ព្រះវិហារ

**វិហារ** ជាទូទៅសំដៅទៅលើ ប្រាសាទពុទ្ធសាសនា ឬ វត្តពុទ្ធសាសនា សម្រាប់ ពុទ្ធបរិស័ទ ដែលភាគច្រើននៅក្នុង ឧបទ្វីបឥណ្ឌា ។ គោល​គំនិត​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​បុរាណ ហើយ​ក្នុង​គម្ពីរ ​បាលី ​សម័យ​ដើម វា​មាន​ន័យ​ថា​ការ​រៀប​ចំ​ទីធ្លា ឬ​កន្លែង​សម្រាប់​លំនៅ​ដ្ឋាន។   ពាក្យនេះបានវិវត្តទៅជាគំនិតស្ថាបត្យកម្មដែលវាសំដៅទៅលើកន្លែងរស់នៅសម្រាប់ព្រះសង្ឃដែលមានទីធ្លារួមចំហរ ឬទីធ្លា ជាពិសេសនៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ពាក្យនេះក៏ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ព្រះសង្ឃ ជេន ផងដែរ ដែលជាធម្មតាសំដៅទៅលើទីជម្រកបណ្តោះអាសន្នសម្រាប់ព្រះសង្ឃ ឬដូនជីក្នុងរដូវភ្លៀងធ្លាក់ប្រចាំឆ្នាំរបស់ឥណ្ឌា។   នៅក្នុងសាសនាជេនសម័យទំនើប ព្រះសង្ឃបន្តត្រាច់ចរពីក្រុងមួយទៅក្រុងមួយ លើកលែងតែរដូវវស្សា ( ចតុម៌ស្យ ) ហើយពាក្យថា «វិហារ» សំដៅលើការត្រាច់ចរ។  

សាលវិហារ ឬវិហារវិហារមានអត្ថន័យជាក់លាក់ជាងនៅក្នុង ស្ថាបត្យកម្មនៃប្រទេសឥណ្ឌា ជាពិសេស ស្ថាបត្យកម្មកាត់ថ្មឥណ្ឌា បុរាណ។ នៅទីនេះវាមានន័យថាសាលកណ្តាលដែលមានកោសិកាតូចៗភ្ជាប់ជាមួយវាជួនកាលមានគ្រែឆ្លាក់ពីថ្ម។ ខ្លះ​មាន​ក្រឡា​ចេតិយ​ដាក់​នៅ​កណ្តាល​ជញ្ជាំង​ខាងក្រោយ មាន ​ចេតិយ ​ក្នុង​ឧទាហរណ៍​ដើម ឬ​ព្រះពុទ្ធ​បដិមា​ក្រោយ​មក។ កន្លែងធំធម្មតាដូចជា Ajanta Caves, Aurangabad Caves, Karli Caves និង Kanheri Caves មានវិហារជាច្រើន។ អ្នក​ខ្លះ​រួម​មាន​សាល ​សក្ការៈ ឬ​វិហារ​នៅ​ក្បែរ​នោះ។  ព្រះ​វិហារ​មាន​ដើម​កំណើត​ជា​ជម្រក​សម្រាប់​ព្រះសង្ឃ​ពេល​ភ្លៀង។

## និរុត្តិសាស្ត្រ និងនាមនាម 
ពាក្យ​នេះ​មាន​ន័យ​ថា​ជា​ទម្រង់​នៃ​ផ្ទះ​សម្រាក ប្រាសាទ ឬ​វត្ត​ក្នុង​ទំនៀម​ទម្លាប់​បូជា​សាសនា​របស់​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ជា​ពិសេស​សម្រាប់​ក្រុម​ព្រះសង្ឃ។  ជាពិសេសវាសំដៅទៅលើសាលមួយដែលត្រូវបានប្រើជាព្រះវិហារ ឬជាកន្លែងដែលព្រះសង្ឃបានជួប និងខ្លះដើរជុំវិញ។  

វា​ផ្ទុយ​នឹង អរណ្យ ឬ អរញ្ញ ដែលមានន័យថា "ព្រៃ" ។   ក្នុង​សម័យ​មជ្ឈិម​សម័យ ពាក្យ​នេះ​មាន​ន័យ​ថា​វត្ត​ណា​មួយ ជា​ពិសេស​សម្រាប់​ព្រះសង្ឃ។  *មថ* គឺជាពាក្យមួយទៀតសម្រាប់វត្តអារាមក្នុងប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនា  សព្វថ្ងៃនេះជាធម្មតាប្រើសម្រាប់គ្រឹះស្ថានហិណ្ឌូ។

រដ្ឋ Bihar ភាគខាងកើតនៃ ប្រទេសឥណ្ឌា យកឈ្មោះរបស់វាពី *វិហារ* ដោយសារវត្តពុទ្ធសាសនាច្រើន នៅក្នុងតំបន់នោះ។ ពាក្យនេះក៏ត្រូវបានខ្ចីជា ភាសាម៉ាឡេ ថា *ពីហា* តំណាងឱ្យវត្តអារាម ឬកន្លែងសក្ការបូជាផ្សេងទៀតដែលមិនមែនជាមូស្លីម។ គេ​ហៅ​ថា *វិហារ* ( ) ជា ភាសាថៃ និង *វិហារ* ជា ភាសាខ្មែរ ។ នៅក្នុង ភាសាភូមា, *វីហារ៉ា* (  [ wḭhəɹa̰ ] ) មានន័យថា "វត្ត" ប៉ុន្តែពាក្យភូមាដើមកំណើត *kyaung* (  [ tɕáʊɰ̃ ] ) ត្រូវបានគេពេញចិត្ត។ ដំណើរ​ទៅ​ដល់​ទី​មួយ​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​ទេសនា និង​ស្វែង​រក ​បិណ្ឌបាត ជា​រឿយៗ តែង​នៅ​ជុំ​គ្នា​ក្នុង ​សង្ឃ ។&#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D; នៅក្នុង ភាសា Punjabi កន្លែងបើកចំហនៅខាងក្នុងផ្ទះត្រូវបានគេហៅថា វេហ្យ .

នៅ ប្រទេសកូរ៉េ ជប៉ុន វៀតណាម និង ចិន ពាក្យសម្រាប់ព្រះវិហារ ឬវត្តព្រះពុទ្ធហាក់ដូចជាមានប្រភពដើមខុសគ្នា។ 

## ប្រភពដើម 
រូបភាពតូច| គុហា 12, Ellora, វិហារដែលកាត់ថ្មច្រើនជាន់។ ការ​តុបតែង​សសរ​បន្ថែម​ទៀត​ប្រហែល​ជា​មាន​បំណង។
ក្នុងកំឡុងសតវត្សទី 3 មុនគ.ស. នៃ អសោក, *វិហារយត្រ* គឺជាកន្លែងឈប់ធ្វើដំណើរក្នុងគោលបំណងដើម្បីភាពរីករាយ ការសប្បាយ និងចំណង់ចំណូលចិត្តដូចជាការបរបាញ់។ ទាំង​នេះ​ផ្ទុយ​ពី *​ធម៌​យត្រ* ​ដែល​ទាក់​ទង​នឹង​ការ​ស្វែង​រក​សាសនា និង​ធម្មយាត្រា។  បន្ទាប់ពីព្រះបាទអសោកបានប្តូរមកពុទ្ធសាសនា រដ្ឋ Lahiri ទ្រង់បានចាប់ផ្តើម *ធម៌យាត្រា* នៅប្រហែលពាក់កណ្តាលសតវត្សទី 3 មុនគ.ស ជំនួសឱ្យ hedonistic royal *vihara yatras* ។ 

## វិចិត្រសាលរូបភាព 
រូបភាពតូច|ព្រះវិហារវត្តព្រះកែវ កសាងឆ្នាំ១៩៦២
រូបភាពតូច|វត្តភ្នំ, កសាងនៅដើមសតវត្សទី២០
រូបភាពតូច|វត្តដំណាក់
រូបភាពតូច|ព្រះវិហារវត្តបទម
រូបភាពតូច|វត្តរាជបូណ៌
រូបភាពតូច|វត្តរកាកណ្ដាល
រូបភាពតូច|វត្តពិភិទ្ធារាម
រូបភាពតូច|វត្ត​ដំរីស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text