open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maths Pathway

រូបភាពតូច|ឡូហ្គោនៃ Maths Pathway
**Maths Pathway** គឺជាគេហទំព័រអប់រំតាមអ៊ីនធឺណិតដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងមែលប៊ន ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងសាលារៀនអូស្ត្រាលីដើម្បីបង្រៀនគណិតវិទ្យា។ វាខុសពីគណិតវិទ្យាប្រពៃណី ដោយសារវាត្រូវបានរៀបចំជាទម្រង់ម៉ូឌុល ដោយសិស្សធ្វើការលើផ្នែកសិក្សានីមួយៗនៅលើកុំព្យូទ័រ និងសន្លឹកកិច្ចការ។ ការធ្វើតេស្តទាំងនេះត្រូវបានអាននៅលើកុំព្យូទ័រយួរដៃ និងសរសេរនៅលើក្រដាស។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
Maths Pathway ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០១៥។ ការអភិវឌ្ឍនេះបានចាប់ផ្តើមជាគេហទំព័រតូចមួយដែលមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅក្នុងជង្រុកមួយ។ យោងតាមគេហទំព័រនេះ វាត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងសាលារៀនជាង ២៥០ និងត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយសិស្សចំនួន ៥៧.០០០ នាក់។

## លក្ខណៈពិសេស 
កម្មវិធី Maths Pathway ប្រើប្រាស់ទម្រង់ម៉ូឌុល ដែលសិស្សជ្រើសរើសការងាររបស់ពួកគេដោយផ្អែកលើកម្រិតជំនាញដែលពួកគេស្ថិតនៅ ផ្ទុយពីសិស្សម្នាក់ៗដែលបំពេញកិច្ចការដូចគ្នា។ បន្ទាប់មក សិស្សត្រូវបានតម្រូវឱ្យធ្វើតេស្តលើអ្វីដែលពួកគេបានរៀនរៀងរាល់ពីរសប្តាហ៍ម្តង។ ដើម្បីប្រើប្រាស់កម្មវិធី Maths Pathway សាលារៀនត្រូវបង់ថ្លៃសេវាខ្ពស់សម្រាប់សិស្សម្នាក់ៗ។

## ការរិះគន់ 
កម្មវិធី Maths Pathway ត្រូវបានរិះគន់ចំពោះភាពងាយស្រួលដែលសិស្សអាចបន្លំបាន ដោយគ្រាន់តែចុចដើម្បីពិនិត្យមើលចម្លើយរបស់អ្នក ឬរង់ចាំមួយរយៈបន្ទាប់ពីប្តូរទម្រង់ទៅជា PDF ដែលនាំឱ្យសិស្សមិនបានរៀនម៉ូឌុលដែលកម្មវិធីជឿថាពួកគេបានរៀន។ នៅដើមឆ្នាំ ២០២៣ ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីបញ្ឈប់ការបន្លំ កម្មវិធី Maths Pathway បានដាក់ឱ្យដំណើរការការអាប់ដេតដ៏ធំមួយ ដែលបានបន្ថែមសំបុត្រចូល ដើម្បីពិនិត្យមើលគណិតវិទ្យាមុនពេលអ្នករៀនវា គឺសំបុត្រចេញ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាអ្នកបានរៀនម៉ូឌុល និងបានបន្ថែមកម្មវិធីកំណត់ម៉ោងដែលតម្រូវឱ្យសំណួរត្រូវឆ្លើយបន្ទាប់ពី ៥ វិនាទី ដើម្បី "ធានា" ថាសិស្សសរសេរការងាររបស់ពួកគេចុះ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វាដំណើរការមិនដូចការគិតនោះទេ ព្រោះសិស្សនៅតែអាចរំលងម៉ូឌុលបាន គ្រាន់តែយឺតជាង។

## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* គេហទំព័រផ្លូវការ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្មវិធីគណិតវិទ្យាអប់រំ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមហ៊ុនអនឡាញនៅអូស្ត្រាលី
បញ្ជីរាយឈ្មោះរាជធានីនិងរដ្ឋធានីរបស់ប្រទេសឬដែនដីនីមួយៗ

នេះ​គឺជា**បញ្ជីរាយឈ្មោះរាជធានីនិង​រដ្ឋធានីថ្នាក់​ជាតិ**ដែលរួមបញ្ចូល​ទាំងរាជធានីនិងរដ្ឋធានីនៃ​ដែនដីនិងតំបន់ស្ថិតនៅក្រោមអាណាព្យាបាល រដ្ឋដែល​មិនមាន​អធិបតេយ្យភាពពេញលេញ រួមទាំងរដ្ឋភ្ជាប់ដោយកិច្ចព្រមព្រៀង និង ​អង្គភាព​ដែលអធិបតេយ្យភាព​របស់​ពួកគេ​កំពុងមានជម្លោះទឹកដី។

