open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
សាលមហោស្រពអូបេរ៉ាស៊ីដនី

**សាលមហោស្រពអូបេរ៉ាស៊ីដនី** គឺជា មជ្ឈមណ្ឌលសិល្បៈសម្តែងពហុកន្លែងក្នុងទីក្រុងស៊ីដនី ។ មានទីតាំងនៅមាត់ច្រាំងនៃកំពង់ផែស៊ីដនី វាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអគារដ៏ល្បីល្បាញ និងប្លែកបំផុតរបស់ពិភពលោក និងជាស្នាដៃស្ថាបត្យកម្មសតវត្សទី២០ ។  

រចនាដោយស្ថាបត្យករជនជាតិដាណឺម៉ាក ចន ឧសុន ប៉ុន្តែត្រូវបានបញ្ចប់ដោយក្រុមស្ថាបត្យកម្មអូស្ត្រាលីដែលដឹកនាំដោយសាលពេត្រុស អគារនេះត្រូវបានបើកជាផ្លូវការដោយ សម្តេចព្រះរាជិនីនាថអេលីហ្សាប៊ែតទី២ នៅថ្ងៃទី២០ ខែតុលា ឆ្នាំំំ១៩៧៣  បន្ទាប់ពីមានផ្ទៃពោះដែលចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការជ្រើសរើស ឧសុន ឆ្នាំ១៩៥៧ ជាអ្នកឈ្នះការប្រកួតរចនាអន្តរជាតិ។ . រដ្ឋាភិបាលនៃរដ្ឋញ៉ូវេលស៍ខាងត្បូង ដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី យ៉ូសែប ខេហ៊ីល បានអនុញ្ញាតឱ្យការងារចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៩៥៨ ជាមួយនឹងឧសុន ដឹកនាំការសាងសង់។ ការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការសាងសង់ការរចនារបស់ឧសុន ជារឿយៗត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយកាលៈទេសៈដែលកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ រួមទាំងការចំណាយ និងការកំណត់ពេលហួសកំណត់ ព្រមទាំងការលាលែងចុងក្រោយរបស់ស្ថាបត្យករផងដែរ។ 

អគារ និង  របស់វាកាន់កាប់ ចំណុចបេណេឡុង ទាំងមូលនៅលើ កំពង់ផែស៊ីដនី រវាង ឆកស៊ីដនី និង ឆកហ្វាម ដែលនៅជាប់នឹងសង្កាត់ពាណិជ្ជកម្មកណ្តាលទីក្រុងស៊ីដនី និង សួនរុក្ខសាស្ត្រ និងនៅជិត ស្ពានកំពង់ផែស៊ីដនី ។

អគារនេះមានកន្លែងសម្តែងជាច្រើន ដែលរួមគ្នារៀបចំការសម្តែងជាង១៥០០ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលមានអ្នកចូលរួមជាង១.២ លាននាក់។  ការសម្តែងត្រូវបានបង្ហាញដោយសិល្បករសម្តែងជាច្រើន រួមទាំងក្រុមហ៊ុនស្នាក់នៅចំនួនបី៖ អូប៉េរ៉ាអូស្ត្រាលី ក្រុមហ៊ុនមហោស្រពស៊ីដនី និង វង់តន្រ្តីស៊ីដនីស៊ីមហ្វូនី ។ ក្នុងនាមជាកន្លែងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរដ៏ពេញនិយមបំផុតមួយនៅក្នុងប្រទេសអូស្ត្រាលី គេហទំព័រនេះត្រូវបានទស្សនាដោយមនុស្សជាង ៨ លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ហើយអ្នកទស្សនាប្រហែល ៣៥០ ០០០ នាក់បានមកទស្សនាអគារនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ។  អគារនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ សាលមហោស្រពស៊ីដនីត្រាស្ត៍ ដែលជាទីភ្នាក់ងាររបស់រដ្ឋាភិបាលរដ្ឋញ៉ូវេល៍ខាងត្បូង ។

នៅថ្ងៃទី ២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៧ សាលមហោស្រពអូប៉េរ៉ាស៊ីដនី បានក្លាយជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ  ដោយបានចុះក្នុងបញ្ជី (ឥឡូវត្រូវបានលុបចោល) ការចុះបញ្ជីអចលនវត្ថុជាតិតាំងពីឆ្នាំ១៩៨០ ការជឿទុកចិត្តជាតិរបស់អូស្ត្រាលីបានចុះបញ្ជីតាំងពីឆ្នាំ១៩៨៣ ទីក្រុងស៊ីដនីបេតិកភណ្ឌ។ សារពើភ័ណ្ឌតាំងពីឆ្នាំ២០០០ ការចុះបញ្ជីបេតិកភណ្ឌរដ្ឋញ៉ូវេល៍ខាងត្បូង តាំងពីឆ្នាំ២០០៣ និង បញ្ជីបេតិកភណ្ឌជាតិអូស្ត្រាលី តាំងពីឆ្នាំ២០០៥។   សាលមហោស្រពអូប៉េរ៉ា ក៏ជាអ្នកចុងក្រោយនៅក្នុងបញ្ជីយុទ្ធនាការ *New7Wonders of the World* ផងដែរ។  

## ឯកសារយោង
ទង់ជាតិម៉ាឡេស៊ី

**ទង់ជាតិនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី** ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **ខ្សែឆ្នូតនៃសិរីរុងរឿង** (  ),  ត្រូវបានផ្សំឡើងដោយវាលនៃឆ្នូតក្រហម និងសចំនួន១៤ ឆ្នូតៗនៅតាមបណ្តោយផ្លូវហោះហើរ និង តំបន់ ពណ៌ខៀវដែលមានអឌ្ឍចន្ទមួយ និងផ្កាយ១៤ចំណុច ដែលគេស្គាល់ថា *Bintang Persekutuan* (តារាសហព័ន្ធ) ។ ឆ្នូតទាំង១៤ ដែលមានទទឹងស្មើគ្នាតំណាងឱ្យស្ថានភាពស្មើគ្នានៅក្នុងសហព័ន្ធនៃរដ្ឋសមាជិកទាំង១៣ និងដែនដីសហព័ន្ធ ខណៈដែល១៤ពិន្ទុនៃផ្កាយតំណាងឱ្យការរួបរួមក្នុងចំណោមអង្គភាពទាំងនេះ។ 
រូបភាពតូច|ទង់ជាតិម៉ាឡេស៊ី
 អឌ្ឍចន្ទ តំណាងឱ្យសាសនាឥស្លាម ដែលជាសាសនារដ្ឋ របស់ប្រទេស។ តំបន់ពណ៌ខៀវតំណាងឱ្យការរួបរួមរបស់ប្រជាជនម៉ាឡេស៊ី។ ពណ៌លឿងនៃផ្កាយ និងអឌ្ឍចន្ទ គឺជាពណ៌រាជរបស់ មេដឹកនាំម៉ាឡេ ។  វាស្ថិតនៅក្នុង ផ្កាយ និង ឆ្នូត និងក្រុមទង់ជាតិអឌ្ឍចន្ទឥស្លាម ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|សមាមាត្រទង់: ១:២ ។ ទង់ជាតិម៉ាឡាយ៉ាត្រូវបានប្រើប្រាស់ពីឆ្នាំ១៩៥០ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៣ ។

### ការជ្រើសរើស 
ទង់ជាតិម៉ាឡេស៊ីបច្ចុប្បន្នគឺផ្អែកលើទង់នៃសហព័ន្ធម៉ាឡាយ៉ា ។ នៅឆ្នាំ១៩៤៩ មួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីសហព័ន្ធត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រុមប្រឹក្សានីតិប្បញ្ញត្តិសហព័ន្ធ បានអំពាវនាវឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងរចនាទង់ជាតិថ្មីមួយ។ ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​បាន​ទាក់ទាញ​អ្នក​ចូល​រួម​ចំនួន៣៧៣ ដែល​ក្នុង​នោះ​ចំនួន​បី​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ចេញ​ជា​សាធារណៈ​នៅ​ក្នុង​ការ​ស្ទង់​មតិ​ដែល​រៀបចំ​ឡើង​ដោយ *The Malay Mail* ។ 

ទង់ជាតិទីមួយមានចិញ្ចៀននៃផ្កាយពណ៌សចំនួន១១ នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយពណ៌ខៀវដោយមាន*កាំបិតស្នៀត* ម៉ាឡេពណ៌ក្រហមពីរ (ដាវ) នៅកណ្តាល។ ទីពីរ​គឺ​ដូច​គ្នា​នឹង​ទី​មួយ​ដែរ ប៉ុន្តែ​មាន​ចិញ្ចៀន​ផ្ដោត​ពីរ​នៃ​ផ្កាយ ៥ និង ៦ ។ ទី​បី​មាន​ឆ្នូត​ពណ៌​ខៀវ និង​ស ១១​ឆ្នូត ហើយ​វាល​ក្រហម​នៅ​ជ្រុង​កំពូល​ឆ្វេង​មាន​អឌ្ឍចន្ទ​ពណ៌​ស និង​ផ្កាយ​ប្រាំ​ចង្អុល​នៅ​លើ​នោះ។ ការរចនាចុងក្រោយនេះត្រូវបានជ្រើសរើសជាអ្នកឈ្នះ។
ឯកសារ:1949 Malaya Flag Proposal 1-new.svg| First proposed flag
ឯកសារ:1949 Malaya Flag Proposal 2-new.svg| Second proposed flag
ឯកសារ:1949 Malaya Flag Proposal 3-new.svg| Third proposed flag
នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៩ ក្រុមប្រឹក្សានីតិប្បញ្ញត្តិសហព័ន្ធបានសម្រេចចិត្តធ្វើការផ្លាស់ប្តូរចំពោះការរចនាដែលឈ្នះ។ តាមការស្នើសុំរបស់រដ្ឋបុរស អន្ន ចាអាហ្វា ពណ៌ក្រហម និងពណ៌ខៀវត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរ អឌ្ឍចន្ទ និងផ្កាយត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរពីពណ៌សទៅជាពណ៌លឿង ហើយប្រាំមួយចំណុចទៀតត្រូវបានបន្ថែមទៅផ្កាយ។   កំណែចុងក្រោយនៃទង់ជាតិម៉ាឡាយ៉ា ត្រូវបានអនុម័តដោយចចទី៦ នៅថ្ងៃទី១៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥០ ហើយត្រូវបានលើកឡើងជាលើកដំបូងនៅមុខលំនៅដ្ឋានរបស់ស្តេចស៊ុលតង់នៃសេឡង់ង័រ នៅថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥០។  នៅថ្ងៃទី៣១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៥៧ វាត្រូវបានលើកឡើងដោយឯករាជ្យនៅ ទីលានមឺរដេកា ជំនួសទង់សហភាពអង់គ្លេស។

### និមិត្តសញ្ញា 
នៅពេលដែលទង់ជាតិត្រូវបានបញ្ចប់សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ សារៈសំខាន់នៃការរចនាត្រូវបានផ្តល់ឱ្យដូចខាងក្រោម: 

* ក្រហម ស និង​ខៀវ - តំណាង​ឱ្យ​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី​ជា​ប្រទេស​មួយ​ក្នុងសហធន ។
* អឌ្ឍចន្ទ និងផ្កាយ - តំណាងឱ្យសាសនាឥស្លាមជាសាសនាផ្លូវការ សម្រាប់សហព័ន្ធ ខណៈដែលពណ៌លឿង តំណាងឱ្យអធិបតេយ្យភាពរបស់មេដឹកនាំម៉ាឡេ និងតួនាទីរបស់ពួកគេជាអ្នកដឹកនាំជំនឿនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។ ផ្កាយ១១ ចង្អុលខ្លួនវាតំណាងឱ្យ "ការរួបរួមនិងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ" នៃរដ្ឋសមាជិកបាននិយាយថា។

## ឯកសារយោង
ទង់ជាតិហ្វីលីពីន

ទង់ជាតិនៃប្រទេសហ្វីលីពីន ( ហ្វីលីពីន: Pambansang watawat ng Pilipinas   ) គឺជាទង់ជាតិទ្វេពណ៌ផ្តេកដែលមានខ្សែស្មើៗគ្នានៃពណ៌ខៀវរាជ និង ក្រហមក្រម៉ៅ ជាមួយនឹងពណ៌ស ត្រីកោណសមមូលនៅលើក ។ នៅចំកណ្តាលនៃត្រីកោណគឺជាព្រះអាទិត្យពណ៌លឿងមាសដែលមានកាំរស្មីបឋមចំនួនប្រាំបីដែលនីមួយៗតំណាងឱ្យខេត្ត មួយ។  នៅចំនុចកំពូលនីមួយៗនៃត្រីកោណគឺជាផ្កាយប្រាំជ្រុង ពណ៌មាស-លឿង ដែលនីមួយៗតំណាងឱ្យក្រុមកោះសំខាន់មួយក្នុងចំណោមក្រុមកោះសំខាន់ៗចំនួនបីរបស់ប្រទេស - លូសុន, វីសាយ៉ាស (ទោះបីជាដើមឡើយសំដៅទៅលើកោះផានី )  និង មីនដាណាវ ។ ត្រីកោណពណ៌ស តំណាងឱ្យ សេរីភាព សមភាព និង ភាតរភាព ។ 
រូបភាពតូច|ទង់ជាតិហ្វីលីពីន
លក្ខណៈពិសេសប្លែកនៃទង់ជាតិនេះគឺការប្រើប្រាស់របស់វាដើម្បីបង្ហាញពីស្ថានភាពនៃសង្រ្គាម ប្រសិនបើវាត្រូវបានបង្ហាញដោយផ្នែកពណ៌ក្រហមនៅលើកំពូល ដែលត្រូវបានសម្រេចបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពដោយការបង្វិលទង់ជាតិចុះក្រោម។ 

