សូមបន់ស្រន់ដល់វត្ថុស័ក្តិសិទ្ធិក្នុងលោក ទេវតាឆ្នាំថ្មី និងបារមីទឹកដីនគរភ្នំជួយតាមថែរក្សាពលរដ្ឋកម្ពុជាគ្រប់រូបឱ្យជួបតែអាយុយឺនយូរ មានលាភ និងមានជ័យ កុំបីឃ្លាងឃ្លាតឡើយ
ព្រះវិហារច័ន្ទ
មូលនិធិថែទាំភ្នែក

មូលនិធិថែទាំសុខភាពភ្នែក (ECF) គឺជាអង្គការសប្បុរសធម៌អន្តរជាតិដែលសកម្មនៅក្នុង បណ្តាប្រទេសជាង 20 នៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី និងទ្វីបអាហ្វ្រិក  ។

ECF ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅពេលដែលអង្គការថែទាំភ្នែកពិភពលោក និងក្រុមគ្រូពេទ្យភ្នែក មេគង្គ បានរួមបញ្ចូលគ្នាក្នុងឆ្នាំ 2008 ។ អង្គការទាំងពីរបានចែករំលែកគោលបំណងដូចគ្នា និងធ្វើការរួមគ្នា ហើយបច្ចុប្បន្ននេះជាមូលនិធិមួយដែលមានប្រសិទ្ធពល និងប្រសិទ្ធភាព ជាងមុន។

អង្គការថែទាំភ្នែកពិភពលោក (1984) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអ្នកឯកទេសខាងជំងឺភ្នែក ជនជាតិហូឡង់ ដែលត្រូវបានរំជើបរំជួលដោយសារស្ថានភាពនៃចំនួនមនុស្សពិការភ្នែក ដែលអាចព្យាបាលបាន ឬអាចត្រូវបានការពារ។ គ្រូពេទ្យភ្នែកមេគង្គ (ឆ្នាំ 1993) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអ្នកជីវវិទូជនជាតិហូឡង់ម្នាក់ បន្ទាប់ពីគាត់បានស្នាក់នៅប្រទេសថៃ ដើម្បីធ្វើការស្រាវជ្រាវបញ្ហាភ្នែក។
នាយកប្រតិបត្តិបច្ចុប្បន្នគឺ Björn Stenvers ដែលបានទទួលពានរង្វាន់ខ្ពស់បំផុតរបស់ព្រះមហាក្សត្រ គឺ គ្រឿងឥស្សរិយយសព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (Grand Cross of Royal Order of Cambodia) (2023)។

មូលនិធិថែទាំភ្នែក មានការិយាល័យ និងមន្ទីរពេទ្យនៅក្នុងតំបន់ហិមាល័យ Himalayan (នេប៉ាល់)(Nepal), អាស៊ីអាគ្នេយ៍ (វៀតណាម ,Vietnam កម្ពុជា Cambodia ឡាវ Laos និង អាហ្វ្រិក Africa (តង់ហ្សានី) (Tanzania). ។

## References 
## External links 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាស៊ីអាគ្នេយ៏​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រភេទ៖សុខភាពនៅអាហ្វ្រិក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រភេទ៖អង្គការសប្បុរសធម៌អន្តរជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រភេទ៖អង្គការបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៨៤
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការជំនួយមនុស្សធម៌
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រឿងឥស្សរិយយសព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
*
និមិត្តសញ្ញាគណិតវិទ្យា

និមិត្តសញ្ញាគណិតវិទ្យា
**Numbers:** 
**Fractions:** 

**Underline text:** 
**Strikeout text:** 
**Font:** 
**→ General font specification:** 
**Superscripts/subscripts:** 
**Analysis:** 
**Arrows:** 
**Logic:** 
**Sets:** 
**Relations:** 
**Binary operations:** 
**Delimiters:** 
**Miscellaneous:** 
**Punctuation:** 
**Spacing:** 
**Greek:**
ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី៣ អង្គស៊ូ ឬចៅពញាសូរ

## ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី៣ អង្គស៊ូ ឬចៅពញាសូរ (រជ្ជកាលទី១ ១៦៨៨-១៦៩៥) 
នៅឆ្នាំ១៦៨៩ នាម៉ឺនឈ្មោះ ចៅពញានូ និងចិនឈ្មោះតាន់ចុងអៀ ដោយតូចចិត្តមិនបុណ្យសក្កិ ក៏រត់ចូលទៅខាងអង្គនន់ ព្រះអង្គឱ្យលើកទ័ពមកច្បាំង តាំងបន្ទាយនៅជ្រោយចង្វារ។ ប៉ុន្តែមន្ត្រីទាំងពីរត្រូវបានចាប់បានហើយយកទៅប្រហារជីវិតបង់។ នៅឆ្នាំដដែលព្រះជ័យជេដ្ឋាដែលបានគ្រង់រាជ្យអស់រយៈពេល១៣ឆ្នាំមកហើយ ក៏ទ្រង់ធ្វើពិធីប្រាប្តាភិសេក ដោយមាននាមសម្រាប់រាជ្យថា សម្តេចព្រះជ័យជេដ្ឋាបរមសុរិន្ទរាមាធិរាជរាមាឥសូរ លើកអង្គលីជាអគ្គមហេសីហៅថា សម្តេចព្រះភគវតីសិរីចក្រពត្តិមហាក្សត្រី។ ពេលនោះព្រះអង្គនន់បានភៀសទៅសុំជំនួយទ័ណយួនមកច្បាំងនិងព្រះអង្គទៀត។ ទ័ពយួនពីរម៉ឺននាក់បានលើកមកក្រុងភ្នំពេញ តែត្រូវបរាជ័យថយទៅស្រុកវិញ។ ចំណែកឯព្រះអង្គនន់ទ្រង់រត់ចូលបន្ទាយស្រីសន្ធរការពារខ្លួន។ ក្រោយមកក៏ដោះស្រាយឈឺព្រះទ័យព្រោះបរាជ័យច្រើនដងពេកក៏សុគតក្នុងព្រះជន្ម៣៧វស្សា។
## ចៅហ្វាយស្រុកខ្មែរ សម័យកណ្តាល 
ច្បាប់ក្រមស្រុកព្រះជៃជេស្តា (ព្រះជៃជេដ្ឋាទី៣) ឆ្នាំ១៦៩៣ ដែលហៅថា «ស្រុក» នៅសម័យកណ្ដាលប្រហែលមានន័យស្មើនឹងខេត្តសព្វថ្ងៃ។ ស្រុកមួយគ្រប់គ្រងដោយចៅហ្វាយស្រុកម្នាក់។ ចៅហ្វាយស្រុកដែលមានឈ្មោះក្នុង «ច្បាប់ក្រមស្រុកព្រះជៃជេស្តា» ទាំងអស់ចំនួន៣០។ ប៉ុន្តែចៅហ្វាយស្រុកសំខាន់និងមានសក្តិធំជាងគេមានចំនួន៥គឺ ចៅហ្វាយស្រុកសន្ទុក ចៅហ្វាយស្រុកទ្រាំង ចៅហ្វាយស្រុកថ្បូងឃ្មុំ ចៅហ្វាយស្រុកពោធិសត្វ និងចៅហ្វាយស្រុកបាភ្នំ។
ចៅហ្វាយស្រុកមានកាតព្វកិច្ចច្រើនជំពូកដែលត្រូវធ្វើក្នុងប្រយោជន៍រាជការផងនិងរាស្ត្រចំណុះស្រុកផង។ ឧទាហរណ៍ ក្នុងករណីមានចោរកម្មលួចឆក់ប្លន់កាប់សម្លាប់ ឬមានអ្នកឯណាមករុករាតត្បាតធ្វើទុក្ខបុកម្នេញរាស្ត្រចំណុះស្រុកដោយប្រការផ្សេងៗ គឺចៅហ្វាយស្រុកនោះឯងត្រូវសង្វាតរកចាប់មនុស្សកំណាចដែលមករុកគួនរាតត្បាតនោះឲ្យបានយកមកធ្វើទោសតាមដោយធ្ងន់ស្រាល ឧបមាដូចឪពុកម្តាយចិញ្ចឹមរក្សាកូន។
ចៅហ្វាយស្រុកត្រូវចាំជួយដាស់តឿនក្រើនរំឮករាស្ត្រចំណុះស្រុកផងឲ្យខិតខំបំពេញការងារខ្លួន។ បើអ្នកឯណាធ្វើស្រែឲ្យខំសង្វាតធ្វើស្រែ អ្នកឯណាជាអ្នកចម្ការឲ្យសង្វាតខំធ្វើចម្ការ, អ្នកឯណាធ្វើជំនួញឲ្យសង្វាតខំជួញ រីអ្នកឯណាធ្វើអ្វីឲ្យខំសង្វាតធ្វើការនោះ។ ចៅហ្វាយស្រុកខ្លួនឯងត្រូវឲ្យដឹងបុណ្យដឹងបាប កុំឲ្យប្រមាថព្រះសាសនាព្រះតថាគត គ្រូបាធ្យាយ ឪពុកម្តាយ ចាស់ទុំ ហើយកុំឲ្យលួចប្លន់កឹបកេងទ្រព្យគេឡើយ។ ចៅហ្វាយស្រុកជាគ្រូអស់រាស្ត្រចំណុះស្រុកនិងជាម្តាយឪពុករបស់រាស្រ្តផង តោងឲ្យចេះគន់មើលការក្រការងាយ ឲ្យដឹងកម្សត់រាស្ត្រ ឲ្យប្រណីអស់រាស្ត្រកូនចៅ។ ក្នុងវិស័យសាសនា ចៅហ្វាយស្រុកត្រូវចេះរក្សាការពារព្រះវិហារ វត្តអារាម សាលាផងនានា ហើយត្រូវរំឮកប្រាប់ព្រះសង្ឃ ឲ្យសង្វាតសូត្រមន្តសំពះព្រះជម្រះអាបត្តិ រក្សាសីលកុំបីឲ្យខាន។ ឯសាមណេរឲ្យផ្សំសីលថ្ងៃ៧កុំលែងឡើយ។ នេះហៅផ្គត់ផ្គង់ព្រះសាសនារក្សាផ្ទៃក្រោមឲ្យសុខសួស្តីស្រីមង្គលដល់អ្នកជាអម្ចាស់ផង។
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ
អ្នកម្នាងទៃ

អ្នកម្នាងទៃ(១៦៨៨)ព្រះមាតាទ្រង់សោយរាជ្យជំនួសបាន៣ខែ។ លុះព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទ្រង់បានជាសះស្បើយហើយ ចេញទ្រង់ព្រះផ្នួសបាន៧ថ្ងៃហើយលាមកសោយរាជ្យវិញ។
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
ឃុំទួលពេជ្រ

=រដ្ឋបាល=
=ប្រជាសាស្ត្រ=
=មន្ត្រី=
## មន្ត្រីឃុំ
### រចនាសម្ព័នដឹកនាំ
## មន្ត្រីភូមិ
=មន្ត្រីនគរបាល និង សន្តិសុខភូមិ=
## មន្ត្រីនគរបាលឃុំ
### រចនាសម្ព័ន្ឌដឹកនាំ
### មន្ត្រីសន្តិសុខភូមិ
=អប់រំ=
## បឋមសិក្សា
## អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
## ព្រះពុទ្ធសាសនា
### វត្ត
=សុខាភិបាល=
## មណ្ឌលសុខភាព
## ពេទ្យឯកជន
## មើលផងដែរ
ព្រះបាទរាមាធិបតីទី២ អង្គយ៉ង

## ព្រះបាទរាមាធិបតីទី២ អង្គយ៉ង (១៦៩៥-១៦៩៦) 
ព្រះឧទ័យរាជា មានព្រជន្ម២១វស្សា ទ្រង់បានទទូលរាជ្យសម្បត្តិពីព្រះបិតុលានៅក្រុងឧដុង្គមានជ័យ ទ្រង់មានព្រះនាមថា សម្តេចព្រះនរាយណ៍រាមាធិបតី ព្រះឧទ័យរាជាបរមបពិត្រ។ ព្រះអង្គទ្រង់លើកព្រះសុជាតិវតី ជាអគ្គមហេសី។ ព្រះអង្គសោយរាជ្យបានតែ១០ខែទ្រង់អាពាធហើយសោយទីវង្គតទៅ។
## ឯកសារយោង
វប្បធម៌អូរកែវ

*វប្បធម៌អូរកែវ* សំដៅលើវប្បធម៌សម្ភារៈបុរាណនៃតំបន់ដីសណ្ដមេគង្គដែលត្រូវបានធ្វើការកត់សម្គាល់ដោយវត្ថុបុរាណជាច្រើន​ដែលបានមកនៅអូរកែវតាមរយៈការស្វែងរកខាងបុរាណវត្ថុវិទ្យាយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់។
ព្រះកែវហ៊្វាទី៣ អង្គអិម

## ព្រះកែវហ៊្វាទី៣ អង្គអិម(១៦៩៩-១៧០០) 
ព្រះកែវហ៊្វាអង្គអិមឡើងសោយរាជ្យស្នងព្រះបិតុលាគង់នៅ ព្រះរាជវាំងតាន់នៅខេត្តពោធិ៍សាត់។ ចំណែកឯព្រះជ័យជេដ្ឋាកាលដាក់រាជ្យនោះ ព្រះអង្គចេញទ្រង់ផ្នួសនៅក្នុង វត្តពោធិមានបុណ្យ បាន៣ថ្ងៃក៏លាផ្នួសទើប សម្តេចកែវហ៊ា្វលើករាជ្យសម្បត្តិថ្វាយព្រះអង្គ ព្រះអង្គទទួលសោយរាជសម្បត្តិវិញ។
## ឯកសារយោង
ខេត្តសំរោងទង

**ខេត្តសំរោងទង** បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្ដូរទៅជាស្រុកសំរោងទង ខេត្តកំពង់ស្ពឺវិញ។
ស្រុកសំរោងទាប

**សំរោងទាប** (  สำโรงทาบ  ) ជាស្រុកមួយនៅភាគខាងកើតនៃ ខេត្តសុរិន្ទ ភាគឦសាន ប្រទេសថៃ ។

## ភូមិសាស្ត្រ 
ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីទិសនិរតីតាមទ្រនិចនាឡិកា)៖ ស៊ីខរភូមិ ស្រុកស្នំនិង ណននរាយណ៍ នៃខេត្តសុរិន្ទ។ មឿងចាន់ ហួយថាប់ថាន និង ប្រាងគូ នៃ ខេត្តស៊ីសាកេត ។

## រដ្ឋបាល
សង្កាត់អួរក្រសារ

## ភូមិ 
* ភួមិកែប
* ភួមិកែវក្រសាំង
* ភួមិដំណាក់ចង្អើរ
* ភួមិ​ ថ្នី
* ភួមិអូរក្រសារ
* ភួមិដំណាក់ចំបក់
* ភួមិកំពង់ត្រឡាច

ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ប្រជាជន កាន់តែមានកំនើន រីឯផ្ទៃដីក៌កាន់តែតូច។ ប៉ុន្តែវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និង វិស័យទេសចរណ៍ មានភាពរីកចំរើនយ៉ាងខ្លាំង ។ បើនិយាយអំពីហេដ្ឋារចនាសម្ព័នវិញ កាន់តែមានភាពងាយ ស្រួល ពីព្រោះ មានការអភិវឌ្ឈជានិច្ច ។​ ជីវភាពប្រជាជនមានភាពរីកចំរើន អ្នកខ្លះប្រកបរ​បរ ជាអ្នកនេសាទ ខ្លះកសិករ ចំនែកឯខ្លះ ទៀត ជាអាជីវករ។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៍ដោយ ខេត្តនេះមានភាពងាយ ស្រួលអោយ ពួកកសិករ ប្រកប របរ ដាំដំណាំ ចឹញ្ចឹម សត្វ ដើម្បី ចិញ្ចឹម ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតការធ្វើស្រែចំការមានការលូតលាស់ល្អ។ ខេត្តកែប    ដែលជាខេត្តមួយដែលស្ថិតប៉ែកនិរតីនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ហើយនៅទីនោះមានព្រៃឈើជាច្រើន នឹង សំបូរទៅដោយ កូនភ្នំ  ជាច្រើន។​ ដែលមានព្រៃឈើ ខ្ពស់នៅដាច់ដោយឡែកពីគ្នាផងដែរ។ ខេត្តនេះដែរ បច្ចុប្បន្ន គឺ កំពង់អភិវឌ្ឍ ខាងវិស័យទេសចរណ៏ វិស័យសេដ្ឋកិច្ច វិស័យអប់រំ វិស័យសិល្បះ ហើយវិស័យសុខាភិបាលទៀតផង ។ ខេត្តកែបមាន៣សង្កាត់ដូចជាៈ ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ប្រជាជន កាន់តែមានកំនើន ហើយទីរួមខេត្តមានផ្ទៃដីកាន់តែតូច។ ប៉ុន្តែវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និង វិស័យទេសចរណ៍ មានភាពរីកចំរើនយ៉ាងខ្លាំង ។ បើនិយាយអំពីហេដ្ឋារចនាសម្ព័នវិញ កាន់តែមានភាពងាយ ស្រួល ពីព្រោះ មានការអភិវឌ្ឈជានិច្ច  ។​ ជីវភាពប្រជាជនមានភាពរីកចំរើន  អ្នកខ្លះប្រកបរ​បរ ជាអ្នកនេសាទ  ខ្លះកសិករ   ចំនែកឯខ្លះ ទៀត ជាអាជីវករ។                                                                   ទោះបីជាយ៉ាងណាក៍ដោយ ខេត្តនេះមានភាពងាយ ស្រួលអោយ ពួកកសិករ ប្រកប របរ ដាំដំណាំ  ចឹញ្ចឹម សត្វ ដើម្បី ចិញ្ចឹម ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតការធ្វើស្រែចំការមានការលូតលាស់ល្អផងដែរ។ សព្វថ្ងៃខេត្តកែបមាន សាលារៀន​ មន្ទីរពេទ្យ​ ព្រមទាំងអគារខ្ពស់៍ៗ ប្រជាជនមួយចំនួនគោរពព្រះពុទ្ធសាសនា នឹងខ្លះទៀតគោរពព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ហើយខេត្តនេះសំបូរទៅដោយគ្រឿងសមុទ្រស្រស់ៗដូចជា ក្តាម ខ្យង បង្កង បង្គា ត្រី ព្រមទាំងអាហារជាច្រើនទៀត។ ចំនែកឯរមណីយដ្ឌានមានរមណីយដ្ឌានភ្នំសសៀរនៅក្បែរផ្សារសេះសហើយមានកន្លែងទស្សនាជាច្រើន ដូចជា  រូងស្តេចដំរីស  រូងប្រចៀវ  រូងស្រែមួយរយ  ព្រះគោព្រះកែវទៀតផង។ នៅពេលមានកម្មវិធីផ្សេងៗ ប្រជាជនតែងតែទៅគោរពព្រះសង្ឃនៅទីនោះ។ ព្រមទាំងប្រជាជនយកចង្ហាន់ប្រគេនដល់ព្រះសង្ឃដែលគងនៅទីនោះ។ ហើយប្រជាជនមានភាពសប្បាយរីករាយយ៉ាងខ្លាំងពេលដែលគាត់ត្រលប់មកពីទីវត្តអារាម។ហើយប្រជាជននៅភូមិរបស់ខ្ញុំមានការចេះ ដឹងច្រើនចំនែកឯប្រជាជនមួយចំនួនទៀតគា្មនការចេះដឹង។នេះបញ្ជាក់អោយឃើញថាមានប្រជាជនភាគតិចគឺគ្មានការចេះដឹងទេពីព្រោះខេត្តនេះជាខេត្តដែលកំពុងអភិវឌ្ឍ។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល|ទេសភាពដែលស្ថិតក្នុងខេត្តកែបនៅលើឆ្នេរនៃកោះទន្សាយ
ប្រាសាទវត្តនគរបាជ័យ

«ប្រាសាទនគរបាជ័យ»ជារមណីយដ្ឋានទេសចរណ៍វប្បធម៌ ចំណុះដោយភូមិជង្ហុក និងភូមិអំពិលឃុំអំពិល ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម។ ប្រាសាទនេះ ត្រូវបានដូនតាខ្មែរកសាងពីថ្មបាយក្រៀម និងថ្មភក់ នាសម័យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។

ប្រាសាទនគរបាជ័យមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងវត្តនគរបាជ័យមានចម្ងាយប្រមាណ២គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តកំពង់ចាម។ យើងធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលេខ៦និងបន្តតាមផ្លូវជាតិលេខ៧ពីស្គុនទៅកំពង់ចាម។ ទៅដល់ខ្សែក្រវាត់ទីរួមខេត្តលោកអ្នកនិងប្រទះឃើញចម្លាក់រូបនាគ៤ស្ថិតនៅកណ្តាលផ្លូវជាតិ ដែលមានក្បាលបែរទៅរកទិសទាំង៤និងមានកន្ទុយព័ន្ធគ្នា។ នៅចុងកន្ទុយនាគដែលព័ន្ធគ្នានោះមានគ្រុឌឈរលើកន្ទុយនាគស្លាបទាំងពីរទ្របដា ដែលចារឹកអក្សរថា អរគុណ។ រូបនេះ បាននៅរងចាំស្វាគមន៍និងថ្លែងអំណរគុណលោកអ្នកគ្រប់ពេលវេលា ដែលចូលមកទស្សនាក្នុងទឹកដីខេត្តកំពង់ចាម។ រូបនេះបានចាប់ផ្តើមកសាងឡើងក្នុងសម័យសង្គមរាស្រ្តនិយមឆ្នាំ១៩៦២ជាសម័យកាលដែលព្រះបាទនរោត្តម សីហនុកំពុងកាន់អំណាច។ ហើយត្រូវសម័យខ្មែរក្រហមវាយកំទេចនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦ រួចហើយត្រូវបានកសាងថ្មីឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩៩១។ នៅខាងស្តាំដៃនៃរូបនាគនេះ លោកអ្នកនិងឃើញក្លោងទ្វារចូលមួយ ដែលនាំលោកអ្នកទៅកាន់ប្រាសាទនគរបាជ័យ។ ចម្ងាយប្រមាណ៥០ម៉ែត្រពីក្លោងទ្វារលោកអ្នកនិងឃើញគោបុរៈនៃកំពែងទី៤នៃប្រាសាទ ដែលធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម មានជញ្ជាំងកម្ពស់ប្រមាណ៣ម៉ែត្រ ប៉ុន្តែពុំមាននៅសល់ឡើយ។ ក្រៅតែក្បែគោបុរៈនេះចេញបណ្តោយកំពែង ដែលព័ន្ធជុំវិញត្រូវបាក់បែកខូចខាតយ៉ាងដំណំ។ នៅក្នុងបរិវេណនៃកំពែងទី៤នៅអមសងខាងផ្លូវចូលទៅក្នុងគោបុរៈនៃកំពែងទី៣ លោកអ្នកនិងឃើញទ្វារបាលឈរដៃកាន់ដំបងក្បែរូបតោ ដែលមានសត្វនាគកំពុងបើកពពារយ៉ាងស្ងប់ស្ងែងនៅពីក្រោយ ហាក់កំពុងយាមកាមទីស្ថានយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន។ នៅលើជញ្ជាំងនៃគោបុរៈទី៣មានលំអដោយរូបទេវតាឆ្មាំភេទស្រី និងរូបបង្អួចបញ្ជោតរំលេចទៅដោយចម្លាក់កូនក្រឡឹងជួរ។ គោបុរៈទី៣នេះ គឺកសាងអំពីថ្មភក់ដែលឃើញមាននៅលើហោជាងខាងជើង សាច់រឿងនិទានពីមហាយាត្រានៃព្រះសិទ្ធត្ថចេញទៅសាងភ្នួស។ សិទ្ធត្ថជាឈ្មោះរបស់ពុទ្ធអង្គមុនពេលដែលព្រះអង្គបានត្រាស់ដឹង។ នៅក្នុងបរិវេណនៃកំពែងទី៣នេះ មានស្រះទឹកចំនួន២។ តាមទ្រឹស្តីតាមបែបពុទ្ធសាសនានិយម ស្រះទឹកនេះគឺតំណាងឱ្យស្រះបោក្ខរណីប្រកបដោយគង្គាថ្លាឈ្វេង និងមានបទុមផ្កាបញ្ចេញគន្ធពិដោរក្រអូបឈ្ងុបឈ្ងុយប្រចាំស្ថាន។ តាមព្រហ្មញ្ញសាសនាទ្រឹស្តីបែបលោកធាតុនិយម គូទឹកដែលព័ទ្ធជុំវិញប្រាសាទគឺតំណាងឱ្យមហាសមុទ្រលោកធាតុទឺង៧ កំពែងប្រាសាទ គឺភ្នំលោកធាតុទាំង៧ដែរ ឯប្រាង្គប្រាសាទគឺជាស្ថានទេវលោក។ នៅក្នុងបរិវេណនៃកំពែងទី២ ចំពីមុខទ្វារចូលខាងឆ្វេងដៃគឺរូបព្រះនរាយណ៍ដៃ៤។ នៅខាងស្តាំដៃគឺរូប អវលោកិតេស្វរៈដៃ៨ ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថាលោកិស្វរៈដៃប្រាំបីជាពោធិសត្វដែលជួយសង្គ្រោះ និងផ្តល់សេចក្តីសុខដល់មនុស្សលោក។ ព្រះអង្គពុំទាន់បានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធ ដូចព្រះសមណគោត្តមក្នុងពុទ្ធសាសនាហិនយាននិកាយថេរវាទនោះឡើយ។ នៅក្នុងកំពែងបរិវេណនៃកំពែងទី១ ដែលធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម រៀបជាបន្ទប់ដាច់ៗ បន្តគ្នាកាត់ដាច់ដោយមាត់ច្រកចេញចូលចំនួន៨៖
* នៅជ្រុងខាងកើតមានមាត់ច្រកចេញចូលចំនួន៣។
* នៅជ្រុងខាងលិចមានច្រកចេញចូលចំនួន៣។
* នៅជ្រុងខាងជើង និងជ្រុងខាងត្បូងមានមាត់ច្រកចេញចូលតែមួយក្នុងជ្រុងនីមួយៗ។
* មានបណ្ណាល័យចំនួន២សាងអំពីថ្មបាយក្រៀមស្ថិតនៅអមសងខាងផ្លូវចូលទៅ កាន់តួប៉មកណ្តាល។ បណ្ណាល័យទាំងពីបែបមុខបញ្ច្រាសទិសជាមួយតួប៉មកណ្តាលដែលសង់បែរទៅទិសខាងកើត។ ទោះបីតួប៉មកណ្តាលមានទ្វារចំហទៅរកទិសទាំងបួនក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែតាមក្បួនខ្នាតហោរាសាស្រ្តនៃព្រះពុទ្ធសាសនាគឺតម្រូវឱ្យសាងសង់ព្រះវិហារ ឬប្រាសាទបែរមុខទៅរកទិសនៃព្រះអាទិត្យរះគឺសំដៅទិសបូព៌នេះឯង ដែលជាទិសផ្តល់កំណើតនៃជីវិតសត្វលោក។
តួប៉មកណ្តាលកសាងអំពីថ្មភក់ដែលបន្តបន្ថែមដោយដំបូងរាងជាចេតីយ៍ដាក់បន្ថែមក្នុងសម័យក្រោយអង្គរក្នុងឆ្នាំ១៥៦៦ ព្រមទាំងហោជាង៣ទៀតគឺហោជាងខាងត្បូង ខាងលិចនិងកើត។

វត្តនគរបាជ័យ
ម៉ាស្ជិឌព្រែកប្រធាតុ

**ម៉ាស្ជិនូរអ៊ុលអ៊ីហ្សាន** () គឺជាម៉ាស្ជិចាស់ជាងគេនៅភ្នំពេញ រាជធានីនៃកម្ពុជា រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៨។ វាត្រូវបានស្ថាបនានៅចម្ងាយ ៧ គីឡូម៉ែត្រពីមជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុងទៅខាងជើង។

វាត្រូវបានសង់ឡើងនៅឆ្នាំ ១៨១៣ ដោយសហគមន៍ជម. វាសង្គ្រោះខ្លួនពីរបបខ្មែរក្រហមដែលបានបម្លែងវាជាផ្ទះសត្វ។

នៅឆ្នាំ ២០១៨ វាត្រូវបានបំផ្លាញ ហើយបានជំនួសដោយម៉ាស្ជិមួយមានឈ្មោះថា ម៉ាស្ជិ KM7 ដែលរចនាបថមជ្ឈឹមបូព៌ និងទទួលបានហិរញ្ញវត្ថុពីការបរិច្ចាគរបស់ប្រទេសគុយវ៉េត។

## យោង
ខម

***ខម*** ( ថៃ:   ขอม   ; អង់គ្លេស : Khom) ជា​ពាក្យ​ភាសា ​ថៃ និង​ភាសា ​ឡាវ ដែល​សំដៅ​ទៅ​លើ​ប្រជាជន និង​អរិយធម៌​នៃ ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ ​។ ការប្រើប្រាស់របស់វាត្រូវបានកត់ត្រានៅដើមសតវត្សទី ១២ ទោះបីជាអត្ថន័យពិតប្រាកដរបស់វា — ថាតើវាសំដៅទៅលើចក្រភពជាក់លាក់មួយ សម័យប្រវត្តិសាស្ត្រជាក់លាក់ ឬ ប្រជាជនខ្មែរ ទូទៅក៏ដោយ — គឺមិនច្បាស់លាស់ពេញប្រវត្តិសាស្ត្រ។  ចាប់ពីសតវត្សទី ២០ តទៅ ពាក្យនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាទូទៅសម្រាប់ មនោសញ្ចេតនាប្រឆាំងនឹងខ្មែរ និង ការអវិជ្ជមានជាប្រវត្តិសាស្ត្រ នៅក្នុងសុន្ទរកថា ជាតិនិយមរបស់ថៃ ។ 

## ការប្រើប្រាស់បច្ចុប្បន្ន 
ពាក្យនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រថៃនៅសតវត្សរ៍ទី ២០ ដែលមួយផ្នែកជាមធ្យោបាយមួយដើម្បីផ្តាច់ទំនាក់ទំនងនៃអរិយធម៌ សម័យអង្គរ ដែលទីតាំងបុរាណវត្ថុជាច្រើនបានសាយភាយពាសពេញ ប្រទេសថៃ នាពេលបច្ចុប្បន្ន — ពីជនជាតិខ្មែរបច្ចុប្បន្នដែលបង្កើតជាប្រជាជនភាគច្រើននៃ ប្រទេសកម្ពុជា ដែលប្រជាជនថៃជាច្រើននៅតែជឿថាជា ជនជាតិទាប ជាងពូជសាសន៍បុរាណ។ សុន្ទរកថានេះត្រូវបានពេញនិយមដោយអ្នកគិតជាតិនិយមថៃនៅសតវត្សរ៍ទី ២០ គឺលោក ហ្លួង វិចិត្រវ៉ាថាកាន ដែលអះអាងថា ខ្មែរ សម័យនេះមិនពាក់ព័ន្ធនឹងក្រុមជនជាតិដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះអរិយធម៌អង្គរទេ ដោយបង្កើតពាក្យថា ខម សម្រាប់គោលបំណងនេះ។ ដោយបានប្រើពាក្យ "ខម" ឡើងវិញពីពាក្យថៃបុរាណ " ខ្មែរក្រោម " មានន័យថា "ខ្មែរដីទំនាប" លោក បានព្យាយាមបង្កើតជាតិសាសន៍ថ្មីមួយដើម្បីបញ្ជាក់ពីការបែងចែកដាច់ដោយឡែករវាង អង្គរ និង កម្ពុជា ទោះបីជាជនជាតិភាគតិចរវាងអ្នកសាងសង់អង្គរ និងខ្មែរបច្ចុប្បន្នត្រូវបានបង្កើតឡើងយ៉ាងល្អក៏ដោយ។  

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
នៅក្នុងភាសាថៃ ពាក្យ *ខម* មានឫសគល់នៅក្នុងពាក្យ ទ្វារវតី  មនបុរាណ និង ន្យះ កុរ **ក្រម*  មានន័យថា "ក្រោម, ខាងក្រោម, ក្រោម [prep.]; the under part of (sth.) (ជាពិសេសផ្ទះ) [noun]"។  "ក្រោម"
** ឃ្មុ: *kn(d)ruum* ← **krɔɔm*
** មន: **ក្រោម* ← **krɔɔm*
** ខ្មែរ: *ក្រោម* ← *ករុំ*, *ករោម៑* (សម័យអង្គរ) ← *ករំ*, *ករោម៑*, *ករោម្ម* (មុនអង្គរ) ← **kǝrɔɔm*, **kǝnrɔɔm*, **krɔɔm* (មន).
* ហ្មុង–មៀន
** ហ្មុង: **កោម* ← **[kom]kom* ← **ក្រោម* (មន) ← **krɔɔm*.
** ថៃខាងជើង  និង ឡាវ: *ខម* ← **ក្រោម* (មន)  ← **krɔɔm*.  ចាប់ពីប្រហែលឆ្នាំ ១០០០ នៃគ.ស ដល់ពាក់កណ្តាលចុងក្រោយនៃសតវត្សទី ១៣ នៃគ.ស ដែលជាកម្មវត្ថុនៃអាណាចក្រអង្គរ។ )

## សូមមើលផងដែរ 
* អក្សរ​ខម​ថៃ ជា​ប្រភេទ ​អក្សរ​ខ្មែរ ​ដែល​ប្រើ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ

## ឯកសារយោង
វ៉ាផឺរវេហ្វ

**ចំហាយរលក** () ប្រភេទ នៃតន្ត្រីអេឡិចត្រូនិ, និង គំនិតអ៊ិនធឺណិ បានកើតឡើងនៅដើមឆ្នាំ 2010 តន្ត្រីនេះជាញឹកញាប់រួមបញ្ចូលគ្នានូវចំណង់ចំណូលចិត្តសម្រាប់តន្ត្រី។ ទសវត្សឆ្នាំ 1980 និងទសវត្សឆ្នាំ 1990 ដូចជា តន្រ្តី, កន្លែងអង្គុយ, ភ្លេងចង្វាក់ jazz, R & B និង តន្ត្រីបន្ទប់។ បន្ទាប់ពីការចេញអាល់ប៊ុម "Floral Shoppe" (មុនគធ្នូ 2011) ដើម្បីក្លាយជាអ្នកបំផុសគំនិត។ អ្នកផលិតប្រភេទតាមអ៊ីនធឺណិតនេះ។ បន្ទាប់មកអ្នកស្តាប់នៅលើគេហទំព័រ Last.fm , Reddit និង 4chan ហើយក៏អាចចូលមើលវាបានដែរ។ លើសពីនេះទៀតវាមានឈ្មោះហៅក្រៅបណ្តាញច្រើនត្រូវបានប្រើគឺមាន Bandcamp សម្រាប់ការចែកចាយ ភាពបើកចំហនៃបណ្តាញល្អឥតខ្ចោះនៅក្នុងឆ្នាំ 2012 រលកដើម្បីបំបែកចូលទៅក្នុងការដឹកនាំការអនុដូច mallsoft និង hardvapour នេះ។

## ប្រភេទដែលពង្វាងចេញ
*ប្រធានបទរលក (Juchewave)

## សេចក្ដីយោង
សីលកថាសង្ខេប

រៀបរៀងដោយ **ព្រះធម្មវិបស្សនា សំ ប៊ុនធឿន** កេតុធម្មោ

ផ្សាយចេញពី​ ពុទ្ធមណ្ឌលវិបស្សនាធុរៈនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា

## អារម្ភកថា 
ខ្ញុំព្រះករុណាអាត្មាភាពបានរៀបរៀងសៀវភៅ **សីលកថាសង្ខេប** នេះឲ្យកើតឡើងដោយមូលហេតុដូចតទៅៈ

១ ដើម្បីបំពេញសេចក្តីត្រូវការដល់មហាជនទូទៅ។

២ ដើម្បីបំភ្លឺនូវសេចក្តីប្រតិបត្តិរបស់សិស្សានុសិស្ស ទាំងបព្វជិត និងគ្រហស្ថដែលបានអនុវត្តរួចហើយ នឹងប្រតិបត្តិទៅខាងមុខទៀត។

៣ ដើម្បីញ៉ាំងព្រះពុទ្ធសាសនាឲ្យរុងរឿងត្រចះត្រចង់ក្នុងលោក។

៤ កន្លែងដែលបានសេចក្តីអនុញ្ញាត្តពីរាជរដ្ឋាភិបាលឲ្យបើកបង្រៀនព្រះសមថកម្មដ្ឋាន និងវិបស្សនាកម្មដ្ឋាន ដល់បព្វជិត និងគ្រហស្ថតាមវត្ត និងតាមអាស្រមនានាដូចជា:

- វត្តធម្មត្រ័យ ឃំុផ្សារដែក ស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល។

- អាស្រមសន្តិវ័ន (ភ្នំអដ្ឋរស្ស) ឃំុផ្សារដែក ស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល។

- អាស្រមពោធិញាណ ឃំុព្រែកអញ្ចាញ ស្រុកមុខកំពូល ខេត្តកណ្តាល។

- វត្តពាមមង្គល ឃំុរកាកោងទី១ ស្រុកមុខកំពូល ខេត្តកណ្តាល។

- វត្តសុវណ្ណវត្តី ឃំុព្រែកតាមាក់ ស្រុកខ្សាច់កណ្តាល ខេត្តកណ្តាល។

- វត្តនន្ទមុនី សង្កាត់ស្ទឹងមានជ័យ ខណ្ឌមានជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ។

- រមណីយដ្ឋានភ្នំសំបុក ឃំុថ្មក្រែ ស្រុកក្រចេះ ខេត្តក្រចេះ។

- វត្តវិបស្សនារាម ឃំុកំពង់អំពិល ស្រុករំដួល ខេត្តស្វាយរៀង។

- វត្តសង្កែ ឃំុសង្កែ ស្រុកសង្កែ​ ខេត្តបាត់ដំបង។
សោម (រឿងនិទាន)

ព្រះបាទ**សោម** (រជ្ជកាល ម.គ.ស.-គ.ស.១) ព្រះអង្គទ្រង់មានព្រះរាជបុត្រី មានព្រះនាមថា ព្រះនាងសោមា ដែលប្រកបដោយព្រះយស ទ្រង់ជាមហេសីរបស់ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី១ ប្រៀបប្រដូចទៅនិងព្រះនាង វីរណី ជាអគ្គជាយារបស់ព្រះបាទទក្សៈដូច្នោះដែរ។ 
## ពង្សាវលី
*ព្រះបុត្រី ព្រះនាមសោមា និង រាជសុណិសា ព្រះនាម កៅណ្ឌិន្យទី១
## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
ឃុំកំពង់ហ្លួង(ស្រុកក្រគរ)

ឃុំកំពង់ហ្លួង ជាឃុំមួយនៃស្រុកក្រគរ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃទន្លេសាប។
 () ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុក ខេត្ត មានរដ្ឋបាលចំណុះ ភូមិ÷
ផ្កា

រូបភាពតូច|ស្តាំ|ផ្នែកសំខាន់នៃផ្កាចាស់ទុំ
រូបភាពតូច
**ផ្កា**គឺជាផ្នែកពិសេសនៃរុក្ខជាតិ។ ផ្កាត្រូវបានគេហៅផងដែរផ្កានៃរុក្ខជាតិមួយ។ ផ្កាដុះនៅលើដើម - ថ្នាំងតូចមួយ - ដែលគាំទ្រវា។ ផ្កាមានផ្កាកុលាប។ នៅខាងក្នុងនៃផ្កាដែលមានផ្កាគឺជាផ្នែកដែលបង្កើតលំអងនិងគ្រាប់។

ផ្កាគឺជារចនាសម្ព័នបន្តពូជនៃរុក្ខជាតិផ្កាដែលជារុក្ខជាតិនៃផ្នែក Magnoliophyta ដែលហៅផងដែរថា Angiosperms ។

នៅក្នុងរុក្ខជាតិជាច្រើនផ្កាគឺជាផ្នែកមួយដែលមានពណ៌ចម្រុះបំផុត។ យើងនិយាយថាផ្កា 'ផ្កា' ឬ 'ផ្កានៅក្នុងផ្កា' នៅពេលផ្នែកពណ៌ចម្រុះនេះចាប់ផ្តើមរីកធំហើយបើកចេញ។ មានប្រភេទផ្សេងៗគ្នាជាច្រើននៃផ្កានៅក្នុងតំបន់ផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងពិភពលោក។ សូម្បីតែនៅកន្លែងត្រជាក់បំផុតដូចជាអាកទិកផ្កាអាចដុះលូតលាស់ក្នុងកំឡុងពេលពីរបីខែ។

ផ្កាអាចលូតលាស់ដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅលើរុក្ខជាតិឬក៏វាអាចដុះលូតលាស់ជាមួយគ្នាក្នុងពពុះ។
ភូមកំពង់ត្រាចទីពីរ

# **ភូមិកំពង់ត្រាចទីពីរ** គឺជាភូមិមួយដែលសំបូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិជាច្រេីន៕ ហើយប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនកសិករដោយសារតែមានដីល្អងាយស្រួលដាំដុសដូចនេះហេីយបានជាប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនប្រកបរបរនេះ៕ 
រូបភាពតូច|Cambodia Kampot locator
* សេដ្ឋកិច្ចភូមិកំពង់ត្រាចទីពីរ ការដាំដំណាំស្រូវ មានដាំដំណាំបន្តប់បន្សំជាច្រើនទៀតដូចជា ដាំដំណាំម្រេច ដំឡូង ត្រាវ ពោត...ល។ ហើយការប្រកបរបរនេះមានការចំសមល្មមងាយស្រួលរកស៊ីជាងរបរផ្សេងៗ ហើយមានអាជីវករលក់នៅក្នុងផ្សារមួយចំនួនគាត់បាននិយាយថា នៅតំបន់របស់គាត់ងាយស្រួលរកស៊ីណាស់ ព្រោះវានៅជិត ព្រំដែនវៀតណាម អើយការដោះដូរទំនេញពីប្រទេសវៀតណាមមកខ្មែរមានលក្ខណះសមរម្យដែលប្រជាពលរដ្ឋយើងអាចទទួលយកបាន។ចំនែកឯមន្រ្តីរាជការវិញ រយេះពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនេះមាសំទុះរីកចំរើនគួរ អោយគាត់សំគាល់ ជាពិសេស គ្រូបង្រៀន ប៉ូលីស ទាហាន និង ធ្វើការនៅអង្ការផងដែរ ព្រោះយុវជន យុវនារីបានរៀនច្រើន និងមានចំនេះដឹងច្រើនផងដែរ។ 
រូបភាពតូច|ដំណាំមពោត

*​ សាលារៀន សាលាមត្តេយ្យ សាលាបឋមសិក្សា អនុវិឡាលយ័ និងវិទ្យាល័យផងដែរ ។ http://cambodiapolice.com/wp-content/uploads/2017/11/48-3.jpg

* មន្ទីពេទ្យ ចំពោះវិស័យសុខាភិបាលគឺមានការរីកចម្រើនជាខ្លាំងព្រោះគ្រូពេទ្យនៅទីនោះមានការបណ្តុំបណ្តាលវិជ្ជាជីវះដូចនេះធ្វើមានភាពងាយស្រួលដល់ប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីព្យាបាលជំងឺ។ទោះបីនៅទីនោះមានមន្ទីរពេទ្យតែមួយក៏ដោយ។ប៉ុន្តែមានពេទ្យឯកជនចំនួនច្រើន ។

*​ វិស័យអប់រំ ការអប់រំពុំមានការវិវត្តន៏ខ្លាំងនេះទេ​ ដោយសារនៅទីនោះពុំនូវមានរីកចំរើន ផ្លូវពិបាកក្នុងការធ្វើដំណើរ ជីវភាពមានការខ្វះខាត​ ។ដោយសារប្រជាជននៅទីនោះមានជីវភាពខ្វះខាត​ធ្វើអោយពួកគេទៅរកការងារធ្វើនៅតាមរោងចក្រផ្សេងៗដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសាររបស់គេ ។ 
រូបភាពតូច|metting.jpg

