open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ប្រទេសទ្បាវ

ទ្បាវជាប្រទេសតែមូយគត់ក្នុងតំបន់អាសុីអាគ្នេយ៏ដែលគ្មានឆ្នេរសមុទ្រ​។សម្បូរភ្នំនឺងខ្ពង់រាបខ្សត់ទំនាបហើយបានទទួលចំណាត់ថា្នក់លេខ៧ខាងផៃ្ទដីនឺងលេខ៨ខាងចំនូនប្រជាជន។
ប្រទេសនេះមានរាងទ្រវែងលាតសនឺ្ធងតាមដងទនេ្លមេគង្គពីជើងទៅត្បូងប្រវែង១០០០គីទ្បូម៉ែតនឺងមានផៃ្ទដី២៣៦៨០០គីទ្បូម៉ែតការេ។ប្រទេសទ្បាវមានព្រំប្រទល់ជាប់វៀតណាម(២១៣០គីទ្បូម៉ែត)ខាងជើងជាប់ចិន(៤៣២គីទ្បូម៉ែត)នឺងមីយ៉ានម៉ា(២៣៥គីទ្បូម៉ែត)ខាងលិចជាប់ថៃ(១៧៥៤គីទ្បូម៉ែត)នឺងខាងត្បូងជាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
## ១. សណា្ឋនដី 
### ក.តំបន់ខាងជើងឬស្រុកទ្បាវលើ 
តំបន់នេះស្ថិតនៅខាងជើងទីក្រុងវៀងចន្ទន៏។ភ្នំសំខាន់មានកំពស់លើសពី២០០០ម៉ែតដូចជាភ្នំចាស់ភូយុន(២១០០ម៉ែត)ស្ថិតនៅខាងលិចទីក្រុងលួងផ្រះបាង។ខាងកើតទន្លេមេគង្គមានភ្នំបួនភា្ជប់ទៅខ្ពង់រាបពីរ(ហួផាន់នឺងត្រាននិញកំពស់លើសពី១០០០ម៉ែត)។ភ្នំខ្ពស់ជាងគេនៅទីនោះគឺភ្នំភូបៀ(២៨២០ម៉ែតដែលជាកំពូលខ្ពស់របស់ប្រទេសទ្បាវ)។
### ខ.តំបន់ខាងត្បូងឬស្រុកទ្បាវក្រាេម 
តំបន់ខាងត្បូងលាតសន្ធឺងពីទីក្រុងវៀវចន្ទន៏ដល់ព្រំដែនប្រទេសកម្ពុជាតំបន់ដែលសម្បូរខ្ពង់រាបដែលមានមុខចំណេាតទាបទៅពីកើតទៅលិចនឺងពីជើងទៅត្បូង។
## ២.អាកាសធាតុ 
### រដុវប្រាំង 
ចាប់ពីខែវិចិ្ឆកាដល់ខែមេសាជារដូវស្ងួតហើយត្រជាក់ខា្លំងជាងនៅប្រទេសកម្ពុជា។ខ្យល់បក់មកពីឦសានទៅនិរតីជាខ្យល់ទ្វីបត្រជាក់ហើយស្ងួត។
### រដូវវស្សា 
ចាប់ពីខែឧសភាដល់ខែតុលាបងើ្កតទ្បើងដោយខ្យល់មូសុងពីនិរតីដែលនាំមកនូវចំហាយទឺកទៅប៉ះនឺងជួរភ្នំបណា្តលអោយកកើតជាភ្លៀងធា្លក់ជាច្រើន។
## ៣.សា្ថនភាពប្រជាជន 
ប្រជាជនទ្បាវមានកំនើតពុំវច្បាស់លាស់ទេ​​​​​​​​​គេគ្រាន់តែដឺងថាមានជាតិចម្រុះមកតាំងទីរស់នៅតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។ក្នុងឆ្នាំ២០០៨គេប៉ានសា្មនប្រជាជនសរុបចំនួន៦៦៧៧៥៣៤នាក់ហើយតំបន់ខាងត្បូងមានមនុស្សរស់នៅច្រើនជាងតំបន់ខាងជើ់ង។ហើយទីក្រុងធំៗដែលមានមនុស្សរស់នៅច្រើនគឺរដ្ផធានីវៀវចន្ទន៏សះវ៉ានខេតប៉ាកសេនឺងលលួងផ្រះបាង។
ប្រទេសទ្បាវប្រកាន់យករបបគ្រប់គ្រងនយោបាយតាមបែបសង្គមនិយមតែរបបសេដ្ផកិច្ចបែបទីផ្សារសើរមានទំនាក់ទំនងនយោបាយសេដ្ផកិច្ចនឺងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយ៉ាងស្អិតរមួតជាមួយសាធារណរដ្ផសង្គមនិយមវៀតណាមនឺងជាប្រទេសសមាជិកនៃអង្គការអាស៊ាន(១៩៩៧)ផងដែរ។​
ជំងឺលើសឈាម

## ជំងឺលើសឈាមជាអ្វី? 
ជាការកើនឡើងខ្ពស់សម្ពាធរបស់ឈាមនៅតាមសរសៃឈាមក្រហម។

## មូលហេតុ 
បណ្តាលមកពីការកើនឡើងនៃការទប់ទល់ទៅនឹងចរន្តឈាមដែលបាញ់ជាទូទៅ ។

## រោគសញ្ញា 
រោគសញ្ញាមានដូចជាឈឺក្បាលនៅពេលយប់​​ និងពេលក្រោកពីដំណេកពេលព្រលឹម ហឹងត្រចៀក អស់កម្លាំង វិលមុខ ឈាមច្រមុះ និង​បែកសរសៃឈាមក្នុងភ្នែក។
## ប្រការត្រូវធ្វើពេលលើសឈាម 
### ត្រូវធ្វើលំហាត់ប្រាណ 
សូមជ្រើសរើសយកការហាត់ប្រាណ ដូចជាការស្រូបខ្យល់អាកាសដោយគ្រាន់ វាសដៃវាសជើងជាដើម។មិនត្រូវលើកដុំដែកធ្ងន់ៗព្រោះអាចប៉ះពាល់ដល់សរសៃឈាម។
### សូមកុំពិសារជាតិប្រៃ 
សូមកុំពិសារជាតិប្រៃច្រើនពេក​ ដូចជានំប្រៃ​ ទឹកស៊ុបប្រៃជាដើម។បើលោកអ្នកកំពុងពិសារថ្នាំបញ្ចុះសម្ពាធឈាម ប្រសិនបើអ្នកតមបានល្អ នោះប្រសិទ្ធភាពព្យាបាលរឹតតែប្រសើរ។សូមយល់ដឹងថា អំបិលមានឥទ្ធិពលក្នុងការបង្ខាំងជាតិទឹក។
### សូមកុំឲ្យឡើងគីឡូ 
សូមថែរក្សាទម្ងន់ខ្លួនឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ប្រសិនបើលោកអ្នកធាត់ជ្រុល សូមទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ។

### កុំពិសារបារី និងស្រា 
ការទទួលទានបារី​ និងការទទួលទានស្រាច្រើនជ្រុល(លើសពី៩០មីលីលិត្រក្នុង១ថ្ងៃ)អាចបង្កឥទ្ធិពលអាក្រក់ទៅលើសម្ពាធឈាម។
### សូមទទួលទានផ្លែឈើឲ្យបានច្រើន 
ជាតិប៉ូតាស្យូមដែលមាននៅក្នុងផ្លែឈើ ផ្តល់សារះសំខាន់ណាស់ក្នុងការជួយបញ្ចុះសម្ពាធឈាម។
### សូមជៀសវាងរាល់អាការះស្រ្តេស្ស 
សូមធ្វើចិត្តឲ្យបានសប្បាយៗ សូមជៀសវាងរាល់ការកើតទុក្ខព្រោះវាអាចធ្វើឲ្យសម្ពាធឈាមកើនឡើងបាន។

## ការព្យាបាល 
ជាទូទៅជំងឺលើសឈាមមិនអាចព្យាបាលឲ្យជាសះស្បើយបានទេ ប៉ុន្តែវាអាចទប់ទល់បានដោយការព្យាបាលដោយឧសថ។អ្នកជំងឺត្រូវពិសារឪសថឲ្យបានទៀងទាត់ មិនត្រូវឈប់ពាក់កណ្តាលទីទេ ព្រោះការកើនឡើងសម្ពាធឈាមនឹងអាចរើឡើងវិញ។អ្នកជំងឺត្រូវទទួលទានអាហារឲ្យបានត្រឹមត្រូូវតាមវេជ្ជបញ្ជា និងធ្វើលំហាត់ប្រាណជាប្រចាំ។
ប្រសិនបើជម្ងឺលើសឈាមមានលក្ខណះធ្ងន់ធ្ងរត្រូវទៅមន្ទីរពេទ្យជាបន្ទាន់ ព្រោះអាចបណ្តាលឲ្យអ្នកជំងឺស្លាប់បាន។
វុឌ្ឍិយា

​

ព្រះបាទ**​វុឌ្ឍិយា**​ រឺ **ស្ដេចពំនោល** (គ.ស ១០៩៥-១១៤៧) រជ្ជកាល (គ.ស ១១១១-១១៤៧) ទ្រង់ជា​បុត្រ​ច្បង​របស់​ព្រះ​អឡស្សរាជ ​ត្រូវ​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ពី​បិតា។ ពិធី ​អភិសេក​ព្រះ​វុឌ្ឍិយា​ ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ​បាន​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​នៅ​ថ្ងៃជា​ពេលា​ល្អ​ ​ថ្ងៃ​ ១១​កើត​ ​ខែកត្ដិក​ ​ឆ្នាំជូត​ ​ព.ស​ ១៦៥៥ ត្រូវជា​ ​ម.ស​ ១០៣៣ ច.ស​ ៤៧៣ និង​ត្រូវជា​ ​គ.ស ​១១១១។ កាលនោះ​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​ ​១៦ វស្សា។ ​ព្រះអង្គ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២១។ ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​ព្រះ​គោរម​នាម ​**ព្រះបាទ​សម្ដេច​វុឌ្ឍិយា​មហានគ​រិន្ទ្រ​ ​រាជាធិរាជ​បរមបពិត្រ**។​ ​ព្រះរាជវាំង​ស្ថិត​នៅ​មហានគរ​ដដែល។​

## ចំណូលចិត្ត
ព្រះបាទ​វុឌ្ឍិយា​ ​ព្រះ​អង្គ​និយម​ចូល​ចិត្ដ​កំណាព្យកាព្យឃ្លោង​ ​របៀប​ពំនោល​ណាស់​ ​ដែល​ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នកស្រុក​អ្នក​ភូមិ​ ​ដាក់​ព្រះ​នាម​ថ្វាយ​ថា​ ​ស្ដេច​ពំនោល។​ ​ចំណែក​ប្អូន​របស់​ព្រះ​អង្គ​ព្រះសិង្ខកុមារ​ ​ដែល​តាំង​តែ​ពី​នៅ​តូច​ជា​កុមារ​ ​ចូល​ចិត្ដ​តែ​ឆ្ងល់​ ​ចោទ​ជា​សំណួរ​សួរ​ដេញដោល​ត្រិះ​រិះ​ពិចារណា​ ​មិន​ចេះ​ចប់​មិន​ចេះ​ហើយ​ ​ត្រូវ​បាន​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ដាក់​ព្រះ​នាម​ថ្វាយ​ថា​ ​ស្ដេច​ក័ង្ខា​ ​ឬ​ស្ដេច​តាក្រែង។​

## ប្រវត្តិខ្លះៗ
ព្រះ​វុឌ្ឍិយា​ ​ព្រះ​អង្គ​ពុំ​មាន​រាជបុត្រ​ទេ។​ ​សោយរាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​៣៧​ឆ្នាំ​ ​ដោយសារ​មាន​ជំងឺជា​ទម្ងន់​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២០​ ​បាន​ចូល​ទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំថោះ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៥២ ​វស្សា។​

នាម៉ឺន​មុខមន្ត្រី​ទាំងអស់​គ្នា​ ​បាន​មូលមតិ​ចុះសម្រុង​ទៅ​សុំ​យាង​ព្រះ​សិង្ខកុមារ​ ​ឲ្យ​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ​អំពី​បង។​
ក្នុង​ឆ្នាំជូត​ជាមួយនឹង​ ព្រះ​នាង​មៃ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​វុឌ្ឍិយា។​ ​ក្នុង​ឆ្នាំខាល​ ​ព្រះ​នាង​មៃ​ប្រសូត​បាន​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទៀត​ ​ព្រះ​នាម​សិង្ខកុមារ​ (ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​បាន​សរសេរ​ថា​ ​អ្នក​ម្នាង​វិសេសនារី​ ​មហេសី​ព្រះ​អឡស្សរាជ ​ប្រសូត​បាន​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​នាម​ស្ដេច​ពាល​ ​ដែល​និយម​ចូល​ចិត្ដ​តែ​លេងល្បែង​ពាលា​ ​បរបាញ់​ចាប់​សត្វ​ ​ហើយ​ខ្ជិលច្រអូស​ ​មិន​ព្រម​រៀនសូត្រ​មុខ​វិជ្ជា​អ្វី​ទាំងអស់។​ ​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​ ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​បាន​សរសេរ​ថែម​ទៀត​ថា​ ​គឺ​ក្នុង​រាជ​ស្ដេច​អឡស្សរាជ​ ​ដែល​ស្ដេច​លាវ​ព្រះធម្មាអនុរថ​ ​បាន​មក​មក​ដល់​មហានគរ​ ​ទាមទារ​យក​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ ​និង​ព្រះ​ពុទ្ធរូប​ព្រះ​កែវមរកត)។

## ឯកសារយោង
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវអស្ចារ្យ
ប្រវត្តិសាស្រ្តម្រេចកំពត

ប្រវត្តិសាស្រ្តម្រេចកំពត
រូបភាពតូច|ស្តាំ|sreyneang
        ម្រេចកំពតគឺមានតំាងពីយូយារណាស់មកហើយតែមកដល់ឥលូវនេះម្រេចកំពតក៍មានការល្បីល្បាញហើយគេក៍បានបងើ្តតសមាគមមួយឈោ្មះ “សមាគមលើកកម្ពស់ម្រេចកំពត”សរេសរជាអក្សរកាត់ថា”សលមក”និងសរេសរជាភាសាអង់គ្លេសថា Kampot  Pepper Promotion Associationអក្សរកាត់”KPPA”ហើយសលមកត្រូវបានបងើ្តតទ្បើងនៅឆ្នំា២០០៨ហើយមានរយពេលធើ្វសកម្មភាពមិនកំណត់។សមាគមលើកកម្ពស់ម្រេចកំពត(សលមក)មានទីស្នាក់ការកណ្តលតំាងនៅភូមអង្គរជ័យទីមួយឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូងស្រុកកំពង់ត្រាចខេត្តកំពត។សមាគមលើកកម្ពស់ម្រេចកំពតគឺជាសមាគមអព្យាក្រិត្យមិនប្រកាន់ពូជសាសន៍ពណ៌សម្បុរសាសនាមិនធ្វើឧបករណ៍នយោបាយក្នុងនោះរួមទំាងមិនផ្តល់មធ្យោបាយជាសំភារ:ហិញ្ញវត្ថុធនធានមនុស្សដើម្បីគំាទ្របេក្ខជនឬបំរើអោយគណបក្សនយោបាយណាមួយទ្បើយ។សមាគមនេះបំរើតែផលប្រយោជន៍ដល់សាធារ:តែប៉ុណេ្ណះ។(សលមក)បងើ្តតទ្បើងក្នុងគោលបំណងដើម្បីការពារនិងផ្សព្វផ្សាយទេពសល្យផលិតករនិងកិត្តិនាមដ៍ល្បីល្បាញនៃគុណភាពម្រេចកំពតសំរាប់ផលប្រយោជន៍ដល់កសិករអាជីវករនិងអ្នកបរិភោគផ្សព្វផ្សាយនិងលើកតំកើនកិត្តិនាមផលិតផលម្រេចកំពតដោយការបងើ្តនគុណភាពនិងទប់ស្តាត់ការក្លែងបន្លំផលិតផល។
## តំបន់ភូមិសាស្រ្ត 
    តំបន់ដែលអាចផលិត”ម្រេចកំពត”បានលុះត្រាតែស្ថិតនៅក្នុងស្រុក/ក្រុងដូចជាស្រុកកំពង់ត្រាចស្រុកដងទង់ស្រុកទឹកឈូកស្រុកឈូកនិងក្រុងកំពតខេត្តកំពតក្រុងកែបនិងស្រុកដំណាក់ចង្អើរខេត្តកែប។
### ដីដំាដុំះ 
    ចំការម្រេចត្រូវស្ថិតនៅលើដីទួលឬតាមជើងភ្នំ។ចំការម្រេចទំាងនោះត្រូវរៀបចំទ្បើងនៅលើប្រភេទដីមានថ្មបាយក្រៀមថ្មដីខ្សាច់ដែលមិនជំាទឹក។ចំពោះស្ថានភាពដីផ្សេងទៀតដូចជាដីវាលរាបនិងខ្ពង់រាប។ចំការម្រេចត្រូវស្ថិតនៅតំបន់ងាយបញ្ចេញទឹកឬលើដីជំរាលពីធម្មជាតិ។នៅជុំវិញចំការម្រេចត្រូវរៀបចំប្រទ្បាយព័ទ្ធជុំវិញដែលមានជំរៅយ៉ាងតិច០.៨០ម៉ែត្រសម្រោះទឹក។
### ការដុំាដុំះ 
     ដំាជាជួរពីគុម្ពមួយទៅគុម្ពមួយមានចន្លោះយ៉ាងតិច១,៨០ម៉ែត្រដើម្បីងាយស្រួលដល់ការដាក់ជីធម្មជាតិ(អាច៍សត្វនិងដីឆៅ)ផលិតករត្រូវសង់រោងដើម្បីផ្ដល់ម្លប់គឺធាងដូងបាំងពីរខាងនិងពីរលើរដល់ដាំនាំម្រេចចាប់ពីរពេលដាំម្រេចរហូតដល់ម្រេចមានអាយុយយ៉ាង
តិចបីឆ្នាំហើយយើងត្រូវចង់វារហូតដល់ផុតជន្លុងហើយយើងបេះផ្ការបស់វាចោលរយះពេលបីឆ្នាំទើបយើងទុកផ្លែរបស់វា។
#### ការថែរទាំ 
	ប្រើតែជីសរីរាង្គ(ដាក់ដីឆៅបន្ថែមជីលាមកសត្វនិងជីសរីរាង្គផ្សេងៗទៀតដែលអាចប្រើប្រាស់បាន)។ត្រូវដាក់ជីយ៉ាងតិចមួយដងក្នុងមួយឆ្មាំនៅចន្លោះខែឧសភានិងខែកក្កដាតែនៅឆ្នាំទី៤អាចដាក់ឬមិនដាក់ក៏បានធ្វើការស្រោចស្រពនៅរដូវប្រាំងចំការម្រេចនៅមិនឆ្ងាយពីប្រភពទឹកនិងអាចរៀបចំដើម្បីសម្រួលដល់ការស្រោចស្រព។ប្រសិនបើកម្រិតដីនៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីការពារម្រេចទាល់និងទឹកឡើងត្រូវដាក់ដីឆៅយ៉ាងតិចមួយដងក្នុងរយះពេល២ឆ្នាំ។ចាប់ពីខែមិថុនាដល់ខែឆ្នូផលិតករត្រូវពូនជ្រោយដីនៅជុំវិញគល់ដើម្បីបំបែកដីនិងធ្វើអោយទឹកជ្រាបានល្អនិងសម្លាប់ល្អិតចង្រៃនៅក្នុងដី(កណ្តៀរ)ហាមប្រើប្រាស់ថ្នាំសំលាប់ស្មៅ។
##### ផលិតផល 
  ម្រេចខ្មៅនិងក្រហម ផលិតករអាចប្រមូលផលម្រេចខ្មៅនិងក្រហមចាប់ពីថ្ងៃទី១ខែមករាដល់ថ្ងៃទី៣១ខែឧសភាគឺនៅពេលដែលទងម្រេចមានពណ័លឿងរហូតដល់មានទុំខ្លះៗប។ យើងអាចប្រមូលម្រេចជាគួឬជាគ្រាប់។ ម្រេចត្រូវបានប្រមូលផលច្រើដងនៅក្នុងរដូវប្រមូលផល។ម្រេចក្រហមផលិតចេញពីការប្រលេះគ្រាប់ម្រេចទុំពីគួរម្រេចនៅពេលកំពុងប្រមូលផលឬក្រោយពេលប្រមូលផលផលិតករជ្រើសរើសគ្រាប់ម្រេចទុំចេញពីគួរដែលបានប្រមូលផល។
   ម្រេចសរផលិតចេញពីម្រេចទុំ។ត្រូវយកម្រេចទុំទៅស្រុះទឹកពុះយ៉ាងយូរប្រាំនាទីនិងត្រាំទឹកត្រជាក់យ៉ាងយូរ៤៨ម៉ោងបន្ទាប់មកសំអាតសំបកចេញដើម្បីទទួលបានម្រេចសរ ម្រេចបៃតងឬម្រេចខ្ចីអាចប្រមួលផលបាននៅគ្រាប់រដូវ។
វ៉លធឺរ ខេមផ៍

**វ៉លធឺរ ខេមផ៍** (7 ខែមេសា 1859 - ខែមីនា 14, 1925) គឺជាកីឡាករបាល់ទាត់, អ្នកនិពន្ធជាគ្រូបង្វឹកនិងកីឡាអាមេរិចត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "បិតានៃកីឡាបាល់ទាត់អាមេរិក" ។ លោកបានបង្កើតបន្ទាត់កីឡានេះនៃ scrimmage និងប្រព័ន្ធនៃការចុះនេះ។ [1] ដោយមានលោកយ៉ូហាន Heisman, អេម៉ុស Alonzo Staggs, ចម្រៀង Warner និងហ្វីលឌិងន Yost, និងលោក George Halas, ជំរុំគឺជាមនុស្សដែលជោគជ័យបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តអាមេរិច បាល់ទាត់។ គាត់បានលេងកីឡាបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យនៅសាកលវិទ្យាល័យយ៉េលពី 1876 ទៅ 1882 បន្ទាប់ពីលោកបានសិក្សាយ៉ាងខ្លីនៅសាលាវេជ្ជសាស្ត្រយ៉េល។ [1] ជំរុំបានបម្រើការជាគ្រូបង្វឹករបស់ក្រុមបាល់ទាត់កណ្តាលនៅយេលពីឆ្នាំ 1888 ទៅឆ្នាំ 1892 មុនពេលផ្លាស់ទៅសាកលវិទ្យាល័យស្ទែនហ្វដដែលជាកន្លែងដែលគាត់ជាគ្រូបង្វឹកនៅក្នុងខែធ្នូ 1892 និងនៅឆ្នាំ 1894 និង 1895 ក្រុមបោះជំរុំយ៉េលនៃ 1888, 1891, និង 1892 ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាម្ចាស់ជើងឯកថ្នាក់ជាតិ។ ការបោះជំរុំត្រូវបានជាប់ជាសមាជិកសាលកីឡាបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យកិត្តិនាមជាគ្រូបង្វឹកក្នុងឆ្នាំ 1951 ផងដែរ។
សារៈប្រយោេជន៍នៃដើមត្នោត

រូបភា
ពតូច|តំនភ្ជាប់=Special:FilePath/Images

## ដើមត្នោត 
ត្នោតគីជារុក្ខជាតិ​ម្យាង​ ដែលដុសស្ទើរគ្រប់តំបន់នៃប្រទេសកម្ពុ​ជា​ ជាពិសេសនៅខេត្តកំពុងស្ពឺ​​ ដើមរបស់វាមានរូបរាងធំល្មម​ ស្រដៀងនិងដើមដូងដែរ​បុន្តែស្លីករបសវាក្រញាង ហើយធាងរបស់វាខ្លីល្មមនីងមានបន្លា វាគឺជារុក្ខជាតិងាយស្រួលដាំ ធននិងអាកាសធាតុ​ មានអាយុវែង ហើយមានប្រយោជន៏ ច្រើនយ៉ាងទៀតផង ។
រូបភាពតូច|តំនភ្ជាប់=Special:FilePath/22872694
### 1.សារៈប្រយោជន៍នៃដើម​ 
ដើមត្នោតមានប្រយោជន៍ណាស់ សំរាប់មនុស្ស និង សត្វ។ ដើមរបស់វារីងនីងជាប់បានយួរ យើងអាចយកមកធ្វើគ្រឿងសំណង់
### 2.ស្លឹក 
ស្លីកត្នោតមានប្រយោជន៍ គេអាចយកវាបក​ធ្វើជាមួក រឹកន្ទេល ជាដើម​។
### 3.ផ្កា 
រូបភាពតូច|តំនភ្ជាប់=Special:FilePath/Download
]]
 ផ្កាត្នោតគឺជាផ្ការុក្ខជាតិម្យាងខុសពីផ្ការុក្ខជាត្តិដទៃ គឺគេអាចគាបផ្កាវាដើម្បីយកទីត្នោត ដែលមានរសជាតិផ្អែម សំរាប់លក់​ ធ្វើជាស្ករ​ ទីកត្នោតជូរយករឺសធ្វើេជាថ្នាំ រឺធ្វើស្ករផែនជាដើម ។
សាកលវិទ្យាល័យហា​វើដ

as seen from the Smith Campus Center]]
**សាកលវិទ្យាល័យហាវើដ** (ភាសាអង់គ្លេស៖ Harvard University) គឺជាសាកលវិទ្យាល័យស្រាវជ្រាវអាយវីលិគឯកជន នៅទីក្រុងឃែមប្រ៊ិជ រដ្ឋម៉ាសាជូសិត បានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ១៦៣៦ ។ ប្រវត្តិសាស្រ្តឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួននិងទ្រព្យសម្បត្តិបានធ្វើឱ្យវាមួយនៃសាកលវិទ្យាល័យដ៏មានកិត្យានុភាពបំផុតក្នុងពិភពលោក ។
ដើមឡើយបង្កើតឡើងដោយសភារដ្ឋម៉ាសាជូសិត និងឆាប់មានឈ្មោះបន្ទាប់សម្រាប់លោក ចន ហាវើដ សាកលវិទ្យាល័យហាវើថ៊ដ (ជួយលើកដំបូងរបស់ខ្លួន), សាកលវិទ្យាល័យហាវើដ គឺជាស្ថាប័នរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចាស់បំផុតនៃការរៀនខ្ពស់ជាង និងសាជីវកម្មហាវើត (ជាផ្លូវការប្រធាននិងសមាជិកនៃមហាវិទ្យាល័យហាវ៉ាដ) ត្រូវបាន សាជីវកម្មលក្ខណៈជួលរបស់ខ្លួនជាលើកដំបូង។ ទោះបីជាមិនមានទំនាក់ទំនងជាផ្លូវការជាមួយនឹងនិកាយណាមួយ, ដើមមហាវិទ្យាល័យបណ្តុះបណ្តាចម្បងបព្វជិត Congregationalist និង Unitarian ។ រាងកាយកម្មវិធីសិក្សានិងសិស្សរបស់ខ្លួនត្រូវបានគេ secularized ជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងអំឡុងពេលសតវត្សរ៍ទី១៨ និងដោយសតវត្សទី១៩ សាកលវិទ្យាល័យហាវើដ បានផុសឡើងជាការបង្កើតវប្បធម៌កណ្តាលក្នុងចំណោមឥស្សរជនទីក្រុងបូស្តុន។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិលអាម៉េរិកកាន់តំណែងជាយូរមកហើយលោកប្រធាន ឆាល វីល្លៀម អេលៀត (១៨៦៩-១៩០៩) ផ្លាស់ប្តូរនៅមហាវិទ្យាល័យហើយបានជាប់ចូលទៅក្នុងសាលារៀនដែលមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈមួយសាកលវិទ្យាល័យស្រាវជ្រាវទំនើប ។ សាកលវិទ្យាល័យហាវើដ ជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃសមាគមអាមេរិសាកលវិទ្យាល័យនៅឆ្នាំ១៩០០ ។ លោក James កីឡាករ Bryant Conant ដឹកនាំសាកលវិទ្យាល័យបានតាមរយៈមហាទំនាបនិងសង្រ្គាមលោកលើកទី II និងបានចាប់ផ្តើមធ្វើកំណែទម្រង់កម្មវិធីសិក្សានិងបន្ធូរចូលបន្ទាប់ពីសង្គ្រាម។ នេះជាមហាវិទ្យាល័យបរិញ្ញាបត្រក្លាយជា coeducational បន្ទាប់ពីការរួមបញ្ចូលគ្នាឆ្នាំ 1977 របស់ខ្លួនជាមួយនឹង Radcliffe បាន College បាន។
សាកលវិទ្យាល័យនេះត្រូវបានរៀបចំទៅជាអង្គភាពដាច់ដោយឡែកចំនួនដប់ដប់សិក្សាមហាវិទ្យាល័យនិងវិទ្យាស្ថាន Radcliffe បានសម្រាប់ការសិក្សាកម្រិតខ្ពស់ដែលមានសាខានៅទូទាំងតំបន់ទី្រកុងបូស្តុន: 209 ហិចតារបស់ខ្លួន (85 ហិកតា) បរិវេណសាលាចម្បងគឺត្រូវផ្តោតលើទីធ្លាសាកលវិទ្យាល័យ Harvard នៅ Cambridge ប្រមាណ 3 ម៉ាយល៍ (5 គីឡូម៉ែត្រ) ភាគពាយព្យនៃទីក្រុងបូស្តុន! កន្លែងសាលាអាជីវកម្មនិងអត្តពលកម្មដែលរួមទាំងសាកលវិទ្យាល័យ Harvard ពហុកីឡដ្ឋានត្រូវបានគេដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅទូទាំងទន្លេលោក Charles នៅសង្កាត់ Allston សាលាសុខាភិបាលពេទ្យធ្មេញនិងសាធារណៈបូស្តុនហើយគឺនៅក្នុងតំបន់វេជ្ជសាស្ត្រមហាវិទ្យាល័យ Longwood ។  សាកលវិទ្យាល័យ Harvard មានអំណោយទានពិសិដ្ឋហិរញ្ញវត្ថុដ៏ធំបំផុតនៃ ស្ថាប័នសិក្សាណាមួយនៅលើពិភពលោកដែលឈរនៅ $ 32,3 ពាន់លានដុល្លារកាលពីខែមិថុនាឆ្នាំ 2013 ។
សាកលវិទ្យាល័យ Harvard គឺមានទំហំធំ, សាកលវិទ្យាល័យស្រាវជ្រាវលំនៅដ្ឋានខ្ពស់។  នេះបានចំណាយនាមករចូលរួមគឺខ្ពស់ប៉ុន្តែសាកលវិទ្យាល័យអំណោយទានពិសិដ្ឋដែលមានទំហំធំអនុញ្ញាតឱ្យវាដើម្បីផ្តល់ជូននូវកញ្ចប់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុដ៏សប្បុរស។  វាប្រតិបត្តិការសិល្បៈជាច្រើនវប្បធម៌និងសារមន្ទីរវិទ្យាសាស្ត្រជាមួយ សាកលវិទ្យាល័យបណ្ណាល័យសាកលវិទ្យាល័យ Harvard ដែលជាប្រព័ន្ធសិក្សានិងឯកជនដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោកបណ្ណាល័យចំនួន 79 បណ្ណាល័យបុគ្គលដែលមានចំនួនជាង 18 លានបរិមាណ។ 

វាមានអតីតនិស្សិតលេចធ្លោជាច្រើន។ ប្រធានាធិបតីអាមេរិកក្បាលប្រាំបីនិងបរទេសជាច្រើនរបស់រដ្ឋត្រូវបានបញ្ចប់ការសិក្សា។ វាជារស្មីនៃ 62 មហាសេដ្ឋីដែលកំពុងរស់នៅនិង 359 រ៉ូអ្នកប្រាជ្ញទាំងនោះភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេសនេះផងដែរ។  បច្ចុប្បន្នជ័យលាភីពានរង្វាន់ណូបែលមួយចំនួន 150 នាក់ត្រូវបានទំនាក់ទំនងដែលជានិស្សិតមហាវិទ្យាល័យឬបុគ្គលិក។

## ឯកសារយោង
អាទិច្ចវង្ស

អាទិច្ចវង្ស ជាអសាធារណនាម
*សំដៅលើ ព្រះបាទអាទិច្ចវង្ស ដែលជាបិតារបស់ព្រះថោង សោយរាជ្យនៅ នគរឥន្ទព័ទ្ធ។
*សំដៅលើ នាមរបស់ព្រះថោង ពេលឡើងសោយរាជ្យ អាទិច្ចវង្សា ក្នុងប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគទី៩ រឿងទី១៤ ដែលមានជាតិជាមន ។
*សំដៅលើ ព្រះគោត្រ របស់ព្រះពុទ្ធគោត្តម អាទិច្ចវង្ស រឺ វីរវង្ស រឺ សូរ្យវង្ស។
*សំដៅលើព្រះនាមស្ដេចលាវ ព្រះបាទអាទិច្ចវង្ស ដែលមកយក ព្រះត្រៃបិដក ក្នុងពង្សាវតារខ្មែរ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អសង្ស័យកម្ម
អាទិច្ចវង្ស (ឥន្ទព័ទ្ធ)

ព្រះបាទ**អាទិច្ចវង្ស** គឺជាព្រះបិតារបស់ព្រះថោងដែលទ្រង់សោយរាជ្យនៅនគរឥន្ទព័ទ្ធ នៅប្រទេសឥណ្ឌាកាលពីបុរាណ។ ក្នុងពង្សាវតារខ្មែរ ស្ដេចនេះទ្រង់បានបំបោះបង់ព្រះថោងចេញពីព្រះនគរ ទើបព្រះថោងភៀសព្រះកាយមកដល់នគរគោកធ្លក។ សព្វថ្ងៃនគរគោកធ្លកគឺប្រទេសខ្មែរ ហើយទ្រង់បង្កើតរាជវង្សមួយនៅខ្មែរ។ 

## ឯកសារយោង
*
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ (ភាគរឿងនិទាន)
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរឥន្ទព័ទ្ធចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សព្រះថោង
អាទិត្យវរ្ម័ន (ចាម)

ព្រះបាទ**អាទិត្យវរ្ម័ន** (ម.គ.ស ?-២០២) រជ្ជកាល (ម.គ.ស ២២២-២០២) ជាស្ដេចចាមសោយរាជ្យទី៥ ក្នុងរឿងព្រេង និងក្នុងពង្សាវតារខ្មែរ ព័ត៌មានទាក់ទងនឹងស្ដេចអង្គនេះបានពីរឿងនិទាន។ ទ្រង់បានសោយរាជ្យបាន ២០ វស្សា។

## ឯកសារយោង
*សៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រទេសកម្ពុជា របស់លោកអាដឺម៉ា ឡឺក្ល៊ែរ
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ របស់លោកបណ្ឌិត រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
*ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគទី៩ រឿងទី១៤
*
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ (ភាគរឿងនិទាន)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រចាមក្នុងរឿងនិទាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សជ័យវរ្ម័ន
ធរណិន្ទ្រវរ្ម័ន (ចាម)

ព្រះបាទ**ធរណិន្ទ្រវរ្ម័ន** (ម.គ.ស ?-២២២) រជ្ជកាល (ម.គ.ស ២៤២-២២២) ជាស្ដេចចាមសោយរាជ្យទី៤ ក្នុងរឿងព្រេង និងក្នុងពង្សាវតារខ្មែរ ព័ត៌មានទាក់ទងនឹងស្ដេចអង្គនេះបានពីរឿងនិទាន។ ទ្រង់បានសោយរាជ្យបាន ២០ វស្សា។ អ្នកស្នងរាជ្យបន្តព្រះអង្គគឺព្រះបាទអាទិត្យវរ្ម័ន។

## ឯកសារយោង
*សៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រទេសកម្ពុជា របស់លោកអាដឺម៉ា ឡឺក្ល៊ែរ
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ របស់លោកបណ្ឌិត រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
*ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគទី៩ រឿងទី១៤
*
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ (ភាគរឿងនិទាន)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រចាមក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សជ័យវរ្ម័ន
ផានផាន

**ផាន់ផាន** គឺជាអាណាចក្រ ហិណ្ឌូ តូចមួយដែលគេជឿថាមាននៅប្រហែលសតវត្សទី 3 ដល់ទី 7 នៃគ.ស។ វាត្រូវបានគេជឿថាមានទីតាំងនៅឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងកើតនៃ ឧបទ្វីបម៉ាឡេ ដែលមានមតិខុសគ្នាពីកន្លែងណាមួយនៅ Kelantan ឬ Terengganu ក្នុង ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី សម័យទំនើប  រហូតដល់តំបន់ជុំវិញ ស្រុក Phunphin ខេត្ត Surat Thani ក្នុង ប្រទេសថៃ ទំនើប។ 

យោងតាមអត្ថបទរបស់ចិន *Jiu Tang Shu* ផាន់ផានមានព្រំប្រទល់នៅភាគខាងត្បូងជាមួយ Langkasuka,  Jacq-Hergoualc'h ប៉ាន់ស្មានថា ព្រំដែនប្រហែលជាស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃ ខេត្តនគរស្រីធម្មរាជប្រហែលជានៅជិត សងខ្លា ។  ពីទីនេះ កៅណ្ឌិន្យទី២ ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ថា​បាន​ព្យាយាម​បញ្ចូល ​សាសនា​ហិណ្ឌូ ​ឡើង​វិញ​ទៅ​កាន់ ​ព្រះរាជាណាចក្រ​ហ្វូណន ​នៅ​ផ្នែក​ម្ខាង​ទៀត​នៃ ​ឈូង​សមុទ្រ​សៀម ​។ 

ផានផានបាន​ផ្ញើ​សួយសារអាករ​ដល់ ​រាជវង្ស លាង និង ​រាជវង្ស ឈិន នៃ​ប្រទេស​ចិន។ នៅឆ្នាំ 529, 533, 534, 535 និង 571  នៅឆ្នាំ 616 និង 637 ផានផាន បានផ្ញើសួយសារអាករដល់ រាជវង្សថាង។ 

នគរនេះត្រូវបានសញ្ជ័យដោយ ស្រីវិជ័យ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ ធម៌សេតុ មុនឆ្នាំ 775 ។ 

ទោះបីជាកម្រក៏ដោយ ការរកឃើញខាងបុរាណវត្ថុបង្ហាញពីភស្តុតាងនៃការរីកដុះដាលសេដ្ឋកិច្ចដ៏រស់រវើកនៅក្នុងតំបន់ តាមរយៈពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រអន្តរជាតិ។ 

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
* នគរស៊ីធម្មរាជ
* ជ្រលងភ្នំប៊ូចាង
* ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃ Kedah

## ឯកសារយោង
ការប្រកួតបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យ

ការប្រកួតបាល់ទាត់គឺបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យអាមេរិចលេងដោយក្រុមអត្តពលិកនិស្សិតសាកលវិទ្យាល័យអាមេរិកដាក់ដោយ, មហាវិទ្យាល័យ, និងសាលាយោធាឬកីឡាបាល់ទាត់របស់ប្រទេសកាណាដាបានលេងដោយក្រុមអត្តពលិកនិស្សិតដាក់ដោយសាកលវិទ្យាល័យកាណាដា។ វាជាការលេងកីឡាបាល់ទាត់តាមរយៈមហាវិទ្យាល័យច្បាប់បាល់ទាត់អាមេរិចដែលទទួលបានប្រជាប្រិយភាពជាលើកដំបូងនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។
## ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
### កីឡាបាល់ឱបកីឡាបាល់ទាត់នៅប្រទេសអង់គ្លេសនិងប្រទេសកាណាដា 
បាល់ទាត់ទំនើបរបស់អាមេរិកខាងជើងមានប្រភពដើមរបស់ខ្លួននៅក្នុងការប្រកួតនានាទាំងអស់ដែលគេស្គាល់ថាជា«បាល់ទាត់ "លេងនៅសាលារដ្ឋនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេសនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី 19 ។ នៅឆ្នាំ 1840 សិស្សនៅសាលាកីឡាបាល់ឱបត្រូវបានលេងការប្រកួតដែលក្នុងនោះអ្នកលេងដែលអាចទៅយកបាល់ហើយរត់ជាមួយវាកីឡាបាល់ទាត់ក្រោយមកបានគេស្គាល់ថាជាកីឡាបាល់ឱបមួយ។ ការប្រកួតនេះត្រូវបានគេនាំទៅប្រទេសកាណាដាដោយទាហានអង់គ្លេសប្រចាំការនៅទីនោះហើយត្រូវបានគេលេងបានឆាប់នៅមហាវិទ្យាល័យកាណាដា។

ឯកសារការប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់ gridiron ដំបូងគឺកីឡាមួយដែលលេងនៅសាកលវិទ្យាល័យមហាវិទ្យាល័យមហាវិទ្យាល័យនៃសាកលវិទ្យាល័យតូរ៉ុនតូ, 9 ខែវិច្ឆិកា 1861. មួយនៃការចូលរួមនៅក្នុងការប្រកួតដែលពាក់ព័ន្ធនឹងនិស្សិតសាកលវិទ្យាល័យតូរ៉ុនតូដែលត្រូវបានគេ (លោក) លោក William Mulock ក្រោយមកអធិការបតីនៃ សាលា។ ក្លឹបបាល់ទាត់មួយត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យមិនយូរប៉ុន្មានបើទោះបីជាច្បាប់នៃការលេងរបស់ខ្លួននៅក្នុងដំណាក់កាលនេះគឺមានភាពមិនច្បាស់លាស់។
ក្នុងឆ្នាំ 1864 នៅព្រះត្រីឯកមហាវិទ្យាល័យផងដែរមហាវិទ្យាល័យនៃសាកលវិទ្យាល័យតូរ៉ុនតូជាមួយហ្វ Barlow Cumberland និងលោក Frederick ក Bethune ដាក់ចេញច្បាប់ដែលមានមូលដ្ឋានលើវិស័យកីឡាបាល់ទាត់កីឡាបាល់ឱប។ បាល់ទាត់កាណាដាសម័យទំនើបត្រូវបានចាត់ទុកយ៉ាងទូលំទូលាយថាបានកើតជាមួយការលេងហ្គេមលេងនៅក្នុងទីក្រុង Montreal, នៅក្នុងឆ្នាំ 1865 នៅពេលដែលមន្រ្តីយោធាអង់គ្លេសបានលេងជនស៊ីវិលក្នុងតំបន់។ ការប្រកួតនេះបានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ដូចខាងក្រោមជាមួយនិងក្លឹបបាល់ទាត់ម៉ុងរ៉េអាល់ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1868, ក្លិបកីឡាបាល់ទាត់ដែលមិនមែនជាសាកលវិទ្យាល័យបានកត់ត្រាដំបូងនៅក្នុងប្រទេសកាណាដា។
ជ័យវរ្ម័ន (ចាម)

ព្រះបាទ**ជ័យវរ្ម័ន** (ម.គ.ស ៣៥២-២៦២) រជ្ជកាល (ម.គ.ស ៣៣២-២៨២) ជាស្ដេចចាមសោយរាជ្យទី១ ក្នុងរឿងព្រេង និងក្នុងពង្សាវតារខ្មែរ ព័ត៌មានទាក់ទងនឹងស្ដេចអង្គនេះបានពីរឿងនិទាន។ រឿងរ៉ាវរៀបរាប់​អំពី​ការ​លុកលុយ​របស់​ស្តេចហ៊ុនទៀន ដែល​យាង​មកពី​ទិស​ខាងត្បូង ដូចដែលបាន​កត់ត្រា​ដោយបេសកជនចិន។ ទោះជា​យ៉ាងណាក៏ដោយ ពួក​ជ្វាព្រាហ្មណ៍ ឬ​ព្រាហ្មណ៍ នៅ​កោះ​ជ្វា​ទាំងនោះ ធ្វើដំណើរ​ចេញមក​ពី​ប្រជុំ​កោះ​អាំង​ស៊ូ​ឡាំង។ ពួក​នោះ​ប្រហែលជា​បច្ឆាញាតិ​របស់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ប្រមាណ​ជា​ ២​ ម៉ឺន​គ្រួសារ ដែល​បានធ្វើ​និ​រ​ប្រវេសន៍​ចេញពី​ប្រទេសឥណ្ឌា នៅ​ដើម​មហាសករាជ មក​តាំងទី​លំនៅ​លើ​កោះ​ជា្វ ហើយ​ផ្សព្វផ្សាយ ព្រហ្ម​ញ្ញសាសនាដល់​ប្រជាជន​ដើម​នៅ​ទីនោះ។ រឿងនិទាន​រៀបរាប់ថា ក្រៅពី​ប្រជាជន ឬ​ពួក​ពលទាហាន និង​ពួក​សំពៅ ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ដែលជា​មេ​គេ​ទាំងនោះ មាន​សក់វែង មាន សម្បុរ​ខ្មៅ ហើយ​បាន​អះអាងថា ពួកគេ​មកពី​នគរ​ពារាណសី។ រឿងនិទាន​ក៏បាន​រៀបរាប់​ផងដែរ​ថា នគរ​ដែល​ពួក​ជ្វា​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ បាន​បង្កើតឡើង​គឺ​នគរ​គោកធ្លក គឺ​ស្រុក​ខ្មែរ​នេះឯង និង​ថា មាន​ព្រះមហាក្សត្រ​ចាម ​៦​ ព្រះអង្គ​សោយរាជ្យ​បន្តបន្ទាប់​គ្នា ព្រះមហាក្សត្រ​ទាំងនោះ ជា​បច្ឆាញាតិ​របស់​ព្រះ​នាង​លីវយី និង​ព្រះបាទ​ហ៊ុនទៀន ដែលជា​ជ្វា ចំណុច​នេះ​ខុស ព្រោះថា​ហ៊ុនទៀន ឬ កៅ​ណ្ឌិ​ន្យ ( គឺជា​ជនជាតិ​ឥណ្ឌាមក នគរវ្នំ តាមរយៈ​កោះ​ជ្វា)។​ ស្តេចជ័យវរ្ម័ន សោយរាជ្យ​៥០​ឆ្នាំ។ តាម​រឿងនិទាន ព្រះអង្គ​គោរពបូជា​ព្រះ​វិស្ណុ ហើយ​ទ្រង់​សោយ​ទិវង្គត​ទៅ ក្នុង​ព្រះ​ជន្មាយុ​ ៧០ ​ឆ្នាំ។​ រាជបុត្រ​របស់​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ព្រះនាម កវលរាជកុមារ បាន​សោយរាជ្យ​បន្ត​ពី​ព្រះបិតា ហើយ​គោរពបូជា​ថ្ម​ស្វ័យ​ម្ភុ ដែល​មានន័យថា កើតមានឡើង​ដោយ​ឯងៗ។ 

## ឯកសារយោង
*សៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រទេសកម្ពុជា របស់លោកអាដឺម៉ា ឡឺក្ល៊ែរ
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ របស់លោកបណ្ឌិត រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
*ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគទី៩ រឿងទី១៤
*
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ (ភាគរឿងនិទាន)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សជ័យវរ្ម័ន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រចាមក្នុងរឿងនិទាន
ស៊ុយសៀនចុណវ៉ាំង

**​​ ស៊ុយសៀនចុណវ៉ាំង ** ឬ **ប្រាំទេវតាទឹក** () គឺ ប្រាំទេវតានៃសាសនាអ្នកស្រុកចិន - សាសនាតាវ - សាសនាខុងជឺ  ព្រះអង្គ គឺ រក្សា ដែនទន្លេ នឹង ដែនទឹក .។ ៚ 

### ព័ត៌មានលម្អិត 
* សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖  

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
* ព្រះពិរុណចិន
* ព្រះ​ពាយចិន
* នាងមណីមេខលាចិន
* ចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬ សង្ក្រាន្តខ្មែរ
* ព្រះត្រីសក្តិ
* ព្រះត្រីមូរតិ
* មាតរិកា
* នវទុរគា
* មហាវិទ្យា
* ព្រះជាយាព្រះគណេស
* ព្រះរាហុ
សិង្ខក័ង្ខា

​

ព្រះបាទ**សិង្ខក័ង្ខា** រឺ **ស្ដេចក្រែង** រឺ **ស្ដេចតាក្រែង** (គ.ស ១១០៩-១១៩៥) រជ្ជកាល (គ.ស ១១៤៧-១១៩៥) នាម៉ឺន​មុខមន្ត្រី​ទាំងអស់​គ្នា​ ​បាន​មូលមតិ​ចុះសម្រុង​ទៅ​សុំ​យាង​ព្រះ​សិង្ខកុមារ​ ​ឲ្យ​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ​អំពី​បងស្ដេចពំនោល។​ ព្រះបាទ​សិង្ខក័ង្ខា​ ថ្ងៃ ​១៣​កើត​ ​ខែ​ផល្គុន​ ឆ្នាំថោះ​ ​ព.ស​ ១៦៩១ ត្រូវជា​ ​ម.ស ​១០៦៨ ច.ស​ ៥០៩ និង​ត្រូវជា​ ​គ.ស ​១១៤៧ ព្រះ​សិង្ខកុមារ​បាន​ទទួល​ព្រះរាជ​អភិសេក​ ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២២។​ ព្រះបាទសិង្ខក័ង្ខា ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់មាន​ព្រះ​ជន្ម​ ​៣៨​វស្សា។ ព្រះ​គោរម​នាម​របស់​ព្រះ​អង្គ​គឺ​ **​ព្រះបាទ​សម្ដេច​សិង្ខក័ង្ខា​ ​មហា​រាជាធិរាជ**។​ ក្រោយ ​ដែល​បាន​សោយរាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ ៤៩ ​ឆ្នាំ​មក​ ​ព្រះបាទ​សិង្ខក័ង្ខា​ ​ទ្រង់​ចូល​ទិវង្គត​ ​នៅ​ឆ្នាំថោះ​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម​ ​៨៦​ ​វស្សា ដោយ​ជរា​ព្យាធិ។

## ព្រះរាជជីវប្បវត្តិ
ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​សិង្ខកុមារ​ ​ដែល​តាំង​តែ​ពី​នៅ​តូច​ជា​កុមារ​ ​ចូល​ចិត្ដ​តែ​ឆ្ងល់​ ​ចោទ​ជា​សំណួរ​សួរ​ដេញដោល​ត្រិះ​រិះ​ពិចារណា​ ​មិន​ចេះ​ចប់​មិន​ចេះ​ហើយ​ ​ត្រូវ​បាន​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ដាក់​ព្រះ​នាម​ថ្វាយ​ថា​ ​ស្ដេច​ក័ង្ខា​ ​ឬ​ស្ដេច​តាក្រែង។​ ពង្សាវតារ ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​បាន​កត់​សម្គាល់ថា​ ​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​ ​នៅ​ចំ​មុខ​បញ្ហា​នីមួយៗ ​ព្រះ​អង្គ​ត្រិះ​រិះគិត​ពិចារណា​ ​វែកញែក​ល្អិតល្អន់​គ្រប់​ជ្រុង​គ្រប់​ជ្រោយ​ ​មិន​ដែល​ធ្វេសប្រហែស។​ ​ដូច្នេះ​ហើយ​អ្វី​ដែល​ព្រះ​អង្គ​សម្រេច​ធ្វើ​មិន​ដែល​ខុស​ឡើយ។​ ​ដោយសារ​គុណសម្បត្ដិ​នេះ​ ​ទើបបាន​គេ​នាំ​គ្នា​ថ្វាយ​ព្រះ​នាម​ព្រះ​អង្គ​ថា**​ស្ដេច​ក្រែង**​ ​ឬ​**ស្ដេច​តាក្រែង**។​ ក្នុង​ឆ្នាំថោះ​ ​ព្រះ​មហេសី​ព្រះ​នាង​ពៅ​ ​ប្រសូត​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​អង្គ​ព្រះ​នាម​សែណ្ណ័ករាជ។​ ក្រោយ ​ដែល​បាន​សោយរាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ​បាន ​៤៩ ​ឆ្នាំ​មក​ ​ព្រះបាទ​សិង្ខក័ង្ខា​ ​ទ្រង់​ចូល​ទិវង្គត​ ​នៅ​ឆ្នាំថោះ​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម​ ​៨៦ ​វស្សា ដោយ​ជរា​ព្យាធិ។​ ​ព្រះរាជបុត្រ​ព្រះសែណ្ណ័ករាជ​ ​ត្រូវ​បាន​នាម៉ឺន​មុខមន្ដ្រី​តូច​ធំ​ ​គ្រប់​ជាន់ថ្នាក់​នាំ​គ្នា​ទៅ​សុំ​យាង​ឲ្យ​ឡើង​សោយរាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​ កម្ពុជា​ ​បន្ដ​ព្រះរាជ​វង្ស​ពី​ព្រះ​បិតា។​

## ឯកសារយោង
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវអស្ចារ្យ
របៀបដាំត្រកួួន

រូបភាពតូច|ដំណាាំត្រកួន
## របៀបដាំដំបូង 
ការដាំត្រកួនយើងត្រូវធ្វើដូចខាងក្រោមៈ

## របៀបក្នុងការដាំប្រកួនក្នុងទឹក 
ទី១ត្រូវរកដីដែលមានជីជាតិនិងដីនោះជាប់ទឹក
ទី២ត្រូវធ្វើដីឲ្យម៉ដ្ឋល្អពេលដែលយើងធ្វើដំបូង
ទី៣ត្រូវដាក់ជីពេលដែលយើកំពុងធ្វើដីឲ្យម៉ដ្ឋ
ទី៤ត្រូវធ្វើរងឲ្យបានត្រឹមត្រូវដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការដាំត្រកួន
ទី៥ជ្រើសរើសយកពូជដែលល្អដើម្បីធ្វើឲ្យត្រកួនវាលូតលាស់ល្អ
ទី៦ត្រូវដាក់គ្រាប់ត្រកួនពេលដែលយើងមិនទាន់ដាំយ៉ាងតិចឲ្យបានកន្លះថ្ងៃឬ១ថ្ងៃ។។។
## របៀបក្នុងការធ្វើរង 
ទី១យើងត្រូវធ្វើរងដោយទំហំ កន្លះម៉ែត្រទៅ១ម៉ែត្រ
ទី២ពេលដែលយើងធ្វើរងហើយ យើងត្រូវគន្លងវាដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការដាំ និង ងាយស្រួលស្រោចទឹក
## របៀបក្នុងការដាក់ជី 
ទី១ត្រូវដាក់លាមកឬជីធម្មជាតិដើម្បីឲ្យត្រកួនកាន់តែខ្ចីល្អ
ទី២ត្រូវដាក់ជីពេលយើងដាំយ៉ាងហោច១ដងទៅ២ដង បន្ទាប់ពីទទួលបានផល
ទី៣ត្រូវដាក់ធម្មជាតិដូចជាៈ លាមកសត្វ ជីអាចម៌គោ ពិសេសបើបានលាមកមនុស្សកាន់តែល្អ។។។
### របៀបក្នុងការស្រោចទឺកត្រកួន 
ទី១ត្រូវស្រោចទឹក ២ ដង យ៉ាងតិចក្នុង១ថ្ងៃ ដើម្បីផឲ្យត្រកួនកាន់លូតលាស់ល្អ
ទី២ត្រូវស្រោចទឹកនៅពេលព្រឹកព្រលឹម និង នៅពេលល្ងាច ដើម្បីកុំឲ្យវាឆួលឆាប់ងាប់
ទី៣ត្រូវសោចទឹកត្រកួនជារៀងរាល់ថ្ងៃដើម្បីឲ្យវាមានជីជាតិគ្រប់គ្រាន់និងធ្វើឲ្យវាឆាប់លូតលាស់ល្អ
## របៀបមើលថែក្នុងពេលយើងដាំ 
ទី១ត្រូវថែរក្សាដំណាំឲ្យល្អជារៀងរាល់ថ្ងៃដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការទទួលផល
ទី២ត្រូវបោចស្មៅវា ដើម្បីកុំឲ្យដំណាំយើងមិនល្អ និង​ ដើម្បីកុំឲ្យដីរឹង គ្មានជីជាតិ
ទី៣នៅពេលដាំត្រូវដាក់ជីឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់​ និង ធ្វើដីម៉ដ្ឋល្អ
ទី៤ត្រូវមើលដំណាំទាំងអស់មានសត្វឬពេលដែលយើងកំពុងដាំវា
## របៀបដាំបានច្រើនដង 
ទី១ការដាំដោយគ្រាប់
ទី២ការដាំដោយឬស
## របៀបក្នុងការដាំត្រកួនដោយឬស 
ទី១យើងដាំដោយឬសគឺវាងាយស្រួលក្នុងការទទួលផលពីព្រោះពេលដែលយើងទទួលផលគឺយើងត្រូវដកវាទាំងឬស ហើយវាងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដី
ទី២ពេលដែលយើងដាំវាគឺដាំមួយដងពីព្រោះយើងដកវាទាំងឬស ហើយយើងអាចដាំវាឡើងវិញបាន
ទី៣រយៈពេលកន្លះខែ ទៅ ១៥ថ្ងៃ
## របៀបក្នុងការដាំត្រកួនដោយគ្រាប់ 
ទី១យើងងាយស្រួលក្នុងការដាំ​ និង ថែរក្សាវាដូចគ្នា
ទី២យើងងាយស្រួលក្នុងការចំណាយផ្សេងៗដូចជាៈ ចំណិញថវិកា ចំនិញពេលាក្នុងការដាំឡើងវិញ
ទី៣គឺធ្វើឲ្យយើងងាយស្រួលមិនបាចដាំឡើងវិញ គឺយើងដាំហើយ យើងគ្រាន់តែកាន់វា បន្ទាប់មកយើងស្រោចវា និង ដាក់ជីដូចដែលយើងដាំដំបូងគឺយើងអាចទទួលផលបាន២ទៅ៣ម្ដងទៀត
ទី៤ចំនិញកំលាំងក្នុងការដាំឡើងវិញ និង ទទួលផលបានច្រើនដង
ទី៥រយៈពេលដាំគឺប្រើរយៈដូចគ្នាគឺកន្លះខែ ទៅ១៥ថ្ងៃ នោះយើងនិងទទួលផល
Touchdown

touchdown គឺជាមធ្យោបាយនៃការស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីក្នុងការប្រកួតបាល់ទាត់អាមេរិចនិងកាណាដាមួយ។ មិនថាការរត់ឆ្លងកាត់, វិលត្រឡប់មកប្រកួតបើកឆាកឬ Punt ឬការងើបឡើងវិញចំណូលមួយពិន្ទុក្រុមមួយ touchdown ដោយការទៅមុខបាល់ចូលទៅក្នុងតំបន់ចុងគូប្រជែងនេះ។
## ការពិពណ៌នាសង្ខេប 
ក្នុងការស៊ុតបញ្ចូលទីមួយ touchdown ក្រុមមួយត្រូវតែយកចូលទៅក្នុងកីឡាបាល់ទាត់នៅតំបន់ទីបញ្ចប់ផ្ទុយពីនេះ។ វាចុះចតបន្ទាន់នេះត្រូវបានស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីគ្រាប់បាល់បានកាត់យន្តហោះនៃបន្ទាត់ដែលគោលដៅនេះគឺប្រសិនបើផ្នែកមួយនៃគ្រាប់បាល់ណាមួយគឺក្នុងចន្លោះនៅលើខាងលើឬនៅទូទាំងគោលដៅបន្ទាត់ខណៈពេលដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកលេងដែលក្រុមមួយដែលត្រូវបានកំពុងព្យាយាមរកគ្រាប់បាល់បាន នៅក្នុងតំបន់ទីបញ្ចប់នោះ។ការលេងនេះគឺជាការស្លាប់និងពិន្ទុ touchdown ពេលដែលគ្រាប់បាល់នេះបានឆ្លងកាត់ខ្សែបន្ទាត់គោលដៅនេះជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកលេងឬពេលបាល់បានមកចូលទៅក្នុងការកាន់កាប់របស់កីឡាករវាយលុកក្នុងតំបន់ចុងបញ្ចប់នេះ (បានបង្កើតឡើងកម្មសិទ្ធិដោយបាល់និងមានមួយឬ ទាំងពីរជើងឬផ្នែកផ្សេងទៀតនៃរាងកាយនៅលើដី) ។ នេះជាផ្នែកមួយសម្បីតែបន្តិចនៃគ្រាប់បាល់ដែលត្រូវបាននៅលើបន្ទាត់គោលដៅនេះគឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការរកគ្រាប់បាល់មួយដែលវាចុះចត។ ទោះជាយ៉ាងណាមានតែគ្រាប់បាល់មិនបានមួកសុវត្ថិភាពជើងរបស់អ្នកលេងម្នាក់ឬផ្នែកផ្សេងទៀតនៃរាងកាយរាប់។ ប៉ះមួយនៃ pylons នៅចុងបញ្ចប់នៃបន្ទាត់គោលដៅជាមួយនឹងការគ្រាប់បាល់ទាំងបង្កើត "បំបែកយន្តហោះ" ផងដែរ។
ការចុះចតដែលត្រូវបានស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីជាធម្មតាដោយបទល្មើសដោយការរត់ឬឆ្លងកាត់បាល់។ ទោះជាយ៉ាងណាមេធាវីការពារក្តីក៏អាចរកគ្រាប់បាល់ touchdown ប្រសិនបើពួកគេបានកើនឡើងវិញ fumble ឬបានធ្វើស្កាត់និងត្រឡប់វាទៅតំបន់ទីបញ្ចប់ប្រឆាំង។ ក្រុមពិសេសអាចរកគ្រាប់បាល់វាចុះចតនៅលើការប្រកួតបើកឆាកឬ Punt ត្រឡប់មកវិញឬនៅលើត្រឡប់មកវិញបន្ទាប់ពីខកខានការព្យាយាមរកគ្រាប់បាល់វាលឬរារាំងឬ Punt រារាំងមួយ។ នៅក្នុងរយៈពេលខ្លី, ការលេងណាមួយនៅក្នុងការដែលអ្នកលេងអនុវត្ដដោយស្របច្បាប់បាល់បានឆ្លងកាត់បន្ទាត់គោលដៅ touchdown ពិន្ទុជាមួយលក្ខណៈក្នុងការដែលគាត់ទទួលបានកម្មសិទ្ធិគឺមិនសំខាន់នោះទេ។ នៅក្នុង NFL នេះវាចុះចតមួយអាចត្រូវបានផ្តល់ដោយអាជ្ញាកណ្តាលជាការពិន័យសម្រាប់«ច្បាប់មិនស្មោះត្រង់ palpable "ដូចជាអ្នកលេងមកបិទលេងជាកីឡាករបម្រុងក្នុងកំឡុងពេលលេងជាមួយនិងការដោះស្រាយរត់ដែលនឹងបើមិនដូច្នេះទេបានស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីបាន។
វាចុះចតមួយគឺមានតម្លៃប្រាំមួយពិន្ទុ។ ក្រុមការស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីនេះក៏ត្រូវបានផ្តល់នូវឱកាសមួយសម្រាប់ចំណុចបន្ថែមឬការបម្លែងចំនួនពីរចំណុច។ [2] បន្ទាប់មកក្រុមដែលស៊ុតបាល់បញ្ចូលទី touchdown បានចាប់ផ្តើមទៅក្រុមប្រឆាំងប្រសិនបើមានចាកចេញពេលណាមួយ។

មិនដូចជាព្យាយាមស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីនៅក្នុងការកីឡាបាល់ឱបនិងការផ្ទុយទៅនឹងឈ្មោះរបស់ព្រឹត្តិការណ៍របស់បាល់បានមិនចាំបាច់ប៉ះដីនៅពេលដែលអ្នកលេងនិងបាល់គឺនៅក្នុងតំបន់ទីបញ្ចប់ទោះបីជានៅក្នុងថ្ងៃ gridiron របស់ដើមដែលបាល់ត្រូវបានទាមទារដើម្បីត្រូវបានប៉ះទៅនឹងដី ដូចជានៅក្នុងកីឡាបាល់ឱប, ដូចជាកីឡាបាល់ឱបនិងកីឡាស្រដៀងគ្នានេះត្រូវបានគេ gridiron យ៉ាងខ្លាំងនៅចំណុចនេះ។ ច្បាប់នេះត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅជាការនិយាយឡើងវិញនៅក្នុងសម័យឆ្នាំ 1889 ។
ហុងដាដ្រីម

## ក្រុមហ៊ុន Honda AC15
រូបភាពតូច|ស្តាំ
ហុងដា AC15 ឬក្តីស្រមៃ 50 គឺជារចនាប័ទ្មតាមចិញ្ចើមផ្លូវ 50 cc ដែលម៉ូតូអតីតកាលស៊ីឡាំងទោលផ្នែកច្បាប់ផលិតដោយក្រុមហ៊ុនហុងដានៅឆ្នាំ 1997 (CB50V) និងឆ្នាំ 1998 (CB50W) ។
### ការរចនា 
ក្រុមហ៊ុន Honda បានកសាងឡើង AC15 នេះដើម្បីរំលឹកដល់ឆ្នាំ 1962 ក្រុមហ៊ុនហុងដា CR110 ប្រណាំងស៊ីឡាំងទោលដែលទទួលបានជោគជ័យ។ បង្ហាញរចនាប័ទ្មឆ្នាំ 1960 ត្រូវបានគេដៃប្រណាំងខ្លីនិងធុងប្រេងមួយពន្លូតនិងទាបទម្រង់។
ស៊ុមនេះគឺជាត្បូងពេជ្រមួយដែលមានការរចនាផ្នែកខាងមុខតែមួយពង្រឹងចុះ bolting បំពង់ដើម្បី crankcase ម៉ាស៊ីននេះ។ កំពូលនៃស៊ុមនេះគឺបំពង់ពីរមួយពង្រឹងលើប្រអប់បំពង់ពហុក្រោមការជិះកង់និងការជួបប្រជុំនៅក្រោមការកំណត់រចនាសម្ព័ន្ធ។
ផ្នែកខាងមុខនិងខាងក្រោយត្រូវបានគេហ្វ្រាំងថាសស្ដង់ដារនិងមិនធម្មតាសម្រាប់ម៉ូតូភៀសខ្លួនតូចមួយ។
ម៉ាស៊ីននេះគឺជាការរចនាដ៏កម្រមួយសម្រាប់ 50 សង្ទីម៉ែត្រគូបមានស៊ីឡាំងតែមួយជាមួយនឹងពីរដង
ការប្រណាំងពាណិជ្ជកម្មគឺអាចរកបាននៅក្នុងឆ្នាំ 1962 គេហៅថា CR110 Cub ដែលផលិតបាន 8,5 ប្រណាំងសេះ (6,3 kW) ពីស៊ីឡាំងតែមួយនិងមានហ្វ្រាំងស្គរ។ ការប្រណាំងកំណែតែ, កំណត់ AR02 ឬក្តីស្រមៃ 50R ត្រូវបាននាំចូលទៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងឆ្នាំ 2004 ។
អាទិត្តវង្ស

ព្រះបាទ**អាទិត្តវង្ស** (សំស្ក្រឹត: **អាទិត្យវំឝ**) បើតាមឯកសារ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​វិញ​ ​ក៏​បាន​កត់សម្គាល់​ដែរ​ថា​ ​ស្ដេច​កំជិលផេះ​ជា​កូន​របស់​ព្រះបាទ​បទុមសុរិយវង្ស។​តែ​ព្រះ​ បទុមសុរិយវង្ស​ជា​កូន​របស់​ព្រះបាទ​អាទិត្តវង្ស។

## ឯកសារយោង
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
បណ្ណាល័យជាតិកម្ពុជា

**បណ្ណាល័យជាតិកម្ពុជា** (National Library of Cambodia; Bibliothèque Nationale du Cambodge) គឺជាស្ថាប័នថ្នាក់ជាតិទទួលខុសត្រូវផ្នែកបណ្ណាល័យ នៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលស្ថិតនៅក្រោមឱវាតក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ។  The Khmer Rouge destroyed most of the books and bibliographical records, only less than 20% of the materials survived.

## ឯកសារយោង 
## មើលផងដែរ 
* បញ្ជីរាយនាម បណ្ណាល័យជាតិ
* Destruction of libraries

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* http://www.bibliotheque-nationale-cambodge.org/
សុនក្ខរិន្ទរាជា

​

ព្រះបាទ**សុនក្ខរិន្ទរាជា** រឺ **ពញាសុក**(គ.ស ?-?) រជ្ជកាល (គ.ស ?-?) បើ​តាម​ពង្សាវ​តារ​វត្ដ​ទឹក​វិល ក្រោយ​ដែល​ព្រះ​បាទ​សិង្ហ​ក័ង្ហា ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២២​ ចូល​ទិវង្គត​ គឺ​ពញា​សុក​ កូនប្រុស​ស្ដេច​ក្រាញ់​ពញា​សួគ៌​លោក​នៅ​ស្រុក​ពោធិ៍​សាត់​ដែល បាន​សោយ​រាជ្យ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​អង្គ។ ពញា​សុក​មាន​ក្រុម​បក្ស​ពួក​សេនា​អាមាត្យ​ អ្នក​តាម​បម្រើ ៥០០​នាក់ ពួក​គេ​និយម​ចូល​ចិត្ដ​ដើរ​បរ​បាញ់​សត្វ យក​សាច់ ភ្លុក ស្នែង កុយ ខ្នាយ និង ស្បែក ទៅ​លក់​ដូរ​សម្រាប់​ចិញ្ចឹម​ជីវិត។ ថ្ងៃ​មួយ​ពញា​សុក​បាន​នាំ​បក្ស​ពួក​ទាំង ៥០០​នាក់ ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​បរ​បាញ់​សត្វ រហូត​ដល់​ភ្នំ​ដង​រែក និង​ភ្នំ​គូលែន កាល​នោះ​ពញា​សុក​មាន​អាយុ​ ២៤ ​ឆ្នាំ​ពេល​ធ្វើ​ដំណើរ​ត្រលប់​មក​លំ​នៅ​ស្ថាន​វិញ ពញា​សុក និង​បក្ស​ពួក​បាន​ដើរ​កាត់​តាម​ទី​ក្រុង​មហាន​គរ ចូល​មក​ដល់​ទី​ប្រជុំ​ជន គេ​ឃើញ​នាម៉ឺន​មន្រ្ដី និង​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​កោរ​សក់​ស្លៀក​ពាក់​ខោ​អាវ​ស កាន់​ទុក្ខ​គ្រប់​គ្នា ហើយ​ស្រែក​ទ្រ​ហោយ​យំ​ខ្សឹក​ខ្យួល​លាន់​លឺ​ពេញ​បរម​រាជ​វាំង។

ឃើញយល់ និង ក្ដាប់ស្ថានការណ៍បានភ្លាមកាលណា ដោយគ្មានភ័យតក់ស្លុត ឬ ខ្លាចក្រែង​ញ​ញើត​អ្វី​ទាំង​អស់ ពញា​សុក​ដើរ​តម្រង់​ចូល​ទៅ​​ក្នុង​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង​សំដៅ​ទៅរករាជបល្លង្ក ក្រលេកមើលទៅពុំឃើញមានព្រះរាជា ពញាសុក ឡើងអង្គុយលើ​បល្លង្ក ហើយ​ប្រកាស​ខ្លួន​ធ្វើ​ជា​ស្ដេច​ក្នុង​ឱកាស​នោះ​។ បក្សពួកទាំង ៥០០ នាក់ ត្រូវបានស្ដេចពញាសុកតែងតាំង អោយមានឋានន្ដសក្ដិជាមន្រ្ដី​ជាន់​ខ្ពស់​គ្រប់​រូប​។ គ្រា​នោះ​គ្មាន​នាម៉ឺន​មន្រ្ដី​ចាស់​ទុំ​ណាម្នាក់ហានជំទាស់ នឹង ពញាសុកឡើយ។ ម្នាក់ៗភ័យខ្លាចអំណាចក្រុមបក្សពួក​ពញា​សុក ហើយ​នាំ​គ្នា​លុត​ជង្គង់​ក្រាប​ថ្វាយ​បង្គំ​សំពះ​គោរព​ធ្វើតាមបញ្ជាពញាសុក ឥតបីហ៊ានអោយខ្ចោះ។ ចំណែកឯពួកពញាសុកវិញ គេ​នាំ​គ្នា​បញ្ចេញ​រិទ្ធិ និយាយ​លេង​សើច​អួត​ក្អេង​ក្អាង និង​ប្រើអំណាចផ្ដាច់ការ ជិះជាន់សង្កត់សង្កិនលួចប្លន់ រិបអូស បំពារបំពានយកទ្រព្យ​សម្បត្ដិ​ប្រជា​នុរាស្រ្ដ​។ ពញ​សុក​នៅ​ពេល​ឡើង​សោយ​រាជ្យ បាន​ទទួល​ឈ្មោះជាក្សត្រថា ព្រះបាទ**សុនក្ខរិន្ទរាជា**។ មហេសីព្រះអង្គ គឺ ព្រះនាងរតនបុប្ផា ដែល​ត្រូវ​ជា​កូន​ស្រី​របស់​ចៅ​ពញា​តេ​ជោ។

## ឯកសារយោង
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកជ្រែករាជ្យក្នុងរឿងនិទាន
បញ្ជីរាយនាម បណ្ណាល័យនៅកម្ពុជា

ខាងក្រោមនេះ គឺជាបញ្ជីនៃ '*បណ្ណាល័យនៅកម្ពុជា*។

## បណ្ណាល័យរដ្ឋាភិបាល
### បណ្ណាល័យនៃស្ថាប័ននានា
* Bangla Academy Library 
* Bangladesh Bank Library
* BIDS Library 
* UNIC Library 

### បណ្ណាល័យសាធារណៈ
* Central Public Library (Dhaka) *See Also 
* Khulna Government Public Library
* Jessore Public Library
* Mymensingh Government Public Library
* Islamic Foundation Central Library 
* Islamic Foundation Library, Mymensingh
* Manirampur Public Library, Manirampur, Jessore
* world of 71 (Public Library & resource center), Manirampur, Jessore

### បណ្ណាល័យជាតិ
* បណ្ណាល័យជាតិកម្ពុជា

## បណ្ណាល័យនៃស្ថាប័ន-គ្រឹះស្ថានអប់រំ
### College libraries
* 

### បណ្ណាល័យសាកលវិទ្យាល័យ
* University Of Liberal Arts Bangladesh
* AIUB Library
* Chittagong University Library
* Islamic University, Kushtia Central Library 
* Bangabandhu Sheikh Mujib Medical University Library
* BUET Central Library
* http://www.ruet.ac.bd/library.php 
* CUET Library 
* Dhaka University Central Library 
* DUET Library 
* Eastern University Library 
* East West University Library
* Green University of Bangladesh Library 
* IBA Library
* Independent University Library
* International Islamic University Chittagong 
* IUT Library and Documentation Center
* Jahangir Nagar University Library
*Northern University Bangladesh Library
* North South University Library
* Rajshahi University Library 
* khulna University Central Library 
* Shahjalal University of Science and Technology Library
* Jessore Science and Technology University Library
* Sher-e-Bangla Agricultural University Library
* Stamford University, Bangladesh Library 
* Southeast University Library 
* State University of Bangladesh Library 
* United International University Library 
* University of Information Technology and Science 
* Uttara University Library
* World University of Bangladesh Library 
* [Leading University Library]

## បណ្ណាល័យនៃស្ថាប័នមិនមែនរដ្ឋាភិបាល
*Book Centre,Chandpur City(the largest library of Bangladesh)
* Friends Library,Kanungopara,Boalkhali,Chittagong (Since-1902)
* **Surdhuni Library**, Asad Road, Khalilgonj, Kurigram 5600 (Established in December, 2013)

### បណ្ណាល័យសាធារណៈ
*Chandpur Public Library,Chandpur City
* Bishwo shahitto kendro Library
* Gonokendor- BRAC   Library
* Maruf Sharmeen Smrity Sonstha Library, Zatramura, Rupganj, Narayanganj
* Muslim Institute Library, Mymensingh
*Shudhijon Pathagar, Narayanganj
* Shihipur Public Library, Bogra
* Srisri Pathodyan, 19/50 Rupnagor, Dhaka. Ashraful Alam Siddique. Mob 01711310483
* KILLAR ANDAR ISLAMIC LIBRARY. LOHAGARA, CHITTAGONG. Mobile phone- 01835 559712-3
*Woodburn Public Library
*Durbar Songho Gronthagar,Khalishpur,Khulna
* Surdhuni Library, Asad Road, Khalilgonj, Kurigram 5600
*Bondhon Gronthagar, Mirpur-14,Dhaka-1206.

### បណ្ណាល័យវេជ្ជសាស្ត្រ
* Apollo Hospital Dhaka Library 
* Centre for Medical Education Library 
* Library and Information Services Unit (LISU) of the ICDDR,B,Chandpur 
* WHO Library of Bangladesh 
* Bangladesh College of Physicians and Surgeons
* Bangladesh Health Professions Institute - Centre for the Rehabilitation of the Paralysed e-library 

## ផ្សេងៗ
* British Council Library, Bangladesh
សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា

**សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា** (គ.ស. ១៧៤៧ ដល់ គ.ស. ១៧៤៨)គឺ សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទស្រីធម្មរាជា (អង្គឥមទី២) ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាសម័យឧដុង្គ ព្រះនាងទ្រង់គឺជាព្រះរាជបុត្រីរបស់ព្រះបាទជ័យជេស្ឋាទី៣ ឬ អង្គស៊ូ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ
*
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរ
ឋានន្តរសក្ដិមន្ត្រីបួនសម្រាប់

**ឋានន្តរសក្ដិមន្ត្រីបួនសម្រាប់**ក្នុងបុរាណសម័យប្រទេសកម្ពុជាបានបែងចែកតំណែងមន្ត្រីជាបួនថ្នាក់ គឺថ្នាក់ ក្សត្រិយ៍ ឧភយោរាជ ឧបរាជ និង វររាជជននី។ 
## ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យសម្រាប់ឯក
សម្រាប់ឯកមានន័យថាថ្នាក់ទីមួយគឺមន្ត្រីអស់ទាំងនោះអាចឡើងទៅជួបព្រះមហាក្សត្រផ្ទាល់។
*១.ទី​អគ្គ​មហា​សេនា (ចៅហ៊្វាទឡ្ហៈ)
*២.ទីយោមរាជ (យមរាជ) 
*៣.​ទីវាំង​វរ​វៀងជ័យ 
*៤.ទីក្រឡាហោម 
*៥.ទី​ចក្រី 
*ទី​ឱភាស​មន្រ្តី រឺ រឿនហ្លួង:
**១.ទីមហា​មន្រ្តី 
**២.ទី​មហា​ទេព

## ក្សត្រិយ៍ឧភយោរាជសម្រាប់ទោ
សម្រាប់ទោថ្នាក់ទីពីរមន្ត្រីទាំងនោះឡើងទៅដល់ព្រះឧភយោរាជផ្ទាល់
*១.ទីសម្ដេច​ចៅពញា (អនុនាយករដ្ឋមន្ត្រី)
*២.ទី​វង្សា​អគ្គរាជ (អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌)
*៣.ទីស្រី​ធម្មាធិរាជ (ក្រសួងវាំង)
*៤.ទីវិបុល​រាជ (ក្រសួងជើងទឹក)
*៥.ទី​រាជ​តេជៈ (ក្រសួងជើងគោក)
*ទីឱភាស​មន្រ្តី (ក្រសួងទូទៅ)
**១.​ទីអធិរាជ​វង្សា
**២.​ទីអធិក​វង្សា

## សម្ដេចព្រះមហាឧបរាជសម្រាប់ត្រី
សម្រាប់ត្រីថ្នាក់ទីបីមន្ត្រីទាំងនោះអាចឡើងគាល់ទៅព្រះមហាឧបរាជផ្ទាល់
*១.ទីជេដ្ឋា​មន្រ្តី 
*២.... ឯករាជ 
*៣....បទេស​រាជ 
*៤.​ទីស្រី​ទិព្វ​វ័ង
*៥.ទីនរិន្ទ​នាយក 
*ទី​ឱភាស​មន្រ្តី​:
**១.​ទីវិសេស​មន្រ្តី
**២.ទី​មន្រ្តី​នាយក

## សម្ដេចព្រះវររាជិនី
សម្រាប់ចត្វាថ្នាក់ទីបួនមន្ត្រីទាំងនោះអាចឡើងទៅព្រះវររាជិនីផ្ទាល់
*១.ទីអធិបតី​សេនា
*២.ទី​វង្សានុរក្ស
*៣.ទីវង្សាភិមន្ត
*៤.ទីបវរ​រាជ
*៥.ទីវង្សាធិបេស
*ទី​ឱភាស​មន្រ្តី
**១.​ទីមហាធិរាជ
**២.​ទីទេព​នាយក

## ឯកសារយោង
*វចនានុក្រមជួនណាត ត្រង់ពាក្យ សមណសក្ដិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឋានន្តរសក្ដិខ្មែរ
ឃុំរក្សជ័យ

ស្វាគមន៏ការមកាន់ទំព័រឃុំរក្សជ័យនៃស្រុកបាភ្នំ
 () ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបាភ្នំ ខេត្តព្រៃវែង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ១២ភូមិ÷

## ព្រំប្រទល់
## អ្នកមកពីឃុំរក្សជ័យ 
### អ្នកស្រី ហ៊ឹម ស៊ីវន 
អ្នកស្រី ហ៊ឹម ស៊ីវន (ភាសាអង់គ្លេស: Him Sivorn ) ជាអ្នកចម្រៀមខ្មែរកើតនៅឆ្នាំ១៩៧០ ក្នុងភូមិគោកសណែ្តក ឃុំរក្សជ័យ ស្រុកបាភ្នំ ខេត្តព្រៃវែង។ ឪពុករបស់អ្នកស្រីឈ្មោះហ៊ឹម លុន (Him Lun) បានទទួលមរណៈភាពក្នុងរបបប៉ុល ប៉ត ចំនែកឯម្តាយរបស់អ្នកស្រីឈ្មោះស ភន់ Sor Porn ។ អ្នកស្រី ហ៊ឹម ស៊ីវន ជាកូនច្បងក្នុងគ្រួសារ ។ នៅពេលលោកស្រីមកកាន់ទីក្រុងភ្នំពេញ ពូរបស់លោកស្រីក៏បានជំរុញអោយលោកស្រីចូលសិក្សាតន្រ្តីនៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ។

### លោក  ឃឹម កញ្ញា 
លោក ឃឹម កញ្ញា គឺជាអ្នកប្រើប្រាស់ម្នាក់នៅក្នុងវីគីភីឌា ដែលមានឈ្មោះថា សីលាបាភ្នំ
## ភូមិ ឃុំនៃស្រុកបាភ្នំ 
=មើលផងដែរ=

=តំណភ្ជាប់ក្រៅ=
*វិបសាយគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកម្ពុជាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រៃវែង
សីលាបាភ្នំ

ថៃ ស៊ីណាគឺជាឈ្មោះអ្នកប្រើប្រាស់ម្នាក់នៃទំព័រវីគីភីឌាខ្មែរ
ចុចទីនេះដើម្បីទៅកាន់ទំព័រ របស់គាត់ អ្នកប្រើប្រាស់:ថៃ ស៊ីណាkep

|- style="background: #f1f5fc;"
|valign=top|**គេហទំព័រ :** ||
ព័ត៌មានវិទ្យាសាលា ដុន បូស្កូកែប 
|-

|-
|}
លំពង្ស

​
ព្រះបាទ**លំពង្ស** (គ.ស ១០៦៣-១១១៨) រជ្ជកាល (គ.ស ១១៦៣-១១១៨) ព្រះលំពង់ ជាព្រះរាជបុត្រាឡើងសោយរាជ្យ ស្នងព្រះវររាជបិតា ក្នុងឆ្នាំមមែបញ្ចស័ក ព.ស ១៧០៧, គ.ស ១១៦៣, ម.ស ១០៨៥, ច.ស ៥២៥។ ព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាមជា **ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមលំពង្សរាជាធិរាជ**។ ព្រះអង្គយកព្រះក្សត្រីលើកជាអគ្គមហេសី ទ្រង់ព្រះនាម **សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះមហាក្សត្រី ចក្រពត្តិ**។ ព្រះអង្គឲ្យប្រជុំសាមលរាជ មកសាងព្រះមេរុ ខ្នាតធំធ្វើបុណ្យ ព្រះបរមសព សម្ដេចព្រះវររាជបិតា បីខែ។ សូរេចហើយ ព្រះអង្គទ្រង់ប្រព្រឹត្ត តាមគន្លងសម្ដេចព្រះវររាជបិតា ដូច្នេះព្រះរាជសីមា អាណាខែត្រ ក៏សុខរៀងមក។ ក្នុងឆ្នាំម្សាញ់ នពស័ក ព.ស ១៧៤១, គ.ស ១១៩៧, ម.ស ១១១៩, ច.ស ៥៥៩ ព្រះបរមបពិត្រ សោយរាជ្យបាន ៣៥ ឆ្នាំនោះ សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសី សម្ភពព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាម ព្រះរាជឱង្ការ។ លុះសោយរាជ្យមកបាន ៥៥ ឆ្នាំ ព្រះជន្មាយុបាន ៧៥ ឆ្នាំ ទ្រង់ប្រឈួនរោគ សុគតទៅ។ មន្ត្រីលើកព្រះបរមសព ដំកល់ក្នុងព្រះកោដ្ឋហើយ អញ្ជើញព្រះរាជឱង្ការ ជាព្រះរាជបុត្រាឲ្យឡើងសោយរាជ្យ។

អ្នកស្រាវជ្រាវសូមជំរាបថា : "យើងក៏មិនដែលឃើញមានព្រះនាម ព្រះមហាក្សត្រយ៍អង្គនេះក្នុងឯកសារដទៃទៀតដែរ"។

## ឯកសារយោង
*ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ
សិរីវីចក្រ

​
ព្រះបាទ**សិរីរតន៍** រឺ **សិរីវីចក្រ** (គ.ស ១០៣២-១១៦៣) រជ្ជកាល (គ.ស ១០៩៩-១១៦៣) ព្រះរាជបុត្រ ព្រះបរមរាជាពញាជ័យ ឡើងសោយរាជ្យស្នងសម្ដេចព្រះបិតុលា (ព្រះបិតុលា = ឪពុកធំ ឬ ឪពុកមា ខាងបិតា - ព្រះបិតុច្ឆា = ឪពុកធំ ឬ ឪពុកមា ខាងមាតា) ក្នុងឆ្នាំឆ្លូវនពស័ក ព.ស. ១៦៤១ - គ.ស. ១០៩៧-ម.ស. ១០៩១-ច.ស. ៤៥៩ ទ្រង់ព្រះនាមជា**ព្រះសិរីវីចក្រ** ព្រះជន្មាយុ ៦៧ឆ្នាំ។ ព្រះរាជាអង្គនេះ ទ្រង់ប្រព្រឹត្តតាមគន្លង សម្ដេចព្រះវររាជបិតា និងសម្ដេចព្រះបិតុលា, ព្រះរាជសីមា ក៏បានសុខក្សេមក្សាន្ត។ ក្នុងឆ្នាំ រកាឯកស័ក ព.ស. ១៦៨៨, គ.ស ១១៤៤, ម.ស ១០៦៦, ច.ស ៥០៦ អ្នកព្រះម្នាងគន្ធបទុម សម្ភពព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាម ព្រះលំពង្ស។ សម្ដេចព្រះរាជបិតា មាតាទ្រង់ព្រះស្នេហាណាស់ ទ្រង់ឲ្យបង្ហាត់បង្ហាញ សិល្បសាស្ត្រវិជ្ជាការផងទាំងឡាយ ដោយប្រពៃ។ ព្រះបរមបពិត្រស្ដេចសោយរាជ្យបាន ៦៦ ឆ្នាំ ព្រះជន្មាយុ ១៣៣ ឆ្នាំ ទ្រង់ប្រឈួនរោគសុគតទៅ។ មន្ត្រីលើកព្រះបរមសព តម្កល់ក្នុងព្រះកោដ្ឋស្ដេចហើយ ទើបអញ្ជើញព្រះលំពង្សជាព្រះរាជបុត្រ ឡើងសោយរាជ្យ។ (អ្នកស្រាវជ្រាវសូមជំរាបថា : "ព្រះនាមព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះ ក៏មិនឃើញមានក្នុងឯកសារផ្សេងៗដែរ")។

## ឯកសារយោង
*ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ
សិទ្ធានរាជា

​

ព្រះបាទ**សិទ្ធានរាជា** រឺ **សុទ្ធានរាជា** (គ.ស ១៣០៩-១៣៤៦) រជ្ជកាល (គ.ស ១៣៤៥-១៣៤៦) ព្រះរាជ ​អភិសេក​ត្រូវ​បាន​រៀបចំ​ធ្វើ​នៅ​ថ្ងៃ ​១១​កើត ខែ​ផល្គុន​ ​ឆ្នាំរកា​ ​ព.ស​១៨៨៩, ម.ស ​១២៦៧, ច.ស​ ៧០៧ និង​ត្រូវជា​គ.ស​ ១៣៤៥។​ ព្រះ​សិទ្ធានរាជា​បាន​ទទួល​ព្រះ​បរម​នាម​ថា​ **​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ ​ព្រះ​សិទ្ធានរាជាធិរាជ​ ​រាមាធិបតី**។​ ​ព្រះ​អង្គជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២៧។​ ​ព្រះ​អង្គ​គង់នៅ​មហានគរ​ដដែល។ មុន​នឹង​ឡើង​សោយរាជ្យ​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ព្រះលំពង្ស។ សោយរាជ្យ ​បាន​ប្រមាណ​៣​ខែ​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ធ្លាក់ខ្លួន​មានជំងឺឈឺ​ធ្ងន់ ​មើល​មិនជា​ ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​បាន​ចូល​ទិវង្គតទៅ​ ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំច​ ​ព.ស​ ១៨៩០។

បើតាមឯកសារមហាបុរសខ្មែឬ ព្រះសិទ្ធានរាជា មានព្រះរាជបុត្រា ពីរព្រះអង្គ មួយព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាម ព្រះលំពង្សរាជា មួយព្រះអង្គទៀត ទ្រង់ព្រះនាមព្រះសុរិយោទ័យ។ 

## ឯកសារយោង
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
*ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ
​ក្លឹប​បាល់ទាត់ឆេលស៊ី

**ក្លិបបាល់ទាត់ឆេលស៊ី**  (ឆេលស៊ី FC) ជាក្លិបបាល់ទាត់អាជីពមានមូលដ្ឋាននៅតំបន់ហ្វុលហាម ទីក្រុងឡុងដ៍ លេងក្នុងលីកលំដាប់កំពូល​គឺ ព្រីមៀរលីក របស់ប្រទេសអង់គ្លេស។ ក្លិប​នេះបង្កើតឡើង​នៅឆ្នាំ១៩០៥ មានពហុកីឡដ្ឋានឈ្មោះស្តេមហ្វ័ដប្រ៊ីដ ដែលមានកៅអីអង្គុយចំនួន៤១៨៣៧ ។

## ឯកសារយោង
រាជឱង្ការ

​
ព្រះបាទ**រាជឱង្ការ** (គ.ស ១១៩៧-១២៧៥) រជ្ជកាល (គ.ស ១២១៧-១២៧៥) ឡើងសោយរាជ្យ ស្នងសម្ដេចព្រះវររាជបិតា ពីឆ្នាំឆ្លូវនពស័ក ព.ស ១៧៦១, គ.ស ១២១៧, ម.ស ១១៣៩, ច.ស ៥៧៩ ព្រះជន្មាយុ២០ឆ្នាំ ទ្រង់ព្រះនាម**សម្ដេចព្រះបាទព្រះរាជឱង្ការ**។ ព្រះអង្គយកព្រះមង្គលក្សត្រី ជាព្រះរាជវង្ស លើកឡើងជាអគ្គមហេសី ទ្រង់ព្រះនាមសម្ដេចព្រះភគវតីមង្គលក្សត្រីសិរីវីចក្រពត្តិ ហើយព្រះអង្គប្រជុំសាមលរាជ ធ្វើព្រះមេរុថ្វាយព្រះភ្លើង ព្រះបរមសពសម្ដេចព្រះវរាជបិតា ៣ ខែ ព្រមដោយល្បែងមហោស្រពជាឱឡារិក។ លុះព្រះអង្គសោយរាជ្យបាន ៥៨ ឆ្នាំ ព្រះជន្មបាន ៧៨ ឆ្នាំ ទ្រង់ប្រឈួនសុគតទៅ។ មន្ត្រីលើកព្រះសពតម្កល់ក្នុងព្រះកោដ្ឋហើយអញ្ជើញព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ ជាព្រះរាជបុត្រឲ្យឡើងសោយរាជសម្បត្តិតាមប្រពៃណី។

## ព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងរាជ្យ
ក្នុងឆ្នាំរកាសប្តស័ក ព.ស ១៧៦៩, គ.ស ១២២៥, ម.ស ១១៤៧, ច.ស ៥៤៧ ព្រះបាទបរមនាថ បរមបពិត្រ ស្ដេចលើកព្យូហយាត្រា នាំរាជសេវកាមាត្យ ទាំងខាងក្នុងទាំងខាងក្រៅ ទៅទតទឹកទន្លេធំ។ ទ្រង់ប្រថាប់នៅនគរបានជ័យ បានការហើយត្រាស់សួរទៅពញាមន្ត្រីវរវង្សថា : "ម្ដេចក៏ចៅ មិននៅក្នុងកំផែងប្រាសាទនេះ" ចៅពញាមន្ត្រីវរវង្ស ក្រាបទូលថា : ទីនេះប្រជារាស្ត្រប៉ង នៅច្រើនៗគ្នាដែរតែចេះតែឃើញសម្ដេចព្រះអយ្យកោ ស្ដេចមកបណ្ដេញពុំឲ្យនៅ អ្នកនៅចេះតែមានជម្ងឺដំកាត់ពន់ប្រមាណ។ ក្នុងខណៈ ដែលសម្ដេចព្រះនាគសេនមហាថេរ ចូលទៅថ្វាយព្រះពរនោះ ព្រះអង្គបានសួរថា : "បើញោមបង្វែរទីនេះ ទៅជាព្រះអារាម តើគួរឬទេ?" សម្ដេចព្រះនាគសេន ថ្វាយព្រះពរថា : "គួរ"។ ទើបព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ ឧកញ៉ាសម្ដេចយល់ ឲ្យសាងព្រះវិហារ សាងព្រះពុទ្ធរូបក្នុងវត្តនោះវេរថ្វាយទៅជាវត្ត ឲ្យសម្ដេចព្រះនាគសេន នៅគង់ចាំវស្សា។ សម្ដេចព្រះនាគសេនថ្វាយព្រះពរថា : ទីនេះជា "ឧត្តុង្គឧត្តម ខ្ពស់ប្រសើរណាស់ គួរសមតែតម្កល់ព្រះពុទ្ធរូប ថាបើនឹងឲ្យព្រះសង្ឃគង់ចាំវស្សា មានសិស្សានុសិស្ស ធ្វើឲ្យឆ្អេះឆ្អាបនោះ ពុំបានទេ"។ ទើបព្រះអង្គឲ្យឧកញ៉ា សម្ដេចសាងព្រះអារាមមួយទៀត ជាំយខាងជើងនគរបានជ័យ បានការហើយតាំងនាមហៅនគរតូច ឲ្យសម្ដេចព្រះនាគសេន គង់ចាំវស្សាក្នុងវត្តទាំងពីរ។ ស្ដេចធ្វើបបុណ្យឆ្លងស្រេច ក្នុងឆ្នាំរកាសប្តស័ក។ លុះសូរេចបុណ្យហើយ ព្រះអង្គព្រះរាជដំណើរទៅមហានគរវិញ ព្រះអង្គសោយរាជ្យរៀងមក។
 
## រាជបុត្រ
សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីសម្ភពព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាមសុរិយោពណ៌។ 

អ្នកស្រាវជ្រាវ សូមជំរាបថា : "ព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះ ក៏ពុំឃើញមានព្រះនាមក្នុងឯកសារដទៃទៀតដែរ"។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ

## ឯកសារយោង
*ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
បាអាត

​
ព្រះចៅ**បាអាត** (គ.ស ?-១៣៥៥) រជ្ជកាល (គ.ស ១៣៥៣-១៣៥៥) ចៅបាអាត ឡើងសោយរាជ្យ នៅមហានគរ ក្នុងឆ្នាំម្សាញ់ បញ្ចស័កនោះ ព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាមថា **ព្រះចៅបាអាតរាជា**។ ព្រះចៅរាមាធិបតី ស្ដេចសៀម កាលបើបានរៀបអភិសេក ព្រះរាជបុត្រទី១របស់ព្រះអង្គរួចហើយ ក៏បានទុកព្រះចៅបាអាតមួយ ចៅកំបង់ពិសីមួយ និងសេនាទាហានសៀមមួយម៉ឺននាក់ ឲ្យនៅជួយធ្វើការរាជការ និងរក្សានគរ។ ទ្រង់តាំងនាម៉ឺនសៀម ឲ្យធ្វើជាចៅហ្វាយស្រុក ស្រុកបស្ចិមមួយ នគររាជសីមាមួយ ស្រុកទាំងពីរ សៀមយកជាប់ទៅ តាំងពីពេលនោះមក។ ព្រះចៅរាមាធិបតី លុះតាំងនាម៉ឺនរួចហើយ ទ្រង់ប្រទានរង្វាន់ ដល់សេនាទាហានតាមសមគួរ។ ស្ដេចត្រាស់ឲ្យផាត់កៀរគ្រួសារខ្មែរ ប្រាំបួនម៉ឺននាក់ ទ្រង់ទុកមួយម៉ឺន ទ្រង់ឲ្យជញ្ជូនយកទ្រព្យ ពិសេសមានតម្លៃ និង មាសប្រាក់សម្រាប់ផែនដី សព្វដំរី សេះ ព្រះរាជទ្រព្យគ្រប់គ្រឿងប្រដាប់ ទ្រង់ឲ្យយកកន្ទេលមាស កន្ទេលប្រាក់ ដាក់រទេះ ផ្ទុកជាស្រេចហើយ ទើបស្ដេចលើកទ័ព មកក្រុងមហានគរវិញ។

