សំណួរជនជាតិជ្វីហ្វ

**សំណួររបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ** ត្រូវបានគេហៅផងដែរថាជា **បញ្ហាជ្វីហ្វ** គឺជាការជជែកវែកញែកយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុង ទ្វីបអឺរ៉ុប សតវត្សទី១៩ និងសតវត្សទី២០ ដែលទាក់ទងនឹងស្ថានភាពឋានៈ និងការដោះស្រាយបញ្ហា ជនជាតិជ្វីហ្វ ។ ការជជែកដេញដោលដែលស្រដៀងទៅនឹង " សំណួរជាតិ " ផ្សេងទៀតបានដោះស្រាយជាមួយនឹងបញ្ហា ស្ថានភាព ស៊ីវិល ច្បាប់ ជាតិ និងនយោបាយរបស់ជនជាតិជ្វីហ្វក្នុងឋានៈជនជាតិភាគតិចនៅក្នុងសង្គម ជាពិសេសនៅអឺរ៉ុបក្នុងអំឡុងសតវត្សទី១៨​ ១៩ និង២០។

ការជជែកវែកញែកបានចាប់ផ្តើមជាមួយនឹង ការផ្តល់សេរីភាពឲ្យជនជាតិជ្វីហ្វ នៅក្នុងសង្គម អឺរ៉ុប ខាងលិច និងកណ្តាលក្នុងកំឡុង សម័យនៃពន្លឺ និងក្រោយ បដិវត្តន៍បារាំង ។ បញ្ហានៃការជជែកដេញដោលរួមមាន ពិការភាពជ្វីហ្វ ផ្នែកច្បាប់ និងសេដ្ឋកិច្ច (ដូចជា កូតា និង ការបែងចែក សាសន៍ជ្វីហ្វ) ការលាយបញ្ចូលជនជាតិជ្វីហ្វក្នុងសង្គម និង សម័យនៃពន្លឺរបស់សាសន៍ជ្វីហ្វ ។

ឃ្លានេះ​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដោយ​ចលនា ​ប្រឆាំង​នឹង​ពួកសេមីទិច ​តាំង​ពី​ទសវត្សឆ្នាំ១៨៨០ មក​ម្ល៉េះ ដោយ​បាន​បញ្ចប់​នៅ​ក្នុង ​ឃ្លា​ណាស៊ី ​ថា " ដំណោះស្រាយ​ចុងក្រោយ ​ចំពោះ​សំណួរ​របស់​សាសន៍ជ្វីហ្វ"។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ ឃ្លានេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយអ្នកគាំទ្រ និងក្រុមប្រឆាំងនៃការបង្កើត ទឹកដីកំណើតរបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ ស្វយ័ត ឬ រដ្ឋជ្វីហ្វ ដែលមានអធិបតេយ្យភាព។

## ប្រវត្តិនៃ "សំណួរនៃជនជាតិជ្វីហ្វ" 
ពាក្យ "សំណួររបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ" ត្រូវបានគេប្រើជាលើកដំបូងនៅក្នុងចក្រភពអង់គ្លេសនៅប្រហែលឆ្នាំ ១៧៥០ នៅពេលដែលការបញ្ចេញមតិនេះត្រូវបានគេប្រើក្នុងអំឡុងពេលការជជែកដេញដោលទាក់ទងនឹង ច្បាប់សញ្ជាតិជ្វីហ្វឆ្នាំ១៧៥៣ ។  យោងតាម អ្នកប្រាជ្ញ Holocaust ឈ្មោះ លូស៊ី ដាវីដូវីក   ពាក្យ "សំណួរជនជាតិជ្វីហ្វ" ដូចត្រូវបានប្រើនៅ អឺរ៉ុបខាងលិច គឺជាការបញ្ចេញមតិអព្យាក្រឹតចំពោះអាកប្បកិរិយាអវិជ្ជមានចំពោះភាពឯកវចនៈដែលជាក់ស្តែង និងជាប់លាប់របស់ជនជាតិជ្វីហ្វជាប្រជាជនប្រឆាំងនឹងបរិបទទូទៅនៃនិន្នាការនយោបាយជាតិនិយមដែលកំពុងកើនឡើង និង ប្រជាជាតិចាប់បដិសន្ធីថ្មីៗ ។ ដាវីដូវីក សរសេរថា "ប្រវត្តិនៃការបណ្តេញជនជាតិជ្វីហ្វ និងការប្រឆាំងនឹងជនជាតិសេមីទិច គឺពោរពេញទៅដោយ 'ដំណោះស្រាយចំពោះសំណួររបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ'"  ។

សំណួរ​ត្រូវ​បាន​ពិភាក្សា​បន្ទាប់​នៅ​ប្រទេស​បារាំង ( ) បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍បារាំងនៅឆ្នាំ ១៧៨៩។ វាត្រូវបានពិភាក្សានៅប្រទេសអាឡឺម៉ង់ក្នុងឆ្នាំ១៨៤៣ តាមរយៈសន្ធិសញ្ញារបស់ ប្រ៊ូណូ បាវយើ  ("សំណួររបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ")។ គាត់បានលើកឡើងថា ជនជាតិជ្វីហ្វអាចរំដោះខ្លួនពីនយោបាយរើសអើងបាន លុះត្រាតែពួកគេបោះបង់ចោលមនសិការសាសនារបស់ពួកគេ ដូចដែលគាត់បានស្នើថា ការរំដោះខ្លួនផ្នែកនយោបាយទាមទារឱ្យមាន រដ្ឋដែលផ្តាច់ចេញពីសាសនា ។ ការសន្និដ្ឋានរបស់បាវយើ ត្រូវបានជំទាស់ដោយ កាល់ ម៉ាក្ស នៅក្នុងអត្ថបទរបស់គាត់ *Zur Judenfrage* ដែលក្នុងនោះគាត់បានប្រកែកថាការរំដោះខ្លួនទាំងស្រុងមិនអាចកើតឡើងបានទេ បើគ្មានការរំដោះសេដ្ឋកិច្ចពីវិសមភាព។

នៅឆ្នាំ១៨៩៦ សៀវភៅរបស់ ធីអូដ័រ អ៊ែហ្ស  គាំទ្រ Zionism ជា "ដំណោះស្រាយទំនើបសម្រាប់សំណួររបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ" ដោយការបង្កើតរដ្ឋជ្វីហ្វឯករាជ្យមួយ ជាអាទិភាពនៅក្នុងប៉ាឡេស្ទីនដែលគ្រប់គ្រងដោយពួកអូតូម៉ង់។ 

យោងតាម លោក អូតូ ដូវ គូលកា នៃ សាកលវិទ្យាល័យ Hebrew ពាក្យនេះបានរីករាលដាលនៅក្នុងសតវត្សទី១៩ នៅពេលដែលវាត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងការពិភាក្សាអំពី ការផ្តល់សេរីភាពឲ្យជនជាតិជ្វីហ្វ នៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ 

ការ​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ដោយអាក្រក់​បំផុត​គឺ​ដោយ ​ពួក​ណាស៊ី ​នៅ​ដើម​សតវត្ស​ទី​២០។ ពួកគេបានអនុវត្តនូវអ្វីដែលគេហៅថា " ដំណោះស្រាយចុងក្រោយ ចំពោះសំណួរជនជាតិជ្វីហ្វ" តាមរយៈ ការសម្លាប់រង្គាលប្រល័យពូជសាសន៍ ក្នុងកំឡុង សង្គ្រាមលោកលើកទី២ នៅពេលដែលពួកគេព្យាយាមបំបាត់ជនជាតិជ្វីហ្វឲ្យអស់អឺរ៉ុប។  

## ប្រ៊ូណូ បាវយើ - *សំណួរជនជាតិជ្វីហ្វ* 
នៅក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់ *The Jewish Question* (១៨៤៣) បាវយើ បានអះអាងថា ជនជាតិជ្វីហ្វអាចសម្រេចបាននូវការរំដោះខ្លួនផ្នែកនយោបាយ ប្រសិនបើពួកគេបោះបង់ចោលស្មារតីសាសនាជាក់លាក់របស់ពួកគេ។ គាត់ជឿថាការរំដោះខ្លួនផ្នែកនយោបាយទាមទារឱ្យមាន រដ្ឋដែលដាច់ចេញពីសាសនា ហើយរដ្ឋបែបនេះមិនបានបន្សល់ទុក "កន្លែង" សម្រាប់អត្តសញ្ញាណសង្គមដូចជា សាសនា ទេ។ យោងតាមលោកបាវយើ ការទាមទារខាងសាសនាបែបនេះមិនសមស្របនឹងគំនិតនៃ " សិទ្ធិរបស់មនុស្ស " ។ ការរំដោះខ្លួននយោបាយពិតប្រាកដសម្រាប់ បាវយើ ទាមទារឱ្យមានការលុបបំបាត់សាសនា។ 

## កាល់ ម៉ាក្ស - *ទៅលើសំណួររបស់ជនជាតិយូដា* 
លោក កាល់ ម៉ាក្ស បានឆ្លើយតបទៅបាវយើ នៅក្នុងអត្ថបទរបស់គាត់នៅឆ្នាំ១៨៤៤ *ស្តីពីសំណួររបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ* ។ ម៉ាក្សបានបដិសេធទស្សនៈរបស់បាវយើ ដែលថាធម្មជាតិនៃសាសនាយូដាបានរារាំងការបញ្ជូលជនជាតិជ្វីហ្វចូលក្នុងសង្គម។ ផ្ទុយទៅវិញ ម៉ាក្ស បានវាយប្រហារទៅលើការបង្កើតសំណួររបស់បាវយើ ពី "តើជនជាតិយូដាអាចរំដោះខ្លួនដោយនយោបាយបានទេ?" ជាមូលដ្ឋានលាក់បាំងធម្មជាតិនៃការរំដោះខ្លួននយោបាយ។ 

ម៉ាក្សបានប្រើអត្ថបទរបស់បាវយើ ជាឱកាសសម្រាប់ការវិភាគផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់អំពីសិទ្ធិសេរីភាព។ ម៉ាក្សបានប្រកែកថា បាវយើ បានយល់ច្រឡំក្នុងការសន្មតរបស់គាត់ថានៅក្នុង " រដ្ឋផ្តាច់ពីសាសនា " សាសនានឹងលែងដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងជីវិតសង្គមទៀតហើយ។ ជាឧទាហរណ៍ គាត់បានសំដៅទៅលើការរីករាលដាលនៃសាសនានៅក្នុង សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលខុសពី ព្រុស ដែលគ្មាន សាសនារដ្ឋ ។ នៅក្នុងការវិភាគរបស់ម៉ាក្ស "រដ្ឋខាងលោកីយ៍" មិនត្រូវបានប្រឆាំងទៅនឹងសាសនាទេ ប៉ុន្តែបានសន្មតថាប្រឆាំង។ ការដកចេញនូវលក្ខណៈសម្បត្តិខាងសាសនា ឬទ្រព្យសម្បត្តិសម្រាប់ភាពជាពលរដ្ឋ មិនមែនមានន័យថាការលុបបំបាត់សាសនា ឬទ្រព្យសម្បត្តិនោះទេ ប៉ុន្តែបានធ្វើឱ្យមានលក្ខណៈធម្មជាតិទាំងពីរ ហើយបានណែនាំវិធីទាក់ទងនឹងបុគ្គលដោយអរូបីពីពួកគេ។  នៅលើកំណត់សម្គាល់នេះ ម៉ាក្សបានផ្លាស់ប្តូរលើសពីសំណួរនៃសេរីភាពសាសនាទៅនឹងការព្រួយបារម្ភពិតប្រាកដរបស់គាត់ជាមួយនឹងការវិភាគរបស់លោកបាវយើ អំពី "ការរំដោះខ្លួនផ្នែកនយោបាយ" ។ ម៉ាក្សបានសន្និដ្ឋានថា ខណៈពេលដែលបុគ្គលអាចមានសេរីភាព 'នយោបាយ' នៅក្នុងរដ្ឋមួយ ពួកគេនៅតែត្រូវបានចងភ្ជាប់ទៅនឹងឧបសគ្គខាងសម្ភារៈលើសេរីភាពដោយ វិសមភាពសេដ្ឋកិច្ច ដែលជាការសន្មតដែលក្រោយមកនឹងក្លាយជាមូលដ្ឋាននៃការរិះគន់របស់គាត់អំពី មូលធននិយម ។