* សីតុណ្ហភាព សីតុណ្ហភាពជាធម្មតានៅចន្លោះចាប់ពី ២២ ដល់ ៣៥ °C (៧២ ដល់៩៥ °F) និងធាតុអាកាសគឺស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលមូសុងនិវត្តន៍ ។
* ឯកសារយោង 
រូបភាពតូច|អត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ
តន្ត្រីរបាំអេឡិចត្រូនិក

{{Expand language
|langcode=th
|otherarticle={}
|date={}
|fa={}
|topic=
|nodoc={}
|no interwiki={}
}}

អេឡិចត្រូនិ-របាំ () : ដើម្បីតន្ត្រីផ្សេងទៀតរាំអេឡិចត្រូនិ, EDM នេះ ) ឬ ក្លិបតន្ត្រី (តន្ត្រីក្លឹប), តន្ត្រី, ការរាំ (តន្ត្រីរាំ) គឺជា តន្ត្រីអេឡិចត្រូនិ។ បើកនៅក្នុងក្លឹបរាត្រី។ EDM នឹងផលិតបទចម្រៀងពី ឌីជេ ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ភ្លេងអេឡិចត្រូនិចឬកម្មវិធីតន្រ្តីដើម្បីបង្កើតបទចម្រៀងបង្កើតបញ្ចូលដែលហៅថាលាយហើយបន្ទាប់មកបញ្ចូលមួយផ្សេងទៀត។ លើសពីនេះទៀតអ្នកផលិតតន្រ្តីតែងតែសម្តែងតន្រ្តីជាមួយការសម្តែងផ្ទាល់ឬពិធីបុណ្យផ្សេងៗដែលមានឧបករណ៍តន្រ្តី។ នៅចក្រភពអង់គ្លេសនិងនៅទ្វីបអឺរ៉ុបគេហៅថារាំ។  

នៅចុងទសវត្សឆ្នាំ 1980 និងដើមទសវត្សឆ្នាំ 1990 មានការលេចឡើងនៃបេសកកម្ម។ ការចាក់ផ្សាយនិងការចាប់អារម្មណ៍លើវប្បធម៌របាំអេឌីមកំពុងស្ថិតនៅក្នុងនិន្នាការនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប។ នៅក្នុងពាក់កណ្តាលដល់ចុងទសវត្សឆ្នាំ 1990, បើទោះបីជាទទួលបានភាពជោគជ័យនៅអាមេរិកនៅដើម។ ប៉ុន្តែវប្បធម៌របាំមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាទូទៅទេ។ អេដស៍ជាញឹកញាប់ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងវប្បធម៌គ្រឿងញៀន។ រដ្ឋនិងទីក្រុងនីមួយៗត្រូវតែប្រកាសពីច្បាប់របស់ខ្លួនដើម្បីបង្ក្រាបនិងកាត់បន្ថយវប្បធម៌របស់ខ្លួន។

នៅដើមឆ្នាំ 2010 ពាក្យ "អេឡិចត្រូនិចរាំ" និង "EDM" បានមកដល់ឧស្សាហកម្មតន្ត្រីនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកំពុងព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ថ្មីរបស់អាមេរិក។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយឧស្សាហកម្មតន្ត្រីកំពុងព្យាយាមប្រើ EDM ជាចំណុចលក់ព្រមទាំងប្រភេទរងដូចជា House , Techno , Trance , Drum & Bass , Dubstep និងអ្នកដទៃ។ និង

## សេចក្ដីយោង 
## ធនធានផ្សេងទៀត 
* AllMusic.com
វត្តដំរីស

**វត្តដំរីស** គឺជាអារាមមួយដែលមានវ័យចំណាស់ក្នុងចំណោមសំណង់បុរាណជាច្រើន ដែលមានអាយុកាលរាប់រយឆ្នាំនៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង។ វត្តដំរីស ស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីភូមិកម្មករ សង្កាត់ស្វាយប៉ោ ទល់មុខនឹងបញ្ជាការដ្ឋានកងរាជអាវុធខេត្ត និងឆៀងខាងត្បូងសាលាក្រុងបាត់ដំបង(អតីតៈផ្ទះរបស់លោកម្ចាស់) ប្រហែល ១គីឡូម៉ែត្រ)។ វត្តនេះ មានឈ្មោះយ៉ាងពិរោះមួយទៀតហៅថា វត្តស្វេតឆត្រ័កុញ្ជរជ័យ។ ពាក្យ «ស្វេត» មានន័យថា ពណ៌ «ស», ដល់ពាក្យ «ស្វេតឆត្រ័» ប្រហែលមានន័យថា «ឆត្រ័ ស»។ រីឯពាក្យថា «កុញ្ជរ» មានន័យថា «សត្វដំរី»។ ដល់ប្រែអោយពិរោះទៅគឺ ស្វេតឆត្រ័កុញ្ជរជ័យ អាចមានន័យថា «ដំរី-សជ័យ»។ បើតាមឯកសាររបស់លោក តូច ឈួង វិញបានអះអាងថា ព្រះវិហារវត្តដំរី ស បច្ចុប្បន្ននេះ ត្រូវបានកសាងឡើងដោយលោកស្រី អ៊ឹង ដែលជាលោកជំទាវធំរបស់លោក កថាថន ឈុំ។ បើតាមលោតាអាចារ្យដែលរស់នៅក្នុងវត្តតាំងពីសង្គមរាស្រ្តនិយមមក បានតំណាលថា លោកម្ចាស់កថាថនជាអ្នកចូលចិត្តបាញ់សត្វ និង មានប្រពន្ធច្រើន។ ក្នុងចំណោមប្រពន្ធទាំងអស់ គាត់ស្រឡាញ់ចូលចិត្តប្រពន្ធចុងទី២ មានឈ្មោះអ្នកស្រីអ៊ឹង។ ដោយកើតទុក្ខនឹងប្តីមានប្រពន្ធច្រើន អ្នកស្រីអ៊ឹងមានជម្ងឺយ៉ាងធ្ងន់។ លោកម្ចាស់កថាថន បានខិតខំរកគ្រូពេទ្យបុរាណនិងសម័យព្យាបាលយ៉ាងណាក៍ពុំជាឡើយ។ ក្រោយមកអ្នកស្រីបានទៅបែបន់ព្រះអង្គខ្មៅនៅវត្តកណ្តឹងដោយនិយាយថា បើអ្នកស្រីជាពីជម្ងឺនឹងកសាងព្រះវិហារមួយខ្នងនៅវត្តដំរីសថ្វាយ។ បន្ទាប់មកអ្នកស្រីក៍ធូរស្បើយអំពីជម្ងឺនោះមែន ហើយអ្នកស្រីក៍បានឲ្យគេចាប់ផ្តើមសាងសង់ព្រះវិហារវត្តដំរីសនេះឡើងនៅឆ្នាំ១៩០៤។ តែជាអកុសល្យអ្នកស្រីត្រូវស្លាប់បាត់បង់ជីវិតក្រោយពេលកសាងព្រះវិហារនេះរួច ហើយក៍ឲ្យគេយកមកធ្វើបុណ្យបូជានៅមុខវត្តដំរីសនេះផងដែរ។ចំពោះក្រុមជាងស្ថាបនាព្រះវិហារវត្តដំរីស ឬវត្តស្វេតឆត្រ័កុញ្ជរជ័យ ដែលយើងកំពុងឃើញមកទល់នឹងសព្វថ្ងៃនេះ បើតាមឯកសាររបស់លោក តូច ឈួង បានអះអាងថា ជាងអ្នកទទួលការងាររៀបឥដ្ឋគឺ កុងតូ នៅភូមិដូនទាវ និងជាង ស្នា នៅមុខវត្តកំផែង។ឯជាងខាងឆ្លាក់រូបស៊ីម៉ង់ត៍ ជារូបគ្រុឌ តោ ស្វា មនុស្ស យក្ស គឺជាង ញឹក នៅព្រែកតាតន់ និងជាង សឿន នៅភូមិចំការសំរោង។ ចំណែកជាងចម្លាក់ឈើវិញ គឺជាង អុន នៅក្បែរវត្តក្តាំងងារ ដែលថ្វីដៃឆ្លាក់របស់គាត់ បានស៊ីដាច់ជាងឆ្លាក់ឈើដទៃៗទៀតក្នុងសម័យនោះ។ អ្វីដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងបំផុសនោះ គឺចម្លាក់ផុស (ចម្លាក់លោត) ដ៏រស់រវើកនៅតាមជើងជញ្ជាំង និងបង្អួចបញ្ឆោតរបស់ព្រះវិហារ គំនូរដ៏វិចិត្រនៅខាងលើជញ្ជាំងខាងក្រៅមួយជុំព្រះវិហារ ដែលយកពណ៌ធម្មជាតិពីរុក្ខជាតិមកគូរ ចម្លាក់សូន្យរូបសត្វសីហៈ ដែលឈរយាមតាមរបងព័ទ្ធជុំវិញព្រះវិហារ! សត្វគ្រុឌ ដែលលើកដៃទាំងពីរទ្រចុងដំបូលព្រះវិហារ និងជាពិសេស គឺចម្លាក់ឈើ នៅលើហោជាងដំបូលព្រះវិហារ តែម្ដង។ 

## ឯកសារយោង
វត្តស្រីអ៊ុំប្រសិទ្ធ

វត្តស្រីអ៊ុំប្រសិទ្ធិ ហៅវត្តកណ្តាល
ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិអន្លង់តាសេកក្រោម ឃុំព្រែកអំបិល ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល
វត្តពោធិព្រែកស្លែង

វត្តពោធិ៍ព្រែកស្លែង    
ស្ថិតនៅក្នុង ភូមិព្រែកស្លែង ឃុំតាលន់ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល​។
វ៉ែត

**កោះវ៉ាយធ៍** (Isle of Wight) គឺជាកោះមួយដែលស្ថិតនៅជិតឆ្នេរខាងត្បូងនៃប្រទេសអង់គ្លេស។ វាមានចំងាយប្រហែល ៤០ គីឡូម៉ែត្រ (២០ គីឡូម៉ែត្រ) ដោយទំហំ ២០ គីឡូម៉ែត្រ (១៣ ម៉ាយ) ។ មនុស្សប្រហែល ១២០.០០០ នាក់រស់នៅលើកោះនេះ។

Isle of Wight ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាស្រុកមួយ។ នេះមានន័យថាវាមានក្រុមប្រឹក្សាប្រជាជនដែលធ្វើការសម្រេចចិត្តអំពីរឿងខ្លះដែលប៉ះពាល់ដល់ប្រជាជនដែលរស់នៅទីនោះ។ ទីក្រុងស្រុកនៃកោះដែលជាកន្លែងដែលក្រុមប្រឹក្សានេះធ្វើការនោះត្រូវបានគេហៅថា Newport។
ស្កង់ឌីណាវី

