សារី

រូបភាពតូច|Maharani Vijaya Raje Scindia នៃ Gwalior ស្លៀកពាក់សារី, ឆ្នាំ ១៩៤០ ។
**សារី** (ហៅផងដែរថា **សារែ**, **សារេ**  ឬ **សាដី** )  គឺជា ក្រណាត់ (ក្រណាត់)  និង សម្លៀកបំពាក់ របស់ស្ត្រីនៅក្នុង ឧបទ្វីបឥណ្ឌា ។  វា​មាន ​ក្រណាត់​ត្បាញ ​ដែល​មិន​ទាន់​បាន​ដេរ​ដែល​បាន​រៀប​ចំ​លើ​ដងខ្លួន​ជា ​សម្លៀក​បំពាក់ ដោយ​ចុង​ម្ខាង​ជាប់​នឹង​ចង្កេះ ចំណែក​ចុង​ម្ខាង​ទៀត​ដាក់​លើ​ស្មា​ម្ខាង​ដូច​ជា ​លួច,   ជួនកាល​មាន​ផ្នែក​មួយ​នៃ ​ពាក់កណ្ដាល ។    វាអាចប្រែប្រួលពី ៤.៥ ទៅ ៩ យ៉ាត (៤.១ ដល់ ៨.២ ម៉ែត្រ) ក្នុងប្រវែង  និង ២៤ ទៅ ៤៧ អ៊ីង (៦០ ទៅ ១២០ សង់ទីម៉ែត្រ) ទទឹង  និងជាទម្រង់ សម្លៀកបំពាក់ជនជាតិ ក្នុង ប្រទេសឥណ្ឌា បង់ក្លាដែស  ស្រីលង្កា នេប៉ាល់ និង ប៉ាគីស្ថាន ។ មាន​ឈ្មោះ និង​រចនាប័ទ្ម​ផ្សេងៗ​នៃ​ការ​ផលិត​និង​ការ​ប៉ាក់​សារី ដែល​ជា​ទូទៅ​បំផុត​គឺ​រចនាប័ទ្ម ​នីវី ។   វានៅតែជាម៉ូដទាន់សម័យនៅក្នុងឧបទ្វីបឥណ្ឌា ហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសម្លៀកបំពាក់ផ្លូវការនៅក្នុងប្រទេសផងដែរ។ 

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យ ហិណ្ឌូ សារី (  ),  ពិពណ៌នាជា ភាសាសំស្ក្រឹត សាដី  ដែលមានន័យថា 'បន្ទះក្រណាត់'  និង  សាឌី ជា ភាសាបាលី ಸೀರೆ ឬ *សីរេ* នៅក្នុង Kannada និងដែលបានវិវត្តទៅជា សារី នៅក្នុងភាសាឥណ្ឌាសម័យទំនើប។  ពាក្យ សាដិក ត្រូវបានលើកឡើងថា ពិពណ៌នាអំពី ធម៌ របស់នារីក្នុងអក្សរសិល្ប៍ សំស្រ្កឹត និងអក្សរសិល្ប៍ពុទ្ធសាសនាហៅថា ជាតក ។  នេះអាចស្មើនឹងសារីសម័យទំនើប។ 

## ប្រភពដើមនិងប្រវត្តិសាស្រ្ត 
ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃក្រណាត់ដូចសារីអាចត្រូវបានគេតាមដានត្រលប់ទៅប្រទេសឥណ្ឌាបុរាណ ២៨០០-១៨០០ មុនគ.ស. នៅជុំវិញផ្នែកភាគពាយ័ព្យនៃ ឧបទ្វីបឥណ្ឌា ។   កប្បាស ត្រូវបានដាំដុះ និងត្បាញជាលើកដំបូងនៅលើឧបទ្វីបឥណ្ឌា ប្រហែលសហវត្សទី ៥ មុនគ.ស.  ថ្នាំជ្រលក់ដែលប្រើក្នុងកំឡុងពេលនេះនៅតែប្រើប្រាស់ដដែល ជាពិសេស indigo lac madder ក្រហម និង រមៀត ។  សូត្រ ត្រូវបានត្បាញប្រហែលឆ្នាំ ២៤៥០ មុនគ.ស. និង ២០០០ មុនគ.ស.។  

## រចនាប័ទ្មនៃ draping 
[ស្តាំ|រូបភាពតូច|466x466ភីកសែល|ឆ្នាំ ១៩២៨ ការ​បង្ហាញ​ម៉ូដ​ផ្សេង​គ្នា​នៃ សារី, gagra choli និង shalwar kameez ពាក់​ដោយ​ស្ត្រី [អាស៊ីខាងត្បូង|​អាស៊ី​ខាង​ត្បូង ។]]
មានវិធីច្រើនជាង ៨០ ដែលត្រូវបានកត់ត្រាទុកដើម្បីពាក់សារី។  រចនាប័ទ្មទូទៅបំផុតគឺសម្រាប់សារីត្រូវបានរុំជុំវិញចង្កេះជាមួយនឹងចុងរលុងនៃ drape ត្រូវពាក់លើស្មា, លាតត្រដាងផ្ចិត។  ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ សារីអាចត្រូវបានប៉ាក់ក្នុងរចនាប័ទ្មខុសៗគ្នាជាច្រើន ទោះបីជារចនាប័ទ្មខ្លះត្រូវការសារីនៃប្រវែង ឬទម្រង់ជាក់លាក់ក៏ដោយ។ Ṛta Kapur Chishti ជា អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត សារី និងជាអ្នកប្រាជ្ញ ផ្នែកវាយនភណ្ឌ ដែលទទួលស្គាល់នោះ បានចងក្រងជាឯកសារ ១០៨ វិធីនៃការស្លៀកពាក់សារីនៅក្នុងសៀវភៅរបស់នាងដែលមានចំណងជើងថា 'Saris: Tradition and Beyond' ។ សៀវភៅនេះកត់ត្រានូវផ្ទាំងក្រណាត់សារីនៅទូទាំងរដ្ឋចំនួន ១៤ នៃរដ្ឋ គុជរាជ, មហារាស្ត្រ, Goa, Karnataka, Kerala, Tamil Nadu, Andhra Pradesh, Odisha, West Bengal, Jharkhand, Bihar, Chhattisgarh, មធ្យប្រទេស, Telangana និង ឧត្ដរប្រទេស ។  សារីSeries,  ជាគម្រោងមិនស្វែងរកប្រាក់ចំណេញដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ គឺជារឿងភាគឌីជីថល  ដែលចងក្រងឯកសារអំពីក្រណាត់ទេសឯកប្រចាំតំបន់របស់ប្រទេសឥណ្ឌាដែលផ្តល់នូវភាពយន្តខ្លីជាង ៨០ អំពីវិធីកាត់ស្ទីលផ្សេងៗ។

អ្នកស្រាវជ្រាវ វប្បធម៌ជនជាតិបារាំង និងអ្នកស្រាវជ្រាវសារី Chantal Boulanger បានចាត់ថ្នាក់ក្រណាត់សារីទៅជាគ្រួសារដូចខាងក្រោម៖ 

* Nivi sari – style originally worn in Deccan region; besides the modern nivi, there is also the *Nauvari*, *kaccha* or *kasta nivi*, where the pleats are passed through the legs and tucked into at the back. This allows free movement while covering the legs.
* Bihar, Uttar Pradesh, Gujarati, Rajasthani – It is worn similar to nivi style but with loose end of sari *aanchal* or *pallu* placed in the front, therefore this style is known as *sidha anchal* or *sidha pallu or sojha paala.* After tucking in the pleats similar to the nivi style, the loose end is taken from the back, draped across the right shoulder, and pulled across to be secured in the back. This style is also worn by Punjabi Hindus and Sindhi Hindus.
* Bengali and Odia style is worn with single box-pleat. Traditionally the Bengali style is worn with single box pleat where the sari is wrapped around in an anti-clockwise direction around the waist and then a second time from the other direction. The loose end is a lot longer and that goes around the body over the left shoulder. There is enough cloth left to cover the head as well. The Brahmika sari was introduced to Bengal by Jnanadanandini Devi after her tour in Bombay in 1870. Jnanadanandini improvised upon the sari style worn by Parsi and Gujarati women, which came to be known as Brahmika style.
* Himalayan – Kulluvi Pattu is traditional form of woollen sari worn in Himachal Pradesh, similar variation is also worn in Uttarakhand.
* Nepali: Nepal has many different varieties of draping sari, today the most common is the Nivi drape. The traditional Newari sari drape is, folding the sari till it is below knee length and then wearing it like a nivi sari but the pallu is not worn across the chest and instead is tied around the waist and leaving it so it drops from waist to the knee, instead the pallu or a shawl is tied across the chest, by wrapping it from the right hip and back and is thrown over the shoulders. Saris are worn with blouse that are thicker and are tied several times across the front. The Bhojpuri, Maithil and Awadhi speaking community wears the sari sojha palla like the Gujarati drape. The women of the Rajbanshi communities traditionally wear their sari with no choli and tied below the neck like a towel but today only old women wear it in that style and the nivi and the Bengali drapes are more popular today. The Nivi drape was popularised in Nepal by the Shah royals and the Ranas.
* Nauvari and Kasta: this drape is worn similar to ancient form of navi sari worn in *"Kacche"* style where pleats in the front are tucked in the back, though there are many regional and societal variations. The style worn by Brahmin women differs from that of the Marathas. The style also differs from community to community. This style is popular in Maharashtra and Goa.
* Madisar – this drape is typical of Iyengar/Iyer Brahmin ladies from Tamil Nadu. Traditional Madisar is worn using 9 yards sari.
* The Parsi 'gara' is worn by Zoroastrian women in Gujarat in India and Sindh in Pakistan, it is worn similar to *sidha pallu*, it unique compared to traditional sari due to its Chinese style embroidery.
* Pin Kosuvam – this is the traditional Tamil Nadu style
* Kodagu style – this drape is confined to ladies hailing from the Kodagu district of Karnataka. In this style, the pleats are created in the rear, instead of the front. The loose end of the sari is draped back-to-front over the right shoulder, and is pinned to the rest of the sari.
* *Gobbe Seere* – This style is worn by women in the Malnad or Sahyadri and central region of Karnataka. It is worn with 18 molas sari with three-four rounds at the waist and a knot after crisscrossing over shoulders.
* Karnataka – In Karnataka, apart from traditional Nivi sari, sari is also worn in *"Karnataka Kacche"* drape, kacche drape which shows nivi drape in front and kacche in back, there are Four kacche styles known in Karnataka – "*Hora kacche*", "*Melgacche*" ,"*Vala kacche*" or "*Olagacche*" and "* Hale Kacche*".
* Kerala sari style – the two-piece sari, or Mundum Neryathum, worn in Kerala. Usually made of unbleached cotton and decorated with gold or coloured stripes and/or borders.
* Kunbi style or *denthli*: Goan Kunbis and Gauda, and those of them who have migrated to other states use this way of draping sari or *kappad*, this form of draping is created by tying a knot in the fabric below the shoulder and a strip of cloth which crossed the left shoulder was fasten on the back.
* Riha-Mekhela, Kokalmora, Chador/Murot Mora Gamusa – This style worn in Assam is a wrap around style cloth similar to other Southeast Asian garments. it is originally a four-set of separate garments known *Riha-Mekhela*, *Kokalmora*, *Chador* or *Murot Mora Gamusa*. The bottom portion, draped from the waist downwards is called *Mekhela*. The *Riha* or *Methoni* is wrapped and often secured by tying them firmly across the chest, covering the breasts originally but now it is sometimes replaced by blouse from mainland India. The *Kokalmora* was used originally to tie the *Mekhela* around the waist and keep it firm.
* *Innaphi* and *Phanek* – This style of clothing worn in Manipur is also worn with three-set garment known as *Innaphi* Viel, *Phanek* lower wrap and long sleeved *choli*. It is somewhat similar to the style of clothing worn in Assam.
* Jainsem – It is a Khasi style of clothing worn in Khasi which is made up of several pieces of cloth, giving the body a cylindrical shape.

### រូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រ និងរចនាប័ទ្មតំបន់ 

ឯកសារ:Shri_Lakshmi_Lustrated_by_Elephants_(Gaja-Lakshmi)_LACMA_M.85.62_(cropped).jpg|alt=Plaque of goddess Lakshmi dressed in ancient sari, 1st century BCE| បន្ទះរបស់ព្រះនាង លក្ស្មី ស្លៀកពាក់សារីបុរាណ សតវត្សទី១ មុនគ.ស
ឯកសារ:MET_h1_1990.281.jpg|alt=Plaque with female figure dressed in ancient variation of sari, 1st century BCE.| បន្ទះដែលមានរូបស្រីស្លៀកពាក់បែបបុរាណនៃសារី សតវត្សទី ១ មុនគ.ស។
ឯកសារ:Female_figure_holding_a_fan,_Kausambi,_terracotta,_200_BCE.jpg|alt=Female figure dressed in ancient form of sari, 200 BCE| តួស្រីស្លៀកពាក់ជាសារីបុរាណ ឆ្នាំ២០០ មុនគ.ស
ឯកសារ:Female_figure,_Kausambi,_Uttar_Pradesh,1st_century_BCE.jpg|alt=Female figure dressed in early form of sari, 1st century BCE| តួស្រីស្លៀកពាក់ជាសារីដើមសតវត្សរ៍ទី ១ មុនគ.ស
ឯកសារ:Female_figure_with_a_hand-fan,_Kausambi,_Uttar_Pradesh,_1st_century_BCE.jpg|alt=Female figure dressed in early form of sari, 1st century BCE| តួស្រីស្លៀកពាក់ជាសារីដើមសតវត្សរ៍ទី ១ មុនគ.ស
ឯកសារ:(Detail)_Rear_Side_-_Stupa_1_-_Sanchi_Hill_2013-02-21_4484-4487.jpg|alt=Women dressed in ancient form of sari, 1st century BCE| ស្ត្រីស្លៀកពាក់បែបបុរាណនៃសារី សតវត្សទី១ មុនគ.ស
ឯកសារ:Ajanta_Paintings.jpg|alt=Women in choli (blouse) and antariya c. 320 CE, Gupta Empire| ស្ត្រីនៅក្នុង *choli* (អាវ) និង antariya ប្រហែល គ.ស. ចក្រភពហ្គូតា
ឯកសារ:Detail_of_a_leaf_with_the_birth_of_mahavira.jpg|alt=Kalpa Sūtra manuscript c. 1375 CE| សាត្រាស្លឹករឹត Kalpa Sūtra ប្រហែល១៣៧៥ គ.ស
ឯកសារ:Detail_from_Kalpa_Sutra_Manuscript,_c.1375–1400.jpg|alt=Dancing women depicted in three-piece attire, Kalpa Sutra manuscript 1375 CE.| ស្ត្រី​រាំ​ដែល​ពណ៌នា​ក្នុង​សម្លៀកបំពាក់​បី​ដុំ​, សាត្រាស្លឹករឹត Kalpa Sutra ឆ្នាំ ១៣៧៥ គ.ស.
ឯកសារ:Praying_woman,_detail_from_Kalpa_Sutra_Manuscript,_c.1375–1400.jpg|alt=Women dressed in sari, Kalpa sutra manuscript, ca 1375 CE.| ស្ត្រីស្លៀកពាក់សារី សាត្រាស្លឹករឹត Kalpa sutra ឆ្នាំ ១៣៧៥ គ.ស.
ឯកសារ:Details_from_cotton_tapestry,_ca.1640-50_(3).jpg|alt=Women dressed in sari, deccan, ca.1640-50| ស្ត្រីស្លៀកពាក់ sari, deccan, ប្រហែលឆ្នាំ១៦៤០-១៦៥០
ឯកសារ:Flames_of_unrequited_passion_arise_from_Mahji_as_she_mourns_for_her_lost_beloved._Deccan,_c._1600.jpg|alt=Women dressed in sari, c.1600s.| ស្ត្រីស្លៀកពាក់សារីឆ្នាំ ១៦០០ ។
ឯកសារ:Malla-queen_of_Bhaktapur.jpg|alt=Bronze portrait of Malla queen, 1696-1722 CE, Nepal.| រូបសំរឹទ្ធនៃមហាក្សត្រិយានី Malla, ១៦៩៦-១៧២២ គ.ស. ប្រទេសនេប៉ាល់។
ឯកសារ:Gujrati_Sari.jpg|alt=Girl in Gujarati sari; in this style, the loose end is worn on the front| ក្មេងស្រីនៅ Gujarati sari; នៅក្នុងរចនាប័ទ្មនេះ, ចុងរលុងត្រូវបានពាក់នៅលើផ្នែកខាងមុខ
ឯកសារ:Tamil_Sari.jpg|alt=Woman in Tamil sari; in this style, the loose end is wrapped around the waist|ស្ត្រីនៅក្នុង Tamil sari; នៅក្នុងរចនាប័ទ្មនេះចុងរលុងត្រូវបានរុំជុំវិញចង្កេះ
ឯកសារ:Bengali_Sari.jpg|alt=Girl in Bengali sari; in this style sari is worn without any pleats| ក្មេងស្រីនៅ Bengali sari; នៅក្នុងរចនាប័ទ្មនេះ sari ត្រូវបានពាក់ដោយគ្មាន pleats ណាមួយ។
ឯកសារ:Jnanadanandini_Devi.JPG|alt=Jnanadanandini Devi styling the Bengali drape with British-style blouse with lace collar| Jnanadanandini Devi រចនាម៉ូដសម្លៀកបំពាក់បង់ក្លាដែសជាមួយនឹងអាវបែបអង់គ្លេសជាមួយនឹងកអាវចរ
ឯកសារ:Hermann_Linde_-_Girl_standing_in_a_veranda_wearing_a_Pochampalli_sari_(ca.1895).jpg|alt=Girl in Pochampally Ikkat sari worn in Nivi style, 1895 CE| ក្មេងស្រីនៅក្នុង Pochampally Ikkat sari ពាក់នៅក្នុងរចនាប័ទ្ម Nivi, ១៨៩៥
ឯកសារ:Marathi_Women.jpg|alt=Woman in Nauvari sari| ស្ត្រីនៅ Nauvari sari
ឯកសារ:Tanjore_sadir_temple_dancer_Gnyana_seated_-_L’Ancien_musee_des_colonies,_Fedor_Jagor,_ca._1850.jpg|alt=Tamil dancer dressed in sari, c. 1850| អ្នករាំតាមីលស្លៀកពាក់សារី, គ. ១៨៥០