រាជធានីនិងរដ្ឋធានី​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​នេះ​គឺជា​រាជធានីនិងរដ្ឋធានី​​ដែល​មានឈ្មោះនៅក្នុងបញ្ជីស្តង់ដារ​អន្តរជាតិ ISO 3166-1 ឬ​​ត្រូវ​បាន​រួម​បញ្ចូល​នៅ​ក្នុងបញ្ជី​ប្រទេសដែល​មាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់​មាន​កម្រិត។

រដ្ឋអធិបតេយ្យនិងរដ្ឋសង្កេតការណ៍នៅក្នុងអង្គការសហប្រជាជាតិត្រូវបានបង្ហាញជាអក្សរដិត។
## បញ្ជីរាយឈ្មោះរាជធានីនិងរដ្ឋធានី 
## កំណត់សម្គាល់ 
## ឯកសារយោង
អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ហ្គាហ្សា

**អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ហ្គាហ្សា** កំពុងដំណើរការ គឺជាការបំផ្លិចបំផ្លាញ ដោយចេតនា និងជា  លើ ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន នៅ តំបន់ហ្គាហ្សា ដែលធ្វើឡើងដោយ អ៊ីស្រាអែល ក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមហ្គាហ្សា ។ វារួមបញ្ចូលទាំង ការសម្លាប់រង្គាល ការអត់ឃ្លាន ដោយចេតនា ការបង្ករបួសស្នាមធ្ងន់ធ្ងរដល់រាងកាយ និងផ្លូវចិត្ត និង ការទប់ស្កាត់ការសម្រាលកូន ។ ទង្វើផ្សេងទៀតរួមមាន ការបិទផ្លូវ ការបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិល ការបំផ្លាញ មណ្ឌលថែទាំសុខភាព ការសម្លាប់ បុគ្គលិកថែទាំសុខភាព និង អ្នកស្វែងរកជំនួយ ការ បង្កឲ្យ មានការផ្លាស់ទីលំនៅដោយបង្ខំ យ៉ាងច្រើន ការប្រព្រឹត្ត អំពើហិង្សាផ្លូវភេទ និងការបំផ្លាញ ទីតាំង អប់រំ សាសនា និងវប្បធម៌។

## ឯកសារយោង
ភូមិបួរ

ភូមិបួរជាភូមិមួយស្ថិតនៅក្នុងឃុំបួរ ស្រុកភ្នំព្រឹក ខេត្តបាត់ដំបង។
ភូមិបែកចាន

ភូមិបែកចាន គឺជាភូមិមួយស្ថិតនៅក្នុងឃុំបែកចាន ដែលជាតំបន់កំពុងអភិវឌ្ឍលឿនជិតភ្នំពេញ

ភូមិបែកចានគឺជា “តំបន់កណ្ដាលរវាងជនបទ និងទីក្រុង”

* ថិតនៅស្រុកអង្គស្នួល ខេត្តកណ្តាល
* ជិត **ផ្លូវជាតិលេខ 4** (ភ្នំពេញ → កំពង់ស្ពឺ → ព្រះសីហនុ)
* ចម្ងាយប្រហែល 20–30km ពីភ្នំពេញ

* ជាតំបន់កំពុងលូតលាស់ ពិសេសជិតរោងចក្រ និងតំបន់ឧស្សាហកម្ម

= 📍 ទីតាំង និងលក្ខណៈ =

* ស្ថិតនៅតាម **ផ្លូវជាតិលេខ 4**
* ជិតភ្នំពេញ (ប្រហែល 20–30km)
* ជាតំបន់មានផ្លូវចូលចេញងាយ និងមានអាជីវកម្មច្រើន

= 🏘️ ស្ថានភាពរស់នៅ =

* មានផ្ទះប្រជាជន និងបុរីតូចៗ
* មានបន្ទប់ជួលច្រើន (សម្រាប់កម្មករ)
* ជិតរោងចក្រ និងតំបន់ឧស្សាហកម្ម

តម្លៃដីអាស្រ័យលើទីតាំង (ជិតផ្លូវធំ ឬក្នុងភូមិ)

### 📊 តម្លៃជាមធ្យម: 
* ដីលំនៅ (5m x 20m)  👉 ប្រហែល **$15,000 / 100m²** 
* ដីធំ / ដីជិតផ្លូវជាតិ  👉 ប្រហែល **$90–$100/m²** 

✅ សង្ខេប៖

* ក្នុងភូមិ៖ ~$60–$120/m²
* ជិតផ្លូវធំ៖ អាចឡើងដល់ $150+/m²
ឃុន ថាន់

**ឃុនព្រះម៉ែម្នាងចៅចមសុជាតិបុប្ផានារីនួន** ហៅកាត់ខ្លីថា **ឃុន ថាន់** (កើតឆ្នាំ ១៨២៥-១៩០៦ ? ) គឺជាចាងហ្វាងក្រុមល្ខោនហ្លួងក្នុងរាជ្យព្រះបាទ សម្ដេច នរោត្តម នាងគឺជាគ្រូល្ខោនដែលមានអំណាច និងមានធនធានគ្រប់គ្រាន់ ដែលជាទីសំណព្វព្រះទ័យរបស់ សម្ដេច នរោត្តម ។ នាងត្រូវបានគេចាត់ទុកជាបុគ្គលជាន់ខ្ពស់ម្នាក់ក្នុងចំណោមរាជវង្សខ្មែរ និងជាដៃគូប្រជែងជាមួយនឹង ឃុនព្រះញាតិ និង ម៉មសួន ដើម្បីគាប់ចិត្តដល់ហ្លួង នរោត្តម ។ នាងមានឪពុកជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ម្នាក់នៅឯក្រុងបាងកក និងមានបងស្រីម្នាក់ឈ្មោះ ផល ទិព្វសុវណ្ណ ដែលជាព្រះស្នំឯកនៃព្រះបាទអង្គដួង ។ នៅឆ្នាំ ១៨៥៣ នាងបានអភិសេកជាស្នំនៃព្រះបាទអង្គដួង ក្រោយមកទៀត នាងបានក្លាយជាព្រះស្នំរបស់ព្រះបាទ នរោត្តម តាំងពីឆ្នាំ ១៨៦១ ។

នាងមានដើមកំណើតជាជនជាតិសៀម ដែលចូលមករស់នៅស្រុកខ្មែរតាំងពីរជ្ជកាលព្រះបាទ អង្គដួង មកម្ល៉េះ (?) ដោយសារនាងមានក្រុមល្ខោនដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញពេញក្រុងឧត្ដុង្គ រហូតដល់ក្រុងភ្នំពេញ ។ នាងបានចូលរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍរបាំព្រះរាជ្យទ្រព្យខ្មែរក្នុងរាជ្យ សម្ដេច នរោត្តម ។ នាងចេះនិយាយភាសាខ្មែរយ៉ាងស្ទាត់ ព្រោះនាងរស់នៅស្រុកខ្មែរយូរក្រែងដែរ មានវង់ល្ខោនបីក្រុមដែលមានដំណាលគ្នា នឹងក្រុមល្ខោនរបស់ហ្លួន នរោត្តម (?) ។ តាមលោក ហ្សក ហ្គ្រូសលីយ៉េ បានសរសេរថា ៖ *ពេញមួយរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទ នរោត្តម មានក្រុមរបាំព្រះរាជទ្រព្យកម្ពុជាស្ទើរតែទាំងស្រុងមានអ្នកសំដែងសៀម ដែលមានចំនួនប្រហែល ៥០០ នាក់ជាកូនរាំ និងគ្រូបង្ហាត់។  នៅពេលដែលព្រះបាទនរោត្តមសោយទិវង្គត កូនរាំសៀមជាង ៣០០ នាក់បានរស់នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងនៅភ្នំពេញ  មុនពេល ២/៣ នៃចំនួនអ្នករាំបានចាកចេញពីព្រះបរមរាជវាំង នៅពេលដែលព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិត្រូវបានឡើងគ្រងរាជ្យនៅឆ្នាំដដែល។ អ្នកខ្លះបានបង្កើតក្រុមរាំឯកជន ខណៈពេលដែលអ្នកផ្សេងទៀតត្រូវបានជាប់ពន្ធនាគារដោយសារបំណុលដែលជំពាក់។  មានតែអ្នករាំប្រហែល ១០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលជាកូនរាំក្មេងជាងគេ បានស្នាក់នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងសម្រាប់ពិធីឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤។  ការត្រួតពិនិត្យ និងការចងក្រងពិធីសាររបស់ក្រុមត្រូវបានប្រគល់ឱ្យស្ត្រីសៀមតែម្នាក់គត់។*