**ស្កង់ឌីណាវី** (Scandinavia) ជាក្រុមប្រទេសមួយនៅតំបន់ទ្វីបអឺរ៉ុបភាគខាងជើង ដែលរួមមានដាណឺម៉ាក ន័រវែស និងស៊ុយអែត។ ពាក្យនេះត្រូវបានប្រើជាទូទៅនៅផ្លូវភាសាសាស្ត្រ មានន័យថា តំបន់ដែលនិយាយភាសានៅក្រុមភាសាស្កង់ឌីណាវី (ហៅផងដែរថា ក្រុមភាសាអាល្លឺម៉ង់ខាងជើង ដោយរួមមានភាសាដាណឺម៉ាក ភាសាន័រវែស និង ភាសាស៊ុយអែត) ដោយភាសាទាំងនេះមានភាពទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ហើយជនជាតិស្កង់ឌីណាវីជាច្រើនអាចយល់ភាសាមយចំនួនផ្សេងទៀត ដោយអាចមានការលំបាកខ្លះ។

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបទ្វីប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំបន់នៅទ្វីបអឺរ៉ុប
២៥ កក្កដា

**២៥ កក្កដា** ជាថ្ងៃទី ២០៦ នៃឆ្នាំក្នុងប្រតិទិនគ្រីកូរី។ មាន ១៥៩ ថ្ងៃដែលនៅសល់រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃឆ្នាំនោះ (១៦០ ក្នុងឆ្នាំបង្គ្រប់)។

## ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ
## ថ្ងៃខួបកំណើត
## ថ្ងៃ​មរណភាព
ឃុំអង្គរជ័យ

'*** () ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអង្គរជ័យ ខេត្តកំពត មាន **៦ភូមិ**÷

*យោងតាម ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ	

**ព្រំប្រទល់នៃ**

	
## មើលផងដែរ
{{Navbox
|name = ខេត្ត-រាជធានីកម្ពុជា
|title = ខេត្ត-រាជធានីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
|state = {}
|liststyle = text-align:left;
|image = 
|group1 = **រាជធានី**
|list1 = ភ្នំពេញ 
|group2 = **ខេត្ត*'
|list2 = កណ្ដាល កែប កោះកុង កំពង់ចាម កំពង់ឆ្នាំង កំពង់ធំ កំពង់ស្ពឺ កំពត ក្រចេះ តាកែវ ត្បូងឃ្មុំបន្ទាយមានជ័យ បាត់ដំបង ប៉ៃលិន ពោធិ៍សាត់ ព្រៃវែង ព្រះវិហារ ព្រះសីហនុ មណ្ឌលគិរី រតនគិរី សៀមរាប ស្ទឹងត្រែង ស្វាយរៀង ឧត្ដរមានជ័យ 
|belowstyle= background: #7BBA43; color: #000080;
|below=ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមាន រាជធានីចំនួន១ ខេត្តចំនួន២៤

}}
ភូមិអង្គជ័​យទីមួយ (ខេត្តកំពត)

# ភូមិអង្គជ័យទីមួយ គឺជាភូមិមួយដែលសិ្ថតនៅក្នុងឃំុដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូង ស្រុកកំពុងត្រាច ខេត្តកំពត ភូមិនេះប្រជាជនភាគច្រើនប្រកបមុខរបរ
ផ្សារក្ដាម (កែប)

គម្រោង​ទេសចរណ៍ ការធ្វើឲ្យ​ប្រសើរឡើង​ផ្នែក​បរិស្ថាន​នៅ​តំបន់​ផ្សារ​ក្តាម ខេត្ត​កែប បាន​បើក​ការដ្ឋាន​ជា​ផ្លូវកា​រហើយ កាលពី​ថ្ងៃទី​២១ ខែវិច្ឆកា ដែលមាន​លោក ថោង ខុន រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួងទេសចរណ៍ និង​លោក កែ​ន សត្ថា អភិបាលខេត្ត​កែប អញ្ជើញ​ចូលក្នុង​ពិធីបើកការដ្ឋាន​នេះ​។ ពិធីបើកការដ្ឋាន​គម្រោង​ទេសចរណ៍ ការធ្វើឲ្យ​ប្រសើរឡើង​ផ្នែក​បរិស្ថាន​នៅ​តំបន់​ផ្សារ​ក្តាម ខេត្ត​កែប គ្រោង​ចំណាយ​ថវិកា ៩៥​ម៉ឺន​ដុល្លារ​អាមេរិក ក្នុង​គម្រោង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ទេសចរណ៍ សម្រាប់​កំណើន​ប្រកបដោយ​បរិយា​ប័ន​ក្នុង​មហាអនុតំបន់មេគ​ង្គ​នៃ​ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB)​។​
300px|រូបភាពតូច|ស្តាំ|ទេសភាពផ្សាកែបក្នុងឆ្នាំ២០១៥

## ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
លោក សុខ សុ​គុណ អគ្គនាយករង​ក្រសួង​ទេសចរណ៍ បានឲ្យដឹងថា គម្រោង​ផ្សារ​ក្ដាម​នេះ​សាងសង់ឡើង​ក្នុង​រយៈពេល ១០​ខែ ពោល​គ្រោង​បញ្ចប់​នៅ​ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០១៨ ជាមួយ​ការប្រើប្រាស់​ថវិកា​ប្រមាណ ៩៥​ម៉ឺន​ដុល្លារ ដែលជា​គម្រោង ទេសចរណ៍ TIIG-ADB ក្រោម​ការសហការ​អនុវត្ត ដោយ​ក្រសួងទេសចរណ៍ និង​រដ្ឋបាលខេត្ត​កែប​។ ដោ​ឡែក លោក កែ​ន សត្ថា បាន​សំណូមពរ​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ អាជីវករ​ទាំងអស់ ឱ្យមាន​ការយោគយល់ និង​ជួយ​បង្កលក្ខណៈ​ងាយស្រួល​ដល់​ក្រុមការងារ ក្នុងអំឡុងពេល​សាងសង់ ដើម្បីឲ្យ​ការងា​រ​នេះ​ប្រព្រឹត្តទៅដោយ​រលូន និង​ទទួលបាន​ជោគជ័យ​។ 

​អភិបាលខេត្ត​កែប​រូបនេះ ក៏បាន​ណែនាំ​ដល់​អាជីវករ​ក្នុង​ផ្សារ​ក្ដាម កុំ​តម្លើង​ឡើង​ថ្លៃទំនិញ និង​សេវា​របស់ខ្លួន ដែល​នាំឲ្យ​ភ្ញៀវទេសចរ ឬ​អតិថិជន​មានការ​រុញ​រា​មិន​ចង់​ទិញដូរ​ទំនិញ និង​សេវា​របស់​អាជីវករ​ក្នុង​ខេត្ត​មួយ​នេះ នាំឲ្យ​ខ្សត់​ភ្ញៀវទេសចរ មក​ទស្សនា​ខេត្ត​កែប និង​បាត់បង់​ចំណូល​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ តាមរយៈ​វិស័យ​ទេសចរណ៍​នេះ​។ លោក​ក៏បាន​ទទូច​ឲ្យ​អាជីវករ​រក្សា​ឲ្យបាន​នូវអ​នាម័យ​ទំនិញ និង​ចូលរួម​ថែរក្សា​សម្អាត​បរិស្ថាន ក្នុង​រមណីយដ្ឋាន​ខេត្ត​កែប ក៏ដូចជា​ក្នុង​ខេត្ត​កែប​ទាំងមូល​ផងដែរ​។​
300px|រូបភាពតូច|ស្តាំ|សកម្មភាពរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋក្នុងផ្សាក្ដាម​ ខេត្តកែប
​

## ការអភិវឌ្ឃន៍ផ្សារក្ដាម 
សូមជម្រាបថា នា​ថ្ងៃទី​២២-២៣-២៤ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១៧ ខាងមុខ ពិធីបុណ្យ​សមុទ្រ ជុំ​ទី​២ លើក​ទី​៦ នឹង​ប្រារព្ធ​ឡើង​នៅ​ខេត្ត​កែប ក្រោម​វត្តមាន​របស់​លោកនាយ​ក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និង​ស្រី​លោក ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុនសែន ជាមួយនឹង​កម្មវិធី​កម្សាន្ត និង​ពិ​ពណ៌​ផលិតផល​ជាច្រើន​សម្បូរបែប ប្លែក​ពី​ពិធីបុណ្យ​សមុទ្រ​មុនៗ​ទៀតផង​៕
​   
ទិដ្ឋភាព​​នៅ​ផ្សារ​ក្ដាម​ខេត្ត​កែប
ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ភាគ​ច្រើន​ដែល​ទៅ​លេង​កម្សាន្ត​នៅ​ឯ​ឆ្នេរខ្សាច់​ខេត្ត​កែប គឺ​តែង​តែ​ចូល​ទៅ​ទិញ​ម្ហូប​អាហារ​នៅ​ផ្សារ​មួយ​កន្លែង​ឈ្មោះ "ផ្សារ​ក្ដាម" នៅ​ខេត្ត​កែប។ អ្នក​ទេសចរ​ទាំង​នោះ គឺ​សំដៅ​រក​ទិញ​អាហារ​សមុទ្រ ដូច​ជា​ក្ដាមសេះ បង្គា ឬ មឹក ជា​ដើម។​ 

## ឯកសារយោង
ភូមិសំព័រ

**ភូមិសំព័រ**
គឺជាភូមិមួយដែលនៅជាប់ភួមិព្រែស្រឡៅហើយភូមិនេះស្ថិតនៅឃំុត្រពំាងសាលាខាងលិច ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត។ដែលមានផ្ទែដីប្រមាណ៣៩០០ម៉ែត្រការេរួមទំាងដីស្រែហើយស្រែមានលក្ខណ:ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាប្រជាជនក្នុងភូមិនេះភាគច្រើនគឺជាកសិករ ហើយមានប្រជាជនតិចតួចណាស់ដែលធ្វើចំនាកស្រុក ដើម្បីចេញទៅរកការងារនៅតាមខេត្តនានា។នៅក្នុងភូមិនេះមិនសូវសំបូរដំណាំ និងបន្លែនោះទេ ប៉ុន្តែវាសំបូរទៅដោយដើមឈើ និងដំណាំហូបផ្លែជាច្រើនដូចជា៖ដើមដូង ដើមត្នោត​ ល្ហុង ខ្នុរ​ ស្វាយ ក្រូច​ ត្របែក ទៀប ចេក សេដា និងដំឡូង ។ភូមិនេះគឺជាភូមិមួយដែលមានចំងាយ៧០គីឡូម៉ែត​ ពីទីរួមខេត្តកំពត​ ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបន្ទាយមាសហើយបច្ចុប្បន្ននេះឃើញថា ភូមិនេះកំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ផ្នែកហេត្ថារចនាសម្ព័ន ដូចជា៖ ផ្លូវលំ ស្ពាន​ សាលារៀន មន្ទីពេទ្យ ជាពិសេសសំណង់ផ្ទះប្រជាជន គឺមានការកែប្រែពីផ្ទះចាស់មកផ្ទះថ្មីដែលមានទីធ្លារយ៉ាងស្រស់ស្អាត ហើយឃើញថាប្រជាជនមានជីវភាពធូរធាជាងមុន គឺដោយសារតែវិស័យកសិកម្ម ដែលពួកគេខិតខំប្រឹងប្រែង ទាំងគំនិតច្នៃប្រឌិតនិងការកែប្រែ ពីការធ្វើស្រែប្រវាសមេឃ មកធ្វើស្រែបែបប្រពលវប្បកម្មវិញ ដូចនេះពួកគេលែងខ្វាយខ្វល់ពីបញ្ហាទឹកភ្លៀង គឺគេមានប្រព័ន្ធប្រលាយទឹកគ្រប់គ្រាន់ហើយផលស្រូវដែលទទួលបាន ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ គឺកាន់តែប្រសើរឡើងៗ ដូចនេះដំណាំស្រូវគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់។

]]

### សេដ្ឋកិច្ច 
ភូមិនេះប្រជាជនមានជីវភាពមធ្យម មានប្រជាជន៧៥%ប្រកបរបរជាកសិករ ២០%ជាអាជីវករលក់ដូរ ១៥%ជាមន្រី្ត​រាជការ។ការប្រកបរបរកសិករគឺដាំដុះទៅលើផ្ទៃដីមាន៩០០ហិចតា ក្នុងឆ្នាំនេះប្រជាជនបានទទូល ទិន្នផលកើនជាងឆ្នាំកន្លងទៅ៣០%។ ក្រៅពីដំណាំស្រូវ មានដាំដំណាំបន្តប់បន្សំជាច្រើនទៀតដូចជា​ ចេក​ ក្រូច​ ស្វាយ ទៀប ដំឡូង ត្រាវ ពោត​ ដូង...ល។ ហើយនៅក្នុងភូមិគឺកំពុងតែសាងសង់ប្រឡាយទឹក និង​ ជីកអណ្ដូងជាច្រើន។

### ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត 
ស្រែប្រាំង ដើម្បីធ្វើអោយប្រជាជនទទួលបានទិន្នផល់ខ្ពស់ និងមានជីវភាពធូរធារ។ចំនែកឯអាជីវករលក់ដូរវិញ ឃើញថាសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារមានសំទុះយ៉ាងខ្លាំង​​ ព្រោះការប្រកបរបរនេះមានការរៀបចំសមល្មមងាយស្រួលរកស៊ីជាងរបរផ្សេងៗចំនែកឯមន្រ្តីរាជការវិញ រយះពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនេះមានសំទុះរីកចំរើនគួរអោយគាត់សំគាល់ ជាពិសេស គ្រូបង្រៀន ប៉ូលីស ទាហាន និង ធ្វើការនៅអង្គការផងដែរ ព្រោះយុវជន យុវនារីបានរៀនច្រើន និងមានចំនេះដឹងច្រើនផងដែរ។

### វប្បធម៌ 
ភូមិនេះភាកច្រើនកាន់ព្រះពុទ្ធសាសន៏។ប្រជាជនក្នុងភូមិនេះមានការទំនាក់ទំនងយ៉ាងល្អចេះជួយគ្នាទៅវិញទៅមកពេលមានបុណ្យទាន់ម្តងៗដោយមិនកាន់ឬរើសអើងឡើយជួយដោយអស់។
]ថ្នា]

### អាកាសធាតុ 
ភូមិនេះនៅទីនោះអាកាសធាតុគឺអំណោយផលមិនសូវអំណោយផលទេមានពេលខ្លះល្អពេលខ្លះអាក្រក់មិនមានអ្វីដែរប៉ះពាល់ដល់ការធ្វើស្រែទេ។

### ការអប់រំ 
ភូមិនេះមានការអប់រំល្អប្រកបដោយស្នាមញញឹម។ដែលមានការការអប់រំនៅតាមផ្ទះ សាលារៀន ទំាងបឋម ទំាងអនុ និងវិទ្យាល័យ។
### ការអភិវឌ្ឃន័ 
ភូមិនេះមានការអភិវឌ្ឃន័ជាច្រើនដូចជា ការធ្វើសាលារៀន ស្ពាន់ ផ្លូវ ដែលធ្វើអោយប្រជាជនក្នុងភូមិនេះមាការងាយស្រូយជាមុន។
វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនចម្ការដូង

វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនចម្ការដូង គឺវិទ្យាល័យមួយដែលមានសិស្សគ្រប់បណ្តាខេត្ត ភូមិ ស្រុកនានា​ មកសិក្សាស្រាវជ្រាវដើម្បីក្រេបជញ្ជក់ចំណេះដឹង។វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនចំការដូងមានទីតាំងបច្ចុប្បន្ននៅភូមិភ្នំលាវ ឃុំពងទឹក ស្រុុកដំណាក់ចង្អើរ ខេត្តកែប។ វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនចំការដូងត្រូវបានសាងសង់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៦មកម្ល៉េះកាលនោះមានតែអាគារមួយខ្នងតែប៉ុណ្ណោះរហូតដល់ឆ្នាំ២០០៣,២០០៤,២០០៥...សាលាបានសាងសង់ជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់បច្ចុប្បន្នមានអាគារសម្រាប់សិក្សារាល់ថ្ងៃចំនួន៥អាគារ អាគារកាត់ដេរចំនួនមួយ​ ក្លឹបយុវជនចំនួនមួយដែរនិងជាពិសេសគឺមានអាគារធនធានដ៍ល្អមួយដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងសម្រាប់ពិសោធន៍ សិក្សាអំពីComputer មិនតែប៉ុណ្ណោះនៅឆ្នាំ២០១៨ថ្មីៗនេះមានការកសាងអាគារ៣ជាន់ដែលជាអំណោយរបស់សម្តេចហ៊ុនសែន ដើម្បីផ្តល់ភាពងាយស្រួលក្នុងការសិក្សារបស់សិស្សានុសិស្ស។

### ​ ការអប់រំ 
លោកគ្រូអ្នកគ្រូប្រកបដោយចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះ មានវិជ្ជាជីវៈក្នុងការបង្រៀន​ ឆ្លងកាត់គរុសល្យ បង្រៀនដោយយកចិត្តទុកដាក់។

### បរិយាកាស  
នៅជំុវិញសាលាពោពេញទៅដោយដើមកាសខ្ចាដែលជាម្លប់ដ៍ត្រជាក់ត្រជំុខ្យល់ជំុនោរបក់មករំភើយៗខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធសម្រាប់ងាយស្រួលអោយសិស្សានុសិស្សនិងគ្រូៗអង្គុយលេងលំហែកាយ មើលសៀវភៅ អានសៀវភៅ​ឆាប់ចាំ។
### ប្រវត្តិឈ្មោះសាលា  
កាលពីមុនសាលានេះពោពេញទៅដោយដើមដូង ប៉ុន្តែដោយសារសង្រ្គាមធ្វើអោយដើមដូងនោះងាប់អស់។
ឃុំបន្ទាយមាសខាងកើត

() ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត មាន ៨ភូមិ÷

*យោងតាម ប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ		

**ព្រំប្រទល់នៃ**

['ឃុំបន្ទាយមាសខាងកើត']
នៅឃុំបន្ទាយមាសខាងកើតមានភូមិច្រើនដូចជា
-ភូមិព្រៃបន្ទាំ
-ភូមិស្រែថ្លុក
-ភូមិត្រពាំងពោន
-ភូមិគោកវែង
-ភូមិខ្នាយ
-ភូមិទង់លាង
-ភូមិត្បាល់កិន
-ភូមិពេជ្ជនា
""ភូមិព្រៃបន្ទាំ""ភូមិនេះប្រជាជានរស់នៅដោយប្រកបរបរធ្វើស្រែចំការនិងមានជីវភាពក្រីក្រ មានវត្តអារាម​ ផ្លូវថ្នល់ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន សាលាឃុំ​ ភូមិនេះមិនសូវសំបូរដំនាំនោះទេព្រោះសព្វថ្ងៃប្រជាជនបានទៅធ្វើការនៅប្រទេសថៃ
និងធ្វើការរោងចក្រ
ការអប់រ
ភូមិព្រៃបន្ទាំនេះបច្ចុប្បន្នសិស្សមានការអប់រំល្អបង្គួរព្រោះ
ឃុំត្នោតចុងស្រង់

() ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត មាន ភូមិ÷

**ព្រំប្រទល់នៃ**

កាលដើមឡើយមានដីទូលខ្ពស់មួយដែលមានតាំងពីបរមបុរាណកាលមកហើយ មានដើមសំរោងមួយដើមធំខ្ពស់ដុះនៅកណ្តាលទួលនោះ ហើយដីនោះមានទទឹង ប្រវែង២២ម មានបណ្តោយ ប្រវែង៤៣ម។ ពេលនោះលោកគ្រូបាឡាត់ព្រះនាម ឌូង នេត និមន្តមកពី វត្តសុរិយាវង្ស ហៅ (ព្រៃវៀរ) ឃើញដីទួលនោះខ្ពស់ស្រាប់ ទើបព្រះអង្គរៀបចំធ្វើការពិភាក្សាគ្នាជាមួយនិងអាចារ្យ ភិន ព្រមទាំងពុទ្ធបរិស័ទដែលស្ថិត នៅក្នុងភូមិនោះ និងរដ្ឋអំណាចគ្រប់ឋានៈ ដើម្បីរៀបចំកសាងវត្តមួយ។ នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៨៥៦ នៃគ.ស កាលនោះមានឧបាសកឈ្មោះ រស់, រាម និង រាជ​ទាំងបីនាក់បងប្អូនរបស់​គាត់បានប្រគេនដីខាងជើង និងទួលខាងកើតដល់លោកគ្រូបាឡាត ឌួង នេត ដើម្បីកសាងវត្តហើយក៏បានដាក់ឈ្មោះថា វត្តសំរោងបុរី ចាប់តាំងពីពេលនោះរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះឯង ហើយវត្តនេះមានប្រវែងបណ្តោយ ២៣៥ម និងទទឹង
សាសនោវាទ

អត្ថបទក្នុងទំព័រនេះភ្ជាប់ទៅកាន់សៀវភៅផ្សេងៗក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា និងសៀវភៅនានា ...

