គ្រោងឆ្អឹងមនុស្ស

150px|right|thumb|រូបគ្រោងឆ្អឹងមនុស្ស​(ប្រើក្នុងសៀវភៅជីវវិទ្យា)

គ្រោង​ឆ្អឹង​មនុស្ស​ (human skeleton) គឺ​ជា​គ្រោងរាង​ផ្នែក​ខាង​ក្នុង​នៃ​រាងកាយ ។ ទារក​ទើប​កើត​ភ្លា​ម​​មាន​ឆ្អឹង​ទាំង​អស់ ២៧០ បំណែក (១) (២) (៣) ហើយ​ចំនួន​នេះ​ចាប់​ផ្តើម​ថយ​ចុះ​ទៅ​នៅ​ត្រឹម​តែ ២០៦ បំណែក​ប៉ុណ្ណោះ​ពេល​មនុស្ស​ធំធាត់​ចូល​​ដល់​ពេញវ័យ ព្រោះ​ថា​ ឆ្អឹង​មួយ​ចំនួន​បាន​រំលាយ​ខ្លួន​បញ្ចូល​គ្នា​ទៅ​ជា​បំណែក​មួយ ។ ម៉ាស់​ឆ្អឹង​ទាំង​អស់​នៃ​គ្រោង​ឆ្អឹង​​កើន​ឡើង​ដល់​ចំណុច​កំពូល​នៅ​ពេល​មនុស្ស​ឈាន​ចូល​អាយុ ៣០ ឆ្នាំ ។ គ្រោង​ឆ្អឹង​មនុស្ស​អាច​បែងចែក​ជា​ គ្រោង​ឆ្អឹង​អ័ក្ស​ (សន្លាក់) (axial skeleton) និង គ្រោង​ឆ្អឹង​សន្ធាន (តភ្ជាប់) (appendicular skeleton) ។ គ្រោង​ឆ្អឹង​សន្លាក់​ផ្សំ​ឡើង​ដោយ​ ឆ្អឹង​កង​ខ្នង (vertebral column) ឆ្អឹង​ជំនីរ (rib cage) និង ឆ្អឹង​លលាដ៍​ក្បាល (skull) ។  ចំណែក​ឯ​គ្រោង​ឆ្អឹង​តភ្ជាប់​វិញ ដែល​​ភ្ជាប់​ខ្លួន​វា​ទៅ​នឹង​គ្រោង​ឆ្អឹង​សន្លាក់ ផ្សំ​ឡើង​​ដោយ​ឆ្អឹង​សន្ទះ​ទ្រូង​ (pectoral girdles) ឆ្អឹង​ត្រគាក (pelvic girdle) ព្រម​ទាំង​ ឆ្អឹង​​ដៃ​ (upper limbs) និង​ឆ្អឹង​ជើង (lower limbs) ។ 

គ្រោង​ឆ្អឹង​មនុស្ស​ដើរ​តួ​សំខាន់​នៅ​ក្នុង​មុខងារ ៦ យ៉ាង​នៃ​ខ្លួន​ប្រាណ ពោល​គឺ ១) មុខ​ងារ​ទ្រទ្រង់ (support)​, ២) មុខ​ងារ​ធ្វើ​ចលនា (movement), ៣) មុខ​ងារ​ការពារ (protection), ៤) មុខ​ងារ​បង្កើត​គ្រាប់​ឈាម (production of blood cells), ៥) មុខ​ងារ​រក្សា​ទុក​អ៊ីយ៉ុង​ផ្សេងៗ (storage of ions) និង ៦) មុខ​ងារ​​ត្រួតត្រា​ក្រពេញ​អង់ដូគ្រីន (endocrine regulation) ។

គ្រោង​ឆ្អឹង​មនុស្ស​គ្មាន​រូបសណ្ឋាន​ទ្វេភាព (រូបរាង​ពីរ​ខុស​គ្នា) រវាង​ភេទ​​ទាំង​ពីរ (sexually dimorphic) ​​​ដូច​ជា​គ្រោង​ឆ្អឹង​របស់​​ពួក​សត្វ​អំបូរ​ពានរ (ស្វា) (primate species) ជាច្រើន​យ៉ាង​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​គ្រោង​ឆ្អឹង​​មនុស្ស​មាន​ភាព​ខុស​គ្នា​បន្តិចបន្តួច​ស្ទើរ​មើល​មិន​យល់ នៃ​រូប​សណ្ឋាន​របស់​​​ភេទ​ទាំង​ពីរ ឧទាហរណ៍​ឆ្អឹង​ក្បាល (skull) គ្រោង​ឆ្អឹង​ធ្មេញ (dentition) ឆ្អឹង​វែង (long bones) និង ឆ្អឹង​ត្រគាក (pelves) ។ ជា​ទូទៅ​ ធាតុ​ទាំង​ឡាយ​នៃ​គ្រោង​ឆ្អឹង​របស់​សត្វ​ញី​​ ភាគ​ច្រើន​ជា​ឆ្អឹង​តូច​ជាង​និង​មិន​រឹង​មាំ​ដូច​ឆ្អឹង​របស់​សត្វ​ឈ្មោល​នៅ​ក្នុង​​ក្រុម​សត្វ​ដែល​មាន​អំបូរ​តែ​មួយ​នោះ​ទេ ។ ឆ្អឹង​ត្រគាក​​នៃ​គ្រោង​ឆ្អឹង​​​សត្វ​ញី​ ក៏​ខុស​គ្នា​ពី​ឆ្អឹង​ត្រគាក​នៃ​គ្រោង​ឆ្អឹង​សត្វ​ឈ្មោល​ដែរ ដើម្បី​សម្រួល​ដល់​ការ​បង្កើត​កូន​ចេញ​មក​ក្រៅ  (child birth) ។

## រូបផ្គុំទូទៅនៃឆ្អឹង 
មានបីចំណែក គឺឆ្អឹងក្បាល ឆ្អឹងដងខ្លួន និងឆ្អឹងអវយវៈ ៖

### ឆ្អឹងក្បាល 
ឆ្អឹងក្បាលមានពីរ៖

* ឆ្អឹងលលាដ៍ មាន ឆ្អឹងថ្ងាស ឆ្អឹងចំហៀង ឆ្អឹងលលា ឆ្អឹងពយ
* ឆ្អឹងមុខ មាន ឆ្អឹងប្រឡង់ភ្នែក ឆ្អឹងច្រមុះ (ខ្ទង់ច្រមុះ) ឆ្អឹងថ្ពាល់ ឆ្អឹងថ្គាមលើ និងថ្គាមក្រោម។

### ឆ្អឹងដងខ្លួន 
មានបីគឺ ឆ្អឹងខ្នង ឆ្អឹង ជំនីរ និងឆ្អឹងទ្រូង៖

#### ឆ្អឹងខ្នង 
ឆ្អឹងខ្នងមានឆ្អឹងកងចំនួន ៣៣កង ចែកជា៖

* ឆ្អឹងកងក ចំនួន៧
* ឆ្អឹងកងឧរា (ឆ្អឹងកងខ្នង) ចំនួន ១២
* ឆ្អឹងកងពោះ (ឆ្អឹងកងចង្កេះ) ចំនួន៥
* ឆ្អឹងកងគូទ ចំនួន៥
* ឆ្អឹងកញ្ចូញគូទ ចំនួន៤។

#### ឆ្អឹងជំនីរ 
ឆ្អឹងជំនីរមាន១២គូចែកជា៖

* ឆ្អឹងជំនីរជុំ ៧គូ
* ឆ្អឹងជំនីរស្ទើរ ៣គូ
* ឆ្អឹងជំនីរផុត ២គូ

#### ឆ្អឹងទ្រូង 
ឆ្អឹងទ្រូងមានតែមួយគត់ ហើយមានលក្ខណៈស្ពោត។

### ឆ្អឹងអវយវៈ 
ឆ្អឹងអវយវៈមានពីរប្រភេទ គឺ ឆ្អឹងអវយវៈក្រោម និងឆ្អឹងអវយវៈលើ ៖

#### ឆ្អឹងអវយវៈក្រោម 
ឆ្អឹងអវយវៈក្រោមមានពីរគឺ៖

* ឆ្អឹងអវយវៈប្រាកដ មាន ឆ្អឹងភ្លៅ ឆ្អឹងអង្គញ់ ឆ្អឹងកំភួនជើង និងឆ្អឹងប្រអប់ជើង
* ឆ្អឹងអវយវៈមិនប្រាកដ គឺ ឆ្អឹងត្រគាក សម្រាប់ភ្ជាប់ ជើងមកដងខ្លួន និង ទ្រអាការៈក្នុង។

#### ឆ្អឹងអវយវៈលើ
ឆ្អឹងអវយវៈលើមានពីរដូចគ្នាដែរ គឺ៖

* ឆ្អឹងអវយវៈប្រាកដ មាន ឆ្អឹងដើមដៃ ឆ្អឹងកំភួនដៃ និងឆ្អឹងប្រអប់ដៃ
* ឆ្អឹងអវយវៈមិនប្រាកដ មាន ឆ្អឹងក្រវ៉ាត់ស្មាមានឆ្អឹងដងកាំបិតមួយគូ ឆ្អឹងស្លាបប្រចៀវមួយគូ សម្រាប់ភ្ជាប់អវយវៈប្រាកដមកដងខ្លួន។

## នាទីគ្រោងឆ្អឹង 
គ្រោងឆ្អឹងមាននាទីប្រាំយ៉ាងគឺ៖

* ទ្រទ្រង់រាងកាយ
* ការពាររាងកាយ
* កំណត់រាង និងធ្វើចលនា
* ផ្ទុកសារធាតុខនិជ
* ផលិតគោលិកាឈាម។

## ផ្នែកផ្សេងៗនៃឆ្អឹងកង 
ផ្នែកផ្សេងៗនៃ ឆ្អឹងកងមាន៖

* តួឆ្អឹង
* ប្រហោងឆ្អឹង
* ពកសងខាង
* ពកសន្លាក់
* ពកឆ្អឹងកង។

ទ្រនាប់ឆ្អឹង ជាឆ្អឹងខ្ចីសម្រាប់ការពារការសង្កត់ទម្ងន់ ប៉ះទង្គិចពេលរត់ ឬ លោត។

## ការសិក្សាលើទម្រង់ឆ្អឹងវែង និងជាលិកាឆ្អឹង 
### ការសិក្សាដោយប្រើភ្នែកទទេ 
ការសិក្សាដោយប្រើភ្នែកទទេទៅលើឆ្អឹងវែងឃើញថា ឆ្អឹងវែងមាន៖

* ក្បាលឆ្អឹង
* សម្បកឆ្អឹង
* ឆ្អឹងតាន់
* ឆ្អឹងស្ពោត ផ្ទុកខួរក្រហម
* ប្រហោងឆ្អឹង ផ្ទុកខួរលឿង។

ចំណាំ៖
* ខួរលឿង ផលិតគោលិកាឈាមពេលបាត់បង់ឈាមច្រើន។
* ខួរក្រហាម ផលិតគោលិកាឈាមមុនពេលមនុស្សពេញវ័យ។

### ការសិក្សាដោយប្រើអតិសុខុមទស្សន៍ 
ការសិក្សាដោយប្រើអតិសុខុមទស្សន៍ទៅលើជាលិកាឆ្អឹងឃើញមាន៖
* សម្បកឆ្អឹង
* បន្ទះឆ្អឹង
* កោសិកាឆ្អឹង
* រន្ធនៃបំពង់ចិញ្ចឹម
* រន្ធចិញ្ចឹម។

## សន្លាក់ 
សន្លាក់គឺជាកន្លែងដែល ក្បាលឆ្អឹងពីរ ឬច្រើននៅប្រឈមមុខគ្នា ភាគច្រើនឲ្យឆ្អឹងកម្រើកបាន។
មនុស្សមានសន្លាក់ចំនួនបី គឺ៖

* សន្លាក់អឌ្ឍចល័ត ជាសន្លាក់ឲ្យឆ្អឹងកម្រើកបានតែមានព្រំដែន
* សន្លាក់ចល័ត ជាសន្លាក់ឲ្យឆ្អឹងកម្រើកបានទូលំទូលាយ
* សន្លាក់អចល័ត ជាសន្លាក់ដែលមិនឲ្យឆ្អឹងកម្រើកបាន។

## ការលូតលាស់របស់ឆ្អឹង 
* នៅអាយុ៧ខែនៅក្នុងផ្ទៃ ឆ្អឹងទាំងអស់នៅជាឆ្អឹងខ្ចី
* ក្រោយកំណើត កោសិកាឆ្អឹងខ្ចី ចាប់ផ្តើមរឹងដោយសារធាតុខនិជ ហើយក្លាយជាឆ្អឹង
* ឆ្អឹងលូតលាស់នៅផ្នែកក្បាលឆ្អឹង
* ឆ្អឹងឈប់លូតលាស់នៅពេលមនុស្សមានអាយុ២៥ឆ្នាំ។

## តំហែរក្សាឆ្អឹង 
ដើម្បីឲ្យឆ្អឹងរឹងមាំ លូតលាស់ល្អ មិនពុក និងមិនងាយបាក់ យើងត្រូវ៖

* ហាត់ប្រាណជាប្រចាំ
* បរិភោគអាហារសម្បូរពួកសារធាតុខនិជ និងជីវជាតិ​ (ពិសេសវីតាមីន D)៕

## ឯកសារ​យោង 
# Miller, Larry (2007-12-09). "We're Born With 300 Bones. As Adults We Have 206". Ground Report.
# "How many bones does the human body contain?". Ask.yahoo.com. 2001-08-08. Retrieved 2010-03-04.
# Exploring our human bodies. San Diego Supercomputer Center Education
# Fernández, KS; de Alarcón, PA (Dec 2013). "Development of the hematopoietic system and disorders of hematopoiesis that present during infancy and early childhood.". Pediatric clinics of North America 60 (6): 1273–89. PMID 24237971.
# Lee, Na Kyung; Sowa, Hideaki; Hinoi, Eiichi; Ferron, Mathieu; Ahn, Jong Deok; Confavreux, Cyrille; Dacquin, Romain; Mee, Patrick  J.; McKee, Marc D.; Jung, Dae Young; Zhang, Zhiyou; Kim, Jason K.; Mauvais-Jarvis, Franck; Ducy, Patricia; Karsenty, Gerard (2007). "Endocrine Regulation of Energy Metabolism by the Skeleton". Cell 130 (3): 456–69. doi:10.1016/j.cell.2007.05.047. PMC 2013746. PMID 17693256.
# Buikstra, J.E.; D.H. Ubelaker (1994). Standards for data collection from human skeletal remains. Arkansas Archaeological Survey. p. 208.
# Phenice, T. W. (1969). "A newly developed visual method of sexing the os pubis". American Journal of Physical Anthropology 30 (2): 297–301. doi:10.1002/ajpa.1330300214. PMID 5772048.
# Assessment of fracture risk and its application to screening for postmenopausal osteoporosis. Report of a WHO Study Group. Technical Report Series 843. World Health Organization. 1994. ISBN 92-4-120843-0. PMID 7941614.[page needed]

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជីវវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វេជ្ជសាស្ត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យាសាស្ត្រ