ផារិស៊ី

ផារិស៊ី (អង់គ្លេស: Pharisees ) ជានិកាយមួយនៅក្នុងសាសនាយូដា ដែលកាន់តាមច្បាប់ផ្សេងៗ និងទំនៀមទម្លាប់របស់ចាស់បុរាណ។ 

នៅសម័យកាលខុសៗគ្នា ផារិស៊ីជាគណបក្សនយោបាយមួយ ជាចលនាសង្គមមួយ និងជាក្រុមមនុស្សមួយក្រុមដែលមានគំនិតដូចគ្នានៅក្នុងទឹកដីដ៏វិសុទ្ធ។ 

ពួកផារិស៊ីជឿលើច្បាប់តូរ៉ាដែលគេនិយាយតៗគ្នា ជឿលើគម្ពីរព្យាការី សំណេរផ្សេងៗ និងជឿថាមានការរស់ឡើងវិញពីសេចក្ដីស្លាប់។

ក្រៅពីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងអក្សរសាស្ត្រយូដា ផារិស៊ីត្រូវបានគេឃើញនៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ជាពួកអ្នកដែលប្រឆាំងនឹងយ៉ូហានអ្នកធ្វើពិធីជ្រមុជទឹក និងព្រះយេស៊ូវ។ មានឯកសារយោងមួយចំនួនទៀតដែរ នៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ដែលបញ្ជាក់ថាសាវ័កប៉ូលគឺជាផារិស៊ី។

## កំណកំណើតផារិស៊ី 
ក្រោយពីបានវាយឈ្នះកងកម្លាំងស៊ីលូស៊ីត ចន ហ៊ីកានុសក្មួយប្រុសរបស់យូដាស ម៉ាកាបូស បានបង្កើតរាជាធិបតេយ្យថ្មីមួយ ដោយមានបូជាចារ្យជាអ្នកដឹកនាំ គឺគាត់បានបង្កើតរាជ្យវង្សហាសម៉ូនាន ក្នុងឆ្នាំ១៥២មុន គ.ស។ ពួកបូជាចារ្យមានសិទ្ធិអំណាចទាំងខាងនយោបាយ ទាំងខាងសាសនា។

គណបក្សផារិស៊ី ("ក្រុមផ្ដាច់ខ្លួន") បានកើតចេញពីក្រុមគ្រូវិន័យ និងពួកបណ្ឌិត។ ឈ្មោះផារិស៊ីនេះមកពីភាសាហេព្រើរ និងភាសាអើរ៉ាម *parush* or *parushi*, ដែលមានន័យថា "អ្នកដែលត្រូវបានញែកចេញ" គឺសំដៅទៅលើការញែកចេញពីពួកសាសន៍ដទៃ (ពួកអ្នកដែលគ្មានពិធីសាសនាបរិសុទ្ធ ឬពួកយូដាដែលគ្មានសាសនា) ក្នុងនិកាយផ្សេងៗរបស់ពួកយូដា ផារិស៊ីមានសកម្មភាពតាំងពីពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី២មុន គ.ស រហូតដល់ការបំផ្លាញព្រះវិហារក្នុងឆ្នាំ៧០។ កត្តាមួយក្នុងចំណោមកត្តាជាច្រើនទៀតដែលបង្ហាញឲ្យឃើញថាផារិស៊ីខុសពីក្រុមផ្សេងទៀត មុនមានការបំផ្លាញព្រះវិហារ គឺជំនឿរបស់ពួកគេ ដែលពួកយូដាទាំងអស់ត្រូវតែកាន់តាមក្រឹត្យវិន័យបរិសុទ្ធ (ដែលត្រូវអនុវត្តចំពោះការថ្វាយបង្គំនៅក្នុងព្រះវិហារ) នៅក្រៅព្រះវិហារ។ យ៉ាងណាមិញ ភាពខុសប្លែកគ្នាយ៉ាងខ្លាំងគឺការប្រកាន់ខ្ជាប់ជានិច្ចរបស់ពួកផារិស៊ីនូវក្រឹត្យវិន័យ និងទំនៀមទម្លាប់របស់ប្រជាជនយូដា។ យ៉ូសែបភូសបានបញ្ជាក់ថា ពួកផារិស៊ីត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកំពូលអ្នកជំនាញ និងជាអ្នកបរិយាយយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ខាងក្រឹត្យវិន័យយូដា។

យ៉ូសែបភូសបញ្ជាក់ថាផារិស៊ីបានទទួលការគាំទ្រ និងមេត្រីភាពពីប្រជាជនធម្មតា ខុសពីពួកអធិបតីសាឌូស៊ីជាពួកអ្នកដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងពួកអ្នកដឹកនាំ។ ខុសពីពួកសាឌូស៊ីដែលជាពួកអភិជនដែលប្រកាន់យករបបរាជាធិបតេយ្យ ជាទូទៅពួកផារិស៊ីជាអ្នកដែលមិនតាមតែគោលគំនិតណាមួយឡើយ។ ពួកគេមានប្រជាប្រិយភាព និងមានលក្ខណៈប្រជាធិបតេយ្យជាងពួកសាឌូស៊ី។

## ផារិស៊ី និងសាសនាគ្រីស្ទ 
[រូបភាពតូច|ជម្លោះរវាងព្រះយេស៊ូវ និងពួកផារិស៊ី គូរដោយ [Gustave Doré]]
[រូបភាពតូច|*ព្រះយេស៊ូវគង់នៅផ្ទះរបស់ផារិស៊ី គូរដោយ* [Jacopo Tintoretto, Escorial]]ផារិស៊ីមានឃើញនៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ដែលពួកគេមានជម្លោះជាមួយគ្នាឯង និងយ៉ូហានអ្នកធ្វើពិធីជ្រមុជទឹក

មានឯកសារយោងមួយចំនួននៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ដែលបញ្ជាក់ថាសាវ័កប៉ូលជាផារិស៊ី មុនគាត់ក្លាយជាគ្រីស្ទាន

ព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ជាពិសេសកណ្ឌគម្ពីរម៉ាថាយ ម៉ាកុស និងលូកា បានបង្ហាញឲ្យឃើញថាពួកមេដឹកនាំផារិស៊ីតែងតែគិតអំពីច្បាប់ដែលបង្កើតឡើងដោយមនុស្ស (ជាពិសេសច្បាប់ស្ដីអំពីភាពបរិសុទ្ធ) ខុសពីព្រះយេស៊ូវដែលព្រះអង្គតែងតែគិតអំពីសេចក្ដីស្រឡាញ់របស់ព្រះជាង។ ផារិស៊ីមិនរាប់រកមនុស្សបាបទេ រីឯព្រះយេស៊ូវវិញ ព្រះអង្គស្វែងរកមនុស្សបាប។

តាមរយៈព្រះគម្ពីរយើងឃើញថាព្រះយេស៊ូវបានប្រកាសថាបាបរបស់មនុស្សស្លាប់មួយចំហៀងខ្លួនត្រូវបានលើកលែងទោស ហើយពួកផារិស៊ីហៅការនោះថាជាការប្រមាថព្រះ។ នៅក្នុងរឿងនេះ ព្រះយេស៊ូវបានប្រឈមនឹងការចោទប្រកាន់ថា ព្រះអង្គគ្មានអំណាចលើកលែងទោសបាប ហើយក៏គ្មានអំណាចប្រោសមនុស្សឲ្យជាដែរ។ គ្រីស្ទានជាច្រើនបកស្រាយពាក្យឧបមាស្ដីអំពីមនុស្សស្លាប់មួយចំហៀងខ្លួន ដោយបង្ហាញថាបទបង្រៀនរបស់ពួកផារិស៊ី ដែលមនុស្សជាអ្នកបង្កើត បានធ្វើឲ្យពួកគេទៅជាខ្វាក់ភ្នែក និងមានចិត្តរឹង ដោយសារពួកគេមានៈក្នុងការបដិសេធមិនព្រមជឿសិទ្ធិអំណាចរបស់ព្រះអង្គ។

យោងតាមអ្វីដែលពួករ៉ាប៊ីបានកត់ត្រា ប្រវត្តិវិទូមួយចំនួនបានបញ្ជាក់ថាអ្វីដែលព្រះយេស៊ូវបានធ្វើ មានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ហើយស៊ីគ្នានឹងជំនឿ និងការអនុវត្តរបស់ពួកយូដា គឺថាជាធម្មតាជំងឺផ្សេងមានការពាក់ព័ន្ធនឹងបាប ហើយការប្រោសឲ្យជាមានការពាក់ព័ន្ធនឹងការអត់ទោស។

បណ្ឌិតមួយចំនួនជឿថាព្រះបន្ទូលនៅក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មីដែលប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងនឹងពួកផារិស៊ី ត្រូវបានសរសេរឡើងក្រោយពីការបំផ្លាញព្រះវិហាររបស់ហេរ៉ូឌកក្នុងឆ្មាំ៧០។  ក្រោយពីមានការបំផ្លាញព្រះវិហារមក មានតែសាសនាគ្រីស្ទ និងលទ្ធិផារិស៊ីប៉ុណ្ណោះដែលនៅសល់ ហើយភាគីទាំងពីរនេះប្រឆាំងគ្នាមួយរយៈខ្លី រហូតដល់ផារិស៊ីបានក្លាយជាអ្នកមានឥទ្ធិពលខ្លាំងនៅក្នុងសាសនាយូដា។ នៅពេលពួកយូដាជាច្រើនមិនព្រមកែប្រែចិត្តជឿព្រះយេស៊ូវ គ្រីស្ទានជាច្រើនបានងាកទៅផ្សព្វផ្សាយដល់សាសន៍ដទៃវិញ។ គ្រីស្ទានជាច្រើនត្រូវតែពន្យល់ថាហេតុអ្វីបានជាពួកអ្នកដែលបានកែប្រែចិត្តជឿព្រះយេស៊ូវ ត្រូវតែស្ដាប់ពួកគេជាជាងស្ដាប់ពួកយូដាដែលមិនជឿព្រះយេស៊ូវ ហើយត្រូវតែពន្យល់ពួកអ្នកដែលបានកែប្រែចិត្តទាំងនោះ កុំឲ្យចូលរួមជាមួយយូដាដែលបះបោរប្រឆាំងនឹងសិទ្ធិអំណាចរ៉ូម និងសិទ្ធិអំណាចទូទៅ។

## Footnotes 
## ឯកសារយោង 
* Baron, Salo W. *A Social and Religious History of the Jews* Vol 2.
* Boccaccini, Gabriele 2002 *Roots of Rabbinic Judaism*
* Bruce, F.F., The Book of Acts, Revised Edition (Grand Rapids: William B. Eerdmans Publishing Company, 1988)
* Cohen, Shaye J.D. 1988 *From the Maccabees to the Mishnah*
* Fredriksen, Paula 1988 *From Jesus to Christ*
* Gowler, David B. 1991/2008 *Host, Guest, Enemy, and Friend: Portraits of the Pharisees in Luke and Acts* (Peter Lang, 1991; ppk, Wipf & Stock, 2008)
* Halevi, Yitzchak Isaac ''Dorot Ha'Rishonim* (Heb.)
* Neusner, Jacob *Torah From our Sages: Pirke Avot*
* Neusner, Jacob *Invitation to the Talmud: a Teaching Book* (1998)
* Roth, Cecil *A History of the Jews: From Earliest Times Through the Six Day War* 1970
* Schwartz, Leo, ed. *Great Ages and Ideas of the Jewish People*
* Segal, Alan F. *Rebecca's Children: Judaism and Christianity in the Roman World*, Harvard University Press, 1986,
* Sacchi, Paolo  2004 *The History of the Second Temple Period'', London [u.a.] : T & T Clark International, 2004,