រៀល (រូបិយវត្ថុ)

រូបតូច|300ភស|ក្រដាសប្រាក់រៀលពីឆ្នាំ២០០០
**រៀល** (; និមិត្តសញ្ញា ៖ **៛**; កូដ ៖ **KHR**) គឺជារូបិយប័ណ្ណជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ។ នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៥៣ និងខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៧៥ មានប្រាក់រៀលពីរផ្សេងគ្នាដែលចេញដំបូង ។ នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ និង១៩៨០ ប្រទេសនេះមិនមានប្រព័ន្ធរូបិយវត្ថុទេ ។ រូបិយប័ណ្ណទី ២ ដែលមានឈ្មោះថារៀលផងដែរត្រូវបានចេញផ្សាយចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២០ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៨០ ។
ជំនឿដែលពេញនិយមបានបង្ហាញថាឈ្មោះរូបិយប័ណ្ណនេះបានមកពីត្រីមេគង្គរៀលទន្លេមេគង្គ ។ វាទំនងជាថាឈ្មោះបានមកពីមាតិកាប្រាក់ខ្ពស់ម៉ិកស៊ិកត្រូវបានប្រើដោយពាណិជ្ជករប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ប្រទេសឥណ្ឌានិងប្រទេសចិននៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សរ៍ទី១៩ ។

## ប្រាក់រៀលលើកដំបូង ១៩៥៣ - ១៩៧៥ 
នៅឆ្នាំ១៩៥៣ សាខានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដេប៉ាតឺម៉ង់ឌឺខេមបូឌាប្រទេសឡាវនិងវៀតណាម (Institut d'Émission des États du Cambodge, du Laos et du Vietnam) បានចេញក្រដាសប្រាក់ពីរខ្ទង់ជាផៃស្ទឺរនិងប្រាក់រៀលដោយគិតជាប្រាក់រៀល។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះសាខាពីរផ្សេងទៀតនៃវិទ្យាស្ថានមានការរៀបចំប្រហាក់ប្រហែលនឹងអេងនៅវៀតណាមខាងត្បូងនិងប្រាក់រៀលនៅឡាវ។ ផៃស្ទីសខ្លួនវាបានមកពីបំណែកអេស្ប៉ាញចំនួនប្រាំបី (ប៉េសូ) ។

ដំបូងប្រាក់រៀលត្រូវបានបែងចែកជា១០០សេនតែម (ហៅកាត់ជាសេនលើកាក់) ប៉ុន្តែប្រាក់នេះបានផ្លាស់ប្តូរនៅឆ្នាំ១៩៥៩ ដល់១០០សេន ។ ក្នុងរយៈពេលពីរបីឆ្នាំដំបូងប្រាក់រៀលនិងផៃស្ទ្រីបានសាយភាយជាមួយគ្នា ។ ក្រដាសប្រាក់រៀលដំបូងក៏ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះតាមផៃស្ទ្រីតដែរ ។

* ការបោះពុម្ពលើកទី១ ឆ្នាំ១៩៥៥ - ៥៦ ៖ ១រៀល ៥រៀល ១០រៀល និង៥០រៀល ។
* ការបោះពុម្ពលើកទី២ ឆ្នាំ១៩៥៦ ៖ ១រៀល ២០រៀល ៥០រៀល ១០០រៀល និង៥០០រៀល ។
* ការបោះពុម្ពលើកទី៣ ឆ្នាំ១៩៦៣ ៖ ៥រៀល ១០រៀល និង១០០រៀល។
* ការបោះពុម្ពលើកទី៤ ឆ្នាំ១៩៧២ ៖ ១០០រៀល* ៥០០រៀល ១,០០០រៀល* និង៥០០០រៀល* ។ (*មិនបានចេញបោះពុម្ពផ្សាយ)

### កាក់សម័យរាស្រ្តនិយម 
កាក់១០ ២០ និង៥០សេននៃឆ្នាំ១៩៥៣ និងកាក់សេនត្រូវបានធ្វើពីអាលុយមីញ៉ូមហើយមានទំហំដូចគ្នានឹងកាក់ដែលត្រូវគ្នានិងកាក់ស៊ូ (Su) កាក់របស់ឡាវនិងវៀតណាមខាងត្បូង (ទោះបីគ្មានកាក់ឡាវក៏ដោយ) ។ កាក់ ១រៀល ដែលមានទំហំប៉ុនកាក់នីកែលអាមេរិកត្រូវបានចេញនៅឆ្នាំ១៩៧០ ដែលជាផ្នែកមួយនៃកម្មវិធីរបស់អង្គការស្បៀងអាហារនិងកសិកម្មរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានដោះលែងទេប្រហែលជាដោយសារការផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលរបស់ព្រះនរោត្តមសីហនុដោយលន់ណុល ។
### អត្រាប្ដូរប្រាក់សម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម
### អត្រាប្ដូរប្រាក់សម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ
## ខ្មែរក្រហម ១៩៧៥ – ១៩៨០, ១៩៩៣ – ១៩៩៩ 
ទោះបីខ្មែរក្រហមបោះពុម្ពក្រដាសប្រាក់ក៏ដោយ កំណត់ចំណាំទាំងនេះមិនត្រូវបានចេញទេ ព្រោះលុយត្រូវបានលុបចោលបន្ទាប់ពីខ្មែរក្រហមកាន់កាប់ប្រទេស ។

* ការបោះពុម្ពលើកទី៥ ឆ្នាំ១៩៧៥ ៖ ០.១រៀល (១កាក់) ០.៥រៀល (៥កាក់) ១រៀល ៥រៀល ១០រៀល ៥០រៀល និង១០០រៀល ។

ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ ពួកគេបានបោះពុម្ពក្រដាសប្រាក់គ្រប់ពណ៌សម្រាប់ការប្រើប្រាស់មានកំណត់លើទឹកដីដែលគ្រប់គ្រងដោយពួកគេ ។
### អត្រាប្ដូរប្រាក់
## ប្រាក់រៀលទីពីរ ១៩៨០ – បច្ចុប្បន្ន 
បន្ទាប់ពីការលុកលុយរបស់វៀតណាមនៅឆ្នាំ១៩៧៨ ប្រាក់រៀលត្រូវបានបង្កើតជារូបិយប័ណ្ណជាតិរបស់កម្ពុជាឡើងវិញនៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៨០ ដំបូងក្នុងតម្លៃ៤រៀល ស្មើនឹង១ដុល្លារអាមេរិក ។ វាត្រូវបានបែងចែកជា១០កាក់ ឬ១០០សេន ។ ដោយសារតែមិនមានប្រាក់សម្រាប់វាដើម្បីជំនួសនិងសេដ្ឋកិច្ចដែលមានការរំខានធ្ងន់ធ្ងររដ្ឋាភិបាលកណ្តាលបានប្រគល់ប្រាក់ថ្មីទៅឱ្យប្រជាជនដើម្បីលើកទឹកចិត្តដល់ការប្រើប្រាស់របស់ខ្លួន ។

* ការបោះពុម្ពលើកទី៦ ឆ្នាំ១៩៧៩ ៖ ០.១រៀល (១កាក់) ០.២រៀល (២កាក់) ០.៥រៀល (៥កាក់) ១រៀល ៥រៀល ១០រៀល ២០រៀល និង៥០រៀល ។
* ការបោះពុម្ពលើកទី៧ ឆ្នាំ១៩៨៧ ៖ ៥រៀល និង១០រៀល ។
* ការបោះពុម្ពលើកទី៨ ឆ្នាំ១៩៩០ - ៩២ ៖ ៥០រៀល ១០០រៀល និង៥០០រៀល ។
* ការបោះពុម្ពលើកទី៩ ឆ្នាំ១៩៩២ - ៩៣ ៖ ២០០រៀល ១,០០០រៀល* និង២,០០០រៀល* ។ (*មិនបានចេញបោះពុម្ពផ្សាយ)
* ការបោះពុម្ពលើកទី១០ ឆ្នាំ១៩៩៥ ៖ ១,០០០រៀល ២,០០០រៀល ៥,០០០រៀល ១០,០០០រៀល ២០,០០០រៀល ៥០,០០០រៀល និង១០០,០០០រៀល ។
* ការបោះពុម្ពលើកទី១១ ឆ្នាំ១៩៩៥ - ៩៩ ៖ ១០០រៀល ២០០រៀល ៥០០រៀល និង១,០០០រៀល ។
* ការបោះពុម្ពលើកទី១២ ឆ្នាំ២០០១ - ០៧ ៖ ៥០រៀល ១០០រៀល ៥០០រៀល ១,០០០រៀល ២,០០០រៀល ៥,០០០រៀល ១០,០០០រៀល ៥០,០០០រៀល ។
* ការបោះពុម្ពលើកទី១៣ ឆ្នាំ២០០៨ - ១៣ ៖ ១០០រៀល ៥០០រៀល ១,០០០រៀល ២,០០០រៀល ១០,០០០រៀល ២០,០០០រៀល ៥០,០០០រៀល និង១០០,០០០រៀល ។
* ការបោះពុម្ពលើកទី១៤ ឆ្នាំ២០១៦ ៖ ១,០០០រៀល និង៥,០០០រៀល ។
* ការបោះពុម្ពលើកទី១៥ ឆ្នាំ២០១៨ ៖ ២០,០០០រៀល ។
### អត្រាប្ដូរប្រាក់សម័យសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា
### អត្រាប្ដូរប្រាក់សម័យរដ្ឋកម្ពុជា
### អត្រាប្ដូរប្រាក់សម័យអ៊ុនតាក់
### អត្រាប្ដូរប្រាក់សម័យព្រះរាជាណាចក្រទីពីរមកដល់បច្ចុប្បន្ន
### ក្រដាសប្រាក់ដែលត្រូវបានចេញនាពេលបច្ចុប្បន្ន 
* ១០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០១ និងថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៥)
* ៥០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០២ និងថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៤)
* ១,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៦ និង ថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៧)
* ២,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៨ និងថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៣)
* ៥,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០១ និងថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៧)
* ១០,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០១ និងថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៥)
* ១៥,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៩)
* ២០,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០០៨ និងថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៨)
* ៥០,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០១ និងថ្ងៃទី៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៤)
* ១០០,០០០រៀល (បោះពុម្ភផ្សាយថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៣)

### កាក់ 
កាក់ដំបូងគេគឺកាក់ ៥សេន ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ និងធ្វើពីអាលុយមីញ៉ូម ។ ពីឆ្នាំ១៩៧៩ដល់ឆ្នាំ១៩៩៣ ខ្មែរមិនមានកាក់ត្រូវបានគេដាក់បញ្ចូលទៀតទេ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩៤ នៅពេលដែលកាក់៥០ ១០០ ២០០ និង៥០០រៀល ត្រូវបានគេផ្សាយ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កាក់ប្រភេទទាំងនេះមិនបានរកឃើញក្នុងជីវភាពជាទូទៅនៅក្នុងសង្គមយើងទៀតឡើយ ។

## ការប្រើប្រាស់ដំណាលគ្នាជាមួយរូបិយប័ណ្ណបរទេស 
នៅតំបន់ជនបទ ប្រាក់រៀលត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការទិញស្ទើរតែទាំងអស់ទាំងធំនិងតូច ។ ទោះជាយ៉ាងណា ប្រាក់ដុល្លារអាមេរិកក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ផងដែរជាពិសេសនៅទីក្រុង និងតំបន់ទេសចរណ៍ ។ នៅខេត្តបាត់ដំបងនិងតំបន់ផ្សេងទៀតនៅជិតព្រំដែនថៃដូចជាប៉ៃលិននិងប៉ោយប៉ែត ប្រាក់បាតថៃក៏ត្រូវបានប្រើផងដែរ ។ ប្រាក់ដុងវៀតណាមក៏ត្រូវបានប្រើផងដែរនៅច្រកព្រំដែនដូចជាក្រុងបាវិត នៃខេត្តស្វាយរៀង ។

ការចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់រូបិយប័ណ្ណដុល្លារនៅកំឡុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៨០ និងបន្តរហូតដល់ដើមទសវត្សឆ្នាំ១៩៩០ នៅពេលដែលអង្គការសហប្រជាជាតិបានផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌ ហើយជនភៀសខ្លួនក៏បានចាប់ផ្តើមយកប្រាក់ទៅផ្ទះខ្លួនវិញ ហើយអតិផរណាលុយនោះឡើងខ្ពស់ទៅដល់១៧៧%ក្នុងមួយឆ្នាំ បានកាត់បន្ថយនូវទំនុកចិត្តលើប្រាក់រៀល ។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩១ដល់ឆ្នាំ១៩៩៣ អាជ្ញាធរបណ្តោះអាសន្នរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំនៅកម្ពុជាបានដាក់បុគ្គលិកចំនួន២២,០០០នាក់នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដែលការចំណាយនេះតំណាងឱ្យមួយភាគធំនៃសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា
== សូមមើលផងដែរ ==កាក់រៀលនៅឆ្នាំ១៩០៤

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា