ហាណូយ

**ហាណូយ** (*ហាណូយ*; ), គឺជារដ្ឋធានីប្រទេស វៀតណាម និងជាទីក្រុងធំជាងគេរបស់ប្រទេស។ ប្រជាជននៅឆ្នាំ ២០០៤ ត្រូវបាន ប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួន ២.៦ លាននាក់ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ មានប្រជាជនប្រមាណជា ៦.៩ លាននាក់  នៅឆ្នាំ ២០១៩ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនរហូតដល់ ៨លាននាក់. ពី ១០១០ ដល់ ១៨០២ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌល នយោបាយដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ ប្រទេស វៀតណាម. រដ្ឋធានីនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១០១០ ដោយស្តេច លី ថៃតូដែលបានផ្លាស់ប្តូររាជធានីពី វ៉ាលី មកនៅ ថាំងឡុង ( ហាណូយ )រាជធានីនៃអធិរាជ នៃប្រទេសវៀតណាមក្នុងអំឡុងពេលរាជវង្សង្វៀន(១៨០២-១៩៤៥), តែ ទីក្រុង ហាណូយ ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ បារាំង និងបានបម្រើការជារដ្ឋធានីនៃ បារាំង ឥណ្ឌូចិន ពី ១៩២០ ទៅ ១៩៥៤។មកដល់ ១៩៥៤ ទៅ ១៩៧៦ វាជារដ្ឋធានីនៃប្រទេសវៀតណាមខាងជើង ហើយវាបានក្លាយជារដ្ឋធានីនៃប្រទេសវៀតណាម ក្រោយបង្រួបបង្រួមជាតិឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩៧៦បន្ទាប់ ពីទទួលបានជ័យជំនះរបស់វៀតណាមខាងជើងនៅក្នុង សង្គ្រាមវៀតណាម ។ 

## ប្រជាជន 
នៅសម័យអាណានិគមបារាំង ក្នុងនាមជារដ្ឋធានីនៃ សហភាពឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំង ហាណូយបានទាក់ទាញជនជាតិបារាំង ចិន និងវៀតណាមយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ពីតំបន់ជុំវិញ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៤០ ចំនួនប្រជាជននៃទីក្រុងគឺ ១៣២ ១៤៥នាក់ ។  បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយ ប្រជាជនបារាំង និងចិនជាច្រើនបានចាកចេញពីទីក្រុងដើម្បីផ្លាស់ទីទៅភាគខាងត្បូង ឬធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍។

ចំនួនប្រជាជននៅទីក្រុងហាណូយទើបតែចាប់ផ្តើមកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សទី ២០ ។ នៅឆ្នាំ១៩៥៤ ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនចំនួន៥៣ ពាន់នាក់ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី១៥២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ នៅឆ្នាំ១៩៦១ តំបន់នៃទីក្រុងបានពង្រីកដល់៥៨៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េហើយប្រជាជនមានចំនួន ៩មុឺន១ពាន់នាក់។ នៅឆ្នាំ ១៩៧៨ រដ្ឋសភាវៀតណាម បានសម្រេចពង្រីកទីក្រុងហាណូយជាលើកទី ២ ដល់ ២.១៣៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលមានប្រជាជនចំនួន ២,៥ លាននាក់។  នៅឆ្នាំ 1991 តំបន់នៃទីក្រុងហាណូយបានបន្តផ្លាស់ប្តូរ ដោយបានថយចុះមកត្រឹម៩២៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ប៉ុន្តែចំនួនប្រជាជននៅតែមានជាង ២ លាននាក់។ ក្នុងកំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនប្រជាជនរបស់ទីក្រុងហាណូយបានកើនឡើងជាលំដាប់ ដោយឈានដល់២ ៦៧២ ១២២ នាក់ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៩។  បន្ទាប់ពីការពង្រីកថ្មីៗបំផុតក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ ២០០៨ ទីក្រុងហាណូយមានប្រជាជនចំនួន ៦ លាននាក់ ហើយស្ថិតក្នុងចំណោមរាជធានីទាំង១៧ ដែលមានផ្ទៃដីធំជាងគេលើពិភពលោក។ យោងតាមជំរឿនឆ្នាំ២០០៩ ប្រជាជនទីក្រុងហាណូយមានចំនួន៦ ៤៥១ ៩០៩ នាក់។  គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៩ ទីក្រុងហាណូយមានប្រជាជនចំនួន៨ ០៥៣ ៦៦៣នាក់ ប្រជាជនរស់នៅក្នុងទីក្រុងមានចំនួន៣លាននាក់ ស្មើនឹង 49.2% និងនៅតំបន់ជនបទមានចំនួន 4.091.353 នាក់ ស្មើនឹង 50.8% ។ ហាណូយគឺជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីពីរនៅក្នុងប្រទេសបន្ទាប់ពី ទីក្រុងហូជីមិញ (8,993,082 នាក់)។ អត្រាកំណើនប្រជាជនជាមធ្យមប្រចាំឆ្នាំពីឆ្នាំ ២០០៩ ដល់ឆ្នាំ ២០១៩ របស់ទីក្រុងហាណូយគឺ ២,២២% ក្នុងមួយឆ្នាំ ខ្ពស់ជាងអត្រាកំណើនជាតិ (១,១៤% ក្នុងមួយឆ្នាំ) និងជាអត្រាខ្ពស់បំផុតទីពីរនៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេក្រហម បន្ទាប់ពី ខេត្ត Bắc Ninh (២,៩០% / ឆ្នាំ)។ ឆ្នាំ) ។

សព្វថ្ងៃ ទីក្រុងនេះគឺជាតំបន់ទីប្រជុំជនដ៏សំខាន់នៃភាគខាងជើងវៀតណាម ហើយក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ និងនយោបាយរបស់ប្រទេសផងដែរ ដែលដាក់សម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដែលកន្លែងខ្លះមានលក្ខណៈបុរាណ និងមានអាយុកាលតាំងពីដើមសតវត្សទី 20 ។ វា​មាន​អ្នក​ស្រុក​ជាង ៨ លាន​នាក់​នៅ​ក្នុង ​ទីក្រុង​ត្រឹមត្រូវ និង​មាន​ប្រជាជន​ប៉ាន់ស្មាន ២០ លាន​នាក់​ក្នុង ​តំបន់​ទីប្រជុំជន ។

ចំនួនប្រជាជនហាណូយដែលបានតាំងទីលំនៅច្រើនជាងបីជំនាន់ទំនងជាមានតិចតួចណាស់បើប្រៀបធៀបនឹងចំនួនប្រជាជនសរុបនៃទីក្រុង។ សូម្បីតែនៅក្នុង Old Quarter ដែលជាកន្លែងពាណិជ្ជកម្មបានចាប់ផ្តើមរាប់រយឆ្នាំមុន ហើយភាគច្រើនជាអាជីវកម្មលក្ខណៈគ្រួសារ ហាងជាច្រើននៅខាងមុខផ្លូវសព្វថ្ងៃនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយពាណិជ្ជករ និងអ្នកលក់រាយមកពីខេត្តផ្សេងទៀត។ គ្រួសារ​ម្ចាស់​ដើម​ប្រហែល​ជា​បាន​ជួល​ហាង​ហើយ​រើ​ទៅ​ផ្ទះ​នៅ​ជាប់​គ្នា ឬ​ផ្លាស់​ចេញ​ពី​សង្កាត់​ទាំង​ស្រុង។ ល្បឿននៃការផ្លាស់ប្តូរបានកើនឡើងជាពិសេសបន្ទាប់ពីការបោះបង់ចោលនូវគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចផែនការកណ្តាល និងការបន្ធូរបន្ថយប្រព័ន្ធអត្រានុកូលដ្ឋានគ្រួសារដែលមានមូលដ្ឋាននៅស្រុក។ 

លេខទូរសព្ទ របស់ទីក្រុងហាណូយ ត្រូវបានបង្កើនដល់ 8 ខ្ទង់ ដើម្បីទប់ទល់នឹងតម្រូវការ (ខែតុលា ឆ្នាំ 2008)។ លេខទូរសព្ទរបស់អ្នកជាវត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរតាមវិធីមិនសមរម្យ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ទូរស័ព្ទចល័ត និង ស៊ីមកាត គឺអាចរកបានយ៉ាងងាយស្រួលនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ជាមួយនឹង ឥណទានទូរស័ព្ទចល័តបង់ប្រាក់ជាមុន មាននៅគ្រប់តំបន់ទាំងអស់នៃទីក្រុងហាណូយ។

==== = ====

## ទេសចរណ៍
យោងតាម របាយការណ៍ឆ្នាំ ២០១៩ របស់ Mastercard ទីក្រុងហាណូយគឺជាទីក្រុងដែលមានអ្នកទស្សនាច្រើនបំផុតរបស់វៀតណាម (ទី១៥ នៅអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក) ដែលមានភ្ញៀវអន្តរជាតិចំនួន៤.៨ លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ។  ហាណូយជួនកាលត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា " ប៉ារីសនៃបូព៌ា " សម្រាប់ឥទ្ធិពលរបស់បារាំង។  ជាមួយនឹងមហាវិថីដែលមានដើមឈើ បឹងច្រើនជាងពីរ និងអគាររាប់ពាន់នៃសម័យអាណានិគមបារាំង ហាណូយគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមមួយ។

គោលដៅទេសចរណ៍នៅទីក្រុងហាណូយ ជាទូទៅត្រូវបានចាត់ជាក្រុមជាពីរតំបន់សំខាន់ៗ៖ ត្រីមាសចាស់ និងត្រីមាសបារាំង។ "Old Quarter" ស្ថិតនៅពាក់កណ្តាលភាគខាងជើងនៃ ស្រុក Hoàn Kiếm ជាមួយនឹងផ្លូវតូចៗ និងផ្លូវតូច និងបរិយាកាសបែបប្រពៃណីវៀតណាម។ ផ្លូវជាច្រើននៅក្នុង Old Quarter មានឈ្មោះដែលបង្ហាញពីទំនិញ ("hàng") ដែលឈ្មួញក្នុងស្រុកមានឬមានជំនាញ។ ឧទាហរណ៍ "Hàng Bạc" ( *ហាងលក់ប្រាក់* ) នៅតែមានហាងជាច្រើនដែលមានឯកទេសក្នុងការជួញដូរប្រាក់ និងគ្រឿងអលង្ការ។

តំបន់ពីរជាទូទៅត្រូវបានគេហៅថា "ត្រីមាសបារាំង"៖ តំបន់រដ្ឋាភិបាលនៅ ស្រុក Ba Đình និងភាគខាងត្បូងនៃស្រុក Hoàn Kiếm។ តំបន់ទាំងពីរមាន វីឡាស្ទីល អាណានិគមបារាំង ប្លែកៗ និងផ្លូវដែលមានដើមឈើធំទូលាយ។

មជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយរបស់ប្រទេសវៀតណាមបាឌិញមានមានកំហាប់ខ្ពស់នៃទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមរួមទាំង វិមានប្រធានាធិបតី ដែលជា អគាររដ្ឋសភាជាតិ និងក្រសួងនិងស្ថានទូតមួយចំនួនដែលភាគច្រើនត្រូវបានគេប្រើអគាររដ្ឋបាលនៃអាណានិគម សហភាពឥណ្ឌូចិន ។ នេះជា វត្តសសរស្តម្ភមួយ ដែលជា វិទ្យាល័យ du Protectorat និង ទីក្រុងហូជីមិញចេតិយពិតប្រាកដ គឺមានផងដែរនៅក្នុង Ba Dinh ។

ភាគខាងត្បូងនៃ "ការត្រីមាសបារាំង" មាន Hoan Kiem សម័យអាណានិគមបារាំងកន្លែងជាច្រើនរួមទាំង ទីក្រុងហាណូយ Opera House ដែលជា សណ្ឋាគារ Sofitel រឿងព្រេង Metropole ដែលទីក្រុងហាណូយ សណ្ឋាគារដែលជា សារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្រ្តជាតិវៀតណាម (អតីត សាលាបារាំងចុង-Orient ) និង ផ្លូវ វិហាររបស់យ៉ូសែប ។ អគារភាគច្រើននៃអាណានិគមបារាំងនៅ Hoan Kiem ឥឡូវនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាស្ថានទូតបរទេស។

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៤មក ទីក្រុងហាណូយបានជាប់ឈ្មោះជាគោលដៅកំពូលទាំងដប់របស់ពិភពលោកដោយ TripAdvisor ។ វាជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៨ ក្នុងឆ្នាំ២០១៤  ទី ៤ក្នុងឆ្នាំ២០១៥  និងទី៨ ក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ។  ហាណូយគឺជាគោលដៅអន្តរជាតិដែលមានតម្លៃសមរម្យបំផុតនៅក្នុងរបាយការណ៍ TripAdvisor ប្រចាំឆ្នាំរបស់ TripAdvisor ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ ទីក្រុងហាណូយនឹងទទួលភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិជាង ៥ លាននាក់។ 

## ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ 
### ផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ
ទីក្រុងហាណូយមានទំនាក់ទំនងផ្នែកអន្តរជាតិជាមួយ:
* ហុងកុង
* អាការ៉ា, ទួរគី
* Warsaw, Poland
* Toulouse, បារាំង
* បាងកក, ថៃ
* ហ្វូគូគូកា, ជប៉ុន
* ម៉ូស្គូ, រុស្ស៊ី
* ប៉េកាំង, ចិន
* ម៉ានីល, ភីលីពីន
* សេអ៊ូល, កូរ៉េខាងត្បូង
* ភ្នំពេញ, កម្ពុជា
* ហ្សាកាតា, Indonesia
* Isfahan, Iran

## វិចិត្រសាល

File:Pen Tower in Hanoi.jpg|*Tháp Bút* (Pen Tower) with a phrase "*Tả thanh thiên*" (meaning "Write on the sky") next to Hoàn Kiếm Lake (2007)
File:Presidential Palace Hanoi 388606781 40a24f0ceb.jpg|Presidential Palace, Hanoi (formerly Place of The Governor-General of French Indochina)
Image:Panorama of Hanoi.jpg|Panorama of Hanoi
image:vietnam national convention center.jpg|Vietnam National Convention Center on Pham Hung Boulevard
image: Bacbophu.jpg|State Guest House
image:CathedraleSTJosephHanoi.jpg|The cathedral St-Joseph
image:bao_tang_my_thuat.jpg|National Museum of Fine Art
image:Cẩm Tú Palace inside Thống Nhất Park 07-05-2007.jpg|Park of Reunification (former Vladimir Lenin park)
image:Hanoi Skyline.JPG|Hanoi skyline
image:Hanoi Skyline panorama.JPG|Hanoi Skyline panorama
File:LongBienBridgeHanoi1.jpg|Long Biên Bridge seen from a rural island looking towards the city centre
File:Hanoi_cho_dong_xuan.jpg|Dong Xuan Market
File:Hanoi_chua_tran_quoc_1.jpg|Tran Quoc pagoda

## មើលផងដែរ
*Gioi Market
*Dong Xuan Market
*Ho Chi Minh City
*List of historical capitals of Vietnam
*

## ឯកសារយោង
*
* Forbes, Andrew, and Henley, David: *Vietnam Past and Present: The North* (History and culture of Hanoi and Tonkin). Chiang Mai. Cognoscenti Books, 2012. ASIN: B006DCCM9Q.
*

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
*Official Site of Hanoi Government 
*An article in New York Times about Hanoi
*

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៃប្រទេសវៀតណាម