## បន្ទាប់ពីម៉ាក្ស 
[រូបភាពតូច| *[កាលប្បវត្តិរបស់សាសន៍យូដា|The Jewish Chronicle* ផ្សព្វផ្សាយ  របស់ អ៊ែហ្ស ជា "ដំណោះស្រាយនៃសំណួររបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ"។]]
វើនើ ស៊ុមបាត បានលើកសរសើរជនជាតិជ្វីហ្វចំពោះមូលធននិយមរបស់ពួកគេ ហើយបានបង្ហាញ តុលាការសាសន៍ជ្វីហ្វ នៅសតវត្សទីដប់ប្រាំពីរ ដប់ប្រាំបី ថាជាសមាហរណកម្ម និងជាគំរូសម្រាប់សមាហរណកម្ម។  នៅដើមសតវត្សទី២០ ការជជែកដេញដោលនៅតែត្រូវបានពិភាក្សាយ៉ាងទូលំទូលាយ។  រឿងអាស្រូវដ្រេហ្វើស នៅបារាំង ដែលគេជឿថាជាភស្តុតាងនៃការប្រឆាំងនឹងពួកសេមីទិច បានបង្កើនភាពលេចធ្លោនៃបញ្ហានេះ។ ក្នុង​ក្រុម​ឥស្សរជន​សាសនា និង​នយោបាយ អ្នក​ខ្លះ​បាន​បន្ត​គាំទ្រ​ដល់​ការ​រួម​បញ្ចូល​គ្នា និង​ការ​ចូលរួម​ផ្នែក​នយោបាយជ្វីហ្វ​នៅ​អឺរ៉ុបខណៈពេលដែលអ្នកផ្សេងទៀតដូចជា តេអូដ័រ អ៊ែហ្ស បានស្នើឱ្យមានការវិវឌ្ឍទៅមុខនៃ រដ្ឋជ្វីហ្វ ដាច់ដោយឡែកមួយ និងបុព្វហេតុ Zionist ។ 

ចូសេហ្វ រីងហ្គូ បានស្នើឱ្យមានការបង្កើតរដ្ឋជ្វីហ្វនៅក្នុងឆ្នាំ១៩១៧ នៅក្នុងស្នាដៃរបស់គាត់ *សំណួរជនជាតិជ្វីហ្វនៅក្នុងបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសំណើសម្រាប់ដំណោះស្រាយរបស់វា* (  )

រវាងឆ្នាំ១៨៨០ និង១៩២០ ជនជាតិជ្វីហ្វរាប់លាននាក់បានបង្កើតដំណោះស្រាយផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេសម្រាប់ ហិង្សាលើជ្វីហ្វ នៅអឺរ៉ុបខាងកើតដោយការធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់កន្លែងផ្សេងទៀត ជាចម្បង សហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុបខាងលិច។

## ណាស៊ី "ដំណោះស្រាយចុងក្រោយ" 
នៅក្នុង ណាស៊ី អាល្លឺម៉ង់ ពាក្យ *Jewish Question* (ជា  ) សំដៅទៅលើជំនឿដែលថាអត្ថិភាពនៃជនជាតិជ្វីហ្វនៅប្រទេសអាឡឺម៉ង់បានបង្កបញ្ហាដល់រដ្ឋ។ នៅឆ្នាំ១៩៣៣ អ្នកទ្រឹស្តីណាស៊ីពីរនាក់គឺ ចូហាន វុនលា និង អាឈីម ហ្គែក  បានលើកឡើងដែលថាសំណួរជនជាតិជ្វីហ្វអាចត្រូវបានដោះស្រាយដោយ ការតាំងទីលំនៅថ្មីរបស់ជនជាតិជ្វីហ្វនៅម៉ាដាហ្គាស្ការ ឬកន្លែងផ្សេងទៀតនៅក្នុង ទ្វីបអាហ្រ្វិក ឬ អាមេរិកខាងត្បូង ។ ពួកគេក៏បានពិភាក្សាអំពីគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិនៃការគាំទ្រពួក Zionists អាល្លឺម៉ង់ផងដែរ។ លោក វុន លា បានអះអាងថា ការបង្កើតទឹកដីកំណើតរបស់ជនជាតិជ្វីហ្វនៅ ប៉ាឡេស្ទីន ជាកាតព្វកិច្ច និងបង្កើតបញ្ហាមនុស្សធម៌ និងនយោបាយសម្រាប់តំបន់។ 

នៅពេលទទួលបានអំណាចនៅឆ្នាំ១៩៣៣ អាដុលហ្វ ហ៊ីត្លែរ និងរដ្ឋណាស៊ីបានចាប់ផ្តើមអនុវត្ត ច្បាប់កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដែលមានគោលបំណងបំបែក និងដកជនជាតិជ្វីហ្វចេញពីប្រទេសអាឡឺម៉ង់ និង (នៅទីបំផុត) ទាំងអស់នៃទ្វីបអឺរ៉ុប។  ដំណាក់កាលបន្ទាប់គឺការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើជនជាតិជ្វីហ្វ និងការដកហូតសញ្ជាតិរបស់ពួកគេតាមរយៈ ច្បាប់ នូរែមបឺក ឆ្នាំ១៩៣៥ ។   ចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងឆ្នាំ១៩៣៨ អំពើហិង្សានៅគ្រីស្តាលណាច ហើយក្រោយមកក្នុងកំឡុង សង្គ្រាមលោកលើកទី២ វាបានក្លាយជាការឃុំឃាំងឧបត្ថម្ភដោយរដ្ឋនៅក្នុង ជំរុំប្រមូលផ្តុំ ។  ទីបំផុតរដ្ឋាភិបាលបានអនុវត្តការសម្លាប់រង្គាលជាប្រព័ន្ធនៃប្រជាជនជ្វីហ្វ ( The Holocaust )  ដែលបានកើតឡើងជាអ្វីដែលហៅថា *ដំណោះស្រាយចុងក្រោយ ចំពោះសំណួរជ្វីហ្វ* ។  

ការឃោសនារបស់ពួកណាស៊ី ត្រូវបានផលិតឡើងក្នុងគោលបំណងដើម្បីបោកប្រាស់សាធារណជន ដែលជាឧទាហរណ៍ដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតដែលផ្អែកលើការសរសេររបស់មនុស្សដូចជា អឺហ្ស៊ែន ហ្វីសឈើ ហ្វ្រីត លេន និង អ៊ើវីន បួរ នៅក្នុង *មូលដ្ឋាននៃការបង្រៀនតំណពូជរបស់មនុស្ស និងអនាម័យជាតិសាសន៍* ។ ស្នាដៃ ( *អនុញ្ញាតឱ្យការបំផ្លិចបំផ្លាញជីវិតដែលមិនសក្តិសមក្នុងការរស់នៅ* ) ដោយ កាល បាញឌីង និង អាល់ហ្វ្រេត ហូស និងអាហារូបករណ៍ក្លែងក្លាយដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយដោយ ហ្គែរហាត គីតែល ក៏ដើរតួផងដែរ។ ក្នុង ​ការ​កាន់កាប់​ប្រទេស​បារាំង របប​សហការ​និយម ​បាន​បង្កើត ​វិទ្យាស្ថាន​ផ្ទាល់​ខ្លួន​សម្រាប់​សិក្សា​សំណួរ​ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ ។

## នៅក្នុង​សហរដ្ឋ​អា​មេ​រិ​ច 
"បញ្ហាជនជាតិជ្វីហ្វ" ត្រូវបានពិភាក្សាយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងបណ្តាប្រទេសមានប្រជាជនស្បែកសភាគច្រើន នៅក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុប ទោះបីជាការសម្លាប់រង្គាលកំពុងដំណើរការក៏ដោយ។ មន្ត្រីយោធាអាមេរិក និងជាតារាល្បីឈ្មោះ ឆាល អេលីនប៊ើក បានប្រើឃ្លានេះម្តងហើយម្តងទៀតនៅក្នុងសុន្ទរកថា និងការសរសេរជាសាធារណៈ។ ឧទាហរណ៍នៅក្នុងកំណត់ហេតុប្រចាំថ្ងៃរបស់គាត់នៅថ្ងៃទី ១៨ ខែកញ្ញាឆ្នាំ១៩៤១ ដែលបានបោះពុម្ពនៅឆ្នាំ១៩៧០ ជាផ្នែកនៃ '** គាត់បានសរសេរថា 

## ការប្រើប្រាស់បច្ចុប្បន្ន 
ទ្រឹស្ដីការឃុបឃិតប្រឆាំងពួកជ្វីហ្វ ដ៏លេចធ្លោមួយ គឺជាជំនឿដែលថា ប្រជាជនជ្វីហ្វមានឥទ្ធិពលហួសហេតុលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ធនាគារ និងនយោបាយ។ ផ្អែកលើទ្រឹស្ដីសមគំនិតនេះ ក្រុម និងសកម្មជនមួយចំនួនពិភាក្សាអំពី "សំណួរជនជាតិជ្វីហ្វ" ហើយផ្តល់សំណើផ្សេងៗដើម្បីដោះស្រាយវា។ នៅដើមសតវត្សទី២១ អ្នកជាតិនិយមស្បែកស អ្នកនិយម ស្តាំនិយម និង ពួកគាំទ្រណាស៊ី បានប្រើអក្សរកាត់ **JQ'* ដើម្បីសំដៅទៅលើសំណួររបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ។  

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
* រឿងចចាមរ៉ាម ប្រឆាំងសេមីទិច
* សំណួរអាមេនី
* ដេវីដ នីរេនប៊ឺក § ការប្រឆាំងនឹងសាសនាជ្វីហ្វ៖ ប្រពៃណីលោកខាងលិច
* សំណួរអាល្លឺម៉ង់
* សំណួរអៀរឡង់
* ម៉ាទីន​ លូធើ និងការប្រឆាំងនឹងពួកសេមីទិច
* សំណួរជាតិ
* សំណួរពួកស្បែកខ្មៅ
* សំណួរប៉ូឡូញ
* សំណួរសាសន៍
* អ៊ុលរីច ហ្លីសឆោវវើ
* ជនជាតិជ្វីហ្វដែលមានប្រយោជន៍

## កំណត់ចំណាំ 
## ឯកសារយោង 
## ការអានបន្ថែម 
* ករណី, Holly ។ *យុគសម័យនៃសំណួរ* (សារព័ត៌មានសាកលវិទ្យាល័យព្រីនស្តុន ឆ្នាំ 2018) ដកស្រង់
* Roudinesco, Elisabeth (2013) *ការត្រលប់ទៅសំណួររបស់ជនជាតិយូដា'' ទីក្រុងឡុងដ៍ សារព័ត៌មាន Polity Press ទំព័រ។&nbsp;២៨០
* Wolf, Lucien (1919) "កំណត់ចំណាំស្តីពីប្រវត្តិការទូតនៃសំណួររបស់ជនជាតិយូដា", សង្គមប្រវត្តិសាស្ត្រជ្វីហ្វនៃប្រទេសអង់គ្លេស
* បុព្វហេតុរបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ៖ ការណែនាំអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែលផ្សេងៗគ្នា - ឥទ្ធិពលនៃប្រធានបទក្នុងអំឡុងពេលនៃការសម្លាប់រង្គាល។
* 

## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* គោលនយោបាយការបរទេសរបស់អ៊ីស្រាអែល និងសំណួរជ្វីហ្វ