open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
អាវ ប៉ាក់

ជា ​អាវ ​បែប​ប្រពៃណី​របស់ ​ស្ត្រី​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ អាវ​នេះ​បាន​ចែករំលែក​គុណលក្ខណៈ​ជា​ច្រើន​ជាមួយ​នឹង​រ៉ូប​អាវ Kebaya របស់​ប្រទេស​ឥណ្ឌូណេស៊ី រួម​ទាំង​អំបោះ​មាស​ប៉ាក់​ដ៏​ល្អិតល្អន់​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​កំណែ​ផ្លូវការ​របស់ Kebaya។ ជាធម្មតាគេពាក់ជាមួយនឹង សំពត់ ហូល  ជាសម្លៀកបំពាក់ដែលពាក់ជុំវិញដងខ្លួនខាងក្រោម ដែលជួនកាលប្រើអំបោះមាសជាលក្ខណៈផ្លូវការ និងឆើតឆាយជាងក្នុងប្រពៃណីខ្មែរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សារុង នៅតែត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាញឹកញាប់ជាមួយ អាវប៉ាក់ ដោយជនជាតិ ចាម និង ជ្វា នៅតាមតំបន់ក្រីក្រ និងជនបទនៃប្រទេស។

ប្រជាជនខ្មែរ ចាត់ទុកអាវប៉ាក់ជាឈុតបុរាណ ប៉ុន្តែទាន់សម័យដែលប្រើប៉ាក់ប្រពៃណីខ្មែរ។ ក្នុង​សតវត្ស​ទី​២១ អាវ​ធំ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជា ​សម្លៀក​បំពាក់​ជាតិ ​របស់​កម្ពុជា។ សម្លៀក​បំពាក់​បុរាណ​បាន​បាត់បង់​ប្រជាប្រិយភាព​ក្នុង​ចំណោម​ស្ត្រី​ខ្មែរ។ *អាវបំពង់*  មានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយ ជនជាតិចាម ដែលជាជនជាតិភាគតិចក្នុងប្រទេសកម្ពុជា  និង ស្បៃ ដែលជាកន្សែងរុំស្មាដូចទៅនឹងសម័យ អាណាចក្រខ្មែរ ។ 

## វិចិត្រសាល 

File:Lovekclothing.jpg|alt=A Traditional Fashion Runway of Cambodia, joined by several models in the costume worn during Lovek period. In the photo, The Lady at the left behind the man, is worn as the earliest form of Av Pak with Chang Kben.|ផ្លូវដើរ​ម៉ូដ​ប្រពៃណី​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដែល​មាន​ការ​ចូល​រួម​ដោយ​តារា​ចូលរួម​ជា​ច្រើន​ក្នុង​ឈុត​ដែល​ពាក់​ក្នុង​សម័យ​លង្វែក។ នៅ​ក្នុង​រូប​ថត The Lady នៅ​ខាង​ក្រោយ​បុរស​ខាង​ឆ្វេង​ត្រូវ​បាន​ពាក់​ជា​លក្ខណៈ​ដើម​ដំបូង​បំផុត​របស់ អាវប៉ាក់ ជាមួយក្បិន។
ឯកសារ:Sisowath_of_Cambodia_court_ladies.jpg|alt=Six favorite court lady of king Sisowath worn different forms of Kebaya influenced. From left to right, the first two worn the Form of Av Pak, followed by one worn Av Sarabap with the next two were in Nyonya Kebaya influenced, Av Tneal Pkal and ends with one was sitting in her beautiful Av Sarabap.|ទីពេញចិត្តមួយរូបរបស់ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ។
ប្រាសាទបី

**ប្រាសាទបី** គឺជាប្រាសាទមួយដែលមានប្រាង្គឥដ្ឋបី បែរមុខទៅទិសខាងកើត និងឈរលើ គ្រិះថ្មបាយក្រៀម ។ ប្រាង្គកណ្តាលមាន លិង្គ មួយ; ប្រាង្គដែលនៅជាប់គ្នាមិនខ្ពស់ជាងមាត់ទ្វារទេ។ មាន​តែ​តួ​ប្រាង្គកណ្តាល និង​ខាង​ត្បូង​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ឆ្លាក់​ទាំង​បង្ហាញ ​ព្រះ​ឥន្ទ្រ ​លើ​ដំរី ​អៃរវត ។ 
បរិវេណជុំវិញប្រាសាទបី ហ៊ុមព័ទ្ធទៅដោយដើមឈើតូចធំជាច្រើន និងមានសភាពស្ងប់ស្ងាត់មិនសូវទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពីអ្នកទេសចរនោះឡើយ។ ប្រាសាទនេះ ស្ថិតនៅខាងក្រោយប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង។ យ៉ាងណាប្រាសាទនេះ ពុំសូវមានទេសចរស្គាល់ និងទៅកម្សាន្តច្រើនដូចប្រាសាទដទៃឡើយ៕
ប្រាសាទគូសានតែង

ប្រាសាទគូសានតែង ខេត្ត បុរីរម្យ]]
**ប្រាសាទគូសានតែង ឬ ប្រាង្គគូសានតែង** មានទីតាំងនៅ បានដងយ៉ាង ឃុំ គូសានតែង ស្រុក បានហ្មៃជេយ្យពចន៍ ខេត្ត បុរីរម្យ វាជាប្រាសាទនៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងសតវត្សទី 11 និងទី 12 ក្រោមឥទ្ធិពលនៃសិល្បៈនៃសម័យអង្គរគឺជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រមួយទៀតដែលត្រូវបានទម្លាក់បំផ្លាញដោយចោគាស់កកាយយកវត្ថុបុរាណ ក្រោយ​មក​នាយកដ្ឋាន​វិចិត្រ​សិល្បៈ​បាន​ជួសជុល​វា​ឡើង​វិញ​រហូត​ដល់​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ។ និង​បាន​ប្រកាស​ចុះ​ឈ្មោះ​ជា​តំបន់​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ ​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០១៨។ សាស្រ្តាចារ្យ ២០០៤
ប្រាសាទ ដូនតាល

រូបភាពតូច| ប្រាសាទ ដូនតាល
**ប្រាសាទ ដូនតាន** មានទីតាំងនៅ បានភូមិខរអល ឃុំ សៅថងជ័យ ស្រុក កន្ថរលក្ស៍ ខេត្តស៊ីសាកេត ៨ គីឡូម៉ែត្រ ពី​ភូមិ ៣៨ គីឡូម៉ែត្រ ពី​ស្រុក​កន្ថរលក្ស៍ ដោយ​ប្រើ​ផ្លូវ​បំបែក​ពី​ផ្លូវជាតិ​លេខ ២២៤៣ គ.ម.៩៨ ចម្ងាយ ៤ គីឡូម៉ែត្រ ជា​ប្រាសាទ​សំខាន់​មួយ​ទៀត។ ស្ថិតនៅជាប់ព្រំដែនប្រទេសថៃ ចំងាយតែ 300 ម៉ែត្រពី ផាមអអីតែង

## ប្រាសាទ 
ប្រាសាទ​ដូនតាន ជា​ប្រាសាទ​បុរាណ​ខ្មែរ​ដ៏​តូច​មួយ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​មាត់​ច្រាំង​ថ្ម​ខ្ពស់​មួយ។ នៅលើជួរភ្នំ ដងរែក តំបន់ក្បែរព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ វា​មាន​ប្រាង្គ​រាង​បួន​ជ្រុង​ទ្រវែង​ធ្វើ​ពី​ឥដ្ឋ និង​ក្លោងទ្វារ​ធ្វើ​ពី​ថ្ម ហើយ​មាន​រូប​តោ​ឆ្លាក់​នៅ​មុខ​ប្រាសាទ។

ប្រាសាទបែរមុខទៅទិសខាងកើត។ នៅ​ខាង​មុខ​ប្រាសាទ​មាន​ផ្លូវ​ក្រាល​ថ្ម​តូច​ទទឹង​៦​ម៉ែត្រ មាន​សសរ​ថ្ម​ពីរ​គូ មាន​កម្ពស់​៣​ម៉ែត្រ ចំងាយ​ប្រហែល​២៥០​សង់ទីម៉ែត្រ ច្រក​ចូល​ប្រាសាទ​មាន​ចម្លាក់​តោ​មួយ​នៅ​លើ​ជើង​ទម្រ​មួយ ប្រាសាទ​មាន​ក្លោងទ្វារ​មួយ និង​ប្រាង្គ​ចំនួន​២ មាន​ខ្លោងទ្វារ​ចំនួន​៣ ដែល​ធ្វើ​អំពី​ថ្ម ខ្លោងទ្វារ​កណ្តាល​មាន​ទំហំ​ធំជាងគេ ទទឹង​១​ម៉ែត្រ និង​កម្ពស់​២,៥​ម៉ែត្រ ស៊ុមទ្វារ និងធ្នឹមថ្មមិនត្រូវបានឆ្លាក់ជាលំនាំទេ។

ប្រាង្គ​ខាង​មុខ​មាន​ចំងាយ​ប្រហែល​១​ម៉ែត្រ​ពី​ក្លោងទ្វារ​បាក់​រហូត​ដល់​ជា​គំនរ​ឥដ្ឋ​។ ប្រាង្គ​ខាង​ក្នុង​មាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណ​១​ម៉ែត្រ​ពី​ប្រាង្គ​ទី​១ ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋ​និង​ថ្មបាយក្រៀម​មាន​៤​ជាន់ ទទឹង​៦​ម៉ែត្រ​នៅ​សងខាង និង​កម្ពស់​២៦​ម៉ែត្រ ។ ប្រាង្គ​មាន​ទទឹង​១​ម៉ែត្រ និង​កម្ពស់​២​ម៉ែត្រ មាន​ផ្ទៃដី​៣,៧​គុណ​នឹង​៣​ម៉ែត្រ​។ ចម្ងាយពីប្រាសាទប្រហែល ១០ ម៉ាយ មានស្រះធំមួយ ទទឹង ៨០ ម៉ែត្រ នៅសងខាងមានប្រឡាយបង្ហូរទឹកពីកំពូលភ្នំចុះទៅក្នុងស្រះជម្រៅប្រហែល ២ ម៉ែត្រ។
ប្រាសាទ បានផ្លៃ

**ប្រាសាទ ​បានផ្លៃ** ជា ​ប្រាសាទ​ខ្មែរ ​ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ប្រទេស​ថៃ ខេត្ត​សុរិន្ទ ។ ផ្ទាំងថ្មភក់​ដែល​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​កន្លែង​នោះ​បង្ហាញ​ថា​វា​ជា​ទីសក្ការ​បូជា​ហិណ្ឌូ​ឧទ្ទិស​ដល់ ​ព្រះ​សិវៈ ។ ការសាងសង់របស់វាមានតាំងពីពាក់កណ្តាលទីពីរនៃ សតវត្សទី 11 ។  

វាមានប្រាង្គចំនួនបី ( ធ្វើអំពីឥដ្ឋ ដែលមួយនៅទិសខាងត្បូង ឥឡូវនេះត្រូវបានខូចខាតទាំងស្រុង។ ប្រាង្គ​ទាំង​បី​ស្ថិត​នៅ​លើ​បន្ទះ ​ថ្មបាយក្រៀម ​មួយ ហើយ​បែរ​មុខ​ទៅ​ទិស​ខាង​កើត។ 

## រូបថត 

ឯកសារ:Prasat_Ban_Phlai-2-HDR-pano.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ban_Phlai-2-HDR-pano.jpg|alt=Vue sud-ouest des 3 prangs|ទិដ្ឋភាព​និរតី​នៃ ​ប្រាង្គ ​ទាំង​៣
ឯកសារ:Prasat_Ban_Phlai-1-HDR-pano.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ban_Phlai-1-HDR-pano.jpg|alt=Vue d'ensemble du site| ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃតំបន់
ឯកសារ:Prasat_Ban_Phlai-003.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ban_Phlai-003.jpg|alt=Un socle destiné à un linga| មូលដ្ឋានសម្រាប់តម្កល់ លិង្គ មួយ។
ស្រុកវត្តអរុណ

**វត្តអរុណ** (    ,< ) ជា *​សង្កាត់* ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​សង្កាត់​ទាំង​ពីរ​នៃ​ ​បាងកក​យ៉ៃ ទីក្រុង​បាងកក ក្រៅ​ពី ​វត្ត​ថា​ប្រា ។ វា​អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​តំបន់​សំខាន់​មួយ​ទាក់ទង​នឹង ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង ​ទេសចរណ៍ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
តំបន់​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម ​វត្ត​អរុណ ជា​ប្រាសាទ​បុរាណ​មួយ​នៅ​មាត់ ​ទន្លេ​ចៅប្រាយ៉ា ជា​ប្រាសាទ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​របស់​ពិភពលោក។ *ប្រាង្គ* ដ៏ទាក់ទាញរបស់វា ( វត្ត តាមបែបខ្មែរ ) បានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញាដ៏សំខាន់មួយរបស់ទីក្រុងបាងកក និងខាង ធុនបុរី ក៏ដូចជាការបោះត្រារបស់ អាជ្ញាធរទេសចរណ៍ថៃ (TAT)។ 

មាន​ការ​និយាយ​ថា​ពេល​ដែល​ព្រះបាទ ​តាក់ស៊ីន ​ត្រឡប់​ពី ​ចន្ថាបុរី ​ទៅ ​ក្រុង​អយុធ្យា ​ជាមួយ​កង​ទ័ព​របស់​ទ្រង់។ ទ្រង់បានជិះទូកតាមដងទន្លេចៅប្រាយ៉ា ហើយបានមកដល់ប្រាសាទនេះនៅពេល ព្រះអាទិត្យរះឡើង ដូច្នេះឈ្មោះ "វត្តចែង" ឬឈ្មោះផ្លូវការ "វត្តអរុណ" ដែលមានន័យថា "ប្រាសាទនៃថ្ងៃរះ" ។ 

នៅពេលដែលព្រះបាទតាក់ស៊ីនបានបង្កើតរាជធានីថ្មីរបស់សៀម (ឥឡូវប្រទេសថៃ) ថុនបុរី នៅច្រាំងខាងឆ្វេងនៃទន្លេចៅប្រាយ៉ា ដែលជាកន្លែងប្រសព្វនៃ ខ្លងបាងកកយ៉ៃ និងទន្លេចៅប្រាយ៉ា នោះគឺជាទីតាំងបច្ចុប្បន្ននៅទីនេះ (រួមទាំងការពង្រីកទៅតំបន់ជិតៗ។ ទីក្រុងបាងកក ណូយ និង ថុនបុរី ក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ន)។ ព្រះបរមរាជវាំង​របស់​ព្រះអង្គ​ស្ថិត​នៅ​ជាប់​នឹង​វត្ត​អរុណ​នៅ​ច្រាំង​ទន្លេ​ចៅប្រាយ៉ា ដែល​បច្ចុប្បន្ន​វា​បាន​ក្លាយ​ជា​ផ្នែក​នៃ​ទីបញ្ជាការ ​កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​ថៃ ​ក្រោម​ឈ្មោះ​ថា ព្រះបរមរាជវាំង​ថុនបុរី ។ 

ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា)៖ សិរីរាជ និង បានឆាងឡូ នៃស្រុក បាងកកណយ (កាត់តាម ខ្លងមន ), ព្រះបរមមហារាជវាំង នៃព្រះនគរ (ឆ្លងកាត់ទន្លេ ចៅប្រាយ៉ា) វត្ត Kanlaya នៃស្រុក ធនបុរី (ឆ្លងកាត់ ខ្លងបាងកកយ៉ៃ) និងវត្តថាប្រា ក្នុងស្រុករបស់ខ្លួន។ 

## កន្លែង 
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| បន្ទាយ វិជ័យប្រាសិទ ។
រូបភាពតូច|333x333ភីកសែល| ខ្លោងទ្វារនៃព្រះបរមរាជវាំងថុនបុរី។
ដោយសារវាជាតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដូច្នេះហើយបានជាវាពោរពេញទៅដោយទីតាំងបុរាណ និងប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើន រួមមាន វិមានថុនបុរី ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ព្រះរាជវាំងឌឺម (រាជវាំងចាស់) ជាភាសាថៃ ដែលជាអតីតកន្លែងស្នាក់នៅរបស់ស្តេចតាកស៊ីន ក្បែរវត្តអរុណ និង បន្ទាយវិជ័យព្រះសិទ ជាបន្ទាយចាស់ដែលធ្លាប់ការពារទីក្រុងបាងកក វាត្រូវបានសាងសង់តាំងពីរជ្ជកាលព្រះបាទ ណារ៉ៃ នៃយុគសម័យអយុធ្យាដោយពួកអភិជនក្រិកដែលបម្រើក្នុងរាជវាំងអយុធ្យា Constantine Phaulkon ។  

វិទ្យាស្ថានទ័ពជើងទឹកថៃ គឺជាអគារប្រវត្តិសាស្ត្រដែលមានអាយុកាលជាង 100 ឆ្នាំ ដែលមានទីតាំងនៅជាប់នឹងមជ្ឈមណ្ឌលសន្និបាតកងទ័ពជើងទឹកថៃ។ វា​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ការ​ជួសជុល​ធំ​ក្នុង​ឆ្នាំ 2002 រួម​ជា​មួយ​នឹង​ការ​សាង​សង់​នៃ Royal Thai Navy Convention Center ។ 

សាលា Taweethapisek គឺជាវិទ្យាល័យសម្រាប់ក្មេងប្រុសនៅ Soi Itsaraphap 42 ក្បែរសាលាពាណិជ្ជកម្ម Ratchadamnoen ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី 19 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1895 ដោយព្រះបាទ ជូឡាឡុងកន (រាមាទី 5) ក្នុងឱកាសពិសេសដែលព្រះអង្គបានសោយរាជ្យពីរដងដូចព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គគឺ ព្រះបាទ ពុទ្ធោលអិតឡាណាផាឡៃ (រាមាទី 2) ។ 

តំបន់នេះត្រូវបានបម្រើដោយ ស្ថានីយ៍ Itsaraphap នៃរថភ្លើង ក្រោមដី MRT ដែល ខ្សែពណ៌ខៀវ ដែលដំណើរការនៅក្រោមផ្លូវ Itsaraphap ក្បែរវត្ត ហុងរតនារាម និងសង្កាត់មូស្លីមប្រវត្តិសាស្ត្រ Kudi Charoenphat វិហារអ៊ីស្លាម Phadungtham Islam និងស្ពាន Charoenphat ។ 

ផ្លូវ Itsaraphap និង ផ្លូវអរុណអម្រិន្ទ ចាត់ទុកជាផ្លូវសំខាន់នៃតំបន់នេះ ចំណែកផ្លូវ វាំងឌឺម ជាផ្លូវតូច។
ប្រាសាទប្រាង្គគូ ខេត្តជ័យភូមិ

**ប្រាង្គគូ** ជា ​ទីតាំង​បុរាណ​មួយ ​ដែល​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​លើ​ផ្លូវ ឃុំ នៃមឿង , ស្រុក ជ័យភូមិ ខេត្តជ័យភូមិ មានមូលដ្ឋានការ៉េ សាងសង់​ដោយ​ថ្មបាយក្រៀម​ជង់​ពី​ក្រោមដល់​កំពូល។ នៅខាងក្នុងគឺជារូបព្រះពុទ្ធដីឥដ្ឋ។ វាត្រូវបានគេជឿថាវាជាអរោគសាលា (មន្ទីរពេទ្យ) កាលពីអតីតកាល។

## កត់ត្រា
ប្រាសាទប្រាង្គគូ (ខេត្ត រ៉យអេត)

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ប្រាង្គគូ ស្រុក ​ខេត្ត​រ៉យអេត
**ប្រាង្គគូ** ជា​ប្រាសាទ​បុរាណ​ខ្មែរ​ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ ​​ខេត្ត​រ៉យអេត​ ប្រាង្គ​ធំ​សង់​ដោយ​ថ្មបាយក្រៀម មាន​កំពែង​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ដោយ ​ក្លោង​ទ្វារ​ចូល ឬ ​គោបុរៈ ​នៅ​ខាង​មុខ មាន ​អគារ ​រាង​បួន​ជ្រុង​ទ្រវែង មាន​ស្រះ​ទឹក ​ស្រោប ​ដោយ​ថ្មបាយក្រៀម។

សរុបសេចក្តីមក ប្រាង្គគូ តាមរចនាបថ បាយ័ន សាងសង់ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ សាងសង់ក្នុង សតវត្សទី១២។

នាយកដ្ឋាន​វិចិត្រសិល្បៈ ​បាន​ប្រកាស​ចុះ​បញ្ជី​ប្រាសាទ​បុរាណ​ជា​រមណីយដ្ឋាន​បុរាណ​ក្នុង ​ព្រះរាជ​ក្រឹត្យ ​លេខ ៥២ វគ្គ ១៧២ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី ៨ ខែ មីនា ឆ្នាំ 1935
ជនជាតិកាវ៉ែត

កា**វេត ឬ កាវ៉ែត**    គឺជាក្រុមជនជាតិភាគតិចដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ភាគច្រើននៅក្នុង ខេត្តស្ទឹងត្រែង ( ស្រុកសៀមប៉ាង ) និង ខេត្តរតនគិរី ( ស្រុកវើនសៃ )។  ពួកគេនិយាយភាសាកាវ៉ែត ។ ប្រជាជនកាវិតក្នុងប្រទេសកម្ពុជាមានចំនួន ៦.២១៨ នាក់ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០០៨ ។

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
* ខ្មែរលើ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិ ភាគតិច ក្នុង ប្រទេស កម្ពុជា
ដែនជម្រកសត្វព្រៃរនាមដូនសំ

**ដែនជម្រកសត្វព្រៃរនាមដូនសំ** គឺជាតំបន់ការពារដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងលិច ប្រទេសកម្ពុជា ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ ដោយព្រះរាជក្រឹត្យ ដែលដើមឡើយគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ១៧៨,៧៥០ ហិកតា  បានកាត់បន្ថយមកនៅត្រឹម ៣៩,៩៦១ ហិកតា បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ភីអេឌីឌីឌីជាច្រើន។  ទីជម្រកនេះត្រូវបានរំលាយនៅក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៨ ដោយព្រះរាជក្រឹត្យ។  លោក សៅ សុភាព អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថានបានមានប្រសាសន៍ថា “គ្រួសារទាហានក្រោមរបបខ្មែរក្រហមបានចូលកាន់កាប់តំបន់នៃដែនជម្រកសត្វព្រៃរនាមដូនសំ ហើយក្រោយមកក្នុងសមាហរណកម្មនៅឆ្នាំ ១៩៩៨ រដ្ឋាភិបាលបានសម្រេចចិត្តផ្តល់ដីជូនប្រជាពលរដ្ឋដែលជាដីរបស់ពួកគេ។ កាន់កាប់ និងផ្តល់ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីជូនពួកគាត់ជាបន្តបន្ទាប់។ ដូច្នេះ តំបន់​ទាំង​នោះ​បាន​បាត់បង់​មុខងារ ឬ​លែង​ប្រើ​ជា​ជម្រក​សត្វព្រៃ​ទៀត​ហើយ»។ 

## ឯកសារយោង
ស្រីស្វណ៌បុរៈ

ស្រីស្វណ៌បុរៈ (ខេត្តសុពណ៌បុរីប្រទេសថៃ)
ព្រះធាតុនរាយណ៍ជើងវែង

**ព្រះធាតុនរាយណ៍ជើងវែង** ( ថៃ : นารายณ์ เจงเวง ) - មានទីតាំងនៅ ស្រុកមឿងសកលនគរ ខេត្តសកលនគរ  ប្រាសាទនេះត្រូវបានសាងសង់ពី ថ្មភក់ លើមូលដ្ឋានថ្មបាយក្រៀម និងឆ្លាក់យ៉ាងស្រស់ស្អាត។ ផ្ដែរបស់វាមានលក្ខណៈពិសេសរបស់ ព្រះគ្រិស្នា សម្លាប់តោនៅក្នុងសិល្បៈ បាភួន ។ សិល្បៈ​ដែល​លេច​ចេញ​នៅ​លើ ​ប្រាសាទ​នេះ​គឺ​ស្រដៀង​នឹង​ប្រាសាទ​បុរាណ ​ខ្មែរ ​ជា​ច្រើន​ទៀត​ដែល​រក​ឃើញ​នៅ ​តំបន់​ឥសាន ។

ប្រាសាទ ​ខ្មែរ​នេះ​មាន​ចម្ងាយ​៥​គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ក្រុង​តាម​ផ្លូវ​ទៅ ​ខេត្ត​សកលនគរ ។
ជនជាតិខ្មែរឡាវ

**ខ្មែរឡាវ** ឬ **ឡាវដើម**  គឺជាជនជាតិខ្មែរមានជាប់ខ្សែស្រឡាយឡាវ ដែលរស់នៅភាគឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជា។ ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប៉ាន់​ស្មាន​ថា​មាន​ខ្មែរ​ឡាវ ៧៨.៤០០​នាក់ មាន​ដើម​កំណើត​នៅ​ខេត្ត​ភាគ​ឦសានប្រទេស​កម្ពុជា។ 

## ការចែកចាយ 
ជនជាតិខ្មែរឡាវមានដើមកំណើតនៅ ខេត្តព្រះវិហារ រតនគិរី និង ស្ទឹងត្រែង ជាមួយនឹងសហគមន៍តូចៗដែលមាននៅក្នុង ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ នៅ ស្រុកមង្គលបូរី និង ស្រុកម៉ាឡៃ។ ពួកគេបង្កើតជាជនជាតិភាគតិចនៅក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង ជាកន្លែងដែលស្ថានកុងស៊ុលឡាវ ត្រូវបានបង្កើតឡើង និងកំពុងដំណើរការនៅឡើយ។   ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរឡាវភាគច្រើនរស់នៅក្នុងស្រុកសេសាន ស្រុកសៀមប៉ាង និងស្រុកសៀមបូក ក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ក្នុង​ខេត្ត​រតនគិរី ជនជាតិ​ឡាវ​ជា​ច្រើន​រស់​នៅ​ស្រុក​វ៉ឺនសៃ និង​ស្រុក​លំផាត់។  ប្រជាជនខ្មែរឡាវពិបាកនឹងប៉ាន់ប្រមាណព្រោះថាពួកគេមិនត្រូវបានចាត់ទុកជាជនជាតិដើមភាគតិចដោយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ហើយត្រូវចុះឈ្មោះជាពលរដ្ឋខ្មែរ ឬឡាវក្នុងអំឡុងពេលធ្វើជំរឿន។ មានការលើកឡើងថា ជាងពាក់កណ្តាលនៃចំនួនប្រជាជនក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែងអាចជាជនជាតិឡាវ ដែលមានចំនួនប្រជាជនតិចជាងនៅក្នុងខេត្តរតនគិរី។  ឡាវមិនអាចរារាំងបារាំងពីការចូលគ្រប់គ្រងអាងទន្លេសេសាននៅឆ្នាំ១៨៩៣ រួមទាំងមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ខ្លួនគឺទីក្រុងស្ទឹងត្រែង ទីតាំងដែលទន្លេសេកុងដែលទន្លេសេសានហូរចូលទន្លេមេគង្គ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រជាជនឡាវបានទទួលជោគជ័យក្នុងការរក្សាបាននូវឥទ្ធិពលយ៉ាងច្រើននៅក្នុងតំបន់ នៅពេលដែលវាជាផ្នែកមួយនៃឡាវបារាំង។ ទោះបីជាមានប្រជាជនឡាវច្រើនក៏ដោយ ក៏បារាំងក្រោយមកបានផ្ទេរតំបន់ភាគឦសានភាគច្រើននៃប្រទេសកម្ពុជាពីឡាវមកកម្ពុជានៅឆ្នាំ ១៩០៤ តាមការទាមទាររបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែលជំរុញដោយការទាមទារប្រវត្តិសាស្រ្ត។ សូម្បីតែបន្ទាប់ពីកម្ពុជាទទួលបានឯករាជ្យក៏ដោយ ឥទ្ធិពលឡាវនៅខេត្តស្ទឹងត្រែង និងខេត្តរតនគិរី នៅតែរឹងមាំ បើទោះបីជាមានការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ខ្មែរភាវូបនីយកម្ម រួមទាំងការរឹតបន្តឹងភាសាដែលដាក់ដោយរដ្ឋាភិបាលសង្គមរាស្រ្តនិយមក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៦០ ក៏ដោយ។ 

## វប្បធម៌ 
ខ្មែរ​ឡាវ​និយាយ​ភាសា​ឡាវ​ខុស​គ្នា និង​ពី​ភាសា​ឡាវ​និយាយ​នៅ​ឡាវ។ គ្រាមភាសាជាក់លាក់មួយហៅថា ឡាវខា គឺជាភាសាក្រេអូលលាយវាក្យសព្ទមកពីភាសាឡាវ និងភាសាជនជាតិភាគតិចខ្ពង់រាបផ្សេងៗ។ ខ្មែរឡាវរស់នៅតាមប្រពៃណីជនជាតិភាគតិចដទៃទៀតនៃភាគខាងជើងនៃប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសគឺ ព្រៅ កាវ៉ែត និង ព្នង ។  ប្រពៃណី​ខ្មែរ​ឡាវ​រួម​មាន​ពិធី​ផ្សេងៗ។ ពិធី​រៀប​មង្គលការ​ខុស​ពី​ខ្មែរ​មួយ​ដែល​ខ្មែរ​ឡាវ​មិន​ដង្ហែ​ជំនូនក្នុង​ពិធី​មង្គលការ។ វាក៏ត្រូវបានហាមឃាត់ផងដែរសម្រាប់កូនកំលោះឡើងនិងកាប់ដើមឈើមុនពេលអាពាហ៍ពិពាហ៍។ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរឡាវដោះលែងក្របីនៅក្នុងព្រៃ នៅពេលដែលច្រូតស្រូវរួចរាល់ ពួកគេនឹងចាប់វាម្តងទៀតសម្រាប់តែការច្រូតកាត់នៅឆ្នាំក្រោយប៉ុណ្ណោះ។ ទំនៀមទំលាប់របស់ពួកគេស្ថិតក្នុងគ្រោះថ្នាក់ ហើយមនុស្សជាច្រើនមានការភ័យខ្លាចថាពួកគេអាចនឹងរលាយបាត់បន្ទាប់ពីឥទ្ធិពលរបស់ខ្មែរកាន់តែកើនឡើង។ ដោយសារការកើនឡើងនៃចំនួនប្រជាជនខ្មែរដែលតាំងលំនៅនៅក្នុងភូមិខ្មែរឡាវ ហើយខ្មែរមានកាតព្វកិច្ចនៅក្នុងសាលារៀន ការប្រើប្រាស់ភាសាឡាវមានការថយចុះ។ 

## មនុស្សគួរឱ្យកត់សម្គាល់ 
* ស៊ីន ស៊ីសាមុត - អ្នកចម្រៀង និងជាអ្នកនិពន្ធបទចម្រៀងជនជាតិខ្មែរឡាវពាក់កណ្តាលដែលសកម្មពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧០ ។ លោក​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​ថា​ជា «អធិរាជសម្លេងមាស ឬ ស្ដេចតន្ត្រីខ្មែរ»។
* កេន ឡូ - តារាសម្តែងចិនហុងកុង

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិ ភាគតិច ក្នុង ប្រទេស កម្ពុជា
កីឡាហែលទឹកនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិករដូវក្តៅឆ្នាំ 2024

ការប្រកួត ហែលទឹក នៅ កីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅឆ្នាំ 2024 នៅទី ក្រុងប៉ារីស គ្រោងនឹងដំណើរការចាប់ពីថ្ងៃទី 27 ខែកក្កដា ដល់ថ្ងៃទី 9 ខែសីហា ឆ្នាំ 2024។ ព្រឹត្តិការណ៍អាងហែលទឹក (27 កក្កដា ដល់ 4 សីហា) បានធ្វើឡើងនៅ Paris La Défense Arena ជាមួយនឹងការហែលទឹកម៉ារ៉ាតុងរយៈពេលពីរថ្ងៃ (8 ដល់ 9 សីហា) ធ្វើឡើងនៅ Pont Alexandre III តាមរយៈ ទន្លេសៀន ។  

## ព្រឹត្តិការណ៍ 
ស្រដៀងគ្នាទៅនឹងទម្រង់កម្មវិធីឆ្នាំ 2020 ការហែលទឹកមានព្រឹត្តិការណ៍សរុបចំនួន 37 (18 ព្រឹត្តិការណ៍សម្រាប់បុរស និងស្ត្រី និង 1 ព្រឹត្តិការណ៍ចម្រុះ) រួមទាំង ម៉ារ៉ាតុងទឹកបើកចំហ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កីឡាហែលទឹកនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិករដូវក្តៅ
លទ្ធិលូធើរ៉ាន

រូបភាពតូច
 

**លូធើរ៉ាន** (Lutheranism)គឺជាសាខាដ៏សំខាន់នៃ លទ្ធិប្រូតេស្ដង់ ដែលកំណត់អត្តសញ្ញាណជាចម្បងជាមួយនឹងទ្រឹស្ដីរបស់ ម៉ាទីន លូថើ ដែលជាព្រះសង្ឃ និង ជាអ្នកកំណែទម្រង់ ជនជាតិអាឡឺម៉ង់ សតវត្សទី ១៦ ដែលការខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីកែទម្រង់ទ្រឹស្ដី និងការអនុវត្តរបស់ សាសនាចក្រកាតូលិក បានចាប់ផ្ដើម កំណែទម្រង់ នៅឆ្នាំ ១៥១៧ ។  លូធើរ៉ាន ក្រោយមកបានក្លាយជា សាសនារដ្ឋ នៃផ្នែកជាច្រើននៃ អឺរ៉ុបខាងជើង ។

នៅឆ្នាំ ១៩៣១ ការបំបែករវាង លូធើរ៉ាន និង រូមាំងកាតូលិក ត្រូវបានបង្ហាញជាសាធារណៈ និងច្បាស់លាស់ជាមួយនឹង Edict of Worms ដែលក្នុងនោះ Diet បានថ្កោលទោស លូធើ និងជាផ្លូវការបានហាមប្រាមពលរដ្ឋនៃ Holy Roman Empire ពីការការពារ ឬផ្សព្វផ្សាយគំនិតរបស់ លូធើ ក្រោមការតស៊ូមតិរបស់ លូធើរ៉ាន ។ ការ​រឹបអូស​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ទាំងអស់ ដោយ​ពាក់កណ្តាល​ត្រូវ​រឹបអូស​ទៅ​រដ្ឋាភិបាល​ចក្រពត្តិ និង​ពាក់កណ្តាល​ទៀត​ត្រូវ​រឹបអូស​ទៅ​ភាគី​ចោទប្រកាន់​។ 

ការបែងចែកនេះផ្តោតសំខាន់លើចំណុចពីរ៖ ប្រភពត្រឹមត្រូវនៃ  ដែលជារឿយៗត្រូវបានគេហៅថាគោលការណ៍ផ្លូវការនៃកំណែទម្រង់ និងគោលលទ្ធិនៃ  គោលការណ៍សម្ភារៈនៃទ្រឹស្ដីលូធើរ៉ាន។  លូធើរ៉ាន តស៊ូមតិគោលលទ្ធិនៃយុត្តិកម្ម "ដោយ ព្រះគុណ តែម្នាក់ឯងតាមរយៈ សេចក្ដីជំនឿតែមួយ នៅលើមូលដ្ឋាននៃ បទគម្ពីរ តែមួយ" គោលលទ្ធិដែល ព្រះគម្ពីរ គឺជាសិទ្ធិអំណាចចុងក្រោយលើបញ្ហាទាំងអស់នៃសេចក្ដីជំនឿ។ នេះផ្ទុយទៅនឹងជំនឿរបស់សាសនាចក្ររ៉ូម៉ាំងកាតូលិក ដែលកំណត់នៅ ក្រុមប្រឹក្សា Trent ដែលអះអាងថា សិទ្ធិអំណាចចុងក្រោយបានមកពីទាំងបទគម្ពីរ និង ប្រពៃណី ។ 

មិនដូច សាសនា ខាល់វិន ទេ លទ្ធិ លូធើរ៉ាន រក្សានូវការអនុវត្ត ពិធីសូត្រមន្ត និងការបង្រៀន សាក្រាម៉ង់ ជាច្រើននៃសាសនាចក្រលោកខាងលិចមុនកំណែទម្រង់ ដោយសង្កត់ធ្ងន់ជាពិសេសលើ  ឬពិធីជប់លៀងរបស់ព្រះអម្ចាស់ ទោះបីជា លទ្ធិ លូធើរ៉ាន ខាងកើត ប្រើ ពិធី Byzantine ក៏ដោយ។  ទ្រឹស្ដី លូធើរ៉ាន ខុសពីទ្រឹស្ដីដែលបានកែទម្រង់នៅក្នុង គ្រិស្តវិទ្យា ព្រះគុណ ដ៏ទេវភាព គោលបំណងនៃ ក្រិត្យវិន័យរបស់ព្រះ គោលគំនិតនៃ ការតស៊ូរបស់ពួកបរិសុទ្ធ និង ការកំណត់ទុកជាមុន ក្នុងចំណោមបញ្ហាផ្សេងៗទៀត។

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
រូបភាពតូច| *ម៉ាទីនលូធើ* ដែលជារូបគំនូរឆ្នាំ ១៥២៩ របស់ ម៉ាទីន លូធើ ដោយ Lucas Cranach the Elder
លូធើរ៉ាន មានឫសគល់របស់វានៅក្នុងការងាររបស់ ម៉ាទីនលូធើ  ដែលបានព្យាយាមកែទម្រង់សាសនាចក្រលោកខាងលិចទៅនឹងអ្វីដែលគាត់ចាត់ទុកថាជាគ្រឹះព្រះគម្ពីរបន្ថែមទៀត។   ប្រតិកម្ម​របស់​រដ្ឋាភិបាល និង​អាជ្ញាធរ​ព្រះវិហារ​ចំពោះ​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​ជា​អន្តរជាតិ​នៃ​សំណេរ​របស់​គាត់ ដោយ​ចាប់​ផ្ដើម​ដោយ *​គម្ពីរ​កៅសិប​ប្រាំ* ដែល​បាន​បែងចែក ​សាសនា​គ្រឹស្ត​ខាង​លិច ។  ក្នុងអំឡុងពេលកំណែទម្រង់ លទ្ធិលូធើរ៉ានបានក្លាយជា សាសនារដ្ឋ នៃរដ្ឋជាច្រើននៃ អឺរ៉ុប ខាងជើង ជាពិសេសនៅ ភាគខាងជើងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ស្កែនឌីណាវៀ និងសម័យកាល- លីវូនៀន ។ បព្វជិត លូធើរ៉ាន បានក្លាយជាមន្ត្រីរាជការ ហើយព្រះវិហារ  លូធើរ៉ានបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃរដ្ឋ។ 

## កំណត់ចំណាំ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:និកាយ
John Peter Didier

***ជន់ ពិតធើ ដីឌីយេ (John Peter Didier)*** (1748–1823) គឺជា​អ្នកនយោបាយ​អាមេរិក និង​ជា ​រតនាគារ​រដ្ឋ​ទីមួយ​នៃ​រដ្ឋ Missouri ។

ជន់ ពិតធើ ដីឌីយេ ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាមានដើមកំណើតមកពី ប្រទេសបារាំង ។ គឺជាអ្នកនយោបាយសហរដ្ឋអាមេរិក និងជាគណៈកម្មាធិការរដ្ឋមួយនៃរដ្ឋ មីហ្សូរី។ ដែលកើតនៅប្រទេសបារាំង គាត់បានរៀបការជាមួយម៉ារី អេលីហ្សាប៉េធ ម៉ឺសៀ​ (ត្រូវជាភរិយារបស់គាត់) នៅបេសាន់សូន់ក្នុងថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៧៧៣។ គាត់បានបម្រើជាអភិបាលភ្លើងនៅទីក្រុងស៊ិនលុយពីឆ្នាំ១៨១១ ដល់ឆ្នាំ១៨១៧ ហើយបន្ទាប់មកជាគណៈកម្មាធិការសហគមន៍ពីឆ្នាំ១៨១៧ ដល់ ១៨១៨។ ក្នុងឆ្នាំ១៨២០ គាត់បានក្លាយជាគណៈកម្មាធិការរដ្ឋមួយនៃរដ្ឋមីហ្សូរី បន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខាលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញរដ្ឋ ប៉ុន្តែពីមុនមីហ្សូរីបានសន្មតជារដ្ឋផ្លូវការ នៅខែសីហាឆ្នាំ១៨២១។ គាត់បានលាលែងពីតំណែងនៅខែសីហាឆ្នាំ១៨២១ នៅពេលមីហ្សូរីកំពុងតែជារដ្ឋផ្លូវការ។ គាត់បានស្លាប់នៅថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨២៣។

## ឯកសារយោង 
* Missouri State Treasurer-Past Treasurer Biography \

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:19th-century Missouri politicians
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:French firefighters
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Politicians from Besançon
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Politicians from St. Louis
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:American firefighters
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:State treasurers of Missouri
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្លាប់ ១៨២៣
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កើត ១៧៤៨
វិញ្ញាសាប្រវត្តិវិទ្យាថ្នាក់ទី១២

រូបភាពតូច

ឯកសារ:សៀវភៅប្រវត្តិវិទ្យា ថ្នាក់ទី១២|ស៊ុម|កណ្តាល|alt=មានលក់សៀវភៅប្រវត្តិវិទ្យាថ្នាក់ទី១២
និកាយ

Nikāya ( ) ជា​ពាក្យ ​បាលី ដែល​មាន​ន័យ​ថា បរិមាណ។ វាត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់ដូចជាពាក្យ សំស្ក្រឹត *អាគម* (  ) មានន័យថា "ការប្រមូល", "ប្រមូលផ្តុំ", "ថ្នាក់" ឬ "ក្រុម" នៅក្នុងភាសាបាលីនិងសំស្ក្រឹត។  វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​ទូទៅ​ដើម្បី​យោង​ទៅ​លើ ​គម្ពីរ​ពុទ្ធសាសនា ​បាលី​នៃ​ព្រះ ​ត្រៃបិដក ​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ ​សូត្រ​បិដក។ វាក៏ត្រូវបានគេប្រើដើម្បីសំដៅទៅលើត្រកូលព្រះសង្ឃដែលជួនកាលវាត្រូវបានបកប្រែជា 'ភាតរភាពព្រះសង្ឃ' ។

ពាក្យថា ពុទ្ធសាសនា ជួនកាលប្រើ ដើម្បីសំដៅលើព្រះពុទ្ធសាសនានៃ សាលាពុទ្ធសាសនាសម័យដើម ។

## ការប្រមូលអត្ថបទ 
នៅក្នុង Pāli Canon ជាពិសេស "កន្ត្រកសុន្ទរកថា" ឬ *សូត្របិដក* អត្ថន័យនៃ *និកាយ* គឺប្រហាក់ប្រហែលនឹង *បណ្តុំ* ហើយត្រូវបានប្រើដើម្បីពិពណ៌នាអំពីក្រុមនៃសុន្ទរកថាតាមប្រធានបទ ប្រវែង ឬប្រភេទផ្សេងទៀត។ ជាឧទាហរណ៍ *ព្រះសុត្តបិដក* ចែកចេញជា ៥ និកាយៈ

* ទីឃនិកាយ, ការប្រមូលផ្តុំនៃសុន្ទរកថាវែង (បាលី: *ទិឃ* ) សុន្ទរកថា
* មជ្ឈិមនិកាយ ដែលជាការប្រមូលផ្តុំនៃសុន្ទរកថាកណ្តាល ( *មជ្ឈិម* )
* សម្យុត្តនិកាយ ដែលជាការប្រមូលផ្ដុំនៃសុន្ទរកថាដែលទាក់ទងគ្នា ( *សំម្យុត្ត* )
* អង្គុត្តរនិកាយ, "ការប្រមូលបន្តិចម្តង ៗ" (ការពិភាក្សាជាក្រុមដោយការរាប់បញ្ចូលមាតិកា)
* ខុទ្ទកនិកាយ "ការប្រមូលតូច"

នៅក្នុងសាលាពុទ្ធសាសនាដើមផ្សេងទៀត ពាក្យជំនួស *អាគម* ត្រូវបានប្រើជំនួសឱ្យ និកាយ ដើម្បីពិពណ៌នាអំពី *សុត្តបិដក* របស់ពួកគេ។ ដូច្នេះ ផ្នែកដែលមិនមែនជា មហាយាន នៃ *សុត្តបិដក* ជាភាសាសំស្រ្កឹតត្រូវបានហៅថា "អាគម" ដោយពុទ្ធសាសនិកមហាយាន។ អាគម រស់រានមានជីវិតភាគច្រើនតែនៅក្នុងការបកប្រែភាសាទីបេ និង ចិន បុរាណ ប៉ុណ្ណោះ។ ពួកគេទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយ បាលិនិកាយ ។ 

## ការបែងចែកព្រះសង្ឃ 
ក្នុងចំណោមប្រជាជាតិថេរវាទនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងស្រីលង្កា *និកាយ* ក៏ត្រូវបានគេប្រើជាពាក្យសម្រាប់ការបែងចែកព្រះសង្ឃឬត្រកូល។ ក្រុមទាំងនេះជួនកាលត្រូវបានគេហៅថា "ភាតរភាពព្រះសង្ឃ" ឬ "frateries" ។ និកាយ អាចលេចឡើងក្នុងចំណោមក្រុមព្រះសង្ឃដែលជាលទ្ធផលនៃការឧបត្ថម្ភរបស់ស្តេចឬរដ្ឋាភិបាល (ដូចជា ធម្មយុត្តិកនិកាយ នៃប្រទេសថៃ) ដោយសារតែប្រភពដើមជាតិនៃពូជពង្សរបស់ពួកគេ ( សៀមនិកាយ នៃ ប្រទេសស្រីលង្កា ) ដោយសារតែភាពខុសគ្នានៅក្នុងការបកស្រាយនៃ កូដព្រះសង្ឃ ឬដោយសារកត្តាផ្សេងទៀត (ដូចជា អមរនិកាយ នៅក្នុងប្រទេសស្រីលង្កា ដែលបានលេចចេញជាប្រតិកម្មចំពោះការរឹតបន្តឹងវណ្ណៈក្នុងសៀមនិកាយ)។ ការបែងចែកទាំងនេះមិនកើនឡើងដល់កម្រិតនៃការបង្កើតនិកាយដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងប្រពៃណីថេរវាទទេ ព្រោះជាធម្មតាពួកគេមិនធ្វើតាមគោលលទ្ធិ ឬកូដព្រះសង្ឃផ្សេងៗ ហើយក៏មិនបែងចែកការបែងចែកទាំងនេះដល់ពួកគ្រហស្ថដែរ។

នៅក្នុង ប្រទេសភូមា បទបញ្ជារបស់ព្រះសង្ឃ និកាយបានលេចឡើងជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការអភិរក្សដែលទាក់ទងគ្នាជាមួយនឹងការបកស្រាយរបស់ វិន័យ និងរចនាសម្ព័ន្ធឋានានុក្រមនៅក្នុង និកាយ ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1980 មក គ្មាននិកាយថ្មីត្រូវបានអនុញ្ញាតទេ ហើយមានបទបញ្ជាព្រះសង្ឃចំនួនប្រាំបួនដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ស្របច្បាប់នៅក្នុងប្រទេសភូមាសព្វថ្ងៃនេះ ក្រោមច្បាប់ឆ្នាំ 1990 ទាក់ទងនឹងអង្គការព្រះសង្ឃ។  ​ធំជាងគេ​បំផុត​នោះ​គឺ ថុធម្មនិកាយ ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៨០០ ក្នុង ​រាជវង្ស​កូនបាង ​។
បរតិន

**បរតេន ឬ បរតិន ឬ បូតេន** (  , ;  ) ជាទីក្រុងមួយនៅ ប្រទេសឡាវ ក្នុងខេត្តហ្លួងណាំថា ។ បរតិនស្ថិតនៅជាប់ព្រំដែនចិន-ឡាវ ។ វា​នៅ​ទល់​មុខ​ក្រុងម៉ូហាន ប្រទេស​ចិន។   ខណៈពេលដែលបរតិន គឺជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសឡាវ ប្រជាជនភាគច្រើននិយាយភាសាចិនកុកងឺជាភាសាកំណើតរបស់ពួកគេ។ បរតិន ដំណើរការនៅម៉ោងប៉េកាំង ។  

តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសបរតិន កំពុងស្ថិតក្រោមការអភិវឌ្ឍន៍។   ទីក្រុងនេះកំពុងស្វែងរកការផ្លាស់ប្តូរពីសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តោតលើការលេងល្បែងស៊ីសងពីមុនរបស់ខ្លួនទៅជាមួយដែលផ្តោតលើការដឹកជញ្ជូន និងទេសចរណ៍។   សព្វថ្ងៃនេះកាស៊ីណូត្រូវបានបោះបង់ចោល។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
បណ្ដាសានាងរាត្រី

***បណ្តាសានារាត្រី*** ( The Night Curse of Reatrei ) ជា​ភាពយន្ត ​អាថ៌​កំបាំង ​ភ័យ​រន្ធត់ ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២៤​របស់​កម្ពុជា​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​លៀក លីដា និង​និពន្ធ​ដោយ នួន ម៉ូលីន។

វាជាក្រុមហ៊ុនបណ្តាក់ទុនកម្ពុជា-មីយ៉ាន់ម៉ា ដែលផលិតដោយផលិតកម្ម LD Picture និង Real Bros Production។ សម្តែងដោយតារាសម្តែង ខ្មែរ នរោត្តម ជេនណា, ស៊ីន យូប៊ីន, ថារ័ត្ន សំ និងតារាសម្តែង មីយ៉ាន់ម៉ា ប៉ាង តាខុន  និងចែកចាយដោយ Skyline Media ដែលជាស្ទូឌីយោឈានមុខគេរបស់វៀតណាម។ 

## សង្ខេបរឿងខ្លី 
ឆ្នាំ ១៩៩៣ បន្ទាប់ពីផ្លាស់ទៅរស់នៅក្នុងមណ្ឌលកុមារកំព្រាដែលគេបោះបង់ចោល ពួកគេដឹងថាអគារទាំងមូលត្រូវបណ្តាសាដោយវិញ្ញាណសងសឹកនាងរាត្រី ។ សោកនាដកម្ម​ចាប់​ផ្តើម​កើត​ឡើង​ម្តង​មួយ​ទៅ​មួយ​រហូត​ដល់​ពួក​គេ​រក​ឃើញ​អ្វី​ដែល​បណ្តាសា​របស់​នាង​ចង់​បាន។

Skyline Media ដែលជាស្ទូឌីយោនាំមុខគេរបស់វៀតណាមបាននាំយក *រឿង The Night Curse of Reatrie* ទៅកាន់មហោស្រពភាពយន្ត Marché du ឆ្នាំ 2024។ ចាប់តាំងពីបង្ហាញខ្លួននៅ FilMart ក្នុង ទីក្រុងហុងកុង ក្នុងខែមីនា Skyline បានផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យភាពយន្តភ័យរន្ធត់របស់កម្ពុជា *គឺ The Night Curse of Reatrei* ទៅកាន់ Cai Chang International របស់តៃវ៉ាន់ និងទៅក្រុមហ៊ុន Exponenta សម្រាប់ប្រទេសរុស្សី។ *The Night Curse of Reatrei* នឹងចាក់ផ្សាយនៅ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា តៃវ៉ាន់ ទីម័រខាងកើត ឡាវ ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូនេ ស៊ី សិង្ហបុរី ថៃ ហុងកុង ហ្វីលីពីន និង រុស្ស៊ី ។ 

The Night Curse of Reatrie ត្រូវ​បាន​បញ្ចូល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ "Scary Worlds" នៅ​ក្នុងមហោស្រព​ភាពយន្ត​អន្តរជាតិ​កម្ពុជា ​លើក​ទី ១៣។  

ភាពយន្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​ជ្រើសរើស​ជា​ប្រទេស​កម្ពុជា​សម្រាប់​ពាន​រង្វាន់​រំដួល​មាស​ក្នុង​មហោស្រព​ភាពយន្ត​អាស៊ី​កម្ពុជា​លើក​ទី​២ ហើយ​បាន​ជាប់​ក្នុង​បញ្ជី​សម្រាំង​ប្រចាំ​ខែ​កក្កដា (CAFF)។ 

ភាពយន្ត​នេះ​មាន​ការ​ជ្រើស​រើស​ជា​ផ្លូវ​ការ​នៅ​មហោស្រព​ភាពយន្ត Cambodia Town Film Festival (CTFF) លើក​ទី​១០ ខេមបូឌា ថោន ទីក្រុង​ឡុងប៊ិច រដ្ឋ​កាលីហ្វ័រញ៉ា ។ 

## ចេញផ្សាយ 
* កាលបរិច្ឆេទចេញផ្សាយដំបូងរបស់ខ្សែភាពយន្តនេះគឺថ្ងៃទី 14 ខែមីនា ឆ្នាំ  វា​បាន​បង្កើត​កំណត់​ត្រា​ជា​ភាពយន្ត​ភ័យ​រន្ធត់​ដែល​រក​ចំណូល​បាន​ច្រើន​បំផុត​របស់​កម្ពុជា​។ 
* ថ្ងៃទី ០៣ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ២០២៤។ វា​បាន​បង្កើត​កំណត់​ត្រា​នៃ​ការ​ក្លាយ​ជា​ភាពយន្ត​បរទេស​ដែល​រក​ចំណូល​បាន​ខ្ពស់​បំផុត​ក្នុង​ឆ្នាំ 2024 ក្នុង ​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា ។ 
* ភាពយន្ត​គ្រោង​នឹង​ចេញ​លក់​យ៉ាង​ទូលំ​ទូលាយ​នៅ​ក្នុង​រោង​ភាពយន្ត ​តៃវ៉ាន់ ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី 14 ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ 2024  ​ភាពយន្ត​ខ្មែរ  ​ដែល ​រក​ចំណូល ​បាន $NT1,389,764 នៅ​តៃវ៉ាន់,  

* ថ្ងៃទី 26 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2024 ចាក់បញ្ចាំងតែនៅក្នុងរោងភាពយន្ត Platinum Cineplex Indonesia និង Timor Leste នៅថ្ងៃតែមួយជាមួយនឹង A Quiet Place: Day One ។  

* ថ្ងៃទី 12 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2024 ចាក់បញ្ចាំងនៅរោងភាពយន្តក្នុង ប្រទេសរុស្ស៊ី ។ 

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* 

## បញ្ជីឯកសារយោង
ស្ថានីយ៍រថភ្លើងបរតិន

**ស្ថានីយ៍រថភ្លើងបរតិន** () ជាស្ថានីយ៍រថភ្លើងនៅ បរតិន ប្រទេសឡាវ។ វា​ជា​ចំណត​កម្រិត​មធ្យម​ភាគ​ខាងជើង​បំផុត និង​ជា​ចំណត​ចុង​ក្រោយ​ក្នុង​ប្រទេស​ឡាវ​តាម ​ផ្លូវ​រថភ្លើងបរតិន-វៀងច័ន្ទន៍ ។ វាបានបើកជាមួយនឹងខ្សែដែលនៅសល់នៅថ្ងៃទី ៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២១។ 
រូបភាពតូច|ស្ថានីយ៍រថភ្លើងបរតិន
កន្លែងផ្ទាល់ខ្លួននៅស្ថានីយ៍មិនចេញទិដ្ឋាការពេលមកដល់ប្រទេសឡាវ  ប៉ុន្តែទទួលយក eVisa ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លូវដែក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ម៉ូហាន, យូណាន

**ម៉ូហាន ឬ បរហាន** ( ចិនសាមញ្ញ ៖ 磨憨; តៃលឿ ៖ ᨷᩳ᩵ᩉᩣ᩠ᩁ ) ជាទីក្រុងព្រំដែនមួយនៅភាគខាងត្បូងនៃស្រុកម៉េងឡា  ខេត្តយូណាន ប្រទេសចិន ជាប់ព្រំដែន ឡាវ និងចិន។ 

## ការដឹកជញ្ជូន 
ម៉ូហាន ស្ថិតនៅចុងខាងត្បូង (២,៨២៧&nbsp;គីឡូម៉ែត្រ) នៃផ្លូវជាតិលេខ ២១៣ នៃចិន ។  វា​ជា​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ផ្លូវ​រថភ្លើង​ពីរ​ខ្សែ គឺ ​ផ្លូវ​រថភ្លើងយូស៊ី-ម៉ូហាន ទៅកាន់ ​ប្រទេស​ចិន និង ​ផ្លូវរថភ្លើងបរតិន-វៀងច័ន្ទន៍ ទៅកាន់ ​ប្រទេស​ឡាវ ដែល​ទាំងពីរ​បាន​បើក​ក្នុង​ឆ្នាំ២០២១។

## ជីវចម្រុះ 
តំបន់ជុំវិញមានរុក្ខជាតិចំនួន ៣៨៩០ ប្រភេទ និងសត្វចំនួន ៧៥៦ ប្រភេទ។ 

## អាកាសធាតុ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ទោសទណ្ឌនៅកម្ពុជា

រូបភាពតូច|150x150ភីកសែល| ទីតាំងប្រទេសកម្ពុជានៅលើផែនទី
**ការដាក់ទណ្ឌកម្មជាធរមាននៅកម្ពុជា** ត្រូវបានហាមឃាត់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេស។ ប្រទេសកម្ពុជា បានលុបចោលទោសប្រហារជីវិតនៅឆ្នាំ១៩៨៩។ 

កម្ពុជា​ជា​ប្រទេស​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស ​អាស៊ាន​តែ​ពីរ (មួយ​ទៀត​គឺ ​ហ្វីលីពីន ) ដែល​បាន​លុប​ចោល​ទោស​ទណ្ឌ​។  

## រដ្ឋធម្មនុញ្ញ 
រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៩៣) មាត្រា ៣២ រដ្ឋ៖ 

នៅឆ្នាំ ២០១៩ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន មានប្រសាសន៍ថា លោកកំពុងពិចារណាដាក់ទណ្ឌកម្មជាធរមានចំពោះអ្នកដែលរំលោភកុមារ ប៉ុន្តែលោកថាវានឹងកើតឡើងក្រោយការបោះឆ្នោតប្រជាមតិទូទាំងប្រទេស។    ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ក្រោយ​ការ​ប្រកាស​នេះ លោក ហ៊ុន សែន បាន​ប្តូរ​ជំហរ។  

## សូមមើលផងដែរ 
* ការដាក់ទណ្ឌកម្មតាមប្រទេស
* វាលពិឃាត

## ឯកសារយោង
លន់ និល

**លន់ និល (**ទទួលមរណភាព ២៨ មីនា ១៩៧០) ជាប្អូនប្រុសរបស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា សេនាប្រមុខ លន់ នល់ និងជាជនរងគ្រោះនៃរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ ១៩៧០ ។

លន់ និល ជា​កូន​ពៅ​របស់​លោក លន់ ហ៊ិន ជា​អភិបាល​ស្រុក​ក្នុង​សម័យ​អាណានិគម​បារាំង។ ដូចបងប្រុសរបស់គាត់ លន់ នល់ គាត់បានទទួលការអប់រំនៅវិទ្យាល័យឆាលសែសឡូប-ឡូបោត (Lycée Chasseloup-Laubat) ក្នុងទីក្រុងព្រៃនគរ ហើយដូចជាក្រុមគ្រួសាររបស់គាត់ផ្សេងទៀតបានធ្វើការនៅក្នុងបរិធានសន្តិសុខរដ្ឋ។ នៅ​ទី​បំផុត លោក​បាន​ក្លាយ​ជា​ស្នងការ​នគរបាល​ ​ស្រុកមេមត់ ខេត្ត​កំពង់ចាម ។

ពេលដែលសម្ដេច នរោត្តម សីហនុ យាងទៅក្រៅប្រទេសនៅ ទីក្រុងប៉េកាំង ប្រទេសចិន នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧០ ព្រះអង្គម្ចាស់ សិរិមតៈ បានជួយ លន់ នល់ ក្នុងការរៀបចំការបោះឆ្នោតសភា ដើម្បីទម្លាក់ព្រះសីហនុជាប្រមុខរដ្ឋ ដោយប្រគល់អំណាចក្នុងគ្រាអាសន្ន។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​មីនា ព្រះសីហនុ​បាន​ធ្វើ​ការ​អំពាវនាវ​ជា​សាធារណៈ​នៅ​ប្រទេស​ចិន​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​បះបោរ​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល។ មាន​កុបកម្ម​នៅ ​ខេត្ត​កំពង់ចាម កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៦ ខែ​មីនា ដែលសាលាអភិបាល​ក្រុង​ត្រូវ​បាន​វាយ​ប្រហារ ហើយ​មន្ត្រី​ជា​ច្រើន​នាក់​ត្រូវ​បាន​សម្លាប់​ដោយ​ហ្វូង​មនុស្ស ជាពិសេស​តំណាងរាស្ត្រ​ពីរ​រូប គឺ​លោក គឹម ផុន និង​លោក សុះ ស៊ូន។ លន់ នល់ បានបញ្ជូនប្អូនប្រុសរបស់គាត់ទៅខេត្តកំពង់ចាម ដើម្បីតាមដានស្ថានការណ៍នៅទីនោះ។ លោក លន់ និល ​ត្រូវ​បាន​គេ​ជ្រើសរើស​មួយ​ផ្នែក​ដោយសារ​គាត់​មាន​ចម្ការ​កៅស៊ូ​នៅ​តំបន់​នោះ ហើយ​ក៏​ស្គាល់​វា​ដែរ។ នៅ ​ទន្លេ​បិទ និល​ត្រូវ​បាន​ក្រុម​កម្មករ​គាំទ្រ​ព្រះសីហនុ​មួយ​ក្រុម​មក​ពី​ចម្ការ​ជប់ (ចម្ការ​កៅស៊ូ​បារាំង  ) ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​វាយ​សម្លាប់​នៅ​ផ្សារ​ក្រុង។ 

មាន​ពាក្យ​ចចាមអារ៉ាម​ជា​បន្តបន្ទាប់​ថា សមាជិក​ក្នុង​ហ្វូង​មនុស្ស​បាន​កាត់​ថ្លើម​ពី​សព​លោក លន់ និល បន្ទាប់មក វាត្រូវបានយកទៅដាក់ក្នុងភោជនីយដ្ឋានចិន ដែលម្ចាស់ត្រូវបានបញ្ជាឱ្យចម្អិន និងកាត់វា។ បន្ទាប់មកវាត្រូវបានបម្រើដល់ប្រជាជនក្នុងតំបន់ភ្លាមៗ។  (ថ្វីត្បិតតែការស៊ីថ្លើមរបស់សត្រូវត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការសងសឹកប្រពៃណីក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរក៏ដោយ ក៏វាមិនមែនជារឿងធម្មតាដែរ ទោះបីជាវាក្លាយជាឧបករណ៍ឃោសនាធម្មតាក៏ដោយ ព្រោះភាគីទាំងពីរនៅក្នុង សង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា ជាបន្តបន្ទាប់តែងតែចោទប្រកាន់កងទ័ពរបស់គ្នាទៅវិញទៅមកជាប្រចាំ) ។ ពលរដ្ឋ​ម្នាក់​នៅ​ខេត្ត​កំពង់ចាម​បាន​ថ្លែង​ក្រោយ​មក​ថា ហ្វូង​មនុស្ស​បាន​ធ្វើ​បែប​នេះ​យ៉ាង​ពិសេស​ដើម្បី​បង្ហាញ​ការ​ខឹង​សម្បារ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ចំពោះ​លោក លន់ នល់។ 

កងទ័ពរបស់ លន់ នល់ អាចបង្ក្រាបបាតុកម្មជាបន្តបន្ទាប់ បណ្តាលឲ្យមនុស្សរាប់រយនាក់ទៀតស្លាប់។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយខ្មែរ
សារិន ឆាក

**សារិន ឆាក** (កើតថ្ងៃទី២ មករា ១៩២២ – ១៩៧៩) ជារដ្ឋបុរស និងអ្នកការទូតកម្ពុជា ដែលបម្រើការជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស ពីឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៦។ លោក​បាន​ស្លាប់​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៩ ក្នុង​មន្ទីរ​ឃុំឃាំង​របស់​វៀតណាម ​ពីការ​ឈ្លានពាន​របស់​វៀតណាម​មក​កម្ពុជា ។ 

លោកជាអ្នកជំនាញខាងព្រំដែន។ គាត់បានបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់បណ្ឌិតពីសាកលវិទ្យាល័យប៉ារីស ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៦ ជាមួយនឹងនិក្ខេបបទរបស់គាត់ដែលមានចំណងជើងថា *Les frontières du Cambodge* (The Borders of Cambodia)។ 

## ឯកសារយោង
ណាននីង

**ណាននីង**  គឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតដោយចំនួនប្រជាជននៃ តំបន់ស្វយ័តក្វាងស៊ីជ័ង នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសចិន ។  វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា "ទីក្រុង​បៃតង (绿城)" ដោយ​សារ​តែ​វា​សម្បូរ​ទៅ​ដោយ ​ស្លឹក​ត្រូពិច ​ខៀវ​ស្រងាត់​។ ស្ថិត​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ខេត្ត​ក្វាងស៊ី ណាននីង​ត្រូវ​បាន​ហ៊ុំ​ព័ទ្ធ​ដោយ​អាង​ភ្នំ​ដែល​មាន ​អាកាសធាតុ​សើម​ត្រូពិច​ត្រូពិច ​ដែល​មាន​ឥទ្ធិពល ​ខ្យល់​មូសុង ។

ចាប់ផ្តើមនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៩ នៅពេលដែលវាទទួលបានកំណើនឧស្សាហកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព សេដ្ឋកិច្ចរបស់ណាននីង បានចាប់ផ្តើមអភិវឌ្ឍលើសពីតួនាទីរបស់ខ្លួន ហើយទីក្រុងនេះបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងរដ្ឋបាលដ៏សំខាន់។  សព្វថ្ងៃនេះ ណាននីងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច ហិរញ្ញវត្ថុ និងវប្បធម៌នៃខេត្តក្វាងស៊ី និងជាមជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលជនជាតិភាគតិចជ័ង នៅក្វាងស៊ី។  ឧទ្យានប្រជាជន មានទីតាំងនៅកណ្តាលទីក្រុង។ ទីក្រុង​នេះ​ក៏​បម្រើ​ជា​ច្រក​សម្រាប់​ការ​បើក​ទូលាយ​និង​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​រវាង​ចិន​និង​អាស៊ាន។  ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបសម្រាប់មនុស្សម្នាក់គឺ ៧ ៨៤៤ ដុល្លារ។ ការ​នាំ​ចេញ​ទៅ​បរទេស​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៧ មាន​ចំនួន ១០ ពាន់​លាន​ដុល្លារ។ ការវិនិយោគទ្រព្យសកម្មថេរពីបរទេសមានចំនួន ៣៤.៣ ពាន់លានយន់។ ណាននីងមានតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ចំនួនប្រាំមួយ និងសួនឧស្សាហកម្មចំនួនបី ដែលក្នុងនោះមានចំនួន ៦ ពាន់លានយន់នៃ GDP របស់ណាននីង ច្រើនជាង ៨ &nbsp;ភាគរយនៃចំនួនសរុបរបស់ណាននីង។ ធនធានរ៉ែរួមមានមាស ដែក ម៉ង់ហ្គាណែស អាលុយមីញ៉ូម រ៉ែថ្មខៀវ ប្រាក់ ឥណ្ឌូម ធ្យូងថ្ម ថ្មម៉ាប និងថ្មក្រានីត ជាមួយនឹងប្រភេទផ្សេងគ្នានៃធនធានរ៉ែរបស់ប្រទេសចិនមួយភាគបីដែលមាននៅក្នុងណាននីង។

## ភូមិសាស្ត្រ 
ណាននីង​ស្ថិត​នៅ​ផ្នែក​ខាង​ត្បូង​នៃ​តំបន់​ស្វយ័ត​ក្វាងស៊ីជ័ង ១៦០km ពីព្រំដែនជាមួយវៀតណាម ។ វាមានតំបន់រដ្ឋបាលចំនួន ២២២៩៣km2   ។  ណាននីងស្ថិតនៅក្នុងអាងភ្នំដែលមានកម្ពស់ពី ៧០ និង ៥០០m ពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ ភ្នំឈីងស៊្យូ គ្រប់គ្រងផ្នែកខាងត្បូងនៃទីក្រុង។

## ទីក្រុងភ្លោះ - ទីក្រុងបងប្អូន 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ស្រីជ័យរាជបុរៈ

រូបភាពតូច|វត្តមហាធាតុវរវិហារ

**ស្រីជ័យរាជបុរៈ** (សំស្ក្រឹត :  jayarājapurī , ឝ្រីជយរាជបុរី)ជាទីក្រុងបុរាណមួយរបស់ខ្មែរក្នុងរាជ្យស្ដេចជ័យវរ្ម័នទី៧ ។ ដែល​បច្ចុប្បន្នគេជឿថាមានទីតាំងនៅមឿងរាជបុរីខេត្តរាជបុរីប្រទេសថៃ នៅទីនោះមានសល់ប្រាសាទខ្មែររចនាបថបាយ័ន វត្តមហាធាតុវរវិហារ ដែលគេជឿថាអាចជាចំណុចកណ្ដាលនៃទីក្រុង។
ជ័យសិង្ហបុរៈ

ជ័យសិង្ហបុរៈ ជាទីក្រុងមួយក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ បច្ចុប្បន្ននៅស្រុកសៃយុកខេត្តកញ្ជនបុរីប្រទេសថៃ។ នៅទីនោះនៅមានប្រាសាទខ្មែរមួយឈ្មោះ ប្រាសាទមឿងសឹង្ហ (Mueang Sing) ដែលមានវត្តមានដល់បច្ចុប្បន្ន។
ទីវ អុល

**ទីវ អុល** គឺជាគ្រូបង្រៀនខ្មែរ និងជា អ្នកនយោបាយកុម្មុយនិស្ត ។ លោកអុលបានចូលរួមជាមួយ គណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជា (ដែលក្រោយមកបានវិវត្តទៅជា គណបក្សពលករកម្ពុជា/បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា ) នៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះឆ្នាំ ១៩៥៩។ 

លោកអុល ជា​ឥស្សរជន​ឈាន​មុខ​គេ​ក្នុង​ក្រុម​គ្រូ​មូល​វិវដ្ដនិយមនៅ ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ។  នៅថ្ងៃទី៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៦៣ ទីវ អុល ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងបញ្ជីនៃពួកឆ្វេងនិយម ៣៤ នាក់ ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពដោយ សម្ដេចសីហនុ ។  ក្នុង​អំឡុង​ឆ្នាំ ១៩៦៥-១៩៦៧ ទីវ អុល ក៏​ជា​សមាជិក​ដ៏​លេចធ្លោ​នៃ ​សមាគម​មិត្តភាព​ខ្មែរ​-ចិន ។  

នៅឆ្នាំ១៩៦៧ ក្រុមគ្រូបង្រៀនឆ្វេងនិយម ទីវ អូល បានចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរទៅជនបទ ដើម្បីគេចចេញពីការគាបសង្កត់របស់រដ្ឋ។ ទីវ អុល ខ្លួនឯងបានចាកចេញពីរាជធានីក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៦៧ ហើយបានធ្វើដំណើរទៅកាន់មជ្ឈមណ្ឌលគណបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា ដែលលាក់កំបាំង។ ក្រោយ​មក លោក វ៉ន វ៉េត បាន​អះអាង​ថា​ជា​អ្នក​រៀបចំ​ការ​បណ្ដេញ​ចេញ​នេះ។ 

ប្រហែល​ឆ្នាំ ១៩៧០ លោក ទីវ អុល ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​ប្រធាន​អង្គការ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​នៅ ​ខេត្ត​ក្រចេះ ។ បន្ទាប់ពីកងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តចូលកាន់កាប់តំបន់នោះ ទីវ អុល បានរៀបចំការបើកសាលារៀន និងមន្ទីពេទ្យក្នុងស្រុកឡើងវិញ ព្រមទាំងបានផ្តួចផ្តើមធ្វើ កំណែទម្រង់កសិកម្ម មួយចំនួន។ 

ទីវ អុល ក៏ដូចអ្នកផ្សេងទៀតនៅភូមិភាគបូព៌ាដែរ តំណាងឱ្យវិស័យមួយនៅក្នុងបក្សដែលមានទស្សនៈមិនច្បាស់លាស់អំពីទំនាក់ទំនងរវាងវៀតណាម និងកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា។ នៅឆ្នាំ ១៩៧៣ ទីវ អុល បានសម្តែងថា វៀតណាមជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់រំដោះកម្ពុជា ប៉ុន្តែជាសម្ព័ន្ធមិត្តដែលមិនអាចទុកចិត្តបាន។ នៅឆ្នាំ ១៩៧៤ ទីវ អុល បានទៅទស្សនា ទីក្រុងហាណូយ ។ កំឡុងពេលស្នាក់នៅទីក្រុងហាណូយ គាត់បានសរសេរកំណាព្យមួយ ជូនពរការរួបរួម ឥណ្ឌូចិន ។ កំណាព្យ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ផ្សាយ​ក្នុង​ទស្សនាវដ្ដី​វៀតណាម។ គេ​ថា​ការ​ចុះ​ផ្សាយ​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ ​ប៉ុល ពត ខឹង។ 

នៅឆ្នាំ ១៩៧៧ ទីវ អុល បានធ្លាក់ខ្លួនជាជនរងគ្រោះនៃការបោសសម្អាតស្នូលនៃសមាគមមិត្តភាពខ្មែរ-ចិន។ គាត់​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៦ ខែ​មិថុនា ហើយ​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បាន​គេ​សម្លាប់​។   

## ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន 
ទីវ អុល បាន​រៀប​ការ​ជាមួយ​នឹង​លោក ឡេង ស៊ីមហាក់ ដែល​ជា​​គ្រូបង្រៀនដែរ។ 

## ឯកសារយោង
សូស្ដែន ហ្វឺណានដេស

ឧត្តមសេនីយ សូស្ដែន ហ្វឺណានដេស   (កើតនៅថ្ងៃទី ២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩២៣ នៅ រាជធានីភ្នំពេញ ; ស្លាប់នៅឆ្នាំ ២០០៦ នៅ ប្រទេសបារាំង ) ជាអគ្គមេបញ្ជាការនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ (FANK) និងជាអគ្គសេនាធិការនៃសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ បន្ទាប់ពីសម្ដេចនរោត្តម សីហនុ ត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីតំណែងជាប្រមុខរដ្ឋនៅឆ្នាំ ១៩៧០ ។ មុនឆ្នាំ១៩៧០ គាត់គឺជាអ្នកនយោបាយដ៏លេចធ្លោម្នាក់ និងជាអតីតស្នងការនគរបាលជាតិ។

## ជីវិត និងអាជីព 
ឧត្តមសេនីយ ហ្វឺណានដេស កើតនៅ ទីក្រុងភ្នំពេញ ជូនចំពោះលោក សាំសុន ហ្វឺណានដេស (Samson Fernandez) ដែលជាចៅក្រម និងជារដ្ឋមន្ត្រីសុខាភិបាល និងយុត្តិធម៌នៃ ជនជាតិហ្វីលីពីន និងម្តាយជនជាតិ ខ្មែរក្រោម ម្នាក់កើតនៅ ប្រទេសវៀតណាម ។  

ចៅប្រុស​របស់​មេក្រុម​តន្ត្រីករ​ម្នាក់​ក្នុង​រាជវាំង អតីត​ឧត្តមសេនីយហ្វឺណានដេស របស់​ហ្វីលីពីន​បាន​ដើរ​តាម​ទៅ សាន់ ណាស៊ីសូ ក្នុង​ខេត្ត ហ្សាំប៊ែលស៍ ប្រទេស​ហ្វីលីពីន។ ព្រះបាទ នរោត្តម បានយាងទៅបំពេញព្រះរាជទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសហ្វីលីពីនក្នុងឆ្នាំ១៨៧២ ហើយបាននាំយកតន្ត្រីករហ្វីលីពីនមកជាមួយនៅពេលទ្រង់យាងត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ។ ក្នុង​នោះ​មាន Ángel Labrador Fernández មាន​ដើម​កំណើត​នៅ San Narciso និង​ជា *​គ្រូ​បង្រៀន* ​ដែល​បាន​ជួយ​បង្កើត និង​បង្ហាត់​ក្រុម Royal Reed and Brass Band សម្រាប់​ព្រះ​បាទ​នរោត្តម។ កូនប្រុសរបស់ Ángel ឈ្មោះ Samson បានចូលរួមយ៉ាងខ្លីក្នុងសេវាកម្មបង្រៀន ហើយត្រូវបានជ្រើសរើសជាមុខវិជ្ជាភាសាបារាំងនៅឆ្នាំ 1915 ហើយបានចូលរៀនច្បាប់ ហើយនៅឆ្នាំ 1928 ត្រូវបានតែងតាំងជាចៅក្រមក្នុងតំបន់។ ក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1940 ព្រះអង្គបានបង្កើតគណបក្សសេរីរួមជាមួយនឹង ព្រះអង្គម្ចាស់នរិនដេត ហើយត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាសភានៅឆ្នាំ 1951 ហើយបានបម្រើការនៅក្រោមក្រសួងផ្សេងៗ ជាពិសេសបានក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីសុខាភិបាល និងយុត្តិធម៌នៃប្រទេសកម្ពុជាក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1950 និង 1960 ។  

ឧត្តមសេនីយ Fernandez បានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ និងទទួលបន្ទុកជាយោធាបារាំងនៅឆ្នាំ ១៩៤៧ ហើយត្រូវបានចាត់តាំងនៅខេត្តបាត់ដំបង ជាកន្លែងដែលគាត់បានជួបប្រពន្ធរបស់គាត់។  នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 វរសេនីយ៍ឯក Fernandez បានបម្រើការជារដ្ឋលេខាធិការសម្រាប់សន្តិសុខជាតិ។ 

នៅឆ្នាំ 1975 ដោយសារតែការកាត់ជំនួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក មេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋចង់បញ្ឈប់សង្រ្គាមដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក Fernandez បានបដិសេធមិនចរចាជាមួយខ្មែរក្រហម ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលបានបញ្ជាឱ្យ FANK បញ្ឈប់អាវុធរបស់ពួកគេក្នុងអំឡុងពេលចរចា។ ដោយ​ហេតុ​នេះ​ហើយ​បាន​ជា​លោក​លាលែង​ពី​តំណែង​មេទ័ព។ លោក Fernandez និង លន់ នល់ បានចាកចេញពីប្រទេសមុនពេល ខ្មែរក្រហម ចូលកាន់កាប់ទីក្រុងភ្នំពេញក្នុងឆ្នាំ 1975 ។ អ្នក​សាធារណរដ្ឋ​ទាំង​អស់​ចង់​បញ្ឈប់ ​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​នៅ​កម្ពុជា ។ មន្ត្រីមួយចំនួនទៀតដូចជា ឡុង បូរ៉េត លន់ នុន និងព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ បន្តកាន់តំណែងរហូតដល់ខ្មែរក្រហម ចាប់បានទីក្រុងភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ដោយគិតថាពួកគេនឹងរួចផុតពីការអង្វររបស់ ព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ ដែលបានចូលខាងពួកកុម្មុយនិស្ត។ . ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ឡុង លន់ និងព្រះអង្គម្ចាស់ សិរិមតៈ និងមន្ត្រីសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរផ្សេងទៀត ត្រូវបានសម្លាប់ដោយសង្ខេបដោយខ្មែរក្រហមដែលបានទទួលជ័យជម្នះ។

នៅឆ្នាំ ១៩៩៨ ឧត្តមសេនីយ Fernandez បានត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ដើម្បីជួបអតីតទាហានរបស់គាត់។ លោក​បាន​សរសេរ​សៀវភៅ​អំពី​ជីវិត​របស់​លោក​ក្នុង​នាម​ជា​អគ្គមេបញ្ជាការ​នៃ​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ជាតិ​ខ្មែរ។

លោក​បាន​ចាក​ចេញ​ពី​ប្រទេស​មក​ធ្វើ​ជា​ឯកអគ្គរាជទូត​ប្រចាំ​ប្រទេស។

គាត់បានស្លាប់នៅប្រទេសបារាំងក្នុងឆ្នាំ 2006 ដោយសារតែផលវិបាកនៃជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ 

## ឯកសារយោង
នីការ៉ាក្វា

**ប្រទេសនីការ៉ាក្វា** ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា **សាធារណរដ្ឋនីការ៉ាក្វា** គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អាមេរិកកណ្តាល។ ដោយមានក្រឡាផ្ទៃសរុប ១៣០,៣៧០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ នីការ៉ាក្វាគឺជាប្រទេសដែលធំជាងគេបង្អស់នៅក្នុងតំបន់។ គិតមកត្រឹមឆ្នាំ២០២៤ ប្រទេសនីការ៉ាក្វាមានប្រជាជនរស់នៅសរុបចំនួន ៦,៨៥០,៥៤០ នាក់  ដែលនាំឱ្យខ្លួនក្លាយជាប្រទេសដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនបំផុតទីបីនៅក្នុងតំបន់អាមេរិកកណ្តាលបន្ទាប់ពីប្រទេសក្វាតេម៉ាឡា និងហុងឌូរ៉ាស។

នីការ៉ាក្វាមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេសហុងឌូរ៉ាសនៅភាគខាងជើង សមុទ្រការាអ៊ីបនៅប៉ែកខាងកើត ប្រទេសកូស្តារីកានៅទិសខាងត្បូង ហើយចំពោះប៉ែកសមុទ្រវិញគឺមានជាប់ជាមួយប្រទេសអែលសាល់វ៉ាឌ័រនៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកត្រង់ភាគខាងលិច និងជាមួយប្រទេសកូឡុំប៊ីនៅខាងកើត។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតក្នុងប្រទេសគឺមានឈ្មោះថា ម៉ាណាក្វា ហើយក៏ត្រូវជាទីក្រុងធំបំផុតទីបួននៅប្រចាំតំបន់អាមេរិកកណ្តាលផងដែរជាមួយនឹងប្រជាជនរស់នៅសរុបចំនួន ១,០៥៥,២៤៧ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០។ នីការ៉ាក្វាជាប្រទេសមានប្រជាជនចម្រុះជាតិសាសន៍ច្រើនដូចជា ក្រុមជនជាតិមេស្ទីហ្សូ ជនជាតិដើមម្ចាស់ស្រុក និងជនជាតិមានដើមកំណើតពីទ្វីបអឺរ៉ុប និងអាហ្វ្រិក។ ភាសាគេនិយាយច្រើនជាងគេបំផុតក្នុងប្រទេសគឺ ភាសាអេស្ប៉ាញ ខណៈក្រុមកុលសម្ព័ន្ធជនជាតិដើមភាគតិចនៅតំបន់ឆ្នេរសត្វមូសច្រើននិយាយភាសាស្រុកដើមរបស់ពួកគេ បូករួមទាំងភាសាអង់គ្លេសខ្លះផងដែរ។

ដើមឡើយពីបុរាណ ទឹកដីនៃប្រទេសនីការ៉ាក្វាត្រូវបានជនជាតិដើមជាច្រើនក្រុមរស់នៅប្រកបដោយភាពសាមញ្ញ តែមកដល់សតវត្សរ៍ទី១៦ តំបន់មួយនេះក៏ត្រូវអាណាចក្រអេស្ប៉ាញចូលមកកាន់កាប់។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៨២១ នីការ៉ាក្វាក៏បានទទួលឯករាជ្យពេញលេញពីប្រទេសអេស្ប៉ាញ។ តំបន់ប៉ែកខាងកើតនៃប្រទេសដែលគេនិយមហៅថាឆ្នេរសត្វមូសនោះបានឆ្លងកាត់គន្លងប្រវត្តិសាស្ត្រខុសពីតំបន់ដទៃទៀត ព្រោះវាបានធ្លាក់ក្រោមអាណានិគមអង់គ្លេសនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៧។ នៅឆ្នាំ១៨៦០ តំបន់ឆ្នេរសត្វមូសរបស់អង់គ្លេសក៏បានក្លាយជាដែនដីស្វយ័តរបស់នីការ៉ាក្វា ខណៈផ្នែកខាងជើងបំផុតត្រូវបានផ្ទេរទៅឱ្យប្រទេសហុងឌូរ៉ាសនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦០។ ចាប់តាំងពីទទួលបានឯករាជ្យមក នីការ៉ាក្វាបានប្រឈមនឹងវិបត្តិនយោបាយជាច្រើនដំណាក់កាល ដូចជា របបផ្តាច់ការ ការកាន់កាប់ដោយបរទេស និងវិបត្តិសារពើពន្ធជាដើម។​ ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងសម័យកាលនោះរួមមាន បដិវត្តនីការ៉ាក្វានៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ និងឆ្នាំ១៩៧០ និងសង្គ្រាមកុនត្រានៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០។

ទោះបីមានឈ្មោះ​ជា​សាធារណរដ្ឋអាស្រ័យប្រធានាធិបតីក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែក្នុងពេលថ្មីៗនេះ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក្នុងប្រទេសបានកំពុងជួបនូវការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ពិសេសបន្ទាប់ពីបាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាល​ឆ្នាំ២០១៨ បានរងនឹងការបង្ក្រាបយ៉ាងចាស់ដៃពីកម្លាំងរដ្ឋាភិបាលលោកអ័រតេហ្កា។ ក្រោយពីការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២១ ប្រទេសនេះក៏បានធ្លាក់ក្រោមរបបផ្ដាច់ការទាំងស្រុង។ បច្ចុប្បន្ន នីការ៉ាក្វាជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ហើយបើប្រៀបក្នុងចំណោមបណ្ដាប្រទេសអាមេរិកឡាទីន និងការ៉ាអ៊ីប នីការ៉ាក្វាមានផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបទាបបំផុតទីពីរក្នុងមនុស្សម្នាក់ៗ (ជាមធ្យម) និងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបទាបបំផុតទីបីសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗ (ជា យអទ)។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣ នីការ៉ាក្វាបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសពុករលួយបំផុតទីពីរនៅអាមេរិកឡាទីន បន្ទាប់ពីប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា។​ នីការ៉ាក្វាជារដ្ឋសមាជិកស្ថាបនិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ និងជាសមាជិកនៃចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ សម្ព័ន្ធភាពបូលីវ៉ារីដើម្បីប្រជាជនអាមេរិកាំងយើង និងសហគមន៍រដ្ឋអាមេរិកឡាទីន និងការ៉ាអ៊ីបជាដើម។ 

## កំណត់សម្គាល់
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នីការ៉ាក្វា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាមេរិកកណ្ដាល
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាមេរិកខាងជើង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតអាណានិគមអេស្ប៉ាញ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស និងទឹកដីនិយាយភាសាអេស្ប៉ាញ
តារាងមេដាយក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិករដូវក្តៅឆ្នាំ 2024

(best medal bronze) and Individual Neutral Athletes (best medal gold) are not represented on the map.]]
**ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅឆ្នាំ 2024** ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាផ្លូវការថាជាហ្គេមនៃ XXXIII Olympiad គឺជាព្រឹត្តិការណ៍កីឡាពហុកីឡាអន្តរជាតិដែលធ្វើឡើងនៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង ចាប់ពីថ្ងៃទី 26 ខែកក្កដា ដល់ថ្ងៃទី 11 ខែសីហា ឆ្នាំ 2024 ជាមួយនឹងព្រឹត្តិការណ៍បឋមក្នុងកីឡាមួយចំនួនចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី 24 ខែកក្កដា។  អត្តពលិកតំណាងឱ្យគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិក (NOC) ចំនួន 206 នាក់បានចូលរួមក្នុងការប្រកួតនេះ។  ការប្រកួតនេះមានព្រឹត្តិការណ៍ចំនួន 329 នៅក្នុងកីឡាទាំង 32 និង 48 វិញ្ញាសា។  **ការរាំសេរី** បានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងនៅអូឡាំពិកជាកីឡាស្រេចចិត្ត ខណៈពេលដែលកីឡាជិះស្គី កីឡាឡើងភ្នំ និង កីឡាជិះស្គីទឹក បានដាក់បញ្ជូលនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍វិញដែលបន្ទាប់ពីបង្ហាញខ្លួនលើកដំបូងនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិករដូវក្ដៅឆ្នាំ 2020។
## មេដាយ
ប្រធានគណៈកម្មាធិការរៀបចំ ប៉ារីសឆ្នាំ 2024 លោក *តូនី អេស្តង់ហ្គេត* បានបង្ហាញមេដាយអូឡាំពិក និងប៉ារ៉ាឡាំពិកសម្រាប់ហ្គេមក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2024 ដែលនៅផ្នែកខាងក្រៅបានបង្កប់នូវរូបសញ្ញារាងប្រាំបួនជ្រុងនៃដែកសំណល់អេតចាយដែលត្រូវបានគេយកចេញពីសំណង់ដើមនៃ ប៉មតួអេហ្វែល ជាមួយនឹងហ្គេម។  ឡូហ្គោបានឆ្លាក់ចូលទៅក្នុងវា។  មេដាយប្រហែល 5,084 ត្រូវបានផលិតដោយវិចិត្រករបារាំង ម៉ុនណៃ ដឺ ប៉ារីស និងរចនាដោយ ឈូមេត ដែលជាក្រុមហ៊ុនគ្រឿងអលង្ការប្រណីតដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ទីក្រុងប៉ារីស។

មេដាយបញ្ច្រាសមានបង្ហាញរូប ណៃគី ដែលជាទេពធីតានៃជ័យជំនះរបស់ក្រិក នៅខាងក្នុង កីឡដ្ឋានប៉ាណាថេណានិច ដែលជាម្ចាស់ផ្ទះកីឡាអូឡាំពិកទំនើបដំបូងគេក្នុងឆ្នាំ 1896 ។ អគារ ផាតហេនុន និង ប៉មតួអេហ្វែល ក៏អាចត្រូវបានគេមើលឃើញនៅផ្ទៃខាងក្រោយនៅសងខាងនៃមេដាយផងដែរ។ មេដាយនីមួយៗមានទម្ងន់ 455–529 ក្រាម (16–19 អោនស៍) មានអង្កត់ផ្ចិត 85 មីលីម៉ែត្រ (3.3 អ៊ីញ) និងមានកម្រាស់ 9.2 មីលីម៉ែត្រ (0.36 អ៊ីង)។ មេដាយមាសត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រាក់ 98.8 ភាគរយ និងមាស 1.13 ភាគរយ ខណៈមេដាយសំរឹទ្ធត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយទង់ដែង ស័ង្កសី និងសំណប៉ាហាំង។
## តារាងមេដាយ 
តារាងមេដាយគឺផ្អែកលើព័ត៌មានដែលផ្តល់ដោយគណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ (IOC) ហើយស្របនឹងការតម្រៀបធម្មតារបស់ អាយអូសុី (IOC) នៅក្នុងតារាងមេដាយដែលបានបង្ហោះផ្សាយរបស់ខ្លួន។ តារាងនេះគេប្រើវិធីសាស្ត្រតម្រៀបតាម តារាងមេដាយអូឡាំពិក។ តាមលំនាំដើម តារាងត្រូវបានតម្រៀបតាមចំនួនមេដាយមាសដែលអត្តពលិកមកពីប្រទេសមួយបានឈ្នះ ដែលប្រទេសមួយគឺជាអង្គភាពតំណាងដោយ NOC ។ ចំនួនមេដាយប្រាក់ត្រូវបានគេយកទៅពិចារណាបន្ទាប់មកចំនួនមេដាយសំរឹទ្ធ។ ប្រសិនបើក្រុមនៅតែជាប់គ្នា ចំណាត់ថ្នាក់ស្មើគ្នាត្រូវបានផ្តល់ឱ្យ ហើយពួកគេត្រូវបានចុះបញ្ជីតាមអក្ខរក្រមដោយលេខកូដប្រទេស IOC របស់ពួកគេ។

## ឯកសារយោង
ប្រជាជន ម្លាប្រី

**ម្លាប្រី** (Thai:) ឬ **ភីថងលឺង** គឺជាជនជាតិដើមភាគតិចនៅ ថៃ and ឡាវ។

## នាមត្រកូល 
ឈ្មោះ *ម្លាប្រី* គឺជាការប្តូរភាសាថៃ/ឡាវនៃពាក្យ *ម្លាប្រី* ដែលលេចចេញមកពីពាក្យឃ្មុថា "មនុស្សព្រៃ"។ នៅក្នុង ឃ្មុ *ម្រា* មានន័យថា "មនុស្ស" និង *"* ព្រៃ" ។ ពួកវាត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរនៅក្នុងស្រុកថា *ភីថងលឺង*(ថៃ៖ ผีตองเหลือง, លាវ: ผีฝ่อង) ឬ "វិញ្ញាណនៃស្លឹកលឿង" ចាប់តាំងពីពួកគេបានបោះបង់ចោលជម្រករបស់ពួកគេនៅពេលដែលស្លឹកចាប់ផ្តើមប្រែពណ៌លឿង។

## ហ្សែន 
ការវិភាគហ្សែននៃក្រុម ម្លាប្រី ដោយ Hiroki Oota និងសហការីបាននាំឱ្យពួកគេជឿថា mtDNA របស់ពួកគេមានភាពចម្រុះតិចតួច ដោយបង្ហាញថា ម្លាប្រី មានដើមកំណើតពី 500 ទៅ 800 ឆ្នាំមុនពីបុគ្គលតិចតួចបំផុត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នេះត្រូវបានប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងទិនានុប្បវត្តិ PLoS Biology ក្នុងឆ្នាំ 2005 ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរអត្ថបទរវាង Hiroki Oota និងសហការីរបស់គាត់ និង Tony Waters ។

## របៀបរស់នៅ 
The Mlabri traditionally lived a nomadic lifestyle. They moved frequently, and had no permanent houses, instead making temporary shelters from palm leaves and bamboo-string. They wore only a loin-covering of bark or cloth, though most Mlabri now wear factory-made clothes gained by trade with other hill tribes. They are hunter-gatherers, with most of their food coming from gathering. Women give birth alone in the forest and infant mortality used to be very high.

ម្លាប្រីមាន​ពិធី​សង្គម​តិចតួច ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ថា​មិន​មាន​ប្រព័ន្ធ​សាសនា​ផ្លូវការ​ទេ ទោះ​បី​ជា​ពួកគេ​ជឿ​លើ​វិញ្ញាណ​ព្រៃ​ឈើ និង​វិញ្ញាណ​ធម្មជាតិ​ផ្សេង​ទៀត។ អាពាហ៍ពិពាហ៍ត្រូវបានធ្វើឡើងជាមួយនឹងការស្នើសុំសាមញ្ញ; មិនមានតម្លៃកូនក្រមុំទេ។ អ្នក​ស្លាប់​ត្រូវ​កប់​នៅ​ជិត​កន្លែង​ដែល​ផុត​កំណត់ ហើយ​កុលសម្ព័ន្ធ​បន្ត​ទៅ​មុខ។

In 1938, Austrian anthropologist Hugo Bernatzik published an ethnography of the "Yellow Leaf People" which contained his brief observations of the tribe in the early 20th century.

ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 មក ជនជាតិ ម្លាប្រី ក្នុងប្រទេសថៃបានតាំងទីលំនៅជាភូមិអចិន្ត្រៃយ៍បន្ថែមទៀតនៅក្នុងខេត្ត ព្រែ និង ណាន ។ រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​បាន​ប្រកាស​តំបន់​ព្រៃ​ដែល​ពួក​គេ​ធ្លាប់​រស់​នៅ​ជា​ព្រៃ​បម្រុង​ទុក​របស់​រដ្ឋ និង​ហាម​ប្រាម​មិន​ឱ្យ​ជនជាតិ​ដើម​ស្លា​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​ទីនោះ​វិញ​។  វាត្រូវបានគេរាយការណ៍នៅឆ្នាំ 2013 ថាអត្រានៃការធ្វើអត្តឃាតរបស់ ម្លាប្រីបានកើនឡើង។  ភូមិម្លាប្រី មានសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចមួយចំនួន។ ខណៈពេលដែលនៅតែបរបាញ់ និងប្រមូលផ្ដុំ ជនជាតិ ម្លាប្រី ឥឡូវនេះបានប្រកបរបរកសិកម្មនៅតំបន់ខ្ពង់រាប និងត្បាញអង្រឹង ក្រៅពីធ្វើការជាកម្មករប្រចាំថ្ងៃ។

ការតាំងទីលំនៅមួយក្នុងចំនោមការតាំងទីលំនៅ ម្លាប្រី ក្នុងខេត្ត ណាន គឺស្ថិតនៅក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់ម្ចាស់ក្សត្រី សិរីន្ធន័ ។
មនុស្សម៉ាល់

**ជនជាតិ​ម៉ាល់** ​ជា​ក្រុម​ជនជាតិ​ដើម​នៅ​ប្រទេស​ឡាវ និង​ថៃ។ ពួក​គេ​គឺ​ជា​ក្រុម​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ក្រុម​រង​ពីរ​នៃ ​ជនជាតិ លូ (ក្រុម​មួយ​ទៀត​គឺ​ពួក ផៃ)។ 

## ការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះ 
ម៉ាល់ ត្រូវបានគេហៅជាទូទៅថា Madl, Khatin, T'in, Htin, Thin និង Tin ។ 

## ភាសា 
ម៉ាល់និយាយភាសាម្យ៉ាងហៅថា ម៉ាល់ ដែលជា ភាសាឃ្មុ ។  ភាសា​ឃ្មុគឺ​ជា ​ភាសា​អូស្ត្រូអាស៊ី ។ 
* នៅ​ប្រទេស​ថៃ​: 4,700នាក់
* ចំនួននៅសហរដ&#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;្ឋអាមេរិក៖ មិនដឹង
ជនជាតិផ្រាយ

**ផ្រាយ** គឺជា ក្រុមជនជាតិ មួយនៅក្នុង ប្រទេសថៃ ។

## ការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះ 
ផ្រាយក៏ត្រូវបានគេសំដៅជាទូទៅថាជា ផ្រាយ 3 ក្នុងចំណោមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសង្គមផងដែរ ដើម្បីធ្វើឱ្យពួកគេមានភាពស្រពិចស្រពិលពី ជនជាតិ ផៃ ដែលជួនកាលគេហៅថា ផ្រាយ(ផ្រាយ1)។ 

## ភាសា 
ផ្រាយ និយាយភាសាមួយហៅថា *ផ្រាយ* ដែលជា ភាសា ឃ្មុ ។  ភាសា ឃ្មុ គឺ​ជា​ភាសា អូស្រ្តូអាស៊ី។
សូកាំ ខូយ

**សូក ខូយ** (កើតថ្ងៃទី២ កុម្ភៈ ១៩១៥ ដល់ ១៤ វិច្ឆិកា ២០០៨) ជា​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ​ដែល​កាន់​តំណែង​ជា​ប្រធានាធិបតី​ស្តីទី​នៃ​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ ​រយៈពេល ១២ ថ្ងៃ​ក្នុង​ខែ​មេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥។ លោកជា ប្រធានព្រឹទ្ធសភា ពីឆ្នាំ១៩៧២ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥ ។

## ជីវិតដំបូង 
កើតនៅថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩១៥ លោក សូក ខូយ បានចូលបម្រើក្នុង កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ នៅឆ្នាំ១៩៤០ នៅពេលលោកមានអាយុ ២៥ ឆ្នាំ។ លោកបានទទួលឋានន្តរស័ក្តិជាវរសេនីយ៍ទោ នៅឆ្នាំ១៩៥៣ និងបន្តបន្ទាប់គឺ ឧត្តមសេនីយទោ។  លោកបានក្លាយជាប្រធានព្រឹទ្ធសភានៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរនៅឆ្នាំ ១៩៧២។

## ឯកសារយោង
ប្រជាជន ក្សិងមុល

**Ksingmul** (វៀតណាម: **Xinh Mul**), ជាជនជាតិភាគតិច នៅ វៀតណាម និង ឡាវ។ មានចំនួន 29,503នាក់ និយាយក្រុមភាសាឃ្មុ ជាក្រុម មន-ខ្មែរ ។

ពិធីបុណ្យ សិញ មុន ប្រារព្ធពិធីបុណ្យជាច្រើនដូចជា មួងអាម៉ា, ក្សៃសាតិប និង ម៉ាមា។

## ក្រុមរង 
ក្សិងមុល ត្រូវបានបែងចែកជាបីក្រុមរង៖

* Kháng នៃប្រទេសវៀតណាម
* ផុង-ក្នៀង នៃប្រទេសឡាវ
* ផួច នៃប្រទេសវៀតណាម និងឡាវ។

## ភាសា 
ក្សិងមុល និយាយ ភាសា ក្សិងមុល ដែលជា ភាសា ឃ្មុ ។  ភាសាឃ្មុគឺភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី។
ប្រជាជន លូ

**ជនជាតិលូ**  ជាជនជាតិភាគតិចនៅឡាវនិង ថៃ.
រូបភាពតូច
ជនជាតិលូ និយាយភាសា ម៉ាល់ និង ផៃ ដែលទាក់ទងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ប៉ុន្តែមិនមែនជាភាសាដែលអាចយល់បានទៅវិញទៅមក ដែលក្រុម ភាសាឃ្មុ នៃ ភាសា អូស្រ្តូអាស៊ី ។ ស្រុក​កំណើត​របស់​ពួក​គេ​គឺ​នៅ​ខេត្ត ​សៃយ៉ាប៊ូលី (ស្រុក​ហុងសា និង​ស្រុក​ផៀង) និង ​ខេត្ត​បកែវ ( ស្រុក​ប៉ាក់ថា )។  នៅ​ប្រទេស​ថៃ លូ​ភាគ​ច្រើន​តាំង​ទី​លំនៅ​ក្នុង ​ខេត្ត​ណាន ជិត​ព្រំដែន​ឡាវ។ 

## ប្រវត្តិសាស្រ្តវប្បធម៌ 
ជំនឿប្រពៃណីរបស់ជនជាតិ លូ ត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយ និមិត្ដនិយម និង shamanism ។ លូខ្លះ​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​ប្រទេស​ជិត​ខាង​ឡាវ និង​ថៃ​បាន​កាន់ ​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ ខណៈ​ខ្លះ​ទៀត​បាន​ប្តូរ​ទៅ​កាន់ ​គ្រិស្តសាសនា ប៉ុន្តែ​ដោយ​មិន​បោះបង់​ជំនឿ​ជនជាតិ​ដើម​របស់​ខ្លួន​ឡើយ។ ជនជាតិ លូ ជឿថាធម្មជាតិជុំវិញគឺពោរពេញទៅដោយវិញ្ញាណល្អ និងអាក្រក់។ ពួក​គេ​គោរព​បូជា​វិញ្ញាណ​អ្នក​ភូមិ​រៀង​ខ្លួន។ ពិធី​សែន​ព្រេន​ដែល​គេ​គោរព​ខ្លាំង​បំផុត​ហៅ​ថា *ប៊ូកា* ត្រូវ​បាន​ប្រារព្ធ​រយៈពេល​បី​ថ្ងៃ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល ​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី​របស់​ឡាវ *(សង្ក្រាន្ត)* ។ ដើម្បី​ទទួល​បាន​ពរជ័យ​ពី​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​ឱ្យ​បាន​ផល​ល្អ គូ​ស្វាមីភរិយា​ថ្មីថ្មោង ជួយ​ក្នុង​ពេល​មាន​គ្រោះ​ធម្មជាតិ ឬ​ជំងឺ​ជាដើម ជនជាតិ​ឡាវ​ព្យាយាម​បន់ស្រន់​ដោយ​ការ​ថ្វាយ​ជ្រូក មាន់ ទា អង្ករ ឬ​ស្រា ។ ភូមិ លូ ប្រពៃណីបង្ហាញ "ទ្វារវិញ្ញាណ" ដើម្បីការពារពួកគេពីអំពើអាក្រក់ទាំងអស់ដែលមកពីពិភពខាងក្រៅ។ ដើម្បី​សម្រុះសម្រួល​គ្នា​រវាង​ពិភព​ជីវិត និង​ពិភព​វិញ្ញាណ ភូមិ​នីមួយ​ៗ​ជ្រើសរើស​បុរស​ម្នាក់​ឈ្មោះ *​ខាវ​ខេម* ។ 

មាន​ការ​ជជែក​ដេញដោល​ផ្នែក​សិក្សា​មួយ​ចំនួន​ថា តើ​ជនជាតិ លូ បាន​តាំង​លំនៅ​ក្នុង​តំបន់​ផ្ទះ​បច្ចុប្បន្ន​របស់​ពួកគេ​រួច​ហើយ​តាំង​ពី​សតវត្ស​ទី 1 នៃ គ.ស ច្បាស់ជាងនេះទៅទៀត ជនជាតិ លូ នៃប្រទេសថៃទើបតែមកដល់ទីនោះនៅចុងសតវត្សទី 19 ឬដើមសតវត្សទី 20 ប៉ុណ្ណោះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនជឿថា ជនជាតិ លូ គឺជាអ្នកស្រុកដើមនៃ ខេត្តណាន របស់ប្រទេសថៃ មុនពេលផ្លាស់ទៅប្រទេសឡាវ ហើយក្រោយមកបានធ្វើចំណាកស្រុកទៅស្រុកកំណើតវិញ។ 

បន្ទាប់ពីជ័យជំនះកុម្មុយនិស្តក្នុង សង្រ្គាមស៊ីវិលឡាវ (ដែលស្ថិតក្នុងសម័យដូចគ្នាជាមួយ សង្រ្គាមវៀតណាម ) គ្រួសារ លូ ជាច្រើនបានភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេសឡាវដើម្បីស្វែងរកការជ្រកកោននៅតំបន់ ជួរហ្លួងប្រាបាង នៃ ខេត្តណាន ឆ្លងកាត់ព្រំដែនក្នុង ប្រទេសថៃ ។ មានការប្រមូលផ្តុំជនភៀសខ្លួន លូ នៅ ជំរុំជនភៀសខ្លួន បានវិនៃ ក្នុងប្រទេសថៃ។ នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 និង 1980 គ្រួសារ លូ បានផ្លាស់ទីលំនៅទៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ សព្វថ្ងៃនេះ មានសហគមន៍ លូ ដ៏ធំមួយនៅក្នុងរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា ដែលពង្រីកពី Santa Rosa, Fresno, Modesto, Stockton, Sacramento និងផ្នែកផ្សេងទៀតនៃរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា ហើយរួមទាំងរដ្ឋ Minnesota, Tennessee, Washington, Iowa, និងរដ្ឋ Illinois ។ គ្រួសារដែលនៅសេសសល់ក្នុងជំរុំក្នុងប្រទេសថៃបានតាំងទីលំនៅថ្មីនៅ យ៉ាបូលី និងខេត្តជិតខាងនៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ជាកន្លែងដែលជនជាតិ លូ ត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅពីដើមដោយសារតែសង្គ្រាមនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

## ការអានបន្ថែម 
* Judy Lewis និង Damrong Tayanin ។ វប្បធម៌ជនជាតិភាគតិចនៃប្រទេសឡាវ៖ កាមមុ, លូ, ឡាហុ, ម៉ុង និង មឿន ។ ឆ្នាំ ១៩៩២។  ,
* 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Lao-language text