open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ប្រាសាទដូនទ្រី

ទំហំ និងលក្ខខណ្ឌ៖ ទួលប្រាសាទ ដូនទ្រីត្បូងឃ្មុំ មធ្យម (ប្រាសាទដូនទ្រីត្បូង - បញ្ចេញសំឡេង៖ P'ra-saht Dawn T'ree T'bohng) ប្រាសាទទី ២ ក្នុងចំណោមប្រាសាទពីរនៅក្នុង**ភូមិដូនទ្រីជើង ឃុំជ្រៃ ស្រុកមោងឬស្សី ខេត្តបាត់ដំបង**។ Etienne Aymonier បានរាយការណ៍នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1900 អំពីប្រាសាទឥដ្ឋដែលបាក់បែក ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាប្រាសាទដូនទ្រីជើង ដែលមានទីតាំងនៅក្នុងបរិវេណប្រាសាទទំនើបនៃ 'វត្តអម្ពវ័ន'។ ទីតាំង​ពិសេស​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ឲ្យ​ដឹង​ថា​មាន​ចម្ងាយ ២០០ ម៉ែត្រ​ខាង​ត្បូង និង​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​ប្រាសាទ​ដូន​ទ្រី​ត្បូង។​ មិនមាន "ការបាក់បែក" ដែលត្រូវនិយាយនោះទេ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ជើងទម្រថ្មភក់ចំនួន 5 និងប្លុកថ្មភក់មួយចំនួនត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានរកឃើញនៅក្នុងទីតាំងនេះ រួមជាមួយនឹងបំណែកថ្មភក់ដែលមាន 4 បន្ទាត់នៃអត្ថបទបុរាណ។

**បញ្ជាក់នៅទីនោះមានសិលាចារឹកបុរាណមួយដែលសព្វថ្ងៃត្រូវបានយកទៅតម្កល់ទុកនៅវត្តពោធិ៍វាលទីរួមខេត្តបាត់ដំបង។**
វិទ្យាធរ

រូបភាពតូច| ប្តីប្រពន្ធវិទ្យាធរ។ សុនដានី ប្រហែលឆ្នាំ ៥២៥ គ.ស.
**វិទ្យាធរ** ( សំស្ក្រឹត Vidyādhara មានន័យថា "អ្នកកាន់ប្រាជ្ញា") គឺជាក្រុមនៃមនុស្សអរូបីនៅក្នុង សាសនាឥណ្ឌា ដែលមានអំណាចវេទមន្ត។  ក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ពួកគេក៏ចូលគាល់ ព្រះសិវៈ ដែលគង់នៅ ភ្នំហិមាល័យ ។  ពួកគេត្រូវបានគេចាត់ទុកថា *ជា ឧបទេវតា* ឬ ព្រះទេមិ ។ 

## ឯកសារយោង
ហាន់ ដុកស៊ូ

**ហាន់ ដុកស៊ូ** (ភាសាកូរ៉េ៖ 한덕수, កើតថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩) គឺជាអ្នកការទូត សេដ្ឋវិទូ និងអ្នកនយោបាយកូរ៉េខាងត្បូងម្នាក់ដែលបានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីស្ដីទីនៃប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងចាប់ពីខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៥ រហូតដល់ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ និងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីកូរ៉េខាងត្បូងពីឆ្នាំ២០០៧ ដល់ឆ្នាំ២០០៨ និងម្តងទៀតពីឆ្នាំ២០២២ ​ដល់ឆ្នាំ២០២៥។

ដោយមានដើមកំណើតពីទីក្រុងឆន់ជូ លោកហាន់គឺជាបុគ្គលទីប្រាំប៉ុណ្ណោះដែលបានកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីបានពីរលើក ដោយធ្លាប់បានបម្រើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងក្រោមប្រធានាធិបតីឌូ មួហ្យុនពីឆ្នាំ២០០៧ ដល់ឆ្នាំ២០០៨។ លោកក៏បានកាន់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុពីឆ្នាំ២០០៥ ដល់ឆ្នាំ២០០៦ ជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតកូរ៉េប្រចាំនៅសហរដ្ឋអាមេរិកពីឆ្នាំ២០០៩ ដល់ឆ្នាំ២០១២ និងជាប្រធាននៃសមាគមពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិកូរ៉េពីឆ្នាំ២០១២ ដល់ឆ្នាំ២០១៥។

បន្ទាប់ពីយូន សកយ៉លត្រូវជាប់ក្នុងដំណើរទម្លាក់ចេញពីអំណាចនៅថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ លោកហាន់ក៏ត្រូវបានគេជ្រើសតាំងជាប្រធានាធិបតីស្តីទីនៃប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។ ដប់បីថ្ងៃក្រោយមក ខ្លួនលោកផ្ទាល់ក៏ត្រូវបានរដ្ឋសភាកូរ៉េខាងត្បូងសម្រេចទម្លាក់ដូចគ្នាក្រោមមូលហេតុថាលោកបានបដិសេធការអនុវត្តសេចក្តីព្រាងច្បាប់ពិសេសចំនួនពីរដែលនឹងបើកផ្លូវឱ្យមានការស៊ើបអង្កេតលើប្រធានាធិបតីយូន សកយ៉ល និងភរិយាឈ្មោះគីម ខនហ៊ី បូករួមទាំងការមិនអាចតែងតាំងបេក្ខភាពតំណាំងរាស្ត្របីនាក់ជាសមាជិកនៃតុលាការធម្មនុញ្ញកូរ៉េ។ ទាំងនេះបាននាំឱ្យហាន់អស់តួនាទី និងអំណាចជាប្រធានាធិបតីស្ដីទី និងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដោយមុខតំណែងទាំងពីរត្រូវបានផ្ទេរទៅឱ្យឆូអេ សាំងម៉ុក។ ក៏ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៥ លោកត្រូវបានចូលកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីស្តីទី និងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីវិញបន្ទាប់ពីមានសំឡេងបោះឆ្នោតគាំទ្រ ៧-១ ពីតុលាការធម្មនុញ្ញ។ ក្រោយពីយូន សកយ៉លត្រូវបានដកចេញពីតំណែងជាផ្លូវការនៅក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ លោកហាន់នឹងត្រូវបម្រើជាប្រធានាធិបតីស្តីទីរហូតដល់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីថ្មីនៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ២០២៥ ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃទី១ ខែឧសភា លោកក៏បានលាលែងពីតំណែងដើម្បីឈរឈ្មោះជាបេក្ខភាពប្រធានាធិបតីឯករាជ្យ។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែឧសភា ហាន់ត្រូវបានតែងតាំងជាបេក្ខភាពថ្មីរបស់គណបក្សអំណាចប្រជាជនបន្ទាប់ពីបេក្ខភាពរបស់លោកគីម មូនស៊ូត្រូវគេសម្រេចដកហូត។ ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាននៅថ្ងៃដដែរនោះ លោកហាន់ក៏បានដកបេក្ខភាពរបស់ខ្លួនចេញវិញបន្ទាប់លោកគីំមត្រូវបានគេតែងតាំងជាបេក្ខភាពប្រធានាធិបតីសារជាថ្មី។

## កំណត់សម្គាល់
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង
ល្បែងរាវបង្កង

ល្បែងរាវបង្កងជាល្បែងប្រជាប្រិយមួយប្រភេទដែលប្រជាជនខ្មែរតែងតែនិយមលេងក្នុងថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិ ល្បែងរាវបង្កងភាគច្រើនគេលេងនៅពេលរាត្រីខែភ្លឺ ហើយចំនួនអ្នកលេងគឺមិនកំណត់នោះទេ។ ល្បែងនេះគេលេងមានលក្ខណៈខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចទៅតាមតំបន់។

របៀបលេងជាដំបូង គេត្រូវជ្រើសរើសសមាជិកលេងជាមុនសិន ចំនួនសមាជិកគឺមិនកំណត់ចំនួនឡើយ។ បន្ទាប់មកគេក៏ចាប់ផ្ដើមជ្រើសរើសយកមនុស្ស២នាក់ ម្នាក់ធ្វើជាអ្នករាវបង្កង ម្នាក់ទៀតធ្វើជាបង្កង(ភាគច្រើនគេជ្រើសរើសយកប្រុសម្នាក់ស្រីម្នាក់)។ បន្ទាប់មកទៀត គេនឹងយកក្រមាចងភ្នែកអ្នកទាំង២មិនឲ្យមើលឃើញអ្វីឡើយ។ អ្នកដែលដើរតួជាបង្កងគេឲ្យកាន់ត្រឡោកឬបំពង់ឬស្សី ចំនែកអ្នករាវបង្កងគឺគ្មានកាន់អ្វីទាំងអស់។ អ្នកលេងទាំងអស់គ្នាឈរជារង្វង់(ទុកទីធ្លាធំទូលាយ) ចំនែកមនុស្ស២នាក់ដែលត្រូវបានជ្រើសរើសគឺចាប់ផ្ដើមលេងនៅកណ្ដាលវង់។ នៅពេលម្នាក់ដែលដើរតួជាបង្កងចាប់ផ្ដើមគោះត្រឡោកឬបំពង់ឬស្សីហើយ ត្រូវតែរហ័សគេចខ្លួនពីទីតាំងដែលកំពុងឈរ ហើយសំលេងគោះហ្នឹងនឹងឮដល់អ្នករាវបង្កង នៅពេលនោះអ្នករាវបង្កងនឹងស្ទុះទៅចាប់ឱបតាមប្រភពសំលេងផងដែរ ។បើសិនជា អ្នករាវបង្កងចាប់បាន នោះអ្នករាវបង្កងឈ្នះ ហើយមានសិទ្ធឲ្យអ្នកចាញ់ធ្វើកាយវិការសត្វអ្វីដែលខ្លួនចង់ឲ្យធ្វើបានតាមចិត្ត។ បើសិនជា អ្នករាវបង្កងចាប់មិនបាននោះអ្នករាវបង្កងចាញ់ ហើយអ្នកដើរតួជាបង្កងមានសិទ្ធឲ្យអ្នករាវធ្វើកាយវិការសត្វអ្វីដែលខ្លួនចង់ឲ្យធ្វើតាមចិត្ត។ គេលេងបែបនេះដដែលៗដោយពីមួយគូទៅមួយគូ រហូតដល់ឈប់លេង។ ល្បែងនេះ ជាការហាត់ត្រចៀកអោយស្ទាត់ ក្នុងការស្ដាប់សំលេង និង មានស្មារតីរឹងប៉ឹង រហ័សដៃជើងផងដែរ ៕
ធរា

នៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ **ធរា** ( សំស្រ្កឹត : धरा; ការគាំទ្រ) គឺជាព្រះមួយនៃ វសុ ដែលជាព្រះនៃលោហធាតុរាងកាយ។ ព្រះអង្គ​តំណាង​ឲ្យ​ផែនដី និង​ធាតុ​ផែនដី ទោះបី​ជា​ធម្មតា​ផែនដី​ជា​ទេពធីតា ​ប្រឬពី ជា​ជាង​ព្រះ​អង្គ​ក៏ដោយ។ ធារា (សំស្ក្រឹត៖ धारा) ជាពាក្យសំស្រ្កឹតប្រើសំដៅលើទឹកហូរ ឬទឹកធ្លាក់។

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទេវៈនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា
លេខព្រាហ្មី

រូបភាពតូច| ការវិវត្តន៍នៃលេខព្រាហ្មីតាំពីសម័យស្ដេចអសោក។
រូបភាពតូច| លេខ "២៥៦" នៅក្នុង Ashoka's Minor Rock Edict No.1 in Sasaram (ប្រហែល 250 មុនគ.ស)។
[រូបភាពតូច| កាក់ ខាងលិច Satrap Damasena (២៣២ គ.ស.) ។ កាលបរិច្ឆេទនៃការជីកយករ៉ែនៅទីនេះ ១៥៣ (១០០-៥០-៣ ជា លេខអក្សរព្រាហ្មី ) នៃ [មហាសករាជ|សម័យសកៈ ដូច្នេះ ២៣២ គ.ស បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នៅខាងក្រោយក្បាលរបស់ស្តេច។]]
**លេខព្រាហ្មី** គឺជា ប្រព័ន្ធលេខ ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់នៅក្នុង ឧបទ្វីបឥណ្ឌា ពីសតវត្សទី ៣មុនគ.ស។ វាគឺជាបុព្វបុរសក្រាហ្វិកផ្ទាល់នៃ ប្រព័ន្ធលេខហិណ្ឌូ-អារ៉ាប់ ទំនើប។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រព័ន្ធលេខ ព្រាហ្មី មានគំនិតខុសពីប្រព័ន្ធក្រោយៗទាំងនេះ ដោយសារវាជាប្រព័ន្ធទសភាគដែលមិនមែនជា ទីតាំង ហើយមិនរាប់បញ្ចូល លេខសូន្យ ទេ។ ការបន្ថែមនៅពេលក្រោយទៅក្នុងប្រព័ន្ធរួមមាននិមិត្តសញ្ញាដាច់ដោយឡែកសម្រាប់ពហុគុណនីមួយៗនៃ ១០ (ឧទាហរណ៍ ២០, ៣០ និង ៤០)។ វាក៏មាននិមិត្តសញ្ញាសម្រាប់ ១០០ និង ១០០០ ដែលត្រូវបានរួមបញ្ចូលគ្នានៅក្នុង ligatures ជាមួយឯកតាដើម្បីបញ្ជាក់ ២០០, ៣០០, ២០០០០, ៣០០០ ជាដើម។ នៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ចំណងទាំងនេះត្រូវបានសរសេរដោយ Brahmi Number Joiner នៅ U+1107F ។

## ប្រភពដើម 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| សញ្ញាលេខនៃសតវត្សទី២នៃគ.ស.
ប្រភពនៃលេខបីដំបូងហាក់ដូចជាច្បាស់៖ ពួកវាជាបណ្តុំនៃ ១ , ២ និង ៣ strokes ក្នុងយុគសម័យរបស់ អសោក បញ្ឈរ I, II, III ដូច លេខរ៉ូម៉ាំង ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មានក្លាយជាផ្ដេកដូច លេខចិនហាន ។ នៅក្នុងសិលាចារឹកចាស់បំផុត ៤ មើលទៅដូចជា + មួយដែលនឹកឃើញដល់ X នៃ Kharoṣṭhī ជិតខាង ហើយប្រហែលជាតំណាងនៃ ៤ បន្ទាត់ឬ ៤ ទិស។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ លេខឯកតាផ្សេងទៀតហាក់ដូចជានិមិត្តសញ្ញាបំពាននៅក្នុងសិលាចារឹកចាស់ជាងគេ។&#x5B; *ការដកស្រង់ចាំបាច់* &#x5D; ជួនកាលវាត្រូវបានគេសន្មត់ថាពួកវាក៏អាចមកពីបណ្តុំនៃសញ្ញាដាច់ ដំណើរការរួមគ្នានៅក្នុងការសរសេរអក្សរកាត់តាមរបៀបស្រដៀងគ្នាទៅនឹងអ្វីដែលបានបញ្ជាក់នៅក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍នៃលេខ អេហ្ស៊ីប និងលេខ ឥស្សរិយយស ប៉ុន្តែនេះមិនត្រូវបានគាំទ្រដោយភស្តុតាងផ្ទាល់ណាមួយឡើយ។ ដូចគ្នាដែរ ឯកតាសម្រាប់ដប់គឺមិនច្បាស់ទាក់ទងគ្នា ឬទៅនឹងឯកតានោះទេ ទោះបីជា ១០, ២០, ៨០, ៩៩ អាចផ្អែកលើរង្វង់មួយ។

The sometimes rather striking graphic similarity they have with the hieratic and demotic Egyptian numerals, while suggestive, is not prima facie evidence of an historical connection, as many cultures have independently recorded numbers as collections of strokes. With a similar writing instrument, the cursive forms of such groups of strokes could easily be broadly similar as well, and this is one of the primary hypotheses for the origin of Brahmi numerals.&#x5B;*citation needed*&#x5D;

## លេខ 
## សូមមើលផងដែរ។ 
* អក្សរព្រាហ្មី

## ឯកសារយោង
ល្បែងឳបត្រឡាច

ល្បែង​ឱប​ត្រឡាច ឬ​ល្បែង​បេះ​ឪឡឹក ជា​ល្បែង​មួយ​របស់​ក្មេងប្រុស​-​ស្រី ដែល​តែង​ស្រុះស្រួល បបួល​គ្នីគ្នា​លេង​នាពេល​យប់​ខែភ្លឺ និង​មិនចាំបាច់​មានកម្ម​វិធី​បុណ្យទាន​អ្វី ក៏​អាច​លេង​បានដែរ​។  

ល្បែង​នេះ គឺ​គេ​ត្រូវ​ចាត់​មនុស្ស​ពីរ​នាក់ ម្នាក់​ឲ្យ​ធ្វើជា​តំណាង​ម្ចាស់​ត្រឡាច ឬ​ឪឡឹក ឯ​ម្នាក់ទៀត​ឲ្យ​ធ្វើជា​តំណាង​អ្នកទិញ​។ ចំណែកឯ​អ្នកចូលរួម​លេង​ទាំង​ប៉ុន្មាន គឺ​តម្រូវ​ឲ្យ​ធ្វើជា​ត្រឡាច ឬ​ជា​ឪឡឹក​ទាំងអស់ ដោយ​ប្តូរ​វេន​គ្នា ធ្វើជា​អ្នកលក់ អ្នកទិញ និង​ជា​ត្រឡាច​ម្នាក់​ម្តង​។ អ្នកលេង​ទាំងនោះ ត្រូវ​សំដៅ​ទៅរក​គល់ឈើ សសរផ្ទះ ឬ​វត្ថុ​អ្វីមួយ​រឹងមាំ មាន​ទំហំ​ល្មម​អាច​ឱប​បាន​។

កាលបើ​រក​កន្លែង​បានល្អ​ហើយ ក្មេង​ម្នាក់ ក្នុងចំណោម​ក្មេង​តំណាង​ឲ្យ​ត្រឡាច ឬ​ឪឡឹក​នោះ ត្រូវ​អង្គុយ​ឱប​គល់ឈើ ឬ​សសរ​នោះ ទាំង​ដៃ និង​ជើង ឯ​ក្មេង​ម្នាក់ទៀត​ជា​ក្មេង​ជាទី​២ គឺ​ត្រូវ​អង្គុយ​ចុះ​យកដៃ​ឱប​ចង្កេះ ព្រមទាំង​យក​ជើង​ទាំងពីរ ដាក់​លើ​ភ្លៅ​ក្មេង​ទី​១ ។ ក្មេង​ទី​៣ និង​ក្មេង​ដទៃទៀត ត្រូវ​យកដៃ និង​ជើង​ឱប​ក្មេង​ទី​២ ឲ្យ​ដូច​ក្មេង​ទី​២​ឱប​ក្មេង​ទី​១ អ៊ីចឹង​ដែរ រហូតដល់​អស់​គ្នា​។ 

​បន្ទាប់ពី​ឱប​បន្ត​គ្នា​អស់ហើយ ក្មេង​ម្នាក់​ដែលជា​តំណាង​ម្ចាស់​ត្រឡាច​នោះ ធ្វើ​ព្រងើយ ដើរ​ជុំវិញ​នៅក្បែ​ង​ក្មេងៗ​ជា​ត្រឡាច​នោះ ហើយ​ក្មេង​ម្នាក់ទៀត​ដែល​តំណាង​ជា​អ្នកទិញ​ត្រឡាច ដើរ​ចូលមក​សួរ​តថ្លៃ​អ្នកលក់ ដូចជា​ទំនិញ​ក្នុង​ផ្សារ​អ៊ីចឹង​។ 

​កាលណា​អ្នកលក់ និង​អ្នកទិញ​ត្រូវ​គ្នា​ក្នុងតម្លៃ​ណាមួយ​ហើយ អ្នកលក់ ឲ្យ​អ្នកទិញ បេះ​ត្រឡាច​តាមចិត្ត ហើយ​អ្នកទិញ​ក៏​ដើរ​ចូលមក​យកដៃ​គោះ គោះ​ខ្នង​ក្មេងៗ​ដែល​អង្គុយ​ឱប​គល់ឈើ ឬ​សសរ ជាប់​គ្នា​នោះ​តិចៗ​។ គោះ​បណ្តើរ សួរ​បណ្តើ​រថា «​ខ្ចី​» ឬ​«​ទុំ​»? អ្នកទិញ​គោះ​បន្ត​គ្នា ពី​ម្នាក់​ទៅ​ម្នាក់ ហើយ​ក្មេង​ដែល​ត្រូវ​អ្នកទិញ​គោះ​មុន ត្រូវ​ឆ្លើយថា​«​ខ្ចីៗ​»​រហូត ទាល់តែ​ដល់​អ្នក​ចុងក្រោយ​បំផុត ទើប​ឆ្លើយថា «​ទុំ​» ។

​បន្ទាប់ពី​ឮ​ពាក្យ​នេះហើយ អ្នកទិញ ក៏​បេះយក​អ្នក​ចុង​គេ​បំផុត​នោះ ដោយ​ប្រើ​កម្លាំង​ខ្លាំង ដើម្បី​ទាញ ព្រោះ​អ្នក​អង្គុយ​ទាំងនោះ ព្យាយាម​រឹប​ឱប​គា្ន​ជាប់​ចំកោង​ខ្នង​រៀងៗ​ខ្លួន រេ​ចុះ រេ​ឡើង ប្រៀបដូចជា​ទងត្រឡាច​។ អ្នកទិញ​ត្រូវ​ប្រលេះ​ម្តង​មួយៗ ប្រលេះ​បាន​ហើយ​ត្រូវ​ទុក​មួយ​ដុំ​។ បើសិនជា​ប្រលេះ​មិន​បានទេ ពួកគេ​ត្រូវ​លេង​សារជាថ្មី​៕

​***ដកស្រង់​ចេញពី​សៀវភៅ​៖ «​ល្បែង​ប្រជាប្រិយ​ខ្មែរ​» ដែល​រៀបរៀង​ដោយ​៖ លោក ចាប ពិន អ្នកស្រី ពេ​ជ្យ សល់​, លោក លី ធា​ម​តេង និង ស្តើង ឆូ​រ នៃ​ក្រុម​ជំនុំ​ទំនៀមទម្លាប់​ខ្មែរ​(​ឆ្នាំ​១៩៦៤)https://thmeythmey.com/detail/63675***
កុសល វិសាល

ជីវប្រវត្តិសង្ខេប

## ប្រវត្តិជីវិតដើម 
លោក កុសល វិសាល មានទីកន្លែងកំណើត នៅភូមិកណ្ដាល ឃុំព្រែកអញ្ចាញ ស្រុកមុខកំពូល ខេត្តកណ្ដាល។ 

ឪពុកឈ្មោះ **យុង កុសល** មុខរបរជាកសិករ ។

ម្ដាយឈ្មោះ **ស្រួន ដាវី** មុខរបរជាជាងកាត់ដេរ។

ក្រោយបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់វិទ្យាល័យលោកបានព្រះផ្នួសជា សាមណេរ បានរយៈពេល៣ខែ នាអាវាសវត្ត សុវណ្ណបទុម ហៅចំបក់មាស ព្រះឧបជ្ឈាន៍ព្រះនាម ព្រះកុសលរង្សី អ៊ុច សុខុន សុវណ្ណជោតោ ព្រះរាជគណៈថ្នាក់កិត្តិយស និងជាព្រះចៅអធិការវត្តផ្ទាល់ ព្រមទាំងបដិបត្តិសមាទាននូវ ធុតុង្គ ៤ ក្នុងរយៈ៣ខែនុះផងដែល ដោយដឹកនាំដោយព្រះអាចារ្យ ភិក្ខុ សាយ រ៉ា។

## ការសិក្សា 
* បឋមសិក្សា៖ សាលាបឋមសិក្សា សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតី តេជោ ហ៊ុន សែន
* អនុវិទ្យាល័យ និងវិទ្យាល័យ៖ សម្ដេចអគ្គមហាធម្មពោធិសាល ជា សុីម ព្រែកអញ្ចាញ
* សម័យប្រឡងមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ៖ ឆ្នាំ ២០១៩
* ឆ្នាំ ២០១៩ ដល់២០២០ បន្តសិក្សាវិស្វកម្មសំណង់ស៊ីវិលនៅវិទ្យាស្ថានជាតិពហុបច្ចេកទេសកម្ពុជា (NPIC)
* ឆ្នាំ ២០២១ ចូលសិក្សាថ្នាក់វេជ្ជបណ្ឌិតទូទៅនៅសាកលវិទ្យាល័យពុទ្ធិសាស្ត្រ (UP)

## សកម្មភាពសង្គម 
* ឆ្នាំ ២០២២ ចូលរួមជាគ្រូពេទ្យស្ម័គ្រចិត្តក្នុងក្រុមការងារគ្រូពេទ្យស្ម័គ្រចិត្ត ឯកឧត្តម ហ៊ុន ម៉ានី
* ឆ្នាំ ២០២២ ជាប្រធានគ្រប់គ្រងបច្ចេកទេសទូទៅក្រុម ENT/ECG
* ឆ្នាំ២០២៣ ជាសមាជិកគណៈអចិន្ត្រៃយ៍ការងារគ្រូពេទ្យស្ម័គ្រចិត្ត ឯកឧត្តម ហ៊ុន ម៉ានី
* ឆ្នាំ២០២៣ ជាសមាជិកអនុប្រធានក្រុមការងារគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ចុះជួយឃុំតាសាល ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ
* ឆ្នាំ២០២៣ ទទួលភីនកិត្តិយស "វីរៈជន COVID-19" សម្រាប់ការចូលរួមការពារ និងព្យាបាលជំងឺ COVID-19
* រូបភាពតូច|Leader team
* រូបភាពតូច|Monitoring groups members
* រូបភាពតូច|ស្រុកខ្សាច់កណ្ដាល
* រូបភាពតូច|Stueng treng
* រូបភាពតូច|Stueng treng
* រូបភាពតូច|Prey veng province
* រូបភាពតូច|Kompot province
* រូបភាពតូច|Kompong speu province

## ប្រភព
អក្សរព្យុ

**អក្សរព្យុ** គឺជា​ប្រព័ន្ធ​សរសេរ​ដែល​ប្រើ​សម្រាប់​សរសេរ ​ភាសា​ព្យុដែល ជា​ភាសា​ចិន​-​ទី​បេ ​ដែល​ផុតពូជ​ដែល​ត្រូវបាន​គេ​និយាយ​ជា​ចម្បង​នៅ ​ប្រទេស​ភូមា ​ភាគ​កណ្តាល​បច្ចុប្បន្ន​។ វាត្រូវបានផ្អែកលើអក្សរ ព្រាហ្មី -បាសេដ នៃទាំងភាគខាងជើងនិងភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសឥណ្ឌា។ ភ័ស្តុតាងដែលអាចរកបានល្អបំផុតបង្ហាញថាអក្សរ ព្យុ ត្រូវបានអភិវឌ្ឍបន្តិចម្តង ៗ នៅចន្លោះសតវត្សទី ២ និងទី ៦ នៃគ.ស។ បុព្វបទភ្លាមៗរបស់អក្សរ ព្យុ ហាក់ដូចជា អក្សរកទម្ព នៃភាគនិរតីនៃប្រទេសឥណ្ឌា។ សិលាចារឹក​សម័យ​ដើម​របស់​ជនជាតិ​ព្យុ​តែងតែ​បញ្ចូល​អក្សរ​ព្រាហ្មី​អន្តរ​បន្ទាត់​។ វាមិនមែនរហូតដល់សតវត្សទី ៧ និងទី ៨ ដែលសិលាចារឹករបស់ ស្រីក្សេត្រ បានបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងអក្សរ ព្យុ ដោយគ្មាន ព្រាហ្មី interlinear ណាមួយឡើយ។
ពិធីបុណ្យឆេងម៉េង

**ពិធីបុណ្យឆេងម៉េង** (ជាភាសាចិន: 清明节; ភីនអ៊ីន: Qīngmíng jié) ឬហៅថា **ពិធីបុណ្យសែនផ្នូរ** នៅក្នុងសហគមន៍ជនជាតិខ្មែរដើមកំណើតចិន គឺជាពិធីបុណ្យប្រពៃណីមួយដែលប្រារព្ធឡើងដើម្បីរំលឹក និងគោរពដល់អ្នកដែលបានចែកឋានទៅ។ ពិធីបុណ្យនេះមានប្រភពដើមពីវប្បធម៌ចិន ហើយត្រូវបានប្រារព្ធនៅថ្ងៃទី៤ ឬទី៥ នៃខែមេសា តាមប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរី ដែលជាថ្ងៃសម្រាប់គោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធអ្នកស្លាប់។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ពិធីនេះមិនមែនជាពិធីបុណ្យជាតិទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានអនុវត្តជាទូទៅក្នុងចំណោមជនជាតិខ្មែរដើមកំណើតចិន។

## ប្រវត្តិ 
ពិធីបុណ្យឆេងម៉េងមានប្រវត្តិតាំងពីសម័យរាជវង្សចូវ នៅប្រទេសចិន ដែលមានអាយុកាលជាង ២៥០០ ឆ្នាំ។ ពិធីនេះត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយរឿងព្រេងនិទានអំពី **ជៀ ជឺអ៊ី** (Jie Zitui) ដែលជាអ្នកស្មោះត្រង់ចំពោះអ្នកឧកញ៉ាជីន នៅសតវត្សទី៧ មុនគ្រិស្តសករាជ។ ដើមឡើយ ពិធីនេះត្រូវបានគេហៅថា "ពិធីបុណ្យហាន់ស៊ីក" (Cold Food Festival) មុននឹងវិវត្តទៅជាពិធីបុណ្យឆេងម៉េងនៅសម័យរាជវង្សថាង។

នៅប្រទេសកម្ពុជា ពិធីបុណ្យឆេងម៉េងបាននាំចូលដោយជនជាតិចិនដែលមកតាំងទីលំនៅតាំងពីសតវត្សទី១៩។ ទោះបីជាមិនមែនជាពិធីបុណ្យផ្លូវការក៏ដោយ ក៏សហគមន៍ចិន-ខ្មែរនៅតែរក្សាទំនៀមទម្លាប់នេះ ជាពិសេសនៅភ្នំពេញ  ខេត្តសៀមរាប និងឃុំស្រែអំបិល។

## ទំនៀមទម្លាប់ 
ក្នុងអំឡុងពិធីបុណ្យឆេងម៉េង គ្រួសារនានាធ្វើការសម្អាតផ្នូរ និងនាំយកអាហារ ផ្កា និងគ្រឿងឧបភោគបរិភោគមកថ្វាយជូនដល់វិញ្ញាណក្ខន្ធបុព្វការីជន។ ការដុតធូប និងក្រដាសសែន (ជូស៊ី) ក៏ជាផ្នែកសំខាន់នៃពិធីនេះផងដែរ។ នៅក្នុងសហគមន៍ខ្មែរ-ចិន អាហារដែលគេនិយមយកទៅថ្វាយរួមមាន បាយ សាច់ជ្រូក និងនំបញ្ចុក។

លើសពីនេះ ពិធីបុណ្យនេះក៏ជាឱកាសសម្រាប់គ្រួសារជួបជុំគ្នា និងរំលឹកអនុស្សាវរីយ៍អំពីអ្នកដែលបានចែកឋានទៅ។ នៅតាមជនបទមួយចំនួននៃប្រទេសកម្ពុជា គេអាចធ្វើការសែនព្រេនតាមផ្ទះ ដោយប្រើអាហារសាមញ្ញ។

## សារៈសំខាន់ 
ពិធីបុណ្យឆេងម៉េងមានសារៈសំខាន់ខាងវប្បធម៌ និងខាងផ្លូវចិត្តសម្រាប់អ្នកចូលរួម។ វាជាពេលវេលាដើម្បីបង្ហាញនូវការគោរព និងការដឹងគុណចំពោះបុព្វការីជន�। នៅក្នុងបរិបទខ្មែរ ពិធីនេះក៏បង្ហាញពីការរួមបញ្ចូលគ្នានៃវប្បធម៌ចិន និងវប្បធម៌ខ្មែរ ដែលជួយពង្រឹងអត្តសញ្ញាណរបស់សហគមន៍ចិន-ខ្មែរ។

## នៅកម្ពុជា 
នៅប្រទេសកម្ពុជា ពិធីបុណ្យឆេងម៉េងមិនសូវមានការប្រារព្ធយ៉ាងទូលំទូលាយដូចនៅប្រទេសចិន ឬបណ្តាប្រទេសអាស៊ីផ្សេងទៀតទេ។ ទោះជាយ៉ាងណា នៅតាមសាលាចិន ឬវត្តចិននៅភ្នំពេញ ដូចជា **វត្តអន្លង់គង** គេអាចសង្កេតឃើញការរៀបចំពិធីសាសនា និងការសែនផ្នូរនៅថ្ងៃនេះ។ សហគមន៍ចិន-ខ្មែរក៏បានរួមបញ្ចូលទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ដូចជាការសែនព្រេនជាមួយផ្លែឈើ និងអាហារបែបខ្មែរ។

## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* China Highlights - Qingming Festival
* UNESCO - Qingming Festival

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ញ៉ោងអ៊ូ សរ៉ាហាន់

**ញ៉ោងអ៊ូ សរ៉ាហាន់** (  ភូមា : ညောင်ဦး စောရဟန်း    , ; ក៏ **Taungthugyi Min** c. ៩២៤–១០០១) ជាស្តេចនៃ រាជវង្សបាកាន នៃ ប្រទេសភូមា (មីយ៉ាន់ម៉ា) ពីគ.ស ៩៥៦ ដល់ ១០០១។ ទោះបីជាគេចងចាំថាជា **ស្តេចត្រសក់** នៅក្នុង ប្រវត្តិសាស្ត្រភូមា ដោយផ្អែកលើរឿងព្រេងមួយ សាវរ៉ាហាន់ គឺជាស្តេចដំបូងបំផុតនៃ បាកាន ដែលអត្ថិភាពត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយភស្តុតាងសិលាចារឹក។  យោងទៅតាម វាគឺនៅក្នុងរជ្ជកាល សាវរ៉ាហាន់ ដែល បាកាន ដែលបន្ទាប់មកជាទីក្រុងប្រកួតប្រជែងមួយចំនួននៅភូមាខាងលើ "បានរីកចម្រើននៅក្នុងអំណាចនិងភាពអស្ចារ្យ" ។  ការបង្កើត អក្ខរក្រមភូមា ក៏ដូចជាការពង្រឹងបន្ទាយរបស់ បាកាន ប្រហែលជាបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គ។ 

## ប្រពៃណីកាលប្បវត្តិ 
ទោះបីជាមានសារៈសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រក៏ដោយ រជ្ជកាលរបស់ស្តេចត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុងកាលប្បវត្តិជាមួយនឹងអ្វីដែលត្រូវបានគេកំណត់ថាជារឿងព្រេង។ យោងទៅតាមរឿងព្រេង សាវរ៉ាហាន់ បានដណ្តើមយក បល្ល័ង្កពីស្តេច ធៀនខូ ។ មានពេលមួយកសិករ ញ៉ោងអ៊ូ បានសម្លាប់ ធៀនខូ នៅពេលដែលស្ដេចបានលួច ត្រសក់ ពីចំការរបស់គាត់។ ញ៉ោងអ៊ូសរ៉ាហាន់ ត្រូវបានទទួលធ្វើជាស្តេចដោយព្រះមហាក្សត្រិយានីដើម្បីការពារភាពចលាចលនៅក្នុងនគរ ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថា Taungthugyi Min ( **ស្ដេចត្រសក់** ឬ **ស្តេចកសិករ** ;  )  រឿងនេះទំនងជារឿងនិទាន។ មាន​កំណែ​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​បី​ផ្សេង​ទៀត—ជា​ភាព​ស្រប​គ្នា​ពិត​ប្រាកដ​នៅ​ក្នុង​រឿងនិទាន​ភូមា «ព្រះនាង ​ធុដមសារី » និង​កំណែ​ពីរ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ មួយ​នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​ប្រាំបី និង​មួយ​ទៀត​នៅ​សតវត្ស​ទី​១៤។ ព្រះបាទ នរោត្តមសីហនុ ធ្លាប់ទាមទារពូជពង្សពីអ្នកថែសួន ដើម្បីបង្ហាញភាពជិតស្និតជាមួយប្រជារាស្ត្ររបស់ព្រះអង្គ។ 

ញ៉ោងអ៊ូសរ៉ាហាន់ ត្រូវបានផ្ដួលរំលំដោយ Kunhsaw Kyaunghpyu ដែលក្រោយមកត្រូវបានផ្ដួលរំលំដោយបុត្ររបស់ ញ៉ោងអ៊ូ ឈ្មោះ Kyiso និង Sokkate ។

## កាលបរិច្ឆេទ 
កាលប្បវត្តិផ្សេងៗមិនយល់ព្រមលើកាលបរិច្ឆេទទាក់ទងនឹងជីវិតនិងរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ទេ។  កាលប្បវត្តិចាស់បំផុត *Zatadawbon Yazawin* ត្រូវបានចាត់ទុកថាត្រឹមត្រូវបំផុតសម្រាប់សម័យបាកាន ។  តារាងខាងក្រោមរាយបញ្ជីកាលបរិច្ឆេទដែលបានផ្តល់ឱ្យដោយកាលប្បវត្តិសំខាន់ៗចំនួនបួន ក៏ដូចជាកាលបរិច្ឆេទ *របស់ Hmannan* នៅពេលដែលបានបោះយុថ្កាដោយកាលបរិច្ឆេទចូលជាធរមាននៃសិលាចារឹករបស់ Anawrahta ឆ្នាំ ១០៤៤។ 

## កំណត់ចំណាំ
មុចិលិន្ទ

[alt=|រូបភាពតូច| ព្រះពុទ្ធ​សំរឹទ្ធិ​របស់​ខ្មែរ​នៅ​សតវត្ស​ទី​១២ នាគ​ពី [ឃុំបន្ទាយឆ្មារ|ប្រាសាទបន្ទាយ​ឆ្មារ ប្រទេស​កម្ពុជា។ សារមន្ទីរសិល្បៈ Cleveland ។]]
**មុចិលិន្ទ** ( សំស្ក្រឹត :  मुचिलिन्द   ; បាលី : *Mucalinda , មុចលិន្ទ* ) គឺជា នាគ ដែលការពារ សាក្យមុនី ព្រះពុទ្ធ ពីធាតុបន្ទាប់ពី ការត្រាស់ដឹង របស់ព្រះអង្គ។ 

វាត្រូវបានគេនិយាយថាប្រាំមួយសប្តាហ៍បន្ទាប់ពីព្រះពុទ្ធ គោត្ដម បានចាប់ផ្តើមសមាធិនៅក្រោម ដើមពោធិ៍នោះ មេឃបានងងឹតអស់រយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃហើយភ្លៀងធ្លាក់យ៉ាងខ្លាំង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ស្តេចពស់ដ៏ខ្លាំងពូកែ មុចិលិន្ទ បានមកពីក្រោមផែនដី ហើយបានការពារទ្រង់ ដែលជាប្រភពនៃការការពារទាំងអស់។ លុះ​ព្យុះ​ដ៏​ខ្លាំង​បាន​ស្ងប់​ហើយ ស្តេច​ពស់​ក៏ប្រែកាឡាជាមនុស្ស​មក​ក្រាប​នៅ​ចំពោះ​ព្រះ​ពុទ្ធ ហើយ​ត្រឡប់​ទៅវិញ​ដោយ​រីករាយ ។

## ការអភិវឌ្ឍន៍ 
មុចលិន្ទ លេចឡើងជាលើកដំបូងនៅក្នុង *មុចលិន្ទសូត្ត* ដែលជាកន្លែងដែលវាត្រូវបានពិពណ៌នាថាស្តេចនាគបានការពារព្រះពុទ្ធពីធាតុដោយរុំរាងកាយរបស់ព្រះពុទ្ធប្រាំពីរដងដោយឈរជាមួយនឹងពពាគាត់គ្របដណ្តប់។ ជាទូទៅ យើងរកឃើញរូបចម្លាក់ និងចម្លាក់មុចលិន្ទ ដែលមានក្បាលប្រាំពីរ ដូចដែលបានរកឃើញនៅប្រាសាទតាព្រហ្មក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៤។  បន្ទាប់ពីព្រះពុទ្ធធ្វើសមាធិចប់ហើយ មេឃស្រឡះហើយ មុចលិន្ទ បានយកទម្រង់យុវវ័យមកក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ។ 

## មហាយាន 
យោងទៅតាម Lalitavistara Sutra ព្រះពុទ្ធបានរកឃើញខ្លួនឯងនៅក្នុងដែននៃ មុចលិន្ទ ប្រាំសប្តាហ៍បន្ទាប់ពីការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះអង្គ។ មុចលិន្ទ រួមជាមួយនាគពីទិសទាំងបួនបានចូលទៅជិតគាត់ហើយរុំជុំវិញខ្លួនគាត់ប្រាំពីរដងដើម្បីការពារគាត់ពីអាកាសធាតុអាក្រក់។ ពួក​គេ​ធ្វើ​ដូច្នេះ​អស់​រយៈ​ពេល​ប្រាំពីរ​ថ្ងៃ​ប្រាំពីរ​យប់។ លុះ​ខ្យល់​ព្យុះ​ស្ងប់​ហើយ នាគ​ក៏​ត្រឡប់​ទៅ​ស្រុក​រៀង​ខ្លួន ហើយមុចលិន្ទ ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​ពុទ្ធ​​បី​ដង​មុន​នឹង​ចេញ​ទៅ ។ 

## តំណាងសិល្បៈ 
ប្រធានបទនៃព្រះពុទ្ធសមាធិក្រោមការការពាររបស់ មុចលិន្ទ គឺជារឿងធម្មតាណាស់នៅក្នុង សិល្បៈព្រះពុទ្ធសាសនាឡាវ ។ ការ​រចនា​បែប​ទំនើប​ដ៏​មហិមា​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​ទាក់ទាញ​មាន​វត្តមាន​ក្នុង​សួន​ចម្លាក់​របស់ Bunleua Sulilat Sala Keoku ។

សិល្បៈដែលពណ៌នាព្រះពុទ្ធជាមួយនឹងពពាមុចលិន្ទ លើគាត់ប្រហែលជាត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយសិល្បៈ ជេន នៃ Parshvanatha រូបគាត់ផ្ទាល់ជាបុរសដែលមានពពា។ 

## សូមមើលផងដែរ 
* វាសុកិ

## ឯកសារយោង
ឧបោសថ

**ឧបោសថ** ( សំស្ក្រឹត : ឧបវសថ   ) ថ្ងៃគឺជាថ្ងៃ បុណ្យពុទ្ធសាសនា ដែលមានតាំងពីសម័យព្រះពុទ្ធ(៦០០មុនគ.ស.   ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បង្រៀនថា ថ្ងៃឧបោសថគឺសម្រាប់ "ការសម្អាតចិត្តដែលសៅហ្មង" នាំឱ្យកើតសេចក្តីស្ងប់ និងសេចក្តីត្រេកអរ។  នៅថ្ងៃនេះ ទាំងឧបាសក  សង្ឃ ត្រូវពង្រឹងការប្រតិបត្តិរបស់ខ្លួន បង្កើនចំណេះដឹងរបស់ខ្លួនឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ និងបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរួមតាមរយៈអំពើបដិបត្តិរបស់ព្រះសង្ឃដែលមានអាយុកាលរាប់សហស្សវត្សរ៍។ សម័យនោះឯង ឧបាសក ឧបាសិកា ធ្វើ​នូវ​សតិសម្បជញ្ញៈ ដើម្បី​រក្សា​នូវ ​សិក្ខាបទ ៥  ឬ (តាម​ទំនៀម​បាន​ណែនាំ) សិក្ខាបទ ១០។ ជា​ថ្ងៃ​សម្រាប់​ការ​ប្រតិបត្តិ​ការ​ប្រៀនប្រដៅ និង​សមាធិ​របស់​ព្រះពុទ្ធ។

## ថ្ងៃប្រារព្ធពិធី 
អាស្រ័យលើវប្បធម៌ និងពេលវេលា  ឧបោសថ ត្រូវបានប្រារព្ធពីពីរថ្ងៃទៅប្រាំមួយថ្ងៃតាមច័ន្ទគតិ។

### ប្រទេសថេរវាទ 
ជាទូទៅ ឧស្សាហ៍​ត្រូវ​បាន​គេ​សង្កេត​ឃើញ​ប្រហែល​មួយ​ដង​ក្នុង​មួយ​សប្តាហ៍​ក្នុង​ប្រទេស ​ថេរវាទ  ស្រប​តាម ​ច័ន្ទគតិ ​ទាំង​បួន​គឺ ព្រះ​ច័ន្ទ​ថ្មី ព្រះ​ចន្ទ​ពេញ​វង់ និង​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពីរ​​នៅ​ចន្លោះ​ព្រះ​ច័ន្ទ​។  នៅក្នុងសហគមន៍មួយចំនួន ដូចជានៅប្រទេសស្រីលង្កា មានតែព្រះច័ន្ទថ្មី និងព្រះច័ន្ទពេញបូរមីទេ ដែលត្រូវបានប្រារព្ធជាថ្ងៃ ឧបោសថ ។ 

នៅក្នុង ពុទ្ធសាសនាភូមា ឧបោសថថា (ហៅថា  ubot nei ) ត្រូវ​បាន​ពុទ្ធសាសនិក​កាន់​តែ​គោរព​កោត​ខ្លាច​នៅ​ថ្ងៃ​ខាង​ក្រោម​នេះ៖ (  ​ច័ន្ទ la hsan ), ព្រះច័ន្ទពេញវង់ (  la pyei nei ), waning moon (  la hsote ) និងព្រះច័ន្ទថ្មី (  la kwe nei ) ។  ថ្ងៃ​ធម្មតា​បំផុត​នៃ​ការ​គោរព​គឺ​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពេញ​វង់ និង​ព្រះ​ច័ន្ទ​ថ្មី។ នៅប្រទេសភូមាមុនអាណានិគម ឧបោសថ គឺជាថ្ងៃឈប់សម្រាកស្របច្បាប់ដែលត្រូវបានគេសង្កេតឃើញជាចម្បងនៅក្នុងតំបន់ទីក្រុង ដែលសកម្មភាពខាងលោកិយ ដូចជាប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មបានបញ្ឈប់។ 

### ប្រទេសមហាយាន 
នៅប្រទេស មហាយាន ដែលប្រើ ប្រតិទិនចិន ថ្ងៃ ឧបោសថ ត្រូវបានប្រារព្ធដប់ដងក្នុងមួយខែ គឺនៅថ្ងៃទី 1, 8, 14, 15, 18, 23, 24 និងបីថ្ងៃចុងក្រោយនៃខែនីមួយៗ។ ម៉្យាងទៀត គេអាចសង្កេតថ្ងៃឧស្សាហ៍បានប្រាំមួយដងក្នុងមួយខែ។ នៅថ្ងៃទី 8, 14, 15, 23 និងពីរថ្ងៃចុងក្រោយនៃខែតាមច័ន្ទគតិ។  នៅប្រទេសជប៉ុន ដប់ថ្ងៃនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា   ខណៈពេលដែលការអនុវត្តប្រាំមួយថ្ងៃត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា   ។

### ឈ្មោះថ្ងៃពេញបូណ៌មី ឧបោសថ 
ឈ្មោះភាសាបាលីនៃថ្ងៃ ឧបោសថ គឺផ្អែកលើឈ្មោះសំស្រ្កឹតនៃ *នក្សត្រ* (បាលី: *នក្ខត្ត* ) ក្រុមតារានិករឬតាមច័ន្ទគតិដែលព្រះច័ន្ទឆ្លងកាត់ក្នុងខែតាមច័ន្ទគតិ។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យថា " *ឧបោសថ* " មកពីពាក្យ *មុលុបោសថ* (  ៣.៧០ ) ដែល ស្ដ្រី ឈ្មោះ វិសាខ បានចូលគាល់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ហើយនិយាយថា នាងកំពុងប្រារព្ធថ្ងៃឧបោសថ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់ថា មានថ្ងៃឧបោសថខុសៗគ្នា ទើបទ្រង់ត្រាស់ប្រាប់នាងថា ឧបោសថ ជាថ្ងៃឧបោសថរបស់ អរិយសាវ័ក ។

## កំណត់ចំណាំ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text
វត្តព្រះជិនសាវ័ក

វត្តព្រះជិនសាវ័កហៅវត្តជ្រែស្ថិតនៅក្នុងភូមិវត្តជ្រែឃុំបឹងខ្នារស្រុកបាកានខេត្តពោធិ៍សាត់
វត្តហត្ថីមង្គល

វត្តហត្ថីមង្គលហៅវត្តព្រៃដំរី ស្ថិតនៅភូមិព្រៃផ្តៅ ឃុំបឹងខ្នារ ស្រុកបាកាន ខេត្តពោធិ៍សាត់
វត្តពោធិ៍សិរីវង្ស

វត្តពោធិ៍សិរីវង្ស ហៅវត្តខ្នាចរមាស ស្ថិតនៅភូមិខ្នាចរមាសឃុំបឹងខ្នារស្រុកបាកានខេត្តពោធិ៍សាត់
វត្តសុវណ្ណជលសា

វត្តសុវណ្ណជលសា ហៅ ទន្សាយអើត ស្ថិតនៅភូមិ ក្រសាំងគ្រួរ ឃុំបឹងខ្នារ ស្រុកបាកាន ខេត្តពោធិ៍សាត់
អែល នីដូ ខេត្តប៉ាឡាវ៉ាន់

**អែល នីដូ** គឺជា ទីក្រុង និង *ឧទ្យានការពារសមុទ្រ* នៅក្នុង ខេត្ត ប៉ាឡាវ៉ាន់ ប្រទេសហ្វីលីពីន ។ វាស្ថិតនៅចម្ងាយ 420 គីឡូម៉ែត្រភាគនិរតីនៃ ទីក្រុងម៉ានីល ។ យោងតាមជំរឿន 2020 ខេត្តនេះមានប្រជាជនចំនួន 50,494 ក្នុង 12,632 គ្រួសារ។ 85% នៃប្រជាជននៅទីនេះរស់នៅជនបទ ខណៈដែល 15% ទៀតត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងទីក្រុង។

ទីក្រុង​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ចុង​ខាងជើង​បំផុត​នៃ​កោះប៉ាឡាវ៉ាន់ ។ វាមានកោះចំនួន 45 ដែលមានរាងនិងទម្រង់ផ្សេងៗគ្នា។ ដូចគ្នានឹងប៉ាឡាវ៉ាន់ដែរ អែល នីដូ ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ Eurasian Plate ដែលជាចានដាច់ដោយឡែកពី Philippine Plate ដែលប្រទេសផ្សេងទៀតជាកម្មសិទ្ធិ។ ច្រាំងថ្មកំបោរដែលរកឃើញនៅទីនេះគឺស្រដៀងនឹងអ្វីដែលបានរកឃើញនៅ ឆ្នេរសមុទ្រហាឡុង នៅ ប្រទេសវៀតណាម និងឆ្នេរសមុទ្រខេត្តក្របី (ក្រាប៊ី) ក្នុង ប្រទេសថៃ និងហ្គីលីនក្នុង ប្រទេសចិន ដែលជាផ្នែកមួយនៃ Eurasian Plate ផងដែរ។

## រដ្ឋាភិបាល 
ក្នុង​សម័យ ​អេស្បាញ អែល នីដូ គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ *​ខេត្ត Castilla* ដែល​រាជធានី​របស់​គេ​គឺ​ក្រុង Taytay។ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ 1916 វាត្រូវបានបំបែកចេញពីក្រុង Taytay ហើយបានក្លាយជាទីក្រុងឯករាជ្យ។

El Nido ត្រូវបានបែងចែកជា 18 ភូមិ:

** Bagong Bayan
** Buena Suerte (2.ª Zona)
** Barotuan
** Bebeladan
** Corong-corong (4ª Zona)
** Mabini (anteriormente Oton)
** Manlag
** Masagana (3.ª Zona)
** New Ibajay
** Pasadeña
** Maligaya (4.ª Zona)
** San Fernando
** Sibaltan
** Teneguiban
** Villa Libertad
** Villa Paz
** Bucana
** Aberawan

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ្វីលីពីន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ម៉ានីល
ភាសាព្យុ (ចិន-ទីបេ)

**ភាសា​ព្យូ** (Pyu:20x20ភីកសែល ; Burmese   , ; **ភាសា Tircul** ផងដែរ) គឺជា ភាសាចិន-ទីបេ ដែលផុតពូជដែលត្រូវបាននិយាយជាចម្បងនៅក្នុងអ្វីដែលឥឡូវនេះជា ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ក្នុងសហសវត្សរ៍ទីមួយ នៃគ.ស.។ វាជា ដែនដី នៃ រដ្ឋទីក្រុងព្យុ ដែលរីកចម្រើននៅចន្លោះសតវត្សទី ២ មុនគ.ស និងសតវត្សទីប្រាំបួននៃគ.ស។ ការ​ប្រើ​ប្រាស់​របស់​វា​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​ចាប់​ពី​ចុង​សតវត្ស​ទី​ប្រាំបួន​នៅ​ពេល​ដែល ​ប្រជាជន ភូមា នៃ ណានចូវ បាន​ចាប់​ផ្តើ​ម​ត្រួត​ពិនិត្យ​រដ្ឋ​ទីក្រុងព្យុ ។ ភាសានេះនៅតែត្រូវបានប្រើប្រាស់ យ៉ាងហោចណាស់ក៏នៅក្នុងសិលាចារឹករបស់ស្តេចនៃ នគរបាកាន ប្រសិនបើមិនមានជាភាសាពេញនិយមទេ រហូតដល់ចុងសតវត្សទីដប់ពីរ។ វាបានផុតពូជនៅសតវត្សទីដប់បី ដោយបញ្ចប់ការរីកដុះដាលនៃ ភាសាភូមា ជាភាសានៃរាជាណាចក្របាកាន នៅភូមាខាងលើ ដែលជាអតីតអាណាចក្រព្យុ ។ [ 1 ]

ភាសា​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ជា​ចំបង​ពី​សិលាចារឹក​លើ​កោដ្ឋ​ថ្ម​ចំនួន​បួន (សតវត្ស​ទី ៧ និង​ទី ៨) ដែល​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​ក្បែរ​វត្ត Payagyi (ក្នុង ​ទីប្រជុំជនបាគូទំនើប) និង ​សិលាចារឹក Myazedi ពហុភាសា (ដើម​សតវត្ស​ទី ១២) ។   ទាំងនេះត្រូវបានបកស្រាយជាលើកដំបូងដោយ Charles Otto Blagden នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩១០ ។ 

## សូរស័ព្ទ 
Marc Miyake បង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធ ព្យាង្គ របស់ ព្យុ ឡើងវិញដូចជា៖ 

: (C.)CV(C)(H)
: (បុព្វបទ) + ព្យាង្គ

ស្រៈ 7 ត្រូវបានស្ថាបនាឡើងវិញ។ 

Miyake បង្កើតឡើងវិញនូវការចាប់ផ្តើម៤៣-៤៤អាស្រ័យលើថាតើ ការបញ្ឈប់ glottal ដំបូងត្រូវបានរួមបញ្ចូលឬអត់។ ការចាប់ផ្តើមច្នៃប្រឌិតគឺ៖ 

* fricatives: /h ɣ ç ʝ ð v/
* វត្ថុរាវ៖ /R̥ R L̥ L/
* implosive: /ɓ/

10 codas ត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញដែលមាន -k, -t, -p, -m, -n, -ŋ, -j, -r, -l, -w ។ ជាក់ស្តែង ព្យុ គឺ នៅដាច់ពីគេ ដោយមិនត្រូវបានគេសង្កេតឃើញ morphology inflection ។ 

## បញ្ជី​សិលាចារឹក​ភាសា​ព្យូ 
## វាក្យសព្ទ 
ខាងក្រោមនេះត្រូវបានជ្រើសរើសធាតុវាក្យសព្ទមូលដ្ឋាន ព្យុ ពី Gordon Luce និង Marc Miyake ។

## ការផ្លាស់ប្តូរសំឡេង 
ព្យុប្រើសំឡេង Proto-Tibeto-Burman ។ 

* ការផ្លាស់ប្តូរខ្សែសង្វាក់ sibilant : *c > *s > /h/
* denasalization : *m> /ɓ/ និងអាច *ŋ> /g/
* *e-lowering: *e> /ä/
* *sC-cluster compression: *sk, *st, *sp> /kʰ,tʰ,pʰ/

## ការប្រើប្រាស់ 
ភាសាគឺជាភាសានៃរដ្ឋព្យុ ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ សំស្រ្កឹត និង បាលី ហាក់ដូចជាបានរួមរស់ជាមួយគ្នាជាមួយភាសាព្យុជាភាសាតុលាការ។ កំណត់ត្រារបស់ចិនបានបញ្ជាក់ថា តន្ត្រីករ ៣៥ នាក់ដែលអមដំណើរស្ថានទូត ព្យុ ទៅតុលាការ ថាង ក្នុងឆ្នាំ 800-802 បានលេងភ្លេង និងច្រៀងជាភាសា *ហ្វាន់* (梵"សំស្ក្រឹត") ។ [ ៣៧ ]

## កំណត់ចំណាំ
លេសឺ ឌីម ៧០០

**Devokeyous Keyshawn Hamilton** (កើតថ្ងៃទី 8 ខែមីនា ឆ្នាំ 2002) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **Lazer Dim 700** (រចនាម៉ូដ គ្រប់មួក ) គឺជាអ្នករ៉េប តារាចម្រៀង និងអ្នកនិពន្ធបទចម្រៀងជនជាតិអាមេរិកមកពី Cordele រដ្ឋ Georgia ។  គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​តាម​រយៈ​ស្ទីល​រ៉េប​ក្រៅ​ផ្ទះ​របស់​គាត់​និង​ការ​វាយ​របស់​គាត់​ដែល​ជា​ញឹក​ញាប់​មាន​លក្ខណៈ​វឹកវរ​ 808s ។ គាត់ត្រូវបានពិពណ៌នាដោយ Complex ថាជា " Young Nudy ឆ្លងកាត់ជាមួយ Playboi Carti " និង " អ្នករ៉េបថ្មីដ៏ច្របូកច្របល់ និងរីករាយបំផុតរបស់ Atlanta " ។  អាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោដំបូងរបស់គាត់គឺ *Keepin It Cloudy* ត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី 18 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2024។ 
## Musical style
Hamilton creates most of his music using the BandLab app. 

Hamilton បង្កើតតន្ត្រីភាគច្រើនរបស់គាត់ដោយប្រើកម្មវិធី BandLab។[4] Hamilton មិនមានគម្រោងចេញបទចម្រៀងភាគច្រើនរបស់គាត់ទេ។ ការផ្តល់របស់គាត់ជាញឹកញាប់មិនមាន "ទំពក់ ស្ពាន ឬបំបែកសម្រាប់ខ្យល់ គ្រាន់តែជាការស្ទ្រីមនៃការដឹងខ្លួនជានិរន្តរ៍" នេះបើយោងតាម ​​Complex។ Hamilton តែងតែបង្កើតតន្ត្រីថ្មីដោយផ្តោតលើការជ្រើសរើសចង្វាក់ "weirdo" ដូចជាបទចម្រៀងរបស់គាត់ "Injoyable" ដែលយកគំរូតាមសំណើចរបស់ SpongeBob ។ Pierre ដែលជាអ្នកនិពន្ធសម្រាប់ Pitchfork បាននិយាយអំពីឧបករណ៍ដែលគាត់ច្រៀងថា "ទាញ្ [ing] ឥទ្ធិពលរបស់ពួកគេពីអតិបរិមានៃភាពនិយមនៃ Lex Luger និង Young Chop និងរលកសំឡេងដើមដ៏រស់រវើកនៃដោត" ជាមួយនឹងបាសដែលជំរុញស្រដៀងទៅនឹង funk ប្រេស៊ីល។

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* Lazer Dim 700 នៅ កម្រិតតន្ត្រីរបស់អ្នក។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Rap
ណាចា 2

***ណាចា 2*** គឺជាភាពយន្តគំនូរជីវចលកុំព្យូទ័រចិនឆ្នាំ 2025 ដែលផលិតដោយ Beijing Enlight Media ។ វាត្រូវបានដឹកនាំដោយ Jiao Zi ។ វាត្រូវបានកែសម្រួលពីប្រលោមលោក Fengshen Yanyi និងវគ្គបន្តទៅ ណាចា (2019) ។

Ne Zha 2 និយាយអំពីក្មេងប្រុសម្នាក់ដែលត្រូវបានគេគិតថាជាអារក្ស (ទោះបីជាគាត់មានចិត្តល្អ និងរួសរាយរាក់ទាក់ក៏ដោយ) មនុស្សគ្រប់គ្នាមានការខ្ពើមរអើម ប៉ុន្តែមានការភ័យខ្លាច លើកលែងតែមិត្តម្នាក់គត់របស់គាត់ឈ្មោះ អាវពីង ដែលពួកគេបានឆ្លងកាត់ឧបសគ្គជាច្រើន។ ប៉ុន្តែ​ពួកគេ​រួមគ្នា​យកឈ្នះ​លើ​អំពើ​អាក្រក់ ហើយ​បាន​កសាង​ពិភពលោក​ដ៏​ល្អ​មួយ​!

## References 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចិន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តុក្កតា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គំនូរជីវចល
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្ត
ណាចា (ភាពយន្ត 2019)

***ណាចា    *** ( ) គឺជាភាពយន្ត គំនូរជីវចល របស់ចិន ឆ្នាំ 2019 ដែលផលិតដោយ Chengdu Coco Cartoon និង  ចាក់បញ្ចាំងក្នុងរោងភាពយន្តនៅថ្ងៃទី 11 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2019 ដោយ Beijing Enlight Pictures ។

## ដល់តួអង្គ 
* Lü Yanting - កុមារណាចា
* Joseph Cao - យុវវ័យណាចា
* Han Mo - អាវពីង
* Chen Hao - លីឈីង
* Lü Qi - អ្នកម្នាងយិន
* Zhang Jiamin — តៃយិ ហ្សេនរ៉ែន
* Yang Wei - ឈិន កុងប៉ាវ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ខេត្តសេប៊ូ

**សេប៊ូ** គឺជាខេត្តមួយនៅក្នុង តំបន់ វីសាយ៉ាសកណ្តាល ((Visayas) នៃ ប្រទេសហ្វីលីពីន ហើយរួមមានកោះ សេប៊ូ និងកោះតូចៗជុំវិញ ( កោះ Mactan, Camotes Islands, Orango Atoll ជាដើម)។

## ភូមិសាស្ត្រ 
វាមានព្រំប្រទល់ជាប់ ខេត្តបូហុល នៅភាគអាគ្នេយ៍ឆ្លងកាត់ សមុទ្រ បូហុល ខេត្ត ស៊ីគីជ័រ នៅភាគខាងត្បូង នីហ្គ្រោស កាត់តាមច្រក តាណុន និង ខេត្តឡៃត៍ នៅខាងកើត។ វាមានភាពល្បីល្បាញជារមណីយដ្ឋានមួយក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន ជាមួយនឹងខ្សាច់ស និងទឹកស្អាតពណ៌បៃតងត្បូងមរកត ហើយអ្នកទេសចរជាច្រើនបានទៅទស្សនា។

## ទីក្រុងសំខាន់ៗ 
* ទីក្រុង
** សេប៊ូ (រាជធានី)
** ម៉ានឌូ (Mandaue)
** ឡាពូ ឡាពូ (Lapu -Lapu) (អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ ម៉ាកតាន សេប៊ូ/Mactan Cebu)
** តាលីសាយ (Talisay)

ទីក្រុង​ទាំង​បួន​ខាង​លើ​បង្កើត​ជា​ទីប្រជុំជន​មួយ​បន្ទាប់​ពី​ក្រុង ​ម៉ានីល ជា​តំបន់​រាជធានី ។ តំបន់នេះត្រូវបានគេហៅថា មេត្រូ សេប៊ូ (Metro Cebu) ។

* មេត្រូសេប៊ូ
** ដាណាវ
** តូលេដូ

មានភូមិចំនួន ៤៧ ផ្សេងទៀត។
ភិក្ខុ

***ភិក្ខុ*** ( បាលី: ភិក្ខុ  , សំស្ក្រឹត : ភិក្ឞុ     ) ជា​បុរស​ដែល​បាន​បួស​ក្នុង ​ពុទ្ធសាសនា ។  ក៏មានជាស្ត្រី ( *ភិក្ខុនី* ) ជា​សមាជិក​នៃ ​សង្ឃ (ពុទ្ធសាសនា)។ 

ជីវិត​របស់​ព្រះសង្ឃ​ទាំង​អស់​ត្រូវ​បាន​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ក្បួន​មួយ​ដែល​ហៅ​ថា ប្រាតិមោក្ឞ ឬ ​បាតិមោក្ខ ។ 

បុគ្គលដែលមានអាយុក្រោម២០ឆ្នាំ មិនអាចបួសជាភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីបានទេ ប៉ុន្តែអាចបួសជា សាមណេរ ឬ សាមណេរី ។

## និយមន័យ 
*ភិក្ខុ* មានន័យថា  "អ្នករស់នៅដោយ ទាន " ។  ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គម្ចាស់ សិទ្ធថ៍ ទ្រង់បានលះបង់ជីវិតប្រកបដោយសេចក្តីរីករាយ និងឋានៈ ទ្រង់គង់នៅជា អ្នកបិណ្ឌបាត ជាផ្នែកនៃរបៀបរស់នៅ សាមណេរ របស់ព្រះអង្គ។ សិស្ស​ដែល​ធ្ងន់ធ្ងរ​ជាង​គាត់​ដែល​បាន​លះ​ចោល​ជីវិត​ជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ ហើយ​មក​រៀន​ពេញ​ម៉ោង​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​គាត់​ក៏​ទទួល​យក​របៀប​រស់​នៅ​នេះ​ដែរ។  ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ទាំង ​សង្ឃ ​នេះ ក្លាយ​ជា​សហគមន៍​នៃ​ភិក្ខុ​ដែល​បាន​បួស​ចេញ​ពី​ក្រុង​មួយ​ទៅ​ក្រុង​ពេញ​មួយ​ឆ្នាំ ដោយ​រស់នៅ​បិណ្ឌបាត ហើយ​ឈប់​នៅ​កន្លែង​តែ​មួយ​សម្រាប់​តែ ​ថ្ងៃ​វិសាខបូជា ជា​ខែ​វស្សា​នៃ​រដូវ​វស្សា។

## វិចិត្រសាល 

ឯកសារ:Ajahn_Outhai.jpg|alt=A Theravadin Buddhist monk in Laos| ព្រះសង្ឃថេរវាទនៅ ប្រទេសឡាវ
ឯកសារ:Ajaan_Goeff_Dhamma_Talk_cropped.jpg|alt=A Theravadin Buddhist monk in USA| ព្រះសង្ឃថេរវាទនៅ សហរដ្ឋអាមេរិក
ឯកសារ:Tianjin_Chinese_Buddhist_Monk.jpeg|alt=A Chinese Buddhist monk in mainland China| ព្រះសង្ឃចិនមួយអង្គនៅ ចិនដីគោក
ឯកសារ:心培和尚.JPG|alt=A Chinese Buddhist monk in Taiwan| ព្រះសង្ឃចិននៅ តៃវ៉ាន់
ឯកសារ:Hengsure.jpg|alt=A Buddhist monk in the U.S. (Chinese Buddhism)| ព្រះសង្ឃនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ( ព្រះពុទ្ធសាសនាចិន )
ឯកសារ:Buddhist_Monk_in_Drepung_Monastery_near_Lhasa_Tibet_Luca_Galuzzi_2006.jpg|alt=A Buddhist monk in Tibet| ព្រះសង្ឃនៅ ទីបេ
ឯកសារ:Luang_Prabang_Takuhatsu_ルアンパバーン_托鉢僧_DSCF6990.JPG|alt=Monks in Luang Prabang, Laos| ព្រះសង្ឃនៅ ទីក្រុងហ្លួងប្រាបាង ប្រទេសឡាវ
ឯកសារ:Watpailom_07.jpg|alt=Monks in Thailand| ព្រះសង្ឃនៅ ប្រទេសថៃ
ឯកសារ:Mahagandhayon_Monastic_Institution,_Amarapura,_Myanmar.jpg|alt=Monks in Myanmar| ព្រះសង្ឃនៅ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា
ឯកសារ:06_Monjo_captaire_al_pont_de_Shijo_(Kyoto).jpg|alt=Monk in Kyoto, Japan| ព្រះសង្ឃនៅ ទីក្រុង Kyoto ប្រទេសជប៉ុន
ឯកសារ:Vietnamese_monk_in_dalat.jpg|alt=An old monk in Da Lat, Vietnam| ព្រះសង្ឃចំណាស់នៅ ទីក្រុងដាឡាត់ ប្រទេសវៀតណាម
ឯកសារ:Borobudur_monks_1.jpg|alt=Monks chanting at Borobudur, Indonesia| ព្រះសង្ឃសូត្រធម៌នៅ Borobudur ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី

## ឯកសារយោង 
### ប្រភព 
## ការអានបន្ថែម 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
កូរ៉ុន ខេត្តប៉ាឡាវ៉ាន់

**ទីប្រជុំជន កូរ៉ុន** គឺជា ក្រុង លំដាប់ទី 2 ក្នុង ខេត្ត ប៉ាឡាវ៉ាន់ ប្រទេសហ្វីលីពីន ។ យោងតាមជំរឿន 2020 ខេត្តនេះមានប្រជាជនចំនួន 65,855 ក្នុង 16,483 គ្រួសារ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅឆ្នាំ 1950 ទីក្រុង Busuanga ត្រូវបានបង្កើតឡើងពីរនាំងនៃ Concepcion, Salvacion, Busuanga, New Busuanga, Buluang, Quezon, Calawit និង Cheey ដែលធ្លាប់ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ Coron ។

នៅឆ្នាំ 1954 កោះ Linapacan, Cabunlaoan, Niangalao, Decabayotot, Calibanbangan, Pical និង Barangonan ត្រូវបានបំបែកចេញពីទីក្រុង Coron ដើម្បីបង្កើតជាទីក្រុងមួយទៀតគឺទីក្រុង  Linapacan ប៉ាឡាវ៉ាន់ ។ 

## ភូមិ 
ទីក្រុងកូរ៉ុន ត្រូវបានបែងចែកជា 23 ភូមិ:

ឯកសារ:Nepenthes_sp._(pitcher_plant)_sa_Mt._Tapyas,_Coron,_Palawan.jpg|តំនភ្ជាប់=Talaksan:Nepenthes_sp._(pitcher_plant)_sa_Mt._Tapyas,_Coron,_Palawan.jpg|alt=Pitcher plant sa Bundok Tapyas| Pitcher plant នៅលើភ្នំ Tapyas
ឯកសារ:Coron_island_and_reclamation_in_Coron_town,_Palawan,_Philippines.jpg|តំនភ្ជាប់=Talaksan:Coron_island_and_reclamation_in_Coron_town,_Palawan,_Philippines.jpg|alt=Isla ng Coron, tanaw mula sa Bundok Tapyas| កោះ Coron, ទិដ្ឋភាពពីលើភ្នំ Tapyas
ឯកសារ:Newly-reclaimed_foreshore_area_in_Coron_town,_Palawan,_Philippines.jpg|តំនភ្ជាប់=Talaksan:Newly-reclaimed_foreshore_area_in_Coron_town,_Palawan,_Philippines.jpg|alt=Patag na lugar sa bayan na likha ng kontrobersyal na reklamasyong isinagawa rito| តំបន់ផ្ទះល្វែងនៅក្នុងទីក្រុងដែលបង្កើតឡើងដោយការរុះរើដ៏ចម្រូងចម្រាសធ្វើឡើងនៅទីនេះ
ឯកសារ:Kayangan_Lake,_Coron_Island.jpg|តំនភ្ជាប់=Talaksan:Kayangan_Lake,_Coron_Island.jpg|alt=Lawa ng Kayangan sa isla Coron| បឹង Kayangan នៅលើកោះ Coron

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ្វីលីពីន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ម៉ានីល
ក្រុងរុនតាឯក

**ក្រុងរុនតាឯក** គឺជាទីក្រុងដែលទើបតែបង្កើតឡើងថ្មីហើយមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបន្ទាយស្រីនិងស្រុកប្រាសាទបាគង ខេត្តសៀមរាប ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

## ប្រវត្តិ 
នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើតក្រុងរុនតាឯក ខេត្តសៀមរាបដោយកាត់យកឃុំរុនតាឯកពីស្រុកបន្ទាយស្រីនិងឃុំបល្ល័ង្គពីស្រុកប្រាសាទបាគងហើយទីតាំងរដ្ឋបាលក្រុងរុនតាឯកគឺស្ថិតនៅក្នុងសង្កាត់រុនតាឯក។

## រដ្ឋបាល 
ក្រុងរុនតាឯក ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបមាន ០២ សង្កាត់ ៖

## ឯកសារយោង
កេសវ

**កេសវ** (  केशव        , កេឝវ   ) គឺ​ជា​និទាន​នៃ ​ព្រះ​វិស្ណុ ​ក្នុង​ប្រពៃណី ​ហិណ្ឌូ ។  ឈ្មោះនេះលេចឡើងជាឈ្មោះទី ២៣ និងទី ៦៤៨ នៅក្នុង Vishnu Sahasranama នៃ មហាភារត ។ កេសវ ក៏ត្រូវបានគោរពដោយមនុស្សទាំងនោះចង់ជៀសវាងសំណាងអាក្រក់ឬអាក្រក់។ មហេសីរបស់គាត់គឺ កិតិ៌ ( លក្ស្មី ) ។ 

កេសវ គឺជា ទម្រង់និមិត្តរូប នៃព្រះវិស្ណុ។

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
កេសវ មានន័យថា "អ្នកដែលមានសក់វែងស្អាត" ឬ "អ្នកសម្លាប់ បិសាច កេសិ " ។ យោងទៅតាម Padma Purana ឈ្មោះនេះសំដៅទៅលើសក់វែង និងស្រស់ស្អាតរបស់ ក្រឹស្នា ។  ដោយសំអាងលើ Sangraha Ramayana របស់ Narayana Panditacharya អ្នកនិពន្ធ Meenakshi Bharat និង Madhu Grover និយាយថា "ឈ្មោះ កេសវ សំដៅលើព្រះវិស្ណុ។ អក្សរ ក' សំដៅលើ ព្រហ្ម និង 'ឥស្វរ' សំដៅទៅលើ សិវៈ ។ ពាក្យ កេសវ សំដៅទៅលើអ្នកដែលធ្វើចលនាទាំងព្រហ្ម និងព្រះសិវៈ។ 

## អក្សរសិល្ប៍ 
រូបភាពតូច| តំណាងព្រះវិស្ណុជាកេសាវ៉ា។ មហេសីរបស់ព្រះអង្គ ស្រីទេវ និង ភុទេវី នៅសងខាង។ នៅពីលើគាត់គឺជាតំណាងនៃអវតារទាំងដប់របស់ព្រះវិស្ណុ។
ខគម្ពីរមួយពី ព្រះវិស្ណុ Sahasranama និយាយអំពី កេសវ:
   आकाशात् पतितं तोयं यथागच्छति सागरम् ।
'सर्वदव नमस्कारः केशवं प्रतिगच्छति ॥'

 

## ឯកសារយោង
បសុបតិ

រូបភាពតូច| ត្រា បសុបតិ ហ៊ុំព័ទ្ធដោយសត្វ; ប្រហែលឆ្នាំ ២៣៥០-២០០០ មុនគ.ស។ វាត្រូវបានរក្សាទុកនៅក្នុង សារមន្ទីរជាតិ ទីក្រុងញូវដេលី
**បសុបតិ** ( ,   ) គឺជាទម្រង់មួយនៃអាទិទេពហិណ្ឌូ សិវៈ នៅក្នុងទិដ្ឋភាពដ៏ស្លូតបូតរបស់គាត់ក្នុងនាមជាអ្នកចិញ្ចឹមសត្វដែលមានមុខប្រាំនៃសត្វទាំងអស់។   បសុបតិ ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​ប្រពៃណី​ថា​ជា​អាទិទេព​របស់ ​ប្រទេស​នេប៉ាល់ ដែល​ត្រូវ​បាន​ពិពណ៌នា​ក្នុង​អត្ថបទ​ដូច​ជា *Nepala Mahatmya* ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​កំណែ​តំបន់​នៃ *Skanda Purana* ។ 

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
*បសុបតិ* មានន័យថា "ម្ចាស់នៃសត្វ" ។  *បឝុ* បង្ហាញពីសត្វក៏ដូចជា អ្នកដើរតាមព្រះសិវៈ ។  វា​គឺ​ជា epithet នៃ រុទ្រ ក្នុង ​សម័យ វេទ  និង​ជា epithets មួយ​នៃ​ព្រះ​សិវៈ​។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ភស្តុតាងដែលអះអាងដំបូងបំផុតនៃ បសុបតិ មកពី អរិយធម៌ជ្រលងភ្នំ ឥណ្ឌូស (3300 មុនគ.ស ដល់ 1300 មុនគ.ស) ដែល ត្រា បសុបតិ ត្រូវបានគេនិយាយថាតំណាងឱ្យតួរលេខ ប្រូតូ-សិវៈ ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទេវៈនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា
ប្រាង្គសងភីណង

**ប្រាង្គសងភីណង**  (ปรางค์สองพี่น้อง) វាជាទីតាំងបុរាណមួយនៅខាងក្នុង ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រ ស្រីទេព ខេត្ត ពេជ្របូរណ៍ មាន ប្រាង្គ ឬប្រាសាទសំខាន់ធ្វើពី ថ្មបាយក្រៀម។ តួប្រាសាទស្ថិតក្នុងសភាពទ្រុឌទ្រោម ហើយរូបរាងរបស់វាមិនអាចកំណត់បានឡើយ។ នៅ​ខាង​ក្នុង​មាន​ថ្ម​បាយក្រៀម​មួយ​ដែល​គេ​ជឿ​ថា​ធ្លាប់​ដាក់​រូប​សាសនា។ ការជីកកកាយបុរាណវិទ្យាបានរកឃើញសមាសធាតុស្ថាបត្យកម្មដូចជាផ្នៃដែ ឧមាមហេស្វរ ។ សសរស៊ុមទ្វារតុបតែង បំណែកនៃ លិង្គ ជើងទម្រ យោនី និងរូបចម្លាក់  គោនន្ទិ។

វាត្រូវបានសន្មត់ថាដើមឡើយត្រូវបានសាងសង់ជា រចនាបថបាភួន កសាងប្រហែល​សតវត្ស​ទី ១១ ហើយ​ក្រោយ​មក​ក្នុង​រជ្ជកាល ​ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី ៧ ត្រូវ​បាន​ប្រែ​ក្លាយ​ជា​ប្រាសាទ ​ពុទ្ធសាសនា​មហាយាន 

## រូបថត 

ឯកសារ:Prang_Song_Phi_Nong-2-HDR-pano.jpg|តំនភ្ជាប់=ไฟล์:Prang_Song_Phi_Nong-2-HDR-pano.jpg|alt=ภาพแสดงฐาน ศิลาแลง, ล้อมด้วยกำแพง และ ปรางค์สององค์ตั้งเคียงข้างกัน อันเป็นเอกลักษณ์|រូបភាពបង្ហាញពីមូលដ្ឋាន ថ្មបាយក្រៀម ហ៊ុំព័ទ្ធដោយជញ្ជាំង និងប្រាង្គពីរឈរក្បែរគ្នាប្លែក
ឯកសារ:Prang_Song_Phi_Nong-002.jpg|តំនភ្ជាប់=ไฟล์:Prang_Song_Phi_Nong-002.jpg|alt=ทางเดินตรงไปสู่ปรางค์สองพี่น้อง| ផ្លូវត្រង់ទៅប្រាង្គ
ឯកសារ:Prang_Song_Phi_Nong-007.jpg|តំនភ្ជាប់=ไฟล์:Prang_Song_Phi_Nong-007.jpg|alt=ขื่อประตูแสดง พระศิวะ พระชายา พระอุมา และพาหนะ นนทิ| ផ្ដែ
ឯកសារ:Prang_Song_Phi_Nong-008.jpg|តំនភ្ជាប់=ไฟล์:Prang_Song_Phi_Nong-008.jpg|alt=ภาพขยาย: พระศิวะ พระชายา พระอุมา และพาหนะ นนทิ| ពង្រីករូបភាព៖ ព្រះសិវៈ ភរិយា ឧមា និងយានជំនិះរបស់ពួកគេ នន្ទិ។

## យោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរនៅថៃ
តាកហ្វូសា គូបូ

**តាកហ្វូសា គូបូ** (កើតថ្ងៃទី 4 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2001) គឺជាកីឡាករបាល់ទាត់អាជីពរបស់ជប៉ុនដែលលេងជាខ្សែបម្រើស្លាបស្តាំសម្រាប់ក្លឹប រៀលសូស៊ីដាដ ក្នុង ឡាលីហ្គា និង ក្រុមជម្រើសជាតិជប៉ុន។  គាត់​ត្រូវ​បាន​អ្នក​គាំទ្រ​បាល់ទាត់​ជប៉ុន​ដាក់​រហស្សនាម​ថា "មេសស៊ីជប៉ុន" ដោយ​សារ​តែ​សមត្ថភាព​បាញ់​និង​ការ​បាញ់​ទឹក​របស់​គាត់។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text
ភូមិគោកបេង

**ភូមិគោកបេង** គឺជាភូមិមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងសង្កាត់គោកចក ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាបស្របតាមបណ្តោយបារាយ៍ទឹកថ្លាមានព្រំប្រទល់ខាងកើតជាប់នឹងខ្លោងទ្វារតាកៅនៃក្រុងអង្គរធំខាងជើងជាប់នឹងភូមិនគរក្រៅខាងត្បូងជាប់នឹងភូមិគោកតាចាន់និងបារាយណ៍ទឹកថ្លាខាងលិចជាប់នឹងភូមិគោកត្នោតដែលស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋបាលសង្កាត់គោកចក។ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងភូមិនេះប្រកបរបរកសិកម្ម ចិញ្ចឹមសត្វគោក្របីសម្រាប់ធ្វើស្រែចម្ការ ធ្វើសិប្បកម្មដោយដៃតាមបែបបុរាណ ការទាញផលពីទេសចរណ៍ និង ការទទួលផលនេសាទនៅក្នុងបារាយណ៍ទឹកថ្លា។ភូមិគោកបេងគឺជាភូមិដែលមានវ័យចំណាស់ហើយជាប្រភេទភូមិបែបលក្ខណៈបុរាណដែលមានទីតាំងជាប់នឹងខ្លោងទ្វារក្រុងអង្គរធំផ្នែកខាងលិចដែលមានស្ពានទប់ទឹកនិងបញ្ជូនទឹកដែលហូរចេញពីក្រុងអង្គរធំចូលទៅក្នុងបារាយណ៍ទឹកថ្លាដែលមានទេសភាពដ៏ទាក់ទាញជាពិសេសនោះនាពេលថ្ងៃរះក្តីនិងថ្ងៃលិចក្តីភ្ញៀវទេសចរណ៍អាចទស្សនានៅខ្លោងទ្វារខាងលិចនិងនៅបារាយណ៍ទឹកថ្លាដែលអំណោយផលល្អដល់ភ្ញៀវទេសចរណ៍នៅក្នុងស្រុកនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាជាពិសេសនៅថ្ងៃសៅរ៍និងអាទិត្យចុងសប្តាហ៍។ម្យ៉ាងវិញទៀតភូមិនេះគឺជាភូមិបុរាណដោយហ៊ុមព័ទ្ធដោយព្រៃប្រឹក្សាដ៏ខៀវស្រងាត់។
Apsis

ខ្ញុំចង់បង្កើតទំព័រថ្មីមួយសម្រាប់ការកែប្រែបុរេថ្មី។
ហុងណាងស៊ីដា

**ប្រាសាទដំណាក់នាងសីតា** (ឡាវ:  ຫົງນາງສີດາ) ជាប្រាសាទខ្មែរបុរាណមួយនៅតំបន់ប្រាសាទវត្តភូនៃខេត្តចំប៉ាសាក់។
ប្រាង្គឥសី

**ប្រាង្គឥសី**  (ថៃ: ปรางค์ฤาษี) ជា​រមណីយដ្ឋាន ​បុរាណ​ខ្មែរ​មួយ ​ក្នុង ​ឧទ្យាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ស្រីទេព ឃុំ ណាសានុន ស្រុក ស្រីទេព ខេត្ត ពេជហរបូរណ៍ ។

លក្ខណៈ គឺប្រាសាទធ្វើអំពីឥដ្ឋ គ្មានបាយអ ស្ថិតនៅលើមូលដ្ឋានថ្មបាយក្រៀម វិមាត្រមិនខ្ពស់ តាមរចនាបថស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ។ បែរមុខទៅទិសខាងកើត ហើយមានអគារតូចមួយនៅក្នុងតំបន់តែមួយ។ ព័ទ្ធជុំវិញដោយជញ្ជាំងថ្មបាយក្រៀម

តាមការស្ទាបស្ទង់ ប្រាង្គនេះ ជាប្រាសាទ ហិណ្ឌូ  សាងសង់ក្នុងសតវត្សទី១០។ វត្ថុ​សាសនា​ហិណ្ឌូ​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ដូច​ជា​សិវៈ​សិង្គ និង​គ្រឹះ​ចម្លាក់និងបំណែកផ្សេងទៀត។

## កន្លែងបុរាណវិទ្យា 
រូបរាង​ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​រំពឹង​ថា​នឹង​មាន​លក្ខណៈ​សហសម័យ ​ប្រាង្គស្រីទេព ប្រាសាទ​សិល្បៈ​ខ្មែរ​ជាទូទៅ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​នៅ​ទិស​ខាង​លិច។ ពីទីតាំងនៃប្រាសាទទៅខាងកើតនៃ ប្រាសាទនេះ វាត្រូវបានគេជឿថាវាជាប្រាសាទចាស់ជាងគេនៅ មឿងស្រីទេព។

ប្រាសាទ​លេខ​១ ជា​ប្រាសាទ​បែប​ខ្មែរ។ សាងសង់​ដោយ​ឥដ្ឋ​គ្មាន​ដី​លើ​មូលដ្ឋាន​ថ្មបាយក្រៀម។ ដែល​មិន​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង​ប្រាង្គ​ស្រី​ទេព បាត​មាន​គំនូស​តាង​ជា ​ការេ មាន​ទំហំ ៧,៥ ម៉ែត្រ​នៅ​សងខាង។ ប្រាង្គ​មាន​ប្លង់​ការ៉េ​មាន​ជ្រុង​ចំនួន​ម្ភៃ ដែល​មាន​បណ្តោយ ៤,៦ ម៉ែត្រ​នៅ​សងខាង។ កំពូលប្រាង្គធ្វើពីថ្មភក់ពណ៌ប្រផេះមូល បានរកឃើញនៅភាគពាយព្យនៃទីតាំងបុរាណ។

ស៊ុមទ្វារមានជើងទម្រខ្ពស់ ដែលជាទូទៅមាននៅក្នុង រចនាបថសំបូរ ។ សសរ​រាង​ប្រាំបី​ជ្រុង​តុបតែង​ដោយ​ស៊ុម​ទ្វារ​ប្រាំបី​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​ដំបូង​ក្នុង​រចនាបថ​គូលែន​។ នៅ​ខាង​មុខ​ប្រាង្គ​ធំ​មាន​សំណង់​ថ្មបាយក្រៀម ដែល​គេ​ជឿ​ថា​ជា​គោបុរៈ និង​បណ្ណាល័យ។ បានរកឃើញវត្ថុបុរាណទាក់ទងនឹង សាសនាហិណ្ឌូ រួមទាំងសិវៈសិវៈ និងមូលដ្ឋានចម្លាក់។

ប្រាសាទ​លេខ​២ ជា​ប្រាសាទ​ខាង​ត្បូង​ប្រាង្គ​ធំ។ សង់ជញ្ជាំងជុំវិញប្រាង្គធំតាមរចនាបថខ្មែរ។ មូលដ្ឋានមានប្លង់ការ៉េដែលមានចំហៀង ៥.២ម៉ែត្រ។ នៅ​ខាង​ត្បូង​មាន​លំនាំ​ផ្កាឈូក​នៅ​គល់​ប្រាង្គ។ ប្រាង្គ​មាន​ប្លង់​ការ៉េ​ដែល​សងខាង​មាន​ប្រវែង ៤ ម៉ែត្រ។ វា​ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋ ហើយ​បាន​ដួលរលំ​បន្សល់​ទុក​តែ​តួ​ប្រាសាទ។ វត្ថុបុរាណដែលបានរកឃើញរួមមាន សិលាចារឹកចំនួន ៧២បន្ទាត់ ជាអក្សរខ្មែរ នៅសតវត្សទី ១០ ។

## យោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរនៅថៃ
បញ្ជីភាពយន្តខ្មែរឆ្នាំ ១៩៥៥-១៩៧៥

នេះ​ជា​បញ្ជី​ភាពយន្ត​ដែល​ផលិត​ជា ​ភាសា​ខ្មែរ ​មិន​ពេញលេញ​ចន្លោះ​ឆ្នាំ ១៩៥៥ ដល់ ១៩៧៥។

យុគសម័យមាសនៃភាពយន្តខ្មែរ គឺជាសម័យដែលភាពយន្តខ្មែរអាចប្រកួតប្រជែងជាមួយនឹងភាពយន្តអន្តរជាតិផ្សេងទៀតទាំងផ្នែកស្តង់ដារ និងគុណភាព។ ប្លែក​ពី​សម័យ​នេះ​គឺ​ការ​រួម​បញ្ចូល​គ្នា​នៃ​តន្ត្រី និង​ភាពយន្ត​ដែល​មាន​តារា​សម្ដែង និង​អ្នក​ចម្រៀង​ដែល​មាន​ទេពកោសល្យ​បំផុត​របស់​កម្ពុជា។ ស្ទើរតែគ្រប់ខ្សែភាពយន្តដែលផលិតក្នុងសម័យនេះ គឺមានបទចម្រៀងយ៉ាងហោចមួយបទពី ស៊ីន ស៊ីសាមុត រស់ សេរីសុទ្ធា ឬអ្នកចម្រៀងផ្សេងទៀតក្នុងសម័យនោះ។ ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៦៥ ដល់ ១៩៧៥ យ៉ាងហោចណាស់ខ្សែភាពយន្តចំនួន ៣០០ ត្រូវបានផលិត និងចាក់បញ្ចាំងនៅទូទាំងរោងកុនរបស់ប្រទេស។ វាបានបញ្ចប់ភ្លាមៗនៅខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃ ខ្មែរក្រហម ។

## ទស្សវត្ស១៩៥០ 
## ១៩៦០–៦៦ 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
កងកម្មកងកែវ

***កងកម្មកងកែវ*** ជាភាពយន្តខ្មែរឆ្នាំ ១៩៦៤ ដឹកនាំដោយ ប៊ីវ ឆៃលាង សម្ដែងដោយលោក ជា យុទ្ធថុន និង អ្នកស្រី អ៊ី គឹមស៊ួ ជាតារាសម្តែង។

## ខាស 
* ជា យុទ្ធថន
* អ៊ី គឹមស៊ូ
* គីម ណូវ៉ា

## ចេញផ្សាយ 
អ៊ីគឹមសួរ បានស្លាប់ពេលកំពុងផលិតរឿងនេះ។ ដោយសារតែសោកនាដកម្មភ្នែករបស់នាងបន្ទាប់ពីសម្តែងឈុតមួយនៅក្នុងខ្សែភាពយន្តនេះខ្សែភាពយន្តនេះមិនត្រូវបានចេញផ្សាយ; ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ វាត្រូវបានបញ្ចប់ជាប្រលោមលោក ខណៈដែលខ្សែភាពយន្តនេះត្រូវបានគេប្រើជាបណ្ណសារ។

## បទភ្លេង 
*ជីវិតកងកម្ម* ស៊ីន ស៊ីសាមុត

*ទ្រូងអនាថា ច្រៀងដោយ* កែវ សេដ្ឋា

## ថតឡើងវិញ 
ភាពយន្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​ផលិត​ឡើង​វិញ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៤។ ភាពយន្ត​ចុង​ក្រោយ​បង្អស់​នេះ​ចេញ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៤ សម្ដែង​ដោយ អេង រិទ្ធី និង ​កែវ ពេជ្រពិសី ។

## ប្រភព
​រឿង​រាមកេរ្តិ៍

រាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ

រាមកេរ្ដិ៍ (ខ្មែរ: រាមកេរ្តិ៍, UNGEGN: Réamkértĕ, ALA-LC: Rāmākerti ̊; Khmer pronunciation: [riəmkeː]) ជា​កំណាព្យ​វីរភាព​របស់​ខ្មែរ​ដែល​ផ្អែក​លើ​វីរភាព​រាមានិយម​ភាសា​សំស្ក្រឹត។ ឈ្មោះមានន័យថា "សិរីរុងរឿងរបស់រាមា" ។ វា​ជា​វីរភាព​ជាតិ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា រួម​ជាមួយ​នឹង​កំណែ​ដែល​មិន​សូវ​ល្បី​ឈ្មោះ​នៃ​រឿង​ត្រៃបិដក។ រាមាយណៈ ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ហាញ​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ​តាំង​ពី​ដើម​សតវត្ស​ទី​៦ ឬ​ទី​៧។ យ៉ាង​ណា​មិញ ប្រជាជន​កម្ពុជា​បាន​បំប្លែង​រូប​រាមាយណដើម​មក​ជា​រាមកេរ្តិ៍ ដោយ​បង្ហាញ​រូប​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន។ ជាក់ស្តែង មានភ័ស្តុតាងមួយចំនួនដែលបង្ហាញឱ្យឃើញជាក់ស្តែងនូវវត្តមានរបស់រឿងរាមកេរ្តិ៍ក្នុងសង្គមកម្ពុជា ឧទាហរណ៍ ចម្លាក់ ចម្លាក់ប្រាសាទ និងសិលាចារឹកបុរាណ។ តាមពិតនៅលើសិលាចារឹកវាលកុនតេ (K.359) ដែលត្រូវបានចារឹកក្នុងសតវត្សទី៧ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់អំពីទម្លាប់សូត្ររាមកេរ្តិ៍របស់ខ្មែរនៅក្នុងប្រាសាទ។ ដូចគ្នានេះដែរ មានចម្លាក់ និងចម្លាក់រាមកេរ្តិ៍ជាច្រើននៅលើប្រាសាទនានាក្នុងសម័យអង្គរ។ នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ រឿងរាមកេរ្តិ៍ត្រូវបានឲ្យតម្លៃថាជាទេវកថាដ៏ពិសិដ្ឋ ហើយមានទំនៀមទំលាប់បានស៊ីជម្រៅ និងបណ្តុះចូលទៅក្នុងជំនឿខ្មែរគ្រប់ផ្នែក។ បច្ចុប្បន្នរឿងរាមកេរ្តិ៍បាននាំយកមកសម្តែងក្នុងទម្រង់ផ្សេងៗក្នុងគោលបំណងបន្សុទ្ធ និងបួងសួង។ កន្លែងសំដែងរឿងរាមកេរ្តិ៍ គឺសំដែងក្នុងរបាំព្រះរាជទ្រព្យខ្មែរ ដែលសំដែងដោយអ្នកសំដែងស្រី។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងដោយតុលាការកម្ពុជា ហើយវាត្រូវបានធ្វើដោយគោលបំណងសម្រាប់ព្រះរាជពិធីបុណ្យចម្រើនព្រះជន្ម និងព្រះរាជពិធីផ្លូវការធំៗណាមួយ។ លើសពីនេះ ក៏មានការសម្តែងមួយទៀត ដែលហៅថា Lakhorn Khaol ឬ Mask Dance ដែលសំដែងផ្តាច់មុខរឿងរាមកេរ្តិ៍ ដោយអ្នកភូមិ។ អ្នកភូមិសំដែងរឿងរាមកេរ្តិ៍ ក្នុងបំណងថ្វាយព្រះវិញ្ញាណក្ខន្ធ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា របាំថ្វាយព្រះអង្គ។ លើសពីនេះ រឿងរាមកេរ្តិ៍ ត្រូវបានសម្តែងក្នុងទម្រង់សិល្បៈខ្មែរមួយទៀតហៅថា ល្ខោនស្បែកធំ (ល្ខោនស្បែកធំ)។ ការសម្តែងនេះពិតជាមានការពេញនិយមសម្រាប់សម្តែងក្នុងពិធីបុណ្យប្រពៃណីមួយចំនួនដូចជាបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែរជាដើម។ ទម្រង់មួយទៀតនៃការសម្តែងរឿងរាមកេរ្តិ៍ ដែលមានលក្ខណៈប្លែក និងពិសេសខ្លាំងនោះ គឺរឿងនិទាន ដែលមនុស្សជំនាន់មុន រៀបរាប់ពីដំណើររឿងទៅកាន់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។ រាមាយណៈ បាននិងកំពុងក្លាយជារឿងអប់រំមួយ ក្នុងនាមជារឿងរាមកេរ្តិ៍ក្នុងសង្គមខ្មែរ ហើយយើងបានយករឿងនេះមកសំដែងក្នុងលក្ខណៈសិល្បៈផ្សេងៗ ទាក់ទងនឹងចំណូលចិត្តរបស់យើង។ ការសម្តែងពិសេសទាំងនេះគឺពាក់ព័ន្ធជាមួយទម្រង់ទីសក្ការៈបូជា និងជំនឿយ៉ាងមុតមាំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ។ ជាក់ស្តែង រឿងរាមកេរ្តិ៍ត្រូវបានចាត់ទុកថាជារឿងពិសិដ្ឋ ឬជារឿងសក្ការៈបូជាក្នុងជំនឿខ្មែរតាំងពីបុរាណកាលរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។
វស្សា

alt=MONK AT VASSA|រូបភាពតូច| ព្រះសង្ឃនៅវស្សា
***វស្សា*** ( បាលី : វស្ស  , សំស្ក្រឹត : វឝ៌   ទាំង "ភ្លៀង") គឺជា ការដកថយ ប្រចាំឆ្នាំ ៣ ខែដែលប្រតិបត្តិដោយពុទ្ធសាសនិក ថេរវាទ ។ កើតឡើងក្នុង រដូវវស្សា វាមានរយៈពេលបី ខែតាមច័ន្ទគតិ ជាធម្មតាចាប់ពីខែកក្កដា ( ខែភូមា  ) ដល់​ខែ​តុលា (ខែ​ថា​ឌីង​យុត​ភូមា  ) 

នៅក្នុងភាសាអង់គ្លេស វស្សា ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា **Rains Retreat** ។  ខណៈពេលដែល វស្សា ពេលខ្លះត្រូវបានគេហៅថា " **ការចូលវស្សា** " ធម្មតា, អ្នកផ្សេងទៀតជំទាស់នឹងវាក្យសព្ទនេះ។  

សម្រាប់រយៈពេលនៃ វស្សា ព្រះសង្ឃនៅតែនៅកន្លែងមួយជាធម្មតា វត្តអារាម ឬទីធ្លាព្រះវិហារ។   ក្នុង​វត្ត​មួយ​ចំនួន ព្រះសង្ឃ​ឧទ្ទិស​ថ្វាយ​ ​វចនាធិប្បាយ ។  ជា​ទូទៅ ចំនួន​ឆ្នាំ​ដែល​ព្រះសង្ឃ​បាន​ចំណាយ​ក្នុង​វត្ត គឺ​បង្ហាញ​ដោយ​ការ​រាប់​ចំនួន​បច្ច័យ (ឬ *​វស្សា* ) ចាប់​តាំង​ពី ​បួស ។

ពុទ្ធសាសនិក មហាយាន ក៏សង្កេតឃើញ វស្សា។ ព្រះសង្ឃ វៀតណាម Thiền និង Korean Seon សង្កេតមើលការដកថយដែលស្មើនឹងរយៈពេលបីខែនៃការអនុវត្តយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងទីតាំងតែមួយ ដែលជាការអនុវត្តផងដែរនៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ ។&#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;

វស្សាចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃ ១ រោច នៃខែទី ៨ ដែលជាថ្ងៃបន្ទាប់ពី អាសាឡ្ហ បូជា ឬ អាសាឡ្ហ ឧបោសថ (“ថ្ងៃធម៌”) ។ វាបញ្ចប់ដោយ បិណ្ឌបាត នៅពេលដែលព្រះសង្ឃទាំងអស់មកនៅចំពោះមុខ ព្រះសង្ឃ ហើយលះបង់នូវទោសកំហុសដែលអាចកើតមានក្នុងកាលវស្សា។

បុណ្យ ​កឋិន ​ជា​បុណ្យ​មួយ​ដែល​បូជា ចារ្យ ​សំដែង​នូវ​ការ​ដឹងគុណ​ដល់​ព្រះសង្ឃ។   ឧបាសក​ឧបាសិកា នាំយក​អំណោយ​ទៅ​វត្ត ជាពិសេស​ជីវរ ​ថ្មី​សម្រាប់​ព្រះសង្ឃ។   

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Lao-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
កុរ៉រេសវិស្វកម្ម

**កុរ៉រេសវិស្វកម្ម** គឺជាក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តក្រិកដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងអាថែន។ ក្រុមហ៊ុននេះផលិតរថយន្តស្ព័រជាច្រើនប្រភេទ។

## ឯកសារយោង
ភូមិព្រះដាក់

ភូមិព្រះដាក់ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំព្រះដាក់ ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ភូមិមួយនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាភូមិគំរូដែលមានការអភិវឌ្ឍយ៉ាងល្អនិងទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងពីភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិ។ប្រជាពលរដ្ឋភូមិព្រះដាក់បានបន្តការរស់នៅក្នុងបរិស្ថានដែលស្អាតមានការរៀបចំផ្ទះសម្បែងបានស្អាតមានរបៀបរៀបរយនិងការស្លៀកពាក់បានយ៉ាងល្អសមរម្យ។ពួកគេក៏បានថែរក្សាបរិស្ថានឲ្យបានស្អាតនិងបន្តថែរក្សាប្រពៃណីមួយចំនួនដែលអ្នកភូមិបានធ្វើ។

មុខរបរមួយដែលមានសារៈសំខាន់និងល្បីល្បាញនៅក្នុងភូមិព្រះដាក់គឺការផលិតនំអាកោរត្នោត។ការលក់នំអាកោរត្នោតបានកើនឡើងដោយសារការគាំទ្រពីភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិនិងការផ្សព្វផ្សាយតាមបណ្ដាញសង្គម។

ភូមិព្រះដាក់ក៏មានការអភិវឌ្ឍទៅលើវិស័យផ្សេងៗទៀតផងដែរដូចជាការធ្វើផលិតផលចេញពីឫស្សី ផ្តៅ និង រពាក់ដែលមានលក់ទាំងនៅក្នុងតំបន់និងតាមបណ្ដាញសង្គម។ការអភិវឌ្ឍនេះបានជួយសម្រួលដល់ជីវភាពគ្រួសារនៅក្នុងភូមិព្រះដាក់និងបង្កើនចំណូលសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងតំបន់។ភូមិព្រះដាក់គឺជាភូមិដែលមានការអភិវឌ្ឍយ៉ាងល្អនៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចនិងបរិស្ថាន។ការរីកចម្រើននេះបានជួយសម្រួលដល់ជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋនិងបង្កើនការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិ។
បញ្ជីឈ្មោះប្រមុខរដ្ឋនៃប្រទេសឥណ្ឌា

; สัญลักษณ์อื่น ๆ 
:- เสียชีวิตขณะดำรงตำแหน่ง
: - ดำรงตำแหน่งไม่ครบวาระ
: - รักษาการประธานาธิบดี
ស្រុក​ចមព្រះ

**ចមព្រះ** (  จอมพระ  ) ជាស្រុកមួយនៅភាគខាងជើងនៃ ខេត្ត សុរិន្ទ ភាគឦសាន ប្រទេសថៃ ។

## ភូមិសាស្ត្រ 
ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា)៖ ថាទុំ, ស្នំ, ស៊ីខរភូមិ, ខៅស្រីនរិន និង មឿងសុរិន្ទ នៃខេត្តសុរិន្ទ។ និង ស្តឹក នៃ ខេត្ត បុរីរម្យ ។

## រដ្ឋបាល
ស្រុកបង្គោលជ័យ

**បង្គោលជ័យ** ( ประโคนชัย  ) ជាស្រុកមួយនៅភាគខាងត្បូងនៃ ខេត្ត បុរីរម្យ ភាគឦសាន ប្រទេសថៃ *។* ស្រុក​នេះ​មាន​ប្រមាណ​ជា ៥០&nbsp;គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងទីក្រុង បុរីរម្យ ។

## ភូមិសាស្ត្រ 
ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីទិសខាងត្បូងតាមទ្រនិចនាឡិកា) បានក្រួស, រហាលទ្រាយ, ចេំព្រះកិរ្ដិ៍ , នាងរង, មឿងបុរីរម្យ, ពន្លាជ័យ នៃខេត្ត បុរីរម្យ និង ប្រាសាទ នៃ ខេត្ត សុរិន្ទ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ស្រុកនេះត្រូវបានប្តូរឈ្មោះពី តាលុង (ตะลุง) ទៅ បង្គោលជ័យ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៩។ 

នៅឆ្នាំ ១៩៦៤ ស្នាដៃសិល្បៈពណ៌នាអំពីរូបព្រះពុទ្ធ រួមទាំង អវលោកេស្វរ ត្រូវបានគេរកឃើញនៅ បង្គោលជ័យ មាន​ប្រភព​ចេញ​ពី​សម័យ​មុន​អង្គរ តួ​លេខ​ទាំង​នេះ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ពី​រចនាបថ​ប្រពៃណី​ឥណ្ឌា ដែល​បាន​ឆ្លង​កាត់​តាម​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​នៃ ​អាណាចក្រ​ចេនឡា ។ ទីនេះមានប្រាសាទខ្មែរបុរាណដូចជា ប្រាសាទមឿងតាំ , ប្រាសាទផ្លៃបាត , ប្រាសាទកុដិឬឬស្សី,ប្រាសាទបានបុ , ប្រាសាទគោកប្រាសាទ។ល។

## ឯកសារយោង
មេសា (ខែ)

រូបភាពតូច| និមិត្តសញ្ញានៃខែ មេសា
**មេស** ឬ **មេសា** (मेष, មេឝ) គឺជាខែនៅក្នុង ប្រតិទិនសុរិយគតិហិណ្ឌូ ។   វាត្រូវគ្នាទៅនឹងសញ្ញារាសីចក្រនៃ អ៊ែរីស ហើយត្រួតលើប្រហែលពាក់កណ្តាលទីពីរនៃខែមេសា និងប្រហែលពាក់កណ្តាលទីមួយនៃខែឧសភា នៅក្នុង ប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរៀន ។  ខែនៃព្រះច័ន្ទនៃ មេសា ត្រួតលើគ្នាជាមួយនឹងខែតាមច័ន្ទគតិ វិសាខ នៅក្នុងប្រតិទិនតាមច័ន្ទគតិហិណ្ឌូ។   មេសា គឺ​នៅ​មុន​ខែ​សុរិយ​គតិ​នៃ ​មិនា ហើយ​បន្ត​ដោយ​ខែ​សុរិយ​គតិ​នៃ​ខែ ​ឧសភា ។ 

ខែ មេសា ត្រូវបានគេហៅថា *ចិត្តិរៃ* នៅក្នុងប្រតិទិនតាមីល ហើយជាខែដំបូងរបស់វា។  អត្ថបទសំស្រ្កឹតពីសម័យបុរាណ និងមជ្ឈិមសម័យនៃប្រទេសឥណ្ឌាមានភាពខុសប្លែកគ្នាក្នុងការគណនារបស់ពួកគេអំពីរយៈពេលនៃ មេសា ដូចគ្នានឹងខែផ្សេងទៀតដែរ។ ជាឧទាហរណ៍ *ព្រះសុរិយាសិទ្ធន្ត* គណនាថិរវេលានៃព្រះមេសាថា ៣០ ថ្ងៃ ២២ ម៉ោង ២៦ នាទី និង ៤៨ វិនាទី។ 

មេសា ក៏ជាសញ្ញាហោរាសាស្រ្តនៅក្នុងប្រព័ន្ធហោរាសាស្ត្រឥណ្ឌាដែលត្រូវនឹង អ៊ែរីស ។ 

មេសា ក៏ជាខែទីដប់នៅក្នុង ប្រតិទិន ដារៀន សម្រាប់ភព ព្រះអង្គារ នៅពេលដែល ព្រះអាទិត្យ ឆ្លងកាត់ផ្នែកកណ្តាលនៃក្រុមតារានិករ អ៊ែរីស ដូចដែលបានឃើញពីភពអង្គារ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខែសុរិយគតិ