អំពីទូរទស្សន៍

## ការផលិតវីដេអូឯកសារ
## ការសេចក្តី​សង្ខេបអត្ថបទ​
ដំណើរការ​នៃ​ការ​សរសេរ​អត្ថបទ​ (Writing process)ចាប់​តាំង​ពី​ទសវត្សរ៍ ឆ្នាំ ១៩៧០ មក អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​បាន​ព្យាយាម​ស្វែងយល់​អំពី​អ្វី​មួយ ដែល​សព្វថ្ងៃ​នេះយើង​ស្គាល់​ថា​ជា ដំណើរ​ការ​នៃ​ការ​សរសេរ​អត្ថបទ (writing process) ។  គំនិត​គន្លឹះ​មួយ​ (key concept) នៅ​ក្នុង​ការ​បង្រៀន​វិធី​តែង​សេចក្តី (writing) និង ក្នុង​ការ​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​ការនិពន្ធ (composition studies) គឺ អ្នក​ជំនាញ​​ខាង​ដំណើរការ​និពន្ធ (process scholars) បាន​​ដើរ​តួ​សំខាន់​បំផុត​ក្នុង​ការ​ជួយ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ចំណាប់​អារម្មណ៍​របស់​គ្រូ​បង្រៀន​ ​ពី​ការ​ឲ្យ​តម្លៃ​ទៅ​លើ​​ស្នាដៃ​និពន្ធ​របស់​សិស្ស (students' written products) ហើយ​​ងាក​ទៅរក​ការ​​បង្រៀន​​អំពី​ដំណើរការ​នៃ​ការ​សរសេរ​របស់​សិស្ស​ (students' writing processes) វិញ​ម្តង ។

ការ​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​ដំណើរការ​នៃ​ការនិពន្ធ (Composing process) ត្រូវ​បាន​នាំ​មុខ​គេ​ដោយ​អ្នក​ជំនាញ​ច្រើន​រូប​ (scholars) ដូច​ជា លោក​ស្រី ជែណិត អេមិគ (Janet Emig)​ តាម​រយៈ​អត្ថបទ​ "The Composing Processes of Twelfth Graders" (ដំណើរការ​និពន្ធ​របស់​សិស្ស​ថ្នាក់​ទី ១២) (បោះពុម្ព​ឆ្នាំ 1971) , លោក​ស្រី សឹនដ្រា ភឹល (Sondra Perl) តាមរយៈ​អត្ថបទ "The Composing Processes of Unskilled College Writers" (ដំណើរការ​និពន្ធ​របស់​អ្នក​និពន្ធ​គ្មាន​បទពិសោធន៍ ជា​និស្សិត​នៅ​តាម​​មហាវិទ្យាល័យ) (បោះពុម្ព​ឆ្នាំ 1979)  , និង លោក​ស្រី លីនដា ផ្លៅវ័រ (Linda Flower) និង លោក​ ចន អ័រ ហេស៍ (John R. Hayes) តាម​រយៈ​អត្ថបទ "A Cognitive Process Theory of Writing" (ទ្រឹស្តី​នៃ​ដំណើរ​ការ​យល់ដឹង​អំពី​ការសរសេរអត្ថបទ) (បោះពុម្ព​ឆ្នាំ 1981)​  ។

ដោយសារ​ការ​សរសេរ​គ្មាន​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​សម្ពាធ​ខាង​ក្រៅ និស្សិត​ទទួល​ផល​ប្រយោជន៍​ច្រើន​ពី​ការ​ណែនាំ​អំពី​​របៀប​​សរសេរ​អត្ថបទ (writing instruction) នៅ​ពេល​ដែល​​ការ​ណែនាំ​នោះ​ជួយ​ឲ្យ​ពួក​គេ​ដឹង​ថា អ្វី​ៗ​ដែល​ពួក​គេ​សរសេរ ជាប់​ទាក់​ទង​ជា​មួយ​នឹង​​ជីវិត​ជាក់​ស្តែង​នៅ​ក្រៅ​រង្វង់​ថ្នាក់​រៀន ។ តាម​មតិ​របស់​លោក​ស្រី អ័ន្ន អ៊ី ប័រថ័ហ្វហ្វ៍ (Ann E. Berthoff), កិច្ចការ​របស់​គ្រូបង្រៀន "គឺ​ត្រូវ​តាក់តែង​ជំហាន​​នៃ​លំហាត់​អនុវត្ត (sequences of assignments) ដែល​បណ្តោយ​ឲ្យ​និស្សិត​រកឃើញ​ដោយ​ខ្លួន​គេ​នូវ​អ្វី​ៗ​ដែល​ភាសា​អាច​ធ្វើ​បាន និង អ្វី​ៗ​ដែល​ពួក​គេ​អាច​​ធ្វើ​បាន​ជា​មួយ​នឹង​ភាសា​" ។

កាល​ពី​ឆ្នាំ ១៩៧២ លោក ដូណ័លដ៍ អឹម ម័ររ៉េ (Donald M. Murray) បាន​បោះពុម្ព​សេចក្តី​ប្រកាស​ខ្លី​មួយ (manifesto) ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា "Teach Writing as a Process Not Product" (ចូរ​បង្រៀន​វិធី​សរសេរ ទុក​​ដូច​ជា​ដំណើរ​ការ​មួយ និង មិន​ត្រូវ​ទុក​ដូច​ជា​ស្នាដៃ​មួយឡើយ)  ហើយ​​សម្តី​នេះ​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ សម្រែក​ទាមទារ​មួយ​ ដែល​គ្រូបង្រៀន​ខាង​វិធីសរសេរ​អត្ថបទ​​ច្រើន​នាក់​កំពុង​តែ​ស្រែក​ទាម​ទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ ។ ដប់​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក នៅ​ឆ្នាំ ១៩៨២ លោក​ស្រី​ ម៉ាក់ស៊ីន ហែស្តុន (Maxine Hairston) បាន​ជំទាស់​ថា ការបង្រៀន​វិធី​សរសេរ​អត្ថបទ បាន​ឆ្លងកាត់​​ដំណាក់​កាល​នៃ "ការ​ប្តូរ​គម្រូ" (paradigm shift) ដោយ​បាន​បង្វែរ​ចំណាប់​អារម្មណ៍​ពី ស្នាដៃ​និពន្ធ (written products) ទៅ​ចាប់​អារម្មណ៍​លើ ដំណើរការ​នៃ​ការសេរអត្ថបទ​ (writing processes) វិញ​ម្តង  ។

​រយៈកាល​ច្រើន​ឆ្នាំ​មក​ហើយ គ្រប់​គ្នា​សន្មតិ​​ទូទៅ​ថា​ ដំណើរ​ការ​នៃ​ការ​សរសេរ​អត្ថបទ ប្រតិបត្តិ​នៅ​ក្នុង​ ដំណាក់​កាល (stages)​ មួយ​ចំនួន​ដូច​ខាង​ក្រោម​នេះ ៖

# ការ​គិតគូរ​មុន​សរសេរ (Prewriting)
# ការ​សរសេរ​ព្រាង (Drafting)
# ការ​​កែ​លម្អ​អត្ថបទ (Revising)
# ការផ្ទៀងផ្ទាត់​ឡើង​វិញ (Editing, proofreading)
# ការ​បោះពុម្ព (Publishing)

អ្វីដែលឥឡូវនេះត្រូវបានគេហៅថា "ប្រកាសដំណើរការ" ការស្រាវជ្រាវបានបង្ហាញឱ្យឃើញថាវាជាការកម្រត្រឹមត្រូវដើម្បីរៀបរាប់អំពី "ដំណាក់កាល" ទាំងនេះជាជំហានថេរនៅក្នុងដំណើរត្រង់។ ផ្ទុយទៅវិញពួកគេត្រូវបានទស្សនាទានត្រឹមត្រូវជាផ្នែកនៃទាំងមូលស្មុគស្មាញឬផ្នែកមួយនៃដំណើរការហៅខ្លួនឯងដែលត្រូវបានគេម្តងហើយម្តងទៀតជាច្រើនដងនៅទូទាំងដំណើរការសរសេរត្រួតគ្នា។ ដូច្នេះអ្នកនិពន្ធទម្លាប់រកឃើញថា, ឧទាហរណ៍, ការផ្លាស់ប្តូរនិងការបំផុសបោះពុម្ពផ្សាយបង្កឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរនៃគោលបំណងមួយ; ការធ្វើសេចក្តីព្រាងដែលត្រូវបានរំខានជាបណ្តោះអាសន្នដើម្បីកែតម្រូវការប្រកបខុសមួយ; ឬថាព្រំដែនរវាង prewriting និងសំតិចជាងជាក់ស្តែង។
## ​ផ្តោត​លើ​ដំណើរ​ការ​
### ទ្រឹស្តី ​Flower-Hayes Model នៃ​ការ​និពន្ធ
#### ​គម្រូ​នៃ​ការ​យល់ដឹង 
ផ្កានិង Hayes បានពង្រីកស្ថានភាព rhetorical Bitzer ដើម្បីក្លាយទៅជាស៊េរីនៃបញ្ហា rhetorical ពោលគឺនៅពេលដែលអ្នកនិពន្ធត្រូវតែជាតំណាងឱ្យស្ថានភាពនេះជាបញ្ហាមួយដែលត្រូវដោះស្រាយដូចជា scripts ហៅរបស់ទស្សនិកជនពិសេសមួយដើម្បីជាវិធីសាស្រ្ត oversimplified ដូចជាស្វែងរកប្រធានបទមួយនិងបញ្ចប់ការ ការសរសេរជាពីរទំព័រដោយថ្នាក់កាលពីថ្ងៃចន្ទ។ (472)
នៅក្នុង "ការរកឃើញនេះបានបន" ផ្កានិង Hayes បានកំណត់ចេញដើម្បីរកឱ្យឃើញពីភាពខុសគ្នារវាងអ្នកនិពន្ធល្អនិងអាក្រក់។ ពួកគេបានចូលមកដល់លទ្ធផលពីការសិក្សារបស់ពួកគេទាំងបីនាក់ដែលបានបង្ហាញថាអ្នកនិពន្ធល្អក្នុងស្រោមសំបុត្រដែលលក្ខណៈដូចខាងក្រោមបីពេលដោះស្រាយចំណោទ rhetorical របស់ពួកគេ:
# អ្នកនិពន្ធល្អឆ្លើយតបទៅនឹងការទាំងអស់នៃបញ្ហាវោហាសាស្ត្រ
# អ្នកនិពន្ធល្អបង្កើតតំណាងបញ្ហារបស់ពួកគេដោយបង្កើតជាបណ្តាញសម្បូរពិសេសនៃគ្រាប់ឱ្យប៉ះពាល់ដល់អ្នកអានមួយ; និង
# អ្នកនិពន្ធតំណាងឱ្យបញ្ហានេះមិនត្រឹមតែនៅទទឹងជាច្រើនទៀត, ប៉ុន្តែនៅក្នុងជម្រៅ។ (476)

ផ្កានិង Hayes បានផ្ដល់យោបល់ថាគ្រូតែងនិពន្ធត្រូវពិចារណាបង្ហាញសិស្សពីរបៀប "ដើម្បីស្វែងយល់និងកំណត់បញ្ហារបស់ខ្លួនសូម្បីតែនៅក្នុងឧបសគ្គនៃកិច្ចការមួយ" (477) ។ ពួកគេជឿថា "ការរកឃើញនូវអ្វីដែលពួកគេអ្នកនិពន្ធចង់ធ្វើដោយទទូច, ស្វាហាប់ស្វែងយល់ពីបញ្ហាទាំងមូលមុនពេលដែលពួកគេនិងកសាងសម្រាប់ខ្លួនគេផ្ទាល់ជារូបភាពតែមួយគត់នៃបញ្ហាដែលពួកគេចង់ដោះស្រាយ»។

#### មិតិរិះគន់​ 
Patricia Bizzell បានអះអាងថាបើទោះបីជាអ្នកអប់រំអាចមានការយល់ដឹងនៃ "របៀប" ដំណើរការសរសេរនេះបានកើតឡើងជាអ្នកអប់រំមិនគួរសន្មតថាចំណេះដឹងនេះអាចឆ្លើយសំណួរនេះ "អំពី" ហេតុអ្វីបានជា "អ្នកនិពន្ធដែលបានធ្វើឱ្យជម្រើសមួយចំនួននៅក្នុងស្ថានភាពជាក់លាក់", ចាប់តាំងពីការសរសេរស្ថិតនៅតែងតែ ក្នុងសហគមន៍សុន្ទរកថាមួយ (484) ។ នាងបានពិភាក្សាអំពីរបៀបដែលម៉ូដែលផ្កានិង Hayes បានពឹងផ្អែកទៅលើអ្វីដែលត្រូវបានហៅថាដំណើរការនៃ "ការបកប្រែទៅជាភាសាដែលអាចមើលឃើញគំនិត" (486) ផងដែរ។ ដំណើរការនេះកើតឡើងនៅពេលដែលសិស្សនិស្សិត "ព្យាបាលជំងឺបានសរសេរជាភាសាអង់គ្លេសជាសំណុំនៃឧបករណ៍ផ្ទុកចូលទៅក្នុងការដែលយើងចាក់មានន័យថា" (486) ។ Bizzell អះអាងថាដំណើរការនេះ "នៅតែប្រអប់ emptiest" នៅក្នុងម៉ូដែលដំណើរការនេះយល់ដឹង, ចាប់តាំងពីវាដឺ contextualizes បរិបទដើមនៃបទគម្ពីរបំបាត់ចេតនាដើមនិងអត្ថន័យ។ នាងបានអះអាងថា "ការសរសេរមិនបានច្រើនដូច្នេះជាការចូលរួមចំណែកក្នុងការគិតសម្រាប់ការផ្តល់ឱកាសការគិត ... "

### ទ្រឹស្តី​ផ្តោត​ទៅ​លើ​ដំណើរ​ការ​ 
នេះបើយោងតាមទ្រឹស្តី expressivist នោះដំណើរការនៃការសរសេរផ្តោតលើការផ្លាស់ប្តូរត្រូវបានអ្នកនិពន្ធនេះ។ នេះជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្លាស់ប្តូរក្នុងការអ្នកនិពន្ធន័យថាជាសំឡេងនិងអត្តសញ្ញាណត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងជាអ្នកនិពន្ធមានអារម្មណ៍នៃការរបស់គាត់ឬនាងដោយខ្លួនឯងមួយ។ ទ្រឹស្តីនេះបានក្លាយជាការពេញនិយមនៅក្នុងចុង 1960 និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 ។ យោងទៅតាមអត្ថបទរបស់លោក Richard Fulkerson "បួនទស្សនវិជ្ជានៃសមាសភាព" ការផ្តោតអារម្មណ៍នៃ expressivism នេះគឺសម្រាប់អ្នកនិពន្ធមាន«គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍, គួរឱ្យទុកចិត្ត, ស្មោះត្រង់, និងផ្ទាល់ខ្លួនសំឡេង ... "។ លើសពីនេះទៅទៀតអ្នកគាំទ្រនៃដំណើរការ expressivist ទស្សនៈទ្រឹស្តីនេះជាវិធីមួយសម្រាប់សិស្សនិស្សិតដើម្បីក្លាយជាអ្នកបំពេញអារម្មណ៍និងមានសុខភាពល្អនិងបញ្ញាស្មារតីទាំងពីរមួយ។ អស់អ្នកដែលបានបង្រៀនជាញឹកញាប់ដំណើរការនេះផ្តោតលើ Journal និងសកម្មភាពថ្នាក់រៀនផ្សេងទៀតដើម្បីផ្តោតលើការរកឃើញដោយខ្លួនឯងជានិស្សិតនៅតាមដងហើយ, ភាគហ៊ុនទាបការសរសេរ។ តួលេខលេចធ្លោនៅក្នុងវាលនេះរួមមានលោក John Dixon,Ken Macrorie, Lou Kelly, Donald C. Stewart and Peter Elbow.

### ប្រវត្តិ​នៃ​ការ​​និពន្ធ និង ដំណើរ​ការ​
ការឆ្លើយតបទៅនឹងដំណើរប្រវត្តិសាស្រ្តចម្បងមានការព្រួយបារម្ភជាមួយនឹងឥរិយាបថដែលការសរសេរត្រូវបានរាងនិងគ្រប់គ្រងដោយកងកម្លាំងប្រវត្តិសាស្រ្តនិងសង្គម។ កងកម្លាំងទាំងនេះគឺជាថាមវន្តនិងបរិបទហើយដូច្នេះបង្ហាញការនិយាយឡើងវិញឋិតិវន្តណាមួយនៃដំណើរការមិនទំនង។
អ្នកប្រាជ្ញគួរឱ្យកត់សម្គាល់ដែលបានធ្វើឡើងប្រភេទនេះរួមបញ្ចូលទាំងទ្រឹស្តីនៃការស៊ើបអង្កេតដូចជាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយMarshall McLuhan, Walter Ong, Gregory Ulmer, and Cynthia Selfe. ភាគច្រើននៃការងារ McLuhan ឧទាហរណ៍, កណ្តាលនៅជុំវិញផលប៉ះពាល់នៃវប្បធម៍ភាសាសរសេរនៅលើមាត់ DEGREES ដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនានាគឺអាចចូលដំណើរការនិងអន្តរកម្មនិងវិធីដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអេឡិចត្រូនិកំណត់លំនាំទំនាក់ទំនង។ ការវាយតម្លៃនៃបច្ចេកវិទ្យារបស់លោកជា shaper នៃសង្គមមនុស្សនិងចិត្តមួយបានចង្អុលបង្ហាញថាការតភ្ជាប់គ្នាខ្លាំងរវាងកងកម្លាំងប្រវត្តិសាស្រ្តនិងការអនុវត្តន៍អក្ខរកម្ម។

## ការ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​កែ​លម្អ
Editingមានកម្រិតច្រើនវាដំណើរការនៅលើ (អាស្រ័យលើអ្នកផ្សាយដំណើរការនេះគឺជាធម្មតា 5 កម្រិត) ។ កម្រិតទាបបំផុតគឺមនុស្សភាគច្រើនគិតថាតែមួយគត់ដែលពិតជាមានការកែសម្រួលជាការពិតគឺទេប៉ុន្តែសំខាន់នៃការដំណើរការការកែសម្រួលយ៉ាងតិចនានា។
មើលច្រើនទៀតនៅ​​ http://en.wikipedia.org/wiki/Editing.  ទោះជាយ៉ាងណានេះគឺមិនពេញលេញដោយគោរពទៅនឹងដំណើរការពេញលេញផ្សាយជាច្រើនផងដែរ។

ទាបបំផុត, ជាញឹកញាប់គេហៅline editing  នេះគឺជាដំណាក់កាលនៅក្នុងដំណើរការសរសេរដែលជាកន្លែងដែលអ្នកនិពន្ធបានធ្វើឱ្យការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងអត្ថបទនេះដើម្បីកែកំហុស (អក្ខរាវិរុទ្ធ, វេយ្យាករណ៍, ឬមេកានិច) និងលៃតម្រូវការរបស់គាត់ឬរចនាប័ទ្មរបស់នាង។ ដោយបានកែលម្អសេចក្តីព្រាងសម្រាប់មាតិកា, ភារកិច្ចរបស់អ្នកនិពន្ធនៅពេលនេះគឺដើម្បីធ្វើឱ្យការផ្លាស់ប្តូរដែលនឹងកែលម្អទំនាក់ទំនងពិតប្រាកដជាមួយអ្នកអាន។ ដោយអាស្រ័យលើប្រភេទនេះអ្នកនិពន្ធអាចជ្រើសរើសយកការគោរពតាមអនុសញ្ញានៃ
អនុសញ្ញាទាំងនេះនៅតែត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងសេចក្តីសម្រេចលើបញ្ហាចម្រូងចម្រាសអាចនឹងប្រែប្រួលអាស្រ័យលើប្រភព។ ប្រភពនិងសដូច Strunk របស់Elements of Style,បានចេញផ្សាយលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ 1918 នេះគឺអាជ្ញាធរបានបង្កើតឡើងនៅលើផងដែរអនុសញ្ញារចនាបថ. សៀវភៅថ្មីមួយសម្រាប់សិស្សនិស្សិតនេះគឺជាសេចក្ដីយោងហែកកូដ Diana បានជារបស់អ្នកនិពន្ធ. ធនធានអេឡិចត្រូនិគឺជាការសរសេរលើបណ្តាញ Purdue បន្ទប់ (សត្វទីទុយ), ដែលជាកន្លែងដែលអ្នកនិពន្ធអាចស្វែងរកបញ្ហាជាក់លាក់មួយដើម្បីស្វែងរកការពន្យល់នៃអនុសញ្ញាវេយ្យាករណ៍និងមេកានិចមួយ.

ផ្ទៀងផ្ទាត់​ចំណុច ៖
* អក្ខរាវិរុទ្ធ (spelling)
* ភាព​ត្រូវ​គ្នា​រវាង​ប្រធាន និង កិរិយាសព្ទ (Subject/verb agreement)
* ភាពដូចគ្នា​គ្រប់​ពេល (មិន​ប្តូរ​ចុះ​ឡើង) ​នៃ​ការ​ប្រើ​​កិរិយាសព្ទ​បំបែក​ (​Verb tense consistency)
* ភាព​ដូច​គ្នា​គ្រប់​ពេល នៃ​មតិ​របស់​អ្នក​និពន្ធ (Point of view consistency)
* កំហុស​នៃ​ពាក្យ​វេយ្យាករណ៍​ក្នុង​ប្រយោគ (Mechanical errors)
* ជម្រើស​នៃ​ការ​ប្រើ​ពាក្យ (Word choice)
* ការប្រើប្រាស់​ពាក្យ​ត្រឹមត្រូវ (Word usage) ឧទាហរណ៍ ៖ និង (and) ខុស​ពី នឹង (with) ។

## ឯកសារ​យោង