## ឯកសារយោង
ទង់ជាតិទីម័រខាងកើត

**ទង់ជាតិនៃទីម័រខាងកើត** ( ព័រទុយហ្គាល់ : *Bandeira de Timor-Leste* ) គឺជានិមិត្តសញ្ញាផ្លូវការមួយនៃទីម័រខាងកើត ។ វាមានវាលក្រហមជាមួយនឹងត្រីកោណទ្វេសមបាត ខ្មៅដោយផ្អែកលើផ្នែកលើកស្ទូចដែលមានផ្កាយប្រាំពណ៌សនៅកណ្តាលដែលដាក់លើត្រីកោណពណ៌លឿងធំជាងនេះផងដែរដោយផ្អែកលើផ្នែកលើកដែលលាតសន្ធឹងទៅកណ្តាលនៃទង់ជាតិ។ 
រូបភាពតូច|ទង់ជាតិទីម័រខាងកើត

## ការពិពណ៌នាជាផ្លូវការនៃទង់ជាតិ 
យោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យទីម័រខាងកើត *ផ្នែកទី ១ ផ្នែកទី ១៥៖*

: " ទង់ជាតិមានរាងចតុកោណកែង ហើយត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយត្រីកោណទ្វេសមបាតពីរ ដែលមូលដ្ឋានរបស់វាត្រួតលើគ្នា។ ត្រីកោណមួយមានពណ៌ខ្មៅ ហើយកម្ពស់របស់វាស្មើនឹងមួយភាគបីនៃប្រវែងដែលត្រួតលើគ្នាទៅនឹងត្រីកោណពណ៌លឿង ដែលកម្ពស់របស់វាស្មើនឹងពាក់កណ្តាលនៃប្រវែងទង់។ នៅកណ្តាលនៃត្រីកោណខ្មៅមានផ្កាយពណ៌សនៃចុងប្រាំមានន័យថាពន្លឺដែលដឹកនាំ។ ផ្កាយពណ៌សមានចុងម្ខាងរបស់វាបែរទៅរកចុងខាងឆ្វេងនៃទង់។ ផ្នែកដែលនៅសល់នៃទង់ជាតិមានពណ៌ក្រហម។" 

ជាមួយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នៃ *សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យទីម័រខាងកើត* នៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៧៥ ទង់ជាតិត្រូវបានអនុម័តជាផ្លូវការជាលើកដំបូង។ និមិត្តសញ្ញានៃទង់ជាតិនេះត្រូវបានផ្តល់អត្ថន័យដូចខាងក្រោមៈ 

• ពណ៌ខ្មៅតំណាងឱ្យការជិះជាន់￼￼អាណានិគម￼￼ បួនសតវត្ស។

• ក្បាលព្រួញពណ៌លឿងតំណាងឱ្យ "ដាននៃ￼￼អាណានិគមនិយម￼￼ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ទីម័រខាងកើត" និង￼￼ការតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យ￼￼។

• ពណ៌ក្រហមតំណាងឱ្យឈាមដែលកំពប់របស់ប្រជាជន។

• ផ្កាយពណ៌សតំណាងឱ្យក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់អនាគតដ៏ល្អប្រសើរ។ 

សព្វថ្ងៃនេះទាំងពណ៌ និងអត្ថន័យរបស់វាត្រូវបានបញ្ជាក់នៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យទីម័រខាងកើត ឆ្នាំ២០០២ (ផ្នែកទី១ វគ្គ១៥)៖ 

ទង់ជាតិគឺជានិមិត្តសញ្ញាដ៏មានឥទ្ធិពលនៅក្នុងវប្បធម៌ទីម័រខាងកើត ហើយមានអត្ថន័យវប្បធម៌ខ្ពស់។ ពួកគេដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណទីម័រខាងកើតជាសហគមន៍។ ទង់ត្រូវបានសន្មតថាជាថាមពលនិមិត្តសញ្ញាដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដែលធ្វើឱ្យពួកវាជាវត្ថុពិសិដ្ឋ។ 

## ឯកសារយោង
NSU ម៉ូតូហឺនវ៉ែខឺរ

**NSU ម៉ូតូហឺនវ៉ែខឺរ**(អង់គ្លេស និងអាឡឺម៉ង់: NSU Motorenwerke) គឺជាក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តអាល្លឺម៉ង់ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1873។ វាត្រូវបានរំលាយនៅឆ្នាំ 1969 នៅពេលដែលសហភាពរថយន្តរូវបានបង្កើតឡើងដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា អូឌី សព្វថ្ងៃនេះ។

## ឯកសារយោង
ត្រាភ្នំពេញ

**ត្រាភ្នំពេញ** គឺជា￼￼ត្រា￼￼ក្រុងប្រើដោយសាលាក្រុង￼￼ភ្នំពេញ ។

## និមិត្តសញ្ញានិងការពិពណ៌នា 
### ការពិពណ៌នា 
ត្រាមានរាងមូលជាមួយនឹងរង្វង់ខាងក្រៅពណ៌ខ្មៅ ដែលស្រាលបន្តិច អ្នកខ្លះប្រហែលជាមើលមិនឃើញ។ នៅ​ក្នុង​ចិញ្ចៀន​មាន​ចិញ្ចៀន​ពណ៌​ស្វាយ​ពណ៌​ស្វាយ​ពណ៌​ស្វាយ​ដែល​មាន​ដើម​ត្នោត និង​ដើមឈើ​ផ្សេង​ទៀត​មាន​ពណ៌​ដូច​គ្នា។ ខ្លះទៀតរួមមាន វត្តភ្នំ និងស្ពាននាគក៏មានពណ៌ដូចគ្នាដែរ។

### និមិត្តសញ្ញា 
ដើមត្នោត តំណាងឱ្យប្រទេសកម្ពុជា ដើមឈើផ្សេងទៀតតំណាងឱ្យធម្មជាតិវត្តភ្នំ និងស្ពាននាគ តំណាងឱ្យរាជធានីភ្នំពេញ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
សារមន្ទីរស្រុកអង្គរបុរី

**សារមន្ទីរអង្គរបុរី** គឺជាសារមន្ទីរដែលមានទីតាំងនៅអង្គរបូរី ប្រទេសកម្ពុជា ។ សារមន្ទីរនេះត្រូវបានឧទ្ទិសដល់ការអភិរក្សវត្ថុបុរាណប្រវត្តិសាស្ត្រនៃអរិយធម៌កម្ពុជា។ 
រូបភាពតូច|សារមន្ទីរស្រុកអង្គរបុរី

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
សារមន្ទីរមានទីតាំងនៅវត្ត ។  សារមន្ទីរនេះត្រូវបានផ្តល់មូលនិធិដោយជំនួយពីសហភាពអឺរ៉ុប គោលបំណងមួយសម្រាប់ការបង្កើតសារមន្ទីរនេះគឺដើម្បីអភិរក្សវត្ថុបុរាណបុរាណដែលបានរកឃើញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។  ក៏​មាន​បំណង​មួយ​ក្នុង​ការ​បង្កើត​សារមន្ទីរ​នេះ គឺ​ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ក្នុងខេត្តតាកែវ ។  សារមន្ទីរនេះបានបើកជាលើកដំបូងសម្រាប់សាធារណជនក្នុងឆ្នាំ 1999 ក្នុងពិធីសម្ពោធតំណាង ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ក្រសួងទេសចរណ៍ សហភាពអឺរ៉ុប សាកលវិទ្យាល័យហាវ៉ៃ និងប្រាសាក់មានវត្តមាន។  កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២០ រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកបានផ្តល់ថវិកាចំនួន ៤,៥ លានដុល្លារ ដើម្បីការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់កម្ពុជា ថវិកាត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ដើម្បីកែលម្អការតាំងពិពណ៌សារមន្ទីរអង្គរបូរី ក៏ដូចជាការបង្កើតកម្មវិធីអប់រំនៅសារមន្ទីរផងដែរ។  នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២០ សារមន្ទីរសិល្បៈក្លេវេឡេន  បានរៀបចំការតាំងពិពណ៌មួយឈ្មោះថា "បង្ហាញព្រះគ្រឹស្នា" រូបចម្លាក់មួយចំនួនត្រូវបានខ្ចីដោយសារមន្ទីរអង្គរបុរី។ 

## បណ្តុំ 
សារមន្ទីរ​មាន​វត្ថុ​តាំង​បង្ហាញ​ដែល​រួម​មាន​គ្រឿង​អលង្ការ គ្រឿង​ស្មូន សំណល់​បុរាណ​វិទ្យា និង​ចម្លាក់​ថ្ម។ សារមន្ទីរមានវត្ថុបុរាណធ្វើពីថ្ម ដីឥដ្ឋ និងទង់ដែង។  សារមន្ទីរក៏មានវត្ថុបុរាណពីសម័យនគរភ្នំ និងសម័យចេនឡា ផងដែរ។  សារមន្ទីរនេះមានបណ្តុំរូបចម្លាក់ព្រះវិស្ណុ និងព្រះសិវៈ ក៏ដូចជាបណ្តុំនៃសេរ៉ាមិចផងដែរ។  វត្ថុបុរាណក្នុងសារមន្ទីរួមមាន វត្ថុយុគថ្មរំលីងពីប្រទេសកម្ពុជា ក៏ដូចជាវត្ថុដែលបានមកពីកំណាយបុរាណវត្ថុដែលមានអាយុកាល២.៥០០ ឆ្នាំ។  វត្ថុតាំងពិពណ៌ក្នុងសារមន្ទីររួមមានរូបបដិមាព្រះពុទ្ធ និងហិណ្ឌូ ប្រដាប់ប្រដា គ្រឿងស្មូន សិលាចារឹក គ្រឿងអលង្ការ ក៏ដូចជាហ្វូស៊ីលដែលមានអាយុកាលតាំងពីសម័យអង្គររហូតដល់សម័យក្រោយអង្គរ។ 

## វិចិត្រសាល 

ឯកសារ:Angkor Borei Museum 01.jpg|រូបសំណាកមួយនៅក្នុងសារមន្ទីរ

## ឯកសារយោង
មហិតល អតុល្យតេជ

**សម្តេចព្រះមហិតលាធិបេស អតុល្យតេជវិក្រមព្រះបរមរាជជនក**  (    កើតថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ១៨៩២ ដល់ថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩២៩) អតីតព្រះមហាក្សត្រ **សម្តេចចៅហាមហិតលអតុល្យតេជ ក្រមហ្លួងសង្ខលានគរិន្ទ្រ៍** (   ឬ **ហាម្ហិតលសង្ខលា** គឺជាបិតារបស់ស្តេចអានន្ទមហិតល ( រាមាទី៨) និងស្តេចភូមិពលអតុល្យតេជ ( រាមាទី៩) នៃប្រទេសថៃ និងជាព្រះអយ្យកោរបស់ស្តេចវជិរាលង្ករណ៍ ( រាមាទី១០ ) ។ លោក​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​បិតា​ឱសថ​ទំនើប និង​សុខភាព​សាធារណៈ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ។ លោកក៏បានបង្កើត រាជវង្សមហិតល ឬ រាជវង្សនៃថៃ នាពេលបច្ចុប្បន្ន។  កូនប្រុសទាំងពីររបស់គាត់បានសោយរាជ្យអស់រយៈពេលជាងប្រាំបីទសវត្សរ៍ យូរជាងបងប្អូនបង្កើតរបស់ អ៊ិបន៍ សអូត និងបងប្អូនណាយាននៃអាប៊ូដាប៊ី ។

ព្រះអង្គម្ចាស់មហិតល គឺជា​ព្រះរាជបុត្រ​ទី៦៩ របស់​ស្តេចចុល្លាង្ករណ៍ និង​ទី៧ របស់ម្ចាស់ក្សត្រីស្វាងវឌ្ឍនា ។ មាតារបស់ទ្រង់ក៏បានចិញ្ចឹមព្រះអង្គម្ចាស់បួនអង្គផ្សេងទៀត ដែលមាតាធម្មតា ( ចៅចមម៉ាន់ដា ) បានទទួលមរណភាព។ ក្នុងចំណោមនោះមានព្រះអង្គម្ចាស់ រាងសិត ប្រយូរស័ក ក្រោយមក ព្រះអង្គម្ចាស់ជ័យនាថ ដែលបានក្លាយជាមិត្តជិតស្និទ្ធរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់មហិតល ក្នុងវ័យកុមារភាព។ ក្រោយមកក្នុងជីវិតរបស់ពួកគេ ព្រះអង្គម្ចាស់រាងសិត នឹងដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងអាជីពរបស់មហិតល ហើយក្រោយមកត្រូវបានតែងតាំងជារាជានុសិទ្ធិសម្រាប់កូនប្រុសម្នាក់របស់មហិតល គឺ ភូមិពលអតុល្យតេជ ។

## ឯកសារយោង
សារមន្ទីរខេត្តកំពង់ធំ

**សារមន្ទីរកំពង់ធំ** គឺជាសារមន្ទីរដែលមានទីតាំងនៅ ក្រុងកំពង់ធំ ប្រទេសកម្ពុជា ។ សារមន្ទីរ​នេះ​គឺ​តាំង​បង្ហាញ​វត្ថុ​បុរាណ​ពីខេត្តកំពង់ធំ ។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ការសាងសង់សារមន្ទីរនេះបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ហើយត្រូវបានសម្ពោធដោយ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ក្នុងឆ្នាំ២០១១។  កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតជប៉ុនលោកមីកាមី បានទៅទស្សនាសារមន្ទីរក្នុងគោលបំណងបង្កើតគម្រោងអភិរក្សបេតិកភណ្ឌកម្ពុជា ដោយសហការជាមួយក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ។ 

## បណ្តុំ 
សារមន្ទីរមានបន្ទប់មួយ និងវិចិត្រសាលតូចមួយ។  សារមន្ទីរនេះមានវត្ថុបុរាណពីសំបូរព្រៃគុក ។  សារមន្ទីរ​នេះ​ក៏​មាន​បណ្តុំ​អក្សរសិល្ប៍​ពី​សម័យ​មុន​អង្គរ។  អគារសារមន្ទីរនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងតាមរចនាបថស្ថាបត្យកម្មប្រពៃណីខ្មែរ និងមានសិល្បៈប្រមាណ ១៥០ ផ្ទាំង ដែលមានអាយុកាលតាំងពីសម័យមុនអង្គរ សម័យអង្គរ និងក្រោយសម័យអង្គរ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ធំ
បដិវត្តន៍បៃតង

[រូបភាពតូច| បន្ទាប់ពី [សង្គ្រាមលោកលើកទី២|សង្គ្រាមលោកលើកទី 2 បច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មដែលបានអនុវត្តថ្មី រួមទាំងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត និងជី ព្រមទាំងពូជថ្មីនៃដំណាំដែលមានទិន្នផលខ្ពស់ បានបង្កើនផលិតកម្មស្បៀងយ៉ាងច្រើននៅក្នុងតំបន់មួយចំនួននៃសកលលោកខាងត្បូង។]]
**បដិវត្តន៍បៃតង** ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **បដិវត្តន៍កសិកម្មទីបី** គឺជារយៈពេលនៃការផ្តួចផ្តើមផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា ដែលមើលឃើញការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវទិន្នផលដំណាំ និងផលិតកម្មកសិកម្ម។   ការផ្លាស់ប្តូរក្នុងវិស័យកសិកម្មទាំងនេះបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយបានរីករាលដាលទូទាំងពិភពលោករហូតដល់ចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ។  នៅចុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ កសិករបានចាប់ផ្តើមបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យាថ្មីដូចជា ពូជធញ្ញជាតិដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ ជាពិសេស ស្រូវសាលីតឿ និង ស្រូវ ហើយការប្រើប្រាស់ ជីគីមី យ៉ាងទូលំទូលាយ (ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ គ្រាប់ពូជថ្មីត្រូវការជីច្រើនជាងពូជបុរាណ  ) ថ្នាំសំលាប់សត្វល្អិត និង ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត ដែលគ្រប់គ្រង។ កសិកម្ម​ក៏​បាន​មើល​ឃើញ​ពី​ការ​ទទួល​យក​នូវ​វិធីសាស្ត្រ​ថ្មី​នៃ​ការ​ដាំដុះ​រួម​ទាំងគ្រឿងយន្តផងដែរ។ ការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះជារឿយៗត្រូវបានអនុវត្តជាកញ្ចប់នៃការអនុវត្តដែលសំដៅជំនួសបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មបែបប្រពៃណី។  បច្ចេកវិទ្យាដែលមានតម្លៃថ្លៃទាំងនេះជារឿយៗត្រូវបានផ្តល់ជូនដោយភ្ជាប់ជាមួយប្រាក់កម្ចីដែលមានលក្ខខណ្ឌលើការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយដែលត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលទទួលយកវា ដូចជាការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មការផលិត និងការចែកចាយជីដែលពីមុនបានធ្វើតាមរយៈបណ្តាញសាធារណៈ។ 

ទាំងមូលនិធិហ្វដ និង មូលនិធិរូឆេហ្វេលឡឺ ត្រូវបានចូលរួមយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ដំបូងរបស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសម៉ិកស៊ិក។   អ្នកដឹកនាំដ៏សំខាន់ម្នាក់គឺអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកសិកម្ម ន័រម៉ាន់ ប៊រឡូក ដែលជា "បិតានៃបដិវត្តន៍បៃតង" ដែលបានទទួល រង្វាន់ណូបែលសន្តិភាព ក្នុងឆ្នាំ១៩៧០។ លោកត្រូវបានគេជឿថាជួយសង្រ្គោះមនុស្សជាងមួយពាន់លាននាក់ពីការអត់ឃ្លាន។ តួលេខវិទ្យាសាស្ត្រសំខាន់មួយទៀតគឺ យ័ន ឡុងពីង ដែលការងារលើពូជស្រូវកូនកាត់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការជួយសង្គ្រោះជីវិតមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់។  វិធីសាស្រ្តជាមូលដ្ឋានគឺការអភិវឌ្ឍន៍ពូជធញ្ញជាតិដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ ការពង្រីកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត ទំនើបកម្មនៃបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រង ការចែកចាយ គ្រាប់ពូជកូនកាត់ ជីសំយោគ និង ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ដល់កសិករ។ នៅពេលដែលដំណាំចាប់ផ្តើមឈានដល់ការកែលម្អអតិបរមាដែលអាចធ្វើទៅបានតាមរយៈ ការបង្កាត់ពូជជ្រើសរើស បច្ចេកវិទ្យា កែប្រែហ្សែន ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យមានការខិតខំប្រឹងប្រែងបន្ត។  

ការសិក្សាបង្ហាញថា បដិវត្តន៍បៃតងបានរួមចំណែកដល់ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រយ៉ាងទូលំទូលាយ កាត់បន្ថយភាពអត់ឃ្លានសម្រាប់មនុស្សរាប់លាននាក់ បង្កើនប្រាក់ចំណូល កាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ដីសម្រាប់កសិកម្ម និងរួមចំណែកដល់ការថយចុះអត្រាមរណភាពទារក។     

## ឯកសារយោង
វ៉ូ វ៉ាន់ធឿង

**វ៉ូ វ៉ាន់ធឿង** (វៀតណាម៖ Võ Văn Thưởng, កើតថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧០) គឺជាអ្នកនយោបាយវៀតណាមម្នាក់ ដែលបានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីវៀតណាមទី១៣ ពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣ រហូតដល់ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤។ លោកបានក្លាយជាបុគ្គលវ័យក្មេងបំផុតដែលបានកាន់មុខតំណែងនេះ (ស្ថិតក្នុងអាយុ ៥២ ឆ្នាំ) ចាប់តាំងពីប្រទេសជាតិបានបង្រួបបង្រួមគ្នាមក។ លោកបានសម្រេចចិត្តលាលែងពីតំណែងបន្ទាប់ពីកាន់បានត្រឹមជាងមួយឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ ចំពេលយុទ្ធនាការប្រឆាំងអំពើពុករលួយរបស់បក្សកុម្មុយនីស្តកំពុងឆ្លងកាត់ការរឹតបន្តឹង។ ដោយហេតុនេះ គាត់បានក្លាយជាប្រធានាធិបតីដែលកាន់តំណែងបានខ្លីជាងគេបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម។

បច្ចុប្បន្ន​លោក​ជា​សមាជិកការិយាល័យនយោបាយ និង​មាន​តួនាទី​ជាលេខាធិការប្រតិបត្តិនៃបក្សកុម្មុយនិស្ត​វៀតណាម (CPV)។ លោក​ក៏​ជា​សមាជិក​នៃរដ្ឋសភាវៀតណាមនីតិកាលទី១៥ផងដែរ។ លោកជាប្រធាននាយកដ្ឋានឃោសនាមជ្ឈិមនៃបក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាមពីឆ្នាំ២០១៦ ដល់ឆ្នាំ២០២១ ជាអនុលេខាគណៈកម្មាធិការបក្សទីក្រុងហូជីមិញ។ លេខាគណៈកម្មាធិការបក្សក្វាងង៉ាយ; លេខាអចិន្ត្រៃយ៍ និងលេខាទីមួយនៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមសម្ព័ន្ធយុវជនកុម្មុយនិស្តហូជីមិញ ប្រធានសហព័ន្ធយុវជនវៀតណាម។  លោក​គឺជា​សមាជិក​អចិន្ត្រៃយ៍​វ័យក្មេង​បំផុត​នៃ​លេខាធិការដ្ឋាន​នៃ​គណៈកម្មាធិការ​មជ្ឈិមបក្ស​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​វៀតណាម។

លោកជាសមាជិកនៃបក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម បានទទួលសញ្ញាប័ត្រអនុបណ្ឌិតផ្នែកទស្សនវិជ្ជា និងសញ្ញាបត្រកម្រិតខ្ពស់ផ្នែកទ្រឹស្តីនយោបាយ។ គាត់គឺជាសមាជិកនៃរដ្ឋសភាវៀតណាមទី១២ និងទី១៤ និងជាសមាជិកនៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាមតាំងពីឆ្នាំ២០១១។ 

## ប្រវត្តិ និងការអប់រំ 
វ៉ូ វ៉ាន់ធឿង កើតនៅថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧០ នៅហាយសឿង សាធារណៈរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម។  គ្រួសាររបស់គាត់បានចាកចេញពីភាគខាងត្បូងកំឡុងសង្គ្រាមវៀតណាម។ គាត់កើតនិងធំធាត់នៅភាគខាងជើង។ នៅឆ្នាំ១៩៨៨ លោកបានសិក្សាផ្នែកទស្សនវិជ្ជាម៉ាក្សនិយម-លេនីននិយមនៅមហាវិទ្យាល័យទស្សនវិជ្ជានៃសាកលវិទ្យាល័យទីក្រុងហូជីមិញ។  ក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ លោកបានបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រផ្នែកទស្សនវិជ្ជាក្នុងលទ្ធិម៉ាក្ស-លេនីន។ បន្ទាប់មក លោកបានបន្តការសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិតផ្នែកទស្សនវិជ្ជានៅសាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រសង្គម និងមនុស្សសាស្ត្រ សាកលវិទ្យាល័យជាតិវៀតណាម ទីក្រុងហូជីមិញ ហើយបានទទួលសញ្ញាបត្រអនុបណ្ឌិតទស្សនវិជ្ជានៅឆ្នាំ១៩៩៩។ នៅថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩៣ គាត់ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងបក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាមហើយបានក្លាយជាសមាជិកផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩៤ ។ លោកក៏បានចូលរួមវគ្គសិក្សានៅបណ្ឌិតសភានយោបាយជាតិហូជីមិញ ដោយទទួលបានសញ្ញាបត្រកម្រិតខ្ពស់ផ្នែកទ្រឹស្តីនយោបាយ។ 

## កំណត់សម្គាល់ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីវៀតណាម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
យ័ន ស៊ីខាយ

**យ័ន ស៊ីខាយ** (ថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៨៥៩ ដល់ថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩១៦) គឺជាមន្ត្រីយោធា និងរដ្ឋាភិបាលចិន ដែលបានឡើងកាន់អំណាចក្នុងអំឡុងចុងរាជវង្សឈីង ហើយទីបំផុតបានបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងរបស់រាជវង្សឈីង របស់ប្រទេសចិននៅឆ្នាំ១៩១២ ក្រោយមកក្លាយជា អធិរាជ នៃ ប្រទេសចិន ។ ដំបូងឡើយ លោកបានព្យាយាមជួយសង្គ្រោះរាជវង្សជាមួយនឹងគម្រោងទំនើបកម្មមួយចំនួន រួមមានការិយាធិបតេយ្យ សារពើពន្ធ តុលាការ ការអប់រំ និងកំណែទម្រង់ផ្សេងៗទៀត ទោះបីជាបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបរាជ័យនៃកំណែទម្រង់រយថ្ងៃក៏ដោយ ។ លោកបានបង្កើតកងទ័ពទំនើបដំបូង និងរដ្ឋាភិបាលខេត្តដែលមានប្រសិទ្ធភាពជាងនៅភាគខាងជើងប្រទេសចិនក្នុងអំឡុងពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនៃរាជវង្ស Qing មុនពេលបង្ខំឱ្យដាក់រាជ្យរបស់អធិរាជស៊ួនទុង(ភូយី) ដែលជាស្តេចចុងក្រោយនៃរាជវង្សឈីង ក្នុងឆ្នាំ១៩១២ ។ តាមរយៈការចរចា លោកបានក្លាយជាប្រធានាធិបតីទីមួយនៃសាធារណៈរដ្ឋចិន ក្នុងឆ្នាំ១៩១២។  ការគ្រប់គ្រងកងទ័ព និងការិយាធិបតេយ្យនេះគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការគ្រប់គ្រងស្វ័យភាពរបស់គាត់។ នៅឆ្នាំ១៩១៥ លោកបានព្យាយាមស្តារឡើងវិញនូវរាជាធិបតេយ្យតំណពូជនៅក្នុងប្រទេសចិន ដោយខ្លួនលោកជា **អធិរាជហុងសៀន** ។ ការស្លាប់របស់លោកនៅឆ្នាំ១៩១៦ មិនយូរប៉ុន្មានបន្ទាប់ពីការដាក់រាជ្យរបស់គាត់បាននាំឱ្យមានការបែកបាក់នៃប្រព័ន្ធនយោបាយចិន និងការបញ្ចប់នៃ រដ្ឋាភិបាលបៀយាន ជាអាជ្ញាធរកណ្តាលរបស់ប្រទេសចិន។

### ការរស់ឡើងវិញនៃរាជាធិបតេយ្យតំណពូជ 
ដើម្ដើម្បីបង្កើតសិទ្ធិអំណាចរបស់លោក លោកបានចាប់ផ្តើមបង្កើតឡើងវិញនូវធាតុនៃលទ្ធិខុងជឺ ​របស់​រដ្ឋ។ ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​គាំទ្រ​ដ៏​សំខាន់​ក្នុង​ការ​រស់​ឡើង​វិញ​នូវ​ការ​គោរព​សាសនា​របស់​រដ្ឋឈីង លោកបាន​ចូល​រួម​យ៉ាង​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ក្នុង​នាម​ជា​អធិរាជ​ក្នុង​ពិធី​ដែល​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​នៅ ​ប្រាសាទឈីងនៃ​ស្ថានសួគ៌ ។ នៅចុងឆ្នាំ១៩១៥ ពាក្យចចាមអារ៉ាមត្រូវបានអណ្តែតអំពីការយល់ស្របដ៏ពេញនិយមមួយដែលថារាជាធិបតេយ្យតំណពូជគួរតែត្រូវបានរស់ឡើងវិញ។ ជាមួយនឹងអំណាចរបស់គាត់បានធានា អ្នកគាំទ្ររបស់លោកជាច្រើន ជាពិសេសស្តេចរាជានិយម យាងឌូ បានតស៊ូមតិសម្រាប់ការរស់ឡើងវិញនៃរាជាធិបតេយ្យតំណពូជ ដោយសុំឱ្យ លោកឡើងគ្រងរាជ្យ។ លោកយាង បានលើកហេតុផលថា មហាជនចិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាយូរយារណាស់មកហើយក្នុងការគ្រប់គ្រងរាជាធិបតេយ្យ សាធារណរដ្ឋទើបតែមានប្រសិទ្ធភាពជាដំណាក់កាលអន្តរកាលដើម្បីបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងរបស់ម៉ាន់ជូ ហើយស្ថានការណ៍នយោបាយរបស់ប្រទេសចិនទាមទារឱ្យមានស្ថិរភាព ដែលមានតែរបបរាជានិយមមួយប៉ុណ្ណោះដែលអាចធានាបាន។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយអាមេរិក ហ្វ្រែង ចនសុនហ្គូដណាវ បានស្នើគំនិតស្រដៀងគ្នានេះ។ អ្នកចរចាតំណាងឱ្យប្រទេសជប៉ុនក៏បានផ្តល់ការគាំទ្រដល់មហិច្ឆតារបស់យ័ន ដែលជារង្វាន់មួយសម្រាប់ការគាំទ្ររបស់យ័ន ចំពោះតម្រូវការម្ភៃមួយ។ 

នៅថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩១៥ លោកបានរៀបចំ "សភាតំណាង" ដែលបានប្រជុំពិសេសដែលបានបោះឆ្នោតជាឯកច្ឆ័ន្ទដើម្បីផ្តល់ឱ្យលោកឡើងបល្ល័ង្ក។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩១៥ យាន "បានទទួលយក" ការអញ្ជើញ ហើយបានប្រកាសខ្លួនឯងជាអធិរាជនៃចក្រភពចិន ក្រោមឈ្មោះសម័យរបស់ហុងសៀន ( ឧ *បរិបូរណ៍នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ* ) ។ ចក្រភពថ្មីនៃប្រទេសចិន នឹងចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩១៦ នៅពេលដែលលោកដែលជាអធិរាជហុងសៀនមានបំណងធ្វើពិធីចូលកាន់តំណែង។ បន្ទាប់ពីក្លាយជាអធិរាជភ្លាម អធិរាជហុងសៀន បានដាក់បញ្ជាជាមួយអតីតជាងស្មូនអធិរាជសម្រាប់ឈុតប៉សឺឡែនចំនួន ៤០ ០០០ ដុំដែលមានតម្លៃ ១,៤ លានយ័ន ត្រាត្បូងថ្មដ៏ធំមួយ និងអាវរបស់អធិរាជពីរមានតម្លៃ ៤០០ ០០០ យ័ន។  

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីសាធារណរដ្ឋចិន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ភាសាមន

រូបភាពតូច|ការពន្យល់អក្ខរក្រមមន
**ភាសាមន** (    ;    ; ពីមុនហៅថា **ពេក្វាន់** និង **ថាឡៃង** ) គឺជាភាសាអូស្ត្រូអាសៀទិក ដែលនិយាយដោយជនជាតិមន ។ ភាសាមន ដូចជា ភាសាខ្មែរ ដែលទាក់ទងគ្នា ប៉ុន្តែមិនដូចភាសាភាគច្រើននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក មិនមែនជាសំនៀងទេ។ ភាសា​មន​ជា​ភាសា​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ក្នុង​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា​ក៏​ដូច​ជាភាសាជនជាតិដើមដែលទទួលស្គាល់របស់ប្រទេស​ថៃ ។ 

ភាសាមនត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាភាសា "ងាយរងគ្រោះ" នៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ អាត្លាសរបស់អង្គការយូណេស្កូ*នៃភាសាពិភពលោកក្នុងគ្រោះថ្នាក់* ។  ភាសាមនបានប្រឈមមុខនឹងការគាបសង្កត់ទាំងក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា និងប្រទេសថៃ ដែលបុគ្គលជាច្រើនដែលមានដើមកំណើតមនឥឡូវនេះមានភាសាឯកក្នុងភាសាភូមា ឬថៃរៀងៗខ្លួន។ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៧ អ្នក​និយាយ​ភាសា​មន​ត្រូវ​បាន​គេ​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា​មាន​ចន្លោះ​ពី ៨០០.០០០ ទៅ ១ លាន​នាក់។  នៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា អ្នកនិយាយភាសាមនភាគច្រើនរស់នៅក្នុងប្រទេសភូមាភាគខាងត្បូង ជាពិសេសរដ្ឋមន បន្ទាប់មកគឺតំបន់តានីនថារី និង រដ្ឋកាយីន ។ 
[ធ្វេង|រូបភាពតូច|236x236ភីកសែល| [សិលាចារឹក Myazedi|សិលាចារឹកមនម្យេសេឌី (គ.ស ១១១៣) គឺជាសិលាចារឹកដែលនៅរស់រានមានជីវិតចាស់ជាងគេរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។]]
រូបភាពតូច|ភាសាមននៅភូមា

## កំណត់ចំណាំ 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ត្រីវិស័យ

[alt=compass with a slit at cover and looking hole|រូបភាពតូច| ត្រីវិស័យយោធាទំនើប ដែលមាន[ការមើលឃើញ (ឧបករណ៍)|ឧបករណ៍មើលឃើញសម្រាប់តម្រឹម]]
**ត្រីវិស័យ** ​គឺជា​ឧបករណ៍​ដែល​បង្ហាញ​ពីទិសដៅសំខាន់ ​ដែល​ប្រើ​សម្រាប់ការរុករក ​និង​ទិស​ភូមិសាស្ត្រ។ ជាទូទៅវាមានម្ជុលម៉ាញេទិក ឬធាតុផ្សេងទៀត ដូចជាកាតត្រីវិស័យ ឬ ត្រីវិស័យបានកើនឡើង ដែលអាចបង្វិលដើម្បីតម្រឹមខ្លួនវាជាមួយនឹងម៉ាញេទិកខាងជើង ។ វិធីសាស្រ្តផ្សេងទៀតអាចត្រូវបានប្រើប្រាស់ រួមទាំង គ្រឿងសន្ទង់ផ្ទៃ, គ្រឿងឌីណាម៉ូអគ្គិសនី និង ប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកល គ្រឿងវិទ្យុទទួលសម្លេង។

ត្រីវិស័យជារឿយៗបង្ហាញមុំគិតជាដឺក្រេ៖ ខាងជើងត្រូវគ្នានឹង ០° ហើយមុំកើនឡើងតាមទ្រនិចនាឡិកា ដូច្នេះខាងកើតគឺ ៩០° ខាងត្បូងគឺ ១៨០° និងខាងលិចគឺ ២៧០°។ លេខទាំងនេះអនុញ្ញាតឱ្យត្រីវិស័យបង្ហាញ គ្រឿងនរទិសដៅ ឬ គ្រឿងទំរង្វិល ដែលជាទូទៅត្រូវបានបញ្ជាក់ជាដឺក្រេ។ ប្រសិនបើ ការបំរែបំរួល ក្នុងតំបន់រវាងម៉ាញេទិកខាងជើង និង ខាងជើងពិតប្រាកដ ត្រូវបានគេស្គាល់ នោះទិសដៅនៃម៉ាញេទិកខាងជើងក៏ផ្តល់ទិសដៅនៃភាគខាងជើងពិតផងដែរ។

ក្នុងចំណោមការច្នៃប្រឌិតដ៏អស្ចារ្យទាំងបួន ត្រីវិស័យ  ត្រូវបានបង្កើតជាលើកដំបូងជាឧបករណ៍សម្រាប់ទស្សន៍ទាយនៅដើមរាជវង្សហាន របស់ចិន (ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០៦ មុនគ.ស  សតវត្សទី១១ ។    ការ​ប្រើ​ត្រីវិស័យ​លើក​ដំបូង​ដែល​បាន​កត់ត្រា​នៅ ​អឺរ៉ុប​ខាង​លិច ​និង ​ពិភព​អ៊ីស្លាម ​បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ប្រហែល​ឆ្នាំ ១១៩០។  

## ឯកសារយោង
ហ្វូជៀន

**ហ្វូជៀន** (福建; ឆ្លាស់គ្នាដោយរ៉ូម៉ាំងថា **ហ្វូគៀន** ឬ **ហុកគៀន** ) គឺជាខេត្តមួយនៅឆ្នេរសមុទ្រភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសចិន ។ ហ្វូជៀន មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង សេជៀន នៅខាងជើង ជៀងស៊ី នៅខាងលិច ក្វាងតុង នៅភាគខាងត្បូង និង ច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ នៅខាងកើត។ រាជធានីរបស់វាគឺ ហ្វូចូវ ខណៈដែលទីក្រុងធំជាងគេដោយចំនួនប្រជាជនគឺ ក្វាងចូវ ដែលទាំងពីរមានទីតាំងនៅជិតឆ្នេរសមុទ្រនៃច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់នៅភាគខាងកើតនៃខេត្តនេះ។

ខណៈពេលដែលចំនួនប្រជាជនរបស់វាភាគច្រើនជាជនជាតិចិន វាគឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តដែលមានវប្បធម៌ និងភាសាចម្រុះបំផុតនៅក្នុងប្រទេសចិន។ គ្រាមភាសានៃក្រុមភាសា មីនចិន ត្រូវបាននិយាយជាទូទៅបំផុតនៅក្នុងខេត្ត រួមទាំង គ្រាមភាសាហ្វូចូវ នៃភាគឦសាន ហ្វូជៀន និងគ្រាមភាសាហុកគៀន ផ្សេងៗនៃភាគអាគ្នេយ៍ហ្វូជៀន ។ ចិនហាក់កា ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ដែរ ដោយ ​ប្រជាជន​ហាក់កា ​នៅ​ហ្វូជៀន។ គ្រាមភាសាតិចតួច ហាក់កា និង ចិនកុកងឺ គឺមិនអាចយល់បានទៅវិញទៅមក។ ដោយសារការធ្វើចំណាកស្រុក ចំនួនដ៏ច្រើននៃចំនួនប្រជាជនចិនជនជាតិតៃវ៉ាន់ សិង្ហបុរី ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូនេស៊ី និងហ្វីលីពីននិយាយភាសា មីនអាគ្នេយ៍ (ឬហុកគៀន)។

ជាមួយនឹងចំនួនប្រជាជន ៤១.៥ លាននាក់ ហ្វូជៀន ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១៥ នៃចំនួនប្រជាជន ក្នុងចំណោមខេត្តរបស់ចិន។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២១ជីឌីភី (បន្ទាប់បន្សំ) របស់ហ្វូជៀន បានកើនឡើងដល់៧៦៨ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ( CNY 4.88 trillion) ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៤ នៅក្នុងតំបន់ចិនខាងកើត និង ទី 8 នៃ GDP ទូទាំងប្រទេស។  GDP សម្រាប់មនុស្សម្នាក់របស់ Fujian គឺខ្ពស់ជាងមធ្យមភាគជាតិនៅ CN¥117,500 (ប្រហាក់ប្រហែល។ US$28,658 in PPP ) ដែលជា GDP ខ្ពស់បំផុតទីពីរសម្រាប់មនុស្សម្នាក់នៃខេត្តទាំងអស់របស់ចិន បន្ទាប់ពី Jiangsu ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ហៃណាន

**ហៃណាន ឬ ហាយណាន** ( ភាសាចិន:海南) គឺជាខេត្តតូចបំផុត និងភាគខាងត្បូងបំផុតនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ដែលមានកោះជាច្រើននៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង ។  គឺជាកោះធំជាងគេ និងមានប្រជាជនច្រើនជាងគេក្នុងប្រទេសចិន  បង្កើតបានភាគច្រើន (៩៧%) នៃខេត្ត។ ឈ្មោះនេះមានន័យថា "ភាគខាងត្បូងនៃសមុទ្រ" ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីទីតាំងរបស់កោះនេះ ភាគខាងត្បូងនៃច្រកសមុទ្រឆុងចូវ ដែលបំបែកវាពី ឧបទ្វីបលីចូវ និងចិនដីគោក។ ខេត្តនេះមានផ្ទៃដី ៣៣ ៩២០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលកោះហៃណានមាន៣២ ៩០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយនៅសល់គឺកោះជាង២០០ ដែលនៅរាយប៉ាយពាសពេញ ប្រជុំកោះ ចំនួនបីគឺ ចុងសាស, សុីសាស និង ណានសា ។ វាជាផ្នែកមួយនៃខេត្តក្វាងទុង ពីឆ្នាំ ១៩៥០ – ៨៨ បន្ទាប់មកវាត្រូវបានបង្កើតជាខេត្តរបស់ខ្លួន ហើយត្រូវបានចាត់តាំងជា តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ដោយ តេង ស៊ាវពីង ដែលជាផ្នែកមួយនៃកម្មវិធី កំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចរបស់ចិន ។

ជនជាតិដើមភាគតិចដូចជាជនជិហ្លៃai ដែលា ក្រុមជនជាតិភាគតិច និយាយភាក្រដាយai មានដើមកំណើតនៅលើកោះនេះ ហើយម១៥15% នៃប្រជាជន។ ភាសា​កំណើត​របស់​ពួក​គេ​រួម​មាន ​ភាហ្លៃសi ។ ជនជាហ្លៃតi ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​ចិន​ទទួល​ស្គាល់​ថា​ជា ​ក្រុម​ជនជាតិ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ក្រុម​ជនជាតិ ​ទាំង៥៦56 របស់​ប្រទេស។ ប្រជាជន ​ចិន ​ដែល​មាន​ចំនួន​ប្រជាជន​ភាគ​ច្រើន​មាន​ចំនួន ៨២% និយាយ​ភាសា​ច្រើន​ប្រភេទ​រួម​មាន ចិន​ស្ដង់ដារ ហៃណាំមីន យូ ចិន កា តាំង ចិន​ហាកា ជាដើម  អ្នកនិយាយ ភាសាបេ ទោះបីនិយាយភាសាក្រ-ដាយ ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាផ្លូវការថាជាជនជាតិចិន។ ហៃណានក៏ជាស្រុកកំណើតនៃ ភាសជៀម៉ៅo ដែលជាភស្តុតាងដែលមានជម្លោះ។

មានទីក្រុងធំៗចំនួនដប់ និង ស្រុក ចំនួនដប់នៅក្នុងខេត្តហៃណាន។ រាជធានីនៃខេត្តគឺ Haikou នៅឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងជើងនៃកោះ Hainan ខណៈដែល Sanya គឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ល្បីមួយនៅឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងត្បូង។ ទីក្រុងសំខាន់ៗផ្សេងទៀតគឺ Wenchang, Sansha, Qionghai, Wanning, Wuzhishan, Dongfang និង Danzhou ។

យោងតាម ការទាមទារទឹកដី របស់ប្រទេសចិន ដែនដីចម្រូងចម្រាសជាច្រើននៅក្នុង សមុទ្រចិនខាងត្បូង រួមទាំង កោះស្ព្រាតលី ( *ណានសា* ) និង កោះប៉ារ៉ាសែល ( *ស៊ីសា* )  ត្រូវបានគ្រប់គ្រងក្រោមទីក្រុងសានសានៃខេត្តនេះ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា កោះ​ជា​ច្រើន​នៃ​កោះ​ទាំង​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ទាមទារ​និង​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត​ដែរ​ដូច​ជា ​ហ្វីលីពីន និង ​វៀតណាម ។ 

នៅឆ្នាំ 2020 ផែនការទ្រង់ទ្រាយធំមួយត្រូវបានប្រកាសដោយរដ្ឋាភិបាលចិនដើម្បីប្រែក្លាយខេត្តកោះទាំងមូលទៅជា កំពង់ផែពាណិជ្ជកម្មសេរី ដោយមានគោលបំណងប្រែក្លាយវាទៅជាកំពង់ផែពាណិជ្ជកម្មសេរីដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោកនៅឆ្នាំ 2035 ។ ផែនការនេះពាក់ព័ន្ធនឹងការកសាងមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់ការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាននៅឯនាយសមុទ្រ និងការដើរទិញឥវ៉ាន់ដោយមិនគិតពន្ធ ក៏ដូចជាការប្រើប្រាស់ពន្ធទាប និងកាត់បន្ថយតម្រូវការទិដ្ឋាការដើម្បីជួយទាក់ទាញអាជីវកម្មបរទេស និងភ្ញៀវទេសចរ។ ជាងនេះទៅទៀត ទំនិញទាំងអស់ដែលបានលក់ពីហៃណានទៅកាន់ផ្នែកផ្សេងទៀតនៃប្រទេសចិននឹងត្រូវបានចាត់ទុកជាការនាំចូលចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2025។    
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ឈ្មោះទីក្រុងព្រៃនគរ

[ស្តាំ|រូបភាពតូច| កាតប៉ុស្តាល់ឆ្នាំ១៩១០ ដែលបង្ហាញឈ្មោះ "សៃហ្គន"ឬ"ព្រៃនគរ" (   ) កំណែ[ភាវូបនីយកម្ម|បស្ចិមប្រទេសនៃភាសាវៀតណាម (*Sài Gòn* )។]]
ទីក្រុង​បច្ចុប្បន្ន​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជាទីក្រុងហូជីមិញ (  ) បានទៅដោយឈ្មោះផ្សេងគ្នាជាច្រើនក្នុងអំឡុងពេលប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់វា ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការតាំងទីលំនៅដោយក្រុមជនជាតិភាគតិច វប្បធម៌ និងនយោបាយផ្សេងៗគ្នា។ ដើមឡើយគេស្គាល់ថាព្រៃនគរ ខណៈដែលជាផ្នែកមួយនៃអាណាចក្រខ្មែរ  វាត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថាសាយហ្គន ក្រៅផ្លូវការដោយអ្នកតាំងលំនៅវៀតណាមដែលភៀសខ្លួនពីសង្គ្រាមទ្រិញ-ង្វៀន ទៅភាគខាងជើង។ យូរៗ​មក ការ​គ្រប់​គ្រង​ទីក្រុង និង​តំបន់​នោះ​បាន​ឆ្លង​ទៅ​ជនជាតិ​វៀតណាម ដែល​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ទីក្រុង​នេះ​ថាយ៉ាឌិន ។ ឈ្មោះនេះនៅតែមានរហូតដល់ពេលនៃការសញ្ជ័យរបស់បារាំង ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨៦០ នៅពេលដែលកម្លាំងកាន់កាប់បានយកឈ្មោះសាយហ្គន សម្រាប់ទីក្រុងដែលជាទម្រង់បែបខាងលិចនៃឈ្មោះប្រពៃណីវៀតណាម។  ឈ្មោះ​បច្ចុប្បន្ន​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ឱ្យ​បន្ទាប់​ពីការដួលរលំនៃទីក្រុងសាយហ្គន ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៧៥ និង​ផ្តល់​កិត្តិយស​ដល់លោកហូជីមិញ ដែល​ជា​មេដឹកនាំ​ដំបូង​គេ​របស់វៀតណាមខាងជើង ។  ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សព្វថ្ងៃនេះ ឈ្មោះក្រៅផ្លូវការរបស់សាយហ្គន នៅតែស្ថិតក្នុងសុន្ទរកថាប្រចាំថ្ងៃ ទាំងក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក ជាពិសេសក្នុងចំណោមជនភៀសខ្លួនវៀតណាម និងជនជាតិវៀតណាមភាគខាងត្បូងក្នុងស្រុក។ 

## ឈ្មោះខ្មែរ 
តំបន់​ដែលទីក្រុងព្រៃនគរ ​ស្ថិត​នៅ​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​ទំនង​ជា​មាន​មនុស្ស​រស់នៅ​តាំងពី​សម័យ​បុរេប្រវត្តិ។ អាណាចក្រហ្វូណន (ទោះបីជាវានៅតែជជែកគ្នាថាតើហ្វូណនជារដ្ឋរបស់ខ្មែរក៏ដោយ) ហើយក្រោយមកចេនឡាបានរក្សាវត្តមាននៅក្នុងតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គអស់ជាច្រើនសតវត្ស។  ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថា *ព្រៃនគរ* (  ) ដល់អាណាចក្រខ្មែរដែលទំនងជារក្សាបានការតាំងទីលំនៅជាច្រើនសតវត្សមុននឹងការងើបឡើងនៅសតវត្សទី១១ និងទី១២ ។  ការបកស្រាយដ៏ពេញនិយមបំផុតនៃឈ្មោះ និងមួយដែលគាំទ្រដោយអតីតព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ នរោត្តម សីហនុ បានបង្ហាញថា ឈ្មោះនេះមានន័យថា "ទីក្រុងព្រៃ" ឬ "នគរព្រៃ" - '** មានន័យថាជម្រកព្រៃ ឬព្រៃ ហើយ **' ជាពាក្យខ្មែរសំស្រ្កឹត មានន័យថា ទីក្រុងឬនគរ។  ឈ្មោះ *ទីក្រុងព្រៃនគរ* ( ) បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្រើប្រាស់សំដៅទីក្រុងហូជីមិញជាភាសាខ្មែរ។

## ឈ្មោះវៀតណាម 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
សង្គ្រាមទ្រិញ-ង្វៀន

**សង្គ្រាមស៊ីវិលត្រកូលទ្រិញ-ង្វៀន** (    ; ចិន : 鄭阮紛爭) គឺជាសង្រ្គាមស៊ីវិលដ៏យូរអង្វែងមួយក្នុងសតវត្សទី១៧ ដែលបានកើតឡើងរវាងគ្រួសារដែលកំពុងកាន់អំណាចទាំងពីរនៅវៀតណាម ម្ចាស់ទ្រិញ នៃ ដាំងង៉យ និង ចៅហ្វាយនាយង្វៀន នៃ ដាំងទ្រឿង ដែលស្ថិតនៅកណ្តាលវៀតណាមបច្ចុប្បន្ន។  សង្រ្គាមបាននាំឱ្យមានភាពជាប់គាំងយូរអង្វែង និងសន្តិភាពមួយសតវត្ស មុនពេលជម្លោះកើតឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៧៧៤ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការលេចចេញនៃកងកម្លាំងតៃសឺន តាមព្រះអង្គម្ចាស់ទ្រិញ នៅពេលនោះ ព្រះអង្គម្ចាស់ង្វៀន បានដួលរលំនៅទីក្រុងព្រៃនគរក្នុងឆ្នាំ១៧៧៧ ។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការបែងចែកប្រទេសវៀតណាម ទន្លេសាញ់ ត្រូវបានគេប្រើជាព្រំដែនជាក់ស្តែងរវាងរបបពីរគឺ ដាំងង៉យ និង ដាំងទ្រឿង ក្នុងសម័យសន្តិភាព។

## ឯកសារយោង
Manchu Wok

**Manchu Wok Inc.** គឺជា កាណាដា អាហាររហ័ស សង្វាក់ភោជនីយដ្ឋាន ដែលមានឯកទេសខាង ម្ហូបចម្រុះ។ យីហោនេះដំណើរការ 57 ទីតាំងនៅទូទាំងខេត្តចំនួន 8 របស់កាណាដា និង 13 នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ខ្សែសង្វាក់នេះដំណើរការនៅក្នុងផ្សារទំនើប ព្រលានយន្តហោះ និងការដំឡើងយោធាអាមេរិកមួយចំនួន។ វាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ កាណាដា ដែលមានមូលដ្ឋាន MTY Food Group ។
Panda Express

**Panda Express** គឺជាខ្សែសង្វាក់ ភោជនីយដ្ឋានអាហាររហ័ស របស់អាមេរិកដែលមានឯកទេសក្នុង ម្ហូបចិនអាមេរិក។ ជាមួយនឹងទីតាំងជាង 2,200 កន្លែង ភោជនីយដ្ឋាន Panda Express មានទីតាំងជាប្រពៃណីនៅក្នុងផ្សារទំនើប អាហារដ្ឋានs ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ ខ្សែសង្វាក់នេះដំណើរការអង្គភាពក្នុងបរិយាកាស និងទម្រង់ផ្សេងៗជាច្រើន រួមទាំងភោជនីយដ្ឋានដាច់ដោយឡែក ក៏ដូចជាសាកលវិទ្យាល័យ កាស៊ីណូ អាកាសយានដ្ឋាន។ មូលដ្ឋានយោធា សួនកម្សាន្ត និងកន្លែងផ្សេងៗទៀត។
Pei Wei Asian Diner

