open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតអាមេនី

## ប្រវត្តិសាស្រ្ត 
ក្រោយមានសន្ធិសញ្ញា តួកម៉េនចាយ អាមេនីខាងកើតត្រូវបានស្ថិតនៅក្រោមចក្រភពរុស្សី រហូតដល់មានបដិវត្តខែតុលានៅឆ្នាំ១៩១៧ ពេលនោះ ដែនដីអាមេនីសព្វថ្ងៃមិនត្រូវបានកាន់កាប់ទាំងស្រុងក្រោមចក្រភពរុស្សីនោះ ដោយមានដែនដីអាមេនីដែលជាប់ព្រំដែនជាមួយរុស្សីប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានកាន់កាប់ដោយចក្រភពរុស្សី ពេលពួកបុលសេវិកបានកាន់កាប់រុស្សី ដែលដឹកនាំដោយលោកលេនីន បានផ្ដល់សិទ្ធសេរីភាពដល់ជនជាតិដែលមិនមែនជាជនជាតិរុស្សីនូវសិទ្ធក្លាយជាតំបន់ស្វយ័តដែលមានសិទ្ធបង្កើតច្បាប់ គ្រប់គ្រង់តំបន់។ល។ នៅឆ្នាំ១៩១៨ ខែមេសា មានជាតិសាសន៍ជាច្រើននៅកូកាសសុី ប្រកាសឯករាជ្យជាមួយគ្នា ដោយមានឈ្មោះថា  សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យកូកាសសុី ប៉ុន្តែរបបនេះបានបែកបាក់ទៅវិញនៅខែឧសភា ដោយមានប្រទេសចំនួន៣ កានក្លាយជាប្រទេសឯករាជ្យ មានដូចជាអាមេនី អាស៊ែបៃហ្សង់ ហ្សក់ហ្សី ដល់ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩២០ កងទ័ពក្រហមបុលសេវិកបានឈ្នះសង្គ្រាមសុីវិល ហើយក៏បានកាន់កាប់អាស៊ែបៃហ្សង់ផងដែល រដ្ឋាភិបាលអាមេនីបានភ័យខ្លាចថា អាមេនីនិងក្លាយជាប្រទេសបន្ទាប់ ដោយពួកគេបានផ្ញើអ្នកការទូតទៅប្រទេសរុស្សីដោយសូមអោយរុស្សីទទួលស្គាល់ប្រទេសអាមេនីជារដ្ឋឯករាជ្យ ប៉ុន្តែនិងរណបរុស្សី នៅពេលតែមួយមានប្រជាជនអាមេនីខ្លះ បានគាំទ្រពួកបុលសេវិកទៅហើយ ដោយពួកគេបានបះបោរអោយប្រទេសអាមេនីចូលរួមជាមួយរុស្សី ដោយរដ្ឋាភិបាលអាមេនីបានកម្ទេចពួកគេ នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩២០ តួកគីបានឈ្លានពានអាមេនីនិងដល់ខែវិច្ចិការពួកគេបានកាន់កាប់តំបន់ភាគច្រើនរបស់អាមេនី ដោយខ្លាចចាញ់សង្គ្រាម អាមេនីបានសុំអោយរុស្សីជួយ ដល់ចុងខែវិច្ចិការបុកសេវិកបានចូលក្នុងប្រទេសអាមេនី បានប្រាប់អាមេនីថា មានតែផ្លូវមួយប៉ុណ្ណោះដើម្បីឈរជើងជាប្រទេសឯករាជ្យនោះគឺចូលរួមជាមួយសូវៀតនិងផ្ដាច់ការទូតជាមួយពួកលោកខាងលិច នៅឆ្នាំ១៩២០ ខែធ្នូរ លោកដ្រាស្តាម៉ាត បានចុះកិច្ចសន្យាជាមួយពួកបុលសេវិក ដោយមានប្រកាសអំពីឯករាជ្យភាពរបស់ប្រទេសអាមេនី ដោយបុលសេវិកបានសន្យា និងទាមទារដែនដីប្រវត្តិសាស្រ្តអាមេនី អោយអាមេនីវិញ ហើយរដ្ឋាភិបាលអាមេនីពេលនោះ ក៏ត្រូវបានគេអោយបន្តធ្វើការជារដ្ឋាភិបាលអាមេនីបន្តទៀត ប៉ុន្តែប៉ុណ្ណោះថ្ងៃក្រោយមក បុលសេវិកបានក្បត់ពាក្យសន្យាដោយ លើកទ័ពចូលអាមេនី និងចាប់ខ្លួកលោកដ្រាស្រ្ដាម៉ាត និងគាបសង្កត់ជនជាតិអាមេនី ហេតុការណ៍នេះបានបណ្ដាលអោយមានព្រឹត្រការណ៍ ប្រឆាំងពួកបុលសេវិកកើតឡើង ប៉ុន្តែវាត្រូវបានកម្ទេច ក្រោយមានព្រឹត្តិការណ៍នេះ បុលសេវិក និងតួកគី បានសម្រេចចិត្តគូសផែនទីព្រំដែនម្ដងទៀត និងតួកគីបានទទួលស្គាល់ប្រទេសអាមេនីជារដ្ធមួយរបស់សូវៀត
សង្កាត់ដង្កោ(ខណ្ឌដង្កោ)

**សង្កាត់ដង្កោ ជា សង្កាត់នៃខណ្ឌដង្កោ រាជធានី​ភ្នំពេញ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ៕ សង្កាត់ដែលតូចជាងគេគឺខណ្ឌដង្កោ ។**

## រដ្ឋបាល 
សង្កាត់ដង្កោ ជា ក្រមប្រៃសណីយ៍ ១២៤០១ ។

## នាយកប៉ុស្តិ៍-គ្រូពេទ្យ 
អត្ថបទដើម សាលារាជធានីភ្នំពេញ

* តុន ម៉ូនី

## ប្រវត្តិ 
### អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា ១៩៩២-១៩៩៣ 
សង្កាត់ដង្កោមាន ២ ភូមិ

### ព្រះរាជាណាចក្រទី២ ១៩៩៤-២០២៣ 
សង្កាត់ដង្កោមាន ៤ ភូមិ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្កាត់នៃខណ្ឌដង្កោ
ឃឺដីស្ថាន

**ឃឺដីស្ថាន** ឬ **មហាឃឺដីស្ថាន** គឺជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រ-វប្បធម៌មួយដែលត្រូវបានកំណត់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅអាស៊ីខាងលិច ដែលជនជាតិឃឺដបង្កើតបានជាប្រជាជនភាគច្រើន ហើយវប្បធម៌ ភាសា និងអត្តសញ្ញាណជាតិរបស់ជនជាតិឃឺដមានមូលដ្ឋានជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។

## ឯកសារយោង
អើម៉ាគេដូន

រូបភាពតូច|Tel Megiddo ជាមួយនឹងសំណល់បុរាណវិទ្យាពីសម័យសំរិទ្ធ និងដែក
រូបភាពតូច|ប្រាសាទដែលបាក់បែកនៅលើ Tel Megiddo
**អើម៉ាគេដូន** គឺ​ជា​ការ​ប្រមូល​ទ័ព​ដែល​បាន​ព្យាករណ៍​ទុក​សម្រាប់​ការ​ប្រយុទ្ធ​ក្នុង​អំឡុង ​ពេល​ចុង​ក្រោយ​នេះ យោង​តាម ​សៀវភៅ​វិវរណៈ ​ក្នុង ​គម្ពីរ​សញ្ញា​ថ្មី ​នៃ ​ព្រះគម្ពីរ ​គ្រីស្ទាន។  អើម៉ាគេដូន  ត្រូវបានបកស្រាយផ្សេងៗគ្នាថាជាទីតាំងព្យញ្ជនៈ ឬជានិមិត្តរូប ទោះបីជាពាក្យនេះត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាញឹកញាប់ក្នុងន័យទូទៅដើម្បីសំដៅទៅលើសេណារីយ៉ូ ចុងបញ្ចប់នៃពិភពលោកក៏ដោយ។ នៅក្នុង ទ្រឹស្ដីឥស្លាម   អើម៉ាគេដូន ក៏ត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុង Hadith ថាជា  អើម៉ាគេដូន  ដ៏អស្ចារ្យបំផុត ឬ Al-Malhama Al-Kubra (សមរភូមិដ៏អស្ចារ្យ)។ 

## គ្រិស្តសាសនា 
រូបភាពតូច|*Saint John the Evangelist នៅលើ ប៉ាត់ម៉ុស* ។ គំនូរដោយ Hieronymus Bosch (1505) ។
ម៉ាគេដូន  ត្រូវបានលើកឡើងដប់ពីរដងនៅក្នុង គម្ពីរសញ្ញាចាស់ ដប់ដងដោយយោងទៅទីក្រុងបុរាណនៃ ម៉ាគេដូន និងពីរដងដោយយោងទៅ "វាលទំនាបនៃ ម៉ាគេដូន" ភាគច្រើនប្រហែលជាមានន័យថា "វាលទំនាបក្បែរទីក្រុង" ។  គ្មានវគ្គគម្ពីរសញ្ញាចាស់ទាំងនេះពិពណ៌នាអំពីទីក្រុងមេគីដូនថាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងជំនឿទំនាយជាក់លាក់ណាមួយឡើយ។ គម្ពីរសញ្ញាថ្មី មួយសំដៅទៅលើទីក្រុងអាម៉ាគេដូនដែលមាននៅក្នុង  មិនបានបញ្ជាក់ជាក់លាក់អំពីកងទ័ពណាមួយដែលត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងជួបប្រជុំគ្នានៅក្នុងទីក្រុងនេះនៅថ្ងៃណាមួយនោះទេ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញហាក់ដូចជាទាយតែថា “ពួកគេនឹងប្រមូលផ្តុំស្តេចរួមគ្នា។&nbsp;... អើម៉ាគេដូន។  អត្ថបទនេះហាក់ដូចជាបង្កប់ន័យដោយផ្អែកទៅលើអត្ថបទពីវគ្គមុននៃវិវរណៈ 16:14 ថាគោលបំណងនៃការប្រមូលផ្តុំស្តេចនៅក្នុង "កន្លែងហៅថា អើម៉ាគេដូន" គឺ "សម្រាប់សង្រ្គាមនៃថ្ងៃដ៏អស្ចារ្យនៃព្រះដ៏មានគ្រប់ព្រះចេស្ដា។ ទីតាំង  នេះគឺជាការបំផ្លិចបំផ្លាញដោយចេតនានៃចក្ខុវិស័យនៃសេចក្តីយោងតាមព្យញ្ជនៈណាមួយចំពោះទីកន្លែង។”  អ្នកប្រាជ្ញផ្សេងទៀត រួមទាំង CC Torrey, Kline និង Jordan ប្រកែកថាពាក្យនេះគឺមកពី  ហេព្រើរ *ម៉ូដ* ) មានន័យថា "ការប្រជុំ" ។ ដូច្នេះ "អើម៉ាគេដូន" មានន័យថា "ភ្នំនៃសភា" ដែលហ្ស៊កដានីនិយាយថា "ជាឯកសារយោងទៅសភានៅភ្នំស៊ីណាយនិងជំនួសភ្នំស៊ីយ៉ូន" ។  'អើម៉ាគេដូន' គឺជាឈ្មោះនិមិត្តសញ្ញាដែលបានផ្តល់ឱ្យព្រឹត្តិការណ៍នេះដោយផ្អែកលើឯកសារយោងបទគម្ពីរទាក់ទងនឹងការបំផ្លាញសត្រូវរបស់ព្រះដ៏ទេវភាព។ វិធីសាស្រ្ដនេះគាំទ្រមុខតំណែងនេះដោយយោងទៅលើចៅក្រមទី ៤ និងទី ៥ ដែលព្រះអព្ភូតហេតុបំផ្លាញសត្រូវនៃពួកអ៊ីស្រាអែលដែលបានជ្រើសរើសរបស់ពួកគេនៅមេគីដូ។ 

 

## ជំនឿបាហៃ 
ពី អក្សរសិល្ប៍ បាហៃ ការបកស្រាយមួយចំនួននៃការរំពឹងទុកជុំវិញសមរភូមិ អើម៉ាគេដូន អាចត្រូវបានសន្និដ្ឋាន ដោយបីក្នុងចំណោមនោះត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងព្រឹត្តិការណ៍ជុំវិញសង្គ្រាមលោក។ 

ការបកស្រាយដំបូងទាក់ទងនឹងថេប្លេតជាច្រើនដែលសរសេរដោយ បាហាអ៊ុលឡា ដែលជាស្ថាបនិកនៃ បាហៃ ដើម្បីផ្ញើទៅកាន់ស្តេច និងអ្នកគ្រប់គ្រងផ្សេងៗ។  ទីពីរ និងល្បីល្បាញបំផុត ទាក់ទងទៅនឹងព្រឹត្តិការណ៍ជិតចុងបញ្ចប់នៃ សង្គ្រាមលោកលើកទី 1 ដែលពាក់ព័ន្ធនឹង ឧត្តមសេនីយ៍ Allenby និង សមរភូមិ Megiddo (១៩១៨) ដែលមហាអំណាចពិភពលោកត្រូវបានគេនិយាយថាបានទាញទាហានពីផ្នែកជាច្រើននៃពិភពលោកឱ្យចូលរួមក្នុងសមរភូមិនៅ ម៉ាគេដូន ។ ក្នុងការឈ្នះសមរភូមិនេះ Allenby ក៏បានរារាំងពួក អូតូម៉ង់ ពីការសម្លាប់ អាប់ឌុលបាហា បន្ទាប់មកជាប្រធាននៃ បាហៃ ដែលពួកគេមានបំណង ឆ្កាង ។   ការបកស្រាយទីបី ពិនិត្យមើលវឌ្ឍនភាពទាំងមូលនៃសង្គ្រាមលោក និងស្ថានភាពក្នុងពិភពលោកមុន និងក្រោយ។ 

## ឯកសារយោង
ជាតិគ្មានរដ្ឋ

**ប្រជាជាតិ​គ្មាន​រដ្ឋ** ​គឺជា ​ក្រុម​ជនជាតិ ​ឬ ​ជាតិ ​ដែល​មិន​មាន ​រដ្ឋ​អធិបតេយ្យភាព ​របស់​ខ្លួន។  ការប្រើប្រាស់ពាក្យនេះបង្កប់ន័យថា ជនជាតិភាគតិចទាំងនោះមាន សិទ្ធិសម្រេចដោយខ្លួនឯង បង្កើតរដ្ឋ ឯករាជ្យមួយជាមួយរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួន។   សមាជិកនៃប្រជាជាតិដែលមិនមានសញ្ជាតិអាចជាពលរដ្ឋនៃប្រទេសដែលពួកគេរស់នៅ ឬពួកគេអាចត្រូវបានបដិសេធ សញ្ជាតិ ដោយប្រទេសនោះ។ ប្រទេស​ដែល​គ្មាន​រដ្ឋ​ជាធម្មតា​មិន​ត្រូវ​បាន​តំណាង​ក្នុង​កីឡា​អន្តរជាតិ​ឬ​ក្នុង​អង្គការ​អន្តរជាតិ​ដូចជា ​អង្គការសហប្រជាជាតិ ​។ ប្រជាជាតិ​ដែល​គ្មាន​រដ្ឋ​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ថ្នាក់​ជា ​ប្រទេស​ទី​បួន ​។    ប្រទេសខ្លះគ្មានរដ្ឋមានប្រវត្តិនៃ ភាពជារដ្ឋ ខណៈពេលដែលប្រទេសខ្លះតែងតែគ្មានរដ្ឋ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៨៣ ដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ ជេក្វេស ឡេរុអេហ្ស នៅក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់ ''L'Écosse, une nation sans État'' អំពីទីតាំងរបស់ស្កុតឡែន នៅក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស។ ក្រោយមកវាត្រូវបានទទួលយក និងពេញនិយមដោយអ្នកប្រាជ្ញស្កុតឡេន ដូចជា David McCrone, Michael Keating និង TM Devine ។ 

ជាតិសាសន៍ដែលត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាប្រទេសគ្មានរដ្ឋអាចត្រូវបានបែកខ្ញែកនៅទូទាំងរដ្ឋមួយចំនួន (ឧទាហរណ៍ ជនជាតិយ៉ូរ៉ូបា ដែលត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងរដ្ឋអាហ្វ្រិក នៃ នីហ្សេរីយ៉ា បេនីន និង តូហ្គោ ) ឬបង្កើតជា ប្រជាជនដើម នៃ ខេត្ត នៅក្នុងរដ្ឋធំមួយ (ដូចជា ជនជាតិអ៊ុយហ្គួ នៅក្នុង តំបន់ស្វយ័តស៊ីនជៀងអ៊ុយហ្គួ ក្នុងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន )។ ប្រទេស​ដែល​គ្មាន​រដ្ឋ​មួយ​ចំនួន​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មាន​រដ្ឋ​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ស្រូប​យក​ដោយ​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត; ជាឧទាហរណ៍ ការប្រកាសឯករាជ្យរបស់ទីបេ នៅឆ្នាំ១៩១៣ មិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ទេ ហើយវាត្រូវបានបង្រួបបង្រួមឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩៥១ ដោយ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ដែលអះអាងថា ទីបេ ជាផ្នែកសំខាន់មួយរបស់ប្រទេសចិន ខណៈដែល រដ្ឋាភិបាលទីបេដែលនិរទេសខ្លួន អះអាងថាទីបេជារដ្ឋឯករាជ្យក្រោមការកាន់កាប់ខុសច្បាប់។  

ប្រទេសដែលគ្មានរដ្ឋអាចមានប្រជាជនច្រើន។ ជាឧទាហរណ៍ ជនជាតិឃឺដ មានប្រជាជនប៉ាន់ប្រមាណជាង ៣០ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យពួកគេក្លាយជាប្រទេសដែលគ្មានរដ្ឋដ៏ធំបំផុត។ 

## ជាតិ-រដ្ឋ និងប្រជាជាតិដែលគ្មានរដ្ឋ 
ទំនាក់ទំនងស៊ីសង្វាក់គ្នារវាងប្រជាជាតិ និងរដ្ឋបានកើតឡើងនៅ អឺរ៉ុបខាងលិច ក្នុងអំឡុងសតវត្សទី ១៨ ហើយវាត្រូវបាននាំចេញទៅកាន់ពិភពលោកទាំងមូលតាមរយៈការគ្រប់គ្រងអាណានិគម។ ខណៈពេលដែលប្រទេសអឺរ៉ុបខាងលិចនាពេលបច្ចុប្បន្នកំពុងលះបង់អំណាចមួយចំនួនរបស់ពួកគេទៅឱ្យសហភាពអឺរ៉ុបនោះ អតីតអាណានិគមជាច្រើនឥឡូវនេះជាអ្នកការពារយ៉ាងខ្នះខ្នែងនៃគំនិតនៃរដ្ឋជាតិ។  ជួនកាល ប្រជាជាតិដែលគ្មានរដ្ឋបង្ហាញពីសាមគ្គីភាពជាមួយប្រទេសដែលគ្មានរដ្ឋផ្សេងទៀត និងរក្សាទំនាក់ទំនងការទូត។  

## ឯកសារយោង
វត្តវិចុល

រូបភាពតូច|269x269ភីកសែល|ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ​ដ៏​ចំណាស់​នៅ​ក្នុង​សាល​ប្រជុំ​វត្ត​វិចុល
**វត្តវិចុល**  (ວັດວິຊຸນ) គឺជាប្រាសាទចំណាស់ជាងគេនៅ ហ្លួងព្រះបាង។ វាត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៥១៥ ក្នុងរជ្ជកាល ស្តេចវិចុលរាជ នៃ ព្រះរាជាណាចក្រហ្លួងព្រះបាង ។ នៅឆ្នាំ ១៨០០ ក្រុមចោរប្លន់ទង់ខ្មៅក្រោមការបញ្ជារបស់ពួក ឧទ្ទាមហាវ បានវាយប្រហារប្រាសាទដែលបណ្តាលឱ្យមានការបំផ្លិចបំផ្លាញមួយចំនួន។ វាមិនមែនរហូតដល់ឆ្នាំ ១៨៩៨ ទេដែលប្រាសាទនេះត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញ ហើយ ព្រះបាង ត្រូវបាននាំយកទៅតម្កល់នៅក្នុងប្រាសាទនេះ។

ភាពប្លែកនៃប្រាសាទនេះគឺបង្ហាញឱ្យឃើញនៅក្នុងទ្វារឈើដែលឆ្លាក់យ៉ាងស្រស់ស្អាត និងស្ថាបត្យកម្មខ្មែររបស់វា ដែលត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយ ប្រាសាទវត្តភូ ក្នុងខេត្ត ចំប៉ាសាក់ ភាគខាងត្បូងប្រទេសឡាវ។ នៅខាងក្នុងប្រាសាទមានរូបព្រះពុទ្ធបុរាណ និងសិលាចារឹកផ្សេងៗ។ មហេសីរបស់ស្តេច វចុលរាជបានដឹកនាំការសាងសង់ចេតិយដែលខុសពីចេតិយដទៃទៀត ព្រោះវាមានរាងជារង្វង់មូលស្រដៀងនឹង ផ្លែឪឡឹក។ ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​គេ​ហៅ​ថា ព្រះធាតុម៉ាក (ធាតុ​ ปทุม )។ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ ១៩៤២ ប្រាសាទនេះបានក្លាយជាសារមន្ទីរសម្រាប់រក្សាទុករូបព្រះពុទ្ធ និងវត្ថុបុរាណជាច្រើន។
គូបានង៉ុយ

**គូបានង៉ុយ** (กู่บ้านงิ้ว) ជាអរោគ្យសាលារបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងព្រៃនៃឃុំគូចាន់ ស្រុកខាំឃឿនកែវ ខេត្តយសោធ ប្រទេសថៃ។

## សូមមើល 
ដងមឿងតយ
ទន្លេយម

**ទន្លេយ៉ម** (  แม่น้ำยม , មេណាមយ៉ម) ជា​ទន្លេ​នៅ ​ប្រទេស​ថៃ ។ វា​ជា​ដៃ​ទន្លេ​សំខាន់​នៃ ​ទន្លេ​ណាន (ដែល​ខ្លួន​វា​ជា​ដៃ ​ទន្លេ​ចៅ​ពញា )។ ទន្លេយមមានប្រភពនៅ ជួរ ភីផានណាម ក្នុងស្រុក ពង ខេត្ត ផាយៅ ។ ដោយចាកចេញពី ផាយៅ វាហូរកាត់ខេត្ត ប្រា និង សុខោទ័យ ដែលជាធនធានទឹកដ៏សំខាន់នៃខេត្តទាំងពីរ មុនពេលវាភ្ជាប់ជាមួយទន្លេណាន នៅឯ ស្រុកជុំសែង ខេត្តនគរសុវណ្ណ ។

## អាងយម 
ទន្លេយម និងដៃទន្លេរបស់វាហូរកាត់ផ្ទៃដីសរុប ២៤,០៤៧គីឡូម៉ែត្រ នៃដី (ហៅថាអាងយម) ក្នុងខេត្ត សុខោទ័យ វិស្ណុលោក វិចិត្រ ប្រា និង ឡាំប៉ាង ។  អាង​យម​គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ ​អាង​ណាន​ធំ​ជាង ​និង ​ទន្លេ​ចៅ​ពញា ។

ទំនប់​វារីអគ្គិសនី ​ដ៏​ចម្រូងចម្រាស​មួយ​ត្រូវ​បាន​គេ​គ្រោង​ធ្វើ​នៅ​ទន្លេ​យមក្នុង​តំបន់​កណ្តាល​នៃ​ជួរ​ភ្នំភីផានណាម ក្នុង​សង្កាត់ កេងសៀតេន ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩១ ប៉ុន្តែ​គម្រោង​នេះ​ត្រូវ​បាន​បោះ​បង់​ចោល​ក្រោយ​មក។  ការពិភាក្សាអំពីទំនប់នេះត្រូវបានបើកម្តងទៀតក្នុងឆ្នាំ ២០១១។  បច្ចុប្បន្ននេះ សំណើមួយកំពុងត្រូវបានពិភាក្សាដើម្បីសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីតូចៗចំនួនពីរនៅលើទន្លេយ៉មក្នុងតំបន់ជំនួសឱ្យទំនប់វារីអគ្គិសនីកេងសៀតេន។ 

## តំបន់ការពារ 
ទន្លេយមហូរកាត់ ឧទ្យានជាតិមេយម ក្នុង ខេត្តប្រា ។

## ឯកសារយោង
វត្តបទុមគង្គា(ហៅវត្តអន្ល់កូប)

**បរមរាជាទី៦** ឬ **អង្គសូរ** (អង់គ្លេស: Borom Reachea VI) or (Ang Sour) (ប្រ.ស|គ.ស ១៦៣២-១៦៧២) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៦៥៨-១៦៧២) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ នៅរាជធានីឧដុង្គ ព.សករាជ ២២០២ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៦៥៨ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៥៨១ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា **"ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមរាជាធិរាជ រាមារធិបតី"** ព្រះអង្គជាបុត្រាទី៣ នៃ សម្ដេចព្រះឧទ័យ ដែលបានធ្វើរដ្ឋប្រហារយោធារ ដណ្ដើមយកព្រះរាជបល្ល័ងពី ព្រះបរមរាជាទី៥ ក្នុងឆ្នាំ ១៦៥៨ នៃគ.សករាជ នៅក្នុងរាជរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គបានប្ដូរសាសនារបស់រដ្ឋ ដោយត្រឡប់មកជឿលើ ព្រះពុទ្ធសាសនា វិញផងដែរ ។

វត្តបទុមគង្គា(ហៅវត្តអន្លង់កូប)មានទីតាំងនៅក្នុង​​ ភូមិអន្លង់កូប ឃុំរបស់មង្គល ស្រុកមោងឬស្សី ខេត្តបាត់ដំបង។វត្តនេះចាប់ផ្ដើមកកើតនឹងកសាងដំបូងក្នុងឆ្នាំ ***ពុទ្ធសករាជ ២២០៦ ត្រូវនឹង គ្រិស្តសករាជ១៦៦២*** ក្នុងរជ្ជកាលគ្រងរាជនៃ**"ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមរាជាធិរាជ រាមារធិបតី"** អង្គសូ​។

គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៥វត្តមានអាយុកាល **៣៦៣** ឆ្នាំ ។
[រូបភាពតូច|រូបភាពវត្តបទុមគង្គា(https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%9A:Wat_Ek_killing_yard_at_Arn_Chorn-Pond%27s_child_labor_camp_during_Khmer_Rouge_in_1970s%2C_1999-04.jpg)]

មានព្រះចៅអធិការជាច្រើនជំនាន់ដូចជា

# ព្រះគ្រូនាម ផើង
# ព្រះគ្រួនាម យឹម
# ព្រះគ្រូនាម ឆាយ
# ព្រះគ្រូនាម​ ហូ
# ព្រះគ្រូនាម នឿង​ វុន(ឆ្នាំ១៩៦៩ - ១៩៧៥​​​ )***សឹកក្នុងរបប​ ប៉ុល ពត*** ក្រោយរបប ប៉ុល ពត​ បានក្លាយជាអាចារ្យនិងគណកម្មាការវត្តរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។
# សម័យខ្មែរក្រហម
# ព្រះគ្រូនាម​ ឲ
# ព្រះគ្រូនាម កង
# ព្រះគ្រូនាម​ ឌឿក
# ព្រះគ្រូនាម នឿង វឿត(ប្អូនព្រះគ្រូនាម នឿង​ វុន)
# ព្រះគ្រូនាម ឆូត(ហៅលោកតា ព្រីង)
# ព្រះគ្រូនាម សៀន
# ព្រះគ្រូនាម ឈិប ឆាយ
# ព្រះគ្រូនាម តង
# ព្រះគ្រូនាម ធីម
# ព្រះគ្រូនាម សល់
# ព្រះគ្រូនាម ណុច
# ព្រះគ្រូនាម ថ្មគោល
# ព្រះគ្រូនាម សុវណ្ណសុភោ​ នឿង​ វិញ(ប្អូនពៅព្រះគ្រូនាម នឿង​ វុន)(ព្រះចៅអធិកាស្ដីទី២០២០ - បច្ចុប្បន្ន)
ព្រះធាតុគូចាន់

**ព្រះធាតុគូចាន់** (พระธาตุกู่จาน)  ស្ថិតនៅវត្តគូចាន់ ឃុំគូចាន់   ស្រុកខាំឃឿនកែវ  ខេត្តយសោធ  កសាង​នៅ​ប្រហែល​សតវត្ស​ទី​៨ ឬ​នៅ​ពេល​ដំណាល​គ្នា​នឹង​ ព្រះធាតុភ្នំ  វត្តនេះមានរូបរាងឈូកស្រដៀងនឹងប្រាសាទភ្នំធ្វើអំពីឥដ្ឋ ទទឹង ៥,១០ ម៉ែត្រ កម្ពស់ ១៥ ម៉ែត្រ មានជញ្ជាំងកញ្ចក់ ២ ស្រទាប់ ព័ទ្ធជុំវិញវត្ត។ នៅ​ថ្ងៃ​១៤​រោច ខែ​ចេត្រ ដល់​ថ្ងៃ​៣​រោច ខែ​ពិសាខ ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ មាន​ពិធី​បុណ្យ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ ដើម្បី​ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​អាទិទេព​គូច័ន្ទ ដែល​ជាទី​គោរព​សក្ការៈ។  

## ស្ថាបត្យកម្ម 
វា​គឺ​ជា​ចេតិយ​រាង​ផ្កាឈូក​ការ៉េ​ដែល​មាន​ចេតិយ​បែប​អ៊ីសាន​ធម្មតា ដែល​យក​គំរូ​តាម ​ព្រះ​ធាតុភ្នំ ប៉ុន្តែ​តូច​ជាង។ មូលដ្ឋានខាងក្រោមគឺជាជើងទម្រផ្កាឈូកដាក់បញ្ច្រាសទ្រវែងអមដោយរូបកាយផ្កាឈូករាងការ៉េ តុបតែងលម្អដោយលំនាំ និងតួផ្កាឈូករាងបួនជ្រុងទ្រឆ័ត្រ។ ព្រះថាគូចាន់ត្រូវបានសាងសង់ឡើងតាមទំនៀមទំលាប់ដូចគ្នានឹងការសាងសង់ចេតិយទូទៅដែរ ពោលគឺសម្រាប់តម្កល់ព្រះសារីរិកធាតុរបស់ព្រះពុទ្ធ។ ដោយសារការរចនាស្តូបដែលទទួលឥទ្ធិពលពីព្រះធាតុភ្នំ វាត្រូវបានគេសន្មត់ថាត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងអំឡុង សតវត្សទី៧

## វត្ថុបុរាណ 
ពី​ភស្តុតាង​នៃ​ទីតាំង​បុរាណ និង​វត្ថុ​បុរាណ​ដែល​នៅ​តែ​មាន​ឃើញ​រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​មាន​ដូច​ខាង​ក្រោម៖

* មាន​រូបរាង​ស្រដៀង​នឹងព្រះធាតុភ្នំ ប៉ុន្តែ​មាន​ទំហំ និង​កម្ពស់​ខុស​គ្នា។  វាមានទំហំតូចជាងព្រះធាតុភ្នំ។
* សិលាចារឹកពាក់កណ្តាលមានសិលាចារឹកខ្មែរចំនួនប្រាំបីជួរ។ វាមានទទឹង ៧៨ សង់ទីម៉ែត្រ បណ្តោយ ៨០ សង់ទីម៉ែត្រ និងកម្ពស់ ១២០ សង់ទីម៉ែត្រ។ វា​មាន​ទីតាំង​ប្រហែល ២០ ម៉ែត្រ​ភាគ​ខាង​កើត​នៃ​ចេតិយ​ដែល​នៅ​ខាង​ក្រោយ​ឧ​ប​សុ​ត (២០១៥) ។
* ថ្មសេម៉ា មានរូបរាងផ្សេងៗគ្នា និងធ្វើពីថ្មភក់ក្រហម។ ដប់ប្រាំពីរនៃវត្ថុទាំងនេះត្រូវបានគេរកឃើញ ហើយមានទីតាំងនៅចំណុចផ្សេងៗនៅក្នុងភូមិ និងដូនពូតា នៅឯបានគូចាន់ ប្រហែល ២០០ ម៉ែត្រភាគខាងជើងនៃព្រះធាតុគូចាន់។ តាម​ដំណើរ​រឿង​របស់​ព្រឹទ្ធាចារ្យ​ភូមិ​គេ​ជឿ​ថា ​ថ្មសេម៉ា​នៅ​ដូន​ពូ​តា ជា​ផ្នូរ​របស់​អ្នក​មាន​ក្នុង​អតីតកាល។ នេះ​ក៏​ព្រោះ​តែ​កាល​ពី​មុន​ពេល​ជីក​កកាយ​រក​ឃើញ​គ្រោង​ឆ្អឹង​មនុស្ស​បុរាណ​មាន​កម្ពស់​ប្រាំបី​ហត្ថ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា ក្នុង​ជំនឿ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ថ្ម​សីមា​កំណត់​ព្រំប្រទល់​នៃ​ពុទ្ធសាសនា ដែល​គេ​អាច​ឃើញ​នៅ​តាម​ប្រាសាទ​ផ្សេងៗ 

## យោង
គណបក្សភូមិចៃថៃ

**គណបក្សភូមិចៃថៃ** ( **BJT** ; ថៃ : พรรคภูมิใจไทย  ,  ) ជា គណបក្សនយោបាយអភិរក្សនិយម ដ៏សំខាន់មួយរបស់ថៃ ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៨ ដោយគិតទុកជាមុននូវសេចក្តីសម្រេចរបស់ តុលាការធម្មនុញ្ញ ថ្ងៃទី ២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៨ ដែលបានរំលាយ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យអព្យាក្រឹត *(* PMT) រួមជាមួយ គណបក្សផាក្លាងប្រជាជន (PPP) និង គណបក្សជាតិថៃ ។ បន្ទាប់ពីការរំលាយ អតីតសមាជិកនៃ គណបក្សមជ្ឈិមធិបតេយ្យ និងបក្សពួក ក្រុមមិត្តនេវិន នៃគណបក្សអំណាចប្រជាជន បានរត់ចោលបក្សនេះ។ បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ជា​គណបក្ស​ធំ​ទីពីរ​ក្នុង​បក្ស​ប្រឆាំង។

គណបក្សភូមិចៃថៃ មានវេទិការ ប្រជាភិថុតិ ចាប់តាំងពីគោលនយោបាយមួយចំនួនត្រូវបានដកចេញពីគណបក្សថៃរ៉ាក់ថៃ ដែលមានប្រជាប្រិយភាពរបស់ ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា និងការចាប់បដិសន្ធិទីពីររបស់ខ្លួនគឺគណបក្សអំណាចប្រជាជន។  គណបក្សនេះមានមូលដ្ឋានរឹងមាំនៅក្នុង ខេត្តបុរីរម្យ ។

## ឯកសារយោង
សាម៉ូរ៉ៃ

**សាមូរ៉ៃ** (侍) គឺជាសមាជិកនៃក្រុមអ្នកចម្បាំងដែលបានបម្រើជាអង្គរក្សរក្សាស្តេចនៅជប៉ុន មុនសម័យម៉ិជី ។ សាមូរ៉ៃមានតាំងពីចុងសតវត្សទី១២ រហូតដល់ការលុបបំបាត់របស់ពួកគេនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨៧០ កំឡុងសម័យម៉ិជី។ ដើមឡើយពួកគេគឺជាអ្នកចម្បាំងខេត្តដែលបានបម្រើការនៅ គុហ្គេ និងរាជវាំងព្រះចៅអធិរាជនៅចុងសតវត្សទី ១២ ។ 
រូបភាពតូច|សាម៉ូរ៉ៃបង្ហាញគុន ព្រមទាំងពាក់ដែកជាមួយអាវក្រោះ និងដាវ
នៅឆ្នាំ១៨៥៣ សហរដ្ឋអាមេរិក បានបង្ខំប្រទេសជប៉ុនឱ្យបើកព្រំដែនរបស់ខ្លួនចំពោះពាណិជ្ជកម្មបរទេសក្រោមការគំរាមកំហែងនៃសកម្មភាពយោធា។ ដោយខ្លាចមានការឈ្លានពានជាយថាហេតុ ជនជាតិជប៉ុនបានបោះបង់ចោល របបសក្តិភូមិ សម្រាប់ មូលធននិយម ដើម្បីពួកគេអាចធ្វើឧស្សាហកម្ម និងកសាងកងទ័ពទំនើប។ ការទទួលយកអាវុធទំនើបបានធ្វើឱ្យអាវុធប្រពៃណីរបស់សាមូរ៉ៃលែងប្រើ ហើយដោយសារអាវុធមានភាពងាយស្រួលគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកទាហានកសិករដើម្បីរៀន ជប៉ុនលែងត្រូវការវណ្ណៈអ្នកចម្បាំងពិសេស ទៀតហើយ ។ នៅឆ្នាំ១៨៧៦ សិទ្ធិនិងសិទ្ធិពិសេសរបស់សាមូរ៉ៃត្រូវបានលុបចោលទាំងអស់។ 

## ឯកសារយោង
កាសែតនគរវត្ត

**នគរវត្ត** គឺជាកាសែត និងជាសារព័ត៌មានក្នុងស្រុកខ្មែរដំបូងគេបង្អស់ និងជាកាសែតប្រចាំសប្តាហ៍ជាភាសាខ្មែរដំបូងគេក្នុងសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង ហើយជាកាសែតខ្មែរដែលមានអាយុកាលចំណាស់ជាងគេមួយរបស់កម្ពុជា ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៣៦ ដោយមានលោក ប៉ាច់ ឈឺន ជាស្ថាបនិក និងចាងហ្វាងកាសែត រួមទាំងអ្នកសរសេរដោយពួកក្រុមបញ្ញវន្តខ្មែរ និងអ្នកជាតិនិយម ដូចជា ស៊ីម វ៉ា និង សឺង ង៉ុកថាន់ ព្រមទាំងមាន អ្នកសរសេរលាក់ឈ្មោះលាក់មុខជាច្រើនរូប ដែលសុទ្ធសឹងជាមន្ត្រីរាជការ អ្នកច្បាប់ គ្រូៗ និងអតីតលោកសង្ឃ ដែលបង្កប់នូវគំនិតជាតិនិយម ហើយជាទូទៅមនុស្សជាច្រើនយល់ថា កាសែតនគរវត្ត ជាសារព័ត៌មាន«ប្រឆាំងបារាំង»។ នៅខែកក្កដា ១៩៤២ កាសែតនគរវត្ត ត្រូវរឹបអូសដោយបារាំង ពីព្រោះត្រូវចោទប្រកាន់ថា មានគំនិតជាតិនិយមជ្រុល ។ ឆ្នាំ១៩៤៥ លោកសឺង ង៉ុកថាញ់ វិលត្រឡប់ចូលស្រុកវិញ ចេញផ្សាយកាសែតនគរវត្តជាថ្មី ដោយពេលនោះជប៉ុនបានត្រួតត្រាកម្ពុជាក្នុងរយៈពេលខ្លី ។ 

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយមុនឆ្នាំ១៩៣៦ នៅកម្ពុជា ក៏មានវត្តមានកាសែតជាភាសាបារាំងមួយចំនួនផងដែរ ក្នុងនោះ មានដូចជា៖ L’Avenir du Cambodge (អនាគតកម្ពុជា), L’Echo du Cambodge (សំឡេងកម្ពុជា) និងសារព័ត៌មានជាភាសាបារាំងដទៃទៀត។    

## សូមមើលផងដែរ 
• កម្ពុជសុរិយា

## ឯកសារយោង
វត្តព្រះសិង្ហវរវិហារ

រូបភាពតូច|ឧបោសថវត្ត
**វត្តព្រះសិង្ហ** ឬ **វត្តផ្រះស៊ីងវត្តផ្រះស៊ីង** (ឈ្មោះពេញ៖ **វត្តព្រះសិង្ហវរវិហារ** ) គឺជាវត្តពុទ្ធសាសនា នៅ ឈៀងម៉ៃ ភាគខាងជើង ប្រទេសថៃ ។ ព្រះបាទ អានន្ទ មហិតល (រាមាទី ៨) ទ្រង់បានប្រទានឋានៈជា វត្តរាជគ្រឹះ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៥។

វត្តនេះ ស្ថិតនៅភាគខាងលិចនៃកណ្តាលទីក្រុងចាស់នៃឈៀងម៉ៃ នៅខាងក្នុងកំពែងក្រុង និងកសិណ។

ការ​សាង​សង់​នៅ​លើ​វត្តនេះ បាន​ចាប់​ផ្តើ​ម​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៣៤៥ ក្រោម​ការ​ស្ដេចផៈយូ,  ស្តេចទីប្រាំនៃរាជវង្សម៉ាំងរាយ ។

## ឯកសារយោង
ផ្លូវដែកនៅកម្ពុជា

ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩]]
ប្រទេសកម្ពុជាមានបណ្តាញផ្លូវដែកប្រវែង 612 គីឡូម៉ែត្រ ប្រវែង 1,000 មីលីម៉ែត្រ មានពីរខ្សែគឺ មួយខ្សែពីរាជធានីភ្នំពេញទៅខេត្តព្រះសីហនុ និងមួយទៀតពីភ្នំពេញទៅប៉ោយប៉ែតជាប់ព្រំដែនថៃ។ ខ្សែរថភ្លើងដើមឡើយត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងកំឡុងពេលដែលប្រទេសនេះជាផ្នែកមួយនៃឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំង ប៉ុន្តែដោយសារតែការធ្វេសប្រហែស និងការខូចខាតពីសង្គ្រាមស៊ីវិលក្នុងពាក់កណ្តាលចុងក្រោយនៃសតវត្សទី 20 ផ្លូវដែកបានស្ថិតក្នុងសភាពទ្រុឌទ្រោម ហើយសេវាកម្មទាំងអស់ត្រូវបានផ្អាកនៅឆ្នាំ 2009។ តាមរយៈកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងស្តារឡើងវិញដោយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ការដឹកជញ្ជូន និងការដឹកជញ្ជូនអ្នកដំណើរ 10 ភ្នំពេញ និង ក្រុងព្រះសីហនុ ត្រឡប់មកវិញ។ រវាងភ្នំពេញ និងប៉ោយប៉ែត ត្រូវបានស្តារឡើងវិញទាំងស្រុងក្នុងឆ្នាំ 2019។

## ខ្សែផ្លូវដែក 
*ផ្លូវដែកភាគខាងជើង
*ផ្លូវដែកភាគខាងត្បូង

## ផ្លូវរថភ្លើងភ្ជាប់ជាមួយប្រទេសជាប់គ្នា។ 
*  – បាទ – 1000mm
*  – ដោយប្រយោលតាមរយប្រទេសថៃ - 1000mm
*  – ទេ – បានគ្រោងទុក – 1000mm

## ឯកសារយោង 
*
អាមេនីហ្វេដាយ

កងការពារហ្វេដាយ បានបង្កើតឡើងក្នុងការការពារជនជាតិអាមេរីដែលរស់នៅក្រោមការគៀបសង្កត់ពីសំណាក់ពួកអូតូម៉ង់ ដោយពាក្យហ្វេដាយ ក្នុងភាសាអាមេរីមានន័យថា អ្នកលះបង់

## ប្រវត្តិ 
រាប់ពាន់សតវត្សមកហើយ ដែលជនជាតិអាមេរីបានរស់នៅតំបន់អាមេរីភាគខាងលិច ប៉ុន្តែក្រោយមកអូតូម៉ង់ក៏បានកាន់កាប់តំបន់ពួកគេរស់នៅ ក្រោមការត្រួតត្រារបស់ពួកអូតូម៉ង់ ប្រជាជនអាមេរីត្រូវបានបង់ពន្ធជាច្រើន ព្រមទាំងគ្មានសិទ្ធសេរីភាពទៀតផង ហើយពួកគេក៏ត្រូវបានអាណិតពីសំណាក់ពួកអូតូម៉ង់ និងពួកឃឺដផងដែល ក្រោយមកនៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ១៨០០ ប្រទេសអូតូម៉ង់បានចុះខ្សោយ ជាឱកាសដល់ជនជាតិផ្សេងៗដែលរស់នៅក្រោយអូតូម៉ង់ ងើបបះបោរ ឯជនជាតិអាមេរីវិញ បានប្រទះនិងអំពើហិង្សាពីសំណាក់ពួកឃឺដ និងអូតូម៉ង់ ដោយបានសម្លាប់រង្គាល់ ប្រជាជនអាមេរីមួយចំនួនធំផងដែល ដោយមានការឈឺចាប់មួយនេះ អាមេរីបានបង្កើតកងពលហ្វេដាយនេះឡើង
ផ្លូវដែកភាគខាងត្បូង

**ផ្លូវដែកភាគខាងត្បូង** ជា​ផ្លូវ​រថភ្លើង​ត​ភ្ជាប់​រាជធានី​ភ្នំពេញ និង​​ក្រុងព្រះសីហនុក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ប្រទេសកម្ពុជាបានឯករាជ្យនៅថ្ងៃទី 9 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 1953 ហើយឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំងត្រូវបានបញ្ឈប់នៅឆ្នាំបន្ទាប់។ ក្នុង​សម័យ​ឥណ្ឌូចិន​បារាំង កម្ពុជា​បាន​ប្រើប្រាស់​កំពង់ផែ​នៅ​ប្រទេស​វៀតណាម ដូច្នេះ​កម្ពុជា​បាន​ក្លាយ​ជា​កំពង់ផែ​របស់​ខ្លួន​ចាំបាច់​បន្ទាប់ពី​ឯករាជ្យ។ កំពង់ផែកំពង់សោម (តាំងពីឆ្នាំ ១៩៥៩៖ ព្រះសីហនុ) នៅឈូងសមុទ្រថៃ ត្រូវបានពង្រីក និងបើកនៅខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៦០។

បន្ថែមពីលើការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវ ផ្លូវដែកក៏ត្រូវការផងដែរ។ ដោយមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយប្រទេសបារាំង សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ និងសាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតចិន គម្រោងផ្លូវដែករវាងភ្នំពេញ និងក្រុងព្រះសីហនុ បានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩៦០។ ខ្សែរថភ្លើងតែមួយត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៦៩។

នៅក្រោមរបបខ្មែរក្រហម សេវាផ្លូវដែករបស់កម្ពុជាត្រូវបានផ្អាក ហើយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវដែកត្រូវបានខូចខាត និងបំផ្លាញ។ បន្ទាប់ពីខ្មែរក្រហមត្រូវបានបណ្តេញចេញនៅឆ្នាំ 1979 ការស្ដារឡើងវិញនូវខ្សែបន្ទាត់ខាងត្បូងបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 ។

បន្ទាប់ពីការស្តារឡើងវិញ មានតែរថភ្លើងដឹកទំនិញប៉ុណ្ណោះដែលរត់លើខ្សែបន្ទាត់ ប្រសិនបើទាំងអស់។ ចាប់តាំងពីខែមេសា ឆ្នាំ 2014 មក ផ្លូវរថភ្លើងរ៉ូយ៉ាល់បានដំណើរការឡើងវិញនូវសេវាដឹកអ្នកដំណើរនៅលើខ្សែបន្ទាត់ភាគខាងត្បូង។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លូវដែកនៅកម្ពុជា
ហិមព្វាន

**ហិមព្វាន** (  हिमवत्    ហិមវត៑    ) គឺជាអត្តសញ្ញាណនៃ ភ្នំហិមាល័យ ក្នុង សាសនាហិណ្ឌូ ។ គាត់គឺជាអាទិទេពអាណាព្យាបាលនៃ ហិមាល័យ ហើយបានរកឃើញការលើកឡើងនៅក្នុងវីរភាព *មហាភារត* និង គម្ពីរហិណ្ឌូ ដទៃទៀត។ 

## នាមត្រកូល 
គម្ពីរហិណ្ឌូផ្សេងៗ សំដៅលើភាពជាបុគ្គលនៃភ្នំហិមពាន្តតាមឈ្មោះផ្សេងៗគ្នា ដូច្នេះហើយ ហិមវត៑ ក៏ត្រូវបានគេហៅថា **ហិមវន្ត** ( សំស្ក្រឹត : हिमवन्त, lit. *icy ),* **ហិមពាន** ( សំស្រ្កឹត : हिमवान्, ពន្លឺ *ព្រិល* ), **ហិមរាជ** ( សំស្ក្រឹត :,  **हिमराज**  ) បវ៌តេស្វរ ( សំស្រ្កឹត :  पर्वतेश्वर , ពន្លឺ *ព្រះនៃភ្នំ* ) ។

## រឿងព្រេង 
រូបភាពតូច|ហិមព្វាន (ខាងលើឆ្វេង) ធ្វើពិធីមង្គលការកូនស្រីរបស់គាត់ឈ្មោះ បវ៍តី ជាមួយ សិវៈ (ស្តាំ) ។
ហិមវន្ត​បង្កើត ​គង្គា ជា​ទេពធីតា​ទន្លេ ព្រម​ទាំង​រាគនី  និង ​ព្រះ​នាង​ភវតី ជា​មហេសី​ទី​២​របស់ ​ព្រះ​សិវៈ ។ មហេសី  របស់ព្រះអង្គ គឺជាព្រះមៃនវតី  ដែលជាបុត្រីរបស់ ភ្នំព្រះសុមេរុ  យោងទៅតាម រាមាយណៈ ឬជាបុត្រីរបស់ព្រះស្វធា និងស្វាមីនាងកវី ដែលជាសមាជិកនៃបិត្ឬស តាមប្រភពខ្លះទៀតដូចជា ព្រះវិស្ណុបុរាណ ។

ព្រះសិវៈបុរណា ពិពណ៌នាអំពីពិធីមង្គលការរវាង ហិមវន្ត និង មេណា។ 

អត្ថបទដ៏ពិសិដ្ឋរបស់ *ទេវីគិត* ដែលត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុង ៩ ជំពូកចុងក្រោយ (៣១-៤០) នៃ *ស្កន្ធ* ទីប្រាំពីររបស់ ទេវី-ភាគវត បុរាណ គឺជាការសន្ទនារវាង បវ៍តី និងឪពុករបស់នាង ហិមវត៑ ។ វានិយាយអំពីទម្រង់ជាសកលនៃ *ទេវី* សមាធិលើអត្ថបទសំខាន់ៗនៃ *Upanishads*, *ashtanga-yoga*, យោគៈ នៃ *jnana*, *karma* និង *bhakti*, ទីតាំងនៃប្រាសាទឧទ្ទិសដល់ *ទេវី* និងពិធីសាសនាដែលទាក់ទងនឹងការបូជារបស់នាង។

រឿងរ៉ាវរបស់គាត់ក៏បានរកឃើញផងដែរនៅក្នុង *Brahmanda Purana* និង *Kena Upanishad* ។ 

ព្រះគ្រឹស្នា ធ្លាប់សំដែង តបស្យ នៅលើកំពូលភ្នំហិមពាន្ត ដើម្បីផ្គាប់ចិត្តភ្នំហិមវន្ត ដែលនាំឱ្យកូនប្រុសច្បងរបស់គាត់ ឈ្មោះ ប្រទ្យុម្ន កើតជាភរិយាសំណព្វរបស់គាត់ ឈ្មោះ រុក្មិនិ ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទេវៈនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា
ឡេតូនី

**ប្រទេសឡេតូនី** ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា​ **សាធារណរដ្ឋឡេតូនី** គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់បាល់ទិកនៃទ្វីបអឺរ៉ុប។ ឡេតូនីជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមរដ្ឋបាល់ទិកទាំងអស់ចំនួនបី ពោលគឺប្រទេសអេស្តូនីនៅភាគខាងជើង និងប្រទេសលីទុយអានីនៅភាគខាងត្បូង។ ក្រៅពីនេះ ឡេតូនីមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសបេឡារុសនៅភាគអាគ្នេយ៍ និងប្រទេសរុស្ស៊ីនៅភាគខាងកើត ហើយមានព្រំដែនសមុទ្រជាប់ប្រទេសស៊ុយអែតនៅភាគខាងលិច។ ប្រទេសឡេតូនីគ្របដណ្ដប់លើក្រឡាផ្ទៃសរុប ៦៤,៥៨៩ គម២ និងមានប្រជាជនរស់នៅសរុប ១.៨ លាននាក់។ រីកាគឺជារដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតក្នុងប្រទេសឡេតូនី។ ជនជាតិឡេតូនីគឺជាជនជាតិមួយដែលស្ថិតក្នុងក្រុមជនជាតិបាល់ទិកដោយមានចំនួនស្មើនឹង ៦៥.៥% នៃប្រជាជនទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេស និងនិយាយភាសាឡេតូនី។ រុស្ស៊ីគឺជាជនជាតិច្រើនបំផុតទីពីរនៅក្នុងប្រទេសដោយមានចំនួនស្មើនឹង ៣៧.៧% នៃប្រជាជនសរុប ហើយនិយាយភាសារុស្ស៊ីជាភាសាកំណើត។

ទឹកដីនៃប្រទេសឡេតូនីបច្ចុប្បន្នត្រូវស្ថិតនៅក្រោមអំណាចទូតូនីក ស៊ុយអែត ប៉ូឡូញ-លីទុយអានី និងរុស្ស៊ីអស់ជាច្រើនសតវត្សរ៍ មុនពេលត្រូវបានទទួលឯករាជ្យពីរុស្ស៊ីនៅថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩១៨ ក្រោយបញ្ចប់សង្គ្រាមលោកលើកទី១។ ក្រោយពីរដ្ឋប្រហារក្នុងឆ្នាំ១៩៣៤ ប្រទេសឡេតូនីបានធ្លាក់ទៅក្រោមរបបអត្ថាធិបតេយ្យផ្ដាច់ការដោយមានលោកការលីស អ៊ូលម៉ានីសជាមេដឹកនាំ។ ឯករាជ្យភាពឡេតូនីត្រូវបានរំខានដោយសហភាពសូវៀតនៅដើមសង្គ្រាមលោកលើកទី២ មុនពេលត្រូវអាល្លឺម៉ង់ណាស៊ីចូលឈ្លានពាននិងគ្រប់គ្រងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤១ ហើយមកដល់ឆ្នាំ១៩៤៤ ឡេតូនីក៏ត្រូវសូវៀតចូលមកត្រួតត្រាម្តងទៀត បង្កើតបានជាសាធារណរដ្ឋសូវៀតមួយរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩១។ ជាលទ្ធផលនៃការស្ថិតនៅក្រោមសហភាពសូវៀតអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍ ប្រជាជនរុស្ស៊ីជាច្រើនបានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍មករស់នៅក្នុងប្រទេសឡេតូនី។ បដិវត្តន៍ច្រៀងដោយសន្តិវិធីដែលបានផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៧ ក្នុងបណ្ដារដ្ឋសូវៀតបាល់ទិកបាននាំឱ្យឡេតូនីទទួលបានឯករាជ្យជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី២១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩១។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ប្រទេសឡេតូនីបានក្លាយជាសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យនិយមសភារហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។

ឡេតូនីជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ និងសេដ្ឋកិច្ចដ៏ជឿនលឿនមួយដោយមានចំណាត់ថ្នាក់លេខរៀងទី៣៩ នៅក្នុងសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស។ បច្ចុប្បន្ន ឡេតូនីគឺជាសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ សហភាពអឺរ៉ុប ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋនៃសមុទ្របាល់ទិក ហ្សូនអឺរ៉ូ អង្គការណាតូ ន័រឌិក-បាល់ទិកប្រាំបី ធនាគារវិនិយោគន័រឌិក មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ អង្គការអង្គការសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ និងសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច (OECD) អង្គការសន្តិសុខ និងសហប្រតិបត្តិការអឺរ៉ុប និងអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកជាដើម។ល។

## កំណត់សម្គាល់
## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឡេតូនី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋបាល់ទិក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកអង្គការណាតូ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសម្រាប់មេឌីទែរ៉ាណេ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃកិច្ចផ្ដួចផ្ដើមសមុទ្របី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការប្រជាជាតិ និងប្រជាជនគ្មានតំណាង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ
វីននី-ឌើ-ផូ

**វីននី-ឌើ-ផូ** (ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **ខ្លាឃ្មុំអេដវឺដ**, **ខ្លាឃ្មុំផូ** ឬសាមញ្ញ **ផូ** ) គឺជា សត្វខ្លាឃ្មុំ តុក្កតា ដែលបង្កើតដោយអ្នកនិពន្ធជនជាតិអង់គ្លេស អាឡាន អាឡិចសាន់ឌ្រើរ មីលន៍ និងអ្នកគំនូរភាសាអង់គ្លេស អឺណឹស ហោវឺដ សេភើរ ។ វីននី-ឌើ-ផូបានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងតាមឈ្មោះក្នុងរឿងកុមារដែលត្រូវបានចាត់ចែងដោយកាសែតឡុងដ៍ *Evening News* សម្រាប់បុណ្យណូអែលឆ្នាំ ១៩២៥។ តួអង្គនេះត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយ ប្រដាប់ប្រដាក្មេងលេង ដែលលោកមីលន៍  បានទិញឱ្យកូនប្រុសរបស់គាត គ្រីស្តូហ្វ រូប៊ីន នៅក្នុងហាងលក់ទំនិញ ហារ៉ូដ និងខ្លាឃ្មុំដែលមានឈ្មោះថា វីននី ដែលពួកគេបានមើលនៅ សួនសត្វទីក្រុងឡុងដ៍ ។
រូបភាពតូច|រូបភាពបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩២៦ ដោយលោក មីលន៍ និង សេភើរ ។
ការប្រមូលដំបូងនៃរឿងអំពីតួអង្គគឺសៀវភៅ *វីននី-ឌើ-ផូ* (១៩២៦) ហើយនេះត្រូវបានបន្តដោយ *The House at Pooh Corner* (១៩២៨) ។ មីលន៍ ក៏បានបញ្ចូលកំណាព្យអំពីខ្លាឃ្មុំនៅក្នុងសៀវភៅខគម្ពីររបស់កុមារ *When We Were Very Young* (១៩២៤) និងជាច្រើនទៀតនៅក្នុង *Now We Are Six* (១៩២៧)។ ភាគទាំងបួនត្រូវបានបង្ហាញដោយ អឺណឹស ហោវឺដ សេភើរ ។ រឿង​ទាំង​នោះ​មាន​ក្នុង​ Hundred Acre Wood ដែល​ត្រូវ​បាន​បំផុស​គំនិត​ដោយ Five Hundred Acre Wood នៅ Ashdown Forest ក្នុង ស៊ូសេកខាងកើត ដែល​ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ ៣០ ម៉ាយ (៤៨&nbsp;គីឡូម៉ែត្រ) ភាគខាងត្បូងនៃទីក្រុងឡុងដ៍ — ជាកន្លែងដែលផ្ទះរបស់ប្រទេស Londoner Milne ស្ថិតនៅ។

រឿងផូ  ត្រូវបានបកប្រែជាភាសាជាច្រើន រួមទាំងការបកប្រែជាភាសាឡាតាំង របស់ អាឡិចសាន់ឌឺ លេណាដ គឺ  ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨ ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៦០ បានក្លាយជាសៀវភៅឡាតាំងតែមួយគត់ដែលមិនធ្លាប់មាននៅក្នុង បញ្ជីលក់ដាច់បំផុត*របស់ The New York Times* ។  សាត្រាស្លឹករឹតភាសាអង់គ្លេសដើមត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅ Wren Library, Trinity College, Cambridge, alma mater របស់ មីលន៍ ដែលគាត់បានយកស្នាដៃ។  រឿងផូ ដំបូងត្រូវបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៧ លើការស្ទង់មតិ The Big Read របស់ BBC ។ 

នៅឆ្នាំ ១៩៦១ ក្រុមហ៊ុនវ៉លត៍ ឌីសនីយ៍ បានផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណភាពយន្តមួយចំនួន និងសិទ្ធិផ្សេងទៀតនៃរឿង វីននី-ឌើ-ផូ ពីអចលនទ្រព្យរបស់លោកមីលន៍ និងភ្នាក់ងារផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណ Stephen Slesinger, Inc. និងបានកែសម្រួលរឿងផូ  ដោយប្រើឈ្មោះ ដែលមិនដាក់ឈ្មោះ "Winnie the Pooh" ទៅជា ស៊េរីនៃលក្ខណៈពិសេស ដែលទីបំផុតនឹងក្លាយជាខ្សែភាពយន្តដែលទទួលបានជោគជ័យបំផុតមួយ។ នៅក្នុងការសម្របតាមខ្សែភាពយន្តដ៏ពេញនិយម ផូ ត្រូវបានសម្តែងដោយតារាសម្តែង Sterling Holloway, Hal Smith និង Jim Cummings ជាភាសាអង់គ្លេស និង Yevgeny Leonov ជាភាសារុស្សី។

## ឯកសារយោង
ស្ថានីយ៍រថភ្លើងប៉ោយប៉ែត

**ស្ថានីយ៍រថភ្លើងប៉ោយប៉ែត** គឺជាស្ថានីយ៍រថភ្លើងមួយក្នុង ក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ នៅភាគពាយ័ព្យនៃ ប្រទេសកម្ពុជា ស្ថានីយនេះ វាត្រូវបានបើកនៅឆ្នំ ១៩៤២ និងដំណើរការដោយក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ រេលវេ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លូវដែកនៅកម្ពុជា
យោធ្យា មីពញា

**យោធ្យា មីពញា**(:) គឺជាសម្តេចព្រះមហេសីជនជាតិភូមារបស់ព្រះបាទនរេឝ្វរ ព្រះមហាក្សត្រសៀមសម័យអយុធ្យា ព្រះរាជធីតាព្រះបាទណាវរតា មីនសរ (នរត្រា មីនសូស៊ី)  ស្ដេចឈៀងម៉ៃសម័យអាណាចក្រឡានណា ព្រះរាជបុត្រនៃព្រះបាទ​បាយិនណោង ព្រះមហាក្សត្រមីយ៉ាន់ម៉ា សម័យតោង៑ងូក្សេត្រ។

## ឯកសារយោង 
## មើលផងដែរ 
*អាណាចក្រឡានណា
*បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីរបស់ព្រះមហាក្សត្រមីយ៉ាន់ម៉ា
នុត ពុធដារ៉ា

**នុត ពុធដារ៉ា** មានភារកិច្ចគ្រប់គ្រង ដឹកនាំកិច្ចការទូទៅ រួមទាំងកិច្ចការ នយោបាយ អធិការកិច្ច រដ្ឋបាល សន្តិសុខ និងសណ្តាប់ធ្នាប់ សាធារណៈ។

## ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន 
* នាមត្រកូលៈ នុត ពុធដារ៉ា
* ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើតៈ
* ស្ថានភាពគ្រួសារៈ

## កំរិតវប្បធម៌ 
## ប្រវត្តិការងារ
CCTV

**ទូរទស្សន៍កណ្តាលចិន** ( CCTV ) គឺជាទូរទស្សន៍ជាតិចិនដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨ ។ CCTV ត្រូវបានដំណើរការដោយ រដ្ឋបាលវិទ្យុ និងទូរទស្សន៍ជាតិ ដែលរាយការណ៍ទៅ នាយកដ្ឋានផ្សព្វផ្សាយនៃបក្សកុម្មុយនិស្តចិន ។ 
រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពខាងជើងឈៀងខាងកើតនៃទីស្នាក់ការទូរទស្សន៍កណ្តាលចិន (CCTV) បង្ហាញមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌នៅផ្ទៃខាងក្រោយនៅខាងឆ្វេង
រូបភាពតូច
ឆ្នាំ ១៩៥៤ ម៉ៅ សេទុង លោកបានលើកឡើងថាចិនគួរតែបង្កើតស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ នៅឆ្នាំ ១៩៥៥ មានការបង្កើតស្ថានីយទូរទស្សន៍ខ្នាតមធ្យមមួយ ក្រោយមក ជូ អេនឡាយ បានរួមបញ្ចូលនៅក្នុងផែនការប្រាំឆ្នាំដំបូងរបស់ប្រទេសចិន នូវផែនការណែនាំនៃការផ្សាយតាមទូរទស្សន៍។ ឆ្នាំ ១៩៥៧ ការិយាល័យផ្សាយកណ្ដាលបានបញ្ជូនសហការីទៅត្រួតពិនិត្យស្ថានីយទូរទស្សន៍នៅ សូរៀត និង អាល្លឺម៉ង់ ដើម្បីរៀបចំសម្រាប់ការបង្កើតស្ថានីយទូរទស្សន៍។ នៅឆ្នាំ ១៩៥៨ ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ដំបូងរបស់ចិនត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយយកឈ្មោះថា ទូរទស្សន៍ប៉េកាំង បន្ទាប់មកវាត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះទៅជាទូរទស្សន៍កណ្តាលចិន អំឡុងឆ្នាំ១៩៧៨ រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ។ នៅទសវត្សរ៍ទី ៨០ CCTV បានក្លាយជាបណ្តាញទូរទស្សន៍ឈានមុខគេនៅក្នុងប្រទេសចិនរួចទៅហើយ។ ដោយគិតត្រឹមឆ្នាំ ២០០៧ អ្នកទស្សនាទូរទស្សន៍របស់ប្រទេសចិនបានកើនឡើងដល់ ១.២ ពាន់លាននាក់។  CCTV មានមុខងារជាច្រើនដូចជា ការទំនាក់ទំនងព័ត៌មាន ការអប់រំ សង្គម វប្បធម៌ និងសេវាកម្មព័ត៌មានកម្សាន្ត។ វាជាតួអង្គសំខាន់ក្នុងបណ្តាញឃោសនារបស់រដ្ឋាភិបាលចិន ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកសារព័ត៌មានលោកខាងលិចបានអត្ថាធិប្បាយថាការរាយការណ៍របស់ CCTV អំពីប្រធានបទរសើបចំពោះរដ្ឋាភិបាលចិន និង បក្សកុម្មុយនិស្តចិន (CCP) ត្រូវបានបង្ខូចទ្រង់ទ្រាយ ហើយជារឿយៗត្រូវបានគេប្រើជាអាវុធប្រឆាំងនឹងសត្រូវដែលយល់ឃើញរបស់បក្ស។
ផ្នូររបស់អាប់សាឡុម

ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្នូររបស់អាប់សាឡុម (ផ្នែកខាងលិច) ដែលមានច្រកចូលទៅរូងភ្នំយ៉ូសាផាត (ខាងឆ្វេង) នៅខាងក្រោយវា
**ផ្នូររបស់អាប់សាឡុម** ( יד אבשלום        ) ដែលត្រូវបានគេហៅថា **សសររបស់អាប់សាឡំម** គឺជា ផ្នូរបុរាណដ៏ចំណាស់មួយដែលកាត់ដោយថ្ម ដែលមាន ដំបូលរាងសាជី ដែលមានទីតាំងនៅ ជ្រលងភ្នំ កិដ្រោន ក្នុង ក្រុងយេរូសាឡឹម ចម្ងាយពីរបីម៉ែត្រពី ផ្នូរសាការី និង ផ្នូរបេណេហេហ្សៀរ ។ ទោះ​បី​ជា​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​ប្រពៃណី​ដល់ ​អាប់សាឡុម ជា​បុត្រ​បះបោរ​របស់ ​ស្ដេច​ដាវីឌ ​នៃ​សាសន៍​អ៊ីស្រាអែល​ក៏​ដោយ ( ប្រហែលឆ្នាំ១០០០នៃគ.ស ) ថ្មីៗនេះបានចុះកាលបរិច្ឆេទវាដល់សតវត្សទី ១ នៃគ.ស។

ផ្នូរនេះមិនត្រឹមតែជារចនាសម្ព័ន្ធបញ្ចុះសពនៅក្នុងសិទ្ធិរបស់វាប៉ុណ្ណោះទេ ដោយផ្នែកខាងលើរបស់វាបម្រើជា *nefesh* (វិមានពិធីបុណ្យសព) សម្រាប់ផ្នូរនៅផ្នែកខាងក្រោមរបស់វា ប៉ុន្តែវាប្រហែលជាមានន័យថាជា *nefesh* សម្រាប់ប្រព័ន្ធរូងភ្នំដែលនៅជាប់គ្នាដែលគេស្គាល់ថាជា **រូងភ្នំ** ឬ **ផ្នូររបស់ យេហូសាផាត** ដែលវាបង្កើតជាអង្គភាពតែមួយ។ 

វិមានមានបន្ទប់បញ្ចុះសពមួយដែលមានកន្លែងបញ្ចុះសពចំនួនបី។ បន្ទប់នេះត្រូវបានឆ្លាក់ចេញពីផ្នែកខាងក្រោមដ៏រឹងមាំនៃបូជនីយដ្ឋាន ប៉ុន្តែអាចចូលបានតែពីផ្នែកខាងលើតាមរយៈច្រកចូលដែលបានសាងសង់ និងជណ្តើរមួយ។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រៀប​ធៀប​ទៅ​នឹង Petra ដែល​បាន​ផ្តល់​ឱ្យ​នូវ​លក្ខណៈ​នៃ​ផ្នែក​ខាង​ក្រោម និង​រចនាប័ទ្ម​នៃ ​ផ្នែក​ចុង​ក្រោយ ។ 

## វិចិត្រសាល 

ឯកសារ:David_Roberts_-_Absalom's_Pillar,_Valley_of_Jehoshaphat_-_1927.110_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|alt=1839 image from The Holy Land, Syria, Idumea, Arabia, Egypt, and Nubia| រូបភាពឆ្នាំ ១៨៣៩ ពី *ដែនដីបរិសុទ្ធ ស៊ីរី អ៊ីឌូមេ អារ៉ាប៊ី អេហ្ស៊ីប និងនូបៀ*
ឯកសារ:InsideAbsalom'sPillar.jpg|alt=Original couple of pictures| រូបភាពដើមពីរ
ឯកសារ:Absalom's_Tomb,_Valley_of_Jehoshaphat,_Mount_of_Olives,_Jerusalem.jpg|alt=Stereo card by T.W. Ingersoll| កាតស្តេរ៉េអូ ដោយ TW Ingersoll
ឯកសារ:Absalom's_Pillar_-_Pococke_Richard_-_1745.jpg|alt=Image from 1745| រូបភាពពីឆ្នាំ ១៧៤៥

## ឯកសារយោង
កៀវ (គ្រឿងប្រដាប់)

រូបភាពតូច|ក្សត្រីខ្មែរក្នុងរាជស៊ីសុវត្តិប្រើព្រះកៀវស្រួច
ព្រះកៀវ ឬ កៀវ គឺជាសិរាភរណ៍ប្រដាប់មួយប្រភេទ ដែលប្រើសម្រាប់តុបតែងព្រះកេសាព្រះរាជឱរស និងព្រះរាជធិតារបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រិយ៍ ក្រោយពេលចម្រើនព្រះកេសា ឬកោរជុករួចរាល់។

«ព្រះកៀវ» ឬ «កៀវ» មានពីរទម្រង់ គឺទម្រង់ធម្មតា និងទម្រង់បែបមានកំពូលមានសណ្ឋានប្រហែលប្រហាក់នឹងមកុដដែរ ។ ជាទូទៅ «ព្រះកៀវ» ឬ «កៀវ» សាងឡើងអំពីមាស ឬបិទមាស ដោយមានប្រដាប់ត្បូងភ្លឺចិញ្ចែងចិញ្ចាចសមព្រះកិត្តិយសផង។
រូបភាពតូច|គំនូរវត្តព្រះកែវមរកត
ការឈ្លានពានរបស់តួកគីទៅលើអាមេនី

## មូលហេតុ 
ក្រោយចាញ់សង្គ្រាមលោកទី១ អូតូម៉ង់បានចុះកិច្ចសន្យាលើកិច្ចព្រមព្រៀងលើសន្ធិសញ្ញាស៊េវ៉ា ដោយសន្យាថានិងកាត់អាមេនីខាងលិចអោយអាមេនីវិញ ប៉ុន្តែនៅពេលតែមួយនោះ ប្រទេសតួកគីបានកើតមានចលនាជាតិនិយមតួកគី ដឹកនាំដោយលោកអាតាទួក ដោយក្រុមនេះបានបដិសេពលើកិច្ចព្រមព្រៀងនេះហើយក៏បានច្បាំងដើម្បើបង្កើតសធារណរដ្ធតួកគី

## ការប៉ះទង្គិចគ្នា 
កងទ័ពតួកគីបានវាយចូលអាមេនីពីខាងលិច និងកាន់កាប់ទីក្រុង ការនៅចុងខែតុលា កងទ័ពបានចាញ់ទាំងស្រុងក្រោមហេតុផលថាគ្មានអាវុធទំនើបនិងកងទ័ពតិចជាង ក្រោយមកអាមេនីសម្រេចចិត្តយល់ព្រមមិនទាមទារដែនដីអាមេនីខាងលិចមកវិញ
" សម្តេច "

សម្ដេចព្រះមុនីរក្ខិតវង្សា: 

សម្ដេចព្រះមុនីរក្ខិតវង្សា ឈុន-ជឹម សុវណ្ណត្ថេរ

អតីតព្រះមេគណខេត្តព្រៃវែង ជាព្រឹទ្ធមហាថេរ និងជាសង្ឃបិតាប្រចាំខេត្ត មួយព្រះជន្មក្នុងបុព្វហេតុព្រះពុទ្ធសាសនា និងសង្គម។

- ឆ្នាំ១៩៩៣ ជាព្រះមុនីរក្ខិតវង្សា ព្រះមេគណខេត្តព្រៃវែង

- ឆ្នាំ១៩៩៥ ត្រូវបានតែងតាំងព្រះឋានៈ ជា "សម្ដេច កិត្តិយស" គណៈមហានិកាយ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

សម្ដេចព្រះចៅអធិការវត្តស្វាយអាត់ ឃុំជ្រៃ ស្រុកស្វាយអន្ទរ ខេត្តព្រៃវែង។

- អនិច្ចធម្មនៅឆ្នាំ១៩៩៩ ក្នុងព្រះជន្មាយុគម្រប់ ១០០ឆ្នាំ ដោយជរាពាធ។៚

សូមឧទ្ទិសមហាកុសលប្រគេន សម្ដេចព្រះមុនីរក្ខិតវង្សា!!!
ស្រុកតាកបៃ

**តាកបៃ** ( ថៃ: ตากใบ ) ជាស្រុកមួយនៅភាគ*អាគ្នេយ៍* នៃចង្វាតនរាធិវាសភាគខាងត្បូង ប្រទេសថៃ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅពេលដែល ចក្រភពអង់គ្លេស និងសៀម (ថៃ) បានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាអង់គ្លេស-សៀម ឆ្នាំ១៩០៩ ពួកគេបានយល់ព្រមប្រើប្រាស់ ទន្លេកោលក (Sungai Golok) នៅជិតវ*ត្ត*ជលធារាសិង្ហេ (วัดชลธาราสิงเห) ជាព្រំប្រទល់រវាង អង់គ្លេសម៉ាឡាយ៉ា និង សៀម ដោយសារតែវប្បធម៌ និងសិល្បៈនៅក្នុងប្រាសាទ។ កាល​ពី​មុន តំបន់​នេះ​គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ*មឿង*កេឡានតន់ ។

ស្រុកនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ១២ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩០៩។ 

នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៥ ខែ​តុលា ឆ្នាំ ២០០៤ បាតុករ​យ៉ាង​ហោច​ណាស់ ៨៥ នាក់​បាន​ស្លាប់​បន្ទាប់​ពី​សកម្មភាព​របស់​ប៉ូលិស​ដ៏​ឃោរឃៅ​នៅ​ក្នុង​អ្វី​ដែល​ហៅ​ថា ​ឧប្បត្តិហេតុតាកបៃ ។ 

## រដ្ឋបាល 
ស្រុក​នេះ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ចេញ​ជា​អនុ​ស្រុក​ចំនួន​ប្រាំបី ( *​តំបល់* ​) ដែល​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា ៥៦ ភូមិ ( *មូបាន* ) ។ តាបៃ ខ្លួនមានស្ថានភាពក្រុង ( *ទេសបាលមឿង* ) និងគ្របដណ្ដប់ផ្នែកខ្លះនៃ *ឃុំ* ចេះហេ។ មាន ​អង្គការ​រដ្ឋបាល​ឃុំ ​ចំនួន​ប្រាំបី​បន្ថែម​ទៀត (TAO)។

## ឯកសារយោង
សម្ដេចប៉ាបលីអុងទី១៤

alt=លីអុងទី១៤ ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ក្រោយជាប់ឆ្នោតក្លាយជាសម្ដេចប៉ាប|រូបភាពតូច|270x270ភីកសែល|លីអុងទី១៤ ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ក្រោយជាប់ឆ្នោតក្លាយជាសម្ដេចប៉ាប
**សម្ដេចប៉ាបលីអុងទី១៤** (ជាភាសាឡាតាំង៖ *Leo XIV*) ដែលមានឈ្មោះពិតថា រ៉ប់ផឺត ហ្វ្រែនស៊ីស ផ្រេវ៉ូស កើតនៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៥៥ នៅទីក្រុងឆីខាហ្គោ ប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវបានជ្រើសឲ្យជាព្រះសង្ឃអគ្គសក្តិនៃព្រះវិហារកាតូលិកនៅថ្ងៃទី ៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៥ បន្ទាប់ពីព្រះសង្ឃផ្រានស៊ីស។ ជាសមាជិកនៃលំដាប់អូស្ដង់ទីន ព្រះសង្ឃលេអូទី ១៤ បានលេចធ្លោដោយសារបទពិសោធន៍វិសាលនៅក្នុងបេសកកម្ម និងការគ្រប់គ្រង ពិសេសជាអគ្គលេខាធិការនៃក្រសួងប៊ីស្សព មុនពេលលោកត្រូវបានជ្រើសឲ្យជាព្រះសង្ឃ។ ព្រះរាជបុណ្យរបស់លោកត្រូវបានសម្គាល់ដោយការផ្តោតលើ ការកែលម្អវិញ្ញាណនៃបព្វជិតសង្ឃ, ការពារសិទ្ធិមនុស្ស, និង ការលើកទឹកចិត្តឲ្យមានការសន្ទនារវាងសាសនាផ្សេងៗ, ដោយរក្សាបន្ទាត់ប៉ាស្តូរឲ្យស្របតាមបុព្វបុរសរបស់លោក ប៉ុន្តែមានការផ្តោតពិសេសលើការចែកចាយអំណាច និងភាពស៊ីណូដនៅក្នុងព្រះវិហារ។
ប្រាសាទខ្នារ (ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ)

ប្រាសាទខ្នារ ​ជាប្រាសាទបុរាណវ័យចំណាស់មួយសាងសង់នៅសតវត្សទី ១០ ក្នុង​រាជ្យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៤។ ប្រាសាទនេះមានចម្លាក់ក្រឡោតទាបស្រស់ស្អាត រួម​ទាំង​រូបទេពជាច្រើននៅលើផ្ទាំងថ្មធម្មជាតិ។ នៅតាមផ្លូវទៅប្រាសាទមានការរៀបចំដោយមាន ​​ជណ្តើរ​ឡើងធ្វើ​អំពី​ឈើចំនួន1181កាំ ​បត់បែន​តាម​ចន្លោះ​ផ្ទាំង​ថ្ម​តូចធំ​ និងព័ទ្ធជុំដោយដើមឈើតូចធំបង្កើតបានជាផ្ទាំងទស្សនីយភាពគួរជាទីគយគន់។
ប្រាសាទខ្នារ ជាប្រាសាទបុរាណខ្មែរនៅជួរភ្នំដងរែក។ ប្រាសាទនេះបច្ចុប្បន្នមិនមានសេសសល់រូបរាងនោះទេ។
រេផែត

រូបភាពតូច|''Musa va 'Uj'' ជាគំនូរសាត្រាស្លឹករឹតនៅសតវត្សរ៍ទី ១៥ មកពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ឬអ៊ីរ៉ាក់ ដែលពណ៌នាអំពី រេផែត អុក ។
នៅក្នុង ព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ ក៏ដូចជាអត្ថបទបុរាណដែលមិនមែនជា ជនជាតិយូដា មកពីតំបន់នោះ ពាក្យភាគ ពាយ័ព្យ **រេហ្វាអ៊ីម** ឬ **រេផាអ៊ីម** (cf. ពាក្យពហុវចនៈនៅក្នុង ភាសាហេព្រើ :    רְפָאִים    ; អការិត :    𐎗𐎔𐎜𐎎   ,  ភឺនិច :    𐤓𐤐𐤀𐤌    )  សំដៅ​ទៅ​លើ​មនុស្ស​ដែល​មាន​កម្ពស់​ខ្ពស់​ជាង​មធ្យម​ក្នុង ​ចោទិយកថា ២ :១០-១១។

## ឯកសារយោង 
### កំណត់ចំណាំ
គីបបូរីម (ព្រះគម្ពីរ)

**ហ្គីបបូរីម** ( ហេព្រើ :  gִּבֹּרִ֛ים ឬ    ) ជា​ពាក្យ​ភាសា ​ហេព្រើរ ​ដែល​អាច ​ប្រែ​​ថា​ "ខ្លាំង​បំផុត​" ហើយ​ជា ​ទម្រង់​ដែល​ពឹងផ្អែក​ខ្លាំង ​នៃ​ពាក្យ​សម្រាប់ "មនុស្ស" (  geḇer )។ នៅក្នុង ព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ វាត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីពិពណ៌នាអំពីមនុស្សដែលក្លាហាន ខ្លាំងពូកែ ឬមានឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់។ មានការភាន់ច្រលំខ្លះអំពី គីបបូរីម ជាក្រុមនៃសត្វដោយសារតែការប្រើប្រាស់របស់វានៅក្នុង ការនិទានរឿងទឹកជំនន់លោកុប្បត្តិ នៅក្នុង លោកុប្បត្តិ ៦:៤ ដែលពិពណ៌នាអំពីពួក នីហ្វិលីម ថាជាខ្លាំង ( គីបូរីម ) ។

ពាក្យ គីបូរីម ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​ តានាក ជាង ១៥០ ដង ហើយ​បាន​អនុវត្ត​ចំពោះ​មនុស្ស​ក៏​ដូច​ជា​សត្វ​សិង្ហ ( សុភាសិត ៣០:៣០ ), អ្នក​បរបាញ់ ( លោកុប្បត្តិ១០:៩), ទាហាន ( យេរេមា៥១:៣០ ) និង​អ្នក​ដឹក​នាំ ( ដានីយ៉ែល ១១ :៣)។ ពាក្យ​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​ចំពោះ ​អ្នក​ចម្បាំង​ដ៏​មហិមា​របស់​ដាវីឌ ជា​ក្រុម​បុរស​៣៧​នាក់​ដែល​បាន​ប្រយុទ្ធ​ជាមួយ ​ស្តេច​ដាវីឌ ​នៅ ​សាំយូអែល​ទី ២ ២៣ :៨–៣៨។

នៅក្នុង ភាសាហេព្រើរទំនើប ពាក្យ គីបូរ (  ) ស្មើនឹងពាក្យអង់គ្លេស "វីរៈបុរស" ជានាម ឬក្លាហានជាគុណនាម។

## ឯកសារយោង
អាណាគីម

**អាណាគីម** (  עֲנָקִים    *ʿĂnāqīm* ) ត្រូវបានរៀបរាប់នៅក្នុង ព្រះគម្ពីរ ថាជាកូនចៅរបស់ អណាក់ ។ 

យោង​ទៅ​តាម ​គម្ពីរ​សញ្ញា​ចាស់ ជន​ជាតិ​អណាគីម​បាន​រស់​នៅ​ផ្នែក​ខាង​ត្បូង​នៃ​ស្រុក ​កាណាន ជិត ​ក្រុង​ហេប្រូន (លោកុប្បត្តិ ២៣:២; យ៉ូស. ១៥:១៣)។ លោកុប្បត្តិ១៤:៥-៦ ចែង​ថា ពួក​គេ​បាន​រស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ដែល​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា ​ស្រុក​អេដុម និង ​សាសន៍​ម៉ូអាប់ ​ក្នុង​ជំនាន់​លោក ​អ័ប្រាហាំ ។ ឈ្មោះនេះអាចមកពីឫសហេព្រើរមានន័យថា "ខ្សែក" ឬ "ខ្សែក" ។  ពួក​គេ​ក៏​ជា​កុលសម្ព័ន្ធ ​រេផៃ ​ដែរ យោង​តាម ចោទិយកថា២:១១ ។

រូបរាងដ៏អស្ចារ្យរបស់ពួកគេ ដូចដែលបានរៀបរាប់ដោយ អ្នកស៊ើបការណ៍ដប់នាក់ក្នុងចំណោមដប់ពីរនាក់ ដែលបានបញ្ជូនមកស្វែងរកទឹកដីនោះ បានធ្វើឱ្យ ប្រជាជនអ៊ីស្រាអែល មានការភ័យខ្លាច។ ជន​ជាតិ​អ៊ីស្រាអែល​ហាក់​ដូច​ជា​បាន​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​ពួក​គេ​ជាមួយ​នឹង ​ជន​ជាតិ​នីហ្វីលីម ​នៃ​យុគ​សម័យ ​ប្រឆាំង​នឹង​មនុស្ស​ចាស់ ( លោកុប្បត្តិ៦:៤, ជនគនណនា១៣:៣៣ )។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកស៊ើបការណ៍ស្មោះត្រង់ពីរនាក់ កាលែប និង យូស្វេ មិនបានផ្ទៀងផ្ទាត់របាយការណ៍នេះទេ ដែលនាំឱ្យអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនជឿថារបាយការណ៍ដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចពីដប់នាក់ផ្សេងទៀតគឺជ្រុលនិយម ហើយមិនគួរត្រូវបានយកតាមព្យញ្ជនៈឡើយ។ 

ទីបំផុត យ៉ូស្វេ​បាន​បណ្ដេញ​ពួក​អណាគីម​ចេញ​ពី​ស្រុក លើក​លែង​តែ​អ្នក​ខ្លះ​ដែល​រក​ទី​ជ្រក​នៅ​ក្នុង​ក្រុង ​កាហ្សា កាថ និង ​ក្រុង​អាសដូឌ ​របស់​ជន​ជាតិ​ភីលីស្ទីន ( យ៉ូស្វេ១១:២២ )។ ដូច្នេះ អ្នក​ប្រាជ្ញ​ខ្លះ​សន្និដ្ឋាន​ថា ពួក​ភីលីស្ទីន​យក្ស ដូចជា ​កូលីយ៉ាត ​ដែល ​ដាវីឌ ​បាន​ជួប (២សាំយូអែល ២១:១៥–២២) ជា​កូនចៅ​របស់​អណាគីម។ 

ការបកប្រែ Septuagint នៃ យេរេមា ៤៧:៥ សំដៅទៅលើកូនចៅនៃអាណាគីមកាន់ទុក្ខបន្ទាប់ពីការបំផ្លិចបំផ្លាញនៃតំបន់កាហ្សា។ 

អត្ថបទ Execration របស់អេហ្ស៊ីបនៃ ព្រះរាជាណាចក្រមជ្ឈឹម  (គ. ២០៥៥-១៦៥០ មុនគ.ស) និយាយអំពីបញ្ជីនៃសត្រូវនយោបាយនៅកាណាន ហើយក្នុងចំណោមបញ្ជីនេះគឺក្រុមមួយហៅថា "ly Anaq" ឬប្រជាជនអាណាក។ មេដឹកនាំទាំងបីរបស់លីអាណាកគឺ អេរុម អាប៊ីយ៉ាមីម និង អាគីរម្យ។ 

## ឯកសារយោង
ស្ដេចអ័ហាប់

**អ័ហាប់**  ជា​ស្ដេច​នៃ ​រាជាណាចក្រ​អ៊ីស្រាអែល (សាម៉ារី) ជា​បុត្រ​និង​ស្នង​រាជ្យ​របស់​ស្ដេច ​អូមរី និង​ជា​ស្វាមី​របស់ ​យេសេបិល ​នៃ ​ក្រុង​ស៊ីដូន យោង​តាម ​គម្ពីរ​ភាសា​ហេព្រើរ ។  គាត់ត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុងព្រះគម្ពីរថាជាអ្នកគោរពប្រណិប័តន៍ ព្រះបាល ហើយត្រូវបានរិះគន់ថាបានធ្វើឱ្យមានការថយចុះសីលធម៌នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ។   

អត្ថិភាពរបស់អហាប់ត្រូវបានគាំទ្រជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៅខាងក្រៅព្រះគម្ពីរ។ សិលាចារឹក Kurkh Monolith សហសម័យរបស់ស្តេច សាលម៉ានេសទី៣  ពី ចក្រភព នេរ៉ូ-អាស៊ីរី បានចងក្រងជាឯកសារនៅឆ្នាំ ៨៥៣ មុនគ.ស ថា សាលម៉េសទី៣ បានកម្ចាត់សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ស្តេចជាច្រើននៅក្នុង សមរភូមិ កាកា ; ម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងនេះគឺអ័ហាប់។ ទោះ​បី​ជា​មិន​មាន​ឈ្មោះ​ក៏​ដោយ ក៏​គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​លើក​ឡើង​នៅ​លើ​សិលាចារឹក​របស់ Mesha Stele ។ 

ព្រះបាទ​អ័ហាប់​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ទី​សាមសិប​ប្រាំបី​នៃ​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ ​អេសា ជា​ស្ដេច​ស្រុក​យូដា ហើយ​សោយរាជ្យ​បាន ​ម្ភៃ ​ពីរ​ឆ្នាំ។ William F. Albright បានចុះកាលបរិច្ឆេទរជ្ជកាលរបស់គាត់ដល់ឆ្នាំ ៨៦៩–៨៥០ មុនគ.ស រីឯ Edwin R. Thiele បានផ្តល់កាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំ ៨៧៥–៨៥២ មុនគ.ស។  ថ្មីៗនេះ ម៉ៃឃើល ខូហ្គិន បានចុះកាលបរិច្ឆេទរជ្ជកាលរបស់អហាប់ដល់ឆ្នាំ ៩៧១–៨៥២ មុនគ.ស។ 

## ឯកសារយោងទូទៅ និងដកស្រង់
ក្រុងស៊ីដូន

ស៊ីដូន គឺជា ទីក្រុងធំទី ៣ នៅ លីបង់ ។ វាមានទីតាំងនៅលើឆ្នេរសមុទ្រ មេឌីទែរ៉ាណេ ក្នុង  អភិបាលខេត្តខាងត្បូង  ដែលវាជារដ្ឋធានី។ ទីក្រុងទីរ៉ុស នៅភាគខាងត្បូង និងរដ្ឋធានី បេរូត ប្រទេសលីបង់ នៅភាគខាងជើង មានចម្ងាយប្រហែល ៤០គីឡូ ស៊ីដូនមានប្រជាជនប្រហែល ៨០,០០០ នៅក្នុង ដែនកំណត់ទីក្រុង ខណៈដែល តំបន់ទីប្រជុំជន របស់វាមានប្រជាជនជាងមួយភាគបួនលាននាក់។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅសម័យបុរាណ ស៊ីដូនបានល្បីល្បាញជាទីក្រុង ភឺនីស៊ី ដ៏សំខាន់មួយ។ វាត្រូវបានគេដាក់នៅលើព្រំប្រទល់ដីគោក និងមានកំពង់ផែពីរ។  ពេញមួយប្រវត្តិសាស្រ្តបុរាណ ស៊ីដូនមានអ្នកឈ្នះជាច្រើន៖ អាសស៊ើរ បាប៊ីឡូន អេហ្ស៊ីប ពែរ្ស ក្រិក និងចុងក្រោយ រ៉ូម ។ នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ជនជាតិពែរ្ស វាបានលប់ ក្រុងទីរ៉ុស ឱ្យក្លាយជាទីក្រុងដ៏សំខាន់បំផុតនៅ ភឺនីស៊ី ។
Cleopatra

រដ្ឋ បុរស រ៉ូម៉ាំង Pompey បានភៀសខ្លួនទៅប្រទេសអេហ្ស៊ីបបន្ទាប់ពីចាញ់ សមរភូមិ Pharsalus 48 មុន គ .
តារាសម្ដែងកម្ពុជា

នេះជា Aritcle តារាសម្តែងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានការគាំទ្រពេញនិយម និង ទទួលស្គាល់កិត្តិនាម និង កេរ្តិ៍ឈ្មោះ ជាផ្លូវការណ៍ ដែលបានចេញផ្សាយនៅក្នុងពិភពសិល្បៈភាពយន្តនៃប្រទេសកម្ពុជា ឈ្មោះតារាសម្ដែងកម្ពុជាទាំងអស់និងត្រូវ ចុះក្នុងបញ្ជីនេះ ដើម្បីចងក្រងនូវ កេរ្តិ៍ឈ្មោះ របស់ពួកគេ ជាអត្ថបទស្តង់ដារ (Standard Aritcle) ឈ្មោះតារាសម្ដែងទាំងអស់ ត្រូវបានចងក្រងតាមសម័យកាល នីមួយៗ របស់កម្ពុជាផងដែរ គ្រប់តារាសម្ដែងកម្ពុជាទាំងអស់ ត្រូវជៀសវាង ការប៉ះពាល់សង្គមកម្ពុជា ពាក់ព័ន្ធដូចជា បក្សនយោបាយ គ្រឿងញៀន បរិស្ថាន ការប្រើអំពើហិង្សា និង ការបៀតបៀនផ្លូវភេទ បើមានតារារូបណា ស្ថិតក្នុងរូបភាពទាំអស់នេះ Aritcle ដែលពាក់ព័ន្ធនិងរូបអ្នក និង ស្នើសុំឱ្យមានការលុបបន្ទាន់ ឬ មិនស្ថិតក្នុងការគាំពារនោះទេ ។

## ឃើញដូចនេះ 
**See also**
* អ្នកចម្រៀងកម្ពុជា

## ឯកសារយោង
ឆន សុវណ្ណារាជ

**ឆន សុវណ្ណារាជ** () (កើតថ្ងៃទី ១០ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៨៥) លោកគឺជាតារាចម្រៀងកម្ពុជាមួយរូប ដែលទទួលបាននូវការចាប់អារម្មណ៍ពីទស្សនិជន ជាមួយនិងការបង្ហាញខ្លួនរបស់លោកក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ជាមួយនិង អាល់ប៊ុម (Album) បទចម្រៀងពេញនិយម ក្នុងបទ (ប្រាប់ត្រង់ខ្ញុំក្បត់) ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម U2 (U2 Entertantment Production) បទចម្រៀងមួយនេះ ធ្វើឱ្យលោកទទួលបានការទទួលស្គាល់ពីទស្សនិជន និង ទទួលបានប្រជាប្រិយភាពជាបន្តបន្ទាប់ ហើយលោកក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាចៅក្រម និងជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការ សវនាកម្មដែលជាអ្នកវាយតម្លៃ សម្រាប់ភាពពិតនៃសម្លេងដែលបង្ហាញក្នុងវគ្គ Blind audition ក្នុងកម្មវិធី The Voice Cambodia ហើយលោកក៏បានក្លាយជា Jugde Audition ក្នុងកម្មវិធីបន្តបន្ទាប់ទៀតដូចជា៖ (Cambodian Idol) (The Voice Kid Cambodia) ផងដែរ ។

## ជីវិតចាប់ផ្ដើម 
**Early Life**

**ឆន សុវណ្ណារាជ** កេីតនៅថ្ងៃទី​១០ ខែ​ តុលា ឆ្នាំ​ ១៩៨៥ លោកមានទីកន្លែងកំណេីតនៅ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ លោកមានឪពុកឈ្មោះ **ឆាយ វ៉ាន់ឆន** និង មានម្ដាយឈ្មោះ **លី សុខា** ។ លោកមានបងប្អូនទាំងអស់ប្រាំបីនាក់ ហើយលោកជាកូនទី៣ នៅក្នុងគ្រួសារ ក្រោយពីបានប្រលងបញ្ចប់បាក់ឌុបរួចមកលោកក៏បានបន្តការសិក្សាថ្នាក់ឧត្តមសិក្សាលើមុខជំនាញផ្នែកគណនេយ្យ នៅសកលវិទ្យាល័យបៀល​ប្រាយផងដែរ ។ ឆន សុវណ្ណារាជ ដោយស្រលាញ់ផ្នែកសិល្បៈចម្រៀង លោកបានចូលច្រៀងនៅក្នុងក្លឹបកំសាន្តមួយ ដោយគេស្គាល់ថា ជាក្លឹបកម្សាន្តយូធូ (U2) ដែលបើកនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ទេពកោសល្យចម្រៀងមនោសញ្ចេតនាដ៏ពិរោះរបស់លោក ត្រូវបានម្ចាស់ក្លឹបណែនាំឱ្យចូលមកច្រៀងក្នុងផលិតកម្មយូធូ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៤ ។ លោក ឆន សុវណ្ណារាជ ដែលនៅក្នុងផលិតកម្មយូធូ មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានចេញនូវបទចម្រៀងមួយចំនួនដូចជាបទ÷ "ប្រាប់ត្រង់ខ្ញុំក្បត់", "វេលាទឹកភ្នែក" និង បទមួយចំនួនទៀតផងដែរ ហើយនេះជាការចាប់ផ្តើមនូវរបត់ជីវិតថ្មីរបស់លោកក្នុងការបោះជំហ៊ានប្រឡូកនៅក្នុងវិស័យសិល្បៈចម្រៀង ហើយក៏ជាពេលវេលាដែលទស្សនិកជនបានស្គាល់លោកផងដែរ ។ លោក ឆន សុវណ្ណារាជ បានស្ថិតនៅក្នុងផលិតកម្មយូធូ បានតែមួយឆ្នាំ លោកក៏បានចាកចេញពីផលិតកម្មនេះ ដោយសារតែមានការប្រកួតប្រជែងជាមួយតារាចម្រៀងផ្សេងៗទៀតដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងនៅក្នុងផលិតកម្មនេះ ដែលធ្វើឱ្យលោកចាកចេញហើយមកចូលរួមក្នុងផលិតកម្មថ្មីគឺ ផលិតកម្មចេនឡាប្រាឌើរ (Chenla Brother Production) ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៥ ។

## អាជីពតន្ត្រី 
**Music career**

ឆន សុវណ្ណារាជ ក្រោយពីបានចាកចេញពីផលិតកម្មយូធូ រួចមក ក្រោយមកលោកបានមកចូលរួមក្នុងផលិតកម្មចេនឡាប្រាឌើរ ហើយចេញនូវអាល់ប៊ុមជាលើកដំបូងរបស់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ ហើយបទចម្រៀងរបស់លោកក្នុងអាល់ប៊ុមនេះសុទ្ធតែជាបទពិរោះៗដែលធ្វើឱ្យកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់លោកចាប់ផ្ដើមល្បីកក្រើកវិស័យសិល្បៈចម្រៀង ហើយនេះគឺជាការចាប់ផ្ដើមនូវអជីបតន្ត្រីរបស់លោក ក្នុងការប្រកួតប្រជែងតារាចម្រៀងផ្សេងៗទៀតក្នុងការលក់បទចម្រៀង ។ បទចម្រៀងដែលល្បីល្បាញនៅក្នុងអាល់ប៊ុមនេះមានចំណងជើងថា "ចាំទាំងត្រដរ" (Cham Tang Trodor) ដែលត្រូវបានពេញនិយមចាក់ស្ដាប់ទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ហើយបទនេះផងដែរបានឈរលើកំពូលតារាងតន្ត្រីនៅតាមបណ្ដាវិទ្យុ និង នៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ក្នុងកម្មវិធីចាក់តន្ត្រី ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ។ លោក ឆន សុវណ្ណារាជ ក្រោយល្បី និង ស្ថិតក្រោមផលិតកម្មចេនឡាប្រាឌើរ បានរយៈពេល ២ឆ្នាំ ផលិតកម្មមួយនេះបានជួបវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ ហើយបានប្រកាសបិទផលិតកម្មរបស់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ២០០៧ ពេលនោះហើយដែលលោកបានមកចូលរួមជាមួយ ផលិតកម្ម រស្មីហង្សមាស ដែលជាផលិតកម្មយក្សក្នុងការផ្សព្វផ្សាយតន្ត្រីនៅកម្ពុជា ។

## សមិទ្ធិផល 
**Achievement**

## ឯកសារយោង
ដែកថែបក្នុងឡភ្លើង

## អំពីអ្នកនិពន្ធ 
លោក គឹម ពិសិដ្ឋ មានស្រុកកំណើតឃុំកំពង់ព្រះ ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង។ នៅឆ្នាំ២០១២ ពិសិដ្ឋ​បានបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ ជំនាញធនាគារ និងហិរញ្ញវត្ថុ ពីសាកលវិទ្យាល័យគ្រប់គ្រង និងសេដ្ឋកិច្ច។

ក្រោយមក នៅឆ្នាំ២០១៦ លោកបាន បញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិត ជំនាញកម្មវិធីសិក្សា និងការបង្រៀន ពីសាកលវិទ្យាល័យ Valaya Alongorn Rajabhat University under the Royal Patronage Thani រាជាណាចក្រថៃ។

លោកធ្លាប់បម្រើការងារជាគ្រូបង្រៀនភាសាអង់គ្លេស​ នៅសាលា​រៀនឯកជន ក្នុងឆ្នាំ២០១០ ដល់ ២០១៥។ រីចំណែកឯបច្ចុប្បន្ន លោកគឺជាប្រធានបណ្ណាល័យ American Corner Cambodia ក្រុងបាត់ដំបង។

## ដែកថែបក្នុងឡភ្លើង 
និពន្ធដោយ គឹម ពិសិដ្ឋ

គ្រឹះស្ថានបោះពុម្ភឯកសារខ្មែរ

នាយកគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ភៈ ឡឹក ជំនោរ

នាយកប្រតិបត្តិៈ ហេង ឧត្តម

បណ្ណាធិការៈ ឃឹម ច័ន្ទសុអហំ

រចនាទំព័រៈ ប៉ាកកាខ្មែរ

រចនាក្របៈ ឡាំ លឹម

ជំនួយការគ្រឹះស្ថានៈ វ៉ន សុគន្ធារី និងហ៊ីង ស្រីរ័ត្ន

ផ្នែកទីផ្សារៈ ធិន ឌីម៉ង់

អាសយដ្ឋានៈ ផ្ទះលេខ៥០ ផ្លូវ P-០៥ បុរីប៉េងហួត បឹងស្នោ សង្កាត់និរោធ ខណ្ឌច្បារអំពៅ រាជធានីភ្នំពេញ

ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងៈ (៨៥៥)៩២ ៧៨៨ ៩៩០

គេហទំព័រៈ www.khmerbooks.net

ទូរលេខៈ khmerbookspub@gmail.com

លេខ ISBN-13: 978-9924-542-01-8

បោះពុម្ភលើកទី១ ចំនួន ១​ ០០០ច្បាប់ ខែវិច្ឆិកា គ.ស.២០១៩ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ខ្នាត ១៤.៥x២០.៥ សង់ទីម៉ែត្រ កម្រាស់ ២២៦ទំព័រ តម្លៃ ២៨ ០០០រៀល

ទាក់ទងលក់ដុំ និងលក់រាយ៖ (+៨៥៥)៨៩ ៨៥៩ ៧៦៤

រក្សាសិទ្ធិដោយ គឹម ពិសិដ្ឋ គ.ស.២០១៩

រវាងភាពខ្លាំង និងភាពខ្សោយ

លោកអ្នកច្បាស់ជាធ្លាប់ដឹងហើយថា កូនមាន់វិញយកឡើងដោយរបៀបណា។ ជាធម្មជាតិ វាប្រើចំពោះរបស់វាដើម្បីប្រឹងចោះទម្លុះសំបកពងចេញមកខាងក្រៅ។ តែតើហេតុអ្វីក៏វាមិនប្រើស្លាប ខ្នង ឬក៏កន្ទុយរបស់វាដើម្បីបុកទម្លុះចេញមកក្រៅ? ពីព្រោះចំពុះរបស់កូនមាន់ពេលដែលស្ថិតនៅក្នុងពងគឺជាចំណុចខ្លាំងជាងគេតែមួយគត់ដែលវាមាន។

ដើរមកដល់ត្រង់ចំណុចនេះ ប្រហែលជាមានអ្នកខ្លះនៅមិនទាន់ដឹងថាខ្លួនឯងមានអ្វីជាចំណុចខ្លាំងរបស់ខ្លួននៅឡើយផងទេ។ សូមអ្នកសាកឈប់មួយភ្លែត ហើយងាកមកគិតអំពីខ្លួនឯងមើល។ តើអ្នកអាចឆ្លើយប្រាប់ខ្លួនឯងបានទេថា តើអ្នកមានភាពខ្លាំងទៅលើអ្វី ឬតើអ្នកពូកែ និងចូលចិត្តធ្វើអ្វី។ តាមរយៈបទពិសោធន៍កន្លងមក តើអ្នកធ្លាប់សម្រេចបានការងារអ្វីល្អៗខ្លះ។
ប្រាសាទគុកព្រះធាតុ

**ប្រាសាទគុកព្រះធាតុ** ឬ **ប្រាសាទនាងខ្មៅ** ជាប្រាសាទខ្មែរសាងសង់តាមសិល្បះថាឡាបរិវ៉ាត់ មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិហាន់ជ័យ ឃុំហាន់ជ័យ ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម។
ប្រាសាទគុកតាព្រហ្ម

**ប្រាសាទ​គុក​តាព្រហ្ម**​ គឺ​ជា​កូន​ប្រាសាទ​តូច​មួយ​មាន​ចម្ងាយ​ ៩២ គីឡូ​ម៉ែត្រ​ ពី​រាជធានី​ភ្នំពេញ និង​៣៧ គីឡូ​ម៉ែត្រ​ពី​ក្រុង​កំពង់​ចាម ​ស្រប​តាម​បណ្ដោយ​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ​៧​។ ដើម្បី​ទៅ​ដល់​ទីតាំង​ប្រាសាទ​នេះ​បាន​ គេ​ត្រូវ​ធ្វើ​ដំណើរ​ចេញ​ពី​ទី​ប្រជុំ​ជន​ស្គន់​ប្រមាណ​១០​គីឡូម៉ែត្រ​ រួច​បន្ត​ដំណើរ​រហូត​ដល់​ផ្លូវ​ដី​លំ​ក្រហម​បំបែក​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​វត្ត​ស្រង៉ែ​ប្រហែល​៥០០​ម៉ែត្រ​នៅ​ខាង​ស្ដាំ​ដៃ នឹង​ឃើញ​ប្រាសាទ​​នេះ​ជាក់​ជា​មិន​ខាន​។​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ ប្រាសាទ​គុក​តា​ព្រហ្ម​​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ ភូមិ​ស្រង៉ែ ឃុំ​ស្រង៉ែ​ ស្រុក​ព្រៃ​ឈរ ខេត្ត​កំពង់​ចាម​។ ប្រាសាទ​បុរាណ​មួយ​នេះ​កសាង​អំពី​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម​ដោយ​មាន​ទំហំ ​២​ម៉ែត្រ​ ៤​ជ្រុង​ និង​កម្ពស់​២​ម៉ែត្រ​។ ​ប្រាសាទ​​នេះ​គ្មាន​ក្បាច់​ចម្លាក់​អ្វី​ទាំង​អស់​ គ្មាន​ទ្វារ​បញ្ឆោត​ ផ្ដែរ​ ឬ​សសរពេជ្រ​អ្វី​ឡើយ​ ពោល​ជា​សំណង់​ប្រាសាទ​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​បើក​ចំហ​ទាំងអស់​។
ប្រាសាទគុកខ្វិត

**ប្រាសាទគោកខ្វិត** មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងបរិវេណវត្តប្រាសាទ ក្នុងភូមិកកោះ ឃុំតាំងក្រសាំង ស្រុកបាធាយ ខេត្តកំពង់ចាម។ ប្រាសាទនេះសាងសង់តាមរចនាបថបាភួន។
ប្រាសាទភ្នំទីពីរ

នៅលើកំពូលភ្នំទេពី មានប្រាសាទបុរាណពីរ​កសាង ឡើងក្នុងអំឡុងសតវត្សទី ៦ -៧ថ្វើអំពីឥដ្ឋ និង​​​​​ថ្មភក់។

ប្រាសាទភ្នំទេពី កាលពីជំនាន់ដើម ស្ថិតនៅក្នុងភូមិស្ទឹងសណ្ដែក ឃុំកំពង់ហាវ ស្រុកកំពង់លែង បច្ចុប្បន្ន​​​​​​​​ស្ថិតក្នុងភូមិកំពង់បឹង ឃុំកំពង់ហាវ ស្រុកកំពង់លែង ភ្នំនេះមានចម្ងាយ១២គ.ម ពីក្រុងកំពង់ឆ្នាំង និងមានចម្ងាយប្រហែលជា ២គ.មពីទីរួមស្រុកកំពង់លែង។
TV1 (បណ្តាញទូរទស្សន៍ម៉ាឡេស៊ី)

RTM TV1 (រចនាម៉ូដជា **tv1** ) គឺជាប៉ុស្តិ៍ ទូរទស្សន៍សាធារណៈឥតគិតថ្លៃផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម របស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលគ្រប់គ្រង និងដំណើរការដោយ វិទ្យុទូរទស្សន៍ម៉ាឡេស៊ី ដែលជានាយកដ្ឋានផ្សាយរបស់រដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ី។ បើកដំណើរការនៅថ្ងៃទី ២៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៦៣ TV1 គឺជាស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ដំបូង និងចំណាស់ជាងគេបំផុតនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ ប៉ុស្តិ៍នេះផ្សាយជាចម្បងនូវព័ត៌មានកម្សាន្ត ការកម្សាន្ត និងកម្មវិធីព័ត៌មាន។ TV1 គឺជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ FTA ប្រពៃណីមួយនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។  [  [   

## ឯកសារយោង
ឃុនឡូ

**ឃុន ឡ** ស្ថាបនិករឿងព្រេងនិទាននៃទីក្រុង ហ្លួងប្រាបាង (ដែលគេស្គាល់ថា មឿងស៊ូ ក្នុងរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់) គឺជាកូនប្រុសច្បងក្នុងចំណោមកូនប្រុសទាំងប្រាំពីររបស់ ឃុនបូរម  ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាស្តេច ដំបូងនៃសម័យបុរេប្រវត្តិរបស់ឡាវ ។ &#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D; ព្រះរាជវង្សានុវង្សនៃ ប្រទេសលាវ ជាពូជពង្សរបស់ព្រះអង្គ។

ឃុនឡ បានស្លាប់នៅឆ្នាំ ៧៨០ ហើយត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយ ឃុនស៊ុង ។

## ឯកសារយោង
ខៃបួបាន

**ខៃបួបាន** គឺជាស្តេចនៃ ឡានឆាង ដែលសោយរាជ្យពីឆ្នាំ ១៤៣៣ ដល់ ១៤៣៦ ។ នៅពេលឡើងសោយរាជ្យ ព្រះអង្គបានធ្វើជាអភិបាលខេត្ត ឈៀងកៃ ។ រជ្ជកាលរបស់ ខៃបួបាន បានបញ្ចប់បន្ទាប់ពី កែវភិមផា បញ្ជាឱ្យធ្វើគុត។ &#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;

## ឯកសារយោង
ខាំកឿត

**ខាំកឿត** (ក៏ *Kham-Kert*, *Kham Keul* ) គឺជាស្តេចនៃ ឡានឆាង ហើយបានសោយរាជ្យពីឆ្នាំ ១៤៣៦ ដល់ ១៤៣៨ ។ ព្រះអង្គជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទ សាមសេនថៃ ដែលបានសោយរាជ្យពីឆ្នាំ ១៣៧៣ ដល់ ១៤១៦ ហើយមាតារបស់ព្រះអង្គត្រូវបានគេនិយាយថាជាទាសករក្នុងវាំង។ នៅ​ពេល​ឡើង​សោយរាជ្យ​នៅ​ឆ្នាំ ១៤៣៦ លោក​បាន​អះអាង​ថា​ជា​ការ​ចាប់​កំណើត​ឡើង​វិញ​របស់​បិតា​របស់​លោក។ រជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ត្រូវបានបញ្ចប់ដោយការសោយទិវង្គតរបស់ទ្រង់នៅឆ្នាំ ១៤៣៨។ &#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;

## ឯកសារយោង