ជ្រើសរើសអត្ថបទអានតាមអក្ខរានុក្រម

## ក 
## ខ 
## គ 
គម្ពីរវិមុត្តិមគ្គ

## ឃ 
## ង 
## ច 
## ឆ 
## ជ 
ជាតក

## ឈ 
## ញ 
## ដ 
ដំណើរទិដ្ឋិ

## ឋ 
## ឌ 
## ឍ 
## ណ 
## ត 
## ថ 
## ទ 
## ធ 
## ន 
## ប 
បណ្ណាល័យ

ប្រវត្តិព្រះអសីតិមហាសាវ័ក

## ផ 
## ព 
ព្រះត្រៃបិដក PDF

ពុទ្ធវំសានុក្រម

## ភ 
## ម 
មហាវេស្សន្តរជាតក ដោយភិក្ខុវិនយធីរោ មហា យិន នឿន

មាតិកាធម៌នៃព្រះត្រៃបិដក

## យ 
## រ 
## ល 
## វ 
## ស 
## ហ 
## ឡ 
## អ 
អដ្ឋកថា

អភិធម្មត្ថសង្គហៈ
ភូមិត្រពាំងស្រែ​ ឃំុអង្គរជ័យ

*នៅ ភូមិត្រពាំងស្រែ**​ជាភូមិមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកអង្គរជ័យ ឃំុអង្គរជ័យ ខេត្តកំពត​ ហើយសិ្ថតនៅក្បែរជើងភ្នំសែនហានដែលមានផ្ទៃដីប្រមាណ ៩០០ម៉ែត្រការេ​ភូមិត្រពាំងស្រែសម្បូរទៅដោយរុក្ខជាតិ ព្រៃភ្នំ ហើយមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណជា៥០គ្រួសាអ្នកភូមិត្រពាំងស្រែភាគច្រើនប្រកបមុខរបរធ្វើស្រែចម្ការបន្ទាប់ពីហួសរដូវធ្វើស្រែគឺពួកគាត់បន្តដាំដំណាំផ្សេងៗរួបមាន សណ្ដែកដី ពោត ដំឡូង ឪឡឹក និងដំណាំដ៏ទទៃទៀត។ ភូមិត្រពាំងស្រែមានព្រំប្រទល់ខាងជើងនិងខាងកើតជាប់ ភូមិសាមគ្គី និងខាងត្បូងសៀនខាងកើតជាប់​ ភូមិអង្គរជ័យលើ ហើយមានផ្លូវលំពីថ្នល់ជាតិលេខ ៣១ ចូលមកដល់ក្នុងភូមិប្រវែង ១៥០០ម៉ែត្រ និងមានផ្លូវលំក្រវ់ាតអបជុំវិញភូមិពីភូមិសាមគ្គីទៅដល់ភូមិអង្គរជ័យលើប្រវែង ៣០០០ម៉ែត្រ។

## **សេដ្ឋកិច្ច*ភូមិត្រពាំងស្រែ*** 
ប្រជាជនមានជីវភាពមធ្យម មានប្រជាជន៧៥%ប្រកបរបរជាកសិករ ៣០%ជាអាជីវករលក់ដូរ ៥%​ ជាមន្រី្ត​រាជការ។ការប្រកបរបរកសិករគឺដាំដុះទៅលើផ្ទៃដីប្រហែជា ១០ហិចតា ក្នុងឆ្នាំនេះប្រជាជនបានទទួលទិន្នផលកើនជាងឆ្នាំកន្លងទៅ៤០%។ ក្រៅពីដំណាំស្រូវ មានដាំដំណាំបន្តប់បន្សំជាច្រើនទៀតដូចជា​​​ ស្វាយ ទាប ឆៃថាវ​ សណ្ដែកដី ពោត ដំឡូង ឪឡឹក ...ល។

= **វិស័យអប់រំ*ភូមិត្រពាំងស្រែ*** =
ចំពោះវិស័យអប់រំក្នុង***ភូមិត្រពាំងស្រែ***​ មានការរីនចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សដោយសារតែប្រជាពលរដ្ធជាច្រើនមានការយល់ដឹងអំពីក្រមសីលធម៍ របៀបនៃការរស់នៅ។​ ហើយដោយសារតែប្រជាជន មានចំណេះដឺង ពួកគេបានបញ្ទូនកូនៗរបស់ពួកគេ មកសាលារៀន​ ដើម្បីក្រេបជញ្ជក់ចំណេះវិជ្ចា​ អោយបានខ្ពង់ខ្ពស់ ដើម្បីយកចំណេះដឺងទាំងនេះយកទៅអភិវឌ្ឃន៍ ប្រទេសជាតិ និង​ គ្រូសារ អោយការរីនចម្រើន។

= **វិស័យសុខាភិបាល*ភូមិត្រពាំងស្រែ*** =
ចំពោះវិស័យសុខាភិបាល ក្នុង​​ ***ភូមិត្រពាំងស្រែ***​ នេះឃើញមានការរីនចម្រើនដែរ ដែលគ្រូពេទ្យ មានចំណេះដឺងខ្ពស់ក្នុងការព្យាបាលជំងឺ និងចេះរាក់ទាក់ដល់ប្រជាជនក្នុងភូមិ នៅតំបន់នោះមានមន្ទីរពេទ្យបង្អែក មួយដែលជួយសំរួលដល់ប្រជាជននៅពេលមានជំងឺឈឺថ្កាត់​ ហើយមានពេទ្យជំនាញដើម្បីពិនិត្យនិងពិគ្រោះជំងឺ​ និងមានភាពងាយស្រួលក្នុង សង្រ្គោះបន្ទាន់ ដូចជានៅពេលសំរាលបុត្រមានពេទ្យជំនាញសំរាប់ធ្វើការសំរាល និងមានបទពិសោធក្នុងការធ្វើការងារច្រើន។

= **ការអភិវឌ្ឃន៍*ភូមិត្រពាំងស្រែ*** =
ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ចំពោះ ***ភូមិត្រពាំងស្រែ*** វិញបើនិយាយពីផ្លូវមានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរជាងមុន ដោយមានផ្លូវលំ​ជាច្រើន​ មានប្រពន្ទ័ធារាសាស្រ្ត សំរាប់ផ្គត់ផ្គង់ ដល់ការធ្វើស្រែប្រាំង ចំការ និង ដំណាំផ្សេងៗជាច្រើនទៀត​នៅក្នុងភូមិ ​​ ។ ជាពិសេសជាងនេះទៅទៀត នៅក្នុងតំបន់នោះនិង​មានគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នូវផ្លូវគមនាគមន៍សម្រាប់អោយប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់នោះងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរនិងប្រកបរបររកស៊ីផងដែរ។

= **សន្តិសុខ*ភូមិត្រពាំងស្រែ*** =
ចំពោះផ្នែកសន្ដិសុខក្នុង ***ភូមិត្រពាំងស្រែ''''' វិញ មានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ គ្នានអំពើលួចឆក់ប្លន់​ គ្មានការជួរដូរគ្រឿងញៀន គ្នានក្មេងទំនើង ដែលមិនធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ​​ ​។
សិក្សាព្រះអភិធម្ម

អភិធម្ម គឺការសិក្សាពី **បរមត្ថធម៌**។

**បរមត្ថ** មាន៤គឺ ចិត្ត ចេតសិក រូប និងព្រះនិព្វាន។

ចិត្ត ចេតសិក រូប ជា**សង្ខារធម៌** ឬ**សង្ខតធម៌**។ ព្រះនិព្វានជា **វិសង្ខារធម៌**​ ឬ **អសង្ខតធម៌**។

សង្ខារធម៌ជាធម៌កើតឡើងដោយមានបច្ច័យតាក់តែង។

ចិត្ត ចេតសិក ចែកជាខន្ធ៤ វេទនា សញ្ញា សង្ខារ វិញ្ញាណ ជា**នាមធម៌** ។ រូប ជារូបខន្ធ។ ចំណែកនិព្វានបរមត្ថ ជានាមធម៌ ជា**វិសង្ខារធម៌**។

## ឯកសារយោង 
ព្រះត្រៃបិដក > អភិធម្មបិដក
ភ្នែក

**ភ្នែក**គឺជាអវយវៈនៃចក្ខុវិស័យមានន័យថាអនុញ្ញាតឱ្យការរស់នៅត្រូវចាប់យកពន្លឺហើយបន្ទាប់មកវិភាគវានិងធ្វើអន្តរកម្មជាមួយបរិស្ថានរបស់វា។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នែក
ចក្ខុសាស្ត្រ

ភ្នែកគឺជាផ្នែកមួយនៃឱសថដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះការព្យាបាលជំងឺភ្នែកនិងឧបសម្ពន្ធរបស់វា

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កាយវិភាគសាស្ត្រ
មាស

**មាស**គឺជាធាតុគីមីដែលមាននិមិត្តសញ្ញាអូ (មកពីឡាតាំងអ័ររូម) និងអាតូមិច 79 ដែលធ្វើឱ្យវាជាផ្នែកមួយនៃធាតុម៉ាស់អាតូមខ្ពស់ដែលកើតឡើងដោយធម្មជាតិ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធាតុគីមី
ធាតុគីមី

**ធាតុគីមី**គឺជាសារធាតុសុទ្ធដែលផ្សំឡើងដោយអាតូមដែលមានចំនួនប្រូតុងដូចគ្នា។ អាតូមទាំងនេះមិនអាចបំបែកទៅជាសារធាតុសាមញ្ញនិងខុស ៗ គ្នាបានទេដោយសារមធ្យោបាយគីមី។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធាតុគីមី
វ៉ែនតា

**ទោះបី​ពាក្យ​«​វ៉ែនតា​»​មាននៅ​ក្នុង​វចនានុក្រម​ខ្មែរ​ពិតមែន​ក្តី តែ​ក៏​មិនមែនជា​ពាក្យ​ខ្មែរ​ដែរ​។ ហើយ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ស្ទើរតែ​ប្រើពាក្យ «​វ៉ែនតា​» នេះ​ជា​ពាក្យ​ខ្មែរ​ទៅហើយ​។ តាម​ការពិត​ពាក្យ​នេះ ជា​កម្ចី​ពី​សៀម​។ មែនទែនទៅ​ពាក្យ​«​វ៉ែនតា​» ខ្មែរ​ពី​បុរាណ ហៅថា «​កែវ​ស្នងភ្នែក​» ជា​កែវ​សម្រាប់​ពាក់​ជា​ជំនួយ​ភ្នែក ដែល​ស្រវាំង​ឲ្យ​ឃើញច្បាស់​។**

កែវ​ស្នង​ភ្នែក គឺ​កែវ​សម្រាប់​ពាក់​ជា​ជំនួយ​ភ្នែក ដែល​ស្រវាំង​ឲ្យ​ភ្លឺ​ច្បាស់​ឬ​ជា​ជំនួយ​ឲ្យ​ស្រួល​ភ្នែក : *ភ្នែក​ស៊ី​វ៉ែនតា* ភ្នែក​ដែល​ទទួល​ពន្លឺ​វ៉ែនតា ។ រ. ស. ហៅ ស្នង​ព្រះ​នេត្រ ។ 

- វ៉ែនតា​ស្រទំ វ៉ែនតា​ព័ណ៌​មាន​ពន្លឺ​ស្រទំ​សម្រាប់​ពាក់​ឲ្យ​ត្រជាក់​ភ្នែក ។ ខ្មែរ​បុរាណ​ហៅ ស្នង​ភ្នែក; សម្រាប់​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ហៅ ស្នង​នេត្រា; រ. ស. ហៅ ស្នង​ព្រះ​នេត្រ (គួរ​ធ្វើ​ទម្លាប់​ហៅ​តាម​នេះ ឲ្យ​ត្រូវ​នឹង​ខ្មែរ​ក្នុង​បុរាណ​សម័យ​វិញ ហៅ​យូរ​ៗ​ទៅ​គង់​នឹង​ថ្នឹក​មាត់​ពុំ​ខាន; ហៅ​ជា​បាលី​ថា *ចក្ខុ​បត្ថម្ភក*(ច័ក-ខុ-ប៉ាត់-ថ័ម-ភក់) “កែវ​ជា​ជំនួយ​ភ្នែក”) ។ 
**វ៉ែនតា**គឺជាឧបករណ៍ដែលមានកែវឬកែវប្លាស្ទិចរឹងដែលដាក់ក្នុងស៊ុមដែលដាក់វានៅពីមុខភ្នែកមនុស្សម្នាក់ជាធម្មតាប្រើស្ពានលើច្រមុះនិងដៃដែលសម្រាកនៅលើត្រចៀក។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នែក