open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ឆាលី, អូ អេនត្រេវីស្តាឌ័រ ដេ កូយសាស

***ឆាលី, អូ អេនត្រេវីស្តាឌ័រ ដេ កូយសាស*** () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល បង្កើត​ឡើងដោយ សេលីយ៉ា កាតូង់ដា, គីកូ មីស្ត្រូរីហ្គោ និងម៉ាសេឡា កាតូង់ដា និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២២ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៩ នៅលើ ឌិស្កូវើរី គីដស។

រូបថ្លុកក៏បានចេញផ្សាយនៅលើ ធីវី កូល់តូរ៉ា នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២១ និងធីវី ប្រាស៊ីល នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២២ ដែរ។

## សាច់រឿង 
នៅក្នុងកម្មវិធី​ជជែក​កម្សាន្ត (Talk show), ឆាលី (Charlie), ចៀមសប្បាយនិងរញ៉េរញ៉ៃបន្តិច, សួរសំណួរអំពីវត្ថុមិនធម្មតាដូចជាឆ័ត្រ, ដីឥដ្ឋពណ៌និងនាឡិកា​រោទន៍។

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 
* 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុកប្រេស៊ីល
ទូកា, អូ មេស្ទ្រេ គូកា

***ទូកា, អូ មេស្ទ្រេ គូកា*** () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល បង្កើត​ឡើងដោយ វ៉ាលេស្កា រូស្ឆែល និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ១២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២១ នៅលើ ធីវី រ៉ា-ធីម-ប៊ូម។

## សាច់រឿង 
ទូកា (Tuca) រស់នៅជាមួយម្តាយ, ឪពុក, បងស្រី, និងឆ្កែរបស់គាត់។ ផ្ទះបាយគ្រួសារគឺជាសកលលោកដែលពង្រីក, កន្លែងដែលសៀវភៅរបស់ វ៉ូ ម៉ាហ្គា (Vó Maga) មានការចូលរួមយ៉ាងសកម្ម។ នៅក្នុងការផ្សងព្រេងនីមួយៗ,  រូបមន្តថ្មី និងបញ្ហាប្រឈមដែលពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗគ្នា។

## តារាសម្តែង 
* រ៉ូប៊ីសុន គូម៉ូដេ សម្តែងជា ទូកា (Tuca) និង កាជូ (Caju)
* លូអ៊ីសា ព័រតូ សម្តែងជា ព្រី (Pri)
* ម៉ារីណា សាន់តាណា សម្តែងជា ចូណាស (Jonas)
* តាស៊ីឡា អាម៉ូរីម សម្តែងជា អូលីវីយ៉ា (Olivia) និង ម៉ាអេ (Mãe)
* តានីយ៉ា ហ្គៃដាជី សម្តែងជា វ៉ូ ម៉ាហ្គា (Vó Maga)
* វ៉ាគន័រ តូរ៉េស សម្តែងជា ប៉ៃ (Pai)

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* គេហទំព័រផ្លូវការនៅលើបេលី ស្ទូឌីយោ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុកប្រេស៊ីល
សុបិន

រូបភាពតូច|434x434ភីកសែល| រូបភាពនៃក្តីសុបិន្តក្នុងសិល្បៈ
**សុបិន** គឺជាលំដាប់នៃរូបភាព គំនិត អារម្មណ៍ និង ការយល់ឃើញ ដែលកើតឡើងនៅខាងក្រៅអំណាចផ្លូវចិត្តនៃ ចិត្ត ក្នុងអំឡុងពេលជាក់លាក់នៃ ការគេង។ 

សុបិនកើតឡើងជាចម្បងនៅក្នុងការគេង REM នៅពេលដែលសកម្មភាពខួរក្បាលកើនឡើងដូចជាអ្នកភ្ញាក់។ ការគេង REM អាចត្រូវបានសម្គាល់ដោយវិធីដែលភ្នែករបស់អ្នកផ្លាស់ទីទៅក្រោយនៅពេលអ្នកគេង។ សុបិនក៏អាចកើតឡើងក្នុងដំណាក់កាលផ្សេងទៀតនៃការគេងផងដែរ។ ប៉ុន្តែ​សុបិន​ទាំង​នោះ​ទំនង​ជា​មិន​សូវ​ជា​ប្រាកដ​និយម ឬ​ត្រូវ​បាន​ចងចាំ​ដោយ​អ្នក​សុបិន​ទេ 

ក្តីសុបិនមានរយៈពេលពីពីរបីវិនាទីទៅម្ភៃនាទី។ មនុស្សមានទំនោរចងចាំសុបិនរបស់ពួកគេច្រើនជាងពេលពួកគេភ្ញាក់ពីគេង ជាងការយល់សប្តិក្នុង REM ជាមធ្យម មនុស្សមានសុបិនពី 3 ទៅ 5 ដងក្នុងមួយយប់។ សុបិនមានទំនោរយូរទៅៗតាមពេលវេលា។ ក្នុងអំឡុងពេលគេង 8 ម៉ោង មនុស្សម្នាក់ចំណាយពេលពីរម៉ោងក្នុងសុបិន 

សុបិន​ត្រូវ​បាន​គេ​គិត​ថា​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ទៅ​នឹង ​ចិត្ត​ដែល​មិន​ដឹង​ខ្លួន ហើយ​វា​មាន​រាប់​ចាប់​ពី​ពិភព​លោក​ទៅ​ជា​រឿង​ចម្លែក ឬ​ចម្លែក។ ក្តីសុបិន្តអាចរួមបញ្ចូលអារម្មណ៍ជាច្រើនដូចជាការភ័យខ្លាច ការរំភើបរីករាយ ភាពសោកសៅ ការផ្សងព្រេង ឬការរួមភេទ។ ព្រឹត្ដិការណ៍ក្នុងសុបិនជាទូទៅគឺហួសពីការគ្រប់គ្រងរបស់អ្នកសុបិន លើកលែងតែ សុបិនដ៏ភ្លឺស្វាង ដែលអ្នកសុបិនដឹង។ ជួនកាលសុបិនផ្តល់ឱ្យមនុស្សនូវគំនិត ដើម ឬអារម្មណ៍នៃការបំផុសគំនិត 

## សុបិនឃើញវត្ថុមានជីវិតមួយទៀត 
ការស្រាវជ្រាវបានរកឃើញថាសត្វមានសុបិនដូចមនុស្ស។ នៅពេលដែលសត្វដេកនៅក្នុងរដ្ឋ REM ពួកគេនឹងសុបិន។ សត្វដែលមានរយៈពេលវែងបំផុតនៃរដ្ឋ REM គឺ armadillo ដែលស្រដៀងទៅនឹង echidna ។ សត្វដែលសុបិនញឹកញាប់បំផុតគឺ៖ ថនិកសត្វ និង សត្វស្លាប ពីការធ្វើតេស្តសុបិនរបស់ សត្វឆ្មា វាត្រូវបានគេរកឃើញថា ពួកគេតែងតែសុបិនចង់បរបាញ់សត្វ ដោយផ្អែកលើចលនានៃជើង និងរាងកាយរបស់ពួកគេ ខណៈដែល សត្វឆ្កែ មានចលនានៃជើងរបស់ពួកគេក្នុងទម្រង់នៃការរត់ និងព្រុស។

## សុបិននិងជឿ 
ក្រិច និងរ៉ូមបុរាណបានជឿដូច្នេះ សុបិន្តគឺជាសារពីព្រះ។ អេហ្ស៊ីបបុរាណ ជឿថាអ្នកដែលយល់ពីសុបិន ជា​មនុស្ស​ពិសេស​នៅ​ប្រទេស​ចិន ដែល​គេ​ជឿ​ថា​សុបិន​ វាគឺជាការបំបែកព្រលឹងចេញពីរូបកាយតែមួយ។ ទៅរាងកាយមួយផ្សេងទៀតនៅក្នុងពិភពសុបិន។ ដែលជាកន្លែងដែលតួលេខនេះទើបតែភ្ញាក់ឡើង កុលសម្ព័ន្ធអាមេរិកដើមមួយចំនួន ហើយប្រជាជនម៉ិកស៊ិកដ៏ស៊ីវិល័យជឿថាសុបិនគឺជាពិភពមួយផ្សេងទៀត។ ដែលយើងទៅលេងពេលកំពុងដេក ហើយនៅអឺរ៉ុប ប្រជាជនជឿរឿងនោះ។ សុបិន្តអាក្រក់ ហើយ​វា​អាច​នាំ​មនុស្ស​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​អាក្រក់។

## យោង 
## មើល​បន្ថែម​ទៀត 
* Nocturnal emission
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុបិននិមិត្ត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុបិន
ភាពយន្តភ័យរន្ធត់

**ភាពយន្តភ័យរន្ធត់** () ជាភាពយន្តដែលផ្ដោតលើការធ្វើឱ្យទស្សនិកជនមានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាច ស្រៀវស្រើប និងរន្ធត់។ ខ្សែភាពយន្ដទាំងនេះច្រើនតែប្រើឈុតឆាករន្ធត់។ ដោយប្រើវត្ថុដែលទាក់ទងនឹង សេចក្តីស្លាប់ ឬវត្ថុអរូបី។ ដូច្នេះហើយ ជាញឹកញាប់មានការត្រួតស៊ីគ្នារវាង ការស្រមើស្រមៃ និង ការប្រឌិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ។ ភាពភ័យរន្ធត់ទាំងនេះក៏ប្រើសារធាតុរំញោចដូចជាតន្ត្រី ដើម្បីបង្កើតភាពរំភើប និងតក់ស្លុត 

ខ្សែភាពយន្ដភ័យរន្ធត់ជារឿយៗត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង សុបិន អាក្រក់របស់អ្នកមើល ភាពភ័យខ្លាចលាក់កំបាំង ការស្អប់ និងការភ័យខ្លាចចំពោះមនុស្សដែលមិនស្គាល់។ ថ្វីត្បិតតែការដោះស្រាយរឿងទាំងនេះត្រូវបានធ្វើដោយអព្ភូតហេតុក្នុងរឿងក៏ដោយ។ ប្រសិនបើវានិយាយអំពីជំងឺ ឃាតករសម្លាប់រង្គាល ជំងឺរាតត្បាត និង លទ្ធិលើសពីការពិត ។ វាប្រហែលជាអាចកំណត់រឿងទាំងនេះថាជារឿងភ័យរន្ធត់ផងដែរ 

## យោង 
## សៀវភៅអានបន្ថែម 
* Dixon, Wheeler Winston. *A History of Horror.* (Rutgers University Press; 2010), ISBN 978-0813547961 ។
* Steffen Hantke, ed. *American Horror Film: The Genre at the Turn of the Millennium* (University Press of Mississippi; 2010) 253 pages. Topics include the subgenres of the teenage-horror, serial-killer, zombie, and spiritual-horror film.
* Dracula's Daughter, by Philip J. Riley. Albany, 2009. BearManor Media. ISBN 1-59393-475-0 ។
* *Dario Argento* by James Gracey, Kamera Books, 2010, ISBN 978-1-84243-318-8
* *John Carpenter*, by Colin Odell & Michelle Le Blanc, Kamera Books, 2010, ISBN 978-1-84243-338-6
* *George A. Romero*, by Tom Fallows & Curtis Owen, Pocket Essential, 2008, ISBN 978-1-84243-282-2

## ឯកសារផ្សេងទៀត។ 
* IMDb Entry on Best/Worst "Horror" Titles   
* គន្ថនិទ្ទេសភាពយន្តភ័យរន្ធត់ (តាមរយៈ UC Berkeley) 
*  ភាពយន្តភ័យរន្ធត់ចិន  
* ភាពយន្តរន្ធត់អង់គ្លេស
*  ភាពយន្តភ័យរន្ធត់  
* HorrorElite.com ស្វែងរកអ្វីគ្រប់យ៉ាងអំពី Horror   
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តរន្ធត់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំនឿ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្ត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តអាមេរិក
ត្រាសាន់ដូ អាតេ

***ត្រាសាន់ដូ អាតេ*** () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល បង្កើត​ឡើងដោយ កាកា អាម៉ាឌី និងខ្លេបេរ ម៉ាចេទី និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៩ នៅលើ ធីវី រ៉ា-ធីម-ប៊ូម។

## សាច់រឿង 
ត្រាស៊ីអូ (Trácio) គឺជាសត្វខ្មូតដែលរស់នៅក្នុងសារមន្ទីរប្រេស៊ីល។ នៅពេលដែលគាត់បានជួប ហ្សង់ ព្យែរ (Jean Pierre), ដែលរស់នៅខាងក្រោយផ្ទាំងគំនូរ ម៉ូណាលីសា ក្នុងសារមន្ទីរ Louvre ក្នុងទីក្រុងប៉ារីស, គាត់រៀនគ្រប់យ៉ាងអំពីវិចិត្រករប្រេស៊ីល, ដោយមិនចាំបាច់ញ៉ាំគំនូរ។

## តារាសម្តែង 
* ណេស្តូរ ឈៀសេ សម្តែងជា ត្រាស៊ីអូ (Trácio)
* អូលីវ្យែរ អាន់គៀរ (រដូវកាលទី 1)  និង Xavier LeBlanc សម្តែងជា ហ្សង់ ព្យែរ (Jean Pierre)
* យូរី ឆេស្មេន​ សម្តែងជា ត្រេតា (Treta)

