រាហុ

**​ព្រះរាហុ** ឬ អាចហៅថា រាហូ  (សំស្ក្រឹត: राहु ,) គឺជា ទេវតាទេពទេពនព្វគ្រោះនៃ ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា. ,ឈ្មោះ​របស់​អសុរម្នាក់ ដែលជាបុត្ររបស់​វេបចិត្តអសុរិន្ទ និង​នាង​សិង្ហិកា។., តាមប្រវត្តិរឿងរ៉ាវ​ក្នុង​ហិណ្ឌូសាសនា រឿងរាមាយណៈបញ្ជាក់ថា រាហុនេះ មានខ្លួនដាច់​ពាក់កណ្តាល ដោយសារ​ត្រូវ​ចក្រ​របស់​ព្រះវិស្ណុ (ព្រះនារាយណ៍ ) ក្នុងកាលដែល រាហូនេះបាន​កាឡាខ្លួន​ជាទេវតា ចូលទៅ​លួច​ទឹក​អម្រឹត​ផឹក។ ខ្លួនពាក់កណ្តាលខាងលើមិនស្លាប់ ដោយសារ​ទឹកអម្រឹត​ចូលជ្រាប​បានពាក់កណ្តាលខ្លួននេះឯង។. , ក្នុងហោរាសាស្ត្រ រាហូ គឺជា​ទេវតាព្រះគ្រោះទី៨ ក្នុងពួកទេព្តានព្វគ្រោះ មានអម្ពរ និងពាហនៈសុទ្ធតែខ្មៅ។. , ខ្មែរយើង​ច្រើន​ហៅថា រាហុ៍ រាហូ ឬ រាហុអសុរិន្ទ។ សត្រូវរបស់រាហុគឺ ព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ និង​ព្រះវិស្ណុ.។   

### ព័ត៌មានលម្អិត 
* ព្រះទេពជាយា ៖ ព្រះនាងស៊ីមហ៊ី ( Simhi ) 
* សាស្ត្រាវុធក្នុងព្រះហត្ថ ៖  ព្រះខ័ន ដំបង
* យាន្តជំនិះ ៖ ​គ្រុឌ ឬ សិង្ហ

## រាហូចាប់ចន្ទ្រ 
រាហូចាប់ចន្ទ គឺជារឿង​និទានមួយ ដែល​ចាស់បូរាណ​តែង​និយាយ ដោយយោងទៅតាម​ជំនឿ​ សាសនា​របស់ខ្លួន ដូចជា ​សាសនាព្រះពុទ្ធ សាសនាហិណ្ឌូ សាសនាអាំងកា ជាដើម។ គ្រប់ជាតិសាសន៍នីមួយៗ សុទ្ធតែ​មាន​ការ​បកស្រាយ​រឿង​រាហូចាប់ចន្ទ​នេះផ្សេងៗគ្នា និងបង្កើតជាផ្ទៃរឿងឡើង​ សម្រាប់ពន្យល់​ពីអ្វីដែល​ពួកគេមើលឃើញ។ ដោយយោងតាម​ការ​សិក្សាក្នុង​គម្ពីររបស់ខ្លួន ពួកអ្នកទាំងនោះ បានទាញភ្ជាប់ព្រឹត្តិការណ៍ចន្ទ្រគ្រាស ថាជារាហុចាប់ចន្ទ្រ។ 
## ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា 
ដោយមានការច្រណែននឹង​ពន្លឺ​ព្រះចន្ទ្រ ព្រះអាទិត្យ រាហុអសុរិន្ទ ក៏ទៅចាប់ន្ទិមទេវបុត្រ ឬសូរិយទេវបុត្រ ដើម្បីលេប។
នៅក្នុងគម្ពីរព្រះត្រៃបិដក សំយុត្តនិកាយ សគាថវគ្គ ក្នុងចន្ទិមសូត្រ មានសំដែងថា រាហុអសុរិន្ទ បានចាប់ចន្ទិមទេវបុត្ត។ លំដាប់នោះ ចន្ទិមទេវបុត្ត ក៏នមស្ការចំពោះព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ហើយសូមព្រះអង្គជាទីពឹងរបស់ខ្លួន។ ព្រះមានព្រះភាគ ក៏បាន​ប្រារព្ធ​ចន្ទិមទេវបុត្ត ក៏ត្រាស់នឹង​រាហុអសុរិន្ទ ឲ្យលែង​ចន្ទិមទេវបុត្ត ដែលដល់​ហើយ​នូវ​ព្រះតថាគត ជាទីពឹង។ រាហុអសុរិន្ទ ក៏លែង​ចន្ទិមទេវបុត្ត ដោយសេចក្តីសង្វេគ ព្រឺរោមព្រឺស្បែក ភ័យខ្លាចថា បើខ្លួន​មិនលែងចន្ទិមទេវបុត្តទេ ក្បាលរបស់​ខ្លួន​នឹង​បែកជា​៧ភាគ។ 

