open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
សុរិន្ទ

**សុរិន្ទ** (    ,  ) គឺជាទីក្រុងមួយក្នុងប្រទេសថៃ ជាទីរួមខេត្តនៃខេត្តសុរិន្ទ ។ គីឡូម៉ែត្រ ខាងកើត-ឦសាននៃរាជធានីបាងកក។ វា​ជា​កន្លែង​នៃ​ការ​ប្រកួតជុំឡើងដំរីសុរិន្ទប្រចាំ​ឆ្នាំ។   ។ សុរិន្ទ មាន​ប្រជាជន​ប៉ាន់​ស្មាន​ចំនួន ៣៩ ១៧៩ ។ 

## ភូមិសាស្ត្រ 
នៅ​ភាគ​ខាង​ជើង​នៃ​ខេត្ត​គឺ​ជ្រលងទន្លេមូន ដែល​ជា​ដៃ​ទន្លេ ​មេគង្គ ។ នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ខេត្ត​នេះ គឺ​ជា ​ខ្សែ​ជួរ​ភ្នំ​ដុងរ៉ែក ដែល​បង្កើត​ជា​ព្រំ​ដែន​មក​កម្ពុជា​ផង​ដែរ។ ផ្នែកកណ្តាល និងភាគខាងជើងនៃខេត្តកំពុងមានទំនាបទឹកជំនន់។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
### បុរេប្រវត្តិ 
អ្នកតាំងលំនៅដំបូងបំផុតនៅក្នុងតំបន់នេះគឺជាអ្នកប្រមាញ់។ យុគថ្មរំលីង ដោយមានការណែនាំអំពីកសិកម្ម មានអាយុកាលពី ២.៥០០ ដល់ ១.៥០០ ឆ្នាំមុនគ.ស.។ យុគសម័យសំរិទ្ធមានចាប់ពី ១ ៥០០-៥០០ មុនគ.ស. និងយុគដែកពី ៥០០មុនគ.ស. ដល់ ៥០០ គ.ស.។ វាគឺនៅក្នុងយុគសម័យដែកដែលភស្តុតាងដំបូងនៃការតាំងទីលំនៅរបស់មនុស្សបានលេចឡើងនៅក្នុងខេត្តដែលមានទីតាំងប្រហែលហុកសិបនៃយុគសម័យដែក។

### រយៈពេលប្រវត្តិសាស្ត្រ 
សម័យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដែល​គេ​ស្គាល់​ដំបូង​បំផុត​គឺ​សម័យទ្វារវតី ។ នេះ​ជា​វប្បធម៌​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ដែល​សាយភាយ​តាម​តំបន់​ភាគ​ឦសាន​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​បច្ចុប្បន្ន។ ភស្តុតាងនៃវប្បធម៌នេះត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងតំបន់សុរិន្ទ ដែលមានអាយុកាលចន្លោះពីសតវត្សទី៧ដល់ទី១១នៃគ.ស។ គឺនៅក្នុងសម័យនោះ ដែលព្រះពុទ្ធសាសនាបានក្លាយជាសាសនាលេចធ្លោនៃតំបន់។

ក្រោយ​សម័យ​ទ្វារវតី អាណាចក្រ​ខ្មែរ ​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​បាន​ពង្រីក​ឥទ្ធិពល​របស់​ខ្លួន​ពេញ​តំបន់​ឥសាន​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ប្រទេស​ថៃ។ រយៈពេលនេះគ្របដណ្តប់លើសតវត្សទី ៧ ដល់ទី ១៣ នៃគ.ស សុរិន្ទ គឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃអាណាចក្រខ្មែរបុរាណ។ ប្រាសាទព្រះវិហារបុរាណ និងជនជាតិខ្មែរ ដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នៅតែជាផ្នែកនៃខេត្តសុរិន្ទ។ សិលាចារឹកខ្មែរ មានកាលបរិច្ឆេទពី ៦០០ គ.ស. ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនសតវត្សក្រោយមក ទីតាំងខ្មែរកាន់តែច្រើនឡើងៗត្រូវបានសាងសង់នៅក្នុងខេត្តនេះ ជាពិសេសប្រាសាទស្រីខរភូមិ។ ទីតាំងទាំងនេះនឹងបង្កើតបានជាផ្នែកនៃបណ្តាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្មែរ ដែលផ្តោតលើប្រាសាទភ្នំរុង។

ខេត្តនេះមានការកើនឡើងបន្តិចម្តងៗនៃចំនួនប្រជាជន មានការហូរចូលជាបន្តបន្ទាប់នៃប្រជាជនមកពីតំបន់ជុំវិញ ភាគច្រើនជាប្រទេសកម្ពុជា (ផ្នែកនៃប្រទេសកម្ពុជាខាងលិចត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយទីក្រុងបាងកកនៅពេលនេះ) ប៉ុន្តែសុរិន្ទមានលក្ខណៈគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ខ្លួនឯង និងនៅដាច់ដោយឡែកខ្លះ។ នេះបានផ្លាស់ប្តូរជាមួយនឹងការមកដល់នៃផ្លូវដែកនៅឆ្នាំ១៩២២ ។ សុរិន្ទ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនត្រូវបានលាតត្រដាងទៅកាន់ពិភពលោកកាន់តែទូលំទូលាយ។ ពាណិជ្ជករចិន និងឥណ្ឌាបានតាំងលំនៅ ការផលិតបានកើនឡើង ហើយ សុរិន្ទបានចូលរួមជាមួយពិភពទំនើប។
រូបភាពតូច| ទីសក្ការៈបូជាក្រុងដែលមានរចនាបថទៅនិងស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៅថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
រួញ

## ប្រវត្តិ 
ចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ 2017 មក  រួញ-ROUNH ស្ទូឌីយោ ដែលបង្កើតមកដោយ កញ្ញា **ហួត កែវលីវីន** បានបង្កើតតម្លៃដល់សិល្បៈច្នៃប្រឌិត និងការរចនានៅកម្ពុជា។ រួញ-ROUNH ស្ទូឌីយោ រួញ ស្ទូឌីអូ ជាប្រភេទ ស្ទូឌីយោសេវាកម្មក្រាហ្វិកចលនាដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងការរចនាប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត យើងទទួលបានពីចំណង់ចំណូលចិត្ត និងមានក្រុមដែលមានទេពកោសល្យនៅពីក្រោយគម្រោងនីមួយៗ។រឿងរ៉ាវនៃការចាប់ផ្តើមរបស់រួញ-ROUNH ស្ទូឌីយោ គឺ ដើម្បីនាំយកអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរបុរាណមកធ្វើជាគំនូរជីវចល។
គម្រោង​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា “កុលាបប៉ៃលិន” ជា​ចំណុច​សំខាន់​មួយ​សម្រាប់យើង និងបានផ្តល់ឱ្យយើងនូវគំនិតផ្តួចផ្តើមដើម្បីចូលរួមដើម្បីបន្តការច្នៃប្រឌិតសិល្បៈ។ នៅឆ្នាំ២០១៧ រួញ ស្ទូឌីយ៉ូត្រូវបានបង្កើតដោយយុវជនមួយក្រុមដែលមានបំណងចង់ឲ្យផ្នែកគំនូរជីវចលមានភាពរីកចម្រើនទៅមុខ។ ហើយថែមទាំងចង់ពង្រឹងផ្នែក រចនាបែបឌីជីថល ឲ្យមានគុណភាពល្អ និងមានភាពច្នៃប្រឌិតខ្ពស់ដើម្បីផ្តល់ឲ្យអតិថិជននូវអ្វីដែលថ្មី និងគុណភាព។ 

នៅពីក្រោយអត្ថន័យរបស់ “រួញ” គឺមានការសង្កត់ធ្ងន់លើការគិតខុសពីធម្មតា ខណៈពេលដែលមានការតភ្ជាប់ស៊ីជម្រៅនៃអត្តសញ្ញាណខ្មែរ។ នៅពេលដែលយើងកំពុងឆ្ពោះទៅមុខនាពេលអនាគត ក្រុមការងាររបស់យើងផ្តោតទៅលើការរៀនសូត្រ និងបង្កើតការរចនាថ្មីៗ ខណៈពេលដែលយើងកំពុងថែរក្សាប្រវត្តិសាស្រ្តសិល្បៈ និងវប្បធម៌របស់យើង។
## គោលបំណង 
រួញ ស្ទូឌីយ៉ូ ជឿជាក់ថារឿងដែលអស្ចារ្យនឹងកើតឡើងនៅពេលដែលមនុស្សត្រឹមត្រូវភ្ជាប់គ្នា។ រួញ ROUNH ស្ទូឌីយោ បានផលិតខ្សែភាពយន្តគំនូរជីវចលបែបកំប្លែងរបស់គ្រួសារមួយហើយក៏មានឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៍ខ្មែរផងដែរ ហើយតួអង្គនៃតគំនូរជីវចល តុក្តារួញមាន តួអង្គម្តាយឈ្មោះ **បុទុមកេសរ**  តួយាយឈ្មោះ **ទូច សារុន** និងតួអង្គស្តេចកូន **ភិរម្យ កុសលបុត្រ** ហៅ ណុយណុយ។
## ឯកសារយោង 
១. 
២. 
## តំំណរភ្ជាប់ 
វេបសាយ www.rounhstudio.com 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផលិតកម្មភាពយន្ត
ការសម្លាប់រង្គាលជនជាតិយូដា

ការសម្លាប់រង្គាលជនជាតិយូដា គឺជាផែនការដែលបានឧបត្ថម្ភដោយរដ្ធាភិបាលណាសុីអាល្លឺម៉ង់ក្នុងការប្រល័យពូជសាសន៍យូដាជុំវិញអុឺរ៉ុប អំឡុងសង្គ្រាមលោកលើទី២ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៤១ ដល់ ១៩៤៥ មានជនជាតិយូដាប្រមាណ៦លាននាក់មានស្លាប់ក្រោមការសម្លាប់រង្គាលនេះ ហើយការបានសម្លាប់ជនជាតិផ្សេងទៀតផងដែល ដូចជា ប៉ូឡូញ សូវៀត ហើយភេទទី៣ អ្នកប្រឆាំងរដ្ធាភិបាល

## ដើមហេតុនិងការសម្លាប់ 
ចាប់តាំងពីហ៊ីត្លែរកើតលោកបានមើលឃើញជនជាតិយូដាជាជនជាតិក៏គ្រោះថ្នាក់សម្រាប់អាល្លឺម៉ង់ដោយពួកគេ ភាគច្រើនកាន់កាប់ទ្រព្យសម្បត្តិជាតិអាល្លឺម៉ង់ ព្រមទាំងមានសាសនាខុសពីជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ ហើយក៏ដោយក្រោយអាល្លឺម៉ង់ចាញ់សង្គ្រាមលោកលើទី១ អាល្លឺម៉ង់បានបង់ប្រាក់ជាច្រើនទៅកាន់ពួកសម្ព័ន្ធមិត្តដែល ហុីត្លែរបានចោទថាគ្រប់យ៉ាងមកពីជនជាតិយូដា ក្រោយលោកបានកាន់អំណាចនៅឆ្នាំ១៩៣៣ លោកបានដាក់ច្បាប់មួយហៅថា  **ច្បាប់នូរេមប៊ឺក** **ដែលបានដកសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាងពីជនជាតិយូដា ហើយក៏បានបង្កើត ព្រឹត្តិការណ៍ គ្រីស្តាល់ណាក់ ដែលបានកម្ទេច ហាងនិងផ្ទះសម្បែង ពួកយូដា។ នៅឆ្នាំ១៩៣៩ ជនជាតិយូដាបានបង្ខំអោតរស់នៅផ្ដុំគ្នានៅតាមក្រុង ដូច ក្រុងវ៉ារស្សាវ៉ា ប៉ូឡូញ ក្រោយមានការឈ្លានពានសូវៀតនៅឆ្នាំ១៩៤១ កងកម្លាំងពិសេស អាល្លឺម៉ង់ហៅថា អាញហ្សាតស្គ្រូពិន បានសម្លាប់ជនជាតិយូដា តាមជុំវិញអុឺរ៉ុបខាងកើត។ នៅដើមឆ្នាំ១៩៤២ ក្រុមអង្គភាព អាល្លឺម៉ង់បានបង្កើត ជុំរំមួយ ដែលមានបំណង យកជនជាតិយូដា ដាក់ទីនោះហើយសម្លាប់ចោលទាំងអស់ វាត្រូវបានគេបង្កើតឡើងនៅប្រទេសប៉ូឡូញ ដែលជនរងគ្រោះត្រូវបានគេសម្លាប់ដោយផ្សែងពុល។ នៅឆ្នាំ១៩៤៤ដល់ឆ្នាំ១៩៤៥ ពេលពួកសម្ព័ន្ធមិត្តបុកចូលកាន់តែជ្រៅ អាល្លឺម៉ង់បានបង្ខំអោយជនជាតិយូដាទាំងនោះ ធ្វើដំណើរចេញជុំរំដោយថ្មើរជើង ហើយភាគច្រើនពួកគេបានស្លាប់ដោយសារការ ស្រេកទឹក ឃ្លានអាហារ ឬ បាញ់សម្លាប់**

## ការទទួលខុសត្រូវ 
ការកាត់ក្ដីនៅក្រុង**នូរេមប៊ឺក** **បានចាប់ខ្លួនមេបញ្ជាការអាល្លឺម៉ង់ជាច្រើនមកកាត់ទោស តាមច្បាប់សង្គ្រាម**

## ឯកសារយោង
សុរិន្ទ្រ៍ ពិសសុវណ្ណ

**សុរិន្ទ្រ៍ អាប់ឌុលហាលីមប៊ីនអ៊ីស្មែលពិសសុវណ្ណ**   (  ; ចាវី : سورين عبدالحاليم بن اسماعيل ڤيتسووان; ថ្ងៃទី២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៩ ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧) គឺជាអ្នកការទូតថៃ និងអ្នកនយោបាយមានដើមកំណើតម៉ាឡេ ដែលបានបម្រើការជាអគ្គលេខាធិការទី១២នៃអាស៊ាន ចន្លោះឆ្នាំំំំ២០០៨ និង២០១២។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
អ៊ុង កេងយ៉ុង

**អ៊ុង កេងយ៉ុង** (កើតថ្ងៃទី៦ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៥៤) គឺជាអ្នកការទូតសិង្ហបុរី ដែលបានបម្រើការជាអគ្គលេខាធិការទី១១នៃអាស៊ាន ចន្លោះឆ្នាំ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ២០០៧ ។  បច្ចុប្បន្ន​លោក​ជា​អនុប្រធាន​ប្រតិបត្តិ​នៃ​សាលា ស.សាលារាជារាជ្យណាមនៃការសិក្សាអន្តរជាតិ នៅ ​សាកលវិទ្យាល័យបច្ចេកវិទ្យាណានយ៉ាង ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
លីមបាំង

**លីមបាំង** គឺជាទីក្រុងជាប់ព្រំដែននិងជារាជធានីនៃស្រុកលីមបាំងក្នុងផ្នែកលីមបាំង ភាគខាងជើង រដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ ភាគខាងកើតប្រទេសម៉ាឡេស៊ី នៅលើកោះបរនេអូ ។ តំបន់នេះមានទំហំ ៣,៩៧៨.១០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ  ហើយប្រជាជន (ជំរឿនឆ្នាំ២០២០) គឺ ៥៦ ៩០០ ។ វាមានទីតាំងនៅលើច្រាំងទន្លេលីមបាំង (សុនកៃលីមបាំងក្នុងភាសាម៉ាឡេ) រវាងពាក់កណ្តាលទាំងពីរនៃប្រទេសប្រ៊ុយណេ ។
រូបភាពតូច| ទីតាំងពណ៌បៃតងស្រុកលីមបាំង ក្នុងរដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់

## ឯកសារយោង
ម៉ាឡេស៊ីខាងកើត

alt=A black and white general world map with East Malaysia highlighted in green|ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ម៉ាឡេស៊ីខាងកើតរួមមានរដ្ឋសាបា និងរដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ ក៏ដូចជាដែនដីសហព័ន្ធនៃឡាប៊ួន  ។
alt=A map of Borneo showing East Malaysia and its major cities. Labuan is the island off the coast of Sabah near Kota Kinabalu.|ស្តាំ|រូបភាពតូច|334x334ភីកសែល| ផែនទីនយោបាយនៃកោះបរនេអូ ដែលម៉ាឡេស៊ីខាងកើតបង្ហាញជាពណ៌ទឹកក្រូច
**ម៉ាឡេស៊ីខាងកើត** (), ឬ **រដ្ឋបរនេអូ**, ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **បរនេអូម៉ាឡេស៊ី** គឺជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ីនៅលើ និងនៅជិតកោះបរនេអូ ដែលជាកោះធំជាងគេទីបីរបស់ពិភពលោក។ នៅជិតឆ្នេរសាបា គឺជាប្រជុំកោះតូចមួយដែលមានឈ្មោះថា ឡាប៊ូន។ ម៉ាឡេស៊ីខាងកើតស្ថិតនៅខាងកើត ￼￼ឧបទ្វីបម៉ាឡេស៊ី￼￼ (ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជារដ្ឋម៉ាឡាយ៉ា) ដែលជាផ្នែកនៃប្រទេសនៅលើ ទៀបកោះម៉ាឡេ. ទាំងពីរត្រូវបានបំបែកដោយសមុទ្រចិនខាងត្បូង.

ម៉ាឡេស៊ីខាងកើតមានប្រជាជនតិចជាង ហើយមានការតាំងទីលំនៅដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍តិចជាងម៉ាឡេស៊ីខាងលិច។ ខណៈពេលដែលប្រទេសម៉ាឡេស៊ីខាងលិចមានទីក្រុងធំៗរបស់ប្រទេស ( គូឡាឡាំពួរ, ចូហ័រ បារូ, និង ហ្គោរកេតថោន ) ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីខាងកើតគឺធំជាង និងមានធនធានធម្មជាតិច្រើនជាងមុន ជាពិសេសទុនបម្រុងប្រេង និងឧស្ម័ន។ នៅក្នុងរចនាប័ទ្មតំបន់តំបន់ ស្ថានភាពទីក្រុងត្រូវបានបម្រុងទុកសម្រាប់តែការតាំងទីលំនៅមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះ រួមមាន គូឆីង, គូតា គីណាបាឡូ និង មីរី ។ ការតាំងទីលំនៅសំខាន់ៗផ្សេងទៀតត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាទីក្រុង រួមទាំងមនុស្សជាច្រើនដែលមានអ្នករស់នៅជាង ១០០ ០០០នាក់។ ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី​ខាង​កើត​រួម​បញ្ចូល​ផ្នែក​ដ៏​សំខាន់​នៃ​ជីវចម្រុះ​នៃ ​ព្រៃ​ទំនាបបរនេអូ និង ព្រៃទឹកភ្លៀងបរនេអូម៉ុនតាន ។ 

## សូមមើលផងដែរ 
• ទៀបកោះម៉ាឡេ 

• ឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន

## ឯកសារយោង
ស្រុកវត្តរាជបពិត្រ

**ស្រុកវត្តរាជបពិត្រ ឬ ស្រុកវត្តរាជបពិធ** (    ,  *)* គឺជាសង្កាត់មួយក្នុងសង្កាត់ ព្រះនរគ ទីក្រុងបាងកក ។

## ការដាក់ឈ្មោះ 
ស្រុក​នេះ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម ​វត្ត​រាជបពិត្រ ជាវត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនា​ដ៏​លេចធ្លោ​មួយ​នៅ​ក្នុង​តំបន់។ សាងសង់​ដោយ​ព្រះបាទចុល្លាង្ករណ៍ (រាមាទី៤) ក្នុង​ឆ្នាំ១៨៦៩ និង​បញ្ចប់​ក្នុង​ឆ្នាំ១៨៧០។ វត្តអារាមតូចស្ងប់ស្ងាត់ ប៉ុន្តែ​សំខាន់​នេះ ឈ្មោះ​របស់​វា​មាន​ន័យ​ថា "វត្តកសាងដោយព្រះមហាក្សត្រ"។ វាជាវត្តមួយទៀតរបស់ស្តេចចុល្លាង្ករណ៍ ក្រៅពីវត្តបេញ្ចមបពិត្រ (វត្តថ្មម៉ាប) ក៏ជាប្រាសាទរបស់ស្តេច ប្រជាធិផុក ផងដែរ។  

## ឯកសារយោង
តំបន់ពិសេសជ័យសម្បូរណ៍

**ជ័យសម្បូរណ៍** ( ) ជាតំបន់ពិសេសមួយ (ខេតភីសេត) នៃប្រទេសឡាវ ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងជើងនៃប្រទេស ជិតរដ្ឋធានីវៀងច័ន្ទន៍ ។ តំបន់​ពិសេស​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៩៤ ដោយ​មាន​តំបន់​បំបែក​ចេញ​ពី​ខេត្តវៀងចន្ទន៍ និង ខេត្តសៀងខ្វាង ។ វាត្រូវបានរំលាយនៅថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៦ ។

## ឯកសារយោង
ស្ពានមាស (វៀតណាម)

រូបភាពតូច|ស្ពានមាស
**ស្ពានមាស** (    ) មាន  ស្ពានថ្មើរជើងនៅរមណីយដ្ឋានភ្នំបាណា ជិតទីក្រុងដាណាង ប្រទេសវៀតណាម ។   វាត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីភ្ជាប់ស្ថានីយរថយន្តខ្សែកាប ជាមួយសួនច្បារ (ជៀសវាងផ្លូវចោត)  និងដើម្បីផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពដ៏ស្រស់បំព្រង និងការទាក់ទាញទេសចរណ៍។ ស្ពាននេះវិលជុំវិញខ្លួនវាវិញ ហើយមានដៃយក្សពីរ ដែលសាងសង់ពីសរសៃកញ្ចក់ និងសំណាញ់លួស ដែលរចនាឡើងដូចជាដៃថ្មដែលទ្រទ្រង់រចនាសម្ព័ន្ធ។ ការសាងសង់បានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧ ហើយត្រូវបានបញ្ចប់នៅក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០១៨។ ស្ពាននេះបានបើកដំណើរការក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៨។

## ឯកសារយោង
សារមន្ទីរកៃសនព្រហ្មវិហារ

**សារមន្ទីរកៃសនព្រហ្មវិហារ** គឺ​ជា​កន្លែង​រំលឹក​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​ដែល​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម​មេដឹកនាំ​ទីមួយ ​នៃបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ ។  វាត្រូវបានបើកនៅថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៥ ហើយមានទីតាំងនៅ ទីក្រុងវៀងច័ន្ទ ។

## ឯកសារយោង
អុរ័ស្យា ស្ពឺរបាន់

**អុរ័ស្យា ស្ពឺរបាន់** (    ; កើតថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩៣) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា **យ៉ាយ៉ា ឬ ញ៉ាញ៉ា** គឺជាតារាសម្តែង និងជាតារាបង្ហាញម៉ូដជនជាតិថៃ-ន័រវែស។ 

នាងកើតនៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩៣ នៅប្រទេសថៃ។ នាងមានដើមកំណើតន័រវែស និងថៃ។ នាងចេះភាសាថៃ អង់គ្លេស និងន័រវេសយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ។  នាងក៏ចេះភាសាបារាំង និងភាសាអេស្ប៉ាញខ្លះដែរ ប៉ុន្តែនាងក៏មិនស្ទាត់ដែរ។ នាងបានចូលរៀននៅសាលាអន្តរជាតិរាជានិយមផាត់តាយ៉ាសម្រាប់បឋមសិក្សា  និងអនុវិទ្យាល័យ មុនពេលផ្លាស់ទៅ សាលាបាងកកប៉ាតាណា ។ នាងបានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រផ្នែកសិល្បៈពី សកលវិទ្យាល័យចុល្លាង្ករណ៍ ក្នុងឆ្នាំំ២០១៥។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម ទីក្រុងហាណូយ

**សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម ទីក្រុងហាណូយ** ( **VNU** ;    **ĐHQGHN** ) គឺជាសាកលវិទ្យាល័យស្រាវជ្រាវ សាធារណៈនៅ ប្រទេសវៀតណាម ។ សាកលវិទ្យាល័យមានមហាវិទ្យាល័យសមាជិកចំនួន១០ (ហៅថា "សាកលវិទ្យាល័យ") និងមហាវិទ្យាល័យ។ សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម គឺជាសាកលវិទ្យាល័យមួយក្នុងចំណោមសាកលវិទ្យាល័យជាតិចំនួនពីររបស់វៀតណាម ដែលជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ 201-250 នៅអាស៊ីដោយ QS ចំណាត់ថ្នាក់សាកលវិទ្យាល័យអាស៊ី2020។ នៅឆ្នាំ 2020 វាគឺជាសាកលវិទ្យាល័យមួយក្នុងចំណោមសាកលវិទ្យាល័យវៀតណាមដំបូងគេចំនួនពីរ (មួយទៀតគឺសាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម ទីក្រុងហូជីមិញ) ដែលត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងចំណាត់ថ្នាក់សកល QS នៃសាកលវិទ្យាល័យកំពូល 150 ដែលមានអាយុក្រោម 50 ឆ្នាំនៅឆ្នាំ 2021។ 

## ស្ថាប័នសមាជិក 
សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម-ហាណូយ រួមមានសមាជិកដូចខាងក្រោម (សាកលវិទ្យាល័យ សាលារៀន)៖

*សាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រ សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម (VNU-HUS)
*សាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រសង្គម និងមនុស្សសាស្ត្រ សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម (VNU-USSH)
*សាកលវិទ្យាល័យភាសា និងការសិក្សាអន្តរជាតិ សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម (VNU-ULIS)
*សាកលវិទ្យាល័យវិស្វកម្ម និងបច្ចេកវិទ្យា សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម (VNU-UET)
*សាកលវិទ្យាល័យសេដ្ឋកិច្ច និងធុរកិច្ច សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម (VNU-UEB)
*សាកលវិទ្យាល័យអប់រំ សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម (VNU-UEd)
*សាកលវិទ្យាល័យវេជ្ជសាស្ត្រ និងឱសថស្ថាន សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម (VNU-UMP)
*សាកលវិទ្យាល័យវៀតណាមជប៉ុន សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម (VNU-VJU)
*សាកលវិទ្យាល័យនីតិសាស្ត្រ សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម (VNU-UL)
*សាលាធុរកិច្ច និងគ្រប់គ្រង សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម (VNU-HSB)
*សាលាអន្តរជាតិ សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម (VNU-IS)
*សាលាសិក្សាអន្តរកម្មសិក្សា សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម (VNU-SIS)
រូបភាពតូច| ទីស្នាក់ការកណ្តាល/សាខាដើមរបស់**សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម** នៅផ្លូវ ឡេ ថាញ់តុង

## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ហាសាណាល់ ប៊ូលគាហ៍

**ហាសាណ**់**់ ប៊ូលគាហ៍អ៊ីបនីអ៊ូម៉ាអាលីសាហ្វ៊ូបឌៀនទី**  (ប្រសូតថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៤៩) គឺជាព្រះមហាក្សត្រស៊ុលតង់ទី ិងបច្ចុប្បន្ន នៃប្រទេសប្រ៊ុយណេដារូសាលឹម ចាប់តាំងពីឆ្នាំំ១៩៦៧ និងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសប្រ៊ុយណេ ចាប់តាំងពីទទួលបានឯករាជ្យពីចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងឆ្នាំ១៩៨៤។ ទ្រង់គឺជាស្តេចផ្តាច់ការចុងក្រោយមួយនៅក្នុងពិភពលោក។ ព្រះអង្គបានឡើងសោយរាជ្យជាព្រះមហាក្សត្រស៊ុលតង់នៃប្រទេសប្រ៊ុយណេ បន្ទាប់ពីការដាក់រាជ្យរបស់បិតាទ្រង់នៅថ្ងៃទី៥ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៦៧ ។ ព្រះអង្គត្រូវបានគេចាត់ថ្នាក់ក្នុងចំណោមបុគ្គល​មាន​បំផុត​ក្នុង​ពិភពលោក។ គេបានប៉ាន់ប្រមាណថាទ្រព្យសម្បត្តិសរុបរបស់ស្តេចស៊ុលតង់មានចំនួន២០ពាន់លានដុល្លារ។ ស្តេចស៊ុលតង់បច្ចុប្បន្នជាព្រះមហាក្សត្រដែលសោយរាជ្យយូរជាងគេបំផុតលើពិភពលោក ក៏ដូចជាជាប្រមុខរដ្ឋបច្ចុប្បន្ន ដែលកាន់អំណាចយូរជាងគេផងដែរ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
សារ៉ាវ៉ាក់

**សារ៉ាវ៉ាក់** គឺជារដ្ឋនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ។ រដ្ឋធំជាងគេក្នុងចំណោមរដ្ឋទាំង១៣ ដែលមានផ្ទៃដីស្ទើរតែស្មើទៅនឹងឧបទ្វីបម៉ាឡេស៊ី រដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ ស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃកោះបរនេអូ និងមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងរដ្ឋសាបារបស់ម៉ាឡេស៊ីនៅភាគឦសានកាលីម៉ាន់តាន់ (ផ្នែកឥណ្ឌូនេស៊ីនៃកោះបរនេអូ) នៅភាគខាងត្បូង និងប្រ៊ុយណេនៅភាគខាងជើង។ រាជធានីគូឆីង គឺជាទីក្រុងធំជាងគេនៅសារ៉ាវ៉ាន់ ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋ និងជាអាសនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលរដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ ។ ទីក្រុង និងទីប្រជុំជនផ្សេងទៀតនៅក្នុងរដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ រួមមាន មីរី, ស៊ីប៊ូ , និង ប៊ីនទូលូ ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២១ ចំនួនប្រជាជននៅរដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ ត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាមានប្រហែល ២.៤៥ លាននាក់។ រដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ មានអាកាសធាតុអេក្វាទ័រ ជាមួយនឹង ព្រៃត្រូពិច និងប្រភេទសត្វ និងរុក្ខជាតិសម្បូរបែប។ វាមានប្រព័ន្ធ រូងភ្នំ សំខាន់ៗជាច្រើននៅ ឧទ្យានជាតិគូនូងម៉ូឡូ ។ ទន្លេរ៉ាចាំង គឺជាទន្លេដែលវែងជាងគេនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ ទំនប់​បាគូន ជា​ទំនប់​ធំ​បំផុត​មួយ​នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ស្ថិត​នៅ​លើ​ដៃ​ទន្លេ​មួយ​របស់​ខ្លួនគឺទន្លេបាលូយ ។ ភ្នំម៉ូរូដ គឺជាចំណុចខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងរដ្ឋ។ រដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ គឺជារដ្ឋតែមួយគត់របស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីដែលមានប្រជាជនគ្រិស្តសាសនា ភាគច្រើន។  

## ឯកសារយោង
ឆាត់ជាតិ សិទ្ធិផាន់

**ឆាត់ជាតិ សិទ្ធិផាន់**  (    , RTGS ៖ Chatchat Sitthiphan,  ; កើត​ថ្ងៃ​ទី ២៤ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ១៩៦៦) គឺ​ជា​អ្នក​នយោបាយ​ថៃ វិស្វករ និង​សាស្ត្រាចារ្យ​ដែល​កាន់​អំណាច​ជា ​អភិបាល​ក្រុង​បាងកក ។ លោកធ្លាប់ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងដឹកជញ្ជូន ពីឆ្នាំ២០១២ ដល់ ២០១៤។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម

**អាន់វ៉ា ប៊ីនអ៊ីប្រាហ៊ីម** (    , កើតថ្ងៃទី១០ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៧) គឺជាអ្នកនយោបាយម៉ាឡេស៊ី ដែលបានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី១០ នៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ចាប់តាំងពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំំំំ២០២២។  លោកបានបម្រើការជាមេដឹកនាំទី១២ និងទី១៦ នៃគណបក្សប្រឆាំង ចាប់ពីខែសីហា ឆ្នាំ២០០៨ ដល់ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៥ និងម្តងទៀតពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២០ ដល់ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២។ លោកក៏បានបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ ពីខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩១ ដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៨ ហើយម្តងទៀតចាប់តាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំំំំ២០២២ និងជាប្រធានទី២ នៃសម្ព័ន្ធប៉ាកាតាន់ ហារ៉ាប៉ាន់ (PH) ចាប់តាំងពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២០ ដែលជាប្រធានទី២ នៃ គណបក្សយុត្តិធម៌ប្រជាជន (PKR) ចាប់តាំងពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨ និងជា សមាជិកសភា (MP) សម្រាប់តាំប៊ូន តាំងពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២២។ លោកក៏បានបម្រើការជា ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងនៅក្នុងតំណែង គណៈរដ្ឋមន្ត្រីជាច្រើនទៀតនៅក្នុងរដ្ឋបាលសម្ព័ន្ធជាតិ(BN) ក្រោមការដឹកនាំរបស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី មហាធីរ មូហាម៉ាដ ពីឆ្នាំ១៩៨២ រហូតដល់ការដកតំណែងរបស់លោកក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
សៀ វេងស្រេង

## អំពី 
លោក **សៀ វេងស្រេង** ដែលគេស្គាល់ហៅថា **Zeng Austin** គឺជាអ្នកចម្រៀងឯករាជ្យមួយរូបក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ភេទប្រុសកើតថ្ងៃទី ៨ ខែមីនាឆ្នាំ ១៩៩៥ នៅភូមិព្រែកធំ ឃុំក្បាលកោះ ស្រុកកៀនស្វាយ ខេត្តកណ្ដាល។ ជាកូនច្បងនៅក្នុងគ្រួសារ។ មានឈ្មោះហៅក្រៅថា **Zeng Austin** សព្វថ្ងៃ សៀ វេងស្រេង រស់នៅទីក្រុងភ្នំពេញនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ដោយជាអ្នកចម្រៀងជា តន្ត្រីករ ជាអ្នកសរសេរទំនុកច្រៀង ជាអ្នកនិពន្ធបទភ្លេង។ស្នាដៃក្នុងវិថីសិល្បៈ លោកបានចូលសិក្សា ផ្នែកតន្ត្រី ក្នុងព្រះវិហារសាសនាគ្រឹះ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៦ និងចាប់ផ្ដើមចេញប្រគុំជាផ្លូវការ នៅឆ្នាំ ២០១១ ដោយ បានបង្កើតក្រុមចម្រៀងមួយ ដែលមានឈ្មោះថា Hardihood ហើយបានចេញ ចម្រៀង មួយបទដែលមានចំណងជើងថា នឹកម្ដាយ ដោយដើរតួនាទីជា្នកស្គរនិងប្រធានក្រុម។ នៅឆ្នាំ ២០១៨ សៀរ វេងស្រេង ក៏បានឡើងប្រឡងនៅក្នុងកម្មវិធី The Melody ដែលបានរៀបចំឡើងដោយស្ថានីយទូរទស្សន៍បាយ័ន្ត ដោយទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៣ ហើយក៏បានចាប់ជាក្រុមចម្រៀងមួយទៀត មានឈ្មោះថា RIZER ហើយក៏បានចេញបទចម្រៀង ជាច្រើនបទដែលមាន ដូចជា ជញ្ជាំង ចេញនៅចុងឆ្នាំ ២០១៨ បទចងចាំ នៅដើមឆ្នាំ ២០១៩ បទ**រយលានអនុស្សា** នៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ២០១៩ ដែលសុទ្ធតែជាបទ ចម្រៀង ដែលមានការគាំទ្រ និងការចុចចូលទស្សនារាប់លានដង នៅក្នុងបណ្ដាញសង្គម YouTube។ ហើយលោកក៏បានសម្រេចចិត្តចាកចេញពីក្រុម ដើម្បីមកក្លាយជាអ្នកចម្រៀង ទោល នៅ អំឡុងខែសីហា ឆ្នាំ 2022 ហើយក៏បានបង្កើតនូវស្នាដៃបទចម្រៀង មួយបទដែលមានចំណងជើងថា **តស៊ូដើម្បីឈ្នះ For The Nation** ។ ហើយនៅក្នុងផ្នែកតន្ត្រីលោកអាចលេងបានឧបករណ៍ជាច្រើន ដូចជាស្គរ ហ្គីតា ហ្គីតាបាស និងព្យាណូជាដើម។
## ស្នាដៃ 
1. **Wish** ចេញនៅថ្ងៃទី ២០ ខែមិនា ឆ្នាំ២០១៧

2. **Her Majesty** ចេញនៅថ្ងៃទី ៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧

3. **ជញ្ជាំង** ចេញនៅថ្ងៃទី ៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៩

4. **ចងចាំ** ចេញនៅថ្ងៃទី ២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩

5. **រយលានអនុស្សា** ចេញទៅថ្ងៃទី ១៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០

6. **អាតូម** ចេញថ្ងៃទី ១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១

7. **ត្រលប់** ចេញថ្ងៃទី ១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២១

8. **រូបអូនជាកម្លាំងចិត្**ត ចេញថ្ងៃទី ២១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១

9. **ព្រមទទួលទាំងទឹកភ្នែក** ចេញថ្ងៃទី ១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២

10. **ដំបៅផែនដី** ចេញនៅថ្ងៃទី ២៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២២
## ឯកសារយោង 
1. 
2. 
3. 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងខ្មែរ
ក្រុមប្រទេសទាំងម្ភៃ

**ក្រុមប្រទេសទាំងម្ភៃ** ឬ **ជី២០** គឺជាវេទិកាអន្តររដ្ឋាភិបាល ដែលមានប្រទេសចំនួន១៩ និងសហភាពអឺរ៉ុប (EU)។ វាធ្វើការដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសំខាន់ៗទាក់ទងនឹងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ដូចជា ស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ ការកាត់បន្ថយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និង ការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព ។ 

ជី២០ មាន​សមាសភាព​នៃ​ប្រទេស​ដែលមានសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេរបស់ពិភពលោក រួម​ទាំង​ប្រទេស​ឧស្សាហកម្ម និង ​ប្រទេស​កំពុង​អភិវឌ្ឍន៍ ។ វាមានប្រហែល ៨០% នៃផលិតផលពិភពលោកសរុប (GWP),  ៧៥% នៃពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ,  ពីរភាគបីនៃចំនួនប្រជាជនពិភពលោក,  និង ៦០% នៃផ្ទៃដីរបស់ពិភពលោក ។

ជី២០ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកមួយចំនួន។  ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៨មក វាបានកោះប្រជុំយ៉ាងហោចណាស់ម្តងក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយមានកិច្ចប្រជុំកំពូលដែលមានការចូលរួមពី ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ឬ រដ្ឋ របស់សមាជិកនីមួយៗ រដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុ ឬ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ដទៃទៀត។ សហភាពអឺរ៉ុបត្រូវបានតំណាងដោយ គណៈកម្មការអឺរ៉ុប និង ធនាគារកណ្តាលអឺរ៉ុប ។    ប្រទេសផ្សេងទៀត អង្គការអន្តរជាតិ និង អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ត្រូវបានអញ្ជើញឱ្យចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល ដែលខ្លះនៅលើមូលដ្ឋានអចិន្ត្រៃយ៍។

នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលឆ្នាំ២០០៩ របស់ខ្លួន ជី២០ បានប្រកាសខ្លួនឯងថាជាកន្លែងសំខាន់សម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ។  ឋានៈរបស់ក្រុមនេះបានកើនឡើងក្នុងកំឡុងទសវត្សរ៍បន្តបន្ទាប់ ហើយវាត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយអ្នកវិភាគថាកំពុងអនុវត្តឥទ្ធិពលសកលដ៏សន្ធឹកសន្ធាប់។  វាក៏ត្រូវបានរិះគន់ផងដែរចំពោះសមាជិកភាពមានកំណត់របស់ខ្លួន  កង្វះអំណាចអនុវត្ត  និងចំពោះការចោទប្រកាន់ថាបំផ្លាញស្ថាប័នអន្តរជាតិដែលមានស្រាប់។  

