អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក

។]]

**អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក** (ភាសាអង់គ្លេស៖ Asia-Pacific, និងភាសាបារាំង៖ Asie-Pacifique) ឬអាចហៅបានថា **ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក** គឺជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយដែលជាប់នឹងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិចនៃពិភពលោកយើង។ មហាតំបន់នេះរាប់បញ្ចូលស្ទើរតែគ្រប់ទិសតំបន់នៃពិភពចាស់ ដោយដកចេញតែទ្វីបអឺរ៉ុប និងអាហ្វ្រិកប៉ុណ្ណោះ។ ព្រំប្រទល់កំណត់ពិតប្រាកដនៃមហាតំបន់មួយនេះគឺអាស្រ័យខ្លាំងទៅលើបរិបទផ្សេងៗ ប៉ុន្តែជាទូទៅ អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកច្រើនរាប់បញ្ចូលបណ្ដាប្រទេសនិងទឹកដីនានានៅចុងបូព៌ា (អាស៊ីបូព៌ា អាស៊ីខាងជើង និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍) និងព្រមទាំងអូសេអានី ហើយជួនកាលក៏គេរាប់បញ្ចូលប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីខាងត្បូងចូលផងដែរ។ នៅក្នុងបរិបទនិងន័យទូលាយជាងនេះទៅទៀតនោះ បណ្ដាប្រទេសនិងទឹកដីនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីកណ្ដាល អាស៊ីខាងលិច និងក្រុមប្រទេសជាប់អូសេអានីក្នុងទ្វីបអាមេរិកក៏អាចត្រូវបានគេរាប់ចូលថែមផងដែរ។ ឧទាហរណ៍៖ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ឬជាឡាតាំង APEC នោះ រួមមានប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចចំនួនប្រាំប្រទេស (កាណាដា ឈីលី ប៉េរូ ម៉ិកស៊ិក និងសហរដ្ឋអាមេរិក) ដែលស្ថិតនៅក្នុងពិភពថ្មី (ឬគេនិយមសម្ដៅថា អឌ្ឍគោលខាងលិច)។ ពាក្យ អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ត្រូវបានគេចាប់ផ្ដើមប្រើប្រាស់ពេញនិយមចាប់តាំងពីចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ នៅក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម ហិរញ្ញវត្ថុ និងនយោបាយ។ ក្រៅពីសេដ្ឋកិច្ចចម្រុះច្រើនបែបក្នុងចំណោមប្រទេសនៃមហាតំបន់នេះ ប្រទេសនីមួយៗគឺសុទ្ធតែជាទីផ្សារដែលកំពុងមានការរីកចម្រើនកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ ដូច្នេះ នៅពេលខ្លះ​ គេក៏អាចប្រើពាក្យថា "អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកមិនរាប់បញ្ចូលប្រទេសជប៉ុន" (APEJ) បានផងដែរ (ដោយជប៉ុនជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ស្រេច)។

## តំបន់ពាក់ព័ន្ធ
* អាស៊ីកណ្ដាល និងកើត (អ.ក.ក. ឬ CEA)
* អាស៊ីខាងកើត – ក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនចូលចិត្តបំបែកអាជីវកម្មនៅក្នុងអាស៊ីខាងកើតរបស់ពួកគេចេញពីទ្វីបអាស៊ីទាំងមូល ហើយសម្ដៅហៅសាខារបស់ខ្លួនថា តំបន់បូព៌ា។
* អាស៊ីខាងជើង
* អូសេអានី
* ប៉ាស៊ីហ្វិកអាស៊ី – ច្រើនផ្ដោតលើតំបន់នៃទ្វីបអាស៊ីដែលជាប់នឹងប៉ាស៊ីហ្វិក
* អាស៊ីអាគ្នេយ៍
* អាស៊ីខាងត្បូង
* អាស៊ីខាងលិច

## ប្រទេស និងទឹកដីតាមអនុតំបន់នីមួយៗ
ដោយអនុលោមតាមគណៈកម្មការសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមនៃអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់អាស៊ី និងប៉ាស៊ីហ្វិក (ESCAP) តំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកមានប្រទេសសរុបចំនួន ៥១ និងទឹកដីចំនួនប្រាំពីរដែលត្រូវបានដាក់ដោយក្រុមជាអនុតំបន់ចំនួនប្រាំ និងរាប់បញ្ចូលទាំងប្រទេសអន្តរតំបន់ចំនួនប្រាំទៀត ហើយក៏អាចចាត់ទុកជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ EMEA ផងដែរ។

### និយមន័យទំនៀម
* **អាស៊ីខាងកើត និងឦសាន (ENEA)**
**  សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតប្រជាធិបតេយ្យកូរ៉េ (កូរ៉េខាងជើង)
**  សាធារណរដ្ឋកូរ៉េ (កូរ៉េខាងត្បូង)
**  (ដីគោក)
** 
**  ម៉ាកាវ, ចិន
** 
**  ហុងកុង, ចិន

* **អាស៊ីខាងជើង និងកណ្ដាល (NCA)**
** 
** 
** 
** 
** 
**  សហព័ន្ធរុស្ស៊ី
** 
** 
** 

* **អាស៊ីខាងត្បូង និងនិរតី (SSWA)**
**  តួកគីយ៉េ (តួកគី)
** 
** 
** 
** 
** 
** 
**  សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអ៊ីរ៉ង់
** 
** 

* **អាស៊ីអាគ្នេយ៍ (SEA)**
** 
** 
** 
**  ប៊្រុយណេដារូសាឡឹម
** 
** 
** 
** 
** 
**  សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ
** 

* **ប៉ាស៊ីហ្វិក (PACIFIC)**
**  (សហរដ្ឋអាមេរិក)
** 
** 
** 
** 
** 
** 
**  (បារាំង)
** 
** 
** 
**  ប៉ូលីណេស៊ីបារាំង (បារាំង)
**  (សហរដ្ឋអាមេរិក)
** 
**  មីក្រូណេស៊ី (រដ្ឋសហព័ន្ធ)
** 
** 
**  សាម័រអាមេរិក (សហរដ្ឋអាមេរិក)
** 
** 
** 

### ប្រទេស​ និងទឹកដីបន្ទាប់បន្សំតាមទ្វីប
នៅក្នុងបរិបទនិងន័យទូលាយជាងបញ្ជីប្រទេសខាងលើ តំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកក៏រាប់បញ្ចូលបណ្ដាប្រទេសទាំង ៣១ ខាងក្រោម ក៏ដូចជាទឹកដីចំនួន ១២​ ផងដែរ និងរាប់បញ្ចូលប្រទេសអន្តរតំបន់ចំនួនពីរបន្ថែមទៀត ដែលអាចចាត់ទុកជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ EMEA ផងដែរ។
* **អាស៊ី**
** 
** 
** * សាធារណរដ្ឋចិន (តៃវ៉ាន់)*
** 
***  ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា
***  វ៉េសប៊ែង
** 
** 
** 
** 
** '**
** 
** 
** 
** 
**  អាក្រូទីរី និងដេកេលី (សហរាជាណាចក្រ)
** **'
** 
** 
** * (អាឡានី)*
** 

* **អាមេរិកខាងជើង**
** 
** 
** 
**  កោះគ្លីបពែរតុន (បារាំង)
** 
** 
** 
** 
** 
** 

* **អូសេអានី**
**  (អូស្ត្រាលី)
**  ប្រជុំកោះកូរ៉ាល់ (អូស្ត្រាលី)
**  (អូស្ត្រាលី)
**  តូកេឡូ (នូវែលសេឡង់)
**  (អូស្ត្រាលី)
**  ប្រជុំកោះភីតគែន (សហរាជាណាចក្រ)
**  កោះហឺដ និងប្រជុំកោះម៉ាកដូណាល់ (អូស្ត្រាលី)
**  ប្រជុំកោះអាស្ម័រ និងការត្យារ (អូស្ត្រាលី)
**  ប្រជុំកោះតូចឆ្ងាយសហរដ្ឋអាមេរិក
***  ឃីងមែន (ថ្មប៉ប្រះទឹក)
***  អាតូលចនស្តុន
***  កោះបេខឺរ
***  អាតូលប៉ាល់ម៉ាយរ៉ា
***  អាតូលមីដវេយ៍
***  កោះវ៉េក
***  កោះហារវីស
***  កោះហោយឡិន
**  វ៉ាល្លីសហ្វូធូណា

## ទិដ្ឋភាពសេដ្ឋកិច្ចទូទៅ
ការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពដោយធនាគារពិភពលោកលើអត្រាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់តំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក (ដោយមិនរាប់បញ្ចូលប្រទេសចិន) នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ បានបង្ហាញឱ្យឃើញពីការរំពឹងទុកនូវកំណើនកើនឡើងបន្តិចបន្តួចដល់ ៤.៦% នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ពោលកើនឡើងពី ៤.៤% នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣។ ទាំងនេះជាភស្តុតាងបង្ហាញពីភាពធន់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចចម្រុះនៃអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកទល់នឹងសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចសកល។ ទន្ទឹមនឹងនេះ កំណើនពាណិជ្ជកម្មសកល ដែលមានកម្រិតតិចតួចបំផុតត្រឹម ០.២% នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣ ត្រូវបានគេព្យាករថានឹងកើនប្រសើរដល់ ២.៣% ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ដោយនឹងផ្ដល់ជាគុណសម្បត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់បណ្ដាប្រទេសដែលផ្តោតលើការនាំចេញក្នុងតំបន់។ តែយ៉ាងណា ទុនវិនិយោគឯកជននៅតែមានកម្រិតទាបជាងកាលនៅសម័យមុនជំងឺកូវីដ ដែលបង្កឡើងដោយកម្រិតបំណុលខ្ពស់ និងកំណើនអត្រាការប្រាក់ ដោយវានេះជាសញ្ញាបង្ហាញការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ពីអ្នកវិនិយោគបរទេស។ ក្រៅពីនេះ តំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកក៏ប្រឈមនឹងបញ្ហាសំខាន់ៗមួយចំនួនទៀតបង្កឡើងដោយទាំងកត្តាខាងក្រៅដូច អតិផរណាស្នូលឡើងខ្ពស់ និងការងើបឡើងវិញនៃពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកក្នុងកម្រិតមធ្យម និងទាំងបញ្ហាក្នុងស្រុកខ្លះទៀតដូចជា កំណើនបំណុល និងភាពមិនប្រាកដប្រជាផ្នែកនយោបាយ ដែលសុទ្ធតែអាចរារាំងដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ រាល់ការធ្លាក់ចុះដោយសម្មតិកម្ម ១% នៃកំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (ផសស) នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ឬចិន អាចកាត់បន្ថយកំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (ផសស) នៅក្នុងបណ្ដាប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងទៀតបាននៅអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកប្រហែល ០.៥% និង ០.៣%។ ម្យ៉ាងទៀត ការកើនឡើងនៃវិធានការបង្ខូចទ្រង់ទ្រាយពាណិជ្ជកម្ម ដែលបានកើនឡើងលើសបីដងចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៩ មកក្នុងចំណោមប្រទេសជី ២០ បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីនិន្នាការឆ្ពោះទៅរកគោលនយោបាយឧស្សាហកម្មគាំពារ ថ្វីបើប្រទេសអាស៊ីបូព៌ាផ្សេងៗនៅអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក (លើកលែងតែចិន និងឥណ្ឌូណេស៊ី) មិនសូវចូលរួមអនុវត្តវិធានការបែបនោះក៏ដោយ។

## មើលផងដែរ
* ទ្វីបអាមេរិក
* កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក
* វេទិកាអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក
* សតវត្សរ៍អាស៊ី
* កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា
* ទ្វេសមាសភាពកើតលិច
* អឺរ៉ុប មជ្ឈិមបូព៌ា និងអាហ្វ្រិក (EMEA)
* ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិកសេរី និងបើកចំហ
* ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក
* បញ្ជីរាយក្រុមប្រទេស
* អូសេអានី
* សតវត្សរ៍ប៉ាស៊ីហ្វិក
* សមាគមអាស៊ីខាងត្បូងសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការតំបន់

## កំណត់សម្គាល់
## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ក្រៅ
* គេហទំព័រផ្លូវការរបស់ APEC
* Asia Pacific Indigenous Youth Network (APIYN)

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំបន់សេដ្ឋកិច្ច
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមិសព្ទថ្មី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំបន់នៃអាស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំបន់នៃអូសេអានី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំបន់នៃអាមេរិកខាងជើង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តំបន់នៃអាមេរិកខាងត្បូង