សិលាចារឹក ម្យាសេឌី

**សិលាចារឹក ម្យាសេឌី** ( Myazedi inscription; **សិលាចារឹក Yazakumar** ឬ **សិលាចារឹក Gubyaukgyi** ) ដែលចារឹកនៅឆ្នាំ ១១១៣ គឺជាសិលាចារឹកដែលចំណាស់ជាងគេបំផុតនៃ ភាសាភូមា ។ &#x5B; *&#x20;&#x2013; ពិភាក្សា* &#x5D; " **ម្យាសេឌី**" មានន័យថា "ចេតិយត្បូងមរកត" ("សេឌី" ស្រដៀងទៅនឹងភាសាបាលី " ចេតិយ ") ហើយឈ្មោះនៃសិលាចារឹកនេះបានមកពីវត្តដែលមានទីតាំងនៅក្បែរនោះ។ សិលាចារឹក​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ជា​បួន​ភាសា​គឺ ភូមា, ព្យុ មន និង ​បាលី  ដែលសុទ្ធតែនិយាយរឿងរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ Yazakumar និងព្រះបាទ Kyansittha ។ សារៈសំខាន់ចម្បងនៃសិលាចារឹក **ម្យាសេឌី** គឺថាសិលាចារឹកដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតសម្រាប់ការឌិគ្រីបនៃភាសា ព្យុ ដែលបានសរសេរ។

មានសិលាចារឹកសំខាន់ពីរនៅក្នុងប្រទេសភូមាសព្វថ្ងៃនេះ។ មួយមាននៅលើវេទិកានៃវត្ត **ម្យាសេឌី** នៅក្នុងភូមិ Myinkaba (ភាគខាងត្បូងនៃ បាកាន ) ក្នុង ផ្នែក ម៉ាន់ដាលេ ។ មួយ​ទៀត​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​ដោយ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ភាសា​បាលី​អាឡឺម៉ង់ លោក​បណ្ឌិត Emanuel Forchhammer ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨៨៦-១៨៨៧ ហើយ​បច្ចុប្បន្ន​កំពុង​ដាក់​តាំង​បង្ហាញ​នៅ​សារមន្ទីរ​បុរាណវិទ្យា បាកាន។ សិលាចារឹក **ម្យាសេឌី** ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជា Memory of the World Register by UNESCO ។

## ការបកប្រែ និងការវិភាគ 
សិលាចារឹកនេះមាន ៣៩ បន្ទាត់ជាភាសាភូមា ៤១ បន្ទាត់ជាភាសាបាលី ៣៣ បន្ទាត់ជាភាសាមន និង ២៦ បន្ទាត់ជាភាសាព្យុ។ ជាទូទៅវាអាចបែងចែកជាបីប្រភេទគឺ អំណោយ បំណងប្រាថ្នា និងបណ្តាសា។ ការបកប្រែដែលនៅជិតបំផុតមានដូចខាងក្រោម៖

### ការវិភាគ 
អក្សរ​បាកាន​ធម្មតា​មាន​រាង​ចតុកោណ ឬ​រាង​ជា​រង្វង់ ប៉ុន្តែ​នៅ​ក្នុង​សិលាចារឹក​នេះ ការ​សរសេរ​ដៃ​ស្រដៀង​នឹង​គ្រាប់ ​អម្ពិល ។ ក្នុងនាមជាការចាប់ផ្តើមនៃអក្សរសិល្ប៍មីយ៉ាន់ម៉ា ពាក្យមួយចំនួនមិនត្រូវបានសរសេរជាប្រព័ន្ធទេ ពោលគឺព្យញ្ជនៈ និងស្រៈត្រូវបានបំបែកចេញពីគ្នា (ឧទាហរណ៍ "သာသနာအနှစ် တစ်ထောင်ခြောက်ရာ" ត្រូវបានសរសេរជា "သာသနာ အနှစ်တ" នៅ​លើ​បន្ទាត់​មួយ​និង "စ်ထောင်ခြောက်ရာ" ត្រូវបានសរសេរនៅជួរបន្ទាប់) ។

មានតែពាក្យសម្រាប់ មនុស្សដំបូង ។ "ខ្ញុំ" និង "របស់ខ្ញុំ" ។ ជំនួសឱ្យ "គាត់" Yazakumar បានហៅខ្លួនឯងថា "កូនប្រុសរបស់ ထိုပယ်မယားသား ជាទីស្រឡាញ់") ហើយ "វា" គឺ "នេះ" ( ဤ/ထို ) ពាក្យខ្លះមានអត្ថន័យបុរាណ ( ပယ် ដែលមានអត្ថន័យសម័យទំនើបនៃ "បោះបង់ចោល" មានន័យថា "គួរឱ្យស្រឡាញ់ឬជាទីស្រឡាញ់" និង နှပ်មានន័យថា "សម្រាក" ឬ "លាយយ៉ាងហ្មត់ចត់" មានន័យថា "បរិច្ចាគ") ។ 

Yazakumar បានហៅឪពុករបស់គាត់ថា **Śrī Tribhuvanāditya Dhammarāja (ស្រីភូវាទិត្យធម្មរាជ)** មានន័យថា "ស្តេចដែលអាចបំភ្លឺពិភពលោកទាំងបីដូចជាព្រះអាទិត្យ" ម្តាយរបស់គាត់ជា **Trilokavaṭansakādevi**  (ត្រិលោកវដន្សកាទេវី, ព្រះមហាក្សត្រិយានីដែលអាចដឹកនាំពិភពលោកទាំងបី) និងចក្រភព បាកាន ជា **អាណាចក្រ អរិមទ្ទនាបុរ** (អត្ថន័យ: កន្លែង​ដែល​ពួក​គេ​អាច​យក​ឈ្នះ​ចំនួន​សត្រូវ) រៀង​គ្នា។

គោលបំណងនៃប្រភេទការបរិច្ចាគគឺចង់ឱ្យមនុស្សដឹងគុណចំពោះទង្វើរបស់ពួកគេ។ ប្រភេទនៃការជូនពរគឺជាផ្នែកមួយនៃប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនា។ គោលបំណងសំខាន់នៃការសរសេរបណ្តាសាដើម្បីការពារការបរិច្ចាគ និងដើម្បីការពារសំណង់ដែលបានបរិច្ចាគពីការខូច។ 

ពីសិលាចារឹកនេះ សម័យរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទកយាសិទ្ធិថា អណ្ណារត្ថា សាវលូ និង អាឡាំងស៊ីធុ អាចត្រូវបានគេគណនាបាន ភាសាព្យូចាស់អាចរៀនបាន ហើយការគោរព និងសេចក្តីស្រឡាញ់របស់Yazahumaចំពោះបិតាទ្រង់អាចត្រូវបានគេសង្កេតឃើញ។ 

## ជាភាសាបាលី 
ជា ភាសាបាលី សិលាចារឹកសរសេរថាៈ

# *Śrī. Buddhādikam vatthuvaram namitvā pāññam katam yam jinasā* 
# *sanasmim anārikam Rājakumāra nāmadheyyena vakkhā*
# *mi sunātha metam. Nibbanā lokanāthassa aṭhavī*
# *sādike gate sahasse pana vassānam chasate vā pare ta*
# *-thā. Arimaddananāmasmim pure āsi mahabbalo rājā*
# *Tibhuvanādicco udicca diccavamsajo. Tassā te*
# *kā piyā devi sā Tilokavaṭamsikā hi*
# *tesi kusalā sabbekiccesu pana rājino. Ta*
# *ssā seko suto Rājakumaro nāma nāmat-*
# *-o amacco rājakiccesu byavato satimā*
# *vidu. Adā gāmattayam tassā deviyā soma*
# *hipati pasanno sabbadā dāsa pribhogena buññjitum.*
# *Aniccatā vasam tassā gatāya pana deviyā rā-*
# *-jā Rājakumārassa adā gāmattayam puna. Aṭhavīsa*
# *-ti vassāni rajjam dhammena kātriya māranantika rogassa-*
# *vassam patte narādipe. Saranto dhammarājassa mahantam gu-*
# *ṇa saññcayam kāretvā satthuno bimbam sabbasovaṇṇa-*
# *yam subham. Gahetvā tam mahatena sakkārena sumānaso*
# *upasaṅkamma rājanam āha cintitamattano. Bhavamkatvā*
# *nidam satthubimbam sovaṇṇyam subham akāsim vo va-*
# *-ram puññam sāmi tumhe nūmodatha. Gāmattayam pivo*
# *sāmi pubbe dinnantu me again imasseva munidassa demi ta*
# *ññcā nūmodatha. Evam vutte mahipālo roge*
# *nāturamānaso sadhu, sadhūti vatvāna tuṭhahattho*
# *pamodito. Dayā payo mahātheyo theyo muggali*
# *puttako sumedhatta sumedhoti laddhanāmo ca paṇṭito*
# *brahmapālo tathā brhamadevo sampanna silavā so no*
# *bahussuto samghasena vho varapaṇṭito. Etesam pa-*
# *na bikkhūnam sammukhā so sumānaso jalam pātesi katavana sa-*
# *kkhintu vasudhātalam. Tato so tan mahāmacco bibam so va-*
# *-ṇṇayam subham patiṭhāpiya kāresi guham kaññcanathūpikam.*
# *Katvāna maṅgalam Buddhapatimāya guhāyaca akāsevam paṇī*
# *dhānam nibbinno bhavasaṅkate. Karonetana mayā etam yam pu-*
# *-ññam tam samācitam hotu sabbaññuta ññaṇa pative dhā-*
# *-yā paccayo. Yattakā ta maya dāsā gamattayaniva-*
# *-sino dinnā guhāya sovaṇṇapatimāya mahesi*
# *no. Putto me va paputto va añño va panañña*
# *tako yo koci pāpa samkappo naro assaddha*
# *mānāso. Kareyyupadduvam tesam dāsānam si naramamo*
# *Metteya dipadindassa dassanam nāthigacchatū*
# *ti.*

## វិចិត្រសាល 

ឯកសារ:Myazedi-Inscription-Burmese.JPG|alt=In Burmese| ជា ភាសាភូមា
ឯកសារ:Myazedi-Inscription-Mon.JPG|alt=In Mon| ​មន
ឯកសារ:Myazedi-Inscription-Pali.JPG|alt=In Pali| ជា ភាសាបាលី
ឯកសារ:Myazedi-Inscription-Pyu.JPG|alt=In Pyu| ព្យុ