open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ការធ្វើឃាតរបស់លោកស៊ីនហ្សូ អាបេ

នៅថ្ងៃទី ៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២២ លោកស៊ីនហ្សូ អាបេ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន និងបម្រើសមាជិកសភាតំណាងរាស្រ្ត ត្រូវបានគេធ្វើឃាតពេលថ្លែងក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយនៅខាងក្រៅស្ថានីយ៍យ៉ាម៉ាតុ-សៃដៃជី នៅក្នុងទីក្រុងណារ៉ា ខេត្តណារ៉ា ប្រទេសជប៉ុន នៅ​ម៉ោង​ប្រហែល ១១:៣០ ម៉ោងស្តង់ដារជប៉ុន (JST) (UTC+09:00) នៅពេលថ្លែងសុន្ទរកថាយុទ្ធនាការដើម្បីបេក្ខជនគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី លោកអាបេត្រូវបានគេបាញ់ពីខាងក្រោយនៅចម្ងាយជិតដោយអាវុធផលិតនៅផ្ទះ ជនសង្ស័យម្នាក់ តេត្ស៊ឹយ៉ា យ៉ាម៉ាហ្គាមី ត្រូវបានចាប់ខ្លួននៅកន្លែងកើតហេតុ លោកអាបេត្រូវបានដឹកតាមឧទ្ធម្ភាគចក្រពេទ្យទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យសាកលវិទ្យាល័យវេជ្ជសាស្ត្រណារ៉ា​ កន្លែងដែលលោកត្រូវបានគេប្រកាសថាបានស្លាប់នៅម៉ោង ១៧:០៣ ម៉ោងស្តង់ដារជប៉ុន (JST) ៥​ ម៉ោងកន្លះបន្ទាប់ពីការបាញ់ប្រហារ​ ការ​ធ្វើ​ឃាត​របស់​លោក​គឺ​ជា​លើក​ដំបូង​របស់សៃតូ ម៉ាកូតុ និង​តាកាហាស៊ិ កូរ៉េគិយ៉ុ អតីត​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ឧប្បត្តិហេតុថ្ងៃទី ២៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៣៦ ក៏ដូចជាអតីតមេដឹកនាំក្រុមប្រទេសទាំងប្រាំពីរជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីលោកអាល់ដូ ម៉ូរ៉ូរបស់ប្រទេសអ៊ីតាលីក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៨

## កំណត់ចំណាំ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧក្រិដ្ឋកម្មនៅប្រទេសជប៉ុន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការធ្វើឃាតនៅប្រទេសជប៉ុន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្លាប់ដោយអាវុធនៅជប៉ុន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការស្លាប់ដោយមនុស្សនៅជប៉ុន
វត្ត​ ជ័យ​វឌ្ឍនារាម

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| វត្ត​ជ័យ​វឌ្ឍនារាម ពីខាងលើជាមួយទីក្រុងអយុធ្យាដែលអាចមើលឃើញនៅផ្ទៃខាងក្រោយ
**វត្តជ័យវឌ្ឍនារាម** (    ) ជា​ប្រាសាទ ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ​មួយ​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង ​ឧទ្យាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​អយុធ្យា ប្រទេស​ថៃ ស្ថិត​នៅ​ច្រាំង​ខាងលិច​ទន្លេ​ចៅព្រះយ៉ា ក្រៅ​កោះ​អយុធ្យា។ វា​គឺ​ជា​ប្រាសាទ​ដ៏​ល្បី​មួយ​របស់​អយុធ្យា និង​ជា​កន្លែង​ទាក់ទាញ​ទេសចរណ៍​ដ៏​សំខាន់។

## ទីតាំង 
វត្ត​ជ័យ​វឌ្ឍនារាម ស្ថិតនៅលើច្រាំងខាងលិចនៃ ទន្លេចៅព្រះយ៉ា ភាគនិរតីនៃ ក្រុងអយុធ្យាចាស់។ វាជាផ្នែកមួយដ៏ធំនៃ ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រអយុធ្យា ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មិនមែនជាផ្នែកនៃ ទីក្រុងប្រវត្តិសាស្ត្រអយុធ្យា ដែលជា តំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោក  របស់អង្គការយូណេស្កូនោះទេ។ វាអាចត្រូវបានទៅដល់ដោយផ្លូវឬដោយទូក។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ប្រាសាទនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៦៣០ ដោយស្តេច ប្រាសាតថង ជាប្រាសាទទីមួយនៃរជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីទុកជាអនុស្សាវរីយ៍ដល់លំនៅឋានរបស់មាតាព្រះអង្គនៅតំបន់នោះ។ ឈ្មោះ​ប្រាសាទ​មាន​ន័យ​ត្រង់​ថា *​ប្រាសាទ​ដែល​មាន​រជ្ជកាល​ដ៏​យូរ​អង្វែង និង​សម័យ​រុងរឿង* ។ វាត្រូវបានរចនាចម្លងតាមរចនាបថ ខ្មែរ ដើម្បីទទួលបានបុណ្យពុទ្ធាភិសេក និងទុកជាអនុស្សាវរីយ៍ដល់មាតារបស់ព្រះអង្គ  ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គម្ចាស់ដំរ៉ង ជឿថា វាត្រូវបានសាងសង់ឡើងដើម្បីអបអរជ័យជម្នះរបស់អាណាចក្រអយុធ្យាលើកក្រុង្រុង លង្វែក ។ 

វាមានកំពស់កណ្តាល  ប្រាង្គ ( ថៃ : พระปราง ) ដែលមានប្រាង្គតូចជាង ៤ ។ សំណង់ទាំងមូលឈរនៅលើវេទិការាងចតុកោណ។ ប្រហែលពាក់កណ្តាលផ្លូវ មានច្រកចូលលាក់ទុក ដែលជណ្តើរដ៏ចោតនាំទៅ។

បន្ទាប់ពីការបំផ្លិចបំផ្លាញទាំងស្រុងនៃរាជធានីចាស់ (ថៃ៖ กรุงเก่า - ទីក្រុងកៅ) ដោយ ជនជាតិភូមា នៅឆ្នាំ ១៧៦៧ ដែលវត្តឆៃវឌ្ឍនារាមមិនត្រូវបានទុកចោល ប្រាសាទនេះត្រូវបានបោះបង់ចោល។ ការ​លួច​លក់​ឥដ្ឋ​ពី​ប្រាសាទ និង​ការ​កាត់​ក្បាល​ព្រះ​ពុទ្ធ​គឺ​ជា​រឿង​ធម្មតា។ មានតែនៅក្នុងឆ្នាំ 1987 ប៉ុណ្ណោះដែល នាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈ ថៃចាប់ផ្តើមស្តារទីតាំងឡើងវិញ។ នៅឆ្នាំ ១៩៩២ វាត្រូវបានបើកជាសាធារណៈ។

## វិចិត្រសាល 

Ayutthaya Thailand 2004.jpg|វត្តឆៃវឌ្ឍនារាម
Watchaiwattanaram0506c.jpg|រូបសំណាកនៅវត្ត Chaiwatthanaram
WatChaiwatthanaram.jpg|វត្តឆៃវឌ្ឍនារាម
WatChaiwatthanaram 2295b.JPG|វត្តឆៃវឌ្ឍនារាម រសៀល
Watchaiwattanaram0506b.jpg|ព័ត៌មានលម្អិតអំពីផ្លូវដើរ

## ឯកសារយោង
ខេត្តថាយង្វៀន

**ខេត្ត ថាយង្វៀន**  គឺជាខេត្តមួយនៅ ភូមិភាគឦសាននៃប្រទេសវៀតណាម ។ ជា​ខេត្ត​កណ្តាល​ភ្នំ ដែល​មាន​ផ្ទៃដី​ធម្មជាតិ​ចំនួន  និងចំនួនប្រជាជន 1,286,751 គិតត្រឹមឆ្នាំ 2019។  សង្គមពហុជាតិសាសន៍របស់វា មានក្រុមជនជាតិចំនួនប្រាំបី។  

ជាមួយនឹង ធនធានរ៉ែ ដ៏សម្បូរបែបនិងអាកាសធាតុដ៏សំបូរបែប ខេត្តនេះផ្តល់នូវឱកាសសំខាន់ៗសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មសម្រាប់អ្នកវិនិយោគក្នុងស្រុក និងបរទេស។  ខេត្តថាយង្វៀង ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំ និងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី 3 ទូទាំងប្រទេស ដែលមានសាកលវិទ្យាល័យ និងមហាវិទ្យាល័យចំនួន 21 ។ ខេត្ត​នេះ​ក៏​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​ឧស្សាហកម្ម ​តែ ​ក្នុង​ប្រទេស​ដែល​មាន​ផ្ទៃ​ដី ១៦ ០០០ ហិកតា។ (ទីពីរគឺ ឡាម ដុង ) ជាមួយនឹងការផលិត  ក្នុងមួយឆ្នាំ។ ការផលិតតែស្ងួតរបស់វាគឺ  ក្នុងមួយឆ្នាំ។ តែដែលផលិតនៅទីនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាមានគុណភាពល្អបំផុតទូទាំងប្រទេសវៀតណាម។ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ជួរភ្នំតាំដៅ
ខេត្តទ្វៀនក្វាង

**ខេត្ត ទ្វៀនក្វាង** គឺជាខេត្តមួយរបស់ ប្រទេសវៀតណាម ដែលមានទីតាំងនៅ ភាគឦសាននៃប្រទេស  ទៅភាគពាយព្យនៃ ទីក្រុងហាណូយ នៅកណ្តាលជ្រលង ទន្លេឡូ ដែលជាដៃទន្លេនៃ ទន្លេក្រហម ។ ទីរួមខេត្តគឺ ទ្វៀនក្វាង ។  ខេត្តនេះមានប្រជាជនចំនួន 784,811 ក្នុងឆ្នាំ 2019 ជាមួយនឹងដង់ស៊ីតេប្រជាជន 130 នាក់ក្នុង 1 គីឡូម៉ែត្រ 2 លើផ្ទៃដីសរុប  ។ 

**ទ្វៀនក្វាង** មានព្រំប្រទល់ខាងជើង ខេត្តហាយ៉ាង ខាងជើង ខេត្តកាវបាង ភាគឦសាន ខេត្តបាកកាន និង ខេត្តថាយង្វៀន នៅខាងកើត ខេត្តវិញហ្វុក នៅខាងត្បូង ខេត្តហ្វ៊ូថោះ ភាគនិរតីនិង ខេត្តអៀនបាយ នៅខាងលិច។
ខេត្តឡាវកាយ

**ខេត្ត ឡាវកាយ** គឺជាខេត្តមួយនៃតំបន់ភ្នំ ភាគពាយ័ព្យ នៃ ប្រទេសវៀតណាម ជាប់ព្រំប្រទល់ខេត្ត យូណាន ក្នុងប្រទេសចិន។  ខេត្តនេះគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី 6,383.9 គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយគិតត្រឹមឆ្នាំ 2008 វាមានប្រជាជនចំនួន 602,300 នាក់។ 

ឡាវកាយ និង សាប៉ា គឺជាទីក្រុងសំខាន់ពីរនៅក្នុងខេត្តនៅព្រំដែនជាមួយប្រទេសចិន។ អតីត​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា​ជា​ប៉ុស្តិ៍​ពាណិជ្ជកម្ម​សំខាន់ ហើយ​ស្ថានីយ​ភ្នំ​នេះ​ល្បី​ខាង​វិស័យ​ទេសចរណ៍​នៅ ​ភូមិភាគ​ពាយ័ព្យ ​នៃ ​ប្រទេស​វៀតណាម ។ ឡាវកាយក៏ជារាជធានីនៃខេត្ត ឡាវកាយ និងមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងទីក្រុង ហេគូ ក្នុង ខេត្តយូណាន ភាគនិរតីនៃប្រទេសចិន ។ ទីក្រុងព្រំដែននេះត្រូវបានបិទបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឆ្នាំ 1979 ជាមួយប្រទេសចិន ចាប់តាំងពីបានបើកឡើងវិញក្នុងឆ្នាំ 1993 បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់មួយរវាងទីក្រុងហាណូយ សាប៉ា និងទីក្រុងគុនមីង (ប្រទេសចិន)។ សាប៉ា គួរឱ្យកត់សម្គាល់ថាជារមណីយដ្ឋានភ្នំ និងជាមជ្ឈមណ្ឌលទីផ្សារសម្រាប់ជនជាតិភាគតិច Hmong ក្នុងស្រុក រួមមានក្រហម ខ្មៅ បៃតង និងផ្កាម៉ុង។ ស្ថិតនៅកាត់ជ្រលង មឿងហ្វា ពីភ្នំខ្ពស់បំផុតរបស់វៀតណាម ហ្វានស៊ីផាន ទីក្រុងនេះជួនកាលត្រូវបានគេហៅថា "មហាក្សត្រិយានីនៃភ្នំ" ។   

ឡាវកាយ មានទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើន ល្អាងធម្មជាតិ និងផលិតឯកទេសកសិកម្ម ដូចជាផ្លែព្រូន បាកហា ជាដើម។

នៅក្នុងការស្ទង់មតិឆ្នាំ 1929 ដែលធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់នោះ រុក្ខជាតិ (រុក្ខជាតិ) និងសត្វ (ថនិកសត្វ) ដែលបានកត់ត្រាដោយអ្នកជីវវិទូជនជាតិបារាំងឈ្មោះ ដេឡាគូ ដែលអមដំណើរ លោក ធីអូដូរ រ៉ូសវែល គឺមានតែមួយគត់សម្រាប់តំបន់នៅភាគខាងជើងប្រទេសវៀតណាម។
ព្រះនាងហេមមាលា ព្រះទន្តកុមារ

[រូបភាពតូច|គំនូរ  ព្រះនាងហេមមាលា ព្រះទន្តកុមារ សិល្បៈលង្កា [វត្តកេលានីយារាផមហាវិហារកេលានីយារាផមហាវិហារ ក្រុងឃេនឌី ស្រីលង្កា.]]
**ព្រះនាងហេមមាលា ព្រះទន្តកុមារ**  (, දන්ත කුමරු - හේමමාලා කුමරිය )  ជា​វីរៈនារី​ និង ​វីរៈបុរស ក្នុង​ទេវកថា​ពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រសីនហាលាបុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនសីនហាលា.និងគេមានជំនឿថាជាវិញ្ញាណអ្នកតា​ស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​សាសនាស្រុកសីនហាលាក្នុងសាសនាប្រជាប្រិយស្រីលង្កា។ .

## ឯកសារយោង 
## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*ថោវទេពក្សត្រី ថោវស្រីសុន្ទរ
*ថោវសុរនារី​
*ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា
*ព្រះនាងសិង្ខរមហាទេវី
*​ព្រះសុព័ណក័លយា
​*ពិធីបង្វិលពពិល
*ព្រះហរិហរៈ
*ព្រះអឌ្ឍនារីស្វរៈ
ស៊ីលឡា

**អាណាចក្រស៊ីលឡា** (57 មុនគ. – 935 ក្រោយគ.) () គឺជាអាណាចក្រកូរ៉េដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនិងផ្នែកកណ្តាលរបស់ឧបទ្វីបកូរ៉េ អាណាចក្រស៊ីលឡារួមជាមួយអាណាចក្របែកជេនិង ហ្គោគូរ្យ៉ូ​ ដែលបានស្ថាបនារាជាណាចក្របីនៃកូរ៉េ។

អាណាចក្រនេះស្ថាបនាដោយព្រះម្ចាស់ហ្យុកករសេនៃស៊ីលឡា របស់រាជវង្សផាក រាជវង្សកូរ៉េត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយត្រកូលគ្យុងជូគីម (김, 金) អស់រយៈពេល ៥៨៦ ឆ្នាំ ត្រកូលមីរ្យ៉ាងផាក (박, 朴) អស់រយៈពេល ២៣២ ឆ្នាំ និងត្រកូលវ៉ុលសុងសក (석, 昔) អស់រយៈពេល ១៧២ ឆ្នាំ ចាប់ផ្តើមជាការចោទប្រកាន់មួយនៅឯសហព័ន្ធរួមសាមហាន់ ធ្លាប់មានសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយរាជវង្សស៊ុយហើយបន្ទាប់មករាជវង្សថាង​ រហូតដល់នៅទីបំផុតបានយកឈ្នះអាណាចក្រពីរផ្សេងទៀតគឺអាណាចក្របែកជេក្នុងឆ្នាំ ៦៦០ និងអាណាចក្រហ្គោគូរ្យ៉ូក្នុងឆ្នាំ ៦៦៨ ក្រោយមក អាណាចក្រស៊ីលឡាក្រោយបានកាន់កាប់ភាគច្រើននៃឧបទ្វីបកូរ៉េ ខណៈដែលផ្នែកខាងជើងលេចចេញជាថ្មីនៅពេលអាណាចក្របាល់ហែ រដ្ឋស្នងតំណែងរបស់ហ្គោគូរ្យ៉ូ បន្ទាប់ពីការគ្រប់គ្រងជិត ១,០០០ ឆ្នាំ អាណាចក្រស៊ីលឡាបំបែកចូលទៅក្នុងរាជាណាចក្របីក្រោយនៃស៊ីលឡា អាណាចក្របែកជេថ្មីនិងថែបុង ប្រគល់អំណាចឱ្យអាណាចក្រហ្គោរ្យ៉ូនៅឆ្នាំ ៩៣៥។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text

## កំណត់ចំណាំ
ចូសន់

**រាជវង្សចូសន់** ឬ **ចូសុន** (; ; ភាសាកូរ៉េកណ្តាល: 됴ᇢ〯션〮 **Dyǒw syéon** ឬ 됴ᇢ〯션〯 **Dyǒw syěon**), មានឈ្មោះផ្លូវការថា **មហារាជវង្សចូសន់** (; ), គឺជារាជវង្សចុងក្រោយរបស់កូរ៉េ ដែលមានអាយុកាលជាង ៥០០ ឆ្នាំ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ អ៊ី សុងគ្យេ នៅខែកក្កដាឆ្នាំ ១៣៩២ និងជំនួសដោយចក្រភពកូរ៉េ នៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៨៩៧ អាណាចក្រនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពីបន្ទាប់ពីការផ្តួលរំលំហ្គោរ្យ៉ូនៅក្នុងទីក្រុងកែសុងសព្វថ្ងៃនេះ កាលពីដើម កូរ៉េត្រូវបានប្តូរឈ្មោះឡើងវិញ ហើយរដ្ឋធានីត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទីតាំងទៅទីក្រុងសេអ៊ូលសម័យទំនើប ព្រំប្រទល់ខាងជើងបំផុតរបស់អាណាចក្រត្រូវបានពង្រីកទៅព្រំដែនធម្មជាតិនៅទន្លេអាំណុក និងទន្លេទូមេនតាមរយៈការបង្ក្រាបនៃពួកជូរឆេន

## កំណត់ចំណាំ 
## ឯកសារយោង
ចក្រភពកូរ៉េ

**ចក្រភពកូរ៉េ** (   មហាចក្រភពកូរ៉េ) គឺជារដ្ឋរាជាធិបតេយ្យរបស់ កូរ៉េ ដែលប្រកាសនៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៨៩៧ ដោយអធិរាជហ្គោជុងនៃរាជវង្សចូសុន ។ ចក្រភពនេះបានឈររហូតដល់ការ បញ្ចូលកូរ៉េរបស់ជប៉ុន នៅ ខែសីហាឆ្នាំ ១៩១០ ។

ក្នុងអំឡុងចក្រភពកូរ៉េ ព្រះចៅអធិរាជ ហ្គោជុង បានមើលការខុសត្រូវលើកំណែទម្រង់ក្វាងមូ ដែលជាទំនើបកម្មមួយផ្នែក និងផ្នែកខាងលិចនៃយោធា សេដ្ឋកិច្ច ប្រព័ន្ធដីធ្លី និងប្រព័ន្ធអប់រំរបស់ប្រទេសកូរ៉េ និងឧស្សាហកម្មផ្សេងៗ។ នៅឆ្នាំ ១៩០៥ ចក្រភពកូរ៉េបានក្លាយជា អាណាព្យាបាល របស់ ចក្រភពជប៉ុន ។ បន្ទាប់ពីការបញ្ចូលក្នុងឆ្នាំ ១៩១០ ចក្រភពកូរ៉េត្រូវបានលុបចោល។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
### ការបង្កើត 
រូបភាពតូច| ហ៊្វាំងហ្គូដន ក្នុង គ.ស ១៩០៦។
បន្ទាប់​ពី​ការ​ទទួល​ជ័យ​ជម្នះ​របស់​ជប៉ុន​ក្នុង ​សង្គ្រាម​ចិន​-ជប៉ុន​លើក​ទី១ ចូសុនបាន​ទទួល​ឯករាជ្យ​ពី ​រាជវង្ស​ឈីង ។ ហើយទម្រង់នៃចក្រភពត្រូវបានអ្នកនយោបាយជាច្រើនចង់បាន ពីព្រោះពួកគេគិតថាវាជាមធ្យោបាយដ៏ល្អបំផុតដើម្បីរក្សាឯករាជ្យភាព។ តាម​ការ​ស្នើ​សុំ​របស់​មន្ត្រី​ជា​ច្រើន​ ហ្គោជុង របស់​កូរ៉េ ​បាន​សម្រេច​ចិត្ត​ប្រកាស ​ចក្រភព​កូរ៉េ ។  នៅឆ្នាំ ១៨៩៧ ហ្គោជុងបានឡើងគ្រងរាជ្យនៅ ហ៊្វាំងហ្គូដន ហើយបានប្រកាសចក្រភពកូរ៉េ។  ឈ្មោះរបស់ចក្រភពថ្មី ដាហាន ត្រូវបានសម្រេចដោយ ហ្គោជុង ។ ហើយ ឆ្នាំរាជវង្ស ត្រូវបានប្តូរទៅជា  ក្វាងមូ ហើយឆ្នាំ ១៨៩៧ បានក្លាយជាឆ្នាំដំបូងនៃ ក្វាងមូ ។  នេះបាននាំឱ្យមានជម្លោះជាមួយ រាជវង្ស ឈីង ប៉ុន្តែដោយមិននិយាយពីចំណងជើង ជម្លោះត្រូវបានដោះស្រាយ។  ហ្គោជុង បានបង្កើតនិយមន័យនៃប្រទេសក្នុងឆ្នាំ ១៨៩៨ ដែលបានប្រគល់សិទ្ធិអំណាចទាំងមូលទៅអធិរាជ។ 

## ទំនាក់ទំនងការទូត 
* : 1876–1910
* : 1882–1905
* : 1883–1905
* : 1883–1905
* : 1884–1905
* : 1884–1905
* : 1886–1905
* : 1892–1905
* : 1899–1905
* : 1901–1905
* : 1902–1905

ឯកសារ:National Seal of Korea.svg|ត្រាជាតិ
ឯកសារ:Coat of arms of Korean empire (1900).svg|អាវធំ
ឯកសារ:Former Russia legation of Korea 02.JPG|ផ្នែកមួយនៃអគារកងពលរុស្ស៊ីចាស់នៅទីក្រុងសេអ៊ូល។ នៅឆ្នាំ 1896 ស្តេច Gojong និងរាជទាយាទរបស់ទ្រង់បានជ្រកកោនពីវិមាន Gyeongbok នៅកងពលរុស្ស៊ីក្នុងទីក្រុងសេអ៊ូល។
ឯកសារ:Joseon New-Style Policeman.JPG|នៅឆ្នាំ 1900 សម្លៀកបំពាក់លោកខាងលិចបានក្លាយជាឯកសណ្ឋានផ្លូវការសម្រាប់មន្ត្រីរាជការកូរ៉េ។ ប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមក ប៉ូលីសកូរ៉េទាំងអស់ត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋានទំនើប។
ឯកសារ:Lee Yong-ik Portrait.jpg|Yi Yong-ik ប្រធានការិយាល័យរូបិយប័ណ្ណក្នុងសម័យអាណាចក្រកូរ៉េ
ឯកសារ:Streetcar1903.jpg|ឡានតាមដងផ្លូវនៅទីក្រុងសេអ៊ូល ឆ្នាំ ១៩០៣
ឯកសារ:SeoulElectricCompany.jpg|អគារការិយាល័យកណ្តាលរបស់ក្រុមហ៊ុនអគ្គិសនី Hanseong
ឯកសារ:JAPANESE OCCUPATION OF SEOUL.jpg|ទ័ពថ្មើរជើងរបស់ជប៉ុនដើរកាត់ ទីក្រុងសេអ៊ូល ក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមរុស្ស៊ី-ជប៉ុន ក្នុងឆ្នាំ 1904
ឯកសារ:Yi Beomjin.jpg|Yi Beom-jin ដែលជាមន្ត្រីម្នាក់ ក្រោយមកជាអ្នកប្រយុទ្ធឯករាជ្យប្រឆាំងនឹងជប៉ុន។ គាត់បានគាំទ្រអ្នកតំណាងសម្ងាត់ដែលត្រូវបានបញ្ជូនដោយ Gojong ទៅកាន់ទីក្រុងឡាអេក្នុងឆ្នាំ 1907 ។
ឯកសារ:Hague Secret Emissary Affair.jpg|អធិរាជ Gwangmu បានបញ្ជូនទូតសម្ងាត់បីនាក់គឺ Yi Tjoune, Yi Sang-seol និង Yi Wi-jong ទៅកាន់ទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ 1907។ ( Hague Secret Emissary Affair )
ឯកសារ:Gojong Stamp.jpg|alt=|ត្រារបស់ Gojong ប្រើបន្ទាប់ពីគាត់បានក្លាយជាអធិរាជ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
ហ្គោជុងនៃកូរ៉េ

**ហ្គោជុង** (   ៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៨៥២ - ២១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩១៩) គឺជាព្រះមហាក្សត្រនៃកូរ៉េ ពីឆ្នាំ ១៨៦៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩០៧ ។ ព្រះអង្គបានសោយរាជ្យជា ស្តេចចុងក្រោយនៃរាជវង្សចូសុន ពីឆ្នាំ ១៨៦៤ ដល់ឆ្នាំ ១៨៩៧ និងជាអធិរាជទីមួយនៃប្រទេសកូរ៉េចាប់ពីឆ្នាំ ១៨៩៧ រហូតដល់ការដាក់រាជ្យដោយបង្ខំនៅឆ្នាំ ១៩០៧ ។ ទ្រង់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **អធិរាជ ក្វាងមូ** ( )

## ជីវប្រវត្តិ 
### ជីវិតដំបូង 
ហ្គោជុងកើតនៅ ចុងសុនបាង ខេត្តហាន់សុង ។ ទ្រង់​ជា​ឱរសរបស់យី ហាអ៊ឹង  ។

### រជ្ជកាលដើម 
ស្តេចហ្គោជុងបានឡើងគ្រងរាជ្យបល្ល័ង្ករាជវង្សចូសន់ នៅដើមឆ្នាំ ១៨៦៤​ នៅពេលដែលទ្រង់មានព្រះជន្ម ១២ ឆ្នាំ ក្នុងនាមជាអនីតិជនព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ ហ៊ឹងសុនដែវ៉ុនគុន (ឬឈ្មោះទូទៅជាងនេះ ដែវ៉ុនគុន) បានគ្រប់គ្រងជាអ្នករាជានុសិទ្ធិសម្រាប់គាត់រហូតដល់ស្តេចហ្គោជុងឈានដល់វ័យពេញវ័យ នៅពេលដែលស្តេចហ្គោជុងបានក្លាយជាមនុស្សពេញវ័យ ទ្រង់មាន​ទំនាស់​ជាមួយ​ព្រះបិតា​តាំងពី​គាត់​ចង់​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស

ក្នុងឆ្នាំ១៨៧៣ ស្តេចហ្គោជុងបាន​ប្រកាស​ពី​ការ​សន្មត់​របស់​ទ្រង់​ក្នុង​ការ​គ្រប់​គ្រង​រាជ​ផ្ទាល់ ក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៧៤ ជាមួយនឹងការចូលនិវត្តន៍របស់ហ៊ឹងសុនដែវ៉ុនគុន​ ព្រះមហេសីរបស់ហ្គោចុង មហាក្សត្រីមីន (ក្រោយមរណភាពគេ​ស្គាល់​ថា​ជា អធិរាជិនីម្យុងសុង) ទទួលបានការគ្រប់គ្រងពេញលេញលើតុលាការ បំពេញមុខតំណែងតុលាការជាន់ខ្ពស់ជាមួយរាជវង្សគ្រួសាររបស់នាង នេះបានធ្វើឱ្យស្តេចហ៊ឹងសុនដែវ៉ុនគុនខឹងសម្បា ដែលត្រូវបាននិរទេសចេញពីតុលាការ សាច់ញាតិខ្លះរបស់ហ៊ឹងសុនដែវ៉ុនគុននិងសមាជិករបស់បក្សពួកខាងត្បូងគ្រោងធ្វើរដ្ឋប្រហារ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
ទន្លេសាន

**ទន្លេសាន** ( Tônlé San )ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **ទន្លេសេសាន**( ភាសាវៀតណាម: *Sông Sê San* )ជា​ទន្លេ​ដែល​ហូរ​កាត់​ភាគ​កណ្តាល ​ប្រទេស​វៀតណាម និង​ភាគ​ឦសាន​នៃ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ វាជាដៃទន្លេដ៏សំខាន់នៃ ទន្លេមេគង្គ ។ ផ្នែកខ្លីនៃទន្លេបង្កើតបានជាផ្នែកនៃ ព្រំដែនអន្តរជាតិ រវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម។
ធ្វេង|រូបភាពតូច|220x220ភីកសែល| ស្ត្រី​នៅ​ស្រុក​សេសាន​កំពុង​បោក​ខោអាវ​នៅ​ទន្លេសាន ជា​ដៃ​ទន្លេ​មេគង្គ​ដែល​ហូរ​កាត់​ប្រទេស​កម្ពុជា។
មានទំនប់វារីអគ្គីសនីជាច្រើននៅទន្លេសាន និងដៃទន្លេរបស់វា។ កន្លែងដែលវាជាប់នឹង ទន្លេស្រែពក ក្នុង ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ ។ ខាង​លើ​ជា​ទំនប់​ទឹក៖ សេសាន ៤អា, សេសាន ៤, សេសាន ៣អា, សេសាន ៣, ទឹកធ្លាក់យ៉ាលី ។ នៅលើដងទន្លេ ដាក់ ពូកូ គឺជាទំនប់ ផ្លេ ក្រង់ ។ វាក៏មានទំនប់ជាច្រើននៅលើដៃទន្លេនៃ ដាក ប្លា  រួមទាំង ដាក ស្រ៊ាង  ដៃទន្លេ ដាក ប្លា គឺជាទំនប់វារីអគ្គិសនី កូនទម ខាងលើ និងវារីអគ្គិសនីដែលបង្ហូរចូលទៅក្នុង ទន្លេ ត្រាឃុក និង ដាកដូ ។ 

## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
រី ស៊ឹងម៉ាន់

**សុឹងម៉ាន់ រី**  (    ,  ;  ថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា ឆ្នាំ១៨៧៥ ដល់ថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៦៥) គឺជា អ្នកនយោបាយ កូរ៉េខាងត្បូង ដែលបានបម្រើការជា ប្រធានាធិបតីទីមួយនៃប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ពីឆ្នាំ១៩៤៨ ដល់ឆ្នាំ១៩៦០ ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
រ៉ូមូលូស អូហ្គូសទូស

ព្រះបាទ **រ៉ូមូលូស អូហ្គូសទូស** ( ឆ្នាំ៤៦៥ ដល់ ៥១១) មានរហស្សនាមថា  **អូហ្គូសទូលូស** ទ្រង់ជា អធិរាជ​រ៉ូម​ចុងក្រោយនៃចក្រភពរ៉ូម​ខាងលិច ចាប់ពីថ្ងៃទី ៣១ ខែតុលាឆ្នាំ៤៧៥ រហូតដល់ថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ៤៧៦។  បន្ទាប់ពី ព្រះបាទ រ៉ូមូលូស គ្រប់គ្រងបានតែដប់ខែ ឧត្តមសេនីយ៍ដ៏ព្រៃផ្សៃ បានកម្ចាត់ និងសម្លាប់គាត់ ហើយទម្លាក់ ព្រះបាទ រ៉ូមូលូស ។ ការចុះចូលរបស់ព្រះបាទ រ៉ូមូលូស បង្ហាញពីការ បញ្ចប់នៃចក្រភពរ៉ូមខាងលិចជាអង្គភាពនយោបាយ ។  យោងតាមអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត ការទម្លាក់របស់រ៉ូមូលូស អូហ្គូសទូសគឺជាការសម្គាល់ការផ្លាស់ប្តូរពី សម័យបុរាណ ទៅ យុគសម័យមជ្ឈិមសម័យ ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អធិរាជ​នៃចក្រភពរ៉ូម​
តំបន់សាហ្គាំង

**តំបន់សាហ្គាំង** (  ) គឺជា តំបន់រដ្ឋបាល នៃ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលមានទីតាំងនៅភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសរវាងរយៈទទឹង 21° 30' ខាងជើង និងបណ្តោយ 94° 97' ខាងកើត។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង រដ្ឋនាគាឡងដ៍, មណីបុរៈ និង អរុណាចលប្រទេស របស់ឥណ្ឌា នៅភាគខាងជើង រដ្ឋកាឈីន  រដ្ឋសាន និង តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ នៅខាងកើត តំបន់ ម៉ាន់ដាឡាយ និងតំបន់ម៉ាក្វេ នៅភាគខាងត្បូងជាមួយនឹងទន្លេអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌីបង្កើតបានជាផ្នែកធំនៃ ព្រំប្រទល់ខាងកើត និងខាងត្បូង និង រដ្ឋឈិន និងឥណ្ឌានៅខាងលិច។ តំបន់នេះមានផ្ទៃដី 93,527&nbsp;គីឡូម៉ែត្រ ២ . នៅឆ្នាំ 1996 វាមានប្រជាជនជាង 5,300,000 ខណៈពេលដែលចំនួនប្រជាជនរបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ 2012 មាន 6,600,000 ។ ប្រជាជនទីក្រុងក្នុងឆ្នាំ 2012 មានចំនួន 1,230,000 នាក់ ហើយប្រជាជននៅតាមជនបទមានចំនួន 5,360,000 នាក់។  រាជធានី​នៃ​តំបន់​សា​ក់កាយគឺ ម៉ូនយ្វ៉ា។

## ឯកសារយោង
គណបក្ស នរោត្ដម រណឫទ្ធិ

**គណបក្សនរោត្តម រណឫទ្ធិ** ( **NRP** ;   គណបក្ស  រណឫទ្ធិ ) ជា​គណបក្ស​នយោបាយ ​កម្ពុជា ​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម រណឫទ្ធិ ដែល​បាន​ចាក​ចេញ​ពី​គណបក្ស​រាជានិយម ​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ដែល​ព្រះអង្គ​ជា​ប្រធាន​ពីមុន។ 

សមាជប្រជាជនបានជ្រើសរើសប្តូរឈ្មោះគណបក្សនយោបាយរបស់ខ្លួនហៅថា **គណបក្សរណសិរ្សជាតិខ្មែរ** ទៅជាគណបក្សនរោត្តម រណឫទ្ធិ នៅថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៦ ហើយបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិ ជាប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ 

វាត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងខ្លីថាជា **គណបក្សជាតិនិយម** ពីឆ្នាំ ២០០៨ ដល់ឆ្នាំ ២០១០ ។

## មនោគមវិជ្ជានយោបាយ 
បក្ស​លើក​ឡើង​នូវ​មនោគមវិជ្ជា​មួយ​ចំនួន។ ខាង​ផ្នែក​អភិរក្ស​បាន​លើក​កម្ពស់​ការ​រក្សា​ទុក​នូវ​"​ទី​សម្គាល់​វប្បធម៌​"​របស់​កម្ពុជា​ខណៈ​ដែល​ការ​កែ​លម្អ​រាជធានី​ "ផែនការ​មេ​របស់ ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ​"​ដើម្បី​កែ​លម្អ​"​អគារ​ក្នុង​ទីក្រុង​ឱ្យ​ក្លាយ​ជា​ទីក្រុង​ទំនើប​ដ៏​ល្អ​"​។ គណបក្ស​នេះ​ក៏​ចង់​រក្សា​អត្ថិភាព​នៃ​«ជាតិ​សាសន៍​ខ្មែរ និង​វប្បធម៌ សាសនា និង​ភាសា»។  គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​ចង់​បញ្ឈប់​«ការ​ឡើង​ថ្លៃ​ទំនិញ»​ជា​លក្ខណៈ​ជាតិ ហើយ​នឹង​កម្ចាត់​«ការ​ផ្តាច់​មុខ​លើ​ការ​នាំ​ចូល​ទំនិញ​ពី​បរទេស» និង​ដក​យក​«ពន្ធ»​លើ​អាហារ​ចាំបាច់​ដែល​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ពី​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត។ 

ខាង​ផ្នែក​រីក​ចម្រើន​ជឿជាក់​ថា​នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​ "ប្រាក់​ឈ្នួល​អប្បបរមា​សម្រាប់​កម្មករ​រោងចក្រ" កាន់តែ​ធំ។ 

ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម រណឫទ្ធិ បានប្រកាស «ចូលនិវត្តន៍ពីនយោបាយ» នៅថ្ងៃសុក្រ ទី០៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៨។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ លោក​នៅ​តែ​មាន​ឥទ្ធិពល​លើ "គោលនយោបាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ"។ ខណៈ​ដែល​រឿង​នោះ​កំពុង​កើត​ឡើង គណបក្ស​បាន​តែងតាំង​លោក ឈឹម សៀកឡេង «ជា​មេ​ដឹក​នាំ​បន្ទាប់​របស់​ខ្លួន»។ 

នរោត្តម រណឫទ្ធិ បានចូលប្រឡូកក្នុងឆាកនយោបាយម្តងទៀតនៅថ្ងៃទី ១១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១០ នៅពេលដែលគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ (ដែលគេស្គាល់ថាជាគណបក្សជាតិនិយមបន្ទាប់ពី នរោត្តម រណឫទ្ធិ បានចាកចេញ) បានប្តូរឈ្មោះខ្លួនឯងម្តងទៀត។ 

## លទ្ធផលបោះឆ្នោត 
### ការបោះឆ្នោត​ទូទៅ 
### ការបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា
ទន្លេស្រែពក

ស្តាំ|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ទីតាំងមាត់ទន្លេស្រែពក
**ទន្លេស្រែពក** (Tônlé Srêpôk)ជាដៃទន្លេដ៏សំខាន់នៃ ទន្លេមេគង្គ ។ វារត់ចេញពី ខេត្ត ដាក់ឡាក់ នៅ តំបន់ខ្ពង់រាបភាគកណ្តាល នៃ ប្រទេសវៀតណាម កាត់តាម ខេត្តរតនគិរី និង ខេត្តស្ទឹងត្រែង ក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីចូលរួមទន្លេមេគង្គក្បែរ ក្រុងស្ទឹងត្រែង ។ ប្រវែងរបស់វាប្រែប្រួលពី 406&nbsp;គីឡូម៉ែត្រទៅ 450&nbsp;គីឡូម៉ែត្រដែលចុងក្រោយ 281&nbsp;គីឡូម៉ែត្រ​គឺ​នៅ​ក្នុង​ទឹក​ដី​កម្ពុជា។ ទន្លេស្រែពក មានដៃទន្លេធំៗចំនួនបីគឺ ទន្លេ ក្រងណូ ក្រងអាណា និង ទន្លេអេហេលេអូ ។ មុននឹងភ្ជាប់ទន្លេមេគង្គ ទន្លេស្រែពកក៏បញ្ចូលគ្នាជាមួយ ទន្លេសាន និងទទន្លេន្លេន្លេ កុង ក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង។ នៅ​ប្រទេស​វៀតណាម វា​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ដាក់ក្រង**Dak Krong** ។
ទន្លេកុង

ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ទន្លេកុង
រូបភាពតូច| ក្មេង​ប្រុស​ឡាវ​ម្នាក់​ជិះ​ទូក​នៅ​ទន្លេកុង
**ទន្លេកុង** ( Tônlé Kong )ហៅម្យ៉ាងទៀតថា **សេកុង** ( ភាសាឡាវ: *ເຊກອງ* )  ជាទន្លេមួយនៅ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ ទន្លេនេះមានប្រភពនៅ ខេត្ត ធៀន-ហឿ  ភាគកណ្តាល ប្រទេសវៀតណាម ហើយហូរ  កាត់តាមភាគខាងត្បូង ឡាវ និងភាគខាងកើត កម្ពុជា ។ វាភ្ជាប់ ទន្លេមេគង្គ ជិត ក្រុងស្ទឹងត្រែង នៃប្រទេសកម្ពុជា។ ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​សិក្សា​របស់​ខ្លួន​បង្កើត​ជា ​ព្រំដែន​អន្តរជាតិ ​រវាង​ឡាវ និង​កម្ពុជា។

## ដៃទន្លេ 
* ទន្លេសេកាម៉ាន់
ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូនេស៊ី

ធ្វេង|រូបភាពតូច|180x180ភីកសែល| ទង់ប្រធានាធិបតីដែលប្រើក្នុងសម័យរបស់ស៊ូកាណូ
[ស្តាំ|រូបភាពតូច|235x235ភីកសែល| [ស៊ូកាណូ ប្រធានាធិបតីទី ១ នៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី]]
[ស្តាំ|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| [វិមាន Merdeka|វិមានមឺរដេកា ដែល ជាលំនៅដ្ឋានផ្លូវការ របស់ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូនេស៊ី]]
**ប្រធានាធិបតីនៃសាធារឥណរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ី** (    ) ជា ប្រមុខរដ្ឋ និងជា ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃ សាធារណរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ី ។ ប្រធានាធិបតី​ដឹកនាំ​ផ្នែក ​ប្រតិបត្តិ ​នៃ ​រដ្ឋាភិបាល​ឥណ្ឌូនេស៊ី និង​ជា ​អគ្គមេបញ្ជាការ ​នៃ ​កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ​ជាតិ​ឥណ្ឌូនេស៊ី ។ ចាប់តាំងពី ឆ្នាំ ២០០៤ មក ប្រធាន និង អនុប្រធាន ត្រូវ បានជ្រើសរើសដោយផ្ទាល់ សម្រាប់អាណត្តិ ៥ ឆ្នាំម្តងដែលអាចបន្តបាន ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានអាណត្តិអតិបរមា ១០ ឆ្នាំ។

ចូកូ វីដូដូ គឺជាប្រធានាធិបតី ទីប្រាំពីរ និងបច្ចុប្បន្នរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ លោក​បាន​ចូល​កាន់​តំណែង​នៅ​ថ្ងៃ ​ទី​២០ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៤ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូនេស៊ី
ធានិន្ទ្រ ក្រ័យវិជៀរ

**ធានិន្ទ្រ ក្រ័យវិជៀរ** (ភាសាថៃ៖ ธานินทร์ กรัยวิเชียร, កើតថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩២៧ និងមរណភាពនៅថ្ងៃទី២៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥) គឺជាអតីតចៅក្រម អ្នកនយោបាយ និងជាសាស្ត្រាចារ្យថៃផ្នែកច្បាប់ម្នាក់។ លោក​បានកាន់តំណែងជានាយក​រដ្ឋមន្ត្រីថៃនៅចន្លោះ​ឆ្នាំ១៩៧៦ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៧។ ក្រោយមក លោកត្រូវបានតែងតាំងជាសមាជិកនៃគណៈអង្គមន្ត្រី និងត្រូវបានក្លាយជាប្រធាននៃក្រុមប្រឹក្សាមួយនេះនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៦។ បន្ទាប់ពីលោកប្រេម ទីនសូឡានុន្ទបានទទួលមរណភាពនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៩ លោកធានិន្ទ្របានក្លាយជាអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃដែលមានអាយុនៅរស់បានយូរជាងគេ។ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ លោកបានទទួលមរណភាពក្នុងវ័យ ៩៧ ឆ្នាំ។

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ
បុកាំ

**បាកាន ឬ បុកាំ** (  អានថា : ភុកាម ឬ អាចនិយាយទៀតថា : ប៉ាគង ) គឺជាទីក្រុងបុរាណ និងជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់**អង្គការយូណេស្កូ** ក្នុង តំបន់ម៉ាន់ដាល័យ នៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ ពីសតវត្សទី 9 ដល់ទី 13 ទីក្រុងគឺជារាជធានីនៃ អាណាចក្រភុកាម ឬ បាកាន ជានគរដំបូងដែលបានបង្រួបបង្រួមតំបន់ដែលក្រោយមកនឹងក្លាយទៅជាប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ ក្នុងកំឡុងសម័យនគរនៅចន្លោះសតវត្សទី ១១ និងទី ១៣ ព្រះវិហារ និង វត្តអារាម មានវត្តអារាមជាង ១០.០០០ ត្រូវបានសាងសង់នៅក្នុងវាលទំនាបបាកានតែមួយ ដែលសំណល់នៃប្រាសាទ និងវត្តចំនួនជាង 2200 នៅរស់រានមានជីវិត។

**តំបន់​បុរាណ​វិទ្យា​បាកាន** ​គឺ​ជា​កន្លែង​ទាក់​ទាញ​ដ៏​សំខាន់​សម្រាប់ ​ឧស្សាហកម្ម​ទេសចរណ៍​ដែល​មាន​ដើម​កំណើត​របស់​ប្រទេស ។ 

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| សេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនរបស់បាកានបានសាងសង់ប្រាសាទជាង 10,000 នៅចន្លោះសតវត្សទី 11 និងទី 13 ។

## កំណត់ចំណាំ 
## ឯកសារយោង
Talking Tom & Friends

***Talking Tom & Friends*** គឺជារូបថ្លុករបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ បង្កើត​ឡើង​ដោយ Outfit7 ផ្សាយនៅលើឆានែល យូធូប៊ឺរ។ ចាក់ផ្សាយដើមឡើយនៅលើ ៣០ មេសា ២០១៥ មកដល់បច្ចុប្បន្ន។

## តួអង្គ 
* **តុម** () (បញ្ចេញសំឡេងដោយ៖ ខូលីន ហានកស) គឺជាឆ្មាពណ៌ប្រផេះ។
* **បេន** () (បញ្ចេញសំឡេងដោយ៖ ចេម អាដូមេន) គឺជាឆ្កែពណ៌ត្នោត។
* **អេនជេឡា** () (បញ្ចេញសំឡេងដោយ៖ លីសា ស្វេរតស) គឺជាឆ្មាពណ៌សញី។
* **ជីនជ័រ** () (បញ្ចេញសំឡេងដោយ៖ ម៉ារីយ៉ា បាមហ្វដ) គឺជាឆ្មាពណ៌​ទឹកក្រូច។
* **ហេងក៍** () (បញ្ចេញសំឡេងដោយ៖ តុម កេននី) គឺជាឆ្កែពណ៌សនិងខៀវ។

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុក
សត្វទេវកថានៅក្នុងរឿងព្រេងភូមា

ស្តាំ|រូបភាពតូច| ទម្រង់បុរស និងស្ត្រីនៃបេលូ ដែលពណ៌នានៅក្នុងពណ៌ទឹកសតវត្សទី 19
ពពួកសត្វ **ទេវកថា** ជាច្រើនប្រភេទត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុង **ទេវកថាភូមា** ។ សត្វភូមាជាច្រើនគឺជាផ្នែករបស់មនុស្ស ឬសត្វដែលមានសមត្ថភាពសន្មត់ថាជាទម្រង់មនុស្ស។ សត្វទេវកថាភាគច្រើនត្រូវបានផ្តល់ដោយចិត្តគំនិតមនុស្សធម៌ សមត្ថភាពក្នុងការសន្ទនាជាមួយមនុស្ស និងថាមពលអរូបីផងដែរ។  ក្នុងកំឡុងសតវត្សទី ២០ តួនាទីនិងភាពសម្បូរបែបនៃសត្វទេវកថាភូមាត្រូវបានបង្វែរដោយរឿងកំប្លែង ស្វេ ធ្វេ ដែលពណ៌នាអំពីជីវិតរបស់ព្រះពុទ្ធ រឿងនិទានចាតាកា និង ប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា ។ 

ទេវកថាទូទៅបំផុតគឺ បេលូ ដែលជាសត្វចម្លែក។ ភាពពេញនិយមរបស់បេលូគឺដោយសារតែ យ៉ាម៉ា ហ្សាតដាវ  ភាសាភូមានៃរឿង រាមាយណៈ ម៉ាយាន ដែលជាការលេងដ៏ពេញនិយមនៅក្នុងប្រទេសភូមា និងតួនាទីរបស់ពួកគេនៅក្នុងចាតាកាផងដែរ។
ស្តាំ|រូបភាពតូច| អាថាម៉ាន់ឆា ឬខ្លា មកពីពណ៌ទឹកភូមានៅសតវត្សទី 19

## ឯកសារយោង
បឹង អ៊ីនលី

បឹង Inle class=notpageimage| ទីតាំងបឹង Inleរូបភាពតូច|ផ្ទះនៅលើបឹង ផ្ទះឬស្សីត្បាញលើបង្គោល។ បឹង អ៊ីលី រដ្ឋសាន ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។**បឹង អ៊ីនលី** (  ) គឺជា បឹងទឹកសាបដែលមានទីតាំងនៅទីប្រជុំជន ណ្យៅស្វេ នៃ រដ្ឋសាន ដែលជាផ្នែកមួយនៃភ្នំ សាន ក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា (ភូមា)។ វាជាបឹងធំជាងគេទីពីរនៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលមានផ្ទៃដីប៉ាន់ស្មាន 44.9 ម៉ាយការ៉េ (116 គីឡូម៉ែត្រក្រឡា) និងមួយក្នុងចំណោមបឹងខ្ពស់បំផុតនៅកម្ពស់ 2,900 ហ្វីត (880 ម)។  ក្នុងរដូវប្រាំង ជម្រៅទឹកជាមធ្យមគឺ 7 ហ្វីត (2.1 ម) ជាមួយនឹងចំណុចជ្រៅបំផុតគឺ 12 ហ្វីត (3.7 ម)។  នៅរដូវវស្សា កម្ពស់នេះអាចកើនឡើង 5 ហ្វីត (1.5 ម)។

តំបន់​ទឹក​សម្រាប់​បឹង​ស្ថិត​ក្នុង​វិសាលភាព​ធំ​មួយ​នៅ​ភាគ​ខាងជើង និង​ខាងលិច​បឹង។ បឹងនេះហូរកាត់តាម ណាំ ភីលូ ឬ បាលូឈាង នៅចុងខាងត្បូងរបស់វា។ វាក៏មានប្រភពទឹកក្ដៅនៅច្រាំងភាគពាយ័ព្យរបស់វាផងដែរ។

នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ 2015 វាបានក្លាយជាកន្លែងកំណត់ដំបូងបង្អស់របស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ានៃ បណ្តាញបំរុងជីវមណ្ឌលពិភពលោក ។  វាគឺជាកន្លែងមួយក្នុងចំណោមកន្លែងចំនួន 20 ដែលបានបន្ថែមនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសម្របសម្រួលអន្តរជាតិ (ICC) លើកទី 27 និងជីវមណ្ឌល (MAB) របស់ អង្គការយូណេស្កូ ។  ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2018 វាត្រូវបានគេកំណត់ថាជា គេហទំព័រ រ៉ាមសារ ដែលត្រូវបានការពារ។  សព្វថ្ងៃនេះ បរិស្ថានបឹងកំពុងស្ថិតក្រោមសម្ពាធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារការបំពុល ភាព ច្របូកច្របល់ ភាពច្របូកច្របល់ ការនេសាទហួសប្រមាណ និងប្រភេទសត្វដែលត្រូវបានណែនាំ រួមទាំងពពួកពពួក hyacinth ដែលរាតត្បាតខ្លាំង។ ត្រី *ប្រល័យពូជសាសន៍ Systomus compressiformis* ប្រហែលជាផុតពូជហើយ។
ផ្លូវជាតិលេខ៣ (កម្ពុជា)

**ផ្លូវជាតិលេខ៣** ឬផ្លូវជាតិលេខ៣ (១០០០៣) គឺជាផ្លូវជាតិមួយក្នុងចំណោម ផ្លូវជាតិ របស់ កម្ពុជា ។ ជាមួយនឹងប្រវែង  វាតភ្ជាប់ រាជធានីភ្នំពេញ ជាមួយវាលរេញ។  ផ្លូវនេះត្រូវបានជួសជុលយ៉ាងសំខាន់ក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ ហើយជាផ្នែកមួយនៃ "ច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចខាងជើង - ខាងត្បូង" អន្តរជាតិពី ទីក្រុងគុនមីង ក្នុង ប្រទេសចិន ទៅកាន់ ទីក្រុងបាងកក ក្នុង ប្រទេសថៃ ។ 

## ឯកសារយោង
ទូរទស្សន៍វៀតណាម

**ទូរទស្សន៍វៀតណាម** (, ត្អក្សរកាត់ **THVN**) រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា**ទូរទស្សន៍ជាតិ** (), **ទូរទស្សន៍សាយហ្គន** () ឬប៉ុស្តិ៍លេខ 9 (, **THVN9**) គឺជាទូរទស្សន៍ជាតិមួយក្នុងចំណោមទូរទស្សន៍ជាតិចំនួនពីរនៅវៀតណាមខាងត្បូងចាប់ពីថ្ងៃទី 7 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1966 រហូតដល់មុនការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គននៅថ្ងៃទី 29 ខែមេសា ឆ្នាំ 1975។  វា​ជា​ទូរទស្សន៍​ដំបូង​គេ​នៅ​ប្រទេស​វៀតណាម។

THVN9 ត្រូវបានដំណើរការដោយការិយាល័យទូរទស្សន៍វៀតណាម ( ទូរទស្សន៍វៀតណាមផ្សាយពីរដ្ឋធានីសៃហ្គននៅលើប៉ុស្តិ៍លេខ 9 (4.5 MHz) ជាពណ៌ស និងខ្មៅស្តង់ដារ FCC។  ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយចាប់ពីឆ្នាំ 1972 ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗទាំងអស់ត្រូវបានចាក់ផ្សាយជាពណ៌តាមស្តង់ដារ។

ទូរទស្សន៍ជាតិផ្សេងទៀតគឺបណ្តាញកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធវៀតណាម ឬ NWB-TV នៅលើប៉ុស្តិ៍លេខ11។ ប៉ុស្តិ៍ទាំងពីរបានប្រើប្រព័ន្ធបញ្ជូនបន្តតាមអាកាសពីយន្តហោះដែលហោះហើរនៅរយៈកម្ពស់ខ្ពស់ហៅថា Stratovision ដែលជាផ្នែកមួយនៃប្រតិបត្តិការ Blue Eagle ។

## មើលច្រើនទៀត
ផ្លូវជាតិលេខ ៨ (កម្ពុជា)

[រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ផ្លូវក្នុង [ខេត្តព្រៃវែង ។]]
**ផ្លូវជាតិលេខ ៨** (១០០០៨) គឺជាផ្លូវជាតិមួយក្នុងចំនោម ផ្លូវជាតិ របស់ កម្ពុជា ។ ទី ផ្លូវ  ស្ថិតនៅក្នុង ខេត្តព្រៃវែង ភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសកម្ពុជា។

វាចាប់ផ្តើមនៅប្រសព្វជាមួយ ផ្លូវជាតិលេខ ៦A ។ ភ្លាមៗ​បន្ទាប់​ពី​ឆ្លង ​ទន្លេ​មេគង្គ ​លើ ​ស្ពាន​ព្រែកតាមាក់ បែរ​ទៅ​ទិស​ខាង​កើត​ទៅ​ភូមិ​អំពិល ជាប់​ព្រំដែន ​វៀតណាម ។ វា​បញ្ចប់​នៅ​ចំណុច​ប្រសព្វ​នឹង ​ផ្លូវជាតិ​លេខ​៧ ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រៃវែង
ផ្លូវជាតិលេខ៤ (កម្ពុជា)

[ស្តាំ|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល| ផ្លូវជាតិលេខ៤ ខណ្ឌច្បារមន [ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ ។]]
[ស្តាំ|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល| ផ្លូវជាតិលេខ៤ អំពី [ឧទ្យានជាតិព្រះសីហនុរាម|រាម ។]]
**ផ្លូវជាតិលេខ៤** (១០០០៤)  គឺជាផ្លូវជាតិមួយក្នុងចំណោម ផ្លូវជាតិ របស់ ប្រទេសកម្ពុជា ។ ជាមួយនឹងប្រវែង ,  វាតភ្ជាប់ពី រាជធានីភ្នំពេញ ជាមួយ ក្រុងព្រះសីហនុ នៅភាគនិរតី។  ព្រះសីហនុ គឺជាកំពង់ផែសមុទ្រអន្តរជាតិតែមួយគត់របស់កម្ពុជា ដែលធ្វើឲ្យផ្លូវជាតិលេខ៤ (NH4 ) ក្លាយជាផ្លូវហាយវេដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ប្រទេស។ ផ្លូវនេះត្រូវបានសាងសង់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ ស្របពេលជាមួយនឹងការសាងសង់កំពង់ផែ។ 

ផ្លូវនេះត្រូវបានសាងសង់ជាពិសេសសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនទំនិញរវាង រាជធានី និងកំពង់ផែ ដោយរថយន្តដឹកទំនិញធុនធ្ងន់ និង កុងតឺន័រ។ ផ្នែកនៃ ផ្លូវជាតិលេខ៤ (NH4) ត្រូវបានចាត់ទុកថាជា ផ្លូវបង់ប្រាក់ ដែលមានស្ថានីយចំនួនបីដើម្បីប្រមូលថ្លៃសេវា។ ឥឡូវ​នេះ ស្ថានីយ​គិតថ្លៃ​ទាំងអស់​ត្រូវ​បាន​ដក​ចេញ ហើយ​ផ្លូវ​ទាំង​មូល​ឥឡូវ​មិន​គិតថ្លៃ​ទេ។  ផ្លូវនេះក៏ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្លូវគ្រោះថ្នាក់បំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ដោយសារតែមានការកើតឡើងនៃគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ជាច្រើន និងការគ្រប់គ្រងមានកម្រិតដោយអាជ្ញាធរ។  លើស​ពី​នេះ​ទៀត ផ្លូវ​មាន​ការ​កក​ស្ទះ និង​ត្រូវ​ការ​ការ​ថែទាំ។ 

## ការពិពណ៌នា 
ផ្លូវ​នេះ​ចាប់​ផ្តើម​នៅ​ចំណុច​ប្រសព្វ​ផ្លូវ ​ពោធិ៍ចិនតុង និង ​ផ្លូវជាតិ​លេខ​៣ ។ ប្រសព្វ​ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ភាគ​ខាងលិច ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ក្បែរ ​ព្រលាន​យន្តហោះ​អន្តរជាតិ​ភ្នំពេញ ស្ថិត​ក្នុង ​សង្កាត់ចោមចៅ ​ &#x2013; ខណ្ឌដង្កោ ។ ផ្លូវ​នេះ​ពី​ដំបូង​ទៅ​ទិស​ខាងលិច រួច​បត់​ទៅ​ទិស​ខាង​ត្បូង។

បន្ទាប់ពីស្ថានីយគិតថ្លៃដំបូង ផ្លូវជាតិលេខ៤ (NH4) ចូលខេត្ត​កណ្តាល ។ បន្ទាប់មកឆ្លងកាត់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ កោះកុង និងខេត្ត ព្រះសីហនុ ។ ក្នុងទឹកដីនៃខេត្តកោះកុង ត្រង់ចំការហ្លួង ផ្លូវជាតិលេខ៤៨ ខាងលិចឆ្ពោះទៅទីរួមខេត្តកោះកុង និងព្រំដែន ថៃ ។ ប្រសព្វ​ជាមួយ ផ្លូវជាតិលេខ៣ (NH3) ដែល​នាំ​ទៅ​កាន់​ខេត្ត ​កំពត ទៅ​ខាង​កើត​ហួស​ព្រំដែន ​វៀតណាម គឺ​ក្នុង​ទឹក​ដី​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ នៅ​ស្រុក ​ព្រៃនប់ ។

## ផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ-ព្រះសីហនុ 
ផ្លូវ​ល្បឿន​លឿន ​ប្រវែង ១៩០ គីឡូម៉ែត្រ​ស្រប​នឹង​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ ៤ កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​ការ​សាងសង់   វា​នឹង​ក្លាយ​ជា​ផ្លូវ​ល្បឿន​លឿន​ដំបូង​គេ​របស់​កម្ពុជា។ ផ្លូវ​ល្បឿន​លឿន​នេះ​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង​តាម​រយៈ​ការ​វិនិយោគ​របស់​ចិន​ក្នុង​តម្លៃ​២​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ក្រោម​កិច្ច​សន្យា​សាងសង់-ប្រតិបត្តិការ-ផ្ទេរ​ដោយ China Road and Bridge Corporation ។ ការបញ្ចប់ត្រូវបានគ្រោងទុកសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៣។  

## ឯកសារយោង
កោះពេជ្រ

**កោះពេជ្រ** (    , Kaôh Péch [kɑh peic],) ជាខណ្ឌថ្មីនៃរាជធានីភ្នំពេញនៅតាម ដងទន្លេមេគង្គ និង ទន្លេបាសាក់ ។

ដីនេះគឺជាវាលភក់រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០០  ប៉ុន្តែមកដល់ (២០១៧) កំពុងដំណើរការ ហើយអាចក្លាយជាខណ្ឌលំនៅដ្ឋាន រាជធានីភ្នំពេញ និងជាទីក្រុងដាច់ដោយឡែក។

សង្កាត់មួយដែលមានឈ្មោះថា "អេលីហ្សេ" (Elysée) មានរចនាប័ទ្មបំផុសគំនិតដោយទីក្រុងប៉ារីស។  នៅតំបន់ផ្សេងទៀត ប៉មខ្ពស់កំពុងសាងសង់។ 

ស្ទើរតែទាំងអស់នៃដីកោះគឺស្ថិតនៅក្នុង ខណ្ឌចំការមន.

## ការអប់រំ 
សាលាអន្តរជាតិកាណាដាភ្នំពេញ មានសាខាធំនៅកោះពេជ្រ។ សាខានេះបានបើកនៅឆ្នាំ ២០១៥។ 

## វិចិត្រសាល 

ឯកសារ:KohPich2018-2.jpg||
ឯកសារ:KohPich2018-9.jpg||
ឯកសារ:KohPich2018-8.jpg||
ឯកសារ:Sangkat Tonle Basak, Phnom Penh, Cambodia - panoramio (2).jpg||
ឯកសារ:KohPichCityHall-2017-2.jpg||

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
ផ្លូវជាតិលេខ៥ (កម្ពុជា)

**ផ្លូវជាតិលេខ៥** (១០០០៥) គឺជាផ្លូវជាតិមួយក្នុងចំនោម ផ្លូវជាតិ របស់ កម្ពុជា ។ ជាមួយនឹងប្រវែង  វាតភ្ជាប់ រាជធានីភ្នំពេញ ជាមួយ ប្រទេសថៃ ។  ផ្លូវជាតិលេខ៥ ចាកចេញពីរាជធានីភ្នំពេញក្នុងទិសដៅពីជើងទៅលិច ទីមួយជាប់នឹង ទន្លេសាប ស្ពានចំនួនបី ជ្រោយចង្វារ ព្រែកក្តាម និង ព្រែកព្នៅ តភ្ជាប់ភាគខាងកើតនៃប្រទេស។ បន្ទាប់​មក​វា​រំកិល​ចេញ​ពី​ទន្លេ/បឹង ព្រោះ​ដី​នៅ​ទីនោះ​លិច​ទឹក​ពេញ​មួយ​ឆ្នាំ ហើយ​វា​ចេញ​ពី ​ខេត្ត​កណ្តាល ហើយ​កាត់ ​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង ពី​ផ្លូវ​ប្រសព្វ​ជាមួយ​ផ្លូវ​លេខ​៥១ ខាងជើង​ទៅ ​ក្រុង​កំពង់ឆ្នាំង បន្ទាប់​មក​ភាគ​ពាយ័ព្យ​ទៅ ​ស្រុក​បរិបូរណ៍ ​។ ចូល ខេត្តពោធិ៍សាត់ ។ ពី​នោះ​វា​កាត់ ​បឹង​ទន្លេសាប ហើយ​បន្ត​ទៅ​លិច​ទៅ ​ក្រុង​ពោធិ៍សាត់ ជា​ទីរួម​ខេត្ត។ ចេញពីខេត្តពោធិសាត់ ផ្លូវជាតិលេខ៥ (NH5) បត់ទៅទិសពាយព្យ ឆ្ពោះទៅ ខេត្តបាត់ដំបង ឆ្លងកាត់ទីរួមខេត្តមួយទៀតនៅក្រុង បាត់ដំបង រួចបន្តទៅ ស្រុកសិរីសោភ័ណ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដល់ចំណុចស្ថានីយ ផ្លូវជាតិលេខ៦ ហើយបត់ទៅទិសខាងលិចឆ្ពោះទៅស្ថានីយផ្ទាល់នៅ ប៉ោយប៉ែត ។ ព្រំដែនថៃ។

## ឯកសារយោង
ខេមម៉ានី ពលសេនា

**ខេមម៉ានី ពលសេនា** (    ; កើត ?) គឺជាអ្នកនយោបាយឡាវ រដ្ឋមន្ត្រី និងជាប្រធានការិយាល័យប្រធានាធិបតី និងជាសមាជិកនៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមទី១១ នៃ គណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ (LPRP)។  

នាង​ជា​កូន​ស្រី​ទី​ប្រាំ​របស់​អតីត ​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ការ​បរទេសឡាវ ​គ្វីនឹម ពលសេនា ។ រួមគ្នាជាមួយបងប្អូនបង្កើត នាងបានសិក្សានៅ សាលា ប៉េជីងបាយី ចន្លោះឆ្នាំ 1963 និង 1969  ជាកន្លែងដែលនាងជាមិត្តរួមសាលារបស់ លោក សុី ជីនពីង ។    ចន្លោះឆ្នាំ 1969 និង 1975 នាងបានទទួលការអប់រំនៅវិទ្យាល័យនៅប្រទេសវៀតណាម ។  ចន្លោះឆ្នាំ 1977 និង 1982 **ពលសេនា** បានទទួលបរិញ្ញាបត្រ និងអនុបណ្ឌិតផ្នែកទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិពី វិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិរដ្ឋម៉ូស្គូ ។ ក្នុងឆ្នាំ 2003 នាងបានទទួលសញ្ញាប័ត្រអនុបណ្ឌិតផ្នែកគ្រប់គ្រងសាធារណៈពី សកលវិទ្យាល័យជាតិនៃប្រទេសសិង្ហបុរី  លី ក្វាន់យូអាហារូបករណ៍។ 

លោកស្រីបានបម្រើការជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្ម  អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្ម និងជាអគ្គនាយកនៃនាយកដ្ឋានពាណិជ្ជកម្មបរទេសនៅក្រសួងដដែល។  នៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២១ លោកស្រីត្រូវបានតែងតាំងជាជំនួយការកំពូលរបស់ប្រធានាធិបតីឡាវ លោក ថងលូន ស៊ីស៊ូលីត។ 

លោកស្រីត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជា អាណត្តិទី ១០ នៃ គណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្ស នៅ សមាជជាតិលើកទី ១០ របស់ LPRP ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦  និងដល់អាណត្តិទី ១១ នៅ សមាជជាតិលើកទី ១១ នៅឆ្នាំ ២០២១។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
បែកជេ

**អាណាចក្របែកជេ** ឬ **ផែកឆេ** () គឺជាអាណាចក្រកូរ៉េដែលមានទីតាំងនៅភាគនិរតីនៃប្រទេសកូរ៉េពី ១៨ មុនគ.ស ដល់ឆ្នាំ ៦៦០ ជាផ្នែកមួយនៃរាជាណាចក្របីនៃកូរ៉េ រួម​ជា​មួយ​នឹងហ្គោគូរ្យ៉ូនិងស៊ីលឡា

