សតិប្បដ្ឋាន

## សតិបដ្ឋាន
វចនានុក្រម​​ខ្មែរ​​បាន​​ពន្យល់​​​អត្ថន័យ​​របស់​ពាក្យ​ សតិបដ្ឋាន (សតិ-បុ័ត-ឋាន) ថា​ជា ការ​តាំង​សតិ; ឈ្មោះ​ធម៌​សម្រាប់​តាំង​ស្មារតី​នឹក ។ សតិបដ្ឋាន​ មាន ៤ យ៉ាង​គឺ (១) ការ​តាំង​ស្មារតី​នឹក​ដល់​កាយ, (២) ដល់​វេទនា, (៣) ដល់​ចិត្ត, និង (៤) ដល់​ធម៌ ឲ្យ​ឃើញ​ច្បាស់​តាម​ពិត ។ សតិបដ្ឋានសូត្រ (The Discourse on the Establishing of Mindfulness) និង មហាសតិបដ្ឋានសូត្រ ជាធម្មទេសនាសំខាន់បំផុត ក្នុងគម្ពីរបាលីបិដក នៃព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ។ សតិបដ្ឋានសូត្រ មាននៅក្នុងគម្ពីរអាគម Āgama នៃសាលា ជំនាន់ចាស់ផ្សេងទៀត ដែលក្នុងកាលជាមួយគ្នានោះ ពួកអ្នកបដិបត្តិមហាយាន ដូចជា Thich Nhat Hanh. កាន់យកដែរ ។ សូត្រទាំងពីរនេះ ផ្តល់មធ្យោបាយសម្រាប់ ចម្រើនសតិ ដោយរបៀបផ្សេងៗ បន្តបន្ទាប់គ្នា ។ ព្រះពុទ្ធ​បាន​ប្រកាស​យ៉ាង​ល្បី នៅដើមដំបូងនៃសូត្រថា "*ម្នាលភិក្ខុ! នេះជាផ្លូវមូលតែមួយ ដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធ នៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីឈ្នះលើសេចក្តី ស្តាយស្រណោះនិងខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរំលត់បង់នូវ សេចក្តីឈឺចាប់និងសេចក្តីសោក ដើម្បីដើរលើផ្លូវពិត ដើម្បីព្រះនិព្វាន ។* " បច្ចេកទេស​នៃ​សមាធិ​ក្នុង​សូត្រ​នេះ​អាច​បដិបត្តិ​តាម​ម្តង​មួយ ឬ បន្ត​បន្ទាប់​គ្នា ឬ បញ្ចូលគ្នា ។

## សូត្រក្នុងគម្ពីរបិដក
ក្នុងគម្ពីរបិដកបាលី របស់ថេរវាទិន សតិបដ្ឋានសូត្រ ជាធម្មទេសនាទី១០ ក្នុងមជ្ឈិមនិកាយ (Majjhima Nikaya)  ហើយជាញឹកញយ មានកំណត់ថា MN 10 ដូច្នេះ ។ នៅក្នុងគម្ពីររបស់សមាគមអត្ថបទបាលី (Pāli Text Society)  នៃការបោះពុម្ពផ្សាយបិដក សូត្រនេះចាប់ផ្តើមនៅទំព័រទី៥៥ ក្បាលទី១ ក្នុងចំនួនមជ្ឈិមនិកាយ ទាំងអស់៣ក្បាល ហើយកំណត់ថា M i 55 ដូច្នេះ ។​ ចំណែកឯមហាសតិបដ្ឋានសូត្រ Mahāsatipaṭṭhāna Sutta សូត្រនេះជាធម្មទេសនាទី២២ ក្នុងទីឃនិកាយ ហើយជាញឹកញយ សំគាល់ថា DN 22 ដូច្នេះ ។ ក្នុងគម្ពីរសមាគមអត្ថបទបាលី (Pāli Text Society)  មហាសតិបដ្ឋានសូត្រ ចាប់ផ្តើមនៅទំព័រទី២៨៩ ក្បាលទី២ ក្នុងទីឃនិកាយ ទាំងអស់៣ក្បាល ហើយកំណត់ថា D ii 289 ដូច្នេះ ។ ក្នុងជំនាន់ក្រោយបិដកបាលី អត្ថកថាសំខាន់ អំពីសតិបដ្ឋានសូត្រ (និងមជ្ឈិមនិកាយទាំងមូល) ឃើញមាននៅក្នុង បបញ្ចសុទនិ របស់ពុទ្ធឃោសៈ (Bullitt, 2002; Soma, 2003) ។

## ចំណែក ៤ នៃសតិបដ្ឋាន
ក្នុងសូត្រនេះ ព្រះពុទ្ធបានពន្យល់ ការចម្រើនសតិ ជា៤ចំណែកគឺ កាយ វេទនា ចិត្ត និងធម៌ ។ ផ្នែកនិមួយៗចែកចេញ ជាចំណែកតូចៗតទៅទៀត ដូចតទៅ៖

