ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ហ្វីលីពីន

**ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ហ្វីលីពីន** សំដៅលើទំនាក់ទំនងការទូតរវាងហ្វីលីពីន និងកម្ពុជា។ ទំនាក់ទំនងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការនៅក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៥៧។ ហ្វីលីពីន និងកម្ពុជា បានរក្សាចំណងមិត្តភាពដ៏ស្និទ្ធស្នាលចាប់តាំងពីការបន្តទំនាក់ទំនងការទូតឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩៩៥។ កម្ពុជារក្សាស្ថានទូតនៅទីក្រុងម៉ានីល ហើយហ្វីលីពីនក៏មានស្ថានទូតនៅទីក្រុងភ្នំពេញផងដែរ។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
មុនពេលអាណានិគមនិយមអឺរ៉ុប ប្រជាជនអរិយធម៌កម្ពុជា និងនគរកំពង់ផែនៃហ្វីលីពីនបានធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយគ្នាអស់ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ។ ការជួញដូរនេះត្រូវបានបដិសេធបន្ទាប់ពីប្រទេសអេស្ប៉ាញបានដណ្តើមយក និងគ្រប់គ្រងប្រទេសហ្វីលីពីននៅសតវត្សរ៍ទី១៦។ មុនពេលប្រទេសហ្វីលីពីនត្រូវបានធ្វើអាណានិគម អ្នករុករកព័រទុយហ្គាល់បានកត់ត្រាថា មនុស្សមួយចំនួនមកពីកោះលូហ្សុង-ហ្វីលីពីន ដែលមានឈ្មោះថា លូកូស បានចូលរួមជាទាហានស៊ីឈ្នួលក្នុងសង្គ្រាមភូមា-សៀមរវាងមីយ៉ាន់ម៉ា និងថៃ ដែលទឹកដីរបស់ពួកគេរួមមានផ្នែកខ្លះនៃប្រទេសកម្ពុជាសម័យទំនើប។

ដោយបានឃើញការចូលរួមរបស់ពួកលូកូស នៅក្នុងសង្គ្រាមភូមា-សៀម នៅឆ្នាំ១៥៩៤ កម្ពុជាបានបញ្ជូនស្ថានទូតមួយនៅទីក្រុងម៉ានីល ដើម្បីស្នើសុំជំនួយយោធាប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់សៀម ពីអ្នកគ្រប់គ្រងនៃកោះលូហ្សុង (ដែលឥឡូវនេះបានផ្លាស់ប្តូរដៃពីជនជាតិហ្វីលីពីនដើមទៅជាជនជាតិអេស្ប៉ាញ)។ គណៈប្រតិភូស្ថានទូត ដែលដឹកនាំដោយលោក Blas Ruiz និងលោក Diego Belloso បានបញ្ចុះបញ្ចូលអគ្គទេសាភិបាលអេស្ប៉ាញប្រចាំប្រទេសហ្វីលីពីន គឺលោក Luis Perez Dasmarinas ឲ្យបញ្ជូនបេសកកម្មមួយមកកម្ពុជាដើម្បីជួយព្រះមហាក្សត្រ។ បេសកកម្មនេះមានកប៉ាល់មួយគ្រឿង និងកប៉ាល់សម្រាមពីរគ្រឿង។ វាបានចាកចេញពីប្រទេសហ្វីលីពីននៅឆ្នាំ១៥៩៦ ដោយដឹកកាំភ្លើងធំ និងគ្រាប់រំសេវ។ បន្ទាប់ពីការឈ្លានពានកម្ពុជាដោយប្រទេសថៃក្នុងសង្គ្រាមសៀម-កម្ពុជា។ មន្ត្រីអេស្ប៉ាញរួមជាមួយកងទ័ពហ្វីលីពីន និងម៉ិកស៊ិករបស់ពួកគេ បូករួមទាំងសម្ព័ន្ធមិត្តព័រទុយហ្គាល់ និងជប៉ុន បានស្ដារឡើងវិញនូវព្រះបាទសត្ថាទី២ ដែលជាព្រះគ្រិស្តសាសនារបស់កម្ពុជា ដែលកំពុងនិរទេសខ្លួននៅប្រទេសឡាវឲ្យវិលត្រឡប់មកគ្រងរាជ្យវិញ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បន្ទាប់ពីនោះ ការឈ្លានពានឡើងវិញដោយជនជាតិថៃ ដោយមានការគាំទ្រពីជនជាតិចាម និងម៉ាឡេ បានសម្លាប់ព្រះបាទសត្ថាទី២ ហើយរាជវង្សានុវង្សត្រូវបាននិរទេសខ្លួនម្តងទៀត។

មានកំណត់ត្រាអំពីទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជា និងទីក្រុងម៉ានីលរបស់អេស្ប៉ាញនៅក្នុងសតវត្សទីដប់ប្រាំពីរ។ កម្ពុជាគឺជាប្រភពនៃការសាងសង់ទូកសម្រាប់ទីក្រុងម៉ានីលដោយសារតែឈើដ៏ល្អឥតខ្ចោះដែលបានមកពីព្រៃឈើនៃប្រទេស។ នៅពេលដែលបារាំងបានសញ្ជ័យឥណ្ឌូចិន និងរំដោះព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាពីការត្រួតត្រារបស់ថៃក្នុងនាមជាអាណាព្យាបាលរបស់បារាំង និងស្ដាររាជវង្សកម្ពុជាឡើងវិញ ជនជាតិអេស្ប៉ាញ-ហ្វីលីពីនស្ថិតក្នុងចំណោមកងទ័ពដែលនៅជាមួយបារាំងក្នុងការសញ្ជ័យឥណ្ឌូចិន។

ព្រះបាទនរោត្តម  ធ្លាប់បានយាងបំពេញព្រះរាជទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋនៅប្រទេសហ្វីលីពីន ហើយបាននាំជនជាតិហ្វីលីពីនមួយចំនួនត្រឡប់មកផ្ទះវិញ ដែលចាប់តាំងពីពេលនោះមក បានបម្រើការងារនៅក្នុងរាជវាំង។

ប្រទេសទាំងពីរមានកិច្ចព្រមព្រៀងជាច្រើនលើទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្ម កិច្ចសហប្រតិបត្តិការកសិកម្ម និងកសិ-ឧស្សាហកម្ម និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទេសចរណ៍។ ប្រទេសទាំងពីរបានរក្សាចំណងមិត្តភាពយ៉ាងស្និទ្ធស្នាលចាប់តាំងពីការបន្តទំនាក់ទំនងការទូតឡើងវិញ។ ប្រទេសហ្វីលីពីន និងកម្ពុជានឹងចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន និងភេរវកម្ម។

នៅឆ្នាំ ២០១២ ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើជាប្រធានអាស៊ានរបស់កម្ពុជា ប្លុកតំបន់នេះបានបរាជ័យក្នុងការចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាឯកច្ឆន្ទទាក់ទងនឹងបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដែលជាលើកដំបូងដែលអាស៊ានបានបរាជ័យក្នុងការចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍បែបនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។ កម្ពុជា ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តជិតស្និទ្ធរបស់ចិន ត្រូវបានប្រទេសអាស៊ានជាច្រើនចោទប្រកាន់ថាបានចូលខាងចិន និងរារាំងក្រុមនេះពីការឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀង។ មុខមាត់អន្តរជាតិរបស់កម្ពុជាត្រូវបានខូចខាតយ៉ាងខ្លាំងដោយជំហរគាំទ្រចិនរបស់ខ្លួន។ ដើម្បីធានាថាបណ្តាញការទូតនៅតែបើកចំហ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតទាំងពីររបស់ប្រទេសហ្វីលីពីន និងកម្ពុជាបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដោយពណ៌នាអំពីទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរបស់ពួកគេថានៅតែរឹងមាំខាងការទូត។ ក្រោយមក កម្ពុជាបានកោះហៅឯកអគ្គរដ្ឋទូតមុនរបស់ខ្លួនប្រចាំប្រទេសហ្វីលីពីន បន្ទាប់ពីឯកអគ្គរដ្ឋទូតបានវាយប្រហារហ្វីលីពីន និងវៀតណាមដោយពាក្យសំដី ខណៈពេលដែលសរសើរប្រទេសចិន។ នៅឆ្នាំ ២០១៦ កម្ពុជាបានបញ្ឈប់ជំហរឯកភាពរបស់អាស៊ានលើបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូងម្តងទៀត ហើយបានបដិសេធការលើកឡើងណាមួយអំពីសំណុំរឿងអាជ្ញាកណ្តាលសមុទ្រចិនខាងត្បូងដែលហ្វីលីពីនឈ្នះប្រឆាំងនឹងចិន។ ជំហររបស់កម្ពុជាលើបញ្ហានេះអាចប៉ះពាល់ដល់ជម្លោះទឹកដីរបស់ខ្លួនជាមួយប្រទេសថៃ ដោយសារសារៈសំខាន់នៃសំណុំរឿងរបស់ហ្វីលីពីនប្រឆាំងនឹងចិនគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងជម្លោះរបស់កម្ពុជាជាមួយប្រទេសថៃ។ ដោយ​សម្រេច​ចិត្ត​គាំទ្រ​ចិន កម្ពុជា​បាន​បង្ហាញ​ថា ការ​កាន់កាប់​របស់​ថៃ​លើ​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន​ក៏​ត្រឹមត្រូវ​ដែរ។ 

## ឯកសារយោង