open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
មីក្រូទស្សន៍

ឈឿន ឆាន គឺជាឧបករណ៍មួយដែលអាចពង្រីករូបភាពវត្ថុពីតូចមកធំបានដូចជាខ្មោច ។មានមីក្រូទស្សន៍ជាច្រើនប្រភេទ ហើយពួកវាអាចត្រូវបានដាក់ជាក្រុមតាមវិធីផ្សេងៗគ្នា។ វិធីមួយគឺការពិពណ៌នាកាត់ និង ចម្ងាយខ្លីពីផ្ទៃនៃគំរូដោយប្រើការស៊ើបអង្កេត។ មីក្រូទស្សន៍ទូទៅបំផុត (និងជាដំបូងគេដែលត្រូវបានបង្កើត) គឺ មីក្រូទស្សន៍អុបទិក ដែលប្រើ កញ្ចក់ ដើម្បី ចំណាំងផ្លាត ពន្លឺ ដែលឆ្លងកាត់គំរូ ស្តើងៗ ដើម្បីបង្កើតរូបភាពដែលអាចមើលឃើញ។ ប្រភេទមីក្រូទស្សន៍សំខាន់ៗផ្សេងទៀតគឺមីក្រូទស្សន៍ ហ្វ្លុយអូរីស មីក្រូទស្សន៍ អេឡិចត្រុង (ទាំង មីក្រូទស្សន៍អេឡិចត្រុងបញ្ជូន និងមីក្រូទស្សន៍អេឡិចត្រុង ស្កែ ន) និងប្រភេទផ្សេងៗនៃ មីក្រូទស្សន៍ស្កែ ន។ 
រូបភាពតូច|

## ឯកសារយោង
ហ្វូស៊ីល

**ហ្វូសុីល**  គឺជាភស្តុតាងមួយដ៏សំខាន់ ដើម្បីដឹងពីការកកើតឡើងនិងផុតពូជទៅវិញនៃរុក្ខជាតិនិងសត្វដែររស់នៅកាលពីអតីតកាល។ ហ្វូសុីលភាគច្រើនជាភាវៈរស់ហើយស្លាប់ទៅវិញកប់និងកម្ទេចកំណ។ កម្ទេចកំណនោះក៏រឹងក្លាយទៅជាថ្មអាចរក្សារូបរាងបាន ។ ហ្វូសុីលភាគច្រើនកើតឡើងពីសត្វនិងរុក្ខជាតិ ។ 
រូបភាពតូច|
ធ្វេង|រូបភាពតូច| គ្រោងឆ្អឹង ហ្វូស៊ីល ដូដូ

## ឯកសារយោង
សន្និសីទតុមូលហុល្លង់-ឥណ្ឌូណេស៊ី

**សន្និសិទតុមូលហូឡង់-ឥណ្ឌូនេស៊ី** ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅ ទីក្រុងឡាអេ ចាប់ពីថ្ងៃទី 23 ខែសីហាដល់ថ្ងៃទី 2 ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ 1949 រវាងតំណាងនៃ ព្រះរាជាណាចក្រហូឡង់ សាធារណរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ី និង សភាប្រឹក្សាសហព័ន្ធ ដែលតំណាងឱ្យរដ្ឋផ្សេងៗដែលហូឡង់បានបង្កើតនៅក្នុងប្រជុំកោះឥណ្ឌូនេស៊ី។ .

មុនពេលសន្និសីទនេះ កិច្ចប្រជុំកម្រិតខ្ពស់ចំនួនបីផ្សេងទៀតរវាងហូឡង់ និងឥណ្ឌូនេស៊ីបានធ្វើឡើង; កិច្ចព្រមព្រៀង លីងហ្គាដចាទី ឆ្នាំ 1947 កិច្ចព្រមព្រៀង រ៉េនវីល។ ឆ្នាំ 1948 និងកិច្ចព្រមព្រៀង រ៉ម វ៉ាន់រ៉យជេត ឆ្នាំ 1949 ។ សន្និសីទ​នេះ​បាន​បញ្ចប់​ដោយ​ការ​បញ្ឈប់ ​អធិបតេយ្យភាព​របស់ ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​នៃ​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី ។
រូបភាពតូច| សន្និសីទក្នុងសម័យប្រជុំ

## ឯកសារយោង
ទិវាមាតា

ទិវាមាតាគឺជាការប្រារព្ធពិធីគោរពដល់ម្តាយនៃគ្រួសារ ឬបុគ្គលក៏ដូចជាភាពជាម្តាយចំណងមេត្រីភាព និងឥទ្ធិពលរបស់ម្តាយនៅក្នុងសង្គម។ បុណ្យនេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រារព្ធ​នៅ​ថ្ងៃ​ផ្សេងៗ​គ្នា​ក្នុង​

ផ្នែក​ជា​ច្រើន​នៃ​ពិភពលោក ​ជា​ទូទៅ​នៅ​ក្នុង​ខែ​មីនា ឬ​ឧសភា។

## ថ្ងៃប្រារព្ធជុំវិញពិភពលោក 
នៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួន កាលបរិច្ឆេទដែលបានអនុម័តគឺមានសារៈសំខាន់ចំពោះសាសនាភាគច្រើន ដូចជាថ្ងៃវឺដ្យីនម៉ារី ក្នុងប្រទេសកាតូលិក។ ប្រទេសផ្សេងទៀតបានជ្រើសរើសកាលបរិច្ឆេទដែលមានសារៈសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ជាឧទាហរណ៍ ថ្ងៃបុណ្យម្ដាយរបស់បូលីវី គឺជាកាលបរិច្ឆេទកំណត់មួយ រំលឹកដល់សមរភូមិដែលស្ត្រីបានចូលរួមដើម្បីការពារកូនរបស់ពួកគេ។.

ប្រទេសមួយចំនួនដូចជាប្រទេសរុស្ស៊ីបានប្រារព្ធទិវាសិទ្ធិនារីអន្តរជាតិជំនួសឱ្យទិវាមាតា ឬគ្រាន់តែប្រារព្ធពិធីបុណ្យទាំងពីរ ដែលជាទម្លាប់នៅអ៊ុយក្រែន។ កៀគីស្ថានថ្មីៗនេះបានណែនាំទិវាមាតា ប៉ុន្តែ "ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ទិវានារីអន្តរជាតិពិតជាមានការកើនឡើងនៅក្នុងស្ថានភាព"។.

## ឯកសារយោង
Toy Story 2

***Toy Story 2*** (ថយ ស្តូរី២) គឺជាភាពយន្តគំនូរជីវចលកុំព្យូទ័ររបស់អាមេរិកឆ្នាំ ១៩៩៩ ដែលផលិតដោយ Pixar Animation Studios សម្រាប់ Walt Disney Pictures។ ដឹកនាំដោយ John Lasseter និងដឹកនាំដោយ Ash Brannon និង Lee Unkrich វាគឺជាវគ្គទីពីរនៅក្នុងរឿង Toy Story franchise និងរឿងភាគរបស់ *Toy Story* (១៩៩៥)។ នៅក្នុងខ្សែភាពយន្តនេះ Woody ត្រូវបានលួចដោយអ្នកប្រមូលប្រដាប់ក្មេងលេង ដែលជំរុញឱ្យ Buzz Lightyear និងមិត្តភក្តិរបស់គាត់ជួយសង្គ្រោះគាត់ ប៉ុន្តែ Woody ត្រូវបានល្បួងដោយគំនិតនៃអមតៈនៅក្នុងសារមន្ទីរមួយ។ Tom Hanks, Tim Allen, Don Rickles, Wallace Shawn, John Ratzenberger, Jim Varney, Annie Potts, R. Lee Ermey, John Morris និង Laurie Metcalf សម្តែងឡើងវិញនូវតួនាទីរបស់ពួកគេពីខ្សែភាពយន្តដំបូង។ តួសម្តែងត្រឡប់មកវិញត្រូវបានចូលរួមដោយ Joan Cusack, Kelsey Grammer, Estelle Harris, Wayne Knight និង Jodi Benson ដែលដើរតួជាតួអង្គថ្មីដែលបានណែនាំនៅក្នុងខ្សែភាពយន្តនេះ។

ដំបូងឡើយ Disney បានស្រមៃមើលរឿង *Toy Story 2* ជារឿងបន្តផ្ទាល់ទៅវីដេអូ។ ខ្សែភាពយន្តនេះបានចាប់ផ្តើមផលិតនៅក្នុងអគារមួយដាច់ដោយឡែកពី Pixar ក្នុងកម្រិតតូចមួយ ដោយសារតែបុគ្គលិកសំខាន់ៗរបស់ Pixar ភាគច្រើនកំពុងមមាញឹកធ្វើការលើ ''A Bug's Life* (១៩៩៨)។ នៅពេលដែលសាច់រឿងបានដំណើរការឡើងវិញ ក្រុមហ៊ុន Disney បានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវខ្សែភាពយន្តនេះទៅជាការចេញផ្សាយល្ខោន ប៉ុន្តែ Pixar មិនសប្បាយចិត្តនឹងគុណភាពភាពយន្តនោះទេ។ Lasseter និង​ក្រុម​រឿង​បាន​ធ្វើ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ឡើងវិញ​នូវ​គ្រោង​ទាំងមូល​ក្នុង​មួយ​ចុង​សប្តាហ៍។ ទោះបីជាលក្ខណៈពិសេសរបស់ Pixar ភាគច្រើនត្រូវចំណាយពេលច្រើនឆ្នាំដើម្បីអភិវឌ្ឍក៏ដោយ ក៏កាលបរិច្ឆេទនៃការចេញផ្សាយដែលបានបង្កើតឡើងមិនអាចផ្លាស់ទីបានទេ ហើយកាលវិភាគផលិតកម្មសម្រាប់ *Toy Story 2'' ត្រូវបានបង្រួមទៅជាប្រាំបួនខែ។

## តួអង្គ 
* Tom Hanks - Woody
* Tim Allen - Buzz Lightyear & Utility Belt Buzz (dual role)
* Joan Cusack - Jessie
* Kelsey Grammer - Prospector
* John Ratzenberger - Hamm
* Don Rickles - Mr. Potato Head
* Jim Varney - Slinky Dog
* Wallace Shawn - Rex
* Annie Potts - Bo Peep
* Estelle Harris - Mrs. Potato Head
* John Morris - Andy Davis
* Wayne Knight - Al McWhiggin
* Laurie Metcalf - Andy's mom
* R. Lee Ermey - Sarge
* Jodi Benson - Tour Guide Barbie
* Jonathan Harris - the Cleaner
* Joe Ranft - Wheezy
* Jeff Pidgeon - Aliens
* Andrew Stanton - Evil Emperor Zurg

## រង្វាន់ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តអាមេរិក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តឌីសនីយ៍
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Toy Story
សភានៃសហភាព

**សភានៃសហភាព** ( ) គឺជាសភានីតិបញ្ញត្តិថ្នាក់ជាតិទ្វេភាគីនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា (ត្រូវបានគេស្គាល់ជាផ្លូវការថាជាសាធារណៈរដ្ឋសហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា) ដែលបង្កើតឡើងដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញជាតិឆ្នាំ 2008 ។  សភា​តំណាងរាស្រ្២០០៨ន​សភា​ពីរ គឺ​សភា​តំណាងរាស្រ្ត​អាសនៈ (សភាជាតិ) សភា​ជាន់​ខ្ពស់​មាន​២២៤​អាសនៈ និង​សភា​សភា​សភា​ជាន់​ទាប​៤៤០​អាសនៈ (សភា​តំណាងរាស្រ្ត)។

រដ្ឋនីមួយៗនៃតំបន់ និងរដ្ឋសំខាន់ៗចំនួនដប់បួនមានសភាមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួន៖ សភាតំបន់ (សភាតំបន់) ឬសភារដ្ឋ (សភារដ្ឋ)។

.

សមាជិក​សភា​នីតិកាល​ទី​ពីរ​ត្រូវ​បាន​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​សកល​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៨ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១៥។  នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១២ សមាជិកសភាបានធ្វើសេចក្តីសម្រេចឱ្យសភាព្យីដង់ស៊ូ(Pyidaungsu) ចូលជាសមាជិក IPU ឡើងវិញ។

បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារនៅថ្ងៃទី ១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២១ សភាត្រូវបានរំលាយដោយប្រធានាធិបតីស្តីទី មីន ស្វេ ដែលបានប្រកាសភាពអាសន្នរយៈពេលមួយឆ្នាំ និងផ្ទេរអំណាចនីតិបញ្ញត្តិទាំងអស់ទៅឱ្យអគ្គមេបញ្ជាការនៃសេវាកម្មការពារជាតិ មីន អ៊ុងឡាំង ។  
រូបភាពតូច

## ឯកសារយោង
ហុងស្ស៊ូ

, ឈ្មោះជាប្រវត្តិសាស្ត្រ , គឺជាកោះធំជាងគេ និងមានប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅប្រទេសជប៉ុន​ មានទីតាំងនៅភាគខាងត្បូងរបស់ហុកកៃដូឆ្លងកាត់ច្រកត្ស៊ឹការឹ ភាគខាងជើងរបស់កោះស៊ិកុគឹឆ្លងកាត់សមុទ្រក្នុង និងភាគឦសានរបស់កោះឃ្យូស្ស៊ូឆ្លងកាត់ច្រកខាន់ម៉ុង កោះបំបែកសមុទ្រជប៉ុន ដែលស្ថិតនៅខាងជើង និងខាងលិច ពីមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកខាងជើងទៅខាងត្បូង និងខាងកើត ជាកោះធំជាងគេទី ៧ នៅលើពិភពលោក និងមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីពីរបន្ទាប់ពីកោះជ្វារបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី 

កោះហុងស្ស៊ូមានប្រជាជនចំនួន ១០៤ លាននាក់គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៧ ស្មើនឹង ៨១,៣% នៃប្រជាជនជប៉ុនទាំងមូល ហើយភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅតំបន់ឆ្នេរ និងវាលទំនាប ប្រហែល ៣០% នៃប្រជាជនសរុបរស់នៅតំបនតូក្យូធំនៅលើវាលទំនាបខាន់តូ ជាមជ្ឈមណ្ឌលប្រវត្តិសាស្ត្រនៃអំណាចវប្បធម៌ និងនយោបាយរបស់ជប៉ុន កោះនេះរួមមានរាជធានីរបស់ប្រទេសជប៉ុនកាលពីអតីតកាលមួយចំនួនរួមទាំងក្យូតុ, ណារ៉ា, និងកាម៉ាគឹរ៉ា ភាគច្រើនរបស់ច្រាំងខាងត្បូងរបស់កោះនេះបង្កើតបានជាផ្នែករបស់ក្រវ៉ាត់ថៃហេយ៉ូ មហាទីក្រុងដែលលាតសន្ធឹងលើកោះជប៉ុនជាច្រើន

ឧស្សាហកម្មភាគច្រើនរបស់ប្រទេសជប៉ុនមានទីតាំងនៅខ្សែក្រវាត់មួយដែលរត់តាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងត្បូងរបស់កោះហុងស្ស៊ូ ពីទីក្រុងតូក្យូ ដល់ទីក្រុងណាហ្គោយ៉ា, ក្យូតុ, អូសាកា, កូបិ, និងទីក្រុងហ៊ីរ៉ុស៊ិម៉ា កោះនេះត្រូវបានតភ្ជាប់ទៅកោះជប៉ុនធំៗចំនួនបីផ្សេងទៀតដោយស្ពាន និងផ្លូវរូងក្រោមដីជាច្រើន អាកាសធាតុរបស់កោះគឺសើម និងស្រាល

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កោះនៅជប៉ុន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំកោះជប៉ុន
ច័ន

រូបភាពតូច|ផ្លែច័ន  មានខ្លិនក្រអូបត្រជាក់ចិត្ត
**ផ្លែច័ន** គឺជាដើមឈើ ត្រូពិច មួយប្រភេទ។

## ការពិពណ៌នា 
ផ្លែច័នមាន​សម្ពស់ពី​ ១០-១៨ ​ម៉ែត្រ សំបក​ដើម​ចាស់​មាន​ពណ៌​ខ្មៅ  ផ្ការបស់វាមានពណ៌ស។ ច្រើន​ដុះ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង នៅ កន្លែង​ដី​សើម ព្រៃ​របោះ ភ្នំ ឬ​ដាំ​ក្នុង​ភូមិ និង​វត្ត​អារាម។​ រុក្ខជាតិ​នេះ ​បន្ត​ពូជ​ដោយ​គ្រាប់ ផ្លែ​ច័ន មាន​ពីរ​ប្រភេទ ពេល​នៅ​ខ្ចី មាន​ផ្លែ​មូល​សំប៉ែត គ្មានគ្រាប់ ​ច្រើន​ហៅ​ថា​ ផ្លែ​ប៉ែន ឬ ម៉ាក់​ប៉ែន ដើម​ចាស់​ផ្លែ​មូល​ធំ​ មាន​គ្រាប់​ច្រើន​ មាន​ពណ៌​លឿង រលោង ​និង​មាន​ក្លិន​ក្រអូប ហៅ​ថា​ច័ន។

## ការដាំដុះ 
ផ្លែច័ន  មានរាងផ្លែមូលស្លឹកស្រដៀងស្លឹកព្រីង ស្រដៀងនិងផ្លែទម្លាប់ ពេលខ្ចីមានពណ៍ប៉ៃតង ពេលទុំមានពណ៍លឿងក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់ ។ 

ផ្លែវាអាចញ៉ាំបានប៉ុន្តែមានរស់ជាតិសាប ចត់តិចៗ ស្រាលខ្លិនក្រអូបជាប់មាត់។ អាចដាក់ក្នុងបន្ទប់លើក្បាលដំណេកដើម្បីមានខ្លិនក្រអូបនៅក្នុងបន្ទប់។មាននៅរដូវប្រាំង ហើយនៅអាសុីអាគ្នេយ៏ មាននៅថៃ ចិន ឡាវ កម្ពុជា វៀតណាម។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
ព្រឹត្តិការណ៍ផុតពូជ

**ព្រឹត្តិការណ៍ផុតពូជ** (ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **ការផុតពូជដ៏ធំ** ឬ **វិបត្តិជីវសាស្រ្ត** ) គឺជាការថយចុះយ៉ាងទូលំទូលាយ និងឆាប់រហ័សនៃ ជីវចម្រុះ នៅលើ ផែនដី ។ ព្រឹត្តិការណ៍​បែប​នេះ​ត្រូវ​បាន​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​ដោយ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​យ៉ាង​ខ្លាំង​នៃ​ភាព​ចម្រុះ​និង​ភាព​សម្បូរ​បែប​នៃ ​សារពាង្គកាយ​ពហុកោសិកា ។ វាកើតឡើងនៅពេលដែលអត្រានៃ ការផុតពូជ កើនឡើងទាក់ទងទៅនឹងអត្រានៃ ការបញ្ជាក់ ។ ការប៉ាន់ប្រមាណនៃចំនួននៃការផុតពូជដ៏ធំបំផុតក្នុងរយៈពេល 540 លានឆ្នាំចុងក្រោយនេះមានចាប់ពី 5 ទៅ 20 ។ ភាពខុសគ្នាទាំងនេះកើតចេញពីការខ្វែងគំនិតគ្នាចំពោះអ្វីដែលបង្កើតជាព្រឹត្តិការណ៍ផុតពូជ "ដ៏សំខាន់" និងទិន្នន័យដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដើម្បីវាស់ស្ទង់ភាពចម្រុះពីមុន។
alt=Meteoroid entering the atmosphere with fireball.|រូបភាពតូច| វិចិត្រករ​ម្នាក់​បាន​បង្ហាញ​ពី ​អាចម៍​ផ្កាយ ​មួយ​ដែល​មាន​ចម្ងាយ​ប៉ុន្មាន​គីឡូម៉ែត្រ​មក​បុក​ផែនដី។ ផលប៉ះពាល់បែបនេះអាចបញ្ចេញថាមពលស្មើនឹងអាវុធនុយក្លេអ៊ែររាប់លានដែលបំផ្ទុះក្នុងពេលដំណាលគ្នា។
រូបភាពតូច| រុក្ខជាតិ និងសត្វជាច្រើនប្រភេទមានហានិភ័យខ្ពស់នៃការផុតពូជដោយសារតែ ការបំផ្លាញ ព្រៃអាម៉ាហ្សូន

## ឯកសារយោង
ក្រូចថ្លុង

**ផ្លែ ក្រូច​ថ្លុង** គឺជាផ្លែមួយប្រភេទដែលទៅនឹង ផ្លែក្រូចឆ្មារ​ តែវាមានទំហំធំជាង​ក្រូចឆ្មារ។ ក្រូចថ្លុង មានកំណើតនៅ តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។

វាមាន ទំហំ ប្រហែល 10 mm។ វាមានពណ៏​ ខៀវ លឿង...។វាមានរសជាតិ ជូរអែម តែវាឆ្ងាញ់​ នៅពេលញ៉ាំជាមួយនឹង បុកអំបិល។

ផ្លែឈើនេះអាចត្រូវបានគេណែនាំដល់ប្រទេសចិនប្រហែល 100 ឆ្នាំមុន។  នៅតំបន់អាស៊ីបូព៌ា ជាពិសេសនៅក្នុង ម្ហូបកាតាំង ផ្លែក្រូចថ្លុងចំហុយត្រូវបានគេប្រើដើម្បីធ្វើចានដែលមានជាតិសរសៃ និងអាហារូបត្ថម្ភខ្ពស់ និងមានជាតិខ្លាញ់ទាប។ 

ផ្លែក្រូចថ្លុង គឺជាប្រភេទក្រូចឆ្មារដើម ដែលផ្លែក្រូចឆ្មារត្រូវបាន បង្កាត់ ខ្លះទៀតជា ក្រូចឆ្មារ  និងក្នុងកម្រិតតិចជាង papedas និង kumquat ។ ពិសេសជាង ក្រូចទូទៅ ត្រូវបានសន្មតថាជាកូនកាត់ដែលកើតឡើងដោយធម្មជាតិរវាងផ្លែក្រូចថ្លុង និងក្រូចឃ្វិច ជាមួយនឹងផ្លែទទឹមផ្តល់នូវទំហំធំ និងរឹងមាំជាងមុន។ ដើមក្រូចថ្លុងត្រូវបានសន្មតថាជាកូនកាត់ធម្មជាតិនៃផ្លែទទឹម ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការវិភាគហ្សែនបានធ្វើឡើងជាង 2 សតវត្សបន្ទាប់ពីការសន្មត់នេះ បង្ហាញថាវាពិតជាកូនកាត់ដែលឆ្លងកាត់រវាងផ្លែទទឹម និងក្រូចផ្អែម ដែលជាមូលហេតុដែល 63% នៃហ្សែនរបស់ផ្លែក្រូចថ្លុងបានមកពីផ្លែទទឹម។ 

## វិចិត្រសាល 

ឯកសារ:Pummelo or Pamplemousse (Citrus maxima (Burm.) Merr.); flowe Wellcome V0042686.jpg|សាខាចេញផ្កា និងផ្លែដែលមានផ្នែកផ្លែលេខ និងផ្នែកផ្កា,ដោយ P. Depannemaeker, c. 1885 បន្ទាប់ពី B. Hoola van Nooten
ឯកសារ:Caligrapefruit.jpg|ផ្លែក្រូចថ្លុង​ កាត់ជាពីរ
ឯកសារ:Pummelos.jpg|ផ្លែក្រួចថ្លុងពីរ
ឯកសារ:Pummelo cut.jpg|ក្រូចថ្លុង បន្ទាប់ពីកាត់
ឯកសារ:Pomelos 02.jpg|ទឹកផ្លែក្រូចថ្លុងពណ៌ផ្កាឈូក vesicles
ឯកសារ:Citrus maxima (Pampelmuse) 004.jpg|ផ្កា ក្រូចថ្លុង
ឯកសារ:Citrus maxima0.jpg|ក្រូចថ្លុងលើដើមឈើ មានផ្លែ និងផ្កាក្នុងពេលតែមួយ
ឯកសារ:Xiancun - pomelo orchards - DSCF4064.JPG|ខោនធី Pinghe របស់ Fujian មានភាពល្បីល្បាញនៅចម្កាក្រូចថ្លុងប្រទេសចិន ដោយសាររបស់វា។
ឯកសារ:Vườn bưởi.jpg|ចម្ការក្រូចថ្លុង
ឯកសារ:Pummelo HBuntan Pink1 Asit.jpg|ផ្កាក្រូចថ្លុងផ្កាឈូក
ឯកសារ:Pomelo seedling.jpg|សំណាប ក្រូចថ្លុង
ឯកសារ:Citrus maxima (Pampelmuse) 005.jpg|ការបិទជិតនៃ petiole ក្រូចថ្លុង
ឯកសារ:Mid-Autumn Festival 33, Chinatown, Singapore, Sep 06.JPG|ក្រូចថ្លុង Ipoh ដាក់លក់នៅ Chinatown ប្រទេសសិង្ហបុរី
ឯកសារ:Tam som-o nam pu.JPG|ក្រូចថ្លុង សាឡាត់ថៃហឹរជាមួយក្តាមចំរាញ់

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
គូលែន

ធ្វេង|រូបភាពតូច| ដើមរបស់ផ្លែគូលែន
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ផ្កា គូលែន
រូបភាពតូច| ផ្លែរបស់គូលែនគឺវាមានសម្បក និងគ្រាប់នៅពេលដែលយើងបកវា។បន្ទាប់មកយកមកញ៉ាំ។
**គូលែន** វាគឺជាដើមឈើ ត្រូពិច ដែលមានដើមកំណើតនៅ ខេត្តយូណាន នៃភាគអាគ្នេយ៍ និងនិរតីនៃ ប្រទេសចិន ដែលការដាំដុះត្រូវបានកត់ត្រាតាំងពីសតវត្សទី ១១។  ប្រទេស​ចិន​ជា​អ្នក​ផលិត​ផ្លែគូលែនដ៏ធំ​តាម​ពី​ក្រោយ​ដោយ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត​ក្នុង ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ អនុទ្វីប​ឥណ្ឌា ម៉ាដាហ្គាស្ការ និង ​អាហ្វ្រិក​ខាង​ត្បូង ។ ដើម​ឈើ ​បៃតង ​ដ៏​ខ្ពស់​ផ្លែគូលែន​ មាន ​ផ្លែ ​តូចៗ។ សម្បុរខាងក្រៅមានពណ៌ផ្កាឈូក-ក្រហម មានវាយនភាពប្រហែល និងមិនអាចបរិភោគបាន គ្របដណ្តប់សាច់ផ្អែមដែលបរិភោគក្នុងចានបង្អែមផ្សេងផ្សេង។

គ្រាប់ពូជ គូលែន មានផ្ទុកសារធាតុ ចញ្ចិមនិងសារធាតុវីតាមីនដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានការ ថយចុះជាតិស្ករក្នុងឈាម ដែលទាក់ទងនឹងការផ្ទុះឡើងនៃ ជម្ងឺរលាកខួរក្បាល ចំពោះកុមារ ឥណ្ឌា និង វៀតណាម ដែលខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ ដែលបានទទួលទានផ្លែគូលែន ។  

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
ពង្រ

ផ្លែ  **ពង្រ** គឺជា ដើមឈើ ដែលមាន ផ្លែ នៅក្នុងគ្រួសារ soapberry Sapindaceae ដែលមានដើមកំណើត ឬធម្មជាតិនៅទូទាំងតំបន់ត្រូពិច ពិភពលោកថ្មី រួមទាំងអាមេរិកខាងត្បូង និងកណ្តាល និងផ្នែកខ្លះនៃសមុទ្រការាបៀន។ 

