ភាសាស្អូច

**ស្អូច** () គឺជា ក្រុមភាសា ព័រ ដែលជិតផុតពូជ នៃ ប្រទេសកម្ពុជា និង ប្រទេសថៃ ដែលនិយាយម្តងម្កាលដោយចំនួនមនុស្សចាស់ដែលមានការថយចុះ។ មានគ្រាមភាសាចំនួនពីរ គឺភាសាមួយនិយាយនៅភូមិវាលរេញ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ (ពីមុនហៅថាខេត្តកំពង់សោម) ប្រទេសកម្ពុជា និងមួយទៀតនៅ ខេត្តកញ្ជនបូរី ប្រទេសថៃ។ «​ស្អ»ូច ជា ​ឧទ្ទេសនាម ​ខ្មែរ​សម្រាប់​ប្រជាជន និង​ភាសា​។ យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ពួក​ស្អូចចាត់​ទុក​ស្លាក​នេះ​ដែល​មាន​ន័យ​ថា “ គ្រុន​ក្រហម ” ឬ “មុន” ជា​ភាសា​ខ្មែរ  ប្រើ ​ពាក្យ​ស្វ័យភាព ​ថា “ ចុ**ង** ” ( ) ដើម្បីសំដៅលើខ្លួនឯង និងភាសារបស់ពួកគេ។ 

## ចំណាត់ថ្នាក់ 
ស្អូច គឺជាភាសា អូស្ត្រូអាស៊ី ។ នៅក្នុងគ្រួសារ អូស្ត្រូអាស៊ី, ស្អូច គឺជាសមាជិកនៃភាសា ព័រ ដែលជាក្រុមរងដែលមាន ភាសាស្លាប់ មួយក្តាប់តូច រួមមាន សួយ, ព័រ, ជង និង សំរ៉ែ ដែលនិយាយដោយជនជាតិភាគតិចមួយចំនួនដែលរស់នៅភាគច្រើននៅភាគខាងលិចនៃប្រទេសកម្ពុជា និងនៅជាប់គ្នា។ តំបន់នៃប្រទេសថៃ។ នៅក្នុងការចាត់ថ្នាក់តាមបែបប្រពៃណី ភាសា ព័រ ត្រូវបានទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធបំផុតទៅនឹង គ្រាម ភាសាខ្មែរ  ប៉ុន្តែគ្រោងការណ៍អភិរក្សកាន់តែច្រើនដាក់ក្រុមរង ព័រ នៅលើកម្រិតស្មើគ្នាពីគ្រប់សាខាទាំងអស់នៃ អូស្ត្រូអាស៊ី ។ 

## ប្រវត្តិសាស្រ្ត និងជួរភូមិសាស្ត្រ 
ក្រោយ ​ការ​បែកបាក់ ​នៃ ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ រដ្ឋាភិបាល​កណ្តាល​កម្ពុជា​ទន់ខ្សោយ ហើយ​ប្រទេស​ជិតខាង​ថៃ និង​វៀតណាម​បាន​ដណ្តើម​យក​ទឹកដី​កម្ពុជា។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ស្អូចបានរក្សាបាននូវទឹកដីពាក់កណ្តាលស្វយ័ត ដែលស្ថិតនៅលើវាលរេញ ក្នុងកំពង់សោម (ក្រុងព្រះសីហនុសម័យទំនើប)។ តាមប្រវត្ដិសាស្រ្ដផ្ទាល់មាត់ ពួកគេបានរីកចម្រើនតាមឆ្នេរសមុទ្រ ដែលការពារដោយការតាំងទីលំនៅដ៏រឹងមាំនៃបន្ទាយព្រៃ។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៨៣០ ក្នុងអំឡុងពេល សង្រ្គាមសៀម-វៀតណាម សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា កងទ័ពថៃបានកម្ចាត់ពួកស្អូចកងទ័ពថៃបានកម្ចាត់ពួក ហើយបានចាប់អ្នកទោសសង្គ្រាមជាច្រើននាក់ត្រឡប់ទៅប្រទេសថៃវិញ ដែលពួកគេត្រូវបានគេបង្ខំឱ្យទៅតាំងទីលំនៅនៅក្នុង ខេត្តកញ្ជនបុរី តាមបណ្តោយព្រំដែនថៃ-ភូមា។ នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​សហគមន៍​អ្នក​និយាយ​ស្អូច​ពីរ​នាក់​បែក​គ្នា​ប្រហែល ៨០០&nbsp;គីឡូម៉ែត្រ។

ការ​បរាជ័យ​និង​ការ​បែកខ្ញែក​របស់​ពួក​ស្អ​ូចនាំ​ឱ្យ​មាន​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុង​ការ​ប្រើ​ភាសា​។ ស្អូច​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​តែ​នៅ​តាម​បណ្តោយ​ឆ្នេរ​កំពង់សោម ដោយ​រស់​នៅ​តាម​ភូមិ​របស់​ខ្លួន​ដូច​ជា ឡុង ឡេះ។ គ្រាមភាសាដែលបន្តវិវឌ្ឍនៅកម្ពុជាបានរស់រានមានជីវិត ដោយសារពួកស្អូចអាចនៅឯកោពីប្រជាជនខ្មែរ សូម្បីតែឆ្លងកាត់ សម័យអាណានិគម រហូតដល់ របបខ្មែរក្រហមគ្រប់គ្រងប្រទេសកម្ពុជា នៅពេលដែលភាគច្រើនត្រូវបានសម្លាប់ ឬផ្លាស់ទីលំនៅ និងបង្ខំឱ្យរស់នៅក្នុងចំណោម ខ្មែរ។ . 

ស្អូច នៅ​ប្រទេស​ថៃ​ត្រូវ​បាន​គេ​តាំង​ទី​លំនៅ​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ ​ស្រុក ស៊ីសាវ៉ាត នៃ​ខេត្ត កញ្ជនៈបុរី ក្នុង​ភូមិ​របស់​ពួក​គេ​នៅ​តាម​បណ្តោយ​ដង ​ទន្លេ Khwae Yai ។ គ្រាមភាសារបស់ពួកគេបានវិវត្តនៅក្នុងភាពឯកោទាក់ទងគ្នានៅក្នុងជ្រលងភ្នំដែលមានជីជាតិអស់រយៈពេលជិត ១៤០ ឆ្នាំ រហូតដល់ការសាងសង់ ទំនប់ Si Nakharin ដែលបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ១៩៨០ បានជន់លិចជ្រលងភ្នំជាអចិន្ត្រៃយ៍។ ក្នុង​ការ​រៀបចំ​ទំនប់​នេះ រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​បាន​បង្ខំ​សាអូច​ឱ្យ​ផ្លាស់​ទី​លំនៅឋាន​ម្ដង​ទៀត ដោយ​លើក​នេះ​ទៅ​ភ្នំ ​ក្រួស ​ខាង​លើ​អាង​ស្តុក​ទឹក​ថ្មី។ នៅក្នុងភូមិថ្មីរបស់ពួកគេ ដែលឥឡូវត្រូវបានលាយឡំជាមួយ ជនជាតិ ការ៉ែន ខ្មុ និង ថៃ នោះ ស្អូចភ្លាមៗបានក្លាយជាជនជាតិភាគតិច ដែលបណ្តាលឱ្យការប្រើប្រាស់ភាសាធ្លាក់ចុះចំពោះភាសាថៃ។ បន្ថែមពីលើនេះ យុវជន ស្អូច កំពុងចាកចេញពីតំបន់ដាច់ស្រយាលដ៏ព្រៃផ្សៃ ដើម្បីស្វែងរកការងារធ្វើ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការថយចុះបន្ថែមទៀតនៃការប្រើប្រាស់ភាសា។ កាសែតមួយដែលបានបោះពុម្ពក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ បានរាយការណ៍ថាការប្រើប្រាស់ភាសា ចុង នៅក្នុងប្រទេសថៃត្រូវបានរកឃើញតែក្នុងចំណោមមនុស្សជំនាន់ចាស់ដែលនៅសេសសល់នៅក្នុងភូមិ ហើយកុមារតូចៗពីរបីនាក់ដែលនៅសល់ក្នុងការថែទាំរបស់ពួកគេ។ 

ក្រុម​ទាំង​ពីរ​របស់​ស្អ​ូចហៅ​ភាសា​របស់​ពួក​គេ​យ៉ាង​សាមញ្ញ *​ថា ចុង* ។ ដើម្បី​បែងចែក​គ្រាមភាសា​ទាំងពីរ​ខុសគ្នា អ្នកស្រាវជ្រាវ​បានកំណត់​គ្រាមភាសា​តាម​អំពើចិត្ត​ដែល​រកឃើញ​នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា "ចុងយ៉ុល" និង​ភាសា​ថៃ "ចុងយ៉ុយ" *យ៉ុល* និង *យ៉ុយ* ជា​ពាក្យ​រៀង​ខ្លួន​សម្រាប់ "មេឃ"។ 

## សូរស័ព្ទ 
ស្អូច ប្រើសារពើភ័ណ្ឌតាមសូរសព្ទធម្មតានៃភាសាមន-ខ្មែរសម័យទំនើប ហើយរួមជាមួយភាសា ព័រ ផ្សេងទៀតបង្ហាញពីឥទ្ធិពលសូរស័ព្ទមួយចំនួនពីចុង ខ្មែរកណ្តា លនៃសតវត្សទី ១៧ ។  ដូច​នឹង​ភាសា​អូស្ត្រូអាស៊ី​ដទៃ​ទៀត​ដែរ (ក្រៅ​ភាសា ​វៀត-មឿង ) ស្អូចមិន​មែន​ជា​ភាសា​សំនៀង​ទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ស្រដៀងទៅនឹងភាសា ព័រ ផ្សេងទៀតដែរ ស្អូច ត្រូវបានសម្គាល់ដោយភាពផ្ទុយគ្នា ៤ ផ្លូវខុសពីធម្មតានៃ ការចុះឈ្មោះ សំលេង ឬ phonation នៅក្នុងប្រព័ន្ធស្រៈរបស់វា។  

### ព្យញ្ជនៈ 
ស្អូចមានសូរសព្ទព្យញ្ជនៈចំនួន ២១ ។ ពួកវាត្រូវបានរាយក្នុងទម្រង់តារាងខាងក្រោម។ 

### ស្រៈ 
ស្អូច ប្រៀបធៀបស្រៈប្រាំបួន ដែលអាចខ្លី ឬវែង ផ្តល់ផលសរុបស្រៈចំនួន ១៨ ។ ពកថុង​មិន​កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ពាក្យ​សូរដើម​ឡើយ ប៉ុន្តែ​ពាក្យ​ឌៀច , , និង  អាច​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ពាក្យ​ខ្ចី​ពី​ភាសា​ថៃ និង​ខ្មែរ។ ស្រៈរបស់ស្អូចគឺ៖ 

### ទូរស័ព្ទ 
ស្រដៀងគ្នាទៅនឹងភាសាអូស្ត្រូអាស៊ីសម័យទំនើប និងប្រវត្តិសាស្ត្រផ្សេងទៀត ដូចជា ភាសាខ្មែរកណ្តាល គ្រាមភាសាភាគខាងលិចនៃ ភាសាខ្មែរ និងភាសា មន និង ភាសាកាទុ  ស្អូចប្រើប្រព័ន្ធនៃ ការចុះឈ្មោះ តាមសូរសព្ទដែលពាក្យផ្ទុយគ្នាតាម សូរសព្ទ ឬគុណភាពសំឡេង។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ មិនដូចភាសាទាំងនេះទេ ដែលភាគច្រើនបង្ហាញភាពផ្ទុយគ្នាពីរផ្លូវ (ឧ. រវាងសំឡេង ច្បាស់ និង ខ្យល់ ) ភាសា ស្អូច និងភាសា ព័រ ផ្សេងទៀតមានកម្រិតសំឡេងបួនផ្សេងគ្នា។ 

នៅក្នុងភាសាសំនៀង ព្យាង្គទាំងមូលមានសម្លេង ប៉ុន្តែនៅក្នុងភាសា "ចុះឈ្មោះ" ការបញ្ចេញសំឡេងត្រូវបានបង្ហាញតែលើស្រៈប៉ុណ្ណោះ។ គុណភាពសំឡេងទាំងបួននៅក្នុង ស្អូច និងការចម្លងរបស់វា ដោយប្រើស្រៈមូលដ្ឋាន /aː/ ជាឧទាហរណ៍ គឺសំឡេងច្បាស់ (/a/) សំឡេង creaky (/aːˀ/) សំឡេងដកដង្ហើម (/a̤ː/) និងដកដង្ហើម - សំឡេង​គ្រហឹម (a̤ːˀ)។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសានៃកម្ពុជា