អាណាចក្របែកជេបង្កើតឡើងដោយព្រះម្ចាស់អុនចូ ព្រះរាជបុត្រទីបីរបស់ជូម៉ូ និងព្រះនាងសូ សរណូ អ្នកស្ថាបនិករបស់អាណាចក្រហ្គោគូរ្យ៉ូ នៅវីរ្យេសុង (សេអ៊ូលភាគខាងត្បូងបច្ចុប្បន្ន) អាណាចក្របែកជេ ដូចអាណាចក្រហ្គោគូរ្យ៉ូ បាន​អះអាង​ថា​នឹង​ទទួល​បាន​ជោគជ័យរបស់អាណាចក្រប៊ូយ៉រ រដ្ឋមួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅម៉ាន់ជូរីបច្ចុប្បន្ន នៅជុំវិញពេលវេលានៃការដួលរលំរបស់ហ្គោចូសន់

អាណាចក្របែកជេជម្មើសជំនួសប្រយុទ្ធ និងសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយអាណាចក្រហ្គោគូរ្យ៉ូនិងស៊ីលឡាជារាជាណាចក្របីនៃកូរ៉េបានពង្រីកការគ្រប់គ្រងលើឧបទ្វីប នៅលើកំពូលរបស់វានៅសតវត្សទី៤ អាណាចក្របែកជេគ្រប់គ្រងភាគច្រើននៃឧបទ្វីបកូរ៉េខាងលិច នៅ​ភាគ​ខាង​ជើង​នៃ​​ព្យុងយ៉ាង ហើយ​អាច​មាន​សូម្បី​តែ​ទឹកដី​ក្នុង​ប្រទេស​ចិន ដូចជានៅក្នុងលៀវស៊ី ទោះបីជាទស្សនៈនេះមានភាពចម្រូងចម្រាសក៏ដោយ បានក្លាយជាមហាអំណាចសមុទ្រក្នុងតំបន់ដ៏សំខាន់ ជាមួយទំនាក់ទំនងនយោបាយ និងពាណិជ្ជកម្មជាមួយចិន និងជប៉ុន

អាណាចក្របែកជេគឺជាមហាអំណាចដែនសមុទ្រ ជំនាញដែនសមុទ្រ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាហ្វីនីស៊ីនៃអាស៊ីបូព៌ា ជាឧបករណ៍ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយព្រះពុទ្ធសាសនាទូទាំងអាស៊ីបូព៌ា និងវប្បធម៌ទ្វីបទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុន

ក្នុងឆ្នាំ ៦៦០ អាណាចក្រនេះត្រូវបានចាញ់ដោយរាជវង្សថាងនិងអាណាចក្រស៊ីលឡា ហើយទីបំផុតត្រូវបានដាក់ជូនទៅអាណាចក្របង្រួបបង្រួមស៊ីលឡា

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេសនៅអាស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេសនៅអាស៊ីបូព៌ា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្រ្តកូរ៉េ
ទូរទស្សន៍ទីក្រុងហូជីមិញ

**ទូរទស្សន៍ទីក្រុងហូជីមិញ** (ភាសាអង់គ្លេស: *Ho Chi Minh City Television*, វៀតណាម: *Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh*) ជាបណ្តាញទូរទស្សន៍វៀតណាមគ្រប់គ្រងដោយគណៈកម្មាធិការប្រជាជនទីក្រុងហូជីមិញ។  ដោយបានចាក់ផ្សាយឡើងវិញនូវប៉ុស្តិ៍ទីមួយនៅឆ្នាំ 1966 វាជាបណ្តាញទូរទស្សន៍ដំបូងគេនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម។.
មឿងបាងខ្លាំង

**មឿងបាងខ្លាំង** (    ,  គឺជាភូមិមួយ (អនុ *ស្រុក* ) នៃស្រុកសួគ៌លោក ខេត្តសុខោទ័យ ភាគកណ្តាលនៃប្រទេសថៃ ។មឿងបាំងឃ្លាំង គឺជាទីក្រុងបុរាណមួយតាំងពី សម័យសុខោទ័យ (សតវត្សទី១៣) ដោយមឿងបាងខ្លាំងចាត់ទុកថាជាទីក្រុងបុរាណមួយមុនពេលបង្កើតនគរសុខោទ័យ។ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាទីក្រុងមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសហសម័យជាមួយ សម័យទ្វាវតី (សតវត្សទី៧ ដល់សតវត្សទី១១)។
ហ្គោគូរ្យ៉ូ

**អាណាចក្រហ្គោគូរ្យ៉ូ** ឬ **កូគូរ្យ៉ូ** (; 37 មុនគ.–668 ក្រោយគ.), ក៏​ហៅ​ថា​ **ហ្គោរ្យ៉ូ** (; ), គឺជាអាណាចក្រកូរ៉េ ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងជើង និងកណ្តាលនៃឧបទ្វីបកូរ៉េ និងភាគខាងត្បូង និងផ្នែកកណ្តាលរបស់ភាគឦសានរបស់ប្រទេសចិន នៅកំពូលនៃអំណាច អាណាចក្រហ្គោគូរ្យ៉ូគ្រប់គ្រងភាគច្រើននៃឧបទ្វីបកូរ៉េ ផ្នែកធំនៃម៉ាន់ជូរីនិងផ្នែកនៃភាគខាងកើតម៉ុងហ្គោលី និងម៉ុងហ្គោលីខាងក្នុង

រួមជាមួយនឹងអាណាចក្របែកជេនិងស៊ីលឡា អាណាចក្រហ្គោគូរ្យ៉ូគឺជាផ្នែកមួយរបស់រាជាណាចក្របីនៃកូរ៉េ គឺជាអ្នកចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការតស៊ូអំណាចដើម្បីគ្រប់គ្រងឧបទ្វីបកូរ៉េនិងត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងកិច្ចការបរទេសនៃនយោបាយជិតខាងនៅក្នុងប្រទេសចិន និងជប៉ុនផងដែរ

សាមគុកសាគី (Samguk Sagi) អត្ថបទនៃសតវត្សទី 12 ពីហ្គោរ្យ៉ូ បង្ហាញថាហ្គោគូរ្យ៉ូត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ៣៧ មុនគ.ស ដោយជូម៉ុង ព្រះអង្គម្ចាស់ពីអាណាចក្រប៊ូយ៉រ ដែលត្រូវបានតែងតាំងឡើងសោយរាជ្យជាដុងម្យុង

អាណាចក្រហ្គោគូរ្យ៉ូគឺជាមហាអំណាចមួយនៅអាស៊ីបូព៌ា រហូតដល់ការបរាជ័យរបស់ខ្លួនដោយសម្ព័ន្ធភាពស៊ីលឡា-ថាងក្នុងឆ្នាំ 668 បន្ទាប់ពីការហត់នឿយយូរ​ និងជម្លោះផ្ទៃក្នុងដែលបណ្តាលមកពីការស្លាប់របស់យ៉ន គែសូមុន បន្ទាប់ពីការដួលរលំ ទឹកដីរបស់អាណាចក្រហ្គោគូរ្យ៉ូត្រូវបានបែងចែករវាងរាជវង្សថាង អាណាចក្រស៊ីលឡាក្រោយ និងអាណាចក្របាល់ហែ។

## ឯកសារយោង
ចំប៉ាសាក់ (ក្រុង)

**ចំប៉ាសាក់** (    ) ជាទីក្រុងតូចមួយនៅភាគខាងត្បូង ប្រទេសឡាវ នៅច្រាំងខាងលិចនៃ ទន្លេមេគង្គ ប្រហែល ៤០&nbsp;គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូង ក្រុងប៉ាកសេ រាជធានីនៃ ខេត្តចំប៉ាសក្តិ ។

ទីក្រុងនេះធ្លាប់ជាទីកន្លែងរបស់ ព្រះរាជាណាចក្រចំប៉ាសក្តិ ដែលជារដ្ឋឯករាជ្យរបស់ឡាវដែលត្រូវបានលុបចោលដោយ បារាំង នៅឆ្នាំ ១៩៤៥ នៅពេលពួកគេបង្កើតព្រះរាជាណាចក្រឡាវ ប៉ុន្តែស្តេចចុងក្រោយនៃចំប៉ាសាក់មានព្រះរាជវាំងនៅ ប៉ាកសេ ។ សព្វថ្ងៃនេះ ទីក្រុងនេះតូចណាស់ ភាគច្រើនមានផ្ទះសំណាក់តាមមាត់ទន្លេ បម្រើភ្ញៀវទេសចរណ៍ដែលមកទស្សនា ប្រាសាទវត្តភូ បាក់បែកចំនួន១០។&nbsp;គីឡូម៉ែត្រ។
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ទេសភាពនៃផ្លូវធំចំប៉ាសាក់

## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* Champasak travel guide from Wikivoyage
គុហា ប៉ាក់អ៊ូ

រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ព្រះពុទ្ធបដិមានៅខាងក្នុងល្អាងខាងក្រោម
[រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ជំហានទៅកាន់រូងខាងក្រោមពីទន្លេ [ណាំ អ៊ូ|ណាមអ៊ូ / ទន្លេមេគង្គ ។]]
នៅជិត **ប៉ាក់អ៊ូ** (មាត់ទន្លេ អ៊ូ) **ថាំម ធីង** (ល្អាងខាងក្រោម) និង **ថាំម ធឿង** (ល្អាងខាងលើ) គឺជារូងភ្នំដែលអាចមើលឃើញ ទន្លេមេគង្គ ចម្ងាយ 25 គីឡូម៉ែត្រពីភាគខាងជើងនៃ ទីក្រុង ហ្លួងព្រះបាំង ប្រទេសឡាវ ។ ពួកគេគឺជាក្រុមនៃរូងភ្នំចំនួនពីរនៅភាគខាងលិចនៃទន្លេមេគង្គ ប្រហែលពីរម៉ោងឡើងពីកណ្តាលនៃទីក្រុងហ្លួងព្រះបាង ហើយត្រូវបានភ្ញៀវទេសចរទៅទស្សនាជាញឹកញាប់។

រូងភ្នំត្រូវបានកត់សម្គាល់សម្រាប់រូបចម្លាក់ព្រះពុទ្ធតូចៗរបស់ពួកគេ។ រូបចម្លាក់ ព្រះពុទ្ធរូប ដែលធ្វើពីឈើតូចៗ និងភាគច្រើនខូចរាប់រយត្រូវបានដាក់នៅលើធ្នើជញ្ជាំង។ ពួកគេកាន់មុខតំណែងផ្សេងៗគ្នាជាច្រើនរួមមាន សមាធិ ការបង្រៀន សន្តិភាព ភ្លៀង និងនិព្វាន (និព្វាន)។

## ការអានបន្ថែម 
* 

## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
រណសិរ្សរំដោះចម្ប៉ា

**រណសិរ្សរំដោះចម្ប៉ា** (    ; អក្សរកាត់ **FLC** ) គឺជា អង្គការជាតិនិយម ចាម ដែលសកម្មនៅក្នុងខេត្តនីញធួន និង តំបន់ខ្ពង់រាបភាគកណ្តាល នៃ ប្រទេសវៀតណាម ។    វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ 1962 ហើយបានរួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយរណសិរ្សរំដោះតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល និងរណសិរ្សរំដោះកម្ពុជាក្រោម ដើម្បីបង្កើតជា រណសិរ្សរួបរួមសម្រាប់ការរំដោះនៃការជិះជាន់ (FULRO) ក្នុងឆ្នាំ 1964។  
រូបភាពតូច|ទង់ជាតិរណសិរ្សរំដោះចម្ប៉ា

## ឯកសារយោង
នាងពោធិនគរ

រូបភាពតូច| រូបសំណាក នាងពោនគរ
**នាង ពោធិនគរ/យ៉ន ពោនគរ** (Yan Po Nagar)(杨婆那加),   គឺជាអ្នកបង្កើត ជនជាតិចាម តាមរឿងព្រេង។ តាម​ទេវកថា​របស់​នាថ នាងពោនគរ ​កើត​ចេញពី​ពពក​នៃ​មេឃ និង​ពពុះ​សមុទ្រ​។ រូបរាងកាយរបស់នាងត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងបំណែកនៃឈើឥន្ទ្រីអណ្តែតលើរលកនៃមហាសមុទ្រ។ នាង​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ថា​មាន​ប្តី​កៅសិប​ប្រាំពីរ​និង​កូន​ស្រី​សាមសិប​ប្រាំបួន​នាក់​ដែល​បាន​ក្លាយ​ជា​ទេពធីតា​ដូច​ម្តាយ​របស់​ពួក​គេ​។ ពោធិនគរ គឺជាព្រះដែលបង្កើតផែនដី ឥន្ទ្រី និងស្រូវ។ គេ​ប្រាប់​ថា មាន​អង្ករ​ក្រអូប​នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួន​នាង។  ជនជាតិចាម បានមើលនាងថាជាទេពធីតានៃរុក្ខជាតិ និងដើមឈើ។ នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ចិញ្ចឹម​បីបាច់​ដូច​ផែនដី ហើយ​នាង​បាន​ប្រទាន​ពរ​ដល់​អ្នក​ដើរ​តាម​នាង។

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
* ព្រះមេស្រូវ
* ព្រះនាង សោម៉ា

## ឯកសារយោង
រដ្ឋសភាថៃ

**សភាជាតិថៃ** (Abrv: NAT; , , )គឺជាស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិទ្វេភាគីរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ។ វាប្រជុំនៅ សព្ពយ៉ា- សបសាថាន ខណ្ឌឌុសិត ទីក្រុងបាងកក។

រដ្ឋសភាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1932 បន្ទាប់ពីមានការអនុម័ត រដ្ឋធម្មនុញ្ញដំបូង របស់ប្រទេសថៃ ដែលបានប្រែក្លាយប្រទេសថៃពី របបរាជាធិបតេយ្យផ្តាច់ ការទៅជា រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។

ក្នុងអំឡុង វិបត្តិនយោបាយឆ្នាំ 2013 សភាតំណាងរាស្រ្ត ត្រូវបានរំលាយដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី យិងលក្សណ៍ ជិនវ័ត្រ ដែលបានអំពាវនាវឱ្យមានការបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី 2 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2014 រហូតដល់វាត្រូវបានទុកជាមោឃៈដោយ តុលាការធម្មនុញ្ញ ។ បន្ទាប់​ពី *​រដ្ឋប្រហារ* ​ឆ្នាំ 2014 រដ្ឋសភា​ត្រូវ​បាន​ជំនួស​ដោយ​សភា នីតិបញ្ញត្តិ​ជាតិ ​ដែល​គាំទ្រ​ដោយ​យោធា​ដោយ​ឯកបក្ស​តាម ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ឆ្នាំ ២០១៤ ។

បន្ទាប់ពីការប្រកាសឱ្យប្រើ រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ 2017 ក្នុងខែមេសាឆ្នាំ 2017 រដ្ឋសភាត្រូវបានបង្កើតឡើងឡើងវិញប៉ុន្តែរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានអនុញ្ញាតឱ្យសភានីតិបញ្ញត្តិជាតិយោធារក្សាជាបណ្តោះអាសន្នរហូតដល់រដ្ឋសភាត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពី ការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ 2019 ។
[ស្តាំ|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| [នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ|នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ​អភិសិទ្ធិ វេជ្ចាជីវ៉ា និង ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី ​ឆ្លើយ​សំណួរ ​ក្នុង ​សភា​តំណាង ។]]

## ឯកសារយោង
វិហារឥស្លាមអាល់សឺកាល់

**វិហារឥស្លាម អាល់សឺកាល់ គឺជាវិហារអ៊ីស្លាម** ដ៏សំខាន់នៅក្នុង ទីក្រុងភ្នំពេញ រាជធានីនៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។ វាជាអំណោយពីគ្រួសារ អាល់សឺកាល់ ប្រទេសអារ៉ាប់រួម ហើយបានបើកនៅឆ្នាំ ១៩៦៨ ។ វា​ស្ថិត​នៅ​ភាគ​ខាង​ជើង​នៃ​ទីប្រជុំជន ក្បែរ ​បឹង​កក់។

វិហារថ្មីមួយដែលជាអំណោយរបស់ អារ៉ាប់រួម,  បានជំនួសវិហារអ៊ីស្លាមដើម វាបានបើកនៅក្នុង ២០១៤ ។  
រូបភាពតូច|វិហារឥស្លាម អាល់សឺកាល់

## ឯកសារយោង 

ឯកសារ:Al-Serkal-2015-15.JPG|វិហារឥស្លាមដូចឃើញពីផ្លូវ
ឯកសារ:Al-Serkal-2015-16.JPG|អណ្ដូង​មួយ​ដែល​ឃើញ​ពី​ផ្លូវ​មួយ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ
ឯកសារ:Cambodia '08 - 010 - Phnom Penh - Mosque at lakeside.jpg|វិហារ​ឥស្លាម​បុរាណ​ត្រូវ​បាន​គេ​វាយ​កម្ទេច​ចោល​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១២
បឹង ហ័នគៀម

**បឹងហ័នគៀម** (   ) មានន័យថា "**បឹងនៃដាវដែលបានត្រឡប់មកវិញ**" ឬ "**បឹងនៃដាវដែលបានស្ដារឡើងវិញ**") ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាបឹងដាវ (Hồ Gươm) ឬបឹង តា វុ៉ង (Hồ Tả Vọng) គឺជាបឹងទឹកសាបដែលមានទំហំប្រហែល ១២ ហិកតាក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។  កណ្តាល**ទីក្រុងហាណូយ** រដ្ឋធានីនៃប្រទេសវៀតណាម។

កាល​ពី​អតីតកាល បឹង​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ផ្សេង​ៗ​គ្នា​ថា “បឹង​លុកធូយ” (    ) មានន័យថា "បឹងទឹកបៃតង" - ឈ្មោះត្រឹមត្រូវសម្រាប់ពណ៌ទឹក) ឬ "បឹងថុយក្វឹន" (    មានន័យថា "បឹងសមុទ្រ") ។ បឹង​នេះ​គឺ​ជា​កន្លែង​ទេសភាព​ដ៏​សំខាន់​មួយ​ក្នុង​ទីក្រុង ហើយ​បម្រើ​ជា​ចំណុច​បង្គោល​សម្រាប់​ជីវិត​សាធារណៈ​របស់​វា។ 
រូបភាពតូច

## វិចិត្រសាល 

ឯកសារ:Thê Húc bridge with flags.jpg|ស្ពាន Huc
ឯកសារ:TurtleTower HoanKiemLake Hanoi.jpg|ប៉មអណ្តើកនៅពេលយប់
ប៉ម អណ្តើក

រូបភាពតូច| ប៉មអណ្តើក
**ប៉មអណ្តើក** () គឺជាប៉មតូចមួយនៅកណ្តាលបឹងហ័នគៀម (បឹងដាវ) នៅកណ្តាលទីក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
កោះ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​កន្លែង​នេសាទ​ដំបូង។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៤០០ នៅក្រោម លី ថាញ់តុង ប៉មមួយត្រូវបានសាងសង់ឡើងដើម្បីបង្កើនភាពងាយស្រួលនៃការនេសាទរបស់ស្តេច។  នៅសតវត្សរ៍ទី១៧ និង១៨ ក្រោម រាជវង្សឡេដែលបានស្ដារឡើងវិញ ស្ដេចទ្រិញ បានសាងសង់ប្រាសាទតាវង្សនៅលើកោះនេះ។ នៅសតវត្សរ៍ទី ១៨ នៅក្រោមស្តេច ង្វៀន បានបាត់ប្រាសាទ។

នៅឆ្នាំ ១៨៨៦ ខណៈពេលដែលវៀតណាមត្រូវបានកាន់កាប់ដោយជនជាតិបារាំងដែលជាតន្ត្រីករដែលធ្វើការដោយសម្ងាត់ឱ្យបារាំងបានទទួលការអនុញ្ញាតពីរដ្ឋាភិបាលឱ្យសាងសង់ប៉មមួយនៅកណ្តាលបឹងហ័នគៀម ដើម្បីជាកិត្តិយសដល់ ឡេ ឡឺ ដែលជាឥស្សរជនដ៏ល្បីល្បាញបំផុតរបស់ ប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម និងជាវីរបុរសដ៏អស្ចារ្យបំផុតមួយ។ រឿងព្រេងជុំវិញជីវិតរបស់គាត់ទាក់ទងនឹងដាវ ធួនធៀន និង អណ្តើក ហ័នគៀម ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង បឹង ហ័នគៀម និងកោះនេះ។

តន្ត្រីករគ្រោងនឹងបញ្ចុះសពឪពុករបស់គាត់ដោយសម្ងាត់នៅក្នុងប៉ម។ អ្នករស់នៅក្នុងទីក្រុងបានរកឃើញផែនការរបស់គាត់ ហើយបានយកសាកសពឪពុករបស់គាត់ចេញពីរចនាសម្ព័ន្ធ។ ប៉ម​បី​ជាន់​នៅ​តែ​សាងសង់​រួច​ហើយ​ដើម​ឡើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា ប៉ម បាគឹម។

នៅឆ្នាំ ១៨៩០ ជនជាតិបារាំងបានសាងសង់រូបសំណាកសេរីភាពតូចមួយនៅលើកំពូលប៉ម។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៥ បន្ទាប់ពី ការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងត្រូវបានផ្ដួលរំលំ រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានដករូបសំណាកនេះ។ 

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
* អណ្តើក Hoan Kiem

## ឯកសារយោង
លី ថៃតុង

**លី ថៃតុង** ( ជឺ ហាន :; ២៩ កក្កដា ១០០០ - ៣ វិច្ឆិកា ១០៥៤) ឈ្មោះផ្ទាល់ខ្លួន **លី ផាត់ម៉ា** ឈ្មោះប្រាសាទ ក្រោយមកសោយរាជ្យ **ថៃតុង** គឺជា ព្រះមហាក្សត្រ ទីពីរនៃ រាជវង្សលី គ្រប់គ្រងពីឆ្នាំ ១០២៨ ដាយវៀត ។ គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​វៀតណាម​បន្ត​បន្ទាប់​បំផុត​ចាប់​តាំង​ពី​សតវត្ស​ទី​ដប់។ 

## ជីវិតដំបូង 
លី ផាត់ម៉ា កើតនៅឆ្នាំ ១០០០ នៅ ហ័រ លឺ, និញ ប៊ិញ ក្នុងរជ្ជកាលស្តេច ឡេ ហ័ន នៅពេលដែលឪពុករបស់គាត់ លី កុងអ៊ួន ជាមន្ត្រីរាជវាំង។ ម្ដាយ​របស់​គាត់​គឺ ឡេ ធី ភឿត ង៉ាន់ ជា​កូន​ស្រី​របស់ ឡេ ហ័ន។ នៅពេលគាត់មានអាយុ ៩ ឆ្នាំ លី កុងអ៊ួង បានក្លាយជាអ្នកគ្រប់គ្រងថ្មីរបស់ ដាយវៀត ហើយបានផ្លាស់ប្តូររាជធានីពី ហ័រលឺ ទៅ ថាំងឡុង ។ នៅឆ្នាំ 1020 ក្នុងឋានៈជាព្រះអង្គម្ចាស់ ផាត់ម៉ា កំពុងដើរក្បួនទ័ពរបស់គាត់ទៅភាគខាងត្បូងកាត់ ថាញ់ហ័រ គាត់បានជួបនឹងវិញ្ញាណនៃភ្នំ ត្រុងដុង ដែលសន្យាថានឹងជួយយុទ្ធនាការរបស់គាត់។ ផាត់ម៉ា វាយលុកចម្ប៉ាដោយជោគជ័យ សម្លាប់មេទ័ពចាម និងបំផ្លាញកងទ័ពពាក់កណ្តាល។  បន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតរបស់ឪពុកគាត់ ផាត់ម៉ា បានអះអាងថា វិញ្ញាណនៃភ្នំត្រុងដុង ឬភ្នំស្គរសំរឹទ្ធ (ថាំង ណយដុងកូ) ដែលរស់នៅទីសក្ការបូជានៅថាំងឡុងផងដែរ។ 

## ឯកសារយោង
ពោ ក្លោងយ៉ារ៉ា

**ពោ ក្លោងយ៉ារ៉ា** (១១៥១ - ១២០៥) គឺជាស្តេចនៃ នគរចម្ប៉ា នៃ បណ្ឌុរង្គ ។ 

## ឈ្មោះ 
**ពោ ក្លោងយ៉ារ៉ា** ជា ​ព្រះរាជ​ឋានៈ ​មិនមែន ​ព្រះនាម ​ទេ​។ យោងទៅតាមរឿងព្រេងគាត់បានមកពីប្រភេទដ៏ពេញនិយមដែលមានឈ្មោះ **ចាទល** ។ គោរមងារ​របស់ *​ព្រះអង្គ ពោ ក្លោងយ៉ារ៉ា* មាន​ន័យ​ថា "ស្ដេច​នាគ" ឬ "ស្ដេច​នាគ​នៃជនជាតិ​ចារ៉ាយ " ជា ​ភាសា​ចាម ។

វារួមបញ្ចូលទាំង "ពោ" គឺជា ស្តេច "ក្លោង" គឺជា នាគ និង "យ៉ារ៉ា" គឺជា ជនជាតិចារ៉ាយ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ពោ ក្លោងយ៉ារ៉ា គ្រប់គ្រងពីឆ្នាំ ១១៦៧ រហូតដល់គាត់ស្លាប់ ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាបានសាងសង់ទំនប់ទឹក និងទំនប់ជាច្រើន។ ទ្រង់​ប្រហែល​ជា​មនុស្ស​ដូច​គ្នា​នឹង​ស្ដេចចម្ប៉ា គឺ ​ព្រះបាទ​ជ័យ​ឥន្ទ្រវរ្ម័ន​ទី​៤ ។ ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​បាន​គេ​បូជា​នៅប្រាសាទពោក្លោងយ៉ារ៉ា ដែល​សាង​សង់​ដោយ​ស្ដេច​ចម្ប៉ា ជ័យសីហៈវរ្ម័នទី៣ (ចេ ម៉ាន់)។

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
* សមរភូមិទន្លេសាប
* ជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័ន ៤

## ឯកសារយោង
វុឌ្ឍិសភាថៃ

**ព្រឹទ្ធសភានៃប្រទេសថៃ ឬ វុឌ្ឍិសភាថៃ** (    , RTGS ៖ Wutthisapha,  ; ពីមុន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា **ព្រឹទ្ធាសភា** (    , RTGS ៖ ព្រឹទ្ធាសភា,  ) គឺជា សភាជាន់លើ នៃ រដ្ឋសភានៃប្រទេសថៃ ដែលជា ស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិ របស់ប្រទេសថៃ។ យោងតាម រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសថៃឆ្នាំ 2017 ព្រឹទ្ធាសភា គឺជាសភានីតិបញ្ញត្តិ ដែលមិនប្រកាន់បក្សពួក ដែលមានសមាជិកចំនួន 250 រូប។  សមាជិកព្រឹទ្ធសភាទាំង 250 រូបត្រូវបានតែងតាំងដោយ កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ ។  សមាជិកព្រឹទ្ធសភាមានអាណត្តិ៥ឆ្នាំក្នុងតំណែង។ 

ទាំង​ព្រឹទ្ធ​សភា និង ​សភា​តំណាង ​ត្រូវ​បាន​លុប​បំបាត់​ជា​លទ្ធផល​នៃ ​រដ្ឋប្រហារ​ថៃ​ឆ្នាំ 2014 ។ ទាំងនេះ​ត្រូវ​បាន​ជំនួស​ដោយ ​សភា នីតិបញ្ញត្តិ​ជាតិ ​ឯក​បក្ស​ដែល​ជា​ស្ថាប័ន​មាន​សមាជិក​ចំនួន 250 នាក់ ដែល​ជ្រើសរើស​ដោយ ​ក្រុមប្រឹក្សាជាតិ​ដើម្បី​សន្តិភាព និង​សណ្តាប់ធ្នាប់ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីឆ្នាំ 2017 ដែលត្រូវបានអនុម័តដោយប្រជាមតិក្នុងឆ្នាំ 2016 បានបង្កើតព្រឹទ្ធសភាឡើងវិញ។ បន្ទាប់ពី ការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ 2019 ព្រឹទ្ធសភាត្រូវមានសមាជិកចំនួន 250 ដែលត្រូវបានតែងតាំងដោយយោធា ដូច្នេះវាត្រូវបានចាត់ទុកថាជានីតិបញ្ញត្តិត្រាកៅស៊ូ។  

បន្ទាប់ពីការប្រកាសឱ្យប្រើរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ 2017 ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ 2017 ព្រឹទ្ធសភាត្រូវបានបង្កើតឡើងឡើងវិញ ប៉ុន្តែរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានអនុញ្ញាតឱ្យសភានីតិបញ្ញត្តិជាតិយោធានៅបន្តរហូតដល់ព្រឹទ្ធសភាត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពី ការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ 2019 ។

## ឯកសារយោង
គណបក្សភឿថៃ

**គណបក្សភឿថៃ**  ( **PTP** ;  បកប្រែ: គណបក្សដើម្បីថៃ) គឺជាការចាប់បដិសន្ធិទីបីនៃ គណបក្សនយោបាយថៃដែល បង្កើតឡើងដោយអតីត នាយករដ្ឋមន្ត្រី ទក្សិណ ជិនវ័ត្រ ។ គណបក្សភឿថៃត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០៧ ជាការរំពឹងទុកជំនួស គណបក្សអំណាចប្រជាជន (PPP) ដែល តុលាការធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសថៃ បានរំលាយតិចជាងបីខែក្រោយមក បន្ទាប់ពីរកឃើញសមាជិកបក្សមានទោសពីបទក្លែងបន្លំការបោះឆ្នោត។ គណបក្ស​អំណាច​ប្រជាជន​គឺ​ខ្លួន​ឯង​ជំនួស​ឲ្យ ​គណបក្ស​ថៃ​រ៉ាក់​ថៃ (TRT) ដើម​ររបស់ទក្សិនដែល​ត្រូវ​បាន​រំលាយ​ដោយ​តុលាការ​ក្នុង​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ​២០០៧ ដោយសារ​ការ​រំលោភ​ច្បាប់​បោះឆ្នោត

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្ស​នយោបាយ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្ស​នយោបាយថៃ
អំបូរភាសាចាម្ប៍

អំបូរភាសា**ចាម្ប៍** ឬ **អាចេ-ចាម្ប៍** គឺជាក្រុមភាសាមាន ៨ សមាជិក ដែលត្រូវបាននិយាយនៅខេត្តអាចេ (ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី) និងតំបន់ខ្លះនៃប្រទេសកម្ពុជា ថៃ វៀតណាម និង​កោះហៃណាំ។ ភាសាវិទូនិយមថាភាសាដើមនៃអំបូរនេះ (ប្រូតូ-ចាម្ប៍) មានទំនាក់ទំនងនឹងវប្បធម៌សាហ្វ៊ិញ ព្រមទាំងត្រូវបាននាំយកមកទឹកដីចាម្ប៉ា ដែលសព្វថ្ងៃជាទឹកដីវៀតណាម ពីកោះបរនេអូ ឬ ទៀបកោះម៉ាឡេ។ ក្រោយពីភាសាអាចេ ដែលមានអ្នកនិយាយចំនួន ៣,៥ លាននាក់ ភាសាចាម្ប៍និងចារ៉ាយជាភាសានៅក្នុងអំបូរនេះដែលមានចំនួនអ្នកនិយាយច្រើនជាងគេ ចំនួន ២៨០,០០០ នាក់ និង ២៣០,000 នាក់ រៀងៗខ្លួន។ ភាសាត្សាត់គឺជាភាសាភាគខាងជើងបំផុត ព្រមទាំងជាភាសាដែលមានចំនួនអ្នកនិយាយតិចជាងគេបំផុត គឺតែ ៤០០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ភាសាចាម្ប៍គឺជាភាសានៅក្នុងអំបូរអូស្ត្រូណេស៊ី ដែលមានអក្សរសាស្ត្រចាស់ជាងគេបំផុត។ សិលាចរឹតដុងអៀនចូវត្រូវបានសរសេរជាភាសាចាម្ប៍បុរាណ​នៅចុងសតវត្សរ៍ទី​ ៤ គ.ស.។​

ការខ្ចីពាក្យយ៉ាងច្រើនទៅវិញទៅមក បានធ្វើឱ្យអំបូរភាសាចាម្ប៍និងអំបូរភាសាបាហ្នារ ដែលជាអំបូរនៅក្នុងអំបូរអូស្ត្រូអាស៊ី មានវាក្យស័ព្ទដែលស្រដៀងគ្នាយ៉ាងច្រើន។

## ការចាត់ថ្នាក់
ភាសាវិទូ Graham Thurgood បានចាត់ថ្នាក់អំបូរភាសាចាម្ប៍ដូចខាងក្រោម។ ភាសានីមួយៗត្រូវបានសម្គាល់ដោយ *អក្សរទ្រេត*។
**អាចេ*
*អំបូរចាម្ប៍ឆ្នេរសមុទ្រ
***ហារ៉ុយ*
***ភាសាចាម្ប៍*
***ចាម្ប៍ខាងលិច (កម្ពុជានិងវៀតណាម)
***ចាម្ប៍ខាងកើត (វៀតណាម)
*អំបូរចាម្ប៍ខ្ពង់រាប
**រដែ–ចារ៉ាយ
****រដែ* 
****ចារ៉ាយ* 
**ជ្រូ–ចាម្ប៍ខាងជើង
****ជ្រូ* 
***ចាម្ប៍ខាងជើង
*****រ៉ាដ្លៃ*
*****ត្សាត់*

## កំណត់​ចំណាំ
## ឯកសារយោង
* 
*
គណបក្សជាតិនិយម

alt=រូបសញ្ញាគណបក្សជាតិនិយម|រូបភាពតូច|គណបក្សជាតិនិយម

គណបក្សជាតិនិយមបច្ចុប្បន្ន គេពុំដឹងច្បាស់ថាអ្នកណាជាប្រធានគណបក្សនោះទេ ដោយគ្រាន់តែដឹងថា លោកមេធាវី ផែង ហេង និងលោក មុត ចន្ថា អតីតប្រធានខុទ្ធកាល័យព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម រណ​ប្ញទ្ធិ ក្រោយមកជាប្រធានខុទ្ធកាល័យ លោក កឹម សុខា ប្រធានគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ ជាអ្នកដឹកនាំគណបក្សជាតិនិយម។

**គណបក្សជាតិនិយម**

ថ្វីត្បិតតែថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សជាតិនិយមអះអាងថាគណបក្សនេះនៅមានសុពលភាព ប៉ុន្តែគេពុំឃើញមានរចនាសម្ព័ន្ធ ឬសកម្មភាពនយោបាយឡើយ។ លោកផែង ហេង តែងតែលើកយកឈ្មោះ និងចាត់ទុកថាលោកគឺជាអ្នកតំណាងគណបក្សមួយនេះ។

1.ប្រវត្តិគណបក្សជាតិនិយម

គណបក្សជាតិនិយមយើងពិបាកនឹងអះអាងពីសវតាពិតណាស់ពីគណបក្ស១នេះ ។ ដោយអ្នកខ្លះថា គណបក្សនេះមានប្រវត្តដើមចេញពីគណបក្សហង្សដារាចលនាប្រជាធិបតេយ្យ ខ្លះទៀតថា ជាគណបក្សរណសិរ្សជនជាតិខ្មែរ របស់លោក ស៊ុត ឌីណា ដែលបង្កើតឡើងនៅចុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០០២។ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ២០០៨ គណបក្ស១នេះ ត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជាគណបក្សនរោត្តម រណ​ប្ញទ្ធិ វិញ ដោយមានសម្តេចក្រុមព្រះ នរោត្តមរណ​ប្ញទ្ធិ ជាប្រធាន ក្រោយពីសម្តេចក្រុមព្រះ ត្រូវបានលោក ញឹក ប៊ុនឆៃ ធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ចេញពីប្រធានគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ។ លោក ស៊ុត ឌីណ ត្រូវបានតែងតាំងជាអគ្គលេខាធិការរង និងជាអ្នកនាំពាក្យ គណបក្សនរោត្តម រណប្ញទ្ធិ សម្រាប់ការបោះឆ្នោតជាតិ អាណត្តិទី៤ នៅឆ្នាំ ២០០៨។ ក្រោយមកទៀត លោក ស៊ុត ឌីណា និងភរិយាកាលពីឆ្នាំ២០០៩ បានចុះចូលជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលលោកធ្លាប់បានរិះគន់ប្រឆាំងកន្លងមក។ លោកត្រូវបានរដ្ឋាភិបាល តែងតាំងជាអនុរដ្ឋលេខាធិការ នៃក្រសួងការបរទេស និងជាទីប្រឹក្សាផ្ទាល់របស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន។ លោក ស៊ុត ឌីណា ត្រូវបានតែងតាំងជាឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង នៅថ្ងៃទី១១ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៣។ 

ក្រោយមកគណបក្សនរោត្តម រណ​ប្ញទ្ធិ បានធ្វើសមាជប្តូរ​ឈ្មោះទៅជា គណបក្សជាតិនិយម វិញ ក្រោយព្រះសម្តេចក្រុមព្រះលាឈប់ពីប្រធានគណបក្ស(ចូលនិវត្សន៍នយោបាយ) ហើយថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សបានបែកចេញជាពីរ គឺ១ក្រុមដឹកនាំដោយ លោក សៅ រ៉ានី បាននាំគ្នាទៅចុះចូលជាមួយគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច របស់លោក  ញឹក ប៊ុនឆៃ នាថ្ងៃទី២៥ សីហា ២០១២ ។ ចំណែក១ ក្រុមទៀត ដឹកនាំដោយលោក មុត ចន្ថា និងលោកមេធាវី ផែង ហេង ។ ក្រោយពីបង្កើតគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក មុត ចន្ថា ក៏ប្រកាសនាំយកគណបក្សជាតិនិយមទៅចូលរួមជាមួយគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ នៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ឆ្នំា២០១៤ ហើយលោក ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានខុទ្ធកាល័យលោក កឹម សុខា ពីពេលនោះមក។
ភូមិសាស្ត្រមីយ៉ាន់ម៉ា

រូបភាពតូច| ផែនទីមីយ៉ាន់ម៉ា (ភូមា) នៃចំណាត់ថ្នាក់អាកាសធាតុកូផេន
**មីយ៉ាន់ម៉ា ឬ ភូមា** គឺជាប្រទេសស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក ដែលមានទីតាំងនៅ ឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន ។ ជាមួយនឹងផ្ទៃដី 261,228 sq mi (676,578 sq km) វាជាប្រទេសធំទីពីរនៅលើអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងធំជាងគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក។  ប្រទេសរាងខ្លែងលាតសន្ធឹងពី 10'N ទៅ 20'N សម្រាប់ 1,275 ម៉ាយ (2,050 គីឡូម៉ែត្រ) ជាមួយនឹងកន្ទុយវែងដែលរត់តាមឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងលិចនៃ ឧបទ្វីបម៉ាឡេ ។ 

ភូមា ស្ថិតនៅតាមបណ្តោយ  ឥណ្ឌា និងចានអឺរ៉ាស៊ី នៅភាគអាគ្នេយ៍នៃ ខ្ពង់រាបទីបេ ។ នៅ​ភាគ​ខាង​លិច​គឺ ​ឈូង​សមុទ្របេងហ្គាល់ ហើយ​នៅ​ខាង​ត្បូង​គឺ ​សមុទ្រអង់ដាម៉ង់ ។ ប្រទេសនេះស្ថិតនៅចន្លោះជួរភ្នំជាច្រើនជាមួយជួរភ្នំ អារ៉ាកាន នៅភាគខាងលិច និង ខ្ពង់រាបសាន ដែលគ្របដណ្ដប់ខាងកើត។  ជ្រលងភ្នំកណ្តាលតាម ដងទន្លេអ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី ដែលជាទន្លេដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសដែលមាន 39.5&nbsp;ប្រជាជនរាប់លាននាក់ រួមទាំងទីក្រុងដ៏ធំបំផុត យុាំងហ្គូន ដែលរស់នៅក្នុងអាងរបស់វា។  ប្រទេស​នេះ​ជា​ផ្ទះ​របស់ ​ក្រុម​ជនជាតិ ​ចម្រុះ​ជា​ច្រើន ដោយ​មាន​ក្រុម ​ចំនួន ១៣៥ ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ជា​ផ្លូវ​ការ ។ វាមានទីតាំងនៅជាយុទ្ធសាស្រ្តនៅជិតផ្លូវដឹកជញ្ជូនសំខាន់ៗនៃមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ហើយជាកន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រសម្រាប់ផ្លូវពាណិជ្ជកម្មលើដីចូលទៅក្នុងប្រទេសចិនពីឈូងសមុទ្របេងហ្គាល់ ។ ប្រទេសជិតខាងគឺចិន ឥណ្ឌា បង់ក្លាដែស ថៃ និង ឡាវ ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
The Fox and the Hound (ប្រលោមលោក)

***The Fox and the Hound*** គឺជាប្រលោមលោកឆ្នាំ ១៩៦៧ ដែលសរសេរដោយអ្នកនិពន្ធប្រលោមលោកជនជាតិអាមេរិក Daniel P. Mannix និងគូរដោយ John Schoenherr ។