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុកប្រេស៊ីល
កម្មន្ត (រូបវិទ្យា)

នៅក្នុងរូបវិទ្យា កម្មន្ត គឺជាថាមពលដែលផ្ទេរពី ឬទៅវត្ថុមួយតាមរយៈការបញ្ចេញកម្លាំងតាមបណ្តោយបំលាស់ទី។ ក្នុងទម្រង់សាមញ្ញបំផុត បើសិនជាកម្លាំងថេរមួយស្របនឹងទិសដៅនៃចលនា កម្មន្តស្មើនឹងផលគុណរវាងកម្លាំងនិងចម្ងាយដែលបានផ្លាស់ទី។

W = F \times d

* W: កម្មន្ត
* F:
 កម្លាំង
* d: បំលាស់ទី

ទាំងកម្លាំងនិងបំលាស់ទីគឺជា **ទំហំវុិចទ័រ**។ នៅពេលដែលកម្លាំង F និងមុំ θ​ រវាងកម្លាំងនិងបំលាស់ទីថេរ យើងរកកម្មន្តតាមរយៈ៖

W = F s \cos{\theta}

* d: ​ បំលាស់ទី
* W: កម្មន្ត

## ឯកសារយោង
មេកានិចកង់ទិច

**មេកានិចកង់ទិច** (អង់គ្លេស: quantum mechanics) គឺជាទ្រឹស្ដីមូលដ្ឋានមួយនៅក្នុងរូបវិទ្យាដែលពណ៌នាអំពីឥរិយាបទរបស់ធម្មជាតិនៅកម្រិតអាតូមនិងតូចជាងអាតូម ។  វាគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃ**រូបវិទ្យាកង់ទិច**ទាំងអស់ ដែលរួមមាន គីមីវិទ្យាកង់ទិច ទ្រឹស្ដីដែនកង់ទិច បច្ចេកវិទ្យាកង់ទីច និងវិទ្យាសាស្រ្តព័ត៌មានកង់ទិច​​ ​​។

មេកានិចកង់ទិចអាចពិពណ៌នាអំពីប្រព័ន្ធជាច្រើនដែលរូបវិទ្យាបុរាណមិនអាចពិពណ៌នាបាន។ រូបវិទ្យាបុរាណអាចពណ៌នាពីផ្នែកផ្សេងៗនៃធម្មជាតិដែលយើងអាចមើលឃើញបានដោយភ្នែកទទេ ប៉ុន្តែរូបវិទ្យាបុរាណមិនអាចពណ៌នាពីផ្នែកទាំងនោះនៅកម្រិតតូចៗដូចជានៅកម្រិតអាតូម និងតូចជាងអាតូម​បានឡើយ។ ទ្រឹស្ដីនៅក្នុងរូបវិទ្យាបុរាណភាគច្រើនអាចបានមកពីមេកានិចកង់ទិច សម្រាប់ជាការប៉ាន់ស្មានក្នុងមាត្រដ្ឋានទំហំធំ (ម៉ាក្រូស្កូប)។ 

ស្រមៃថាយើងមានអេឡិចត្រុងនៃអាតូមទង់ដែងមួយហើយយើងដាក់វាឪ្យដាច់ដោយឡែកពីមជ្ឈដ្ឋានជំុវិញមានន័យថាអេឡិចត្រុងនោះត្រូវបានការពារដោយពុំបានទទួលរងនៅការប៉ះពាល់ពីមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅដូចជា កម្ដៅ​ និងរលកកម្ដៅដែលអាចនាំឪ្យអេឡិចត្រុងងាយនឹងប្រែប្រួសសភាពឬជាភាសាអង់គ្លេស (Decoherence)។​ នៅពេលយើងដាក់អេឡិចត្រុងឪ្យដាច់ដោយឡែកពីមជ្ឈដ្ឋាន​ពេលនោះអេឡិចត្រុងនឹងស្ថិតនៅក្នុងសភាពមួយដែលយើងពុំអាចកំណត់ដោយវាអាចនឹងស្ថិតនៅទីតាំងណាមួយ (លើឬក្រោម) ឬវាអាចស្ថិតនៅទីតាំងទាំងពីក្នុងពេលណាមួយ ដែលសភាពនេះគេឪ្យឈ្មោះថា (Superposition)។​

## ឯកសារយោង
ChatGPT

**ChatGPT** គឺជា chatbot ដែលបង្កើតឡើងដោយក្រុមហ៊ុន OpenAI ហើយបានបើកអោយប្រើប្រាស់នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២២។ វាអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់កែលម្អ និងដឹកនាំការសន្ទនាឆ្ពោះទៅរកប្រវែង ទម្រង់ រចនាបថ កម្រិតនៃការលម្អិត និងភាសាដែលចង់បាន។ 

នៅខែមករា ឆ្នាំ ២០២៣ វាបានក្លាយជាកម្មវិធីដែលលូតលាស់លឿនបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយទទួលបានចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់ជាង 100 លាននាក់។​​ តម្លៃរបស់ក្រុមហ៊ុន OpenAI​ បាន​កើនឡើងរហូតទៅដល់ ២៩ ពាន់លានដុលា្លរ។   ការចេញផ្សាយរបស់ ChatGPT បានជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍នៃផលិតផលដៃគូប្រកួតប្រជែង រួមមាន Gemini, Ernie Bot, LLaMA, Claude, និង Grok ។  ក្រុមហ៊ុន Microsoft បានបើកដំណើរការ Copilot ដោយផ្អែកលើ GPT-4 របស់ក្រុមហ៊ុន OpenAI ។ អ្នកសង្កេតមួយចំនួនបានលើកការព្រួយបារម្ភអំពីសក្ដានុពលនៃ ChatGPT និងកម្មវិធីស្រដៀងគ្នានេះក្នុងការជំនួសភាពវៃឆ្លាតរបស់មនុស្សឬធ្វើឪ្យធ្លាក់ចុះ បើកការលួចចម្លងឬ ជំរុញព័ត៌មានមិនពិត។  

ChatGPT ត្រូវ​បាន​គេ​ផ្តល់​កិត្តិយស​ជាមួយ​នឹង​ការ​ចាប់​ផ្តើមបន្ទុះនៃ​ AI ដែល​នាំ​ឱ្យ​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍ​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័សដែលមិន​ធ្លាប់​មាន​ពី​មុន​មក​ក្នុង​វិស័យ ​បញ្ញា​សិប្បនិម្មិត ។ 

## ឯកសារយោង
ឃ្វាតូ ដូ ចូប៊ី

***ឃ្វាតូ ដូ ចូប៊ី*** () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល បង្កើត​ឡើងដោយ អង់ដ្រេស លៀបាន និងក្លូឌីយ៉ា ខេ. ប្រីតមេន និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ៦ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០៩ នៅលើ ធីវី រ៉ា-ធីម-ប៊ូម។

## សាច់រឿង 
រូបថ្លុកនិយាយអំពីក្មេងប្រុសអាយុ ៩ ឆ្នាំឈ្មោះ ចូប៊ី (Jobi) ដែលរស់នៅក្នុងបន្ទប់របស់គាត់ជាមួយកង្កែបរបស់គាត់ឈ្មោះ អូស្ការ (Oscar) ។

## តារាសម្តែង 
* ម៉ាថេអ៊ូស ប៉េរីសេ សម្តែងជា ចូប៊ី (Jobi) និង ប៉ាភីឡាស ហ្គូស្តាទីវ៉ាស (Papilas Gustativas)
* ហ្គីលហឺមេ ប្រីហ្គស សម្តែងជា អូស្ការ (Oscar), រី (Rei) និង ប៉ាភីឡាស ហ្គូស្តាទីវ៉ាស (Papilas Gustativas)
* មីរៀម ហ្វីឆឺ សម្តែងជា ម៉ាអេ ដូ ចូប៊ី (Mãe do Jobi)
* ហ្គូស្តាវ៉ូ ប៉េរីរ៉ា សម្តែងជា អ៊ីនឌីអូ (Índio)
* ម៉ារី ហ្វេ សម្តែងជា ប៉ាភីឡាស ហ្គូស្តាទីវ៉ាស (Papilas Gustativas)
* ម៉ាស៊ីអូ ស៊ីម៉ូអេស សម្តែងជា កាពីតៅ (Capitão)
* អង់ដ្រេស លៀបាន សម្តែងជា ឆេហ្វេ (Chefe)

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 
* *ឃ្វាតូ ដូ ចូប៊ី* នៅធីវី រ៉ា-ធីម-ប៊ូម
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុកប្រេស៊ីល
បញ្ញាសិប្បនិម្មិត

រូបភាពតូច|បណ្ដាញណឺរ៉ូន​សិប្បនិមិ្មត (neural networks)
**បញ្ញាសិប្បនិម្មិត** (អង់គ្លេស: artificial intelligence) ឬហៅថា AI គឺជាភាពវៃឆ្លាតរបស់ម៉ាស៊ីន ឬ សូហ្វវែរ ដែលផ្ទុយពីភាពវៃឆ្លាតរបស់ភាវៈមានជីវិតដទៃទៀតជាពិសេសគឺមនុស្ស។ វាជាមុខវិជ្ជាសិក្សាផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រដែលអភិវឌ្ឍ និងសិក្សាអំពីម៉ាស៊ីនឆ្លាតវៃ។ ម៉ាស៊ីនបែបនេះអាចត្រូវបានគេហៅថា AIs។

បច្ចេកវិទ្យា AI ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅទូទាំងវិស័យឧស្សាហកម្ម រដ្ឋាភិបាល និងវិទ្យាសាស្ត្រ។ ការប្រើប្រាស់ល្បីល្បាញមួយចំនួនមានដូចជា៖ ម៉ាស៊ីនស្វែងរកគេហទំព័រ (ឧ. Google Search ) ប្រព័ន្ធណែនាំ (ប្រើដោយ YouTube, Amazon និង Netflix ) ការទំនាក់ទំនងតាមរយៈការនិយាយរបស់មនុស្ស (ដូចជា Google Assistant, Siri, និង Alexa ), រថយន្តបើកបរដោយខ្លួនឯង (ឧទាហរណ៍ Waymo ) ឧបករណ៍បង្កើតនិងច្នៃប្រឌិត (ChatGPT) ការលេងនិងការវិភាគនៅក្នុងហ្គេមយុទ្ធសាស្ត្រ (ដូចជា អុក និង Go)។

លោក Alan Turing គឺជាមនុស្សដំបូងគេដែលធ្វើការស្រាវជ្រាវយ៉ាងច្រើននៅក្នុងវិស័យដែលគាត់ហៅថា បញ្ញាម៉ាស៊ីន (machine intelligence)។  បញ្ញាសិប្បនិម្មិតត្រូវបានរកឃើញជាផ្នែកសិក្សាមួយនៅឆ្នាំ 1956។  វិស័យនេះបានជួបនូវគំនិតសុទិដ្ឋិនិយមជាច្រើន   បន្តបន្ទាប់ដោយរយៈពេលនៃការខកចិត្ត និងការបាត់បង់មូលនិធិ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា រដូវរងា AI ។   ការផ្តល់មូលនិធិ និងការប្រាក់បានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងបន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2012 នៅពេលដែលការសិក្សាស៊ីជម្រៅ (deep learning) មានសមត្ថភាពលើសពីបច្ចេកទេស AI ពីមុនទាំងអស់  និងបន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2017 ហេតុការណ៍នេះកើតឡើងដូចគ្នាចំពេាះ​ transformer architecture ។ នេះបាននាំឱ្យឈានទៅដល់ និទាឃរដូវ AI នៃដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2020 ជាមួយនឹងក្រុមហ៊ុន សាកលវិទ្យាល័យ និងមន្ទីរពិសោធន៍ជាច្រើននៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្កើតរបបគំហើញសំខាន់ៗនៅក្នុងវិស័យបញ្ញាសិប្បនិម្មិត។

កំណើននៃការប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិតក្នុងសតវត្សទី 21 កំពុងជះឥទ្ធិពលដល់ការផ្លាស់ប្តូររបស់សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច ឆ្ពោះទៅរកការបង្កើនស្វ័យប្រវត្តិកម្ម ការសម្រេចចិត្តផ្អែកលើទិន្នន័យ និង ការរួមបញ្ចូលប្រព័ន្ធ AI ទៅក្នុងផ្នែកផ្សេងៗនៃជីវិត ដែលប៉ះពាល់ទៅដល់ទីផ្សារការងារ ការថែទាំសុខភាព រដ្ឋាភិបាល ឧស្សាហកម្ម និងវិស័យអប់រំ។ នេះបង្កើតជាសំណួរអំពីផលប៉ះពាល់ខាងសីលធម៌និងហានិភ័យនៃ AI ដែលជំរុញឱ្យមានការពិភាក្សាអំពីគោលនយោបាយបទប្បញ្ញត្តិ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពនិងអត្ថប្រយោជន៍នៃបច្ចេកវិទ្យា។

## ឯកសារយោង
ការ៉ូសេល

***ការ៉ូសេល*** () គឺជាតេឡេណូវេឡាប្រេស៊ីល បង្កើត​ឡើងដោយ អ៊ីរីស អាប្រាវ៉ាណែល និងសរសេរដោយ អាបេល សាន់តា ឃ្រុហ្ស។ ត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១២ នៅលើ អេសប៊ីធី។

## តារាសម្តែង 
* Rosanne Mulholland សម្តែងជា ប្រ៉ូហ្វេសូរ៉ា ហេលេណា ហ្វឺណាន់ដេស (Professora Helena Fernandes)
* ហ្សង់ ប៉ូលឡូ ខាមប៉ូស សម្តែងជា ស៊ីរីឡូ រីវេរ៉ា (Cirilo Rivera)
* ឡារីសា ម៉ាណូអេឡា សម្តែងជា ម៉ារីយ៉ា ចូអាគីណា មេដសេន (Maria Joaquina Medsen)
* ម៉ៃសា ស៊ីលវ៉ា សម្តែងជា វ៉ាឡេរីយ៉ា ហ្វឺរ៉េរ៉ា (Valéria Ferreira)
* នីកូឡាស តូរ៉េស សម្តែងជា ជៃមេ ប៉ាលីឡូ (Jaime Palillo)
* ស្តេហ្វានី វ៉ាស សម្តែងជា កាមេន ការីលហូ (Carmen Carrilho)
* ហ្គីលហឺមេ សេតា សម្តែងជា ដាវី រ៉ាប៊ីណូវិច (Davi Rabinovich)

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស៊េរីទូរទស្សន៍ប្រេស៊ីល
វីវី វីរ៉ាវេង់តូ

***វីវី វីរ៉ាវេង់តូ*** () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល បង្កើត​ឡើងដោយ អាលេ អាប្រេអ៊ូ និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ១២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៨ នៅលើ ឌិស្កូវើរី គីដស។

## តួអង្គ 
* **វីវី** (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ អាលីសេ រីស) គឺជាក្មេងស្រីចង់ដឹងចង់ឃើញ។
* **ម៉ូឈីលៅ** (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ អ៊ីតាឡូ ស៊ីគីរ៉ា) គឺជាសាកាដូរបស់វីវី។ នៅពេលគាត់ចូលទៅក្នុងចក្រវាលវីរ៉ាវេង់តូ, គាត់ប្រែទៅស្លុដពណ៌លឿង។
* **ឡាង់តេនីញ៉ា** (, បញ្ចូលសំឡេងដោយ៖ អ៊ីតាឡូ ស៊ីគីរ៉ា) គឺជាពិលរបស់វីវី។ នៅពេលគាត់ចូលទៅក្នុងចក្រវាលវីរ៉ាវេង់តូ, គាត់ប្រែទៅកំប្រុក។

## ចេញផ្សាយ 
## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុកប្រេស៊ីល
ប៊ូប៊ូ និងកូនទីទុយ

***ប៊ូប៊ូ និងកូនទីទុយ*** () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល ផលិតដោយ UP! Content co. និងផ្លូត គីដស និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ ២០១៨ នៅលើ ឌីសនីយ៍ ឆានែលនិងឌីសនីយ៍ ជូនៀរនៅអាមេរិកឡាទីន។

## សាច់រឿង 
រូបថ្លុកនិយាយអំពីទីទុយតូចឈ្មោះ ប៊ូប៊ូ (Bubu), បៀល (Biel) និងបូនី (Bonie)  ដែលចូលចិត្តរៀនវត្ថុថ្មីនៅក្នុងព្រៃ។ ប៊ូប៊ូឆ្លាត, បៀលឆ្លាតណាស់ និងបូនីនៅតែរៀននិយាយ។ នៅក្នុងធម្មជាតិ, ក្រុមទីទុយរស់នៅផ្សងព្រេងផ្សេង និងជួបសត្វកំប្លែង។

## តួអង្គ 
* **ប៊ូប៊ូ** (, ) គឺជាទីទុយពណ៌ស្វាយ។
* **បៀល** (, ) គឺជាទីទុយពណ៌លឿងនិងបងប្រុសរបស់ប៊ូប៊ូ។
* **បូនី** (, ) គឺជាទីទុយពណ៌ផ្កាឈូកនិងប្អូនស្រីរបស់ប៊ូប៊ូនិងបៀល។
* **ម៉ាក់ទីទុយ** (, ) គឺជាទីទុយពណ៌ផ្កាឈូក។
* **ឪពុកទីទុយ** (, ) គឺជាទីទុយពណ៌ខៀវ។
* **ជីដូនទីទុយ** () គឺជាទីទុយពណ៌ផ្កាឈូកនិងស។
* **ជីតាទីទុយ** () គឺជាទីទុយពណ៌បៃតងនិងប្រផេះស្រាល។

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុកប្រេស៊ីល
ការបង្ហោះវិញ្ញាណ

រូបភាពតូច|**(Magnetoencephalography)** វិធីសាស្ត្របង្កើតផែនទីនៃសកម្មភាពខួរក្បាលដោយការថតដែនម៉ាញេទិចបង្កើតដោយចរន្តអគ្គិសនីនៅក្នុងខួរក្បាល។
**ការចម្លងនៃខួរក្បាល** (អង់គ្លេស: mind uploading) គឺជាការចម្លងតាមខួរក្បាលដែលក្នុងនោះគេស្កែនខួរក្បាលដើម្បីចម្លងស្ថានភាពចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗទៅក្នុងប្រព័ន្ធឌីជីថល។ បន្ទាប់មក កុំព្យូទ័រនឹងត្រាប់តាមប្រតិបត្តិការព័ត៌មានរបស់ខួរក្បាល ដែលវានឹងដំណើរការដូចទៅនឹងខួរក្បាលនិងបទពិសោធន៍ដើម ហើយមានស្មារតីដឹងខ្លួន ។   

ការស្រាវជ្រាវសំខាន់ៗជាច្រើនកំពុងប្រព្រឹត្តឡើងនៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រប្រព័ន្ធប្រសាទ (neuroscience) និង វិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ រួមទាំងការធ្វើផែនទីនិងការត្រាប់តាមខួរក្បាលសត្វ ការអភិវឌ្ឍន៍នៃស៊ុបពែរកុំព្យូទ័រលឿនជាងមុន ពិភពសិប្បនិម្មិត (virtual reality) ប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងរវាងខួរក្បាល-កុំព្យូទ័រ ការសិក្សាផែនទីនៃការតភ្ជាប់ណឺរ៉ូននៅក្នុងខួរក្បាល និងការទាញយកព័ត៌មានពីខួរក្បាលដែលដំណើរការយ៉ាងសកម្ម។  យោងតាមអ្នកគាំទ្រ ឧបករណ៍និងគំនិតជាច្រើនដែលត្រូវការដើម្បីសម្រេចបានការបង្ហោះវិញ្ញាណគឺមានរួចហើយ ឬកំពុងស្ថិតក្រោមការអភិវឌ្ឍន៍។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកគេនឹងទទួលស្គាល់ថា អ្នកដទៃទៀតគឺនៅមានការប៉ាន់ស្មាននៅឡើយ ប៉ុន្តែអះអាងថាវានៅអាចធ្វើបាន។

## ទិដ្ឋភាពទូទៅ 
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើនជឿថា ចិត្តរបស់មនុស្សមួយភាគធំគឺបង្កើតដោយប្រតិបត្តិការព័ត៌មាននៃ បណ្តាញណឺរ៉ូនរបស់វា។ 

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រផ្នែកប្រព័ន្ធប្រសាទបាននិយាយថា មុខងារសំខាន់ៗដែលប្រព្រឹត្តទៅ ដូចជាការរៀន ការចងចាំ និងស្មារតីដឹងខ្លួន កើតឡើងដោយសារតែដំណើរការរាងកាយនិងអេឡិចត្រូគីមីសុទ្ធសាធក្នុងខួរក្បាល ហើយត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយច្បាប់។ ឧទាហរណ៍ Christof Koch និង Giulio Tononi បានសរសេរនៅក្នុង *IEEE Spectrum* ថា:

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រនិងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រផ្នែកប្រព័ន្ធប្រសាទដ៏ល្បីល្បាញមួយចំនួនបានព្យាករណ៍ថាកុំព្យូទ័រទំនើបៗនឹងមានសមត្ថភាពគិត ហើយថែមទាំងអាចដឹងខ្លួនបាន រួមទាំង Koch និង Tononi,[9] Douglas Hofstadter,[10] Jeff Hawkins,[10] Marvin Minsky,[11] Randal A. Koene និង Rodolfo Llinás។[12]

## ឯកសារយោង
ភីសូណៅតា

***ភីសូណៅតា*** (, ) គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល-កាណាដា បង្កើត​ឡើងដោយ សេលីយ៉ា កាតូង់ដា និងគីកូ មីស្ត្រូរីហ្គោ និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២០ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០០៩ នៅលើ ឌិស្កូវើរី គីដស។

## តួអង្គ 
* **ភីសូណៅតា** (; , ) គឺជាត្រីកន្ទុយបីធំ។ គាត់ហោះចេញពីទឹក។
* **ម៉ារីណា** (, ) គឺជាក្មេងស្រីអាយុ ១០ ឆ្នាំនិងមិត្តល្អបំផុតរបស់ភីសូណៅតា។
* **ស៊ីកូ** (; , ) គឺជាស្វាអាយុ ១២ ឆ្នាំ។
* **ប៉េដ្រូនិងជូកា** (; , ) គឺជាក្មេងប្រុសអាយុ ៨ ឆ្នាំនិងបងប្អូនជីដូនមួយចាស់របស់ម៉ារីណា។

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 
* 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុកប្រេស៊ីល
រាមាធិបតីទី២ (រជ្ជកាលទី២)

**រាមាធិបតីទី២ (រជ្ជកាលទី២) ** ឬ **អង្គទងទី២** (អង់គ្លេស: Reamea Thipadei II/2nd reign) or (Ang Tong II) (ប្រ.ស|គ.ស ១៦៩៥-១៧៥៧) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៧៥៥-១៧៥៧) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ នៅរាជធានីឧដុង្គ ព.សករាជ ២២៩៩ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៧៥៥ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៦៧៨ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា **ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះអង្គទងរាជាធិរាជ រាមាធិបតី** ព្រះអង្គជាបុត្រ ព្រះរាមាធិបតីទី១ នៃ អង្គពញ្ញាយ៉ង ទ្រង់ឡើងសោយរាជបន្តពី ព្រះជ័យជេស្ឋាទី៤ ដែលជាចៅក្មួយរបស់ទ្រង់ ។

## អណ្ណាមឈ្លានពានកម្ពុជា គ.សករាជ ១៧៥៧ 
**Annam invaded Cambodia, 1757 AD**

គ.សករាជ ១៧៥៧ ព្រះចៅក្រុងហ្វេ បានចាត់ឱ្យមេទ័ពអណ្ណាមនាម "គូកុង" លើកទ័ពចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) ចូលឈ្លានពានកម្ពុជា ដើម្បីច្បាំងយកបន្ទាយភ្នំពេញ ពេលនោះ ព្រះរាមាធិបតីទី២ បានយាងចេញពីរាជធានីឧដុង្គ មកគង់នៅបន្ទាយភ្នំពេញដើម្បីត្រួតពលទ័ពដោយផ្ទាល់ និង បានចាត់ឱ្យកងទ័ពកម្ពុជា ២,៥០០០ (ជាង២មុឺននាក់) ចូលច្បាំងនិងកងទ័ពអណ្ណាម ដើម្បីការពារបន្ទាយភ្នំពេញ ។ កងទ័ពកម្ពុជាបានច្បាំងឈ្នះកងទ័ពអណ្ណាមនៅសមរភូមិភ្នំពេញ ពួកអណ្ណាម ក៏ដកទ័ពត្រឡប់ទៅវិញ ព្រះរាមាធិបតីទី២ អបអរជ័យជំនះនេះមិនប៉ុន្មាន ប្រមាណជា ៣ខែក្រោយមក ព្រះរាមាធិបតីទី២ ក៏ត្រូវព្រះអង្គណន ដែលជាបុត្រ របស់ព្រះឧទ័យរាជាទី២ ចូលដៃជាមួយពួកអណ្ណាម ហើយលួចធ្វើឃាត បានសម្រេចនៅបន្ទាយភ្នំពេញ ក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ ១៧៥៧ នៃគ.សករាជ ។ ក្រោយពេលព្រះរាមាធិបតីទី២ យាងសោយទិវង្គតទៅ ព្រះអង្គណននៅតែមិនអាចឡើងសោយរាជបាន ក៏ព្រោះតែដែនដីរដ្ឋបាលកណ្ដាល និង គ្រឿងសម្រាប់ឡើងសោយរាជ គឺស្ថិតនៅរាជធានីឧដុង្គ ក្រោមការមើលខុសទ្រូវដោយបុត្ររបស់ទ្រង់គឺ ព្រះអង្គតន់ទី២ ដូចនេះហើយ ព្រះអង្គតន់ទី២ ក៏ឡើងសោយរាជបន្តពីព្រះបិតាខ្លួន ក្នុងឆ្នាំ ១៧៥៧ នៃគ.សករាជ ដែលយកព្រះនាមសម្រាប់រាជថា "ព្រះនរាយណ៍រាជា" ។

## តំណភ្ជាប់ រជ្ជកាលគ្រងរាជ 
## ឯកសារយោង
ប៉េលីមប៉ស

***ប៉េលីមប៉ស*** () គឺជាភាពយន្តគំនូរជីវចលប្រេស៊ីលឆ្នាំ ២០២២, ផលិតដោយ គ្លូបូ ហ្វីលមេស, ប៊ូរីទី ហ្វីលមេស, ក្លូប និង Sony Pictures Releasing International និងដឹកនាំដោយ អាលេ អាប្រេអ៊ូ។

## តារាសម្តែង 
* ឡូរ៉េង់សូ តារ៉ាង់តេលី សម្តែងជា ក្លាអេ (Claé)
* ជូលីយ៉ា បេនីតេ សម្តែងជា ប្រ៊ូអូ (Bruô)
* ស្តេនីអូ ហ្គាសៀ សម្តែងជា ចូអៅ-ដេ-បារ៉ូ (João-de-Barro)
* នីល ម៉ាខុនដេស សម្តែងជា ប៉ៃ (Pai) និង សូលដាដូស (Soldados)
* រ៉ូសា រ៉ូសាហ សម្តែងជា ម៉ាអេ (Mãe)

## ការឆ្លើយតប 
### ការឆ្លើយតបសំខាន់ 
នៅលើ អោមេលេតេ ខ្សែភាពយន្តនេះមានការវាយតម្លៃជាមធ្យម ៤/៥។

### រង្វាន់ 
## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តប្រេស៊ីល
Shrek

***Shrek*** គឺជាភាពយន្តគំនូរជីវចលអាមេរិកឆ្នាំ ២០០១, ផលិតដោយ DreamWorks Animation និងដឹកនាំដោយ Andrew Adamson និង Vicky Jenson ។

## តារាសម្តែង 
* Mike Myers សម្តែងជា Shrek
* អេ​ដ​ឌី មឺ​ហ្វី សម្តែងជា Donkey
* កាមេរ៉ូន ដីយ៉ាស សម្តែងជា Princess Fiona
* John Lithgow សម្តែងជា Lord Farquaad
* Vincent Cassel សម្តែងជា "Monsieur" Robin Hood
* Conrad Vernon សម្តែងជា Gingerbread Man
* Chris Miller សម្តែងជា Magic Mirror និង Geppetto
* Cody Cameron សម្តែងជា ពីណូគីយ៉ូ (Pinocchio)

## ការឆ្លើយតប 
នៅលើ Rotten Tomatoes ខ្សែភាពយន្តនេះមានអត្រាការយល់ព្រម ៨៨% ដោយផ្អែកលើការវាយតម្លៃចំនួន ២១១ ដោយមានការវាយតម្លៃជាមធ្យម ៧.៨/១០។ នៅលើ Metacritic ខ្សែភាពយន្តនេះមានការវាយតម្លៃជាមធ្យម ៨៤/១០០ ដោយអ្នកប្រើប្រាស់ ៣៤ នាក់។ នៅលើ អោមេលេតេ ខ្សែភាពយន្តនេះមានការវាយតម្លៃជាមធ្យម ៥/៥។

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តអាមេរិក
ស៊ីកា អេ អូស កាម៉ាឡេអូអេស

***ស៊ីកា អេ អូស កាម៉ាឡេអូអេស*** () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល បង្កើត​ឡើងដោយ អារី នីកូឡូស៊ី និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២១ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០១៤ នៅលើ ធីវី ប្រាស៊ីល។

រដូវកាលទី ២ ត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែមករា ឆ្នាំ ២០១៧។

## តារាសម្តែង 
* ណាង់ដា ប៉េរីនី សម្តែងជា ស៊ីកា (Zica)
* រ៉ូប៊ីសុន គូម៉ូដេ សម្តែងជា ហ្គី (Gui)
* មេលីសា ហ្គាសៀ សម្តែងជា ស្តេហ្វានី (Stephanie)
* ព្រីស៊ីឡា ហ្វ្រាង់កូ សម្តែងជា ហ្គាប៊ី (Gaby)
* ហ្វីលីព សាវៀរ សម្តែងជា កាកូ (Caco)
* អេឌូអាដូ ចាឌីម សម្តែងជា សេ (Zé) និង អាល់ហ្វ្រេដូ (Alfredo)
* ហ្វាប៊ីអូ លូស៊ីង់ដូ សម្តែងជា ប្រ៊ូណូ (Bruno)
* សូនីយ៉ា ប៉េរ៉េស សម្តែងជា ប្រូហ្វេសូរ៉ា តានីយ៉ា (Professora Tânia)
* រ៉ាជែល រីប៉ានី សម្តែងជា វឺជីញ៉ា (Virgínia)
* រ៉ាកែល ម៉ារីញ៉ូ សម្តែងជា ដៃយ៉ានេ (Daiane)
* យូរី ឆេស្មេន​ សម្តែងជា បូប (Bob)
* រេណាតា កាល់ម៉ុន សម្តែងជា ណាឌីយ៉ា (Nádia)

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* *ស៊ីកា អេ អូស កាម៉ាឡេអូអេស* នៅធីវី ប្រាស៊ីល
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុកប្រេស៊ីល
គណបក្ស កម្លាំងជាតិ

alt=រូបសញ្ញាគណបក្សកម្លាំងជាតិរបស់លោកស៊ុន ចន្ធី|រូបភាពតូច|គណបក្សកម្លាំងជាតិ
គណបក្សកម្លាំងជាតិ ហៅកាត់ថា NPP ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយលោក ស៊ុន ចន្ធី អតីតប្រធានប្រតិបត្តិគណបក្សសង្រ្គោះជាតិខេត្តកំពង់ធំ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាមនុស្សចំណិតរបស់លោកស្រី កែ សុវណ្ណរត្ន និងលោក ម៉ែន សុថាវរិន្រ្ទ ។ គណបក្សនេះបានកំពុងធ្វើសកម្មភាពក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា និងការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ខេត្ត ក្រុងស្រុកខណ្ឌ ឆ្នាំ២០២៤ ដោយគ្មានអង្គបោះឆ្នោត។

## ប្រវត្តិគណបក្ស 
គណបក្សកម្លាំងជាតិ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយស្ថាបនិកឈ្មោះ ស៊ុន ចន្ធី ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាប្រធានប្រតិបត្តិគណបក្សភ្លើងទៀនខេត្តកំពុងធំ។

គណបក្សនេះ ត្រូវបានគេអះអាងថា ក្រុមដឹកនាំអតីតគណបក្សភ្លើងទៀន ផ្តល់មធ្យោបាយឱ្យបង្កើត ដើម្បីត្រៀមក្នុងការចូលរួមបោះឆ្នោត ក្រោយពីគណបក្សភ្លើងទៀនត្រូវបានឝ.ជ.ប មិនអនុញ្ញាតឱ្យចូលរួមបោះឆ្នោតបាន ដោយមូលហេតុខ្វះឯកសារ(លិខិតដែលបញ្ជាក់ថាគណបក្សបានចុះបញ្ជីនៅក្រសួងមហាផ្ទៃ) ប៉ុន្តែក្រោយពីបង្កើតរួច នៅចុងឆ្នាំ២០២៣ លោក ស៊ុន ចន្ធី មិនព្រមឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សភ្លើងទៀនចូលរួមដឹកនាំ។ ទើបមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងការដណ្តើមគ្នាយកដំណែង។ ក្នុងការបោះឆ្នោតអសកល ពោលគឺការបោះឆ្នោតក្រុមព្រឹទ្ធសភា និងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងក្រុមប្រឹក្សារាជធានី-ខេត្ត ក្រុង-ស្រុក-ខណ្ឌឆ្នាំ២០២៤ គណបក្សនេះបានប្រជែងយ៉ាងខ្លាំងក្លាសម្រាប់ការដណ្តើមសំឡេងការគាំទ្រ ដោយរួមទាំងការវាយប្រហារ និងគៀងគរឱ្យមានការបាតុកម្មប្រឆាំងមេដឹកនាំគណបក្សភ្លើងទៀនទៀតផង។ ជាលទ្ធផល គណបក្សកម្លាំងជាតិ មិនអាចដណ្តើមបានអាសនៈព្រឹទ្ធសភានោះទេ គឺបានត្រឹមធ្វើឱ្យគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ដែលទទួលបេសកម្មពីគណបក្សភ្លើងទៀន បាត់បង់អាសនៈដែលត្រូវរំពឹងទុកថានឹងបាន ទៅបក្សប្រជាជនកម្ពុជា តែប៉ុណ្ណោះ។

## មេដឹកនាំ 
តាមសកម្មភាព គណបក្សនេះត្រូវបានគេដឹងថា ធ្វើទៅតាមការរៀបចំរបស់អ្នកនយោបាយក្រៅស្រុក ។ ប៉ុន្តែ សមាជដែលទទួលស្គាល់ដោយក្រសួងមហាផ្ទៃ គណបក្សនេះ ជ្រើសតាំងលោក ស៊ុន ចន្ធី ជាប្រធាន លោក ជា មុន្នី ជាអនុប្រធាន លោក សុខ គឹមសេង ជាប្រធានគណៈកម្មការប្រតិបត្តិ និងថ្នាក់ដឹកនាំមួយចំនួនទៀត។
ឆ្នាំ ១៩៧៥

**គ.ស. ១៩៧៥**​ ត្រូវ​នឹង ព.ស. ២៥១៩ ជាឆ្នាំសកលចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃពុធ តាមប្រតិទិនគ្រីកូរី ហើយជាឆ្នាំទី ១៩៧៥ នៃសកលសករាជ និងគ្រិស្តសករាជ។ ជាឆ្នាំទី ៩៧៥ នៃសហវត្សទី ២ ជាឆ្នាំទី ៧៥ នៃសតវត្សទី ២០ និងជាឆ្នាំទី ៦ នៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០

ឆ្នាំនេះក៏ត្រូវបានប្រកាសជាឆ្នាំអន្តរជាតិរបស់ស្ត្រីដោយអង្គការសហប្រជាជាតិផងដែរ និងឆ្នាំបេតិកភណ្ឌស្ថាបត្យកម្មអឺរ៉ុបដោយក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប

## មេដឹកនាំកម្ពុជា 
## ព្រឹត្តិការណ៍ 
## ថ្ងៃខួបកំណើត 
## ថ្ងៃ​មរណភាព 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឆ្នាំ ១៩៧៥
ប្រីចូស

***ប្រីចូស*** () គឺជាភាពយន្តគំនូរជីវចលប្រេស៊ីលឆ្នាំ ២០០៧, ផលិតដោយ តេកណូកេណា (Tecnokena) និងដឹកនាំដោយ ប៉ូលឡូ មូញ៉ូស។

## តារាសម្តែង 
* "វ៉ាដេកូ" សម្តែងជា បាង់ដីរ៉ា (Bandeira)
* ម៉ារីណូ ជូនៀរ សម្តែងជា តាលេស (Tales)
* រ៉េណេត លីយ៉ុង សម្តែងជា ចៃរស៊ិញ៉ូ (Jairzinho)
* Mário Shoemberger សម្តែងជា រ៉ាតៅ (Ratão), អូឡាវ៉ូ (Olavo)
* "វេឡា" សម្តែងជា ចាហ្គារ (Jaguar)
* Enéas Lour សម្តែងជា រូប៊ីណិលសុន (Rubinelson), ដរ. ន័របេតូ (Dr. Norberto)
* ម៉ូរ៉ូ សាណាតា សម្តែងជា រ៉ាតៅស៊ិញ៉ូ (Ratãozinho), ភី. ឌូម៉ុន (P. Dumont)
* ហ្វាប៊ីអ៊ូឡា ណាស៊ីមេង់តូ សម្តែងជា ឌូម៉ុនស៊ិញ៉ូ (Dumontzinho), តីយ៉ា សាប៉ា (Tia Sapa)
* មីសែល ពូចី សម្តែងជា តីយ៉ា តាទូស៊ីញ៉ា (Tia Tatuzinha), កូរូជីញ៉ា (Corujinha)
* សេលីយ៉ា រីប៊ីរ៉ូ សម្តែងជា តីយ៉ា កាឡាំងហ្គា (Tia Calanga)
* ជេរ៉ាល់ដូ ភីអូលី សម្តែងជា មេស្ទ្រេ ស៊ូគូរី (Mestre Sucuri)
* តូនីញ៉ូ ដូមីងហ្គេស សម្តែងជា កាប៉ាងហ្គា ហ្គាតូ (Capanga Gato), ដរ. វីតាល់ (Dr. Vital)
* ឈីកូ ណូហ្គីរ៉ា សម្តែងជា ណារ៉ាឌ័រ ដូ ចូហ្គោ (Narrador do jogo)
* រេជីណា វ៉ូហ្គេ សម្តែងជា កូប្រា កូរ៉ាលីណា (Cobra Coralina)
* រ៉ូប៊ឺតា ស្តូរ៉េលី សម្តែងជា កុំពូតាឌ័រ (Computador), អារ៉ារីញ៉ា (Ararinha)
* Leandro Schettini សម្តែងជា កាប៉ាងហ្គា កាឆូរ៉ូ (Capanga Cachorro)
* តាលេស មូញ៉ូស សម្តែងជា បេបេ រ៉ាតៅស៊ិញ៉ូ (Bebê Ratãozinho), បេបេ ចាហ្គារ (Bebê Jaguar)
* ប៉ូលឡូ មូញ៉ូស សម្តែងជា កាប៉ាងហ្គា រ៉ាតូ (Capanga Rato), ដូណា ជីណា (Dona Gina)

## មើលបន្ថែម 
* ប្រីចូស - អា ផ្លរ៉េស្តា អេ ណូសា
* ប្រីចូស (ស៊េរី​ទូរទស្សន៍)
* ប្រីចូស ៣ - មេហ្គាវីរុស

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តប្រេស៊ីល
ប្រីចូស - អា ផ្លរ៉េស្តា អេ ណូសា

***ប្រីចូស - អា ផ្លរ៉េស្តា អេ ណូសា*** () គឺជាភាពយន្តគំនូរជីវចលប្រេស៊ីលឆ្នាំ ២០១២, ដឹកនាំដោយ ប៉ូលឡូ មូញ៉ូស។ ភាពយន្តនេះគឺជារឿងភាគរបស់ *ប្រីចូស* (២០០៧)។

## តារាសម្តែង 
* ប៉ូលឡូ មូញ៉ូស សម្តែងជា តាលេស (Tales)
* រ៉េណេត លីយ៉ុង សម្តែងជា ចៃរស៊ិញ៉ូ (Jairzinho)
* វ៉ាដេកូ ស្ឆេទីនី សម្តែងជា បាង់ដីរ៉ា (Bandeira)
* ហ្វាប៊ីអ៊ូឡា ណាស៊ីមេង់តូ សម្តែងជា ឌូម៉ុនស៊ិញ៉ូ (Dumontzinho)
* ម៉ាសេឡូ តាស សម្តែងជា មីស្តឺ ប៊ីដេស្ត្រូយ (Mr. Birdestroy)
* មីសែល ពូចី សម្តែងជា ផានដីញ៉ា (Pandinha)
* អាន់តូនីអូ អាប៊ូចាមរ៉ា សម្តែងជា អាល់ កូកូវ៉ា (Al Corcova)
* អង់ដ្រេ អាប៊ូចាមរ៉ា សម្តែងជា រ៉ាតៅ (Ratão)
* ហេលីអូ បាបូសា សម្តែងជា Sam Baldeagle
* វេលីងតុន វេឡា សម្តែងជា ចាហ្គារ (Jaguar)
* Enéas Lour សម្តែងជា រូប៊ីណិលសុន (Rubinelson)
* ម៉ូរ៉ូ សាណាតា សម្តែងជា ភី. ឌូម៉ុន (P. Dumont)
* រេជីណា វ៉ូហ្គេ សម្តែងជា ម៉ាដាមេ អ៊ីស៊ីស (Madame Ísis)
* ឡេទីសីយ៉ា លីតេ សម្តែងជា ម៉ាយ៉ា (Maya)

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តប្រេស៊ីល
ឧដុង្គម៉ែជ័យ

ក្រុង ឧដុង្គម៉ែជ័យ មានទីតាំងស្ថិតនៅតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ ៥១ ដែលបំបែកចេញពីស្រុកឧដុង្គ។ ហើយមាន៥សង្កាត់

•សង្កាត់វាំងចាស់
•សង្កាត់វាលពង់
•សង្កាត់ត្រាចទង
•សង្កាត់ព្រះស្រែ
•សង្កាត់ក្សេមក្សាន្ត
លីគកំពូលកម្ពុជា (2023-2024)

**លីគកំពូលកម្ពុជា ២០២៣-២០២៤** (អង់គ្លេស: Cambodian Premier League 2023-2024) គឺជា 
រដូវកាលទី 37 នៃលីគកំពូលកម្ពុជា ដែលជាលីគអាជីពកំពូលរបស់កម្ពុជាសម្រាប់ក្លឹបបាល់ទាត់សមាគម ចាប់តាំងពីការបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2005 ។ រដូវកាលនេះបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី 5 ខែសីហា ឆ្នាំ 2023 ហើយនឹងបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី 12 ខែឧសភា ឆ្នាំ 2024 ដែលជារដូវកាលដំបូងដែលត្រូវលេងក្នុងរយៈពេល 2 ឆ្នាំ​ ។ ការប្រកួតដោយក្លឹបចំនួន 10 វាដំណើរការលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ជាមួយនិងការកាត់ក្រុមចោលធ្លាក់ទៅ លីគលំដាប់ទី២ ។

## អំពីក្លឹប រដូវកាល ២០២៣-២០២៤ 
**About Clubs 2023-2024 season**

ក្លឹបសរុបចំនួន ១៦ បានលេងនៅក្នុងលីគកម្រិតខ្ពស់របស់កម្ពុជា ចាប់តាំងពីការចាប់ផ្តើមរបស់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ ។ លោក Satoshi Saito នាយកប្រតិបត្តិក្រុមហ៊ុនខេមប៊ូឌានព្រីមៀរលីគ (CPL) ការប្រកួតពានរង្វាន់ជើងឯកលីគកំពូល ២០២៣-២០២៤ (Cambodian Premier League 2023-2024) នឹងបន្ថែម ២ក្លិប ដែលមកពី កម្ពុជាលីគ២ ។ 
យោងទៅលើគោលការណ៍របស់ក្រុមហ៊ុនCPL ក្លឹបនៃលីគ២ អាចត្រូវជាប់មកលេងនៅលីគកំពូល (Promote) គឺ​ ក្លឹបចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១ដល់លេខ៣ នៃលីគ២ ប៉ុន្ដែប្រសិនជាក្លិបទាំង៣នោះ មិនមានក្លឹបណា មានគ្រប់លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ ស្របតាមការឆ្លើយតបរបស់ក្រុមហ៊ុន CPL ទេ ឱកាសឡើងមកលីគកំពូល ត្រូវផ្ទេរទៅក្លឹបដែលមានចំណាត់ថ្នាក់បន្ទាប់ ប្រសិនជាក្លឹបនោះ មានគ្របលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ ។ 
គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ការប្រកួត Cambodian Premier League រដូវកាលនេះ នឹងត្រូវចាប់ផ្ដើមពីថ្ងៃទី៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ ហើយនឹងបញ្ចប់ទៅវិញនៅអំឡុងខែ ឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ក្លឹបចំនួន ១០ ខាងក្រោមកំពុងប្រកួតប្រជែងក្នុងលីគកំពូលកម្ពុជា នារដូវកាលឆ្នាំ ២០២៣-២០២៤ នេះ ។

## បុគ្គលិក និង កញ្ចប់ឧប្ថម្ភ 
**Personnel and kits**

## តារាងលីគកំពូល 
* លីគកំពូលកម្ពុជា គិតត្រឹមសប្ដាហ៍ទី៣០ 
Week 30 (2024)

## ឯកសារយោង​
ប្រីចូស (ស៊េរី​ទូរទស្សន៍)

***ប្រីចូស*** () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល បង្កើត​ឡើងដោយ ប៉ូលឡូ មូញ៉ូស និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០១៤ នៅលើ ធីវី ប្រាស៊ីល។ ផ្អែកលើភាពយន្តឆ្នាំ ២០០៧ ដែលមានឈ្មោះដូចគ្នា។

## តួអង្គ 
* **តាលេស** () គឺជាខ្លា​រខិននិងអ្នកដឹកនាំក្រុម។
* **ចៃរស៊ិញ៉ូ** () គឺជាណាស៊ូអា។
* **បាង់ដីរ៉ា** () គឺជាអែន​អុីត​ទ័រពណ៌ខៀវជាមួយសក់ពណ៌ត្នោត។
* **ឌូម៉ុនស៊ិញ៉ូ** () គឺជាបក្សីពណ៌​ទឹកក្រូចនិងទេពកោសល្យរបស់ក្រុម។
* **រ៉ាតៅ** () គឺជាអូប៉ូស៊ូមនិងចោរប្លន់វីឡា ដូស​ ប្រីចូស (Vila dos Brichos)។
* **រ៉ាតៅស៊ិញ៉ូ** () គឺជាកណ្តុរពណ៌ត្នោតនិងកូនប្រុសរបស់រ៉ាតៅ។
* **ប៉ាទ្រីសៀ "ប៉ាកា"** () គឺជាប៉ាកាពណ៌ផ្កាឈូក។
* **មីសែលេ "មីកា"** () គឺជាស្វា។
* **ចាកេលីនេ "ចាកា"** () គឺជាក្រពើ។
* **ចាហ្គារ** () គឺជាខ្លា​រខិន, អ្នកដឹកនាំដ៏អស្ចារ្យរបស់វីឡា ដូស​ ប្រីចូស, គ្រូបង្រៀនសាលានិងឪពុករបស់តាលេសនិងតេមីស។
* **ភី. ឌូម៉ុន** () គឺជាគឺជាបក្សីពណ៌​ទឹកក្រូចនិងឪពុករបស់ឌូម៉ុនស៊ិញ៉ូ។
* **រូប៊ីណិលសុន** () គឺជាក្រពើនិងឪពុករបស់ចាកានិងណេលស៊ីញ៉ូ។
* **ម៉ាដាមេ អ៊ីស៊ីស** () គឺជាបបែលពណ៌ស្វាយ។
* **អូន់ស៊ីលីយ៉ា** () គឺជាខ្លា​រខិន, គ្រូបង្រៀនគណិតវិទ្យានិងម្តាយរបស់តាលេសនិងតេមីស។
* **តេមីស** () គឺជាខ្លា​រខិននិងប្អូនប្រុសរបស់តាលេស។
* **ជូជូ កាម៉ារ៉ូ** () គឺជាសេកពណ៍បៃតងជាមួយសក់ពណ៌​ទង់ដែង។ នាងគឺជាអ្នកធ្វើបទបង្ហាញកម្មវិធី "ជូជូ កាម៉ារ៉ូ"។
* **ដូណា ជីណា** () គឺជាតាភីរពណ៌ផ្កាឈូកនិងម្តាយចិញ្ចឹមរបស់ចៃរស៊ិញ៉ូ។
* **ម៉ាយ៉ា** () គឺជាខ្លា​រខិនឥណ្ឌា។
* **ម៉ានូអែល** () គឺជាគោ​សមុទ្រពណ៌ខៀវនិងគ្រូបង្រៀនហែលទឹក។
* **ប៉ូរ៉ាគេ** () គឺជាអន្ទង់អគ្គិសនី​។

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុកប្រេស៊ីល
តៃណា - អ៊ូម៉ា អវ៉េង់ទូរ៉ា ណា អាម៉ាហ្សូនីយ៉ា

***តៃណា - អ៊ូម៉ា អវ៉េង់ទូរ៉ា ណា អាម៉ាហ្សូនីយ៉ា*** () គឺជាភាពយន្តផ្សងព្រេងប្រេស៊ីលឆ្នាំ ២០០០, ដឹកនាំដោយ តានីយ៉ា ឡាម៉ាកា និងសឺជីអូ ប្លូច និងចែកចាយដោយ អេអ៊ូរ៉ូប៉ា ហ្វីលមេស។

## តារាសម្តែង 
* អេអូនីសេ បាយ៉ា សម្តែងជា តៃណា (Tainá)
* កៃអូ រ៉ូមី សម្តែងជា ចូនីញ៉ូ (Joninho)
* អាលេចសង់ដ្រេ សាជីយ៉ា សម្តែងជា សូបា (Shoba)
* ប្រានកា កាម៉ាហ្គោ សម្តែងជា អ៊ីសាប៊ែល (Isabel)
* បេទី អេតាល់ សម្តែងជា មីស មេក (Miss Meg)
* លូអ៊ីស កាឡូស ទូរីញ៉ូ សម្តែងជា មីសត័រ ស្មីត (Mr. Smith)
* ចៃរ៉ូ ម៉ាតូស សម្តែងជា រូឌី (Rudi)
* រូយ ប៉ូឡាណាហ សម្តែងជា វ៉ូ ធីហ្គេ (Vô Tigê)
* លូស៊ីយ៉ាណា រីហ្គីរ៉ា សម្តែងជា ទីគីរី (Tikiri)
* ឆាលស៍ ប៉ារ៉ាវ៉េន់ទី សម្តែងជា បូកា (Boca)
* ម៉ាកូស អាប៉ូឡូ សម្តែងជា ប៊ីរីបា (Biriba)
* ណាឌីនេ វូលៀមេវ៉ូស សម្តែងជា (Catú) (សំឡេង)
* ហ្គីលហឺមេ ប្រីហ្គស សម្តែងជា លូដូ (Ludo) (សំឡេង)
* អាហ្វុនសូ សេហ្គូរ៉ា សម្តែងជា អៃដា (Aida) (សំឡេង)
* ចាកេលីនេ អារ៉ាស៊ីម៉ា សម្តែងជា យេម៉ាន់ចាក (Yemanjac)

## មើលបន្ថែម 
* តៃណា ២ - អា អវ៉េង់ទូរ៉ា កូង់ទីនូអា
* តៃណា -  អា អូរីជេម
* តៃណា អេ អូស ហ្គាឌីអូអេស ដា អាម៉ាហ្សូនីយ៉ា

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 
* 
* 
* 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តប្រេស៊ីល
អេនដ្រយ

**ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការអេនដ្រយ** (អង់គ្លេស:Android) ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការអេនដ្រយ គឺជាប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការចល័តមួយ (៣២ប៊ីត និង ៦៤ប៊ីត) ដោយផ្អែកលើកំណែដែលបានកែប្រែនៃខឺណែលលីនុច និងកម្មវិធីប្រភពបើកចំហផ្សេងទៀត ដែលត្រូវបានរចនាឡើងជាចម្បងសម្រាប់ឧបករណ៍ចល័តអេក្រង់ប៉ះដូចជាស្មាតហ្វូន និងថេប្លេត។  ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការអេនដ្រយ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសម្ព័ន្ធអ្នកអភិវឌ្ឍន៍ដែលគេស្គាល់ថាបើកសម្ព័ន្ធភាពទូរសព្ទ (Open Handset Alliance) ទោះបីជាកំណែដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយបំផុតរបស់វាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយហ្គូហ្គលក៏ដោយ។  វាត្រូវបានដាក់បង្ហាញនៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៧ ជាមួយនឹងឧបករណ៍អេនដ្រយ ពាណិជ្ជកម្មដំបូងគេគឺ អេតធីស៊ីឌ្រៀម (HTC Dream) ដែលត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៨។
រូបភាពតូច|និមិត្តសញ្ញាអេនដ្រយ
ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការដែលលក់ដាច់បំផុតទូទាំងពិភពលោកនៅលើស្មាតហ្វូនចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១១ និងនៅលើថេប្លេតចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៣ គិតត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២១ វាមានអ្នកប្រើប្រាស់សកម្មប្រចាំខែជាង ៣ពាន់លាននាក់ ដែលជាមូលដ្ឋានដំឡើងធំបំផុតនៃប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការណាមួយនៅក្នុងពិភពលោក និងជាខែមករា ឆ្នាំ២០២១ ហាងហ្គូហ្គលផ្លេយ (Google Play) មានលក្ខណៈពិសេសជាង ៣លានកម្មវិធី។ ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការអេនដ្រយទី១៤ ដែលបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ គឺជាកំណែចុងក្រោយបំផុត ហើយប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការអេនដ្រយ ១២.១/១២L ដែលទើបចេញថ្មីៗនេះ រួមមានការកែលម្អជាក់លាក់ចំពោះទូរសព្ទដែលអាចបត់បាន ថេប្លេត អេក្រង់ទំហំផ្ទៃកម្មវិធី និងក្រូមប៊ុក (Chromebooks)។  

## ឯកសារយោង
ប្រ៊ូណា អាប់ឌុលឡា

**ប្រ៊ូណា អាប់ឌុលឡា** () គឺជាសម្តែងតួស្រីជនជាតិប្រេស៊ីលធ្វើការជាចម្បងនៅបូលីវូដ។ នាងបានដើរតួជា "ម៉ារី" នៅក្នុងភាពយន្ត *ហ្រ្គែន ម៉ាសទី* និង "ជីសែល" នៅក្នុង *I Hate Luv Storys* (២០១០) របស់ ពូនីត ម៉ាលហូត្រា។

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងប្រេស៊ីល
តៃណា ២ - អា អវ៉េង់ទូរ៉ា កូង់ទីនូអា

***តៃណា ២ - អា អវ៉េង់ទូរ៉ា កូង់ទីនូអា*** () គឺជាភាពយន្តផ្សងព្រេងប្រេស៊ីលឆ្នាំ ២០០៤, ដឹកនាំដោយ ម៉ៅរ៉ូ លីម៉ា។ ភាពយន្តនេះគឺជារឿងភាគរបស់ *តៃណា - អ៊ូម៉ា អវ៉េង់ទូរ៉ា ណា អាម៉ាហ្សូនីយ៉ា* (២០០០)។

## តារាសម្តែង 
* អេអូនីសេ បាយ៉ា សម្តែងជា តៃណា (Tainá)

* គ្រីស គូតូ សម្តែងជា ស៊ូស៊ូ (Zuzu)
* កាឌូ ម៉ូលីតេណូ សម្តែងជា ហ្គាស្ប៉ារ (Gaspar)
* វិទ័រ ម៉ូរ៉ូស៊ីនី សម្តែងជា កាលីតូស (Carlitos)
* អារីលេនេ រ៉ូឌ្រីហ្គេស សម្តែងជា កាទីទី (Catiti)
* ប៉ាទ្រីក រ៉ានៀរ៉េ សម្តែងជា Tequan Richmond
* Leandro Hassum សម្តែងជា សេ ហ្គ្រីឡូ (Zé Grilo)
* អារ៉ាមីស ទ្រីនដាដេ សម្តែងជា ឡាក្រៃយ៉ា (Lacraia)
* រ៉ូនី វីលេឡា សម្តែងជា កាការ៉ា (Carcará)
* រូយ ប៉ូឡាណាហ សម្តែងជា វ៉ូ ធីហ្គេ (Vô Tigê)
* ដានីយ៉ែល ម៉ុនឌូរូគូ សម្តែងជា ប៉ាជេ តាទូ ភីធូណា (Pajé Tatu Pituna)
* ហ្គីលហឺមេ ប្រីហ្គស សម្តែងជា លូដូ (Ludo) (សំឡេង)

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តប្រេស៊ីល
ពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រឹត

រូបភាពតូច|220x220ភីកសែល|**ពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រឹត**
**ពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រឹត (Presh Suramarit Buddhist High School)** ជាគ្រឹះស្ថានពុទ្ធិកមធ្យមសិក្សារបស់រដ្ឋដ៏ធំជាងគេផ្នែកពុទ្ធចក្រនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា តាំងពីសម័យដើមមកទល់នឹងពេលបច្ចុប្បន្ន ដោយពីសម័យមុនសាលានេះមានឈ្មោះដើមថា"សាលាបាលីជាន់ខ្ពស់" ក្នុងឆ្នាំ១៩២២ លុះក្រោយមកតាមព្រះរាជប្រកាសលេខ២៦៥ ន.ស ចុះថ្ងៃទី១៨ ឧសភា ឆ្នាំ១៩៥៥ បង្គាប់សាលាបាលីជាន់ខ្ពស់មាននាមថា គ្រឹះស្ថានមធ្យមសិក្សានៃពុទ្ធសាសនា ហើយព្រះរាជប្រកាសលេខ ៣៨៨ ន.ស ចុះថ្ងៃទី៤ កក្កដា ឆ្នាំ១៨៥៥ បានប្រែឈ្មោះទៅជា "**ពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រឹត**"វិញ។

រូបអគារសិក្សាដែលបន្សល់ទុកដល់ពេលបច្ចប្បន្ននេះ បានសម្ភោធប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៧ ដោយសម្តេចព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ទ្រង់កសាង។ពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រឹត

ពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រឹត ជាផ្នែកមួយនៃអគ្គាធិការដ្ឋានពុទ្ធិកសិក្សាជាតិនៃក្រសួងធម្មការនិងសាសនា ដែលមានទីតាំងនៅតាមបណ្តាយវិថីឧកញ៉ាឈុន សង្កាត់ចតុមុខ ខណ្ឌដូនពេញ រាជធានីភ្នំពេញ  យោងតាមអនុក្រឹត្យលេខ ៧០ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ បានដំឡើងពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុមរាម្រឹតថ្នាក់ស្មើការិយាល័យទៅជាថ្នាក់ស្មើនាយកដ្ឋាន ចំណុះផ្ទាល់អគ្គាធិការដ្ឋានពុទ្ធិកសិក្សាជាតិ។ សាលានេះមានកម្មវិធីអប់រំសម្រាប់ព្រះសង្ឃចាប់ពីថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យដល់វិទ្យាល័យ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ មានព្រះសង្ឃជាច្រើនអង្គ ដែលមានស្រុកកំណើតមកពីតាមបណ្តារាជធានី ខេត្តនានាទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាបានមកចុះឈ្មោះសិក្សានៅទីនេះ ដោយស្នាក់នៅតាមបណ្តាវត្តមាន៖ វត្តបទុមវតីរាជវរារាម , វត្តឧណ្ណាលោម និងវត្តលង្កាព្រះកុសុមារាមជាដើម...។ យោងតាមលិខិតលេខ ២៤០៣ អយក.មចទ. ចុះថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០០១ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា យល់ព្រមតាមសំណើសុំសមមូលរវាងសញ្ញាបត្រកម្រិតពុទ្ធិកមធ្យមសិក្សា នៃក្រសួងធម្មការនិងសាសនា ជាមួយសញ្ញាបត្រក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា កម្មវិធីសិក្សានៅពុទ្ធិកវិទ្យាល័យនេះ មានកម្មវិធីសិក្សាដូចក្រសួងអប់រំដែរ លើសពីនេះទៅទៀតខាងពុទ្ធចក្រក៏បានបូកបញ្ចូលបន្ថែមនៅកម្មវិធីសិក្សាសំខាន់មាន ៖មុខវិជ្ជាភាសាបាលី ភាសាសំស្រ្កឹត ពុទ្ធវិន័យ ពុទ្ធសាសនា សម្រាប់កម្រិតពុទ្ធិកមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិ  ហើយមុខវិជ្ជាភាសាបាលី ភាសាសំស្ក្រឹត ព្រះអភិធម្ម សាសនាប្រៀបធៀប សម្រាប់កម្រិតពុទ្ធិកមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ។ ចំពោះសញ្ញាបត្រវិញ គឺត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការដូចនៅតាមសាលារៀនរបស់រដ្ឋទូទៅដែរ។ ក្រោយពីបញ្ចប់ការសិក្សានៅពុទ្ធិកវិទ្យាល័យ សមណសិស្ស សិស្ស ក៏អាចបន្តការសិក្សាទៅថ្នាក់ឧត្តមសិក្សានៅតាមបណ្តាសាកលវិទ្យាល័យនានា ដែលមានទាំងរដ្ឋនិងឯកជន តាមលទ្ធភាពនិងចំណូលចិត្តរបស់សាមីខ្លួនបាន៕

**ព្រះអតីតចាងហ្វាងនិងព្រះនាយកពុទ្ធិកវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រឹត៖**

១-ព្រះមហាវិមលធម្ម រតន៍ ថោង (ព្រហ្មបណ្ឌិត) ១៩១៤-១៩២៧

២-ព្រះសិរីសម្មតិវង្ស ល្វី ឯម (វជីរប្បញ្ញោ) ១៩២៨-១៩៤២    

៣-ព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ) ១៩៤២-១៩៤៨ 

៤-ព្រះពោធិវ័ង្ស ហួត តាត (វជីរប្បញ្ញោ) ១៩៤៨-១៩៦៩

៥-ព្រះធម្មវិសុទ្ធិវង្ស គង់ គូ (បីយសីលោ) ១៩៦៩-១៩៧៥ 

៦-ព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ ហេង លាងហោ (វិសារទប្បញ្ញោ) ១៩៩២-២០២១០

៧-ព្រះឧត្តមវិជ្ជា ម៉ៅ នីម (មុនិន្ទត្ថេរោ) ២០១១-២០១៩

៨-ព្រះពុទ្ធវង្ស ហ៊ូ ឈីវនាថ (ឋិតសីលប្បញ្ញោ) ២០២០-បច្ចុប្បន្ន
Khchao Keatha ខ្ចៅគាថា

**ខ្ចៅគាថា** (អង់គ្លេស **Khchao Keatha**)​ គឹជាក្រុមសម្ដែងកុមារ  កម្ពុជា ដែលបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ **២០១៨**និងមានអ្នកជាវ(**១លាន) 1M** ក្នុង​ យូ ធូប (YOUTUBE)​ មានការគាំទ្រជាច្រើនជាពិសេសកុមារ។

**សម្តែង Performing**:
* ខ្ចៅគាថា (Gay) (ផលិតករ និង ដឹកនាំសំដែង)
* នាងម៉ាប់  (តួសម្តែង)
* នាងណាត់  (តួសម្តែង)
* ស្រីណា (តួសម្តែង)
* ភីលិញ (តួសម្តែង)
* ស្រីពេជ្រ (តួសម្តែង)
* ស្រីពុយ (តួសម្តែង) ល។
* យូធូប
តេរ៉ា អេ ប៉ៃសៅ

***តេរ៉ា អេ ប៉ៃសៅ*** () គឺជាតេឡេណូវេឡាប្រេស៊ីលបង្កើត​ឡើងដោយ វ៉ាលសីរ ខារ៉ាស្កូ និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៣ នៅលើ ទីវី គ្លូបូ។ រួមសម្ដែងដោយ បាបារ៉ា រីស, កៅអា រីម៉ុន, គ្លូរីយ៉ា ភីរ៉េស, តូនី រ៉ាម៉ូស, ប៉ូលឡូ លេសា, អាហ្គាតា ម៉ូរីរ៉ា និងចននី ម៉ាសារ៉ូ។

## តារាសម្តែង 
* កៅអា រីម៉ុន សម្តែងជា Caio Meirelles La Selva
* បាបារ៉ា រីស សម្តែងជា អាលីនេ បារ៉ូសូ ម៉ាឆាដូ (Aline Barroso Machado)
* ចននី ម៉ាសារ៉ូ សម្តែងជា Daniel La Selva
* ប៉ូលឡូ លេសា សម្តែងជា ចូណាតាស ដូស​ សាន់តូស (Jonatas dos Santos)
* ដេបូរ៉ា ហ្វាឡាបេឡា សម្តែងជា លូស៊ីនដា ដូ កាម៉ូ អាម៉ូរីម (Lucinda do Carmo Amorim)
* អាហ្គាតា ម៉ូរីរ៉ា សម្តែងជា ហ្គ្រាសា បូហ្គីន ជុនគីរ៉ា (Graça Borghin Junqueira)
* តូនី រ៉ាម៉ូស សម្តែងជា Antônio La Selva
* គ្លូរីយ៉ា ភីរ៉េស សម្តែងជា Irene Pinheiro La Selva
* អេលីយ៉ានេ ជីយ៉ាឌីនី សម្តែងជា Agatha Santini La Selva
* Tatá Werneck សម្តែងជា Anely do Carmo / Rainha Delícia
* Rainer Cadete សម្តែងជា លូយីជី សាន់ ម៉ាកូ (Luigi San Marco)
* ម៉ៃខុន រ៉ូឌ្រីហ្គេស សម្តែងជា រ៉ូឌ្រីហ្គោ (Rodrigo)
* គីស៊ី វ៉ាស សម្តែងជា នីណា (Nina)
* ម៉ាពូ ហ៊ូនី គុយ សម្តែងជា រៅនី ហ្គាតូ (Raoni Guató)
* លូរីណិលសុន វ៉្លាឌីមៀរ សម្តែងជា អេលីយ៉ាស ម៉ាមបេទី (Elias Mamberti)

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស៊េរីទូរទស្សន៍ប្រេស៊ីល
ឡេ ដាយគឿង

**ឡេ ដាយគឿង** ( ចិន ៖ 黎大綱, [1] 1771 - 1847) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ការឡេ ដាយគឿង , ឈ្មោះគួរសម ថុងធៀន , ឈ្មោះហៅក្រៅ Ky Phong ។ គាត់គឺជាជនជាតិចិនកុកងឺដ៏ល្បីល្បាញ ប៉ិនប្រសប់ និងស្មោះត្រង់ក្នុងរជ្ជកាលង្វៀន ដោយឆ្លងកាត់បីជំនាន់នៃស្តេច Gia Long, Minh Mang និង Thieu Tri ឡើងកាន់តំណែងជា អគ្គទេសាភិបាល ។, ទីប្រជុំជនភាគខាងត្បូង រដ្ឋាភិបាលទូទៅ កម្ពុជា។, ការពារ កម្ពុជា។ , អគ្គទេសាភិបាល កម្ពុជា លោក ខេត្ត តាយថាញ់ ប៊ិញថាញ់បា 

ក្នុងរយៈពេល ៤០ឆ្នាំ ជាជនជាតិចិន ចាប់ពីឆ្នាំ ១៨០២ ដល់ ១៨៤២ ចាប់ពីតំណែងអភិបាលស្រុក ដល់តំណែងជាអភិបាលខេត្ត អគ្គទេសាភិបាល រដ្ឋមន្ត្រី ទីប្រឹក្សារដ្ឋមន្ត្រី... លោក ឡេ ដាយគឿង បានបំពេញភារកិច្ចរបស់គាត់នៅក្នុងតំបន់ទាំងបីនៃប្រទេសក្នុង វិស័យជាច្រើន៖ នយោបាយ យោធា សេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ ការអប់រំ ការទូត និងបានរួមចំណែកដ៏មានតម្លៃក្នុងបុព្វហេតុកសាង និងការពារមាតុភូមិ។ កាល​នោះ​លោក​ក៏​មាន​ឈ្មោះ​ល្បី​ជា​អ្នក​អក្សរសាស្ត្រ​យក្ស​ដែល​ស្នាដៃ​ត្រូវ​បាន​គេ​កោតសរសើរ​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ។

## ចំណាំ
ជួសជុល
^ ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់វៀតណាម / ភាគទី II / យុគសម័យមាស / ជំពូកទី III

^ "សន្និសីទវិទ្យាសាស្ត្រ "Le Dai Cang - ឧទាហរណ៍នៃអ្នកប្រាជ្ញ " ។ កាសែតអេឡិចត្រូនិករបស់បក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម ។

^ "បុរសដ៏ល្បីល្បាញ Le Dai Cang និងដំណើរស្រាវជ្រាវគោរពគាត់" ។

^ "រូបថតពីសន្និសីទវិទ្យាសាស្ត្រ៖ Le Dai Cang ជាមួយ Bac Thanh និងហាណូយ ថ្ងៃទី 16 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2017" ។

^ “សន្និសីទវិទ្យាសាស្ត្រ៖ Le Dai Cang ជាមួយ Bac Thanh និងហាណូយ” ។
តៃណា អេ អូស ហ្គាឌីអូអេស ដា អាម៉ាហ្សូនីយ៉ា

***តៃណា អេ អូស ហ្គាឌីអូអេស ដា អាម៉ាហ្សូនីយ៉ា*** () គឺជារូបថ្លុកប្រេស៊ីល បង្កើត​ឡើងដោយ ប៉េដ្រូ រ៉ូវៃ និងត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៨ នៅលើ នីខេឡូឌឿននិងនីក ជូនៀរ។

## តួអង្គ 
* **តៃណា** (, ) គឺជាក្មេងស្រីជនជាតិ​ដើម។
* **កាទូ** (, ) គឺជាស្វាពណ៌ស្វាយ។
* **ប៉េប៉េ** (, ) គឺជាសត្វត្មាត។
* **ស៊ូរី** (, ) គឺជាប្រមាពណ៌ផ្កាឈូក។
* **បេតូ** (, ) គឺជាដូហ្វីនពណ៌ផ្កាឈូក។

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 
* 
* 
* *តៃណា អេ អូស ហ្គាឌីអូអេស ដា អាម៉ាហ្សូនីយ៉ា* នៅធីវី កូល់តូរ៉ា
* *តៃណា អេ អូស ហ្គាឌីអូអេស ដា អាម៉ាហ្សូនីយ៉ា* នៅធីវី ប្រាស៊ីល

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុកប្រេស៊ីល
តៃណា - អា អូរីជេម

***តៃណា - អា អូរីជេម*** () គឺជាភាពយន្តផ្សងព្រេងប្រេស៊ីលឆ្នាំ ២០១៣, ដឹកនាំដោយ ម៉ៅរ៉ូ លីម៉ា។ ភាពយន្តនេះគឺជារឿងភាគរបស់ *តៃណា - អ៊ូម៉ា អវ៉េង់ទូរ៉ា ណា អាម៉ាហ្សូនីយ៉ា* (២០០០) និង *តៃណា ២ - អា អវ៉េង់ទូរ៉ា កូង់ទីនូអា* (២០០៤)។

## តារាសម្តែង 
* វីរ៉ានូ តេមបេ សម្តែងជា តៃណា (Tainá)
* ប្រេត្រីស ណូស្កូស្គី សម្តែងជា ឡូរ៉ារីញ៉ា (Laurinha)
* Igor Ozzy សម្តែងជា ហ្គោប៊ី (Gobí)
* ហ្គ្រាស៊ីនដូ ជូនៀរ សម្តែងជា វ៉ូ ធីហ្គេ (Vô Tigê)
* Nuno Leal Maia សម្តែងជា វ៉ូ តេអូដូរ៉ូ (Vô Teodoro)
* ម៉ាយ៉ារ៉ា បេន់តេស សម្តែងជា ម៉ាយ៉ា (Maya)
* ហ្គីលហឺមេ ប៊ែរ៉េន់ហ្គេរ សម្តែងជា វីត័រ (Vitor)
* Laila Zaid សម្តែងជា លូណា (Luna)
* Leon Góes សម្តែងជា ប៊ូ (Bu)
* ហ្វីដេលីស បារ៉ូស សម្តែងជា កាស៊ីកេ (Cacique)

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តប្រេស៊ីល
លុម្ពិនី

រូបភាពតូច|301x301ភីកសែល| សសរស្តម្ភអសោកនៃលុម្ពីនី
**លុម្ពិនី** (នេប៉ាល់:लुम्बिनी , "គួរឱ្យស្រឡាញ់") គឺជាកន្លែងធម្មយាត្រាព្រះពុទ្ធសាសនា នៅស្រុករ៉ូប៉ាន់ដេហ៊ី នៃខេត្តលុម្ពីនី ក្នុងប្រទេសនេប៉ាល់ ។ ជា​កន្លែង​ដែល​តាម​ទំនៀមទម្លាប់​ព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះនាងមាយាបាន​ប្រសូត​ដល់សិទ្ធត្ថគោតម នៅ​ប្រហែល​ឆ្នាំ ៥៦៦ មុនគ.ស ។    ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធដែលយោងទៅតាមទសតកព្រះពុទ្ធសាសនាបានសម្រេចការត្រាស់ដឹង នៅប្រហែលឆ្នាំ ៥២៨  ពុទ្ធសករាជ បានក្លាយជាព្រះពុទ្ធសក្យាមុនី និងបានបង្កើតព្រះពុទ្ធសាសនា។    លុម្ពិនី គឺជាបូជានីយស្ថានមួយក្នុងចំណោមបូជានីយស្ថានជាច្រើនសម្រាប់ធម្មយាត្រាដែលបានផុសឡើងនៅក្នុងកន្លែងដ៏សំខាន់សម្រាប់ជីវិតរបស់ព្រះពុទ្ធ។

លុម្ពិនី មានប្រាសាទបុរាណៗមួយចំនួន រួមទាំង ប្រាសាទមាយាទេវី និងប្រាសាទថ្មីៗជាច្រើន ដែលឧបត្ថម្ភថវិកាដោយអង្គការព្រះពុទ្ធសាសនាមកពីប្រទេសផ្សេងៗ។ ប្រាសាទ​ភាគ​ច្រើន​បាន​សាង​សង់​រួច​រាល់​ហើយ​ខ្លះ​ទៀត​កំពុង​សាង​សង់។ វិមានជាច្រើន វត្តអារាម និងសារមន្ទីរមួយ និងវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវអន្តរជាតិលុម្ពិនី ក៏ស្ថិតនៅក្នុងកន្លែងបរិសុទ្ធផងដែរ។ ក៏មាន ពូស្ការីនី (Puskarini) ឬ ស្រះទឹកបរិសុទ្ធ ដែលមាយាទេវី ដែលជាមាតារបស់ព្រះពុទ្ធត្រូវបានគេជឿថាបានជ្រមុជទឹកមុនពេលដែលព្រះអង្គប្រសូត និងជាកន្លែងដែលព្រះអង្គបានងូតទឹកដំបូងផងដែរ។ នៅកន្លែងផ្សេងទៀតនៅជិតលុម្ពីនី ព្រះពុទ្ធពីមុនគឺយោងទៅតាមទសតកបានប្រសូតបន្ទាប់មកបានត្រាស់ដឹងចុងក្រោយហើយទីបំផុតបានលះបង់ទម្រង់អំណាចរបស់ព្រះអង្គ។ រដ្ឋាភិបាល​បង់ក្លាដែស ​បច្ចុប្បន្ន​កំពុង​សាងសង់​វត្ត​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ធំ​មួយ​នៅ​លុម្ពិនី។ 

លុម្ពិនី ត្រូវ​បានអង្គការ​យូណេស្កូ ​ដាក់​បញ្ចូល​ជាសម្បត្តិ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៩៧។  

## ឯកសារយោង
គីនសាសា

**គីនសាសា** ( ) ដែលពីមុនមានឈ្មោះថា **ឡេអូប៉ូល្ដ៍វីល** (បារាំង:Léopoldville) មុនថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ឆ្នា១៩៦៦ គឺជារដ្ឋធានីនិងជាទីក្រុងធំបំផុតនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ ។ ធ្លាប់ជាទីតាំងនៃភូមិនេសាទ និងពាណិជ្ជកម្មនៅតាមដងទន្លេកុងហ្គោ ឥឡូវនេះ គីនសាសា គឺជាទីក្រុងធំមួយដែលរីកចម្រើនលឿនបំផុតរបស់ពិភពលោក។ ជាមួយនឹងចំនួនប្រជាជនប៉ាន់ស្មាននៃអ្នកស្រុក ១៧លាននាក់ ដែលជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតនៅក្នុងសាធារណៈរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ និងជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅអាហ្វ្រិក ។ ទីក្រុងនេះជាតំបន់ទីប្រជុំជនធំជាងគេទីបីរបស់ទ្វីបអាហ្រ្វិក និងជាមជ្ឈមណ្ឌល សេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និង វប្បធម៌ ឈានមុខគេរបស់ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ ។     គីនសាសា មានឧស្សាហកម្មជាច្រើន រួមទាំងការផលិត  ទូរគមនាគមន៍   ធនាគារ និង ការកម្សាន្ត ។   ទីក្រុងនេះក៏មានអគារស្ថាប័នសំខាន់ៗមួយចំនួនរបស់សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ។ គីនសាសា មជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ និងនាយកដ្ឋាន និងទីភ្នាក់ងារសហព័ន្ធជាច្រើន។    

ភូមិសាស្ត្រគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៩ ៩៦៥គីឡូម៉ែត្រការ៉េ គីនសាសា លាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយច្រាំងខាងត្បូងនៃ អាងម៉ាលេបូ បង្កើតជាអឌ្ឍចន្ទធំឆ្លងកាត់ដីរាបទាបនៅកម្ពស់ជាមធ្យមប្រហែល ៣០០ម៉ែត្រ។  ស្ថិតនៅចន្លោះរយៈទទឹង ៤° និង ៥° និងបណ្តោយខាងកើត ១៥° និង ១៦°៣២ គីនសាសាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង ខេត្តម៉ៃ-ណ្ដូមប៊ី, ខេត្តក្វីឡូ និង ខេត្តក្វានហ្គោ ទៅខាងកើត។ ទន្លេកុងហ្គោ កំណត់បរិមាត្រខាងលិច និងខាងជើង បង្កើតជាព្រំដែនធម្មជាតិ ជាមួយសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ នៅភាគខាងត្បូងគឺខេត្តកុងហ្គោកណ្តាល ។ នៅទូទាំងទន្លេមាន ទីក្រុងប្រាហ្សាវីល ដែលជារដ្ឋធានីតូចជាងនៃសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោដែលនៅជិតគ្នា បង្កើតបានជាទីក្រុងដែលនៅជិតបំផុតទីពីររបស់ពិភពលោក បើទោះបីជាត្រូវបានបំបែកដោយវិសាលភាពគ្មានស្ពានប្រវែងបួនគីឡូម៉ែត្រនៃទន្លេកុងហ្គោក៏ដោយ។    

## ឯកសារយោង
ដេវីដ (ម៉ៃឃើលេនជេឡូ)

ស្តាំ|រូបភាពតូច|1600x1600ភីកសែល
***ដេវីដ*** គឺជាស្នាដៃក្នុង បុនសម័យ ឬហៅថា សម័យរ៉េណាយស្សង់ (Renaissance) ដែលឆ្លាក់ដោយ ម៉ីហ្គេលាំងជេល៉ូ នៅចន្លោះឆ្នាំ 1501 ដល់ 1504។ វាគឺជាចម្លាក់ថ្មដែលគេទទួលស្គាល់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈ ហើយត្រូវបានរមនាមជានិមិត្តរូបនៃភាពស្រស់ស្អាតនៃភាពវ័យក្មេងរបស់មនុស្ស។ រូបចម្លាក់នេះមានកម្ពស់ 4.26 ម៉ែត្រ រួមទាំងមូលដ្ឋានដែលមានកម្ពស់ 5.17 ម៉ែត្រ ធ្វើពីថ្មកែវ។ វា​ត្រូវ​បាន​ឆ្លាក់​ជា​រូប​ស្តេច ​ដេវីដ ក្នុង​រូប​អាក្រាត។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រិច
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបចម្លាក់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រ៉េណាយស្សង់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ម៉ីហ្គេលាំងជេល៉ូ
រ៉ូម៉ុលុស

**រ៉ូម៉ុលុស** () គឺជាឥស្សរជនដែលបង្កើតទីក្រុងរ៉ូម និងជា ស្តេចទីមួយនៃទីក្រុងរ៉ូម ប្រពៃណីរ៉ូម៉ាំងតែងតែចាត់ទុកច្បាប់ចាស់បំផុតនៃច្បាប់ របប សាសនា និងស្ថាប័នសង្គមជាច្រើន។ កើតក្នុងសម័យរបស់គាត់ ទោះបីជាទំនៀមទម្លាប់ទាំងនេះត្រូវបានលាយឡំជាមួយនឹងរឿងខ្លះក៏ដោយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ទោះបីជាមានរឿងព្រេង និងរឿងរ៉ាវជាច្រើនពីសម័យរបស់គាត់ក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែ​គ្មាន​បុគ្គល ឬ​ទស្សនវិទូ​សំខាន់​ណា​ដែល​រស់នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​ទ្រង់​ដែល​អាច​លើក​ឡើង​ឬ​ស្រាវជ្រាវ​បាន​ទាល់តែ​សោះ។

រឿងព្រេងទាក់ទងនឹង រ៉ូម៉ុលុស មានទាំងប្រភពដើម និងកុមារភាពរបស់បងប្អូនទាំងពីរ។ រ៉ូម៉ុលុស និង រ៉េម៉ុស ចិញ្ចឹមដោយម្តាយចចក ការសម្លាប់ រីម៉ុស ការបង្កើតទីក្រុងរ៉ូម ការចាប់រំលោភស្ត្រី សេបាញ សង្គ្រាមជាមួយ សេបាញ ការបង្កើតស្ថាប័នរ៉ូម៉ាំង និងការស្លាប់និងតែងតាំងជាព្រះ នៃ រ៉ូម៉ុលុស

## រ៉ូម៉ុលុស និង រ៉េម៉ុស 
រ៉ូម៉ុលុស និង រ៉េម៉ុស ពួកគេគឺជាកូនប្រុសភ្លោះរបស់ រៀ ស៊ីលវៀ (Rhea Silvia) ដែលជាកូនស្រីរបស់អតីតស្តេចញ៉ូវម៉េតឺរ (Numeter) នៃ អាល់បាឡាំងកា (Albalanca) ។ ដូច្នេះវាហាក់ដូចជាកូនភ្លោះមកពី អេនៀស (Aeneas) និង ឡាទីនុស (Latinus)ដែលជាវីរបុរសពីរនាក់របស់ ត្រោយ (Troy) និងស្ថាបនិករឿងព្រេងនិទាននៃអាណាចក្រ ឡាទៀម (Latium) ។

មុនពេលអ្នកទាំងពីរកើតមក ស្តេចញ៉ូវម៉េតឺរត្រូវបានចាញ់ដោយ អាម៉ុសលីអៀស (Amulius) ដែលជាប្អូន ក្នុងរដ្ឋប្រហារ។ បន្ទាប់ពី អាម៉ុសលីអៀស ឡើងសោយរាជ្យ គាត់បានសម្លាប់កូនប្រុសរបស់ ញ៉ូវម៉េតឺរ ហើយបានប្រកាសថា រៀ ស៊ីលវៀ ជាព្រហ្មចារីអស់មួយជីវិត ដោយបង្ខំនាងឱ្យក្លាយជាបូជាចារ្យ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រោយមកនាងមានផ្ទៃពោះ ហើយនៅពេលនាងសម្រាលបានទារកពីរនាក់ Amulius បានបញ្ជាឱ្យយកទារកទាំងពីរទៅឆ្ងាយនៅ ទន្លេ ថៃបើរ (Tiber) ប៉ុន្តែ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ អ្នក​បម្រើ​បាន​ធ្វើ​តាម​បញ្ជា​នោះ គេបាន​យក​ទារក​ទាំង​ពីរ​មក​ទុក​នៅ​មាត់​ទន្លេ ត្រង់​ជើង​ភ្នំ​ប៉ាឡាថាញ   ។

មានរឿងព្រេងនិទានថា ឆ្កែចចក មួយក្បាលបានបង្ហាញខ្លួនឱ្យទារកនៅក្រោមដើមឈើ ស៊ីកាម័រ ម្តាយចចកបានយកទារកទៅកាន់រូងភ្នំ ហើយឲ្យគេបៅទឹកដោះវា និងមើលថែពួកគេរហូតដល់អ្នកចិញ្ចឹមសត្វឈ្មោះ ហ្វាយូស្ទូលុស (Faustulus) និងប្រពន្ធរបស់គាត់ ឡារ៉េនធៀ (Larentia) បានរកឃើញពួកគេ ហើយចិញ្ចឹមពួកគេឲ្យធំឡើង។

## យោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រ៉ូម៉ាំង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រ៉ូម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ដេច
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងរ៉ូម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ៊ីតាលី
សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ

**សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ** (បារាំង៖ République du Congo) ឬអាចហៅបានថា **កុងហ្គោ-ប្រាហ្សាវីល** ឬ **កុងហ្គោខាងលិច** ឬក៏អាចហៅសាមញ្ញថា​ **កុងហ្គោ** គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅប៉ែកខាងលិចនៃតំបន់អាហ្វ្រិកកណ្តាល​ និងទន្លេកុងហ្គោ។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់ប្រទេសកាបុង ប៉ែកពាយ័ព្យជាប់ប្រទេសកាមេរូន នៅភាគឦសានជាប់នឺងសាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល អាគ្នេយ៍ជាប់សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ ខាងត្បូងជាប់នឹងអង់កូឡាត្រង់តំបន់កាបង់ដា និងភាគនិរតីជាប់មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។ 

ទឹកដីនៃប្រទេសនេះបច្ចុប្បន្នត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមកុលសម្ព័ន្ធនិយាយភាសាបង់ធូប្រមាណ ៣០០០ ឆ្នាំមុន ដោយក្រុមជនជាតិទាំងនោះផងដែរបានកសាងទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មឈានទៅដល់អាងទន្លេកុងហ្គោ។ ចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី១៣ ទឹកដីកុងហ្គោនេះត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយប្រព័ន្ធរដ្ឋជាសហព័ន្ធដោយមាននគរតូចៗដូចជា កាកុងហ្គោ និងអ៊ិនហ្កូយ៉ូជាដើម។ មកដល់ចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ បារាំងក៏បានចូលមកធ្វើអាណានិគមកិច្ចលើទឹកដីកុងហ្គោ ហើយបានដាក់បញ្ចូលកុងហ្គោទៅក្នុងទឹកដីអាណានិគមអាហ្វ្រិកអេក្វាទ័របារាំង។ សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោត្រូវបានប្រកាសបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៨ ហើយបានទទួលឯករាជ្យពេញលេញពីប្រទេសបារាំងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦០។ កុងហ្គោបានក្លាយជារដ្ឋកុម្មុយនីស្តនិយមម៉ាក្ស-លេនីនពីឆ្នាំ១៩៦៩ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩២ ក្រោមឈ្មោះថា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកុងហ្គោ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ កុងហ្គោបានរៀបចំការបោះឆ្នោតសេរីពហុបក្សដំបូងក្រោយរបបកុម្មុយនីស្ត ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលជាប់ឆ្នោតតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យត្រូវបានគេផ្តួលរំលំនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ ក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិល។ លោកប្រធានាធិបតីដេនីស សាស៊្សូ អ៊ិនហ្គេស្សូបច្ចុប្បន្ននេះបានឡើងកាន់អំណាចដំបូងតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ មកមុនពេលត្រូវចុះចេញវិញនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ លោកក៏បានចូលកាន់អំណាចម្តងទៀតមករហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោគឺជារដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអាហ្វ្រិក អង្គការសហប្រជាជាតិ ឡាហ្វ្រង់កូហ្វូនី សហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល និងចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ។ កុងហ្គោជាប្រទេសផលិតប្រេងច្រើនជាងគេបំផុតទីបួនប្រចាំតំបន់ឈូងសមុទ្រគីនេ ដែលផ្តល់ប្រទេសនូវចំណូលខ្លះ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណា អស្ថិរភាពនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចនៅតែកើតមាននៅក្នុងប្រទេសនាំឱ្យវិសមភាពចំណែកប្រាក់ចំណូលបានមកពីពាណិជ្ជកម្មប្រេងដល់ប្រជាជនកុងហ្គោ។ ក៏ព្រោះតែសេដ្ឋកិច្ចកុងហ្គោត្រូវពឹងផ្អែកច្រើនទៅលើវិស័យប្រេងកាតបែបនេះ កំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសនេះបានថយចុះយ៉ាងគូរឱ្យកត់សម្គាល់បន្ទាប់ពីតម្លៃប្រេងបានធ្លាក់ចុះតាំងពីឆ្នាំ២០១៥ មក។ 

គ្រិស្តសាសនាគឺជាជំនឿសាសនាដែលប្រជាជនកុងហ្គោភាគច្រើនប្រកាន់ប្រតិបត្តិ។ យោងតាមការចេញផ្សាយរបស់របាយការណ៍សុភមង្គលពិភពលោកនៅឆ្នាំ២០២៤ បានបង្ហាញថា សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោគឺជាប្រទេសដែលមានសុភមង្គលជាងគេទី៨៩ នៅក្នុងចំណោមប្រទេសចំនួន ១៤០ នៅក្នុងរបាយការណ៍នោះ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសតំបន់អាហ្វ្រិកកណ្ដាល
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតអាណានិគមបារាំង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស និងទឹកដីនិយាយភាសាបារាំង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្ដាល
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការប្រទេសនាំចេញប្រេងកាត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអាហ្វ្រិក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាហ្វ្រិក