# កាយា
## សតិ ក្នុងការដកដង្ហើម អានាបានសតិ Ānāpānasati
## ឥរិយាបថ ដើរ ឈរ អង្គុយ ដេក
## សេចក្តីយល់ច្បាស់ សម្បជញ្ញៈ Sampajañña
## ពិចារណាលើ ភាពមិនស្អាតរបស់កាយ បដិកូលមនសិការៈ
## ពិចារណាលើ មហាភូតរូប 
## ការស្មឹងស្មាតនៅទីស្មសាន អសុភនិមិត្ត
# វេទនា
## សុខវេទនា ទុក្ខវេទនា ឬឥតសុខឥតទុក្ខវេទនា
## វេទនាជាលោកិយ ឬវេទនាជាផ្លូវចិត្ត
# ចិត្តា
## សរាគំ (មានរាគៈ) ឬវីតរាគំ (គ្មានរាគៈ)
## សទោសំ (មានទោសៈ) ឬវីតទោសំ (គ្មានទោសៈ)
## សមោហំ (មានមោហៈ) ឬវីតមោហំ (គ្មានមោហៈ)
## សង្ខិត្តំ (ចិត្តរួញថយ) ឬវិក្ខិត្តំ (ចិត្តរាយមាយ)
## មហគ្គតំ (ចិត្តដ៏ឧត្តម) ឬអមហគ្គតំ (ចិត្តមិនឧត្តម)
## សឧត្តរំ (ចិត្តដ៏ទៃខ្ពស់ជាង) ឬអនុត្តរំ (គ្មានចិត្តដ៏ទៃខ្ពស់ជាង)
## សមាហិតំ (ចិត្តស្ងប់ស្ងៀម) ឬអសមាហិតំ (ចិត្តមិនស្ងប់ស្ងៀម)
## វិមុត្តំ (ចិត្តរួចរំដោះ) ឬអវិមុត្តំ (ចិត្តមិនរួចរំដោះ)
# ធម្មា
## នីវរណធម៌
## ឧបាទានក្ខន្ធ
## អាយតនៈ និងសំយោជនៈ
## កត្តានៃការត្រាស់ដឹង ពោជ្ឈង្គ៧
## អរិយសច្ច ៤

## សតិបដ្ឋានតាមអត្តចរិត
តាមអនលាយោ (Analāyo)  (2006, pp. 24–25) និងសោម (Soma)  (2003, pp. xxii - xxiv) បបញ្ចសុទនិ (Papañcasudani)  តម្រូវឲ្យសតិបដ្ឋានផ្សេងៗ ដល់បុគ្គលណាមួយ ទៅតាមៈ

# ការទោទន់ទៅរកលោភៈចរិត ឬបញ្ញាចរិត ហើយនិង
# ការទោទន់ទៅរក ការធ្វើប្រតិកម្ម ក្រោយការសញ្ជឹងគិត ឬប្រតិកម្មភ្លាមៗ
ដោយយោលតាមលក្ខណៈ ទាំង២ខាងលើនេះ សតិបដ្ឋានដែលអត្ថកថា បបញ្ចសុទនិ តម្រូវឲ្យចំពោះបុគ្គល មានដូចខាងក្រោមនេះ:

&nbsp;
សេចក្តីណែនាំជំនាញ(តាមចរិយា)
&nbsp;
*ដោយអារម្មណ៍(គិតអ្នកដទៃ)*
*ដោយយល់ដឹង(គិតខ្លួនឯង)*
ប្រតិកម្ម /ចរិត
*យឺត*
**កាយ**
**ចិត្ត**
*រហ័ស*
**វេទនា**
**ធម៌**

សោមៈបន្ថែមថា អ្នកបដិបត្តិសតិបដ្ឋានទាំងអស់ ទោះជាមានកិរិយា និងចរិតបែបណាក៏ដោយ ត្រូវតែចម្រើនសតិ លើឥរិយាបថ នៃការដើរ ឈរ អង្គុយ ដេក ហើយនិងសម្បជញ្ញៈ ដែលចំពោះរឿងនេះ គាត់សរសេរថា ការចម្រើនសតិទាំងមូល អាស្រ័យលើការហាត់ដ៏ត្រឹមត្រូវ រាប់ទាំងផ្នែក២យ៉ាង ខាងលើនេះផង ។

## វិធីហាត់រៀន
គេអាចប្រើវិធីចម្រើន ដែលរាប់រៀបក្នុងសតិបដ្ឋាន តាមផ្លូវជាច្រើនគឺៈ

# ប្រមូលអារម្មណ៍ទៅលើ វិធីតែមួយ ។ វិធីដែលគេសរសេរច្រើនបំផុត គឺសតិលើដង្ហើមចេញចូល (អានាបានសតិ) ។
# ហាត់ធ្វើតាមវិធីផ្សេងៗ ម្តងមួយបន្តបន្ទាប់គ្នា ។
# ទុកអានាបានសតិជាសំខាន់ទី១ នៅពេលដែលប្រើ វិធីផ្សេងៗទៀត ។
# ហាត់តាមវិធីច្រើន ដោយធ្វើព្រមគ្នា ឬដោយការរៀបចំណាមួយ ។

## ឯកសារយោង 
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๐ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๒ ทีฆนิกาย มหาวรรค มหาสติปัฏฐานสูตร 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិបស្សនាធុរៈ