ក្រឹស

**គ្រីស** ឬ **កេរីស** [ n 1 ] គឺជាដាវមិនស៊ីមេទ្រី របស់ជនជាតិជ្វា ដែលមានលំនាំដាវប្លែក ដែលសម្រេចបានតាមរយៈការលាយបញ្ចូលគ្នានៃជាតិដែក និងដែកនីកែល ( *pamor* )។  គ្រីសមានភាពល្បីល្បាញដោយសារដាវរលកប្លែករបស់វា ទោះបីជាដាវជាច្រើនក៏មានដាវត្រង់ដែរ ហើយវាគឺជាអាវុធមួយក្នុងចំណោម អាវុធ ដែលត្រូវបានគេប្រើជាទូទៅនៅក្នុងក្បាច់គុន *ប៉ង់តាក់ស៊ីឡាត* ដែលមានដើមកំណើតនៅ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ។ គ្រីសត្រូវបានផលិតនៅក្នុងតំបន់ជាច្រើននៃ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី អស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ប៉ុន្តែគ្មានកន្លែងណាទេ — ទោះបីជាកោះ បាលី មានកម្រិតក៏ដោយ — ដែលគ្រីសត្រូវបានបង្កប់នៅក្នុងក្បួនច្បាប់ និងសកម្មភាពពិធីសាសនា ពិធី រឿងរ៉ាវ និងកំណាព្យវីរភាពដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមកដូចនៅ កោះជ្វាកណ្តាល ។  នៅក្នុង ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី   វាបានផ្សារភ្ជាប់ជាទូទៅជាមួយ វប្បធម៌ជ្វា ទោះបីជាជនជាតិដទៃទៀតនៅក្នុងនោះ និងតំបន់ជុំវិញស្គាល់អាវុធនេះជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌របស់ពួកគេ ដូចជា ជនជាតិ បាលី ស៊ុនដា ម៉ាឡេ ម៉ាឌូរ៉េស បានចា ប៊ូហ្គីណេស និងម៉ាកាសាក៏ដោយ។  វាត្រូវបានចាត់ទុកថាជានិមិត្តរូបវប្បធម៌របស់ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី  និង​ប្រទេស​ជិតខាង​ដូចជា ​ប្រ៊ុយណេ ម៉ាឡេស៊ី   ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី និង ​ថៃ ។

នៅឆ្នាំ ២០០៥ អង្គការយូណេស្កូ បានដាក់បញ្ចូលវាទៅក្នុង បញ្ជីតំណាងនៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីរបស់មនុស្សជាតិ ។ 

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យ *kris* មកពីពាក្យ ជ្វាចាស់ ដែលមានន័យថា "ដាវ"។  នៅក្នុង ភាសាជ្វា kris ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា keris (កេរីស) ( ꦏꦼꦫꦶꦱ꧀ ) នៅក្នុង ការចុះឈ្មោះ , dhuwung ( ꦝꦸꦮꦸꦁ ) នៅក្នុងបញ្ជី krama និង wangkingan ( ꦮꦁꦏꦶꦁꦔꦤ꧀ ) នៅក្នុងវាក្យសព្ទ krama inggil ។   និង ម៉ាឡេស៊ី  ) ភាសា ស៊ុនដា បាលី និង សាសាក់ វាត្រូវបានសរសេរថា *keris* ( Pegon និង Jawi : کريس)។ ឈ្មោះផ្សេងទៀតរួមមាន  នៅ Minangkabau និង *sele* (ᨔᨙᨒᨙ) ជា Buginese និង Makassarese ។

ករណីលើកលែងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ពីរគឺប្រទេស ហ្វីលីពីន និង ប្រទេសថៃ ។ នៅប្រទេសហ្វីលីពីន គ្រីស និងដាវចាក់ស្រដៀងគ្នានេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា  ឬ  ខណៈពេលដែលដាវកាត់ដែលធំជាងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា  ឬ  ដាវ *កាលីស* ដែលធំជាងនេះត្រូវបានណែនាំពីស៊ុល តង់ណាតស៊ូលូ នៃប្រទេសហ្វីលីពីនត្រឡប់ទៅ កាលីម៉ាន់តាន់ និង ស៊ូឡាវេស៊ី ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ជាកន្លែងដែលវាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា  ។  

នៅ ប្រទេសថៃ វាតែងតែសរសេរថា *kris* ហើយអានថា *kris* ឬ *krit* (  ) ជា ភាសាថៃ ចំណែកឯភាសា យ៉ាឡា វាត្រូវបានសរសេរថា *kareh* ។ នៅ កម្ពុជា វាត្រូវបានសរសេរថា ក្រឹស ឬ ព្រះទម្រង់ធុរិកា  ។ អក្ខរាវិរុទ្ធជំនួសផ្សេងទៀតដែលប្រើដោយ ជនជាតិអឺរ៉ុប រួមមាន "cryse", "crise", "criss", "kriss" និង "creese"។ នៅក្នុងភាសាអង់គ្លេស ទម្រង់ពហុវចនៈច្រើនតែគ្រាន់តែជា "kris" ផងដែរ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
[ស្តាំ|រូបភាពតូច|រូបចម្លាក់គ្រីសដែលអាចមាននៅលើរូបចម្លាក់ [បូរ៉ូប៊ូឌួ|បូរ៉ូប៊ូឌួរ នៃសតវត្សរ៍ទី ៩]]
ស្តាំ|រូបភាពតូច|សិក្ខាសាលារបស់ជាងដែក គ្រីស ដែលបានពិពណ៌នានៅក្នុង Candi Sukuh នៃសតវត្សទី ១៥
ពាក្យ *kris* ត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងសិលាចារឹកជ្វាបុរាណជាច្រើនដែលមានប្រភពចេញពី នគរហិណ្ឌូ - ពុទ្ធសាសនា ម៉ាតារាំ  ជ្វាកណ្តាល រួមទាំងសិលាចារឹក Humanding (មហាសករាជ៧០៧ ឬ ៨៧៥ គ.ស) សិលាចារឹក Jurungan និងសិលាចារឹក Haliwangbang (មហាសករាជ៧០៨ ឬ ៨៧៦គ.ស), សិលាចារឹកតាជី (មហាសករាជ៧២៣ ឬ ៨២៣) និងសិលាចារឹក Rukam (មហាសករាជ៨២៩  ឬ ៩០៧ គ.ស.)។  ការបង្ហាញដែលអាចធ្វើទៅបាននៃគ្រីសក៏លេចឡើងនៅលើចម្លាក់លៀនស្រាលៗនៃប្រាសាទដូចជា បូរ៉ូប៊ូឌួរ (៨២៥) និង ប្រាមបាណាន (៨៥០)។ &#x5B; *ត្រូវការ​ឯកសារ​យោង* &#x5D;

## វិចិត្រសាល 

ឯកសារ:Frans_Francken_(i)_-_Cabinet_of_a_collector.jpg|alt=Painting by Frans Francken the Younger. Even as early as the 17th century, awareness of the kris has reached far into Europe. Kris seen at top left.| គំនូរដោយ Frans Francken the Younger ។ សូម្បីតែនៅដើមសតវត្សរ៍ទី១៧ ការយល់ដឹងអំពីគ្រីសបានរីករាលដាលដល់ទ្វីបអឺរ៉ុប។ គ្រីសឃើញនៅផ្នែកខាងលើខាងឆ្វេង។
ឯកសារ:No._416_Javanese_sword_with_straight_blade.jpg|alt=A Javanese sundang sword with straight blade| ដាវស៊ុនដាងជ្វាដែលមានដាវត្រង់
ឯកសារ:No._415_Javanese_sword_with_undulating_blade.jpg|alt=A Javanese sundang sword with wavy blade| ដាវស៊ុនដាងជ្វាដែលមានដាវរលក
ឯកសារ:Indo-Javanese_sword_54708.jpg|alt=A Javanese sword similar to a kris| ដាវជ្វាស្រដៀងនឹងដាវគ្រីស

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text