## ការពិពណ៌នា 
ដើមឈើអាចឡើងដល់កម្ពស់  ហើយមកជាមួយស្លឹកឈើឆ្លាស់។ ស្លឹកមានខិត្តប័ណ្ណរាងអេលីបចំនួនបួនដែលមាន  វែងនិង  ធំទូលាយ។ ពួកវាជារុក្ខជាតិដែលមានលក្ខណៈធម្មតា ប៉ុន្តែ ដើមឈើ អូតូហ្គាំស កើតឡើងពីពេលមួយទៅពេលមួយ។ ផ្កាមានផ្កាបួន និង stamens ប្រាំបី ហើយបង្កើតជាមោឃៈ ផ្កាពណ៌បៃតងដែលមាន  វែង និង  ធំទូលាយ។ សាច់របស់វាមានពណ៌ទឹកក្រូច ត្រីសាម៉ុង ឬពណ៌លឿង ជាមួយនឹងវាយនភាព juicy និង pasty ។
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ផ្លែពង្រទុំមានសាច់ពណ៌ទឹកក្រូចមានរស់ជាតិជូរ អាចញ៉ាំជាមួយទឹកត្រី ឬអំបិលម្ទេសបាន ហើយឆ្ងាញ់ទៀតផង
ផ្លែពង្រមាន រាងមូល  អង្កត់ផ្ចិត ជាមួយនឹងសំបកពណ៌បៃតងស្តើង ផុយ។ ភាគច្រើននៃផ្លែឈើត្រូវបានបង្កើតឡើងពីគ្រាប់ពណ៌សមួយ (ឬកម្រពីរ) ដែលត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយដុំសាច់ដែលអាចបរិភោគបាន ពណ៌ទឹកក្រូច។ 

នៅពេលទុំ ផ្លែឈើមានរសជាតិជូរ និងមានលក្ខណៈសម្បត្តិជាថ្នាំបញ្ចុះទម្ងន់។ ពួកវាសម្បូរទៅដោយជាតិដែក និងផូស្វ័រ។ គ្រាប់ពូជរអិល ។

## ការប្រើប្រាស់ 
ការប្រើប្រាស់ចម្បងរបស់ម៉ាម៉ូនស៊ីឡូ គឺជាផ្លែឈើផ្អែមរបស់វា ដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ស្រស់ ឬកំប៉ុង ហើយក៏អាចប្រើប្រាស់ក្នុងការរៀបចំភេសជ្ជៈ និងភេសជ្ជៈមានជាតិអាល់កុលផងដែរ។ វាអាចបង្កើតជាថ្នាំជ្រលក់ពណ៌លឿងដ៏រឹងមាំ ទោះបីជាវាកម្រត្រូវបានប្រើសម្រាប់គោលបំណងនេះក៏ដោយ។

ឈើមានសភាពស្លេក ក្រាស់ និងធ្ងន់ល្មម មានគ្រាប់ល្អិតល្អន់ ហើយប្រើសម្រាប់សាងសង់ ជាងឈើ និងធ្វើទូល្អិត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វាមិនប្រើប្រាស់បានយូរជាពិសេសនោះទេ ដូច្នេះការប្រើប្រាស់របស់វាត្រូវបានកំណត់ចំពោះតែក្នុងផ្ទះប៉ុណ្ណោះ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
កោះបរណេអូ

**កោះបរណេអូ** ( /ˈ b ɔːr n i oʊ / );    ) ជា ​កោះ​ធំ​ទី​បី​ក្នុង​ពិភពលោក និង​ធំ​ជាង​គេ​នៅ ​អាស៊ី ។ នៅមជ្ឈមណ្ឌលភូមិសាស្ត្រនៃ សមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ទាក់ទងទៅនឹងកោះសំខាន់ៗរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី វាស្ថិតនៅភាគខាងជើងនៃ កោះជ្វា ភាគខាងលិចនៃ កោះស៊ូឡាវេស៊ី និងភាគខាងកើតនៃ កោះស៊ូម៉ាត្រា ។

កោះ​នេះ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា ​បី​ប្រទេស​គឺ ​ម៉ាឡេស៊ី និង ​ប្រ៊ុយណេ ​នៅ​ខាង​ជើង និង ​ឥណ្ឌូនេស៊ី ​នៅ​ខាង​ត្បូង។  ប្រហែល 73% នៃកោះគឺជាទឹកដីរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី។ នៅភាគខាងជើង រដ្ឋសាបា និង រដ្ឋសារ៉ាក់វ៉ាន់ របស់ ម៉ាឡេស៊ីខាងកើត មានប្រហែល 26% នៃកោះ។ លើសពីនេះ ទឹកដីសហព័ន្ធរបស់ម៉ាឡេស៊ីនៃ ឡាបួន ស្ថិតនៅលើកោះតូចមួយនៅឆ្ងាយពីឆ្នេរសមុទ្រ Borneo ។ រដ្ឋអធិបតេយ្យរបស់ ប្រ៊ុយណេ ដែលមានទីតាំងនៅឆ្នេរសមុទ្រខាងជើង មានប្រហែល 1% នៃផ្ទៃដីរបស់ Borneo ។ ជាងពាក់កណ្តាលនៃកោះនេះគឺនៅ អឌ្ឍគោលខាងជើង រួមទាំងប្រ៊ុយណេ និងផ្នែកម៉ាឡេស៊ី ខណៈដែលផ្នែកឥណ្ឌូនេស៊ីលាតសន្ធឹងលើអឌ្ឍគោលខាងជើង និង ខាងត្បូង ។

កោះបរនេអូ ជា​ជម្រក​នៃ ​ព្រៃ​ភ្លៀង ​ចំណាស់​បំផុត​មួយ​ក្នុង​ពិភពលោក។
ធ្វេង|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| ផែនទីទីតាំងនៃកោះបរនេអូ ក្នុង ដែនសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ កំហុសទន្លេក្រហមត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងផែនទី។
រូបភាពតូច| រូបភាពផ្កាយរណប របស់អង្គការ ណាសា នៃកោះ Borneo នៅថ្ងៃទី 19 ខែឧសភា ឆ្នាំ 2002

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កោះរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី
ញ

រូបភាពតូច| ផ្លែ ញរ​ នៅក្នុងផ្នែកឆ្លងកាត់
ផ្លែ **ញរ** គឺជារុក្ខជាតិម្យ៉ាងដែលអាចបរិភោគបានទាំងស្លឹកនិងផ្លែ ។ 

## ការពិពណ៌នា 
ជួរដើមរបស់វាលាតសន្ធឹងពាសពេញ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និង អូស្រា្តលី ហើយត្រូវបានរីករាលដាលពាសពេញប៉ាស៊ីហ្វិកដោយ ប៉ូលីណេស៊ី ។  បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រភេទផ្លែឈើនេះត្រូវបានដាំដុះពាសពេញតំបន់ត្រូពិច និងមាន លក្ខណ:ពីធម្មជាតិ។ វាមានពណ៍ប៉ៃតងខ្ចី ទំហំរបស់វាប្រហែលជា ៥ សង់ទីម៉ែត្រ​ ចំណែកគ្រាប់របស់វា​មានពណ៍ខ្មៅហើយ​ច្រើន ។ វាបានជួយផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ជាច្រើនដល់មនុស្សនិងសត្វ។ ​លើសពីនេះទៅទៀតវាអាចយកមកធ្វើជាថ្នាំសម្រាប់ព្យាបាលជំងឹ ផ្សេងៗបានជាច្រើនទៀតផង

## ការរីកលូតលាស់ទីជម្រក 
រុក្ខជាតិនេះមាន ផ្កា និងផ្លែពេញមួយឆ្នាំ។ ផ្លែ​ឈើ​ជា ​ផ្លែ​ឈើ​ច្រើន​ប្រភេទ ​ដែល​មាន​ក្លិន​ស្អុយ​ពេល​ទុំ ​ផ្លែ​មានរាងពងក្រពើ  ដំបូង​ឡើយវាមាន​ពណ៌​បៃតងហើយប្រែ​ជា​ពណ៌​រាងលឿងបន្តិច បន្ទាប់​មក​ស្ទើរតែ​ពណ៌​ស​ពេល​ទុំ។ វាមាន គ្រាប់ពូជ ជាច្រើន។ 

ផ្លែ ញរ មានភាពទាក់ទាញជាពិសេសចំពោះ ស្រមោចតម្បាញ ដែលធ្វើសំបុកពីស្លឹកឈើ។  ស្រមោចទាំងនេះការពាររុក្ខជាតិពីសត្វល្អិតរុក្ខជាតិ-ប៉ារ៉ាស៊ីតមួយចំនួន។

## ការប្រើប្រាស់ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ផ្លែ ញ
ភេសជ្ជៈជាច្រើនប្រភេទ (ទឹកផ្លែឈើ) ម្សៅ (ពីផ្លែឈើទុំស្ងួត ឬមិនទាន់ទុំ) ផលិតផលគ្រឿងសំអាង (ឡេ សាប៊ូ) ប្រេង (ពីគ្រាប់) ម្សៅស្លឹកឈើ (សម្រាប់វេចខ្ចប់ ឬថ្នាំគ្រាប់) ត្រូវបានណែនាំទៅក្នុងទីផ្សារអ្នកប្រើប្រាស់។ 

នៅ​ក្នុង​ទីផ្សារ​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឱ្យ​ប្រើ​ជា អាហារបំប៉ន ​ក្នុង​ទម្រង់​ជា​ច្រើន​ដូច​ជា ​ថ្នាំគ្រាប់ ផលិតផល​ស្បែក និង ទឺកផ្លែឈើ ។

### ឱសថបុរាណ 

ឯកសារ:Morinda citrifolia Flower.jpg|*M. citrifolia* ផ្កា
ឯកសារ:YoungNoni.jpg|កូនណូនី ដែលកំពុងលូតលាស់នៅ Oahu រដ្ឋហាវ៉ៃ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
ព្រះពុទ្ធធំនៅភូកេត

**ព្រះពុទធំនៅភូកេត** ឬ **ព្រះពុទ្ធដ៏អស្ចារ្យនៅភូកេត** គឺជារូបសំណាកព្រះពុទ្ធ មារាវិជ័យ អង្គុយនៅ ភូកេត ប្រទេសថៃ ។ ឈ្មោះផ្លូវការគឺ **ព្រះភូតាមិងមង្គល**    ; RTGS ៖ ព្រះ​ពុទ្ធ​មង្គល  ​) កាត់​ខ្លី​ជា **​ព្រះពុទ្ធ​មង្គល** ​ការ ។ អង្គុយនៅលើភ្នំណាក់កេរ្តិ៍ នៅជិត ឆាឡុងការសាងសង់បានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 2004 ។ ការពង្រីកមូលដ្ឋានកំពុងបន្តគិតត្រឹមឆ្នាំ 2015។   នៅឆ្នាំ 2017 គម្រោង 80 ភាគរយត្រូវបានបញ្ចប់។  វា​គឺ​ជា​រូបសំណាក​ដែល​ខ្ពស់​ជាង​គេ​ទី​បី​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​នៅ​ពី​ក្រោយ​តែ​ព្រះ​មហា​ពុទ្ធ​នៃ​ប្រទេស​ថៃ និង ​ព្រះ​អអង្គហ្លួងពោធិយ៉ៃ ​ប៉ុណ្ណោះ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
សេដា

រូបភាពតូច|225x225ភីកសែល| ផ្លែ សេដា ជា​ដុំ និង​​ ចំនិត
ផ្លែ **សេដា** ឬ តូម៉ា វាមានប្រភេទរុក្ខជាតិ បៃតងពេញមួយឆ្នាំ។ កន្លែងដាំដុះនៅប្រទេសកម្ពុជា​ប៉ុន្តែមានប្រភពដើមមកពីប្រទេសមុិកសុិក និង ប្រទេសអាមេរិក ។ វាមានការពង្រីកពូជដោយ គ្រាប់ និង ដោយសរីរាង្គ។ ហើយវាមានអត្ថប្រយោជន៍សម្រាប់ជា ជម្រក ធ្វើអុស ផ្លែបរិភោគ និង ធ្វើឧសថ។បន្ថែមពីនេះ ជំងឺលើសឈាម ឈឺក្បាល ទល់លាមក គេបានយកគ្រាប់សេដា ៩ក្រាម និងថ្នាំចិនឈ្មោះ ជាបិងជឺស្ងោរទឹកពិសារ ។ ហើយស្រ្តីមានរដូវរអាក់រអួល រដូវមកតិចខុសធម្មតា ឈឺពោះ និងឈឺពោះក្រោយពេលសម្រាលកូនគេ យកគ្រាប់សេដា ៩គ្រាប់ ថ្នាំចិនឈ្មោះ តាន់ភី៦ក្រាម ផ្កាហុងហួរ ៣ក្រាម ហើយដាក់ទឹក និងស្រាក្នុងបរិមាណស្មើគ្នា ស្ងោរថ្នាំទាំងអស់នេះទទួលទានមួយថ្ងៃ២ដង។

ពេលហើមហៀរទឹក ស្ទះទឹកនោម ទល់លាមក លាមករឹងក្តៀនគេយកផ្លែសេដា ហាលស្ងួត ៣ក្រាម បុកអោយល្អិតលាយជាមួយទឹកឃ្មុំទទួលទានពេលបែកញើសខ្លាំង និងបែកញើសពេលដេកលក់៖ យកសាច់ ផ្លែសេដា ហាលស្ងួត៣ក្រាម បុកអោយល្អិតលាយជាមួយទឹកឃ្មុំទទួលបាន។ ក្រពេញក្រោមស្បែក សម្រាប់ផលិតទឹករងៃ រលាក ហើមគេយក យកស្លឹក សេដា ស្រស់ បុកអោយល្អិតលាយជាមួយស្រាបន្តិច ហើយលាបនៅតាម កន្លែងដែលរលាកហើមនោះ។ ហើយជំងឺនៅពេលដែលគ្រុនចាញ់លស់ថ្ងៃ គេយកស្លឹក សេដាស្រស់ ៣-៥សន្លឹក បុក លាយជាមួយខ្ទឹមសអោយល្អិតហើយយកក្រណាត់ខ្ចប់ជាកញ្ចប់តូចៗរួចញ៉ុកចូលទៅក្នុងរន្ធច្រមុះខាង ឆ្វេង ឬ ខាងស្តាំ មុនពេលគ្រុនចាប់ ២-៣ម៉ោង តាមធម្មតាដែលអ្នកជំងឺដឹងពេល វេលាដែលខ្លួនឯងពេលគ្រុន។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
កុមារមេគង្គ

អង្គការ **កុមារមេគង្គ** គឺជា អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ដែលគាំទ្រដល់ការអប់រំរបស់កុមារពីគ្រួសារក្រីក្រខ្លាំង និងគម្រោង អភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព ទាក់ទងនឹង ការការពារកុមារ និងការសិក្សានៅក្នុងបណ្តា ប្រទេស អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ មានព្រំប្រទល់ជាប់ ទន្លេមេគង្គ ក៏ដូចជានៅក្នុង ប្រទេសហ្វីលីពីន ផងដែរ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
អង្គការ​ កុមារមេគង្គ​ នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង ​ឆ្នាំ ១៩៥៨  ហើយ​បាន​យក​ឈ្មោះ​ថា​កុមារ​នៃ​ទន្លេ​មេគង្គ​នៅ​ក្នុង ​ឆ្នាំ ១៩៧៧ ។ អង្គការនេះផ្តោតសំខាន់លើការស្វាគមន៍ជនភៀសខ្លួន មុននឹងផ្តោតលើគម្រោងអប់រំតាមរយៈការឧបត្ថម្ភ តាំងពីសម័យសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅប្រទេសកម្ពុជា។ អង្គការនេះបានទទួល *រង្វាន់សិទ្ធិមនុស្សពីសាធារណៈរដ្ឋបារាំង* ក្នុង ឆ្នាំ ១៩៩០ ។  នៅឆ្នាំ ២០១៨ អង្គការនេះបានប្រារព្ធខួបលើកទី ៦០ របស់ខ្លួន  ។

## ទង្វើ 
អង្គការនេះលើកកម្ពស់ដល់ការសិក្សារបស់កុមារឈឺ ឬពិការ ប្រជាជននៅតំបន់ជនបទ និងតំបន់ដាច់ស្រយាល ជនភៀសខ្លួន និងការអប់រំកុមារី និងកុមារមកពីជនជាតិភាគតិច ដែលមានកុមាររហូតដល់ ៦០ ០០០ នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។ អង្គការនេះក៏គាំទ្រគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាពផងដែរ។ មានអ្នកស្ម័គ្រចិត្តមកពីបរទេសដែលចូលរួមក្នុងគម្រោងបានគាំទ្រសម្រាប់រយៈពេលពីមួយទៅបីឆ្នាំ  ។ គោលដៅរបស់ អង្គការ​ កុមារមេគង្គ គឺលើកស្ទួយឲ្យកុមារទទួលបានការអប់រំ និងមានជំនាញមួយកម្រិតទៀត ដែលអាចឱ្យពួកគេចូលរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិ។ ស្ថាបនិក តួអង្គភាគច្រើន និងលក្ខន្តិកៈនៃ​អង្គការ​ កុមារមេគង្គកាន់សានាគ្រីស្ទាន។

## ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន 
### ថវិកា 
ថវិកាឆ្នាំ ២០១៨ មានចំនួន ១២.៥ លាន អឺរ៉ូ (៥.៥ % ទៅការចំណាយប្រតិបត្តិការ ហើយមាន៩៤.៥%ដើម្បីជួយក្មេងៗនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍) ។

### ប្រភពមូលនិធិ 
មាន៩៦ %​នៃធនធានទាំងអស់ដែលបានមកពីការបរិច្ចាគឯកជន ទាំងបុគ្គល ទាំងក្រុមហ៊ុន ទាំងមូលនិធិ និងក្លឹប។

### រចនាសម្ព័ន្ធនៅប្រទេសកម្ពុជា 
អង្គការកុមារមេគង្គនៅប្រទេសកម្ពុជាមានមណ្ឌលសម្រាប់យុវជន​ និងយុវនារី ។ មណ្ឌលមានចំនួន៦កន្លែង ដូចជា ព្រះវិហារ ឩត្តរមានជ័យ បន្ទាយមានជ័យ បាត់ដំបង បន្ទាយឆ្មា និងភ្នំពេញ។លើសពីនេះទៅទៀតមានការឩបត្ថម្ភជាច្រើនដល់កុមារក្រីក្ររាប់រយនាក់។

## ឯកសារយោង
រដ្ឋសភាជាតិវៀតណាម

**សភាជាតិនៃសាធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម**  គឺជា នីតិបញ្ញត្តិ ជាតិនៃ សាធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម ។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញវៀតណាម ទទួលស្គាល់សភាថាជា “ស្ថាប័នខ្ពស់បំផុតនៃអំណាចរដ្ឋ”។ រដ្ឋសភាដែលជា ស្ថាប័នឯកបក្សដែលមានប្រតិភូចំនួន 500 នាក់ត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសម្រាប់អាណត្តិប្រាំឆ្នាំ ជួបពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំ។ សភាតែងតាំង ប្រធានាធិបតី ( ប្រមុខរដ្ឋ ) នាយករដ្ឋមន្ត្រី ( ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ) ប្រធានយុត្តិធម៌ នៃ តុលាការប្រជាជនកំពូលវៀតណាម ជាប្រធាន លទ្ធកម្មប្រជាជនកំពូលនៃប្រទេសវៀតណាម (ឬ 'ការិយាល័យត្រួតពិនិត្យ និងអធិការកិច្ចប្រជាជនកំពូល។ ') និងរដ្ឋាភិបាលដែលមានសមាជិក 21 រូប។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅទីបំផុត បក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម (CPV) មានឥទិ្ធពលខ្លាំងលើផ្នែកប្រតិបត្តិ និងអនុវត្តការគ្រប់គ្រងតាមរយៈ គណៈកម្មាធិការមជ្ឈិម ដែលមានសមាជិកចំនួន 150 ដែលជ្រើសរើស ការិយាល័យនយោបាយ ដែលមានសមាជិកចំនួន 15 នៅក្នុងសមាជជាតិដែលបានធ្វើឡើងរៀងរាល់ 5 ឆ្នាំម្តង។ សមាជិក​គណបក្ស​កាន់​តំណែង​ជាន់ខ្ពស់​រដ្ឋាភិបាល​ទាំងអស់។

តាម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ រដ្ឋសភា​ជា​ស្ថាប័ន​រដ្ឋាភិបាល​ខ្ពស់បំផុត និង​ជា​ស្ថាប័ន​តំណាង​ជាន់​ខ្ពស់​បំផុត​របស់​ប្រជាជន។ វាមានអំណាចក្នុងការតាក់តែង អនុម័ត និងធ្វើវិសោធនកម្ម រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងបង្កើត និងធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់។ វាក៏មានទំនួលខុសត្រូវក្នុងការបង្កើតច្បាប់ និងអនុវត្តផែនការ និងថវិការដ្ឋផងដែរ។ តាមរយៈអំណាចបង្កើតរដ្ឋធម្មនុញ្ញ កំណត់តួនាទីរបស់ខ្លួន និងតួនាទីរបស់ ប្រធានរដ្ឋ វៀតណាម រដ្ឋាភិបាលវៀតណាម ក្រុមប្រឹក្សាប្រជាជនមូលដ្ឋាន និងគណៈកម្មាធិការប្រជាជន តុលាការប្រជាជនកំពូល និងលទ្ធកម្មប្រជាជនកំពូល។ សភាអាចជ្រើសរើស និងដករដ្ឋមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ប្រធានយុត្តិធម៌នៃតុលាការប្រជាជនកំពូល និងអគ្គព្រះរាជអាជ្ញានៃអយ្យការប្រជាជនកំពូល។ ជាចុងក្រោយ វាមានអំណាចក្នុងការផ្តួចផ្តើម ឬបញ្ចប់សង្រ្គាម និងទទួលភារកិច្ច និងអំណាចផ្សេងទៀត ដែលខ្លួនយល់ថាចាំបាច់។ អាណតិ្តនៃរដ្ឋសភានីមួយៗមានរយៈពេលប្រាំឆ្នាំ ហើយការប្រជុំត្រូវបានកោះប្រជុំពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំ ឬញឹកញាប់ជាងនេះ ប្រសិនបើគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍រដ្ឋសភាបានស្នើសុំ។

រដ្ឋសភាបានធ្វើសកម្មភាព និងគ្របដណ្តប់ជាបណ្តើរៗក្នុងជីវិតនយោបាយរបស់វៀតណាម។ ទោះបីជាច្បាប់ភាគច្រើននៅតែមានប្រភពចេញពីរដ្ឋាភិបាលក៏ដោយ ប៉ុន្តែច្បាប់បែបនេះត្រូវបានពិភាក្សាយ៉ាងក្តៅគគុកនៅក្នុងរដ្ឋសភា និងទាក់ទាញទស្សនិកជនកាន់តែច្រើន។ គិតត្រឹមឆ្នាំ 2009 បញ្ហាច្បាប់ដែលមានការជជែកពិភាក្សាគ្នាច្រើនបំផុតរួមមាន គម្រោង បុកស៊ីត របស់វៀតណាមនៅតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល និងផែនការរបស់វៀតណាមសម្រាប់ស្ថានីយ៍ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរថ្មីនៅ នីញធួន ។

## References
ការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គន

ការដួលរលំនៃទីក្រុងសៃហ្គន ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជារំដោះសៃហ្គនដោយវៀតណាមខាងជើង ឬរំដោះភាគខាងត្បូងដោយរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម គឺជាការដណ្តើមយកទីក្រុងសៃហ្គន រដ្ឋធានីនៃប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូងដោយកងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម (PAVN) និងរំដោះជាតិ។  រណសិរ្សវៀតណាមខាងត្បូង (វៀតកុង) នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានកត់សម្គាល់ការបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមវៀតណាម និងការចាប់ផ្តើមនៃដំណាក់កាលផ្លាស់ប្តូរពីការបង្រួបបង្រួមជាផ្លូវការនៃវៀតណាមទៅជាសាធារណៈរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម។

PAVN ក្រោមការបញ្ជារបស់ឧត្តមសេនីយ Văn Tiến Dũng បានចាប់ផ្តើមការវាយប្រហារចុងក្រោយរបស់ពួកគេលើទីក្រុង Saigon នៅថ្ងៃទី 29 ខែមេសា ឆ្នាំ 1975 ជាមួយនឹងកងកម្លាំងកងទ័ពនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម (ARVN) ដែលបញ្ជាដោយឧត្តមសេនីយ Nguyễn Văn Toàn ទទួលរងការទម្លាក់គ្រាប់បែកកាំភ្លើងធំ។  លុះដល់រសៀលថ្ងៃបន្ទាប់ ក.ប.វ.ណ. និងវៀតកុងបានកាន់កាប់ចំណុចសំខាន់ៗនៃទីក្រុង ហើយលើកទង់ជាតិរបស់ពួកគេលើវិមានប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូង។￼

ការដណ្តើមយកទីក្រុងនេះ គឺបានធ្វើឡើងមុនដោយ Operation Frequent Wind ដែលជាការជម្លៀសបុគ្គលិកស៊ីវិល និងយោធាអាមេរិកស្ទើរតែទាំងអស់នៅក្នុងទីក្រុង Saigon រួមជាមួយនឹងជនស៊ីវិលវៀតណាមខាងត្បូងរាប់ម៉ឺននាក់ ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយរបបសាធារណៈរដ្ឋវៀតណាម។ ជនជាតិអាមេរិកពីរបីនាក់បានជ្រើសរើសមិនត្រូវបានជម្លៀសចេញ។ អង្គភាពប្រយុទ្ធជើងគោករបស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាកចេញពីប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូងជាងពីរឆ្នាំមុនពេលការដួលរលំនៃទីក្រុង Saigon ហើយមិនមានលទ្ធភាពក្នុងការជួយទាំងការការពារទីក្រុង Saigon ឬការជម្លៀសនោះទេ។  ការជម្លៀសនេះគឺជាការជម្លៀសដោយឧទ្ធម្ភាគចក្រដ៏ធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។  បន្ថែមពីលើការហោះហើររបស់ជនភៀសខ្លួន ការបញ្ចប់សង្រ្គាម និងស្ថាប័ននៃច្បាប់ថ្មីដោយរដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនិស្តបានរួមចំណែកដល់ការថយចុះ  នៅក្នុងចំនួនប្រជាជនទីក្រុងរហូតដល់ឆ្នាំ 1979 បន្ទាប់មកចំនួនប្រជាជនបានកើនឡើងម្តងទៀត។ 

នៅថ្ងៃទី 3 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1976 រដ្ឋសភា វៀតណាមបង្រួបបង្រួមបានប្តូរឈ្មោះ Saigon ជាកិត្តិយសដល់ លោក Hồ Chí Minh ដែលជាអតីតប្រធាន បក្សពលករវៀតណាម និងជាស្ថាបនិកនៃ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម ខាងជើង។ 
រូបភាពតូច|ស្ថានភាពនៃការត្បូងវៀតមុនពេលចាប់នៃមណ្ឌលកេរ្តិ៍(ខាងស្តាំ)នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសាឆ្នាំ ១៩៧៥
រូបភាពតូច| ជនភៀសខ្លួនវៀតណាមខាងត្បូងមកដល់កប៉ាល់កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក អំឡុងពេលប្រតិបត្តិការខ្យល់ញឹកញាប់

## ឯកសារយោង
សេដ្ឋកិច្ចវៀតណាម

រូបភាពតូច| ការអភិវឌ្ឍន៍ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបសម្រាប់មនុស្សម្នាក់នៅវៀតណាម
**សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសវៀតណាម** គឺជាសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ ចម្រុះ ដែលតម្រង់ទិសសង្គមនិយម ដែលជាប្រទេសធំជាងគេ ទី 37 នៅលើពិភពលោកដែលត្រូវបានវាស់វែងដោយ ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបបន្ទាប់បន្សំ (GDP) និងធំជាងគេ ទី 23 នៅលើពិភពលោកដែលវាស់វែងដោយ ភាពស្មើគ្នានៃអំណាចទិញ (PPP) ក្នុងឆ្នាំ 2020 ។ . វៀតណាម ជាសមាជិកនៃ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និង អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ។

ចាប់តាំងពីពាក់កណ្តាលទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 មក តាមរយៈសម័យកំណែទម្រង់ ដូយ មុឺន វៀតណាមបានផ្លាស់ប្តូរពី សេដ្ឋកិច្ចបញ្ជាការ កណ្តាលកម្រិតខ្ពស់ ទៅជា សេដ្ឋកិច្ចចម្រុះ ។ សេដ្ឋកិច្ចនេះប្រើប្រាស់ទាំងផែនការណែនាំ និង ចង្អុលបង្ហាញតាមរយៈផែនការ រយៈពេលប្រាំឆ្នាំ ដោយមានការគាំទ្រពី សេដ្ឋកិច្ចដែលផ្អែកលើទីផ្សារ បើកចំហ។ ក្នុងរយៈពេលនោះ សេដ្ឋកិច្ចមានការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ក្នុង​សតវត្ស​ទី​២១ វៀតណាម​ស្ថិត​ក្នុង​ដំណាក់កាល​ធ្វើ​សមាហរណកម្ម​ក្នុង​សេដ្ឋកិច្ច​ពិភពលោក។ សហគ្រាសវៀតណាមស្ទើរតែទាំងអស់ គឺជាសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម ( SMEs )។ វៀតណាម​បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​នាំ​ចេញ​កសិផល​ឈាន​មុខ​គេ និង​បាន​បម្រើ​ជា​គោលដៅ​ទាក់ទាញ​សម្រាប់​ការ​វិនិយោគ​បរទេស​នៅ ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ។ ក្នុង​រយៈពេល​បច្ចុប្បន្ន  &#x5D; សេដ្ឋកិច្ចរបស់វៀតណាមពឹងផ្អែកយ៉ាងធំធេងលើ ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស ដើម្បីទាក់ទាញរដ្ឋធានីពីក្រៅប្រទេស ដើម្បីគាំទ្រដល់ភាពរឹងប៉ឹងសេដ្ឋកិច្ចបន្តរបស់ខ្លួន។  ការ​វិនិយោគ​បរទេស​លើ​វិស័យ ​សណ្ឋាគារ​ប្រណីត និង ​រមណីយដ្ឋាន ​នឹង​កើនឡើង​ដើម្បី​គាំទ្រ​ដល់ ​ឧស្សាហកម្ម​ទេសចរណ៍ ​លំដាប់​ខ្ពស់​។ 

យោងតាមការព្យាករណ៍របស់ PricewaterhouseCoopers ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2017 វៀតណាមអាចជាប្រទេសដែលមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចលឿនបំផុតក្នុងពិភពលោក ជាមួយនឹងអត្រាកំណើន GDP ប្រចាំឆ្នាំដែលមានសក្តានុពលប្រហែល 5.1% ដែលនឹងធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនក្លាយជាប្រទេសធំជាងគេទី 10 នៅលើពិភពលោកនៅឆ្នាំ 2050  វៀតណាមក៏ជាប់ឈ្មោះក្នុងចំណោមប្រទេស Next Eleven និង CIVETS ផងដែរ។ ទោះបីជាមានសមិទ្ធិផលសេដ្ឋកិច្ចបន្ទាប់ពី Doi Moi ក៏ដោយ ក៏មានបញ្ហាដែលបណ្តាលឱ្យអ្នកវិភាគ និងអ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើននៅតែមានការព្រួយបារម្ភអំពីការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចនាពេលថ្មីៗនេះនៅក្នុងប្រទេស។  &#x5D;  
រូបភាពតូច| Landmark 81 គឺជាអគារខ្ពស់ជាងគេនៅប្រទេសវៀតណាម។

## ទិន្នន័យ 
តារាងខាងក្រោមបង្ហាញពីសូចនាករសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗក្នុងឆ្នាំ 1990-2019 ។ អតិផរណាក្រោម 5% មានពណ៌បៃតង។ 

## ឯកសារយោង
ឡេនដ៍ម៉ាក ៨១

**ឡេនដ៍ម៉ាក ៨១ (Landmark 81)** គឺជា អគារខ្ពស់ខ្ពស់មួយ នៅ ទីក្រុងហូជីមិញ ប្រទេសវៀតណាម ។  អ្នកវិនិយោគ និងអ្នកអភិវឌ្ឍន៍ចម្បងសម្រាប់គម្រោងនេះគឺ វីនហូម ដែលជាសាជីវកម្មវៀតណាម ដែលជាក្រុមហ៊ុនអចលនទ្រព្យដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេសផងដែរ។ ឡេនដ៍ម៉ាក ៨១ គឺជា អគារខ្ពស់ជាងគេក្នុងប្រទេសវៀតណាម ជាអគារខ្ពស់ជាងគេទីពីរនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងជា អគារខ្ពស់ជាងគេលំដាប់ទី 17 នៅលើពិភពលោក ។  

 កម្ពស់ 81 ជាន់ត្រូវបានសាងសង់នៅច្រាំងខាងលិចនៃ ទន្លេ Saigon ក្នុងស្រុក ប៊ិញថាញ់ នៃទីក្រុង ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងជើងនៃមជ្ឈមណ្ឌលប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ទីក្រុងហូជីមិញ និងនៅភាគខាងត្បូងភ្លាមៗនៃ ស្ពាន សៃហ្គន(ព្រៃនគរ) ។ ប៉មនេះស្ថិតនៅចំកណ្តាលនៃតំបន់ទីក្រុង ចម្រុះដែល មានតម្លៃ 1.5 ពាន់លានដុល្លារដែលមានឈ្មោះថា *Vinhomes Central Park* ។ ការអភិវឌ្ឍន៍រួមមាន សណ្ឋាគារ និងកន្លែងសន្និសីទ អាផាតមិនប្រណីត កន្លែងលក់រាយលំដាប់ខ្ពស់ ភោជនីយដ្ឋាន បារ និងកន្លែងសង្កេតមើលពហុជាន់។
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ទិដ្ឋភាពនៃ Landmark 81 ជាមួយនឹងអគារខ្ពស់ៗជុំវិញ

ឯកសារ:Landmark81 582018 NhonHuynh.jpg|Landmark 81 ហ៊ុំព័ទ្ធដោយអគារលំនៅដ្ឋានផ្សេងទៀតនៅក្នុង Vinhomes Central Park
ឯកសារ:Landmark 81 Saigon under construction 2018-01.jpg|អគារ​ដែល​កំពុង​សាងសង់​ក្នុង​ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០១៨
ឯកសារ:LM81 by HVN .jpg|Landmark 81 លេចឡើងនៅលើមេឃនៃ ស្រុក Binh Thanh
ឯកសារ:The Landmark 81 at night.jpg|Landmark 81 នៅពេលយប់

## ឯកសារយោង
ភូបៀ

**ភូបៀ** ( ឡាវ :ພູເບັ້ຍ ) គឺជា ភ្នំដែលខ្ពស់ជាងគេនៅ ប្រទេសឡាវ ។ វា​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ជួរ​ភ្នំ​អាណ្ណាម ( Annamese Cordillera ) នៅ​ដែន​កំណត់​ខាង​ត្បូង​នៃ ​ខ្ពង់រាបឈៀងក្វាង ក្នុងខេត្ត ឈៀងក្វាង ។ ដោយសារកម្ពស់របស់វា - 2,819 ម៉ែត្រ (9,249 ហ្វីត) ដែលជាចំណុចដីខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងប្រទេសឡាវ អាកាសធាតុត្រជាក់ ហើយតំបន់ជុំវិញភ្នំភាគច្រើនមានពពកច្រើន។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ទោះបីជាមិនមានព្រិលត្រូវបានគេរាយការណ៍អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយក៏ដោយក៏វាត្រូវបានគេអះអាងថានៅចុងឆ្នាំដំបូងនៃសតវត្សទី 20 ព្រិលបានធ្លាក់ម្តងម្កាលនៅលើកំពូលរបស់វា។

នៅថ្ងៃទី 10 ខែមេសាឆ្នាំ 1970 យន្តហោះ Air America C-130A បានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភ្នំ។ 

តំបន់នេះគឺដាច់ស្រយាល គ្របដណ្តប់ដោយព្រៃ ហើយត្រូវបានទាហានទ័ពព្រៃ ជនជាតិហ្មុង ប្រើប្រាស់។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 គ. ជនជាតិ ហ្មុង 60,000 នាក់ ដែលគាំទ្រដល់ប្រតិបត្តិការ FAC បានភៀសខ្លួននៅឯ ភូបៀ ។  មាន​របាយការណ៍​អំពី​ការ​លាក់​ខ្លួន​របស់​ជនជាតិ​ម៉ុង​តូចៗ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ដូច​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៦។

ភ្នំភូបៀ កើនឡើងនៅក្នុងតំបន់យោធាដែលមានការហាមឃាត់នៅជិតមូលដ្ឋានទ័ពអាកាស ឡុងចេន ដែលត្រូវបានគេបោះបង់ចោល ហើយសម្រាប់ហេតុផលនេះ ឃើញមានភ្ញៀវខាងក្រៅតិចតួច។ យុទ្ធភណ្ឌ​មិន​ទាន់​ផ្ទុះ ​ធ្វើ​ឱ្យ​ស្មុគស្មាញ​ដល់​ការ​ចូល​ប្រើប្រាស់​បន្ថែម​ទៀត។ គិតត្រឹមខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ ជនបរទេសដែលមិនមែនជាជនជាតិឡាវមិនស្គាល់ការឡើងភ្នំយ៉ាងហោចណាស់៣០ឆ្នាំ។ 

នៅឆ្នាំ ២០២១ មន្ត្រី ខេត្តជ័យសម្បូរណ៍ បានប្រកាសរៀបចំ ភ្នំភូបៀជា "តំបន់ទេសចរណ៍អភិវឌ្ឍន៍ដោយចីរភាព" ដែលមានតម្លៃប្រមាណ ៥០០ លានដុល្លារអាមេរិក។ ការ​អភិវឌ្ឍ​នេះ​នឹង​ផ្តោត​លើ​ភូមិ ភូហួសាង ស្រុកអនុវង្ស, ខេត្តជ័យសម្បូរណ៍ ក្រោម​សម្បទាន​រយៈពេល ៩៩ ឆ្នាំ។ 

## ឯកសារយោង
ខេត្តហាយ៉ាង

**ខេត្តហាយ៉ាង** ( Vietnamese: [hàː jāːŋ] (   ) គឺជា ខេត្តមួយនៅ ភូមិភាគឦសាន នៃ ប្រទេសវៀតណាម ។  វាមានទីតាំងនៅភាគខាងជើងឆ្ងាយនៃប្រទេស ហើយមានចំណុចខាងជើងបំផុតរបស់ប្រទេសវៀតណាម។ ព្រំប្រទល់របស់ខេត្តមាន 270&nbsp;គីឡូម៉ែត្រ ជាប់ព្រំដែន ជាមួយ ខេត្តយូណាន ភាគខាងត្បូងប្រទេសចិន ហើយដូច្នេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាព្រំដែនចុងក្រោយរបស់វៀតណាម។ វាគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី    រួមមានទីក្រុង 1 និងស្រុកជនបទចំនួន 10 ដែលមានប្រជាជនជាង 850 ពាន់នាក់គិតត្រឹមឆ្នាំ 2019 ។

ទីរួម​ខេត្ត​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ផង​ដែរ​ថា ហាយ៉ាង ត្រូវ​បាន​ត​ភ្ជាប់​ដោយ​ផ្លូវ​ហាយវេ 2 និង​មាន​ប្រវែង 320&nbsp;គីឡូម៉ែត្រពី ទីក្រុងហាណូយ ។ ច្រកព្រំដែន ថាញ ធឿយ ចម្ងាយ ២៥ឆ្នាំ&nbsp;គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្ត។ វាជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តក្រីក្របំផុតរបស់វៀតណាម ដោយសារវាមានសណ្ឋានដីភ្នំដែលមានសក្តានុពលតិចតួចបំផុតសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្ម។     

## ឯកសារយោង
កលសៈ

**កលសៈ** ( , ) គឺ នាំងខ្វាន់បាយសីនៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា , ហិណ្ឌូសាសនា , ព្រះវេទ៕៚ .

## កំណត់
ប៉ាកសាន់

**ប៉ាកសាន់** ( ឡាវ ປາກຊັນ ) (    ) ជា​ស្រុក​មួយ​និង​ក្រុង​មួយ​ក្នុង ​ខេត្ត​បលិខាំសៃ ភាគ​ខាងលិច​ប្រទេស​ឡាវ។ វាជាទីរួមខេត្តនៃ ស្រុកប៉ាក់សាន់ ។ ទន្លេណាមសាន ភ្ជាប់ជាមួយ ទន្លេមេគង្គ នៅប៉ាកសាន ជាប់ព្រំដែន ប្រទេសថៃ ទល់មុខ បឹងកាន ។ ប៉ាក់សាន់ ត្រូវបានតភ្ជាប់ទៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសឡាវដោយ ផ្លូវលេខ 13 ។

## ឯកសារយោង
ស្រុកអនុវង្ស

​**អនុវង្ស** ​គឺជាទីរួមខេត្តនៃ ​ខេត្តជ័យសម្បូណ៍ ​។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
អនុវង្ស ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម​ព្រះបាទ អនុវង្ស នៅ​ពេល​ដែល​ខេត្ត ជ័យសម្បូរណ៍ ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ជា​ខេត្ត​ទី 18 របស់​ប្រទេស​ឡាវ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី 13 ខែ​ធ្នូ 2013 ។

នៅឆ្នាំ ២០២១ មន្ត្រី ខេត្តសៃសំបូរ បានប្រកាសរៀបចំភ្នំ ភូបៀ ជា "តំបន់ទេសចរណ៍អភិវឌ្ឍន៍ដោយចីរភាព" ដែលមានតម្លៃប្រមាណ ៥០០ លានដុល្លារអាមេរិក។ ការ​អភិវឌ្ឍ​នេះ​នឹង​ផ្តោត​លើ​ភូមិ​ភូហួ​ចាង ក្នុង​ស្រុកអនុវង្ស ក្រោម​សម្បទាន​រយៈពេល ៩៩ ឆ្នាំ។ 

## ឯកសារយោង
ទន្លេណាំសាន

**ទន្លេណាំសាន** (    ) គឺជាទន្លេដ៏សំខាន់មួយនៃ ប្រទេសឡាវ ភាគខាងលិច។ វា​ហូរ​ចេញ​ពី​ភ្នំ​នៃ​ភាគ​កណ្តាល​ប្រទេស​លាវ​កាត់​តាម ​បុរី​ខាម ហើយ​ចាក់ចូល​​នឹង ​ទន្លេ​មេគង្គ ​នៅ នៅ ប៉ាក់សាន់ ។

## ឯកសារយោង
បរីខាម

**បរីខាម** គឺជាទីក្រុងមាត់ទន្លេមួយក្នុង ខេត្តបលិខាំសៃ នៅភាគខាងលិច ប្រទេសឡាវ ។ ជា​រាជធានី​នៃ ​ស្រុក​បរិខាមជ័យ ខាងជើង​តាម​ផ្លូវ​ពី ​ណា​ខៅឡម ។

បុរីខាម ស្ថិតនៅលើ ទន្លេណាមសាន លាតសន្ធឹងដោយ ស្ពានបៃលី។ កងទ័ពឡាវមានមូលដ្ឋានសំខាន់មួយនៅបុរីខាម។

## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ស្រុកបរីខាន់

**បរីខាន់** ( *បូលីខាន់* ) ប្រែមកចំថា **បរិគណ្ឌ** គឺជាស្រុក ( *មឿង* ) នៃ ខេត្ត បលិខាំសៃ នៅភាគកណ្តាល ប្រទេសឡាវ ។  មជ្ឈមណ្ឌល​រដ្ឋបាល​របស់​ខ្លួន​គឺ​ក្រុង ​បុរីខាម ។

## ឯកសារយោង
ហួយសាយ

**ហួយសាយ** (    ) គឺជាស្រុកមួយនៅក្នុង ខេត្តបកែវ ប្រទេសឡាវ ជាប់ព្រំដែនជាមួយ ប្រទេសថៃ ។ បានហួយជ័យ ឬ បានហួយសៃ ជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលនៃស្រុក។

ទីក្រុង​នេះ​ស្ថិត​នៅ​តាម ​ដង​ទន្លេមេគង្គ ​ទល់មុខ ​ឈៀង​ខង ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ។ ស្ពានមិត្តភាព ថៃ-ឡាវ ទី៤ នៅតំបន់បាន ហួយជ័យ ដែលបានបើកដំណើរការក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៣ និងជំនួសសេវាសាឡាងឆ្លងកាត់ទន្លេនោះ ឥឡូវនេះគឺជាផ្លូវឆ្លងកាត់ព្រំដែនភាគខាងជើងនៃប្រទេសទាំងពីរ។ ផ្លូវអាស៊ីលេខ៣ ដែល​រត់​កាត់​ បានហួយជ័យ លាតសន្ធឹង​ពី​ជើង​ទៅ ​ខេត្តយូណាន នៃប្រទេសចិន និង​ខាងត្បូង​ដល់ ​ខេត្តឈៀងរ៉ាយ នៃ ​ប្រទេស​ថៃ ​។

ហួយជ័យ មាន អាកាសយានដ្ឋានក្នុងស្រុក (HOE) ជាមួយនឹងជើងហោះហើរទៀងទាត់ទៅកាន់ ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ និង ហ្លួងព្រះបាង (អាស្រ័យលើរដូវកាល)។ ទូក (ទូកល្បឿនលឿន និងយឺត អ្នកដឹកទំនិញ នាវាទេសចរណ៍ប្រណីត និងផ្សេងៗទៀត) រត់ចុះតាម ដងទន្លេមេគង្គ ទៅកាន់ បាក់បេង ហ្លួងព្រះបាង និងទិសដៅផ្សេងទៀត។

*បន្ទាយកាណត* ជា​បន្ទាយ​បារាំង​បុរាណ​ដែល​បាក់បែក អង្គុយ​លើ​ភ្នំ​ដែល​មើល​ឃើញ​ទីក្រុង និង​ទន្លេមេគង្គ។

## ឯកសារយោង
ណា ខៅឡុម

**ណា ខៅឡុម** ( *បាន ណា ខៅឡុម* ) គឺជាភូមិមួយនៅក្នុង ខេត្តបលិខាំសៃ ភាគខាងលិច ប្រទេសឡាវ ។ វា​ស្ថិត​នៅ ​ស្រុកប៉ាក់សាន់ ភាគ​ខាងកើត​តាម​ផ្លូវ​ពី ណងប៊ូរ និង ប៉ាក់សាន់ ជិត​ព្រំដែន​ជាមួយ ​ប្រទេស​ថៃ ​។ ណា ខៅឡុម គឺជាចំណុចខាងកើតនៃផ្លូវដែលចេញពី ប៉ាក់សាន់ ។ នៅណាខៅឡោម ផ្លូវបំបែកពីជើងទៅត្បូង។ ទីក្រុង​តូច​របស់ ​បុរី​ខាម ស្ថិត​នៅ​ខាង​ជើង។

## ឯកសារយោង
ស្ពានបៃ៉លី

**ស្ពានប៉ៃលី** គឺ​ជា​ប្រភេទ ​ស្ពាន ​ដែល​អាអាចដើរ​បាន ​មុន​ការ​បង្កើត​ឡើង ​។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1940-1941 ដោយ ជនជាតិអង់គ្លេស សម្រាប់ការប្រើប្រាស់យោធាកំឡុង សង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ហើយបានឃើញការប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដោយ អង្គភាពវិស្វកម្មយោធា របស់អង់គ្លេស កាណាដា និងអាមេរិក។ ស្ពានប៉ៃលី មានគុណសម្បត្តិដែលមិនត្រូវការឧបករណ៍ពិសេស ឬឧបករណ៍ធ្ងន់ដើម្បីប្រមូលផ្តុំ។ ធាតុ​ស្ពាន​ឈើ និង​ដែក​មាន​ទំហំ​តូច និង​ស្រាល​ល្មម​អាច​ដាក់​តាម​រថយន្ត​បាន ហើយ​លើក​ដាក់​ដោយ​ដៃ ដោយ​មិន​ចាំបាច់​ប្រើ​ស្ទូច​ឡើយ។ ស្ពាន​មាន​កម្លាំង​គ្រប់គ្រាន់​សម្រាប់​ផ្ទុក​រថក្រោះ។ ស្ពានប៉ៃលី បន្តត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងគម្រោងសាងសង់វិស្វកម្មសំណង់ស៊ីវិល និងផ្តល់ផ្លូវឆ្លងកាត់បណ្តោះអាសន្នសម្រាប់ចរាចរណ៍ថ្មើរជើង និងយានយន្ត។ ស្ពានប៉ៃលី និង​ការ​សាងសង់​របស់​វា​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ហាញ​យ៉ាង​លេចធ្លោ​ក្នុង​ភាពយន្ត​ឆ្នាំ 1977 *ស្ពានមួយឆ្ងាយពេក(A Bridge Too Far)* ។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|
រូបភាពតូច|

## ឯកសារយោង
ប៉ុស្តិ៍លេខ ៧ (មីយ៉ាន់ម៉ា)

**ប៉ុស្តិ៍លេខ ៧** គឺជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ ឥតគិតថ្លៃរបស់ មីយ៉ាន់ម៉ា ដែលដំណើរការរួមគ្នាដោយ MRTV-4 ។ វាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមហ៊ុន Forever Group ។  ប៉ុស្តិ៍ផ្សាយនៅចន្លោះម៉ោង 7ព្រឹក និង ១១ល្ងាច  ឥឡូវនេះវាត្រូវបានចាក់ផ្សាយក្នុងរយៈពេល 24 ម៉ោង។ 

## ឯកសារយោង
ទូរទស្សន៍អន្តរជាតិមីយ៉ាន់ម៉ា

**ទូរទស្សន៍អន្តរជាតិមីយ៉ាន់ម៉ា ឬ អឹមអិលធីវី** (    **MITV** ) គឺជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ជាតិ និងអន្តរជាតិ ដែល គ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ទីក្រុងយ៉ាំងហ្គោន (រ៉ង់ហ្គូន)ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។ ប៉ុស្តិ៍នេះត្រូវបានបើកដំណើរការជាលើកដំបូងនៅក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ 2001 ជា MRTV-3 ដែលជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ទីបីដែលមិនធ្លាប់មាននៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។  វាត្រូវបានប្តូរឈ្មោះជាទូរទស្សន៍អន្តរជាតិមីយ៉ាន់ម៉ានៅខែមេសា ឆ្នាំ 2010។ 

## ឯកសារយោង
អឹមអរធីវី-៤

**អឹមអរធីវី-៤ ឬ MRTV-4** (Myanmar Radio and Television-4:វិទ្យុ និង ទូរទស្សន៍មីយ៉ាន់ម៉ា-៤) គឺជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍របស់ប្រទេស មីយ៉ាន់ម៉ា ដែលដំណើរការរួមគ្នាដោយ MRTV និង Forever Group ។  ប៉ុស្តិ៍ចាក់ផ្សាយរវាង 7ព្រឹក និង ១១ល្ងាច  ចាប់តាំងពីពេលនោះមក វាអាចប្រើបានសម្រាប់តែអ្នកមើលដែលមានឧបករណ៍ឌិកូដ DVB-T ផ្កាយរណប ឬដីគោកប៉ុណ្ណោះ។  ក្នុងឆ្នាំ 2005 ពួកគេត្រូវបានចាក់ផ្សាយតាមកាលវិភាគកម្មវិធី 6 ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយចាក់ផ្សាយដោយឥតគិតថ្លៃសម្រាប់ទីក្រុង យុាំងហ្គូន(រ៉ង់ហ្គូន) និងតំបន់ជិតខាងក្នុងឆ្នាំ 2006 សម្រាប់ទីក្រុងម៉ាន់ដាឡាយ និងតំបន់ជិតខាងក្នុងឆ្នាំ 2007 ។ នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០០៩ ប៉ុស្តិ៍ MRTV-4 បានចាក់ផ្សាយ 18 ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ។ MRTV-4 បានក្លាយជាទូរទស្សន៍ 24 ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2010។  នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2014 ពួកគេបានណែនាំប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ និយមន័យខ្ពស់ នៅក្នុងបណ្តាញ 4TV ។

## ឯកសារយោង
វិទ្យុ និងទូរទស្សន៍នៃមីយ៉ាន់ម៉ា

**វិទ្យុ និងទូរទស្សន៍មីយ៉ាន់ម៉ា** (    ជាអក្សរកាត់ **MRTV** ) ដែលពីមុនជា **សេវាផ្សាយរបស់ភូមា** ( **BBS** ) គឺជាមេនៃ សេវាជាតិរបស់វិទ្យុមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋ និង ប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ MRTV ។ ប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍កំពុងចាក់ផ្សាយពីមជ្ឈមណ្ឌលផ្សាយរបស់ខ្លួននៅទីក្រុង កាម៉ាយុត ទីក្រុងយ៉ាំងហ្គោន ។ ឥឡូវនេះសេវាវិទ្យុកំពុងផ្សាយជាចម្បងពី ទីក្រុងណៃពិដោរ។

## ឯកសារយោង
ជនជាតិតៃ

**ជនជាតិតៃ** សំដៅលើចំនួនប្រជាជននៃកូនចៅរបស់អ្នកនិយាយ ភាសាតៃ ធម្មតា រួមទាំងប្រជាជនតូចៗដែលលែងនិយាយភាសាតៃទៀតហើយ។ សរុប​មាន​ជនជាតិ​តៃ​សរុប​ប្រមាណ ៩៣​លាន​នាក់​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក ដោយ ​ក្រុម​ជនជាតិ ​ធំ​ជាងគេ​គឺ ដាយ ថៃ អ៊ី​សាន តៃ​យ៉ៃ ឡាវ អា​ហូម និង ​ជនជាតិ​ថៃ​ខាងជើង ​។

ជនជាតិតៃត្រូវបានខ្ចាត់ខ្ចាយឆ្លងកាត់ភាគច្រើននៃ ប្រទេសចិនខាងត្បូង និង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក ដោយមានមួយចំនួន ( *ឧ* អាហូម, ខាំធី, តៃភេក ) រស់នៅតំបន់ ភាគឦសាននៃប្រទេសឥណ្ឌា ។ ជនជាតិតៃមានទាំងវប្បធម៌ និងហ្សែនស្រដៀងគ្នាខ្លាំងណាស់ ដូច្នេះហើយត្រូវបានសម្គាល់ជាចម្បងតាមរយៈភាសារបស់ពួកគេ។

## ឯកសារយោង
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា

ការបោះពុម្ព ការផ្សាយ និង **ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយតាមអ៊ីនធឺណិតនៅក្នុង ប្រទេសភូមា** ( មីយ៉ាន់ម៉ា) បានឆ្លងកាត់ ការត្រួតពិនិត្យ និងបទប្បញ្ញត្តិយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ចាប់តាំងពី រដ្ឋប្រហារភូមាឆ្នាំ 1962 ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ចែងថា មានសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ និង សារព័ត៌មាន ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ រដ្ឋាភិបាល ហាមឃាត់ការអនុវត្តសិទ្ធិទាំងនេះក្នុងការអនុវត្ត។ អង្គការ អ្នកកាសែតគ្មានព្រំដែនបាន ចាត់ចំណាត់ថ្នាក់ប្រទេសភូមា ទី 174 ក្នុងចំណោម 178 នៅក្នុង សន្ទស្សន៍សេរីភាពសារព័ត៌មាន ឆ្នាំ 2010 របស់ខ្លួន នាំមុខ ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ តូមិននីស្ថាន កូរ៉េខាងជើង និង អេរីទ្រា ។  នៅឆ្នាំ 2015 ភូមាបានឡើងដល់ចំណាត់ថ្នាក់ទី 144 នាំមុខប្រទេសជិតខាងអាស៊ានជាច្រើនដូចជា សិង្ហបុរី ដែលជាលទ្ធផលនៃការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយនៅក្នុងប្រទេស។ 

មាន​ចលនា​ដើម្បី​ដក​ការ​ចាប់​ពិរុទ្ធ​ក្នុង​ប្រទេស។ លោក ទិន ស្វេ ប្រធានស្ថាប័នត្រួតពិនិត្យរបស់ប្រទេស នាយកដ្ឋានត្រួតពិនិត្យព័ត៌មាន និងការចុះឈ្មោះ (PSRB) បានប្រាប់ វិទ្យុអាស៊ីសេរី ថា ការត្រួតពិនិត្យគួរតែត្រូវលុបចោលក្នុងពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ ព្រោះថាវាមិនមាននៅក្នុងប្រទេសដទៃទៀតទេ ហើយមិនមែន ស្រប​តាម​ការ​អនុវត្ត​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ»។   ប្រទេសភូមាបានប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី 20 ខែសីហា ឆ្នាំ 2012 ថា ខ្លួននឹងបញ្ឈប់ការត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយមុនពេលបោះពុម្ព។ កាសែត និង​កន្លែង​ផ្សាយ​ផ្សេង​ទៀត​នឹង​លែង​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​ដោយ​ការ​ចាប់​ពិរុទ្ធ​របស់​រដ្ឋ​ទៀត​ហើយ ប៉ុន្តែ​អ្នក​កាសែត​ក្នុង​ប្រទេស​នៅ​តែ​អាច​ប្រឈម​នឹង​ផល​វិបាក​ចំពោះ​អ្វី​ដែល​ពួកគេ​សរសេរ​និង​និយាយ។ 

## ឯកសារយោង
សរស្វតីវីណា

**សរស្វតីវីណា** ( ,  ) គឺ ពិណឥណ្ឌានិងសាស្ត្រាវុធក្នុងដៃរបស់ព្រះនាងសរស្វតី៕៚

## កំណត់
ស្រុកថាផាបាត

**ថាផាបាត** ឬ **ថាព្រះបាទ** គឺជា ស្រុកមួយ ( *មឿង* ) នៃ ខេត្ត បលិខាំសៃ នៅភាគកណ្តាល ប្រទេសឡាវ ។ 

## ឯកសារយោង
កោះសេះ

**កោះសេះ** គឺជាកោះរបស់ កម្ពុជា ដែលមានទីតាំងនៅ ឈូងសមុទ្រថៃ ក្នុង ឧទ្យានជាតិរាម ខេត្តព្រះសីហនុ ។ វាមានចម្ងាយ ១.៥គីឡូម៉ែត្រ ខាងត្បូង កោះថ្មី និងប្រហែល ៩ គីឡូម៉ែត្រ ខាងត្បូងដីមេឃុំរាម ខេត្តព្រះសីហនុ។  ៤.៣ គីឡូម៉ែត្រ មានកោះមួយយ៉ាងធំគឺ កោះត្រល់ ។តិចជាង 400 ម៉ែត្រ ភាគនិរតីនៃកោះសី គឺជាកូនកោះតូចមួយនៃកោះគី។ 

កោះសេះ​គឺ​គ្មាន​មនុស្ស​រស់នៅ ខណៈ​ច្រាំង​សមុទ្រ​ភាគ​ច្រើន​សំបូរ​ទៅ​ដោយ ​ព្រៃកោងកាង ។  កោះនេះបង្កើតបានជាផ្នែកខាងត្បូងឆៀងខាងកើតនៃ ឧទ្យានជាតិរាម ។ 

កោះសេះជួនកាល​ច្រឡំ​ថា​ជា ​កោះអាចម៍សេះ ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​ប្រជុំ​កោះ​កែប។

## ឯកសារយោង
ជួរភ្នំអាណ្ណាម

រូបភាពតូច| ទេសភាពភាគខាងត្បូងនៃជួរភ្នំអណ្ណាម នៅជិត ហូយ យេ៉ន ខេត្ត ក្វាងណាម ប្រទេសវៀតណាម
**ជួរភ្នំអាណ្ណាម** (     ;    *ភូលួង* ;    ) គឺជា ជួរភ្នំ ដ៏សំខាន់នៃភាគខាងកើត ឥណ្ឌូចិន ដែលលាតសន្ធឹងប្រមាណ  ឆ្លងកាត់ ប្រទេសឡាវ វៀតណាម និងតំបន់តូចមួយនៅភាគឦសាននៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។  ឈ្មោះ "អណ្ណាម" គឺជាការបញ្ចេញសំឡេងវៀតណាម និងវាក្យស័ព្ទរបស់ចិន( ភិញអ៊ិន : *Ān Nán* ) មានន័យថា "ដើម្បីសន្តិភាពភាគខាងត្បូង" សំដៅទៅប្រទេសវៀតណាម។ បារាំង​បាន​យក​ពាក្យ​នេះ​មក​ប្រើ​ពាក្យ "អណ្ណាម" ឬ "អណ្ណាម" សំដៅ​ទៅ​លើ​ជនជាតិ​វៀតណាម។

ជួរភ្នំអណ្ណាម រត់ស្របនឹងឆ្នេរសមុទ្រវៀតណាម ក្នុងខ្សែកោងទ្រវែង ដែល បែងចែកអាងទន្លេមេគង្គ ពី វាលទំនាបឆ្នេរសមុទ្រ តូចចង្អៀតរបស់ប្រទេសវៀតណាម តាមបណ្ដោយ សមុទ្រចិនខាងត្បូង ។ ឈើច្រត់ភាគច្រើនស្ថិតនៅខាងឡាវ។ ជម្រាលភាគខាងកើតនៃជួរកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងពីវាលទំនាប បង្ហូរដោយទន្លេខ្លីៗជាច្រើន។ ជម្រាលភាគខាងលិចមានភាពជាងមុន បង្កើតជា ខ្ពង់រាប សំខាន់ៗ មុនពេលចុះដល់ច្រាំងទន្លេមេគង្គ។ ជួរខ្លួនវាមានខ្ពង់រាបធំៗចំនួនបី ពីខាងជើងទៅខាងត្បូង៖ ខ្ពង់រាបភូអាន ខ្ពង់រាបណាកៃ និង ខ្ពង់រាបបូឡាវេន ។

ប្រទេសឡាវភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុងអាងទន្លេមេគង្គ ភាគខាងលិចនៃការបែងចែក ទោះបីជាភាគច្រើននៃ ខេត្តហួផាន់ និងផ្នែកមួយនៃ ខេត្តឈៀងក្វាង (ជាកន្លែងដែល វាលក្រឡ ដ៏ល្បីល្បាញស្ថិតនៅ) ស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃការបែងចែក។ ភាគច្រើននៃប្រទេសវៀតណាមស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃការបែងចែក ទោះបីជាតំបន់ តាយ ង្វៀន (Central Highlands) របស់វៀតណាមស្ថិតនៅភាគខាងលិចនៃការបែងចែកនៅក្នុងអាងទន្លេមេគង្គក៏ដោយ។

## បរិស្ថានវិទ្យា 
ជួរភ្នំអាណ្ណាមបង្កើតជា តំបន់ព្រៃត្រូពិច ដ៏សំខាន់មួយតាមរដូវ ជាសកល ជួរភ្នំអណ្ណាមសំណើម Ecoregion ដែលរួមមាន តំបន់ដីគោក ពីរ ព្រៃអណ្ណាមខាងត្បូងខាងត្បូង និងព្រៃសើមអណ្ណាមខាងជើង។ 

ជួរនេះគឺជាជម្រករបស់សត្វកម្រ ដូចជា ទន្សាយអណ្ណាម ដែលទើបនឹងរកឃើញ និងសត្វសាឡាដែលមានរាងដូចជា សត្វ ខ្លាធំ សត្វ ពង្រូល ចិន និង ខ្លាឥណ្ឌូចិន ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ភាគច្រើននៃតំបន់ខ្ពង់រាបដូចជាជួរអាណ្ណាម និង តំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល ត្រូវបានរស់នៅដោយជនជាតិភាគតិចដែលមិនមែនជាជនជាតិវៀតណាមក្នុងកំឡុងដើមសតវត្សទី 20 ។ ប្រជាសាស្រ្តត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំងជាមួយនឹងការធ្វើអាណានិគមដ៏ធំនៃអ្នកតាំងលំនៅ 6 លាននាក់ពីឆ្នាំ 1976 ដល់ឆ្នាំ 1990 ដែលនាំឱ្យជនជាតិភាគតិចគិញ វៀតណាមមានចំនួនច្រើនជាងក្រុមជនជាតិដើមនៅតំបន់ខ្ពង់រាប។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
​ភីស្មៈ

**ភីស្មៈ** ( ,  ) គឺ ជាបុត្ររបស់ស្តេចសាន្តនុ នៃក្រុងហស្តិនបុរៈ ដែនកុរុ និងព្រះ​ម៉ែ​គង្គា. , ភីស្មៈគឺជាតួអង្គសំខាន់ម្នាក់ផងដែរនៅក្នុងមហាកាព្យរឿងមហាភារតយុទ្ធព្រោះថាភីស្មៈគឺជាជីតា ទាំងខាង ត្រកូលកុរវៈ និងត្រកូលបណ្ឌវៈ ដែលមានជម្លោះនឹងគ្នា រហូតឈានទៅដល់មានសង្គ្រាមរាំងជលរវាងបងប្អូនឯង ។ ៕៚.

## កំណត់
ស្រុកប៉ាកក្រៈឌិង

**ប៉ាកក្រៈឌិង** (ປາກກະດິງ ព្យញ្ជនៈ 'មាត់ (ទន្លេ)' គឺជា ស្រុកមួយ ( *មឿង* ) នៃ ខេត្តបលិខាំសៃនៅភាគកណ្តាលនៃ ប្រទេសឡាវ ។  វាជាផ្ទះរបស់ 1,690&nbsp;km 2 តំបន់អភិរក្សជីវចម្រុះជាតិណាំកាឌីង (NBCA)។

## ឯកសារយោង
វៀងថង (ខេត្តបលិខាំសៃ)

**ស្រុកវៀងថង** គឺជាស្រុក ( *មឿង* ) នៃ ខេត្ត បលិខាំសៃ នៅភាគកណ្តាលនៃ ប្រទេសឡាវ ។ 

## ឯកសារយោង
ស្រុកខាំកើត

**ខាំកើត** គឺជាស្រុកមួយ (*មឿង)*នៅភាគកណ្តាលនៃ ប្រទេសឡាវ ។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ផ្លូវធំ, ឡាកសៅ, ស្រុកខាំកេត

ស្រុកខាំកើត ត្រូវ​បាន​គេ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​យ៉ាង​សន្ធោសន្ធៅ​ក្នុង​អំឡុង ​សង្គ្រាម​វៀតណាម ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៦០ និង ១៩៧០។  គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៨ ស្រុកខាំកេត បានបន្តជួបប្រទះការស្លាប់ដោយសារគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះពីមុន។ 

## ឯកសារយោង
កោះថ្មី

**កោះថ្មី** (បារាំង: Ile du Milieu) គឺជា កោះមួយ របស់ ប្រទេសកម្ពុជា ស្ថិតនៅក្នុង ឈូងសមុទ្រថៃ ភ្លាមៗនៅភាគអាគ្នេយ៍នៃក្បាលដី ក្រុងព្រះសីហនុ ។ ទោះបីជាយ៉ាងច្បាស់នៅខាងក្នុងតំបន់ការពារនៃ ឧទ្យានជាតិរាម ក៏ដោយ  ក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍មួយចំនួនបានទទួលដីសម្បទានជួលយូរអង្វែងចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១០ ។ បានប្រកាសថាមានផែនការទ្រង់ទ្រាយធំ រួមទាំងស្ពានទៅកាន់ដីគោក។  គិតត្រឹមខែសីហា ឆ្នាំ២០១៤ កោះនេះមិនទាន់មានការប្រែប្រួលអ្វីឡើយ។ នៅដើមឆ្នាំ ២០១៨ ការអភិវឌ្ឍន៍បានលឿននៅលើកោះនេះ មួយផ្នែកបានជំរុញដោយការបើកដំណើរការគម្រោងតំបន់ទេសចរណ៍ ឈូងសមុទ្រមាស ដែលគ្របដណ្តប់លើកោះថ្មី។

## ឯកសារយោង
ក្រៈចាបុី

[ស្តាំ|រូបភាពតូច| ចាប៉ី ជាភាសាខ្មែរ ហៅថា [ចាប៉ីដងវែង|ចាប៉ី ។ វប្បធម៌ទាំងពីរប្រើឧបករណ៍ដូចគ្នា។]]
**ក្រៈចាបុី** ( អានថា: ក្រាចាប់ពី) ជា សំនៀងរបស់ថៃ ដែលប្រើក្នុងតន្ត្រីបុរាណថៃកណ្តាល។ វា​ធ្វើ​អំពើជា ​ខ្នុរ ឬ ​ឈើ​ទាល ហើយ​វា​មាន​ខ្សែ​បួន​ក្នុង ​វគ្គ ​ពីរ​ដែល​ដោត​ជាមួយ​នឹង​បញ្ជរ។ ជាធម្មតាវាមាន "កន្ទុយ" ឈើតុបតែងវែង។ វា​ជា​ឧបករណ៍​បុរាណ​ថៃ​ចំណាស់​បំផុត​មួយ ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​តិច​តួច​តាំង​ពី​សតវត្ស​ទី​២០។

ចាប៉ីខ្មែរហៅថា *ចាប៉ីដងវែង* ឬ *ចាប៉ី* ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍ភ្លេងថៃ
ខេត្តអ៊ីបារ៉ាគិ

គឺជាខេត្តរបស់ប្រទេសជប៉ុន មានទីតាំងនៅតំបន់ខាន់តូរបស់កោះហុងស្ស៊ូ ខេត្តអ៊ីបារ៉ាគិមានប្រជាជនចំនួន 2,871,199 (1 មិថុនា 2019) និងមានទំហំភូមិសាស្ត្រ 6,097,19 គីឡូម៉ែត្រការ៉េ​ (2,354.14 ម៉ាយការ៉េ) ខេត្តអ៊ីបារ៉ាគិមានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តហ្វូគូស៊ីម៉ានៅភាគខាងជើង ខេត្តតូឈិហ្គិនៅភាគពាយ័ព្យ ខេត្តសៃតាម៉ានៅភាគនិរតី ខេត្តឈីបានៅភាគខាងត្បូង និងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកទៅខាងកើត

ទីក្រុងមីតុគឺជារាជធានីនិងទីក្រុងធំបំផុតរបស់ខេត្តអ៊ីបារ៉ាគិ ជាមួយទីក្រុងធំៗផ្សេងទៀត រួមទាំងទីក្រុងត្ស៊ឹគឹបា, ហ៊ីតាឈិ, និងហ៊ីតាឈិណាកា ខេត្តអ៊ីបារ៉ាគិមានទីតាំងនៅលើឆ្នេរសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកភាគខាងកើតរបស់ប្រទេសជប៉ុនទៅភាគឦសាននៃទីក្រុងតូក្យូ និងគឺជាផ្នែកមួយនៃតំបន់អភិមហានគរតូក្យូ តំបន់ទីប្រជុំជនដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតនៅលើពិភពលោក ខេត្តអ៊ីបារ៉ាគិមានបឹងកាស៊ឹមិហ្គាអ៊ុរ៉ា បឹងធំទីពីរនៅប្រទេសជប៉ុនគឺទន្លេតូណិ​ ទន្លេដែលវែងជាងគេទីពីររបស់ប្រទេសជប៉ុន និងអាងបង្ហូរទឹកធំជាងគេ និងភ្នំត្ស៊ឹគឹបា ភ្នំដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន ខេត្តអ៊ីបារ៉ាគិក៏ជាកន្លែងរបស់សួនកៃរ៉ាគឹដែលជាសួនឧទ្យានដ៏អស្ចារ្យមួយក្នុងចំណោមសួនច្បារទាំងបីរបស់ប្រទេសជប៉ុនផងដែរ និង​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​ដ៏​សំខាន់​មួយ​សម្រាប់​សិល្បៈ​ក្បាច់គុនអៃគីដុ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តរបស់ប្រទេសជប៉ុន
ប៊ុន អ៊ុម

រូបភាពតូច| ផ្លាកសពនៅទីបញ្ចុះសព Trivaux ក្នុងទីក្រុង មឺដុន ប្រទេសបារាំង
**ព្រះអង្គម្ចាស់ប៊ុន អ៊ុម** **ឬ ព្រះអង្គម្ចាស់ ប៊ុន អ៊ុមណាចម្ប៉ាសក្ដិ** ;    ;   កើតនៅថ្ងៃទី 2 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1912 ដល់ថ្ងៃទី 17 ខែមីនា ឆ្នាំ 1980) ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទ រត្ន័សាដាណៃយ្យ និងជាព្រះអង្គម្ចាស់តំណពូជនៃ ព្រះរាជាណាចក្រចម្ប៉ាសក្តិ ហើយក៏ជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រឡាវ ពីខែមីនា ឆ្នាំ 1949 ដល់ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1950 និងម្តងទៀតពីខែធ្នូ ឆ្នាំ 1960 ដល់ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1962 

## ឯកសារយោង
យមលោក

យមលោក ឬអបាយភូមិបួនយ៉ាងក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមានដូចជា 
# នរកគឺជាទីអបាយភូមិ ដែលមានរណ្តៅជាលំនៅនៃសត្វមានបាប
# ប្រេតគឺជាសត្វកើតក្នុងអបាយភូមិមួយពួក
# អសុរកាយគឺជាអទិស្សមានកាយច្រើនពួកជាអបាយសត្វ
# តិរច្ឆានគឺជាសត្វទីទៃពីមនុស្សដូចជាគោ ក្របីជាដើម។
## ឯកសារយោង
ប្រាសាទជម

ប្រាសាទជមមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងក្រុមប្រាសាទព្រះពិធូ ដែលទទួលរងការខូចខាតធ្ងន់ធ្ថរ ដោយផ្អែកលើស្ថានភាពខូចខាតរបស់ប្រាសាទ ការងារជុសជុលតម្រូវឱ្យអ្នកជំនាញអនុវត្តបច្ចេកទេសអាណាស្ទីលូស ពោលគឺត្រូវធ្វើការរូសរើតួនៃប្រាសាទទាំងស្រុង ដើម្បីធ្វើការពង្រឹងគ្រឹះ ពង្រឹងរចនាសម្ព័ន្ធពាក់ព័ន្ធផ្នែកខាងក្រោម ជួសជុលថ្ម ដែលបាក់ខូច និងរៀបចំតួប្រាសាទឡើងវិញ ដោយរក្សាឱ្យបានទម្រង់ដើមទាំងស្រុង។ គម្រោងជួសជុលនេះត្រូវប្រើពេលវេលារយៈ៣ឆ្នាំ ដោយចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ២០២១។ គម្រោងនេះមានការសហការរវាងអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា ជាមួយមូលនិធិបេតិកភណ្ឌពីភពលោក។
## ឯកសារយោង
សារមន្ទីរកុលាលភាជន៍អង្គរភូមិតានី

សារមន្ទីរកុលាលភាជន៍អង្គរភូមិតានីមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិតានី ឃុំរុនតាឯក ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៣២គីឡូម៉ែត្រ ភាគឥសានក្រុងសៀមរាប ដែលជាសារមន្ទីរកុលាលភាជន៍ដំបូងនៅប្រទេសកម្ពុជា បានសាងសង់នៅលើទីតាំងស្ថានីយបុរាណវិទ្យាផ្ទាល់។ នាអំឡុងសតវត្សរ៍ទី១០ និងសតវត្សរ៍ទី១១ ក្នុងសម័យអង្គរទីនេះជាទីតាំងឧស្សាហកម្មផលិតកុលាលភាជន៍ខ្មែរសម្រាប់បម្រើឱ្យជីវភាពរស់នៅរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ។ សំណល់ទួលបុរាណ បំណែកកុលាលភាជន៍រាប់លានបំណែក គ្រប់ដណ្តប់នៅលើផ្ទែទំនប់មានប្រវែងប្រហែល ៤០០ម៉ែត្រ មានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការសិក្សាស្រាវជ្រាវពីវិស័យកុលាលភាជន៍ខ្មែរ ដែលវិស័យនេះ ទើបមានការចាប់អារម្មណ៍ពីសំណាក់សិក្សាស្រាវជ្រាវ ក្រោយពីប្រទេសជាតិមានសុខសន្តិភាពបរិបូណ៍មកនេះ ដែលមុនសម័យសង្គ្រាមមានការសិក្សាតិចតួចនៅឡើយ។ ដោយយល់ថា បណ្តុំឡបុរាណភូមិតានីមានសារៈសំខាន់លើការសិក្សាស្រាវជ្រាវវិស័យកុលាលភាជន៍ខ្មែរ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាបានកំណត់ព្រុំតំបន់ការពារឡបុរាណសម័យអង្គរក្នុងទំហំផ្ទៃដី៣៤ហិចតា គ្របដណ្តប់ល់ទំបន់បុរាណប្រវែង៩០០ម៉ែត្រ ដែលមានក្រុមឡចំនួន៥ក្រុម។ ក្រុមក ខ គ ឃ​ ង ក្នុងនោះមាន២៧តួឡបុរាណ និងត្រពាំងបុរាណតូចធំជាច្រើន ដែលសិក្សាស្រាវជ្រាវសន្មតថាជារណ្តៅដីឥដ្ឋសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់សង្វាក់ផលិតកម្មកុលាលភាជន៍នៅឡតានីផ្តាល់។ សារមន្ទីរនេះ មជ្ឍមណ្ទលតាំងបង្ហាញកុលាលភាជន៍ច្រើនប្រភេទ ដែលអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវបុរាណវិទ្យាបានរកឃើញរណ្តៅកំណាយបុរាណអំពីបណ្តុំឡបុរាណនានា ជុំវិញ និងនៅក្នុងតំបន់អង្គរ ក្នុងនោះមានដូចជា ស្ថានីយឡបុរាណអន្លុង់ធំ ខ្នាពោធិ៍ សសី បង្កោង និងតានីផ្ទាល់យកមកដាក់តាំងបង្ហាញនៅក្នុងសារមន្ទីរនេះ។
## ឯកសារយោង
ព្រះយាខាំម៉ាវវិល័យ

**ព្រះយាខាំម៉ាវវិល័យ** (    , 1892 – 1965)  គឺជាអ្នកនយោបាយ ឡាវ ។ លោកកើតនៅ ហ្លួងព្រះបាង ហើយបានទទួលការអប់រំនៅប្រទេសបារាំង ហើយនៅទីបំផុតនៅឆ្នាំ 1917 បានចូលបម្រើការងារជាអ្នកគ្រប់គ្រងអាណានិគមបារាំងនៅប្រទេសឡាវ។ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជាអភិបាលក្រុង វៀងចន្ទន៍ ពីឆ្នាំ 1941 ដល់ឆ្នាំ 1945 ។  ហើយបានដើរតាមរដ្ឋាភិបាលនិរទេស។ បន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខាលើអនុសញ្ញាទូទៅបារាំង-ឡាវក្នុងឆ្នាំ 1949 លោកខាំមោវិល័យ បានត្រលប់ទៅ អាណាព្យាបាលបារាំងនៃប្រទេសឡាវ ហើយត្រូវបានតែងតាំងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ និងសុខភាពនៅឆ្នាំ 1950។ 

នៅឆ្នាំ ១៩៥៥ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធាន ក្រុមប្រឹក្សារាជវង្ស ។ 

## ឯកសារយោង
សុន្ទរ ប៉ាថាំម៉ាវង្ស

**ឧត្តមសេនីយស៊ុនធន ប៉ាថមម៉ាវង្ស** (    , 1911–1985)  ជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃ ព្រះរាជាណាចក្រឡាវ ពីថ្ងៃទី 31 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1959 ដល់ថ្ងៃទី 7 ខែមករា ឆ្នាំ 1960 និងជានាយសេនាធិការកងទ័ពនៃ កងយោធពលខេមរភូមិន្ទឡាវ ។ 

## ឯកសារយោង
គូ អភ័យ

រូបភាពតូច|លោកគូ អភ័យនៅឆ្នាំ១៩៥៥
**គូ អភ័យ** (    ; ថ្ងៃទី 7 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1892  - ថ្ងៃទី 1 ខែមេសា ឆ្នាំ 1964  ) គឺជាអ្នកនយោបាយឡាវ។

លោកជាអភិបាលខេត្ត ចំប៉ាសក្តិ ពីឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ឆ្នាំ ១៩៤៧ នៅពេលដែលលោកត្រូវបានតែងតាំងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ និងសុខាភិបាល។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៩ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធាន ក្រុមប្រឹក្សារាជវង្ស ។ 

លោក​ត្រូវ​បាន ​ព្រះមហាក្សត្រ​ឡាវ ​តែងតាំង​ជា ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ​នៃ ​ព្រះរាជាណាចក្រ​ឡាវ ​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៧ ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៦០ ដល់​ថ្ងៃ​ទី​៣ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៦០។

គាត់គឺជាបងប្រុសរបស់ ញ៉យ អភ័យ ដែលមានតួនាទីជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ និងវិចិត្រសិល្បៈជាតិ ហើយក៏ជាឪពុករបស់ ឧត្តមសេនីយ គោព្រះសិទ្ធ អភ័យ (១៩៣២-២០១១) ដែលបាន ធ្វើរដ្ឋប្រហារ ស្តាំនិយម នៅថ្ងៃទី ១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៦៤   

## ឯកសារយោង
សមស្និទ្ធ វងកតរតនៈ

**ព្រះអង្គម្ចាស់ចៅសមស្និទ្ធ វងកតរតនៈ** ឬ​ **សុំសៈនីត វ៉ុងកុតរ៉ាត់តៈណៈ** (    ; ១៩ មេសា ១៩១៣ &#x2013; ១៩៧៥)  ជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០។

គាត់កើតនៅ ហ្លួងព្រះបាង ប្រទេសឡាវ ។ ព្រះមាតារបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាម សាំង ហីមខេម ជាបុត្រីមួយព្រះអង្គម្ចាស់ ប៊ុនខុង បានរៀបអភិសេកជាមួយព្រះអង្គម្ចាស់ ចៅសុវណ្ណរាជ  ដែលក្រោយមកនឹងឡើងធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដោយធ្វើឱ្យព្រះអង្គម្ចាស់ សុវណ្ណភូមា ព្រះអង្គម្ចាស់ សុភានុវង្ស ព្រះអង្គម្ចាស់ ភេ តសារ៉ាត់ និងព្រះអង្គម្ចាស់ កិន្ដាវង្ស ជាឪពុកមារបស់ព្រះអង្គ។

គាត់ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ និងយុត្តិធម៌ក្នុងរដ្ឋាភិបាល ឡាវឥស្សរៈ ពីឆ្នាំ ១៩៤៥ ដល់ ១៩៤៦ ហើយបានដើរតាមគណៈរដ្ឋមន្ត្រី និរទេសខ្លួននៅប្រទេសថៃ ឆ្នាំ ១៩៤៦-១៩៤៩។  ក្រោយ​ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​ឡាវ លោក​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា ​រដ្ឋមន្ត្រី​ហិរញ្ញវត្ថុ (១៩៥៩-១៩៦០) និង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​យុត្តិធម៌។ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវ ដោយស្តេចនៅខែមិថុនាឆ្នាំ 1960 ហើយរដ្ឋាភិបាលរបស់គាត់ត្រូវបានផ្តួលរំលំនៅពេលក្រោយនៅឆ្នាំ 1960។ 

គាត់ត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជា ប្រធានរដ្ឋសភា ពីឆ្នាំ 1961 ដល់ឆ្នាំ 1963។ 

## ឯកសារយោង