ព្រះចៅបាអាត បានសោយរាជ្យ ជាស្ដេចក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ទ្រង់បានឲ្យមនុស្សដើរបញ្ចុះបញ្ចូលរាស្ត្រខ្មែរបានមកតាំងជាមន្ត្រី ហើយឲ្យមន្ត្រីខ្មែរ សៀម ចេញប្រាបប្រាម សង្កត់ខែត្រនានា ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា តែសង្កត់បានតែខែត្រ ដែលនៅជិតៗប៉ុណ្ណោះ ឯខែត្រធំ តូច នៅត្រើយ ខាងកើត ខាងជើង ខាងត្បូងនោះ ពុំមកចុះចូលស្ដេចឡើយ។ ចៅហ្វាយស្រុកទាំងនោះ តាំងខ្លួនជាធំតែដោយខ្លួន លើកទ័ពលបកាប់សម្លាប់គ្នា, អស់ប្រជានុរាស្ត្រ កើតវិនាសក្ដៅក្រហាយ ជាកលិយុគ កើតទុក្ខតាំងពីឆ្នាំម្សាញ់ បញ្ចស័កនោះរៀងមក។

នេះនឹងស្រដីពីព្រះស្រីសុរិយោវង្ស ដែលព្រះអង្គចាញ់ទ័ពសៀម រត់ទៅប្រទេសលាវ។ ព្រះស្រីសុរិយោវង្ស ដែលស្ដេចទៅគង់នៅក្នុងនគរលាវនោះ លុះមហានគរបែកធ្លាយហើយ ព្រះអង្គក៏ចេញអំពីនគរលាវ មកបញ្ចុះបញ្ចូលសេនាទាហាន ប្រាបប្រាមស្រុកដែលចលាចល ឲ្យបានរាបទាប រហូតទល់នឹងស្រុកចំណុះសៀម។

ព្រះចៅបាអាត សោយរាជ្យបាន ២ឆ្នាំ គឺពីឆ្នាំម្សាញ់ បញ្ចស័ក ដល់ឆ្នាំមមែ សប្តស័ក បើរាប់តែក្បាល ឆ្នាំ បាន៣ឆ្នាំ ទ្រង់ប្រឈួនហើយសុគតទៅ។ មន្ត្រីខ្មែរសៀម លើកព្រះសពធ្វើបុណ្យ ហើយអញ្ជើញព្រះចៅបាសាត ជាព្រះរាជអនុជ ឲ្យឡើងសោយរាជ្យ ជាជំនួសព្រះរៀម។

## ឯកសារយោង
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
*ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រសៀមក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះចៅនៃមហានគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអនុរាជសៀមចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឧទង
កំបង់ពិសី

​
ព្រះចៅ**កំបង់ពិសី**ឡើងសោយរាជ្យ ស្នងព្រះជេដ្ឋា ក្នុងឆ្នាំ កុរឯកស័ក ព.ស ១៩០៣,គ.ស ១៣៥៩, ម.ស ១២៨១, ច.ស ៧២១។ ស្ដេចថ្មីនេះ សោយរាជ្យបានមួយខែ ទទួលពេលនោះ ព្រះសុរិយោវង្ស ដែលស្ដេចបានប្រជុំទ័ពនៅខេត្តបាសាននោះ បានឫក្សហើយ ព្រះអង្គក៏លើកទ័ព ទាំងជើងទឹក ជើងគោក ចេញតាមរយៈ ផ្លូវទៅព្រះមហានគរ (អង្គរធំ)។ ចំណែក ឯសម្ដេចព្រះទេពី ស្ដេចបានចុះព្រះទីនាំងនាវា បណ្ដោយតាមក្រោយកងទ័ព ទៅដល់ទីមួយអន្លើហើយ ក៏សម្ដេចព្រះមហេសី ស្ដេចទតទៅឃើញភ្នំមួយ ឈ្មោះភ្នំព្រាយ មានទីរហោឋាន ល្អជាទីមនោរម្យ។ ស្ដេចចតព្រះទីនាំងនៅទីនោះ ហើយយាងឡើងទៅ លើកំពូល ស្ដេចទតឃើញមានសាលាទេវរុក្ខមួយស្ដុកស្ដម្ភប្រពៃណាស់។ ស្ដេចទ្រង់បន់ស្រន់បួងសួងថា : សូមឲ្យព្រះទេវរុក្ខ ដែលស្ថិតនៅក្នុងទី ភ្នំព្រាយនេះ ជួយបីបាច់ថែរក្សាកងទ័ព ព្រះស្វាមីរបស់ព្រះអង្គ ឲ្យបានជ័យជំនះផង។ ថាបើព្រះស្វាមីស្រេចការសង្គ្រាមហើយកាលណា ព្រះអង្គនឹងតាំងតែងសាងឋានទេវរុក្ខ ឲ្យប្រពៃថ្វាយ ជាពុំខាន។

លុះសម្រេចសង្គ្រាមហើយ សម្ដេចព្រះទេពី ក៏ឲ្យជាងធ្វើថ្វាយ តាមសេចក្ដីដែលបួងសួង ព្រោះហេតុនោះហើយ ទើបបានជាភ្នំព្រាយនោះ ប្រែឈ្មោះមកហៅថា ភ្នំព្រះទេពី រៀងមកវិញ។

កាលព្រះសុរិយោវង្ស ទ្រង់លើកទ័ពចូលទៅវាយព្រះនគរ ក្នុងគ្រានោះ មន្ត្រីខ្មែរដែលនៅក្នុងព្រះមហានគរ ដឹងថាអម្ចាស់របស់ខ្លួន លើកទ័ពមកដល់ហើយ ក៏ពុំបានយកចិត្តទុកដាក់ ជួយច្បាំងសៀមឡើយ គឺងាកចិត្តមករកអម្ចាស់របស់ខ្លួន។ កាលព្រះចៅកំបង់ពិសី លើកទ័ពចេញទៅតតាំងច្បាំងនឹងព្រះស្រីសុរិយោវង្សនោះ ទ័ពខ្មែរ ដែលនៅជាមួយសៀម ក៏ជួយវាយពីខាងក្រោយ ខ្ទប់កងទ័ពសៀម ឥតសំចៃដៃឡើយ។ កងទ័ពសៀម ដែលនៅជាកណ្ដាល នៃ កងទ័ពខ្មែរ ត្រូវកងទ័ពខ្មែរ បាញ់ ចាក់កាប់សម្លាប់ ស្លាប់ពលសៀមអស់ជាច្រើន ទាំងព្រះចៅកំបង់ពិសី ក៏សុគតក្នុងសង្គ្រាមដែរ។ ព្រះសុរិយោវង្ស ទ្រង់ឲ្យចាប់ឈ្លើយសៀម ក្នុង១០ភាគ បាន ៩ ភាគ រត់រួចតែមួយភាគប៉ុណ្ណោះ។ ព្រះអង្គយកនគរវិញបាន ក្នុងឆ្នាំកុរ ឯកស័ក ព.ស ១៩០៣, គ.ស ១៣៥៩។ ដោយព្រះតេជានុភាព ដែលទ្រង់បានជ័យជំនះ ហើយព្រះសុរិយោវង្ស ក៏ទ្រង់ឡើង រាជាភិសេក (អភិសេកក្សត្រិយ៍ដែលបានជ័យជំនះ លើសឹកសត្រូវ ហើយបានទទួលរាជ្យ) ជាក្សត្រ រក្សាវង្ស តព្រះមហាប្រយូរវង្សរៀងមក។

## ឯកសារយោង
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
*ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រសៀមក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះចៅនៃមហានគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអនុរាជសៀមចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឧទង
បាសាត

​

ព្រះចៅ**បាសាត** (គ.ស ១២៩៤-១៣៥៩) រជ្ជកាល (គ.ស ១៣៥៦-១៣៥៩) សោយរាជ្យស្នងសម្ដេចព្រះជេដ្ឋា ក្នុងឆ្នាំវក អដ្ឋស័ក ព.ស ១៩០០, គ.ស ១៣៥៦, ម.ស ១២៧៨, ច.ស ៧១៨ ក្នុងព្រះជន្មាយុ ៦២ ឆ្នាំ។

កាលព្រះស្រីសុរិយោវង្ស ដែលទ្រង់រត់ទៅស្រុកលាវនោះ ព្រះចៅក្រុងចម្ប៉ាសក្ដិ ទទួលទំនុកបំរុង បានថ្វាយពលលាវ ១៥០០នាក់ និង គ្រឿងសស្ត្រាវុធ ជាច្រើន។ លុះបានហើយ ព្រះអង្គ ក៏លើកទ័ពចុះមកសង្កត់ ស្រុក ខេត្ត ដែលចុះសៀមនោះរៀងមក។

ព្រះអង្គទៅប្រថាប់ ប្រជុំហាត់ ហ្វឹកហ្វឺនទ័ពនៅបាសាន (ស្រុកស្រីសន្ធរ)។ ដល់ឆ្នាំកុរ ឯកស័ក ព្រះចៅបាសាត សោយរាជ្យបាន ៣ ឆ្នាំ ទ្រង់សុគតទៅ។ ពួកនាម៉ឺនមន្ត្រី លើកសពតម្កល់ក្នុងព្រះរាជកោដ្ឋ ហើយអញ្ជើញ ចៅកំបង់ពិសី ជាព្រះអនុជ ឲ្យឡើងសោយរាជ្យ ស្នងព្រះជេដ្ឋាធិរាជ។

## ឯកសារយោង
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
*ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រសៀមក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះចៅនៃមហានគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអនុរាជសៀមចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឧទង
បរមរាមាធិបតី

​
ព្រះបាទ**បរមរាមាធិបតី** (គ.ស ១៣១៧-១៣៧៣ រឺ ១៣៤១-១៣៧២) រជ្ជកាល (គ.ស ១៣៦៩-១៣៧៣ រឺ ១៣៦២-១៣៧២)
ព្រះបរមរាមា ជាព្រះរាជបុត្រ ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះលំពង្សរាជា ទ្រង់ឡើងសោយរាជសម្បត្តិ ក្នុងឆ្នាំរកា ឯកស័ក ព.ស ១៩១៣, គ.ស ១៣៦៩, ម.ស ១២៩១, ច.ស ៧៣២ ក្នុងជន្មាយុ ៥២ វស្សា។ បើតាមពង្សាវតារផ្សេង ថាព្រះអង្គអភិសេកនៅ ថ្ងៃ ​១១​ ​រោច​ខែ​កត្កិក​ ​ឆ្នាំខាល​ ​ព.ស ​១៩០៦, ម.ស​ ១២៨៤​, ​ច.ស ​៧២៤, គ.ស​ ១៣៦២ ព្រះ​បរមរាមា​បាន​ទទួល​ព្រះ​រាជាភិសេក​យ៉ាង​មហោឡារិក​នៅ​មហានគរ។​ ​កាលនោះ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម ​២១ ​វស្សា។ ព្រះចៅពញាយ៉ាត ដែលជាព្រះរាជបុត្រ ព្រះស្រីសុរិយោវង្សនោះ ក្នុងពេលនោះ ព្រះអង្គគង់នៅជាព្រះកុមារណាស់ នឹងឡើងទទួលរាជសម្បត្តិ ស្នងព្រះបិតាពុំទាន់បាន។ ព្រះបរមរាមាកាលបានឡើងសោយរាជ្យហើយ ព្រះអង្គក៏ប្រជុំចៅហ្វាយស្រុកធំ - តូច ចូលមកធ្វើព្រះមេរុ បូជាព្រះបរមសព ជាសូរេចហើយ ព្រះអង្គសោយរាជ្យជាសុខតរៀងមកបាន ៥ ឆ្នាំ ទ្រង់ប្រឈួន ជាខ្លាំងក៏សុគតទៅ។ មន្ត្រីលើកព្រះបរមសព តម្កល់ក្នុងព្រះកោដ្ឋស្រេចហើយ អញ្ជើញព្រះធម្មាសោករាជជាព្រះអនុជ ព្រះអយ្យកោមួយនឹងព្រះបរមរាមា ឲ្យឡើងសោយរាជ្យស្នងព្រះជេដ្ឋា។ ពង្សាវតារផ្សេង ព្រះ​អង្គ​បាន​ក្លាយទៅជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ទី​៣០​ ​ដោយ​មាន​ព្រះ​បរម​នាម​ **ព្រះបាទ​សម្ដេច​ ​ព្រះ​បរមរាមាធិបតី**។​ ​ព្រះ​អង្គ​គង់នៅ​ព្រះ​មហានគរ​ដដែល។​ ក្នុង​រាជ្យ​ ស្ដេច​អង្គ​នេះ​ ​គេ​ពុំ​កត់សំគាល់​ឃើញ​មាន​ព្រឹត្ដិការណ៍​អ្វី​សំខាន់​ ​គួរ​ឲ្យ​កត់សំគាល់។​ ព្រះ​អង្គ​ក៏​គ្មាន​ព្រះរាជបុត្រ​សម្រាប់​បន្ដ​រាជ្យ​ដែរ។ សោយរាជ​សម្បត្តិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ ប្រមាណ​ ​១១ឆ្នាំ ព្រះ​អង្គ​មានជំងឺ ​ឈឺ​ជា​ទម្ងន់​ ​ហើយ​បាន​ចូល​ទិវង្គតទៅ​ ​នៅ​ឆ្នាំជូត​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៣១ ​វស្សា។​ ​ក្រុម​នាម៉ឺន​សព្វ​មុខមន្ដ្រី​បាន​នាំ​គ្នា​មូលមតិ​ស្រុះស្រួល​ទៅ​សុំ​យាង​ ព្រះ​ធម្មាសោករាជ​ ​ដែល​ត្រូវជា​ប្អូន​ ​ឲ្យ​ឡើង​សោយរាជ​សម្បត្តិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បន្ដ​ពី​បង។​

## ឯកសារយោង
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
*ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទេឝ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