## ឯកសារយោង
បក្សកុម្មុយនិស្តថៃ

**បក្សកុម្មុយនិស្តថៃ** ( Abrv: CPT; ) គឺជាគណបក្សកុម្មុយនិស្តក្នុងប្រទេសថៃ ដែលសកម្មតាំងពីឆ្នាំ១៩៤២ ដល់ឆ្នាំ១៩៩០។

ដំបូងឡើយគេស្គាល់ថាជា **បក្សកុម្មុយនិស្តសៀម** គណបក្សនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤២ ទោះបីជាសកម្មភាពកុម្មុយនិស្តនៅក្នុងប្រទេសបានចាប់ផ្តើមនៅដើមឆ្នាំ១៩២៧ ក៏ដោយ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ បក្សកុម្មុយនិស្តថៃ បានរីកចម្រើនក្នុងសមាជិកភាព និងការគាំទ្រ ហើយនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ គឺជាចលនាកុម្មុយនិស្តធំទីពីរនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក (បន្ទាប់ពីវៀតណាម)។ គណបក្ស​នេះ​បាន​បង្កើត​សង្រ្គាម​ទ័ពព្រៃ​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦៥។ ទោះបីជាបក្សកុម្មុយនិស្តថៃ ទទួលរងនូវការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងក៏ដោយ ក៏នៅកម្រិតកំពូលនៃនយោបាយរបស់ខ្លួន គណបក្សនេះបានធ្វើសកម្មភាពយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងឋានៈជារដ្ឋនៅក្នុងរដ្ឋ។ ការគាំទ្រជនបទរបស់វាត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានយ៉ាងហោចណាស់បួនលាននាក់។ អាវុធ​យោធា​របស់​វា​មាន​យុទ្ធជន​ប្រដាប់​អាវុធ​ពី ១០ ទៅ ១៤ ០០០ នាក់។  ឥទ្ធិពលរបស់វាត្រូវបានប្រមូលផ្តុំនៅភាគឦសាន ភាគខាងជើង និង ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ ។  បន្ទាប់ពីជម្លោះផ្ទៃក្នុងគណបក្សជាបន្តបន្ទាប់ ការផ្លាស់ប្តូរសម្ព័ន្ធភាពកុម្មុយនិស្តអន្តរជាតិ គោលនយោបាយប្រឆាំងការបះបោរដ៏ជោគជ័យរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ រួមទាំងការផ្តល់ការលើកលែងទោសដែលត្រូវបានទទួលយកយ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់កម្មាភិបាលបក្ស និង សង្រ្គាមត្រជាក់ ឈានចូលមកដល់ គណបក្សនេះបានបាត់ខ្លួនពីឆាកនយោបាយនៅក្នុង ដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ។

## ឯកសារយោង
ក្រុមប្រទេសទាំងប្រាំបី

ស្តាំ|រូបភាពតូច| ផែនទីនៃប្រទេសសមាជិកក្រុមប្រទេសទាំងប្រាំបី និងសហភាពអឺរ៉ុប។
**ក្រុមប្រទេសប្រាំបី** ( **ជី៨** ) គឺជាវេទិកានយោបាយអន្តររដ្ឋាភិបាល ពីឆ្នាំ១៩៩៧ ដល់ឆ្នាំ ២០១៤។  វាបានបង្កើតឡើងពីការបញ្ចូល រុស្ស៊ី ទៅក្នុងក្រុមប្រទេសទាំងប្រាំពីរ ឬ ជី៧ ហើយបានត្រលប់ទៅឈ្មោះពីមុនវិញ បន្ទាប់ពីរុស្ស៊ីបានចាកចេញនៅឆ្នាំំំំ២០១៤។ 

វេទិកានេះមានដើមកំណើតដោយកិច្ចប្រជុំកំពូលឆ្នាំ១៩៧៥ ដែលរៀបចំដោយ ប្រទេសបារាំង ដែលបានប្រមូលផ្តុំតំណាងនៃរដ្ឋាភិបាលចំនួនប្រាំមួយគឺ បារាំង អាឡឺម៉ង់ អ៊ីតាលី ជប៉ុន ចក្រភពអង់គ្លេស និង សហរដ្ឋអាមេរិក ដូច្នេះវានាំឱ្យឈ្មោះថាក្រុមប្រទេសទាំំំំំំំំំងប្រាំមួយ ឬ ជី៦ ។ កិច្ចប្រជុំកំពូលនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ក្រុមប្រទេសទាំងប្រាំពីរ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦ ជាមួយនឹងការបន្ថែមនៃ ប្រទេសកាណាដា ។ ប្រទេសរុស្ស៊ី ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងវេទិកានយោបាយពីឆ្នាំ១៩៩៧ ដែលឆ្នាំបន្ទាប់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាជី៨។ នៅខែមីនា ឆ្នាំ២០១៤ ប្រទេសរុស្ស៊ីត្រូវបានផ្អាកដោយគ្មានកំណត់បន្ទាប់ពីការ បញ្ចូលឧបទ្វីបគ្រីមៀ ដែលពេលនោះឈ្មោះវេទិកានយោបាយបានត្រលប់ទៅជី៧ ។    នៅខែមករា ឆ្នាំ២០១៧ រុស្ស៊ីបានប្រកាសដកខ្លួនជាអចិន្ត្រៃយ៍ពីជី៨ ។    សហភាពអឺរ៉ុប (ឬស្ថាប័នមុន) ត្រូវបានតំណាងនៅជី៨ ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ក្នុងនាមជាអ្នកចូលរួម "មិនរាប់បញ្ចូល" ប៉ុន្តែដើមឡើយ មិនអាចធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ឬធ្វើជាប្រធានកិច្ចប្រជុំកំពូលបានទេ។  កិច្ចប្រជុំកំពូលលើកទី៤០ គឺជាលើកទីមួយដែលសហភាពអឺរ៉ុបអាចធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ និងធ្វើជាប្រធានកិច្ចប្រជុំកំពូលមួយ។ ជារួមក្នុងឆ្នាំ២០១២ ប្រទេសជី៨ មាន ៥០.១ ភាគរយនៃ GDP សកលបន្ទាប់បន្សំឆ្នាំ២០១២ និង ៤០.៩ ភាគរយនៃ GDP សកល (PPP) ។ ប្រទេសជី៨ មិនតឹងរ៉ឹងជាប្រទេសធំជាងគេក្នុងពិភពលោក ឬជាប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់បំផុតក្នុងមនុស្សម្នាក់នោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេតំណាងឱ្យប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ធំបំផុត។

"ជី៧" អាច​សំដៅ​ទៅ​លើ​រដ្ឋ​ជា​សមាជិក​ជា​រួម ឬ​ទៅ​លើ ​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​របស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលជី៧។ រដ្ឋមន្ត្រីជី៧ ក៏ជួបពេញមួយឆ្នាំផងដែរ ដូចជា រដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុជី៧ (ដែលជួបបួនដងក្នុងមួយឆ្នាំ) រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសជី៧ ឬរដ្ឋមន្ត្រីបរិស្ថានជី៧ ។

រាល់ឆ្នាំប្រតិទិន ទំនួលខុសត្រូវក្នុងការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ជី៨ ត្រូវបានបង្វិលតាមរយៈរដ្ឋសមាជិកតាមលំដាប់ដូចខាងក្រោម៖ បារាំង សហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស រុស្ស៊ី (ផ្អាក) អាល្លឺម៉ង់ ជប៉ុន អ៊ីតាលី និងកាណាដា។ អ្នកកាន់តំណែងជា ប្រធាន កំណត់របៀបវារៈ ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលសម្រាប់ឆ្នាំនោះ និងកំណត់ថាតើកិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីណាមួយនឹងប្រព្រឹត្តទៅ។

ក្នុងឆ្នាំ២០០៥ រដ្ឋាភិបាលចក្រភពអង់គ្លេសបានផ្តួចផ្តើមការអនុវត្តនៃការអញ្ជើញទីផ្សារដែលកំពុងរីកចម្រើនឈានមុខគេចំនួនប្រាំគឺ ប្រេស៊ីល ចិន ឥណ្ឌា ម៉ិកស៊ិក និង អាហ្វ្រិកខាងត្បូង - ដើម្បីចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំជី៨ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ជី៨+៥ ។ ជាមួយនឹង សេដ្ឋកិច្ចធំៗរបស់ជី២០ ដែលកំពុងរីកចម្រើនខ្លាំងចាប់តាំងពីកិច្ចប្រជុំកំពូលនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនឆ្នាំ២០០៨ មេដឹកនាំពិភពលោកមកពីក្រុមនេះបានប្រកាសនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលភីតស៍ប៊ឺក របស់ពួកគេក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៩ ថាក្រុមនេះនឹងជំនួស ជី៨ ជាក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់របស់ប្រទេសអ្នកមាន។   យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ក្រុម ជី៧ នៅ​តែ​រក្សា​ភាព​ពាក់ព័ន្ធ​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​នាម​ជា "ក្រុម​ដឹកនាំ​សម្រាប់​លោក​ខាងលិច ", 

## ឯកសារយោង
ចេតិយឃុនឆាង

ចេតិយឃុនឆាងជាទីតាំងមួយ ដែលកម្រណាស់សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិរំលងមិនទៅកម្សាន្តនៅទីនោះ ព្រោះប្រជាជនមានជំនឿខ្លាំងសម្រាប់តំបន់នេះ ដែលមានចម្ងាយត្រឹមតែប្រមាណ ៣គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងខេមរភូមិន្ទ ដោយប្រើរយៈពេលតែ ១៥នាទីប៉ុណ្នោះ។

## ឯកសារយោង
ព្រែកកោះប៉ោ

**ព្រែកកោះប៉ោ**  គឺជាទន្លេ និង មាត់ទន្លេ ក្នុង ខេត្តកោះកុង ប្រទេសកម្ពុជា។ វាហូរកាត់រាជធានី ខេមរភូមិន្ទ ហើយហូរកាត់ឈូងសមុទ្រថៃ ។ 

## កំណត់ចំណាំ និងឯកសារយោង
ច្រកទ្វារអន្តរជាតិចាំយាម

ឆ្នេរខ្សាច់ចាំយាម និងច្រកទ្វារអន្តរជាតិចាំយាមមានចម្ងាយស្ថិននៅប្រមាណ ៨គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងខេមរភូមិន្ទជារមណីយដ្ឋាន ដែលមានឆ្នេរខ្សាច់ស្រស់ស្អាត ចំនោរសមុទ្រស្រស់ស្រាយជាមួយដើមដូងជាច្រើនរយដើម និងជាទីតាំងដ៏ទាក់ទាញមួយសម្រាប់តំបន់ព្រំដែន។

## ឯកសារយោង
ឆ្នេរខ្សាច់ប៉ាក់ខ្លង

ឆ្នេរខ្សាច់ប៉ាក់ខ្លងស្ថិននៅប្រមាណ ៧គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងខេរភូមិន្ទជារមណីយដ្ឋាន ដែលជាពេញនិយមសម្រាប់ភ្ញៀវជាតិ និងអន្តរជាតិ សម្រាប់លំហែស្រូបខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធ និងអាហារសមុទ្រស្រស់ៗ ដែលអ្នកស្រុកនៅទីនោះនេសាទភ្លាមៗ។ នៅទីនោះក៏មានវត្តមួយ ដែលមានរូបសំណាក់លោកតាមឹកយ៉ាងធំ ហើយពុទ្ធបរិស័ទ្ធមានជំនឿយ៉ាងខ្លាំងទៅលើបារមីដ៏អស្ចារ្យរបស់លោកតាមឹក។

## ឯកសារយោង
សហគមន៍តំបន់ការពារធម្មជាតិពាមក្រសោប

សហគមន៍នេះមានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ៧គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងខេមរភូមិន្ទ ដែលជាគោលដៅទេសចរណ៍ទាក់ទាញមួយ និងមានសក្តានុពលជាច្រើនដូចជា ព្រៃកោងកាងដ៏ច្រើនមហាសាល ជីវចម្រុះគ្រប់ប្រភេទ ស្ពានហោល និងមានប៉មខ្ពស់សម្រាប់ទស្សនាទេសភាពព្រៃកោងកាង និងភ្ញៀវទេសចរអាចស្ទួចត្រីជាការកម្សាន្ត។

## ឯកសារយោង
សហគមន៍អេកូទេសចរណ៍តាតៃក្រោម

ទឹកធ្លាក់តាឥសី ឬទឹកធ្លាក់តាតៃមានទីតាំងស្ថិតក្នុងភូមិអន្លង់វ៉ាក់ ឃុំតាតៃក្រោម ស្រុកកោះកុង មានចម្ងាយប្រមាណ ១៧គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងខេមរភូមិន្ទ។ ភ្ញៀវទេសចរអាចទៅទស្សនាកម្សាន្តតំបន់នោះបានដោយតាមផ្លូវគោកតាមផ្លូវជាតិលេខ ៤៨ រួចធ្វើដំណើរតាមផ្លូវលំក្រួសក្រហម ឬអាចធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹកទៅសហគមន៍ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរគល់ស្ពានតាតៃដោយជិះទូកសហគមន៍ទៅកាន់ទឹកធ្លាក់នេះ។

## ឯកសារយោង
ណាដេត ឃូគីមីយ៉ា

**ណាដេត ឃូគីមីយ៉ា ឬ ណដេច គូកិមិយ៉ា** (  ; កើតថ្ងៃទី១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩១ )   គឺជាតារាសម្តែង និងជាតារាម៉ូដែលថៃ។ 

ណាដេត ឃូគីមីយ៉ា ឈ្មោះកំណើត ចលទិស យ៉តប្រទុម   កើតនៅថ្ងៃទី១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩១   នៅខេត្តខនកែន ប្រទេសថៃ។  លោកគឺជាកូនចិញ្ចឹមរបស់ ស៊ូដារាជ ឃូគីមីយ៉ា (ម្តាយមីងបង្កើតរបស់គាត់) និង យ៉ូស៊ីអូ ឃូគីមីយ៉ា ។ ម្តាយបង្កើតរបស់លោកជាជនជាតិថៃ និងប្អូនស្រីរបស់ស៊ូដារាជ ខណៈឪពុកបង្កើតរបស់គាត់ជាជនជាតិអូទ្រីស។ ឈ្មោះហៅក្រៅរបស់គាត់ "ប៉ារី" បានវិវត្តពីឈ្មោះហៅក្រៅដើមរបស់គាត់ "ប្រេនដ៍" ។ គាត់បានបញ្ចប់ការសិក្សាពី សាកលវិទ្យាល័យរ៉ានស៊ីត ជាមួយបរិញ្ញាបត្រផ្នែកទំនាក់ទំនង ជំនាញផ្នែកភាពយន្ត និងភាពយន្ត។ បន្ទាប់មកគាត់បានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់នៅខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២០។  

