open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
លោក ចនវេស្លី

**ចនវេស្លី** ( John Wesley;  ទី២៨ខែកក្កដា    – ថ្ងៃទី ២ ខែមិនា ឆ្នាំ ១៧៩១) គឺជា បព្វជិត ជនជាតិអង់គ្លេស អ្នកទ្រឹស្ដី និងជា អ្នកផ្សាយដំណឹងល្អ ដែលជាអ្នកដឹកនាំដ៏សំខាន់នៃចលនា រស់ឡើងវិញ នៅក្នុង សាសនាចក្រនៃប្រទេសអង់គ្លេស ដែលគេស្គាល់ថាជា មេតូឌីស។ សង្គមដែលគាត់បានបង្កើតឡើងបានក្លាយជាទម្រង់លេចធ្លោនៃចលនាមេតូឌីសឯករាជ្យដែលបន្តរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។

សិក្សានៅ Charterhouse និង Christ Church, Oxford, វេស្លី ត្រូវបានជ្រើសរើសជា និស្សិត នៃ មហាវិទ្យាល័យ Lincoln, Oxford, ក្នុងឆ្នាំ ១៧២៦ ហើយ ត្រូវបានតែងតាំងជា បូជាចារ្យ Anglican ពីរឆ្នាំក្រោយមក។ នៅ Oxford គាត់បានដឹកនាំ " ក្លឹបបរិសុទ្ធ " ដែលជាសង្គមមួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងនៃការសិក្សា និងការស្វែងរកជីវិតគ្រីស្ទានដែលលះបង់។ បន្ទាប់ពីការបម្រើរយៈពេលពីរឆ្នាំមិនបានជោគជ័យនៅ Savannah រដ្ឋ Georgia គាត់បានត្រលប់ទៅទីក្រុងឡុងដ៍ ហើយបានចូលរួមជាមួយសង្គមសាសនាដែលដឹកនាំដោយ ពួកគ្រីស្ទាន ម៉ូរ៉េវៀន ។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៤ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ១៧៣៨ គាត់​បាន​ជួប​ប្រទះ​នូវ​អ្វី​ដែល​ហៅ​ថា​ការ​ប្រែចិត្ត ​ជឿ​ផ្សាយ​ដំណឹង​ល្អ ​របស់​គាត់។ ក្រោយមកគាត់បានចាកចេញពីម៉ូរេវៀន ហើយចាប់ផ្តើមបម្រើរបស់គាត់។

ជំហានសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍កិច្ចបម្រើរបស់ វេស្លី គឺការធ្វើដំណើរយ៉ាងទូលំទូលាយ និង ផ្សព្វផ្សាយនៅខាងក្រៅ ដោយទទួលយក គោលលទ្ធិរបស់ អ័មិនៀន ។ ដោយធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ចក្រភពអង់គ្លេស និងអៀរឡង់ គាត់បានជួយបង្កើត និងរៀបចំក្រុមគ្រិស្តបរិស័ទតូចៗ (សង្គម និង ថ្នាក់រៀន ) ដែលបង្កើតគណនេយ្យភាពផ្ទាល់ខ្លួន ភាពជាសិស្ស និងការណែនាំអំពីសាសនា។ ទ្រង់​បាន​តែងតាំង​អ្នក ​ធ្វើ​ដំណើរ អ្នក​ផ្សាយ​ដំណឹង​ល្អ​ដែល​មិន​បាន​តែងតាំង—ទាំង​ស្ត្រី និង​បុរស—ដើម្បី​មើល​ថែ​ក្រុម​មនុស្ស​ទាំង​នេះ។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ វេស្លី មេតូឌីសបានក្លាយជាអ្នកដឹកនាំក្នុងបញ្ហាសង្គមជាច្រើននៅសម័យនោះ រួមទាំងការ លុបបំបាត់ទាសភាព និងការគាំទ្រដល់គ្រូអធិប្បាយស្ត្រី។

ទោះបីជាគាត់មិនមែនជា អ្នកទ្រឹស្ដីជាប្រព័ន្ធក៏ដោយ វេស្លី បានប្រកែកប្រឆាំងនឹង ខាល់វិន និងសម្រាប់សញ្ញាណនៃ ភាពល្អឥតខ្ចោះរបស់គ្រីស្ទបរិស័ទ ដែលគាត់បានលើកឡើងថាជាហេតុផលដែលគាត់មានអារម្មណ៍ថាព្រះជាម្ចាស់ "បានលើកឡើង" មេតូឌីសឱ្យមានអត្ថិភាព។ ការផ្សាយដំណឹងល្អរបស់គាត់ ដែលមានមូលដ្ឋានយ៉ាងរឹងមាំនៅក្នុងទ្រឹស្ដី សាក្រាម៉ង់ បានរក្សាថា មធ្យោបាយនៃព្រះគុណ បានដើរតួនាទីក្នុង ការញែកជាបរិសុទ្ធ នៃអ្នកជឿ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ គាត់បានបង្រៀនថា វាគឺដោយសារ ជំនឿ អ្នកជឿត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅជារូបរាងរបស់ ព្រះគ្រីស្ទ ។ លោកបានចាត់ទុកថា ក្នុងជីវិតនេះ គ្រិស្តបរិស័ទអាចសម្រេចបាននូវស្ថានភាពមួយដែល សេចក្តីស្រឡាញ់របស់ព្រះ «បានសោយរាជ្យក្នុងដួងចិត្តរបស់ពួកគេ» ដោយផ្តល់ឱ្យពួកគេនូវភាពបរិសុទ្ធមិនត្រឹមតែ ខាងក្រៅ ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងខាងក្នុងទៀតផង។ ការបង្រៀនរបស់ វេស្លី ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា ទ្រឹស្ដី វេស្លី បន្តប្រាប់អំពីគោលលទ្ធិនៃក្រុមជំនុំមេតូឌីស។

ពេញមួយជីវិតរបស់គាត់ វេស្លី នៅតែស្ថិតនៅក្នុងសាសនាចក្រនៃប្រទេសអង់គ្លេស ដែលបានបង្កើតឡើង ដោយទទូចថាចលនាមេតូឌីស ស្ថិតនៅក្នុងប្រពៃណីរបស់វា។ នៅក្នុងឆ្នាំនៃការបម្រើដំបូងរបស់គាត់ វេស្លី ត្រូវបានរារាំងពីការផ្សព្វផ្សាយនៅក្នុងព្រះវិហារព្រះសហគមន៍កាតូលិកជាច្រើន ហើយពួកមេតូឌីសត្រូវបានបៀតបៀន។ ក្រោយមកគាត់ត្រូវបានគេគោរពយ៉ាងទូលំទូលាយ ហើយនៅចុងបញ្ចប់នៃជីវិតរបស់គាត់ ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា "បុរសដែលស្រលាញ់បំផុតនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស"។

## កំណត់ចំណាំ និងឯកសារយោង
សេណេហ្គាល់

**សេណេហ្គាល់** មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា **សាធារណរដ្ឋសេណេហ្គាល់** គឺជាប្រទេសស្ថិតនៅភាគខាងលិចបំផុតនៃអាហ្វ្រិកខាងលិច ដែលស្ថិតនៅលើឆ្នេរសមុទ្រមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសម៉ូរីតានី នៅភាគខាងជើង ប្រទេសម៉ាលី នៅភាគខាងកើត ប្រទេសហ្គីនៀ នៅភាគអាគ្នេយ៍ និង ហ្គីនៀ-ប៊ីសូ នៅភាគនីរតី ។ សេណេហ្គាល់ស្ទើរតែរុំព័ន្ធជុំវិញប្រទេសហ្សែមបៀរ ដែលជាប្រទេសមានផ្ទៃដីតូចចង្អៀតតាមច្រាំងទន្លេហ្សែមប៊ី ដែលបំបែកតំបន់ខាសាម៉ាន់ ភាគខាងត្បូងរបស់ប្រទេសសេណេហ្គាល់ពីប្រទេសផ្សេងៗទៀត ។ ប្រទេសនេះបានផ្ដល់ចំណែកព្រំដែនសមុទ្រជាមួយប្រទេសខេវើតផងដែរ ។ ដោយគ្របបណ្ដប់លើផ្ទៃដីចំនួន ១៩៦,៧២២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានចំនួនប្រជាជនប្រហែល ១៨លាននាក់ ។ រដ្ឋធានីជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយរបស់ប្រទេសនេះគឺ ដាកា ។

## ឯកសារយោង
ឃួន ឡាបូរ៉ាវី

**ឃួន ឡាបូរ៉ាវី** (កើត ២៥ សីហា ១៩៨៨) ជា​អតីត​កីឡាករ​បាល់ទាត់​កម្ពុជា​ដែល​លេង​ចុងក្រោយ​ឲ្យ ​បឹងកេត ​ក្នុង ​លីគ​កម្ពុជា ។ ទោះបីជាភាគច្រើនលេងជាខ្សែប្រយុទ្ធក៏ដោយ គាត់បានលេងក្នុងទីតាំងធំទូលាយជាង។ ក្នុង​អាជីព​របស់​លោក លោក​បាន​បម្រើការ​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​ទាំង​ក្លិប និង​ក្រុម​ជម្រើសជាតិ​កម្ពុជា។ ចូលរួមជាមួយបឹងកេតក្នុងឆ្នាំ ២០១៤ គាត់បានជួយក្លឹបឱ្យក្លាយជាជើងឯក Metfone លីគកំពូលកម្ពុជា ពីរដងគឺនៅឆ្នាំ ២០១៦ និង ២០១៧។

## កិត្តិយស 
**ស្វាយរៀង**

* លីគកម្ពុជា ៖ ឆ្នាំ ២០១៣
* ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន ៖ ឆ្នាំ ២០១១, ២០១២

**បឹងកេត**

* លីគកំពូលកម្ពុជា ៖ ២០១៦, ២០១៧
* ជើងឯករង Mekong Club Championship : ២០១៥

**បុគ្គល**

* ស្បែកជើងមាស លីគកំពូលកម្ពុជា ឆ្នាំ ២០១៣
* ស្បែកជើងមាស ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន ៖ ២០១១, ២០១២, ២០១៤, ២០១៧

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតម៉ុងហ្គោលី

**សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតម៉ុងហ្គោលី** គឺជា រដ្ឋសង្គមនិយម ដែលមានតាំងពីឆ្នាំ 1924 ដល់ឆ្នាំ 1992 ដែលមានទីតាំងនៅតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃ ម៉ុងហ្គោលីខាងក្រៅ ។ ឯករាជ្យភាពរបស់វាត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការដោយ រដ្ឋាភិបាលជាតិនិយម នៃ ប្រទេសចិន ក្នុងឆ្នាំ 1946 ។ រហូតដល់ឆ្នាំ 1990 វាជា រដ្ឋឯកបក្ស ដែលគ្រប់គ្រងដោយ បក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនម៉ុងហ្គោលី ហើយបានរក្សាទំនាក់ទំនងនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយ សហភាពសូវៀត ដែលជាផ្នែកមួយនៃ ប្លុកបូព៌ា។

## ឯកសារយោង
ស៊ូកាផុន វង់ឈៀងខាំ

**ស៊ូកាផុន វង់ឈៀងខាំ** (ឡាវ ៖ ສຸກອາພອນ ວົງຈຽງຄໍາ; កើតថ្ងៃទី ៩ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៩២) គឺជា កីឡាករបាល់ទាត់ អាជីពរបស់ឡាវ ដែលលេងជា ខ្សែបម្រើកណ្តាល របស់ ក្លឹប Nakhon Si United ក្នុង ក្របខ័ណ្ឌ Thai League 2 និង ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិឡាវ។

## កិត្តិយស 
**បុគ្គល**

* Thai League Dream ASEAN XI: ២០២៣

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
យូរី អង់ត្រូពូវ

**យូរី វ្ល៉ាឌីមៀរវិច អង់ត្រូពូវ** (១៥ ខែមិថុនា [O.S. ២ ខែមិថុនា] ១៩១៤ – ៩ កុម្ភៈ ១៩៨៤) គឺជាអ្នកនយោបាយសូវៀត ដែលជា មេដឹកនាំទីប្រាំមួយនៃសហភាពសូវៀត និងជា អគ្គលេខាធិការទី 4 នៃបក្សកុម្មុយនិស្តនៃសហភាពសូវៀត ដោយបានចូលកាន់តំណែងនៅចុងឆ្នាំ ១៩៨២ និងបម្រើរហូតដល់គាត់ស្លាប់នៅឆ្នាំ ១៩៨៤។

## កិត្តិយសនិងរង្វាន់ 
; ពានរង្វាន់សូវៀត

* សមាជិកកិត្តិយសនៃ KGB ឆ្នាំ ១៩៧៣

; ពានរង្វាន់បរទេស

## ឯកសារយោង
សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតកាហ្សាក់

**សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតកាហ្សាក់** ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **កាហ្សាក់ស្ថានសូវៀត** គឺជា សាធារណរដ្ឋធាតុផ្សំ ឆ្លងទ្វីប នៃ សហភាពសូវៀត (សហភាពសូវៀត) ពីឆ្នាំ ១៩៣៦ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩១។ មានទីតាំងនៅភាគខាងជើង អាស៊ីកណ្តាល វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី 5 ខែធ្នូឆ្នាំ ១៩៣៦ ពី Kazakh ASSR ដែលជា សាធារណរដ្ឋស្វយ័ត នៃ សូវៀតរុស្ស៊ី។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋនៃសហភាពសូវៀត
ប៊ុនផាច័ន្ទ ប៊ុនគង់

**ប៊ុនផាច័ន្ទ ប៊ុនគង់** (ឡាវ ៖ ບຸນພະຈັນ ບຸນກອງ; កើតថ្ងៃទី ២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០០) ជាកីឡាករ បាល់ទាត់របស់សមាគម ឡាវ ដែលលេងជា ខ្សែបម្រើប្រយុទ្ធ ឲ្យ ក្រុមស្វាយរៀង ក្នុង លីគកំពូលកម្ពុជា។
## កិត្តិយស 
### ក្លឹប 
* **លីគឡាវ ១**
** ជើងឯក៖ ឆ្នាំ ២០២២
* **Lao FF Cup**
** អ្នកឈ្នះ (២): ឆ្នាំ ២០២០ ឆ្នាំ ២០២២
* **លីគកំពូលកម្ពុជា។**
** ជើងឯក៖ ២០២៣-២៤
* **ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន**
** អ្នកឈ្នះ ២០២៣-២៤

### បុគ្គល 
* កីឡាករដែលមានតម្លៃបំផុត ក្នុងពានរង្វាន់ AFF U-23 Championship: ២០២២
* អ្នកស៊ុតបញ្ចូលទីច្រើនជាងគេ ក្នុងការប្រកួត Nations Cup ឆ្នាំ ២០២៣ (២ គ្រាប់)
* AFF U-23 Championship Best XI: ២០២២

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ហុក សុចិត្រា

**ហុក សុចិត្រា** (កើត ២៧ កក្កដា ១៩៧៤) ជាអតីត កីឡាករបាល់ទាត់ កម្ពុជា និងជាអ្នកគ្រប់គ្រងបច្ចុប្បន្ន។ លេងឱ្យ ក្រុមជម្រើសជាតិ ពីឆ្នាំ ១៩៩៥ ដល់ ២០០៣ សុចិត្រាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកីឡាករបាល់ទាត់ដ៏ឆ្នើមម្នាក់របស់កម្ពុជាគ្រប់ពេល។

## អាជីពជាគ្រូបង្វឹក 
ចាប់ពីខែកក្កដា ដល់ខែតុលា ឆ្នាំ ២០១២ លោក សុចិត្រា បានបង្វឹក ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិកម្ពុជា,  ប៉ុន្តែបានលាលែងពីតំណែង បន្ទាប់ពីបរាជ័យបួនលើកក្នុងវគ្គ ជម្រុះ AFF Championship ឆ្នាំ ២០១២។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ប្រាសាទតាមាន់

**ប្រាសាទតាមាន់** (វេទមន្ត) ជាប្រាសាទរបស់ខ្មែរជាតំបន់ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។

​គឺ​ជា​ប្រាសាទ​មួយ​ដែល​ធ្វើ​ពី​ថ្មបាយក្រៀម​ដែលកសាងដោយ ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័នទី៧ គឺជាវិហារមួយនៃកន្លែងឈប់សម្រាកជាច្រើន ឬ ធម្មសាលា  ដែលសាងសង់ឡើងតាមបញ្ជារបស់ស្តេចនេះ។ លោក Zhou Daguan (ឬ ជីវតាកួន) ជាអ្នកដំណើរជនជាតិចិន ដែលបានទៅទស្សនាចក្រភពខ្មែរ សំដៅលើវានៅក្នុងទីតាំងធ្វើដំណើររបស់គាត់នៅចុងនៃ សតវត្ស ទី ១៣។ យោងតាមសិលាចារឹកដែលរកឃើញនៅ អង្គរ សាលាសំណាក់នេះគឺជាសាលាសំណាក់មួយក្នុងចំណោមសាលាសំណាក់ទាំង ១៧ រវាងអង្គរ និង ភីម៉ៃ ។

## រូបថត 

ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen-1-HDR.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen-1-HDR.jpg|alt=Vue de l'intérieur du porche|មើលពីខាងក្នុង
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen-001.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen-001.jpg|alt=Vue d'ensemble (sud), montrant les fenêtres en grès| ទិដ្ឋភាពទូទៅ (ខាងត្បូង) បង្ហាញបង្អួចថ្មភក់
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen-003.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen-003.jpg|alt=La tour, porte ouest| ប្រាង្គ, ទ្វារខាងលិច
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen-004.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen-004.jpg|alt=La tour, porte ouest| ប្រាង្គ, ទ្វារខាងលិច
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen-005.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen-005.jpg|alt=Le porche, entrée est| ច្រកចូលខាងកើត
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen-006.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen-006.jpg|alt=La porte est, avec colonnettes et linteau| ទ្វារមានសសរ និងផ្ដែ
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen-007.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen-007.jpg|alt=Le linteau au-dessus de la porte est| ផ្ដែខាងលើទ្វារ
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen-008.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen-008.jpg|alt=Détail du linteau: Bouddha assis au-dessus d'un kâla| ព័ត៌មានលម្អិតនៃផ្ដែ៖ ព្រះពុទ្ធទ្រង់គង់នៅពីលើ ព្រះកាល
ឯកសារ:Prasat_Ta_Muen-009.jpg|តំនភ្ជាប់=Fichier:Prasat_Ta_Muen-009.jpg|alt=Deux des fenêtres en grès de la façade sud, vues de l'intérieur du porche| បង្អួច​ថ្មភក់​ពីរ​នៅ​ខាង​ត្បូង​ដែល​មើល​ឃើញ​ពី​ខាង​ក្នុង​។

## កំណត់ចំណាំ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រចនាបថបាយ័ន
ប៊ីសូ

**ប៊ីសូ** គឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ ហ្គីនៀ-ប៊ីសូ ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៥ វាមានប្រជាជនចំនួន ៤៩២,០០៤ នាក់ គ្រប់ដណ្ដប់លើផ្ទៃដី ៧៧.៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ប៊ីសូ មានទីតាំងនៅមាត់ទន្លេហ្គេបា ជិតមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកដែលបម្រើជា កំពង់ផែ មជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល និង ឧស្សាហកម្ម យោធានៃប្រទេស ។ ទីក្រុងនេះជាក្រុងចម្បងនៃឧស្សាហកម្មនេសាទ និងកសិកម្មក្នុងប្រទេស ។
រូបភាពតូច|អាសនៈរដ្ឋាភិបាល

## ឯកសារយោង
ហ៊ុល គឹមហ៊ុយ

**ហ៊ុល គឹមហ៊ុយ** (កើត ៧ មេសា ២០០០) ជា កីឡាករបាល់ទាត់ អាជីពរបស់កម្ពុជា ដែលលេងជា អ្នកចាំទី ឲ្យ ក្លិប វិសាខា និង ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិកម្ពុជា។

## អាជីពក្លឹប 
ហ៊ុល គឹមហ៊ុយ បាន​បង្ហាញ​ខ្លួន​ជា​លើក​ដំបូង​ក្នុង ​លីគ​កំពូល​កម្ពុជា កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០១៩ ទល់​នឹង ​ភ្នំពេញ​ក្រោន។

## អាជីពអន្តរជាតិ 
គីមហ៊ុយ បង្ហាញខ្លួនលើកដំបូងក្នុង វគ្គជម្រុះ AFC U-23 Championship 2020 ជាមួយ អូស្ត្រាលី នៅថ្ងៃទី ២២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៩។

## កិត្តិយស 
**បឹងកេត**

* លីគកំពូលកម្ពុជា ៖ ឆ្នាំ ២០២០

### បុគ្គល 
* ស្រោមដៃមាស លីគកំពូលកម្ពុជា ឆ្នាំ ២០២០
* អ្នកចាំទីល្អបំផុត ប្រចាំ AFF U-23 Championship ៖ ២០២២
* ក្រុម ជើងឯក AFF U-23 នៃការប្រកួត៖ ២០២២
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
លឹម ពិសុទ្ធ

**លឹម ពិសិដ្ឋ** (កើតថ្ងៃទី ២៩ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០០១) គឺជា កីឡាករបាល់ទាត់ អាជីពរបស់កម្ពុជា ដែលលេងជា ខ្សែបម្រើស្លាប របស់ក្លឹប លីគកំពូលកម្ពុជា ក្លឹប ភ្នំពេញក្រោន និង ក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជា។

## ស្ថិតិអាជីព 
### អន្តរជាតិ 
## គ្រាប់បាល់អន្តរជាតិ 
## កិត្តិយស 
**ភ្នំពេញក្រោន**

* លីគកំពូលកម្ពុជា ៖ ២០២១, ២០២២
* Cambodian Super Cup ៖ ឆ្នាំ ២០២២
* Cambodian League Cup ៖ ២០២២, ២០២៣

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
សហព័ន្ធបាល់ទាត់វៀតណាម

**សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់វៀតណាម** (វៀតណាម**:** Liên đoàn Bóng đá Việt Nam; **VFF**) គឺជាស្ថាប័នគ្រប់គ្រង បាល់ទាត់ នៅ ប្រទេសវៀតណាម។ វាទទួលខុសត្រូវចំពោះក្រុមវៀតណាមទាំងអស់នៃ សមាគមបាល់ទាត់ ហ្វូតសាល និង បាល់ទាត់ឆ្នេរខ្សាច់ ព្រមទាំងការប្រកួតថ្នាក់ជាតិផងដែរ។

## ឯកសារយោង
សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមប្រជាមានិតអាល់បានី

**សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមប្រជាជនអាល់បានី** (អាល់បានី៖ Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë) ជាផ្លូវការ **សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតអាល់បានី** ពីឆ្នាំ ១៩៤៦ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៦ និងក្រោយមក **សាធារណរដ្ឋអាល់បានី** ពីឆ្នាំ ១៩៩១ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩២ គឺជាសម័យកាលនៅក្នុង ប្រវត្តិសាស្ត្រអាល់បានី នៅពេលដែលប្រទេសនេះជា រដ្ឋកុម្មុយនិស្ត ក្រោមការគ្រប់គ្រងដោយបក្សតែមួយនៃ គណបក្សការងារនៃប្រទេសអាល់បានី (PLA) 

## ឯកសារយោង
អេនវើរ ហុកហា

**អេនវើរ ហាលីល ហុកហា** (អាល់បានី​៖ Enver Halil Hoxha; ថ្ងៃទី ១៦ ខែតុលាឆ្នាំ ១៩០៨ – ១១ មេសា ១៩៨៥) គឺជាបដិវត្តកុម្មុយនិស្តអាល់បានី និងអ្នកនយោបាយដែលជាមេដឹកនាំនៃ ប្រទេសអាល់បានី ពីឆ្នាំ ១៩៤៤ រហូតដល់គាត់បានទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ១៩៨៥។ គាត់គឺជា លេខាទីមួយ នៃ គណបក្សការងារនៃប្រទេសអាល់បានី ពីឆ្នាំ ១៩៤១ រហូតដល់គាត់បានទទួលមរណភាព ជាសមាជិកនៃ ការិយាល័យនយោបាយ របស់ខ្លួន ប្រធាន រណសិរ្សប្រជាធិបតេយ្យអាល់បានី និងជាអគ្គមេបញ្ជាការនៃ កងទ័ពប្រជាជនអាល់បានី។ គាត់គឺជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីទី 22 នៃប្រទេសអាល់បានី ពីឆ្នាំ ១៩៤៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៤ ហើយនៅពេលផ្សេងៗគឺជា រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និង ជារដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ របស់ប្រទេស។

## រង្វាន់ 
; អាល់បានី

; ពានរង្វាន់បរទេស

## ឯកសារយោង
MBLAQ

**MBLAQ** (ជា កូរ៉េ]: 엠블랙), អក្សរកាត់ ពី *Music Boys Live (in) Absolute Quality* គឺជា ក្រុមចម្រៀងប្រុស កូរ៉េខាងត្បូង បង្កើតដោយ តារាចម្រៀង របស់ប៉ុប [[ផលិតករ] និង Rain ក្រោមស្លាកយីហោផ្ទាល់ខ្លួន J.Tune Entertainment ដែលមានឈ្មោះថា J. Tune Camp និងត្រូវបានផ្សំឡើងដោយ Seung Ho, G.O, Joon, Thunder និង Mir. ឈ្មោះក្លឹបអ្នកគាំទ្ររបស់ពួកគេគឺ "A+" ចាប់តាំងពីសមាជិកទាំងអស់នៃក្រុមមានឈាមប្រភេទ A ។
Madtown

'*Madtown* (매드타운) រចនាម៉ូដ **MADTOWN** គឺជា ក្រុមចម្រៀងប្រុស កូរ៉េខាងត្បូង បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2014 ដោយ J. បទភ្លេង. ក្រុមនេះមាន Moos, Daewon, Lee Geon, Jota, Heo Jun, Buffy និង H.O.

សមាជិកពីរនាក់គឺ Moos និង Buffy ដែលដំបូងឡើយបានបង្ហាញខ្លួនក្នុងក្រុម hip-hop duo Pro C ក្នុងឆ្នាំ 2013។ មូលដ្ឋានអ្នកគាំទ្រផ្លូវការរបស់ Madtown ត្រូវបានគេហៅថា Mad-people ។ នៅថ្ងៃទី 2 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2016 Madtown បានផ្លាស់ប្តូរស្លាក ហើយឥឡូវនេះស្ថិតនៅក្រោម GNI Entertainment ។

កាលពីថ្ងៃទី 7 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2017 ក្រុមនេះបានប្រកាសថាខ្លួនស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលបំបែកខ្លួនដោយមិនមានព័ត៌មានលម្អិតបន្ថែម។ Lee Geon និង Daewon ចូលរួមក្នុងកម្មវិធី Survival The Unit ដែលជាកម្មវិធីមួយក្នុងគោលបំណងផ្តល់ឱកាសទីពីរដល់ Idols ដែល "បរាជ័យ" ប៉ុន្តែមានសក្តានុពល។
ទស្សនឆន្ទៈនិយម (ទស្សនវិជ្ជា)

**ឆន្ទៈនិយម** គឺ​ជា "ប្រព័ន្ធ​ខាង​រូបវិទ្យា ឬ​ចិត្តសាស្ត្រ​ណា​ដែល​កំណត់​ឱ្យ ​ឆន្ទៈ ( ឡាតាំង : *voluntas* ) ដែលមាន​តួនាទី​សំខាន់​ ត្រូវបានសន្មត​ថា ​ជា​បញ្ញា ",  ឬ​ស្មើ​នឹង "គោលលទ្ធិ​ដែល​នឹង​ក្លាយជា​កត្តា​មូលដ្ឋាន ទាំង​ក្នុង​សកលលោក និង​ការ​ប្រព្រឹត្ត​របស់​មនុស្ស"។  ឆន្ទៈនិយម បាន​លេច​ឡើង​នៅ​ចំណុច​ផ្សេងៗ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ទស្សនវិជ្ជា ដោយ​មើល​ឃើញ​ពីការ​អនុវត្ត​ក្នុង​ផ្នែក​នៃ​ metaphysics ចិត្តវិទ្យា ទស្សនវិជ្ជា​នយោបាយ និង ​ទ្រឹស្ដី ។

លក្ខខណ្ឌនៃទស្សនឆន្ទៈនិយម ត្រូវបានលើកឡើងដោយលោក Ferdinand Tönnie ទៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ទស្សនវិជ្ជា ហើយជាពិសេសត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយលោក Wilhelm Wundt និង Friedrich Paulsen ។
ពេជ្រសូត្រ

[រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| សៀវភៅជួរមុខ របស់ *ពេជ្រសូត្រ* បោះពុម្ព នៅឆ្នាំទី 9 នៃ យុគសម័យ Xiantong នៃ [រាជវង្សថាង|រាជវង្សថាង ពោល គឺឆ្នាំ ៨៦៨ នៃគ.ស. ដែលជាសៀវភៅបោះពុម្ពដែលមានអាយុកាលចំណាស់ជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក។ បណ្ណាល័យអង់គ្លេស]]
***ពេជ្រ សូត្រ*** ( សំស្រ្កឹត : *Vajracchedikā Prajñāpāramitā Sūtra* , វជ្រច្ឆេទិកាប្រាជ្ញាបាមិតាសូត្រ) គឺជា សូត្រ ពុទ្ធសាសនា មហាយាន (ប្រភេទនៃគម្ពីរបរិសុទ្ធ) មកពីប្រភេទនៃ *ប្រាជ្ញាបារមិតា* ('ល្អឥតខ្ចោះនៃប្រាជ្ញា') សូត្រ ។ បកប្រែទៅជាភាសាផ្សេងៗគ្នាតាមភូមិសាស្ត្រទូលំទូលាយ *ពេជ្រសូត្រ* គឺជាសូត្រដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយនៅក្នុង អាស៊ីបូព៌ា ហើយវាមានភាពលេចធ្លោជាពិសេសនៅក្នុងប្រពៃណី ចាន់ (ឬ ហ្សេន )  រួមជាមួយ *ព្រះសូត្រ* ។

ច្បាប់ចម្លងនៃ រាជវង្សថាង - កំណែចិននៃ *ពេជ្រសូត្រ* ត្រូវបានរកឃើញក្នុងចំណោម សាត្រាស្លឹករឹត ដុនហួង ក្នុងឆ្នាំ ១៩០០ ដោយព្រះសង្ឃ Daoist Wang Yuanlu ហើយបានលក់ទៅឱ្យ Aurel Stein ក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ ។  ពួកគេត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទត្រឡប់ទៅ ១១ ឧសភា ៨៦៨  សៀវភៅពេជ្រសូត្រចិនត្រូវបានបោះពុម្ពនៅឆ្នាំ ៨៦៨ ហើយ 'Mugu jeonggwang dae darani-gyeong' ត្រូវបានបោះពុម្ពនៅឆ្នាំ ៧៥១ ។ ស្នាដៃបោះពុម្ពចាស់បំផុតដែលនៅគឺ 'Mugu jeonggwang dae darani-gyeong' បោះពុម្ពដោយប្លុកឈើនៅប្រទេសកូរ៉េប្រហែលឆ្នាំ ៧៥១ ។

វាក៏ជា ការងារច្នៃប្រឌិត ដំបូងគេដែលគេស្គាល់ផងដែរជាមួយនឹងការឧទ្ទិសដល់ ដែនសាធារណៈ យ៉ាងច្បាស់លាស់ ខណៈដែល colophon នៅចុងបញ្ចប់ចែងថាវាត្រូវបានបង្កើតឡើង "សម្រាប់ការចែកចាយដោយឥតគិតថ្លៃជាសកល"។ 

## ចំណងជើង 
ចំណងជើងភាសាសំស្រ្កឹតសម្រាប់ សូត្រ គឺ *វជ្រច្ឆេទិកាប្រាជ្ញាបាមិតាសូត្រ* ដែលអាចត្រូវបានបកប្រែយ៉ាងខ្លីថា " វជ្រ អ្នកកាត់ភាពល្អឥតខ្ចោះនៃប្រាជ្ញា សូត្រ" ឬ "ភាពល្អឥតខ្ចោះនៃអត្ថបទប្រាជ្ញាដែលកាត់ដូចជាផ្គរលាន់ ។  នៅក្នុងភាសាអង់គ្លេស ទម្រង់ខ្លីៗដូចជា *ពេជ្រសូត្រ*និង *វជ្រសូត្រ* គឺជារឿងធម្មតា។ ចំណងជើងពឹងផ្អែកលើថាមពលរបស់ វជ្រ (ពេជ្រ ឬផ្គរលាន់ ប៉ុន្តែក៏ជាពាក្យអរូបីសម្រាប់អាវុធដ៏មានអានុភាព) ដើម្បីកាត់វត្ថុជាពាក្យប្រៀបធៀបសម្រាប់ប្រភេទនៃប្រាជ្ញាដែលកាត់ និងបំបែកការបំភាន់ ដើម្បីឈានទៅដល់ការពិត។  ព្រះសូត្រ​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​តាម​ឈ្មោះ​ថា "Triśatikā Prajñāpāramitā Sūtra" (300 បន្ទាត់​នៅ​លើ Perfection of Wisdom sutra) ។

## ឯកសារយោង
គម្ពីរ Gutenberg

រូបភាពតូច|303x303ភីកសែល| Gutenberg Bible នៃ បណ្ណាល័យសាធារណៈញូវយ៉ក ; ទិញដោយ James Lenox ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៧ វាគឺជាគម្ពីរ Gutenberg ដំបូងគេដែលត្រូវបានទិញដោយពលរដ្ឋសហរដ្ឋអាមេរិក។
រូបភាពតូច|219x219ភីកសែល| ច្បាប់ចម្លងនៃ *ព្រះគម្ពីរ Gutenberg* ដែលធ្វើឡើងនៅ Bibliothèque nationale de France
**គម្ពីរ Gutenberg** ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **គម្ពីរ ៤២ បន្ទាត់** **ព្រះគម្ពីរ Mazarin** ឬ **B42** គឺជា សៀវភៅ ធំដំបូងបំផុតដែលត្រូវបានបោះពុម្ពនៅអឺរ៉ុបដោយប្រើ ប្រភេទចល័ត ដែលផលិតដោយលោហៈ។ វាបានសម្គាល់ការចាប់ផ្តើមនៃ " បដិវត្ត Gutenberg " និងអាយុនៃសៀវភៅដែលបានបោះពុម្ពនៅលោកខាងលិច។ សៀវភៅនេះត្រូវបានគេវាយតម្លៃ និងគោរពចំពោះគុណភាពសោភ័ណភាព និងសិល្បៈខ្ពស់  និងសារៈសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់វា។

គម្ពីរ Gutenberg គឺជាការបោះពុម្ពនៃ Latin Vulgate ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៤៥០ ដោយ Johannes Gutenberg នៅ Mainz ( Holy Roman Empire ) ក្នុង ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ បច្ចុប្បន្ន។ ក្នុងចំណោមច្បាប់ចម្លងចំនួន ១៥៨ ឬ ១៨០ ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពដំបូង មាន ៤៩ ច្បាប់នៅមានយ៉ាងហោចណាស់ ២១ ក្នុងចំណោមពួកគេទាំងស្រុង។ ពួកគេត្រូវបានគេគិតថាជាសៀវភៅដ៏មានតម្លៃបំផុតរបស់ពិភពលោក ទោះបីជាគ្មានច្បាប់ចម្លងពេញលេញត្រូវបានលក់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៧៨ ក៏ដោយ។   នៅខែមីនាឆ្នាំ ១៤៥៥ អនាគត Pope Pius II បានសរសេរថាគាត់បានឃើញទំព័រពីព្រះគម្ពីរ Gutenberg ត្រូវបានបង្ហាញនៅ ទីក្រុង Frankfurt ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយការបោះពុម្ពនេះ។

ព្រះគម្ពីរ ៣៦ បន្ទាត់ ដែលនិយាយថាជាព្រះគម្ពីរដែលបានបោះពុម្ពជាលើកទីពីរ ជួនកាលក៏ត្រូវបានគេសំដៅថាជាគម្ពីរ Gutenberg ប៉ុន្តែអាចជាការងាររបស់ម៉ាស៊ីនបោះពុម្ពផ្សេងទៀត។
សៀវភៅ Golden Orphism

**សៀវភៅ The Golden Orphism** (    ) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **សៀវភៅមាស Etruscan** គឺជាវត្ថុបុរាណ របស់ Thracian ដែលមានសន្លឹក មាស ចំនួនប្រាំមួយដែលបានតភ្ជាប់។

សន្លឹកតូចៗមានសរសេរសម្គាល់ថា Etruscan រួមជាមួយនឹងរូបភាពរបស់មនុស្សពីរនាក់កាន់កប៉ាល់ធំមួយ។ សត្វស្នែងមួយ; សេះ និងអ្នកជិះមួកសុវត្ថិភាពរបស់វា; ឧបករណ៍ភ្លេង ប្រហែលជា ពិណពាទ្យ ; ស៊ីរ៉ែន ; និងមនុស្សពីរនាក់កាន់ខែល។  សិលាចារឹកស្លឹកមាសដែលគេស្គាល់ថា Totenpässe ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង សាសនា អ័រហ្វីក ដូច្នេះឈ្មោះទំនើបនៃវត្ថុបុរាណ។

ចិញ្ចៀនមាសពីរឆ្លងកាត់រន្ធនៅក្នុងសន្លឹកនីមួយៗ ភ្ជាប់ពួកវា ហើយភ្ជាប់ជាមួយចិញ្ចៀនទីបី។  កាលបរិច្ឆេទនៃឆ្នាំ ៦៦០ មុនគ.ស. ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងវត្ថុបុរាណ ដោយផ្អែកលើភស្តុតាងស្ទីលស្ទីលនៃទម្រង់អក្សរ និងរូបភាព។ ប្រសិនបើបានបញ្ជាក់ វានឹងធ្វើឱ្យវាក្លាយជាឧទាហរណ៍នៅរស់រានមានជីវិតដំបូងបំផុតនៃ codex នោះគឺជាសៀវភៅចង។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកខ្លះប្រកែកថាវាអនុវត្តចំពោះតែសន្លឹក *ដែលបត់* ប៉ុណ្ណោះ។ 

វត្ថុបុរាណនេះត្រូវបានគេនិយាយថាត្រូវបានគេរកឃើញនៅឆ្នាំ ១៩៤៣ ឬ ១៩៥៥ នៅក្នុងតំបន់នៃ ទន្លេ Struma ក្នុង ប្រទេសប៊ុលហ្គារី ។ កន្លែងលាក់ខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់របស់វាមិនត្រូវបានគេដឹងនោះទេ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ ២០០៣ អ្នករកឃើញវ័យចំណាស់បានបរិច្ចាគវាដោយអនាមិកទៅ សារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិ (NIM) នៅ Sofia ។ 

នាយកសារមន្ទីរ Bojidar Dimitrov បានអះអាងថា ភាពត្រឹមត្រូវនៃសៀវភៅនេះត្រូវបាន "បញ្ជាក់ដោយអ្នកជំនាញពីរនាក់នៅ Sofia និង London" នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍របស់ BBC ដែលបានមកពីទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានបារាំង AFP ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញទាំងពីរមិនត្រូវបានបញ្ចេញឈ្មោះនោះទេ។ 

វាត្រូវបានគេរាយការណ៍នៅឆ្នាំ ២០២០ ថាសារមន្ទីរកំពុងរៀបចំការបោះពុម្ពផ្សាយអំពីវត្ថុបុរាណ។    គ្មានអ្វីត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយទេ។

## ចានដែលពាក់ព័ន្ធ 

ឯកសារ:Lamine_d’oro_in_lingua_etrusca_e_fenicia_con_dedica_di_un_luogo_sacro_a_pyrgi_C.jpg|alt=A sheet from the Pyrgi Tablets, c. 500 BCE), with Etruscan characters| សន្លឹកពី Pyrgi Tablets, c. ៥០០ មុនគ.ស) ដែលមានតួអក្សរ Etruscan
ឯកសារ:Orphic_Gold_Tablet_(Thessaly-The_Getty_Villa,_Malibu).jpg|alt=Lamella Orphica (Getty Museum), mid-4th century BCE, with Greek characters| Lamella Orphica ( សារមន្ទីរ Getty ) ពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ៤ មុនគ.ស ដែលមានតួអក្សរក្រិក

## ឯកសារយោង
ហ្គីនៀ-ប៊ីសូ

**ហ្គីនៀ-ប៊ីសូ** មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា **សាធារណរដ្ឋហ្គីនៀ-ប៊ីសូ** គឺជាប្រទេសមួយនៅអាហ្រ្វិកខាងលិច ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣៦,១២៥គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ជាមួយនឹងប្រជាជនប៉ាន់ស្មានចំនួន ២,០២៦,៧៧៨នាក់ ។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសសេណេហ្គាល់ នៅភាគខាងជើង និង ហ្គីណេ នៅភាគអាគ្នេយ៍ ។ ប្រទេសនេះមានរដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតគឺ ប៊ីសូ ។

ហ្គីនៀ-ប៊ីសូ ធ្លាប់ជាផ្នែកមួយនៃអាណាចក្រខាប៊ូ ក៏ដូចជាផ្នែកមួយនៃចក្រភពម៉ាលី ។ ផ្នែកខ្លះនៃនគរនេះបានបន្តរហូតដល់សតវត្សទី១៨ ខណៈពេលដែលមួយចំនួនផ្សេងទៀតបានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងមួយចំនួនដោយចក្រភពព័រទុយហ្គាល់ ចាប់តាំងពីសតវត្សទី១៦។ នៅសតវត្សទី១៩ ប្រទេសនេះត្រូវបានធ្វើអាណានិគមជា ព័រទុយហ្គាល់ហ្គីនៀ ។ ការគ្រប់គ្រងរបស់ព័រទុយហ្គាល់ត្រូវបានដាក់កម្រិត និងខ្សោយរហូតដល់ដើមសតវត្សទី២០ នៅពេលដែលយុទ្ធនាការសន្តិភាពរបស់ខ្លួនបានពង្រឹងអធិបតេយ្យភាពព័រទុយហ្គាល់នៅក្នុងតំបន់។ ជ័យជម្នះចុងក្រោយរបស់ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់លើបន្ទាយចុងក្រោយនៃការតស៊ូរបស់ដីគោកបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩១៥ ជាមួយនឹងការសញ្ជ័យនៃអាណាចក្រប៊ីសូ ដែលគ្រប់គ្រងដោយជនជាតិផាផិលដោយមន្ត្រីយោធាព័រទុយហ្គាល់ តិហ្សែរ៉ា ពីនតូ និងកូនទាហានស៊ីឈ្នួលជនជាតិវ៉ូឡហ្វ ឈ្មោះ អាប់ឌុល អ៊ិនចៃ ។ 

នៅពេលឯករាជ្យ ត្រូវបានប្រកាសនៅឆ្នាំ១៩៧៣ និងទទួលស្គាល់នៅឆ្នាំ១៩៧៤ ឈ្មោះនៃរដ្ឋធានីរបស់ខ្លួន ប៊ីសូ ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងឈ្មោះរបស់ប្រទេសនេះ ដើម្បីការពារពីការភ័ន្តច្រឡំជាមួយហ្គីណេ (អតីតហ្គីណេបារាំង)។  ហ្គីនៀ-ប៊ីសូ មានប្រវត្តិអស្ថិរភាពនយោបាយតាំងពីឯករាជ្យ។  ប្រធានាធិបតីបច្ចុប្បន្នគឺ អ៊ូម៉ារ៉ូ ស៊ីស្សូកូ អេមប៉ាឡូ ដែលត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសនៅថ្ងៃទី ២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩ ។

ប្រហែល ២% នៃប្រជាជននិយាយភាសាព័រទុយហ្គាល់ដែលជាភាសាផ្លូវការជាភាសាទីមួយ ហើយ ៣៣% និយាយវាជាភាសាទីពីរ។ ហ្គីនៀ-ប៊ីសូក្រេអូល ដែលជាភាសាព័រទុយហ្គាល់ក្រេអូល គឺជាភាសាជាតិ ហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាភាសានៃការរួបរួមផងដែរ។ យោងតាមការសិក្សាឆ្នាំ២០១២ ប្រជាជន ៥៤% និយាយភាសាក្រេអូល ជាភាសាទីមួយ ហើយប្រហែល ៤០% និយាយវាជាភាសាទីពីរ។  អ្នកដែលនៅសល់និយាយភាសាអាហ្រ្វិកដើមជាច្រើន។

ប្រទេសនេះជាទីសំណាក់របស់អ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម គ្រិស្តសាសនា និងជំនឿប្រពៃណីជាច្រើនផងដែរ។ ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបសម្រាប់មនុស្សម្នាក់របស់ប្រទេសគឺទាបជាងគេបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក។

## ឯកសារយោង
ព្រះមិត្រ (ព្រះហិណ្ឌូ)

**Mitra** ( សំស្ក្រឹត   मित्र  , មិត្រា) គឺជា ព្រះហិណ្ឌូ ហើយជាទូទៅមួយនៃ អទិត្យ (កូនប្រុសរបស់ព្រះ អទិតិ ) ទោះបីជាតួនាទីរបស់គាត់បានផ្លាស់ប្តូរតាមពេលវេលាក៏ដោយ។ នៅក្នុង សិលាចារឹក Mitanni មិត្រ ត្រូវបានហៅជាអ្នកការពារសន្ធិសញ្ញា។ នៅក្នុង Rigveda មិត្រ លេចឡើងជាចម្បងនៅក្នុងបរិវេណ *ទ្វន្ទ្វ* *មិត្រ-វរុណ* ដែលមានលក្ខណៈសំខាន់ដូចគ្នានឹងព្រះ វរុណ តែម្នាក់ឯង  ឧ ឫតា នៅក្នុងអត្ថបទ វេទ ចុង និង  s, មិត្រ ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់កាន់តែខ្លាំងឡើងជាមួយនឹងពន្លឺនៃថ្ងៃរះនិងព្រះអាទិត្យពេលព្រឹក (ខណៈពេលដែល វរុណ ក្លាយជាទំនាក់ទំនងជាមួយពេលល្ងាចនិងនៅទីបំផុតយប់) ។ នៅក្នុងអត្ថបទក្រោយវេទ &#x2013; ដែលក្នុងនោះ មិត្រ បាត់  &#x2013; មិត្រ បានវិវត្តទៅជាទេវៈនៃមិត្តភាពហើយដោយសារតែគាត់ជា "មិត្ត" ស្អប់អំពើហឹង្សាទាំងអស់សូម្បីតែនៅពេលដែលពិសិដ្ឋ។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទេវៈនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា
គណបក្សការងារនៃប្រទេសអាល់បានី

**គណបក្សការងារនៃប្រទេសអាល់បានី** គឺជា គណបក្សកាន់អំណាច និង ស្របច្បាប់តែមួយគត់ របស់ អាល់បានី ក្នុងកំឡុង សម័យកុម្មុយនិស្ត (១៩៤៥-១៩៩១)។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី 8 ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ ១៩៤១ ជា **បក្សកុម្មុយនិស្តអាល់បានី** (, **PKSh**) ប៉ុន្តែបានប្តូរឈ្មោះរបស់វានៅឆ្នាំ ១៩៤៨ តាមការណែនាំរបស់ ហ្សូសែហ្វ ស្តាលីន។ គណបក្ស​នេះ​ត្រូវ​បាន​រំលាយ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៣ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៩១ ហើយ​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​ដោយ ​គណបក្ស​សង្គមនិយម​អាល់បានី និង ​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ថ្មី​នៃ​អាល់បានី។ សម្រាប់ភាគច្រើននៃអត្ថិភាពរបស់វា គណបក្សនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយលេខាទីមួយរបស់ខ្លួនគឺ អេនវើរ ហុកហា ដែលជាមេដឹកនាំ *ពិតប្រាកដ* នៃប្រទេសអាល់បានីពីឆ្នាំ ១៩៤៤ រហូតដល់គាត់បានទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ១៩៨៥។

## ឯកសារយោង
ព្រះវរុណ

**វរុណ** (សំស្ក្រឹត  वरुण) គឺជា ព្រះហិណ្ឌូ ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយមេឃ  មហាសមុទ្រ និងទឹក។ ក្នុង *​គម្ពីរ​វេទ* ទ្រង់​ត្រូវ​បាន​គូ​ជាមួយ​នឹង​ព្រះ មិត្រ និង​ជា​ម្ចាស់​នៃ ឫត (យុត្តិធម៌) និង សត្យ (សេចក្តី​ពិត) ។   វរុណ ក៏ត្រូវបានគេលើកឡើងថាជា អទិត្យ ដែលជាកូនប្រុសរបស់ព្រះ អទិតិ ។ 

នៅក្នុង​អត្ថបទ​ហិណ្ឌូ​ក្រោយៗ​មក​ដូច​ជា *បុរណ* វរុណ ក៏​ជា ទិក្បាល ឬ​អ្នកគ្រប់គ្រង​នៃ​ទិស​ខាងលិច​ដែរ។ ទ្រង់​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ហាញ​ថា​ជា​បុរស​វ័យ​ក្មេង ឡើង​លើ ​មករ (ក្រពើ) និង​កាន់ ​បាសា (ខ្សែ​ពួរ ,ពួរ) និង​ក្អម​នៅ​ក្នុង​ដៃ។   ទ្រង់​មាន​ភរិយា​ច្រើន​នាក់ និង​បង្កើត​បាន​កូន​ជា​ច្រើន​នាក់ រួម​ទាំង​ព្រះ​ ​វសិស្ថ ។ 

ទ្រង់ត្រូវបានគេលើកឡើងផងដែរនៅក្នុងការងារវេយ្យាករណ៍ តាមីល *តោល្កាប្បិយ* ដូចជា កទលោន ជាព្រះនៃសមុទ្រនិងភ្លៀង។  ទ្រង់ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងទេវកថាព្រះពុទ្ធសាសនាជប៉ុនជា ស៊ុយតែន ។  ទ្រង់ត្រូវបានគេរកឃើញផងដែរនៅក្នុង សាសនាជេន ។  

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
នៅក្នុងប្រពៃណីហិណ្ឌូ ទ្រឹស្ដី *វារុណ* ( ទេវនាគរិ :  ) ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាប្រភពមកពីពាក្យសំដី *វ្ឫ* ("ដើម្បីជុំវិញ, ដើម្បីគ្របដណ្តប់" ឬ "ដើម្បីទប់, ចង") ដោយមធ្យោបាយនៃបច្ច័យ *-ឧណ-* សម្រាប់ការបកស្រាយនៃពាក្យដែលគ្របដណ្ដប់ក្នុងនាមជា " ឧណ- " ឬទន្លេ ដែលព័ទ្ធជុំវិញពិភពលោក ប៉ុន្តែក៏សំដៅទៅលើ "ការចង" ដោយច្បាប់សកល ឬ *ឫត* ។ 

Georges Dumézil (1934) បានបង្កើតករណីប្រុងប្រយ័ត្នសម្រាប់អត្តសញ្ញាណរបស់ វរុណ និងព្រះក្រិក *អូរាណូស* នៅកម្រិតវប្បធម៌ ឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប ដំបូងបំផុត។   ការកំណត់អត្តសញ្ញាណនៃឈ្មោះ *អូរាណូស* ជាមួយសំស្ក្រឹត *វរុណ* គឺផ្អែកលើប្រភពនៃឈ្មោះទាំងពីរពី ឫស PIE **ŭer* ជាមួយនឹងអត្ថន័យនៃ "ការចង" - ស្តេចឥណ្ឌា - ព្រះ *វរុណ* ចងមនុស្សអាក្រក់ ស្តេចក្រិក - ព្រះ *អូរាណូស* ចង Cyclopes ។ ប្រភពដើមនៃឈ្មោះក្រិចនេះឥឡូវនេះត្រូវបានបដិសេធយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងការពេញចិត្តនៃការចេញមកពីឫស * *wers-* "ដើម្បី moisten, drip" (សំស្ក្រឹត វ្ឫស "ភ្លៀង, ចាក់") ។ 

## ឯកសារយោង
សេនត្រេាល សុី

Oakley Neil Caesar-Su[1] (កើតថ្ងៃទី 4 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1998) ដែលគេស្គាល់ថាជា Central Cee គឺជាតារាចម្រៀងរ៉េបជនជាតិអង់គ្លេសមកពី Shepherd's Bush ទីក្រុងឡុងដ៍។ (2021) បានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងនៅលេខ 2 នៅលើតារាងអាល់ប៊ុមចក្រភពអង់គ្លេស ខណៈដែលទីពីររបស់គាត់ 23 (2022) បានបង្ហាញខ្លួននៅលើតារាង។[6]

រូបភាពតូច|365x365ភីកសែល| Central Cee សម្តែងសេរី "Mad About Bars" របស់គាត់នៅឆ្នាំ 2020

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តន្ត្រី
ISBN (identifier)

ប្រទេសកម្ពុជា គឺជាប្រទេសដែល មានប្រវត្តិយ៉ាងជូរចត់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តមនុស្សជាតិ របស់ពិភពលោក នៅក្នុងតំបន់អាស៊ី ដែលមិនមែនជាប្រទេសដែលបាត់បង់ទឹកដីទាំងស្រុងក៏ប៉ុន្តែ ជាប្រទេសដែលស្ថីតនៅក្រោម អំណាចបរទេសជាច្រើនឆ្នាំ​។

ក្នុងនាមជាអ្នកសិក្សាទៅលើប្រវត្តិសាស្រ្តគួរណាស់ តែត្រូវលើកយកនូវរឿងរ៉ាងដែលកើតមានពិតប្រាកដ ហើយមិនត្រូវលាក់កំបាំងចំពោះប្រជាជាជនរបស់ខ្លួននោះទេ ព្រោះថា ប្រវត្តិសាស្រ្តជាមេរៀនដ៏សំខាន់សម្រាប់ការការពារប្រទេសជាតិ កុំឱ្យធ្លាក់ចូលនៅក្នុងផ្លូវចាស់ម្តងទៀត។
ឡុង ទៀង

ឡុងទៀង

**ឡុង ទៀង** (ហៅផងដែរថា **ឡុង ជៀង** **ឡុងចេង** ឬ **ឡុង ចេន** ) គឺជាមូលដ្ឋានទ័ពរបស់ឡាវ នៅក្នុងខេត្តជ័យសម្បូរណ៍។  ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលឡាវ វាបម្រើជាទីក្រុង និងមូលដ្ឋានទ័ពអាកាសដែលដំណើរការដោយទីភ្នាក់ងារស៊ើបការណ៍សម្ងាត់កណ្តាល នៃ សហរដ្ឋអាមេរិក ។  ក្នុងអំឡុងពេលនេះ វាក៏ត្រូវបានគេហៅថា *Lima Site 98* (LS 98) ឬ *Lima Site 20A* (LS 20A) ផងដែរ។

នៅកម្រិតខ្ពស់នៃសារៈសំខាន់របស់វានៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ "ទីក្រុងសម្ងាត់" នៃឡុងទៀងបានរក្សាចំនួនប្រជាជនចំនួន ៤០,០០០ នាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទីក្រុងធំទីពីរនៅក្នុងប្រទេសឡាវនៅពេលនោះ  ទោះបីជាវាមិនដែលមាននៅលើផែនទីពេញមួយរយៈពេលនេះក៏ដោយ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទជាមួយនឹងការពិពណ៌នាខ្លី
Eben Byers

Ebenezer McBurney Byers (ថ្ងៃទី 12 ខែមេសា ឆ្នាំ 1880 ដល់ថ្ងៃទី 31 ខែមីនា ឆ្នាំ 1932) គឺជាជនជាតិអាមេរិក  អ្នកកីឡា និង  ។  គាត់បានឈ្នះឆ្នាំ 1906  ក្នុងកីឡាវាយកូនហ្គោល។  គាត់បានស្លាប់ដោយសារ  បន្ទាប់ពីទទួលទាន , ថ្នាំប៉ាតង់ដែលផលិតពី  អំបិលរលាយក្នុងទឹក។  សង្រ្កាន្តខ្មែរ វិគីភីឌា

== ==ជីវប្រវត្តិ== ==

កូនប្រុសរបស់ឧស្សាហ៍កម្ម Alexander Byers, Eben Byers បានទទួលការអប់រំនៅ  និង   |page=}} គាត់ទទួលបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះជាអ្នកកីឡា ហើយលេងក្នុងក្រុម ។  Byers គឺជា  ជើងឯកវាយកូនហ្គោលឆ្នាំ 1905, Byers នៅទីបំផុតបានក្លាយជាប្រធានក្រុមហ៊ុនដែក Girard ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយឪពុករបស់គាត់។
Kendrick Lamar

Kendrick Lamar Duckworth (កើតខែមិថុនា 17, 1987) គឺជាអ្នករ៉េបជនជាតិអាមេរិក។ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នករ៉េបដ៏អស្ចារ្យបំផុតគ្រប់ពេល គាត់បានទទួលរង្វាន់ Pulitzer Prize សម្រាប់តន្ត្រីឆ្នាំ 2018 ដែលបានក្លាយជាតន្ត្រីករដំបូងគេដែលនៅខាងក្រៅប្រភេទបុរាណ និងចង្វាក់ jazz ដែលទទួលបានកិត្តិយស។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅឆ្នាំ ១៩៨៧
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទមានកាតអេក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទជាមួយនឹងការពិពណ៌នាខ្លី
ណឹមហ្សេស

Nemiah Emmanuel Simms (កើតថ្ងៃទី 28 ខែមីនា ឆ្នាំ 2004) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា Nemzzz គឺជាអ្នករ៉េបជនជាតិអង់គ្លេសដែលទទួលបានការទទួលស្គាល់នៅឆ្នាំ 2021 ជាមួយនឹងបទ "Elevate" និង "2MS" ។ គាត់បានចេញបទភ្លេងដំបូងរបស់គាត់ Do Not Disturb ក្នុងឆ្នាំ 2024 ដែលបានបង្ហាញខ្លួននៅលេខ 17 នៅលើតារាង UK Albums Chart ។

### ការបង្ហាញខ្លួនរបស់ភ្ញៀវ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
សាលព្រះកាល

រូបភាពតូច| សាលព្រះកាល
រូបភាពតូច| ចៅពញាពន់
**សាលព្រះកាល** (  ศาลพระกาฬ    ) គឺជាទីសក្ការបូជាហិណ្ឌូ/ពុទ្ធសាសនានៅទីក្រុង លពបុរី ក្នុងប្រទេសថៃ។ រចនាសម្ព័ន្ធដើមមានតាំងពីសម័យ អាណាចក្រខ្មែរ ។ វា​ជា​កន្លែង​ទេសចរណ៍​ដ៏​ពេញ​និយម​មួយ​ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​សត្វ​ស្វា​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់​នោះ។  

## ការពិពណ៌នា 
ប្រាសាទនេះកសាងពីថ្មបាយក្រៀមរាងកាកបាទ។ គេរកឃើញផ្ដែរចនាបទបាភួននៅទីនេះ ធ្វើអោយគេដឹងថាវាកសាងនៅក្នុងរាជ្យព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១។

ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទណារៃ ទីសក្ការបូជាធ្វើពីឥដ្ឋថ្មីដែលមានផ្នែកខាងក្រៅធ្វើពីថ្មបាយក្រៀមត្រូវបានសាងសង់លើមូលដ្ឋានថ្មបាយក្រៀម រចនាម៉ូដតាម ស្ថាបត្យកម្មថៃ ដោយឥទ្ធិពលបស្ចិមប្រទេស/ពែរ្ស ដូចការពេញនិយមនាសម័យនោះ។ រចនាសម្ព័ននេះក្លាយជាទីសក្ការៈបូជានៅទីក្រុង ជាទីតាំងរូបរបស់ ព្រះវិស្ណុ ដែលកំពុងគង់នៅ ដែលគេស្គាល់ជាភាសាថៃថា ថា (ทับนารายน์บรรทมสินธุ์) និងរូបអាទិទេពព្រហ្មញ្ញសាសនាពណ៌ខ្មៅ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **ចៅពោព្រះកាល** ដែលជា​រូប​ថ្ម​ដ៏​ពិសិដ្ឋ​មួយ​ក្នុង​សម័យ​ខ្មែរ​បុរាណ ដែល​ទំនង​ជា ​ព្រះ​វិស្ណុ ឬ ​អវលោកេស្វរ ។ 

ដោយសាររចនាសម្ព័ន្ធទីសក្ការៈកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺនហើយតម្កល់នៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធឈើនៅឆ្នាំ ១៩២២ ។ នៅទីបំផុត ដោយសារសភាពទ្រុឌទ្រោមយ៉ាងខ្លាំងនៃរចនាសម្ព័ន្ធឈើ មូលនិធិត្រូវបានប្រមូលដោយមន្ត្រីរាជការខេត្តលពបុរី ដើម្បីសាងសង់ចេតិយឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៥១-១៩៥២ហើយត្រូវបានឧបត្ថម្ភដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី Plaek Phibunsongkhram ។ ទឹកប្រាក់សរុបចំនួន 304,586.22 បាតត្រូវបានរៃអង្គាសប្រាក់ ហើយទីសក្ការៈបូជាថ្មីដែលត្រូវបានសាងសង់តាមរចនាប័ទ្មស្ថាបត្យកម្មថៃត្រូវបានបញ្ចប់ និងបើកដោយនាយកដ្ឋានស្ថាបត្យកម្មនៅថ្ងៃទី ២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៥២។ 

សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ សាលព្រះកាល ស្ថិត​នៅ​ចំ​កណ្តាល​រង្វង់​មូល​ស៊ី​ស៊ុន​ថុន ដែល​ស្ថិត​នៅ​កាត់ ​ខ្សែ​រថភ្លើង​ភាគ​ខាងជើង ​ទៅ ​ព្រះ​ប្រាង្គ​សំាមយ៉ត ។ ចៅពោព្រះកាល ត្រូវបិទបាំងស្លឹកមាសដោយអ្នកទស្សនាប្រាសាទ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទនៅថៃ
SMEYRRIX

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តន្ត្រី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តន្ត្រីករខ្មែរ
**$MEYRRIX** ជាតន្រ្តីករផលិតនិងសំឡេងរួមបញ្ចូល Funk និង ភ្លេងសុទ្ធនិង Phonk ផងដែរ ។
ប៉ាណាម៉ា

**ប៉ាណាម៉ា** មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា **សាធារណរដ្ឋប៉ាណាម៉ា** គឺជាប្រទេសមួយនៅ អាមេរិកឡាទីន នៅចុងខាងត្បូងនៃ អាមេរិកកណ្ដាល ដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់អាមេរិកខាងត្បូង ។ ដោយមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេស កូស្ដារីកា នៅភាគខាងលិច កូឡុំប៊ី នៅភាគអាគ្នេយ៍ សមុទ្រការាប៊ីន នៅភាគខាងជើង និងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក នៅភាគខាងត្បូង ។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងបំផុតគឺ ក្រុងប៉ាណាម៉ា ដែលជាតំបន់ប្រជុំជននៃប្រទេស គឺជាផ្ទះនៃប្រជាជនស្មើពាក់កណ្ដាលនៃប្រជាជនជាង ៤លាននាក់នៃប្រទេស ។
រូបភាពតូច|ទង់ជាតិប៉ាណាម៉ា
រូបភាពតូច|ផែនទីប៉ាណាម៉ា (ខៀវខ្ចី)
មុនពេលមកដល់អាណានិគមអេស្ប៉ាញ ក្នុងសតវត្សទី១៦ ប៉ាណាម៉ារស់នៅដោយកុលសម្ព័ន្ធជនជាតិដើមផ្សេងៗជាច្រើន ។ ប្រទេសនេះត្រូវបានបំបែកចេញពីប្រទេសអេស្ប៉ាញ ក្នុងឆ្នាំ ១៨២១ ហើយបានចូលរួមជាមួយមហាកូឡុំប៊ី ដែលជាសហភាពនៃ នូវ៉ា ហ្គ្រេណាដា, អេក្វាឌ័រ និង វេណេស៊ុយអេឡា ។ បន្ទាប់ពីមហាកូឡុំប៊ី ត្រូវបានរំលាយនៅឆ្នាំ១៨៣១ ប៉ាណាម៉ា និង នូវ៉ា ហ្គ្រេណាដា ទីបំផុតបានក្លាយជាសាធារណរដ្ឋកូឡុំប៊ី ។ ដោយមានការគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិក ប៉ាណាម៉ាបានបំបែកចេញពីប្រទេសកូឡុំប៊ីនៅឆ្នាំ ១៩០៣ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យការសាងសង់ ព្រែកជីកប៉ាណាម៉ា ត្រូវបានបញ្ចប់ដោយ កងវិស្វករកងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិក រវាងឆ្នាំ ១៩០៤ និង ១៩១៤។ សន្ធិសញ្ញាទ័ររីចូស-ខាថឺរ (Torrijos-Carter) ឆ្នាំ ១៩៧៧ បានយល់ព្រមផ្ទេរព្រែកជីកពីសហរដ្ឋអាមេរិកទៅប៉ាណាម៉ានៅថ្ងៃទី ៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៩៩ ។ ទឹកដីជុំវិញត្រូវបានប្រគល់មកវិញជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩ ។ 

ប្រាក់ចំណូលបានមកពីការបង់ថ្លៃព្រែកជីកបានបន្តតំណាងឱ្យផ្នែកសំខាន់នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប៉ាណាម៉ា ជាពិសេសបន្ទាប់ពី គម្រោងពង្រីកព្រែកជីកប៉ាណាម៉ា (បានបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦) បង្កើនសមត្ថភាពទ្វេដង។ ពាណិជ្ជកម្ម ធនាគារ និងទេសចរណ៍ គឺជាវិស័យសំខាន់។ ប៉ាណាម៉ាត្រូវបានចាត់ទុកថាមាន សេដ្ឋកិច្ចដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ប៉ាណាម៉ាបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ៥៧ នៅលើពិភពលោក បើគិតពី សន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ ប៉ាណាម៉ាត្រូវបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាសេដ្ឋកិច្ចប្រកួតប្រជែងបំផុតទីប្រាំពីរនៅអាមេរិកឡាទីន នេះបើយោងតាម សន្ទស្សន៍ការប្រកួតប្រជែងសកលរបស់ វេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ។ ប៉ាណាម៉ាត្រូវបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ៨២ ក្នុង សន្ទស្សន៍ច្នៃប្រឌិតសកល ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ។ ព្រៃឈើរបស់ប៉ាណាម៉ាគ្របដណ្តប់ប្រហែល ៤០ភាគរយនៃផ្ទៃដីរបស់វា ជាជម្រកនៃរុក្ខជាតិ និងសត្វត្រូពិចដ៏សម្បូរបែប ដែលពួកវាខ្លះ រកមិនឃើញកន្លែងណាផ្សេងទៀត នៅលើផែនដី។

ប៉ាណាម៉ាគឺជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃ អង្គការសហប្រជាជាតិ និងអង្គការអន្តរជាតិផ្សេងទៀតដូចជា អង្គការរដ្ឋអាមេរិក សមាគមសមាហរណកម្មអាមេរិកឡាទីន ក្រុម៧៧ អង្គការសុខភាពពិភពលោក និង ចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ ។

## ឯកសារយោង
កោសខ្យល់

**កោសខ្យល់** គឺជាវិធីព្យាបាលបែបបុរាណមួយដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ និងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីផ្សេងទៀតដូចជាចិន និងវៀតណាម។ វិធីនេះពាក់ព័ន្ធនឹងការកោសស្បែកជាមួយឧបករណ៍រលោង (ដូចជាស្លាបព្រា ឬថ្មពិសេស) ដើម្បី "បណ្តេញខ្យល់" ចេញពីរាងកាយ និងជួយសម្រួលដល់ចរន្តឈាម។ នៅកម្ពុជា កោសខ្យល់ត្រូវបានគេប្រើដើម្បីព្យាបាលអាការៈដូចជា អស់កម្លាំង ឈឺសាច់ដុំ និងគ្រុនក្តៅ។

## ប្រវត្តិ 
កោសខ្យល់មានប្រភពដើមពីវប្បធម៌ចិនបុរាណ ដែលគេហៅថា "gua sha" (刮痧) ហើយត្រូវបានណែនាំទៅកាន់ប្រទេសកម្ពុជាតាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌។ វិធីនេះបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃឱសថបុរាណខ្មែរ ដែលផ្អែកលើជំនឿថា "ខ្យល់" អាក្រក់នៅក្នុងរាងកាយអាចបង្កជាជំងឺ។

## វិធីធ្វើ 
[រូបភាពតូច| របៀបកោសខ្យល់នៅ[កោះបាលីប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី|ធ្វេង]]
ការអនុវត្តកោសខ្យល់រួមមាន៖

* លាបប្រេង (ដូចជាប្រេងដូង) លើស្បែក
* ប្រើឧបករណ៍រលោងដើម្បីកោសស្បែកតាមទិសមួយ រហូតដល់ស្បែកក្រហម ឬលេចចេញស្នាម "ខ្យល់"
* ការកោសនេះច្រើនតែធ្វើនៅលើខ្នង ក ឬស្មា

ស្នាមក្រហម (គេហៅថា "ស្នាមខ្យល់") ត្រូវបានគេជឿថាជាសញ្ញាបង្ហាញថាជាតិពុល ឬខ្យល់អាក្រក់ត្រូវបានបណ្តេញចេញ។

## អត្ថប្រយោជន៍ និងផលប៉ះពាល់ 
អ្នកគាំទ្រជឿថាកោសខ្យល់អាច៖

* បន្ថយការឈឺចាប់
* ធ្វើឱ្យចរន្តឈាមប្រសើរឡើង
* ជួយបន្ធូរអារម្មណ៍

ទោះជាយ៉ាងណា ការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រមួយចំនួនបានបង្ហាញថា អត្ថប្រយោជន៍នេះមានកម្រិត ហើយអាចមានផលប៉ះពាល់ដូចជា ការរលាកស្បែក ឬឆ្លងមេរោគប្រសិនបើឧបករណ៍មិនស្អាត។

## ការទទួលស្គាល់នៅកម្ពុជា 
នៅកម្ពុជា កោសខ្យល់នៅតែជាវិធីព្យាបាលដ៏ពេញនិយម ជាពិសេសនៅតាមជនបទ។ វាត្រូវបានអនុវត្តដោយគ្រួសារ ឬគ្រូពេទ្យបុរាណ ដោយមិនចាំបាច់មានការបណ្តុះបណ្តាលជាផ្លូវការ។

## ឯកសារយោង 

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* ព័ត៌មានអំពីកោសខ្យល់នៅ Healthline
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
ដោនសុីនដ្រូម

alt=An eight-year-old boy|រូបភាពតូច| ក្មេងប្រុសអាយុប្រាំបីឆ្នាំដែលមានដោនសុីនដ្រូម
**ដោនសុីនដ្រូម** ឬ **រោគសញ្ញាដោន** (អង់គ្លេស: Down Syndrome ឬ T**risomy 21**) គឺជាលក្ខខណ្ឌហ្សែនមួយដែលបណ្តាលមកពីវត្តមាននៃក្រូម៉ូសូមទី២១បន្ថែមមួយ (ឬផ្នែកនៃវា) ដែលគេហៅថា T**risomy 21**។ លក្ខណៈមិនក្រក្រតីរបស់ក្រូម៉ូសូមទី២១ (Chromosome 21) លើសចំនួន ធ្វើឱ្យទារកមានបញ្ហាលូតលាស់ផ្នែករាងកាយ និងសតិបញ្ញាខុសប្រក្រតី។ លក្ខខណ្ឌនេះត្រូវបានរកឃើញដំបូងដោយវេជ្ជបណ្ឌិតជនជាតិអង់គ្លេសឈ្មោះ ចន ឡាងដុន ដោន (John Langdon Down) ក្នុងឆ្នាំ១៨៦៦ ហើយត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមគាត់។ រោគសញ្ញាដោនជាមូលហេតុទូទៅបំផុតនៃការពិការភាពផ្នែកបញ្ញា និងមានអត្រាកើតឡើងប្រមាណ ១ ក្នុងចំណោមទារក ១០០០ នៅទូទាំងពិភពលោក។

នៅរៀងរាល់ឆ្នាំ នាថ្ងៃទី២១ ខែមីនា ត្រូវបានអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលស្គាល់ជាថ្ងៃ ទិវាដោនស៊ីនដ្រូមពិភពលោក ដោយបានធ្វើសកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយ និងប្រតិបត្តិការជាច្រើន ដើម្បីជួយពង្រឹងនូវការយល់ដឹងនៅតាមសហគមន៍អំពី ដោនសុីនដ្រូម ហើយស្របគ្នានោះដែរ គឺដើម្បីបង្កើតនូវសម្លេងសកល ដើម្បី បញ្ចុះបញ្ចូល ឬបង្កើតផលប្រយោជន៍ ក៏ដូចជាបង្កើតឱកាសក្នុងការស្វែងរកការងារធ្វើ និងជាពិសេសឱកាសសម្រាប់ការចូលរួមក្នុងសង្គមរបស់អ្នកដែលមានបញ្ហា ដោនសុីនដ្រូម ឱ្យដូចជាមួយនឹងមនុស្សទូទៅធម្មតាដែរ។ 

## លក្ខណៈរាងកាយ 
អ្នកដែលមានរោគសញ្ញាដោនច្រើនតែមានលក្ខណៈរាងកាយដែលអាចសម្គាល់បាន ដូចជា៖

* មុខសំប៉ែត
* ភ្នែកទម្លាក់ទៅលើ
* កអណ្តើកខ្លី
* សាច់ដុំទន់ខ្សោយ
* កម្ពស់ទាបជាងមធ្យម

## ផលប៉ះពាល់សុខភាព 
រោគសញ្ញាដោនអាចបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាសុខភាពផ្សេងៗ រួមមាន៖

* ជំងឺបេះដូងពីកំណើត
* បញ្ហាការស្តាប់ និងការមើលឃើញ
* បញ្ហាក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត
* ការលូតលាស់បញ្ញាយឺត

## ការព្យាបាល និងការគាំទ្រ 
មិនមានការព្យាបាលជាក់លាក់សម្រាប់រោគសញ្ញាដោនទេ ប៉ុន្តែការអប់រំពិសេស ការព្យាបាលរាងកាយ និងការថែទាំសុខភាពអាចជួយឱ្យអ្នកមានរោគនេះរស់នៅបានប្រសើរជាងមុន។  ការបំពេញតម្រូវការថែទាំសុខភាពរបស់ពួកគេ ការផ្តល់អន្តរាគមន៍ទាន់ពេលវេលា ការព្យាបាលដោយចលនា  ការព្យាបាលមុខងារប្រចាំថ្ងៃ ការប្រឹក្សា ឬការអប់រំពិសេស ។ល។ អាចជួយពួកគេបំពេញនូវសក្តានុពលដ៏ពេញលេញរបស់ពួកគេ និងទទួលបាននូវភាពរីកចម្រើនក្នុងការសិក្សា សម្រួលដល់ការចូលរួមរបស់ពួកគេនៅក្នុងសង្គម និងគុណភាពនៃជិវិតរបស់ពួកគេ។

## ឯកសារយោង 

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* សមាគមជាតិរោគសញ្ញាដោន

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សុខភាព
វត្តនិគ្រោធ

**វត្តនិគ្រោធ**  (ភាសាថៃ : วัดนิโครธ) គឺជាប្រាសាទបុរាណខ្មែរមួយនៅក្នុងមឿងលពបុរីខេត្តលពបុរីប្រទេសថៃ។ ប្រាសាទនេះប្រហែលកសាងក្នុងរចនាបថបាយ័នព្រោះគេឃើញក្បាលបដិមារចនាបថបាយ័ននៅទីនេះ។
វត្តភូខៅថង

ស្តាំ|រូបភាពតូច| ផ្នែកខាងលិចនៃ វត្ដូតភូខៅថង ចដែលបានឃើញក្នុងឆ្នាំ ២០០៨
**វត្ភូតខៅថង** ( ថៃ: เจดีย์ภูเขาทอง ) មានកំពស់ ៥០ ម៉ែត្រ  *ចេតិយ* ឬប៉ម ពុទ្ធសាសនា ស្ថិតក្នុងភូមិ ភូខៅថង ជិត អយុធ្យា ភាគកណ្តាល ប្រទេសថៃ ។ ភ្ញៀវ​ទេសចរ​អាច​ឡើង​ចុះ​ដល់​ពាក់​កណ្តាល​ផ្លូវ​ឡើង​លើ *​ចេតិយ* ដែល​អាច​មើល​ឃើញ ​វាលស្រែ ​ជុំវិញ និង​ក្រុង​អយុធ្យា។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៤ សាធារណជនអាចទៅទស្សនាទីសក្ការបូជានៅខាងក្នុងប៉មកណ្តាល។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅឆ្នាំ ១៥៦៩ ដោយបានយក អយុធ្យា ស្តេច បាយិនណុង នៃ បាហ្គោ (ឥឡូវជាផ្នែកមួយនៃ ប្រទេសភូមា ) បានសាងសង់ *ចេតិយ* ដ៏ធំមួយនៅជាប់នឹងប្រាសាទពុទ្ធសាសនានៃវត្តភូខៅថង ដើម្បីរំលឹកដល់ជ័យជំនះរបស់ទ្រង់។ ចេតិយ​មិន​ទាន់​បញ្ចប់​ទេ មានតែ​គ្រឹះ​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ ១៥៨៧ ព្រះអង្គម្ចាស់ នរេសន ដើម្បី​រំឭក​ដល់​ជ័យជម្នះ​របស់​ព្រះអង្គ​លើ​ភូមា​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៥៨៤ ក្រោយ​ការរំដោះ​ក្រុង​អយុធ្យា​ពី​ភូមា បានសម្រេច​ចិត្ត​សាងសង់​ចេតិយ​បែប​ថៃ​ពីលើ​មូលដ្ឋាន​នៃ​ចេតិយ​ភូមា​ដែល​មិនទាន់​រួចរាល់។  ក្នុង​រយៈពេល​ពីរ​សតវត្ស​បន្ទាប់ *ចេតិយ* ​បាន​ធ្លាក់​ក្នុង​សភាព​ទ្រុឌទ្រោម។ ក្នុង​ការ​ជួសជុល​ឡើង​វិញ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​សម្ដេច ​ព្រះបរមកុដ (១៧៣៣-១៧៥៨) *ព្រះ​ចេតិយ* ​ថ្មី​មួយ​ក្នុង​រចនាបថ​ថៃ មាន​ប្លង់​ការ៉េ​មាន ​ជ្រុង​ចូល​បន្ទាត់ ត្រូវ​បាន​គេ​សាង​សង់​នៅ​លើ​គ្រឹះ​ប្រាសាទ។ 

ប្រាសាទ​នៅ​ជាប់​នោះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ស្ដេច រាមេសូ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៣៨៧ នៅ​តែ​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ប្រាស់​។

## ឯកសារយោង
តើស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ រឿង ផ្កាស្រពោន ជាស្នាដៃរបស់កវីរូបណា?

«ផ្កាស្រពោន» គឺជារឿងអក្សរសិល្ប៍ទំនើបបែបប្រលោមលោកមនោសញ្ចេតនា ដ៏មានប្រជាប្រិយមួយនៅប្រទេសកម្ពុជា និងជាស្នាដៃដ៏ឆ្នើមរបស់ កវីនិពន្ធ នូ ហាច ដែលបាននិពន្ធឡើងនៅ គ. ស. ១៩៣៨ ។
ប្រថពី

**Prithvi** ( សំស្រ្កឹត : पृथ्वी, *Pṛthvī,ប្ឬថវី*, also पृथिवी, *Pṛthivī*, ប្ឬថិវី,  ក៏បកប្រែថា **មាតាប្រថពី** ) គឺជាឈ្មោះភាសា សំស្រ្កឹត សម្រាប់ ផែនដី ក៏ដូចជាឈ្មោះនៃទេវៈនៃ សាសនាហិណ្ឌូ ។ ទេពធីតា ប្រថពី គឺជា ព្រះមាតានៃ បុព្វបុរស ហើយរួមជាមួយ ឧសស និង អទិតិ នាងគឺជាទេពធីតាដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៅក្នុង សាសនាវេទ ហិណ្ឌូ ។ 

នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ហាញ​ថា​ជា​វត្តមាន​ដ៏​ស្ថិតស្ថេរ មាន​ជីជាតិ និង​សប្បុរស​ក្នុង ​អក្សរសិល្ប៍វេទ។ នាងត្រូវបានគេហៅជាញឹកញយថាជាមាតា និងជាទេពធីតាដ៏សប្បុរសដែលចិញ្ចឹមសត្វដែលផ្តល់អាហារដល់សត្វទាំងអស់ដែលរស់នៅលើទីវាលដ៏ធំទូលាយរបស់នាង។ ខណៈពេលដែល *រិគវេទ*ភាគច្រើនភ្ជាប់នាងជាមួយ ដ្យុសបិតា ('Father Sky') *អថ៍វវេទ* និងអត្ថបទក្រោយៗទៀតបង្ហាញពីនាងជាអាទិទេពឯករាជ្យ។ 

នៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូក្រោយៗមក រូបរបស់ ប្រថពី ត្រូវបានជំនួសដោយព្រះនាង ភូមិ ខណៈដែលពាក្យ ប្រថពី ដើរតួជាតួអង្គមួយរបស់នាង។ ព្រះនាងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងសំខាន់ជាមួយ ព្រះវិស្ណុ ដែលជាព្រះដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូនៅពេលក្រោយ ហើយអវតាររបស់គាត់គឺ វរហនិង ប្រិថុ។  

ក្រៅពីសាសនាហិណ្ឌូ ប្រថពី មានតួនាទីសំខាន់ក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលជានិមិត្តរូបនៃភាពធំធេង និងការគាំទ្រដែលផែនដីផ្តល់ដល់ជីវិតទាំងអស់។ ការបង្ហាញខ្លួនរបស់នាងនៅក្នុងប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនាគឺត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងពេលវេលានៃការត្រាស់ដឹងរបស់ ព្រះពុទ្ធ ហើយនាងត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាព្រះនាងដំបូងបង្អស់នៅក្នុង ពុទ្ធសាសនា ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ភ្នំក្ដោង

**ឧទ្យានជាតិភ្នំក្ដោង** ឬ **ភ្នំក្រដោង** (เขากระโดง ) មានទីតាំងនៅ បានខៅក្រៈដោង ឃុំ សាម៉ាត ស្រុកមឿងបុរីរម្យ ខេត្ត បុរីរម្យ គឺជា ភ្នំភ្លើង ដែលរលត់ដែលមានរណ្តៅដែលអាចមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់។ (ប្រហែល ២៦៥ ម៉ែត្រពីលើ នីវ៉ូទឹកសមុទ្រមធ្យម ) ហ៊ុំព័ទ្ធដោយ ព្រៃឈើ ខៀវស្រងាត់ វា​ជា​ជម្រក​របស់ ​សត្វព្រៃ ​តូចៗ ជាពិសេស ​សត្វ​ស្លាប ​ផ្សេងៗ​។​ នៅលើ ភ្នំមាន​ទីតាំង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ​ផងដែរ​។ ចម្លង​ស្នាម​ជើង​ព្រះពុទ្ធ​និង ​ព្រះពុទ្ធ​បដិមា ​ដ៏​ធំ​មួយ​មាន​ដែលគោរពដោយប្រជាជនក្នុងតំបន់។ ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ចូល​ចិត្ត​ឡើង​ទៅ​មើល​ទិដ្ឋភាព​ក្រុង ហើយ​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​សុំ​លាភ​សក្ការៈ ឈ្មោះ​ដើម​គឺ **ភ្នំ​ក្ដោង** ដែល​ជា​ភាសា​ខ្មែរ។ ក្រោយ​មក​គេ​ហៅ​មិន​ត្រឹម​ត្រូវ​ថា **«ក្រដុង»។**

## ជីវចម្រុះ 
### រុក្ខជាតិ 
### សត្វព្រៃ 
## រឿងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ 
រូបភាពតូច| ប្រាសាទភ្នំក្ដោង និង​កន្លែង​ចម្លង​ស្នាម​ជើង​ព្រះពុទ្ធ

* ព្រះសុភត្របពិត វាជារូបសំណាកព្រះពុទ្ធរបស់ ខេត្ត ដែល​ជា​ព្រះពុទ្ធ​បដិមា​ឥដ្ឋ និង​ម្នាងសិលា​ធំ។ បែរមុខទៅទិសខាងជើង នៅខាងក្នុងក្បាលមានសារីរិកធាតុរបស់ព្រះពុទ្ធ។ ពីទីតាំងនៃរូបសំណាកព្រះពុទ្ធ អ្នកអាចឃើញទិដ្ឋភាពនៃទីក្រុង។
* ប្រាសាទ ស្ថិត​នៅ​លើ​រណ្ដៅ​ភ្នំ ជា​កន្លែង​សាសនា​ដែល​បាន​កសាង​ឡើង​មុន​សម័យ​សុខោទ័យ។ ដើមឡើយជាប្រាង្គថ្មភក់។ សាងសង់លើមូលដ្ឋានថ្មបាយក្រៀមតែមួយ មូលដ្ឋានការ៉េមានទំហំ 4×4 ម៉ែត្រ មានច្រកចេញចូលចំនួន 4 ក្រោយមក ថ្មបានដួលរលំ ឬរហែក។ មាននរណាម្នាក់បានយកថ្មមកជាមួយគ្នាម្តងទៀត។ ប៉ុន្តែ​វា​មិន​អនុលោម​តាម​រចនាបថ​ដើម​ក្នុង ​សម័យ​រតនគិរី​ទេ។ គ្រួសារ Singhaseni ដំឡើង​ស្នាម​ជើង​ព្រះពុទ្ធ​ចម្លង​នៅ​ក្នុង​ប្រាង្គ។ បន្ទាប់​មក​សង់​ព្រះ​ពន្លា​ដើម្បី​បិទ​បាំង។
* រណ្ដៅភ្នំភ្លើង
* ស្ពាននៃជំនឿរបស់អ្នកស្មោះត្រង់ (ជណ្តើរនាគ)
* ស្ពានព្យួរឡាវ៉ា (ស្ពានឆ្លងកាត់រណ្ដៅភ្នំភ្លើង)
* Silai Deo (មកពីពាក្យអង់គ្លេស "ស្លាយ")
* Demon vagina tree (ដើមទ្វារមាសខ្មោច)
* ថ្មអណ្តែត

## យោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរនៅថៃ
មឿង លពបុរី

**មឿងលពបុរី** ( មឿង លពបុរី) ជាស្រុករាជធានី ( *អំភឺ*) នៃ ខេត្តលបបុរី ភាគកណ្តាល ប្រទេសថៃ ។ ស្រុក​នេះ​ជា​មូលដ្ឋាន​នៃ ​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​អាកាស គោកខ្ទឹម (**โคกกะเทียม)។**

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
លពបុរី គឺជាទីក្រុងបុរាណមួយ។ ក្នុង​សម័យ ​ខ្មែរ ​គឺ ​ល្វោ ឬ​លវបុរៈ ជា​ទីក្រុង​សំខាន់​នៅ​ភាគ​ខាងកើត​នៃ​ជ្រលង ​ទន្លេ​ចៅប្រាយ៉ា ។ នៅ ​នគរ​អយុធ្យា ជា​ក្រុង​ជាប់​ព្រំដែន​ឦសាន។ សម័យ​កាល​ដ៏​រុងរឿង​នៃ​ក្រុង​លពបុរី គឺ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ ​ណារៃ ​មហា​ក្សត្រ។ ទ្រង់បានគង់នៅក្នុង វាំង ពីប្រាំបីទៅប្រាំបួនខែក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយធ្វើឱ្យទីក្រុងលពបុរីក្លាយជារាជធានីទីពីរនៃនគរ។ បន្ទាប់ពីរជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គ ទីក្រុងស្ទើរតែត្រូវបានបោះបង់ចោល ទើបតែត្រូវបានកែលម្អឡើងវិញនៅពេលដែលព្រះមហាក្សត្រ មង្គុត មកទស្សនា និងជួសជុលព្រះបរមរាជវាំងរបស់ព្រះបាទណារៃ។

សេនាប្រមុខ Plaek Phibunsongkhram បានបង្កើតទីក្រុង ជាមជ្ឈមណ្ឌលយោធារបស់ប្រទេសថៃ។ ព្រះអង្គ​បាន​កែទម្រង់​ទីក្រុង​​ដោយ​មាន​មជ្ឈមណ្ឌល​ទំនើប​មាន​ទីតាំង​ប្រហែល​៤&nbsp;គីឡូម៉ែត្រខាងកើតពីមជ្ឈមណ្ឌលប្រវត្តិសាស្ត្រ។ រចនាប័ទ្មអគារលេចធ្លោរបស់គាត់ Art Deco បង្ហាញនៅតាមបណ្តោយផ្លូវ Narai Maharat ។
ធ្វេង|រូបភាពតូច|240x240ភីកសែល| ទន្លេលពបុរី

## ភូមិសាស្ត្រ 
ភាគនិរតីនៃស្រុកគឺជា ដីទំនាប ។ នៅសល់គឺវាលទំនាប និងភ្នំចម្រុះ។ ក្រៅពី ទន្លេលពបុរី ធនធានទឹកសំខាន់ៗមានដូចជា អាងស្តុកទឹកសាប និង កុងរ៉ាភីផាត។ ស្រុកជិតខាងគឺ (ពីទិសខាងលិចតាមទ្រនិចនាឡិកា) ថាវង បានមី គោកសំរោង និង វឌ្ឍនៈនិគម នៃខេត្តលបបុរី ព្រះពុទ្ធបាត ណងដន និង ដនភុត នៃ ខេត្តសរបុរី បាងប្រាក នៃ ខេត្តអយុធ្យា និង ជយោនៃ ខេត្តអាងទង
ស្តាំ|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល| អាគារសាលា ភីប៊ុល វត្យាល័យ ១ រចនាបថ Art Deco

## រដ្ឋបាល 
ស្រុកនេះមានប្រាសាទខ្មែរដូចជា ប្រាង្គសាមយ៉ត , ប្រាង្គខែក, វត្តព្រះស្រីរតនារាមមហាធាតុ (ខេត្តលពបុរី),  វត្តសាក់ ,  វត្តនគរកោសា , សាលព្រះកាល , វត្តនិគ្រោធ។

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ទន្លេឥរ៉ាវ៉ាឌី

**ទន្លេឥរ៉ាវ៉ាឌី** (ភាសាភូមា : ဧရာဝတီမြစ်) គឺជាទន្លេសំខាន់របស់មីយ៉ាន់ម៉ា ដែលហូរកាត់កណ្តាលនៃប្រទេស។ ផ្លូវទឹកពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់បំផុតរបស់មីយ៉ាន់ម៉ា មានប្រវែងប្រហែល ២ ១៧០ គីឡូម៉ែត្រ។ ចាប់ផ្តើមចេញពីចំណុចប្រសព្វនៃទន្លេណឹម៉ៃ (N'mai) និង ម៉ាលី ដែលហូរពីទិសខាងជើងទៅខាងត្បូង មុនពេលហូរកាត់ដីសណ្ដឥរ៉ាវ៉ាឌី ក្នុងតំបន់អាយ៉េយ៉ាវ៉ាឌី (Ayeyarwady) ចូលទៅក្នុងសមុទ្រអង់ដាម៉ង់ ។ អាងស្តុកទឹករបស់វាមានទំហំប្រហែល ៤០៤,០០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ គ្របដណ្តប់ ៦១% នៃផ្ទៃដីនៃប្រទេសភូមា និងមានទីក្រុងធំៗចំនួនប្រាំ។ 
រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពទន្លេឥរ៉ាវ៉ាឌីមើលពីលើអាកាស
រូបភាពតូច|ផែនទីទន្លេឥរ៉ាវ៉ាឌីនៅដើមសតវត្សរ៍ទីប្រាំមួយ ទន្លេត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ពាណិជ្ជកម្ម និងដឹកជញ្ជូន ហើយបណ្តាញប្រឡាយស្រោចស្រពយ៉ាងទូលំទូលាយត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីទ្រទ្រង់កសិកម្ម។  ទន្លេនៅតែមានសារៈសំខាន់ជាផ្លូវទឹកពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។  វាក៏ផ្តល់សេវាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសំខាន់ៗដល់សហគមន៍ និងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចផ្សេងៗគ្នា រួមទាំងកសិកម្ម នេសាទ និងទេសចរណ៍។ 

ក្នុងឆ្នាំ២០០៧ របបផ្តាច់ការយោធារបស់មីយ៉ាន់ម៉ាបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសម្រាប់ការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីចំនួន ៧ ដែលផ្តល់ទិន្នផលសរុប ១៣,៣៦០ MW នៅក្នុងទន្លេណឹម៉ៃ និង ម៉ាលី រួមទាំងទំនប់ Myitsone ៣៦០០ MW នៅចំនុចប្រសព្វនៃទន្លេទាំងពីរ។  អង្គការបរិស្ថានបានលើកឡើងពីការព្រួយបារម្ភអំពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថានរបស់គម្រោងទៅលើប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីជីវចម្រុះទន្លេ។  សត្វដែលរងផលប៉ះពាល់មានសក្តានុពលរួមមាន ផ្សោតក្បាលត្រឡោក ដែលជិតផុតពូជ និងត្រីឆ្លាមហ្គេង (Ganges) ដែលជិតផុតពូជ។ 

## ឯកសារយោង
ខេត្តអាចម៍ក្របី

**ខេត្តអាចម៍ក្របី** (  ແຂວງ ອັດຕະປື ) ជា ខេត្ត មួយនៃ ប្រទេសឡាវ នៅភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេស។ វាមានស្រុកចំនួនប្រាំគឺៈ ភូវង់ ស្នាមជ័យ សាលជ័យ ជ័យសត្ថា និង សាមគ្គីជ័យមានផ្ទៃដី  ដែលមានប្រជាជនចំនួន 127,285 នាក់។  ទីរួមខេត្តគឺ អាចម៍ក្របី ។

ក្រោយរំដោះជាតិ ខេត្តនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ទឹកដីនៃវីរភាព"។ ខេត្តនេះមាន ឧទ្យានជាតិ ឧទ្យានជាតិ Xe Pian និងតំបន់អភិរក្សជីវចម្រុះជាតិមួយ តំបន់អភិរក្សជីវចម្រុះជាតិ Dong Ampham ។ 

### ការបែងចែករដ្ឋបាល 
ខេត្តមានស្រុកដូចខាងក្រោមៈ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ខេត្តនេះគឺជាអតិតតំបន់នៃផ្នែកមួយនៃចេនឡា គេបានរកឃើញផ្ដែរចនាបថព្រៃក្មេងនិងកំពង់ព្រះនៅតំបន់នេះ។ ​នេះ​គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​អាណាចក្រ ឡានសាង ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ ​ជ័យជេដ្ឋាធិរាជ ។ មុននេះ វាជាជម្រករបស់ក្របីព្រៃដែលគេស្គាល់ថា "អាចម៍ក្របី" អាណានិគមបារាំងបានក្លាយទៅជា "អាតតាប៉ឺ" ។ ក្នុងអំឡុងសង្រ្គាមបដិវត្តន៍ប្រឆាំងនឹងបារាំង ខេត្តនេះគឺជាទីស្នាក់ការកណ្តាលនៃ រណសិរ្សរំដោះជាតិ ; ក្រុមជីវពលគាំទ្ររាជានិយមដឹកនាំដោយ ឧត្តមសេនីយ វ៉ាង ពៅ ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃសង្គ្រាម តំបន់មួយចំនួនត្រូវបានបំផ្លាញ សំណល់ដែលអាចមើលឃើញនៅតាមខ្សែមួយចំនួននៃផ្លូវហូជីមិញ។ 

## ឯកសារយោង 
### គន្ថនិទ្ទេស 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសឡាវ
អាំរ៉ាម

នៅក្នុង សៀវភៅនិក្ខមនំ **អាំរ៉ាម** គឺជាស្វាមីរបស់ យ៉ូឆេបេដ និងជាឪពុករបស់ អើរ៉ុន ម៉ូសេ និង មីរាម ។ 

## ឯកសារយោង
ម៉ូសេ

នៅក្នុង សាសនាអ័ប្រាហាំ **ម៉ូសេ**  គឺជា ហោរា ជនជាតិហេព្រើរ ដែលបានដឹកនាំ ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ចេញពីទាសភាពនៅក្នុង និក្ខមនំ ពី អេស៊ីប ។  គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាព្យាការីដ៏សំខាន់បំផុតនៅក្នុងសាសនាយូដា និង សាសនាសាម៉ារី ហើយជា ព្យាការីដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៅក្នុងសាសនាគ្រឹស្ត សាសនាឥស្លាម ជំនឿ បាហៃ និង សាសនាអប្រាហាំដទៃទៀត ។ យោងទៅតាមបទ គម្ពីរអ័ប្រាហាំ ព្រះ បានកំណត់ ច្បាប់ម៉ូសេ ដល់ម៉ូសេ ដែលគាត់ បានសរសេរចុះ ហើយដែលបង្កើតជាផ្នែកនៃ តូរ៉ា ។

យោងទៅតាម សៀវភៅនិក្ខមនំ លោកម៉ូសេបានកើតនៅក្នុងសម័យមួយដែលរាស្ដ្ររបស់គាត់ ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ដែលជាជនជាតិភាគតិច ទាសករ កំពុងកើនឡើងនៅក្នុងចំនួនប្រជាជន។ ដូច្នេះ ផារ៉ោនអេស៊ីប មានការព្រួយបារម្ភថា ពួកគេអាចចងសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយសត្រូវរបស់ អេហ្ស៊ីប ។ នៅពេលដែលស្តេចផារ៉ោនបានបញ្ជាឱ្យសម្លាប់ក្មេងប្រុសជនជាតិហេប្រឺដែលទើបនឹងកើតទាំងអស់ ដើម្បីកាត់បន្ថយចំនួនប្រជាជនអ៊ីស្រាអែល ម្តាយរបស់ម៉ូសេឈ្មោះ យ៉ូឆេបិត បានលាក់គាត់ដោយសម្ងាត់នៅក្នុង គុម្ពោត តាម ដងទន្លេនីល ។ បុត្រី​របស់​ផារ៉ោន ​បាន​រក​ឃើញ​ទារក​នៅ​ទី​នោះ ហើយ​យក​គាត់​មក ​ចិញ្ចឹម ។ ដូច្នេះ គាត់​ធំ​ឡើង​ជាមួយ​នឹង​រាជវង្ស​អេហ្ស៊ីប។ បន្ទាប់​ពី​សម្លាប់​ម្ចាស់​ទាសករ​ជនជាតិ​អេស៊ីប​ដែល​កំពុង​វាយ​ជន​ជាតិ​ហេព្រើរ លោក​ម៉ូសេ​បាន​រត់​ឆ្លង​កាត់ ​សមុទ្រ​ក្រហម ​ទៅ ​ស្រុក​ម៉ាឌាន  ​ជាកន្លែង​ដែល​លោក​បាន​ជួប​នឹង ​ទេវតា​របស់​ព្រះអម្ចាស់ ដោយ​និយាយ​ទៅ​កាន់​គាត់​ពី​ក្នុង ​គុម្ពោត​ដែល​ឆេះ ​លើ ​ភ្នំ​ ហោរែប ។

ព្រះ ​បាន​បញ្ជូន​ម៉ូសេ​ត្រឡប់​ទៅ​ស្រុក​អេស៊ីប​វិញ ដើម្បី​ទាមទារ​ឲ្យ​ដោះលែង​ជន​ជាតិ​អ៊ីស្រាអែល​ពី​ទាសភាព។ ម៉ូសេ​បាន​និយាយ​ថា គាត់​មិន​អាច​និយាយ​បាន​ល្អ  ដូច្នេះ​ព្រះ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ ​អើរ៉ុន ជា​បង​ប្រុស​របស់​គាត់  ធ្វើ​ជា​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​របស់​គាត់។ បន្ទាប់​ពី ​គ្រោះ​កាច​ទាំង​ដប់​នោះ លោក​ម៉ូសេ​បាន​ដឹក​នាំ ​ជន​ជាតិ​អ៊ីស្រាអែល ​ចេញ​ពី​ស្រុក​អេស៊ីប ហើយ ​ឆ្លង​កាត់​សមុទ្រ​ក្រហម បន្ទាប់​មក​ពួក​គេ​ឈរ​នៅ ​ភ្នំ​ស៊ីណៃ ជា​កន្លែង​ដែល​លោក​ម៉ូសេ​បាន​ទទួល ​បញ្ញត្តិ​ដប់​ប្រការ ។ បន្ទាប់​ពី​បាន​វង្វេង​នៅ​វាល​រហោស្ថាន​អស់​៤០​ឆ្នាំ លោក​ម៉ូសេ​បាន​ស្លាប់​នៅ​លើ ​ភ្នំ​នេបូ ក្នុង​អាយុ​១២០​ឆ្នាំ ដោយ​ឃើញ ​ដែនដី​សន្យា ។ 

អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនមើលឃើញថា ម៉ូសេក្នុងគម្ពីរប៊ីបជាតួអង្គ រឿងព្រេងនិទាន ខណៈពេលដែលរក្សាបាននូវលទ្ធភាពដែលថា ម៉ូសេ ឬរូបដូចលោកម៉ូសេមាននៅសតវត្សទី ១៣ មុនគ.ស។      Rabbinic Judaism បានគណនាអាយុកាលរបស់ម៉ូសេដែលត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៣៩១–១២៧១ មុនគ.ស.  Jerome បានស្នើ ១៥៩២ មុនគ.ស.  ហើយ James Ussher បានស្នើ ១៥៧១ មុនគ.ស. ជាឆ្នាំកំណើតរបស់គាត់។   ជារឿយៗ ម៉ូសេត្រូវបានសម្តែងក្នុងសិល្បៈ អក្សរសាស្ត្រ តន្ត្រី និងភាពយន្ត ហើយគាត់គឺជាកម្មវត្ថុនៃការងារនៅអគាររដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។
កេហាត់

alt=Caath cum filio Amram in Epitome historico-chronologica a Bartholomaeo Gai|រូបភាពតូច|កេហាត់ ជាមួយកូនប្រុសរបស់គាត់ឈ្មោះ អាំរ៉ាម នៅក្នុង Epitome historico-chronologica ដោយ Bartolomeo Gai
យោងទៅតាម តូរ៉ា, **កេហាត់** ឬ **កូហាត់** គឺជាកូនទីពីរនៃពួក លេវី  និងជាស្ថាបនិកអយ្យកោនៃពួក កេហាធី ដែលជាផ្នែកមួយក្នុងចំណោមផ្នែកសំខាន់ៗទាំងបួននៃពួក លេវី នៅក្នុងសម័យ ព្រះគម្ពីរ ។ នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​ខ្លះ​នៃ​គម្ពីរ ​បរិសុទ្ធ ដូចជា *​គម្ពីរ​សញ្ញា​លេវី* និង ​សៀវភៅ​យូប៊ីលីស ភរិយា​របស់​លេវី ម្ដាយ​របស់​កេហាត់ គឺ *​មីលកា* ជា​កូន​ស្រី​របស់ ​អើរ៉ាម ។  

## ពង្សាវតារ 
ក្នុង *​គម្ពីរ​និក្ខមនំ* កេហាត់​មាន​កូន​ប្រុស​បួន​នាក់ គឺ អាំរ៉ាម  យឺតសា ហេប្រូន និង ​អ៊ូសៀល ។ អាំរ៉ាម​បាន​រៀបការ​ជាមួយ ​យ៉ូឆេបេដ ហើយ ​លោក​ម៉ូសេ អើរ៉ុន និង ​ម៉ារាម ។  ថ្វីត្បិតតែសាត្រាស្លឹករឹតភាសាក្រិច និងឡាតាំងខ្លះនៃកំណែ Septuagint នៃ តូរ៉ា ថា យ៉ូឆេបេដ គឺជាបងប្អូនជីដូនមួយរបស់ កេហាត់ ក៏ដោយ  អត្ថបទភាសាហេព្រើរ ម៉ូសេ ចែងថានាងជាប្អូនស្រីរបស់គាត់  &#x2014; នោះគឺមីងរបស់ អាំរ៉ាម &#x2014; និងទំនាក់ទំនងរបស់ យ៉ូឆេបេដ ជាមួយ លេវី ត្រូវបានពិពណ៌នាដោយមិនច្បាស់លាស់ថាជាកូនស្រីរបស់គាត់ *ជគណនា*   ២៦:៥៩ ។ យោងតាម *ជនគណនា* កេហាតទទួលបានកូនចៅចំនួន ៨,៦០០ ក្នុងកំឡុងជីវិតរបស់ចៅប្រុសរបស់គាត់។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ឈ្មោះទាំងនេះគឺជាត្រកូលលេចធ្លោ ហើយមិនមែនតែងតែជាពូជពង្សលីនេអ៊ែរផ្ទាល់ ដូចដែលបានរំពឹងទុកនៅក្នុងពង្សាវតារលោកខាងលិចនោះទេ។

## កំណត់ចំណាំ និងការដកស្រង់
Empire Distribution

Empire Distribution, Records and Publishing Inc. (រចនាម៉ូដជា EMPIRE[1]) គឺជាក្រុមហ៊ុនផលិតឯកសារ ចែកចាយ និងបោះពុម្ពផ្សាយឯករាជ្យរបស់អាមេរិកដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2010 ដោយ Ghazi Sami ។ មានមូលដ្ឋាននៅសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ EMPIRE មានការិយាល័យនៅទីក្រុងញូវយ៉ក ឡុងដ៍ ឡាហ្គោស និងចូហានណេសប៊ឺក បន្ថែមពីលើស្ទូឌីយោថតសំឡេងនៅសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ និងញូវយ៉ក។

Shami ជាជនជាតិដើម San Francisco ដែលមានប្រវត្តិតន្ត្រី និងបច្ចេកវិទ្យា បានបង្កើត Empire ជាក្រុមហ៊ុនចែកចាយឌីជីថលដែលផ្តោតលើហ៊ីបហប និងរ៉េប។ ការបង្កើតកម្មវិធីដែលមានកម្មសិទ្ធិដែលអាចឱ្យអ្នកគ្រប់គ្រង និងសិល្បករអាចតាមដានការផ្សាយ និងការលក់បានយ៉ាងងាយស្រួល អាណាចក្របានបង់ថ្លៃសួយសារប្រចាំខែដល់សិល្បករ ដែលភាគច្រើនមិនបានទទួលប្រាក់ចំណូលឌីជីថលពីមុនមក ហើយទទួលបានការគាំទ្រដំបូងពីសហគមន៍សិល្បករនៃតំបន់ Bay Area ។

នៅឆ្នាំ 2014 Shami ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា Ghazi បានចាប់ផ្តើមស្លាក Empire ។ ផ្នែក Empire Africa, Empire Latino, និង Empire Nashville ក្រោយមកត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ចាប់តាំងពីការបង្កើតឡើង — ដោយភាពជាដៃគូជាមួយសិល្បករ និងស្លាកសញ្ញាសិល្បករ — អាណាចក្របានបញ្ចេញតន្ត្រីដោយសិល្បកររួមមាន Kendrick Lamar, Anderson .Paak, Shaboozey, Fat Joe, Tyga, Asake, Fireboy DML, XXXTentacion, G-Dragon, Philthy Rich, Young Dolph, Key Glock, King Von, Tink, Black Sherif, យ៉ុង Dogg, DRAM, Cardi B និង Emtee ជាដើម។ Empire Publishing ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2020។

Empire Distribution, Records and Publishing Inc. (រចនាម៉ូដជា EMPIRE[1]) គឺជាក្រុមហ៊ុនផលិតឯកសារ ចែកចាយ និងបោះពុម្ពផ្សាយឯករាជ្យរបស់អាមេរិកដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2010 ដោយ Ghazi Sami ។ មានមូលដ្ឋាននៅសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ EMPIRE មានការិយាល័យនៅទីក្រុងញូវយ៉ក ឡុងដ៍ ឡាហ្គោស និងចូហានណេសប៊ឺក បន្ថែមពីលើស្ទូឌីយោថតសំឡេងនៅសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ និងញូវយ៉ក។