បញ្ញាសជាតក

រូបភាពតូច| គម្របសៀវភៅ *បញ្ញាសជាតក* របស់ថៃបានបោះពុម្ពជាសៀវភៅបុណ្យសពក្នុងឆ្នាំ 1961***បញ្ញាសជាតក*** (   ;   ) គឺ​ជា​ការ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​នៃ​រឿង​ចំនួន ៥០ នៃ​អតីតកាល​របស់​ព្រះពុទ្ធ​មាន​ដើម​កំណើត​នៅ ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ​ដី​គោក​។  រឿង​ទាំង​នោះ​ផ្អែក​តាម​រចនាបថ​របស់​ ជាតកត្ថវណ្ណនា ប៉ុន្តែ​មិន​មែន​មក​ពី ​គម្ពីរ​បាលី ​ផ្ទាល់​ទេ។   រឿងរ៉ាវរៀបរាប់អំពីជីវប្រវត្តិរបស់ព្រះពុទ្ធ និងបង្ហាញពីការទទួលបានភាពឥតខ្ចោះរបស់ព្រះពោធិសត្វ (ការកសាងបារមី, "perfection") ដោយផ្តោតលើបារមី​ទាំង ១០ នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទ ឬ​បារមី​ទាំង ៦ នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​មហាយាន ។  បញ្ញាសជាតក គឺ​ជា​អក្សរសិល្ប៍ពុទ្ធនិយមក្លែងក្លាយ ដែល​បរិយាយ​ដំណើរ​សាច់រឿង​ទាក់ទងនឹងទ្រឹស្តីនៅ​ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា​ដ៏​តិចតួច​បំផុត ហើយ​រឿងរ៉ាវ​ទាំង​នោះ​ពុំមាន​ចារ​នៅក្នុង​​គម្ពីរព្រះត្រៃបិដក​ទេ ។ រឿង​ទាំង​នោះ​​ត្រូវ​បាន​និពន្ធ​​ឡើងក្រោយពេលដែលពុទ្ធសាសនាថេរវាទ​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​យ៉ាង​រីកចម្រើន និង​បានជះឥទ្ធិពល​យ៉ាងខ្លាំងក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ អក្សរសិល្ប៍ពុទ្ធនិយមក្លែងក្លាយ​មិន​បាន​​បញ្ចូល​មនោគមវិជ្ជា​ពុទ្ធនិយម​ទាំងស្រុង​ទៅ​ក្នុង​ផ្នត់គំនិត​មហាជន​ទេ ប៉ុន្តែ​រឿង​ទាំង​នោះ​បាន​បញ្ចូល​ផងដែរ​នូវ​គោលគំនិត​នៃ​លទ្ធិព្រាហ្មណ៍ ។ រឿង​ទាំង​នោះ​ក៏​បានបញ្ចូលទំនៀមទម្លាប់ ជំនឿ សាសនា ជាតិនិយម និង​ប្រពៃណី​ផ្សេងៗ​ទាក់ទងនឹងអ្នកស្រុក​​នៅ​ក្នុង​ប្រទេសទាំងនោះ ។

## ប្រភពដើម 
រឿង *បញ្ញាសជាតក*ជាច្រើនមានភាពស្រដៀងគ្នាជាមួយនឹង អក្សរសិល្ប៍សំស្រ្កឹត ក៏ដូចជារឿងនិទានតាមីល ចិន ទីបេ ខូតាន់ និងរឿងនិទានប្រជាប្រិយអាស៊ីអាគ្នេយ៍។  

យោងទៅតាមទំនៀមទំលាប់ភូមានៅសតវត្សទី ១៧ និង ១៨ '' តាមពិតមានន័យថា 'ឈៀងម៉ៃ ហាសិប' ហើយគេគិតថារឿងទាំងនេះប្រហែលជាមានដើមកំណើតនៅក្នុងទីក្រុងនោះ ដែលឥឡូវស្ថិតនៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃ  ពីកន្លែងដែលការប្រមូលផ្តុំទំនងជាត្រូវបានបញ្ជូន។ ''* យោងតាម ដាំរុងរាជនុភព រឿងរ៉ាវត្រូវបានចងក្រងជាលើកដំបូងនៅ ឈៀងម៉ៃ រវាងឆ្នាំ​១៤៦៧ និង​ ១៦៦៧ ៖ 

ព្រះសង្ឃជាច្រើនអង្គបានភៀសខ្លួនទៅ ហ្លួងព្រះបាង មុន និងកំឡុងពេល ការដណ្តើមយកទីក្រុងឈៀងម៉ៃរបស់ភូមា ក្នុងឆ្នាំ ១៥៥៨ ហើយមួយចំនួនទៀតត្រូវបាននាំយកទៅភូមា។ នេះមិនត្រឹមតែអាចពន្យល់ពីការរីករាលដាលនៃ *បញ្ញាសជាតក* ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងការកើនឡើងនៃការផលិតសាត្រាស្លឹករឹតដែលមាន *បញ្ញាសជាតក*នៅទូទាំងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោកផងដែរ។ 

## កំណែ 
ដោយ​សារ​តែ​រឿងនិទាន​ដើម​ឡើយ ហើយ​ជា​យូរ​មក​ហើយ​បាន​ផ្ទេរ​ដោយ​ផ្ទាល់​មាត់ វា​ពិបាក​ក្នុង​ការ​តាម​ដាន​ការ​វិវត្ត​ដ៏​ជាក់លាក់​មួយ។ ភាគច្រើននៃសាត្រាស្លឹករឹតដែលនៅរស់រានមានជីវិតដែលមាន បញ្ញាសជាតកមួយឬច្រើនមានអាយុកាលតាំងពីសតវត្សទី ១៨ និងសតវត្សទី ១៩ ប៉ុន្តែភាគច្រើននៃពួកគេហាក់ដូចជាចម្លងពីសាត្រាស្លឹករឹតចាស់ៗ។  ការ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​នេះ​មាន​៣​វគ្គ គឺ​មួយ​ជា​ភាសា​ឡាវ និង​២​ជា​ភាសា​បាលី មួយ​មក​ពី​ភូមា និង​មួយ​ទៀត​មក​ពី​កម្ពុជា និង​ថៃ។ ខណៈពេលដែលមានការត្រួតគ្នាខ្លះរវាងកំណែ វាមានកម្រិតនៃការប្រែប្រួលយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុង ៣ ។ 

### ការបោះពុម្ពរាជវង្សថៃ 
ការបោះពុម្ពព្រះរាជក្រឹត្យនៃជម្រើសនៃ *បញ្ញាសជាតក* ត្រូវបានតែងតាំងដោយស្តេច មង្កុត ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា រាមាទី៤ ដែលគ្រប់គ្រងពីឆ្នាំ​១៨៥១ ដល់ឆ្នាំ ១៨៦៨ ។ អត្ថបទនេះត្រូវបានសរសេរជាចម្បងជា អក្សរខ្មែរ ដែលប្រើជាទូទៅសម្រាប់គម្ពីរពុទ្ធសាសនាបាលីនៅភាគកណ្តាលប្រទេសថៃ រហូតដល់ចុងសតវត្សទី ១៩ ។ 

ការ​បក​ប្រែ​ជា​ភាសា​ថៃ​លើក​ដំបូង​ត្រូវ​បាន​បោះពុម្ព​នៅ​ឆ្នាំ​១៩២៣ ក្រោម​ការ​ដឹក​នាំ​របស់ ​ព្រះអង្គម្ចាស់ ដាំរុងរាជនុភព ដែល​ជា​បុត្រ​របស់​ព្រះ​មហាក្សត្រ។ 

សំណុំនៃភាសាថៃភាគខាងជើង *បញ្ញាសជាតក* បកប្រែពី អក្សរថៃថាម ទៅជា អក្សរថៃ ត្រូវបានបោះពុម្ពក្នុងឆ្នាំ 1998 ក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់ សាកលវិទ្យាល័យឈៀងម៉ៃ ។ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវអន្តរជាតិដែលចូលរួមក្នុងគម្រោងនេះ ចង្អុលបង្ហាញថា កំណែសាត្រាស្លឹករឹតដើមដែលសរសេរជាអក្សរថៃថាមខាងជើង ភាគច្រើនជា ភាសាថៃខាងជើង ដែលមានពាក្យ និងឃ្លាបន្ថែមជាភាសាបាលី។  

នៅក្នុងការប្រមូល *បញ្ញាសជាតក* របស់ថៃនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះមាន ៦១ រឿងនិទាន ។ នៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ ប្រភេទ *telenovela* របស់ថៃដែលគេស្គាល់ថា " *jakrawong* " ត្រូវបានបំផុសគំនិតពី បញ្ញាសជាតក*;* រឿងប្រឌិតអំពីរាជវង្ស ជារឿយៗពាក់ព័ន្ធនឹងអំណាចវេទមន្តដ៏ភ្លឺស្វាង - នៅតែពេញនិយម ទោះបីជាមានអត្ថិភាពជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយក៏ដោយ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ គុណធម៌ដូចជា សេចក្តីសុចរិត និងសីលធម៌ត្រូវបានជំនួសដោយអាវុធ និងកម្លាំងសាហាវ។ យោងតាមលោក Niyata Lausunthorn ការធ្វើទំនើបកម្មនៃ *បញ្ញាសជាតក* បានជួយរក្សាបាននូវប្រជាប្រិយភាពរបស់ខ្លួនរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ទោះបីជាវាជួនកាលមានការចាកចេញយ៉ាងយូរពី *ជាតក*របស់បាលីក៏ដោយ។ 

### កំណែខ្មែរ 
*បញ្ញាសជាតក* របស់កម្ពុជា, មិនមែនជាផ្នែកមួយនៃ បាលី ដកស្រង់និងយកគំរូតាមរចនាប័ទ្មនៃ *សាស្ត្រាល្បែង ,* ប្រឌិតនិងអក្សរសាស្រ្តខ្មែរអប់រំ។ *បញ្ញាសជាតក* មាន ៤ ប្រភេទដែលសរសេរនៅលើ ៖

* សាត្រាស្លឹករឹត  ទាំងភាសាខ្មែរ និងភាសាបាលី
* សម្រាំងដែលបានកែសម្រួលពីស្លឹកត្នោតជាភាសាបាលីជាបួនភាគ,
* *បញ្ញាសជាតកសង្ខេប* ជាភាសាខ្មែរ សង្ខេប  និង
* *បញ្ញាសជាតកសម្រាយ,* អធិប្បាយអំពី *បញ្ញាសជាតក* ជាបួនភាគ។

*ជាតក*ខ្មែរ រឿងជីវិតរបស់ព្រះពុទ្ធ ចេញដំណើរពីគំរូឥណ្ឌា ក្នុងការពណ៌នាស្ត្រីភាគច្រើនថាជាមនុស្សឆ្លាតវៃ សកម្ម និងថ្លៃថ្នូរ ហើយរៀបរាប់លម្អិតអំពីផលវិបាកសម្រាប់បុរសដែលមិនចាត់ទុកស្ត្រីដូចខ្លួន។ 

ចំពោះបញ្ញាសជាតក*,* ៥១ ទៀត ទេវកថា ជាតកដែល មិនមែនជានិទានត្រូវបានប្រមូលពួកវាពីរឿងព្រេង ខ្មែរ ក្នុង សម័យ *សង្គម រាស្ត្រ និយម* ; ពួកគេត្រូវបានបោះពុម្ពម្តងទៀតជា ៨ ភាគក្នុងឆ្នាំ 

## ការវិភាគ 
### សីលៈ ការលើកតម្កើងនៃការលះបង់ខ្លួនឯង 
ខណៈពេលដែលទំនៀមទម្លាប់ព្រះពុទ្ធសាសនាសំខាន់ៗមិនលើកកម្ពស់ ការធ្វើទុក្ករកម្ម ទេ រឿងនិទាន *បញ្ញាសជាតក* បង្ហាញពីតម្លៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ជាក់លាក់មួយនៅក្នុងការអនុវត្ត *ពោធិសត្វ* នៃការលះបង់ខ្លួនឯង និងការលះបង់ចំពោះមាតាបិតា និង ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និង ព្រះសង្ឃ ។ 

## រូបតំណាង 
គំនូរដែលលេចឡើងនៅក្នុង *បញ្ញាសជាតក*ខ្លះក៏អាចត្រូវបានរកឃើញនៅលើការផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះនៅសតវត្សរ៍ទី 9 នៅ បូរ៉ូប៊ូឌូរ នៅកោះជ្វាដែលបង្ហាញថា *បញ្ញាសជាតក* ខ្លះអាចមកពីរឿងព្រេងអាស៊ីអាគ្នេយ៍មុនពុទ្ធសាសនា។ 

## សូមមើលផងដែរ។ 
* សីលធម៌ព្រះពុទ្ធសាសនា
* ខុទ្ទកនិកាយ
* រឿងនិទានជាតក
* បញ្ជីនៃជាតក
* *សាស្តា ល្បែង*
* *ទសជាតក*
* *ព្រះវេស្សន្តរជាតក''