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-កូរ៉េខាងជើង

រូបភាពតូច| ស្ថានទូតកូរ៉េខាងជើង នៅទីក្រុងភ្នំពេញ
**ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-កូរ៉េខាងជើង** (    ) សំដៅលើទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរវាង កម្ពុជា និង កូរ៉េខាងជើង ។ កូរ៉េខាងជើងមានស្ថានទូតនៅរាជធានីភ្នំពេញ កម្ពុជា​មាន​ស្ថានទូត​នៅរដ្ឋធានីព្យុងយ៉ាង ។ ស្ថានទូតកូរ៉េខាងជើង មានទីតាំងនៅមហាវិថីព្រះសីហនុ រាជធានីភ្នំពេញជាប់នឹងគេហដ្ឋានរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ( ហ៊ុន សែន )។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ទំនាក់​ទំនង​នេះ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​នៅ​ឆ្នាំ១៩៦៥ នៅ​ពេល​ដែល ​សម្តេច​នរោត្តម សីហនុរបស់​កម្ពុជា​បាន​ជួបលោក គីម អ៊ុលសុង នៅទីក្រុងហ្សាការតា ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី ។ បន្ទាប់ពីសីហនុត្រូវបានផ្តួលរំលំនៅឆ្នាំ១៩៧០ កូរ៉េខាងជើងបានបន្តគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលរបស់គាត់ដែលកំពុងនិរទេសខ្លួន។ នៅឆ្នាំ១៩៧៤ កូរ៉េខាងជើងបានសាងសង់ព្រះរាជវាំងមួយសម្រាប់ព្រះសីហនុនៅជិតទីក្រុងព្យុងយ៉ាងដែលមានឈ្មោះថា រាជវាំងឆាំងស៊ូវ៉ុន។ នៅពេលដែលខ្មែរក្រហម ត្រូវបានដកចេញដោយការឈ្លានពានរបស់វៀតណាមនៅឆ្នាំ១៩៧៩ កូរ៉េខាងជើងបានគាំទ្រសីហនុនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលនិរទេសថ្មីក៏ដូចជាខ្មែរក្រហមប្រឆាំងនឹងវៀតណាម។ ព្រះអង្គ​បាន​គង់​នៅ​ប្រទេស​កូរ៉េខាងជើង​ជា​ប្រចាំ​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ១៩៩១ នៅ​ពេល​ដែល​ព្រះអង្គ​ឡើង​សោយរាជ្យ។ ពេល​ត្រឡប់​មក​កម្ពុជា​វិញ​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់​បាន​យក​អង្គរក្ស​របស់​បុគ្គល​កូរ៉េខាងជើង។  

កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្នើ​ថា​ជា​អន្តរការី​រវាង​កូរ៉េខាងជើង និង​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង។ គណៈប្រតិភូពាណិជ្ជកម្មកូរ៉េខាងជើងបានធ្វើទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០១១។ 

## ពាណិជ្ជកម្ម 
កម្ពុជា​និង​កូរ៉េខាងជើង​មាន​ទំនាក់ទំនង​តិចតួច​ទាក់ទង​នឹង​ពាណិជ្ជកម្ម។ ការវិនិយោគដ៏សំខាន់មួយរបស់កូរ៉េខាងជើងនៅកម្ពុជាគឺការសាងសង់ និងគ្រប់គ្រងសារៈមន្ទីរសព្វទស្សន៍អង្គរក្នុងខេត្តសៀមរាប ដែលប្រារព្ធពិធី អង្គរបុរាណ ដោយកូរ៉េខាងជើងទទួលបានប្រាក់ចំណេញពីសារមន្ទីរសម្រាប់ទសវត្សរ៍ទី១ និងទសវត្សរ៍ទីពីរ ប្រាក់ចំណេញនឹងត្រូវបែងចែក។ រវាងកម្ពុជា និងកូរ៉េខាងជើង។     

កូរ៉េខាងជើងក៏មានភោជនីយដ្ឋានស្នេហាជាតិក្នុងប្រទេស ការសម្តែង និងវត្តមានការទូតខ្លាំងនៅក្នុងប្រទេស។      

## ឯកសារយោង
សមាគមសប្បុរសធម៌ មេត្តា

## អំពី 
**សមាគមសប្បុរសធម៌ មេត្តា** (English: **META Charity Association**) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2022 ដោយ លោក​ តេង សុធា លោក​ អៀប សំនៀងខេមរា, លោក លាង យូសុផាន្នា, អៀម សុភារ៉ា, HONORARY **សមាគមសប្បុរសធម៌មេត្តា** គឺជាអង្គការសប្បុរសធម៌មិនស្វែងរកប្រាក់ចំណេញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ អង្គការបំណងផ្តល់ជំនួយដល់អ្នកខ្វះខាត ដែលជាជំនួយដ៏ច្រើន និងមានន័យ។ បុគ្គលម្នាក់ៗ យើងប្រហែលជាមិនអាចផ្លាស់ប្តូរពិភពលោកបានទេ ប៉ុន្តែយើងរួមគ្នាព្យាយាមជួយបុគ្គល និងសហគមន៍ឱ្យដើរលើជើងរបស់ពួកគេ។ ជាលទ្ធផល តម្លៃស្នូលរបស់យើងគឺធ្វើឱ្យការផ្ដល់សប្បុរសធម៌ជាផ្នែកមួយនៃជីវិតរបស់មនុស្សគ្រប់រូប។ បេសកកម្ម បេសកកម្មរបស់អង្គការគឺដើម្បីក្លាយជាវេទិកាសប្បុរសធម៌នៃជម្រើសសម្រាប់អ្នករួមចំណែក អ្នកស្ម័គ្រចិត្ត និងអ្នកទទួលផលដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង ធ្វើឱ្យការផ្ដល់សប្បុរសធម៌ជាផ្នែកមួយនៃជីវិតរបស់មនុស្សគ្រប់រូប។ តម្លៃស្នូល យើងទទួលយកគុណតម្លៃ 5 (តម្លៃ "បេះដូង") ដែលជួយកំណត់វិធីសាស្រ្តរបស់យើងចំពោះការងារសប្បុរសធម៌របស់យើង។

## គោលបំណង 
**សមាគមសប្បុរសធម៌ មេត្តា** បង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណង 
# ផ្តល់អាហាររូបករណ៏ដល់សិស្ស និស្សិត
# ផ្តល់សម្ភារះសិក្សា អាហារ និង​សុខុមាលភាព ដល់ កុមារកំព្រា កុមារពិការ និងជនក្រីក្រនៅក្នុងសហាគមន៍។
## បេសកកម្ម 
ជារៀងរាល់ឆ្នាំ គ្រោះរាំងស្ងួត ទឹកជំនន់ ខ្យល់ព្យុះ ខ្យល់កន្ត្រាក់ តែងតែកើតមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដូចច្នេះហើយភាពទាំងនេះវាពិតជាប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើកុមារ ជាពិសេសកុមារកំព្រា ពិការ អ្វីដែលពួកគាត់ត្រូវការគឺ អាហារ ការព្យាបាល ការសិក្សារ ការស្នាក់នៅ របស់របរប្រើប្រាស់ បែបនេះហើយទើប  លោក​ តេង សុធា លោក សុខ ប៊ុនឆេង និង លោក អៀប សំនៀងខេមរា បានសហការណ៏គ្នាបង្កើតអង្គការសប្បុរសធម៌ មេត្តានេះឡើង។ សមាគមសប្បុរសធម៌ មេត្តា ជាអង្គការមិនស្វែងរកប្រាក់ចំនេញ។ ជារៀងរាល់សប្តាហ៍ អង្គការនេះតែងតែប្រមូលថវិការពីមហាជនដើម្បីប្រមូលទិញអាហារ និងរបស់របរប្រើប្រាស់ដើម្បីចែកជូនកុមារនៅតាមមណ្ឌលកុមារកុំព្រា។

## ឯកសារយោង 
# 

# 
# 
# 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការ
ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា - ជប៉ុន

**ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ជប៉ុន** គឺជាទំនាក់ទំនង បរទេសរវាង កម្ពុជា និង ជប៉ុន ។ ជប៉ុន​មាន​ស្ថានទូត​នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ហើយ​កម្ពុជា​មាន​ស្ថានទូត​នៅទីក្រុងតូក្យូ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ទំនាក់ទំនងរបស់ជប៉ុនជាមួយកម្ពុជាបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៦០៣។  កប៉ាល់កម្ពុជានឹងធ្វើពាណិជ្ជកម្មនៅកំពង់ផែណាហ្គាសាគី ។ នៅក្នុងបេសកកម្មដំបូងបំផុតរបស់កម្ពុជា ជំនួយផ្នែកយោធាត្រូវបានស្នើសុំ។ តូគូកាវ៉ា ឡេយ៉ាសូ បានបញ្ជូនដាវ និងអាវុធផ្សេងៗទៀត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ឡេយ៉ាសូ មិនចង់ចូលរួមក្នុងសកម្មភាពយោធាអាស៊ីអាគ្នេយ៍ទេ។ នៅឆ្នាំ១៧៤២ ទំនាក់ទំនងផ្លូវការជាមួយជប៉ុន និងកម្ពុជាបានបញ្ចប់។ មន្ត្រី​កម្ពុជា​ឈប់​ធ្វើ​ពាណិជ្ជកម្ម​នៅ​ណាហ្គាសាគី។

## ពាណិជ្ជកម្ម 
ពាណិជ្ជកម្មមានទំហំធំទូលាយរវាងប្រទេសទាំងពីរ៖

* ជប៉ុនមកកម្ពុជា៖ ១៤,០ ពាន់លានយ៉េន (២០០៦)
* កម្ពុជាទៅជប៉ុន៖ ៩,៥ពាន់លានយ៉េន (២០០៦)

ការវិនិយោគ របស់ជប៉ុននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជារួមមានធនាគារភ្នំពេញពាណិជ្ជកម្ម ដែលជាក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនរួមគ្នារបស់ក្រុមហ៊ុនហ្យ៉ុនដៃ ស៊្វីតសឺឡេន  និង ជប៉ុន SBI Group បានបើកដំណើរការក្នុងឆ្នាំ២០០៨។

## ជំនួយរបស់ជប៉ុន 
ប្រទេសជប៉ុននៅតែជាប្រទេសម្ចាស់ជំនួយកំពូលរបស់កម្ពុជាដែលផ្តល់ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវការសរុបចំនួន ១.២ ពាន់លានដុល្លារចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩២។  ក្នុង​ឆ្នាំ២០០៦ រដ្ឋាភិបាល​ជប៉ុន និង​កម្ពុជា​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​មួយ​ដែល​បង្ហាញ​ពី​កម្មវិធី​ជំនួយ​ថ្មី​របស់​ជប៉ុន​ដែល​មាន​តម្លៃ ៥៩ លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក។ 

រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានផ្តល់ជំនួយយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ ការដោះមីន និងការអប់រំ។  

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
* អង្គរវត្ត ម៉ារ៉ាតុង ដែលជាការរត់ម៉ារ៉ាតុងនៅកម្ពុជា បង្ហាញដោយកីឡាអូឡាំពិកជប៉ុន យូកូ អារីម៉ូរី ដែលគាំទ្រដោយស្ថានទូតជប៉ុនប្រចាំនៅកម្ពុជា។
* ទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់កម្ពុជា។
* ទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់ជប៉ុន

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ស្រុក​ប៉ាកក្រេត

**ប៉ាកក្រេត** (    ,  ) ជាស្រុក*មួយ*នៅភាគឦសាននៃខេត្តនន្ទបុរី ភាគកណ្តាលប្រទេសថៃ ។

ស្រុកនេះឆ្លងទន្លេចៅព្រះយ៉ា ។ ទន្លេ​គោ​ដ៏​ធំ​មួយ​ត្រូវ​បាន​កាត់​ដោយ​ប្រឡាយ​មួយ​ឈ្មោះ ខ្លងឡាត់ក្រេត ដែល​បាន​ជីក​នៅ​ឆ្នាំ១៧២២ ក្នុង​សម័យ​អយុធ្យា ដើម្បី​បង្កើត​ជា​កោះកោះក្រេត ។

## រដ្ឋបាល 
ស្រុកនេះចែកចេញជា ១២ ស្រុក ( *ឃុំ* )។ ភូមិទាំងនេះត្រូវបានបែងចែកជា ៨៥ ភូមិ ( *មូបាន* )។ 

១. ប៉ាកក្រេត 

២. បាងតឡាត់ 

៣.បានម៉ៃ

៤.បាងពូត 

៥.បាងតានៃ 

៦.ខ្លងព្រះឧត្តម 

៧.ថាអិឋ 

៨.កោះក្រេត 

៩.អមក្រេត 

១០.ខ្លងខយ 

១១.បាងព្លាប 

១២.ខ្លងក្លឿ

## ឯកសារយោង
រយឯត

រូបភាពតូច| ផ្លូវ​ធំ​នៅ​រយឯត
**រយឯត** (    ,  ) គឺជាទីរួមខេត្តមួយនៅភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ ជាទីរួមខេត្តនៃខេត្តរយឯត ។  វាគ្របដណ្ដប់លើតំបល់ណៃមឿងទាំងមូលនៃស្រុកមឿងរយឯត ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០០៦ វាមានប្រជាជនចំនួន ៣៤ ២២៩ នាក់។ រយឯត មានចម្ងាយ ៥១៤&nbsp;គីឡូម៉ែត្រពីទីក្រុងបាងកក។ 

រ៉ូអែត ស្ថិតនៅលើដីរាបស្មើប្រហែល  ពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។

នៅចំកណ្តាលនៃក្រុងរយឯត មានបឹងមួយនៅជាប់នឹងប៉មសង្កេតការណ៍១០១ ម៉ែត្រដែលត្រូវបានយកគំរូតាមរាងជារង្វង់មូលប្រពៃណី។ 

## ឯកសារយោង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៅថៃ
វត្តមហាធាតុយុវរាជរង្សឫទ្ធិ៍

**វត្តមហាធាតុយុវរាជរង្សឫទ្ធិ៍** (  ) គឺជាវត្តអារាមបែបពុទ្ធសាសនា នៅ ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ។  វាជាវត្តអារាមមួយក្នុងចំណោមប្រាសាទទាំងដប់នៃលំដាប់ខ្ពស់បំផុត (    ) នៅទីក្រុងបាងកក។ 

វត្តនេះត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងសម័យអយុធ្យា (១៣៥១-១៧៦៧) ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​វត្ត​សាលា​ក្រៅ។ មិនយូរប៉ុន្មានបន្ទាប់ពីទីក្រុងបាងកកត្រូវបានបង្កើតឡើងជារាជធានីនៃ ប្រទេសសៀម  ប្រាសាទនេះបានក្លាយជាយុទ្ធសាស្ត្ររវាងព្រះបរមរាជវាំងដែលទើបនឹងសាងសង់ថ្មី និង ព្រះបរមរាជវាំងនិងវាំងខាងមុខ (លំនៅដ្ឋានរបស់ឧបរាជ )។ ជាលទ្ធផល ប្រាសាទនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ព្រះរាជពិធី និងពិធីបុណ្យសព។

ក្នុងរយៈពេលពីរសតវត្សកន្លងមកនេះ វត្តនេះត្រូវបានជួសជុល និងលើកកំពស់ឋានៈដោយស្តេចថៃជាច្រើនអង្គ។ វាបានក្លាយជាវត្តមហាថាតនៃទីក្រុងបាងកកក្នុងឆ្នាំ១៨០៣ ហើយត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះបច្ចុប្បន្នរបស់វានៅឆ្នាំ១៩៩៦ ។ ប្រាសាទ​នេះ​ក៏​ជា​កន្លែង​នៃ​មណ្ឌល​សមាធិ​វិបស្សនា។ 

## ឯកសារយោង
ទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់កម្ពុជា

ឯកឧត្តមទួនសុចរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មានទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយប្រទេសភាគច្រើន រួមមាន សហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និង បារាំង ព្រមទាំងប្រទេសជិតខាងអាស៊ីទាំងអស់ រួមមាន ចិន ឥណ្ឌា វៀតណាម ឡាវ កូរ៉េខាងត្បូង និង ថៃ ។ រដ្ឋាភិបាល​គឺ​ជា​សមាជិក​នៃ​អង្គការ​អន្តរជាតិ​ធំៗ​ជាច្រើន រួម​មាន ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ និង​ទីភ្នាក់ងារ​ឯកទេស​របស់​ខ្លួន​ដូចជា ធនាគារពិភពលោក និង ​មូលនិធិ​រូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិ ។ រដ្ឋាភិបាល​គឺ​ជា​សមាជិក ​ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) សមាជិក ​អាស៊ាន និង​របស់អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ។ នៅឆ្នាំ២០០៥ កម្ពុជាបានចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា ។ រដ្ឋាភិបាលក៏ជាសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធប៉ាស៊ីហ្វិក (ជាអ្នកសង្កេតការណ៍) និង អង្គការសហប្រតិបត្តិការសៀងហៃ (ជាដៃគូសន្ទនា)។ 

## សន្តិភាពអន្តរជាតិ 
[រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ប្រតិភូ​នៃ​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​ថត​រូប​នៅ​វិមាន​សន្តិភាព [ភ្នំពេញ|រាជធានី​ភ្នំពេញ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៩ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១២។]]
កម្ពុជា​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ជម្លោះ​ទាក់ទិន​នឹង​កោះ​នៅ​ឈូង​សមុទ្រ និង​ផ្នែក​នៃ​ព្រំដែន​ជាមួយ​ប្រទេស​វៀតណាម។ លើស​ពី​នេះ​ទៀត ព្រំដែន​សមុទ្រ ​កម្ពុជា​មាន​ជាមួយ​វៀតណាម​ក៏​មិន​ទាន់​កំណត់​ដែរ។ ផ្នែកខ្លះនៃព្រំដែនកម្ពុជាជាមួយថៃមិនមានកំណត់ទេ ហើយព្រំប្រទល់ដែនសមុទ្រជាមួយប្រទេសថៃក៏មិនត្រូវបានកំណត់ច្បាស់លាស់ដែរ។

កម្ពុជា​ជា​កន្លែងដឹកជញ្ជូនហេរ៉ូអ៊ីន ​ត្រីកោណ​មាស ហើយ​អាច​ជា​កន្លែងលាងលុយ ។ មាន​អំពើ​ពុករលួយ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​គ្រឿង​ញៀន​ក្នុង​ផ្នែក​នៃ​រដ្ឋាភិបាល យោធា និង​ប៉ូលិស។ ប្រទេស​កម្ពុជា​ក៏​ជា​កន្លែង​ផលិត ​អាភៀន​ខ្នាត​តូច ហេរ៉ូអ៊ីន និង ​អំហ្វេតាមីន ។ ប្រទេសនេះគឺជាអ្នកផលិតកញ្ឆា ដ៏ធំសម្រាប់ទីផ្សារអន្តរជាតិ។ 

## ប្រទេសកម្ពុជា ការចូលរួមរបស់អង្គការអន្តរជាតិ 
## ឯកឧត្តមទួនសុច ទំនាក់ទំនងការទូត 
alt=|កណ្តាល|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| ទំនាក់ទំនងការទូតកម្ពុជា។

## ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី 
## ប្រទេសមានទំនាក់ទំនង 
មានប្រទេសចំនួន ១៧ ដែលបានបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយកម្ពុជា៖

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
* បញ្ជីរាយនាមបេសកកម្មការទូតនៅកម្ពុជា
* បញ្ជីរាយនាមបេសកកម្មការទូតកម្ពុជា។

## ឯកសារយោង
នន្ទបុរី

**នន្ទបុរី ឬ ទេសបាលនរគនន្ទបុរី** (    ,  ) គឺជាទីក្រុងសំខាន់នៃស្រុក និង ខេត្ត ដែលមានឈ្មោះដូចគ្នាក្នុង ប្រទេសថៃ ។ ឆ្នាំ២០១៩ វាមានប្រជាជនរស់នៅចំនួន ២៥៤ ៣៧៥នាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាក្រុង ដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេក្នុងប្រទេសថៃ (មិនរាប់បញ្ចូលទីក្រុងបាងកក)។ មានសហគមន៍ចំនួន៩៣ ( ជុំជន ) ទោះបីជាមិនត្រូវបានជ្រើសរើសដោយផ្ទាល់ដោយប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋានក៏ដោយ ដែលផ្តល់ដំបូន្មាន និងអនុសាសន៍ដល់អង្គការរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន។ ដោយសារតែវានៅជិត ទីក្រុងបាងកក ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាតំបន់ជាយក្រុងនៃទីក្រុងបាងកក ដែលជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ទីក្រុងបាងកក ។

## ឯកសារយោង
វត្តរាជប្រតិស្ឋ

**វត្តរាជប្រតិស្ឋស្ថិតមហាសីមារាមរាជវរវិហារ** ( ) គឺជាវត្តអារាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា ​មួយ​នៅស្រុកព្រះនរគ នៃ ​ទីក្រុង​បាងកក ។ វត្តរាជប្រតិស្ឋ ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​វត្ត​រាជ​លំដាប់​ទី​មួយ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩១៥ ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​វា​ក្លាយ​ជា​វត្តអារាមដ៏សំខាន់បំផុតមួយក្នុង​ប្រទេស​ថៃ ។ 

វត្តអារាមនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅលើ￼￼ផ្លូវរាជីនី ខាង​ត្បូង ​រាជវាំងសារ៉នរម្យជាប់​នឹង​បន្ទប់​ក្រុមប្រឹក្សា​ឯកជន និង​ជិតព្រះបរមមហារាជវាំង ច្រក​ចូល​សំខាន់​គឺ​នៅ​ផ្លូវ​សារ៉ន​រម្យ។ វត្តរាជប្រតិស្ឋ មានទីតាំងនៅតាមអង្កត់ទ្រូងឆ្លងកាត់ខ្លងឃូមឿង ដើម (ក៏ខ្លងឡត) នៅលើកោះរតនៈកូស៊ីន ។

## ឯកសារយោង
វត្តនិវេសធម្មប្រវត្តិ

**វត្តនិវេសធម្មប្រវត្តិរាជវរវិហារ** (    ) គឺជាវត្តអារាមពុទ្ធសាសនានៃធម្មយុត្កតិធម៍ ដែលមានទីតាំងនៅក្នុងទឹកដីនៃរាជវាំងបាងបឥន្ទ ក្នុងខេត្តព្រះនរគស្រីអយុធ្យា របស់ប្រទេសថៃ។ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨៧៨ វាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងចំណោមវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាថៃដែលស្ថាបត្យកម្មរបស់វាធ្វើត្រាប់តាមព្រះវិហារអឺរ៉ុបដែលត្រូវបានសាងសង់ក្នុងរចនាប័ទ្មហ្គោធិករស់ឡើងវិញ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ការសាងសង់វត្តនិវេតធម្មាប្រាវ៉ាត ត្រូវបានតែងតាំងដោយ ស្តេចចុល្លាង្ករណ៍ (រាមាទី៥) ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៦ ដើម្បីបម្រើជាប្រាសាទសម្រាប់ព្រះរាជវាំង បាំងប៉ាឥន្ទ ដែលបានពង្រីកថ្មី។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានរចនាដោយ ចូជីម ហ្គ្រាសស៊ី ដែលជាស្ថាបត្យករជនជាតិអ៊ីតាលីដំបូងគេដែលធ្វើការនៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលរបស់ស្តេច។ អគារសាធារណៈជាច្រើនត្រូវបានសាងសង់តាមរចនាបថលោកខាងលិចក្នុងរជ្ជកាលរបស់ចុល្លាង្ករណ៍ ដែលជានិន្នាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនើបភាវូបនីយកម្មរបស់សៀម (ដូចដែលប្រទេសថៃត្រូវបានគេស្គាល់) នៅពេលនោះ។ វត្តនិវេសធម្មប្រវត្តិ ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង​ក្នុងរចនាប័ទ្មហ្គោធិករស់ឡើងវិញ ដោយ​មាន​បង្អួច​កញ្ចក់​ប្រឡាក់ និង​អាសនៈ​ហ្គោធិក។ រូបរាងរបស់វាប្រហាក់ប្រហែលនឹងព្រះវិហារគ្រិស្តសាសនា ដែលមានរូបព្រះពុទ្ធសំខាន់របស់វត្តជំនួសឈើឆ្កាង។ ការសាងសង់ត្រូវបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ១៨៧៨។ 

## ឯកសារយោង
វត្តស្រះកេស

**វត្តស្រះកេសរាជវរមហាវិហារ** (  )  ជាធម្មតា​គេ​កាត់​ឱ្យ​ខ្លី​ថា **វត្តស្រះកេស** គឺជា​វត្តព្រះពុទ្ធសាសនា ក្នុងសង្កាត់ផមប្រាពសាទ្រូផៃ ទីក្រុង​បាងកក ប្រទេស​ថៃ ។

នេះមានអាយុកាលតាំងពីសម័យអយុធ្យា ដែលកាលនោះគេស្គាល់ថា វត្តស្រះកេត។ នៅពេលដែលទីក្រុងបាងកកក្លាយជារាជធានី ព្រះបាទពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក(រាមាទី១) (១៧៣៧-១៨០៩) បានជួសជុលប្រាសាទ ហើយដាក់ឈ្មោះបច្ចុប្បន្នរបស់វា (ដែលប្រែថា "ជម្រះកេសា")៖ វាត្រូវបានគេជឿថា នៅពេលទ្រង់ត្រលប់ពីសង្គ្រាម ស្តេចឈប់ទទួលយកងូតទឹក និងកក់សក់នៅទីនេះ។ មុននឹងចូលទីក្រុងខាងក្នុង ។ 

## ឯកសារយោង
វត្តបវរនិវេសវិហារ

**វត្តបវរនិវេសវិហាររាជ​វរ​វិហារ** (    ;  *)* គឺជាវត្តអារាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនាដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងស្រុកព្រះនរគ ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ។ ជាទី​អាស្រ័យ​របស់ន្យាណាសាមវរសុវឌ្ឍនា ; ព្រះអយ្យកោកំពូលនៃប្រទេសថៃ គឺជាកន្លែងសម្រាកចុងក្រោយរបស់អតីតព្រះមហាក្សត្រពីរអង្គនៃរាជវង្សចក្រី ; ព្រះបាទវជិរាវុធ (រាមាទី៦) និង ព្រះបាទភូមិពលអតុល្យតេជ (រាមាទី៩)។ វត្តនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨២៤  ដោយ មហាសត្តិ បុលសេព ជា​ឧបរាជ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទចេស្តាបតិន្ទ្រ(រាមាទី៣) (រជ្ជកាលឆ្នាំ១៨២៤-១៨៥១) ។ 

វត្តនេះគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃលំដាប់ ធម្មយុត្តិកនិកាយ នៃព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទថៃ វាគឺជាទីសក្ការៈបូជារបស់ព្រះពុទ្ធជិនសីហ៍ (ពុទ្ធជិនសីហ៍) ដែលជារូបសំណាករបស់ព្រះពុទ្ធ ដែលមានអាយុកាលប្រហែលឆ្នាំ១៣៥៧ ។ បវរនិវេតជាវត្តដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់រាជវង្សចក្រី ​ដែល​កំពុង​កាន់​អំណាច។  វាជាកន្លែងដែលព្រះអង្គម្ចាស់ និងស្តេចជាច្រើនអង្គបានសិក្សា និងបម្រើព្រះចៅអធិការរបស់ពួកគេ រួមទាំងព្រះមហាក្សត្រភូមិពលអតុល្យតេជ និងព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គគឺស្តេចវជិរាលង្ករណ៍(រាមាទី១០)បច្ចុប្បន្ន។

## ឯកសារយោង
ស្រីសាកេត

**ស្រីសាកេត ឬ សិរីសាកេត** (  ,  ) គឺជាទីរួមខេត្តមួយនៅភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ ដោយរួមបញ្ចូលសង្កាត់មឿងនឿ និងមឿងតៃ និងផ្នែកខ្លះនៃចាម ណងក្រក ពោ ផុនខា និងយ៉ាផ្លុង ទាំងអស់នៅក្នុងស្រុកមឿងស្រីសាកេត ទីរួមខេត្តនៃខេត្តស្រីសាកេត ។  គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៧ វាមានប្រជាជនចំនួន ៤០ ១១៧នាក់ ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៅថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ព្រះយ៉ាអភ័យភូបេស (លឿម អភ័យវង្ស)

**អាមាត្យត្រី ព្រះយ៉ាអភ័យភូបេស (លឿម អភ័យវង្ស)** គឺជាកូនប្រុសច្បងរបស់ចៅព្រះយ៉ាអភ័យភូបេស (ជុំ អភ័យវង្ស) អភិបាលក្រុងបាត់ដំបងចុងក្រោយ និង គុណញិងស្អិង គ្ទាធរធរណិន្ទ្រ(អភ័យវង្សភូបេស) ព្រះយ៉ាអភ័យភូបេសគឺជាបិតារបស់ ព្រះនាងសុវឌ្ឍនាព្រះវររាជទេវី ក្នុងរជ្ជកាលទី៦ ។ សម្តេចព្រះចៅភគិនីធើ ចៅហ្វាពេជ្ររតនរាជសុតា សិរីសុភាពណ្ណវតី បុត្រីតែមួយរបស់ព្រះបាទរាមាទី៦ ។

## ឯកសារយោង
វត្តត្រៃមិត្រវិទ្យារាមវរវិហារ

**វត្ត​ត្រៃ​មិ​ត្រ​វិទ្យារាម** ស្ថិត​នៅ​លើ​​ផ្លូវត្រីមិត្រ ខ្វែងត្លាត់នយ ខេតសាមព័ន្ធវង្ស ។ វត្តត្រៃមិត្រវិទ្យារាមគឺជាវត្តអារាមបុរាណមួយស្ថិតនៅក្នុងជ្រលងភ្នំនៃវត្តជា​ផ្ទះ​ឈើ។ ឈ្មោះដើមគឺ "វត្តសាមចិន" ត្រូវបានគេយល់ថាជនជាតិចិនចំនួន ៣ នាក់បានរួមគ្នាសាងសង់វត្តនេះជាវត្តអារាមសម្រាប់ធ្វើបុណ្យ។

នៅឆ្នាំ១៩៣៤ ព្រះមហាកិមសុវណ្ណចាត់ ជាព្រះចៅអធិការ បានផ្តួចផ្តើមការកែលម្អព្រះវិហារ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៩៣៧ បានទទួលការយល់ព្រមពីសមាគមព្រះសង្ឃ ដើម្បីកែលម្អស្ថានភាពប្រាសាទ។ នៅឆ្នាំ១៩៣៩ ឈ្មួញប្រជាជន គ្រូ និងសិស្ស ពួកគេបានរួមគ្នាជួសជុល និងប្តូរឈ្មោះទៅជា "វត្តត្រៃមិត្រវិទ្យារាម" ដែលមានន័យថា មិត្ត៣នាក់ រួមគ្នាកសាងវត្តនេះ។ លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត វត្តអារាមជាទីតាំងរបស់សាលាបឋមសិក្សាពុទ្ធសាសនា និង សាលាត្រៃមិត្រវិទ្យាល័យ រដ្ឋាភិបាលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់វត្ត។ 
រូបភាពតូច|វត្តត្រៃមិត្រវិទ្យារាម

ចៅអធិការបច្ចុប្បន្នសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ(ស្និទ ចានបញ្ញោ)

## ឯកសារយោង
ឃឹន សុខ

**ឃឹន សុខ** ( ១៩៤២ - ១០ តុលា ២០១១) គឺជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ភាសា​អក្សរសាស្ត្រ និង​សិល្បៈ​ខ្មែរ។ លោក​បាន​ទទួល​សញ្ញាបត្រ​បណ្ឌិត​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស បោះពុម្ព​ស្នាដៃ​វិទ្យាសាស្ត្រ បង្រៀន​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​នៅ ​សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ និង​ជា​សមាជិក ​រាជបណ្ឌិត្យសភា​កម្ពុជា ។  ការបោះពុម្ពរបស់គាត់ក្នុងពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សទី២០ បានរួមចំណែកយ៉ាងជ្រាលជ្រៅដល់ការបកស្រាយបែបវិទ្យាសាស្ត្រនៃប្រភពប្រវត្តិសាស្ត្រ អក្សរសិល្ប៍ និងការអភិវឌ្ឍន៍ជាប្រព័ន្ធនៃភាសាខ្មែរសម័យទំនើប។ ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​ចូល​រួម​ចលនា​ខ្មែរ​ភាវូបនីយកម្ម លោក​បាន​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ឲ្យ​មាន​ការ​លើក​កម្ពស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឯករាជ្យ​វប្បធម៌​មួយ​ដោយ​ឈរ​លើ​មូលដ្ឋាន​នៃ​ការ​អប់រំ​ដែល​មាន​ការ​យល់​ដឹង និង​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ក្នុង​បរិបទ​អន្តរជាតិ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ
ស្ទឹងជីនិត

**ស្ទឹងជីនិត** គឺជាដៃទន្លេនៃប្រទេសកម្ពុជា ។ មានទីតាំងនៅក្នុងខេត្តកំពង់ធំ   គម្រោងធនធានទឹក ដែលចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៩៧១ និងឆ្នាំ២០០៣ មានវិធានការផ្សេងៗនៃភាពជោគជ័យ។   ទន្លេគឺជាផ្លូវពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់មួយ។ 

## ភូមិសាស្ត្រ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ផែនទីបង្ហាញផ្លូវលំនៃស្ទឹងជីនិត និងប្រព័ន្ធបឹងទន្លេសាប និងទន្លេ
ស្ទឹងជីនិត គឺជាដៃទន្លេដ៏សំខាន់នៃទន្លេសាបដែលហូរចុះពីបឹងធំដែលមានឈ្មោះដូចគ្នា ពីទិសឦសាននៅ នៅកណ្តាលប្រទេសកម្ពុជា។ វា​ចូល​ប្រព័ន្ធ​ទន្លេសាប​ក្នុង​ទន្លេ​នៅ​ ។ ប្រវែងទន្លេគឺប្រហែល ២៦៤គីឡូម៉ែត្រ (១៦៤ម៉ាយ៍) ហើយរង្វិលជុំចេញ និងចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធទន្លេសាប។  ទទឹងរបស់វាប្រែប្រួលក្នុងចន្លោះពី ៦០-៩០ ម៉ែត្រ (២០០-៣០០ហ្វីត) នៅលើដងទន្លេសរុប១១០ម៉ែត្រ (៦៨ម៉ាយ៍)។ 

ទន្លេ​នេះ​ហូរ​កាត់​តំបន់​អាង​ចំនួន    រួមទាំងការចាប់យក    នៃដៃទន្លេរបស់ខ្លួន ស្ទឹងតាំងក្រសាំង រហូតដល់ហូរចូលបឹងទន្លេសាប។  ទន្លេនេះឆ្លងកាត់ខ្ពង់រាប Bolaven នៃប្រទេសឡាវ ឈានដល់ចំណុចកម្ពស់ខ្ពស់បំផុត  នៅ ភូមិចារ  និងបញ្ចប់នៅចំណុចហូរចេញរបស់វានៅលើបឹងទន្លេសាបនៅកម្ពស់  ។ មាន​ជម្រាល​ទន់ភ្លន់​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​កត់​សម្គាល់​ទៅ​កាន់​ទឹក​ខាងក្រោម។  សំរោងសែន ជាទីតាំងបុរាណវត្ថុបុរេប្រវត្តិនៃ យុគថ្មរំលីង ស្ថិតនៅលើច្រាំងខាងស្តាំរបស់វា។ 

## ឯកសារយោង
ព្រះពុទ្ធមហាសុវណ្ណបដិមាករ

**ព្រះពុទ្ធមាស** មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា **ព្រះពុទ្ធមហាសុវណ្ណបដិមាករ** (    ;    ) ដែល​គេ​ស្គាល់​ជា​ទូទៅ​ក្នុង​ភាសា​ថៃ​ថា **ព្រះសុខោទ័យត្រៃមិត្រ** (    ) គឺជា​រូបសំណាក​ព្រះពុទ្ធ​បដិមា​ព្រះ​បរមព្រះពុទ្ធរូបផ្ចាញ់មារមាសមួយអង្គ ​មាន​ទម្ងន់ ៥,៥ តោន (៥.៥០០ គីឡូក្រាម )។ វា​មាន​ទី​តាំង​នៅ​ក្នុង​វត្ត​ត្រៃមិត្រ ក្រុង​បាងកក ប្រទេស​ថៃ ។ នៅចំណុចមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់វា រូបសំណាកនេះត្រូវបានគ្របដោយស្រទាប់នៃស៊ីម៉ង់ត៍គ្រើមៗ និងកញ្ចក់ពណ៌ដើម្បីលាក់តម្លៃពិតរបស់វា ហើយវានៅតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពនេះអស់រយៈពេលជិត២០០ឆ្នាំមកហើយ ដែលបញ្ចប់ទៅជាវត្តដែលមានសារៈសំខាន់តិចតួច។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ផ្លាស់​ប្តូរ​រូបសំណាក​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៥៥ ម្នាងសិលា​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រេះ​ចេញ ហើយ​មាស​ក៏​លេច​ចេញ​មក។ 
រូបភាពតូច|ព្រះពុទ្ធមហាសុវណ្ណបដិមាករនៅវត្តត្រៃមិត្រនាទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ប្រភពដើមនៃរូបសំណាកនេះគឺមិនច្បាស់លាស់។ វាត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងរចនាប័ទ្មរាជវង្សសុខោទ័យ នៃសតវត្សទី១៣-១៤ ទោះបីជាវាអាចត្រូវបានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីពេលនោះក៏ដោយ។ ព្រះកេសរបស់រូបបដិមាមានរាងដូចស៊ុត ដែល​បញ្ជាក់​ពី​ដើម​កំណើត​នៅ​សម័យ​សុខោទ័យ។ ដោយសារសិល្បៈសុខោទ័យមានឥទិ្ធពលរបស់ឥណ្ឌា  ហើយរូបចម្លាក់ធ្វើពីលោហធាតុរបស់ ព្រះពុទ្ធ ដែលធ្វើឡើងនៅប្រទេសឥណ្ឌាធ្លាប់ត្រូវបានគេយកទៅប្រទេសផ្សេងៗភាគច្រើនក្នុងសម័យប៉ាឡា។ 
រូបភាពតូច| រូបរាងកេសារបស់បដិមាមានអាយុកាលតាំងពីសម័យសុខោទ័យ
រូបភាពតូច| ទិដ្ឋភាពចំហៀងនៃរូបសំណាក
អ្នកប្រាជ្ញខ្លះជឿថារូបសំណាកនេះត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងរឿងរចនារាមខាំហែង ដ៏ចម្រូងចម្រាស។ នៅក្នុងជួរទី២៣-២៧ នៃផ្ទាំងថ្មទីមួយនៃចេតិយ "ព្រះពុទ្ធរូបមាស" ត្រូវបានលើកឡើងថាមានទីតាំងនៅ "កណ្តាលក្រុងសុខោទ័យ" ដែលត្រូវបានបកស្រាយថាជាឯកសារយោងទៅកាន់ព្រះពុទ្ធមាស។ 

នៅ​ពេល​ខ្លះ រូបសំណាក​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​បិទ​បាំង​ទាំងស្រុង​ដើម្បី​ការពារ​កុំ​ឱ្យ​គេ​លួច។ រូបសំណាកនេះត្រូវបានគ្របដោយស្រទាប់ក្រាស់នៃស៊ីម៉ង់ត៍គ្រើមៗ ដែលត្រូវបានលាបពណ៌និងចាក់ដោយកញ្ចក់ពណ៌។ 

នៅរជ្ជកាលព្រះបាទរាមាទី៣ (១៨២៤-១៨៥១) រូបសំណាកដែលនៅតែគ្របដណ្ដប់ដោយសុីម៉ង់ត៍គ្រើមៗ ត្រូវបានដំឡើងជារូបសំណាកព្រះពុទ្ធនៅក្នុងអគារសំខាន់នៃវត្តចតុនារាម (វត្តព្រះយ៉ាក្រៃ) ក្នុងទីក្រុងបាងកក។ 

នៅពេលដែលវត្តជោតនារាម ដែលមានទីតាំងនៅជិតជីនាថោន លើទីតាំងនៃអាស៊ី ទីកទំនើបបានដួលរលំ និងត្រូវបានបិទ រូបសំណាកនេះត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅទីតាំងបច្ចុប្បន្ននៅវត្តត្រិមិតក្បែរនោះក្នុងឆ្នាំ១៩៣៥ ។ 

### ឯកសារយោង
ក្រេគ័រ មេនដែស

**ក្រេគ័រ យ៉ូហាន មេនដែល ឬ ម៉ង់ដែស**  (កើតថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨២២  ដល់ថ្ងៃទី៦ ខែមករា ឆ្នាំ១៨៨៤) គឺជាជីវវិទូ អ្នកឧតុនិយម  គណិតវិទូ អ្នរាជ្ញian និងជាព្រអធិការចៅអនៃគ្រិស្តសាសនា ម៉ង់ដែលកើតនៅក្នុងគ្រួសារ ដែលនិយាយភាសាអាឡឺម៉ងនៅក្នុងនៃ ចក្រភពអូទ្រីស ( សាធារណរដ្ឋឆេក សព្វថ្ងៃនេះ) ហើយទទួលបានការទទួលស្គាល់ថាជាអ្នកបង្កើតវិទ្យាសាស្ត្រទំើនៃ ហ្សែន ។  ទោះបីជាកសិករបានស្គាល់រាប់ពាន់ឆ្នាំថាការបង្កាត់ពូជសត្វ និងរុក្ខជាតិអាចអនុគ្រោះដល់លក្ខណៈដែល គួរឱ្យចង់បានក៏ដោយ ការពិសោធន៍សណ្តែកដែលធ្វើឡើងនៅចន្លោះឆ្នាំ១៨៥៦និង ១៨៦៣ បានបង្កើតច្បាប់ជាច្រើននៃតំណលោកមានឪពុកម្តាយជាកសិករ គាត់មានការយល់ដឹងច្រើនផ្នែកបច្ចេកទេសកសិកម្ម។ លោកបានសិក្សាផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនិងគណិតវិទ្យានៅទីក្រុងវីយេន ម៉ង់ដែលបានបួសជាបព្វជិត។ ម៉ងដែលបានធ្វើការបង្កាត់សណ្តែកព័រនៅក្នុងសួននានៅព្រះវិហាររបស់គាត់។ការពិសោធន៍នេះមានរយៈពេល៧ឆ្នាំ(១៨៥៦-១៩៦៣) ។ នៅឆ្នាំ១៨៦៥ លោកបានបោះផ្សាយលទ្ធផលនៃការបង្កាត់របស់លោកនៅក្នុងសៀវភៅមួយក្បាល។ ក៏ប៉ុន្តែគ្មាននរណាម្នាក់ពុំយកចិត្តទុកដាក់នៃរបកគំហើញថ្មីរបស់គាត់ឡើយ។ 

Mendel បានធ្វើការជាមួយលក្ខណៈប្រាំពីរនៃរុក្ខជាតិពារាំង: កម្ពស់រុក្ខជាតិ រូបរាង និងពណ៌ រូបរាងគ្រាប់ពូជ និងពណ៌ និងទីតាំងផ្កា និងពណ៌។ ដោយយកពណ៌គ្រាប់ពូជជាឧទាហរណ៍ Mendel បានបង្ហាញថា នៅពេលដែលសណ្តែកលឿងដែលបង្កាត់ពូជពិត និងសណ្តែកបៃតងដែលបង្កាត់ពូជពិត ពូជរបស់វាតែងតែបង្កើតគ្រាប់ពូជពណ៌លឿង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយនៅក្នុងជំនាន់បន្ទាប់ peas ពណ៌បៃតងបានលេចឡើងម្តងទៀតក្នុងសមាមាត្រនៃ 1 ពណ៌បៃតងទៅ 3 ពណ៌លឿង។ ដើម្បីពន្យល់ពីបាតុភូតនេះ Mendel បានបង្កើតពាក្យ " recessive " និង " dominant " ដោយយោងទៅលើលក្ខណៈមួយចំនួន។ នៅក្នុងឧទាហរណ៍មុន លក្ខណៈពណ៌បៃតងដែលហាក់ដូចជាបានបាត់នៅក្នុងជំនាន់ filial ដំបូងគឺមានលក្ខណៈអន់ថយ ហើយពណ៌លឿងគឺលេចធ្លោ។ គាត់បានបោះពុម្ភផ្សាយការងាររបស់គាត់នៅឆ្នាំ 1866 ដោយបង្ហាញពីសកម្មភាពនៃ "កត្តា" ដែលមើលមិនឃើញ - ឥឡូវនេះហៅថា ហ្សែន - ក្នុងការកំណត់លក្ខណៈនៃសារពាង្គកាយ។

សារៈសំខាន់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅនៃការងាររបស់ Mendel មិនត្រូវបានគេទទួលស្គាល់រហូតដល់វេននៃសតវត្សទី 20 (ច្រើនជាងបីទសវត្សរ៍ក្រោយមក) ជាមួយនឹងការស្រាវជ្រាវឡើងវិញនៃច្បាប់របស់គាត់។ Erich von Tschermak, Hugo de Vries និង Carl Correns បានផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយឯករាជ្យនូវការរកឃើញពិសោធន៍ជាច្រើនរបស់ Mendel ក្នុងឆ្នាំ 1900 ដោយចាប់ផ្តើមក្នុងយុគសម័យហ្សែនទំនើប។  

## ឯកសារយោង
តេង សុធា

## ប្រវត្តិរូប 
លោក **តេង សុធា** (អង់គ្លេស: **TENG SOTHEA** ) ជាសហគ្រិន វិនិយោគិន ជនជាតិខ្មែរ លោកគឺជាស្ថាបនិក នាយក​ប្រតិបត្តិ សមាគមសប្បុរសធម៍ មេត្តា ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២។ លោក **តេង សុធា** កើតថ្ងៃ ទី 10 ខែ កក្កដា ឆ្នាំ 1982 ក្នុងខេត្តកំពត ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ សព្វថ្ងៃលោកគឺជាប្រធានសមាគមសប្បុរសធម៍ មេត្តា ដែលបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2022 ក្នុងគោលបំណងប្រមូលផ្តុំនូវថវិកាជួយទៅដល់ ចាស់ជរា សិស្សសាលាមានជីវភាពខ្វះខាត និងក្មេងកំព្រានៅតាមមណ្ឌលកុមារកំព្រា។ សព្វថ្ងៃលោកមានគ្រួសារនិងកូនហើយពួកគាត់បានស្នាក់នៅភ្នំពេញដើម្បីគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មរបស់គាត់។
ពិធីបុណ្យអាសាឡ្ហបូជា

**ពិធីបុណ្យអាសាឡ្ហបូជា** គឺជាពិធីបុណ្យព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ដែលជាធម្មតាធ្វើឡើងក្នុងខែកក្កដា  នៅថ្ងៃពេញបូណ៌មី ខែ អាសាធ ។ វាត្រូវបានប្រារព្ធនៅ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ប្រទេសកម្ពុជា ប្រទេសថៃ ស្រីលង្កា ឡាវ មីយ៉ាន់ម៉ា និងនៅក្នុងប្រទេសដែលមានប្រជាជនកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ។  **អាសាឡ្ហ** ជា​ឈ្មោះ​ខែទី៨​នៃ​ចន្ទគតិ ដែល​ហៅថា​ខែអាសាឍ ឬអាសាឡ្ហ​នេះ។ ចំណែក​ឯ​ពាក្យ​បូជា ​មានន័យ​ថា ការថ្វាយ ការ​គោរពប្រតិបត្តិ ឬ​គោរពជូនវត្ថុអ្វីៗ ចំពោះ​បូជនីយ​បុគ្គល ការ​ស្ដាប់​ឱវាទ ប្រព្រឹត្ត​តាម​ឱវាទ​របស់​បុគ្គល​ដែល​គួរ​គោរព។ សសរុបជារួមមក អាសាឡ្ហបូជា​មានន័យ​ថា **ការគោរព ការ​រំលឹក​នូវសេចក្តី​អ្វីមួយ ខ្លឹមសារ​អ្វីមួយ​នៅ​ក្នុង​ខែអាសាឍ។** ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា អាសាឡ្ហបូជា គឺជា​ថ្ងៃ​រំលឹក​ដល់​ព្រឹត្តិការណ៍​សំខាន់ៗ​ទាំង ៥ របស់​ព្រះពុទ្ធ។ ទី១ ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះពុទ្ធទ្រង់​ចាប់​បដិសន្ធិ ទី២ ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះពុទ្ធទ្រង់​ចេញ​ទៅ​សាងផ្នួស ទី៣ ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះពុទ្ធទ្រង់​សម្តែង​ព្រះធម៌ទេសនា​ជា​លើកដំបូង​ប្រោស​បញ្ចវគ្គីយ៍ ទី៤ ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះពុទ្ធទ្រង់​ស្ថាបនា​ភិក្ខុសង្ឃ​ជា​លើកដំបូង និង​ទី៥ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះពុទ្ធទ្រង់​សម្តែង​យមក​ប្បាដិហារ្យ។  
រូបភាពតូច
ពិធីបុណ្យអាសាឡ្ហបូជា ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាថ្ងៃ ធម៌ គឺជាពិធីបុណ្យដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ដែលប្រារព្ធដូចដែលវាធ្វើធម្មទេសនាលើកដំបូងរបស់ព្រះពុទ្ធគឺ "ធម្មទេសនានៅសួនសត្វក្តាន់" នៅ សាណាត,  ដែលព្រះអង្គបានកំណត់ដល់អតីតជាតិទាំងប្រាំរបស់ព្រះអង្គ។ ភ្ជាប់​លទ្ធិ​ដែល​បាន​មក​ដល់​ទ្រង់​បន្ទាប់​ពី​ការ​ត្រាស់​ដឹង​របស់​ទ្រង់។ ធម្មទេសនា​ទី ១ នេះ ដែល​គេ​តែង​ហៅថា «​ការ​រំកិល​កង់​នៃ​ព្រះ​ធម៌​» គឺ​ជា​ពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ​សម្រាប់​ពុទ្ធសាសនិកជន​ក្នុង​អរិយ​សច្ច​៤ គឺ​មាន ​ទុក្ខ (​ទុគ៌ត​) ។ ទុក្ខ​កើត​ឡើង​ដោយ​តណ្ហា ( តណ្ហា ); មានសភាព ( និព្វាន ) ហួសពីទុក្ខ និងតណ្ហា។ ហើយទីបំផុត មាគ៌ាទៅកាន់និព្វាន គឺតាមរយៈ អរិយមគ្គ ។ គ្រប់សាលា និងទំនៀមទំលាប់ផ្សេងៗនៃព្រះពុទ្ធសាសនា វិលជុំវិញគោលលទ្ធិកណ្តាលនៃ អរិយសច្ច ៤ ។

ធម្មទេសនាទី១នេះ មិនត្រឹមតែជាធម្មទេសនាដំបូងបង្អស់ ដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់បានត្រាស់ដឹង បន្ទាប់ពីការត្រាស់ដឹងប៉ុណ្ណោះទេ វាថែមទាំងមានខ្លឹមសារនៃការបង្រៀនជាបន្តបន្ទាប់ទាំងអស់របស់ព្រះអង្គផងដែរ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃកិច្ចពិភាក្សានោះ អ្នកចូលរួមម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកចូលរួមទាំងប្រាំនាក់បានរំលឹកឡើងវិញនូវការយល់ដឹងរបស់គាត់អំពីអ្វីដែលបាននិយាយ ហើយសុំឱ្យទទួលជាសាវ័ក ដែលជាការស្នើសុំដែលព្រះពុទ្ធបានប្រោសឱ្យ ដូច្នេះហើយទើបបង្កើតព្រះសង្ឃដំបូង។ 

## ឯកសារយោង
វត្តព្រះស្រីមហាធាតុ

**វត្តព្រះស្រីមហាធាតុវរមហាវិហារ** ( ) គឺជាវត្តអារាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនាមួយនៅក្នុងស្រុកបាំងខេន នៃ ​ទីក្រុង​បាងកក ។ ការស្ថាបនាបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី២០ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤១ ដើម្បីរំលឹកដល់ជ័យជម្នះរបស់រដ្ឋាភិបាលលើការបះបោរបវរដេត ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៣ ។ វត្តព្រះស្រីមហាធាតុ ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​វត្ត​រាជ​លំដាប់​ទី​មួយ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៤២ ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​វា​ក្លាយ​ជា​វត្តដ៏សំខាន់បំផុតមួយក្នុងប្រទេសថៃ ។ 

វត្តនេះត្រូវបានបម្រើដោយស្ថានីយ៍វត្តព្រះស្រីមហាធាតុប៊ីធីអេស ចាប់តាំងពីខែមិថុនាឆ្នាំ ២០២០ ។

## ឯកសារយោង
ឡេក ប៊ុននាគ

**ឡេក ប៊ុននាគ ឬ លេក ប៊ុននាគ** ជាបុត្រីរបស់ចៅព្រះយ៉ាសុរិវង្សវៃយវឌ្ឍន៍(វរ ប៊ុននាគ) និង ទាវស្រីស៊ុនទរនាដ(កែវ ព្នមវ៉ាន់ណអយុធ្យា) និងជាមាតានៅក្នុង ព្រះនាងចៅសុវឌ្ឍនា ព្រះវររាជទេវី ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទរជិវុធ (រាមាទី៦) ។  

## ឯកសារយោង