អក្សរចាម

រូបភាពតូច| សិលាចារឹកនៅពោនគរ លេខ ៩៦៥។ ពណ៌នាអំពីស្នាដៃរបស់ស្តេចចាម្ប៉ា។
រូបភាពតូច| សាត្រាស្លឹករឹតចំប៉ាដែលរៀបរាប់អំពីវប្បធម៌សង្គមរបស់សហគមន៍ចាមនៅដើមសតវត្សទី១៨
**អក្សរចាម** គឺជា ព្រាហ្មី abugida ប្រើសម្រាប់សរសេរ ចាម ដែលជា ភាសាអូស្ត្រូណេសៀ ដែលនិយាយដោយ ជនជាតិចាម ប្រហែល 245,000 នាក់នៅក្នុង ប្រទេសវៀតណាម និង កម្ពុជា ។  វាត្រូវបានសរសេរផ្តេកពីឆ្វេងទៅស្តាំ ដូចទៅនឹង Brahmic abugidas ដទៃទៀតដែរ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
អក្សរចាមគឺជាកូនចៅនៃ អក្សរព្រាហ្មិ នៃប្រទេសឥណ្ឌា។  ចាម​ជា​អក្សរ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​អក្សរ​ដំបូង​គេ​ដែល​បង្កើត​ចេញ​ពី​អក្សរ​ដែល​គេ​ហៅ​ថា ​អក្សរ​ប៉ាឡាវ៉ា ​នៅ​ប្រហែល​ឆ្នាំ ២០០ គ.ស.។ វា​បាន​មក​ដល់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​ពង្រីក ​សាសនា​ហិណ្ឌូ និង ​ពុទ្ធសាសនា ។ ប្រាសាទថ្មហិណ្ឌូនៃអរិយធម៌ ចាម្ប៉ា មានទាំងសិលាចារឹក ភាសាសំស្ក្រឹត និងភាសាចាម។  សិលាចារឹកដំបូងបង្អស់នៅប្រទេសវៀតណាមត្រូវបានរកឃើញនៅ មីស៊ឺន ដែលជាប្រាសាទដែលមានអាយុកាលប្រហែល 400 គ.ស.។ សិលាចារឹកចាស់ជាងគេគឺសរសេរជាភាសាសំស្ក្រឹតខុស។ បន្ទាប់ពីនេះ សិលាចារឹកឆ្លាស់គ្នារវាងភាសាសំស្រ្កឹត និងភាសាចាមនៅសម័យនោះ។ 

ស្ដេចចាមបានសិក្សាអក្សរសិល្ប៍ឥណ្ឌាបុរាណ ដូចជា *ធម្មសាស្ត្រ* ហើយសិលាចារឹកសំដៅលើ អក្សរសិល្ប៍សំស្ក្រឹត ។ នៅទីបំផុត ខណៈពេលដែលភាសាចាម និងសំស្រ្កឹតមានឥទ្ធិពលលើគ្នាទៅវិញទៅមក វប្បធម៌ចាមបានបញ្ចូលសាសនាហិណ្ឌូ ហើយជនជាតិចាមនៅទីបំផុតអាចបង្ហាញបានគ្រប់គ្រាន់នូវសាសនាហិណ្ឌូជាភាសារបស់ពួកគេផ្ទាល់។  នៅ​សតវត្ស​ទី​៨ អក្សរ​ចាម​បាន​រីក​ធំ​ជាង​សំស្រ្កឹត ហើយ​ភាសា​ចាម​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ពេញ​លេញ។  សាត្រាស្លឹករឹតដែលបានរក្សាទុកភាគច្រើនផ្តោតលើពិធីសាសនា ការប្រយុទ្ធវីរភាព និងកំណាព្យ និងទេវកថា។ 

## ភាពចម្រុះ 
ចាម​ឥឡូវ​នេះ​រស់នៅ​ជា​ពីរ​ក្រុម គឺ​ចាម​ខាងលិច​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ចាម​ខាងកើត (បណ្ឌុរង្គ/ផានរាងចាម) នៃ​ប្រទេស​វៀតណាម​។ សម្រាប់សហសវត្សរ៍ទីមួយនៃគ.ស. ភាសាចាម គឺជាខ្សែសង្វាក់គ្រាមភាសានៅតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រវៀតណាម។ ការបំបែកខ្សែសង្វាក់នេះទៅជាភាសាផ្សេងគ្នាបានកើតឡើងនៅពេលដែលជនជាតិវៀតណាមបានរុញច្រានភាគខាងត្បូង ដែលបណ្តាលឱ្យចាមភាគច្រើនត្រឡប់ទៅតំបន់ខ្ពង់រាបវិញ ខណៈដែលមួយចំនួនដូចជាផាន់រាំងចាមបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃសង្គមទំនាបដែលគ្រប់គ្រងដោយជនជាតិវៀតណាម។ ការបែងចែកចាមទៅជាខាងលិច និងផាន់រាំងចាមភ្លាមៗបានធ្វើតាមការផ្តួលរំលំនយោបាយចាមចុងក្រោយ។  ជន​ជាតិ​ចាម​ខាង​លិច​ភាគ​ច្រើន​ជា ​អ្នក​កាន់​សាសនា​ឥស្លាម ​ហើយ​ដូច្នេះ​ចូល​ចិត្ត ​អារ៉ាប់  ចាមខាងកើតភាគច្រើនជា ហិណ្ឌូ ហើយបន្តប្រើអក្សរឥណ្ឌូ។ ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង ក្រុមទាំងពីរត្រូវប្រើ អក្សរឡាតាំង ។&#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;

អក្សរចាមមានពីរប្រភេទគឺ *អាខារ*  ថរះ(ចាមខាងកើត) និង *អាខារ ស្រាក* (ចាមខាងលិច)។  នេះ  ភាពខុសប្លែកគ្នាគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីត្រូវបានអ៊ិនកូដនៅក្នុងប្លុកដាច់ដោយឡែក ប្លុកចាមខាងកើតរួមបញ្ចូលនៅក្នុងស្តង់ដារយូនីកូដកំណែ 5.1 ចាប់តាំងពីខែមីនា ឆ្នាំ 2008 ប្លុកចាមខាងលិចបានអនុម័ត ប៉ុន្តែនៅតែរង់ចាំការដាក់បញ្ចូលនៅចុងឆ្នាំ  ស្តង់ដារ ALA-LC romanization នៃពូជទាំងពីរដែលផ្អែកលើ EFEO romanization របស់ចាមគឺអាចរកបាន។  

## ការប្រើប្រាស់ 
អក្សរ​នេះ​មាន​តម្លៃ​ខ្ពស់​ក្នុង​វប្បធម៌​ចាម ប៉ុន្តែ​នេះ​មិន​មាន​ន័យ​ថា​មាន​មនុស្ស​ច្រើន​កំពុង​រៀន​វា​ទេ។  មានការខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការសម្រួលអក្ខរាវិរុទ្ធ និងលើកកម្ពស់ការរៀនស្គ្រីប ប៉ុន្តែទាំងនេះបានទទួលជោគជ័យមានកម្រិត។   តាមទំនៀមទម្លាប់ ក្មេងប្រុសបានរៀនអក្សរនៅអាយុដប់ពីរឆ្នាំ នៅពេលដែលពួកគេចាស់ ហើយរឹងមាំគ្រប់គ្រាន់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ស្ត្រី និងក្មេងស្រីជាធម្មតាមិនបានរៀនអានទេ។  អក្សរចាមឥណ្ឌិកប្រពៃណីនៅតែត្រូវបានគេស្គាល់ និងប្រើប្រាស់ដោយចាមខាងកើតរបស់វៀតណាម ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយចាមខាងលិចទៀតទេ។ 

## រចនាសម្ព័ន្ធ 
ស្រដៀងទៅនឹង abugidas ផ្សេងទៀត ព្យញ្ជនៈរបស់ចាមមានស្រៈ។ ព្យញ្ជនៈស្រៈអាស្រ័យ ត្រូវបានប្រើដើម្បីកែប្រែស្រៈដែលជាប់។  ដោយសារចាមមិនមាន *វិរាម* តួអក្សរពិសេសគួរតែត្រូវបានប្រើសម្រាប់ព្យញ្ជនៈសុទ្ធ។ ការអនុវត្តនេះគឺស្រដៀងទៅនឹង *ព្យញ្ជនៈ ឈីលូ* នៃ អក្សរម៉ាឡាយ៉ាឡា ។
រូបភាពតូច| អក្សរចាមខាងកើត។ ព្យញ្ជនៈ​ច្រមុះ​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ទាំង​មិន​បាន​សម្គាល់ និង​ដោយ​មាន​ព្យញ្ជនៈ *kai* ។ ព្យញ្ជនៈស្រៈត្រូវបានបង្ហាញនៅជាប់រង្វង់ដែលបង្ហាញពីទីតាំងរបស់វាទាក់ទងទៅនឹងព្យញ្ជនៈណាមួយ។
ព្យញ្ជនៈភាគច្រើនដូចជា  ,  ឬ រួមបញ្ចូល ស្រៈដែលមានដើម  ដែលមិនចាំបាច់សរសេរ។ ច្រមុះឈប់,  , ,  , និង  (អក្សរពីរចុងក្រោយគឺ *ny* និង *ng* នៅក្នុងអក្ខរក្រមឡាតាំង) គឺជាករណីលើកលែង ហើយមានស្រៈដែលមានដើម  (បកប្រែជា *â* ) ។ វចនានុក្រមហៅថា *កៃ* ដែលមិនកើតឡើងជាមួយព្យញ្ជនៈផ្សេងទៀត ត្រូវបានបន្ថែមនៅខាងក្រោមព្យញ្ជនៈច្រមុះ ដើម្បីសរសេរ  ស្រៈ 

ពាក្យចាមមានស្រៈ និងព្យញ្ជនៈ-ស្រៈ (V និង CV) ក្រៅពីព្យញ្ជនៈចុងក្រោយ ដែលអាចជា CVC ផងដែរ។ មានតួអក្សរមួយចំនួនសម្រាប់ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយនៅក្នុងអក្សរចាម។ ព្យញ្ជនៈផ្សេងទៀតគ្រាន់តែពង្រីកកន្ទុយវែងនៅខាងស្តាំ ដើម្បីបង្ហាញពីអវត្តមាននៃស្រៈចុងក្រោយ។ 

### ព្យញ្ជនៈ 
### ព្យញ្ជនៈ medial 
### ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយ 
ចាម​មិន​ប្រើ ​វីរ៉ាម ​ដើម្បី​គាប​ស្រៈ​ទេ។ ព្យញ្ជនៈចុងក្រោយត្រូវបានចង្អុលបង្ហាញតាមវិធីមួយក្នុងចំណោមបីយ៉ាង៖ អក្សរព្យញ្ជនៈចុងក្រោយច្បាស់លាស់ បន្សំសញ្ញាសម្គាល់ ឬដោយ ꨥ ។

### ស្រៈឯករាជ្យ 
### ស្រៈអាស្រ័យ 
ស្រៈដំបូងផ្សេងទៀតត្រូវបានតំណាងដោយបន្ថែមសញ្ញាសម្គាល់ទៅអក្សរ ꨀ (a) ។  វចនានុក្រម​ដូចគ្នា​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ព្យញ្ជនៈ​ដើម្បី​ផ្លាស់​ប្តូរ​ស្រៈ​ដែល​មាន​កំណើត​របស់​វា​៖

## លេខ 
ចាម​មាន​លេខ​តួ​លេខ​ប្លែក​ពី​គេ៖ 

## និមិត្តសញ្ញាផ្សេងទៀត។ 
រូបភាពតូច|សញ្ញាណឱម

## យូនីកូដ 
អក្សរចាមត្រូវបានបន្ថែមទៅស្តង់ដារ យូនីកូដ ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០០៨ ជាមួយនឹងការចេញផ្សាយកំណែ ៥.១។ 

ប្លុកយូនីកូដសម្រាប់ចាមគឺ U+AA00 &#x2013; U+AA5F៖

## អត្ថបទគំរូ 
ខាងក្រោមនេះជាអត្ថបទគំរូជាភាសាចាម អក្សររូមី, ចាវី, និងចាម។ អត្ថបទនេះគឺជាការបកប្រែនៃកំណាព្យខ្លីវៀតណាមដ៏ល្បីល្បាញមួយ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរ