open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ចន្ទគតិ

**ចន្ទគតិ**មានន័យថា ដំណើរព្rរះចន្ទ។
## ប្រតិទិនចន្ទគតិ
right|thumb|200px

ខែតាមចន្ទគតិទាំងអស់មាន ១២ខែ ៖

ស័ក៖ លំដាប់ឆ្នាំ ពីស័កទី១ ដល់ស័កទី១០ ៖ ឯកស័ក, ទោស័ក, ត្រីស័ក, ចត្វាស័ក, បញ្ចស័ក, ឆស័ក, សប្តស័ក, អដ្ឋស័ក, នព្វស័ក, សំរឹទ្ធិស័ក។

សករាជ៖ ពុទ្ធសករាជ ដែលសរសេរជាអក្សរកាត់ថា ព.ស។

បើគិតតាមចន្ទគតិដំណើរនៃព្រះចន្ទមានខ្នើតមានរនោច ។ ការរាប់ថ្ងៃ ចាប់ផ្តើមរាប់ពីថ្ងៃ ១កើត ដល់ ១៥កើត បន្ទាប់មកថ្ងៃ ១រោច ដល់ ១៤រោចក្នុងខែសេស ឬ ១៥រោចក្នុងខែគូ ។

ខែសេស (មិគសិរ មាឃ ចេត្រ ជេស្ឋ ស្រាពណ៍ និងអស្សុជ) មានតែ២៩ថ្ងៃ ឯខែគូ (បុស្ស ផល្គុន ពិសាខ អាសាឍ ភទ្របទ និងកត្តិក) មាន៣០ថ្ងៃ ។ 

ខែសេសមាន២៩ថ្ងៃ គិតជាម៉ោងខ្វះ១២ម៉ោងក្នុង១ខែ ។ ខែគូមាន៣០ថ្ងៃ គិតជាម៉ោងលើស១២ម៉ោងក្នុង១ខែ ។ ១ឆ្នាំតាមចន្ទគតិមានចំនួន ៣៥៤ថ្ងៃ ឯសុរិយគតិមានចំនួន ៣៦៥ថ្ងៃ គឺតិចជាងសុរិយគតិ១១ថ្ងៃក្នុង១ឆ្នាំ។ នៅពេលគ្រប់៣ឆ្នាំ ខាងចន្ទគតិក៏សន្សំថ្ងៃបាន ៣៣ថ្ងៃ ។ នៅឆ្នាំដែលមាន៣៣ថ្ងៃនោះឯងទើបត្រូវបន្ថែមមួយខែទៀតត្រង់ខែអាសាឍ គឺ **បឋមាសាឍ**មាន៣០ថ្ងៃ និង **ទុតិយាសាឍ**មាន៣០ថ្ងៃ ។ ក្នុងឆ្នាំដែលបន្ថែមខែអាសាឍ២ដងនោះ មាន១៣ខែ ហៅថា **ឆ្នាំអធិកមាស** មាន៣៨៤ថ្ងៃ ហេតុនោះ ទើបមានគោលសម្រាប់ថែមខែអាសាឍ គឺ ៣៣៣២៣៣២ បានដល់ ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ២ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ៣ឆ្នាំថែម១ខែ, ២ឆ្នាំថែម១ខែ ។

ឆ្នាំខាងចន្ទគតិចែកជា៣ គឺ **ឆ្នាំបកតិមាស បកតិវារៈ** ១ឆ្នាំមាន១២ខែ = ៣៥៤ថ្ងៃ, **ឆ្នាំអធិកមាស បកតិវារៈ** ១ឆ្នាំមាន១៣ខែ(អាសាឍ២ដង) = ៣៨៤ថ្ងៃ, **ឆ្នាំបកតិមាស អធិកវារៈ** ១ឆ្នាំមាន១២ខែ ដោយខែជេស្ឋមាន៣០ថ្ងៃ = ៣៥៥ថ្ងៃ ។

ការធៀបខែខាងចន្ទគតិ និង ខែខាងសុរិយគតិ គឺ មិគសិរ=ធ្នូ, បុស្ស=មករា, មាឃ=កុម្ភៈ, ផល្គុន=មីនា, ចេត្រ=មេសា, ពិសាខ=ឧសភា, ជេស្ឋ=មិថុនា, អាសាឍ=កក្កដា, ស្រាពណ៍=សីហា,ភទ្របទ=កញ្ញា, អស្សុជ=តុលា, កត្តិក=វិច្ឆិកា ។ 

### របៀបសរសេរកាលបរិច្ឆេទតាមចន្ទគតិ
កាលបរិច្ឆេទតាមចន្ទគតិអាចសរសេរបាន២បែប គឺសរសេរជាអក្សរ ឬសរសេរជាលេខ។
*ឧទាហរណ៍៖* «ថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២0១៧»
ជាអក្សរ ៖ «ថ្ងៃអាទិត្យ ១៥កើត ខែមិគសិរ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក ព.ស ២៥៦១» ឬ
ជាលេខ ៖ «ថ្ងៃ ១ ᧯ ១ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក ព.ស ២៥៦១»
(តាមលំដាប់ មានន័យថា៖ ១=ថ្ងៃអាទិត្យ ᧯ =១៥កើត ១=ខែមិគសិរ)
ឯថ្ងៃរោច ត្រូវសរសេរសញ្ញាខណ្ឌនៅពីលើលេខវិញ ដូចជា ᧱ = ១រោច។ 

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចន្ទគតិ
ទឹកជ្រោះជ្រៃធំ

**ទឹក​ជ្រោះ​ជ្រៃ​ធំ** ​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​សែន​មនោរម្យ​ ខេត្តមណ្ឌលគិរី មាន​ចំ​ងាយ​ ៣៤គីឡូម៉ែត្រ​ ពី​ទី​រួម​ខេត្ត​ ។​ ទឹក​ជ្រោះ​ជ្រៃ​ធំ​មាន​កំ​ពស់​ ១៥ម៉ែត្រ​ មុខ​កាត់​ទទឹង​ ២ម៉ែត្រ​ នៅ​រដូវ​វស្សា​ទឹក​ធ្លាក់​បែក​ផែ្សង​ និង​រដូវ​វស្សា​ទឹក​មាន​កំ​ពស់​ ១១ម៉ែត្រ​ និង​ទទឹង​មុខ​កាត់​ ៧ម៉ែត្រ​ ក្រៅ​ពី​ទឹក​ធ្លាក់​ តំ​បន់​ទនេ្ល​មាន​ចំ​ការ​ស្រ​ឡៅ​ព័ន្ធ​ជុំ​វិញ​ និង​ដើម​ជ្រៃ​មួយ​យ៉ាង​ធំ​ដែល​មាន​បែក​មែក​សា​ខា​ ។​ តំ​បន់​នេះ​មាន​មន្ទីរ​ទេសចរណ៏​ខេត្ត​ បាន​សហការ​ជា​មួយ​អា​ជ្ញា​ធរ​ដែន​ដី​រៀប​ជា​តំ​បន់​ទេសចរណ៏​ សំ​រាប់​ជំ​នួស​ ទឹក​ជ្រោះ​ប៊ូ​ស្រា​នៅ​រដូវ​វស្សា​ ដែល​មិន​អាច​ទៅ​បាន។​
ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំព្រេច

**ដែន​ជំ​រក​សត្វ​ព្រៃ​ភ្នំ​ព្រេច**​ ស្ថិតនៅខេត្តមណ្ឌលគិរី និង ខេត្តក្រចេះ ត្រូវ​បាន​ បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ព្រះ​រាជ​ក្រឹត្យ​ចុះ​ថៃ្ង​ទី១​ ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​១៩៩៣​ ត្រូវបាន កំ​ណត់​ទៅ​លើ​ផៃ្ទ​ដី​ដែល​មាន​ទំ​ហំ​ ២២២៥០០ហិចតា​។ ​ដែន​ជំ​រក​សត្វ​ព្រៃ​ភ្នំ​ព្រេច​ គឺ​ជា​តំ​បន់​សំ​បូរ​បែប​នៃ​ទី​ជំ​រក​ សត្វ​ព្រៃ​ដែល​លាត​សន្ទឹង​ពី​ព្រៃ​បៃ​តង​នៃ​តំ​បន់​ភ្នំ​ រហូត​ដល់​តំ​បន់​ព្រៃ​ល្បោះ​ និង​វាល​ស្មៅ​សើម​ ឫ(តំ​បន់​កោះ​ញែក​)។​ ភាព​សំ​បូរ​បែប​នៃ​ជំ​រក​សត្វ​ទាំង​នោះ​បាន​ទ្រ​ទ្រង់​ប្រ​ភេទ​សត្វ​សំ​ ខាន់ៗ​ ថ្នាក់​ពិ​ភព​លោក​ជា​ច្រើន​ដែល​ដំ​ណាង​នៃ​អេ​កូ​ឡូ​ស៊ី​ នៃ​ព្រៃ​ល្បោះ​និង​ព្រៃ​ស្រោង​។ ដែន​ជំ​រក​សត្វ​ព្រៃ​នេះ​ជា​តំ​បន់​ស្នូល​ធំ​ជាង​គេ​បំ​ផុត​នៃ​ពពួក​ដំ​រី​ អា​ស៊ី​នៅ​ ខ្ពង់​រាប​ខាង​កើត​នេះ ។យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ក៏​មាន​ដំ​រី​ចំនួន​ (៤២​ក្បាល​) រួម​ទាំង​ដំរី​កូន​ និង​ដំ​រី​ជំ​ទង់​ជា​ច្រើន​ក្បាល​ដែល​ ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ ដោយ​ម៉ា​ស៊ីន​ថត​ស្វ័យ​ប្រ​វតិ្ត​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០២​។ ពពួក​តិ​ណា​សី​សត្វ​ ដូច​ជា​ទន្សោង​ ខ្ទីង បាន​រស់​នៅ​តំ​បន់​នេះ​ ហើយ​រមាំង​ដែល​ជា​ប្រ​ភេទ​សត្វ​ដែល​ទទួល​រង​ការ​ គំ​រាម​កំ​ហែង​ខ្លាំង​ក៏​មាន​វត្ត​មាន​នៅ​ទី​នោះ​ដែរ​ លើស​ពីនេះ​ពពួក​សត្វ​មំ​សា​សី​ ដូច​ជា​ ខ្លា​ធំ​ ខ្លារ​ខិន ​ខ្លា​ពពក​ ខ្លា​ភ្ញី​ថ្ម​កែវ​ ឆ្មា​ព្រៃ​ ឆែ​បា​ព្រៃ​ ក៏​មាន​វត្ត​មាន​យ៉ាង​ច្រើន​នៅ​តំ​បន់​ទន្លេ​ដែរ​។ ភាព​ផេ្សង​គ្នា​នៃ​ដែន​ជំ​រក​សត្វ​ព្រៃ​ភ្នំ​ព្រេច​ មាន​សា​រះ​សំ​ខាន់​ណាស់​ សំ​រា​ប់ពពួក​ពាន​រជាតិ​ ដូច​ជា​ ទោច​ថ្ពាល់​លឿង​ ស្វា​ក្រ​វាត់​ ស្វា​ព្រាម​ និង​ប្រ​ភេទ​បក្សី​ភ្នំ​ ដូច​ជា​ កេង​កង​ធំ​ ភូ​វាំង​ ទា​ព្រៃ​ស្លាបស​ ក្ងោក​។ល។​​ ក្រៅ​ពី​នេះ​ តំ​បន់​ដី​សើម​ក៏​ជា​តំ​បន់​ដែល​ជា ជម្រក​ដ៏​​សំ​ខាន់​របស់​ ពពួក​សត្វ​កៀ្រល​ ត្រ​យង​យក្ស​ ត្រ​ដក់​តូច​ និង​សត្វ​-​ក​ស​ផង​ដែរ​។

ពួក​អភិរក្ស​សត្វ​ព្រៃ​បាន​អះ​អាង​ថា​ បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ប្រ​ភេទ​សត្វ​សំ​ខាន់ៗ​ដែល​ធ្លាប់​រស់​​នៅ​ទីនេះ​មាន​វត្ត​ មាន​ និង​បង្ហាញ​រូប​ឡើង​វិញ បន្ទាប់​ពី​មាន​ស​កម្មភាព​ការ​ពារ​យ៉ាង​តឹង​តែង​ចាប់​តាំង​ពី​ ឆ្នាំ​២០០២​មក​។ កន្លង​មក​សកម្ម​ភាព​ខុស​ច្បាប់​ ដូច​ជា​ការ​នេ​សាទ​ខុស​ច្បាប់​ ដោយ​ប្រើ​គឿ្រង​ផ្ទុះ ​ដាក់​ថ្នាំ​បំ​ពុល​សត្វ​ ដាក់​អន្ទាក់​ បរ​បាញ់​សត្វ​ ក្នុង​សម័យ​ស្រុក​មាន​សង្គ្រាម​បាន​គំ​រាម​កំ​ហែង​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដល់​ជីវះ​ ចម្រុះ​ និង​ប៉ះ​ពាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដល់​ការ​រស់​នៅ​ របស់​បង​ប្អូន​ជន​ជាតិ​ តែ​ពេល​នេះ​អ្វីៗកាន់​តែ​ប្រ​សើរ​ឡើង​ជាង​មុន​ហើយ​។

## មើលផងដែរ 
ដែនជំរកសត្វព្រៃនៅកម្ពុជា

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តមណ្ឌលគិរី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រចេះ
វត្តសសរ១០០

**វត្តសសរ១០០** ជារមណីយដ្ឋានតាមបែបវប្បធម៌-ប្រវត្តិសាស្រ្ត មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង ភូមិសំបូរ ឃុំសំបូរ   ស្រុកសំបូរ ខេត្តក្រចេះ ចម្ងាយ ៣៦គ.ម ពីទីរួមខេត្តក្រចេះ ភ្ញៀវទេសចរអាចធ្វើដំណើរតាមផ្លូវខេត្តលេខ៣៧៧ តាមផ្លូវចាក់កៅស៊ូ។ ស្រុកសំបូរ គឺជាអតីតរាជធានីខ្មែរ ពីសម័យចេនឡា ដែលមានឈ្មោះថា “**សម្ភពបុរៈ**” ។ 

## ទីតាំង 
វត្តនេះស្ថិតនៅស្រុកសំបូរ ចំងាយប្រហែល៣៦គ.ម​ខាងជើងទីរួមខេត្តក្រចេះ។ វត្តសរសរ១០០​ត្រូវបានសាងសង់ឡើង​នៅចំទីតាំង​របស់រាជវាំង​នគរសម្ភបុរៈ នៃអាណាចក្រចេនឡា។ នៅក្នុងវត្ដមានព្រះវិហារពុទ្ធសាសនា​ចំនួន៤​បែរមុខទៅរកទិសទាំង៤គឺ៖
* វិហារឡាវ បែរមុខទៅទិសខាងលិច
* វិហារសសរ១០០ បែរមុខទៅទិសខាងជើង
* វិហារគោកកើត បែរមុខទៅទិសខាងកើត
* វិហារគោក បែរមុខទៅទិសខាងត្បូង (ព្រះវិហារនេះនៅសល់តែគ្រឹះ​និងស្លាកស្នាមប៉ុណ្ណោះ)

## ប្រវត្តិ 
វត្តសរសេរ១០០ជាវត្តដ៏ចំនាស់នៅប្រទេសកម្ពុជា។ វត្តនេះត្រូវបាន​សាងសង់ឡើងនៅឆ្នាំ១៨៦០ ដោយមានបាតក្រោម៣០ម៉ែតគុណ៣០ម៉ែត។ វត្ដនេះត្រូវបានសាងសង់​នៅសម័យ​ព្រះបាទអង្គច័ន្ទរាជទី២ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់បរមី​វិហារសសរ១០០ ដើម្បីថែរក្សាព្រលឹងព្រះនាងវរកៈ បុត្រីព្រះអង្គ ដែលត្រូវក្រពើនេនធុនស៊ី។ ព្រះវិហារសសរ១០០​បែរមុខទៅទិសខាងជើង ខុសពីព្រះវិហារដទៃទៀត។ រយៈពេល១០០ឆ្នាំក្រោយមក ព្រះវិហារត្រូវបានបំផ្លាញដោយរន្ទះបាញ់ ដែលបានធ្វើអោយសសរ២២ដើមឆេះអស់ ហើយព្រះពុទ្ធបដិមា​ប្រលាក់​ដោយផ្សែងភ្លើង។ ដោយសារគ្រោះធម្មជាតិនេះ ប្រជាជននៅទីនោះ​បានស្ថាបនា​ព្រះវិហារនេះឡើងវិញ ប៉ុន្តែមានសសរតែ៧៨ដើមទេ។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ១៩៧៨ ព្រះវិហារសសរ១០០ត្រូវបានរុះរើ​សាងសង់ឡើងវិញ ដោយមានបណ្ដោយ៣៥ម៉ែត ទទឹង១៨ម៉ែត កំពស់២៣ម៉ែត និងសសរ១១៦ដើម។ ព្រះវិហារថ្មី​ត្រូវបានស្ថាបនា​រួចរាល់និងបច្ចុះសីមានៅថ្ងៃទី១៤ មករា ១៩៩៨។ 

## ឯកសារយោង
ខណ្ឌ សែនសុខ

**ខណ្ឌ​សែនសុខ​** គឺ​ជា​ខណ្ឌ​ថ្មី​មួយ​ដែល​បំបែក​ចេញ​ពីខណ្ឌ​ឫស្សីកែវ រាជធានីភ្នំពេញ ។ **ខណ្ឌ​សែនសុខ** មាន ៤ សង្កាត់ គឺ ៖

*សង្កាត់​ទឹកថ្លា
*សង្កាត់​ឃ្មួញ
*សង្កាត់​ភ្នំពេញថ្មី

សង្កាត់ក្រាំងធ្នង់

#### ឯកសារពិគ្រោះ
*[http://www.phnompenh.gov.kh/phnompenh/?q=km/node/144 គេហទំព័រ​សាលារាmmtc
គណៈ​កម្មការ​មូលត្រ​កម្ពុជា

**គណៈកម្មការមូលត្រកម្ពុជា**ហៅកាត់ថា **គ.ម.ក** ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោយពីច្បាប់មូលបត្ររដ្ឋ និងច្បាប់ស្ដីពីការបោះផ្សាយ និង ជួញ​ដូរ​មូលបត្រ​មហាជន​បាន​អនុម័ត​រួច​។ គ.ម.ក មាន គោលដៅគ្រប់គ្រងវិស័យមូលបត្រក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក្នុងគោលបំណងចូលរួមចំណែក ដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងសង្គម តាម​រយៈ​ការ​កៀរគរ​មូលធនពី សាធារ​ណជន ឫអ្នកវិនិយោគមូលបត្រ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការហរិញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការវិនិយោគនៅកម្ពុជា។

## បេសកម្ម 
* បង្កើត និងរក្សាឲ្យមានទំនុកចិត្ដពីអ្នកវិនិយោគ នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា តាមរយៈការ ការពារសិទ្ធិស្របច្បាប់ របស់អ្នកវិនិយោគ និងធានាឲ្យមានការបោះផ្សាយ និង​ការ​ជួញដូរ មូលបត្រប្រកបដោយសណ្ដាប់ ធ្នាប់ និង ត្រឹមត្រូវ។
* លើកកម្ពស់ការគ្រប់គ្រងទីផ្សារមូលបត្រឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងជំរុញការអភិវឌ្ឍទីផ្សារនេះឲ្យមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ និងរបៀបរៀបរយ។
* ជំរុញឲ្យមានភាពសម្បូរបែបនៃឧបករណ៍សញ្ជ័យ តាមរយៈការទិញមូលបត្រ និងឧបករណ៍ ហិរញ្ញវត្ថុផ្សេងទៀត។
* ជំរុញឲ្យមានការធ្វើវិនិយោគទុនពីបរទេស និងការចូលរួមក្នុងទីផ្សារមូលបត្រ នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
* ជួយសម្រួលដល់ការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មសហគ្រាសសាធារណៈ នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

## ប្រធានគណៈកម្មការ 
ប្រធានគណៈកម្មការមូលបត្រកម្ពុជា ជារដ្ឋមន្ដ្រីនៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ។ ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យទេសរដ្ឋមន្ត្រី **អូន ព័ន្ធមុនីរ័ត្ន**​ ជាប្រធាន គ.ម.ក នាពេលបច្ចុប្បន្ន។

## សមាជិក​ គ.ម.ក 
គណៈកម្មការមួលបត្រកម្ពុជាដែលមានឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី គាត ឈន់ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញរត្ថុជាប្រធាន មាន​សមាជិក​ចំនួន​០៨​រូប​ដែល​មាន​អាណត្ដិ​រយៈ​ពេល០៥ឆ្នាំ។ សមាជិកទាំងនោះរួមមានៈ
* តំណាងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុមួយរូបដែលតំណាងដោយលោកជំទាវ ងួន សុខា រដ្ឋលេខាធិការនៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ
* តំណាងធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាមួយរូបដែលតំណាងដោយលោកជំទាវ នាវ ច័ន្ទថាណា អគ្គទេសាភិបាលរងនៃធនាគារជាតិកម្ពុជា
* តំណាងក្រសួងពាណិជ្ជកម្មមួយរូបដែលតំណាងដោយលោកជំទាវ តឹករ៉េត កំរង រដ្ឋលេខាធិការនៃក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម
* តំណាងក្រសួងយុត្ដិធម៌មួយរូប តំណាងដោយឯកឧត្តម កើត រិទ្ធ អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងយុត្តិធម៌
* តំណាងទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តីមួយរូបដែលតំណាងដោយ ឯកឧត្តម កឹម រ័ត្នវិសិដ្ឋ ទីប្រឹក្សា និងជានាយកខុទ្ទកាល័យឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីទទួលបន្ទុកទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តី
* អ្នកជំនាញមកពីវិស័យឯកជនដែលមានបទពិសោធន៍វិស័យមូលបត្រ និងមានអព្យាក្រឹតភាពពីររូប ដែលតំណាងដោយលោកបណ្ធិត សាស្រ្តាចារ្យ សំ ឃង្ទី និងលោកសាស្រ្តាចារ្យបណ្ឌិត សំ សុខុម
* អគ្គនាយកនៃ គ.ម.ក ឯកឧត្តម ស៊ូ សុជាតិ

## ឯកសារយោង​ 
* គណៈកម្មការមូលបត្រកម្ពុជា
ដំណាក់​កាល​វិវត្តន៍​វ័យ​របស់​មនុស្ស

តាម​សៀវភៅ​វប្បធម៌​ទូទៅ​ភាគ២របស់លោក ឡុង សារិន បាន​បង្ហាញថា ក្នុង​មួយជីវិត​រស់នៅ​របស់​មនុស្ស ត្រូវបាន​បែងចែក​ជា១០វ័យ​គឺ៖
* **ទីមួយ**​ ចាប់ពី​ពេល​កើត​រហូតដល់ អាយុ១០ឆ្នាំ ហៅថា **មន្ត​ទសកៈ** ដែល​ប្រែ​មក​ថា​ជា​វ័យ​កំពុង​សុខ​ស្រួល។
* **ទីពីរ** ​ចាប់ពី​អាយុ១១ឆ្នាំ រហូតដល់​អាយុ២០ឆ្នាំ គឺ **ខិ​ឌ្ឌ​ទសកៈ** ដែល​ប្រែ​មក​ថា ជា​វ័យ​ល្បែង ពោលគឺ​វ័យ ដែល​កំពុង​ភ្លើតភ្លើន ពុំ​សូវ​ចេះ​គិតពិចារណា​បាន​ដិតដល់ ច្រើន​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​ទោសកំហុស។
* **ទី​បី​** គឺ​**វណ្ណ​ទសកៈ** ចាប់ពី​អាយុ២១ឆ្នាំ ដល់​អាយុ៣០ឆ្នាំ ដែល​ប្រែ​មក​ថា​ជា​វ័យ​ល្អ។
* **ទីបួន** ​ចាប់ពី​អាយុ៣១ឆ្នាំ​ដល់​អាយុ៤០ឆ្នាំ គឺ​វ័យ **ពល​ទសកៈ** ដែល​ប្រែ​មក​ថា​ជា​វ័យ ខ្លាំងក្លា។ វ័យ​នេះហើយ​ដែល​មនុស្ស​មាន​កាយសម្បទា​មាំមួន​ទាំង​ចិត្តគំនិត និង​ប្រាជ្ញា​ស្មារតី។
* **ទី​ប្រាំ​** ចាប់ពី​អាយុ៤១ឆ្នាំ​រហូតដល់​អាយុ៥០ឆ្នាំ​គឺ​**បញ្ញា​ទសកៈ** ដែល​មានន័យថា​ជា​វ័យ​ពិចារណា។ មនុស្ស ឋិត​ក្នុង​វ័យ​នេះ​អាច​ពិចារណា​រកហេតុ​ផល​ច្បាស់លាស់​ជាង​វ័យ​ណា​ទាំងអស់ ដោយ​ផ្អែកលើ​បទពិសោធន៍ និង​ការច្នៃប្រឌិត​បន្ថែម។
* **ទីប្រាំមួយ** ​គឺ​ចាប់ពី​អាយុ៥១ឆ្នាំ​ដល់៦០ឆ្នាំ ជា​វ័យ​**ហា​និ​ទសកៈ** ប្រែ​មក​ថា​វ័យ​ទន់។ មនុស្ស​ចាប់ផ្ដើម​ទ្រុឌទ្រោម​បន្តិចម្ដងៗទាំង​កាយសម្បទា និង​ចិត្តគំនិត​អារម្មណ៍។
* **ទី​ប្រាំពីរ** ចាប់ពី​អាយុ៦១ឆ្នាំ​ដល់៧០ឆ្នាំ គឺ **ប​ពា្ភ​រ​ទសកៈ** ដែល​មានន័យថា​ជា​វ័យ​ជរា។ ដល់​វ័យ​នេះ​ភាព​ទ្រុឌ ទ្រោម​កាន់តែ​ញ៉ាំ​ញី​ដល់​មនុស្ស​គ្មាន​ល្ហែ ឈឺ​ក៏​ច្រើន ធ្វើការ​ងារ​ពុំ​សូវ​បាន​ពេញលេញ។
* **ទី​ប្រាំបី** ចាប់ពី​អាយុ៧១ឆ្នាំ​ដល់៨០ឆ្នាំ ជា​វ័យ​កោង ឬ​ហៅថា​វ័យ **វង្កា​ទសកៈ**។
* **ទី​ប្រាំបួន**​ ចាប់ពី​អាយុ៨១ឆ្នាំ​ដល់៩០ឆ្នាំ មនុស្ស​ចាប់ផ្ដើម​ភ្លេចភ្លាំង​ច្រើន ជា​វ័យ​ភ្លេច ឬ​វ័យ**​មោ​មូ​ហ​ទសកៈ**។
* **ទីដប់** ចាប់ពី​អាយុ៩១ឆ្នាំ​រហូតដល់១០០ឆ្នាំ គឺ​វ័យ​ដេក ឬ​**សយន​ទសកៈ**។

## ​ ឯកសារយោង​ 
* ឯកសារអេឡិចត្រូនិច ប៉ាន មូលដ្ឋានីយកម្ម​អក្ខរក្រម 
* សៀវភៅ​វប្បធម៌​ទូទៅ​ភាគ២របស់លោក ឡុង សារិន
ទន្លេនៅកម្ពុជា

ប្រទេសកម្ពុជាជាប្រទេសកសិកម្ម ដោយសារតែប្រទេសនេះសំបូរប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រធម្មជាតិ និង​ប្រព័ន្ធ​ផ្លូវ​ទឹក​ជាច្រើន​។ ខាងក្រោមនេះជាបញ្ជីរាយនាមទន្លេ​ ស្ទឹង បឹង និង ព្រែក នានា​នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា៖
*ទន្លេសាប
*ទន្លេមេគង្គ
*ទន្លេមេគង្គលើ
*ទន្លេមេគង្គក្រោម
*ទន្លេបាសាក់
ប្រវត្តិ​សំពត់​ចង​ក្បិន

រូបភាពតូច|សំពត់ចងក្បិនខ្មែរ
យោងទៅតាម​ការ​តំណាលតៗ គ្នា​របស់​លោកតា លោកយាយ ចាស់ៗ បាន​តំណាល​រឿងព្រេង ដែល​ទាក់ ទង​ទៅ​និង​សំពត់​ចងក្បិន​ថា ៖ កាលពី​យូរលង់​ណាស់​មកហើយ ខ្មែរ​យើង ស្លៀកសំពត់​ចងក្បិន​តាម​សាសន៍ក្លិង្គ។ សាសន៍​ក្លិង្គ​កាន់សាសនា​ជាច្រើន​បែបណា​ស់ តែ​សាសនា​ដែល​ធំជាងគេ​គឺ​សាសនា ព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ ព្រះមហា ក្សត្រ​ខ្មែរ​យើង​ដែល​កសាង​នគរ​វត្ដ ក៏​ឧទ្ទិស​ចំពោះ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​ដែរ ។ កាលពី​សម័យបុរាណ​ខ្មែរ​យើង​និយម អាន​រឿង​រាមកេរ្តិ៍​ណាស់​នៅ​នឹង​ជញ្ជាំង​អង្គរវត្ដ​ថែវ​ជាន់​ទី ១ ទៀតផង ។ ចំពោះ​មូលហេតុ​ដែល​សាសន៍​ក្លិង្គ ស្លៀកសំពត់​ចងក្បិន ពីព្រោះ​ក្លិង្គ​គេ​គោរព​ចំពោះ​ហនុមាន ដែលជា​ទេវបុត្រ​របស់គេ​មួយ ហនុមាន​ជា​សេនា​របស់ ព្រះរាម ក្នុង​រឿង​រាមកេរ្តិ៍ ។ ដូច្នេះ​ហនុមាន​មាន​សម្បុរ​ស ហើយ​គេ​ស្លៀកពាក់​ឱ្យមាន​កន្ទុយ(ហនុមាន​មាន​ជាតិ ជា​សត្វ​ស្វា​សមាន​កន្ទុយ) ។

មានមតិ​ខ្លះទៀត​យល់ថា ក្លិង្គ​ទាំងនោះ​ជា​ពល​នៅក្រោម​អធិប​តោ​យ​ហនុមាន បានជា​គេ​ស្លៀកពាក់​ស ហើយ បណ្ដុះ​កន្ទុយ​យ៉ាង​ដូច្នេះ។ សរុបសេចក្ដី​មក​យើង​ឃើញថា សំពត់​ចងក្បិន​ដែល​ខ្មែរ​យើង​មានការ​ស្លៀក ពាក់​រហូតមកដល់​ស​ព្វ​ថ្ងៃនេះ គឺ​យកតាម​សាសន៍​ក្លិង្គ ដែល​មានបំណង​ធ្វើតាម​ហនុមាន​ជា​សេនា​ឯក​របស់ ព្រះរាម។

តែ​ឥឡូវនេះ​មិនមែន​តែប្រុសៗ ទេ ដែល​ស្លៀកសំពត់​ចងក្បិន ស្រីៗ ក៏​ស្លៀកសំពត់​ចងក្បិន​ដែរ ។ ដូចជា នៅក្នុង​រាជ​កាល​ព្រះករុណា ន​រើ​តម (គ.ស ១៨៣៥-១៩១៤)គេ​ស្លៀក​ចងក្បិន​ស្លុ​យ​ចុះទៅ​ក្រោម រួចមក​នៅ ត្រឹម​ពាក់កណ្ដាល​កំភួនជើង ។ លុះ​មកដល់​រជ្ជកាល​ព្រះករុណា ស៊ីសុវត្ថិ (គ.ស ១៨៧៥-១៩៤១)គេ​ចងក្បិន ខើច​នៅក្រោម​ជង្គង់​បន្តិច ដោយ​គេ​គិតថា​ការធ្វើ​របៀបនេះ គឺ​យកតាម​សៀម ។ ចំណែកឯ​សៀម និង​ខ្មែរ ជាប្រទេស​នៅ​ជិតគ្នា ហើយ​សៀម​បាន​យកតាម​បែប​ស្លៀកសំពត់​ចងក្បិន​របស់​ខ្មែរ​ទៅ​ស្លៀក ស្លៀក​មិន​ត្រឹមតែ ប្រុស​ទេ ថែមទាំង​ស្រី​ទៀតផង ។ លុះ​ខ្មែរ​យើង​ឃើញថា​ស្ត្រី​ស្លៀក​ក្បិន​ល្អ​ដែរ ក៏​នាំគ្នា​ស្លៀក​តាម​សៀម ។ អ្នកស្រុក​បាត់ដំបង និង​អ្នកស្រុក​សៀមរាប ដែល​នៅ​ជិត​សៀម ធ្វើតាម​សៀម​ស្លៀកសំពត់​ចងក្បិន​លិច​ត្រឹម​ជង្គង់ គឺ​ខើច​ជាង​ខ្មែរ​ដែល​នៅ​ភូមិ​​ឯទៀត ។ បច្ចុប្បន្ននេះ សំពត់​ចងក្បិន​ខ្មែរ​យើងនិយម​ស្លៀក​នៅក្នុង​ពិធីបុណ្យធំៗ ដូចជា​ក្នុង​ព្រះបរមរាជវាំង ឬ​ពិធី​បុណ្យជាតិ ពិសេស​ក្នុង​ទំនៀមទម្លាប់​ប្រពៃណីជាតិដែលមាន​ដូចជា៖ពិធីមង្គលការ​ជាដើម។

## ឯកសារយោង​ 
* ឯកសារអេឡិចត្រូនិច ប៉ាន មូលដ្ឋានីយកម្ម​អក្ខរក្រម 
* រៀបរៀង​ដោយ ឡុង រដ្ឋា
រដ្ឋបាល ខេត្ត-ក្រុង ចាស់

## បំណែងចែករដ្ឋបាលខេត្ត និង ក្រុង 
ប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានចែកជា **២០**ខេត្ត និង **៤**ក្រុង និងបែងចែកជាបន្តបន្ទាប់ទៀតជាស្រុក ឃុំ ភូមិ និង កោះ

ភ្នំពេញជាមណ្ឌលដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេប្រហែល ១លាននាក់ ក្នុងចំនោមប្រជាជនកម្ពុជាទាំង អស់១៣លាននាក់។ មណ្ឌលគិរី ជាខេត្តធំជាងគេតែមានប្រជាជនតិចជាងគេ ស្ថិតនៅតំបន់ខ្ពង់រាប ភាគឥសានជាប់ព្រំដែនវៀតណាម។
ស្តាំ|រូបតូច|450ភស|ផែនទីប្រទេសកម្ពុជា
right|400px
**តារាងទំហំខេត្ត ក្រុង រាជធានី**
ខេត្តហួផាន់

Map of Laos highlighting the province

ខេត្ត​ហួ​ផាន់ ជា​ខេត្ត​មួយ​នៃ​ប្រទេស​លាវ (ឡាវ) នៅ​ភាគ​ឦសាន​នៃ​​ប្រទេស​។ ខេត្ត​នេះ​មាន​ព្រំ​ប្រទល់​ជាប​នឹង​ប្រទេស​វៀតណាម។​

**ខេត្ត​ឧត្តម​ជ័យ​ចែក​ជា​ ៨ មឿង (ស្រុក)៖**

១- មឿង​អែត  (ເມືອງແອດ)  (០៧០៨)

២- វៀង​ជ័យ  (ວຽງໄຊ  អាន​ថា  វៀង​សៃ)  (០៧០៤)

៣- វៀង​ថង  (ວຽງທອງ)  (០៧០៣)

៤- សុប​បៅ  (ສົບເບົາ)  (០៧០៧)

៥- ស៊ៀង​ខ (ຊຽງຄໍ້)  (០៧០២)

៦- សាំ​តៃ  (ຊຳໃຕ້)  (សាំ​ខាង​ត្បូង)  (០៧០៦)

៧- សាំ​ហ្នឿ (ຊຳເໜືອ)  (សាំ​ខាង​ជើង)  (០៧០១)

៨- ហួ​មឿង (ຫົວເມືອງ) (០៧០៥)។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រុងឡាវ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសឡាវ
ខេត្តឧត្តមជ័យ

**ខេត្ត​ឧត្តម​ជ័យ** (លាវ​អាន​ថា អ៊ុដុំ​​សៃ) ជា​ខេត្ត​មួយ​នៃ​ប្រទេស​លាវ  (ឡាវ)  នៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃ​​ប្រទេស​។  ខេត្ត​នេះ​បាន​បែក​ចេញ​ពី​ខេត្ត​ហ្លួង​ព្រះ​បាង  នៅ​ គ.ស. ១៩៦៣។  មុន​ដំបូង​  ខេត្ត​នេះ​មាន​ឈ្មោះ​ថា ខេត្ត​ឡាន​សាង (ແຂວງລ້ານຊ້າງ ខ្វែង​លាន​ជាង គឺ ​ខេត្ត​ដំរី​មួយ​លាន)។  តែ​ក្រោយ​មក  នៅ​ គ.ស. ១៩៦៥  បាន​ដូរ​ឈ្មោះ​ជា​ខេត្ត​មឿង​សៃ  (ແຂວງເມືອງໄຊ ខ្វែង​មឿង​ជៃ (ជ័យ) គឺ ខេត្ត​ស្រុក​ជ័យ)  ហើយ​ក្រោយ​មក​ទៀត  គឺ​នៅ គ.ស. ១៩៦៩  បាន​យក​ឈ្មោះ​ថា  ឧត្តម​ជ័យ  រហូត​ដល់​បច្ចុប្បន្ន។  នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩១  ខេត្ត​នេះ​បាន​ផ្ទេរ​មឿង (ស្រុក) ប៉ាក​ថា និង​ស្រុកផា​ឧត្តម ដល់​ខេត្ត​ប​កែវ។​

**ខេត្ត​ឧត្តម​ជ័យ​ចែក​ជា​ ៧ មឿង (ស្រុក)៖**

១- ណា​ហ្ម (០៤០៣)

២- ប៉ាក​បែង (០៤០៧)

៣- បែង (០៤០៥)

៤- មឿង​ង៉ា (០៤០៤)

៥- មឿង​សៃ (ជ័យ) (០៤០១)

៦- មឿង​ហ្លា (០៤០២)

៧- ហ៊ុន (០៤០៦)។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសឡាវ
ថាច់ ងោស

ព្រះតេជព្រះគុណ **ថាច់ ងោស** ហៅ **កែវ ស្មែរ**សង្ឃាធិបតីពុទ្ធសាសនាគណៈខេមរនិកាយ ប្រសូតិ ឆ្នាំ ថោះ
គ.ស.១៩០៦ សុគត គ.ស.១៩៧៩ ត្រូវ សង្ឃាភិបាលតំណាងយួនយៀកកុងចាប់ផ្សឹកកាលពីថ្ងៃទី ១៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧៥
រួចដាក់គុករហូត ដល់អាពាធធ្ងន់ ហើយអាណានិគមយួនដោះលែងឲ្យមានសេរីបានមួយសប្តាហ៍ក៏បានសុគតទៅ ។

## ប្រវត្តិ 
ព្រះតេជព្រះគុណ **ថាច់ ងោស** (ភាសាឡា តាំងៈThach Ngos)ប្រសូតិ គ.ស.១៩០៦ នៅភូមិ ព្រែកអម្ពូ (Prek Ampu) ឃុំក្នុងស្រុក
( Ấp Qui Nông) ស្រុក កំពង់ធំ (huyện Châu Thành) ខេត្តព្រះត្រពាំងកម្ពុជាក្រោម (កូសាំងស៊ីន) ។

## ការសាងផ្នួស 
គ.ស.១៩២៤ ព្រះអង្គបានបួសជាសាមណេរនៅវត្តបិតកកត្យារាមហៅ
វត្តក្នុង ស្រុក (ភាសាបាលីៈVatta Pittakakyãrãma) ។គ.ស.១៩២៧បានបំពេញឧបសម្បទាជាភិក្ខុ​នៅក្នុងវត្តខាងលើដដែល ។

## ការសិក្សា 
ក្រោយពីបានបំពេញឧបសម្បាទាជាភិក្ខុ ព្រះអង្គបាននិមន្តទៅសិក្សា
គម្ពីរព្រះ ពុទ្ធសាសនានៅសាលាធម្មវិន័យ ក្នុងខេត្តកំពង់ចាមប្រទេសកម្ពុជា ។

## តួនាទីរបស់ព្រះអង្គក្នុងពុទ្ធសាសនា និង ក្នុងសង្គមខ្មែរក្រោម 
### ការទទួលឋានៈជាព្រះចៅអធិការវត្ត
គ.ស.១៩៣៩ព្រះអង្គត្រូវបានពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមចំណុះវត្តសិលាជលធី (Vatta Silãjaladhĩ) ហៅវត្តគគីរឋិតក្នុងភូមិគគីរ(Kỳ La) ឃុំគគីរ (Hòa Thuận) ស្រុកកំពង់ធំ (Châu Thành)ខេត្តព្រះត្រពាំង ។
### ការទទួលឋានៈជាអនុគណ (Anugana) ស្រុក កំពង់ធំ
គ.ស.១៩៤៧ ព្រះអង្គត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋ ខ្មែរក្រោមនៅស្រុកកំពង់ធំតែងតាំង ឲ្យធ្វើជាអនុគណស្រុកកំពង់ធំ ។

### ការទទួលឋានៈជាព្រះមេគណខេត្ត
គ.ស.១៩៦១ ព្រះអង្គត្រូវបានឡើងធ្វើជាព្រះមេគណខេត្តព្រះត្រពាំង(Vĩnh Bình) នៃគណៈពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ។
ថ្ងៃទី ១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៦៣ ព្រះអង្គបានធ្វើជាព្រះវិន័យធម៌និងជាទី
ប្រឹក្សារបស់ គណៈពុទ្ធសាសនាថេរវាទមជ្ឈមណ្ឌលនៅទីក្រុងព្រៃនគរ
ដែលមានព្រះតេជព្រះគុណ ធម្មវិរិយោ គឹម សាង ជាប្រធាន ។
ចុងឆ្នាំ ១៩៦៩ ព្រះអង្គបានទទួលនាទីជាសង្ឃាធិបតីនៃពុទ្ធសាសនា
ខេមរនិកាយ ។

## ការចាប់ដាក់គុកដោយរដ្ឋាភិបាលអាណានិគមបក្សកុម្មុយនិស្តយួន 
ក្រោយថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ កម្ពុជាក្រោមត្រូវបានគ្រប់គ្រង
ដោយបក្សកុម្មុយនិស្តយួន ព្រះសង្ឃ និង បញ្ញវន្តខ្មែរក្រោមជាច្រើនអង្គ
និងរូបដែលជាអ្នកដឹកនាំសាសនានិងសង្គម ដូចជាព្រះ តេជព្រះគុណ
ថាច់ រាជ,ង៉ោ ស៊ីវ ,ថាច់ ភឿន និង ថាច់ ហ្វាយ ។ល។ ត្រូវបានរដ្ឋា
ភិបាលកុម្មុយនិស្តយួនចាប់ដាក់គុកនិងធ្វើទារុណកម្មយ៉ាងឃោរឃៅ ។
ថ្ងៃទី ១៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ព្រះអង្គត្រូវបានសង្ឃាភិបាលតំណាង
យួនយៀកកុងចាប់ផ្សឹកហើយបានបញ្ជូនទៅដាក់គុកខេត្តព្រះត្រពាំងនៃបក្ស​
កុម្មុយនិស្តយួននៅថ្ងៃទី ១៤ ខែឧសភា បន្ទាប់ពីផ្សឹកបានមួយថ្ងៃ ។
ពេលនោះ ព្រះពុទ្ធសាសនា ខ្មែរក្រោមទាំងពីរគឺ គណៈថេរវាទ និង ខេមរ
និកាយត្រូវបានរំសាយដោយបក្សកុម្មុយនិស្តយួន ។
ថ្ងៃទី ២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ព្រះអង្គត្រូវបានបញ្ជូនទៅនៅក្នុងជំរុំមួយ
ដែលបក្សកុម្មុយនិស្ត យួនហៅថា ជំរុំលត់ដំបេបយ៉ា (Trại Cải Tạo
Bến Giá) ឋិតក្នុងស្រុកមាត់សមុទ្រ (Long Tòan) ខេត្តព្រះត្រពាំង ។
នៅក្នុងជំរុំលត់ដំនោះ ព្រះអង្គខំប្រឹងធ្វើការតាមបញ្ជាបក្សកុម្មុយនិស្ត
យួនរហូត ដល់មានអាពាធជាទម្ងន់ ហើយរដ្ឋាភិបាលបក្សកុម្មុយនិស្ត
យួនបាននាំព្រះអង្គទៅ វត្តគគីរវិញ ។ ក្រោយពីបាននាំព្រះអង្គទៅ
វត្តគគីរបានមួយសប្តាហ៍ ក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧៩ ព្រះអង្គបាន
សុគតនៅក្នុងវត្តក្នុងស្រុក ស្រុក កំពង់ធំ ខេត្តព្រះត្រពាំង ។ ពិធីបុណ្យ
បូជាព្រះសពរបស់ព្រះអង្គ មិនត្រូវបានការអនុញ្ញាតពីសំណាក់ រដ្ឋាភិបាល
បក្សកុម្មុយនិស្តយួន ដើម្បីធ្វើឲ្យបានអធិកអធមឡើយ ៕

## ឯកសារ​យោង​ 
* សារព័ត៌មាន​ព្រៃ​នគរ
* មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ សឺង ង៉ុក ថាញ់
*ដោយ ថាច់ ប្រីជា គឿន
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
ចៅ​សែន​ កុសល​ឈុំ

លោក **ចៅ សែន កុសលឈុំ** ប្រសូតនៅឆ្នាំ ១៩០៥ អតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តី និងជាអ្នក​នយោបាយ ដ៏មានឥទ្ធិពលនៃរបបសង្គមរាស្ត្រនិយម និង ជាអ្នក ជិតស្និទជាមួយ សម្ដេចព្រះបាទនរោត្តម[សីហនុ] ផងដែរនោះ ។ លោកបានស្លាប់ថ្ងៃ ព្រហស្បត៍ ទី ២២ខែ មករា ឆ្នាំ២០០៩ លោក **ចៅសែន កុសលឈុំ** អតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តី និងជាប្រធានរដ្ឋ​សភានៃប្រទេស កម្ពុជាត្រូវបានគេស្គាល់ ឬ ហៅថា ឈុំ​បានទទួលអនិច្ចកម្មក្នុងជន្មាយុ ១០៤ ឆ្នាំ។

## ប្រវត្តិ 
លោក **ចៅសែន កុសលឈុំ** ប្រសូតិ នៅថ្ងៃទី ០១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩០៥ នៅខេត្តមាត់ជ្រូក កម្ពុជាក្រោម ។ លោកជាបុត្ររបស់ គុន គីម (Khun Kim) ជាអតីតអភិបាលខេត្តកណ្តាលនៃប្រទេសកម្ពុជាហើយលោក គុន គីម ត្រូវជាប្អូនប្រុសរបស់លោក ប័ណ្ណ យ៉ុង (Pann
Yung) (១៨៨០-១៩៤៥) ជា អតីតកូន​ប្រុសរបស់អភិបាលខេត្តមួយរូបនៅដែនដីកម្ពុជាក្រោម ។

## ការសិក្សា 
ធ្លាប់ជាសិស្ស នៃវិទ្យាល័យស៊ីសុវត្ថិ នៅប្រទេសកម្ពុជា ។
* ឆ្នាំ ១៩២៦ លោក បានបញ្ចប់វិទ្យាល័យ Collège Chasseloup-Laubatនៅ ទីក្រុងព្រៃនគរ ដែនកូសាំងស៊ីន កម្ពុជាក្រោម ។
* ឆ្នាំ ១៩២៦ លោកបានទទួលបក្កវិញ្ញាប័ត្រ ផ្នែកទស្សនវិជ្ជា ។
* ឆ្នាំ ១៩២៩ បានទៅរៀនមហាវិទ្យាល័យ ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ នៅទីក្រុងហាណូយ ភាគខាងជើង ប្រទេសយួន ។

## អាពាហ៍ពិពាហ៍ 
ថ្ងៃទី ០២ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៤០ បានរៀបការជាមួយអ្នកស្រី វ៉ាន់ ធីហាយ (Van Thi Hai) ខ្មែរ ក្រោមអ្នកខេត្តក្រមួនស និង មានកូន
៥ នាក់ ។

## ការងាររដ្ឋនៅប្រទេសកម្ពុជា 
* ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៥៩ និងឆ្នាំ១៩៦៨ លោកបានក្លាយជាប្រធានរដ្ឋសភាជាតិនៅពេលតែមួយដែលលោកក៏បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្រ្តីផងដែរ ។
* រវាងចុងទសវត្សរ៍ ទី ៨០ និង ដើមទសវត្សរ៍ ទី ៩០លោកត្រូវបានតែងតាំង ជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាតិនៃប្រទេសកម្ពុជា ។
* ឆ្នាំ ១៩៩២ លោកត្រូវបានតែងតាំងជាទី ប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់របស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ និងជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩៨ ដល់ ឆ្នាំ ២០០៧ ។

## អាវសានជីវិត 
[thumb|250px|right|ពិធីដង្ហែសពលោក **ចៅសែន កុសលឈុំ** នៅក្បែរ[វត្តបទុមវតីទីក្រុងភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី ២៦ មករា ២០០៩(រូបថតៈPNN)]]

ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី ២២ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ លោកបានទទួលអនិច្ចធម្មនៅផ្ទះនាទីក្រុងភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងព្រះជន្ម ១០៤ ។

## ការប្រារព្ធពិធីបុណ្យសព 
ពិធីបុណ្យសពរបស់លោកបានប្រារព្ធទៅតាមប្រពៃណីជាតិ និងពុទ្ធ
សាសននិយមកិច្ច ចាប់ពីថ្ងៃទី ២៣ រហូតដល់ថ្ងៃទី ២៦ ខែ មករា ឆ្នាំ
២០០៩ នៅផ្ទះរបស់សព ។

ថ្ងៃច័ន្ទទី ២៦ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ ពិធីបូជាសពលោកនៅសួនក្បែរ
វត្តបទុមវតី នារាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ។

## ឯកសារ​យោង​ 
* សារព័ត៌មាន​ព្រៃ​នគរ
* ជីវប្រវត្តិ សម្តេច ចៅ សែន កុលស ឈុំ ក្នុងពិធីបុណ្យបូជាសពរបស់លោក ថ្ងៃទី ២៦ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ 

*ដោយ ថាច់ ប្រីជា គឿន

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
វិស្ណុបុរាណ

វិស្ណុ​បុរាណ​ជា​គម្ពីរ​សាសនា​ហិណ្ឌូ​មួយ​និង​ជា​បុរាណៈ​មួយ​នៃ​បុរាណៈ​ទាំង​១៨។ គម្ពីរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​បុរាណៈ​សំខាន់​ជាង​គេ ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា បុរាណ​រតនៈ (រតនៈនៃបុរាណៈ)​។ គម្ពីរនេះ​​ត្រូវ​បាន​គេ​អធិប្បាយ​ក្រោម​រូបភាព​នៃ​ការ​សន្ទនា​រវាងព្រាហ្មណ៍ ​បរាសរៈ និង​កូន​សិស្ស​របស់​គាត់​ឈ្មោះ​ មៃត្រេយៈ ហើយ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា​៦​ផ្នែក​។ ប្រធាន​បទ​នៃ​ការ​សន្ទនា​សំខាន់​ៗ​ រួម​មាន​ការ​បង្កើត​ទេវកថា រឿង​សង្គ្រាម​រវាង​ពួក​អសុរៈ និង ពួក​ទេវៈ, បណ្តា​អវតារ​របស់​ព្រះ​វិស្ណុ និងពង្សាវតារ និង​រឿង​របស់​ស្តេច​ល្បី​ៗក្នុង​រឿង​ព្រេង​។
​
គេ​បាន​តំនាល​ថា​គម្ពីរ​នោះ​មាន​ពាក្យ​ស្លោក​(ពាក្យ​កាព្យ)ចំនួន​២៣ ០០០, ប៉ុន្តែចំនួន​ពាក្យ​កាព្យ​សរុប​ពិត​ប្រាកដ​ មានតិច​ជាង​៧ពាន់​ទៅ​វិញ។ តាម​រយៈគ្រប់​ឯកសារ​ទាំង​អស់​ ដែល​គេ​ប្រមូល​បាន​មក​ពី​តំបន់​ខាង​លិច​និង​ខាង​កើត​របស់​ប្រទេស​ឥណ្ឌា បាន​អោយ​ដឹង​ថា ចំនួនក្រោយ​នេះ​ជា​ការ​ត្រឹម​ត្រូវ​ ហើយ​គ្មាន​ការ​បាត់​បង់​ផ្នែក​ណា​មួយ​នោះ​ទេ​។ គេ​បាន​សេចក្តី​ផ្តើម តួ​សេចក្តី និង​សេចក្តី​បញ្ចប់​ ដូច្នេះ​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​អត្ថបទ​ដែល​ប្រមូល​បាន​ជា​អត្ថបទ​ទាំង​មូល​ដោយ​គ្មាន​បាត់​បង់​។ ​
## ផ្ទៃ​រឿង 
គម្ពីរ​នេះ​ផ្តើម​ដោយ​សេចក្តី​លំអិត​អំពី​ការ​បង្កើត​ នៃ​យុគៈ​ទាំង​៤។ រឿង​ព្រេង​អំពី​រុទ្រៈ​, ដែល​និយាយ​អំពី​ សមុទ្រ​មថនៈ (ការ​កូរ​សមុទ្រ​ទឹក​ដោះ​), រឿង​ធ្រុវៈ ដែល​ជា​​សាវក​របស់​ព្រះ​វិស្ណុ​ និង​រឿង​របស់​ស្តេច​កាល​ពី​ព្រេង​នាយ​ឈ្មោះ វេនៈ និង ប្ឫឋុ ។
 
រឿង​របស់​កូនចៅ​ជំនាន់​ក្រោយ​របស់​ប្ឫឋុគឺ​ពួក​ប្រឆេតៈ រឿង​ដ៏ល្បី​របស់​ ហិរន្យកសិបុ និង​ប្រហ្លទៈ,  ការ​លំអិត​អំពី​ភូមិសាស្ត្រ​​នៃ​លោក​ដែល​គេ​ស្គាល់ ដោយ​បាន​បញ្ជាក់​អំពី​ទឹក​ដី​ ជនជាតិ ភ្នំ​និង​ទន្លេ​កាល​ពី​បុរាណ, ​គោលការណ៍​នៃ​ការ​កកើត​សកលលោក, និង រឿង​កំនើត​របស់​ជទភរតៈ ត្រូវ​បាន​គេ​យក​មក​និយាយ​ក្នុង​ផ្នែក​ទី​ពីរ​។

ផ្នែក​ទី​បី និយាយ​អំពី​មន្វន្តរៈ (វដ្ត​នៃ​ការ​កកើត​និង​រលាយ​ទៅ​វិញ​), បណ្ឌិត​វ្យសៈ និង យជ្នវល្ក្យៈ, សុរិយៈ (ព្រះ​អាទិត្យ), យមៈ (ស្តេច​នៃ​សេចក្តី​ស្លាប់​), សាវក សតឋនុ និង​សៃវ្យៈ​, វណ្ណៈ​ទាំង​បួន (វណ៌ៈ) និង ឆាកទាំង​បួន​នៃ​ជីវិត (អាស្រមៈ) និង​សេចក្តី​លំអិត​ធម៌​ជា​ច្រើន​។

ផ្នែក​ទី​បួន​លំអិត​អំពី​ស្តេច​ធំ​ៗ​របស់​ចក្រភព​ព្រះ​អាទិត្យ​និង​ព្រះ​ចន្ទ​របស់​ឥណ្ឌា​បុរាណ​ ហើយ​ក៏​បាន​រាយ​ឈ្មោះ​ស្តេច​ដែល​ប្រហែល​ជា​បាន​សោយរាជ្យ​ក្នុង​សម័យ​កាលី។ បញ្ជី​បន្ទាប់​មក​ទៀត រៀបរាប់​អំពី​ឈ្មោះ​ស្តេច​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​មគធៈ​, ដោយ​មាន​ទាំង​ស្តេច​មក​ពី សិសុនគៈ នន្ទៈ និង មៅរ្យៈ​។
 
ផ្នែក​បន្ទាប់​មក​ទៀត និយាយ​លំអិត​អំពី​ព្រឹត្តិការណ៍​ផ្សេង​ៗ​ក្នុង​ជីវិត​របស់​ព្រះ​ក្ឫស្ណៈ (ក្រឹស្ណៈ) ដោយ​ចាប់​ពី​កំនើត កុមារភាព និង​មរណភាព​ ហើយ​និង​ការ​បំផ្លាញពួក​យាទវៈ ។

ផ្នែក​ទី​៦ ដែល​ជា​ផ្នែក​ចុងក្រោយ​គេ និយាយ​អំពី​យាយីររបស់​កាលី, អំពី​ការ​បំផ្លាញ​លោក និង​ពន្យល់​អំពី​សារៈ​សំខាន់​របស់​បុរាណៈ​។

"ស្តេច​កាលី​យុគ ចូល​ចិត្ត​អំពើ​ពុករលួយ និង​ការ​លួច​ប្លន់​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​របស់​ប្រជា​រាស្ត្រ​ខ្លួន​។ កម្មសិទ្ធិ​និង​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​តែ​មួយ​នឹងអាច​​ជួយ​លើក​តំកើង​បុណ្យសក្តិ​បាន; ការ​បោក​ប្រាស់​​ជា​មធ្យោបាយ​តែ​មួយ​គត់​សំរាប់​សំរេច​ជោគ​ជ័យ។ ការ​ពុក​រលួយ​នឹង​ក្លាយ​ជា​មធ្យោបាយ​សកល​​សំរាប់​រក្សា​អំនាច​របស់​ខ្លួន​។ នៅ​ចុង​បញ្ចប់ ដោយ​មិន​អាច​គាំ​ទ្រ​នឹង​ស្តេច​គំរិះ​របស់​ខ្លួន​បាន​ ប្រជារាស្ត្រ​ស្រុក​កាលី​យុគ ក៏​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​រស់​លាក់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ភ្នំ​។"

## សំគាល់​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនាហិណ្ឌូ
សមុទ្រខារ៉ា

**សមុទ្រខារ៉ា** ជាផ្នែក​មួយ​របស់​មហាសមុទ្រអាកទិច ដែលស្ថិតនៅខាងជើង​តំបន់ស៊ីបេរី។ សមុទ្រនេះ​ខណ្ឌដាច់ពី​សមុទ្របារិនដែលនៅខាងលិចដោយច្រកខារ៉ានិង​កោះណូវ៉ាយ៉ាហ្សិមល្យា ហើយខណ្ឌដាច់ពីសមុទ្រឡាប់តែវដែលនៅខាងកើតដោយកោះសេវែណាយ៉ាហ្សិមល្យា។
thumb|right|300px|ផែនទីបង្ហាញទីតាំងសមុទ្រខារ៉ា
ជ្រោយណុតុ

**ជ្រោយណុតុ** ជាជ្រោយមួយនៅប្រទេសជប៉ុនដែលលយទៅខាងជើងចូលទៅក្នុងសមុទ្រជប៉ុន។ ផ្ទៃដី​ស្ទើរតែទាំងអស់របស់វា​ជារបស់ខេត្តអ៊ីស៊ីកាវ៉ា។ ផ្នែកកណ្ដាលខាងចុងនៅជ្រោយ​នេះ​បត់ទៅទិសខាងកើត បង្កើតបានជាឆកថុយ៉ាម៉ា។

ផ្នែកខាងក្នុងរបស់ជ្រោយនេះ​ជាជួរភ្នំ​មានកំពស់ពី២០០ម​ទៅ៥០០ម ជាហេតុធ្វើអោយវាមានដីទំនាបតិចណាស់។ តំបន់នេះមានឈ្មោះថាជាកន្លែងផលិតឈ្លើងសមុទ្រ។

]]
តំបន់ត្រីកោណមាស

**តំបន់ត្រីកោណមាស** ជាតំបន់ដាំដុះនិងផលិតអាភៀនដ៏ធំមួយក្នុងចំនោមតំបន់ផលិតអាភៀនទាំង២នៅអាស៊ី។ វាស្ថិតនៅតំបន់ភ្នំត្រង់ចំនុច​ប្រសព្វរវាងប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍៣គឺ មីយ៉ាន់ម៉ា ឡាវ និង ថៃ។ វាមានផ្ទៃដីប្រហែល៣៥ម៉ឺនគីឡូម៉ែត្រក្រលា។
តំបន់អឌ្ឍច័ន្ទមាស

**តំបន់អឌ្ឍច័ន្ទមាស** ជាតំបន់ផលិតអាភៀនដ៏ធំមួយក្នុងចំនោមតំបន់ផលិតអាភៀនទាំង២​នៅអាស៊ី។ វាស្ថិតនៅតំបន់ភ្នំប្រសព្វ​រវាង​ប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន អ៊ីរ៉ង់ និង ប៉ាគីស្ថាន។ តំបន់ជួរភ្នំព័ទ្ធជុំវិញតំបន់នេះ​មានរាងជាអឌ្ឍច័ន្ទ ទើបគេដាក់ឈ្មោះវាបែបនេះ។

ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិសំរាប់អង្កេតពីគ្រឿងញៀននិងឧក្រិដកម្ម (UNODC) បានប៉ាន់ប្រមាណ​ថាមានបំលាស់ប្ដូរ​ប្រភពចំបងរបស់​ហេរ៉ូអ៊ីន​ យ៉ាងគួរកត់សំគាល់​ក្នុងកំលុង​១០ឆ្នាំនេះ។ ផលិតកម្មហេរ៉ូអ៊ីននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍មានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក ខណៈផលិតកម្មនៅអាស៊ីខាងលិចកើនឡើង។ ប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថានបានក្លាយជាប្រទេសផលិតអាភៀន​ច្រើនជាងគេនៅលើពិភពលោក ដោយផលិតអាភៀនប្រមាណ ១៧៨២ ម៉ែត្រគូប ក្នុងមួយឆ្នាំ (តួលេខតាមការប្រមាណរបស់​ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក) លើសមីយ៉ាន់ម៉ាទៅទៀត។ ការធ្លាក់ចុះផលិតកម្ម​ហេរ៉ូអ៊ីននៅមីយ៉ាន់ម៉ា​បណ្ដាលមកពី​លក្ខខណ្ឌ​ដាំដុះមិនអំណោយផល​ជាប់ៗគ្នាក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំនេះផង​និងគោលនយោបាយ​លុបបំបាត់​គ្រឿងញៀនរបស់រដ្ឋាភិបាល​ថ្មីផង។ ប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថានបច្ចុប្បន្នផលិតអាភៀន៩០%នៃចំនួនផលិតសរុបលើទូទាំងពិភពលោក។

តំបន់អឌ្ឍច័ន្ទមាស​មានប្រវត្ដិខាងផលិតអាភៀនយូរអង្វែងជាងតំបន់ត្រីកោណមាសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ក៏ប៉ុន្តែតំបន់នេះ​បានផ្លាស់ខ្លួនជា​តំបន់ផលិតអាភៀន​សម័យទំនើបនៅទស្សវត្សរ៍៧០ ខណៈតំបន់ត្រីកោណមាសផ្លាស់ខ្លួនតាំងពីទស្សវត្សរ៍៥០។

ទោះបីហេរ៉ូអ៊ីនដែលចរាចរក្នុងផ្សារងងឹតនៅអាស៊ីភាគច្រើនមានប្រភពមកពី​តំបន់ត្រីកោណមាសក៏ដោយ តំបន់អឌ្ឍច័ន្ទមាសកំពង់តែពង្រីកទីផ្សាររបស់ខ្លួន​ចូលទៅចិនខាងលិត ជាពិសេសខេត្តស៊ីនជាំង។
យ៉ាបា

thumb|យ៉ាបា
**យ៉ាបា** ជាប្រភេទថ្នាំញៀនមានរាងជាគ្រាប់មូលសំប៉ែត ដែលកើតឡើងពីល្បាយមេតំហ្វេតាមីននិងកាហ្វេអ៊ីន។ ជាទូទៅ​វាមានពណ៌ឆើត​ (ទឹកក្រូចឬបៃតង) និងមានត្រាអក្សរ "R" ឬ "WY"
បោះពីលើ។ ពាក្យ**យ៉ាបា** ជាភាសាថៃមានន័យត្រង់ថា«**ថ្នាំឆ្គួត**»។ នៅឥណ្ឌាគេហៅវាថា **ប៊ុលប៊ុលីយ៉ា** នៅហ្វីលីពីន ឥណ្ឌូនេស៊ី និងជប៉ុន គេហៅវាថា **ស្សាប៊ូ**។

គុណភាពរបស់វា​ប្រែប្រួលទៅតាមប្រភព។ វាមានប្រភេទសំរាប់លេបនិងហិតចូលតាមច្រមុះ (មានប្រភេទចាក់ផលិតនៅប្រទេសឡាវដែរ)។ គ្រឿងញៀនលាយខុសច្បាប់​ មានប្រើច្រើនជាពិសេស​នៅប្រទេសថៃ ដែលនៅទីនោះ​មានបណ្ដាញនាំចូលពីប្រទេសជិតខាងដូចជាមីយ៉ាន់ម៉ានិងឡាវជាដើម។ នាពេលថ្មីៗនេះ គេឃើញមានការប្រើប្រាស់​ក្នុងបណ្ដាជន​អន្តោរប្រវេសន៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិកដែរ និងជួនកាល​ត្រូវគេប្រើជំនួសអេស្តាស៊ី។

ថ្នាំគ្រាប់យ៉ាបា​ត្រូវបានដាក់ជារបស់ខុសច្បាប់​ដោយរដ្ឋាភិបាលថៃនៅឆ្នាំ១៩៧០។ នៅសម័យនោះ​វាត្រូវបាន​គេលក់នៅតាម​ស្ថានីយ៍ប្រេងឥន្ធនៈនានា និងត្រូវបានអ្នករត់ឡានទិញប្រើសំរាប់បំបាត់ការងងុយ។ បន្ទាប់ពីមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍​ធ្ងន់ៗ​ក្នុងចំនោមឡានក្រុងរត់ផ្លូវឆ្ងាយ រដ្ឋាភិបាលពេលនោះបានដាក់យុទ្ធនាការបោសសំអាត​គ្រឿងញៀនតាំងពីឆ្នាំ២០០៣ ហើយការប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀនក្នុងចំនោម​អ្នកបើកឡានក្រុងបានធ្លាក់ចុះ។ ដោយសារតែហេតុនេះ ទើបតំលៃលក់រាយបានឡើងពី ១០០–១៥០បាត (ប្រហែល១២០០០–១៦០០០រៀល) ទៅ ២៥០–៤៥០បាត (២៨០០០–៤៨០០០រៀល) ក្នុងមួយគ្រាប់។ ក៏ប៉ុន្តែ វានៅតែពេញនិយមក្នុងចំនោមអ្នកប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន។

នៅឆ្នាំ២០០៦ យ៉ាបាបានទទួលការនិយមប្រើពីបណ្ដាអ្នកមាននៅប្រទេសបង់ក្លាដែស្ស។ អាជ្ញាធម៌បានធ្វើយុទ្ធនាការបោសសំអាតគ្រឿងញៀននៅឆ្នាំ២០០៧ ហើយបានរកឃើញពាណិជ្ជករល្បីៗមួយចំនួនប្រើប្រាស់វា។
កោះរុងសំឡឹម

**កោះរុងសំឡឹម** ជាកោះមួយរបស់ខេត្តព្រះសីហនុ ប្រទេសកម្ពុជា។ កោះនេះស្ថិតនៅចំងាយប្រហែល៤គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងកោះរ៉ុង។ កោះនេះមានរាង​បត់នៅចុងខាងត្បូងនិង​ខាងជើង ជាហេតុធ្វើអោយឆ្នេររាងជាបេះដូង​ដែលនៅខាងក្នុងមានសោភណ្ឌភាពដូចជា​**ឆ្នេរសំងាត់**អញ្ចឹង។

## មើលផងដែរ 
* ខេត្តព្រះសីហនុ
* កោះរ៉ុង
* បញ្ជីរាយនាម កោះនៅកម្ពុជា

## ឯកសារយោង
* Log entries
* Google Maps
* List of guest houses on Koh Rong Sanloem 
* Travelfish
* HMS Saracen
* http://www.geonames.org/maps/google_10.588_103.298.html

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
* Koh Rong Samloem Tourism

រ៉ុងសន្លឹម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កោះនៅក្រុងព្រះសីហនុ
ទន្លេហ្គារ៉ូន

thumb|300px|right|ផែនទីបង្ហាញទីតាំងទន្លេហ្គារ៉ូន
**ទន្លេហ្គារ៉ូន** ជាទន្លេមួយនៅផ្នែកនិរតីប្រទេសបារាំងនិងខាងផ្នែកខាងជើងប្រទេសអេស្ប៉ាញ។ ទន្លេនេះមានប្រវែង ៥៧៥គម។ ពាក្យ**ហ្គារ៉ូន**​ជាពាក្យជនជាតិដើមនៅទីនោះ ដែលមានន័យជាខ្មែរថា**ថ្ម**។
កោះក្នុងទ្វីប

**កោះក្នុងទ្វីប** ជាកោះដែលនៅក្នុងបឹងឬនៅក្នុងស្ទឹងទន្លេ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមិវិទ្យា
ទ្រឹស្ដីបទ

### វ៉ាន់ឃា
សូមស្វាគមន៍ដែលបានចូលមកដល់គេហទំព័ររបស់ខ្ញុំបាទ ។

## វិសមភាព​ ឆេប៊ិស្សែវ
## វិសមភាព ប៊័រនូយី
## វិសមភាព យិនសិន
## វិសមភាព ការ៉ាម៉ាតា
## អនុគមន៍ប៉ោង
## ត្រីកោណនិងភាពឆ្លុះ
វិសមភាពទី៣

ចំពោះ \color{blue}a ; b > 0 ហើយចំពោះ \color{blue}x\in (a ; b) គេបាន \color{blue}x^{b - a}\ge a^{b - x}.b^{x - a}
1729

1729 ជាចំនួនគត់ធម្មជាតិ នៅចន្លោះចំនួន1728 និង ចំនួន 1730​​។

## លក្ខណៈពិសេស 
* មានតួចែក 1, 7, 13, 19, 91, 133, 247 និង 1729
* ផលបូកគ្រប់ខ្ទង់របស់1729គឺ 1 + 7 + 2 + 9 = 19 និងចំនួនបញ្ច្រសនៃ19គឺ 91 នោះគេបាន 19 x 91 = 1729​។ ចំនួនធម្មជាតិដែលមានលក្ខណៈដូចនេះ មានដូចជា 1, 81, 1258, 1729, ...
* មានគូរចំនួនតូចបំផុតដែលផលបូកគូបរបស់វាស្នើ 1729​។ 1729 = 13 + 123 = 93 + 103 ចំនួនប្រភេទនេះត្រូវបានហៅថា **ចំនួនរ៉ាមានូចាន(Ramanujan)**
ស្រុកចិត្របុរី

**ស្រុកចិត្របុរី** គឺជាស្រុកមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តក្រចេះត្រូវបានប្ដូរឈ្មោះពី**ស្រុកក្រចេះ**នៅក្នុងថ្ងៃទី០៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៩ ដែលព្រំប្រទល់នៅខាងត្បូងជាប់នឹងស្រុកឆ្លូង ស្រុកស្នួល និងក្រុងក្រចេះ ខាងលិចជាប់ស្រុកព្រែកប្រសព្វ និង ក្រុងក្រចេះ ខាងជើងជាប់នឹងស្រុកសំបូរ ស្រុកអូរគ្រៀងសែនជ័យ និងក្រុងក្រចេះ ខាងកើតជាប់នឹងស្រុកកែវសីមានៃខេត្តមណ្ឌលគីរី ។
រូបភាពតូច|ផែនទីស្រុកចិត្របុរី ខេត្តក្រចេះ ប្រទេសកម្ពុជា

## រដ្ឋបាល 
ស្រុកចិត្របុរីជាស្រុកមួយនៅក្នុងខេត្តក្រចេះ។ 
ស្រុកចិត្របុរី មាន ១០ឃុំ គឺ÷
* ឃុំកន្ទួត
* ឃុំថ្មអណ្តើក
* ឃុំកោះច្រែង
* ឃុំសំបុក
* ឃុំគោលាប់
* ឃុំថ្មី
* ឃុំដា
* ឃុំបុសលាវ
* ឃុំចង្ក្រង់
* ឃុំថ្មគ្រែ
=អប់រំ =

### បឋមសិក្សា 
### អនុវិទ្យាល័យ 
### វិទ្យាល័យ 
## មន្ទីរពេទ្យ 
## បឋមសិក្សា
## អនុវិទ្យាល័យ
## វិទ្យាល័យហ៊ុនសែនកន្ទួត
=មណ្ឌលសាព=
=សាសនា=
## ព្រះពុទ្ធសាសនា
### វត្តសំបុក
## គ្រឹស្ដសាសនា
មាន​ទាំងអស់​10 ឃុំ​

## ឥស្លាមសាសនា
=ផ្សារ=
=រមណីយដ្ឋាន =

## ឯកសារយោង
កោះរ៉ុង

**កោះរ៉ុង** ​ជា​កោះមួយ​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះ​សីហនុ។​ មានទីតាំងស្ថិតនៅខាងលិចនៃឆេ្នរក្រុងព្រះសីហនុ។វាគឺផ្តល់នូវភាពអស្ចារ្យតំនាងអោយឆ្នេរស្ថិតនៅភាគបស្ចឹមនៃប្រទេស។លាតសន្ធឹងប្រមាណប្រាំគីឡូម៉ែត្រ។វាមានប្រភពទឹក បរិសុទ្ធនៅលើកោះហើយវាជាផ្នែកសហគមន៏នៃការនេសាទស្ថិតនៅប៉ែកទក្សិណជាមួយនិង ការផ្តល់អោយទឹកបរិសុទ្ឋ ត្រី ហើយនិងក្តាមផងដែរ។

## ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
កោះរ៉ុងជាកោះមួយស្ថិតនៅចំងាយ ៤០គីឡូម៉ែតពីឆ្នេរសមុទ្រខេត្តព្រះសីហនុ ប្រទេសកម្ពុជា។ កោះរុងមមានផ្ទៃដីទំហំ ៧៨គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រវែងពីជើងទៅត្បូងប្រហែល១០គីឡូម៉ែត្រ។ ចំនុចខ្ពស់បំផុតរបស់កោះមានកំពស់១៣៣ម៉ែត្រពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ កោះរ៉ុងគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដែលកំពុងពេញនិយមសម្រាប់អ្នកដែលចង់លំហែរកាយតាមកោះនៃប្រទេសកម្ពុជា។  កោះនេះគឺជាកោះដ៏ស្រស់ស្អាតបំផុតនៃតំបន់កំពង់សោម។ កោះរ៉ុងគឺជាកន្លែងដ៏ល្អមួយដើម្បីបន្ធូរអារម្មណ៍ ឬរុករកពីព្រោះកោះនេះនៅតែត្រូវបានបោះបង់ចោលមិនមានការអភិវឌ្ឍន៍ និងមានធម្មជាតិ។ ការធ្វើដំណើរទៅកោះរ៉ុងត្រូវចំណាយពេលពីរម៉ោងឬច្រើនជាងនេះពីដីគោកនៃក្រុងព្រះសីហនុ ប្រទេសកម្ពុជា។ ចាប់ពីខែធ្នូទៅ រហូតដល់ខែមេសា ទឹកសមុទ្រនឹងប្រែជាពណ៌ខៀវស្រងាត់ ឆ្នេរខ្សាច់ព៍ណសរក្បុស ស្រស់ស្អាត ជំនោរសមុទ្រដ៏បរិសុទ្ធជាមួយនិងសម្រស់ធម្មជាតិដែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន ហើយទេសភាពដែលស្រស់ស្អាតបំផុត គឺនៅក្នុងខែកុម្ភ:។ ក្រៅពីនេះទៀត កោះរ៉ុង គឺជាកន្លែងអភិរក្សសត្វសមុទ្រដ៏ល្អមួយ ហើយនៅរមណីយដ្ឋានកោះរ៉ុង ក៏ជាកន្លែងកម្សាន្តដ៏ល្បីល្បាញសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរមុជទឹកមើលផ្កាថ្ម ប្រព័ន្ធជីវចម្រុះ និងមើលសត្វសមុទ្រនៅបាតសមុទ្រជាដើម។ ផែកាណូតកើន ១១ កន្លែង បឹងហ្គាឡូ ២៧ កន្លែងផ្ទះសំណាក់ ៣៥ កន្លែង និងមានសណ្ឋាគារ។
ក្រុមហ៊ុនមីលីនៀមហ្គ្រុបរបស់បរទេសនិងក្រុមហ៊ុនរ៉ូយ៉ាល់ហ្គ្រុប មានគំរោងអភិវឌ្ឍរួមដើម្បីផ្លាស់ប្ដូរមុខមាត់កោះនេះអោយទៅជាទីរមណីយដ្ឋាន និងរីសតប្រណីត។ ទីរមណីយដ្ឋាន និងរីសតប្រណីត ជាកោះសង្សារ។ កោះនេះនឹងត្រូវបានអភិវឌ្ឍក្នុងរយៈពេលលើសពី២០ឆ្នាំ។ ប្រទេសកម្ពុជាមានសមុទ្រស្អាតៗ និងពោរពេញដោយជីវិតក្នុងសមុទ្រចំរុះ។ គេឃើញមានផ្កាថ្មដុះនៅជុំវិញកោះរ៉ុងនិងកោះរ៉ុងសន្លឹម។ ទោះបីយ៉ាងណា មុននឹងចេញដំណើរ ភ្ញៀវទេសចរគប្បីកក់សំបុត្រទូកជាមុន ដើម្បីធានាថា ដំណើរកម្សាន្តមានភាពរលូនល្អ។ សម្រាប់សំបុត្រជិះទូកទៅ កោះរុង មានពីរប្រភេទគឺទូកលឿនម្នាក់ ១៥ ដុល្លារ និងទូកឈើតម្លៃ ១០ ដុល្លារ។

## រូបភាព 

File:Koh Rong - Plage de sable fin.jpg
File:Koh Rong Insel Anlegestelle.jpg
File:Koh Rong Insel Kambodscha.jpg
File:Koh Rong Sanloem west coast 2014.jpg
File:Pier on Koh Rong Island.jpg
File:Waterfall on Koh Rong Island, Cambodia, near Sok San Village, August 2012.jpg
File:Sok San Bungalows koh Rong island Cambodia.jpg
File:Speedboot von Shianoukville zur Insel Koh Rong.jpg
File:Long-beach-kog-rong-cambodia.jpg
File:Koh Rong - bungalows.jpg

## ឯកសារយោង
រ៉ុង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កោះនៅក្រុងព្រះសីហនុ
កោះ

thumb|right|250px|កោះអូស្ត្រាលី
**កោះ** ជាផ្នែកនៃដីដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយទឹក។ កោះច្រើនផ្ដុំគ្នាបង្កើតបានជា**ក្រុមកោះ**ឬ**ហ្វូងកោះ** និងជា**ប្រជុំកោះ**ឬ**កំរងកោះ**។

## លក្ខណៈ 
យើងបានអោយនិយមន័យកោះថាជាផ្នែកនៃដីដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយទឹក។ ប៉ុន្តែផ្នែកនៃទឹកត្រង់នេះជាទូទៅគេមិនគិតទេ បើវាជាទន្លេ ស្ទឺង ឬ ព្រែក (តែក៏មានករណីលើកលែងដែរ)។ ឧទាហរណ៍ដូចជានៅបារាំង ព្រែកឌុយមីឌីភ្ជាប់ទន្លេហ្គារ៉ូនទៅសមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ ហេតុនេះមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកនិងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេភ្ជាប់គ្នាដោយខ្សែទឹក។ តាមលក្ខណៈបច្ចេកទេស ផ្នែកដីរបស់បារាំងដែលខាងត្បូងទន្លេហ្គារ៉ូននិងព្រែកឌុយមីឌីរួមទាំងឧបទ្វីបអ៊ីបេរីហ៊ុំព័ទ្ធដោយទឹក។ ប៉ុន្តែគេមិនអាចហៅផ្នែកនៃដីនេះថាជាកោះទេ។ ក៏ប៉ុន្តែបើសំរាប់ចំរៀកដីតូចៗដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយទន្លេឬស្ទឹង គេអាចហៅថាជាកោះបាន។

មូលហេតុដូចគ្នានេះដែរ ក្នុងការដែលគេហៅទ្វីបអាស៊ីនិងអាហ្វ្រិកជាសន្ទះដីជាប់គ្នាតែមួយ (ជាកោះធំជាងគេលើលោក) ទោះបីជាតាមលក្ខណៈបច្ចេកទេសមានព្រែកជីកស៊ុយអេខណ្ឌចែកជា២ក៏ដោយ។ អូស្ត្រាលីជាញឹកញាប់ត្រូវគេចាត់ទុកជាកោះធំជាងគេព្រោះវាមានទឹកសមុទ្រព័ទ្ធជុំវិញគ្រប់ជ្រុង និងមិនមានភ្ជាប់ទៅផ្ទៃដីផ្សេងទៀត។

ផ្ទុយទៅវិញ កោះមួយនៅតែមានឈ្មោះជាកោះដដែលទោះបីជាមានស្ពានដីភ្ជាប់ទៅផ្ទៃដីដ៏ទៃក៏ដោយ។ ដូចក្នុងករណីកោះសិង្ហបុរីដែលភ្ជាប់ទៅឧបទ្វីបម៉ាឡេដោយផ្លូវថ្នល់ចាក់សសរក៏ដោយ។ ជួនកាលគេរក្សាការហៅឈ្មោះកោះមួយជាកោះដដែលទៅជាភ្ជាប់ទៅដីទ្វីបហើយក៏ដោយ ដោយសារមូលហេតុប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬវិទ្យាសាស្ត្រ។

## ប្រភេទកោះ 
តាមលក្ខណៈភូមិវិទ្យា គេចែកប្រភេទកោះជា២គឺ**កោះទ្វីប**និង**កោះសមុទ្រ**។ តាមកំនកំនើត គេក៏អាចចែកជា**កោះធម្មជាតិ**និង**កោះសិប្បនិម្មិត**ផងដែរ។
### កោះទ្វីប 
thumb|right|250px|កោះបរនេអូជាប្រភេទកោះទ្វីប
កោះទ្វីបជាកោះដែលស្ថិតនៅលើធ្នើទ្វីបនៃជាយទ្វីបមួយ។ ឧទហរណ៍មានដូចជា ហ្គ្រីនលែន និង កោះសាប្លឹ នៅអាមេរិកខាងជើង , កោះបាបាដូស និង កោះទ្រីនីដាដ នៅអាមេរិកខាងត្បូង , កោះចក្រភពអង់គ្លេស កោះអាយអឺលែន និង កោះស៊ីស៊ីលី នៅអឺរ៉ុប , កោះស៊ូម៉ាត្រា កោះបរនេអូ និង កោះជ្វា នៅអាស៊ី , កោះកង់ហ្គូរូ នៅអូស្ត្រាលី ជាដើម។

ប្រភេទពិសេសមួយរបស់កោះទ្វីបគឺ**កោះមីក្រូទ្វីប** ដែលជាប្រភេទកោះកើតពីបំនែកនៃដីទ្វីប។ តួយ៉ាងដូចជា កោះម៉ាដាហ្គាស្កា និង កោះសុកុត្រា នៅអាហ្វ្រិក , ញូហ្សៀលែន ជាដើម។ ប្រភេទពិសេសមួយទៀតគឺកោះឬ*របារ*ដែលកើតឡើងពីបន្សំថ្មតូចៗនាំមកដោយចរន្តទឹកដែលបាត់ថាមពលរបស់វានាកាលណាមួយ។ តួយ៉ាងដូចជាកោះទាំងឡាយដែលកើតនៅតំបន់ដីសណ្ដររបស់ទន្លេធំៗ។

### កោះសមុទ្រ 
thumb|right|250px|កោះហាវ៉ៃជាប្រភេទកោះសមុទ្រ
កោះសមុទ្រជាកោះដែលមិនស្ថិតនៅលើធ្នើទ្វីប។ ភាគច្រើននៃកោះប្រភេទនេះកើតពីភ្នំភ្លើង បាតុភូតតិចតូនិច និងចលនាផ្លាក។

ប្រភេទកោះសមុទ្រភ្នំភ្លើងមួយដែលគេឃើញមាននៅ **ធ្នូកោះភ្នំភ្លើង** កើតឡើងពីភ្នំភ្លើងដែលផុសឡើងត្រង់កន្លែងដែលផ្លាកតិចតូនិចមួយរអិលចូលក្រោមផ្លាកមួយទៀត។ មានដូចជា កំរងកោះម៉ារីយ៉ាណាជាដើម។

ប្រភេទមួយទៀតរបស់កោះសមុទ្រភ្នំភ្លើងកើតឡើងពេលដែលទ្រនុងមហាសមុទ្រងើបមកប៉ះផ្ទៃទឹក។ មានដូចជា អាយស្លេន (កោះភ្នំភ្លើងធំជាងគេលើលោក) និង កោះជេនម៉ាយិន។

ប្រភេទទី៣កើតមកពីចំនុចក្ដៅ។ ចំនុចក្ដៅជាទូទៅផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងតាមផ្លាកតិចតូនិចដែលនៅពីលើវា។ ហេតុនេះពេលដែលផ្លាកនោះរំកិល កោះមួយខ្សែកើតឡើងតាមទិសដៅរបស់ចលនាផ្លាកនោះ។ ឧទាហរណ៍ កំរងកោះហាវ៉ៃ។ 

## សូមមើលផងដែរ 
* ប្រជុំកោះ
* កោះក្នុងទ្វីប
* បញ្ជីរាយនាម កោះនៅកម្ពុជា

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភូមិវិទ្យា
ដុនបូស្កូសិស្សចាស់

**សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូសិស្សចាស់**
គឺជាចលនាមួយរបស់យុវជននិងមនុស្សចាស់ដែលជាសិស្សចាស់នៃសាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូឬជាសេវាទាក់ទងគ្នារវាងសិស្ស

ចាស់និងសិស្សចាស់  សិស្សចាស់និងសិស្សថ្នី សិស្សចាស់និងលោកគ្រូអ្នកគ្រូដើម្បីផ្តល់បទពិសោភន៏អោយគ្នាទៅវិញទៅមក។

ទោះបីជាពូកគេបានចេញពីដុនបូស្កូក៏ដោយក៏ពួកគេនៅតែអាចទាក់ទងគ្នាបានដូច្នោះហើយសមាគមសិស្សចាស់ដុនបូស្កូគឺ

មានសារៈសំខាន់ណាស់ចំពោះពូកគេ។ សមាគមន៏សិស្សចាស់ដុនបូស្កូជាយុវពលករ និសិត្ស ឬជាសាស្រ្តចារ្យ គ្រូបង្រៀន យុវ

ជនពេញវ័យដែលតាំងចិត្តធ្វើការដោយស្ម័ក្រដូកជាការបង្ហាត់បង្រៀនយុវជន ក្មេងៗ ដូចជាការលេងកីឡា ការទំនាក់ទំនងក្នុង

សង្គមនិងការសិក្សាអបរំជាដើម។
គោលបំណង

-    ដើម្បីផ្លាស់ផ្តូបទពិសោធន៏ជាអ្នកក្នុងតំបន់ និងប្រទេសទាំមូល។

-    ដើម្បីសម្របសម្រូលសកម្មភាព និង ផ្តល់យោបល់អោយគ្នាទៅវិញទៅមកលើចំនុចជាអទីភាព។

-    ​​​​​​​ដើម្បីស្វែងរកមធ្យោបាយក្នុងការរកការងារធ្វើ។

-    គ្មានអំពីហឹង្សា។

-    សហការណ៏ជាមួយយុវជន

-    ចូលរូមយ៉ាងសកម្មក្នុងការអភិវឌ្ឈន៏សង្គម។

សមាគមន៏សិស្សចាស់នៃដុនបូស្កូបង្កើតឡើង ដើម្បីស្វែងរកអនាគតភ្លឺស្វាង ដែលមានក្នុងពិភពលោកយើងនេះដូចជា

-    រកការងារ

-    រកគ្រូសារ រកផ្ទះសហគមន៏ ដើម្បីរស់នៅជាមួយគ្នា ការរស់ជាមួយពួកគេទាំងនេះមិនដួចជា មន្រ្តីបំពេញការងារ ឬក៏

និយោជិកធម្មតាឡើយ រស់នៅប្រកបដោយសេរីភាព នៅក្នុងសហគមន៏ហើយដើម្បីការពារ និង ទទួលបាននូវតំលៃរបស់

មនុស្ស ប្រកបដោយប្រសិទ្ឋភាពតាមរយៈការអបរំរបស់សាលេស៊ាន។​ សមាគមន៏សិស្សចាស់ដុនបូស្កួ ក៏មានមនុស្សពេញ

វ័យចាប់ពី៣០ឆ្នាំផងដែរគឺអ្នកទាំងនោះស្ថិតនៅក្នុង Local Union ដូចគ្នាធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីយុវជនស្វែងរកការអប់រំរបស់ពូក

គេ និង ដើម្បីអភិវឌ្ឈន៏នូវលទ្ធភាពរបស់ពូគគេម្នាក់ៗដែលមានស្រាប់ហើយអោយប្រសើរទ្បើង។  ទន្ទឹងនិងសិស្សចាស់ ដុនបូស្កូ ក៏មានសិស្សថ្មីដែលបានបញ្ចប់ការសិក្សាទុរយភូមិមកធ្វើការប្រលងដើម្បីចូលរៀននៅសាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូនេះផងដែរ។ សិស្សឆ្នាំទីមួយជាលើកដំបូងនៃការចូលរៀននៅសាលាដុនបូស្កូ​ ដែលជាហេតុធ្វើអោយមានការខុសនូវបញ្ជាផ្ទៃក្នុងបន្តិចបន្តួច។ ប៉ុន្តែកំហុស
ទាំងនោះពួកគេបានចាប់ជាមេរៀនដំបូងរបស់ពួកគេផង។ សិស្ស ដុន បូស្កូ ម្នាក់ៗមានចិត្តនឹងខិតខំធ្វើនូវកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនបានយ៉ាងល្អ។
ឧទាហរណ៍

:** ឧទាហរណ៍ 1**
: ស្រាយបញ្ជាក់ថាចំពោះចំនួនវិជ្ជមាន \color{blue}a ; b ; c ; x ; y ; z ដែល \color{blue}a\leq b\leq c , x\leq y\leq z គេបាន :
:\color{blue}(c - b).\sqrt{ax} + (b - a).\sqrt{cy}\leq (c - a).\sqrt{bz}
:**ឧទាហរណ៍ 2**
:ស្រាយបញ្ជាក់ថាចំពោះចំនួនវិជ្ជមាន \color{blue}a ; b ; c ; x ; y ;z ដែល \color{blue}a\leq b\leq c, z\leq y\leq x គេបាន:
:\color{blue} \displaystyle \frac{1}{(c - b)\sqrt{a^2 + x^2}} + \frac{1}{(b - a)\sqrt{c^2 + y^2}}\geq \frac{4}{(c - a)\sqrt{b^2 + z^2}}
សាលាដុនបូស្កូខេត្តព្រះសីហនុ

សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តព្រះសីហនុ​​​​​ មានទីតាំងស្ថិតនៅផ្លូវអូរប្រាំ ក្រុមទី១៣ មណ្ឌល៥សង្កាត់៤ ខ័ណ្ឌមិត្តភាព ក្រុងព្រះសីហនុ។ 
សាលាដុនបូស្កូ បានបងើ្កតឡើង ដោយក្រុមអ្នកបួស ក្រុមសាលេស៊ានសាលាដុនបូស្កូ)។ ក្រុមនេះបានចាប់ផើ្តម នៅឆ្នាំ១៨៥៤ នៅ ប្រទេសអ៊ីតាលី ជាមួយលោកឪពុកបូស្កូ។
*ឆ្នាំ១៩៨៩ ដុនបូស្កូចាប់ផ្តើមកសាង ៦ សាលា នៅជុំរុំជនភៀសខ្លូនខ្មែរ តាមបណ្តោយព្រំដែនខ្មែរ-សៀម ក្នុង ប្រទេសថៃ។
*ឆ្នាំ១៩៩១ រដ្ឋាភិបាលខ្មែរ ស្វាគមន៍សាលាដុនបូស្កូ អោយចូលតាំងទី នៅទីក្រុងភ្នំពេញ សំរាប់ធ្វើការ ជាមួយយុវជនយុវនារីកំព្រា។
មិនត្រឹមតែមាន ការបណ្តុះបណ្តាលវិជា្ជជីវះ តែប៉ុណ្ណោះទេ​ ដុនបូស្កូក៏មាន មួលនិធិកុមារ សំរាប់ជួយកុមារក្រីក្រ នៅប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។​ មូលនិធិកុមារ ដុនបូស្កូក្រុងព្រះសីហនុ មូលនិធិកុមារនេះបានជួយអោយកេ្មងក្រីក្រ ​កំព្រា ជាពិសេសទៅទៀតគឺ ក្មេងកំព្រាដោយសារឪពុកម្តាយកើតជំងឺអេដ៏ មូលនិធិកុមារ ដុនបូស្កូ្កក្រុងព្រះសីហនុ មានជួយដល់ក្មេង អោយចូលរៀនសាលារៀនរដ្ឋ មានពីរខណ្ឌដូចជា ខណ្ឌមិត្តភាព , ខណ្ឌព្រៃនប់ សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូមាន ៦ ទីតាំង នៅ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ស្ថិតនៅផ្សេងៗគ្នា ប៉ុន្តែមានគោលដៅដូចគ្នា គឺ បងៀ្រន ផ្នែកបច្ចេកទេសវិជ្ជាជីវះ  សំរាប់យុវជនយុវនារី ដើម្បីផ្តល់នូវចំនេះដឹងមួយដែលប្រកបដោយ​សមត្ថភាពខ្ពស់​នៅក្នុង​ជីវិត ។ 

ទីតាំងនៃសាលាទាំង ៦ នោះ គឺ ៖

*ដុនបូស្កូ ក្រុងភ្នំពេញ មានពីរគឺ ទីមួយនៅ សាលាបច្ចេកទេស និង មួយទៀតនៅទឹកថ្លា សំរាប់យុវនារី
*ដុនបូស្កូ ខេត្តព្រះសីហនុ ជាសាលាបច្ចេកទេសសំរាប់យុវជន យុវនារី
*ដុនបូស្កូ ខេត្តបាត់ដំបង ជាសាលាបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវះសំរាប់យុវនារី
*ដុនបូស្កូ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ជាសាលាបច្ចេកទេសសំរាប់យុវជន
*ដុបូស្កូ ខេត្តកែប ជាសាលាបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវះសំរាប់យុវនារី ។

ការងាររបស់សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូ នៅប្រទេសកម្ពុជា ដូចគ្នានឹងនៅប្រទេសទាំងអស់លើពិភពលោក ដែលមាន សាលាដុនបូស្កូ សរុបទាំងអស់នៅ ១២៤ប្រទេស មានគោលដៅ ជួយបណ្តុះបណ្តាល វិជ្ជាជីវៈ ដល់យុវជនយុវនារី ក្រីក្រ អោយមានសមត្ថភាពក្នុងការប្រកបការងារ ។

សាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តព្រះសីហនុមានទទួលសិស្សជារៀងរាល់ឆ្នាំដើម្បីចូលរៀននូវជំនាញផ្សេងៗជាច្រើនដូចជា:
*ផ្នែកអគ្គិសនី
*ផ្នែកយន្តសាស្ត្រទូទៅ
*ផ្នែកយន្តសាស្ត្ររថយន្ត
*ផ្នែកលេខាធិការ
*​ផ្នែកទំនាក់ទំនងសង្គម

សាលាដុនបូស្កូគឺជាទីសង្ឈឹម​ និង​ ជាទំនុកចិត្តរបស់លោកអ្នក!!

## មើលដែរ
*វែបសាយសាលាបច្ចេកទេសដុនបូស្កូខេត្តព្រះសីហនុ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាលាបច្ចេកទេស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មណ្ឌលអប់រំ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុងព្រះសីហនុ
វិសមភាពទី 6

:តាង  \color{blue}a ; b ; c ជាបីចំនួនវិជ្ជមានដែល \color{blue}a\geq c , b\geq c និងតាង \color{blue}f:R\longrightarrow R_0^{+} ជាអនុគមន៍ផតលើចន្លោះ \color{blue}I ។ ចំពោះ \color{blue}x,y,z\in I ដែល \color{blue}x\leq y\leq z ឬ \color{blue}x\geq y\geq z គេបាន:

:**\color{blue}af(x) - cf(y) + bf(z)\geq 0**
អគ្គនាយកដ្ឋានគយនិងរដ្ឋាករកម្ពុជា

អគ្គនាយកដ្ឋានគយនិងរដ្ឋាករកម្ពុជាជាអង្គភាពពាក់កណ្តាលប្រដាប់អាវុធដែលស្ថិតនៅក្រោមក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ។

## បញ្ជីឈ្មោះនាយករដ្ឋបាលគយនិងរដ្ឋាករកម្ពុជា (១៩៥‍១ ដល់ បច្ចុប្បន្ន) 
រដ្ឋបាលគយនិងរដ្ឋាករកម្ពុជា ដែលពីមុនត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីចាត់ការគយនិងរដ្ឋាករ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងសម័យសង្គមរាស្រ្តនិយមដោយព្រះរាជក្រមលេខ ៦៦១ ន.ស. ចុះថ្ងៃទី២៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១។ មុនឆ្នាំ១៩៧៥ ស្ថាប័ននេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយនាយកម្នាក់ៗដែលមានអណត្តិពីរឆ្នាំ ហើយនាយកត្រូវបានតែងតាំងដោយរាជរដ្ឋាភិបាល។​ ខាងក្រោមនេះ ជាឈ្មោះរបស់បុគ្គលដែលបានគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលគយគិតត្រឹមឆ្នាំ១៩៧៥ ៖

ដំណើរការរបស់អង្គភាពគយនិងរដ្ឋាករត្រូវបានផ្អាកក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩ ដែលជារបបខ្មែរក្រហម។ អង្គភាពនេះចាប់ផ្តើមដំណើរការឡើងវិញចាប់ពីថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧៩ ដោយស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ប៉ុន្តែត្រូវបានផ្ទេរមកនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុដោយអនុក្រឹត្រលេខ ០៦ អ.ន.ក្រ ចុះថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៨៨។

ចាប់តាំពីឆ្នាំ១៩៧៩ មក រដ្ឋបាលគយនិងរដ្ឋាករកម្ពុជាត្រូវបានដឹកនាំដោយបុគ្គលដូចខាងក្រោម៖

## សមាជិកអង្គការគយពិភពលោក 
អគ្គនាយកដ្ឋានគយនិងរដ្ឋាករកម្ពុជាបានក្លាយជាសមាជិកទី១៥៥ របស់អង្គការគយពិភពលោកនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០១ ដែលត្រូវជាថ្ងៃប្រារពខួបលើកទី៥០ នៃការចាប់កំណើតរបស់អង្គការនេះ។

រូបតូច|200px|អាគារកណ្តាលនៃអគ្គនាយកដ្ឋានគយនិងរដ្ឋាករ
រូបតូច|200px|ច្បាប់ស្តីពីគយ
គ្រោះមហន្តរាយ

ប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតនៅចំកណ្តាលសមាគម ប្រជាជាតិអាស៊ាន ដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសថៃ ប្រទេសឡាវ ប្រទេសវៀតណាម និងឈូងសមុទ្រថៃ។ ប្រទេសកម្ពុជាមានផ្ទៃដីសរុប ១៨១ ០៣៥ គម២ រាជធានីឈ្មោះភ្នំពេញ។ មានក្រុងចំនួន៤ និង ខេត្តចំនួន២០។ 
**គ្រោះធម្មជាតិចំបងៗ**
**ទន្លេរមេគង្គង់** ជាប់លំដាប់ទី១២ នៃទន្លេរដែលវែងជាងគេ នៅក្នុងពិភពលោក ដែលមានប្រវែងសរុប ៤ ៥០០គម។
អាកាសធាតុៈ ខ្យល់មូសុងមូស្សុងវស្សាចាប់ពីពាក់កណ្តាលខែឧសភា ដល់ ចុងខែតុលា នាំមកនូវទឹកភ្លៀងពី ៧០ ដល់៧៥ភាគរយ។
មូស្សុងប្រាំងចាប់ដើមខែ មេសា នាំមកនូវខ្យល់ស្ងួត។

 របបទឹកភ្លៀងប្រែប្រួល ពី ១ ១០០មម ទៅជាង ៤ ០០០ មម ក្នុងមួយឆ្នាំ។

**ការគំរាមកំហែងដោយឡែក**
	ការចម្លងរបស់វីរុសនេះនៅក្នុងចំណោមសត្វបក្សីនៅតែកើតមាន និង មានការចម្លងទៅកាន់សត្វពាហណៈមួយចំនុន និង ទៅកាន់មនុស្សជាបន្ត។
	មានការផ្ទុះរាលដាលជាសកលនៃជំងឺផ្តាសាយមនុស្សដែលបង្កដោយវីរុ AH1N1 បច្ច័យដែលជៀស មិនរួច។

**ការប្រឈមមុខនិងភាពមិនទៀងទាត់**
* ជម្ងឺផ្តាសាយ AH1N1 អាចនឹងប្រែប្រួលពីស្រាលទៅធ្ងន់ធ្ងរ
* 	វីរុស AH1N1 អាចនឹងផ្សំជាមួយវីរុសផ្សេង និង បំលែងទៅ ជាវីរុសថ្មី ដែលកាច់សាហាវ
ជាងនេះ។
* ចំនួនវាក់សាំងមានកំរិត ប្រើពេលយូរដើម្បីផលិត មានតម្លៃខ្ពស់
* 	សម្ភារៈពេទ្យ និង ថ្នាំព្យាបាលនឹងត្រូវខ្វះខាត
បញ្ហា និង ផលប៉ះពាល់
* 	ជាបញ្ហាស្មុកស្មាញ ដែលនឹងធ្វើឱ្យលំបាក ដល់ប្រទេសជាតិទាំងមូល
•	កង្វះខាតធនធាន
•	អស់លទ្ឋភាពផ្តល់សេវា
•	ការប្រឈមមុខផ្នែកនយោបាយ
* 	ជាបញ្ហាឆ្លងព្រំដែន និង សាកល
Microsoft word 2007

ក្នុងនាមខ្ញុំជាអ្នកសរសេសៀវភៅនេះសូមអភ័យទោសទុកជាមុនចំពោះមិត្តអ្នកអាន ក៏ដូចជាសូមអភ័យទោសពីសំណាក់បងៗដែលមានចំនេះដឹងខ្ពស់ៗ​ខាងមុខវិជ្ជានេះព្រោះថា​ខ្ញុំទើបតែរៀនបានតិចតួចស្ស្ដួចស្ដើងហើយខ្ញុំដឹងថាខ្ញុំគ្មានសមត្តភាពដីម្បីបង្រៀនគេនោះទេ តែខ្ញុំគ្រាន់តែចង់ចែករំលែកអ្វីដែលខ្ញុំចេះបន្ដិចនេះទៅអោយអ្នកដែលមិនទាន់ចេះអោយគេបានចេះដូចយើងដែរ។​នេះក៏ចាត់ទុកដូចជាការវិកហាត់របស់ខ្ញុំដែរ​ដូចនេះដូចនេះសូមអ្នកទស្សនាទាំងឡាយជួយកែសំរួលកំហុសរបស់ខ្ញុំផងចុះដោយក្តីអនុគ្រោះពីខ្ញុំបាទ​ ព្រាប សន​ ។

ដោយសារតែការវិវត្តនៃវិស្ស័យពត៌មានវិទ្យាកាន់តែខ្លាំ ឡើងៗហេតុនេះហើយបានជាមានកម្មវិធីថ្មីៗជាច្រើនកើតឡើងជាបន្តរបន្ទាប់​ យ៉ាងណាវិញក្រុមហ៊ុនMicrosoft ក៏បានវិវត្តន៏កម្មវិធីMicrosoft របស់ខ្លួនដែរគឺវិវត្តន៏ទៅជា Microsoft 2007។
ឥឡូវនេះខ្ញុំសូបបង្ហាញពីកម្មវិធីMicrosoft Word 2007 
## អ្វីទៅជាកម្មវិធីMicrosoft Word 
Microsoft Word គឺជាកម្មវិធីមួយដែលមានជំនាញក្នុងការវាយអត្ថបទធ្វើជាសៀវភៅ ​ ​លិខិតស្នាម 
ធ្វើជារបាយការណ៏ផ្សេងៗ វាមានជំនាញក្នុងការណ៏រចនាអត្តបទរបស់យើងដោយសារតែវាមានTools ជាច្រើនដូចជា Word Art Clip art 
និង​ Picture ជាដើម។

## របៀបចូលកម្មវិធី Microsoft Word 2007
យើងអាចបើកចូលកម្មវិធីនេះបានជាច្រើនរបៀប
1.ចុចលើStart button យពាក្យ Program > Microsoft office > Microsoft word ឬយើងអាDouble Click លើIcon Microsoft word ក៏បាន
2.ចុចលើStart យកពាក្យRun រួចវាយពាក្យWinwordរួចចុOK​ រឺចុចEnter ជាកាស្រាច់។

## របៀបបើកឯកសារថ្មី(New)
របៀបចូល ចុចលើMicrosoft Office Button យកពាក្យ​New បន្ទាប់មកយកពាក្យ​ Blank Document >ចុចលើCreate ។

## របៀបបើកឯកសារចាស់មកបន្ថែម(Open)
របៀបចូល​ ចុចលើMicrosoft Office Buttonយកពាក្យOpenត្រងLookin ជ្រើសរើសកន្លើងទុក​ឯកសារ ត្រង File name សរសេរ​ឈ្មោះឯកសាររបស់យើង ត្រង់Files of type ជ្រើសរើស់ប្រភេទដែលត្រូវបើក​ នៅពេលដែលឃើញឯកសាររបស់យើងហើយ Select លើវាយកពាក្យ Open ជាការស្រេច។
## របៀបរក្សារទុកឯកសារ​ (Save)
នៅពេលយើងធ្វើអ្វីៗការរក្សារទុកវាមានសារៈសំខាន់ណាស់ព្រោះថាការងារមិនប្រាកដថាយើងធ្វើតែមួយថ្ងៃហើយរួចរាល់នោះដែរ ណាមួយនោះទៀតការងារដែលយើង​ ការងារដែលយើងធ្វើគឺយើងចង់ទុកប្រើការនៅថ្ងៃក្រោយទៀតដូចនេះកម្មវិធី Microsoft Word អនុញ្ញាតិអោយលោកអ្នករក្សារទុកឯកសារដោយគ្រាន់តែលោកអ្នកអនុវត្តន៏ដូចខាងក្រោម
-ចុចលើ​ Microsoft Office Button យកពាក្យ​ Save ពេលនោះវានិងបង្ហាញផ្ទាំ Dialog មួយអោយយើងធ្វើការSave នៅក្នុងផ្ទាំDialog ​នោះមានដូចជា
Save in ជ្រើសរើសកន្លែងដែលត្រូវទុកឯកសារ
File Name សរសេរ​ ឈ្មោះរបស់ឯកសារ
Save as type ជ្រើសរើសប្រភេទដែលត្រូវSave 
ពេ​លដែលលោកអ្នកបំពេ​ញរួចរាល់ចុចSave ជាការស្រេច។
     ​ការរចនាអត្តបទ
ឈានមកដល់ចំនុចនេះគឹជាចំនុចសំខាន់ដែលលោកអ្នកត្រូវការមិនអាចខ្វះ​បានព្រោះថាប្រសិនបើលោកអ្នកមិនចេះចំនុចទាំងនេះទេលោកអ្នកមិអាច​រចនាអត្ថបទរបស់លោកអ្នកបានល្អនោះទេ ពោលគីអត្ថបទរបស់លោកអ្នកគ្មានការចាប់អារម្មណ៏ ខាងក្រោមនេះខ្ញុំនិងបង្ហាញអំពីចំនុចមួយចំនួនក្នុងការរចនាអត្តបទរបស់លោកអ្នក
                          របៀបដាក់អក្សរឆ្លាក់(Word Art)
   ១,លោកអ្នកគ្រន់តែរំកិលមៅរបស់លោកអ្នកទៅចុចលើ Insert 
    ២,បន្ទាប់មកត្រង់កន្លែងTextចុចលើពាក្យWord Art
    ៣, បន្ទាប់ំកយើងជ្រើសរើសប្រភេទអក្សឆ្លាក់
    ៤, នៅត្រងកន្លែងArt Text ទីនេះគីជាកន្លែងដែលយើងសរសេរអត្តបទរបស់យើង
    ៥,ចុងបញ្ចប់លោកអ្នកចុចOKជាការស្រេច។

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព័ត៌មានវិទ្យា
អាតុល

នៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក]]
**អាតុល** ជា​កងផ្កាថ្ម​ដែលរុំព័ទ្ធ​ឡាហ្គូន​មួយទាំងស្រុង​ឬដោយផ្នែក។ អាតុល​ក៏ជាប្រភេទ​កោះ​មួយដែរ។

## របាយ 
អាតុល​ច្រើនមាននៅ​សមុទ្រនិង​មហាសមុទ្រ​ក្នុងតំបន់ត្រូពិច​និងអនុត្រូពិច។ នេះបណ្ដាលមកពី​នៅតាមតំបន់នោះ​ទឹកមាន​កំដៅក្ដៅល្មម អនុគ្រោះ​​ដល់ការដុះលូតលាស់​​របស់ផ្កាថ្មដែលបង្កើត​បានជា​ទីទួល។ អាតុល​ភាគច្រើន​មាននៅ​មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក (ជាពិសេស​ផ្ដុំគ្នានៅ​កំរងកោះទូអាមុទូ កំរងកោះខារ៉ូលីន កំរងកោះម៉ាស្សល កំរងកោះខូរ៉លស៊ី និង នៅតាម​ក្រុមកោះគីរីបាទី ទូវ៉ាលូ និង តូកេឡាវ) និងនៅ​មហាសមុទ្រឥណ្ឌា (កំរងកោះម៉ាល់ឌីវ កំរងកោះឡាក់កាឌីវ កំរងកោះឆាហ្គោស ជាដើម)។ នៅ​មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក​​មិនសូវមាន​ក្រុមអាតុល​ធំៗទេ លើកលែងតែ​អាតុល​ទាំង៨ ដែលនៅ​ខាងកើត​ប្រទេស​នីការ៉ាហ្គ័រ។

## កំណកំណើត 
ពាក្យ**អាតុល**​ត្រូវបានហៅដំបូង​​ដោយធម្មជាតិវិទូ​អង់គ្លេស​ឆាល ដាវីន។ ដាវីន បានពន្យល់ពី​កំណកំណើត​​អាតុល​​ផ្កាថ្ម​នៅ​ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងត្បួង​(ឆ្នាំ១៨៤២) បន្ទាប់ពី​ធ្វើការសង្កេត​និងសិក្សា​រយៈពេល៥ឆ្នាំ​(១៨៣១-១៨៣៦)។ លោកបាន​ពន្យល់ថា​ភ្នំភ្លើងខ្ពស់ៗ​សឹករិចរិល​ក្លាយជាទួលកោះ រួចចុងក្រោយក្លាយ​ជាអាតុល។ ផ្កាថ្ម​​ដែលនៅព័ទ្ធ​ជុំវិញ​កោះភ្នំភ្លើង​នៅតំបន់ត្រូពិច ដុះលូតលាស់​ទៅលើ ព្រមពេល​ដែលកោះសឹក​(លិចចូលទៅក្នុងសមុទ្រ) ក្លាយទៅ​ជាទួលកោះ។ ក្រោយមក​ផ្កាថ្មនៅតាម​ជាយ​ជុំវិញបន្តដុះ​លូតលាស់ ខណៈ​ផ្នែកខាងក្នុង​ស្រុតចុះ​បន្តិចម្ដងៗ​ក្លាយជា​ឡាហ្គូន ព្រោះ​ផ្នែកខាងក្នុង​មិនអនុគ្រោះ​ដល់ស្លែ​និងផ្កាថ្មដុះ។ នៅពេលមួយ​ដែលផ្នែកខាងក្នុង​ស្រុតចុះទាប​ជាងផ្ទៃសមុទ្រ មានតែ​ផ្នែកជុំវិញប៉ុណ្ណោះ​ដែលនៅសល់ ក្លាយជាអាតុល។

## តំណភ្ជាប់ក្រៅ
*កំណរកំណើតទួលកោះ
*ភ្នំភ្លើងរបស់ដាវីន - ខ្សែវីដេអូខ្លី​បង្ហាញពី​កិច្ចពិភាក្សា​រវាងដាវីន​និងអាហ្គាស៊ីស​ស្ដីពី​កំណកំណើត​ទួលកោះ
ឡាហ្គូន

]]
**ឡាហ្គូន** (ឬ ខ្ពប​សមុទ្រ) ជាបឹងទឹកប្រៃ​ រាក់ ដែលខណ្ឌចែកពីសមុទ្រដោយ ឆ្នេរខ្សាច់ ល្បាប់ រឺផ្កាថ្ម។
ហិនរី វីលសុន

thumb|right|ហិនរី វីលសុន
ហិនរី វីលសុន (Henry Wilson) ជាកាពីតែន​នាវាប្រេសនីយ៍ឈ្មោះ *Antelope* របស់ក្រុមហ៊ុនបូព៌ាឥណ្ឌារបស់អង់គ្លេស (*British East India Company*) ដែលបានខូច​នៅក្បែរ​តំបន់​អ៊ូឡុង ជិត​កោះខូរ៉ ប្រទេសប៉ាឡាវ នៅឆ្នាំ ១៧៨៣។ វីលសុន​ជាអ្នកដែលមានទំនាក់ទំនង​ស្និទស្នាលជាមួយ​អ្នកប៉ាឡាវ​ដំបូងគេបង្អស់។

## តំណភ្ជាប់ក្រៅ 
* អ្នករកឃើញប៉ាឡាវ
ខូប្រា

**ខូប្រា** ជាសាច់ដូងហាល សំរាប់យកទៅកែច្នៃជាប្រេងដូង។
អស់រយៈពេលជាយូរមកហើយ ខូប្រា​ត្រូវបានប្រើ​ក្នុង​វប្បធម៌​ក្នុងចំនោម​ប្រជាជន​នៅតាម​បណ្ដាកោះនៅប៉ាស៊ីហ្វិក ។ ខូប្រា​បានក្លាយជាផលិតផល​ពាណិជ្ជកម្ម​យ៉ាងសំខាន់​តាំងពីឆ្នាំ១៨៦០។ 

## ផលិតកម្ម 
គេផលិតខូប្រា ដោយបកសំបកដូង វាយបំបែកសំបកវា រួចហាលសំងួតនឹងពន្លឺថ្ងៃ។ ខូប្រា​ជាទូទៅ​ផលិតនៅ​តាមចំការដូងធំៗ នៅតាមអាស៊ីខាងត្បួង និងបណ្ដាកោះហ្វីលីពីន ប៉ាពួញូហ្គីនេ កំរងកោះសូឡូម៉ុន និង វ៉ានូអាទូ។ ចំការដូងខូប្រា​ច្រើនដាំដើមដូង​ចំងាយ​៩ម៉ែត្រពីគ្នា ហេតុនេះ១ហិចតា គេដាំបានតែ១០០ទៅ១៦០ដើម ប៉ុណ្ណោះ។ ដើមដូង១ដើម​ជាមធ្យម​ផ្ដល់ផល​ពី៥០ទៅ៨០ផ្លែ​ក្នុងមួយឆ្នាំ។ នៅវ៉ានូអាទូ​គេអាយលក់បាន ០,២ដុល្លាអាមេរិច​ក្នុង១គីឡូក្រាម (មួយគីឡូក្រាមមាន៨ផ្លែ) ដែលអាចអោយគេរកបាន​ប្រហែល ១៦០០ដុល្លា​ក្នុងមួយហិចតា។

## បំរើបំរាស់ 
តាមរបៀបប្រពៃណី គេកោស​ឬកិន​ខូប្រា​រួច​រំងាស់​ក្នុងទឹក​ដើម្បី​ចំរាញ់​យក់​ប្រេងដូង។ ខូប្រា​៧០%ត្រូវ​គេប្រើសំរាប់​ផលិតប្រេងដូង ហើយ៣០%ទៀត​​សំរាប់ផលិត​ផលិតផល​បន្ទាប់បន្សំ ដូចជានំខូប្រាជាដើម។ 

ខូប្រា​ក៏ត្រូវបាន​ប្រើជា​ចំនីសត្វពាហនៈ​មានសេះ​និងគោជាដើម។ ដោយសារវាមានប្រេងច្រើន សត្វទាំងនោះច្រើនតែធាត់ទ្រលុក។ 

ខូប្រា​ត្រូវគេចាត់ទុក​ជាផលិតផល​មានគ្រោះថ្នាក់ ព្រោះវាជារបស់​ឆាប់ឆាបភ្លើង។ គេហាម​មិនអោយ​យកខូប្រាតាមខ្លួន​ពេល​ធ្វើដំនើរតាម​យន្តហោះ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតិ​ត្រឹមត្រូវ​ពី​អាជ្ញាធម៌​មានសមត្ថកិច្ចទេ។
ប្រាសាទសឹង្ហ

**ប្រាសាទសឹង្ហ** ជាប្រាសាទខ្មែរ​មួយដែល​ស្ថិតនៅចំងាយ៦គ.ម​ខាងលិចឈៀងខាងត្បូង​ភូមិគោកត្រាង ឃុំជើងទៀន ស្រុកចុងកាល់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ ប្រាសាទនេះ​ស្ថិតនៅប្រមាណ​១គ.ម ខាលិចឈៀងខាងត្បួង​ប្រាសាទបេង។
  អ្នកជំនាញនៃអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានបញ្ចប់ការជួសជុលប្រាង្គខាងត្បូង នៃ ប្រាសាទសង្កែសឹង្ហហើយ នៅអំឡុងខែមីនានេះ បន្ទាប់ពីចាប់ផ្ដើមការងារអភិរក្សកាល ពី ដើមឆ្នាំ២០២៥។ នេះបើតាមអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា។
ប្រាសាទសឹង្ហមាន៖
* ប៉មមួយ​រាងបួនជ្រុង​ស្មើ​ធ្វើពីឥដ្ឋ​បែរមុខទៅ​ទិសខាងកើត។ ទ្វារបីផ្សេងទៀតជាទ្វារបញ្ឆោត។
* កសិន្ទមួយ​និង​ត្រពាំងមួយនៅទិសឥសាន​ចំងាយ២០០ម​ពីប្រាសាទ។

សឹង្ហ