**Pei Wei Asian Diner, LLC**, ធ្វើអាជីវកម្មជា **Pei Wei Asian Kitchen** គឺជា សង្វាក់ភោជនីយដ្ឋាន របស់អាមេរិក ដែលបម្រើសេវាកម្មប៉ាន់អាស៊ី ដែលប្រតិបត្តិការនៅ 119 ទីតាំង នៅក្នុង​សហរដ្ឋ​អា​មេ​រិ​ច។ មុខម្ហូបរបស់ Pei Wei ត្រូវបានធ្វើឡើងតាមលំដាប់លំដោយនៅក្នុងផ្ទះបាយដែលមានគំនិតបើកចំហ ដោយប្រើវិធីចម្អិនអាហារដូចជាការដុត wok ជាដើម។ ភោជនីយដ្ឋានផ្តល់ជូននូវការប្ដូរតាមបំណងរបស់ភ្ញៀវដែលរួមមានជម្រើស បួស និង គ្មានជាតិស្ករ។
Pick Up Stix

**Pick Up Stix** គឺជាជនជាតិអាមេរិក fast-casual ភោជនីយដ្ឋាន ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Laguna Hills, California ដែលបម្រើ ម្ហូបអាស៊ី (ឬ ចិន - ម្ហូបអាមេរិក ផងដែរ) តាមរយៈភោជនីយដ្ឋានដែលគ្រប់គ្រងដោយសាជីវកម្ម និងសិទ្ធិផ្តាច់មុខនៅក្នុង Southern California ។ ក្រុមហ៊ុននេះបម្រើអតិថិជនទាំងការទទួលទានអាហារពេលចូល និងពេលចេញ ហើយផ្តល់សេវាក្រៅកន្លែង អាហារ និងសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនមួយចំនួន។ វាក៏ផ្តល់អាហារដល់សាលាឯកជនផងដែរ ដែលជាផ្នែកមួយនៃកម្មវិធីអាហារថ្ងៃត្រង់របស់សាលា។ វាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ Mandarin Holdings របស់ Lorne Goldberg ដែលជាក្រុមហ៊ុនមេរបស់ Leeann Chin ដែលបានទិញក្រុមហ៊ុនពី Carlson Companies ក្នុងឆ្នាំ 2010។
Sarku Japan

**Sarku Japan** គឺជាខ្សែសង្វាក់ ភោជនីយដ្ឋានបម្រើរហ័ស របស់អាមេរិកដែលផ្តោតលើ ម្ហូបជប៉ុន។ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1987 ខ្សែសង្វាក់នេះបានរីកចម្រើនដើម្បីរួមបញ្ចូលទីតាំងជាង 180 នៅក្នុងរដ្ឋចំនួន 32 នៅទូទាំងប្រទេសគិតត្រឹមខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2021។
Au Bon Pain

**Au Bon Pain** (មានន័យថា "នៅ (ឬ 'ទៅ') នំបុ័ងល្អ") គឺជា ភោជនីយដ្ឋានធម្មតារហ័ស ហាងនំប៉័ង និងហាងកាហ្វេដែលមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅ Richardson, Texas និង ប្រតិបត្តិការ 175 ទីតាំងនៅក្នុង សហរដ្ឋអាមេរិក និង ប្រទេសថៃ ។ បច្ចុប្បន្នក្រុមហ៊ុនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ AMPEX Brands ។
Auntie Anne's

'''Auntie Anne's''' គឺជាជនជាតិអាមេរិក franchised ហាង pretzel ដែលបង្កើតឡើងដោយ Anne F. Beiler និងស្វាមីរបស់នាង Jonas ក្នុងឆ្នាំ 1988។ Auntie Anne's បម្រើផលិតផលដូចជា ដូចជា pretzels, dips, និងភេសជ្ជៈ។ ពួកគេក៏ផ្តល់ជូននូវ Pretzels & More Homemade Baking Mix សម្រាប់អ្នកដែលចង់ធ្វើនំ Pretzels នៅផ្ទះ។ ខ្សែសង្វាក់នេះមានទីតាំងជាង 1,200 នៅជុំវិញទីតាំងផ្សេងៗគ្នា ដូចជានៅក្នុង ផ្សារទំនើប និងផ្សារទំនើប ក៏ដូចជាកន្លែងលក់រាយដែលមិនមែនជាប្រពៃណី រួមទាំងសាកលវិទ្យាល័យ កន្លែងចតរថយន្ត/កន្លែងសម្រាក ព្រលានយន្តហោះ ស្ថានីយ៍រថភ្លើង កន្លែងធ្វើដំណើរ សួនកម្សាន្តs និងមូលដ្ឋានយោធា។ ពាក្យស្លោករបស់ពួកគេនៅឆ្នាំ 2010 គឺ "Pretzel Perfect" ។
Bruegger's

'''Bruegger's Enterprises, Inc.''' គឺជាប្រតិបត្តិករភោជនីយដ្ឋាន និងជាសាខារបស់ក្រុមហ៊ុនដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Luxembourg JAB Holding Company ។ វា និង សាខា Threecaf Brands Canada, Inc. ដែលជាកម្មសិទ្ធិទាំងស្រុងរបស់ខ្លួនគឺ franchisers និងប្រតិបត្តិករនៃ bakery-cafés របស់ Bruegger និង Michel's Baguette។
Cinnabon

**Cinnabon** គឺជាខ្សែសង្វាក់អាមេរិចនៃ ទំនិញដុតនំ ហាង និងបញ្ជរ ដែលជាធម្មតាត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងតំបន់ដែលមានចរាចរណ៍ថ្មើរជើងខ្ពស់ដូចជាផ្សារទំនើប ព្រលានយន្តហោះ និងកន្លែងឈប់សម្រាក។ ធាតុហត្ថលេខារបស់ក្រុមហ៊ុនគឺ cinnamon roll។ គិតត្រឹមខែធ្នូ ឆ្នាំ 2017 មានហាងនំ Cinnabon ជាង 1,200 ដែលដំណើរការក្នុង 48 ប្រទេស។ ទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់វាស្ថិតនៅក្នុង Sandy Springs, Georgia, សហរដ្ឋអាមេរិក។
Corner Bakery Cafe

**Corner Bakery Cafe** (**CBC Restaurant Corporation**) គឺជាខ្សែសង្វាក់អាមេរិចនៃ cafe ដែលមានជំនាញខាងកុម្មង់នំ នំបុ័ង ចានអាហារពេលព្រឹក នំសាំងវិចឆ្ងាញ់ៗ ស៊ុបធ្វើនៅផ្ទះ សាឡាត់។ និងប៉ាស្តា។ Corner Bakery Cafe ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកមួយនៃផ្នែកទីផ្សារ រហ័សធម្មតា នៃឧស្សាហកម្មសេវាកម្មម្ហូបអាហារ ដែលផ្តល់ជូននូវគុណភាពអាហារ និងបរិយាកាសខ្ពស់ជាងភោជនីយដ្ឋាន អាហាររហ័ស ធម្មតា ហើយការផ្តល់ជូនមានកំណត់ សេវាតុ។
Daylight Donuts

**Daylight Donut Flour Company, LLC** ដែលធ្វើអាជីវកម្មជា **Daylight Donuts** គឺជាហាងរបស់ doughnut ជាកម្មសិទ្ធិឯកជនរបស់អាមេរិក ដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1954 និងមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅ Tulsa , អូក្លាហូម៉ា ។ ខ្សែសង្វាក់នេះមានប្រហែល 950 ទីតាំងក្នុង 13 ប្រទេស។ ហាង Daylight Donuts នីមួយៗត្រូវបានគ្រប់គ្រង និងដំណើរការដោយឯករាជ្យ។
Duck Donuts

**Duck Donuts** គឺជាហាងមួយរបស់អាមេរិក doughnut ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Mechanicsburg, Pennsylvania ។ Duck Donuts ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2006 នៅ Duck, North Carolina ដោយ Russ DiGilio និង Robin Griffith ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកបានពង្រីកដល់ជាង 100 ទីតាំងនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក (គិតត្រឹមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2022)។ ផលិតផលរបស់ខ្សែសង្វាក់រួមមាន នំដូណាត់ដែលផលិតតាមការបញ្ជាទិញ នំដុតនំផ្សេងទៀត និងភេសជ្ជៈជាច្រើនប្រភេទ។
Einstein Bros. Bagels

**Einstein Bros. Bagels** គឺជាខ្សែសង្វាក់អាមេរិចដែលមានឯកទេសខាង bagels និង កាហ្វេ។ ក្នុងឆ្នាំ 1996 Berkeley ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ '''Noah's Bagels** ត្រូវបានទិញដោយ Einstein Bros. Manhattan ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ **New World Coffee'''' ដែលបានទិញចេញ។ "Manhattan Bagel" ក្នុងឆ្នាំ 1998 បានទិញ Einstein Bros. ក្នុងឆ្នាំ 2000 ក្រោយក្ស័យធន។
Five Daughters Bakery

**Five Daughters Bakery** គឺជាហាងនំប៉័ងដែលគ្រប់គ្រងដោយគ្រួសារដែលមាន 6 ទីតាំង (Tennessee, Georgia និង Florida) ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ Isaac និង Stephanie Meek។ បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ 2015 ហាង​នំប៉័ង​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​សម្រាប់​ការ​ធ្វើ នំដូណាត់s ។ ពួកគេត្រូវបានគេស្គាល់ថាធ្វើនំដូណាត់ 100 ស្រទាប់ ដែលចំណាយពេលបីថ្ងៃដើម្បីធ្វើ។ នំដូណាត់ហត្ថលេខាគឺជាឈើឆ្កាងរវាងនំដូណាត់ និង croissant: a cronut។
Great American Cookies

**Great American Cookie Co.**, ធ្វើអាជីវកម្មជា **Great American Cookies** គឺជាខ្សែសង្វាក់អាមេរិចនៃហាងដែលគ្រប់គ្រងដោយឯករាជ្យ និងដំណើរការដោយឯករាជ្យដែលមានជំនាញខាងអាហារឆ្ងាញ់ ខូគី ជាពិសេស ខូគីs. វាមានហាងជាង 290 នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ជាពិសេសនៅភាគអាគ្នេយ៍ក៏ដូចជា Guam ដែលភាគច្រើនមានទីតាំងនៅ ផ្សារទំនើបs។ ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1977 និងមានទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួននៅ Atlanta ។ វាគឺចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2010 ដែលជាម៉ាកយីហោយីហោនៅក្នុងផលប័ត្ររបស់ Global Franchise Group ។
Honey Dew Donuts

**Honey Dew Associates, Inc.** ដែលធ្វើអាជីវកម្មជា **Honey Dew Donuts** គឺជាកម្មសិទ្ធិឯកជន និងដំណើរការដោយ រដ្ឋ Massachusetts ដែលមានមូលដ្ឋានលើ ខ្សែសង្វាក់កាហ្វេ លក់ នំដូណាត់ និងអាហារ អាហារពេលព្រឹក ផ្សេងទៀតដែលដំណើរការនៅ New England។ ខ្សែសង្វាក់នេះត្រូវបានគេស្គាល់ភាគច្រើនសម្រាប់នំដូណាត់ និងកាហ្វេ ប៉ុន្តែថែមទាំងផ្តល់នូវនំសាំងវិច នំប៉ាវ នំម៉ាហ្វីន និងប្រភេទផ្សេងៗនៃកុម្មង់នំផងដែរ។ Honey Dew Donuts បានបើកភោជនីយដ្ឋានដំបូងរបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ 1973 នៅ Mansfield, Massachusetts ហើយបច្ចុប្បន្នមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅ Plainville, Massachusetts ។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី 20 ខែសីហា ឆ្នាំ 2021 សង្វាក់នេះមានភោជនីយដ្ឋានចំនួន 125 នៅក្នុងរដ្ឋចំនួន 6 ។
Krispy Kreme

**Krispy Kreme, Inc.** (ពីមុន **Krispy Kreme Doughnuts, Inc.**) គឺជាក្រុមហ៊ុន doughnut ពហុជាតិរបស់អាមេរិក និង សង្វាក់កាហ្វេ។
សុរិវង្សស្វាង

ព្រះអង្គម្ចាស់**សុរិវង្សស្វាង ឬ ស៊ូលីវង្សសាវាង** (  ;កើតថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៦៣) ចៅប្រុសរបស់ស្តេចលាវចុងក្រោយគឺស្វាងវឌ្ឍានា គឺជាអ្នកក្លែងបន្លំស្នងរាជ្យ។ ប្រទេសលាវ មានរបបរាជានិយមរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៥ នៅពេលដែលពួកកុម្មុយនិស្តប៉ៈថេតឡាវ បានដណ្តើមគ្រប់គ្រងប្រទេសជាតិបណ្តាលឱ្យស្វាងវឌ្ឍានាដាក់រាជ្យ។ សុរិវង្សស្វាង រស់នៅនិរទេសខ្លួននៅទីក្រុងប៉ារីស ។

## ជីវប្រវត្តិ 
សុរិវង្សខាន់ថារិញ ប្រសូត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៨ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ១៩៦៣ នៅ​ព្រះបរមរាជវាំង ក្នុង ​ក្រុងហ្លួងព្រះបាង ចំពោះ​ព្រះអង្គម្ចាស់ វង្សស្វាង និង​ព្រះអង្គម្ចាស់ម៉ានីល័យ នៃព្រះរាជាណាចក្រឡាវ ។

បន្ទាប់ពីបដិវត្តកុម្មុយនិស្ត សមាជិកមួយចំនួននៃរាជវង្សត្រូវបានគេដាក់នៅក្នុងជំរុំអប់រំឡើងវិញ ដែលជាកន្លែងដែលគេរាយការណ៍ថាបានសោយទិវង្គត  ទោះបីជាព្រះអង្គម្ចាស់សុភានុវង្ស ក្រោយមកបានក្លាយជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋដែលទើបបង្កើតថ្មីក៏ដោយ។   ព្រះអង្គម្ចាស់ខាន់ថារិញ បានរត់គេចពីការជាប់ឃុំឃាំងនៅប្រទេសឡាវ ជាមួយព្រះអនុជរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គម្ចាស់ធ័ញវង្សស្វាង ក្នុងឆ្នាំ១៩៨១ ដោយបានមកដល់ ប្រទេសបារាំង ក្នុងនាមជាជនភៀសខ្លួន។

## ការអប់រំ 
សុរិវង្សស្វាង បានចូលរៀននៅសកលវិទ្យាល័យក្លើម៉ុន្ត៍-ហ្វេរេន៍ ក្នុង ប្រទេសបារាំង ហើយបានទទួលសញ្ញាប័ត្រច្បាប់ផងដែរ។

## សេចក្តីប្រាថ្នានយោបាយ 
គាត់បាននិងកំពុងធ្វើការដើម្បីស្តារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ក៏ដូចជា "កំណែទម្រង់សង្គម និងសប្បុរសធម៌" ដល់ប្រទេសឡាវ។ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​៖ «​ការ​ស្ដារ​រាជាធិបតេយ្យ​ឡើង​វិញ​គឺ​អាស្រ័យ​លើ​ប្រជាជន​ឡាវ។ ព្រះអង្គម្ចាស់ សុរិវង្សស្វាង ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​ប្រមុខ​នៃ​រាជវង្ស​ឡាវ ហើយ​បាន​ធ្វើ​ជាអ្នករាជានុសិទ្ធិ ​ចំពោះ​ក្មួយ​ប្រុស​របស់​ទ្រង់។  មាន រដ្ឋាភិបាលឡាវនៅនិរទេស ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ខូគីគេងមិនលក់

**ខូគីគេងមិនលក់** គឺជាខ្សែសង្វាក់ហាងនំប៉័ងនៅក្នុង សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលមានជំនាញក្នុងការចែកចាយ ខូគី នំដុត និងការ៉េម។ មានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុង New York និង Philadelphia វាត្រូវបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 2003 ដោយ Jared Barnett និង Seth Berkowitz ដែលជានិស្សិតទាំងពីរនៅ University of Pennsylvania ។ ក្រុមហ៊ុនមានហាងច្រើនជាង 200 ដែលមានទីតាំងនៅទូទាំងទ្វីបអាមេរិក ហាងជាច្រើនមានទីតាំងនៅជិតបរិវេណសាកលវិទ្យាល័យ និងបម្រើដល់និស្សិតដែលចង់បញ្ជាទិញខូឃីនៅពេលយប់ជ្រៅ។
បរមរាជាធិរាជទី៣

**បរមរាជាធិរាជទី៣**  (    ) គឺជាស្តេចអយុធ្យា ពីឆ្នាំ១៤៨៨ ដល់១៤៩១។ លោកជាបុត្រារបស់បរមត្រៃលោកនាថ ហើយបានបម្រើការជាអ្នករាជានុសិទ្ធិរបស់បរមត្រៃលោកនាថ នៅអយុធ្យា កំឡុងពេលបិតារបស់លោកធ្វើយុទ្ធនាការប្រឆាំងនឹងឡានណា នៅភាគខាងជើង។ បរមត្រៃលោកសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ១៤៨៨ ហើយ​ព្រះបាទ​បរម​រាជា​ធិរាជ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​ជំនួស​បិតា​របស់​ព្រះអង្គ។ ពេលឡើងសោយរាជ្យ ទ្រង់បានផ្លាស់រាជធានីត្រឡប់ទៅអយុធ្យាវិញ។ រាជបល្ល័ង្ករបស់សុខោទ័យ នៅពិស្ណុលោក ត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយព្រះអង្គម្ចាស់ជេដ្ឋាធិរាជ ដែលជាប្អូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គ។  

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រជ្ជកាលរបស់ទ្រង់មានរយៈពេលខ្លី។ ទ្រង់​បាន​បញ្ជូន​ទ័ព​សៀម​ទៅ​ដណ្តើម​យក​ក្រុងមន ​នៃ​ក្រុងដាវៃ ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៤៩១ ហើយ​សោយ​ទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំ​ដដែល។

ព្រះអង្គ​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ជេដ្ឋាធិរាជ​ស្នង​រាជ្យ​បន្ត​ទៀត​ជារាមាធិបតីទី២ ។  

## ឯកសារយោង
រ៉ិនមីនប៊ី

**រ៉ិនមីនប៊ី** ( Chinese     'រូបិយប័ណ្ណរបស់ប្រជាជន' ; និមិត្តសញ្ញា ៖ **¥** ; លេខកូដ ISO : **CNY** ; អក្សរកាត់ : **RMB** ) គឺជារូបិយប័ណ្ណផ្លូវការរបស់ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន  ។ វាជារូបិយប័ណ្ណទី៥ ដែលត្រូវបានជួញដូរច្រើនបំផុត គិតត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ២០២២។ 

ប្រាក់យន់ (គឺជាឯកតាមូលដ្ឋាននៃរុិនមីប៊ី ) គឺជាឯកតាមូលដ្ឋាននៃរុិនមីប៊ី ប៉ុន្តែពាក្យនេះក៏ត្រូវបានគេប្រើដើម្បីសំដៅលើរូបិយប័ណ្ណចិនជាទូទៅ ជាពិសេសនៅក្នុងបរិបទអន្តរជាតិ។ មួយយន់ត្រូវបានបែងចែកទៅជា ១០ចាវ ហើយ ចាវ ត្រូវបានបែងចែកទៅជា ១០ហ្វេន ប្រាក់យន់ត្រូវបានចេញដោយធនាគារប្រជាជនចិន ដែលជាអាជ្ញាធររូបិយវត្ថុរបស់ប្រទេសចិន។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
វឿង ឌិញហ៊ួយ

**វឿង ឌិញហ៊ួយ** (កើតថ្ងៃទី ១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៥៧) គឺជាអ្នកនយោបាយវៀតណាម និងជាសាស្រ្តាចារ្យផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច។ បច្ចុប្បន្នលោកជាប្រធានរដ្ឋសភា វៀតណាម និងជាលេខាគណៈកម្មាធិការបក្សទីក្រុងហាណូយ។ លោកធ្លាប់ជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ និងជាប្រធានគណៈកម្មការសេដ្ឋកិច្ចគណៈកម្មាធិការសេដ្ឋកិច្ចកណ្តាល ដែលជាទីភ្នាក់ងារប្រឹក្សារបស់គណៈកម្មាធិការកណ្តាលសម្រាប់គោលនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច។  លោក​ក៏​ជា​សមាជិក​នៃ​គណៈកម្មាធិការ​មជ្ឈិម​ទី១០ ទី១១ និង ​ទី១២ នៃ​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​វៀតណាម ។ លើសពីនេះ លោកបានធ្វើជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម (២០១៦ - ២០២០)។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
សមរភូមិកោះចាង

**សមរភូមិកោះចាង** បានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី១៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៤១ កំឡុងសង្គ្រាមបារាំង-ថៃ ដែលកងនាវាចម្បាំងរបស់បារាំងបានវាយប្រហារលើកងនាវាថៃតូចៗ រួមទាំងកប៉ាល់ការពារឆ្នេរ ផងដែរ។ ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យកងទ័ពជើងទឹកបារាំង ​ទទួល​បាន​ជ័យ​ជម្នះ​លើកងទ័ពជើងទឹកថៃ ទោះ​បី​ជា​លទ្ធផល​យុទ្ធសាស្ត្រ​ត្រូវ​បាន​គេ​ជំទាស់​ក៏​ដោយ។ ជប៉ុន​បាន​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​ការទូត និង​សម្រុះសម្រួល​បទ​ឈប់​បាញ់។

នៅ​ទី​បំផុត កប៉ាល់​ថៃ​ពីរ​គ្រឿង​ត្រូវ​លិច និង​មួយ​គ្រឿង​រង​ការ​ខូច​ខាត​យ៉ាង​ខ្លាំង។ ក្នុង​រយៈពេល​មួយ​ខែ​នៃ​ការ​ភ្ជាប់​ពាក្យ បារាំង​និង​ថៃ​បាន​ចរចា​សន្តិភាព​ដែល​បាន​បញ្ចប់​សង្គ្រាម។

## ផ្ទៃខាងក្នុង 
### ស្ថានភាព 
សង្គ្រាម​បារាំង​-​ថៃ ​បាន​ដំណើរការ​ទៅ​យ៉ាង​លំបាក​សម្រាប់​កងទ័ព​ដីគោក​បារាំង​ដែល​គ្មាន​ឧបករណ៍​គ្រប់គ្រាន់​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​ជាមួយ​កងទ័ព​ថៃធំជាង។ អគ្គទេសាភិបាលនៃឥណ្ឌូចិន និងជាអគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងទឹក ឧត្តមនាវីឯកហ្សង់ ឌេកូស បានសម្រេចចិត្តថា ឱកាសដ៏ល្អបំផុតរបស់ឥណ្ឌូចិនក្នុងការបញ្ឈប់ការលុកលុយ គឺជាការប៉ុនប៉ងវាយប្រហារដោយកងទ័ពជើងទឹកលើកងនាវាចរ និងទីក្រុងឆ្នេរសមុទ្ររបស់ប្រទេសថៃ។ នេះនឹងជម្រះផ្លូវសម្រាប់បេសកកម្មទម្លាក់គ្រាប់បែក ដើម្បីគាំទ្រការវាយលុកតាមព្រំដែនកម្ពុជា ។

### កងទ័ពជើងទឹកថៃ 
រូបភាពតូច|HTMS ធនបុរី
ថ្វីត្បិតតែមានទំហំតូចក៏ដោយកងនាវាចរថៃ ត្រូវបានធ្វើទំនើបកម្មជាមួយនឹងការទិញនាវាពីប្រទេសជប៉ុន និងអ៊ីតាលីនាពេលថ្មីៗនេះ។ អង្គភាពសំខាន់ៗនៃកងនាវារួមមាន នាវាការពារឆ្នេរសមុទ្រដែលផលិតដោយជប៉ុនចំនួនពីរ ដែលបានផ្លាស់ទីលំនៅ  និងកាន់ ៨ អ៊ីញ (២០៣&nbsp;ម.ម) កាំភ្លើង, រថពាសដែក​ផលិត​ដោយ​អង់គ្លេស​ចំណាស់​ពីរ​គ្រឿង​ដែល​មាន​ទំហំ ៦ អ៊ីញ (១៥២&nbsp;ម.ម) កាំភ្លើង ទូកផ្ទុកទំំនិញ ១២ គ្រឿង និងនាវាមុជទឹក ៤ គ្រឿង។

លើសពីនេះកងទ័ពអាកាសថៃ មានយន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់ជាង១៤០គ្រឿង រួមទាំងយន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក ធុនស្រាល មីតស៊ូប៊ីស៊ី គី-៣០ ( សម្ព័ន្ធមិត្តដែលរាយការណ៍ថាឈ្មោះ "អាន") ដែលបានឃើញសេវាកម្មយ៉ាងទូលំទូលាយប្រឆាំងនឹងបារាំងក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាម។ យន្តហោះទាំងនេះមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការរំខានដល់ប្រតិបត្តិការកងទ័ពជើងទឹកបារាំង ដែលអាចនឹងត្រូវបានដំឡើង។ យន្តហោះដែលមានសមត្ថភាពតិចផ្សេងទៀតនៅក្នុងសារពើភ័ណ្ឌរបស់ថៃរួមមានយន្តហោះចម្បាំង P-៣៦ ហោក, ៧០ ឆានស៍-វ៉ក អូ២យូ-២ ខសេ យន្តហោះពីរ, យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក ម៉ាទីន B-១០ ប្រាំមួយនាក់ និងគ្រូបង្វឹក អាវរូ ៥៤០ ជាច្រើន។

### កងទ័ពជើងទឹកបារាំង 
រូបភាពតូច| *ឡាម៉ត-ភីកេត*
ឧត្តមនាវីឯក Jean Decoux បានបង្កើតក្រុមតូចមួយដែលមានឈ្មោះថា *Groupe Occasionnel* (ក្រុម ad hoc) នៅថ្ងៃទី 9 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1940 នៅ Cam Ranh Bay ភាគខាងជើងនៃ Saigon ។ នៅក្នុងបញ្ជាការគាត់បានដាក់ *Capitaine de Vaisseau* Régis Bérenger។

កងអនុសេនាធំរួមមានៈ

* នាវាទេសចរណ៍ពន្លឺ Lamotte-Picquet ៖ ជានាវាដឹកអ្នកដំណើរធុនស្រាលដែលត្រូវបានសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ ១៩២៣។ កប៉ាល់​មាន​ល្បឿន​លឿន ប៉ុន្តែ​មាន​ពាសដែក​មិន​ល្អ។
* avisos ទំនើប Dumont d'Urville និង Amiral Charner ។ កប៉ាល់ទាំងនោះត្រូវបានរចនាឡើងជាពិសេសសម្រាប់សេវាកម្មអាណានិគម ហើយអាចចាប់ផ្តើមក្រុមហ៊ុនថ្មើរជើង។ ពួក​គេ​មាន​អាវុធ​ស្រាល​ណាស់ ហើយ​គ្មាន​គ្រឿង​សឹក។
* avisos ចាស់ *Tahure* និង *Marne* ។

មិនមានគម្របខ្យល់ទេ លើកលែងតែយន្តហោះសមុទ្រ Loire 130 ចំនួនប្រាំបួនដែលមានមូលដ្ឋាននៅ រាម ដែលផ្តល់ការឈ្លបយកការណ៍។ កាយរឹទ្ធិបន្ថែមត្រូវបានធ្វើឡើងដោយសិប្បកម្មស្ទាបស្ទង់ឆ្នេរចំនួនបី ហើយការស៊ើបការណ៍សម្ងាត់បានប្រមូលពីអ្នកនេសាទក្នុងតំបន់។

### ផែនការវាយប្រហារ 
## សមរភូមិ 
## ផលវិបាក 
## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
## កំណត់ចំណាំ 
## ឯកសារយោង
សម្របសម្រួលល្វែងម៉ោងសកល

[រូបភាពតូច| [ល្វែងម៉ោង|តំបន់ពេលវេលាបច្ចុប្បន្ន]]
**សម្របសម្រួលម៉ោងសកល** ឬ **UTC** គឺជាស្តង់ដារពេលវេលាចម្បងដែលពិភពលោកគ្រប់គ្រងនាឡិកា និងពេលវេលា។ វាគឺក្នុងរយៈពេលប្រហែលមួយវិនាទីនៃពេលវេលាពន្លឺព្រះអាទិត្យជាមធ្យម (ដូចជា UT1 ) នៅរយៈបណ្តោយ ០° (នៅ IERS ឯកសារយោងខ្សែបណ្តាយ ជាម៉ោងបឋមដែលប្រើបច្ចុប្បន្ន) ហើយមិនត្រូវបានកែតម្រូវសម្រាប់ពេលវេលាសន្សំពន្លឺថ្ងៃទេ។ វា​គឺ​ជា​អ្នក​ស្នង​តំណែង​ពីពេលវេលាមធ្យមហ្គ្រេននិដ្យ៍ (GMT) យ៉ាង​មាន​ប្រសិទ្ធភាព។

## ឯកសារយោង
ប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកល

**ប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកល** ( **GPS** ) ដើមឡើយ **NavstarGPS**  គឺជាប្រព័ន្ធរុករកតាមផ្កាយរណប ដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក និងដំណើរការដោយកងកម្លាំងអវកាសសហរដ្ឋអាមេរិក ។  វាគឺជា ប្រព័ន្ធផ្កាយរណបរុករកសកលមួយ(GNSS) ដែលផ្តល់ព័ត៌មានទីតាំងភូមិសាស្ត្រ និង ពេលវេលា ទៅកាន់អ្នកទទួលប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកល គ្រប់ទីកន្លែងនៅលើ ឬជិតផែនដី ដែលមានខ្សែបន្ទាត់នៃការមើលឃើញដែលមិនមានការរំខានដល់ផ្កាយរណបប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកលបួន ឬច្រើន។  វាមិនតម្រូវឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់បញ្ជូនទិន្នន័យណាមួយឡើយ ហើយដំណើរការដោយឯករាជ្យពីការទទួលតាមទូរសព្ទ ឬអ៊ីនធឺណិត ទោះបីជាបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះអាចបង្កើនអត្ថប្រយោជន៍នៃព័ត៌មានទីតាំងប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកលក៏ដោយ។ វាផ្តល់នូវសមត្ថភាពកំណត់ទីតាំងដ៏សំខាន់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់យោធា ស៊ីវិល និងពាណិជ្ជកម្មជុំវិញពិភពលោក។ ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្កើត គ្រប់គ្រង និងថែរក្សាប្រព័ន្ធប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកលក៏ដោយ វាអាចចូលប្រើបានដោយសេរីសម្រាប់អ្នកដែលមានឧបករណ៍ទទួលប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងសកល។ 

 

## ឯកសារយោង
វប្បធម៌ដុងសឺន

រូបភាពតូច| ពូថៅដុងសឺន
[ស្តាំ|រូបភាពតូច| [ស្គរដុងសឺន មកពី សុងដា, មឿងឡាយ ប្រទេសវៀតណាម។ វប្បធម៌ដុងសឺនទី២។ ពាក់កណ្តាលសហវត្សទី ១ មុនគ.ស។សំរិទ្ធ។]]
**វប្បធម៌ដុងសឺន** ឬវប្បធម៌ **ឡាក់វៀត** (ដាក់ឈ្មោះតាមភូមិសម័យទំនើបដុងសឺន ជាភូមិមួយនៅថាញ់ហ្វា ប្រទេសវៀតណាម ) គឺជាវប្បធម៌សម័យសំរិទ្ធក្នុងប្រទេសវៀតណាមបុរាណ ដែលផ្តោតលងជ្រលងទន្លេក្រហម នៃភាគខាងជើងវៀតណាម ពីឆ្នាំ ១០០០ មុនគ.ស រហូតដល់សតវត្សទី១នៃគ.ស។  ប្រវតិ្តសាស្រ្តវៀតណាមបានចាត់ទុកវប្បធម៌ជារដ្ឋរបស់ វ៉ាន់ឡាំង និង អូឡាក់ ។ ឥទ្ធិពលរបស់វាបានសាយភាយទៅផ្នែកផ្សេងទៀតនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងសមុទ្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ផងដែរ ចាប់ពីប្រហែលឆ្នាំ ១០០០ មុនគ.ស ដល់ ១ មុនគ.ស។   

ប្រជាជនដុងសឺន មានជំនាញក្នុងការដាំដុះស្រូវ រក្សាក្របី និង ជ្រូក នេសាទ និងជិះទូកតាម ទូកជីក វែង។ ពួកគេ​ក៏​ជា​អ្នក​វាយ​សំរឹទ្ធ​ដ៏ប៉ិនប្រសប់ ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ដោយ ​ស្គរដុងសឺន ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​វៀតណាម​ភាគ​ខាង​ជើង និង ​ខាង​ត្បូង ។ 

នៅភាគខាងត្បូងនៃវប្បធម៌ដុងសឺន គឺជាវប្បធម៌សាហ្វុីញ របស់ ជនជាតិចាម្ប៍ ។

## ឯកសារយោង
ព្រះយាទ្រងសុរតេជ

វរសេនីយ៍ឯក **ទេព ពាន់ធុមសេន ឬ ថេប ផាន់ទុមសេន**  (    ; ថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨៩២ ដល់ថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៤) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់កាន់តែច្បាស់ដោយងារជាអភិជន **ប្រាយ៉ាសុងសុរៈដេត ឬ ព្រះយាទ្រងសុរតេជ** (  ) ជាមន្ត្រីយោធាថៃ និងជាសមាជិកបក្សប្រជាជនថៃ ។ ក្នុងនាមជាកម្មាភិបាល លោកបានសិក្សានៅវិទ្យាស្ថានរ៉ូយ៉ាល់ ព្រូសៀនម៉ៃនខាដេត និងជាសមាជិកជួរមុខនៃមន្រ្តីកងទ័ពជាន់ខ្ពស់ដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះ បដិវត្តន៍សៀមឆ្នាំ១៩៣២ ។   បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍ លោកបានក្លាយជា *មេទ័ព* ទាំងមូល។
រូបភាពតូច
លោក​មាន​ជម្លោះ​ជាមួយ ប្លែក ពិបូលសង្គ្រាម ដែល​ជា​មន្ត្រី​យោធា​ជាន់​ខ្ពស់​ក្នុង​រឿង​ធ្ងន់ធ្ងរ​ជាច្រើន។ បន្ទាប់ពីការឡើងកាន់អំណាចរបស់ពិបូលសង្គ្រាម ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៨ ជម្លោះទាំងនេះបានក្លាយជាការចោទប្រកាន់នៅក្នុង ការបះបោររបស់ទ្រងសុរតេជ ជាបន្តបន្ទាប់។ 

## ឯកសារយោង
សុចារិណី វិវជរវង្ស

**សុចារិណី វិវជរវង្ស** (   ; ថ្ងៃទី២៦ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ១៩៦២) កើត **យុវធិដា ផលប្រសេរិធ** (   មានឈ្មោះ **យុវធិដា សុរៈសួដី** ) ឬ​មាន​រហស្សនាម​ថា **បេន្ខ៍** (    ) ជា​តារា​សម្ដែង​ថៃ​ដែល​ធ្លាប់​ជា​មហេសី និង​ជា​ភរិយា​ទី​ពីរ​របស់វជិរាលង្ករណ៍ ដែល​កាល​នោះ​ជា​រាជទាយាទ​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​ពី​ឆ្នាំ១៩៩៤ ដល់​ឆ្នាំ១៩៩៦។ ឥឡូវនេះនាងរស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ព្រះយាមនោបៈករណ៍និតិធាដា

**ព្រះយាមនោបៈករណ៍និតិធាដា ឬ ប្រាយ៉ាម៉ាណូបាករនីតីថាដា** (    ;  ; **កន ហុតៈសិង្ហ** (    ;  ); ១៥ កក្កដា ១៨៨៤ – ១ តុលា ១៩៤៨) គឺជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងគេរបស់សៀម បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍សៀមឆ្នាំ១៩៣២ ខណៈដែលគាត់ត្រូវបានជ្រើសរើសដោយមេដឹកនាំនៃបក្សប្រជាជន ដែលជាគណបក្សដែលជំរុញឱ្យមានបដិវត្តន៍។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ ម៉ាណូប៉ាកន ត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីរដ្ឋប្រហារនៅឆ្នាំ១៩៣៣ ដោយសារតែជម្លោះរវាងសមាជិកនៃបក្សប្រជាជន។ 

## ជីវិតដំបូង 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ក្រុមអ្នកការពារសៀមនៅឆ្នាំ ១៩០៣/០៤ ។ ព្រះយាមនោបៈករណ៍និតិធាដា ទីមួយនៅជួរក្រោយ
រូបភាពតូច|266x266ភីកសែល| **ព្រះយាមនោបៈករណ៍និតិធាដា**

## បដិវត្តន៍ និងតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រី 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ
ការកែច្នៃទឹកសណ្តែកស

### វត្ថុធាតុដើម 
- សណ្តែកសៀង  ១ គីឡូក្រាម

- ទឹក ១០-១៦ លីត្រ

### គ្រឿងផ្សំ 
- ស្ករស ៦-១២% (៧០ក្រាម/លីត្រ)

- អំបិល ៥ ក្រាម

- ស្លឹកតើយ ៤ សន្លឹក

### សម្ភារ 
- ស្បៃច្រោះ

- ម៉ាស៊ីនកិនទឹកក្រឡុក

- ឆ្នាំង

- ចង្ក្រាន

- វែកកូរ

- វែក

- ជីឡាវ

- ចានដែក

- ធុងទឹក

- ដប

- គម្របដប

- ឧបករណ៍កិបគម្របដប

- អូតូក្លាវ

### វិធីសាស្ត្រកែច្នៃ 
- ជ្រើសរើសសណ្តែកសៀងល្អ គ្រាប់ពេញ មិនមានខ្មូត

- រែង អុំ រើសគ្រួសខ្សាច់ចេញពីសណ្តែកឲ្យបានស្អាត

- លាងសម្អាត ៣-៤ ទឹក

- ត្រាំទឹករយៈពេល ៣-៤ ម៉ោង

- លាងសម្អាត

- កិនសណ្តែកសៀង

- ច្រោះយកតែទឹកសណ្តែកដោយមិនមានកាក

- ដាក់ទឹកសណ្តែកដាំឲ្យពុះ

- បង់អំបិលចូល រំងាស់១៥នាទី

- ដាក់ស្ករស និងស្លឹកតើយចូល និងរំងាស់បន្តិច

- Pasteurization ដប និងគម្របដបរយៈពេល១៥នាទី នៅសីតុណ្ហភាព ៨៥-៩០ អង្សារសេ

- ច្រកទឹកសណ្តែករួចកិបគម្រប

- ធ្វើការ Sterilization​ រយៈពេល ១០-១៥នាទី នៅសីតុណ្ហភាព ១២១ អង្សារសេ

- ទុកឲ្យត្រជាក់

- បិទស្លាកសញ្ញា

- រក្សាទុកនៅកន្លែងមានសុវត្ថិភាព។