open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ព្រាប កុល

**ព្រាប កុល **(អង់គ្លេស៖ Kol Preap) សព្វ​ថ្ងៃ​លោក​ជា​នាយក​ប្រត្តិបត្តិ​នៃ​អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា មាន​ស្រុក​កំណើត​នៅ​ខេត្ត​ស្វាយរៀង ។ លោក​ជា​អ្នក​បណ្ដុះបណ្ដាល​ដែល​ទទួល​បាន​សញ្ញាបត្រ​បញ្ជាក់​ពី មជ្ឈមណ្ឌល Oxford សម្រាប់​ភាព​ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​អង់គ្លេស ពី​ឆ្នាំ​២០១០ ដល់ ២០១២ ។ លោក **ព្រាប កុល ** បាន​ទទួល​សញ្ញាបត្រ​បរិញ្ញាបត្រ​ផ្នែក​ ការអភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច និង​គ្រប់គ្រង និង​សញ្ញាបត្រ​អនុបណ្ឌិត​ផ្នែក វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ ពី​សាកលវិទ្យាល័យនៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ក្រៅ​អំពី​នេះ លោក​ក៏​ទទួល​បាន​សញ្ញាបត្រ​ភាសា​អង់គ្លេស​ពី មជ្ឈមណ្ឌល​អូស្ត្រាលី​សម្រាប់​ការ​អប់រំ (ACE) ផង​ដែរ។

## បទពិសោធន៍​ការងារ 
* ២០២៣ ៖ រដ្ឋមន្ត្រីអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី
* ២០១២ ៖ នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ អង្គការតម្លភាព​​កម្ពុជា (TI Cambodia)
* ២០១០ ៖ អគ្គរដ្ឋទូត​សន្តិភាព​នៃ សហព័ន្ធ​សន្តិភាព​សាកល
* ២០១០ ៖ អ្នក​បណ្ដុះបណ្ដាល​ដែល​ទទួល​បាន​សញ្ញាបត្រ​បញ្ជាក់​ពី មជ្ឈមណ្ឌល Oxford សម្រាប់​ភាព​ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ, ប្រទេស​អង់គ្លេស
* ២០១០ ៖ ស្ថាបនិក YESWECAN
* ២០០៩ ៖ នាយកប្រតិបត្តិ​នៅ​ក្រុមហ៊ុន AngkorOne.com
* ២០០៨ ៖ ទីប្រឹក្សា​កម្មវិធី​នៅ ធនាគារពិភពលោក
* ២០០៧ ៖ អនុប្រធាន​សម្របសម្រួល​កម្មវិធី​នៅ ធនាគារ​ពិភពលោក
* ២០០៦ ៖ អ្នក​គ្រប់គ្រង​កម្មវិធី​ជាន់​ខ្ពស់​នៅ វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​ប្រជាធិបតេយ្យ (NDI)
* ២០០៥ ៖ អ្នក​គ្រប់គ្រង​កម្មវិធីនៅ វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​ប្រជាធិបតេយ្យ (NDI)
* ២០០៣ ៖ មន្ត្រី​កម្មវិធី​ជាន់​ខ្ពស់​នៅ វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​ប្រជាធិបតេយ្យ (NDI)
* ២០០២ ៖ មន្ត្រី​កម្មវិធី​នៅ វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​ប្រជាធិបតេយ្យ (NDI)
* ២០០២ ៖ អ្នក​បក​ប្រែ / ជំនួយ​ការ​នៅ សហព័ន្ធ​សហភាព​អឺរ៉ុប (EU)
* ២០០០ ៖ អភិបាល​នៅ Church World Service (CWS)
* ១៩៩៧ ៖ ជំនួយការ​ការិយាល័យនៅ Chruch World Service (CWS)
* ១៩៩៣ ៖ គ្រូ​បង្រៀន​អង់គ្លេស
* ១៩៨៩ ៖ អ្នក​ចម្រៀង

## សកម្មភាព​ផ្សេងៗ 
លោក​បាន​ចូលរួម​នៅ​ក្នុង​វគ្គ​បណ្ដុះបណ្ដាល​ជំនាញ​អភិវឌ្ឍ​ជា​ច្រើន​ដូច​ជា ជំនាញ​ភាព​ជា​អ្នក​ដឹកនាំ​អន្តរជាតិ ពី​មជ្ឈមណ្ឌល​សម្រាប់​ភាព​ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ Ohio និង​កម្មវិធី​ជា​អន្តរជាតិ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ដែល​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ភីលីពីន ជប៉ុន ឥណ្ឌូនេស៊ី ទីម័រ​ខាង​កើត ម៉ាឡេស៊ី សិង្ហបុរី ថៃ វៀតណាម និង​ឡាវ។ ចំណែក​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​វិញ លោក​ត្រូវ​បាន​សារព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួន​សម្ភាស​អំពី​បញ្ហា​អំពើ​ពុក​រលួយ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​ជា​ប្រធាន​បទ​មួយ​គួរ​ឲ្យ​ចាប់​អារម្មណ៍ និង​ដោះ​ស្រាយ។

## ឯកសារ​យោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលសំខាន់ៗនៅកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អំពើពុករលួយ
អ៊ឺរ៉ូ

**អ៊ឺរ៉ូ** (Euro, និមិត្តិសញ្ញា៖ **€**; កូដ៖ **EUR**) គឺជារូបិយវត្ថុដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយ ស្ថាប័ននានានៃ សហភាពអ៊ឺរ៉ុប  Institutions of the European Union ហើយក៏ជារូបិយវត្ថុផ្លូវការនៃ តំបន់អ៊ឺរ៉ូ eurozone, ដែលគ្របដណ្ដប់ប្រទេសចំនួន១៨ ក្នុងចំណោមរដ្ឋជាសមាជិកទាំង២៨ នៃសហភាពអ៊ឺរ៉ុប member states of the European Union រួមមាន៖ Austria, Belgium, Cyprus, Estonia, Finland, បារាំង, Germany, ក្រិច, Ireland, អុីតាលី, Latvia, Luxembourg, Malta, the Netherlands, Portugal, Slovakia, Slovenia, និងអេស្បាញ។

## ឯកសារយោង
ស៊ូ យ៉ាទី

**ស៊ូ យ៉ាទី** (Sou Yaty, កើត ១៧ ធ្នូ ១៩៩១),គឺជាកីឡាកររបស់កម្ពុជាដែលបច្ចុប្បន្នលេងឱ្យភ្នំពេញក្រោននិងក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជា។ របស់កម្ពុជា

## អាជីព
គាត់បានលេងមុនសម្រាប់ក្រសួងការពារជាតិ FC ។ លោកបានចុះហត្ថលេខានៅរដូវក្តៅឆ្នាំ 2011 កងទ័ពនាយកដ្ឋានភស្តុភារក្រុម FC ។ 

### ឆាកអន្តរជាតិ
គាត់បានធ្វើការបង្ហាញខ្លួនលើកដំបូងជាន់ខ្ពស់របស់លោកនៅក្នុងប្រកួតមិត្តភាពលើប្រទេសហ្វីលីពីននៅថ្ងៃទី 5 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 2012 ក្នុងការប្រកួតបានបញ្ចប់ក្នុងលទ្ធផលស្មើជាមួយនឹងពិន្ទុបានរាប់ទេនោះ។

## ឯកសារយោង
វិទ្យាល័យសន្ធរម៉ុក

**វិទ្យាល័យ​សន្ធរម៉ុក** រឺ **វិទ្យាល័យ​ជាស៊ីម​សន្ធរម៉ុក** ជាគ្រឹះស្ថាន​មធ្យមសិក្សា​បឋមភូមិ និង​ទុតិយភូមិរដ្ឋ ដែល​ឋិត​នៅសង្កាត់ទឹកល្អក់​ទី១ ខណ្ឌទួល​គោក រាជធានីភ្នំពេញ។ វិទ្យាល័យ​នេះ​ឋិត​នៅ​ជាប់​នឹង​ **សាលាបឋមសិក្សាសន្ធរម៉ុក**។ កាល​ពីដើម​ឡើយ​ទាំង​វិទ្យាល័យ​ និង​បឋម​សិក្សា​​មាន​ទីធ្លារួម​តែ​ក្រោយ​មក​ក៏​ឃាំង​គ្នា​វិញ។ ឈ្មោះ​គ្រឹះស្ថាន​សិក្សា​នេះ យក​តាម​ឈ្មោះ​កវីខ្មែរ​ម្នាក់​ដ៏​ល្បី​ល្បាញ​មួយរូប គឺ​ ​**ឧកញ៉ា​ សន្ធរ​វោហារ​ម៉ុក**។

## ទីតាំង 
វិទ្យាល័យ​សន្ធរម៉ុក ឋិត​នៅក្នុង​សង្កាត់​ទឹក​ល្អក់ទី១ ខ័ណ្ឌទួល​គោក​ រាជធានីភ្នំពេញ នៅបណ្ដោយ​ មហាវិថីកម្ពុជា​ក្រោម នៅខាង​ត្បូង​ផ្លូវ។ ខាងកើត​វិទ្យាល័យនេះ គឺ​សាលាបឋមសិក្សា​សន្ធរម៉ុក។ ខាង​ត្បូង​គឺផ្លូវ​លេខ ១៣៨។ ខាង​លិច​គឺផ្លូវ​លេខ ២៥៣។ 

## គណៈគ្រប់គ្រង
បច្ចុប្បន្ន នាយកវិទ្យាល័យគឺលោក **ឡៅ ម៉ូលីណា(២០១៥ ដល់បច្ចុប្បន្ន**។ អតីត​នាយក​វិទ្យាល័យ​ គឺ លោក **មាក  ឆរស្មី(២០០៥~២០១៥)** **ហង្ស ឆាយ(១៩៩៦~២០០៤)** **សុឹម សូម៉ា(១៩៧៩~១៩៩៦)**  ។

## ព្រឹត្តិការណ៍
ចំពោះ​ឆ្នាំសិក្សា ២០១២~២០១៣ កន្លង​ទៅនេះ វិទ្យាល័យ​សន្ធរម៉ុក ទទួល​ភារៈជាទីតាំងចែក​វិញ្ញាបនប័ត្របណ្ដោះអាសន្ន​​មធ្យម​សិក្សា​ទុតិយភូមិ​ ដល់​បេក្ខជនដែល​ប្រលង​សញ្ញាប័ត្រ​មធ្យម​សិក្សា​ទុតិយភូមិ នា​សម័យ​ប្រលង ៥ សីហា ២០១៣។
គណនីធនាគារ

**គណនីធនាគារ** គឺជាគណនីហិរញ្ញវត្ថុមួយដែលបង្កើតឡើងរវាងអតិថិជនធនាគារ និងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ។ គណនីធនាគារអាចជាគណនីប្រាក់បញ្ញើ កាតឥណទាន ឬជាគណនីប្រភេទណាមួយផ្សេងៗទៀតដែលផ្តល់ដោយស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ។ 

## ប្រភេទនៃគណនី
* គណនីចរន្ត
* គណនីសន្សំ
* គណនីកម្ចី

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធនាគារ
វ័រ សារុន

]
លោក **វ័រ សារុន** ជា​អ្នក​ចម្រៀង​ជើង​ចាស់​ដែល​ល្បី​ល្បាញ​តាម​រយៈ​បទ ម៉ាក់ស៊ី និង​បទ​ ញៀន​បារី​។ សព្វ​ថ្ងៃ​លោក​នៅ​មាន​ជីវិត​នៅ​ឡើយ ហើយ​កំពុង​ចំណាយ​ពេល​ចុង​ក្រោយ​នៅ​​ជា​មួយ​ធម្មជាតិ​នៅ​ចំការ​របស់​គាត់​នៅ​តំបន់​ភ្នំគីរីរម្យ។ គួរ​បញ្ជាក់​ផង​ដែរ​ថា​ក្នុង​ចំណោម​កូនៗ​របស់​គាត់​ទាំង​អស់ មាន​កូន​ប្រុស​ម្នាក់​ដែល​មាន​និស្ស័យ​ខាង​បទ​ចម្រៀង និង​អាច​ចៀង​បាន​យ៉ាង​ពិរោះ។ កូន​ប្រុស​របស់គាត់​ឈ្មោះ​ថា សារុន កល្យាណ (ហៅ​ ជេមី) មាន​ទេព្យ​កោសល្យ​ក្នុង​ការ​និពន្ធ​បទចម្រៀង​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងខ្មែរ
ក្រពើ (ឧបករណ៍ភ្លេង)

ឧបករណ៍ភ្លេងខ្មែរហៅថា ក្រពើ ឬតាខេ ជាឧបករណ៏ភ្លេងខ្មែរ(ឧបករណ៍កេះខ្សែ) មានខ្សែបី ហើយមានសណ្ឋានខ្ទង់ដូចខ្នងក្រពើ។ ឧបករណ៍នេះមានរាងប្រហាក់ប្រហែលឧបរណ៍បរទេសដែលមានឈ្មោះថា **Zither** (ច្រើនឃើញមានប្រើនៅក្នុងវប្បធម៌នៃប្រទេសមួយចំនួនដូចជា ស្លូវើនៀ អូទ្រីស ហុងគ្រី ក្រូអាត(ភាគពាយព្យ) អាលឺម៉ង់(ខាងត្បូង) អឺរ៉ុប(តំបន់ភ្នំ) និងអាស៊ីខាងកើតរាប់បញ្ជូលទាំងប្រទេសចិនផងដែរ ។ នៅប្រទេសជិតខាងយើងក៍មានឧបករណ៍នេះដែរ ដូចជាប្រទេសភូមា គេហៅថា mi gyaung ដែលមានន័យថា «ក្រពើ»។ ចំពោះជនជាតិមន ដែលរស់នៅប្រទេសភូមាវិញ ក៍ឃើញមានប្រើឧបករណ៍នេះដែរ ដោយរចនាជារូបក្រពើតែម្ដង។ ជនជាតិមនហៅឧបករណ៍នោះថា «ក្យាម» (Kyam)។

## រូបរាងតាខេ 
គេហៅឧបករណ៍នេះថាក្រពើដោយសំដៅលើសណ្ឋានខ្ទង់របស់វា។ តាខេ ឬក្រពើ គឺជាឧបករណ៍ភ្លេងខ្មែរបុរាណដែលមានកំណើតយូរលង់ណាស់មកហើយ។ តាខេមានជើងទប់ពីបីទៅប្រាំ។ នៅពេលប្រគុំ អ្នកលេងអង្គុយជិតឧបករណ៍ដោយប្រើដៃឆ្វេងកេះខ្សែចុះឡើង ដៃស្ដាំឆ្កឹះខ្សែខ្ទង់ដោយប្រើក្រចកកេះ។ ឧបករណ៍នេះមានមុខងារសំខាន់ក្នុងវង់ភ្លេងមហោរី វង់ភ្លេងអាយ៉ៃ វង់ភ្លេងការសម័យទំនើប និងប្រគំម្នាក់ឯង ជួនកាលចម្រៀងដេញបែបចាប៉ីដងវែងក៏មាន ។ នៅក្នុងវង់ភ្លេងមហោរី គេច្រើនតែយកតាខេណាធំៗ មានសំនៀងក្រាងក្រអៅធ្ងន់មកចូលរួមប្រគំ ប៉ុន្ដែនៅក្នុងវង់ភ្លេងអាយ៉ៃ និងវង់ភ្លេងការសម័យទំនើបវិញ គេច្រើនតែយកតាខេតូចជាងបន្ដិចមានសំនៀងចចាតស្រាលមកប្រគំ ។ តាខេមានដំណើរសាច់បទចិញ្ច្រាំញាប់ធ្វើឱ្យសំនៀងចង្អៀតជាងឧបករណ៍ដទៃ ។
សព្វថ្ងៃនេះ មានតាខេ មួយប្រភេទទៀតត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីជួយសម្រួលដល់សិស្សដែលចង់រៀនតាខេ ហើយពុំមានលទ្ធភាពក្នុងការទិញរៀន ឬតន្ត្រីករដែលចង់យកតាខេធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយ។ តាខេថ្មីនេះ មានឈ្មោះថា «តាខេរក្ស» អានថា [តា-ខេ-រាក់]។ ពាក្យថា  «រក្ស ឬ រ័ក ឬ រក្ខ» ប្រែថា រក្សា។ ដូច្នេះ «តាខេរក្ស» មានន័យថា ជាតាខេដែលជួយថែរក្សា ការពារ អភិរក្ស និងជាតំណាងនៃក្ដីស្រលាញ់ចំពោះមរតកតន្ត្រីបុរាណខ្មែរផងដែរ។ ស្វែងរករូប តាខេរក្ស ។
## ការផលិតឧបករណ៍ 
សព្វថ្ងៃតាខេនៅកម្ពុជាយើងធ្វើអំពីឈើខ្នុរ ដែលជាប្រភេទឈើឱ្យសំនៀងល្អជាងឈើដទៃ។ ដូនតាយើងបានបែងចែកតាខេទាំងមូលជា៣ផ្នែកគឺក្បាល ដងខ្លួន និងពោះ ។ នៅត្រង់ក្បាលមានព្រលួត៣ ច្រើនធ្វើអំពីឈើរឹងៗ មានកំប៉ក់អាចម៍ឆ្កែ១ (ពកនៅលើច្រមុះក្រពើ បុរាណហៅថា កំប៉ក់អាចម៍ឆ្កែ) បន្ដុបពីលើសម្រាប់លម្អ ។ មានធរណី (ប្រកៀន) ដាក់បន្ទាប់ពីព្រលួត គឺជាខ្ទង់ដែលខ្ពស់ជាងគេសម្រាប់ទ្រខ្សែឱ្យផុតពីខ្ទង់ដទៃ ។ នៅក្រោមក្បាលមានជើងមួយសម្រាប់ទ្រ ។ នៅលើខ្លួនមានខ្ទង់២ ធ្វើអំពីឈើរឹង ឬឆ្អឹងដំរី ។ នៅលើខ្ទង់នីមួយៗមានបិទឆ្អឹង ឬខ្នងឫស្សីរឹងបន្ដុបពីលើសម្រាប់ការពារភាពសឹករឹលនៃខ្ទង់ ។ ខ្ទង់ទាំង១២នេះរាយចន្លោះពីមួយទៅមួយតាមកម្រិតសំនៀងរបស់ខ្លួន ។ នៅលើពោះមានប្រអប់មួយធ្វើអំពីឈើ ឬស្ពាន់មានឈ្មោះហៅថា ក្រាញ (គីង្គក់) នៅលើក្រាញមានបន្ទះឫស្សីតូចស្ដើងសម្រាប់កល់ខ្សែសំនៀងឱ្យមានសំនៀងក្រាងៗ ដែលជាលក្ខណៈសំនៀងរបស់តាខេ ។ នៅខាងក្រោមពោះមានជើង៤ ឬ២សម្រាប់ទ្រតួតាខេ ។ ខ្សែសំនៀងមាន៣ ដូចជា៖
# ខ្សែទី១ ហៅថា ខ្សែឯក មានសំនៀងតូចជាងគេ ពីដើមគេប្រើសរសៃសូត្រវេញចូលគ្នា បច្ចុប្បន្នគេប្រើជ័រនីឡុងជំនួសវិញ ។
# ខ្សែទី២ ហៅថា ខ្សែគ មានសំនៀងគ្រលរ ធ្វើអំពីសរសៃសូត្រដែរ ប៉ុន្ដែឥឡូវគេប្រើខ្សែនីឡុងវីញ ។
# ខ្សែទី៣ ហៅថា ខ្សែបន្ទរ មានសំនៀងធំ ធ្វើអំពីខ្សែលោហធាតុប្រើសម្រាប់តែបន្ទរ ។
ក្រចកកេះខ្សែសំនៀង មានរាងមូលទ្រ វែងជមផ្នែកខាងកេះ ក្រចកនេះធ្វើអំពីឈើរឹង ឬភ្លុកដំរី មានដោតខ្សែចំកណ្ដាលសម្រាប់ទុករុំភ្ជាប់នឹងចង្អុលដៃកេះ។ ក្នុងពេលប្រគំបទភ្លេងម្ដងៗ គេប្រើប្រាស់ខ្សែឯកច្រើនជាងគេសម្រាប់រាយសាច់បទ ឯខ្សែគ និងខ្សែបន្ទរពុំសូវប្រើឡើយ ។ តន្ដ្រីករតាខេគ្រប់រូបប្រើម្រាមដៃតែ៣សម្រាប់ចុចខ្សែសំនៀង ចំណែកឯមេដៃ និងកូនដៃគេច្រើនតែទុកនៅទំនេរ ៕

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ទូរគមនាគមន៍នៅប្រទេសកម្ពុជា

**ទូរគមនាគមន៍​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា** រួម​មាន ទូរសព្ទ វិទ្យុ ទូរទស្សន៍ និង ​សេវាកម្ម អន្តរជាតិ​(អ៊ិនថឺណេត) ត្រូវ​បាន​កំណត់ដោយ *ក្រសួង​ប្រៃសណីយ៍និង​ទូរគមនាគមន៍*។ ការដឹកជញ្ជូន និង​ការប្រកាស ​ត្រូវ​បាន​ស្តារ​ឡើងវិញ​​ភាគច្រើនបំផុត​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​នេះ​ក្នុង​ដើមទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ 1980 អំឡុង​ពេល សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិត​នៃ របបកម្ពុជា បន្ទាប់​ពី​ត្រូវ​បាន​បង្អាក់​ក្រោម របប​ខ្មែរ​​ក្រហម។

នៅ​ក្នុង​ខែមករា ឆ្នាំ1987 ស្ថានីយ៍​ទំនាក់ទំនង​ទំហំ Intersputnik របស់​សូវៀត​បាន​ចាប់ផ្តើម​ប្រតិបត្ដិការ​នៅ​ក្នុង​រាជធានីភ្នំពេញ និង​បាន​បង្កើត​ការភ្ជាប់​ទំនាក់​ទំនង​២ មាន ទូរគមនាគមន៍​​រវាង កម្ពុជា និង​រដ្ឋធានីម៉ូស្គូ ,ហាណូយ ,វៀងចាន់ និង​ទីក្រុងប៉ារីស។ ការបញ្ចប់​នៃស្ថានីយ៍​ផ្កាយរណប​ផែនដី​បាន​ស្ដារ​ឡើងវិញ ទូរស័ព្ទ និងtelex បាន​តភ្ជាប់​ក្នុង​ចំណោម រាជធានីភ្នំពេញ, ទីក្រុងហាណូយ និង​បណ្តា​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត ​ជាលើក​ទីមួយ​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ 1975។ បើទោះបីជា​សេវា​ទូរគមនាគមន៍​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ពីដំបូង​ទៅកាន់រដ្ឋាភិបាល ការ​ទំនាក់ទំនង​នេះ​បាន​ជួយ​បំបាត់​ភាព​ឯកោ​របស់ប្រទេស​មួយ​ទាំងខាងក្នុងនិង អន្តរជាតិ។ នាពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ដោយ​លទ្ធភាព​នៃ​ទូរស័ព្ទ​ចល័ត ការ​ទំនាក់ទំនង​​បើកចំហ​ដល់មនុស្សទាំងអស់គ្នា។

## ទូរស័ព្ទ
* Fixed: 530,000 lines, 95th in the world, 4 per 100 persons (2011)

* អ្នក​ប្រើប្រាស់​អ៊ីនធឺណិត: 738,641 អ្នក​ប្រើប្រាស់, 122nd នៅក្នុង​ពិភពលោក ;  4,9 ក្នុង 100 នាក់, 187th នៅក្នុង​ពិភពលោក  (2012)
* Fixed broadband: 30,653 subscriptions, 121st នៅក្នុង​ពិភពលោក; 0.2 ក្នុង 100 នាក់, 158th នៅក្នុង​ពិភពលោក (2012)
* Mobile broadband: 1,032,781 subscriptions, 70th នៅក្នុង​ពិភពលោក  ; 6.9 subscriptions ក្នុង 100 នាក់, 100thនៅក្នុង​ពិភពលោក   (2012)
* Internet Hosts: 13,784 hosts, 129th នៅក្នុង​ពិភពលោក(2012)
* Country code: .kh

### ប្រតិបត្តិករ​​សេវាកម្ម​អ៊ីនធឺណិត
* Y5Net (BDKTel Co,LTD)
* AncoBrothers
* AngkorNet
* AZ (Online)
* Beeline (SOTELCO)
* Cam-Broad
* Cambo Technology (ISP) Co., Ltd.
* Cambodia Internet Corp
* Cambotech
* Camintel
* Camnet (Telecom Cambodia)
* CB (Cambodian Broadband)
* CDC
* Cellcard (Mobitel)
* Chuan Wei 
* CIDC IT
* Citylink
* Clicknet
* Dianlany Internet Telecom
* Digi (DTV Star)
* Dragon Royal Telecom
* EMAXX TELECOM 
* EmCom

* Everyday
* Ezecom
* GTD
* Hiway Telecom
* Latelz
* MekongNet (Angkor Data Communication Group)
* Metfone
* MKN
* Mobilastic
* Neocom ISP (NTC)
* NTC - NeocomISP Limited
* Open Net
* PCP
* PP Net Phone
* PPCTV Broadband Internet Service
* TeleSURF
* Vimean Seile
* Wicam
* WIP
* Wireless Internet Provider
* WirelessIP

## References
## External links
* Ministry of Posts and Telecommunications  
* Telecom Cambodia
* Television stations in Cambodia
* Cambodia Cultural Profile,  Ministry of Culture and Fine Arts/Visiting Arts.
* "3G phones banned in anti-porn drive", China Daily (Associated Press), 26 May 2006. Retrieved 24 October 2013.
* "Rights group condemns "online censorship" by Cambodian government", Asia-Pacific News, Monsters and Critics, 16 February 2011. Retrieved 24 October 2013.
អង្គការសម្ព័ន្ធយុវជនអន្តរជាតិ

**អង្គការសម្ព័ន្ធយុវជនអន្តរជាតិIYF** អង់គ្លេស៖(International YouthFellowship) គឺជាគំនិតផ្តួចផ្តើយុវជនគ្រីស្ទានទូទាំងពិភពលោក ដែលមាន មូលដ្ឋាននៃអង្គការសម្ព័ន្ធយុវជនអន្តរជាតិមូលនិធិអប់រំ(IYFEF) ដែលជាអង្គការ មិនរកប្រាក់ចំណេញនៅញូវយ៉ក។អង្គការសម័្ពន្ឋយុវជនអន្តរជាតិ ត្រូវបានឧទ្ទិសដល់ការរីកចម្រើនខាងវិញ្ញាណ, បញ្ញានិងអារម្មណ៍របស់មនុស្សវ័យក្មេង នៅជុំវិញពិភពលោក។

**អំពីអង្គការ**

អង្គការសម្ព័ន្ធយុវជនអន្តរជាតិមូលនិធិអប់រំ(IYFEF)​ជាអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញចំនួន 501 នាក់​​ នៅរដ្ឋញូវយ៉ក​ និងគ្រប់ការរួមចំណែកទៅ IYFEF គឺជាការកាត់ពន្ធទាំងស្រុង។ តាមរយៈកម្មវិធី មានកម្មសិទ្ធិព្រឹត្តិការណ៍និងឱកាសជាក់ស្តែង អង្គការសម័្ពន្ឋយុវជនអន្តរជាតិខិតខំ:
# ការងារបេសកកម្មគ្រីស្ទានកម្រិតខ្ពស់ក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍និងកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ 
# បង្កើតការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌អន្តរជាតិនិងការយល់ដឹង
# វិធីសាស្រ្តគ្រប់គ្រងជំនួសនៃការអប់រំក្រោយមធ្យមសិក្សា 
# លើកកម្ពស់តម្លៃនៃសិល្បៈសំដែងមានអត្ថន័យនេះ 
# សម្របសម្រួលរយៈពេលខ្លីនិងការងារស្ម័ចិត្តរយៈពេលវែងនៅក្នុងស្រុកនិងក្រៅប្រទេស 
# ការអភិវឌ្ឍជំនាញភាពជាអ្នកដឹកនាំដែលត្រូវបានអនុវត្តនៅលើកម្រិតសកល

## ប្រទេសដែលបានចូលរួម 
; អាស៊ី 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

; អាហ្រ្វិក 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

; អឺរ៉ុប 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

; អាមេរិច 
* 
* 
* 
* 

; អូសេអានី
* 
* 

## ឯកសារយោង 
* International Youth Fellowship
* http://www.iyfthailand.com
* http://www.facebook.com/iyfthailand
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការអន្តរជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការយុវជន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យុវជន
វិទ្យាស្ថានរៃយំ

**វិទ្យា​ស្ថាន​រៃ​យំ**​ គឺ​ជា​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​បង្កើត​ឡើង​សម្រាប់​ទ្រទ្រង់ និង​ថែ​រក្សា​សិល្ប និង​វប្បធម៌​ដ៍​ផូផង់​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា។ វិទ្យាស្ថាន​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​លោក លី តារាវុទ្ធ និង​ Ingrid Muan (1964-2005) នៅ​ខែ​ធ្នូ​ ឆ្នាំ​២០០៨ ក្នុង​គោល​បំណង​ផ្ដល់​ជា​វេទិការ​សម្រាប់​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​ អភិរក្ស និង​ការ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​សិល្បៈ និង​វប្បធម៌បុរាណ​ ក៍​ដូច​ជា​សហសម័យ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ តាម​រយៈ​ការ​តាំង​ពិពណ៌ ព្រឹត្តិការណ៍ និង​ការ​បោះ​ពុម្ពផ្សាយ វិទ្យាស្ថាន​រៃ​យំ​មាន​គោល​បំណង​ក្នុង​ការ​ជម្រុញ​ឱ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​គំនិត ខណៈ​ដែល​វិទ្យាស្ថាន​បាន​ផ្ដួច​ផ្ដើម​ឱ្យ​មាន​ការ​សម្ដែង​ចេញ​ប្រកប​ដោយ​ភាព​ឆ្នៃប្រឌិត​ និង​ការ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ឱ្យ​មាន​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​បន្ត​ទៅ​ទៀត។ 
រាល់​សកម្មភាព​ទាំង​អស់​របស់​រៃ​យំ​សុទ្ធ​តែ​ផ្ដល់​ជូន​ដោយ​មិន​គិត​ថ្លៃ និង​បើក​ទូលាយ​ដល់​សារណៈជន​ទូទៅ។ ដោយ​មាន​ទីតាំង​នៅ​តាម​ដង​ផ្លួវ​ប្រសព្វ​គ្នា​រវាង​អាគារ​សកលវិទ្យា​វិចិត្រ​សិល្បៈ និង​សារមន្ទី​ជាតិ​ ស្ថិត​នៅ​តំបន់​អ៊ូរ​អរ​មួយ​នៃ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ វិទ្យាស្ថាន​រៃ​យំ​មាន​ផ្ដល់​នូវ​ទី​កន្លែង​សម្រាប់​ការ​ប្រាស័យ​ទាក់​ទង​គ្នា​រវាង​សិស្ស​និស្សិត សាស្រ្តាចារ្យ អ្នក​ទីក្រុង និង​ភ្ញៀវ​អន្តរជាតិ​នានា។

## សិល្បករដែល​បាន​បង្ហាញ​ស្នាដៃ​នៅ​រៃ​យំ 
* លោក **Asasax**

លោក Asasax ជា​សិល្បករ​ដែល​បាន​ធ្វើ​ការ​តាំងពិ​ព័ណ៌​កអំពី​ពណ៌​ធម្មជាតិ និងពណ៌ដែល​កើត​ឡើង​ពី​ការ​ឆ្នៃ​ប្រឌិត​របស់​មនុស្ស។ លោក​បាន​ប្រផ្ដុំ​នូវ​គ្រប់​ទម្រង់​ទាំង​អស់​ដែល​បណ្ដាល​ឱ្យ​កកើត​ជា​ពណ៌​មាន​ដូច​ជា កាយ​វិការ សម្លេង និង​ទម្រង់​ទាំង​ឡាយ​ដែល​មាន​ក្នុង​អារម្មណ៍​មនុស្ស​យើង មាន​ឥទ្ធិពល​មក​លើ​យើង និង​ចាកចេញ​ពី​យើង​ដោយ​បន្សល់​ទុក​តែ​ភាព​សោក​សៅ​នៃ​អតីតកាល។ ការ​តាំង​ពិព័ណ៌​របស់ Asasax ត្រូវ​បាន​ផ្ដល់​រហស្សនាម​ថា "​Angkor Color Relief"។ ពិព័ណ៌មាន​គោល​ដៅ​ធ្វើ​ជា​បង្អួច​ ឬ​ជា​ប្រឡោះ​នៅ​លើ​ជញ្ជាំង ដែល​បំបាត់​ភាព​ជាប់​គាំង​នៃ​បន្ទប់ និង​បើក​ឱ្យ​ឃើញ​នូវ​ទស្សនីយ៍ភាព​ដែលបាត់​បង់​រួច​មក​ហើយ​របស់​វប្បធម៌​ខ្មែរ​ពី​អតីត។ ពិព័ណ៌របស់​លោក​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ក្រោម​ពាក្យ​ស្លោក​ថា "​ដោយ​គ្មាន​ពណ៌​ មនុស្ស​នឹង​ស្លាប់" (Without Color People Die)។

​ពិព័ណ៌​នេះ​បាន​ប្រើ​ប្រាស់​ក្រណាត់​សូត្រ​រួម​ជាមួយ​នឹង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ពណ៌​ដ៍​ប៉ិន​ប្រសព្វ​ ធ្វើ​ឱ្យ​អាច​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ពី​មរតក​មិន​អាច​កាត់​ថ្លៃ​បាននៃ​ប្រាសាទ​អង្គ និង​ចម្លាក់​ផ្សេងៗ​ដែល​របស់​ស្នាដៃ​បុព្វ​បុរស​ខ្មែរ​យើង​។

## ឯកសារ​យោង 
## តំណរភ្ជាប់​ខាង​ក្រៅ 
* វិបសាយ​វិទ្យាស្ថាន​រៃ​យំ http://www.reyum.org
* Asasax Art Gallery http://www.asasaxart.com.kh
ស៊ីប៉ា (អង្គការ)

**ស៊ីប៉ា **ជា​អង្គការ​អន្តរជាតិ​មិន​រក​ប្រាក់​កម្រៃ​មួយ ដែល​ចាប់​កកើត​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨២ ក្នុង​ជំរុំជន​ភៀស​ខ្លួន​នៅ​ប្រទេស​ថៃ។ អង្គការ​នេះ​បាន​ចូល​មក​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩១ ហើយ​ដើរ​តួ​ជា​អង្គការ​មួយ​ដែល​បាន​ជួយ​ផ្ដល់​កំណើត​ការ​បណ្ដុះបណ្ដាល​ជា​ថ្មី​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា ក្រោយ​ពេល​ចប់​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល និង​របប​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍។ ដោយ​សារ​កង្វះខាត​សៀវភៅ ឯកសារ សម្រាប់​កុមារ​នៅ​តាម​ជនបទ **ស៊ីប៉ា **បាន​ផ្ដោត​គោល​ដៅ​សម្រាប់​តំបន់​ជនបទ​ទាំង​នោះ។ 

## បេសកកម្ម និង សកម្មភាព 
**ស៊ីប៉ា **មាន​គោល​បំណង​ឲ្យ​កុមារ និង​យុវជន​ទាំង​អស់​ទទួល​បាន​ការ​អប់រំ​ប្រកប​ដោយ​គុណភាព ដើម្បី​លុប​បំបាត់​អនក្ខរភាព និង​បណ្ដុះ​ទម្លាប់​អាន​សៀវភៅ​ដល់​ពួក​គេ។ ដូច្នេះ​ហើយ ដើម្បី​សម្រេច​បេសកកម្ម​បណ្ដុះ​ការ​អាន​នេះ **ស៊ីប៉ា **បាន​ធ្វើ​សកម្មភាព​ចំនួន​បួន។

### បណ្ណាល័យ​តាម​សាលា​រៀន 
ដោយ​មាន​កិច្ច​សហការ​ពី​រដ្ឋាភិបាល និង​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន **ស៊ីប៉ា **បាន​បង្កើត​បណ្ណាល័យ​តាម​សាលា​រៀន​ចំនួន ២២៤ កន្លែង​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា គិត​ចាប់​ពី​ឆ្នាំ ១៩៩៣ មក​ម្ល៉េះ។ **ស៊ីប៉ា **ក៏​បាន​បណ្ដុះ​បណ្ដាល​ដល់​បណ្ណារក្ស​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​តាម​ផែនការ​របស់​ខ្លួន។

### មណ្ឌល​អប់រំ​សម្រាប់​ទាំង​អស់​គ្នា 
អង្គការ **ស៊ីប៉ា **បាន​បង្កើត​មណ្ឌល​អប់រំ​សម្រាប់​ទាំង​អស់​គ្នា ចំនួន ៤៣ កន្លែង​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ឆ្ងាយៗ មន្ទីរពេទ្យ និង មណ្ឌល​កែប្រែ (ពន្ធនាគារ) ដើម្បី​ឲ្យ​មនុស្ស​ទាំង​ចាស់ ទាំង​ក្មេង​បាន​អាន​សៀវភៅ និង​ឯកសារ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ដើម្បី​ស្រាវជ្រាវ។ ក្រៅ​អំពី​ការ​បង្កើត​មណ្ឌល​នៅ​តាម​កន្លែង​ទាំង​នោះ **ស៊ីប៉ា **បាន​បង្កើត​រថយន្ត​បណ្ណាល័យ​ចល័ត​ចំនួន ៨ គ្រឿង​ដើម្បី​ចុះ​ទៅ​ក្នុង​ភូមិ​ស្រុក​តាម​ជាយ​ក្រុង​ភ្នំពេញ និង​ខេត្ត​នានា​ដែល​នៅ​ជិត​ទីក្រុង។

### កម្មវិធី​បោះពុម្ព​ផ្សាយ 
នៅ​ឆ្នាំ​២០០០ អង្គការ​បាន​បង្កើត​កម្មវិធី​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​សៀវភៅ​ជា​ច្រើន​ប្រភេទ​ដើម្បី​ឲ្យ​កុមារ​បាន​អាន និង​ក្រេប​ចំណេះ​ដឹង​ពី​សៀវភៅ​ទាំង​នោះ។

### កម្មវិធី​ជួយ​សហគមន៍​ក្រីក្រ 
ដើម្បី​អភិវឌ្ឍ​ការ​បណ្ដុះ​បណ្ដាល​សល់​សហគមន៍​ក្រីក្រ **ស៊ីប៉ា **បាន​ចុះ​ជួយ​ពង្រឹង​សមត្ថភាព​ដល់​ក្រុមប្រឹក្សា​ឃុំ​ដើម្បី​រៀបចំ និង​អនុវត្ត​គម្រោង​អភិវឌ្ឍ​នោះ​ឲ្យ​សមស្រប​តាម​តម្រូវ​ការ​និង​ធនធាន​នៅ​មូលដ្ឋាន ដោយ​ទំនាក់ទំនងទៅនឹង​អ្នកផ្តល់សេវា​ក្នុងតំបន់​ និង​ទូទាំង​ប្រទេស។

## ចំណាំ
ម៉ុក សំឱក

ម៉ុក សំឱក គឺ​ជា​អ្នក​និពន្ធ​ខ្មែរ​មួយ​រូប​កើត​នៅ​ក្រុង​ភ្នំ​ពេញ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៣ ខែ​កក្កដា គ.ស. ១៨៨០ ។ លោក​បាន​តាក់តែង​និពន្ធ​កំណាព្យ​អប់រំ និង​ទទួល​បាន​មេដាយ​ជា​ច្រើន​ក្នុង​ការ​បម្រើ​ដល់​ប្រទេស​ជាតិ។

## គ្រួសារ 
បិតា​របស់​លោក​នាម **ម៉ុក** (សន្ធរ ម៉ុក) ជា​មន្ត្រី​ក្នុង​ព្រះ​បរម​រាជវាំង ខាង​ក្រុម​ព្រះ​អាល័ក្ស ហើយ​ជា​កវី​១រូប​យ៉ាង​ឯក​ខាង​កាព្យ​ឃ្លោង មាន​កិត្តិស័ព្ទ​ល្បីល្បាញ​ក្នុង​ជំនាន់​រាជ្យ​ព្រះកុរណា​សុវណ្ណកោដ្ឋ។ មាតា​នាម **ជំទាវ សម**។ លោក​មាន​បង​ប្អូន​ច្រើន​នាក់ ប៉ុន្តែ​តាម​ការ​ស្រាវជ្រាវ​គេ​បាន​រក​ឃើញ​ចំនួន ៥ នាក់​ដូច​ជា៖
# ម៉ុក ម៉ិល (ប្រុស)
# ម៉ុក ត្រចាត់ (ប្រុស)
# ម៉ុក សំឱក (រូបលោក)
# ម៉ុក សំអែល (ប្រុស)
# ម៉ុក រំដេញ (ស្រី) 

លោក ម៉ុក សំឱក មាន​ភរិយា​ឈ្មោះ **អ្នក​ស្រី​ពុំ**, បាន​កូន​ស្រី​មួយ​ឈ្មោះ **សំឱក ម៉ាលីយ៉ាន**។

## ការ​សិក្សា 
កាល​ពី​បឋម​វ័យ, លោក ម៉ុក សំឱក បាន​សិក្សា​ក្នុង​សាលា​បារាំង-ខ្មែរ បាន​ប្រលង​ជាប់​សញ្ញាប័ត្រ​បឋម​សិក្សា​បំពេញ​វិជ្ជា ផុត​ថ្នាក់​ក្នុង​ជំនាន់​នោះ។ ក្រៅ​អំពី​ការ​សិក្សា​លោក​ចូល​ចិត្ត​តាក់តែង​និពន្ធ​កំណាព្យ អាន​សាស្ត្រា​ក្បួន​ច្បាប់​ដែល​មាន​នៅ​តាម​វត្ត​អារាម ដែល​ជា​ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​លោក​មាន​ជំនាញ​ខាង​តែង​កំណាព្យ​បាន​យ៉ាង​ល្អ។

## តួនាទី
ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩០៣ រាជការ​បាន​តាំង​លោក​ឲ្យ​ធ្វើ​ការ​នៅ ក្រសួង​សិក្សា​ធិការ តាំង​ពី​ពេល​មាន​អាយុ ២៣។ លុះ​បន្ទាប់​ត​មក លោក​បាន​ធ្វើ​ជា​គ្រូ​បង្រៀន​ក្នុង​សាលា​ដូច​ត​ទៅនេះ៖

*ឆ្នាំ ១៩០៨ ជាគ្រូនៅសាលា ឌូដាដឺឡាគ្រេ
*ឆ្នាំ ១៩១២ ជាគ្រូនៅសាលា ខេត្តកំពង់ចាម
*ឆ្នាំ ១៩១៨ ជាគ្រូនៅសាលា ឌូដាដឺឡាគ្រេ
*ឆ្នាំ ១៩២៥ ជាគ្រូនៅសាលា ហ្វ្រង់ស៊ីគារញ៉េ
*ឆ្នាំ ១៩២៦ ជាគ្រូនៅសាលា ហ្វ្រង់ស្វាបូដ្វាំង

## គ្រឿង​ឥស្សរិយយស
លោក​ម៉ុក សំឱក ជា​គ្រូ​១​រូប​យ៉ាង​ជំនាញ, ពេញ​ចិត្ត​ក្នុង​ការ​បង្ហាត់​បង្រៀន​ណាស់ ហើយ​ជា​ទី​ស្រលាញ់​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​គោរព​កោត​ក្រែង ដោយ​ស្មោះ​ត្រង់​នៃ​បណ្ដា​សិស្ស​ទាំង​ឡាយ ទើប​លោក​ទទួល​បាន​នូវ​គ្រឿង​ឥស្សរិយយស​ដូច​ខាង​ក្រោម៖

*ថ្ងៃទី ៩ មករា ១៩១៤ មេដាយមុនីសារាភ័ណ្ឌ[មុនីសារាករណ៍]
*ថ្ងៃទី ១០ ឧសភា ១៩១៥ មេដាយប្រាក់
*ថ្ងៃទី ២៣ មេសា ១៩១៦ មេដាសសំរិទ្ធ
*ថ្ងៃទី ២៩ កញ្ញា ១៩២០ មេដាយកិត្ដិយសប្រាក់ថ្នាក់លេខ២
*ថ្ងៃទី ១៣ មេសា ១៩២៦ មេដាសអស្សរិទ្ធ
*ថ្ងៃទី ១៣ មេសា ១៩២៦ មេដាយអស្សរិទ្ធ
*ថ្ងៃទី ២៦ សីហា ១៩២៩ មេដាយកិត្ដិយសប្រាក់ថ្នាក់លេខ១

## មរណកាល
លោក​បាន​ឡើង​ថ្នាក់​ជា​គ្រូ​បង្រៀន​ដើម​ខ្សែ​ទី២ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៣០, តែ​កន្លង​បាន​មួយ​ឆ្នាំ លោក​គ្រូ​មាន​ជម្ងឺ​ក្អកឈាម​ជា​ទម្ងន់ ក្រោយ​ដែល​បាន​បំពេញ​រាជការ​ចំនួន ២៨ឆ្នាំ ដោយ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ជា​ទី​បំផុត លោក​ក៏​ទទួល​មរណភាព​ទៅ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៩ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៣១ ក្នុង​អាយុ ៥១ឆ្នាំ។ កាល​ដែល​លោក​បាត់​បង់​ទៅ ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​ជំនាន់​នោះ បាន​ខាត​នូវ​គ្រូ​បង្រៀន​ដ៏​ល្អ​មួយ ដែល​បាន​បំពេញ​ករណីកិច្ច​ចំពោះ​ប្រទេស​ជាតិ តាម​នាទី​របស់​ខ្លួន​យ៉ាង​ស្មោះ​ចំពោះ ដោយ​ពេញ​និស្ស័យ។ អ្នក​មាន​ចំណេះ​ដឹង​ប្រហែល​នឹង​លោក មាន​ចំនួន​តិច​គ្នា​ពន់​ពេក​ណាស់ ហើយ​លោក​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ខាង​ក្រសួង​សិក្សាធិការ ដែល​ពុំសូវ​មាន​អ្នក​ចូល​ចិត្ត​ធ្វើ ចុះ​លេខ​រៀង​ខាង​គ្រូ​បង្រៀន​ជា​លំដាប់​ទី៤ ដោយ​លោក​មាន​ចិត្ត​អាណិត​អាសូរ​ដល់​កុមារ​ខ្មែរ​ណាស់ ចង់​ឲ្យ​បាន​ចេះ ឲ្យ​បាន​សុភាព​រាប​សា​សមរម្យ​ល្អ នឹង​បំពេញ​ក្នុង​សង្គម។ 

## សេចក្ដី​យោង
១

ឆ្នាំមួយអាចចាប់ផ្ដ់មឡើងដោយថ្ងៃសៅរ៍ ឬ ថ្ងៃអាទិត្យ តាមប្រតិទិនសុរិយគតិ។
មុនឆ្នាំមួយគឺ ឆ្នាំ ១ មុនគ.ស មិនមែនឆ្នាំ សូន្យទេ។
## ព្រិត្តិការណ៍ 
* ខុងជឺ បានទទួលជាព្រះរាជករម្យនាជា ព្រះបោឆេងស៊ុន
* អធិរាជពីង របស់នគរហាន នៃប្រទេសចិន បានឡើងគ្រងរាជ និង វ៉ាងម៉ាង ត្រូវបានផ្ដល់រាជានុសិទ្ធឡើងវិញ
* អតីតរាជានុសិទ្ធ តុងសៀន ធ្វើអត្តឃាត
## ការកើត 
* ព្រះយេស៊ូគ្រិះ
១ មុនគ.ស

ឆ្នាំ ១ មុនគ្រឹស្តសករាជ ជា ឆ្នាំបង្គ្រប់ ដែលចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ នៃប្រតិទិនសុរិយគតិ។
* អ្នកសិក្សាខ្លះគិតថា ព្រះយេស៊ូគ្រិះ កើតនៅឆ្នាំនេះ
* មរណភាពរបស់ ទុង សៀន
ខុងជឺ

[200x250px|thumb|[ទេវរូប ខុងជឺ. ]]
**ខុងជឺ**' (，ចិន: 孔子) (៥៥១ - ៤៧៩ មុនគ.ស) ជាគ្រូបង្រៀន ទស្សនវិទូ អ្នកនយោបាយ និងជាស្ថាបនិកសាសនាជនជាតិចិន។ ឈ្មោះដើម គឺ ខុងជឺ ឬ ចុងនី។ កាលពីកុមារភាព លោកជាសិស្សដែលចូលចិត្តសិក្សា និង ជាអ្នកចាប់អារម្មណ៍ ខាងសាសនា និង ទំនៀមទំលាប់។ មិនសូវខុសពី សូក្រាត ប៉ុន្មានទេ លោកខុងជឺ ជួនកាលមិនឆ្លើយសំនួរពីទស្សនវិជ្ជាដោយខ្លួនឯងទេ ដោយលោកអោយមនុស្សសញ្ជឹងគិតពីបញ្ហា និងរៀនពីអ្នកដទៃ ជាពិសេស ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ លោកក៏គិតថា មនុស្សគួតែទទួលបានអំណាច ដោយសាសេចក្ដីល្អ និង ជំនាញរបស់ពួកគេ ដោយមិនមែនដោយសាបានមកពីគ្រួសាឡើយ។
ខុងជឺ ចង់អោយមនុស្សគិតពីអ្នកដទៃ ច្រើនជាងគិតអំពីប្រាក់ និង ខ្លួនឯង។
ខុងជឺគិតថា មនុស្សអាចមានទំនាក់ទំនង ៥ យ៉ាងគឺៈ
* ស្ដេច
* ឪពុកម្ដាយ និង កូន
* ប្ដី និង ប្រពន្ធ
* បងប្អូន
* មិត្តភក្ដិ
[200x250px|thumb|[ទេវរូប ខុងជឺ. ]]
## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*សាសនាអ្នកស្រុកចិន ​
*ព្រះម៉ែស៊ីវ៉ាងម៉ូ
*បព្វជិតសាសនាតៅ
ចំនួនគត់ធម្មជាតិ

ចំនួនគត់ធម្មជាតិ (English: Natural Number) គឺជាលេខដែលប្រើសំរាប់រាប់ចំនួន។ ចំនួនគត់ធម្មជាតិ តាងដោយ \mathbb{N} ឬ N។ ចំនួនគត់ធម្មជាតិមិនអាចជាៈ
* ចំនួនអវិជ្ជមាន
* ប្រភាគ
* ទសភាគ
* ចំនួនអសនិទាន
* ចំនួននិម្មិត
ចំនួនទាំងនោះគឺៈ 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52.

## សូមមើលផងដែរ 
* ចំនួនពិត
១ (លេខ)

១ (មួយ) ជា ចំនួនគត់ធម្មជាតិ បន្ទាប់ពី ០ និង នៅមុខ ២។ លេខរ៉ូម៉ាងគឺ I
## វត្ថុមានតែ ១ 
### មនុស្ស ឬ សត្វពួកខ្លះ 
* ក្បាល, មុខ, ក, ខ្លួន, មាត់,​ ច្រមុះ, ចង្កា, ចង្កេះ,​ ប្រដាប់ភេទ, ខ្នង
* បំពង់ក, បេះដូង, ក្រពះ, ថ្លើម, ប្រម៉ាត់, ទាច, ផ្លោកនោម, ទ្វាធំ
* កន្ទុយ, ចំពុះ, សិរ
### ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ 
* ព្រះធម៌
* ព្រះនិព្វាន
* ឋានមនុស្ស
### សាសនាយេស៊ូគ្រិស្ត 
* ព្រះ
## គណិតវិទ្យា 
### ទូទៅ 
* \frac{a}{1} = a 
* \frac{a}{a} = 1 
* a^1 = a
* 1^a = 1
* a^0 = 1
* a^{\frac{1}{n}} = \sqrt[n]{a}
(a ≠ 0)
### លក្ខណៈពិសេស 
* គ្មាន log_1{x}​ ទេ ព្រោះ 1^x = 1 ជានិច្ច។ (សូមមើល អនុគមន៍លោការីត ផង)
* តាមរូបមន្ត \frac{n}{9} = 0.nnnnnn... មិនពិតចំពោះ n = 9 ទេ ព្រោះ \frac{9}{9} = 1 នេះមានន័យថា 0.999999999999... = 1
* 1 អាចជា ចំនួនបឋម និង ចំនួនមិនបឋម ផង ព្រោះ 1 ចែកដាច់តែ 1 ប៉ុណ្ណោះ។
ចំនួនអវិជ្ជមាន

ចំនួនអវិជ្ជមាន (English: Negative Number) ជាចំនួនទាំងឡាយណាដែលស្ថិតនៅពីក្រោមសូន្យ។ តាម Simple Wikipedia សរសេរថា ពាក្យអវិជ្ជមាន ហាក់មានន័យផ្ទុយពី វិជ្ជមាន។ នេះមានណ័យថា បើ វិជ្ជមាន ជានីវ៉ូលើទឹកសមុទ្រ នោះ អវិជ្ជមាន ជានីវ៉ូក្រោមសមុទ្រ។ បើវិជ្ជមាននោះខាងស្ដាំ នោះ អវិជ្ជមាននៅខាងឆ្វេង។
## លក្ខណៈ 
អវិជ្ជមានតាងដោយសញ្ញា -។
ឧទាហរណ៍ៈ​ -5 ជាចំនួនអវិជ្ជមាន
សញ្ញានេះអាចប្រើនៅពីមុខ គ្រប់អក្សរដែលដំណាងអោយចំនួន។
ឧទាហរណ៍ៈ -3, -2.7, - \frac{5}{4}, - \pi, -i, sin(-x), -sin(x)
## ការប្រៀបធៀប 
បើ a > b > 0
* -a 
* -a 
* -a > -b
ប្រភេទត្រីទឹកសាបនៅកម្ពុជា

**ប្រភេទត្រីទឹកសាបនៅកម្ពុជា**
កម្ពុជាជាប្រទេសមួយដែលសំបូរត្រីទឹកសាប ដោយសារមានប្រព័ន្ធទំនាបលិចទឹកជាប្រចាំនៅ តាមបណ្តោយដងទន្លេមេគង្គ ជុំវិញបឹងទន្លេសាប ដងទន្លេសាប និងទំនាបខាងត្បូងរាជធានីភ្នំពេញ ។ 
ប្រទេសកម្ពុជា មានត្រីទឹកសាបប្រមាណជាង ៥០០ប្រភេទ ។ 

* ត្រីការហោតូច ឬត្រីក្បាលឡាន ឬត្រីគល់រាំង(ធំ) មានប្រែងវែងបំផុត ៣០០ ស.ម ។ វាជាប្រភេទត្រីនិមិត្តរូបនៃប្រទេសកម្ពុជា ។
* ត្រីរាជ មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ៣០០ ស.ម ។
* ត្រីត្រសក់ស មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ១៥០ ស.ម ។
* ត្រីត្រសក់ មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ១០០ ស.ម ។
* ត្រីក្រហម មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ៧០ ស.ម ។
* ត្រីក្បក មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ៣០ ស.ម ។
* ត្រីខ្លា មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ៤០ ស.ម ។
* ត្រីឆ្កោកទីទុយ មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ៣៦ ស.ម ។
* ត្រីស្ទក់ មានប្រវែងវែងបំផុតគឺ ១៤៥ ស.ម ។

## មើលផងដែរ
* ត្រីទឹកសាប
* ទន្លេមេគង្គ
* បឹងទន្លេសាប
* ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខប្រមាញ និងនេសាទ 
* អជ្ញាធរជាតិបឹងទន្លេសាប

## ឯកសារយោង
Microsoft .NET Framework

ក្រុមហ៊ុន Microsoft ចាប់ផ្ដើមបង្កើត .NET Framework ដំបូងក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ១៩៩០ ដែលពេលនោះត្រូវបានហៅឈ្មោះថា Next Generation Windows Services (NGWS)។ ក្នុងឆ្នាំ ២០០០ ជំនាន់ .NET ១.០ ត្រូវបានដាក់ចេញឲ្យប្រើប្រាស់សាកល្បង។ 

ជំនាន់ .NET Framework ៣.០ ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងកញ្ចប់ Windows Server 2008 និង Windows Vista. ជំនាន់ ៣.៥ ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុង Windows 7 ។ ជំនាន់ទាំងនេះអាចធ្វើការដំឡើងសម្រាប់ត្រកូលប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការណ៍ Windows XP និង Windows Server 2003 ផងដែរ. ថ្ងៃទី ១២ ខែ មេសា ឆ្នាំ ២០១០ ជំនាន់ .NET Framework ៤.០ ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលនៅក្នុង Visual Studio 2010.

គ្រួសារ .NET Framework បានរាប់បញ្ចូលនូវជំនាន់ពីរទៀតគឺ mobile ឬ Embedded device ។ .NET Compact Framework ជាជំនាន់ដែលបានកាត់ផ្នែកសំខាន់ៗខ្លះនៃ Framework ដែលត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុង Windows CE និង Windows Mobile ដូចជា smartphones ជាដើម ។ លើសពីនេះទៅទៀត .NET Micro Framework គឺជាកញ្ចប់ ដ៏សម្បូរបែបមួយសម្រាប់ឧបករណ៍ទំនើបៗនាពេលបច្ចុប្បន្ន។.

## ទិដ្ឋភាពទូទៅ
សម្រាប់បញ្ជីនៃជំនាន់ Microsoft .NET Framework អាចស្វែករកបានតាមរយៈតំណភ្ជាប់នេះ.NET Framework.

## .NET Framework 1.0
នេះជាជំនាន់ដំបូងនៃ NET Framework បានចេញផ្សាយឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនៅ ថ្ងៃទី ១៣ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០២ និងអាចរកបានសម្រាប់ Windows 98, ME, NT 4.0, 2000, និង XP ។ Microsoft បានស្ថាបនាជំនាន់នេះ ហើយបញ្ចប់ជាស្ថាពរនៅ ថ្ងៃទី ១០ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០០៧ និង ធ្វើការកែតម្រូវបន្ថែមបញ្ចប់នៅ ថ្ងៃទី ១៤ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០០៩ ជាមួយនឹងការចាប់កំហុសនៃ XP Media Center និង Tablet PC ។

## References
២ (លេខ)

២ (ពីរ: two) ជា ចំនួនគត់ធម្មជាតិ បន្ទាប់ពី ១ និង នៅពីមុខ ៣។ ២ ជាចំនួនគូ

## វត្ថុដែលមាន ២ 
### មនុស្ស ឬ សត្វពួកខ្លះ 
* ត្រចៀក
* ភ្នែក
* រន្ធច្រមុះ
* ថ្ពាល់
* ដៃ
* ជើង
* អណ្ឌ
### ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ 
* សាវកព្រះពុទ្ធ: សារីបុត្ត និង មោគ្គលាន
* បុត្រព្រះវេសន្តរ: ជាលី និង គ្រឹស្នា
* មាតាព្រះសុទ្ថត: មាយា និង គោតមី (ចិញ្ចឹម)
## គណិតវិទ្យា 
* គ្រប់ចំនួនរ៉ឺឡាទីបទាំងអស់ ចែកដាច់នឹង ២ លុះត្រា លេខនោះនៅខាងចុងមាន 0, 2, 4, 6, 8 (ជាចំនួនគូ។
* ២ ជា ចំនួនបឋម ដំបូងបំផុត និង ជាចំនួនគូតែ១ គត់។
* x + x = 2x
* x \times x = x^2
* \sum_{i=0}^\infin \frac{1}{2^i}=2
* \sum_{i=0}^{n-1}{2^k}=2^{n}-1
ត្រចៀក

ត្រចៀក (English: ear) ជាផ្នែកមួយនៃរាងកាយ ដែលអាចអោយមនុស្ស លឺ បាន។ សត្វឆ្អឹងកងខ្លះ ភាគច្រើនមានត្រចៀក ២ ប៉ុន្តែ សត្វ ខ្លះ មិនអាចស្តាប់ ឮ តាមត្រចៀកបានទេ។ សត្វពីងពាង មានរោមនៅលើជើង ដែលវាអាចស្ដាប់ឮ តាមរោមនោះ។
ត្រចៀក មានតួនាទី បញ្ជូនសំឡេងទាំងស្រុងដោយផ្ទាល់ ទៅកាន់ក្រដាសត្រចៀក។ រំញ័រទាំងនេះ បញ្ជូនសំលេង ទៅខួរក្បាល តាមរយៈប្រព័ន្ធសសៃប្រសាទ។
មិនត្រឹមតែស្ដាប់ទេ ត្រចៀកក៏អាចប្រើសំរាប់គោលបំណងផ្សេងដែរ។  ដំរី ប្រើត្រចៀកសំរាប់ធ្វើអោយត្រជាក់ ពេលក្ដៅ។
## References
២

ឆ្នាំ ២ ជាឆ្នាំដែលចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃអាទិត្យ តាមប្រតិទិន សុរុយគតិ។
## ព្រិត្តិការណ៍
៣ (លេខ)

៣ (បី) ជាចំនួនបន្ទាប់ពី ២ និង នៅពីមុខ ៤។ ៣ ជាចំនួនបឋម ទី១ បើមិនគិតលេខ​ ១។

### ១ ២ ៣ ៤ ៥ ៦ ៧ ៨ ៩ ១០  
\Psi

## របស់ដែលមាន 9 
### គណិតវិទ្យា 
* មុំ ឬ ជ្រុង របស់ត្រីកោណ
* ក្នុងប្រព័ន្ធគោល១០, ផលបូកគ្រប់តួចែកដាច់នឹង ៣ បើ \sum_{i=1}^{n}{x_i}=3
* ចំនួនតេត្រាអែក តែ ៣ ប៉ុណ្ណោះដែលជា Perfect Square

## សាសនា 
### ព្រះពុទ្ធថេរវាទ 
* ត្រៃលក្ខណ៍ មាន ៣ គឺៈ **អនិច្ចំ**, **ទុក្ខំ**, **អនត្តា**
* ត្រ័យសរណគមន័: ការរឮកដល់គុណរតនត្រ័យទាំង៣
* រតនត្រ័យ ឬ ត្រៃរតន័ មាន៣ ដែរ ព្រះពុទ្ធ, ព្រះធម៌, ព្រះសង្ឃ
* ត្រៃភព មានៈ កាមភព, រូបភព, អរូបភព
* ត្រៃវិជ្ជា គឺ វិជ្ជាបីយ៉ាង
* ត្រ័យបិតក គឺ សុត្តនបីតក, វិន័យបិតក, អភិធម្មបិតក
* អ្នកត្រាស់ដឹង មាន ៣ ប្រភេទៈ ព្រះពុទ្ធ, ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ, ព្រះមហាអរហន្ត
### ព្រះយេស៊ូគ្រិស្ត 
* ការរួបរួមបីៈ ព្រះបីតា, ព្រះរាជបុត្រា, ព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ
* ខាងសាសនាកាតូលិក មានគម្ពី៣៖ សញ្ញាចាស់, សញ្ញាថ្មី, (???)
* សមាជិកបីនាក់នៃគ្រួសារបរិសុទ្ធៈ ព្រះយេស៊ូ, ម៉ារី, យូសែប
### សាសនាអ៊ីស្លាម 
* តាមទ្រឹស្ដីមហាម័ត មានទីក្រុងបរិសុទ្ធ៣៖ Mecca, មេឌីន. យេរូសាលឹម
* អំឡុងពេល Wudhu ដៃ, មុខ និង ជើង លាង ៣ ដង
### សាសនាហិណ្ឌូ 
* គម្ពីត្រៃវេទ មាន បី
* ពាក្យ អោមៈ មាន័យថាៈ វិស្ណុ, សេវ និង ព្រះព្រហ្ម
ដេវិឌ ឆាណ្ឌល័រ

**ដេវិឌ ផរទ័រ ឆាណ្ឌល័រ** កើត​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៣៣ (អង់គ្លេស៖ David P. Chandler) គឺ​ជា​ប្រវត្តិវិទូ​ជនជាតិ​អាមេរិក​មួយ​រូប និង​ជា​បញ្ញវន្ត​ម្នាក់​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​លោក​ខាង​លិច​ដំបូង ដែល​សិក្សា​អំពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ទំនើប​របស់​កម្ពុជា។  បច្ចុប្បន្ន​នេះ លោក ឆាណ្ឌល័រ កំពុង​រស់នៅ​ឯ​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី ដោយ​លោក​គឺ​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ចូល​និវត្តន៍​តែ​មាន​ងារ​កិត្តិយស​នៅ សាកលវិទ្យាល័យ ម៉ូណ័ស្ហ (Monash) ហើយ​និង​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ជំនួយ​លើ​ការ​សិក្សា​អំពី​អាស៊ី​នៅ សាកលវិទ្យាល័យ ហ្ស៊កថោន (Georgetown) ។

## ជីវប្រវត្តិ
### ជីវិត​ដំបូង
លោក ឆាណ្ឌល័រ កើត​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៣។ លោក​បាន​ទទួល​សញ្ញាបត្រ​ពី មហាវិទ្យាល័យ ហារវ៉ាដ៌ (Harvard), សាកលវិទ្យាល័យ យែល (Yale) ហើយ សាកលវិទ្យាល័យ មីឈីហ្គែន (Michigan) គឺ​ជា​កន្លែង​ដែល​លោក​បាន​សរសេរ​និក្ខេបបទ​ថ្នាក់​បណ្ឌិត​ស្ដី​អំពី​កម្ពុជា​មុនសម័យ​អាណានិគម។ ក្រៅ​ពី​នេះ លោក​ក៏ធ្លាប់​ជា​ទីប្រឹក្សា​ជាន់​ខ្ពស់​នៅ មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា ក្នុង​ខេត្តសៀមរាប ហើយ​ក៏​ជា​ទីប្រឹក្សា យូអេសអេដ (USAID) វាយ​តម្លៃ​លើ​កម្មវិធី​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​អភិបាល​កិច្ច​នៃ​កម្ពុជា ទៀត​ផង។ ដោយ​ឡែក លោក​បាន​ធ្វើ​ជា​ទីប្រឹក្សា​នៃ  មូលនិធិអាស៊ី វាយ​តម្លៃ​លើ​សកម្មភាព​បោះឆ្នោត​នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ទៀត​ផង។ លោក​ក៏​បាន​ចូលរួម​ជាមួយ អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ និង ការិយាល័យឧត្តមស្នងការទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួន លើ​ការ​ស្រាវជ្រាវ និង​ស្វែងរក​ការ​ពិត​អំពី​ជនជាតិ​ខ្មែរ ហើយ​លោក​ក៏​ជា​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ឯកសារ​សំខាន់​អំពី​កម្ពុជា​សម្រាប់​ការិយាល័យ ក្រសួង​ការពារ​នៃ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក នៃ​ផ្នែក​កិច្ចការ ឈ្លើយសង្គ្រាម / ទាហានបាត់់ខ្លួនពេលបំពេញបេសកកម្ម (POW/MIA) ដែរ។

### ការ​ទទួល​ស្គាល់ 
បន្ទប់​មួយ​នៅ​ក្នុង​ស្ថានទូត​អាមេរិក​ប្រចាំ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ត្រូវ​ដាក់​ឈ្មោះ​លោក ឆាណ្ឌល័រ ជា​កិត្តិយស។

## គន្ថនិទ្ទេស
**ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ (A History of Cambodia)* (1983)
**សោកនាដកម្ម​នៃ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​កម្ពុជា (The Tragedy of Cambodian History)* (1991)
**បង​ធំ​ទី​មួយ (Brother Number One)* (1992)
**ប្រឈម​មុខ​នឹង​អតីតកាល​កម្ពុជា (Facing the Cambodian Past)* (1996)
*''សំឡេង​ពី ស២១: ភាព​ភ័យ​ខ្លាច និង​ប្រវត្តិ​នៅ​ក្នុង​គុក​សម្ងាត់​របស់​ប៉ុលពត (Voices from S-21: Terror and History in Pol Pot's Secret Prison)'' (1999)

## ឯកសារ​យោង
ប្រព័ន្ធគោល

ប្រព័ន្ធគោល (base ឬ radix) គឺជាការកំណត់យកគោល នៃចំនួនមួយ។ ជាទូទៅយើងប្រើគោល ១០។
គេសរសេរគោលក្នុងទំរង់នេះ៖ 3D_{15} មានន័យថា 3D ស្ថិតក្នុងគោល ១៥។ ក្នុង ប្រព័ន្ធគោល១០ គេមិនសរសេរជា Subscript ទេ។
## ចំនួនឯកតា 
យើងយក លេខខុសគ្នា ទាំង ១០ ក្នុង ប្រព័ន្ធគោល ១០ សំរាប់ គោល ២, ៣, ៤... ១០
ដែលៈ
* គោល ២ មានៈ ០, ១
* គោល ៣ មានៈ ០, ១, ២
* គោល ៤ មានៈ ០, ១, ២, ៣
* ...
* គោល ១០ មានៈ ០, ១, ២, ៣, ៤, ៥, ៦, ៧, ៨, ៩
នេះមានន័យថា ៣៧ អាចស្ថិតក្នុងគោល ៨, ៩, ១០, ១១... ព្រោះ គោល ២, ៣, ៤, ៥, ៦, ៧ គ្មានលេខ ៧ ទេ។
សំរាប់គោល ១១ ដល់​ ៣៦ បន្ថែម A - Z មានន័យថាៈ
* គោល១១៖​ 0-9, A
* គោល១២៖ 0-9, A, B
* គោល១៣៖ 0-9, A, B, C
* ...
* គោល៣៦៖ 0-9, A-Z
សំរាប់គោល ៣៧ ដល់ ៦២ បន្ថែម a - z មានន័យថាៈ
* គោល៣៧៖ 0-9, A-Z, a
* គោល៣៨៖ 0-9, A-Z, a, b
* គោល៣៩៖ 0-9, A-Z, a, b, c
* ...
* គោល៦២៖ 0-9, A-Z, a-z
* សំរាប់គោល ៦៣៖ 0-9, A-Z, a-z, /
* សំរាប់គោល ៦៤៖ 0-9, A-Z, a-z, /, +
* ...

## វិធីបំលែងគោល ជាគោល ១០ 
សូមមើលឧទាហរណ៍៖
398_{13} បំលែងជាគោល១០
3 \times 13^2 + 9 \times 13^1 + 8 \times 13^0
មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា

**មជ្ឈមណ្ឌល​ខេមរ​សិក្សា** (*មខស*, អង់គ្លេស៖ Center for Khmer Studies ហៅ​កាត់ CKS) ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៩ ​ជា​អង្គការ​អន្តរជាតិ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល​មួយ ដែល​ទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​ពី​អ្នក​សិក្សា អ្នក​ប្រាជ្ញ អ្នក​ស្រាវជ្រាវ បញ្ញាវន្ត និង​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​ទៀត ដែល​ធ្វើ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​ប្រទេស​កម្ពុជា។ មខស បានចុះបញ្ជី នៅក្រសួងការបរទេសក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងត្រូវបានចុះបញ្ជីក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិច ក្នុងនាមជាស្ថាប័ន លើកលែងពន្ធ ក្រោមមាត្រា៥០១ (គ)៣ នៃក្រមថវិកាចំណូលផ្ទៃក្នុង។

## បេសកកម្ម 
មជ្ឈមណ្ឌល​ខេមរសិក្សា ផ្ដល់​ការ​គាំទ្រ​ដល់​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ និង​សេវា​សាធារណៈ​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ទៅ​នឹង​ប្រទេស​កម្ពុជា ទាំង​វិស័យ​វិទ្យាសាស្ត្រ​សង្គម សិល្បៈ និង​មនុស្សសាស្ត្រ។

## គោល​បំណង 
* ផ្សារភ្ជាប់​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​អ្នក​ប្រាជ្ញ និស្សិត និង​សិល្បករ​កម្ពុជា ទៅ​នឹង​បណ្ដា​សហការី​អន្តរជាតិ ដើម្បី​បង្កើន​ការ​យល់​ដឹង​អំពី​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍។
* ពង្រឹង​រចនា​សម្ព័ន្ធ​វប្បធម៌​និង​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​របស់​កម្ពុជា ព្រម​ទាំង​បញ្ចូល​អ្នក​ប្រាជ្ញ​កម្ពុជា​ទៅ​ក្នុង​សហគមន៍​តំបន់ និង​សហគមន៍​អន្តរជាតិ
* លើក​កម្ពស់​សង្គម​ស៊ីវិល នៅ​កម្ពុជា​ឲ្យ​មាន​ភាព​រឹងមាំ។៖
:* **សាក្សីប្រវត្តិសាស្រ្ត** (រេរាំ​ក្នុង​ស្រមោល៖ សីហនុ ខ្មែរ​ក្រហម និង​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ក្រោយ​សម័យ​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​នៅ​កម្ពុជា), Benny Widyono
:* ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ, ដេវិឌ ឆាណ្ឌល័រ
:* ផ្ដើម​ឈ្វេង​យល់​អំពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍, Milton Osborne
* **សិក្សាចក្រ** ជា​ទស្សនាវដ្ដី​ដែលត្រូវ​បាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​ជា​បី​ភាសា (ខ្មែរ អង់គ្លេស បារាំង) ​ស្ដី​អំពី​ការ​ស្រាវជ្រាវ​របស់​មជ្ឈមណ្ឌល​ខេមសិក្សា លើ​កម្ពុជា និង​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។
* **In Focus** គឺ​ជា​ព្រឹត្តិបត្រ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​របស់​មជ្ឈមណ្ឌល ដោយធ្វើ​ការ​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​អំពី​ការណែនាំ​អំពី​មជ្ឈមណ្ឌល អធិប្បាយ​អំពី​កម្មវិធី បុគ្គល និង​សន្និសីទ/ព្រឹត្តិការណ៍​នានា។ លើស​ពី​នេះ​ទៀត ព្រឹត្តិបត្រ In Focus ក៏​មាន​ចុះ​ផ្សាយ​អំពី​និន្នាការ​ថ្មីៗ​ក្នុង​ការ​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​កម្ពុជា និង​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ 
* សំណៅឯកសារ, របាយការណ៍ និងឯកសារស្រាវជ្រាវ
* មូលន័យសង្ខេបសន្និសីទ

## មើល​ផង​ដែរ
* គេហទំព័រ មជ្ឈមណ្ឌល​ខេមរសិក្សា

## ឯកសារ​យោង
ចំនួនតេត្រាអែក

ចំនួនតេត្រាអែក (Tetrahedral Number)មានៈ 1, 4, 10, 20, 35, 56, 84, 120, 165, 220, 286, 364, 455, 680, 816, 969, ...
រូបមន្តតួទី n របស់ចំនួននេះ៖
T_n={n(n+1)(n+2)\over 6} = {n^{\overline 3}\over 3!}
ឬ
T_n={n+2\choose3}.
ត្រ័យសរណគមន៍

ត្រ័យសរណគមន៍ (ភាសាបាលី: Tisaragamana) គឺជាការរំឮកនូវគុណកែវទាំងបី គឺ ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និង ព្រះសង្ឃ។
ជាទូទៅគេរំឮកព្រះត្រ័យសរណគមន៍បីដង គឺទី១ ទី២ (ទុតិយម្បិ) និង ទី៣​ (តតិយម្បិ)
ការសូត្រ មានដូចតទៅ៖
* ពុទ្ធំ សរណំ គច្ឆាមិ
* ធម្មំ សរណំ គច្ឆាមិ
* សង្ឃំ សរណំ គច្ឆាមិ
* ទុតិយម្បិ ពុទ្ធំ សរណំ គច្ឆាមិ
* ទុតិយម្បិ ធម្មំ សរណំ គច្ឆាមិ
*​ ទុតិយម្បិ សង្ឃំ សរណំ គច្ឆាមិ
* តតិយម្បិ ពុទ្ធំ សរណំ គច្ឆាមិ
* តតិយម្បិ ធម្មំ សរណំ គច្ឆាមិ
*​ តតិយម្បិ សង្ឃំ សរណំ គច្ឆាមិ
ប្រែថាៈ
ខ្ញុំព្រះករុណាសូមដល់នូវព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃជាទីពឹង ទីរឮក នៃខ្ញុំព្រះករុណា (គម្រប់ ២ដងផង ៣ដងផង)
រូបភាពដែលបាត់បង់

***កង្វះរូបភាព*** () គឺជា​ ខ្សែ​ភាពយន្ត​កម្ពុជា​-បារាំង បែបភាពយន្ដឯកសារ​ផលិត​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៣​​និង​ដឹកនាំ​រឿង​ដោយ លោក ​ប៉ាន់ រិទ្ធី ដែល​រឿង​នេះនិយាយ​អំពី​របបខ្មែរក្រហម។រឿង​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាក់​បញ្ចាំង​ក្នុងផ្នែក Un Certain Regard នៅឯ​ មហោស្រពភាពយន្តកាន ឆ្នាំ២០១៣​ដែលខ្សែ​ភាពយន្ត​នេះ​បា​ន​ឈ្នះ​ពាន​រង្វាន់លើ​គេ។រឿង​នេះក៏​ត្រូវ​បានចាក់​បញ្ចាំង​នៅផ្នែក​រោងភាពយន្ត​ពិភបលោក នៅឯ  ​មហោស្រពភាពយន្ត​ Cinemanila ឆ្នាំ​២០១៣ ហើរ​រឿង​នេះ​បាន​ឈ្នះពានរង្វាន់ Grand Jury។​

រឿង​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ជ្រើសរើស​ជា​ខ្សែ​ភាពយន្ត​របស់​កម្ពុជា​សម្រាប់​ការប្រកួត​ ភាពយន្ត​ភាសា​បរទេស​ល្អ​បំផុត​ នៅ​ឯ Academy Awards ទី​៨៦ ហើយ​ក៏​បាន​ជ្រើស​តាំង​ផង​ដែរ។

= សង្ខេប =
អស់​រយៈ​ពេល​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​មក​ហើយ​ ខ្ញុំបាន​រក​រូបភាព​ដែល​បាន​បាត់​បង់​ គឺ​រូបថត​ដែល​ថត​នៅ​ចន្លោះ​ឆ្នាំ​១៩៧៥​ដល់​១៩៧៩ ដោយ​ ពួកខ្មែរ​ក្រហម​នៅ​ពេល​ដែល​ពួក​គេ​គ្រប់​គ្រង់​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ពិត​ណាស់ រូប​ថត​១​សន្លឹក​មិន​អាច​បង្ហាញ​ពី​ការ​ពិឃាត​ដ៏​ច្រើន​នោះ​ទេ ប់ន្តែ​វា​អាច ផ្តល់​ឲ្យ​យើង​នូវ​គំនិត​ សមាធិ​ដើម្បី​កត់​ត្រា​នូវ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។​ខ្ញុំ​បាន​ស្វែង​រក​វា​យ៉ាង​លំបានក​នៅក្នុង​បណ្ណាសារ ឯកសារ​ចាស់​ៗ​នៅក្នុង​ភូមិ​នៅ​កម្ពុជា។ថ្ងៃ​នេះ​ខ្ញុំ​ដឹង​ថា​រូបភាព​ពិត​ជា​បាន​បាត់​បង់​។ខ្ញុំ​មិនបាន​រក​រូប​ភាព​នោះ​ទេ​​ពោល​គឺ​ខ្ញុំ​បាន​បង្កើត​វា​។ អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​និង​ផ្តល់​ឲ្យ​អ្នក​ មិន​មែន​ជារូបភាពនោះទេ​ហើយ​ក៏​មិន​មែន​ជា​ការ​ស្វែង​រក​នូវ​រូបភាពដែលមាន​តែ​១គត់​នោះដែរ​ តែ​ជា​រូបភាព​នៃ​ដំណើរ​ការ​ស្វែងរក​ ដែល​រោង​ភាបយន្ត​អនុញ្ញាត​អោយ​។
## អ្នក​ចូលរួមសម្តែង​
* Randal Douc ជាអ្នក​រៀប​រាប់​

## ​ឯកសារ​យ៉ោង​
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាង​ក្រៅ​
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
ជនភៀសខ្លួន

**ជនភៀសខ្លួន** () គឺជាមនុស្សទាំងឡាយណាដែលកំពុងមានវត្តមាននៅក្រៅប្រទេសដើមកំណើត ឬលំនៅដ្ឋានរបស់ខ្លន ដោយសារតែពួកគេទទួលរង (ឬការភ័យខ្លាច) ពីការធ្វើទុកបុកម្នេញ លើមូលហេតុពូជសាសន៍ សាសនា, សញ្ជាតិ, ទស្សនៈនយោបាយ ឬព្រោះដោយសារពួកគេជាសមាជិកនៃ "ក្រុមសង្គមមួយ' social group' ដែលងាយរងគ្រោះពីអំពើធ្វើទុកបុកម្នេញ ឬដោយសារតែពួកគេត្រូវភៀសខ្លួនរត់ចេញពីសង្គ្រាម ។ ជនប្រភេទនេះ អាចត្រូវបានគេហៅថាជា "អ្នកស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោន' (asylum seeker) ខណៈពេលរហូតដល់មានការទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋដែលជាទីប្រទេសដែលពួកគេបានធ្វើពាក្យស្នើសុំ។ 

## ឯកសារយោង
រាត្រីមួយក្រោយសង្គ្រាម

***រាត្រី​មួយ​ក្រោយ​សង្គ្រាម*** (, ) ជា​ខ្សែ​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​មួយ ដែល​ត្រូវ​បាន​ផលិត​នៅ​ឆ្នាំ១៩៩៨ ដោយ​មាន​លោក ប៉ាន់ រិទ្ធី ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ និង​សហ​និពន្ធ។ លោក​បាន​ដឹក​នាំ​ខ្សែ​ភាពយន្ត​លក្ខណៈ​តថនិយម​ទំនើប (neo-realist) បារាំង-ខ្មែរ នេះ ដោយ​កំណត់​យក​ក្នុង​ចន្លោះ​ពេល​ស្ថានភាព​ក្រីក្រ​នៃ​ប្រជាជាតិ​អាស៊ី និង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្រោម​សម័យ​សង្គ្រាម។ 

ខ្សែ​ភាពយន្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចាក់​បញ្ចាំង​នៅ មហោស្រពភាពយន្តកាន ក្នុង​ផ្នែក Un Certain Regard នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៨។

## សាច់រឿង
ក្រោយ​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ប្រជាជន​ទាំង​ឡាយ​បាន​ត្រឡប់​មក​រស់​នៅ​តាម​ធម្មតា​វិញ។ នៅ​ក្នុង​ចំណោម​នោះ មាន​កីឡាករប្រដាល់​ម្នាក់​គឺ សុវណ្ណា (រឿន ណារិទ្ធិ)។ សុណ្ណា បាន​រួច​ផុត​ពី​សង្គ្រាម ប៉ុន្តែ​គ្រួសារ​របស់​គាត់​ភាគ​ច្រើន​បាន​ស្លាប់​នៅ​ក្នុង​របប​ខ្មែរក្រហម ដូច្នេះ​ហើយ​គាត់​ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​មក​រស់​នៅ​ក្រុង​ភ្នំពេញ ជាមួយ​លោក​ពូ។ សុវណ្ណា បាន​ចាប់​ចិត្ត​លើ​នារី​បារ​អាយុ​១៩​ឆ្នាំ​ម្នាក់ នាង​ឈ្មោះ ស្រីពៅ (ច័ន្ទ ជាលីដា)។ នាង​ជំពាក់លុយ​ម្ចាស់​បារ​នោះ ដូច្នេះ​ហើយ​នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ខំ​ឲ្យ​ធ្វើ​ការ​ជា​នារី​បារ​នៅ​ទីនោះ។ សុវណ្ណា ចង់​ជួយ​សង​បំណុល​របស់ ស្រីពៅ ដូច្នេះ​ហើយ​គាត់​បាន​រួមគ្នា​ជាមួយ​អតីត​មិត្ត​ទាហាន ដើម្បី​ទៅ​ប្លន់​គេ ដើម្បី​ទទួល​បាន​ប្រាក់​យក​ទៅ​សង​បំណុល។

## តួសម្ដែង
* ច័ន្ទ ជាលីដា ជា *ស្រីពៅ*
* រឿន ណារិទ្ធិ ជា *សុវណ្ណា*
* ផាន់ ប៉េង ជា *ម្ដាយ​ស្រី​ពៅ*
* កែវ រតនា ជា *ម៉ាលី*
* ខៀវ ស្រងាត់ ជា *កុមារ​គ*
* មុល សុវណ្ណៈ ជា *ផល*

## ការចេញផ្សាយ
*រាត្រីមួយក្រោយ​សង្គមរា *ត្រូវ​បាន​ចាក់​បញ្ចាំង​នៅ​ក្នុង​ផ្នែក Un Certain Regard ក្នុង​មហោស្រពភាពយន្តកាន ឆ្នាំ​១៩៩៨។ រឿង​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចាក់​ផ្សាយ​នៅ​ប្រទេស​បារាំង នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៩៨។

## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
*
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្សែភាពយន្តសម័យសង្គ្រាម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្សែភាពយន្តឆ្នាំ១៩៩៨
ឡៅ ម៉ុងហៃ

បណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ (ជាអក្សរឡាតាំង៖ Lao Mong Hay) គឺ​ជា​អ្នក​វិភាគ​ឯករាជ្យ​មួយ​រូប​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ លោក​មាន​សេចក្ដី​ក្លាហាន​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​យោបល់ លើ​បញ្ហា​ណា​មួយ​ដែល​កើត​មាន​ឡើង​ក្នុង​សង្គម ជា​ពិសេស​បញ្ហា​នយោបាយ។ លោក​ធ្លាប់​ជា​មនុស្ស​សំខាន់​មួយ​រូប​ក្នុង​ដំណើរ​ការ​សន្តិភាព និង​ជា​ហត្ថលេខី​លើ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ផង​ដែរ ដែល​កាល​នោះ​លោក​ជា​ប្រធាន​គណៈ​ប្រតិភូ​នៃ គណបក្សរណសិរ្សរំដោះជាតិខ្មែរ ដែល​មាន​លោក សឺន សាន ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ។

## ដំណើរ​ជីវិត និង​ការសិក្សា 
ខណៈ​ពេល​ដែល​កងទ័ព​ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​កាន់កាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា ពេល​នោះ​​លោក​កំពុង​តែ​សិក្សា​ថ្នាក់​បណ្ឌិត​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ សាកលវិទ្យាល័យវេលស៍ (University of Wales) នៅ​ឡើយ។ លោក​បណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ បាន​មក​រស់​នៅ និង​ធ្វើ​ការ​ក្នុង​ជំរំជនភៀសខ្លួន សាយធូ (Site 2) ពី​ឆ្នាំ​១៩៨៨ ដល់ ១៩៩២ ។ បន្ទាប់​ពី​នោះ​មក លោក​បាន​ធ្វើ​ជា​នាយក​មជ្ឈមណ្ឌល​សកម្មភាព​កម្ចាត់​មីន​កម្ពុជា រហូត​ដល់​ចុង​ឆ្នាំ ១៩៩៤ ទើប​លោក​បាន​បង្កើត និង​ដឹកនាំ វិទ្យាស្ថានខ្មែរដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។

## ឯកសារ​យោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកវិភាគ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នយោបាយ
អង្គការទិន្នន័យអំពីការអភិវឌ្ឍ

អង្គការ​ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៦ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០១១ (អង់គ្លេស៖ Open Development Cambodia ហៅកាត់ ODC) ជា​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល មិន​រក​ប្រាក់​កម្រៃ​មួយ​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ប្រទេស​កម្ពុជា។ អង្គការ​នេះ​ធ្វើ​ការ​ចែក​ចាយ​ទិន្នន័យ​ទាំង​ឡាយ​ដោយ​បើក​ទូលាយ (Open Source) និង​សាធារណៈ​ស្ដី​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​នានា​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​ដូច​ជា៖ កសិកម្ម និង​ការ​នេសាទ, ការអភិវឌ្ឍ និង​ជំនួយ, ថាមពល, បរិស្ថាន និង​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធាន​ធម្មជាតិ, ឧស្សាហកម្ម​និស្សារណកម្ម, រដ្ឋាភិបាល និង​អភិបាលកិច្ច, ឧស្សាហកម្ម, ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ, ពលកម្ម, ដី និង​ធនធាន​ធម្មជាតិ, ច្បាប់ និង​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ, ប្រជាជន និង​ជំរឿន, ការ​អភិវឌ្ឍ​សង្គម, ពាណិជ្ជកម្ម និង​ការ​វិនិយោគ, និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ទីក្រុង។ ទិន្នន័យ​នៃ​ប្រធានបទ​ទាំង​នេះ ត្រូវ​បាន​ផ្ដល់​ជា​រូប​ផែនទី។

## ការ​កកើត 
អង្គការ​ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​​ (ODC)​ ត្រូវ​បាន​ផ្តួចផ្តើម​ឡើង​ដោយ​ អង្គការ EWMI ដោយមានការ​ពិគ្រោះ​យោបល់​ជាមួយ​អង្គការ​ដៃគូ​អន្តរជាតិ​ និង​អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល​ក្នុងស្រុក​នានា​។​ គម្រោង​នេះ​ ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​ដោយ​បុគ្គលិក​កម្ពុជា​ ជា​ក្រុម​យុវជន​ដែល​មាន​ភាព​ស្វាហាប់​ និង​បណ្តាញ​ដៃគូ​នានា​ ដែល​កំពុង​ផ្តល់​ព័​ត៌​មាន​ប្រកបដោយ​កិច្ចសហការ​ចែករំលែក​ និង​ជម្រុញ​ឲ្យ​មានការ​ចូលរួម​ពាក់ព័ន្ធ​ពី​និស្សិត​បញ្ញា​វ័​ន្ត​ និង​មនុស្ស​ដទៃ​ទៀត​ ក្នុង​ការ​រួមចំណែក​ផ្តល់​ជា​វិភាគទាន​ដល់​គេហទំព័រ​ ហើយក៏​បានកំ​ពុង​បង្កើន​ជំនាញ​របស់​ពួក​គេ​ តាម​រយៈ​ការ​ផ្តល់​ឱកាស​ដល់​អ្នក​ស្ម័គ្រចិត្ត​។​

## ទិន្នន័យ និង ព័ត៌មាន 
ទិន្នន័យ​ទាំងអស់​ដែល​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​នៅ​លើ​គេហទំព័រ​ ODC​ គឺជា​ទិន្នន័យ​ដែល​មាន​ជា​សាធារណៈ​ និង​ត្រូវ​បាន​ប្រមូល​ពី​ប្រភព​ផ្សេងៗ​។​ គោលការណ៍​របស់​ ODC​ គឺ​ធានា​ថា​ ទិន្នន័យ​ទាំងអស់​ដែល​បាន​ចែករំលែក​នៅ​លើ​គេហទំព័រ​ ត្រូវ​មាន​ប្រភព​ច្បាស់លាស់​។​ ទោះជា​យ៉ាងណា​ក្តី​ ODC​ មិន​អាច​ធានា​បាន​នូវ​ភាព​ត្រឹមត្រូវ​នៃ​ទិន្នន័យ​ទាំងអស់​បាន​ទេ​ ដោយសារ​តែ​ជា​ធម្មតា​ត្រូវ​ពឹងផ្អែក​ទៅ​លើ​ប្រភព​របស់​វា​។​ រាល់​ឯកសារ​ទាំងឡាយ​ណា​ ដែល​មានការ​រក្សា​សិទ្ធិ​ ការ​ដកស្រង់​ និង​/​ឬ​បង្ហាញ​ គឺ​ផ្អែក​តាម​បទដ្ឋាន​នៃ​ "ការប្រើប្រាស់ដោយត្រឹមត្រូវ" ដែល​ត្រូវ​បាន​ទទួលស្គាល់​ជា​អន្តរជាតិ​។​

### អាជ្ញាបណ្ណ 
រាល់​ព័ត៌មាន​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង ODC ត្រូវ​បាន​ផ្ដល់​ក្រោម​អាជ្ញាបណ្ណ Creative Common License ដូច្នេះ​អ្នក​ប្រើ​ព័ត៌មាន ឬ​ទិន្នន័យ​ទាំង​នេះ​ត្រូវ​តែ​ប្រើ​ឲ្យ​បាន​ស្រប​ទៅ​នឹង​អាជ្ញាបណ្ណ​ដើម។

## ឯកសារ​យោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការមិនរកប្រាក់កំរៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការ​អន្តរជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គការក្នុងស្រុក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការអភិវឌ្ឍ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រភពបើកទូលាយ
ផាន់ ប៉េង

**ផាន់ ប៉េង** (ជាអក្សរឡាតាំង៖ Phan Peng) គឺជាសិល្បការនី-តារាសម្ដែងភាពយន្តសញ្ជាតិកម្ពុជា ។ គាត់បានចូលរួមសម្ដែងនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត ដឹកនាំដោយលោក ប៉ាន់ រិទ្ធី ចំនួន៣រឿង រួមមាន៖ *អ្នកស្រែ*, *រាត្រីមួយក្រោយសង្គ្រាម* និង*មហោស្រពដែលឆេះ*។

នៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត *អ្នកស្រែ* គាត់សម្ដែងជា *អ៊ំ* ដែលជាប្រពន្ធកសិករម្នាក់និងជាម្ដាយកូនស្រី៧នាក់ ដែលខំធ្វើការនៅរដូវធ្វើស្រែមួយ។ 

នៅឆ្នាំ២០០៥ ក្នុងខ្សែភាពយន្ត*មហោស្រពដែលឆេះ* គាត់សម្ដែងជាតួអង្គខ្លួនឯង ជាសិល្បករនីដែលរងទុក្ខវេទនាផ្លូវចិត្តដែលនៅរួចរានមានជីវិត។

## ភាពយន្តដែលបានសម្ដែង
ខាងក្រោមនេះជាខ្សែភាពយន្ដដែលគាត់បានចូលរួមសម្ដែង។

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាភាពយន្តខ្មែរ
អ្នកស្រែ

***អ្នកស្រែ*** () is a 1994 Cambodian drama film directed and co-written by Rithy Panh. Adapted from the 1966 novel *Ranjau Sepanjang Jalan* (No Harvest But a Thorn), by Malaysian author Shahnon Ahmad, which is set in the Malaysian state of Kedah, *Rice People* is the story of a rural family in post-Khmer Rouge Cambodia, struggling to bring in a single season's rice crop. It was filmed in the Cambodian village of Kamreang, in the Kien Svay and Boeung Thom areas of Kandal Province near Phnom Penh, on the banks of the Mekong River. The cast features both professional and non-professional actors.

The film premiered in the main competition at the 1994 Cannes Film Festival and was submitted to the 67th Academy Awards, the first time a Cambodian film had been submitted as a possible nominee for Best Foreign Language Film.

## សាច់រឿង
In Cambodia, where families were torn apart in the communist Khmer Rouge's genocidal bid to transform the country into an agrarian utopia, it is ironic that people have lost touch with the land. For a generation of children, the rice comes not from the ground, but from a sack, offloaded from the back of a United Nations relief truck.

So it is in these uncertain times, that a Cambodian family is attempting to grow rice. The father, Pouev, is concerned that the family's plot of land is shrinking, and he might not be able to grow a big enough crop.

The mother, Om, is worried for her husband, and her worst fears are confirmed when Poeuv steps on a poisonous thorn, and then, after a protracted period of being bedridden, dies of infection.

Om is unable to handle the pressure of being the head of the family, nor does she have the strength to tend to the rice fields. She turns to alcohol and gambling and is eventually locked up for her mental illness.

Responsibility for bringing in the crop and raising her six sisters falls on the oldest girl, Sakha.

## តួសម្ដែង
* ផាន់ ប៉េង ដើរតួជា *អូន*
* Mom Soth ដើរតួជា *ពៅ*
* Chhim Naline ដើរតួជា *សុខា*
* Va Simorn ដើរតួជា *សុខឿន*
* Sophy Sodany ដើរតួជា *សុខុម*
* Muong Danyda ដើរតួជា *សុផុន*
* Pen Sopheary ដើរតួជា *សុភឿន*
* Proum Mary ដើរតួជា *សុផាត*
* Sam Kourour ដើរតួជា *សុភាព*

## ការចេញផ្សាយ
*Rice People* premiered at the 1994 Cannes Film Festival in the main competition for the Palme d'Or, a prize that went to *Pulp Fiction*. The film had its North American premiere at the Toronto International Film Festival.

The film was submitted to the 67th Academy Awards as a possible nominee for Best Foreign Language Film, the first time a Cambodian film had been submitted to the Academy Awards.

## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
*
*
*

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
ជា ស៊ីម

**ជា ស៊ីម** (ថ្ងៃទី១៥ វិច្ឆិកា ១៩៣២ – ៨ មិថុនា ២០១៥) គឺជាអ្នកនយោបាយខ្មែរ។ លោកជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាពីឆ្នាំ១៩៩១ ដល់ ២០១៥ ជាប្រធានរដ្ឋសភាកម្ពុជាពីឆ្នាំ១៩៨១ ដល់ឆ្នាំ១៩៩៨ (អនុប្រធានពីខែមិថុនាដល់ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩៣) និងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភាពីឆ្នាំ១៩៩៩ ដល់ឆ្នាំ២០១៥។ គោរមងារផ្លូវការរបស់លោកគឺ **សម្តេចអគ្គមហាធម្មពោធិសាល ជា ស៊ីម** ។

## See also
*People's Republic of Kampuchea

## References
|-

|-

|-

|-

|-

|-
ជំរំជនភៀសខ្លួន

ns located in what is now eastern Democratic Republic of the Congo following the Rwandan Genocide.]]
 for refugees from Sierra Leone.]] , Palestinian refugee camp in North Lebanon in 2005.]]

**ជំរំជនភៀសខ្លួន** () គឺជាការតាំងទីលំនៅបណ្តោះអាសន្នដែលបានសាងសង់ឡើងសម្រាប់ទទួលជនភៀសខ្លួន។ ជាទូទៅ ជំរំជនភៀសខ្លួនភាគច្រើនមានប្រជាជនស្នាក់នៅច្រើនជាងរាប់រយពាន់នាក់ ប៉ុន្តែគិតត្រឹមឆ្នាំ២០១២ ជាមធ្យម ជំរំជនជៀសខ្លួនមានប្រជាជនប្រហែលជាង ១១៤០០នាក់ ។  ជាធម្មតា ជំរំជនភៀសខ្លួន ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនិងគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាល អង្គការសហប្រជាជាតិ ឬអង្គការអន្តរជាតិ (ដូចជា កាកបាទក្រហម) ឬ អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ។

## មើលផងដែរ
* Displaced persons camp
* Tent city
* Transitional shelter
* United Nations Border Relief Operation which administered camps in Thailand 1982-1993.
* United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR)
* United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East

## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
*Camp Management Toolkit  published by Norwegian Refugee Council
*Shelter Library  Resource for organisations responding to the transitional settlement and shelter needs of displaced populations
*Refugee Camp in the Heart of the City. An awareness raising touring event organized by Médecins Sans Frontières (MSF)
*U.S. Committee for Refugees and Immigrants' Campaign to End Refugee Warehousing  in refugee camps around the world, people are confined to their settlement and denied their basic rights.
*Refuge  Essay on Life in a Refugee Camp
*Thai-Cambodian Border Camps
*An Assessment of Sphere Humanitarian Standards for Shelter and Settlement Planning in Kenya’s Dadaab Refugee Camps 
* The open source and open hardware OLPC One School Per Child Initiative link Refugee Camps
វ៉ាន់ឌី កាអុន

វ៉ាន់ឌី កាអុន (ឡាតាំង៖ Vandy Kaonn) កើត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤២ គឺ​ជា​អ្នក​វិភាគ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​កម្ពុជា និង​អក្សរសិល្ប៍​ខ្មែរ ហើយ​លោក​ក៏​ជា​អ្នក​និពន្ធ​សៀវភៅ​មួយ​ចំនួន​ទាក់​ទង​នឹង ទស្សនវិទ្យា សង្គមវិទ្យា នយោបាយ និង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ជា​ភាសាខ្មែរ និង​បារាំង  ។  លោក វ៉ាន់ឌី កាអុន បាន​សិក្សា​ផ្នែក​សង្គមវិទ្យា​នៅ​ស៊របោន (Sorbonne) (សាកលវិទ្យាល័យ​ប៉ារីស) ហើយ​បាន​បញ្ចប់​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧០  ។  លោក​ត្រូវ​បាន​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ស្គាល់​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​តាម​រយៈ​កម្មវិធី ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ និង អក្សរសិល្ប៍​ខ្មែរ របស់​វិទ្យុ​បារាំង​អន្តរជាតិ​ផ្សាយ​ជា​ខេមរភាសា  ។

## ស្នាដៃ​និពន្ធ​
#
# សង្គមសក្តិភូមិខ្មែរនៅក្នុងរឿងទុំទាវ, ភាគ១, ភ្នំពេញ ១៩៧១
# ក្បួនចិត្តសាស្ត្រ, សិក្សាកថា, ភ្នំពេញ ១៩៧១
# វិភាគទាននៃការសិក្សា, ប្រាដកនិយម និងអណ្តែតអណ្តូងនិយម, សង្គមសក្តិភូមិខ្មែរក្នុងរឿងទុំទាវ, ទិដ្ឋភាពខ្លះៗនៃសង្គមខ្មែរ, សិក្សាកថា, ភ្នំពេញ,១៩៧៣
# វិភាគទាននៃការសិក្សាអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ, ចលនាអក្សរសិល្ប៍ ជីវិតនិយមតាមរយៈរឿងសុភាទន្សាយ, វិចាណនិយមតាមរយៈរឿងធនញ្ជ័យ, សោកនាដកម្មតាមរយៈរឿងកាកី, ភ្នំពេញ ១៩??
# សង្គមសាស្ត្រ, ភ្នំពេញ ១៩៧៣
# Thmenh Chey en français, étude, Phnom Penh 1973
# សោកនាដកម្មនៃការអផ្សុករបស់អ្នកស្រី បូវ៉ារី, សិក្សាកថាអក្សរសិល្ប៍បារាំង, ភ្នំពេញ ១៩៧៤
# ស្នេហាចុកឈាមរបស់កំលោះវែរទែរ, សិក្សាកថាអក្សរសិល្ប៍បារាំង, ភ្នំពេញ ១៩៧៤
# Réflexion sur la littérature khmère en français, étude, Phnom Penh 1981
# រឿងព្រេងបុរាណខ្មែរ, ភាគ១, កម្រងជ្រើសរើសបោះពុម្ពឡើងវិញ, ភ្នំពេញ ១៩៨៧
# រឿងព្រេងបុរាណខ្មែរ, ភាគ២, កម្រងជ្រើសរើសបោះពុម្ពឡើងវិញ, ភ្នំពេញ ១៩៨៧
# កោះបិសាច, រឿងនិទាន, ភ្នំពេញ, ១៩៨៧
# Cambodge : 1940-1990. La fin d’une époque, essai, Paris, 1991
# Cambodge ou la politique sans les Cambodgiens, essai, Paris L‘Harmattan, 1993
# Cambodge. La nuit sera longue, essai édité par l’association “Fond d’aides au Cambodge (FAC)”, Paris 1996
# អក្សរសិល្ប៍បារាំងសតវត្សរ៍ទី២០, ការផ្សាយរបស់អ្នកនិពន្ធ, ភ្នំពេញ ២០១០
# អក្សរសិល្ប៍បារាំងសតវត្សរ៍ទី១៩, ការផ្សាយរបស់អ្នកនិពន្ធ, ភ្នំពេញ ២០១០
# ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ភាគ១ ការផ្សាយរបស់អ្នកនិពន្ធ, ភ្នំពេញ ២០១០
# ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា, ភាគ២, ការផ្សាយរបស់អ្នកនិពន្ធ, ភ្នំពេញ ២០១០
# ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ភាគ៣ ការផ្សាយរបស់អ្នកនិពន្ធ, ភ្នំពេញ ២០១០
# សុបិននិងការពិត, ភាគ១, សមាគមកម្ពុជាអាស៊ី, ភ្នំពេញ ២០១២
# សុបិននិងការពិត, ភាគ២, សមាគមកម្ពុជាអាស៊ី, ភ្នំពេញ ២០១២
# ទិដ្ឋភាពខ្លះៗនៃទស្សនវិជ្ជា, ភ្នំពេញ ២០១៣
# អ្នក​និពន្ធល្បីៗ, ការផ្សាយពី​សមាគម ពន្លឺ, ភ្នំពេញ ២០១៦
# អ្នក​លេងល្បែងចក្រង្គ, ការផ្សាយពី​សមាគម ពន្លឺ, ភ្នំពេញ​ ២០១៧
# អាម៉ុក, ការផ្សាយពី​សមាគម ពន្លឺ, ភ្នំពេញ​ ២០១៩
# ឧបទេសស្តី​ពី​ ការធ្វើ​ខ្ញុំគេ​ដោយ​ស្មគ្រ័ចិត្ត, ការផ្សាយពី​សមាគម ពន្លឺ, ភ្នំពេញ​ ២០២៤​

## ឯកសារយោង
# អ្នកនិពន្ធ ប៉ិច សង្វាវ៉ាន

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនិពន្ធខ្មែរ