សោ ភឹម

**សោ ភឹម** ឬ **សូ វណ្ណា** ជាខ្មែរឥស្សរៈ លេខ៣ នៃការិយាល័យអចិន្ត្រៃយ៍ និងការិយាល័យយោធានៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា អនុប្រធានកងកំលាំងប្រដាប់អាវុធរំដោះជាតិប្រជាជនកម្ពុជាលេខាបូព៌ា។ តំបន់នៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យនៃខ្មែរក្រហម រហូតដល់លោកមិនព្រមអនុវត្តរបបប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជា ដែលរចនាឡើងដោយ ប៉ុល ពត និងសមមិត្តរបស់លោកដែលបណ្តាលឱ្យលោកស្លាប់នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៨។ 

## ជីវប្រវត្តិ 
### កូនកសិករខ្មែរតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យ 
សោ ភីម កើតនៅឆ្នាំ១៩២៥ ជាកូនអ្នកស្រែចំការ។ លោក​កើត​នៅ​ពាក់​កណ្តាល​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៣០ នៅ​ភូមិ​មួយ​ក្នុង​ខេត្តស្វាយរៀង ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។  លោកគឺជា "បុរសមុខមូល កម្ពស់ប្រហែល ១,៨ ម៉ែត្រ ជាមួយនឹងស្បែកពណ៌ខ្មៅស្រអែម និងសក់ខ្មៅត្រង់" ។  លោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាឈ្លើយ ហើយអាចគំរាមមិត្តរួមការងាររបស់លោកដោយកាំភ្លើងរបស់លោក។ 

សោ ភីម ក្រោយ​ពី​ធ្វើ​ទាហាន​បាន​មួយ​រយៈ​ហើយ​បាន​ចូល​រួម​ជាមួយ​រណសិរ្ស​សាមគ្គី​ឥស្សរៈ ​ក្នុង​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹងអាណាព្យាបាលបារាំងរបស់កម្ពុជា  ជាមួយនឹងទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយពួកកុម្មុយនិស្តវៀតណាម ។ លោកបានចូល បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន នៅឆ្នាំ១៩៥១ ក្រោមឈ្មោះបដិវត្តន៍របស់ សូ វណ្ណា។ នៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥២ ក្រុមតន្ត្រីនៅខេត្តព្រៃវែងបានរួមបញ្ចូលគ្នាទៅជាអង្គភាពចល័តមួយ ហើយក្រោមការដឹកនាំរបស់ សោ ភីម ពួកគេបានយកឈ្មោះអង្គភាពអាចារ្យ ហែមចៀវ ដែលជាព្រះសង្ឃដែលបានដឹកនាំការបះបោរឆ័ត្រឆ្នាំ ១៩៤២ ប្រឆាំងនឹងអាណានិគមបារាំង។  បន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវ ក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៥៤ លោកត្រូវបានបង្ខំឱ្យដូចជានាយកប្រតិបត្តិមួយពាន់នាក់ផ្សេងទៀតឱ្យទៅនិរទេសខ្លួននៅទីក្រុងហាណូយ។

### ការឡើងកេរ្ដិ៍ឈ្មោះនៃបដិវត្តន៍កុម្មុយនិស្ត 
សោ ភឹម បានក្លាយជាសមាជិកបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជានៅឆ្នាំ១៩៥៥។ គាត់បានឡើងឋានន្តរស័ក្តិដើម្បីក្លាយជាសមាជិក "សាកល្បង" នៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សនៅចុងបញ្ចប់នៃទសវត្សរ៍នេះ។ លោកត្រូវបានដំឡើងឋានៈជាសមាជិក “សិទ្ធិពេញលេញ” នៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៦៦ ហើយលោកត្រូវបាន ប៉ុល ពត តែងតាំងជាអនុប្រធាននាយកដ្ឋាននយោបាយនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរំដោះជាតិប្រជាជនកម្ពុជា និងជាលេខាធិការនៃ ភូមិភាគបូព៌ាដែលគាត់បានដឹកនាំរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៥ ជាមួយមិត្តភឿង (បន្ទាប់ពី សេង ហុង) និង ស៊ូ ណាវ ដែលជាលេខាតំបន់២៤  នៅឆ្នាំ១៩៦៧ គាត់បានចូលរួមក្នុងចលនាបះបោរសំឡូត វាយលុកចូលក្រុងកណ្តោលជ្រុំ ដោយសម្លាប់អតីតចៅហ្វាយស្រុកម្នាក់ និងធ្វើឱ្យភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាលម្នាក់ទៀតរងរបួស។ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៤ លោកបានចុះហត្ថលេខាលើក្រឹត្យមួយបញ្ជាឱ្យមានការបង្ក្រាបដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចនៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាម ប្រឆាំងនឹងការបះបោរនៅក្នុងភូមិចាមចំនួនពីរ ដែលជាការគាបសង្កត់លើកដំបូងនៃការតម្រៀបប្រឆាំងនឹងប្រជាជនឥស្លាមកម្ពុជា ។ 

### ធ្លាក់​ក្នុង​ក្រសែភ្នែក ប៉ុល ពត 
មិនយូរប៉ុន្មានបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃទីក្រុងភ្នំពេញ ក្នុងខែមេសាឆ្នាំ១៩៧៥ ភាពតានតឹងបានចាប់ផ្តើមកើតឡើងរវាងបុរស តាម៉ុក និងពួកសោភឹម។ កម្មាភិបាលដែលជាប់ឃុំក្នុង គុក ស-២១ គុកទួលស្លែង តែងតែចោទ សោ ភឹម ថាជាជនក្បត់ជាតិផ្សេងទៀត ដរាបណាលោកបដិសេធ ការបោសសម្អាតជាតិសាសន៍ ដោយផ្អែកលើគោលលទ្ធិនៃភាពបរិសុទ្ធនៃពូជសាសន៍ខ្មែរ។ នួន ជា ក៏​បាន​ការពារ​លោក សោ ភឹម ប្រឆាំង​នឹង​អ្នក​ដែល​ចោទ​លោក​ថា​លួច​លក់​អង្ករ​ខ្មែរ​ឲ្យ​យួន។ 

"បានជាប់ឆ្នោត" អនុប្រធានទីមួយនៃរដ្ឋ *គណៈកម្មាធិការជាតិ* នៅថ្ងៃទី១១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៦ បន្ទាប់ពី ខៀវ សំផន ជំនួស សម្ដេចសីហនុ ជាប្រមុខរដ្ឋ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ វាគ្រាន់តែជាតំណែងបន្ទាប់បន្សំប៉ុណ្ណោះ។ 

លោក និង ប៉ុល ពត សេង ហុង ដែល​ជា​អ្នក​ទទួល​បន្ទុក​កង​ទ័ព​នៅ​ភូមិភាគ ក៏​កើត​មាន​ជម្លោះ។ ផ្ទុយពី សេង ហុង សោ ភឹម ស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការប្រើអំពើហឹង្សាច្រើន ហើយចោទសួរពីសុពលភាពនៃនយោបាយប្រឆាំងយួន កាន់តែខ្លាំងឡើងដែលបន្តដោយ*អង្គការ* ។ ចាប់ពីខែឧសភា ដល់ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧៦ លោកបានទៅប្រទេសចិន ដើម្បីព្យាបាលជម្ងឺ។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ រចនាសម្ព័ន្ធអំណាចរបស់គាត់នៅតំបន់បូព៌ាត្រូវបានរុះរើដោយការិយាល័យកណ្តាល។ 

ទោះបីជាមានអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងក៏ដោយ លេខ៣នៃការិយាល័យយោធានៃការិយាល័យអចិន្ត្រៃយ៍នៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា បានចុះហត្ថលេខាលើបញ្ជាវាយប្រហារវៀតណាមនៅដើមឆ្នាំ ១៩៧៧។ នៅដើមខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៧ រដ្ឋមន្ត្រីម៉ៅនិយមចិន លោក ឆេន យ៉ុងជី បានមកទស្សនកិច្ចនៅភាគខាងកើតនៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយបានទទូចថា ខ្មែរក៏គួរតែ *រៀនពីដាសៃសក្នុងវិស័យកសិកម្ម* ផងដែរ ខណៈដែលលោកក៏បានត្រួតពិនិត្យ "រណសិរ្សខាងត្បូង" នៃសមរភូមិដែលកំពុងបន្តរបស់ចិនជាមួយវៀតណាម។  ត្រូវបានដកចេញពីអំណាច ទោះបីគាត់បម្រើល្អ និងស្មោះត្រង់ក៏ដោយ ក៏សោភឹម បានបង្កើតអង្គការប្រឆាំងនៅខែវិច្ឆិកា ហៅថា កងកម្លាំងបដិវត្តន៍កម្ពុជាពិតប្រាកដ។ 

### ជាប់ដោយខ្មែរក្រហម 
នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៧៨ សោ ភឹម បាន​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​សង្គ្រោះ​ជីវិត​លោកហេង សំរិន ដែល​ត្រូវ​បាន​ឃុំ​ខ្លួន​នៅ​មន្ទីរ​ស-២១ ដោយ កែ ពក ។ លោក បានកោះហៅ ហេង សំរិន មកក្រុងសួង ហើយបញ្ជូនគាត់ទៅខេត្តព្រៃវែង ក្នុងតួនាទីជាអនុប្រធានតំបន់។  បបន្ទាប់មកលោក ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​បាន​រៀបចំ​ផែនការ​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ប្រឆាំង​នឹង ប៉ុល ពត ត្រូវ​បាន ​កែពក អញ្ជើញ​ឲ្យ​ចូល​រួម​ប្រជុំ។ ដោយដឹងថាវាជាអន្ទាក់ លោកបានបញ្ចប់ជីវិតខ្លួនឯងនៅថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៨ នៅមិនឆ្ងាយប៉ុន្មានពីភូមិព្រែកប្រា តាមផ្លូវតភ្ជាប់ពីស្រុកសន្ធរ និង ស្រុកពារាំង ។  ដូច្នេះហើយ គាត់បានគេចពីការធ្វើទារុណកម្មដូច កុយ ធួន សមាជិកការិយាល័យម្នាក់ទៀត ដែលទទួលបន្ទុករាជធានីភ្នំពេញ ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថា មានលក្ខណៈមធ្យមផងដែរ។  ប្រពន្ធ​កូន​របស់​លោកត្រូវបានគេចាប់យកទៅធ្វើឃាត ខណៈ​ពួក​គេ​រៀបចំ​សព​លោកសម្រាប់ធ្វើបុណ្យតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា។ 

## កេរដំណែល 
### ការ​គាប​សង្កត់ជនជាតិ​ចាម​ក្រោម​របប​ខ្មែរ​ក្រហម 
លោក ជាលេខាធិការនៃភូមិភាគបូព៌ានៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ដែលជាតំបន់ដែលមានចំណែកច្រើនជាងគេនៃប្រជាជនចាមឥស្លាមនៅកម្ពុជា។ ដូច្នេះ ទំនួលខុសត្រូវរបស់លោកក្នុងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើជនជាតិភាគតិចសាសនានេះដោយរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍។ ខណៈពេលដែលលោកបានចុះហត្ថលេខាលើបទបញ្ជាទីមួយដែលកំណត់គោលដៅជាពិសេសដល់សហគមន៍ចាមចំនួនពីរនៅក្នុងស្រុកក្រូចឆ្មារ នោះ លោកក៏ត្រូវបានមនុស្សមួយចំនួនចាត់ទុកថាបានប្រឆាំងនឹងគោលនយោបាយនៃការបោសសម្អាតជនជាតិភាគតិចដែលរៀបចំឡើងដោយពួកអង្គការ*។* 

### តស៊ូប្រឆាំងអំពើប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជា 
លោកគឺជាឧទាហរណ៍មួយនៃការតស៊ូប្រឆាំង នឹងគោលនយោបាយម៉ៅនិយម របស់ ប៉ុល ពត ដែលកម្រមានណាស់ ព្រោះការស្លាប់គឺជាផលវិបាកជាក់លាក់របស់វា។  ការបាត់ខ្លួនរបស់លោកគឺត្រូវបន្តដោយការបោសសំអាតដ៏ធំនៅក្នុងតំបន់បូព៌ា ដែលបង្កើតបានជនរងគ្រោះចំនួន ១០០,០០០នាក់ ទាំងក្នុងក្រុមមូលដ្ឋាន និងនៅក្នុងបរិក្ខារក្នុងស្រុកដែលធ្លាប់បញ្ជាដោយលោក សោ ភឹម។ 

### បំផុសការតស៊ូក្នុងការនិរទេស 
ការបាត់ខ្លួនរបស់ សោ ភឹម ក៏បានលើកទឹកចិត្តដល់ការរត់គេចខ្លួនរបស់យុវជនកម្ពុជា ដែលខ្លាចភាពឆ្កួតនៃអំពើប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជានឹងកើតឡើងតាមពួកគេផងដែរ។ ដូច្នេះ អនាគតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងអនាគតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃលោកស ខេង ស្ថិតក្នុងចំណោមយុវជនជំនាន់ក្រោយ ដែលយល់ព្រមបដិសេធការសម្លាប់រង្គាលដោយ សោភឹម ហើយដែលសម្រេចចិត្តភៀសខ្លួនទៅប្រទេសវៀតណាម។ ដោយដឹងថា ពួកគេនឹងមិនអាចទម្លាក់ ប៉ុល ពត ដោយខ្លួនឯងបានទេ មុនពេលដែលពួកគេត្រូវបានទម្លាក់ដោយលោក ពួកអ្នករត់ចោលជួរខ្មែរក្រហមបានចាប់ផ្តើមបណ្តុះបណ្តាលកម្មាភិបាលថ្មីជាមួយនឹងជំនួយពីវៀតណាមនៅសាលាមួយនៅ ថូឌឹក ។  ពួកគេបានដឹកនាំការតស៊ូប្រឆាំងនឹងខ្មែរក្រហមពីបរទេស រហូតដល់ពួកគេបានកម្ចាត់ពួកគេនៅឆ្នាំ១៩៧៩ ដោយមានការគាំទ្រពីកងទ័ពវៀតណាម។

## ឯកសារយោង