open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
មហាត្រានៃបារាំង

**មហាត្រានៃបារាំង ឬ មហាត្រានៃសាធារណរដ្ឋបារាំង** (  ) គឺជាត្រាផ្លូវការរបស់ សាធារណរដ្ឋបារាំង ។ បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍ឆ្នាំ១៧៩២ បានបង្កើតសាធារណរដ្ឋបារាំងដំបូង  សញ្ញានៃរាជាធិបតេយ្យត្រូវបានដកចេញពីត្រា។ យូរ ៗ ទៅត្រាថ្មីបានផ្លាស់ប្តូរ។ ដំបូងវាមានលក្ខណៈពិសេសម៉ារីអាន ដែលជានិមិត្តរូបនៃបដិវត្តន៍។ វាវិវត្តន៍ដើម្បីបង្ហាញថាប្រជាជនបានអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ និងនយោបាយរបស់ពួកគេ។ នៅក្នុងសម័យទំនើប វាពណ៌នាអំពីសេរីភាព រួមជាមួយនឹងទិដ្ឋភាពនៃវប្បធម៌ដូចជាសិល្បៈ ការអប់រំ និងកសិកម្ម។ 
រូបភាពតូច|មហាត្រានៃសាធារណរដ្ឋបារាំង

## កំណត់ចំណាំ
គណបក្សសាធារណរដ្ឋ (កម្ពុជា)

**គណបក្សសាធារណរដ្ឋ**  គឺជា​ចលនា​នយោបាយ​រយៈពេល​ខ្លី​របស់​កម្ពុជា ដែល​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​សម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ (១៩៧០-៧៥)។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
គណបក្សសាធារណៈរដ្ឋ គឺជាគណបក្សថ្មីមួយដែលបង្កើតឡើងក្រោយ រដ្ឋប្រហារកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៧០ ដែលបានផ្តួលរំលំរបបសង្គមរាស្ត្រនិយម របស់សម្តេចនរោត្តម សីហនុ ។

បក្សនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧១ ជា "សមាគមសាធារណរដ្ឋឯករាជ្យ" ដោយ ទេព ឃុនណា ដែលជាសហការីជិតស្និទ្ធរបស់មេដឹកនាំរដ្ឋប្រហារព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ ។ គណបក្សសាធារណរដ្ឋត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧២ ក្នុងការរៀបចំសម្រាប់ការបោះឆ្នោតសភាដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅឆ្នាំនោះ។ ព្រះអង្គសិរិមតៈ បានក្លាយជាអគ្គលេខាធិការរបស់ខ្លួន។ វាបានទទួលយកនិមិត្តសញ្ញានៃក្បាលបុរសនិងស្ត្រីដើម្បីបង្ហាញពីការសង្កត់ធ្ងន់របស់វាលើ "តម្លៃគ្រួសារ" ។ 

គណបក្សសាធារណៈរដ្ឋគឺជាយានជំនិះដ៏សំខាន់សម្រាប់ផលប្រយោជន៍របស់ព្រះអង្គសិរិមតៈ ហើយបានដំណើរការជាចម្បងជាជម្រើសមួយសម្រាប់ប្លុកអំណាចរបស់មេដឹកនាំរដ្ឋប្រហារដ៏ទៃទៀត ឧត្តមសេនីយ៍ លន់ នល់ ដែលប្អូនប្រុសរបស់លោក លន់ ណុន គ្រប់គ្រងគណបក្សសង្គមរាស្រ្តនិយម (PSR)។ ខណៈពេលដែលក្រោយមកទៀតបានបណ្តុះនូវមូលដ្ឋានអំណាចប្រជានិយម គ្របដណ្តប់ទាំងនិស្សិតរ៉ាឌីកាល់ និង - សំខាន់ - កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាតិខ្មែរ សាធារណរដ្ឋបានទាក់ទាញឥស្សរជនទីក្រុង អ្នកជំនួញចិន-ខ្មែរ និងមន្ត្រីយោធាមួយចំនួនតូច (ដូចជា ថងវ៉ាន់ ហ្វានមួង )។ ថ្វីត្បិតតែវេទិកាជាតិនិយមរបស់គណបក្សសាធារណរដ្ឋមានច្រើនបែបស្រដៀងនឹងគណបក្សសង្គមរាស្ត្រនិយម ក៏ដោយ ក៏រចនាមិនសមរម្យរបស់ទ្រង់សិរិមតៈ បានធ្វើឱ្យគាត់មានគុណវិបត្តិចំពោះលទ្ធិប្រជានិយមរបស់ លន់ នល់។ នៅពេលដែលការបោះឆ្នោតត្រូវបានប្រារព្ធឡើងជាយថាហេតុនៅថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញាឆ្នាំ១៩៧២ គណបក្សសាធារណរដ្ឋបានបដិសេធមិនចូលរួមដោយលើកឡើងពីភាពមិនប្រក្រតីជាច្រើនក្នុងការពេញចិត្តនឹងគណបក្សសង្គមរាស្ត្រនិយម ។ 

ស្ថានការណ៍នយោបាយក្នុងរបបសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរនៅតែបន្តរអាក់រអួល ហើយនៅថ្ងៃទី២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៣ ទេព ឃុនណា គឺជាគោលដៅនៃការប៉ុនប៉ងធ្វើឃាត នៅពេលដែលគ្រាប់បែកដៃមួយគ្រាប់ត្រូវបានគប់ចូលក្នុងរថយន្តរបស់គាត់។  ឧបទ្ទវហេតុនេះត្រូវបានគេជឿថាជាស្នាដៃរបស់លោក លន់ នុន ដែល "កងវរសេនាតូចសន្តិសុខសាធារណៈរដ្ឋ" ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងសកម្មភាពបែបនេះដោយភ្នាក់ងារចារកម្មលោកខាងលិច។ 

សម្ពាធពីជនជាតិអាមេរិក ដែលចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាលទូលំទូលាយនៅភ្នំពេញ ទីបំផុតនាំឱ្យ ណុន លាលែងពីមុខតំណែង ហើយដកខ្លួនគាត់ទៅទីក្រុងប៉ារីស។ "ក្រុមប្រឹក្សានយោបាយជាន់ខ្ពស់" ត្រូវបានបង្កើតឡើង រួមមាន សិរិមតៈ លន់ នល់ ចេង ហេង និង អ៊ិន តាំ ។  គណៈប្រតិភូគណបក្សសាធារណរដ្ឋត្រូវបានអញ្ជើញឱ្យចូលរួមក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ *ដោយការពិត* ទោះបីជាពួកគេមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបោះឆ្នោតនៅក្នុងសភាក៏ដោយ ប៉ុន្តែពួកគេនៅតែចាត់ទុកថាខុសច្បាប់។ ទេព ឃុនណា បាន​រត់​ចូល​ទៅ​លន់ ណុន ក្នុង​ក្លឹប​រាត្រី​ទីក្រុង​ប៉ារីស ដោយ​ដាល់​គាត់​បណ្តាល​ឲ្យ​បាក់​ធ្មេញ​ជាច្រើន​ដង។ 

ទោះបីជាមានការតែងតាំង "ក្រុមប្រឹក្សានយោបាយជាន់ខ្ពស់" ក៏ដោយ ក៏ទ្រង់សិរិមតៈ និងគណបក្សសាធារណរដ្ឋមិនអាចបំបែកការត្រួតត្រារបស់ ប.ស.ស.បានឡើយ មុនពេលរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរដួលរលំទាំងស្រុងនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥។

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
* គណបក្សខ្មែរសាធារណរដ្ឋ
* គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ (កម្ពុជា)
* គណបក្សសាធារណរដ្ឋសង្គម
* *ក្រុមប្រជាជន*

## ឯកសារយោង
កម្ពុជាលីគ២

**កម្ពុជាលីគ២** (អង់គ្លេស: Cambodian League​ 2) គឺជាកម្រិតកំពូលនៃប្រព័ន្ធលីគបាល់ទាត់របស់កម្ពុជាលំដាប់ទី២ ដែលធ្វើការប្រកួតប្រជែងដោយក្លឹបចំនួន ១២ក្រុម វាដំណើរការលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ជាមួយនិងការឡើងទៅប្រកួតប្រជែងនៅ លីគកំពូលកម្ពុជា ។ (CL2) ត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយ ក្រុមហ៊ុនលីគកម្ពុជា (CFLC) ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ នេះ ដែលក្លឹបទាំងអស់នឹងត្រូវលេងក្នុងទម្រង់វិលជុំ ២លើក (ម្ចាស់ផ្ទះ និង ក្រៅដី) ដោយស្មើនិង ២៦៤ ប្រកួត ការប្រកួតជាទូទៅគឺពេញនិយមនៅថ្ងៃចុងសប្ដាហ៍ ដែលធ្វើឡើងរៀងរាល់ថ្ងៃសៅរ៍ និង ថ្ងៃអាទិត្យ ។ ការប្រកួតនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងជា លើកដំបូង ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ ដោយ សហព័ន្ធកីឡាបាត់ទាត់ជាតិកម្ពុជា​​ ហៅកាត់ថា (FFC) ។ អ្នកឈ្នះមកពីតំបន់នីមួយៗនៃ ៦ តំបន់នៃលីគកម្រិតទី ៣ និង មកពី ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន មានសិទ្ធិទៅលេងនៅកម្ពុជាលីគ២  ។

## ទម្រង់លីគ 
**League Format**

ក្លឹប CL2 ទាំង១២ ដែលនឹងចូលលេងក្នុងរដូវកាល 2022 នេះ មានក្លឹប នគរបាលជាតិ F.C., អាសុីអឺរ៉ុប យូណាយធីត F.C., សៀមរាប F.C., និចស្ទេប F.C., សូលទីឡូអង្គរ F.C., អគ្គីសនីកម្ពុជា F.C., សាលាជាតិបាទី N.F.S.C, ISI ដង្កោសែនជ័យ F.C., ព្រៃវែង F.C., កោះកុង F.C., សមាគមន៍ ត្បូងឃ្មុំ F.C., បន្ទាយមានជ័យ F.C., ក្រុមទាំង១២ ត្រូវបានជ្រើសរើសក្រោមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យនៃការចូលរួមដ៏តឹងរឹងបំផុតដែលត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការសម្រាប់លីគកំពូលកម្ពុជា និងការប្រកួតផ្សេងទៀតដែលស្ថិតនៅក្រោមយុត្តាធិការរបស់ CPL ។ ក្រុមទទួលបាន ៣ពិន្ទុសម្រាប់ការឈ្នះ, ១ពិន្ទុសម្រាប់ការស្មើ, គ្មានពិន្ទុណាមួយត្រូវបានផ្តល់សម្រាប់ការចាញ់នោះទេ ។ ក្រុម​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ថ្នាក់​ដោយ​ពិន្ទុ​សរុប (Total points) បន្ទាប់​មក​ភាព​ខុស​គ្នា​នៃ​ការ​ស៊ុត​បាល់​បញ្ចូល​ទី ឬ គ្រាប់បាល់វិនិច្ឆ័យ (Goal differential) បន្ទាប់មកចំនួនគ្រាប់បាល់បញ្ចូលទី (Goals scored) ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃរដូវកាលនីមួយៗ ក្លឹបដែលមានពិន្ទុច្រើនជាងគេគឺគ្រងជើងឯកលីគ ប្រសិនបើពិន្ទុ ខុសគ្នានៃគ្រាប់បាល់ស៊ុតបញ្ចូលទី ហើយលទ្ធផលនាំមុខរវាងក្រុមស្មើគ្នា កំណត់ត្រា លទ្ធផលទៅមក (Head-to-head results) រវាងក្រុមត្រូវបានប្រើប្រាស់ ហើយបន្តដោយកំណត់ត្រាលេងដោយយុត្តិធម៌ប្រសើរជាងមុន ក្លឹបទាំងអស់នឹងត្រូវលេងក្នុងទម្រង់វិលជុំ ២លើក (ម្ចាស់ផ្ទះ និង ក្រៅដី) ដោយស្មើនិង ២៦៤ប្រកួត សម្រាប់រដូវកាល 2022 នេះ ។

### តារាងនៃទម្រង់លីគ ២០២២ 
**Table of league forms 2022**

## អំពីក្លឹប រដូវកាល ២០២២ 
**About Clubs 2022 season**

ក្លឹបចំនួន ១២ ខាងក្រោមកំពុងប្រកួតប្រជែងក្នុងលីគកម្ពុជាលំដាប់ទី២ នារដូវកាលឆ្នាំ ២០២២ នេះ ។

## ជើងឯក កម្ពុជាលីគទី២ 
**Cambodia League 2 Championship**

## កំណត់ត្រា ក្លឹបឈ្នះពាន 
**Record Club Winning**

## មើលផងដែរ 
**See also**

* ទីផ្សារដោះដូរកីឡាករកម្ពុជា
* លីគកំពូលកម្ពុជា
* ពានសម្ដេច ហ៊ុនសែន
* ពានកំពូល ជើងឯកកម្ពុជា
* ពានក្រុម ជើងឯកកម្ពុជា
* កម្ពុជាលីគ២ ២០២២

## ឯកសារយោង
ចន

**ចន** អាចសំដៅលើ៖
* ចន អេហ្វ កេណេឌី
* ចន វ៉នណុក
* ចន ចងគុក
* ចន វិសាល
* ចន ឡុក
គឹម

**គឹម** អាចសំដៅលើ៖
* គឹម សាង
* គឹម សុផាត
* គឹម តុក​ចើង
កែវ (អសង្ស័យកម្ម)

**កែវ**អាចសំដៅលើ៖
* កែវ ច័ន្ទបូរណ៍
* កែវ សារ៉ាត់
* កែវ មាស
ឈិន

**ឈិន** អាចសំដៅលើ៖
* ឈិន ឈឿន
* ឈិន ឈុនឡុង
* ប៊ិន ឈិន
* បរិញ្ញា ឈិន សីហា
* ឈិន ឡុង
ឌួង

**ឌួង** អាចសំដៅលើ៖
* ឌួង ចក្រ
* នួន ឌួង
* វិថី នួន ឌួង
ប៊ុន

**ប៊ុន**អាចសំដៅលើ៖
* ប៊ុន កេននី
* ប៊ុន រ៉ានី
* ប៊ុន អ៊ុម
មាស (អសង្ស័យកម្ម)

**មាស**អាចសំដៅលើ៖
* មាស មេត្រី
* មាស សុខសោភា
* មាស សាម៉ន
* កែវ មាស
* មាស ហុកសេង
ម៉ៅ

**ម៉ៅ**អាចសំដៅលើ៖
* យាយ ម៉ៅ
* ម៉ៅ សេទុង
* ម៉ៅ សំណាង
* សាន ម៉ៅ
* ម៉ៅ អាយុទ្ធ
* ម៉ៅ សារ៉េត
* ម៉ៅ វ៉ាន់ឆៃ
អ៊ុរស៊ូឡា វ៉នដឺឡេយិន

**អ៊ុរស៊ូឡា ហ្គឺរទ្រុដ វ៉នដឺឡេយិន** ឬ **អាល់ប្រេឆ** កើតថ្ងៃទី៨ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៨) គឺជាអ្នកនយោបាយអាល្លឺម៉ង់ ដែលបានបម្រើការជាប្រធានទី១៣នៃគណៈកម្មការអឺរ៉ុប ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៩។ លោកស្រីបានបម្រើការនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ ចន្លោះឆ្នាំ២០០៥ និង២០១៩ ដោយកាន់តំណែងជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរបស់លោកស្រី អេនជេឡា មឺគែល ដែលថ្មីៗនេះជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ។ លោកស្រី គឺជាសមាជិកនៃសហភាពប្រជាធិបតេយ្យគ្រិស្តសាសនាកណ្តាល (CDU) និងសមភាគីសហភាពអឺរ៉ុបរបស់ខ្លួន គឺ គណបក្សប្រជាជនអឺរ៉ុប (EPP)។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ម៉ៃឃើល

**ម៉ៃឃើល**អាចសំដៅលើ៖
* ម៉ៃឃើល ហ្វារ៉ាដេយ
* ម៉ៃឃើល ចាកសាន់
* ម៉ៃឃើល វីកឃឺវី
ផល

**ផល**អាចសំដៅលើ៖
* អ្នកព្រះនាង ផល ទិព្វ សុវណ្ណ
* ផល ទិត
អេប៊ីអេស-ស៊ីប៊ីអេន

**អេប៊ីអេស-ស៊ីប៊ីអេន** () គឺជាសាជីវកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយហ្វីលីពីនដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1946 ។ វាមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងកេហ្សុន។

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមហ៊ុន​ហ្វីលីពីន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ហ្វីលីពីន
ហ្វ្រេង្

**ហ្វ្រេង្ស**អាចសំដៅលើ៖
* ហ្វ្រេង្ស កាហ្កា
* ហ្វ្រេង្ស ផ្លយរ៉ាយស៍
ក្រុមហ៊ុនផ្សព្វផ្សាយអាមេរិច

**ក្រុមហ៊ុនផ្សព្វផ្សាយអាមេរិច** () ឬ **អេប៊ីស៊ី** () គឺជាបណ្តាញទូរទស្សន៍អាមេរិកមួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1943 ។ វាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ The Walt Disney Company ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
ស៊ីប៊ីអេស

**ស៊ីប៊ីអេស** () គឺជាបណ្តាញវិទ្យុ និងទូរទស្សន៍របស់អាមេរិកដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1926។ វាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ Paramount Global ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
អេនប៊ីស៊ី

**ក្រុមហ៊ុនផ្សព្វផ្សាយជាតិ** () ឬ **អេនប៊ីស៊ី** () គឺជាវិទ្យុ និងទូរទស្សន៍អាមេរិក ដែលគ្រប់គ្រងដោយ NBCUniversal ដែលជាផ្នែកមួយរបស់ Comcast ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1926 ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ

**ហ្វកក្រុមហ៊ុនផ្សាយ** () ឬ **ហ្វក** () គឺជាបណ្តាញទូរទស្សន៍អាមេរិក ដែលគ្រប់គ្រងដោយ Fox Corporation ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី 9 ខែតុលាឆ្នាំ 1986 ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
ស៊ីអេនអេន

**បណ្តាញព័ត៌មានខ្សែកាប** () ឬ **ស៊ីអេនអេន** () គឺជាប៉ុស្តិ៍ព័ត៌មានខ្សែកាបរបស់អាមេរិកដែលគ្រប់គ្រងដោយ Warner Bros. Discovery ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1980 ដោយ Ted Turner ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
កំណត់ហេតុប្រចាំថ្ងៃរបស់មីកា

***កំណត់ហេតុប្រចាំថ្ងៃរបស់មីកា*** () គឺជារឿងភាគទូរទស្សន៍ដែលមានចលនា នៅមតេយ្យសិក្សារបស់ប្រេស៊ីលដោយ Elizabeth Mendes និង Josep Vicina ។ កម្មវិធីនេះបានចាក់ផ្សាយជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី ៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៥។

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបថ្លុកប្រេស៊ីល
ប៉ុស្តិ៍ឌីសនីយ៍

**ប៉ុស្តិ៍ឌីសនីយ៍** () គឺជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ខ្សែកាបរបស់អាមេរិកដែលគ្រប់គ្រងដោយដឹ វ៉លត៍ ឌីសនីយ៍ ។ វាត្រូវបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី 18 ខែមេសាឆ្នាំ 1983 ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
ហិនរី

**ហិនរី**អាចសំដៅលើ៖
* ចូសេហ្វ ហិនរី
* ហិនរី វីលសុន
* ហិនរី រ៉េម៉ុន
Borgward

**Borgward** គឺជាក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តអាល្លឺម៉ង់ដែលត្រូវបានបង្កើតនៅក្នុង 1919 ដោយលោក Carl Borgward។ ក្រុមហ៊ុនបានសហការជាមួយក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តចំនួន 3 ផ្សេងទៀត ដែលជាក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ខ្លួនគឺហាន់សា, ហ្គោលីយ៉ាតនិងលូយឌ។ ម៉ូដែលដំបូងរបស់វាគឺប្លីតហ្សខាររេណ។ នៅក្នុង 1937 Borgward បានផលិត Borgward 2000 និងនៅឆ្នាំ 1939 Borgward 2300។ នៅក្នុង 1954 ក្រុមហ៊ុនបានបើកដំណើរការ Borgward អ៊ីសាប៊ែលឡាដែលត្រូវបានផលិតជារថយន្តសេដាន់, ស្ថានីយ៍-វ៉ាហ្ហ្គន, គូប៉េ, បំលែងបាន និងភីកអាប់។ នៅក្នុង 1959 ក្រុមហ៊ុនបានផលិតម៉ូដែលចុងក្រោយរបស់ខ្លួនគឺ P100 ដែលជារថយន្ត 4-ទ្វារសេដាន់ជាមួយនឹងការព្យួរខ្យល់។ ក្រុមហ៊ុននេះបានក្ស័យធននៅក្នុង 1963 ហើយបានបញ្ឈប់ការផលិតរបស់ខ្លួនជាម៉ាករថយន្ត។ នៅក្នុង 2015 វាត្រូវបានប្រកាសថាក្រុមហ៊ុននឹងត្រូវបានរស់ឡើងវិញចាប់តាំងពីវាទទួលបានជោគជ័យដ៏អស្ចារ្យនៅក្នុងសតវត្សទី 20 ហើយចង់ប្រកួតប្រជែងជាមួយគូប្រជែងផ្សេងទៀតដូចជាមឺរសេដេសបេនហ្សនិង Porsche ដូចជាវាប្រកួតប្រជែងពួកគេក្នុងយុគសម័យមាស។ ក្រុមហ៊ុនបានចាប់ផ្តើមសហការជាមួយក្រុមហ៊ុនបាអ៊ីកក្រុមនិងក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ខ្លួនហ្វូតុនម៉ូទ័រ។ នៅក្នុង 2015 វាបានចាប់ផ្តើមផលិតរថយន្តប្រភេទ SUV ជាពិសេសគឺ Borgward BX5 និង Borgward BX7។ 

## ឯកសារយោង
ប៉ុស្តិ៍​តុក្កតា

**ប៉ុស្តិ៍​តុក្កតា** () គឺជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ខ្សែកាបរបស់អាមេរិកដែលគ្រប់គ្រងដោយ Warner Bros. Discovery ។ វាត្រូវបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី 1 ខែតុលាឆ្នាំ 1992 ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
តេលេវីសា

**តេលេវីសា** () គឺជាក្រុមហ៊ុនប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយម៉ិកស៊ិក វាគឺជាក្រុមហ៊ុនដ៏ធំបំផុតមួយនៅអាមេរិកឡាទីន និងពិភពលោកដែលនិយាយភាសាអេស្ប៉ាញ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1973 ។ ក្រុមហ៊ុននេះមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងម៉ិកស៊ិក។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅម៉ិកស៊ិក
តេលេម៉ុនដូ

**តេលេម៉ុនដូ** () គឺជាស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ជាភាសាអេស្ប៉ាញរបស់អាមេរិកដែលគ្រប់គ្រងដោយ NBCUniversal ដែលជាផ្នែកនៃ Comcast ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1984 ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
គិត

ការគិតជាប្រតិកម្មផ្លូវចិត្ត​ដែលមានគោលគំនិតជាក់លាក់។ ប្រតិកម្មនេះកើតចេញពីបញ្ហា ដែលត្រូវដោះស្រាយ ហើយការដោះស្រាយបញ្ហនោះ គឺត្រូវពឹងផ្អែកលើអរូបី និងសញ្ញាណជាច្រើន។ ទីបំផុតការគិតបញ្ចប់ដោយការសរុបលទ្ធផលនៅទីបញ្ជប់។ ការគិតនឹងកើតនៅពេលមានភាពស្មុគស្មាញ ឆ្ងល់ ឬកើតមានភាពទាល់ច្រកក្នុងបញ្ហា និងភាពមិនអស់សង័្សយក្នុងចិត្ត។ ក្រោយពីនោះទើបមានប្រតិកម្មផ្សេងៗ ដើម្បីស្វែងរកវិធីដោះស្រាយបញ្ហា ឬបំបាត់អ្វី ដែលនាំឱ្យកើតមានមន្ទិលនោះ។​ ការគិតជាវិធីសាស្រ្ត ដែលមានសញ្ញាណ ឬរូបភាពនៃវត្ថុ ឬស្ថានការណ៍ផ្សេងៗ ស្តែងឡើងក្នុងគោលគំនិត ឬចិត្តគំនិត។

## ឯកសារយោង
Ma Yashu

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ទីវី អាសតេកា

**ទីវី អាសតេកា** () គឺជាក្រុមហ៊ុនប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយម៉ិកស៊ិកដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ Grupo Salinas ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1993 ដោយ Ricardo Salinas Pliego ។ វាជាក្រុមហ៊ុនប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយធំជាងគេទីពីរនៅម៉ិកស៊ិកបន្ទាប់ពីក្រុមហ៊ុន Televisa ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅម៉ិកស៊ិក
ទីវី គ្លូបូ

**ទីវី គ្លូបូ** () គឺជាស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ប្រេស៊ីលដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ Grupo Globo ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1965 ដោយ Roberto Marinho ។ វាជាស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោកនៅពីក្រោយ ABC និងជាអ្នកផលិតរឿងល្ខោនស្បែកធំជាងគេ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍នៅប្រេស៊ីល
ធីវី ហ្វាអ៊ីប៊

**ធីវី ហ្វាអ៊ីប៊** () គឺជាបណ្តាញទូរទស្សន៍ និងវិទ្យុហ្វីលីពីន ដែលគ្រប់គ្រងដោយ MediaQuest Holdings ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី 19 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1960 ដោយ Chino Roces ។

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមហ៊ុន​ហ្វីលីពីន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ហ្វីលីពីន
នរោត្តម ផាង៉ាម

**សម្តេចព្រះរាជអយ្យិកាខត្តិយកល្យាណរាជសុដាភគវត្តី នរោត្តម ព្ងាង៉ាម** (គសឆ្នាំ ១៨៧៤ - គសឆ្នាំ ១៩៤៤) ជាព្រះរាជធីតានរោត្តម បរមទេវតា (អង្គវតី)និង ព្រះនាងចាមសុជាតិបុប្ផានារីនួន ជាព្រះមាតានៃព្រះបាទសម្ដេចនរោត្តមសុរាម្រិត ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ហើយជាសម្ដេចព្រះរាជអយ្យិកា (លោកយាយ) នៃព្រះបាទសម្ដេចនរោត្តមសីហនុ និងជាសម្ដេចព្រះមហយ្យកា (យាយទួត) នៃព្រះបាទសម្ដេចនរោត្តមសីហមុនី  ។ 

ព្រះអង្គ ព្រះប្រសូតនៅគសឆ្នាំ ១៨៧៤ នារាជធានីភ្នំពេញ ទ្រង់ជាព្រះរាជបុត្រី នៃព្រះករុណា ព្រះបាទនរោត្តម បរមទេវតា (អង្គវតី) និងព្រះនាងចាមសុជាតិបុប្ផានារីនួន ។  ព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកជាមួយនឹងសម្តេចក្រុមព្រះវរចក្ររណឬទ្ធិនរោត្តម សុធារស ព្រះអង្គមានព្រះនាមថា **ព្រះរាជអយ្យិកាខត្តិយកល្យារាជាសុដាវតីនរោត្តមព្ងាងាម** និងមានព្រះបុត្រាបុត្រីចំនួន៥ព្រះអង្គជាមួយនឹងសម្តេចក្រុមព្រះវរចក្ររណឬទ្ធិនរោត្តម សុធារស គឺ

* ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី ស៊ីសុវត្ថិ មុនីកូស្សម៉ា ប្រសូតឆ្នាំ១៩៦០

* ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី ស៊ីសុវត្ថិ កល្យាណទេវី ប្រសូតឆ្នាំ១៩៦១

*អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី នរោត្តម ចាន់ស៊ីតា ប្រសូតឆ្នាំ១៩៦៥

*ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ ជីវ័ន្តណារិទ្ធ ប្រសូតឆ្នាំ១៩៦៨

*ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ វីជ្ជរ៉ាវុឌ្ឍ ប្រសូតឆ្នាំ១៩៧៨។

សម្តេចព្រះរាជអយ្យិកាខត្តិយកល្យាណរាជសុដាភគវត្តី នរោត្តម ផាង៉ាម សោយព្រះទិវង្គត នាគសឆ្នាំ ១៩៤៤ 

## ឯកសារយោង
## សូមមើលផងដែរ
* បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា 
* វីរនារីខ្មែរ 
* វីរក្សត្រខ្មែរ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សនរោត្តម
អក្សរព្រាហ្មី

**អក្សរព្រាហ្មី** គឺជាប្រព័ន្ធសរសេរអក្សរដ៏ចំណាស់បំផុតមួយនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ហើយវាត្រូវបានត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅប្រហែលសតវត្សទី៣ មុនគ.ស។ អក្សរនេះត្រូវបានគេប្រើដើម្បីសរសេរភាសាផ្សេងៗ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​បុរាណ រួម​មាន​សំស្រ្កឹត ប្រាគ្រីត និង​បាលី។ អក្សរព្រាហ្មីមានសំណុំនៃនិមិត្តសញ្ញា ដែលនីមួយៗតំណាងឱ្យព្យាង្គ ឬសំឡេងនៃព្យញ្ជនៈ។  និមិត្តសញ្ញាទាំងនេះត្រូវបានរៀបចំសរសេរចេញពីឆ្វេងទៅស្តាំ ដោយគ្មានចន្លោះរវាងពាក្យ។ ជាយូរៗទៅ អក្សរនេះបានវិវត្តទៅជាអក្សរតាមតំបន់ផ្សេងៗ ដូចជាអក្សរទេវនាគរី ដែលប្រើសម្រាប់សរសេរសំស្រ្កឹត និងព្រហ្មញ្ញសាសនាជាដើម។អក្សរនេះគេលែងប្រើទៀតហើយ ប៉ុន្តែអក្សរមួយនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាបុព្វបុរសដ៏សំខាន់នៃប្រព័ន្ធសរសេរជាច្រើនដែលប្រើនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍សព្វថ្ងៃនេះ។ កេរដំណែលរបស់វាអាចត្រូវបានគេមើលឃើញនៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ជាច្រើនដែលបានវិវត្តន៍ពីវា ក៏ដូចជានៅក្នុងអក្សរសាស្ត្រ និងប្រពៃណីវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែបនៃឧបទ្វីបនេះ។ 
រូបភាពតូច|សិលាចារឹកសសរព្រាហ្មីនៅសរៈណាថ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរ
Data compression

នៅក្នុងបរិបទនៃ ការបញ្ជូនទិន្នន័យ វាត្រូវបានគេហៅថាកូដប្រភព៖ ការអ៊ិនកូដត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រភពនៃទិន្នន័យ មុនពេលដែលវាត្រូវបានរក្សាទុក ឬបញ្ជូន។ ការសរសេរកូដប្រភពមិនគួរត្រូវបានច្រឡំជាមួយ ការសរសេរកូដឆានែល សម្រាប់ការរកឃើញកំហុស និងការកែតម្រូវឬ ការសរសេរកូដបន្ទាត់ មធ្យោបាយសម្រាប់ការគូសផែនទីទិន្នន័យនៅលើសញ្ញា។

ការបង្ហាប់មានប្រយោជន៍ព្រោះវាកាត់បន្ថយធនធានដែលត្រូវការដើម្បីរក្សាទុក និងបញ្ជូនទិន្នន័យ។
ពាក្យកម្ចី

**ពាក្យកម្ចី** គឺជាពាក្យដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងពាក្យនៃភាសាមួយទៀត ។ ឬ ពាក្យកម្ចី អាចមានទំនាក់ទំនងតាមរយៈ វប្បធម៌ សាសនា ពាណិជ្ជកម្ម សង្គ្រាម នយោបាយជាដើម។ នៅលើពិភពលោកយើងនេះ ជាតិសាសន៍នីមួយៗតែងតែមានវប្បធម៌អរិយធម៌ទំនាក់ទំនងគ្នាដូចជាភាសាជាដើម ប្រទេសនីមួយៗដែលមានព្រំដែនជាប់គ្នា ឬ ប្រទេសណាមួយដែលមានឥទ្ធិពលលើប្រទេសមួយទៀត តែងតែផ្សព្វផ្សាយនូវវប្បធម៌អរិយធម៌របស់ខ្លួនទៅឲ្យជាតិសាសន៍មួយទៀត ឧទាហរណ៍ដូចជា ប្រទេសកម្ពុជាមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេសសៀមនិងយួន តែងតែមានឥទ្ធិពលភាសារបស់ខ្លួនមកលើភាសាខ្មែរ ឧទាហរណ៍: **ពាក្យដែលខ្មែរកម្ចីពាក្យសៀម** កាលពីក្នុងបុរាណសម័យព្រេងនាយ, ដោយសារប្រទេសមានព្រំដែនជាប់គ្នា, ខ្មែរនិងសៀម ធ្លាប់តែទៅមកប្រាស្រ័យរកគ្នា, ជនជាតិទាំងពីរនេះ ក៏តែងតែយកសម្ដីគ្នា ពីជាតិមួយទៅជាតិមួយទៅប្រើឬយកមកប្រើពុំប្រកែប្រកាន់អ្វីឡើយមានដូចជា តឹក, តាខេ, មហោរី,សន្លប់,អង្វរ,ហោ,ទីនាំំង,សង,សង់ខ្យា(សរសេរជា:ស័ងខយ៉ា) , ក្លងខែក, រំខាន, ហោណាំង,សម,កាពិ,ម៉ត,សៅហ្មង,សួន...។ **ពាក្យដែលខ្មែរកម្ចីពីយួន** មានដូចជា សឿង, ញ៉ាក, ដ, ឆៀក,មឹក...។  ខ្មែរបានទទួលនូវឥទ្ធិពលសាសនាឥណ្ឌាដែលមានដូចជាព្រះពុទ្ធសាសនា និង ព្រហ្មញ្ញាសាសនា ដូច្នេះខ្មែរបានកម្ចីពាក្យបាលីសំស្ក្រឹតភាគច្រើននៃពាក្យបាលី-សំស្ក្រឹត ដូចជាពាក្យ  ប្រទេស,វត្ត,វិហារ,អក្សរ,អប្សរ,កវី,កោដិ,ព្រាហ្មណ៍,មហោស្រព,តន្ត្រី,សម័យ,អនាគត,ប្រសើរ,ទ្រព្យ,សុរិយ...។ ពាក្យសំស្ក្រឹតសុទ្ធ ដូចជា ហោរា , វរ្ម័ន...។ ពាក្យបាលីសុទ្ធ ដូចជា កតវេទី,កតញ្ញុតា,កតិកា...។ ប្រទេសខ្មែរបានស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមនិយមបារាំងចាប់តាំងពីពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៩មក ពាក្យខ្មែរមួយចំនួនត្រូវបានកម្ចីពីពាក្យនៃភាសាបារាំងដូចជាពាក្យ កៅស៊ូ,ប៉ែល,អំពូល...។ ពាក្យនៃភាសាអង់គ្លេសត្រូវបានខ្មែរកម្ចីមានដូចជាពាក្យ កុំព្យូទ័រ ...។ ពាក្យចិនមួយចំនួនក៏បានកម្ចីដោយប្រើប្រាស់ក្នុងភាសាខ្មែរដូចជាពាក្យ ចុងភៅ (ពាក្យ:ភៅ ជាពាក្យចិន) គុយទាវ (ពាក់:គុយ ពាក្យខ្មែរពាក្យ:ទាវ ជាពាក្យចិន អានថា:ធៀវ) ខោ ... ។ ប្រទេសខ្មែរក៏មានវប្បធម៌អរិយធម៌ផ្ទាល់ខ្លួនក៏បានសាយភាយនៅភាសារបស់ខ្លួននៅប្រទេសក្បែរខាងរបស់ខ្លួនដូចជាប្រទេសថៃលាវឱ្យជាតិសាសន៍ទាំងពីរនេះកម្ចីលើភាសាខ្មែរ ដូចជាពាក្យ កើត,ក្រុង,កន្ត្រៃ,សារាយ,ខ្ទម,ឆ្លាត<ឈ្លាស,កំំំណើត,កំណត់,ដោយ,ច្បាប់,ទិតៀន<តំណះ,ខ្នែង,ខែ,សំំខាន់,សំរាប់,នាង,បំំំពេញ,ចំនួន...។ 

## កម្ចី 
•ពាក្យខ្មែរកម្ចីសៀម

•ពាក្យខ្មែរកម្ចីបាលីសំស្ក្រឹត 

## ឯកសារយោង
កែវថតតេឡេ

កែវភ្នែក telephoto គឺជាប្រភេទនៃប្រព័ន្ធអុបទិកដែលមានចំណុចផ្តោតធំ ដែលប្រវែងរាងកាយនៃប្រព័ន្ធអុបទិកគឺតិចជាងប្រវែង focal របស់វា។ អចលន ទ្រព្យ នេះ ត្រូវ បាន ទទួល ក្នុង ចំណោម រឿង ផ្សេង ទៀត ដោយ ការ ផ្សំ គ្នា នៃ កញ្ចក់ ដែល បង្កើន របៀប ដែល ពន្លឺ អុបទិក ធ្វើ ដំណើរ ឆ្លង កាត់ រចនា សម្ព័ន្ធ រាង កាយ តូច ជាង នេះ ។ មុំ នៃ ទិដ្ឋភាព និង ផល ប៉ះ ពាល់ ផ្សេង ទៀត នៃ កញ្ចក់ ផ្តោត ធំ គឺ ដូច គ្នា សម្រាប់ កញ្ចក់ telephoto សម្រាប់ កញ្ចក់ ដូច គ្នា ដែល មាន ប្រវែង ហ្វូកាល់ ដូច គ្នា ។

## រចនា សម្ព័ន្ធ 
មិន ដូច ជា កញ្ចក់ telephoto ទេ ព្រោះ ប្រវែង focal នីមួយៗ ដែល ជា កញ្ចក់ សាមញ្ញ បង្កើត ឡើង ដោយ កញ្ចក់ តែ មួយ ។ ដើម្បី ផ្ដោត វត្ថុ នៅ ចម្ងាយ ដ៏ ធំ មួយ ចម្ងាយ រវាង កញ្ចក់ តែ មួយ និង យន្តហោះ ហ្វូល របស់ ម៉ាស៊ីន ថត (កន្លែង ដែល ខ្សែ ភាព យន្ត ឬ ឧបករណ៍ ស្ទង់ របស់ ម៉ាស៊ីន ថត) ត្រូវ តែ លៃ តម្រូវ ទៅ នឹង ចម្ងាយ ហ្វូកាល់ ។ ឧទាហរណ៍ សម្រាប់ ប្រវែង មាត្រដ្ឋាន ៥០០ មម ចម្ងាយ រវាង កញ្ចក់ និង យន្ដហោះ ហ្វូល មាន ទំហំ ៥០០ មម ។ ពេល ប្រវែង មាត្រដ្ឋាន កើន ឡើង ប្រវែង រាងកាយ ក៏ តម្រូវ ឲ្យ កើន ឡើង ផង ដែរ ដូច្នេះ ការ ប្រើ កញ្ចក់ សាមញ្ញ បែប នេះ ក្លាយ ជា កម្រាស់ ។

ប៉ុន្តែ កញ្ចក់ សាមញ្ញ បែប នេះ មិន មែន ជា កញ្ចក់ ទូរគមនាគមន៍ ទេ មិន ថា ប្រវែង ហ្វូកាល់ មាន ទំហំ ធំ ប៉ុណ្ណា ទេ កញ្ចក់ ទាំង នេះ ត្រូវ បាន គេ ស្គាល់ ថា ជា កញ្ចក់ ហ្វូកាល់ វែង ។ ខណៈ ពេល ដែល នៅ ក្នុង កញ្ចក់ ធម្មតា យន្ត ហោះ ចម្បង គឺ នៅ ក្នុង រចនា សម្ព័ន្ធ នៅ ក្នុង កញ្ចក់ telephoto យន្ត ហោះ សំខាន់ គឺ នៅ ខាង ក្រៅ វា ។

កញ្ចក់ telephoto មាន កញ្ចក់ ខាង ក្រៅ ដែល មាន ប្រវែង ហ្វូកាល់ តូច បើ ប្រៀប ធៀប ទៅ នឹង កញ្ចក់ ធម្មតា ហើយ បន្ទាប់ មក កញ្ចក់ មួយ ផ្សេង ទៀត នៅ ជិត អេក្រង់ ឬ ឧបករណ៍ ចាប់ ដែល ពង្រីក កុង ពន្លឺ ដើម្បី វា ហាក់ ដូច ជា កុង បាន មក ពី កញ្ចក់ ដែល មាន ប្រវែង ហ្វូកាល់ ធំ ជាង នេះ ។ រចនា សម្ព័ន្ធ មូលដ្ឋាន នៃ កញ្ចក់ telephoto មាន កញ្ចក់ ខាង ក្រៅ វិជ្ជមាន ( កណ្តាល ) ដែល មាន ប្រវែង មាត្រដ្ឋាន ខ្លី ជាង ប្រវែង មាត្រដ្ឋាន ដែល មាន ប្រសិទ្ធិ ភាព នៃ ប្រព័ន្ធ ។ កញ្ចក់ទីពីរគឺជាកញ្ចក់អវិជ្ជមាន។
សៀរ៉ា ណេវ៉ាដា (សហរដ្ឋអាមេរិក)

ភាគ ច្រើន នៃ ប្រទេស សៀរ៉ា ណេវ៉ាដា មាន ការ រឹត បន្តឹង ឬ ការ ហាម ឃាត់ យ៉ាង ទូលំទូលាយ ទៅ លើ ការ អភិវឌ្ឍន៍ ។ ប្រព័ន្ធ ស្មុគស្មាញ នៃ ព្រៃ ជាតិ ឧទ្យាន ជាតិ ឧទ្យាន ជាតិ រុក្ខាវ័ន និង តំបន់ អេកូឡូស៊ី បាន ធ្វើ ឲ្យ អាច កេង ប្រវ័ញ្ច ដី របស់ ខេត្តមណ្ឌលគិរី ណេវ៉ាដា បាន។ តំបន់ ទាំង នេះ ត្រូវ បាន គ្រប់ គ្រង រួម គ្នា ដោយ សេវា ព្រៃ ការិយាល័យ គ្រប់ គ្រង ដីធ្លី និង សេវា ឧទ្យាន ជាតិ ។

## ឈ្មោះជ្រលងភ្នំ
ទន្លេ

**ទន្លេ** គឺជាផ្លូវទឹកធំហូរចុះពីភ្នំ និងធ្នារទឹកផ្សេងៗ ប្រជុំមូលមកហូរចេញទៅសមុទ្រ ទឹកទន្លេបានបង្កើតបានជាបណ្ដាញនៅលើដី ដែលគេហៅបណ្ដាញខ្សែទឹកនិងទន្លេថា **ប្រព័ន្ធទន្លេ** វាហូរនៅក្នុងតំបន់ទឹកលិច។ ទន្លេគឺជាកន្លែងស្ដុកទុកទឹកសាបធម្មជាតិដ៏ធំ ដែលហូរចុះពីភ្នំ ជាធម្មតាពីភ្នំទៅសមុទ្រ ឬចូលទៅក្នុងបឹង ឬទឹកផ្សេងទៀត។  ទន្លេអាចត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយទឹកភ្លៀង ព្រិលរលាយ ឬប្រភពទឹកក្រោមដី ។ ទន្លេអាចប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងក្នុងទំហំ ទទឹង និងជម្រៅ ហើយវាដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការរៀបចំទេសភាព ការផ្តល់ទឹកសម្រាប់ផឹក ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត និងឧស្សាហកម្ម និងគាំទ្រដល់អាយុជីវិតរុក្ខជាតិ និងសត្វជាច្រើន។ ទន្លេជាច្រើនក៏ជាកន្លែងសម្គាល់វប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់ផងដែរ ហើយបានដើរតួនាទីក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍អរិយធម៌របស់មនុស្ស។ ទឹកមានអត្ថប្រយោជន៍ដ៏ច្រើនលើសលប់ក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សដូចជា កសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម ថាមពល គមនាគមន៍ ទេសចរណ៍ជាដើម។រូបភាពតូច|ព្រៃកោងកាងនៅមាត់បឹងទន្លេសាប ភូមិកំពង់ភ្លុក ប្រទេសកម្ពុជា
រូបភាពតូច|បឹងទន្លេសាបនៅភូមិកំពង់ភ្លុក 

## ឯកសារយោង
យន្តហោះ

**យន្តហោះ** គឺជាយានជំនិះដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីហោះហើរទៅតាមអាកាស មានយន្តហោះជាច្រើនប្រភេទ រួមទាំង យន្តហោះ ឧទ្ធម្ភាគចក្រ ប៉ាឡុង។ល។ ជាធម្មតា យន្តហោះត្រូវបានបំពាក់ដោយគ្រឿងម៉ាស៊ីន ។ យន្តហោះគឺជាប្រភេទយន្តហោះដឹកជញ្ជូនទូទៅបំផុត ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់គោលបំណងជាច្រើន រួមទាំងការធ្វើដំណើរតាមផ្លូវអាកាស ប្រតិបត្តិការយោធា និងការដឹកជញ្ជូនជាឯកជន។ ជាធម្មតាត្រូវបានបំពាក់ដោយម៉ាស៊ីនយន្តហោះ ឬម៉ាស៊ីនរុញ ហើយអាចមានទំហំចាប់ពីយន្តហោះម៉ាស៊ីនតែមួយតូចរហូតដល់យន្តហោះពាណិជ្ជកម្មធំ។រូបភាពតូច|យន្តហោះកម្ពុជាដោយក្រុមហ៊ុមខេមបូឌាអែម
នៅពេលចាប់ផ្ដើមឡើង និងនៅពេលចុះ យន្តហោះត្រូវប៉ះជាមួយនឹងបរិយាកាសក្រាស់ៗដែលនៅជិតផែនដីបំផុត ដូច្នេះវាចាំបាច់វាត្រូវប្រើកម្លាំងថាមពលខ្លាំង ដើម្បីឡើងឱ្យផុតផ្ទៃពពក ឬចុះឱ្យដល់ដី ទើបធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីនរបស់វាមានលក្ខណៈដំឡើងសំឡេង និងកម្លាំងរោទ៍ខ្លាំង។យន្តហោះត្រូវហោះហើរក្នុងរយៈកម្ពស់ខ្ពស់បំផុត គឺប្រហែលជាង១១ គីឡូម៉ែត្រពីដី។ ការហោះហើរនៅកម្ពស់បែបនេះ គឺដោយសារមូលហេតុចំនួន៣ រួមមាន៖ ការសន្សំសំចៃប្រេងសាំង បង្កើនល្បឿន និងការគេចចេញពីឧបសគ្គអាក្រក់ដែលកើតមានឡើង។ នៅពេលយន្តហោះហោះហើរក្នុងរយៈកម្ពស់ខ្ពស់ផុតពីពពក វាមិនចាំបាច់ប្រើប្រាស់ថាមពលម៉ាស៊ីនខ្លាំងនោះឡើយ មានន័យថា នៅពេលវាហោះឡើងដល់រយៈកម្ពស់ជាង១០ គីឡូម៉ែត្រផុតពីផ្ទៃពពកហើយ នោះវានឹងគ្មានឧបសគ្គមករំខានធ្វើឱ្យយន្តហោះប្រឹងដំឡើងថាមពល និងចំណាយប្រេងសាំងច្រើននោះឡើយ។ នៅតំបន់ខាងលើផ្ទៃពពកនេះទៀតសោតក៏មិនសូវមានខ្យល់បោកបក់ខ្លាំងដែរ ដែលស្ថានភាពនេះគឺពិតជាល្អណាស់សម្រាប់ធ្វើឱ្យយន្តហោះហោះហើរបានក្នុងល្បឿនលឿន។ ជាមធ្យមវាអាចហោះបានល្បឿន ១,០០០ គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោងឯណោះ។ មូលហេតុចម្បងមួយទៀត គឺការជៀសពីគ្រោះថ្នាក់ដោយសារធម្មជាតិ ដូចជា ខ្យល់ព្យុះ ដុំពពកក្រាស់ៗ ភ្នំខ្ពស់ៗ និងបក្សីធំៗជាដើម។ ត្រង់់ចំណុចនេះ លោកអ្នកប្រហែលជាបានដឹងហើយថា យន្តហោះភាគច្រើនមានគ្រោះថ្នាក់នៅក្នុងកំលុងពេលចាប់ផ្ដើមឡើង និងពេលចុះ។ 

## សូមមើលផងដែរ 
• ការហោះហើរ 

• ប៉ាឡុង 

• ពពក

## ឯកសារយោង 
*
រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ

រូបភាពតូច|រដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសនីមួយៗឆ្នាំ២០២១
**រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ** គឺជាទម្រង់នៃរដ្ឋាភិបាលដែលព្រះមហាក្សត្រដើរតួជាប្រមុខរដ្ឋក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ អំណាចរបស់ព្រះមហាក្សត្រត្រូវបានកំណត់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលកំណត់វិសាលភាពនៃអំណាចរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ហើយជាធម្មតាបង្កើតប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យ និងតុល្យភាពដែលរារាំងព្រះមហាក្សត្រមិនឱ្យធ្វើសកម្មភាពឯកតោភាគី ឬតាមតែអំពើចិត្ត។ របបរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញមានន័យថា មហាក្សត្រសោយរាជ្យគ្រាន់តែជានិម្មិតរូប គ្មានកាន់អំណាចអ្វីទាំងអស់។ ឯអំនាចពិតប្រាកដស្ថិតនៅក្នុងកណ្តាប់ដៃសភា(នីតិបញ្ញត្តិ)។ រាជរដ្ឋាភិបាល(នីតិប្រតិបត្តិ) តុលាការ(ឯករាជ្យក្នុងការកាត់ក្ដី)។ រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញគឺ ប្រភេទនៃរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ញ - ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលទំរង់មួយដែលអាច (តំណ) និងសភ នៅក្នុងករណីទាំងពីរនេះព្រះមហាក្សត្រមានការចែករំលែកអំណាចរបស់ខ្លួនជាមួយអង្គការនីតិប្បញ្ញត្តិនៃប្រទេសជាមួយនឹងសភា។ ក្នុងរបបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ព្រះមហាក្សត្រជាធម្មតាមានតួនាទីក្នុងពិធីសំខាន់ៗដូចជាតំណាងប្រទេសក្នុងឱកាសផ្លូវការ និងបំពេញមុខងារជានិមិត្តរូប ចំណែកឯការគ្រប់គ្រងប្រទេសប្រចាំថ្ងៃគឺធ្វើឡើងដោយរដ្ឋាភិបាលជាប់ឆ្នោត។ ប្រព័ន្ធនេះច្រើនតែផ្ទុយនឹងរបបរាជានិយមផ្តាច់ការ ដែលព្រះមហាក្សត្រមានអំណាចច្រើនលើសលប់ និងមិនត្រូវបានចងភ្ជាប់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញនោះឡើយ។ 

## ឯកសារយោង
ភ្នំភ្លើង

**ភ្នំភ្លើង** គឺជាការប្រេះស្រាំនៅក្នុងសំបកនៃវត្ថុដែលមានម៉ាស់ភពដូចជាផែនដីដែលអនុញ្ញាតឱ្យកម្អែភ្នំភ្លើង ផេះភ្នំភ្លើង និងឧស្ម័នចេញពីម៉ាក់ម៉ានៅក្រោមផ្ទៃ។ ភ្នំភ្លើងត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយចលនានៃផ្លាកតិចតូនិច ដែលអាចបង្កើតសម្ពាធដែលបង្ខំម៉ាក់ម៉ាទៅលើផ្ទៃ។ ឬ **ភ្នំភ្លើង**គឺជាភ្នំដែលកើតឡើងនៅពេលដែលសិលារលាយហៅថាម៉ាក់ម៉ាហូរចេញមកលើផ្ទៃផែនដី។ ភ្នំភ្លើងកើតឡើងនៅតាមព្រំដែនជំនួសគ្នា ព្រំដែនបែកចេញពីគ្នា និងលើចំណុចក្តៅ។ ភ្នំភ្លើងអាចផ្ទុះខ្លាំងឬស្ងប់អាស្រ័យទៅលើកំហាក់ស៊ីលីកា ទឹកនិងឧស្ម័នដែលមាននៅក្នុងម៉ាក់ម៉ា។ បន្ទុះភ្នំភ្លើងអាចមានកម្លាំងខ្លាំងជាងគ្រាប់បែកអាតូមិចដែលគេប្រើនៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ទៅ១មុឺនដង។ បន្ទុះភ្នំភ្លើងមានមែនបីគឺ បន្ទុះស្ងប់ បន្ទុះខ្លាំង  និងពំនុះកាត់ភ្នំភ្លើង ។ ប្រភេទសណ្ឋានដីនៃភ្នំភ្លើងគឺភ្នំភ្លើងខែល ភ្នំភ្លើងសាជី ភ្នំភ្លើងសមាស និងខ្ពង់រាកម្អែលភ្នំភ្លើង។  
រូបភាពតូច|ភ្នំភ្លើងអូស្ទីនឆ្នាំ២០១៦
នៅពេលដែលភ្នំភ្លើងផ្ទុះ វាអាចបញ្ចេញនូវវត្ថុធាតុជាច្រើន រួមទាំងលំហូរកម្អែ ផេះ និងឧស្ម័នដូចជា ស្ពាន់ធ័រឌីអុកស៊ីត និងកាបូនឌីអុកស៊ីត។  ការផ្ទុះទាំងនេះអាចជាការផ្ទុះ ឬមិនផ្ទុះ ហើយអាចជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់បរិស្ថានជុំវិញ និងសហគមន៍។ 

## ឯកសារយោង
Ebb និងលំហូរ

វដ្តមួយ (cushion) គឺជាបាតុភូតមួយដែលកម្រិតសមុទ្រ "ងើបឡើង" ឬ "ធ្លាក់" ក្នុងរង្វង់ថេរ។ ដូចដែលយើងដឹងពីគម្ពីរនេះ មនុស្សដំបូងដែលទទួលបានជោគជ័យក្នុងការផ្សារភ្ជាប់បាតុភូតដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលដល់ព្រះច័ន្ទគឺអ្នករុករកជនជាតិក្រិក Pythas ។ កម្លាំង ដែល បង្ក ឲ្យ មាន បាតុភូត នេះ ត្រូវ បាន គេ ហៅ ថា កង កម្លាំង ជើង ទឹក ហើយ តំបន់ ឆ្នេរ ដែល រង ផល ប៉ះ ពាល់ គឺ ជា តំបន់ ខ្នើយ ។

បាតុភូត នេះ ត្រូវ បាន បង្ហាញ យ៉ាង ខ្លាំង នៅ លើ ឆ្នេរ ដែល ប៉ះ ពាល់ ដល់ មហា សមុទ្រ ( ទាំង នេះ គឺ ជា ភាព ខុស គ្នា 6-8 ម៉ែត្រ ) ។ រីឯ នៅ ក្នុង សមុទ្រ មេឌីទែរ៉ាណេ ដែល ជាប់ នៅ ចន្លោះ ទ្វីប អាហ្វ្រិក និង អឺរ៉ុប បាតុភូត នេះ មាន ភាព ទន់ ខ្សោយ ខ្លាំង (ប្រហែល កន្លះ ម៉ែត្រ ពី ឆ្នេរ សមុទ្រ អ៊ីស្រាអែល)។ វដ្ដ ដ្យ ក្បល កើត ឡើង ពីរ ដង ក្នុង មួយ ថ្ងៃ ។ ពេល វេលា រវាង ទឹក ជំនន់ ខ្ពស់ គឺ ប្រហែល 12 ម៉ោង 24 នាទី ដែល ជា លទ្ធ ផល នៃ ការ បញ្ចូល គ្នា នៃ ការ បង្វិល ផែន ដី ជុំវិញ ខ្លួន ឯង ជាមួយ នឹង គន្លង ព្រះ ច័ន្ទ នៅ ជុំវិញ ផែន ដី ។

កន្លែង ដែល បាតុភូត នេះ ឈាន ដល់ កំពូល របស់ ខ្លួន ទាក់ ទង នឹង ភាព ខុស គ្នា រវាង កម្រិត ទឹក និង ទឹក ជំនន់ គឺ ឆក សមុទ្រ នៃ មូលនិធិ នៅ ប្រទេស កាណាដា និង សហ រដ្ឋ អាមេរិក ។

## ការពន្យល់រាងកាយសម្រាប់បាតុភូត 
យោងតាមច្បាប់ ទំនាញ សកលរបស់ ញូតុន កម្លាំងទំនាញថយចុះនៅពេលដែលចម្ងាយកើនឡើង ដូច្នេះនៅចំណុច B វាខ្សោយជាងនៅកណ្តាលផែនដី ហើយនៅកណ្តាលផែនដីវាខ្សោយជាងចំណុច A ។ កម្លាំងជំនោរ គឺពិតជាភាពខុសគ្នានៃវ៉ិចទ័ររវាងកម្លាំង centrifugal (ថេរគ្រប់ចំណុច) និង កម្លាំងទំនាញ របស់ព្រះច័ន្ទ (ដែលប្រែប្រួលតាមចម្ងាយ)។

ទំនាញផែនដីគឺខ្លាំងជាងព្រះច័ន្ទ និងកម្លាំងកណ្តាលរាប់សិបដង ដូច្នេះហើយនៅចំណុច A និង B ឥទ្ធិពលនៃកម្លាំងមិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បី "ទាក់ទាញ" ដំណក់ទឹកនោះទេ។ ប៉ុន្តែនៅចំណុច C និង D ឥទ្ធិពលនៃកម្លាំងនឹងមានអារម្មណ៍ ពីព្រោះនៅចំណុចទាំងនេះ ទម្ងន់ប្រឆាំងមានសមាសធាតុស្របគ្នានៅពីមុខផែនដី ដែលមិនធ្វើសកម្មភាពប្រឆាំងនឹងទំនាញផែនដី។ សមាសធាតុនៃកម្លាំងនេះបណ្តាលឱ្យទឹកធ្លាក់ចុះ "រអិល" ឆ្ពោះទៅរកព្រះច័ន្ទឬក្នុងទិសដៅផ្ទុយ។ សមាសធាតុនេះផ្លាស់ប្តូរទំហំ ហើយតូចជាងនៅពេលអ្នកចូលទៅជិតចំណុច A និង B។ នៅចំណុច A និង B កម្លាំងមិនមានសមាសធាតុដែលត្រូវគ្នានៅលើផ្ទៃផែនដីទេដូច្នេះទឹក "កកកុញ" នៅក្នុងតំបន់ A និង B ។ នៅពេលដែលផែនដីវិល ចំណុចជាក់លាក់មួយនៅលើផ្ទៃរបស់វា ពេលខ្លះផ្លាស់ប្តូរទីតាំងរបស់វា កំឡុងពេលបង្វិលពី A ទៅ C ទៅ B និង D ដូច្នេះជួនកាលវាស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដែលមានទឹក "ច្រើន" (ឧទាហរណ៍។ A និង B; ចំនុចដែលស្ថិតនៅលើអ័ក្ស "ផែនដី-ព្រះច័ន្ទ")

## ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃទ្រឹស្តីនៃជំនោរ 
នៅក្នុងសមាសភាពរបស់គាត់ "ការរាប់ពេលវេលា" ពីឆ្នាំ 725 នៃគ.ស. លោក de Venerbilis បានភ្ជាប់បាតុភូតនៃវដ្តពាក់កណ្តាលប្រចាំថ្ងៃនៃជំនោរ និងភាពខុសគ្នាកម្ពស់នៃជំនោរជាមួយនឹងព្រះច័ន្ទ និងការបង្ហាញរបស់វា។ Bede ចាប់ផ្តើមដោយបញ្ជាក់ថា ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ជំនោរបានជន់លិចឆ្នេរ ហើយស្រកពីវាប្រហែល 4/5 នៃមួយម៉ោង (48 នាទី) យឺតជាងថ្ងៃមុន ដូចជាព្រះច័ន្ទរះ ហើយកំណត់នៅចន្លោះពេលប្រហែល 4/5 នៃមួយម៉ោង។ រវាងថ្ងៃ។ គាត់បន្តសង្កត់ធ្ងន់ថា ក្នុងរយៈពេលពីរខែតាមច័ន្ទគតិ (59 ថ្ងៃ) ព្រះច័ន្ទវិលជុំវិញផែនដីចំនួន 57 ដងក្នុងអំឡុងពេលនោះ 114 ព្រឹត្តិការណ៍ជំនោរកើតឡើង។ Beda បន្ទាប់មកចង្អុលបង្ហាញថាកម្ពស់នៃជំនោរផ្លាស់ប្តូរក្នុងអំឡុងពេលខែ; គាត់ហៅព្រឹត្តិការណ៍ទឹករលកខ្លាំងជាង malinae និងអ្នកដែលខ្សោយជាង ledones ដោយកត់សម្គាល់ថាទាំងនេះឆ្លាស់គ្នាបែងចែកខែជាបួនផ្នែកស្មើគ្នាដែលនីមួយៗមានរយៈពេលពី 7 ទៅ 8 ថ្ងៃ។
VX

ឧស្ម័ន VX គឺ ជា ឧស្ម័ន សរសៃ ប្រសាទ ដែល មាន មូលដ្ឋាន លើ ផូស្វ័រ សរីរាង្គ ស្រដៀង គ្នា នៅ ក្នុង សកម្ម ភាព របស់ វា ទៅ នឹង សារីន ។ មិនខុសពីសារីនទេ វាមិនមែនជាភាពមិនប្រែប្រួលទេ តែជាថេរ។ ឧស្ម័ន នេះ ត្រូវ បាន ធ្វើ សមកាលកម្ម ជា លើក ដំបូង នៅ ឆ្នាំ 1952 ។ វា ខ្វះ ក្លិន និង ពណ៌ ហើយ មាន តែ ជំនួយ ពី ឧបករណ៍ បច្ចេកវិទ្យា សមរម្យ ប៉ុណ្ណោះ ដែល អាច រក ឃើញ ។ VX ត្រូវ បាន ចាត់ ទុក ថា ជា ឧស្ម័ន សរសៃ ប្រសាទ ដែល បណ្តាល ឲ្យ ស្លាប់ ច្រើន ជាង គេ បំផុត នៅ លើ ពិភព លោក ។

## ការប្រើប្រាស់ឧស្ម័នជាអាវុធ 
ឧស្ម័ន VX ត្រូវ បាន ប្រើ ជា ភ្នាក់ងារ សង្គ្រាម គីមី ។ បន្ទាប់ ពី ទទួល បាន ឧស្ម័ន សរសៃ ប្រសាទ ប្រព័ន្ធ រាង កាយ ឈប់ ដំណើរ ការ ។ ក្នុងមនុស្សម្នាក់ជាមធ្យម ប្រព័ន្ធរាងកាយទាំងអស់មានន័យថាការស្លាប់នឹងដួលរលំក្នុងរយៈពេលពីរបីនាទីទៅកន្លះម៉ោងនៃការបង្ហាញ។ ការ ធ្លាក់ ចុះ នៃ ប្រព័ន្ធ ប្រសាទ អាច ត្រូវ បាន ពន្យារ ពេល ពីរ បី នាទី ដោយ ការ ចាក់ ថ្នាំ អាត្រូបីន ។ ក្នុង ករណី ដែល ប៉ះពាល់ ដល់ ឧស្ម័ន សរសៃ ប្រសាទ ការ ចាក់ ថ្នាំ អាត្រូបីន បាន ផ្លាស់ ទី ចេញ ពី តំបន់ ឧស្ម័ន និង ស្វែង រក ការ ព្យាបាល ដោយ វិជ្ជាជីវៈ ជា បន្ទាន់។ មាន តែ ប្រទេស មួយ ចំនួន ប៉ុណ្ណោះ ដែល មាន ការ ដឹង ពី បច្ចេកវិទ្យា ដែល តម្រូវ ឲ្យ ផលិត សម្ភារៈ នោះ រួម មាន អ៊ីស្រាអែល សហរដ្ឋ អាមេរិក អង់គ្លេស រុស្ស៊ី បារាំង កូរ៉េ ខាង ជើង និង ស៊ីរី និង ជាក់ ស្តែង អ៊ីរ៉ាក់ និង អ៊ីរ៉ង់។

## ករណីប្រើប្រាស់ 
កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៧ លោក គីម ជុងអ៊ុន ដែលជាបងប្រុសពាក់កណ្តាលរបស់ គីម ជុងអ៊ុន ត្រូវបានសម្លាប់នៅម៉ាឡេស៊ី ដោយដៃមួយបានលូកដៃនៅ VX។
ភូមិសាស្ត្រនៃប្រទេសជប៉ុន

.

## ព្រំដែន 
ប្រទេស ជប៉ុន ជា ប្រទេស កោះ មួយ ហើយ ដូច នេះ វា មិន ជាប់ ព្រំ ដែន ប្រទេស ផ្សេង ទៀត ទេ ។ ក្នុង ចំណោម ប្រទេស ដែល នៅ ជាប់ នឹង ប្រទេស ជប៉ុន គឺ ប្រទេស រុស្ស៊ី ដែល កោះ Sakhalin ស្ថិត នៅ ចម្ងាយ ប្រហែល ៤០ គ.ម ប្រទេស កូរ៉េ ខាង ត្បូង ដែល មាន ចម្ងាយ ប្រហែល ៥០ គ.ម ពី កោះ Tsushima និង សាធារណរដ្ឋ ចិន ដែល មាន ចម្ងាយ ប្រហែល ១១០ គីឡូម៉ែត្រ ពី ចំណុច ភាគ ខាង លិច បំផុត របស់ ជប៉ុន – កោះ Yunagoni។ កោះ ជប៉ុន ទោះ បី ជា មាន ផ្នែក ធំ ៗ នៅ ក្នុង មហា សមុទ្រ ប៉ាស៊ីហ្វិក ក៏ ដោយ ។ ឧទាហរណ៍មួយនៃកោះ Bonin ដែលមានប្រវែងប្រហែល ១.០០០ គីឡូម៉ែត្រពីទីក្រុងតូក្យូ រដ្ឋធានី និង Minamitorishima Atoll ដែលនៅចំងាយ ១,៣០០ គ.មទៀត។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសជប៉ុន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមិវិទ្យាតាមប្រទេស
Mulberry (ដើមឈើ)

Strawberry (ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ: . Morus L ជា ចង្វាក់ នៃ ដើម ឈើ ផ្លែ ឈើ ឬ មែកធាង សម្រេច ចិត្ត ដែល មាន សារធាតុ មេតា (រុក្ខជាតិ ត្រប់ៗ យឺត) ពី ក្រុម គ្រួសារ mulberry (Moraceae Gaudich)។ ការ ចាត់ ថ្នាក់ ពូជ ហ្សែន គឺ មាន ភាព ចម្រូងចម្រាស ផ្នែក ខ្លះ ដោយសារ តែ មាន ពូជ ជី ។ ការ ចាត់ ថ្នាក់ ដែល បាន ទទួល យក បច្ចុប្បន្ន នេះ មាន តែ 17 ប្រភេទ ប៉ុណ្ណោះ ទោះបី ជា មាន ការ បោះ ពុម្ព ផ្សាយ អំពី ប្រភេទ ផ្សេង ៗ គ្នា ជាង 180 ប្រភេទ ក៏ ដោយ ។

## លក្ខណៈ សម្បត្តិ 
កាំជ្រួច កំដៅ នៅ រដូវ រងារ ត្រូវ បាន រុំ ក្នុង មាត្រដ្ឋាន 3 ទៅ 6 ក្រឡា ។ អ្នក ខ្ចី គឺ ឥត គិត ថ្លៃ ដែល មាន ទី តាំង ស្ថិត នៅ ជ្រុង នៃ មូលដ្ឋាន នៃ petiole ហើយ ទម្លាក់ ចេញ យ៉ាង ងាយ ស្រួល ឬ ភ្លាម ៗ ។

ស្លឹក ឈើ ត្រូវ បាន ហាម ឃាត់ និង ចំណី របស់ វា សាមញ្ញ ចំពោះ កណ្ដូប ដែល ជ្រៅ ដូច ល្វា និង គែម ។ ពួក គេ មាន សរសៃ ឈាម ចម្បង ពី 3 ទៅ 5 ដែល លេច ចេញ ពី មូលដ្ឋាន របស់ ពួក គេ និង មាន សរសៃ ឈាម ទី ពីរ ។

ឈ្មោល ហើមពោះ ហើមពោះ ជាធម្មតា មួយគូ ចង្អោរ បេះ ចង្អោរ បេះ ចង្អោរ មាន ដើម ទ្រូង ខ្លី ។

ភាព ល្បីល្បាញ របស់ ស្ត្រី មាន តាំង ពី ខ្លី ទៅ អក្ខរាវិរុទ្ធ ។

ផ្កាឈូកមិនស៊ីស និងតូចទេ សៀថ គឺសាមញ្ញ និងគ្មានចំណងជើងដោយ 4 sepals ។

## អត្ថប្រយោជន៍ពីដើមឈើ 
ស្លឹក ឈើ នេះ គឺ ជា អាហារ ស្ទើរ តែ ដាច់ ដោយ ឡែក ពី គ្នា នៃ larva របស់ silkworm ដូច្នេះ សារៈ សំខាន់ សេដ្ឋ កិច្ច របស់ វា នៅ ក្នុង ឧស្សាហកម្ម ថែប ។ ថែប ត្រូវ បាន ដាំ ជា ចម្បង នៅ ក្នុង ប្រទេស ចិន ដែល ដើម ល្វា ត្រូវ បាន ដាំ នៅ ក្នុង រុក្ខ ជាតិ ធំ ៗ និង អំពូល ម៉ូត ផលិត សរសៃ ថែប ។ ប្រទេស ចិន គឺ ជា ផលិត ករ ថែប ដ៏ ធំ បំផុត ដោយសារ តែ ដើម ឈើ មូលបឺរី ជា ច្រើន ដែល ដុះ នៅ ទី នោះ ។

មាន លក្ខណៈ រង ផង ដែរ ដែល ហៅ ថា pendula ដែល សាខា របស់ ពួក គេ លូត លាស់ ចុះ ក្រោម និង បង្កើត ជា ប្រភេទ ស៊ូកា ដែល មាន លំហ ខាង ក្នុង និង ត្រូវ បាន ប្រើប្រាស់ ជា ចម្បង សំរាប់ គោល បំណង តុបតែង លម្អ ។ ទាំងនេះត្រូវបានគេរកឃើញទាំងប្រភេទពណ៌ស (Morus alba) និងពពួកខ្មៅ (Morus nigra)។ 

### អត្ថប្រយោជន៍សុខភាព 
Strawberries សម្បូរទៅដោយសារធាតុចិញ្ចឹមសំខាន់ៗ រួមមានជាតិដែក វីតាមីន B2, វីតាមីន C, វីតាមីន K, ប៉ូតាស្យូម, ផូស្វ័រ និងកាល់ស្យូម។ វាមានផ្ទុកសមាសធាតុសរីរាង្គយ៉ាងច្រើន រួមមាន phytonutrients, zeaxanthin, resveratrol, anthocyanin, lutein, និងសមាសធាតុ polyphenolic ផ្សេងៗ។ Strawberries មាន ប្រយោជន៍ សម្រាប់ ការ រំលាយអាហារ ការ បន្ថយ កូឡេស្តេរ៉ុល មិន ល្អ ជួយ ដល់ ការ បាត់ បង់ ទម្ងន់ បង្កើន ការ ចរាចរណ៍ ការ កសាង ជាលិកា ឆ្អឹង និង ពង្រឹង ប្រព័ន្ធ ភាពស៊ាំ។ ពួក គេ បន្ថយ ដំណើរ ការ ចំណាស់ គឺ ប្រឆាំង នឹង ការ រលាក ជួយ បន្ថយ សម្ពាធ ឈាម បង្កើន ការ ផ្លាស់ ប្តូរ ទាំង មូល និង មាន សក្តានុពល ប្រឆាំង នឹង ជំងឺ មហារីក ។
ការហោះហើរ

**ការហោះហើរ** គឺជាសកម្មភាពនៃការផ្លាស់ប្តូរទៅតាមអាកាសដោយប្រើយន្តហោះ ឬភាវៈរស់ធ្វើការហោះហើរ(ឧទាហរណ៍: សត្វចាប,សត្វសារិកា...) វត្ថុហោះហើរផ្សេងទៀត(ឧទាហរណ៍: យានដ្រូ...)។ ការហោះហើរត្រូវបានដោយគោលការណ៍នៃលំហអាកាស ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអន្តរកម្មរវាងវត្ថុ និងខ្យល់ជុំវិញ។ មានប្រភេទនៃការហោះហើរដោយឡែកពីគ្នា រួមទាំងការហោះហើរដែលប្រើកម្លាំងថាមពល ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រើប្រាស់គ្រឿងម៉ាស៊ីនដើម្បីបង្កើតកម្លាំងរុញ និងលើក និងការហោះហើរដែលមិនប្រើកម្លាំង ដែលពឹងផ្អែកលើកម្លាំងធម្មជាតិ ដូចជាកម្ដៅ ឬចរន្តខ្យល់ ដើម្បីនៅពីលើ(ឧទាហរណ៍: ប៉ាឡុង ជាដើម)។ ក្នុងអំឡុងពេលហោះហើរ យន្តហោះអាចយកឈ្នះលើកម្លាំងជាច្រើន រួមទាំងទំនាញអូស និងលើក។ ទំនាញ​ទាញ​យន្តហោះ​ទៅ​កាន់​ដី ខណៈ​ពេល​ដែល​ការ​អូស​គឺជា​កម្លាំង​ទប់ទល់​នៃ​ខ្យល់​ចំពោះ​ចលនា​របស់​យន្តហោះ​។  ការលើក គឺជាកម្លាំងដែលអនុញ្ញាតឱ្យយន្តហោះឡើងលើ និងនៅពីលើ។ 
រូបភាពតូច|សត្វគូសេកំពុងហោះហើរនៅឧទ្យានមួយក្នុងប្រទេសកាណាដា
រូបភាពតូច|ឧទ្ធម្ភាគចក្រហោះហើរនៅលើភ្នំតេងពូឆេ ប្រទេសនេប៉ាល់
ដើម្បីសម្រេចបានការហោះហើរ យន្តហោះត្រូវតែបង្កើតការលើកគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីយកឈ្នះកម្លាំងទំនាញ និងកម្លាំងរុញច្រានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីយកឈ្នះលើកម្លាំងអូស។  រូបរាង និងការរចនារបស់យន្តហោះ ក៏ដូចជាល្បឿន និងទិសដៅនៃលំហូរខ្យល់ ប៉ះពាល់ដល់បរិមាណនៃការលើក និងកម្លាំងដែលបានបង្កើត។ ការហោះហើរបានធ្វើការផ្លាស់ប្ដូរការដឹកជញ្ជូន ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្ស និងទំនិញធ្វើដំណើរបានលឿន និងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពក្នុងរយៈចម្ងាយឆ្ងាយ។  វាក៏បានផ្លាស់ប្តូរការធ្វើសង្គ្រាម និងការរុករក ផ្តល់មធ្យោបាយថ្មីដើម្បីទៅដល់ទីតាំងដាច់ស្រយាល និងប្រមូលព័ត៌មាន។ 

## ឯកសារយោង
គណបក្សភ្លើងទៀន

### ប្រវត្តិគណបក្ស 
គណបក្សភ្លើងទៀន ដើមឡើយមានឈ្មោះ ថា គណបក្សជាតិខ្មែរ ត្រូវបានបង្កើតឡើង នៅថ្ងៃទី២ ខែវិច្ឆិកា ហើយត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩៥។ គណបក្សជាតិខ្មែរ កាលនោះមានរូបព្រះបាទជ័យវ័រ្មនទី៧ ជាសញ្ញាសម្គាល់គណបក្ស ប៉ុន្តែដោយមានការព្យាយាមរំខានតាមរយៈការចង់ដណ្តើមយក គណបក្សនោះ ទើបនៅ ថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩៨ គណបក្សជាតិខ្មែរ បានបង្ខំចិត្តប្តូរឈ្មោះ មកជាគណបក្សសម រង្ស៊ី ដោយយកតាមឈ្មោះលោកប្រធានស្ថាបនិក ដើម្បីធានាកុំឲ្យគេលួច ឬបន្លំយកឈ្មោះគណបក្សបាន ហើយបានកំណត់យករូប “ទៀនមានពន្លឺ” ជាសញ្ញាសម្គាល់វិញ។ ថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២ គណបក្សភ្លើងទៀន (អតីតគណបក្ស សម រង្ស៊ី) ចូលរួមបង្កើតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ។ នៅថ្ងៃទី៣០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៧ តាមរយៈសមាជវិសាមញ្ញ គណបក្សសមរង្ស៊ី បានប្តូរឈ្មោះមកជា គណបក្សភ្លើងទៀន ដើម្បីឲ្យស្របតាមច្បាប់ស្តីពីវិសោធនកម្មច្បាប់គណបក្សនយោបាយ ដោយរក្សាសញ្ញាសម្គាល់ទៀនមានពន្លឺ និងបាវចនា”សីលធម៍ សច្ចធម៍ យុត្តិធម៍” ឲ្យនៅដដែល៕ ជយោ! គណបក្សភ្លើងទៀន បោះឆ្នោតឲ្យគណបក្សភ្លើងទៀន ដើម្បីខ្មែរទាំងអស់គ្នា!

## **សារនយោបាយអាទិភាពគណបក្ស ភ្លើងទៀន** 
យោងសេចក្ដីសម្រេចនៃសមាជវិសាមញ្ញគណបក្ស ថ្ងៃ ១១ កុម្ភៈ ២០២៣

* ១-ការអប់រំល្អ បង្កើតការងារសម្រាប់យុវជន ១លាននាក់
* ២-កម្មករ ប្រាក់ខែទាបបំផុត ១លាន ២សែនរៀល និងមន្ត្រីរាជការ ទាបបំផុត ២លានរៀល
* ៣-កសិផលថ្លៃ ជីថោក ប្រេងថោក ការប្រាក់ទាប
* ៤-ចាស់ៗអាយុ ៦៥ឡើង ទទួលបានប្រាក់ ២០ម៉ឺនរៀល រៀងរាល់ខែ
* ៥-ពិនិត្យ ព្យាបាលជំងឺ នៅមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ ឥតបង់ប្រាក់
បណ្តាញទូរទស្សន៍ប្រជាជនហ្វីលីពីន

**បណ្តាញទូរទស្សន៍ប្រជាជនហ្វីលីពីន** () ឬ **ភីធីវី** (PTV) គឺ​ជា​កម្មវិធី​ផ្សាយ​របស់​រដ្ឋ​ដែល​គ្រប់គ្រង​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​ហ្វីលីពីន។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី 2 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1974 ។

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ហ្វីលីពីន
ឌូលីងហ្គោ

Duolingo ( អង់គ្លេស៖ Duolingo ) គឺជាសេវាកម្មរៀនភាសាតាមអ៊ិនធរណេតដែលរួមមានគេហទំព័រនិងកម្មវិធី. ក្រុមហ៊ុនគឺផ្អែកលើគំរូនៃសេវាកម្មឥតគិតថ្លៃដោយមានការរឹតត្បិតជាក់លាក់ហើយជម្រើសក្នុងការទិញការជាវបុព្វលាភដែលដកចេញនូវការរឹតត្បិតទាំងនេះ. គិតត្រឹមខែតុលាឆ្នាំ ២០២០ គេហទំព័រនេះបានផ្តល់ជូនវគ្គសិក្សាសិក្សាភាសាចំនួន ៩៨ ពី ២៨ ភាសាប្រភព. កម្មវិធីនេះមានអ្នកប្រើប្រាស់ចុះឈ្មោះជាង ៣០០ លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក..

កាលពីដើម គម្រោងនេះគឺផ្អែកលើគំរូនៃការរៀនភាសាមួយតាមរយៈការបកប្រែខ្លឹមសារនៃគេហទំព័រផ្សេងៗនៅលើអ៊ីនធឺណិត។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
គម្រោងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសាស្រ្តាចារ្យ Luis von Ahn ( an ') នៃសាកលវិទ្យាល័យ Carnegie Mellon និងដោយនិស្សិត Severin Hacker ( an '). គេហទំព័រនេះត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការនៅក្នុងបេតានៅ ־ 30 ក្នុងខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ ២០១១ ដោយបានប្រមូលបញ្ជីរង់ចាំជាង ־ 300,000 នាក់. គោលបំណងដើមនៃគម្រោងគឺសម្រាប់អ្នកសិក្សាដើម្បីបកប្រែឯកសារនិងគេហទំព័រផ្សេងៗគ្នាពីភាសាផ្សេងៗគ្នាទៅជាភាសាអង់គ្លេស។ [៣ ] ជាការពិតត្រឹមថ្ងៃទី ១៩ ខែមករាឆ្នាំ ២០១២ សេវាកម្មនេះបានបកប្រែលើស ־ ៤៥.០០០ ប្រយោគ.

នៅ ־ ១៩ មិថុនា ២០១២ គេហទំព័រនេះត្រូវបានបើកឱ្យសាធារណជនទូទៅហើយនៅចុងខែឧសភាឆ្នាំ ២០១៣ សេវាកម្មនេះក៏មាននៅក្នុងកម្មវិធី Android និង ־ iOS ។ [៤ ]

ដំបូងគម្រោងនេះត្រូវបានផ្តល់មូលនិធិនៅពាក់កណ្តាលជំនួយឥតសំណងពីកម្មវិធីអាហារូបករណ៍ម៉ាកអាធ័រនិងមូលនិធិវិទ្យាសាស្ត្រជាតិ ( NSF) [ ] [ ] និងត្រូវបានបង្កើតឡើងជាចម្បងតាមរយៈភាសាសរសេរកម្មវិធី Python ។ [7 ]

នៅខែតុលាឆ្នាំ ២០១១ ក្រុមហ៊ុនក៏បានរៃអង្គាសប្រាក់បាន ៣,៣ លានដុល្លារនៅក្នុងយុទ្ធនាការជ្រើសរើសបុគ្គលិកដែលដឹកនាំដោយ Union Square Ventures និងយុទ្ធនាការមួយដែលមានអ្នកនិពន្ធ Tim Ferris និង A-Grade Investments ដែលគ្រប់គ្រងដោយតារាសម្តែង Ashton Kutcher. នៅខែកញ្ញាឆ្នាំ ២០១២ ក្រុមហ៊ុនបានរៃអង្គាសប្រាក់បាន ១៥ លានដុល្លារបន្ថែមទៀតនៅក្នុងយុទ្ធនាការជ្រើសរើសបុគ្គលិកដែលដឹកនាំដោយសមាគមសហគ្រាសថ្មី ( ដោយមានការចូលរួមពី Union Square Ventures ) ដែលបានបញ្ចប់ការបង្កើនដើមទុនរបស់ក្រុមហ៊ុនដល់ ១៨,៣ លានដុល្លារ.
ក្រុង​ហ្ស៊េរុយសាឡិម​ក្នុង​អាណត្តិ​របស់​អង់គ្លេស

រយៈពេល នៃ បញ្ញត្តិ របស់ អង់គ្លេស នៅ ក្រុង យេរូសាឡិម មាន រយៈពេល ប្រហែល ជា ៣០ ឆ្នាំ ហើយ បាន ជះឥទ្ធិពល យ៉ាង ខ្លាំង ដល់ ដំណើរ នៃ ការ អភិវឌ្ឍ ទីក្រុង នេះ។ ក្នុង អំឡុង ពេល នេះ ក្រុង យេរូសាឡិម បាន ទទួល ឋានៈ ជា រដ្ឋ ធានី របស់ រាជ រដ្ឋាភិបាល នៃ ដែនដី អ៊ីស្រាអែល ស្រដៀង នឹង ឋានៈ របស់ ខ្លួន ជា រដ្ឋធានី នៃ ព្រះរាជាណាចក្រ ក្រូសាឡិម និង ច្រើន ជាង ឋានៈ របស់ ខ្លួន ជា មជ្ឈមណ្ឌល រដ្ឋាភិបាល ក្នុង អំឡុង ពេល Mamluk និង Ottoman។ ច្បាប់ អង់គ្លេស បាន ជំនួស ច្បាប់ អូតូម៉ង់ និង គ្រឹះ សម្រាប់ ការ បង្កើត រដ្ឋ អ៊ីស្រាអែល ត្រូវ បាន ដាក់ ដំបូង ដោយ សេចក្តី ប្រកាស បាហ្វហ្វរ ដែល បាន ចេញ នៅ ល្ងាច នៃ ការ ស៊ើប អង្កេត ជេរ៉ូសាឡឹម ហើយ បន្ទាប់ មក នៅ ក្នុង ការ អនុវត្ត ជាមួយ នឹង ការ បង្កើត ស្ថាប័ន ស៊ីយ៉ូន នៅ ក្នុង ទី ក្រុង ក្នុង ទសវត្ស ឆ្នាំ 1920 និង 1930 ។

ការ តាំង ចិត្ត របស់ ជេរ៉ូសាឡឹម ជា រដ្ឋ ធានី និង មជ្ឈមណ្ឌល រដ្ឋ បាល ត្រូវ បាន ធ្វើ ឡើង ដោយ មិន គិត ពី ការ ពិចារណា តែ មួយ គត់ អំពី ទំនាក់ទំនង សាសនា និង ប្រវត្តិ សាស្ត្រ របស់ ជន ជាតិ អង់គ្លេស ទៅ កាន់ ដែនដី អ៊ីស្រាអែល ដែល ជា ទំនាក់ទំនង ដែល មាន ដើម កំណើត នៅ ក្នុង ព្រះ គម្ពីរ ប៊ីប និង ព្រះ គម្ពីរ សញ្ញា ថ្មី - ប្រភព នៃ សាសនា គ្រឹស្ត សាសនា ។ ដំណើរ ការ បែប ធម្មជាតិ នៃ ភូមិសាស្ត្រ និង នយោបាយ ដែល បាន បង្កើត ឡើង – ផ្ទុយ ពី ក្រុង យេរូសាឡិម – មជ្ឈមណ្ឌល នយោបាយ សង្គម និង សេដ្ឋកិច្ច នៅ ក្រុង Tel Aviv។

### ការ កាន់ កាប់ ក្រុង យេរូសាឡិម 
កង ទ័ព អង់គ្លេស បាន កាន់ កាប់ ជេរ៉ូសាឡឹម និង ដី អ៊ីស្រាអែល ទាំង មូល ក្នុង អំឡុង សង្គ្រាម លោក លើក ទី មួយ ដែល ជា ផ្នែក មួយ នៃ យុទ្ធនា ការ ទាំង អស់ ប្រឆាំង នឹង ចក្រ ភព អូតូម៉ង់ ។ ក្រោយ ពី មាន ការ ប្រយុទ្ធ គ្នា ដ៏ កាច សាហាវ ជា បន្ត បន្ទាប់ ជន ជាតិ អង់គ្លេស បាន ឆ្លង កាត់ ខ្សែ ការពារ អូតង់ ក្នុង តំបន់ ហ្គាហ្សា ក្នុង ការ ប្រយុទ្ធ លើក ទី បី នៃ តំបន់ ហ្គាហ្សា ពីរ ថ្ងៃ បន្ទាប់ ពី ឧត្តម សេនីយ៍ អាឡែនប៊ី បាន ចាប់ យក បៀសេបា នៅ ក្នុង សមរ ភូមិ បៀសេបា ។ គណៈ រដ្ឋ មន្ត្រី អង់គ្លេស បាន ទទួល យក ដោយ រំភើប នូវ លទ្ធ ភាព នៃ ការ យក ឈ្នះ ជេរ៉ូសាឡឹម និង បាន បញ្ជា ឲ្យ អាឡែនប៊ី យក ឈ្នះ វា ជា អំណោយ បុណ្យ គ្រីស្ទម៉ាស់ មួយ ដល់ ពិភព គ្រឹស្ត សាសនា ។ ក្រុងបានចុះចាញ់ជាលើកទី១ នៅថ្ងៃទី៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩១៧ ហើយនៅថ្ងៃទី១១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩១៧ លោក Edmund Allenby និងមន្ត្រីរបស់គាត់បានចូលក្រុងដោយថ្មើរជើងតាមច្រក Jaffa Gate ហើយដង្ហែរទៅព្រះវិហារនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ Sepulchre។
គព្ភសេយ្យា

ពាក្យ គព្ភ ជា​ពាក្យ​ក្នុង​ភាសា​បាលី ដែល​ត្រូវ​គ្នា​នឹង​ពាក្យ គភ៌ (Garbha) ដែល​ត្រូវ​នឹង​ពាក្យ​របស់​ភាសា​អង់គ្លេស​ថា womb (ស្បូន) ឬ​ជីវិត​ថ្មី​តាម​រយៈ​ការ​មាន​ផ្ទៃ​ពោះ (new life through pregnancy) ក្នុង​ភាសា​សំស្ក្រឹត ដែល​មាន​ន័យ​ថា ស្បូន​ឬ​ផ្ទៃ​របស់​ស្ត្រី​ឬ​របស់​សត្វ​ញី ឬ​សត្វ​កើត​ក្នុង​ផ្ទៃ ។

ពាក្យ គព្ភសេយ្យា (gabbhaseyyā) ត្រូវ​គ្នា​នឹង​ពាក្យ Garbhāśaya (गर्भाशय) ក្នុង​ភាសា​សំស្ក្រឹត ដែល​មាន​ន័យ​ថា ស្បូន (uterus, womb) ។ ពាក្យ​ Garbhāśaya ជា​ពាក្យ​សមាស​ដែល​ផ្សំ​ឡើង​ពី​ពាក្យ គភ៌ (*garbha)* និង​ពាក្យ អាសយ (*āśaya)* (आशय) ដែល​មាន​ន័យ​​ថា ទី​ជម្រក (asylum, abode)  ដូច​គ្នា​នឹង​ពាក្យ សយា *śayā* (គ្រែ bed) ។
ព្រះត្រីឯក

រូបភាពតូច| រូបតំណាងជនជាតិរុស្ស៊ីនៃព្រះត្រីឯកគម្ពីរសញ្ញាចាស់ ចន្លោះឆ្នាំ ១៤០៨​ និង ១៤២៥

គោលលទ្ធិគ្រីស្ទាន នៃ **ព្រះត្រីឯក** (  )  គឺជា  គោលលទ្ធិដែលចែងនូវអត្ថិភាពព្រះជាអាទិទេពតែមួយស្ថិតក្នុងអង្គទាំងបី គឺព្រះវរបិតា ព្រះរាជបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ។    

យោងតាមគោលលទ្ធិរបស់គ្រិស្តបរិស័ទ បើ​សិន​ជា​យើង​ថា​ព្រះរាជបុត្រា​មិន​មែន​ជា​ព្រះ​នេះ​ខុស ប្រសិន​ជា​​យើង​ថា ព្រះ​វិញ្ញាណបរិសុទ្ធ​មិន​មែន​ជា​ព្រះ​នោះ​យើង​ខុស​ពី​ព្រះ​បន្ទូល​របស់​ព្រះ​អង្គ​ដែរ។

គោលលទ្ធិនេះត្រូវបានគេហៅថា **ព្រះត្រីឯកនិយម** ។ នៅក្នុងគ្រីសាសនាទាំងអស់មាននិកាយមួយចំនួនដែលបដិសេធទទួលស្គាល់ថា ព្រះជាម្ចាស់ពិតជាព្រះត្រៃឯកដូចជានីកាយឯកនិយម។ ។

## ឯកសារយោង
Pyeonsu

Pyeonsu (កូរ៉េ៖ 편수) គឺជានំម៉ាន់ឌូរាងការ៉េ (នំប៉ាវ) នៅក្នុងម្ហូបកូរ៉េ។[1][2] វា​ជា​អាហារ​ដែល​ជាធម្មតា​បម្រើ​ក្នុង​រដូវក្តៅ បម្រើ​ត្រជាក់ និង​ជ្រលក់​ក្នុង​ទឹកស៊ីអ៊ីវ និង​ទឹកខ្មេះ។​[3] ទីក្រុង Gaeseong ក្នុង​ខេត្ត Hwanghae ខាងជើង​មាន​ភាព​ល្បីល្បាញ​ដោយសារ​តែ Peonsu ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ទោះបីជា mandu របស់កូរ៉េត្រូវបានគេជឿថាត្រូវបាននាំយកមកប្រទេសកូរ៉េជាលើកដំបូងដោយជនជាតិចិនម៉ុងហ្គោលី Yuan ក្នុងសតវត្សទី 14 កំឡុងពេល Goryeo ក៏ដោយ [8] ពូជ pyeonsu ត្រូវបានគេគិតថាបានមកពីនំប៉ាវចិនមីងដែលបាននាំយកចូលទៅក្នុងឧបទ្វីបកូរ៉េដោយឈ្មួញ Joseon ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Gaeseong ។ [3]

ក្នុងកំឡុងសម័យ Joseon (1392–1897) ម្សៅស្រូវសាលីគឺជាគ្រឿងផ្សំដ៏កម្រ និងមានតម្លៃថ្លៃនៅក្នុងតំបន់ភាគច្រើន លើកលែងតែខេត្ត Hwanghae ជាកន្លែងដែលស្រូវសាលីជារឿងធម្មតាបំផុត។ ពូជនំប៉ាវជាច្រើននៅក្នុងសម័យនោះត្រូវបានផលិតដោយម្សៅ buckwheat ចំណែកនៅ Gaeseong ជាកន្លែងដែលស្រូវសាលីមានច្រើន ស្បែកនំប៉ាវត្រូវបានផលិតដោយម្សៅស្រូវសាលី។ នំប៉ាវស្រូវសាលី ដែលហៅថា ភីយ៉ុងស៊ូ ត្រូវបានផលិតឡើងជាមួយនឹងតៅហ៊ូ និងសណ្តែកបណ្តុះសាមញ្ញៗនៅក្នុងគ្រួសារក្រីក្រ ខណៈដែលកំណែដ៏ថ្លៃថ្លាជាមួយសាច់គោ និងអយស្ទ័រស្រស់ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងគ្រួសារអ្នកមាននៅហ្គាសុង។[3] សព្វវចនាធិប្បាយរបស់ស្ត្រីឆ្នាំ 1809 កត់ត្រាថា pyeonsu នៃ Songdo (ឈ្មោះរបស់ Gaeseong នៅពេលនោះ) មានភាពល្បីល្បាញ និងត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងអំឡុងពេលពិធីបុណ្យជុំវិញបុណ្យចូលឆ្នាំកូរ៉េ។[7][9]

មិនដូចប្រភេទនំប៉ាវផ្សេងទៀតទេ នំប៉ាវមិនត្រូវបានគេពេញនិយមនៅទូទាំងប្រទេសក្នុងកំឡុងសតវត្សទី 20 ហើយនៅតែជាមុខម្ហូបពិសេសប្រចាំតំបន់ដែលជាធម្មតាបម្រើតែនៅក្នុងភោជនីយដ្ឋានបែប Gaeseong ប៉ុណ្ណោះ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
ប៉ាស្តា

ប៉ាស្តា (សហរដ្ឋអាមេរិក៖ /ˈpɑːstə/ ចក្រភពអង់គ្លេស៖ /ˈpæstə/; ការបញ្ចេញសំឡេងអ៊ីតាលី៖ [ˈpasta]) គឺជាអាហារមួយប្រភេទដែលជាធម្មតាផលិតចេញពីម្សៅស្រូវសាលីដែលគ្មានមេម្សៅលាយជាមួយទឹក ឬស៊ុត ហើយបង្កើតជាសន្លឹក ឬរាងផ្សេងទៀត បន្ទាប់មក ចម្អិនដោយស្ងោរឬដុតនំ។ ម្សៅអង្ករ ឬគ្រាប់ធញ្ញជាតិដូចជាសណ្តែក ឬសណ្តែក ជួនកាលត្រូវបានគេប្រើជំនួសម្សៅស្រូវសាលី ដើម្បីផ្តល់រសជាតិ និងវាយនភាពខុសៗគ្នា ឬជាជម្រើសដែលគ្មានជាតិស្ករ។ ប៉ាស្តាគឺជាអាហារសំខាន់នៃម្ហូបអ៊ីតាលី។[1][2]

ប៉ាស្តាត្រូវបានបែងចែកជាពីរប្រភេទធំ ៗ ៖ ស្ងួត (ប៉ាស្តា secca) និងស្រស់ (ប៉ាស្តាហ្វ្រេសកា) ។ ប៉ាស្តាស្ងួតភាគច្រើនត្រូវបានផលិតជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្មតាមរយៈដំណើរការចំហេះ ទោះបីជាវាអាចត្រូវបានផលិតនៅផ្ទះក៏ដោយ។ ប៉ាស្តាស្រស់ត្រូវបានផលិតដោយដៃ ជួនកាលដោយមានជំនួយពីម៉ាស៊ីនសាមញ្ញ។[3] ប៉ាស្តាស្រស់ៗដែលមាននៅក្នុងហាងលក់គ្រឿងទេសត្រូវបានផលិតដោយម៉ាស៊ីនខ្នាតធំ។

ទាំងប៉ាស្តាស្ងួត និងស្រស់មានរូបរាង និងពូជជាច្រើន ជាមួយនឹងទម្រង់ជាក់លាក់ចំនួន 310 ដែលស្គាល់ដោយឈ្មោះឯកសារជាង 1,300។ នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលី ឈ្មោះនៃរូបរាង ឬប្រភេទប៉ាស្តាជាក់លាក់ ជារឿយៗប្រែប្រួលតាមតំបន់។ ឧទាហរណ៍ នំប៉ាស្តា cavatelli ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយឈ្មោះ 28 ផ្សេងគ្នា អាស្រ័យលើទីក្រុង និងតំបន់។ ទម្រង់ទូទៅនៃប៉ាស្តារួមមាន រាងវែង និងខ្លី បំពង់ រាងសំប៉ែត ឬសន្លឹក រាងតូចសម្រាប់ស៊ុប ដែលមានន័យថាត្រូវបំពេញ ឬដាក់ដុំ និងរូបរាងពិសេស ឬតុបតែង។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
[រូបភាពតូច| ធ្វើប៉ាស្តា; រូបភាពពីការបោះពុម្ពនៅសតវត្សទី 15 នៃ  ដែលជាការបកប្រែឡាតាំងនៃការងារ [ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់ Taqwīm al-sihha ដោយ Ibn Butlan ]]
អ្នកប្រវត្ដិវិទូបានកត់សម្គាល់ពីចំណុចសំខាន់ៗមួយចំនួនដែលទាក់ទងនឹងប៉ាស្តា ដែលមិនមានការកែប្រែលក្ខណៈជាមូលដ្ឋានទាំងនេះទេ។ ជាឧទាហរណ៍ ស្នាដៃរបស់គ្រូពេទ្យជនជាតិក្រិចនៅសតវត្សរ៍ទី 2 នៃគ.ស. Galen លើកឡើងពីសារធាតុអ៊ីរីយ៉ូន ដែលជាសមាសធាតុដូចគ្នាដែលធ្វើពីម្សៅ និងទឹក។ ទីក្រុង Jerusalem Talmud កត់ត្រាថា itrium ដែលជាប្រភេទម្សៅស្ងោរ [12] គឺជារឿងធម្មតានៅក្នុងប៉ាឡេស្ទីនចាប់ពីសតវត្សទី 3 ដល់ទី 5 នៃគ.ស.។ វចនានុក្រមដែលបានចងក្រងដោយគ្រូពេទ្យជនជាតិអារ៉ាប់នៅសតវត្សទី 9 និងអ្នកសរសេរអក្សរសាស្ត្រ Isho bar Ali[14] កំណត់ itriyya ដែលជាភាសាអារ៉ាប់ដែលមានរាងដូចខ្សែដែលធ្វើពី semolina និងស្ងួតមុនពេលចម្អិនអាហារ។ អត្ថបទភូមិសាស្ត្ររបស់ Muhammad al-Idrisi ដែលបានចងក្រងសម្រាប់ស្តេច Norman នៃ Sicily Roger II ក្នុងឆ្នាំ 1154 និយាយអំពី itriyya ផលិតនិងនាំចេញពី Norman Sicily:
ផ្កាម្លិះ

រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃផ្កាម្លិះ
**ផ្កាម្លិះ** គឺជាឈើតូចពួកមួយដែលផ្កាសម្បុរស ក្លិនក្រអូបត្រជាក់គេដាំយកផ្កាសំរាប់ប្រើការបានច្រើនយ៉ាងដូចជា ពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ឱសថ ជាដើម ដែលមានប្រហែល ២០០ប្រភេទ ផ្ការាងជាបំពង់ពណ៌សធំ រុក្ខជាតិមានដើម  កំណើតនៅអាស៊ី ខាងជើង ឥណ្ឌា  ប៉ាគីស្ថាន និងតំបន់ ពាយ័ព្យ នៃហិម៉ាល័យ។  

## ឯកសារយោង
ម្ហូបអធិរាជចិន

រូបភាពតូច| ទាប៉េកាំង
ម្ហូបចក្រពត្តិចិនបានមកពីរចនាប័ទ្មចម្អិនអាហារផ្សេងៗគ្នានៃតំបន់ក្នុងប្រទេសចិន ភាគច្រើនមកពីម្ហូបនៃខេត្ត Shandong និង Jiangsu ។ រចនាប័ទ្មនេះមានប្រភពមកពីផ្ទះបាយរបស់អធិរាជផ្សេងៗ និងផ្ទះបាយអធិរាជ Dowagers ហើយវាស្រដៀងទៅនឹងម្ហូបប៉េកាំងដែលវាមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង។

ម្ហូបអធិរាជត្រូវបានបម្រើជាចម្បងដល់ព្រះចៅអធិរាជ ម្ចាស់ក្សត្រី និងភរិយា ព្រមទាំងគ្រួសារអធិរាជ។ លក្ខណៈនៃម្ហូបចក្រពត្តិចិនគឺវិធីសាស្រ្តធ្វើម្ហូបដ៏ឧឡារិក និងការជ្រើសរើសវត្ថុធាតុដើមយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដែលជារឿយៗមានតម្លៃថ្លៃខ្លាំង កម្រ ឬស្មុគស្មាញក្នុងការរៀបចំ។ ការបង្ហាញដែលមើលឃើញក៏មានសារៈសំខាន់ផងដែរ ដូច្នេះពណ៌ និងរូបរាងរបស់ម្ហូបត្រូវតែរៀបចំយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន។ ភោជនីយដ្ឋានម្ហូបអធិរាជចិនដ៏ល្បីបំផុតទាំងពីរមានទីតាំងនៅទីក្រុងប៉េកាំង៖ ហ្វាងសាន (仿膳; fǎngshàn) នៅសួនប៉ីហៃ និងទីងលី ទីង (听鹂厅; 聽鸝廳; tīng lí tīng) នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងរដូវក្តៅ។[1]

រចនាប័ទ្ម និង​រសជាតិ​នៃ​ម្ហូប​អធិរាជ​ចិន​ប្រែប្រួល​ពី​រាជវង្ស​ទៅ​រាជវង្ស។ រាជវង្សនីមួយៗមានលក្ខណៈពិសេសរៀងៗខ្លួន។ រចនាប័ទ្មដ៏ល្បីល្បាញពីរនៃម្ហូបអធិរាជចិនគឺមកពីរាជវង្ស Ming និង Qing ។ មុខម្ហូបល្បី ៗ ជាច្រើនបានលេចឡើងនៅក្នុងរាជវង្សទាំងនេះដូចជាតៅហ៊ូ Wensi និងទាប៉េកាំង។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃម្ហូបចិន ម្ហូបចក្រពត្តិចិនបានជួបប្រទះដំណើរការអភិវឌ្ឍន៍ដែលផ្លាស់ប្តូរពីសាមញ្ញទៅអស្ចារ្យ។ តាម​រយៈ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​រាជវង្ស ម្ហូប​ចក្រពត្តិ​ចិន​កំពុង​តែ​ផ្លាស់​ប្តូរ ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រសើរ​ឡើង និង​សម្រេច​ដោយ​ខ្លួន​ឯង។ អាហាររបស់អធិរាជចិនមានដើមកំណើតនៅជុំវិញរាជវង្សចូវ (គ. សតវត្សទី 11 - 476 មុនគ.ស.)។ ព្រះចៅអធិរាជបានប្រើអំណាចរបស់ពួកគេដើម្បីប្រមូលម្ហូបដ៏ល្អបំផុត និងចុងភៅដ៏ល្អបំផុតមកពីទូទាំងប្រទេស។ ដូច្នេះ តាមទស្សនៈរបស់ប្រជាជនចិន ម្ហូបអធិរាជតំណាងឱ្យម្ហូបដ៏ល្អបំផុតរបស់រាជវង្ស។[2]

ប្រព័ន្ធពេញលេញសម្រាប់ម្ហូបអធិរាជត្រូវបានបង្កើតឡើងដែលរួមបញ្ចូលលទ្ធកម្ម និងការរៀបចំរបបអាហារ។ រាល់ដំណើរការធ្វើ និងបម្រើម្ហូបរបស់អធិរាជ គឺធ្វើឡើងតាមលំដាប់លំដោយមួយស្របតាម "គោលការណ៍នៃការបរិភោគ"។ មុខម្ហូបល្បីៗជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈការបង្កើតអាហាររបស់អធិរាជដូចជា សម្លធញ្ញជាតិទាំងប្រាំមួយ ដែលរួមមានអង្ករ មី ពោត ពោត ស្រូវសាលី និងអង្ករព្រៃ។

ម្ហូបអធិរាជមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងការរក្សាសុខភាព។ ការសរសេររាប់រយអំពីការប្រើប្រាស់អាហារ និងការព្យាបាលដោយរបបអាហារសម្រាប់សុខភាពកាន់តែប្រសើរឡើងបានលេចចេញពេញប្រវត្តិសាស្ត្រចិន។ ឧទាហរណ៍ ការកសាងសុខភាពរបស់ប្រជាជនក្នុងរាជវង្សសុង ដោយ Song Xu សុន្ទរកថារបស់សុភាពបុរសស្តីពីរបបអាហារ ដោយ Chen Jiru និងប្រវត្តិនៃវិមាន Ming - ចំណូលចិត្តសម្រាប់របបអាហារ ដោយ Liu Ruoyu ក្នុងរាជវង្ស Ming ។ សៀវភៅទាំងនេះភាគច្រើនអំពីការព្យាបាលដោយរបបអាហារត្រូវបានសរសេរដោយអ្នកប្រាជ្ញ អ្នកចេះអក្សរ អ្នកឯកទេសខាងវេជ្ជសាស្ត្រ ឬអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត។ ការចម្អិនម្ហូប និងការព្យាបាលដោយរបបអាហារដើម្បីរក្សាសុខភាពល្អបានបង្កើតឡើងជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃម្ហូបចក្រពត្តិចិន និងវប្បធម៌របបអាហាររបស់ចិន។[4]

ទោះបីជាមានតែគ្រួសារអធិរាជប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតិឱ្យទទួលទានម្ហូបចក្រពត្តិក៏ដោយ ម្ហូបអធិរាជចិនរួមបញ្ចូលនូវវប្បធម៌របបអាហាររបស់រាជវាំងចិន។ វត្ថុធាតុដើមនៃម្ហូបអធិរាជត្រូវបានផ្តល់ដោយកសិករ អ្នកចិញ្ចឹម និងអ្នកនេសាទ។ ប្រដាប់ប្រដាផ្ទះបាយត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសិប្បករ។ ម្ហូបអធិរាជក៏អាចតំណាងឱ្យការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់បុគ្គលិកធ្វើម្ហូបដែលផ្តល់សេវាកម្ម មន្ត្រីរាជការដែលដាក់ឈ្មោះមុខម្ហូប និងមន្ត្រីពិធីការដែលបានព្រាងគោលការណ៍របបអាហារ និងធ្វើម្ហូប។ ម្ហូបអធិរាជចិនគឺជាផ្នែកដ៏មានតម្លៃនៃម្ហូបប្រពៃណីចិន និងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
នរោត្តម បទុមបុប្ផា

**នរោត្តម បទុមបុប្ផា** (ព្រះនាមក្រៅ: **ឈូក**) គឺជាព្រះរាជធីតានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ព្រះអង្គគឺជាបុត្រីនៃព្រះបាទសម្ដេចនរោត្តមសីហនុ និង ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សសានមុន្នី ព្រះអង្គបានប្រសូតនៅថ្ងៃទី១៨ ខែមករា ឆ្នាំំ១៩៥១ នៅឯព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខមង្គល ព្រះអង្គក៏ជាអ្នកពូកែរាំរបាំំព្រះរាជទ្រព្យផងដែរ នៅឆ្នាំ១៩៦៣ ព្រះអង្គក៏បានចូលរួមបង្ហាញសិល្បៈខ្មែរនៅមហោស្រពអាស៊ីនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី នៅឆ្នាំំ១៩៧៥ នៅពេលដែលខ្មែរក្រហមបានកាន់កាប់ទីក្រុងភ្នំពេញមក ព្រះអង្គនឹងសមាជិករាជវង្សដទៃទៀតត្រូវបានខ្មែរក្រហមធ្វើទុកបុកម្នេញឱ្យធ្វើស្រែចម្ការ ហើយទ្រង់ក៏បានបាត់ខ្លួន(ឬត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមសម្លាប់)នៅនៅអំឡុងឆ្នាំ១៩៧៦ ។ 

## ឯកសារយោង
អង្គការ​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស

[រូបភាពតូច| អតីតនាយកប្រតិបត្តិ [ខេនណេត រ៉ូច ថ្លែងនៅក្នុង សន្និសិទសន្តិសុខទីក្រុងម៉ូនីឆ លើកទី៤៤ ឆ្នាំ២០០៨]]
**អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស** (អក្សរកាត់ខ្លី: **HRW** ) គឺជាអង្គការអន្តរជាតិមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ដែលមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងញូវយ៉ក ដែលធ្វើការស្រាវជ្រាវ និង ការតស៊ូមតិ លើសិទ្ធិមនុស្ស ។  ក្រុមនេះដាក់សម្ពាធដល់រដ្ឋាភិបាល អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយក្រុមហ៊ុន និងអ្នករំលោភសិទ្ធិមនុស្សម្នាក់ៗឱ្យបរិហារការរំលោភបំពាន និងគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ហើយជារឿយៗធ្វើការជំនួសជនភៀសខ្លួន កុមារ ជនចំណាកស្រុក និងអ្នកទោសនយោបាយ។

ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៩៧ អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​បាន​ចែក​រំលែក​រង្វាន់​ណូបែល​សន្តិភាព ​ក្នុង​នាម​ជា​សមាជិក​ស្ថាបនិក​នៃ​យុទ្ធនាការ​អន្តរជាតិ​ដើម្បី​ហាម​ប្រាម​គ្រាប់​មីន ។  អង្គការនេះបានដើរតួនាំមុខគេនៅក្នុង សន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ២០០៨ ដែលហាមប្រាមគ្រាប់បែកចង្កោម ។ 

ការចំណាយប្រចាំឆ្នាំរបស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស (HRW) មានចំនួនសរុប ៥០.៦លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០១១  ៦៩.២លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០១៤  និង ៧៥.៥លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០១៧។ 

## ឯកសារយោង