គាថាដែលចន្ទិមទេវបុត្តពោលនេះ ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវិធីព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះសង្ឃស្វាធ្យាយនៅពេលចម្រើនព្រះបរិត្ត ដើម្បីបញ្ចៀសនូវ​ភយន្តរាយពីសត្រូវ។
### ចន្ទបរិត្តបាឋោ 
*ឯវមេ្ម សុតំ។ ឯកំ​ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេ ន ចន្ទិមា ទេវបុត្តោ រាហុនា អសុរិន្ទេន គហិតោ ហោតិ។ អថខោ ចន្ទិមា ទេវបុត្តោ ភគវន្តំ អនុស្សរមានោ តាយំ វេលាយំ ឥមំ គាថំ អភាសិ។*

*អថខោ ភគវា ចន្ទិមំ ទេវបុត្តំ អារព្ភ រាហុំ អសុវិន្ទំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ*

*អថខោ រាហុ អសុរិន្ទោ ចន្ទិមំ ទេវបុត្តំ មុញ្ចិត្វា តរមានរូបោ យេន វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា សំវិគ្គោ លោមហដ្ឋជាតោ ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ។ ឯកមន្តំ ឋិតំ ខោ រាហុំ អសុរិន្ទំ វេបចិត្តិ អសុរិន្ទោ គាថាយ អជ្ឈភាសិ*

[២៤៣] ព្រះមានព្រះភាគ​ទ្រង់គង់​ជិត​ក្រុង​សាវត្ថី... សម័យនោះឯង រាហុអសុរិន្ទ​ចាប់​​ចន្ទិម​ទេវបុត្ត ។ លំដាប់នោះ ចន្ទិមទេវបុត្ត រឭកដល់ព្រះមាន​ព្រះភាគ បានពោល​គាថានេះ ​ក្នុង​វេលា​នោះ​ថា ៖ "បពិត្រ​ព្រះពុទ្ធ​​អ្នក​មាន​ព្យាយាម កិរិយា​នមស្ការ​ថ្វាយ​បង្គំ (របស់ខ្ញុំ) ចូរ​មាន​ដល់​ព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​រួច​ស្រឡះ​​ចាក​ធម៌​ទាំង​ពួង​មាន​ខន្ធ និង​អាយតនៈ​ជា​ដើម ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​​ដល់នូវ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដ៏​ចង្អៀត​ហើយ សូម​ព្រះអង្គ​ជា​ទីពឹង​របស់ខ្ញុំ ។ 

[២៤៤] លំដាប់នោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ​ទ្រង់ប្រារព្ធ​ចន្ទិមទេវបុត្ត ក៏ត្រាស់​នឹង​រាហុអសុរិន្ទ ដោយគាថា ថា ៖ "ចន្ទិមទេវបុត្ត​ ដល់​នូវ​តថាគត​ជា​អរហន្ត ជា​ទីពឹង​ហើយ ម្នាល​រាហុ អ្នក​ចូរ​លែង​ចន្ទទេវបុត្ត​ចេញ ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​តែង​ទ្រង់​អនុគ្រោះ​សត្វលោក ។"  

[២៤៥] គ្រានោះឯង រាហុអសុរិន្ទ​​លែង​ចន្ទិម​ទេវបុត្ត​ហើយ ក៏ប្រញាប់​ប្រញាល់​ចូលទៅរក​វេបចិត្តិ​អសុរិន្ទ លុះចូល​ទៅដល់ ក៏មាន​សេចក្តី​សង្វេគ​ព្រឺរោម​ព្រឺស្បែក ឋិតនៅ​ក្នុងទី​សមគួរ ។ 

[២៤៦] វេបចិត្តិអសុរិន្ទ បានពោល​នឹង​រាហុអសុរិន្ទ ដែលឋិត​នៅក្នុងទី​សមគួរ​ដោយ​គាថា ថា ៖ "ម្នាល​រាហុ ហេតុ​ដូចម្តេច​បានជា​អ្នក​ប្រញាប់​លែង​ចន្ទទេវបុត្ត ហើយ​មាន​សភាព​ស្រពោន​ស្រពាប់ ហេតុដូច​ម្តេច​បាន​ជា​អ្នក​ភ័យ​ដល់ម្ល៉េះ ?"[២៤៧] រាហុអសុរិន្ទ​ បាន​ពោលគាថា​ ថា "ខ្ញុំជា​បុគ្គល​ត្រូវ​ចន្ទិមទេវបុត្ត​ពោលគាថា​ចំពោះ​ព្រះពុទ្ធ​ហើយ បើខ្ញុំ​មិនលែង​ចន្ទិមទេវបុត្ត​ទេ ក្បាលខ្ញុំ​មុខ​ជា​នឹង​បែក​ជា ​៧ ភាគ ទោះបី​ខ្ញុំរស់នៅ ក៏​មិនបាន​សេចក្តីសុខ ។" 

*(យោង*​*សុត្តន្តបិដក សំយុត្តនិកាយ សគាថវគ្គលេខ ២៩  ចន្ទិមសូត្រ ទំព័រ​ទី ១៣១ សុរិយសូត្រ​ ទំព័រ​ទី ១៣៣)*

## ក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ 
នៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ក្នុងរឿងរាមាយណៈ រាហុ គឺជាអសុរ ធ្លាប់កាឡាខ្លួន​ជាទេវតា ចូល​ទៅ​លួច​ផឹកទឹកអម្រឹតរបស់ទេវតា។ ចន្ទិមទេវបុត្រ និងសុរិយទេវបុត្រ ក៏ទៅប្រាប់ដល់ព្រះវិស្ណុ ៗ ក៏​យក​ចក្រ​ទៅកាត់រាហុដាច់ខ្លួនពាក់កណ្តាល។ ខ្លួនពាក់កណ្តាលខាងលើ នៅដដែល ព្រោះ​បានផឹកទឹកអម្រឹត ខ្លួនពាក់កណ្តាលខាងក្រោម បានក្លាយជាពស់ ឈ្មោះកេតុ ព្រោះទឹកអម្រឹតនោះ មិនទាន់​ជ្រាប​សព្វ​សរពាង្គកាយ។ រាហុ មានគ្រឿងអម្ពរពណ៌ខ្មៅ មានរថទឹកដោយសេះ៨ សុទ្ធតែពណ៌ខ្មៅ ព្រោះ​ហេតុនោះ អ្នកថ្វាយ​គ្រឿងសក្ការ​បូជា​​ ដល់​ព្រះរាហូ ក៏ថ្វាយ​របស់ដែលមានពណ៌ខ្មៅ។ ពេល​ដែល​រាហុ លេបព្រះចន្ទ័ ឬព្រះអាទិត្យ រាហុត្រូវខ្ជាក់មកវិញ ព្រោះតែខ្លួនដាច់ពាក់កណ្តាល។

## ក្នុងសាសនាអាំងកា 
នៅក្នុងអរិយធម៌អាំងកា ព្រះអាទិត្យគឺជាព្រះដ៏បំផុត តែក៏មាន​ព្រះដទៃៗជាច្រើនទៀតដែរ។ ពួកអាំងកា ធ្លាប់បានកសាងអារាម ឧទ្ទិស​ដល់ព្រះរបស់ពួកគេ ហើយក៏មានធម៌បទ ដើម្បី​សូត្រ​គោរពបូជាព្រះនោះដែរ។ ហេតុនេះ នៅពេលដែលមានចន្ទ្រគ្រាស ឬសូរ្យគ្រាសម្តងៗ ពួកគេ​ព្រួយ​បារម្ភជាខ្លាំង។ តាមជំនឿរបស់ពួកគេ ពេលដែលមានចន្ទគ្រាស គឺព្រះចន្ទ្រដេកលង់លក់យូរ​ពេក មមើរដើរខុសដំណើរផ្លូវ អាចវង្វេង ឬធ្លាក់ចុះមកក្រោម ឬអាច​យក្ខស្រេកឃ្លាន ចាប់យកទៅ​ស៊ី។ ដូច្នេះ ដើម្បីកុំឲ្យកើតគ្រោះអន្តរាយដល់ព្រះចន្ទ្រ ពួកអាំងកា ក៏វាយស្គរ វាយឆ្នាំង ស្រែកហ៊ោ​ខ្លាំង​ៗ ដើម្បីដាស់ព្រះចន្ទ្រ។
ពេលដែលមានសូរ្យគ្រាស គឺព្រះអាទិត្យត្រូវព្រះពូម៉ាលេប។ តាមជំនឿរបស់ពួកអាំងកា ខ្លាពូម៉ា ជាព្រះមួយ អាស្រ័យនៅតាមតំបន់ភ្នំ មានកម្លាំងធំមហិមា និងសេចក្តីអង់អាច។ ពួកអាំងកា ជឿ​ថា ព្យុះកើតឡើង ដោយសារការក្រោធរបស់ព្រះពូម៉ា ផ្គរលាន់កើតឡើង ដោយសារការគ្រហឹម​របស់​ព្រះពូម៉ា ហើយផ្លេកបន្ទោរកើតឡើង ដោយសារ​ពន្លឺចាំងចេញពីភ្នែករបស់ព្រះពូម៉ា។ ដើម្បីកុំ​ឲ្យ​ព្រះពូម៉ាលេបព្រះអាទិត្យ ពួកអាំងកា ក៏បញ្ចេញសំឡេងស្គរ សំឡេងឆ្នាំង និងស្រែក​ដើម្បី​បង្អើល​ព្រះពូម៉ា។

## ជំនឿរបស់ខ្មែរបូរាណ 
កាលពីជំនាន់ដើម នៅពេលមានហេតុការណ៍ចន្ទ្រគ្រាស ឬសូរ្យគ្រាស ប្រជាជនខ្មែរ តែងវាយឆ្នាំង គោះចាន ជាដើម នេះប្រហែលជាមានឥទ្ធិពលពីសាសនាអាំងកា។
ជំនឿតៗគ្នាថា បើរាហុលេបព្រះចន្ទ្រ ហើយខ្ជាក់មកវិញ បានន័យថា ស្រុកប្រទេស បាន​សុខ​ចម្រើន តែបើលេបទៅហើយ ធ្លាយតាមពោះ ស្រុកប្រទេស នឹងជួបតែទុក្ខវេទនា។
អ្នកខ្លះទៀតនិយាយថា រាហុ ព្រះចន្ទ្រ និងព្រះអាទិត្យ ជាបងប្អូននឹងគ្នា។ ដោយមាន​ការ​នឹក​រលឹក ស្រឡាញ់ ប្អូនៗខ្លាំងពេក ពេលបានជួបព្រះចន្ទ្រ ឬព្រះអាទិត្យ រាហុ ក៏លេបអ្នកទាំងពីរនោះ។

## និមិត្តរូបសម្រាប់ខ្មែរកម្ពុជាក្រោម 
នៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជាក្រោម ពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមបានយករូបរាហូ ដែលមាន​ដៃទាំងពីរ​ចាប់​ព្រះចន្ទ្រ​ដាក់ចូលទៅ​ក្នុងមាត់ ជានិមិត្តរូប​តំណាងខ្មែរ​កម្ពុជាក្រោម ។ អង្គការសមាគម​ខ្មែរក្រោម​មួយចំនួន នៅក្នុងទឹកដី​កម្ពុជាក្រោម ក៏ដូចជា​នៅ​ប្រទេស​ដទៃ បានយក​រូបសញ្ញា​រាហុចាប់​ចន្ទ្រនេះ ធ្វើ​ជា​រូបសញ្ញារបស់សមាគមពួកគេ ។

សញ្ញា “រាហ៊ូចាប់ច័ន្ទ” របស់ខ្មែរក្រោមមានអត្ថន័យ តំណាងសាមគ្គីភាពដែលកើតចេញ ពីសេចក្ដីស្រឡាញ់រាប់អានគ្នាដូចជាបងប្អូនបង្កើត របស់ពលរដ្ឋខ្មែរក្រោម នៅជុំវិញពិភព លោក ។ ព្រោះថា រាហ៊ូ តំណាងខ្មែរក្រោមនៅក្រៅស្រុក និង ច័ន្ទ តំណាងខ្មែរក្រោម នៅ ក្នុងស្រុក ដែលព្រាត់ពីគ្នា ហើយយូរៗបានជួបគ្នាម្ដង ក៏ចាប់គ្នាឱបគ្នា ស្រឡាញ់គ្នារហូត ដល់ចង់លេបទុក ជាដើម ។ អត្ថន័យនេះ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយ មហាសន្និបាតសមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោមនៅអាមេរិក កាលពី ថ្ងៃទី ១១ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៨៤ ហើយបានចុះផ្សាយនៅលើ ព្រឹត្តិបត្រ កម្ពុជាក្រោម លេខ ១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៨៤  ។

"រូបសញ្ញានេះ យកតាមខ្លោងទ្វារចូលទៅកាន់ទីស្នាក់ការ **មិត្តសមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោម**    ប្រចាំខេត្តឃ្លាំង ។

**រឿងព្រេងខ្មែរ**ដំណាលថា រាហ៊ូនិងច័ន្ទ ជាបងប្អូនបង្កើត  តែត្រូវរស់នៅឆ្ងាយពីគ្នា ។ តាម ការព្រាងទុក រាហ៊ូនិងច័ន្ទ ត្រូវវិលជួបគ្នាក្នុងមួយឆ្នាំម្ដង ។ ពេលជួបគ្នាម្ដងៗ រាហ៊ូតែងតែ ចាប់ច័ន្ទមកញាំញីឱបរឹត ដើម្បីឲ្យស្បើយនូវការអាឡោះអាល័យ ហើយពេលខ្លួះរហូតដល់ ចង់ចាប់ច័ន្ទមកលេបទុកទៀតផង ដោយហេតុមិនចង់ឲ្យបែកគ្នាតទៅទៀត ។

**អធិប្បាយ៖**

**ច័ន្ទ៖** ជានិមិត្តរូបនៃខ្មែរកម្ពុជាក្រោមទាំងមូលដែលមានរូបសម្ផស្សឆោមល្អភ្លឺត្រចះត្រចង់ ខ្ពស់ត្រដែត ធ្វើឲ្យជាតិសាសន៍ដទៃគោរពរាប់អាន ។

**រាហ៊ូ**៖ ជានិមិត្តរូបនៃខ្មែរកម្ពុជាក្រោម ដែលកំពុងរស់នៅបរទេសទាំងអស់ ហើយក៏ជា       និមិត្តរូប នៃកម្លាំងសាមគ្គីមួយយ៉ាងមាំរបស់ខ្មែរកម្ពុជាក្រោមទូទៅ  ហើយកំពុងចាប់ច័ន្ទ យកមកឱបថ្នាក់ថ្នមរក្សា តរៀងទៅ ។

**រាហ៊ូចាប់ចន្ទ៖** គឺជានិមិត្តរូបនៃការស្រឡាញ់រាប់អានគ្នា ជិតស្និទនឹងគ្នា ស្គាល់ធុរៈគ្នា លើកស្ទួយគ្នាគ្រប់កាលៈទេសៈ ជាពិសេសក្នុងគ្រាមានអាសន្ន ហាក់បីដូចជាបងប្អូន បង្កើត ។"

## រូបភាពទេវរូបព្រះរាហុ  

រូបភាព: 
រូបភាព:Phra Rahu.gif|ទេវរូបព្រះរាហុ
រូបភាព:Wiki Loves Folklore 2020 in Thailand 20.jpg| ទេវរូបព្រះរាហុ
រូបភាព:Pharahu in Thailand.JPG| ទេវរូបព្រះរាហុ
រូបភាព:วัดพระลอย อ.เมือง จ.สุพรรณบุรี (9).jpg| ទេវរូបព្រះរាហុ
រូបភាព:BritishmuseumRahu.JPG| ទេវរូបព្រះរាហុ

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
* ចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬ សង្ក្រាន្តខ្មែរ
* ព្រះត្រីសក្តិ
* ព្រះត្រីមូរតិ
* មាតរិកា
* នវទុរគា
* មហាវិទ្យា
* ព្រះជាយាព្រះគណេស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រឿងព្រេងខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំនឿ