ជូហ្វានជី

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ទំព័រមួយពី *ជូហ្វានជី* ជាមួយនឹងការពិពណ៌នាអំពី Jiaozhi ។
***ជូហ្វានជី*** ( simplified Chinese         诸蕃志) ដែលត្រូវបានបកប្រែផ្សេងៗគ្នាជា ***A Description of Barbarian Nations***, ***Records of Foreign People***,  ឬចំណងជើងស្រដៀងគ្នាផ្សេងទៀត    គឺជាស្នាដៃ រាជវង្សសុង សតវត្សទី ១៣ ដោយ Zhao Rukuo ។ ការងារនេះគឺជាការប្រមូលផ្ដុំនៃការពិពណ៌នាអំពីប្រទេស និងផលិតផលផ្សេងៗពីខាងក្រៅប្រទេសចិន ហើយវាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាប្រភពសំខាន់នៃព័ត៌មានអំពីប្រជាជន គយ និងជាពិសេសទំនិញជួញដូរនៃប្រទេសជាច្រើននៅ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងជុំវិញ មហាសមុទ្រឥណ្ឌា ក្នុងអំឡុងពេល រាជវង្សសុង។ 

## មាតិកា 
សៀវភៅនេះចែកចេញជាពីរភាគ។ បរិមាណទីមួយផ្តល់ការពិពណ៌នាអំពីប្រទេសផ្សេងៗ និងទំនៀមទម្លាប់របស់ប្រជាជនក្នុងតំបន់ ភាគទីពីរផ្តល់ព័ត៌មានអំពីទំនិញពាណិជ្ជកម្មដែលមានពីប្រទេសទាំងនោះ។ ព័ត៌មានមួយចំនួនដែលបានផ្តល់ឱ្យនៅក្នុងសៀវភៅគឺជារឿងនិទានដ៏ប្រឌិត ឧទាហរណ៍ការពិពណ៌នាអំពី សត្វស្លាបយក្ស របស់ ម៉ាដាហ្គាស្ការ ថាវាធំណាស់ដែលវាអាចលេបសត្វអូដ្ឋទាំងមូល  ហើយគាត់ប្រហែលជាបានបញ្ចូលព័ត៌មានមិនត្រឹមត្រូវពីប្រភពសរសេររបស់ចិនផ្សេងទៀត ( ជាឧទាហរណ៍ រឿងនិទានរបស់បក្សីយក្សនៃម៉ាដាហ្គាស្ការប្រហែលជាមកពី *Lingwai Daida* ) ប៉ុន្តែប្រភពជាច្រើនរបស់គាត់ហាក់ដូចជាមានភាពសុក្រិត។ 

### បរិមាណ 1 
នៅក្នុងបរិមាណ ១, ៥៨ ប្រទេសនិងតំបន់ត្រូវបានផ្តល់ឱ្យ។ 

ប្រទេសដែលបានកត់ត្រារួមមាន ទីកន្លែង និងនគរនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដូចជា ចូវជី (交趾 ភាគខាងជើងវៀតណាម), ចម្ប៉ា ,(占城) ចេនឡា (眞臘 នៅទីនេះសំដៅទៅលើ អាណាចក្រខ្មែរ ) , លង្កាសុខា (凌牙斯加), Sanfoqi (三佛齊, Palembang ), ជ្វា (闍婆), បាកាន (蒲甘, ភូមា) និង ម៉ាយិ (麻逸ប្រទេសហ្វីលីពីន )។  ប្រទេសជប៉ុន កូរ៉េ និងតៃវ៉ាន់នៅអាស៊ីបូព៌ា និងបណ្តាប្រទេសក្នុងឧបទ្វីបឥណ្ឌាដូចជា Huchala (胡茶辣, Gujarat ), Nanpi (南毗, Malabar ) និង Zhunian (注輦, ចុលា ) ក៏ត្រូវបានលើកឡើងផងដែរ។  វាក៏ផ្តល់ព័ត៌មានច្រើនជាងមុនដែលមាននៅក្នុងប្រភពចិននៅលើពិភពអ៊ីស្លាម និងផលិតផលរបស់ពួកគេ។ ប្រទេស Dashi (大食, អារ៉ាប់) ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាអាណាចក្រដ៏ធំទូលាយដែលគ្របដណ្តប់លើទឹកដីជាច្រើន (24 ដែលបានផ្តល់ឱ្យក្នុងសៀវភៅ) ជាមួយនឹងរដ្ឋធានីរបស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសអេហ្ស៊ីប និងរួមបញ្ចូល Baida (白達, Baghdad ); Wengman (甕蠻Oman ); Majia (麻嘉, Mecca ); ជីស៊ីនី (吉慈尼, Ghazni ) និងអ្នកដទៃ។ 

សៀវភៅដែលបានរាយបញ្ជីប្រទេស និងទីកន្លែងបន្ថែមទៀតនៅក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិក ទាំងនេះរួមមាន Wusili (勿廝離, Egypt ) និងទីក្រុង Egentuo (遏根陀, Alexandria ), Bipaluo (弼琶囉, Berbera ), Zhongli (中理, សូម៉ាលី ),  Cengba (層拔, Zanzibar ), Binouye ( ទុយនីស៊ី និងតំបន់ Tripoli ក្នុង ប្រទេសលីប៊ី ) និង Tuopandi (駞盤地, Damietta នៅអេហ្ស៊ីប)។  នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ​នេះ លោក​បាន​រៀប​រាប់​អំពី​កន្លែង​ដូច​ជា ​បង្គោល​ភ្លើង​ហ្វារ​ល្បី​ឈ្មោះ​របស់​អាឡិចសាន់ឌ្រី ៖  

រដ្ឋភាគខាងលិចឆ្ងាយបំផុតដែលត្រូវបានពិពណ៌នាគឺ Mulanpi (木蘭皮Al-Murabitun ) ដែលរួមបញ្ចូលភាគខាងត្បូង ប្រទេសអេស្ប៉ាញ ។  កោះមេឌីទែរ៉ាណេនៃ ស៊ីស៊ីលី (斯加里野, Sijialiye ) ក៏ត្រូវបានលើកឡើងផងដែរ។ 

### ភាគ ២ 
នៅក្នុងបរិមាណទី ២ ផលិតផលចំនួន ៤៧ ត្រូវបានចុះបញ្ជី ដែលក្នុងនោះ ២២ មកពីអាស៊ីកណ្តាល និងអាហ្វ្រិក។  Zhao បានផ្តល់ព័ត៌មានអំពីផលិតផលជួញដូរផ្សេងៗនៅដើមសតវត្សទី ១៣ ឧទាហរណ៍អំពីប្រភពដើមនៃ Frankincense ( *Ruxiang* ) ដែលត្រូវបានជួញដូរទៅប្រទេសចិនពីអារ៉ាប់ ( *Dashi* ):"Ruxiang ឬ xunluxiang មកពីប្រទេស Dashi បីនៃ Maloba ( Murbat ) Shihe ( Shihr ) និង Nufa ( Zufar ) ពីជម្រៅនៃភ្នំដាច់ស្រយាលបំផុត។  ដើមឈើដែលផ្តល់ផលថ្នាំនេះអាចត្រូវបានគេប្រៀបធៀបទៅនឹង ដើមស្រល់ បន្ទាប់មកផ្ទុកវានៅលើកប៉ាល់របស់ពួកគេដើម្បីផ្លាស់ប្តូរវាសម្រាប់ទំនិញផ្សេងទៀតនៅក្នុង Sanfoqi នេះជាហេតុផលដែលវាត្រូវបានប្រមូលជាទូទៅនៅនិងត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាផលិតផលរបស់ Sanfoqi ។ 

## ការបកប្រែ 
ការ​បក​ប្រែ​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​មួយ​ផ្នែក​ដែល​មាន​ចំណាប់​អារម្មណ៍​ត្រូវ​បាន​បោះពុម្ព​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩១១ ដោយ Friedrich Hirth និង William W. Rockhill ។  

ការបកប្រែចំណារពន្យល់ថ្មីនៃភាគទី ១ ដែលបង្ហាញដោយផែនទី និងរូបភាពត្រូវបានបោះពុម្ពជាឌីជីថលដោយ Shao-yun Yang ក្នុងឆ្នាំ ២០២០។