open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
តេទុលលែន

**តេទុលលែន** ( /t ər ˈ t ʌ l i ə n / ; Latin   ; c. ១៥៥ – c. ២២០&nbsp;AD  ) គឺជាអ្នកនិពន្ធ គ្រិស្តបរិស័ទសម័យដើម ដ៏សំបូរបែបពី ទីក្រុង ខាធេច ក្នុង ខេត្តរ៉ូម៉ាំងនៃទ្វីបអាហ្រ្វិក ។   គាត់គឺជាអ្នកនិពន្ធគ្រិស្តសាសនិកដំបូងគេដែលបង្កើតសារជីវកម្មដ៏ទូលំទូលាយនៃអក្សរសិល្ប៍គ្រីស្ទាន ឡាទីន ហើយជា អ្នកសុំទោសគ្រីស្ទាន សម័យដើម និងជាអ្នកប្រឆាំង អំពើខុសឆ្គង រួមទាំង សាសនាគ្រឹស្ត សហសម័យ។ 

តេទលលែន ជា​អ្នក​ទ្រឹស្ដី​ដំបូង​គេ​ដែល​សរសេរ​ជា​ភាសា​ឡាតាំង ហើយ​ដូច្នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា "បិតា​នៃ ​សាសនា​គ្រិស្ត​ឡាទីន ",   ព្រម​ទាំង​ជា " អ្នក​បង្កើត​ទ្រឹស្ដី​លោក​ខាង​លិច "។  គាត់​ប្រហែល​ជា​ល្បី​បំផុត​សម្រាប់​ការ​ជា​អ្នក​សរសេរ​ដំបូង​នៅ​ឡាតាំង​ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា​ប្រើ​ពាក្យ *​ព្រះត្រីឯក* (ឡាតាំង៖ *trinitas* )។ 

តេទុលលែន បាន​បង្កើត​គោលគំនិត​ទ្រឹស្ដី​ថ្មី ហើយ​បាន​ជំរុញ​ការ​អភិវឌ្ឍ​នៃ​គោលលទ្ធិ​សាសនាចក្រ​ដំបូង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការបង្រៀនខ្លះរបស់គាត់ ដូចជា ការចុះចូល នៃ ព្រះរាជបុត្រា និង ព្រះវិញ្ញាណ ចំពោះ ព្រះវរបិតា ក្រោយមកត្រូវបានបដិសេធដោយសាសនាចក្រ។  យោងតាម លោក Jerome ក្រោយមកគាត់បានចូលរួមជាមួយនិកាយ ម៉ុងតានីស ហើយប្រហែលជាបាន ក្បត់ជំនឿ ។  ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកប្រាជ្ញសម័យទំនើបជំទាស់នឹងរឿងនេះ។ 

## ឥទ្ធិពលលើ Novatianism 
Novatians បានបដិសេធការអភ័យទោសចំពោះអ្នកថ្វាយបង្គំរូបព្រះ ឬចំពោះមនុស្សដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាបដ៏អាក្រក់ផ្សេងទៀត ហើយបានប្រើប្រាស់យ៉ាងច្រើននូវស្នាដៃរបស់ តេទលលែន ។ Novatians ខ្លះថែមទាំងបានចូលរួមជាមួយ Montanists ។  ទស្សនៈរបស់ Novatian លើ ព្រះត្រីឯក និង ព្រះគ្រិស្ត ក៏មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដោយ តេទុលលែន ផងដែរ។ 

Ronald E. Heine សរសេរថា "ជាមួយនឹង Novatianism យើងត្រលប់ទៅស្មារតីរបស់តេទុលលែននិងបញ្ញវិន័យរបស់គ្រីស្ទបរិស័ទ។
និរោធ

ក្នុង ពុទ្ធសាសនា **និរោធ** "ការរលត់" "ការផុតរលត់"  សំដៅ​ដល់​ការ​រលត់ ឬ​លះ​បង់​នូវ​តណ្ហា និង​តណ្ហា។  អរិយ​សច្ច​ទាំង​៤ ដែល​ពោល​ថា ទុក្ខ ( ទុះខ ) រលត់ កាល​បើ​តណ្ហា និង​តណ្ហា​រលត់។ 

យោងទៅតាម Thubten Chodron និរោធ គឺជាការបាត់ខ្លួនចុងក្រោយនៃបទពិសោធន៍អាក្រក់ទាំងអស់ និងបុព្វហេតុរបស់ពួកគេតាមរបៀបដែលពួកគេអាចលែងកើតឡើងម្តងទៀត។  ការ​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​ព្រះនិព្វាន នាំ​ទៅ​រក​ការ​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​ព្រះនិព្វាន (ហៅ​ថា ព្រះ​និព្វាន ) ជា​សភាព​នៃ​សេចក្ដី​សុខ និង​សេរីភាព​ពី​ទុក្ខ។

## ឯកសារយោង 
## ប្រភព
វត្តស្រះទន្លេ

**វត្ត​ស្រះ​ទន្លេ** (วัดสระทะเล) ជាវត្ត ​ហ្លួង ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​បញ្ជា​របស់​ព្រះសង្ឃ ​មហានិកាយ ដែល​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង ​ឃុំ​ស្រះ​ទន្លេ ស្រុក​ពយុហគិរី ខេត្តនគរសុវណ៌ មានផ្ទៃដី 60 រ៉ៃ 1 ngan 78 ការ៉េ 

វត្ត​ស្រះទន្លេសា​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​សគ១៨០៤57 ស្ថិតនៅភូមិស្ទន្លេឡី។ ពីមុនឈ្មោះ ណនទន្លេ។ ព្រោះនៅជាប់ស្រះទឹក ក្រោយមក ព្រះតេជគុណបិតា ថេត បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ភូមិ ហើយសុំឱ្យបង្កើតវត្តមួយនៅខាងត្បូងវាលភក់។ ហើយ​បាន​ធ្វើ​វាលភក់​ក្លាយជា​ស្រះ​ទឹក​ដែល​មាន​ផ្ទៃដី​ប្រមាណ​២០​រ៉ៃ ទើប​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ពី​ស្រះ​ទឹក​ទៅជា​ស្រះទន្លេ ហើយ​វត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម។  

វត្ថុស័ក្តិសិទ្ធិសំខាន់មួយគឺ ហ្លួងផដាំ នៃវត្តស្រះទន្លេ អ្នកភូមិបានឃើញព្រះពុទ្ធបដិមាធំបីនៅកណ្តាលព្រៃស្រោង។ បច្ចុប្បន្ននេះនៅសល់តែមួយ។ អ្នក​ភូមិ​ហៅ​ថា *ហ្លួងផដាំ* គ្មាន​នរណា​ដឹង​ពី​ប្រវត្តិ​នៃ​វត្ត​ស្រះ​ទន្ល ដែល​ក្លាយ​ជា​ប្រាសាទ​ដែល​គេ​បោះ​បង់​ចោល​នោះ​ទេ រហូតដល់ពេល ឆ្នាំ 1955 មេភូមិ Poon Kaewkong បានបញ្ចុះបញ្ចូលអ្នកភូមិឱ្យយកស័ង្កសីមកគ្របរូបព្រះពុទ្ធ។ ក្រោយ​មក​ក៏​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​អ្នក​ជឿ​បាន​រួម​គ្នា​សាង​សង់​អគារ​សម្រាប់​បាំង​រូប​ព្រះពុទ្ធ។ ហើយ​បាន​ជួយ​ពង្រីក​ជុំវិញ  ដើម្បី​ធ្វើ​ជា​អគារ​ពហុ​បំណង​សម្រាប់​ប្រើប្រាស់​ក្នុង​សកម្មភាព​ពុទ្ធសាសនា ហ្លួងផដាំប្រហែលជាត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងសម័យសុខោទ័យ ហើយមានអាយុកាលប្រហែល 700 ឆ្នាំ 

ព្រះវិហារមានព្រះសង្ឃ គឺ ហ្លួងផថេត ដែល​អ្នក​ភូមិ​គោរព​យ៉ាង​ខ្លាំង ព្រះអង្គ​មាន​ជំនាញ​ខាង​វេទមន្ត​ទឹក​បរិសុទ្ធ មាន​សុន្ទរកថា​ត្រឹមត្រូវ ហើយ​ជា​អ្នក​ជំនាញ​ខាង​វិបស្សនា​សមាធិ។

វត្តនេះមានបំណែកឥដ្ឋនិងថ្មដែលជាសំណល់សិល្បះខ្មែរ ប្រហែលក្នុងរចនាបថបាភួន។

## យោង
ទុក្ខ

***ទុក្ខ*** ( /ˈ d uː k ə / ) *(* សំស្ក្រឹត៖ दुःख , ទេ; បាលី: dukkha,ទុក្ខ) អត្ថន័យរបស់វាអាស្រ័យទៅលើបរិបទ ហើយអាចសំដៅជាពិសេសទៅលើ "ភាពមិនគាប់ចិត្ត" ឬ "ភាពមិនសុខស្រួល" នៃអត្ថិភាពបណ្តោះអាសន្ន ដែលយើងចង់បាន ឬចាប់យកនៅពេលដែលយើងល្ងង់ខ្លៅចំពោះភាពបណ្តោះអាសន្ននេះ។ [1] [2] [3] [4] [note 1] ក្នុងពុទ្ធសាសនា ទុក្ខ ជាចំណែកនៃ អរិយសច្ចទាំង ៤ និងជាសញ្ញាមួយក្នុងចំណោម សញ្ញាណទាំងបី ។ ពាក្យនេះក៏លេចឡើងនៅក្នុងគម្ពីរនៃ សាសនាហិណ្ឌូ ដូចជា Upanishads នៅក្នុងការពិភាក្សាអំពី មោក្ស (ការរំដោះខាងវិញ្ញាណ) ។  

ពាក្យយ *​ទុក្ខ វិញ* ច្រើន​តែ​ចេញ​មក​ពី​បុព្វបទ *ទុ-* ("អាក្រក់" ឬ "ពិបាក") និង ឫស *ខ* ("ទទេ" "រន្ធ") ដែល​មាន​ន័យ​ថា អ័ក្ស​ដែល​សម​មិន​ល្អ​របស់​រទេះ ឬ​រទេះ​ដែល​ផ្តល់​ឱ្យ"។ ការជិះរដិបរដុបខ្លាំង"   វាពិតជាអាចមកពី *ទុះ-ស្ថទុះ-* ដែលជា "dis-/ bad- + stand-" នោះគឺ "ឈរអាក្រក់មិនស្ថិតស្ថេរ" "មិនស្ថិតស្ថេរ" ។  [10] [11] [12]

## និរុត្តិសាស្ត្រ និងអត្ថន័យ 
*ទុះខ* [14] វាក៏ជាគំនិតមួយនៅក្នុងសាសនាឥណ្ឌាអំពីធម្មជាតិនៃបាតុភូតអន្តរកាលដែលមានពីធម្មជាតិ "មិនរីករាយ" "ទុក្ខ" "ការឈឺចាប់" "ទុក្ខព្រួយ" "ទុក្ខព្រួយ" "ទុក្ខព្រួយ" ឬ "ទុក្ខព្រួយ" ។  [14] ពាក្យ *ទុះខ* មិនមានការបកប្រែជាភាសាអង់គ្លេសតែមួយពាក្យទេ ហើយបង្កប់នូវទិដ្ឋភាពផ្សេងៗគ្នានៃបទពិសោធន៍មិនល្អរបស់មនុស្ស។ [2] [14] វាច្រើនតែយល់ថាផ្ទុយពី *សុខ* មានន័យថា "សុភមង្គល" "ការលួងលោម" ឬ "ភាពងាយស្រួល"។ 

## កំណត់ចំណាំ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
វត្តមហាធាតុ (ខេតជ័យនាថ)

**វត្តមហាធាតុវត្ត** ជាប្រាសាទមួយស្ថិតនៅ ស្រុកប្រាកស្ជារាចា ស្រុកសនខបុរី ខេជ័យនាថៃណាត វា​ជា​ប្រាសាទ​បុរាណ​មួយ​របស់​មឿង​ប្រាក ឬ​មឿងសាន។ ដើមឡើយ​វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា "វព្រះធាតុធាតុ ឬ​វត្ត​ហួមឿង" ហើយ​ត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​មុន​សម័យ​អយុធ្យា។ 

នៅជិតប្រាសាទនេះមានសំណល់វត្ថុបុរាណខ្មែរមានពុទ្ធបដិមារចនាបថបាយ័ន,យោនីនិងផ្ដែរចនាបថបាភួនផងដែរ
រូបភាពតូច| ប្រាសាទប្រាំបួនបន្ទប់ វត្ត​មហា​ធម្ម​សញ្ញ​បុរី
ថ្ងៃទី 30 ខែតុលា សាស្រ្តាចារ្យ ឆ្នាំ ១៩៩២  ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រិយ៍ មហាចក្រី សិរិនថន ព្រះនាងមហាចក្រី សិរិនថន ព្រះអង្គ​បាន​នាំ​សិស្ស​ចៅសង្កាត់​ចោមចៅ​ទៅ​សិក្សា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​វត្ត​ធាតុហើយ​ក៏​បាន​យាង​ទៅ​សួរសុខទុក្ខ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ក្នុង​ពេល​ជាមួយ​គ្នា​នោះ ព្រះអង្គ​បាន​ប្រគេន​បច្ច័យ​ចំនួន ៣០០០ បាត​ដល់​ព្រះវិហារ រួម​នឹង​សម្ភារ​សម្រាប់​អាចារ្យ។ (ព្រះគ្រូ ឆៃយ៉ា គីសុផុន ព្រះចៅអធិការ ទទួលព្រះចៅអធិការវត្ត)

## យោង
គោសាលា

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| គោសាលា ដំបូងបង្អស់របស់ពិភពលោក Rewari
**គៅសាលា** ឬ **គោសាលា** ( ហិណ្ឌូ:  गौशाला, គៅឝាលា    ) គឺជាជម្រកការពារសម្រាប់ គោវង្វេង នៅក្នុង ប្រទេសឥណ្ឌា ។ ជំនួយ និងអំណោយរបស់រដ្ឋាភិបាល គឺជាប្រភពចំណូលចម្បងនៃជម្រកគោនៅប្រទេសឥណ្ឌា។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2014 នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាល BJP ចូលកាន់អំណាចនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ឥណ្ឌាបានចំណាយប្រាក់ ₹₹  នៅលើជម្រកសត្វគោក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំរវាងឆ្នាំ 2014 និង 2016 
រូបភាពតូច| គោសា នៅ Guntur, Andhra Pradesh ។
រូបភាពតូច| គោសាលា នៅបរិវេណប្រាសាទ Mayapur ISKCON នៅ West Bengal

## ការពិពណ៌នា 
រូបភាពតូច| នាយករដ្ឋមន្ត្រី Jawaharlal Nehru ធ្វើទស្សនកិច្ចនៅ គោសាលា ក្នុងដំណើរទេសចរណ៍ Gujarat របស់គាត់ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៩
គោសាលា ពាក្យ សំស្ក្រឹត ("គោ" មានន័យថាគោនិង "សាលា" មានន័យថាកន្លែងជម្រក: គោ + សាលា = ជម្រកសម្រាប់សត្វគោ) មានន័យថាលំនៅដ្ឋានឬ ជម្រក សម្រាប់សត្វគោកូនគោនិងមេគោ។ 

## ឯកសារយោង
ឆ័ត្រី

រូបភាពតូច|270x270ភីកសែល| ឆ័ត្រី នៅជិត Bada Bagh រដ្ឋ Rajasthan
រូបភាពតូច| ឆ័ត្រី ស្ថិតនៅលើជ្រុងនីមួយៗនៃសាលទស្សនិកជនក្នុងវិមាន Fatehpur Sikri ។
***ឆ័ត្រី*** គឺជា ​ព្រះពន្លា​ពាក់ កណ្តាល​បើកចំហ កម្ពស់​ដែល​មាន​រាង​ជា​ដំបូល​ដែល​ត្រូវបាន​ប្រើប្រាស់​ជា​ធាតុ​នៅក្នុង ​ស្ថាបត្យកម្ម​ឥណ្ឌូ​ឥស្លាម  និង ​ស្ថាបត្យកម្ម​ឥណ្ឌា ​។ ពួកវាភាគច្រើនជាការ៉េ ប្រាំបី និងមូល។ 

## ឯកសារយោង
វត្តមហាធាតុ (ខេត្តសុខោទ័យ)

**វត្តមហាធាតុ** ជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយ ដូចជា វត្តមហាធាតុ ដែលជាវត្តរបស់ស្តេចក្នុងតំបន់វាំង សុខោទ័យ  កាលពីអតីតកាល បច្ចុប្បន្នមានទីតាំងនៅកណ្តាល ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រសុខោទ័យ ស្រុកមឿងកៅ ស្រុកមឿងសុខោទ័យ ខេត្តសុខោទ័យ

វត្តមហាធាតុ ជាប្រាសាទធំជាងគេក្នុងក្រុង។ កសាង​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​១៨ ឬ​ដើម​សម័យ​សុខោទ័យ ក្នុង ​សិលា​ចារឹក​ព្រះបាទ​រាម​ខេមរភូមិន្ទ ឆ្នាំ ១៨៣៥ (សសរ ១ ចំហៀង ២ ខ្សែ ២៣-២៦) ចែង​ថា វត្ត​នេះ "នៅកណ្តាលក្រុងសុខោទ័យនេះ មានប្រាសាទមួយមានរូបព្រះពុទ្ធរាម" ដែលមានន័យថា ប្រាសាទរាជនៅត្រើយខាងកើតនៃព្រះចេតិយ ដែលគេប្រើសម្រាប់តម្កល់ព្រះពុទ្ធរូបសំរិទ្ធ រចនាប័ទ្ម សុខោទ័យ ដែលមានទទឹងភ្លៅ។ 6.25 ម៉ែត្រ ព្រះ​មហា​ធម្មរាជា លី​តៃ ទ្រង់​បញ្ជា​ឲ្យ​គេ​បោះ​និង​ប្រារព្ធ​នៅ​ឆ្នាំ ១៣៦១។  

វត្តមហាធាតុក៏មានធាតុសំខាន់ៗផងដែរគឺ៖ មហាធាតុចេតិយ និងចេតិយដែលមានរាងជាប្រាង្គចំនួន ៨ ដែលដើរតួជាចេតិយនៅចំហៀង (ទិស)។ ចំណែក​ចេតិយ​នៅ​ជ្រុង​ទាំង​បួន​នោះ​គឺ​ជា​ចេតិយ​រាង​ជា​ប្រាសាទ​មាន​កំពូល​ប្រាំ​ដែល​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​សិល្បៈ​បាកាន-ហរិពហុនឆៃ-លន់ណា  ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ឧទាហរណ៍​មួយ​នៃ​ចេតិយ​រាង​ប្រាសាទ​សុខោទ័យ​ពិត​ប្រាកដ​នោះ។ នៅតែស្ថិតក្នុងលក្ខខណ្ឌពេញលេញបំផុតមួយ។

ប្រាសាទនេះជាអតិតប្រាសាទខ្មែរដែលប្រហែលជាសតវត្សទី១៤បានកែប្រែប្រាសាទខ្មែរទៅជាចេតិយថេរវាទ។ យើងអាចឃើញថ្មបាយក្រៀម។ នៅខាងត្បូងនិងខាងជើងគឺយើងឃើញបណ្ណាល័យរបស់ខ្មែរយ៉ាងច្បាស់។

## រូបភាព 
## យោង
វត្តធម្មិករាជ

**វត្តធម្មិករាជ** ជា​ប្រាសាទ​ដែល​ខូច​ខាត​ទុក​ជា​កន្លែង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​លើ​កោះ​ក្រុង​ក្បែរ​ផ្លូវ​អ៊ូថុង ខាង​ក្រៅ​ឧទ្យាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​អយុធ្យា ក្នុង ​ខេត្ត​ព្រះ​នគរ​ស៊ី​អយុធ្យា ប្រទេស​ថៃ។ ប្រាសាទ​នេះ​បាន​ទទួល​ការ​ជួសជុល​ជា​ច្រើន​ដង។ ទោះបីជាសំណង់ជាច្រើននៅតែស្ថិតក្នុងការបំផ្លិចបំផ្លាញក៏ដោយ ក៏អគារថ្មីៗត្រូវបានបន្ថែមផងដែរ ព្រោះឥឡូវនេះវាជាប្រាសាទសកម្ម។

លក្ខណៈសំខាន់ៗរួមមាន ចេតិយសិង្ហឡុំ  ចេតិយ​រាង​កណ្ដឹង ​ដ៏​ធំ​មួយ​ដែល​មាន​គោល​ប្រាំបី​ជ្រុង​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ដោយ ​រូប​សត្វ​តោ ​លម្អិត​ធ្វើ​ពី​ឥដ្ឋ និង​បាយអ​ជាមួយ​នឹង​ការ​តុបតែង​រូបចម្លាក់។ ចេតិយ​នេះ​ក៏​រួម​បញ្ចូល ​រូប​នាគ ​ពហុ​ក្បាល​ផង​ដែរ ហើយ​សំណល់​នៃ​បូជនីយដ្ឋាន​តូច​ៗ និង​តួ​ចេតិយ​ត្រូវ​បាន​រាយប៉ាយ​នៅ​ជុំវិញ​នោះ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
វត្តធម្មករាជ ទំនង​ជា​មាន​ការ​បង្កើត ​អាណាចក្រ​អយុធ្យា ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៣៥១ ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ទៅ​នឹង​ការ​ទីក្រុងបស់​ខ្មែរ​ចំណាស់​មួយ​ឈ្មោះ អយុទយ ។ ភ័ស្តុតាងបុរាណវិទ្យាបង្ហាញថា ទីក្រុង ទ្វាវតី មុនសតវត្សរ៍ទី 12 មាននៅជិតទីតាំងនោះ ដោយមានសិង្ហថ្មបែបខ្មែរនៅជុំវិញចេតិយ និងក្បាលព្រះពុទ្ធសំរិទ្ធក្នុង រចនាបថអ៊ូថុង ។ កាលប្បវត្តិ​ថៃ​ខាង​ជើង​ក៏​បាន​លើក​ឡើង​ផង​ដែរ​ថា ព្រះ​រាជា​ធម្មិកការ​រាជ ជា​បុត្រ​របស់​ស្តេច សៃ ណាំភុង បាន​សាង​ព្រះ​វិហារ​ដោយ​ដាក់​ឈ្មោះ​វា​។

ប្រាសាទ​នេះ​មាន​រូប​ព្រះពុទ្ធ​សក្ការៈ​មួយ​អង្គ​នៅ​ក្នុង​បដិមា​មារ ដែល​គេ​ជឿ​ថា​មាន​អាយុកាល​តាំង​ពី​ដើម​ ​រតនៈកូស៊ីន ។ ប្រាសាទនេះគួរឱ្យកត់សម្គាល់សម្រាប់សិល្បៈមុនអយុធ្យា ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទិសដៅដែលត្រូវបានណែនាំសម្រាប់អ្នកចូលចិត្តសិល្បៈ។ ភ្ញៀវ​ទេសចរ​អាច​ចូល​ទៅ​កាន់ វត្តធម្មិករាជតាម​រយៈ​ផ្លូវ​ដូច​គ្នា​ទៅ​នឹង ព្រះមង្គលបពិត្រ និង វត្តព្រះស្រីសាន់ផេត
ឯកសារ:Templo_Thammikarat,_Ayutthaya,_Tailandia,_2013-08-23,_DD_08.jpg|alt=Nine-room Viharn, October 2013| វិហារប្រាំបួន ខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៣
ឯកសារ:Wat_Thammikarat_20231230.jpg|alt=Nine-room Viharn, December 2023| វិហារ ៩ បន្ទប់ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៣
ឯកសារ:Wat_Thammikarat_20231230_(II).jpg| ចេតិយសិង្ហឡោម
ឯកសារ:Ruins_of_Chedi_Singha_Lom_Wat_Thammikarat.jpg|alt=Chedi Singh Lom from west side| ចេតិយសិង្ហឡោម ពីខាងលិច
ឯកសារ:พระนอน_วัดธรรมิกราช_Reclining_Buddha_of_Wat_Thammikarat.jpg|alt=Inclined Buddha statue| រូបសំណាកព្រះពុទ្ធបដិមា
ឯកសារ:Buddha_from_Wat_Dhammikaraja.jpg|alt=Bronze Buddha Head kept in national museum| ព្រះពុទ្ធរូបសំរឹទ្ធិ តម្កល់ទុកក្នុងសារមន្ទីរជាតិ

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
បុរសឯកពិភពលោក

**បុរសឯកពិភពលោក**  () គឺ​ជាកម្មវិធី​ប្រកួត​សម្រស់​បុរសអន្តរជាតិ​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​អង្គការ​បវរកញ្ញា​ពិភពលោកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦។បេក្ខជនចូល​រួមនៅ​ក្នុងការប្រកួត​ប្រជែងសកម្មភាព​ផ្សេងៗ​រួម​មាន​ការ​ជិះ​ស្គី​លើ​ទឹក ការជិះ​កង់​ឡើង​លើភ្នំ ការហែលទឹក និង​ ការរត់ប្រណាំងម៉ារ៉ាតុង។ 

បុរសឯកពិភពលោកបច្ចុប្បន្នគឺ Daniel Mejía មកពីព័រតូរីកូ ដែលបានគ្រងតំណែងនៅថ្ងៃទី ២៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៤ នៅខេត្តប៊ិញថ្វឹន ប្រទេសយួន។

## ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ
## បេក្ខជនតំណាងប្រទេសកម្ពុជា 
## ឯកសារយោង
ស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ

[រូបភាពតូច| ដំបូល [មណ្ឌប និង វិមាន មានកំពស់ពីរជាន់។]]
**ស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូ** សំដៅលើប្រព័ន្ធប្រពៃណីនៃស្ថាបត្យកម្មនៅក្នុងកន្លែងគោរពបូជា ផ្នូរ និងអគារផ្សេងទៀតដែលបម្រើគោលបំណងនៃ សាសនាហិណ្ឌូ វិទ្យាសាស្រ្ត និងគោលការណ៍នៃស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុង Vastu និង Liberal Arts ដែលរួមមានការបង្កើតរូបព្រះ, ចម្លាក់ថ្ម និងគំនូរ   ព្រះវិហារព្រាហ្មណ៍ភាគច្រើនត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងសម័យមជ្ឈិមសម័យឥណ្ឌា។ ដែលគ្រប់គ្រងដោយចក្រភពមូស្លីម 

## សាសនាព្រាហ្មណ៍ (មន្ទីរ) 
[រូបភាពតូច| [គភ៌គ្រឹះ|គភ៌គ្រឹះហ នៅក្រោម វិមាន (Vimanam) កម្ពស់បួនជាន់។]]
ស្ថាបត្យកម្មសាសនាហិណ្ឌូ មានទម្រង់ផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន ប៉ុន្តែធម្មជាតិនៃ សាសនាហិណ្ឌូ នីមួយៗគឺដូចគ្នា។ វាមានសាលខាងក្នុងបំផុតដែលហៅថា " គភ៌គ្រឹះ " ដែលរូបភាពរបស់ មុតិ៍ ត្រូវបានគេតម្កល់ទុក បន្ទាប់មកមានសំណង់ផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានសាងសង់ដើម្បីព័ទ្ធជុំវិញបន្ទប់ គភ៌គ្រឹះ នេះ។ ធាតុសំខាន់ៗផ្សេងទៀតរួមមាន សិខរ (ឥណ្ឌាខាងជើង) ឬ វិមាន (ភាគខាងត្បូងប្រទេសឥណ្ឌា) ដែលជារចនាសម្ព័ន្ធប៉មដែលគ្របដណ្តប់គភ៌គ្រឹះដែលជារចនាសម្ព័ន្ធប៉មដែលគ្របដណ្តប់ ។ អគារទីសបរិក្រមធម្មតាទុកកន្លែងសម្រាប់ "មណ្ឌប*ram* " ( circumambulation ) mandap ដែលជាសាលប្រជុំសម្រាប់អ្នក*អន្ត្រាល*ើម្បីធ្វើពិធី។ ពេលខ្លះ antral មួ*មណ្ឌប*ូវបាន*គភ៌គ្រឹះ*់ mandapa និង *មណ្ឌប*rih chamber ។ ប្រហែលជាមាន mandapa ច្រើនជាងមួយ។ ប្រាសាទា​មាន​ទំហំ​ខុសៗ​គ្នា   ​កាល​ក៏​មាន​សាល​របាំ*នាថ*េស​ដែរ ដែល​គេ​ហៅ​ថា "ប្រាសាទ​ណាថា" ដូច​ជា​នៅ ​ប្រាសាទ​គោរាកុន្ទុន និង​អណ្ដូង​ដែល​គេ​ហៅ​ថា "គន្ធា" សម្រាប់​ងូតទឹក។

### គោបុរៈ 
រូបភាពតូច| រចនាប័ទ្មឥណ្ឌាខាងជើង គោបុរៈ កម្ពស់ទ្វេ។
គោបុរៈ គឺជារចនាសម្ព័ន្ធដែលមិនអាចខ្វះបានរបស់ព្រះវិហារ។ គោបុរៈគឺជាសាលច្រកចូល។ ជារឿយៗពួកគេត្រូវបានសាងសង់យ៉ាងស្រស់ស្អាត។ ហើយត្រូវបានសាងសង់យ៉ាងពេញនិយមដល់ទំហំធំ ជាពិសេសនៅក្នុង ប្រទេសឥណ្ឌាខាងត្បូង ( ស្ថាបត្យកម្ម ឌ្រាវិដ ) 

## អារាម 
អារាមហិណ្ឌូ ដូចជា មាថ និង  អាស្រម វិហារ ។  

## សមាធិទី 
សមាធិ (កន្លែង) គឺជា ទីបញ្ចុះសព ដែលអាចឬមិនមានសាកសព។ គោលដៅចម្បងនៃសមាធិគឺដើម្បីបង្កើតការយល់ដឹងកាន់តែច្រើនអំពី  ។

## រទេះរទេថ័ត្ន) 
[រូបភាពតូច| កលិនរថ នៃ [Vittala Temple|ប្រាសាទវិតតាឡា នៅ ហាំពី]]
នៅ​ក្នុង​សាសនា​ហិណ្ឌូ​ខ្លះ គេ​បាន​រក​ឃើញ​អគារ​មួយ​ដែល​គេ​ហៅ​ថា " រថ " ដែល​ជា​អគារ​ដែល​សង់​ឡើង​ជា​រាង​រទេះ​ធំ 

## ច្រកទ្វារ (តោរណៈ) 
តោរណៈ គឺជាច្រកចូលទៅកាន់កន្លែងគោរពបូជា   វាអាចប្រៀបធៀបទៅនឹង តូរី របស់ Jinja ក្នុង ប្រទេសជប៉ុន។

## បង្គោល (សតមភ៌) 
សតមភ៌ ជាបង្គោល  សាងឡើងដើម្បីចងចាំ ឬសំដែងការគោរពចំពោះអាទិទេព ឬបុគ្គល។ បង្គោល​ដែល​រក​ឃើញ​នៅ​ច្រក​ចូល​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា dhavats​ពេល​ខ្លះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​បង្គោល​ទង់ជាតិ ឬ​តុបតែង​ដោយ សិវលិង្គ និង​សត្វ​ពិសិដ្ឋ។

## ឆត្រី 
រូបភាពតូច| ម៉ូដែល ឆត្រី ពណ៌ស
ឆត្រី គឺជារចនាសម្ព័ន្ធនៃព្រះពន្លា។ វាត្រូវបានផ្អែកលើ ស្ថាបត្យកម្ម រាជស្ថាន

## ខាដ 
[រូបភាពតូច| មនុស្ស​ម្នា​ងូត​ទឹក​តាម​ដង​ទន្លេ [ฆาฏ|គង្គា ខាដ ក្នុង ​ក្រុង Varanasi។]]
ខាដ គឺជាជណ្តើរដែលនាំទៅទន្លេ។ ជាពិសេសទន្លេ ឬបឹងដ៏ពិសិដ្ឋ

## គោសាលា 
គោសាលា គឺជាផ្ទះរបស់ សត្វគោ ជាសត្វពិសិដ្ឋរបស់ហិណ្ឌូ។ ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​គេ​សង់​រោង​គោ​ក្របី​សម្រាប់​ចិញ្ចឹម​សត្វ​ដូច​ជា​គោ 

## យោង
ប្រណាល

រូបភាពតូច| ប្រណាល នៅ ប្រាសាទ Brihadisvara ក្នុង Thanjavur
រូបភាពតូច| ប្រណាលមួយទៀតនៅ ប្រាសាទ Brihadisvara, Thanjavur
នៅក្នុង ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទហិណ្ឌូ **ប្រណាល** ( IAST : praṇāla ) គឺជាច្រកបង្ហូរដែលភ្ជាប់ទៅនឹងជញ្ជាំងនៃ ប្រាសាទ ។ វា​បញ្ចេញ​ទឹក ​ថ្លា ឬ​វត្ថុ​រាវ​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​ចាក់​លើ​រូប​ព្រះ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ភ័ស្តុតាងដំបូងបំផុតនៃ ប្រណាល អាចចុះកាលបរិច្ឆេទពីសតវត្សទី ១មុនគ.ស. ដល់សតវត្សទី ២ នៃគ.ស. នៅតំបន់បុរាណវិទ្យា Kankali Tila នៅភាគខាងជើងប្រទេសឥណ្ឌា។ ប្រណាល បានបន្តប្រើក្នុងឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ រួមទាំងសម័យ គុប្ត ផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចម្លាក់ប្រណាលដែលឆ្លាក់យ៉ាងល្អិតល្អន់បានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងនៅក្នុងសតវត្សទី 8 នៃគ.ស។ ប្រណាល គឺជារឿងធម្មតានៅក្នុងផ្នែកជាច្រើននៃប្រទេសឥណ្ឌា។ ពួកគេមិនសូវមានជាទូទៅនៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មហិណ្ឌូនៃ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ទេ លើកលែងតែនៅជ្វា។ 

ប្រណាល ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ប្រណាលិ, ណាល, ណាលី,  គោមុខ, ឬ និគ៌ម ។  អ្នកបុរាណវិទូជនជាតិបារាំងនៅសតវត្សទី ២០ មួយចំនួនបានប្រើពាក្យ "សោម-សូត្រសោមា-" ដើម្បីពិពណ៌នាប្រណាលanala ប៉ុន្តែអត្ថបទរបស់ឥណ្ឌាបានបែងចែកយ៉ាងច្បាស់រវាងពាក្យទាំងពីរសោម-សូត្រsūtra គឺជាបន្ទាតប្រណាលanala ត្រូវបានដាក់។ 

## ការរចនា 
ប្រណាល ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​សម្រាប់​បង្ហូរ​ទឹក *អភិសេក-តេថ៌មអភិសេក-*, ទឹក*ឃេ*ោ,*។* *។*ghee, ល​ដែល​បាន​ចាក់​លើ​រូប​ព្រះ​នៃ​ប្រាសាទ​។ 

ប្រភេទប្រណាលទូទៅបំផុតនៅក្នុងប្រាសាទប្រវត្តិសាស្ត្រគឺ មករ-ប្រណាលមករ- ដែលស្រដៀងនឹង gargoyle អឺរ៉ុប។ វាពណ៌នាអំពីសត្វសមុទ្រទេវមករ។  មករ- ប្រណាល ប្រហែលជាបណ្តាលមកពីការផ្សារភ្ជាប់គ្នារបស់សត្វជាមួយនឹងទឹក។  អត្ថបទនៃសតវត្សទី ១១ *Samarangana Sutradhara* បានផ្តល់អនុសាសន៍ឱ្យធ្វើ ប្រណាលិ (មានន័យថា ប្រណាល) បង្ហូរជុំវិញទីសក្ការៈដោយមានច្រកចេញជារាង *គ្រឹះ* (ឬ *មករ* ) ។ *Vastushastra* របស់ Vishvakarma ដែលជាការបញ្ចប់ចុងសតវត្សរ៍ទី ១១ លើ ស្ថាបត្យកម្ម មារុ-គុជ៌រ ក៏និយាយអំពី ប្រណាល ផងដែរ។  *Aparajita-prchchha* ដែលចុះកាលបរិច្ឆេទនៅចុងសតវត្សទី ១២ ដល់ដើមសតវត្សទី ១៣ សំដៅទៅលើ *មករ-ប្រណាលមករ-* ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីលុបទឹកចេញពីប្រាជគតិgati (វេទិកា) ។ 
ឯកសារ:Drainage_outlet_from_temple.JPG|alt=Malava-style makara-pranala at the Bhojeshwar Temple| មលវ -រចនាប័ទ្ម មករ -ប្រណាល- នៅ ប្រាសាទ Bhojeshwar
ឯកសារ:KITLV_-_28606_-_Kurkdjian_-_Soerabaja_-_Gargoyle_at_the_Borobudur_temple_-_circa_1912.tif|alt=Makara-pranala at Borobudur, Indonesia| មករ-ប្រណាល នៅ Borobudur ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី
ឯកសារ:Water_outlet.jpg|alt=A makara-pranala at the Hazara Rama temple| មករ-ប្រណាល នៅ ប្រាសាទ Hazara Rama
ឯកសារ:Pranala.JPG|alt=A simple pranala at a temple in Tamil Nadu| ប្រណាលដ៏សាមញ្ញមួយនៅប្រាសាទមួយក្នុង រដ្ឋ Tamil Nadu
ឯកសារ:Crocodile_shaped_water_outlet_of_temple_in_Banda_at_Purulia.jpg|alt=A pranala at Banda Deul temple in West Bengal| ប្រណាលនៅប្រាសាទ Banda Deul ក្នុង West Bengal
ឯកសារ:Decorative_water_spout_in_Lakshmi_Devi_temple_complex_at_Doddagaddavalli.JPG|alt=Makara-pranala at Lakshmi Devi Temple| មករ-ប្រណាល នៅ ប្រាសាទព្រះនាងទេវី
ឯកសារ:Drainage_at_Someswer_Temple,_Bhangarh.JPG|alt=Pranala at Someshwar temple in Bhangarh Fort| ប្រណាល នៅប្រាសាទ Someshwar ក្នុង បន្ទាយ Bhangarh

## ឯកសារយោង
ប្រាសាទណងហង្ស

រូបភាពតូច|297x297ភីកសែល| ទីតាំងខ្មែរសំខាន់ៗ
**ប្រាសាទ ​ណង​ហង្ស** ជា​ទីសក្ការៈ​បូជា​របស់​ខ្មែរ​ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ ស្រុក​ណន​ឌី​ន​ដែ​ង ខេត្ត​ បុរីរម្យ ។ វា​ជា​ប្រាង្គ​ឥដ្ឋ​ចំនួន​បី បែរ​មុខ​ទៅ​ទិស​ខាង​កើត និង​សង់​លើ ​ថ្មបាយក្រៀម ​។ ប៉ម​ទាំង​បី​មាន​រាង​ការ៉េ​ក្នុង​ប្លង់​នៃ​ប្រភេទ​បោះជំហាន ប៉ម​កណ្តាល​ធំ​ជាង​គេ។ ទល់មុខប៉មខាងត្បូងគឺជាសំណង់បាក់បែកនៃអគារតូចមួយ ប្រហែលជា បណ្ណល័យ  ។ ទាំងមូលព័ទ្ធជុំវិញដោយជញ្ជាំង ថ្មបាយក្រៀម ដែលមានច្រកចូលពីរ គឺមួយទៅខាងកើត និងមួយទៀតនៅខាងលិច។ យោងតាមប្រភេទនៃការតុបតែង និងស្ថាបត្យកម្ម ទីសក្ការៈនេះស្ថិតក្នុងរចនាបថ បាពួន ហើយមានអាយុកាលតាំងពី សតវត្ស ទី១១ ។  

## រូបថត 

ឯកសារ:Prasat_Nong_Hong-005.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Nong_Hong-005.jpg|alt=Plan du site|ផែនទីផែនទី
ឯកសារ:Prasat_Nong_Hong-001.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Nong_Hong-001.jpg|alt=Vue d'ensemble du sud-est| ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃភាគអាគ្នេយ៍
ឯកសារ:Prasat_Nong_Hong-003.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Nong_Hong-003.jpg|alt=Vue depuis le gopura est (vue axiale)| ទិដ្ឋភាពពី គោបុរៈ ខាងកើត (ទិដ្ឋភាពតាមអ័ក្ស)
ឯកសារ:Prasat_Nong_Hong-004.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Nong_Hong-004.jpg|alt=Vue depuis le gopura est| ទិដ្ឋភាពពី គោបុរៈ ខាងកើត
ឯកសារ:Prasat_Nong_Hong-002.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Nong_Hong-002.jpg|alt=La tour principale| ប៉មសំខាន់

## កំណត់ចំណាំ និងឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តបុរីរម្យ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទនៅថៃ
ប្រាសាទនាងបួតូម

**ប្រាសាទនាងបួតូម** (ថៃ:ปราสาทนางบัวตูม) ជាប្រាសាទបុរាណខ្មែរនៅខេត្តសុរិន្ទប្រទេសថៃ។ ប្រាសាទនេះកសាងពីថ្មបាយក្រៀម មានប្រាង្គចំនួន៣ បែមុខទៅទិសខាងកើតក្នុងរចនាបថបាភួន។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសុរិន្ទ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរនៅថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រចនាបថបាភួន
ប្រាសាទសាទឃុមឌីន

**ប្រាសាទឃុមឌីម** (ថៃ:ปราสาทขุมดิน) ជាប្រាសាទបុរាណខ្មែរនៅខេត្តសុរិន្ទ។ មានប្រាសាទចំនួន៤ បច្ចុប្បន្នបាក់បែកយ៉ាងខ្លាំង ប្រាសាទនេះកសាងក្នុងរចនាបថបាភួន។  

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរនៅថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសុរិន្ទ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រចនាបថបាភួន
ប្រាសាទចមព្រះ

**ប្រាសាទចមព្រះ**(ថៃ:ปราสาทจอมพระ) ជាអរោគ្យសាលារបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសុរិន្ទ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរនៅថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អរោគ្យសាលា
វត្តដងស័ក (ខេត្តកញ្ជនៈបុរី)

**វត្តដងស័ក** (วัดดงสัก) ជា ​អារាមហ្លួង ​ក្រោម​បញ្ជា​របស់​ព្រះ​សង្ឃ ​មហានិកាយ ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ក្នុង ​ឃុំ​ពងទឹក ស្រុក​ថាម៉ាកា ខេត្ត​កញ្ជនបុរី

វត្តនេះ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២  ដើមឡើយជាវត្តអារាម។ ក្រោយ​មក អ្នក​ភូមិ​ឃើញ​ថា​គ្មាន​ប្រាសាទ​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​សម្រាប់​ប្រតិបត្តិ​សាសនា និង​ពិធី​សាសនា​ឡើយ។ និងជាកន្លែងសម្រាប់ការសិក្សារបស់កុមារ ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​រួម​គ្នា​បរិច្ចាគ​ដី​សង់​ព្រះវិហារ និង​សង់​ទី​ជម្រក។ ដោយការនិមន្តព្រះសង្ឃមកពីស្រុកបាងផៃ ខេត្ត រាជបុរី បានក្លាយជាសង្ឃទីមួយ គាត់បាននាំយកព្រះពុទ្ធរូបធ្វើពីស៊ីម៉ងត៍ទំហំ ១៤ អ៊ីង ក្នុងឥរិយាបថមារវិជ័យ មកជាមួយ ប៉ុន្តែការចល័តនេះបណ្តាលឱ្យមានស្នាមប្រេះជុំវិញរូបព្រះពុទ្ធ។ នៅពេលដែលស៊ីម៉ងត៍ត្រូវបានយកចេញ ឃើញ​ថា​វត្ថុ​ធាតុ​ព្រះពុទ្ធ​ពិត​គឺ​ព្រះ​បាបាតលោហៈ។ នៅ​ក្រោម​បាត​មាន​កំណាត់​ដែក​មួយ​ចេញ​មក​ដូច​ព្រះ​យ៉តថុង។ នៅ​កណ្តាល​បាតដៃ​ឆ្វេង​របស់​ព្រះអង្គ មាន​ត្រា​ព្រះ​ធម្មចក្រ​មួយ​ដ៏​លេចធ្លោ ។ 

នៅខាងក្នុងវត្តក៏ជាទីតាំងរបស់សារមន្ទីរវត្តដងស័កផងដែរ។ វា​ជា​កន្លែង​ស្តុក​វត្ថុ​បុរាណ​មួយ​ចំនួន​ដែល​រក​ឃើញ​ពី​តំបន់​បុរាណវិទ្យា ពងទឹក។ ជាមួយនឹងការសន្មត់ថា ធ្លាប់​ជា​ទីក្រុង​បុរាណ​មួយ​ដែល​មាន​ភាព​រីក​ចម្រើន​ខ្លាំង​ក្នុង ​សម័យ​ទ្វាវតី ប្រហែល​ក្នុង​សតវត្ស​ទី ៥-៦ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​មាន​វត្ថុ​បុរាណ​ជា​ច្រើន​ក្នុង​សម័យ​ទ្វារវតី ដូច​ជា​គោម​សំរិទ្ធ។ រូបព្រះពុទ្ធដីឥដ្ឋ ព្រះវិស្ណុឆ្លាក់ពីថ្មរចនាបថព្រៃក្មេង និងព្រះពុទ្ធបដិមា ។ 

## យោង
បវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិ

**បវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិ** (អង់គ្លេស : Miss Planet International) គឺជា​កម្មវិធី​ប្រកួត​សម្រស់​អន្តរជាតិ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​ដែល​រៀបចំ​ដោយ​ស្ថាប័នបវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិដែលមាន​ទីស្នាក់ការ​នៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។MPI គឺជាអង្គការមួយដែលផ្តោតលើការលើកកម្ពស់គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ជាផ្នែកមួយនៃបេសកកម្មនេះការបង្កើតកម្មវិធីប្រឡងនេះឡើងគឺនៅក្នុងគោលបំណងជ្រើសរើសឯកអគ្គរដ្ឋទូតមកពីប្រទេសនីមួយៗដែលបានមកចូលរួម។

បវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិបច្ចុប្បន្នគឺ **Sydney Marith** មកពីប្រទេសកម្ពុជាដែលបានគ្រងម្កុដ​នៅថ្ងៃ​ទី ​១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ​២០២៦ នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ប្រទេស​កម្ពុជា។

## ប្រវត្តិ 
ការប្រឡងបវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងគោលបំណងរួបរួមលើកកម្ពស់ការអភិរក្សភពផែនដីនិងជីវិតមនុស្សស្របទៅតាមគោលការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។បេសកកម្មរបស់កម្មវិធីគឺដើម្បីបំផុសនិងផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដល់បេក្ខជនដែលប្រាថ្នាចង់ធ្វើជាគំរូល្អនៅក្នុងសហគមន៍របស់ពួកគេនិងជុំវិញពិភពលោកជំរុញការផ្លាស់ប្តូរសង្គមដែលពង្រឹងសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះមនុស្សគ្រប់ៗគ្នានិងការគោរពថែរក្សាបរិស្ថាន។ការប្រឡងត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ដោយ **Min Halimas** ដែលគេស្គាល់ថា **Halley Amin** គឺជាប្រធាននិងអ្នកបង្កើតរួមជាមួយគាត់គឺ **Pedro Francisco** គឺជានាយកប្រតិបត្តិ។

ការប្រឡងបវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិលើកទី ០១ ត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងដំបូងនៅសាលមហោស្រពកោះពេជ្រកាលពីថ្ងៃទី ០១ ខែមីនានៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជាដោយមានបេក្ខនារីចំនួន ៣៩ ប្រទេសចូលរួមប្រកួត។**Monique Best** មកពីប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូងគឺជាម្ចាស់ជ័យលាភីនិងបានគ្រងម្កុដបរវកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិជាលើកដំបូង។ម្ចាស់ជ័យលាភីបវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិ ២០១៩ ត្រូវបានផ្តល់កិត្តិយសជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតយុវជនដោយសភាពាណិជ្ជកម្មនៃទីក្រុងរបស់នាងហើយបានទទួលសមាជិកភាពពីសភាពាណិជ្ជកម្ម **Seattle Latino** ដោយសារការងារមនុស្សធម៌អន្តរជាតិរបស់នាង។

នៅអំឡុងឆ្នាំ ២០២០ និង ២០២១ ដោយសារតែជំងឺរាតត្បាតសកលកូវីត-១៩ បវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិមិនបានរៀបចំកម្មវិធីប្រឡងនោះទេ។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២១ មិនទាន់ឈានចូលដល់ឆ្នាំ ២០២២ បវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិបានប្រកាសពីចេតនារបស់ខ្លួននៅក្នុងការរៀបចំការប្រឡងបវរកញ្ញាភពផែនដីអន្តរជាតិនៅក្នុងប្រទេសអ៊ូហ្គង់ដា។បើទោះបីជាប្រទេសសមាជិកចំនួន ៦៨ បានចុះឈ្មោះនៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២២ ក៏ដោយក៏ព្រឹត្តិការណ៍នេះមិនអាចប្រព្រឹត្តទៅបាននោះទេខណៈដែលប្រទេសជាច្រើនបានដកខ្លួនចេញដោយហេតុផលផ្សេងៗ។ការព្រួយបារម្ភអំពីសុវត្ថិភាពនិងដោយសារតែការផ្ទុះឡើងនៃមេរោគ Ebola ផងនោះបានធ្វើឲ្យបេក្ខនារីជាច្រើនបានដកខ្លួនចេញប៉ុន្មានថ្ងៃមុនព្រឹត្តិការណ៍នេះដែលបណ្តាលឲ្យព្រឹត្តិការណ៍ទាំងមូលមិនអាចដំណើរការបានហើយបណ្តាលឲ្យមានការចំណាយនិងការកក់ទុកលុយប្រហែល ០៥ លានដុល្លារ។ដូច្នេះហើយព្រឹត្តិការណ៍ដែលបានគ្រោងទុកនៅក្នុងប្រទេសអ៊ូហ្គង់ដាត្រូវបានលុបចោលហើយការប្រឡងបវរកញ្ញភពផែនដីអន្តរជាតិត្រូវបានប្តូរមកធ្វើនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាវិញហើយរៀបចំធ្វើឡើងនៅខែមករា ឆ្នាំ ២០២៣ នៅសាលមហោស្រពកោះពេជ្រនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។

## ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ 
## បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា 
## សូមមើលផងដែរ 
* List of beauty pageants

## ទំព័រភ្ជាប់ផ្សេងៗ 
*

## ឯកសារយោង
Monsta X

thumb|Monsta X
**Monsta X** (, រចនាប័ទ្ម **MONSTA X**)  មានដើមកំណើតមកពី ទីក្រុងសេអ៊ូល។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយទីភ្នាក់ងារ Starship Entertainment ក្នុងអំឡុងពេលកម្មវិធីតន្ត្រី *NO.MERCY* ហើយនៅក្នុងសកម្មភាពចាប់តាំងពីថ្ងៃទី 14 ខែឧសភា ឆ្នាំ 2015។ ក្រុមនេះដំបូងឡើយមានសមាជិកចំនួន 7 នាក់៖ Shownu, Minhyuk, Kihyun, Hyungwon, Joohoney, Wonho, និង I.M។ នៅឆ្នាំ 2019 Wonho បានប្រកាសថាគាត់នឹងចាកចេញពីក្រុម។
Shownu X Hyungwon

thumb|Shownu X Hyungwon
**Shownu X Hyungwon** (셔누 X 형원) គឺជាក្រុមរងផ្លូវការដំបូងគេរបស់កូរ៉េខាងត្បូង ក្រុមក្មេងប្រុស Monsta X។ បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2023 ក្រុមទាំងពីរមានសមាជិកក្រុម Monsta X ពីរនាក់គឺ Shownu និង Hyungwon ។ ពួកគេបានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងជាមួយនឹង ការលេងបន្ត *The Unseen* នៅថ្ងៃទី 25 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2023។
យូតា តាកាហាស៊ី

**យូតា តាកាហាស៊ី** (ជប៉ុន : 高橋優太, អង់គ្លេស : Takahashi Yūta, កើតនៅថ្ងៃទី ៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៨៤) គឺជាតារាសម្តែង តារាពហុជំនាញ និង តារាបង្ហាញម៉ូដជនជាតិជប៉ុន។លោកត្រូវបានគេស្គាល់និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញតាមរយៈតួនាទីរបស់លោកគឺជា Sadaharu Inui នៅក្នុងក្រុមសម្តែង Seigaku ជំនាន់ទី ០៤ នៅក្នុងស៊េរីតន្ត្រី The Prince of Tennis (Tenimyu) និងតួនាទីជា Shijo Haruki នៅក្នុងស៊េរីទូរទស្សន៍ Hanazakari no Kimitachi e។លោកបានចូលរួមប្រកួត Super Junon ហើយបានឈ្នះជ័យលាភីនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៦។បច្ចុប្បន្នលោកស្ថិតនៅក្រោមការតំណាងរបស់ក្រុមហ៊ុន MerryGoRound Inc.។

## ខ្សែភាពយន្ត
### ភាពយន្ត 
*Classmates (២០០៨) សម្តែងជា Naoki Murai
*Taiikukan Baby (២០០៨) សម្តែងជា Naoki Murai
*Takumi-kun Series 2: Niji Irō no Garasu (២០០៩) សម្តែងជា Takeshi Suzuki
*Tsuki to Uso to Satsujin (២០១០) សម្តែងជា Taniguchi
*Junjō (២០១០) សម្តែងជា Shōsei Kurata

### ទូរទស្សន៍ 
*Hanazakari no Kimitachi e (២០០៧, Fuji TV) សម្តែងជា Haruki Shijō
*Dansei Fushin no Otome (២០០៨, TV Asahi)
*Cafe Kichijoji de (២០០៨, TV Tokyo)
*Hanazakari no Kimitachi e 2 (២០០៨, Fuji TV) សម្តែងជា Haruki Shijō
*Shugoshin Bodyguard Shindō Teru (២០១៣, TBS), វគ្គ ០៣
*Suiri sakka Ike Kayoko (២០១៣, Fuji TV)

### ឆាកសម្ដែង 
TENIMYU: THE PRINCE OF TENNIS MUSICAL SERIES (សម្ដែងជា Sadaharu Inui)
* The Prince of Tennis Musical: The Progressive Match Higa Chuu feat. Rikkai (នៅក្នុងរដូវរងាឆ្នាំ ២០០៧-២០០៨)
* The Prince of Tennis Musical: Dream Live 5th (២០០៨)
*The Prince of Tennis Musical: The Imperial Presence Hyotei Gakuen feat. Higa Chuu (២០០៨)
*The Prince of Tennis Musical: The Treasure Match Shitenhouji feat. Hyotei Gakuen (២០០៨-២០០៩)
*The Prince of Tennis Musical: Dream Live 6th (២០០៩)

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
*
ហង់រី បាម៉ងជេរ

រូបភាពតូច|រូបគំនូររបស់លោក ហង់រី បាម៉ងជេរ​​​ ប្រហែលឆ្នាំ១៩៣០នៅអង្គរ។
លោក  **ហង់រី បាម៉ងជេរ**  (ថ្ងៃទី៣ មករា ១៨៧០ - ថ្ងៃទី២២ កុម្ភៈ ១៩៤៩) ជាអ្នកស្រាវជ្រាវសិល្បៈ និងអ្នកបុរាណវិទ្យាមានជាតិបារាំង ដែលមានការជំនាញក្នុងវិស័យបុរាណវិទ្យានៃឥណ្ឌូចិន។ គាត់ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាអ្នកជំនាញអឺរ៉ុបដំបូងគេក្នុងវិស័យនេះ ដោយបានរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកសាងឯកសារ ការអធិការកិច្ច និងការរក្សាទុកនូវប្រាសាទខ្មែរ ចាម និងឡាវ។

## **ជីវិតកាលវិភាគ និងការសិក្សា** 
### កុមារភាព និងការអប់រំ 
លោក  ហង់រី បាម៉ងជេរ   កើតនៅថ្ងៃទី៣ ខែមករាឆ្នាំ១៨៧០ នៅទីក្រុងប៉ារីស។ គាត់បានសិក្សានៅឯសាលាបណ្ឌិតសិល្ប៍វិចិត្រ ដោយបានបញ្ចប់ការសិក្សាក្នុងទ្រង់ទ្រាយស្ថាបត្យកម្មនៅឆ្នាំ១៩០៥។ អាជីពដំបូងរបស់គាត់បានចាប់ផ្ដើមនៅទុយនីស៊ីដោយធ្វើការលើការស្តារវិញនៃប្រាសាទសាតានដែលរកបានការលើកឡើងជាបន្ទាន់នៅសមាគមអ្នកសិល្បៈបារាំង។

### **អាជីពនៅឥណ្ឌូចិន** 
នៅឆ្នាំ១៩០០ លោក  ហង់រី បាម៉ងជេរ បានចូលរួមជាមួយគម្រោងបុរាណវិទ្យា សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស នៅឥណ្ឌូចិន។ ការងាររបស់គាត់រួមមាន:

* **ប្រាសាទចាម**: គាត់បានចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងការស្រាវជ្រាវ និងការការពារតំបន់ទាំងនេះដូចជា Mỹ Sơn, Đồng Dương, និង Chánh Lộ ដែលបាននាំមកនូវការបោះពុម្ពផ្សាយ "''Inventaire descriptif des monuments cams de l'Annam*" (១៩០៩-១៩១៨)។
* **ប្រាសាទខ្មែរ**: ការស្រាវជ្រាវរបស់គាត់នៅអង្គរវាលរួមមានការវាយតម្លៃលម្អិត និងកិច្ចការអភិរក្ស ជាពិសេសនៅវត្តអង្គរវត្ត និងប្រាសាទបាយ័ន។ ការងាររបស់គាត់នៅកម្ពុជាបាននាំមកនូវការបោះពុម្ពផ្សាយជាច្រើនអំពីសិល្បៈខ្មែរ ដូចជា "*L'Art khmer primitif*" (១៩២៧) និង "*L'Art khmer classique''" (១៩៣៩)។

### មរណៈភាព 
លោក ហង់រី បាម៉ងជេរ  បានទទួលមរណៈនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ កម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤៩ បន្ទាប់ពីបានរក្សាទុកនូវស្នាដៃមួយដ៏មានតម្លៃក្នុងវិស័យបុរាណវិទ្យានៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

## **ការដឹកនាំ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ** 
លោក ហង់រី បាម៉ងជេរត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានការិយាល័យបុរាណវិទ្យារបស់  សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស នៅឆ្នាំ១៩០៤ លោក ហង់រី បាម៉ងជេរ បានបម្រើការនេះអស់រយៈពេល២៨ឆ្នាំ។ គាត់បានរៀបការជាមួយនឹង Jeanne Leuba អ្នកសរសេរនិងអ្នកកាសែត ដែលជាញឹកញាប់ចូលរួមជាមួយគាត់ក្នុងដំណើរស្រាវជ្រាវ។ ទោះបីជាក្រោយពីការចូលនិវត្តន៍ ក្នុងឆ្នាំ១៩៣២ លោក ហង់រី បាម៉ងជេរក៏បានបន្តរួមចំណែកក្នុងការសិក្សាបុរាណវិទ្យារហូតដល់ទីបញ្ចប់ជីវិត។

## **ការបោះពុម្ពផ្សាយ និងការរួមចំណែក** 
ស្នូលនៃការសរសេររបស់លោក ហង់រី បាម៉ងជេរ បានជួយយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការយល់ និងការរក្សាទុកនូវបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នករុករកជនជាតិបារាំង
ប្រាសាទ បានខៃ

**វត្ត​បាន​ខៃ** ​ជា ​អារាមហ្លួង ​មួយ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម ​មហានិកាយ ​​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង ​ឃុំ​បាន​ខៃ ស្រុក​បាន​ខៃ ខេត្ត​រយ៉ង។

## កត់ត្រា 
សហគមន៍វត្តបានខៃ ជាសហគមន៍បុរាណមួយនៅផ្នែកខាងលើនៃ ទន្លេរយ៉ង កំណត់ត្រារបស់ចិនបានរៀបរាប់អំពីតំបន់នេះតាំងពីប្រហែលឆ្នាំគ.ស.  ១៧០០  ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ *ប្រវត្តិប្រាសាទក្នុងខេត្តរយ៉ង* គេជឿថាប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងសម័យ សុខោទ័យ ដែលជាពេលដែល អាណាចក្រខ្មែរ នៅតែរីកចម្រើននៅក្នុងតំបន់នេះ។ នេះ​អាច​មើល​ឃើញ​ពី​ប្រាសាទ​បុរាណ​ដែល​អ្នក​ស្រុក​ហៅ​ថា​ព្រះវិហារ​ខ្មែរ។ ពីដានថ្មបាយក្រៀមចាស់ សិមា និង ធម្មចក្រ ដែលមានលំនាំសិល្បៈខ្មែរ ដែល​មាន​អាយុ​កាល​ជាង ១ ពាន់​ឆ្នាំ។

គេជឿថាវត្តនេះត្រូវបានបោះបង់ចោលជាយូរមកហើយ រហូតដល់អ្នកស្រុក រយ៉ង ឈ្មោះ នាយតាល មកតាំងផ្ទះនៅតំបន់នេះ។ ហើយ​បាន​សុំ​កម្លាំង​ពី​អ្នក​ភូមិ​ឲ្យ​ជួយ​កសាង ​កុដិ ​មួយ មុន​នឹង​សុំ​ព្រះ​គ្រូ​ចៅអធិការ ប៉ាន ពី​វត្ត​វង់​វៀន​តា​ខៀន​ជេត​តុន ( ​វត្ត​បាន​កៅ ​) មក​ស្នាក់​នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ចូល​វស្សា និង​សង់​វិហារ​ថ្មី ។ ដើម្បី​មាន​កន្លែង​ធ្វើ​ពិធី​សាសនា និង​ធ្វើ​សកម្មភាព​ព្រះសង្ឃ។ ប៉ុន្តែ​ដោយ​សារ​វត្ត​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ដែល​ទឹក​ហូរ​កាត់។ ប្រការ​នេះ​ធ្វើ​ឲ្យ​ទឹក​ជន់​លិច​ច្រាំង​ទន្លេ​នៅ​រដូវ​ទឹក​ជំនន់។ ដូច្នេះ វត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​ផ្លាស់​ទៅ​ជាន់​ទាប។ មាន​បុគ្គល​ម្នាក់​បាន​បរិច្ចាគ​ដី​ប្រហែល ៤០ រ៉ៃ​ដល់​វត្ត​ឈ្មោះ​លោក​រឿង។ ពេល​ដែល​វត្ត​ថ្មី​ត្រូវ​បាន​គេ​សាង​សង់​ឡើង វត្ត​ដើម​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា "វត្ត​លើ" ហើយ​វត្ត​ថ្មី​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា "វត្ត​ក្រោម" បច្ចុប្បន្ន​នេះ​បាន​ផ្លាស់​ប្តូ​រ​ទៅ "វត្ត បានខៃ"  នៅ​ខាង​ជើង​វត្ត​ពី​ដើម​មាន​ដាន​នៃ​ទំនប់​ដី​វែង​មួយ​។ អ្នក​ភូមិ​មាន​ជំនឿ​ថា​ជា​ជំរំ​របស់​ខ្មែរ ទើប​គេ​ហៅ​ថា​វត្ត​បាន​ខៃ។ 

## យោង
សាសនាកៅដាយ

រូបភាពតូច|221x221ភីកសែល| ភ្នែកខាងឆ្វេងរបស់ កៅដាយ ស្រដៀងនឹង ភ្នែកផ្តល់សេវា ។
រូបភាពតូច| Caodaism Holy See នៅ តាយនិញ គឺជាអគារសាសនាដ៏សំខាន់នៅក្នុងដែនដីបរិសុទ្ធរបស់ សាសនាកៅដាយ; អគារផ្សេងទៀតដែលមានមុខងារដូចគ្នាត្រូវបានគេហៅថាប្រាសាទ។
**កាវ ដាយ** ( / ˌk aʊ ˈ d aɪ z ə m / ; វៀតណាម: Đạo Cao Đài  ; chữ Han :, ) ឬ **Cao Đài** គឺជាសាសនា ដែលមាន លក្ខណៈដូចគ្នា នៃ សាសនាវៀតណាម ដែលរក្សាធាតុជាច្រើនពី សាសនាប្រជាប្រិយរបស់វៀតណាម ដូចជា ការគោរពបូជាដូនតា ។ ក៏ដូចជា "សិក្ខាបទសីលធម៌ពី លទ្ធិខុងជឺ ការអនុវត្តអក្ខរាវិរុទ្ធពី សាសនាតាវ ទ្រឹស្ដី កម្មផល និង ការកើតជាថ្មី ពី ព្រះពុទ្ធសាសនា និង អង្គការតាមឋានានុក្រម ពី សាសនារ៉ូម៉ាំងកាតូលិក "។  វាត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការនៅទីក្រុង  តាយនិញ ភាគខាងត្បូងវៀតណាម ក្នុងឆ្នាំ ១៩២៦។

ឈ្មោះពេញរបស់សាសនាគឺ '''''' ( សេចក្តីជំនឿដ៏អស្ចារ្យ [សម្រាប់] ការប្រោសលោះសកលទីបី') ។ 

បួស​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​ប្រតិបត្តិ​ដូច​ជា ការ​បន់ស្រន់ ការ​គោរព​ដូនតា អហិង្សា និង​ការ​បួស​ដោយ​មាន​គោល​ដៅ​នៃ​ការ​រួបរួម​ជា​មួយ​នឹង​ព្រះ និង​សេរីភាព​ពី ​សំសារ ។  ការប៉ាន់ប្រមាណនៃចំនួន សាសនាកៅដាយ នៅវៀតណាមប្រែប្រួល; តួលេខរដ្ឋាភិបាលប៉ាន់ស្មាន ៤.៤&nbsp;លាននាក់  រាប់លាននាក់ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយ កៅដាយ Tây Ninh Holy See ដែលមានចំនួនកើនឡើងដល់ 6&nbsp;លានប្រសិនបើសាខាផ្សេងទៀតត្រូវបានបន្ថែម។     

អង្គការសហប្រជាជាតិបានរកឃើញប្រហែល 2.5លាននាក់&nbsp;អ្នកដើរតាម កៅដាយ រាប់លាននាក់នៅវៀតណាមគិតត្រឹមខែមករា ២០១៥។   ចំនួន​អ្នក​កាន់​សាសនា​បន្ថែម​ក្នុង​មួយ​ម៉ឺន​នាក់ ជា​ចម្បង​ជនជាតិ​វៀតណាម រស់​នៅ​អាមេរិក​ខាង​ជើង កម្ពុជា អឺរ៉ុប និង​អូស្ត្រាលី ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ ​ជន​ភៀសខ្លួន កៅដាយ ។
ស្តាំ|រូបភាពតូច| ប្រាសាទ កៅដាយ នៅ Dallas រដ្ឋ Texas បម្រើសហគមន៍វៀតណាមក្នុងស្រុកដ៏ធំមួយ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា
មីណាម៉ូតូ តាកាហ៊ីតូ

កើតនៅស្រុកកាមីហ្គ្យូ-គូ ក្យូតូ ប្រទេសជប៉ុន၊ គឺជាសហគ្រិនជនជាតិជប៉ុន អ្នកធ្វើអាជីវកម្ម និងអ្នកវិនិយោគអចលនទ្រព្យ។ គាត់គឺជាស្ថាបនិក អគ្គនាយក និងប្រធានស្តីទីនៃក្រុមហ៊ុន Mitaky High-Tech Corporation។ គាត់ក៏ជាស្ថាបនិក និងប្រធានសមាគម KUGE ផងដែរ។ មីណាមូតូ បម្រើការជាជំនាញ និងអ្នកប្រឹក្សាយុទ្ធសាស្ត្រនៅក្នុងវិស័យរ៉ូបូត សេរ៉ាហ្សេនូទីសិន (regenerative medicine) និងកសិកម្មឆ្លាតវៃ ដោយផ្តល់ការណែនាំដល់រដ្ឋាភិបាលអាស៊ី និងអាហ្វ្រិកសម្រាប់យុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍរបស់ពួកគេ។

## ការអប់រំ 
មីណាមូតូ កើតនៅឆ្នាំ ១៩៩៣ ក្នុងស្រុកកាមីហ្គ្យូ-គូ ក្យូតុ ប្រទេសជប៉ុន ។ គាត់ក៏បានបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកវិភាគទិន្នន័យគុណភាព នៅសាកលវិទ្យាល័យ Justus Liebig Giessen ទីក្រុង Giessen ខេត្ត Hesse ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ នៅឆ្នាំ ២០១២   ។

## អាជីព 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| មីណាមូតូ (ឆ្វេង) ជាមួយលោកបណ្ឌិត Felix Moesner ស្ថានកុងស៊ុលស្វីសនៅទីក្រុងអូសាកា
មីណាមូតូ បានធ្វើការជាអ្នកស្រាវជ្រាវអភិវឌ្ឍន៍ (R&D) នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ពីររបស់សាកលវិទ្យាល័យក្យូតូ ដើម្បីស្រាវជ្រាវអំពីរ៉ូបូតកសិកម្ម ។ គាត់ក៏ធ្លាប់បម្រើការជាជំនាញផ្នែកយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងការវិនិយោគថាមពលបៃតង នៅស្នាក់ការកណ្តាលនៃក្រុមហ៊ុន Yanmar Holdings Co., Ltd. ដែលជាក្រុមហ៊ុនពហុជាតិសំខាន់មួយមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងអូសាកា  ។ លើសពីនេះ គាត់ក៏ធ្លាប់ធ្វើការជាអ្នកស្រាវជ្រាវឯករាជ្យ និងអ្នកអភិវឌ្ឍរ៉ូបូតនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍កណ្តាលរបស់ Yanmar នៅប្រទេសជប៉ុន និងទីក្រុង Florence ប្រទេសអ៊ីតាលី   ។

ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ មីណាមូតូបានបង្កើតក្រុមហ៊ុន Mitaky High-Tech Corporation ដែលមានមូលដ្ឋាននៅក្យូតូ ប្រទេសជប៉ុន ដោយផ្តោតលើការស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍផ្នែករ៉ូបូត និងសេរ៉ាហ្សេនូទីសិន ។ ចាប់តាំងពីបង្កើតមក គាត់បានបម្រើការជាអគ្គនាយកប្រតិបត្តិ (CEO) និងប្រធានស្តីទី។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់គាត់ Mitaky High-Tech បានធ្វើការស្រាវជ្រាវបច្ចេកវិទ្យាដ៏ឈានមុខ ដោយផ្តល់សេវាប្រឹក្សាយុទ្ធសាស្ត្រដល់រដ្ឋាភិបាលអាស៊ី និងអាហ្វ្រិកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងវិទ្យាសាស្ត្រយុទ្ធសាស្ត្រ  ។

មីណាមូតូក៏ជាម្ចាស់ Minamoto Villas (源ヴィラ) ដែលជាក្រុមហ៊ុនគ្រប់គ្រងអចលនទ្រព្យនៅប្រទេសជប៉ុន ។
រូបភាពតូច|តាកាហ៊ីតូ (ស្ដាំ) ជាមួយសាស្រ្តាចារ្យ មីណាតូ នាហារីរ៉ូ - ប្រធានសាកលវិទ្យាល័យក្យូតូ នៅ Gakushikaikan ក្នុងទីក្រុងតូក្យូ។

## កំណត់ចំណាំ និងឯកសារយោង 
### អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ 
* មីណាម៉ូតូ
* សាកលវិទ្យាល័យក្យូតូ
* មនុស្សយន្តកសិកម្ម

### តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* Profil officiel de l'Agence japonaise pour la science et la technologie (JST) (en japonais)
ទសរថជាតក

**ទសរថជាតក**   ជា ​រឿងនិទាន ​ដែល​មាន​ក្នុង ​អក្សរសិល្ប៍​ពុទ្ធសាសនា ​អំពី​ជីវិត​មុន​របស់ ​ព្រះពុទ្ធ​គោត្តម ។ គេ​បាន​រក​ឃើញ​ថា​ជា​រឿរឿងជាតក​ទី ៤៦១ នៅ​ក្នុង ​ខុទ្ទនិកាយ ​នៃ ​សុត្តបិតក ​ក្នុង ​គម្ពីរ​បាលី ។ 

វាត្រូវបានផ្អែកលើវីរភាពរបស់ឥណ្ឌាបុរាណ *រាមាយណៈ* និងការសម្របសម្រួលផ្សេងទៀតរបស់វាដូចជា ថៃ *រាមកៀន*, ឡាវ *ផ្រាលាក់ផ្រារាម*  និងភូមា *Yama Zatdaw* ត្រូវបានអះអាងថាបានមកពីជាតកនេះ។ 

## សង្ខេប 
ជាត​កពិពណ៌នា​អំពី​កំណើត​មុន​របស់​ព្រះពុទ្ធ​ថា ព្រះរាម ​-​បណ្ឌិត ជា ​ព្រះពោធិសត្វ ។   រាម​ ត្រូវ​បាន​ព្រះបិតា​របស់​ព្រះអង្គ​គឺ​ព្រះបាទ ​ទសរថ និរទេសចេញ ពី នគរ ​ក្នុង​អាយុ​ដប់ពីរ​ឆ្នាំ ដោយសារ​ព្រះបិតា​របស់​ទ្រង់​ខ្លាច​ព្រះពោធិសត្វ​ត្រូវ​ម្តាយចុង​សម្លាប់​ដើម្បី​នគរ (​ក្រុង ​ពារាណាសី ​) ។ ប្អូនប្រុសរបស់ រាម-បណ្ឌិតឈ្មោះ លក្ខណ-កុមារ និងប្អូនស្រី សីតា តាមទ្រង់។ ប៉ុន្តែ​ស្តេច​សោយ​ទិវង្គត​តែ​ប្រាំបួន​ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ។ ភរត កូន​របស់​ម្តាយ​ចុង​មាន​ចិត្ត​ល្អ​និង​កិត្តិយស​បដិសេធ​មិន​ឱ្យ​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​; ដូច​ជា​សិទ្ធិ​របស់​បង​ប្រុស​គាត់។ ពួក​គេ​ដើរ​រក​ព្រះពោធិសត្វ និង​ពីរ​នាក់​ទៀត​រហូត​រក​ឃើញ ហើយ​ប្រាប់​អ្នក​ទាំង​បី​អំពី​ការ​ស្លាប់​របស់​ឪពុក​ខ្លួន។ ទាំង​លក្ខណ-កុមារ និង​នាង​ស៊ីតា​មិន​អាច​ទ្រាំទ្រ​នឹង​ការ​សោកសៅ​នៃ​មរណភាព​របស់​ឪពុក​បាន​ទេ ប៉ុន្តែ​ព្រះពោធិសត្វ​នៅ​ស្ងៀម។ គាត់​ថា​ទុក្ខ​មិន​អាច​យក​ឪពុក​ដែល​ស្លាប់​មក​វិញ​បាន​ទេ ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ទុក្ខ? អ្វីគ្រប់យ៉ាងគឺមិនស្ថិតស្ថេរ។ អ្នក​ស្តាប់​ទាំង​អស់​បាត់​បង់​ទុក្ខ។ ទ្រង់បានបដិសេធមិនព្រមឡើងសោយរាជ្យនៅពេលនោះ ដើម្បីរក្សាពាក្យរបស់ទ្រង់ចំពោះបិតាទ្រង់ (ព្រោះការនិរទេសខ្លួនមិនទាន់ចប់សព្វគ្រប់) ហើយបានឱ្យស្បែកជើងរបស់ទ្រង់គ្រប់គ្រងនគរជំនួសវិញ។ ក្រោយ​ពី​និរទេស​រួច ព្រះ​ពោធិសត្វ​បាន​ត្រឡប់​ទៅ​នគរ​វិញ ហើយ​គ្រប់​គ្នា​ប្រារព្ធ​ពិធី​នេះ ។ បន្ទាប់​មក ទ្រង់​បាន​គ្រប់​គ្រង​នគរ​យ៉ាង​ឈ្លាស​វៃ​អស់​រយៈ​ពេល ១៦.០០០ ឆ្នាំ។  

## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ក្រុមភាសាព័រ

**ក្រុមភាសាព័រ** (ហៅម្យ៉ាងទៀតថា ក្រុម**ភាសាជងភាសា**  ) គឺជាក្រុមនៃភាសាដែលជិតផុតពូជនៃសាខាមន *-* ខ្មែរ *ខាងកើត* នៃ គ្រួសារភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី ទិក ដែលនិយាយ ជនជាតិព័រជនភៀ័រ , សំរ៉ែ សំរ៉ាយ,សួយ,ជង*hong* ) រស់នៅភាគខាងលិច ប្រទេសកម្ពុជា និងភាគខាងកើត ប្រទេសថៃ ។  

ក្រុមភាសាព័រ គឺ​ជា​ភាសា​ដែល​នៅ​សេសសល់​នៃ​ភាសា​ដើម​ភាគ​ច្រើន​នៃ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ប៉ុន្តែ​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​ក្នុង​ចំនួន​ដោយសារ​ការ​រួម​បញ្ចូលជាមួយខ្មែរ។«​ព័រ​» ជា​ពាក្យ​ប្រមាថ​ដែល​មាន​ន័យ​ថា ' ទាសករ ' ឬ ' វណ្ណៈ ' ។

## ចំណាត់ថ្នាក់ 
Paul Sidwell បានស្នើឱ្យមានការចាត់ថ្នាក់ដូចខាងក្រោមនៃក្រុមភាសាព័រ នៅក្នុង Sidwell (2009:137) ដោយសំយោគការវិភាគពី Headley (1985), Choosri (2002), Martin (1974) និង Peiros (2004)  គាត់បានបែងចែក ក្រុមភាសាព័រ ជាពីរចម្បង។ សាខា ( *ព័រ* និង *ជង* ) ដោយ *ជង* ត្រូវបានបែងចែកបន្ថែមទៀតជាបួនក្រុម។
 ព័រ
រច្នៃប្រឌិតរបស់ ព័រ lexical រួមមាន 'ត្រី', 'ព្រះច័ន្ទ', 'លេច ទឹក', 'មាន់' និង 'ភ្លើង' ។ 

## ការកសាងឡើងវិញ 
### Headley (1985) 
ភាសា ប្រូតូ-ព័របដែលជាបុព្វបុរសនៃភាសាព័រសPearic ត្រូវបានស្ថាបនាឡើងវិញដោយ Robert Headley (1985) ។  ទម្រង់ប្រូតូ-ព័រ ខាងក្រោមគឺមកពី Headley (1985) ។
 

### Sidwell & Rau (2015) 
ទម្រង់ ប្រូតូ-ព័រ lexical ខាងក្រោមត្រូវបានស្ថាបនាឡើងវិញដោយ Sidwell & Rau (2015: 303, 340-363) ។ 
 

## ការច្នៃប្រឌិត Lexical 
Paul Sidwell (2015:203)  រាយបញ្ជីការច្នៃប្រឌិតតាមបែប ព័រ ខាងក្រោមនេះ ដែលបានជំនួសទម្រង់ ប្រូតូ-អូស្ត្រូណេស៊ី ដើម។

Sidwell (2021) បានកែប្រែជាបន្តបន្ទាប់នូវបញ្ជីនៃការច្នៃប្រឌិត Lexical Pearic ដូចខាងក្រោម។ 

## ឯកសារយោង
ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រមឿងសិង្ហ

**ឧទ្យាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មឿងសិង្ហ** ជា ​ឧទ្យាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ​ក្នុង ​ប្រទេស​ថៃ ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់ ​នាយកដ្ឋាន​វិចិត្រសិល្បៈ ក្រសួង​វប្បធម៌។ ដែលមានទីតាំងនៅច្រាំងទន្លេ ទន្លេ ខ្វាយណយ ខាងជើងនៅឃុំ សិង្ហ ស្រុកសៃយ៉ុក ខេត្ត កញ្ជនៈបុរី ហ៊ុំព័ទ្ធដោយជួរភ្នំដ៏វែងជុំវិញ។ ដើមឡើយ ឈ្មោះប្រាសាទនេះមាននៅក្នុងសិលាចារឹកប្រាសាទព្រះខ័ន៖ ស្រីជ័យសិង្ហបុរ ផែនការទីក្រុងមានរាងចតុកោណ។ កំពែង​ក្រុង​ធ្វើ​អំពី ​ថ្មបាយក្រៀម ​មាន​ទទឹង​ប្រហែល ៨០០​ម៉ែត្រ មាន​ន័យ​ថា​ផ្នែក​ធំ​នៃ​ក្រុង​មាន​បណ្តោយ​ប្រមាណ ៨៥០​ម៉ែត្រ និង​កំពែង​មាន​កម្ពស់ ៧​ម៉ែត្រ មាន​ច្រក​ចូល និង​ចេញ​ជា​បួន​ជ្រុង​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ដោយ​កំពែង និង​ទំនប់។ នៅក្នុងទីក្រុងមានស្រះចំនួន ៦ ។

## កត់ត្រា 
ប្រាសាទមឿងស៊ីង គោលបំណងគឺដើម្បីសាងសង់ជាកន្លែងគោរពបូជាព្រះពុទ្ធសាសនាក្នុងនិកាយ មហាយាន ពីការជីកកកាយ និងតុបតែងលម្អរបស់នាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈ ដែលបានធ្វើបណ្តើរៗតាំងពីគ.ស. ឆ្នាំ ១៩៥៣ ប៉ុន្តែ​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​ត្រួសត្រាយ​យ៉ាង​ខ្លាំង​នៅ វាត្រូវបានបញ្ចប់ជាឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រនៅឆ្នាំ ១៩៧៤ ។ ឆ្នាំ ១៩៨៧ គឺស្រស់ស្អាតដូចសព្វថ្ងៃនេះ។ ប្រាសាទ​មឿង​ស៊ីង​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ថា​មាន​ស្ថាបត្យកម្ម និង​ចម្លាក់។ ប្រាសាទនេះកសាងដោយ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ស្តេចអ្នកសាងសង់ប្រាសាទខ្មែរ ពីការជីកកកាយរបស់នាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈ ស្នាដៃសិល្បៈដ៏សំខាន់បំផុតដែលបានរកឃើញគឺរូបព្រះពុទ្ធ នាគប្រក់ ។ **ព្រះពោធិសត្វ អវលោកេស្វរៈ** និង **ប្រាជ្ញាបារមិតា** ហើយ​រូបភាព​មួយ​ទៀត​នៃ​ព្រះពោធិសត្វ​អវលោកេស្វរ​ដែល​បញ្ចេញ​ពន្លឺ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ដែរ។ រូបរាងស្រដៀងនឹងអ្វីដែលបានរកឃើញនៅក្នុង កម្ពុជា។ បច្ចុប្បន្ន នាយកដ្ឋាន​វិចិត្រ​សិល្បៈ​បាន​រក្សា​ទុក​នៅ​ឯ សារមន្ទីរជាតិ ទីក្រុងបាងកក ប៉ុន្តែនៅសល់តែរូបចម្លងប៉ុណ្ណោះ។
រូបភាពតូច
ពីសិលាចារឹក នៅប្រាសាទព្រះខ័ន អង្គរ ប្រទេសកម្ពុជា ដែលត្រូវបានចារឹកដោយ បុត្ររបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ ឈ្មោះចារឹកនៃទីក្រុងចំនួន ២៣ ដែលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៧ បានសាងសង់ រួមទាំងទីក្រុងមួយឈ្មោះថា **ឝ្រីជយសិង្ហបុរ**  ដែលត្រូវបានសន្មតថាជាទីក្រុង **ប្រាសាទមឿងសិង្ហ** ហើយក៏មានឈ្មោះទីក្រុង **លវោទយបុរ** ឬ ល្វោ ឬ លពបុរី ដែលមាន ប្រាង្គសាមយ៉ត r  វាជាវត្ថុបុរាណសហសម័យ។
## សិលាចារឹក 
នៅទីនេះមានសិលាចារឹកសម័យកណ្ដាលមាននាម "ព្រញាជៃយករ"។ ព្រញាឬពញាជាឋានៈនៅសម័យកណ្ដាល។ ចំណែកជៃយគឺជ័យដែលជាងារនៅសម័យកណ្ដាលដូចគ្នា។

## យោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរនៅថៃ
ភាសាភួន

**ភួន** ឬ **ឡាវ ភាគឦសាន** គឺជា ភាសាតៃ និយាយនៅក្នុង ប្រទេសឡាវ ថៃ និង កម្ពុជា ។  

## ការចែកចាយ 
ភួន ( ,  *ផួន*,  ) គឺជាកុលសម្ព័ន្ធជនជាតិ តៃ ដែលមានដើមកំណើតរស់នៅ សៀងខួង និងផ្នែកខ្លះនៃខេត្ត ហួពាន់ នៃ ប្រទេសឡាវ ។ ជាលទ្ធផលនៃការវាយឆ្មក់ទាសករ និងការផ្ទេរប្រជាជនដោយបង្ខំ មានភូមិតូចៗដែលនៅរាយប៉ាយរបស់ ភួន ក្នុងខេត្ត សាកន និង ឧត្តរ ធានី និងតំបន់មួយទៀតនៅជុំវិញខេត្ត បឹងកាល, នងខៃ និង លើយ ក្នុង ប្រទេសថៃ ។ ទោះបីជាមានចំនួនតិចតួចនិងភាពឯកោក៏ដោយ សៀមបានរក្សា ភួន ដាច់ដោយឡែកពី ឡាវ ហើយពីជនជាតិថៃផ្សេងទៀតនៅភាគខាងជើង និងកណ្តាល ប្រទេសថៃ ក៏មានសហគមន៍តូចៗរបស់ ភួន ផងដែរ ដែលបង្ខំឱ្យពួកគេរស់នៅដាច់ពីគ្នា ហើយស្លៀកពាក់ខោអាវខ្មៅ។ ជនរួមជាតិ ភួន បានអនុវត្តទម្លាប់រៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន និងភាពខ្ជាប់ខ្ជួនចំពោះភាសា និងវប្បធម៌របស់ពួកគេ។ វាមានភាពខុសប្លែកគ្នាគ្រប់គ្រាន់ដែល ជនជាតិថៃ និង ប្រជាជនអ៊ីសាន ជាទូទៅចាត់ទុកថាវាខុសគ្នា បើទោះបីជា ភួន ត្រូវបានចាត់ទុកថាជា គ្រាមភាសា ឡាវក្នុង ប្រទេសឡាវ ក៏ដោយ។ ក្នុង​នាម​ជា​ភាសា ​តៃ ​នៃ ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ​ភាគ​ខាងជើង វា​មាន​ភាព​ស្រដៀង​គ្នា​ជា​ច្រើន​ជាមួយ​នឹង ​ភាសា​តៃ​ដាំ និង ​តៃ​ឡាន​ណា ​។ ផ្ទុយ​ទៅ​នឹង​ភាសា​ភាគ​តិច​ដទៃ​ទៀត​នៃ​ភាសា​ឥសាន​នោះ គឺ​មិន​ចាញ់​ភាសា​ថៃ ឬ ​ភាសា​ឥសាន ​ឡើយ។ 

នៅក្នុងប្រទេសថៃ ភួន ត្រូវបាននិយាយនៅក្នុងខេត្ត ស្ទឹងជ្រៅ, ជ័យភូមិ, លពបុរី, នគរនាយក, ពេជ្របូរណ៌, វិចិត្រ, ប្រាជិនបុរី, សុវណ្ណបុរី និង សរបុរី ។ វា​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ដាច់​ស្រយាល​មួយ​នៃ ​ខេត្ត​បឹង​កាល ហើយ​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​មួយ​ភាគ​ខាង​ត្បូង ​ក្រុង​បាងកក ។

នៅ​ក្នុង ​ស្រុក​មង្គលបូរី ខេត្ត​បន្ទាយមានជ័យ មាន​ប្រមាណ ៥០០០ ភួន ក្នុង ​ប្រទេស​កម្ពុជា  ព្រម​ទាំង​នៅ ​ខេត្ត​បាត់ដំបង ។

## សូរស័ព្ទ 
ស្រដៀងទៅនឹងឡាវខាងជើងដែរ ភួនបានរក្សាភាពខុសគ្នានៃប្រូតូ-និរតីតៃនៃ ប្រូតូតៃប្រូតូតៃ- */aɰ/ និង */aj/ ប៉ុន្តែលទ្ធផលគឺ /ɤː/ និង /aj/ រៀងគ្នា ស្រដៀងទៅនឹងគ្រាមភាសាឡាវហូពាន់ Houaphan ដែលមាភួនមាន Phuan យ៉ាងសំខាន់។ ស្រដៀងនឹង ភូតៃ ( ,  *ភូតៃ*,  ) ចុងក្រោយ /k/ ត្រូវបានជំនួសដោយ glottal stop /ʔ/ ។ អ្វីដែលសម្គាល់ ភួន ជាចម្បងពីគ្រាមភាសាឡាវផ្សេងទៀត គឺការបំប្លែងស្រៈដែលបែងចែកន័យដូចជា ថៃ និងឡាវ /ua/ លេចចេញជា ភួន /oː/ និងថៃ និងឡាវ /ɯa/ លេចឡើងជា ភួន /ia/ ។ វាក្យសព្ទ និងវាក្យសព្ទខុសគ្នាខ្លាំងធ្វើឱ្យ ភួន យល់គ្នាទៅវិញទៅមក ប៉ុន្តែពិបាកសម្រាប់អ្នកនិយាយភាសាឥសាន ឬឡាវ ហើយថែមទាំងពិបាកយល់សម្រាប់អ្នកនិយាយដើមនៃភាសាថៃកណ្តាល។ 

### ព្យញ្ជនៈ 
ភួន មានសារពើភ័ណ្ឌព្យញ្ជនៈដូចខាងក្រោមៈ 

### ស្រៈ 
ភួន មានសារពើភ័ណ្ឌស្រៈដូចខាងក្រោម៖ 

#### ប្រៀបធៀបជាមួយឡាវ ឥសាន និងថៃ 
## វាក្យសព្ទ 
## ឯកសារយោង
ជីលីន

**ជីលីន**  គឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តទាំងបីនៅភាគឦសាននៃប្រទេសចិន ។ ទីរួមខេត្ត និងទីក្រុងធំជាងគេគឺ ចាំងជុន ។ ជីលីន មានព្រំប្រទល់ជាប់ ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង ( រ៉ាសុន, ហាំកយ៉ុងខាងជើង, យ៉ាងកាំង និង ឆាកាំង ) និង រុស្ស៊ី ( ប្រីម័រស្គីគ្រី )នៅខាងកើត ហេយឡុងជៀងនៅខាងជើង ឡៅនីងនៅភាគខាងត្បូង និង ម៉ុងហ្គោលីខាងក្នុងនៅខាងលិច។

រួមជាមួយនឹងភាគឦសាននៃប្រទេសចិន ជីលីនបានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលដំបូងនៃឧស្សាហូបនីយកម្ម។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ សេដ្ឋកិច្ច​របសជីលីន ដែល​កំណត់​លក្ខណៈ​ដោយ ​ឧស្សាហកម្ម​ធុន​ធ្ងន់ ​បាន​និង​កំពុង​ប្រឈម​នឹង​ការ​លំបាក​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​ជាមួយ​នឹង ​ការ​ធ្វើ​ឯកជនភាវូបនីយកម្ម ។ នេះ​បាន​ជំរុញ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កណ្តាល​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​មួយ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា " ស្តារ​ភូមិភាគ​ឦសាន "។ តំបន់នេះមានស្រទាប់ប្រេងដ៏ធំ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
ពោធិសត្វដប់អង្គ

**ព្រះពោធិសត្វដប់អង្គ** សំដៅលើព្រះពុទ្ធអនាគតដប់រូបក្នុងជីវិតរបស់ពួកគេជា ព្រះពោធិសត្វ ។ ពួកគេ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា​ជា​អ្នក​ស្នង​របស់ ​ព្រះពុទ្ធ​ គោត្ដម ។

## ក្នុង *ទសពោធិសត្វប្បត្តិកថា* 
***ទសពោធិសត្វប្បត្តិកថា*** ("") គឺជាអត្ថបទ ពុទ្ធសាសនា បាលី ដែលនិយាយអំពីអនាគតព្រះពុទ្ធទាំងដប់ក្នុងអំឡុងពេលជីវិតរបស់ពួកគេជា ព្រះពោធិសត្វ ។ វាជា "ស្នាដៃតូចមួយនៃអក្សរសិល្ប៍បាលីចុង" និង "ឧទាហរណ៍តែមួយគត់នៃសៀវភៅដែលឧទ្ទិសទាំងស្រុងដើម្បីលើកតម្កើងព្រះពោធិសត្វដែលនឹងត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធក្នុងអនាគតកាល"។ 

មានការត្រិះរិះពិចារណាជាច្រើនអំពីអត្ថបទ ដែលទាំងអស់នេះត្រូវបានពិភាក្សាក្នុងការបោះពុម្ពសៀវភៅរបស់សទ្ធាតិស្ស។ ទោះបីជាមានភាពខុសប្លែកគ្នាញឹកញាប់នៅក្នុងវាក្យសព្ទក៏ដោយ ក៏ពួកគេយល់ស្របក្នុងការរៀបចំ និងខ្លឹមសារនៃរឿង។ រឿងនិមួយៗនិយាយអំពីបុគ្គលដែលមានគុណធម៌ជិតដល់ទីបញ្ចប់នៃវដ្ដនៃការកើតជាថ្មី។ តួអង្គនិមួយៗបានរស់នៅប្រកបដោយបុណ្យកុសល ហើយស្លាប់ដោយការប្រព្រឹត្តអំពើបាបខ្លួនឯង ឧស្សាហ៍ ឃោរឃៅ ដែលជាការបូជាដល់ព្រះពុទ្ធសកលលោក។ ម្នាក់ៗ​នឹង​បាន​ទៅ​កើត​ជា​លើក​ចុង​ក្រោយ ហើយ​បាន​ទទួល​ព្រះពុទ្ធ​ពេញ​អង្គ។

## ព្រះពោធិសត្វទាំង១០ 
### មៃត្រេយ 
តាម​អណាគតវង្ស ព្រះពុទ្ធ​ មៃត្រេ្យ ជា​ភិក្ខុ​មួយ​អង្គ​ឈ្មោះ *​អជិតអា* ។ ថ្ងៃមួយ ព្រះគាតាមី បានថ្វាយអាវមាស ដល់ព្រះគ្តោតម និងសិស្ស។ ដោយ​សារ​គ្មាន​សិស្ស​ទទួល​យក​ទអជិតta ក៏​ទទួល​យក​តង្វាយ។ ហ្វូង​ព្រះសង្ឃ​មិន​ពេញ​ចិត្ត​ទេ ដោយ​យល់​ថា​អាវ​នេះ​ត្រូវ​ឧទ្ទិស​ដល់​ព្រះពុទ្ធ។ ដើម្បីបញ្ជាក់ថអជិតta គឺជាអ្នកស្នងតំណែងរបស់គាត់ ព្រះពុទ្គោត្ដមma បានលាក់ចានបិណ្ឌបាតរបស់ព្រះអង្គ ហើយបានប្រាប់សិស្សរបស់គាត់ឱ្យជួយយកវាមកវិញ។ មានតអជិតta ទេដែលអាចយកចានរបស់គាត់។ បន្ទាប់ពីបានយកចង្ហាន់មកវិញ ព្រះពុទ្ធបានពន្យល់ដល់ពួកសិស្សថាអជិតបានពន្យល់ដល់ពួក នឹងក្លាយជាព្រះពុទ្ធនាពេលអនាគត។ ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​ប្រាប់​អំពី​ជីវប្រវត្តិ​អនាគត​របសព្រះមេត្រីដូដូច​ដែល ​ព្រះសារីបុត្ត ​បាន​ស្នើសុំ​។ បន្ទាប់ពីអជិតរផ្នូលហើយ Ajita បានបគោតាមិគអាវរបស់ Gotami ជាពមៃត្រេយ្ត។  Maitreya បច្ចុប្បន្នកំពុងរស់នតុសិតាណាចក្រ Tushita ។

### ឧត្តររាម 
ក្នុង​សម័យ​ព្រះ ​កស្សប​ព្រះពុទ្ធ ព្រះបាទ​ឧត្ដររាម ជា​យុវជន​ឈ្មោះ​នារទ។ លុះ​បាន​ឃើញ​ព្រះពុទ្ធ​ហើយ​ក៏​គិត​ថា​សម​នឹង​លះបង់​ជីវិត​ដើម្បី​ព្រះពុទ្ធ។ ហើយគាត់បានដុតខ្លួនឯងដូចជាពិល។ ពេលនោះព្រះពុទ្ធកស្សបបានទាយថា នារទ នឹងក្លាយជាព្រះពុទ្ធអនាគត។ 

បន្ទាប់ពីព្រះពុទ្ធ មៃត្រេយ សោយទិវង្គតនឹងមាន ១០០,០០០ សូន្យ-កល្ប ។ បន្ទាប់ពី ១០០,០០០ សូន្យ-កល្បសូន្យ។ នៅមណ្ឌ-កល្ប-Kalpa គាត់នឹងក្លាយជា **ព្រះពុទធររាមសម្ពុទ្ធពុទ្ធ**uddha) ។

### បសេនទិ 
ព្រះបាទបសេនទិនៃ កោសល គឺជា ឧបាសក របស់ព្រះពុទ្ធ គោត្ដម ។ ជាធម្មតា ព្រះអង្គបាននិមន្តព្រះអង្គ និងសិស្សទៅកាន់ព្រះបរមរាជវាំង ដើម្បីពិសាអាហារ ហើយព្រះអង្គក៏យាងទៅកាន់ទីសក្ការៈ ដើម្បីស្តាប់ព្រះធម៌។ 

ក្នុង​សម័យ ​កោណាគមនោសម្មាសម្ពុទ្ធ ​ទ្រង់​ជា​យុវជន​ម្នាក់​ឈ្មោះ​សុទ្ធ។ គាត់បានការពារផ្កាឈូកនៅក្នុងបឹងមួយ។ គាត់​លក់​ផ្កា​ពីរ​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ។ ដោយ​ដឹង​គុណ​ចំពោះ​ស្នាដៃ​របស់​គាត់ គាត់​បាន​ទាយ​ទុក​ជា​មុន​ថា គាត់​នឹង​ក្លាយ​ជា​ព្រះពុទ្ធ​នា​អនាគត។ គាត់ក៏បានការពារគាត់ពីកំដៅព្រះអាទិត្យជាមួយនឹងក្រណាត់ពីរ។ ក្រោយ​ពី​សោយ​ទិវង្គត លោក​បាន​ទៅ​កើត​ក្នុង ​អាណាចក្រ ​មួយ 

ក្នុងអនាគតកាល ព្រះអង្គនឹងបានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ ព្រះនាម **ធម្មរាជា ពុទ្ធ** ក្នុងកល្បដូចគ្នានឹង ព្រះពុទ្ធរាមសម្ពុទ្ធ។

### អភិភូ 
អភិភូ ព្រះពុទ្ធនឹងប្រសូតនៅ សារា-កល្បសារា- បបន្ទាប់ដែលនឹងបងសូន្យ-កល្ប។

### ទីឃសោនិ 
នៅក្នុង កល្ប ដែលទើបបង្កើតថ្មី ទីឃសោនិ អសុរិន (រាហូ អសុរិន) ដែលជា ទេវ មួយនឹងក្លាយទៅជាព្រះពុទ្ធដំបូង។

### ចង្កី 
ចង្កី (ចន្ទនី) ព្រាហ្មណ៍​នឹង​ទៅ​ជា​អ្នក​ស្នង​រាជ្យ ទីគ្បោ ។ 

### សុភ 
### តោទេយ្យ 
### នាឡាគិរិ 
### បលិលេយ្យ 
## ឯកសារយោង
ស្រុក​មឿង​បុរី​រម្យ

**មឿង បុរីរម្យ** ( เมืองบุรีรัมย์) ជាស្រុកក្រុងជាស្ាំភើមឿង( *អំពែរ* ) នៃ*បុរីរម្យ*Buriram ភាគឦសាន ប្រទេសថៃ ។

## ភូមិសាស្ត្រ 
ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីទិសខាងត្បូងតាមទ្រនិចនាឡិកា)៖ បុរគោលជ័យ, នាងរង , ជំនិះ, ឡាំផ្លាយម៉ាត, គូមឿង, បានដាន, ហួរាជ និង ក្រសាំង នៃខេត្ត បុរីរម្យ។

## បាវចនា 
ពាក្យស្លោករបស់ស្រុក មឿងបុរីរម្យ គឺ "ថ្មពីភ្នំភ្លើង Kradong ផ្ទុះ សួនសត្វបក្សី ស្ថាបនិកទីក្រុង រាមាទី១  រូបព្រះពុទ្ធ Suphat Thara Bophit និងប្រពៃណីដ៏ល្អ" ។

## រដ្ឋបាល 
ស្រុក​នេះ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ចេញ​ជា 19 ឃុំ/សង្កាត់ ( *តំបន់* ) ដែល​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា 320 ភូមិ ( *មុបាន* ) ។ ទីក្រុង ( *ទេសបានគរ*  ) បុរីរម្យ គ្របដណ្ដប់លើគ្រប់ទាំង *តំបន់នៃមឿងឦសាន* និង *តំបន់សាម៉េត* ។ ក៏មាន 18 ស្ថាប័នរដ្ឋបាលតាមបន្ទរ (TAO) ផងដែរ។

លេខ​បាត់​គឺ​ជា *​ស្រុក* ​ដែល​ឥឡូវ​បង្កើត​ជា​ស្រុក បានដាន និង ហួរាជ។
ផ្នូររបស់ព្យាការី

**ផ្នូររបស់ព្យាការី ហាកាយ សាការី និងម៉ាឡាគី**  គឺជាកន្លែងបញ្ចុះសពបុរាណដែលមានទីតាំងនៅជម្រាលភាគខាងលិចនៃ ភ្នំអូលីវ ក្រុងយេរូសាឡឹម ។ យោងទៅតាមទំនៀមទម្លាប់របស់ជនជាតិជ្វីហ្វនៅមជ្ឈិមសម័យដែលត្រូវបានទទួលយកដោយពួកគ្រីស្ទានផងដែរ catacomb ត្រូវបានគេជឿថាជាកន្លែងបញ្ចុះសពរបស់ ហាកៃ, សាការី និង ម៉ាឡាគី ដែលជាព្យាការី ព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ បីនាក់ចុងក្រោយដែលត្រូវបានគេជឿថាបានរស់នៅក្នុងកំឡុងសតវត្សទី ៦-៥ មុនគ.ស។ អ្នកបុរាណវត្ថុវិទូបានចុះកាលបរិច្ឆេទបន្ទប់បញ្ចុះសពដំបូងបំផុតទាំងបីដល់សតវត្សទីមួយមុនគ.ស ដូច្នេះវាផ្ទុយនឹងប្រពៃណី។ 

## បន្ទប់បញ្ចុះសព 
អង្គជំនុំជម្រះបង្កើតជាច្រកស្នូលពីរដែលមានកន្លែងបញ្ចុះសពចំនួន ៣៨ ។  ច្រកចូល ​រូងភ្នំ​បញ្ចុះ​ថ្ម ​ធំ​គឺ​នៅ​ខាង​លិច​ដែល​មាន​ជណ្តើរ​ចុះ​មក​នៅ​ចំហៀង​ទាំង​សងខាង​ដោយ ​ជណ្ដើរ ​ថ្ម។  វានាំចូលទៅក្នុងតុដេកកណ្តាលរាងជារង្វង់ធំដែលវាស់  អង្កត់ផ្ចិត។ ពីវាផ្លូវរូងក្រោមដីស្របគ្នាពីរ,  ទទឹង  ខ្ពស់លាតសន្ធឹងខ្លះ  ឆ្លងកាត់ថ្ម។ ផ្លូវរូងក្រោមដីទីបីរត់ក្នុងទិសដៅផ្សេងទៀត។ ពួកវាទាំងអស់ត្រូវបានតភ្ជាប់ដោយវិចិត្រសាលឈើឆ្កាង ដែលផ្នែកខាងក្រៅមាន  ប្រវែង។ 

ការ​ស្រាវជ្រាវ​បង្ហាញ​ថា​អគារ​នេះ​មាន​អាយុកាល​តាំង​ពី​សតវត្សរ៍​ទី​១ មុន​គ.ស ជា​ពេល​ដែល​ផ្នូរ​បែប​នេះ​បាន​ចូល​មក​ប្រើ​សម្រាប់​ការ​បញ្ចុះ​សព​ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ។ សិលាចារឹកក្រិកមួយចំនួនដែលបានរកឃើញនៅកន្លែងនោះបង្ហាញថា រូងភ្នំនេះត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ឡើងវិញដើម្បីបញ្ចុះសពគ្រីស្ទានបរទេសក្នុងកំឡុងសតវត្សទី ៤ និងទី ៥ នៃគ.ស.។  នៅលើជញ្ជាំងម្ខាងនៃតុដេក សិលាចារឹកក្រិកបកប្រែថាៈដាក់​ជំនឿ​លើ​ព្រះជួរ៖ គ្មាន​សត្វ​ណា​ជា​មនុស្ស​អមតៈ​ទេ! 

## កន្លែងបរិសុទ្ធ 
រូបភាពតូច| ច្រកចូលផ្នូររបស់ព្យាការី
ទីនេះនេះត្រូវបានគោរពដោយជនជាតិយូដាតាំងពី យុគសម័យកណ្តាល ហើយពួកគេតែងតែចូលមើលគេហទំព័រនេះ។    នៅឆ្នាំ ១៨៨២ Archimandrite Antonin Kapustin បានទទួលទីតាំងសម្រាប់ វិហារគ្រិស្តអូស្សូដក់របស់រុស្ស៊ី ។  គាត់គ្រោងនឹងសាងសង់ព្រះវិហារមួយនៅទីតាំងនោះ ដែលបង្កឱ្យមានការតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់ជនជាតិយូដា ដែលបានមកទស្សនា និងគោរពបូជានៅរូងភ្នំ។  តុលាការអូតូម៉ង់បានសំរេចនៅឆ្នាំ ១៨៩០ ថាប្រតិបត្តិការនេះមានកាតព្វកិច្ច ប៉ុន្តែជនជាតិរុស្សីបានយល់ព្រមមិនបង្ហាញនិមិត្តសញ្ញាឬរូបតំណាងរបស់គ្រិស្តបរិស័ទនៅកន្លែងដែលនៅតែអាចចូលប្រើបានសម្រាប់មនុស្សគ្រប់ជំនឿ។

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* (គាត់) ផ្នូររបស់ព្យាការី រក្សាទុក នៅលើគេហទំព័ររបស់ អាជ្ញាធរវត្ថុបុរាណអ៊ីស្រាអែល ។

## ឯកសារយោង
បាញ់ឆែវ

***នំ Bánh xèo***ដែលពេញនិយមនៅវៀតណាម។  ឈ្មោះនេះសំដៅលើសំឡេង (ពី *ស៊ែវ* – 'ញាក់') ស្រទាប់ស្តើងនៃ ម្សៅ ធ្វើនៅពេលដែលវាត្រូវបានចាក់ចូលទៅក្នុងខ្ទះក្តៅ។   វា​ជា​នំ​​ដែល​ផ្សំ​ពី​ម្សៅ​អង្ករ ទឹក និង​ម្សៅ ​រមៀត ។ វាក៏អាចត្រូវបានគេហៅថា crêpe វៀតណាមផងដែរ។   គ្រឿង​ផ្សំ​ទូទៅ​មួយ​ចំនួន​រួម​មាន សាច់​ជ្រូក បង្គា ខ្ទឹម​បារាំង សណ្ដែក​បណ្ដុះ និង​សណ្តែក​បណ្តុះ។ បាញ់ឆែវ ជារឿយៗត្រូវបានបម្រើជាមួយភាគី។ ជាធម្មតា គ្រឿងផ្សំដែលត្រូវបានបន្ថែមជាទូទៅមួយចំនួនរួមមាន ស្លឹកបៃតងដូចជា សាឡាត់ ឬស្លឹក វីងវង ឱសថផ្សេងទៀតជាសារធាតុបន្ថែមរសជាតិដូចជា ស្លឹក ជីអង្កាម និង basil ថៃ ត្រសក់   និងបន្លែ pickled ជាធម្មតាការ៉ុត និង radishes ។ ចុង​ក្រោយ​នេះ ទឹក​ត្រី​របស់​វា​គឺ nước chấm (ទឹក​ត្រី​ខ្ទឹម​ជូរ​ផ្អែម)។ ធាតុផ្សំនៃផ្នែកនីមួយៗ និងទឹកជ្រលក់បន្ថែមទៅ បាញ់ឆែវ ចៀនដែលមានរសជាតិស្រស់។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
បាញ់ឆែវ គឺជាអាហារតាមចិញ្ចើមផ្លូវប្រពៃណីនៅប្រទេសវៀតណាម។ វណ្ណៈកម្មករភាគច្រើនបានញ៉ាំវាព្រោះវាមានតម្លៃថោក និងងាយស្រួល។  ប្រភពដើមរបស់វាមិនស្គាល់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រជាជនវៀតណាម បានយល់ស្របថា ការបង្កើតមុខម្ហូបនេះអាចជាកន្លែងណាមួយនៅ វៀតណាមកណ្តាល តាមរយៈការលាយបញ្ចូលគ្នានៃវប្បធម៌បារាំងពី សម័យអាណានិគមបារាំង ឬវៀតណាមខាងត្បូង ដោយការធ្វើចំណាកស្រុកដែលផ្លាស់ទៅប្រទេសវៀតណាម និងលាយឡំជាមួយវប្បធម៌ជុំវិញ។   អ្នក​ខ្លះ​ទៀត​ជឿ​ថា បាញ់ឆែវ មក​ពី​ការ​លាយ​បញ្ចូល​វប្បធម៌ ​ចាម និង​ម្ហូប​វៀតណាម។ 

ប៉ុន្មានឆ្នាំមកនេះ បាញ់ឆែវ បានពង្រីកខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ផ្សេងទៀត ដូចជាប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសថៃ។ Saigoneers បាននិយាយកាលពីឆ្នាំ ២០១៦ ថា បាញ់ឆែវ កាន់តែមានប្រជាប្រិយភាព ខណៈដែលអ្នកមានកាន់តែច្រើនបានចាប់ផ្តើមដឹងពីរសជាតិដ៏ឈ្ងុយឆ្ងាញ់របស់វា និងភោជនីយដ្ឋានថ្មីៗដែលបើកដូចជា "Banh Xeo Muoi Xiem និង An La Ghien" Saigoneers បាននិយាយកាលពីឆ្នាំ ២០១៦ 

## ប្រជាប្រិយភាព 
ម្ហូប​នេះ​ក៏​មាន​ការ​ពេញ​និយម​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដែរ  ដែល​ម្ហូប​នោះ​មាន​ឈ្មោះ​ថា ***បាញ់ឆែវ*** យើងគួរហៅនំ "នំចាក់អំបែងស្នូល" វិញ។ 

ក៏មានភាសាថៃនៃ *បាញ់ឆែវ* ហៅថា ***Khanom bueang Yuan*** ( អាហារសម្រន់វៀតណាម) វាត្រូវបានផ្តល់ជូនដោយអ្នកលក់តាមចិញ្ចើមផ្លូវមួយចំនួន ហើយមាននៅភោជនីយដ្ឋានបាងកកជាច្រើនដែលបម្រើម្ហូប ថៃ ឬរាជ។ ការបំពេញដែលពេញនិយមបំផុតនៅក្នុងប្រទេសថៃគឺការលាយបញ្ចូលគ្នានៃខ្ទិះដូង សណ្តែកដីដុត បង្គា រ៉ាឌីអំបិល និងតៅហ៊ូចៀន ហើយបម្រើជាមួយសណ្តែកបណ្តុះ និងត្រសក់ផ្អែម។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មុខម្ហូបខ្មែរ