យាលិ (ទេវកថា)

រូបភាពតូច| យាលិ នៅក្នុងសសរស្តម្ភនៅប្រាសាទ Madurai Meenakshi Amman
រូបភាពតូច| សសរ យាលិ, ប្រាសាទ Rameshwara, Keladi, ស្រុក Shivamogga, រដ្ឋ Karnataka ប្រទេសឥណ្ឌា
**យាលិ** ( IAST   ),  (តាមីល: யாழி) ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា **វ្យល**,  គឺជាសត្វ ទេវកថាហិណ្ឌូ ដែលមានក្បាល និងដងខ្លួនរបស់សត្វតោ ប្រម៉ោយ និងភ្លុកដំរី ហើយជួនកាល លក្ខណៈពិសេសសត្វខ្លាឃ្មុំ។ 

សត្វនេះត្រូវបានតំណាងនៅក្នុង ប្រាសាទឥណ្ឌាខាងត្បូង ជាច្រើន ដែលជារឿយៗត្រូវបានឆ្លាក់នៅលើសសរ។  សត្វតិរច្ឆានក៏មានការប្រែប្រួលដែរ ដោយវាមានផ្នែកបន្ថែមនៃសត្វដទៃ។ ជួនកាលវាត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា *leogryph* (part-lion and part -griffin )  ជាមួយនឹងលក្ខណៈពិសេសមួយចំនួនដូចជាសត្វស្លាប ជាមួយនឹងប្រម៉ោយហៅថា proboscis ។ 

## រូបតំណាង 
ការពិពណ៌នា និងឯកសារយោងទៅយ៉ាលីសគឺជាបុរាណ ប៉ុន្តែពួកវាបានក្លាយទៅជាភាពលេចធ្លោនៅក្នុងរូបចម្លាក់ឥណ្ឌាខាងត្បូងក្នុងសតវត្សទី 16 ។ យ៉ាលីស​ត្រូវ​បាន​គេ​ពណ៌នា​ថា​មាន​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំង​ជាង​សត្វ​តោ ខ្លា ឬ​ដំរី។ នៅ​ក្នុង​រូប​តំណាង​របស់​វា យ៉ាលី​មាន​រូប​រាង​កាយ​សក្តិសម​ដូច​ឆ្មា ប៉ុន្តែ​ក្បាល​តោ​មាន​ភ្លុក​ដំរី ( គជ ) និង​កន្ទុយ​ពស់។ ពេលខ្លះ គេ​បាន​បង្ហាញ​ថា​ឈរ​នៅ​ខាង​ក្រោយ​នៃ ​មករ ជា​សត្វ​ទេវកថា​មួយ​ទៀត ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា ​វហន បស់ ​ព្រះពុទ្ធ (មេចុរ្យ)។ រូបភាពខ្លះមើលទៅដូចជាតំណាងបីវិមាត្រនៃយ៉ាលីស។ រូបភាព ឬរូបតំណាងត្រូវបានគេរកឃើញនៅលើជញ្ជាំងច្រកចូលនៃប្រាសាទ ហើយសត្វតោទេវកថាដ៏ប្រណិតត្រូវបានគេជឿថាដើម្បីការពារ និងថែរក្សាប្រាសាទ និងផ្លូវដែលនាំទៅដល់ប្រាសាទ។ ពួកវាជាធម្មតាមានរូបកាយស្ទីលដូចតោ និងក្បាលរបស់សត្វដទៃទៀត ដែលភាគច្រើនជាដំរី (គជ-វ្យល)។  ឧទាហរណ៍ទូទៅផ្សេងទៀតគឺ៖ សត្វតោក្បាល (សិង្ហ-វ្យល), សេះ- (អវស្វ-វ្យល), មនុស្ស- (និរ-វ្យល) និងក្បាលឆ្កែ (ស្វន-វ្យល) ។ 

## និមិត្តសញ្ញា 
យាលិ​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ថា​ជា​សត្វ​អាណាព្យាបាល​ការពារ​មនុស្ស​ទាំង​ផ្លូវ​កាយ​និង​វិញ្ញាណ។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​សត្វ​ដែល​មិន​ចេះ​ខ្លាច មាន​អំណាច​ខ្ពស់​លើ​ពិភព​សត្វ។ វាត្រូវបានគេជឿថាជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូរបស់មនុស្សជាមួយនឹងកម្លាំងធាតុនៃធម្មជាតិ។ 

## អក្សរសិល្ប៍ 
ការពិពណ៌នាអំពីយាលិត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុង អក្សរសិល្ប៍តាមិល បុរាណ ដែលមានអាយុកាលតាំងពីសម័យ Sangam ។ 

## វិចិត្រសាល 

ឯកសារ:Yali,_from_the_neck_of_a_Veena_Saraswati_(Musées_de_Dahlem_Berlin)_(3042092768).jpg|alt=The Yali is often found on the neck of a modern Saraswati veena.| យាលិ ត្រូវបានគេរកឃើញជាញឹកញាប់នៅលើកញ្ចឹងកនៃ Saraswati veena ទំនើប។
ឯកសារ:Sculptures_in_New_Mandap.JPG|alt=Yali in pillars of Puthu Mandapam, Madurai, Tamil Nadu State, India| យាលិ នៅ​ក្នុង​សសរស្តម្ភ​នៃ Puthu Mandapam, Madurai, Tamil Nadu ប្រទេស​ឥណ្ឌា
ឯកសារ:யாளி-திருவண்ணாமலை.jpg|alt=Yali in Thiruvannamalai Annamalaiyar Temple, Tiruvannamalai, Tamil Nadu State, India| យាលិ នៅក្នុងប្រាសាទ Thiruvannamalai Annamalaiyar, Tiruvannamalai, Tamil Nadu ប្រទេសឥណ្ឌា
ឯកសារ:Yali_pillars_in_a_small_open_mantapa_in_the_Vitthala_temple_complex_in_Hampi_2.JPG|alt=Yali pillars at Vittala temple at Hampi, Karnataka state, India| សសរ *យាលិ* នៅប្រាសាទ Vittala នៅ Hampi រដ្ឋ Karnataka ប្រទេសឥណ្ឌា
ឯកសារ:Entrance_to_Ananthasayana_temple_at_Ananthasayanagudi.JPG|alt=Yali pillars at Ananthasayana temple, Ananthasayanagudi, Karnataka state, India| សសរ*​ យាលិ* នៅ​ប្រាសាទ Ananthasayana, Ananthasayanagudi, រដ្ឋ Karnataka ប្រទេស​ឥណ្ឌា
ឯកសារ:Carved_pillar_in_the_16th_century_Thousnad-Pillared_Hall,_Meenakshi_Temple,_Madurai_(2)_(37259217170).jpg|alt=Carved pillar in the 16th century Thousand Pillar Hall, Meenakshi Temple, Madurai| សសរ​ឆ្លាក់​នៅ​ក្នុង ​សាល​សសរ​ពាន់ ​សតវត្សរ៍​ទី ១៦ ប្រាសាទ Meenakshi ក្រុង Madurai
ឯកសារ:Yali_pillars_in_mantapa_of_Krishna_temple_in_Hampi.JPG|alt=Yali pillars at Krishna temple at Hampi, Karnataka state, India| សសរ *យាលិ* នៅប្រាសាទ Krishna នៅ Hampi រដ្ឋ Karnataka ប្រទេសឥណ្ឌា
ឯកសារ:Yali_pillars3_at_Bhoganandishvara_group_of_temples,_Chikkaballapur_district.jpg|alt=Yali pillars at Bhoganandishvara temple in Chikkaballapur district, Karnataka state, India| សសរ​ យាលិ នៅ​ប្រាសាទ Bhoganandishvara ក្នុង​ស្រុក Chikkaballapur រដ្ឋ Karnataka ប្រទេស​ឥណ្ឌា
ឯកសារ:Yali_pillars2_at_Ranganatha_temple_in_Rangasthala,_Chikkaballapur_district.jpg|alt=Yali pillars at the Ranganatha temple in Chikkaballapur district, Karnataka state, India| សសរ​ យាលិ នៅ​ប្រាសាទ Ranganatha ក្នុង​ស្រុក Chikkaballapur រដ្ឋ Karnataka ប្រទេស​ឥណ្ឌា
ឯកសារ:Yali_pillars1_at_Ranganatha_temple_in_Rangasthala,_Chikkaballapur_district.jpg|alt=Pillars with Yali and Kudure Gombe ("horse doll") at Ranganatha temple, Rangasthala, Chikkaballapur district, Karnataka state, India| សសរស្តម្ភជាមួយ *យាលិ* និង *Kudure Gombe* ("តុក្កតាសេះ") នៅប្រាសាទ Ranganatha, Rangasthala ស្រុក Chikkaballapur រដ្ឋ Karnataka ប្រទេសឥណ្ឌា
ឯកសារ:Amazing_Mukteswar_temple_with_its_minor_shrines_but_excluding_the_Murich_Kunda-image8.jpg|alt=Yali and rider, Mukteshvara Temple, Bhubaneshwar, Odisha state, India| *យាលិ* និងអ្នកជិះកង់ ប្រាសាទ Mukteshvara ទីក្រុង Bhubaneshwar រដ្ឋ Odisha ប្រទេសឥណ្ឌា
ឯកសារ:Mukteswar_temple_(3).jpg|alt=Yali and rider, Mukteshvara Temple, Bhubaneshwar, Odisha state, India| *យាលិ* និងអ្នកជិះកង់ ប្រាសាទ Mukteshvara ទីក្រុង Bhubaneshwar រដ្ឋ Odisha ប្រទេសឥណ្ឌា
ឯកសារ:Yala_of_Orcha_fort.jpg|alt=A Image of Yali at Orchha fort, Madhya Pradesh, India| រូបភាព យាលិ នៅ Orchha fort រដ្ឋ Madhya Pradesh ប្រទេសឥណ្ឌា

## សូមមើលផងដែរ 
* Gandaberunda
* Pratyangira
* សារភ
* គជសិង្ហ