ក្រោយពីសម្តេច នរោត្តម សោយទិវង្គតទៅនាងត្រូវបានគេនិរទេសចាកចេញពីព្រះបរមរាជវាំងក្រុងកម្ពុជា ដោយមិនដឹងព័ត៌មានពីការស្លាប់របស់នាងថាស្លាប់នៅឆ្នាំណាឱ្យប្រាកដទេ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី ស៊ីសុវត្ថិ សុម្ភឌី បានក្លាយជាគ្រូនិងជាចាងហ្វាងក្រុមល្ខោនជំនួសឱ្យ ឃុន ថាន់ ។ នាងក៏ជាស្ថាបនិក វត្តនួនមណីរាម ហៅថា វត្តថាន់ ដែលកសាងឡើងតាំងពីឆ្នាំ ១៩០៦ មក ។

## ឯកសារយោង
ល្បែងប៉ក់ចាប

នៅក្នុង ល្បែង នេះមាន ធុងធុងសាហួរ ពីឬសី តក់ ហើយ ត្រូវរក រន្ធត់ញ័រ  ជាតិ ខ្មែរ និង ខ្មែរ ក្រហម ដែល ជា កន្លែង ដែល មាន ការ ភ្ញាក់ ដឹង ច្បាស់ ថា ខ្ញុំ នឹង ធ្វើ ឲ្យ អ្នក ដទៃ ដឹង ច្បាស់ ដោយ ភ្នែក បែប នេះ គឺ ជា រឿង ដែល ភិក្ខុalso mango dis sahur tung tung tralale tra lala haha Dubai chocoloco 😜 
ខ្មែរ
ខ្នងផ្សារ

រូបភាពតូច|ជំរុំបោះតង់លើខ្នងសំពៅ
**ខ្នងផ្សារ** (ភាសាអង់គ្លេស៖ Khnorng Phsar) គឺជាឋានសួគ៌ធម្មជាតិប្រសព្វមុំបីភ្ជាប់ខេត្តបី កំពង់ស្ពឺ កោះកុង និងពោធិ៍សាត់ភាគនិរតីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងជាតំបន់ចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងពីសំណាក់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនាដើមឆ្នាំ ២០២០។ ខ្នងផ្សារ មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិតាំងបំពង់ ឃុំតាសាល ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ នៅពេលដែលភ្ញៀវទេសចរឡើងដល់កំពូលភ្នំ ភ្ញៀវទេសចរអាចគយគនវាលស្មៅស្រស់បំព្រងបៃតងខ្ចីនារដូវវស្សា អង្គុយគយគន់ថ្ងៃរះនាព្រឹកព្រលឹមស្រាងៗ និងអង្គុយថ្ងៃអស្តង្គតនាពេលល្ងាចបាន ដែលទេសភាពដ៏ស្រស់ស្អាតទាំងនេះភ្ញៀវទេសចរគយគន់មិនចេះជិនណាយនោះឡើយ។ 
រូបភាពតូច|ខ្នងសំពៅមើលពីកំពូលខ្នងផ្សារ

**ខ្នងផ្សារ** ជាតំបន់មួយដែលសំបូរទៅព្រៃឈើក្រាស់ ជ្រលង់ភ្នំខ្ពស់ៗ វាលស្មៅដ៏ស្រស់ស្អាត និងសំបូរទៅដោយសត្វព្រៃកម្រជាច្រើនប្រភេទ។ពេលព្រឹកព្រលឹមយើងគួរធ្វើដំណើរទៅកាន់ ពយខ្នងផ្សារ ដើម្បីទស្សនាភាពស្រស់ស្អាតនៃរស្មីព្រះអាទិត្យរះ អមដោយអាកាសធាតុត្រជាក់ និងពពកហោះយ៉ាងឃ្មួរខ្មាញ់។ ពេលល្ងាចយើងអាចទស្សនាថ្ងៃលិចពីលើខ្នងភ្នំផងដែរ។ ទេសភាពព្រៃព្រឹក្សា សម្បូរដោយសព្វសត្វបក្សាបក្សី បានធ្វើភ្ញៀវទេសចរណ៍ ដែលបានឡើងទៅដល់កំពូលភ្នំខ្នងផ្សារហើយ បាត់អស់ទុក្ខកង្វល់ ស្រូបយកនូវបរិយាកាសធម្មជាតិ ពេលឡើងដល់កំពូលភ្នំ។ ខ្យល់បកប៉ះរៀងកាយ សំលឹងមើលទៅឆ្ងាយបន្តិចពពក ហោះកាន់ព្រៃយ៉ាងក្រាស់ ជារស់ជាតិថ្មីមួយ សម្រាប់អ្នកទេសចរណ៍ដែលបានទៅកំសាន្តបានប្រសិទ្ធមានថា «ឋានសួគ៌ធម្មជាតិ»។ទំរាំបានទៅដល់កំពូលភ្នំ ភ្ញៀវទេសចរណ៍បានជួបនូវទុកលំបាកជាច្រើន តាមរយៈការធ្វើដំណើរដោយថ្នើរជើងប្រមាណជាង ៥ទៅ ៧ម៉ោង។

**ការធ្វើដំណើរ**
រូបភាពតូច|150x150ភីកសែល
ដើម្បីធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីនោះ គឺយើងត្រូវធ្វើដំណើតាមផ្លូវជាតិលេខ៤ ទៅកាន់ទីរួមខេត្តកំពង់ស្ពឺ ក្រោយឆ្លងស្ពានខេត្តកំពង់ស្ពឺប្រមាណជាង ១គីឡូ យើងបត់តាមស្តុប តេលា (ច្បារមន) ទៅស្តាំ ប្រមាណ១គីឡូ យើងនឹងឃើញផ្លូវបត់ឆ្វេងដែលមានស្លាកសញ្ញាប្រាប់ផ្លូវទៅ ឱរ៉ាល់ ។ បត់ចូលតាមច្រកឱរ៉ាល់ (ផ្លូវ៤៤) ប្រហែល ៥០គីឡូ យើងនឹងដល់រង្វង់មូលឱរ៉ាល់ រួចយើងបន្តដំណើរទៅមុខ តាមផ្លូវលំ ប្រមាណ ៣៥គីឡូ ដោយជិះកាត់ តេទឹកពុះ យើងនឹងទៅដល់ ភូមិរលាក់កងជើង ដែលជាភូមិនៃភ្នំខ្នងផ្សារ៕ 

**ការស្នាក់នៅ**
រូបភាពតូច|ផ្លូវព្រៃទៅកាន់ខ្នងផ្សារ
សូមបញ្ជាក់ថា អ្នកទេសចរ ពេលឡើងដល់តំបន់ខ្នងផ្សារ ត្រូវបោះតង់ស្នាក់នៅ​ជាប់ជើង​ខ្នងភ្នំសំពៅ ជាប់ចំការដើម​ស្រល់ ដោយសារតែនៅទីនោះ មានស្នាក់ការមន្ត្រីបរិស្ថាន និងមានបន្ទប់ទឹកស្អាត​ ១អគារ ច្រើនបន្ទប់​។ បន្ទប់ទឹកទាំងនេះ អ្នកទេសចរ អាច​បត់ជើង និងងូតទឹក​ ព្រមទាំង​ប្រើប្រាស់ទឹកស្អាតបាន​​ ដោយឥតគិតថ្លៃ​។ 

**ប្រវត្តិ**

បើតាមលោក ជឹម ជឿន សមាជិកនៃសហគមន៍ការពារធម្មជាតិរលាក់កងជើង បានប្រាប់ឲ្យដឹងថា គេហៅ ខ្នងផ្សារ នេះគឺជាពាក្យដែលចាស់ៗហៅតាំងពីយូរណាស់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ហើយនៅឆ្នាំ១៩៩៣ ឬមុនឆ្នាំ៩៣ សម័យខ្មែរក្រហមនៅទីនេះគឺជាទីតាំងលក់ដូរទំនិញតិចតួចជាលក្ខណៈគ្រួសាររបស់បងប្អូនអ្នកភូមិដែលរស់នៅទីនេះ ទើបគេហៅទីនេះថា ខ្នងផ្សារ ផ្សារនេះគឺជាផ្សារលក់ដូរ មិនមែនឈឺផ្សា ផ្សាដែក ឬខ្នងសា នោះទេ។
រូបភាពតូច|កំពូលភ្នំខ្នងផ្សារ
ត្រង់ពាក្យ ខ្នងផ្សារ លោក ជឹម ជឿន បញ្ជាក់ថា ខ្នងផ្សារ មិនមែន ខ្នងផ្សា ហើយក៏មិនមែន ខ្នងសា ដែរ។ ផ្សារ នេះ គឺ ផ្សា មាន “រ” គឺមកពីពាក្យ ទីផ្សារ ផ្សារលក់ដូរ។
ព្រះបាទស្រីភវវម៌្មទី២

ព្រះបាទ​ភវវរ្ម័ន​ទី​២ (៦៣៩-៦៥៥)

ភាព​វឹកវរ​ចលាចល​ដែល​កើត​ឡើង​ក្នុង​ពេល​ដែល​ព្រះបាទ​ឥស្សណៈវរ្ម័ន សោយ​ទិវង្គត ត្រូវ​បាន​វាយ​បង្ក្រាប​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស ដោយ​កម្លាំង​ដ៏​ខ្លាំងក្លា​របស់​ព្រះបាទ​ភវវរ្ម័ន​ទី​២ ដែល​មាន​កងទ័ព និង​នាម៉ឺន​មន្ត្រី​មាន​ភក្តី​ភាព​យ៉ាង​ម៉ឺងម៉ាត់​ចំពោះ​ព្រះអង្គ។ យើង​មិន​បាន​ដឹង​ថា តើ​ព្រះបាទ​ភវវរ្ម័ន​ទី​២ ទ្រង់​ជាប់​ព្រះ​ញាតិ​ខាង​ណា​ទេ។ សិលា​ចារិក​នៅ​ហាន់ជ័យ បាន​រំឭក​នូវ​ការ​ពង្រឹង​អំណាច​អធិរាជ​របស់​ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​សាង​ទី​កន្លែង​សក្ការបូជា ឬ​ប្រាសាទ​ជាច្រើន។ តាម​គេ​ប៉ាន់ស្មាន សិលា​ចារិក​ភ្នំ​បាយ៉ង់ សិលា​ចារិក​ភ្នំ​ព្រះវិហារ កំពង់ឆ្នាំង ក៏​ជា​ស្នាព្រះហស្ត​របស់​ព្រះអង្គ​ដែរ។ ព្រះបាទ​ភវវរ្ម័ន​ទី​២ ទ្រង់​គ្រង​រាជ្យ​ពី​ឆ្នាំ​៦៣៩ ដល់​ឆ្នាំ​៦៥៥ នៃ​គ្រិស្ដសករាជ។
ស៊ីសុវត្ថិ សុម្ភឌី

**ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ស៊ីសុវត្ថិ សុម្ភឌី** ហៅកាត់ខ្លីថា **វ៉មធីតា** (កើតនៅឆ្នាំ ១៨៦៥-១៩១៩) គឺជាព្រះនាងខ្មែរ និងជាចាងហ្វាងក្រុមល្ខោនខ្មែរដ៏មានឥទ្ធិពលម្នាក់ក្នុងរាជ្យរបស់ព្រះបាទ សម្ដេចព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ ។ នាងជាបុត្រីនៃព្រះបាទ សម្ដេចព្រះស៊ីសុវត្ថិ ជាមួយនឹងអ្នកម្នាងអ៊ិម នាងកើតនៅក្រុងព្រៃនគរ ជាដែនដីកម្ពុជាក្រោមហើយនាងមានប្អូនប្រុសម្នាក់ ស៊ីសុវត្ថិ ឌួងមធុរា ។ ពេញមួយជីវិតរបស់គាត់ នាងមិនមានប្ដី និងកូនទេ ហើយនាងត្រូវបានគេរៀបរាប់អំពីកេរ្តិ៍អសោចមិនល្អទៅលើរូបនាងផ្ទាល់ នាងចូលចិត្តញៀនអាភៀន និងស្រា ។ មានការកាត់បន្ថយក្រុមល្ខោនហ្លួងនរោត្តមស្ទើរតែទាំងអស់ ដោយអ្នកខ្លះបានបង្កើតក្រុមល្ខោនឯកជន និងជាប់ពន្ធគារដោយសារបំណុល ។ នាងបានចូលរួមចំណែកលើការអភិវឌ្ឍនិងលើកស្ទួយរបាំបុរាណខ្មែរ ដោយបានដឹកនាំក្រុមល្ខោនព្រះរាជទ្រព្យខ្មែរមុនគេបង្អប់យកទៅសម្ដែងនៅការតាំងពិព័រណ៍អាណានិគមម៉ាកសេល នាប្រទេសបារាំង ឆ្នាំ ១៩០៦ ។ ជីវិតចុងក្រោយរបស់នាងត្រូវបានស្លាប់នៅឆ្នាំ ១៩១៩ ក្នុងអាយុ ៥៤ឆ្នាំ ដោយរោគាពារ នាទីក្រុងភ្នំពេញ ។

## ឯកសារយោង