ទិត្យ​ វិជ្ជរ៉ាដានី

តារាភាពយន្តដ៏ល្បីល្បាញ ទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី ដែលលោកអ្នកនាងកញ្ញាបានឃើញនេះជារូបថតពណ៍ធម្មជាតិពិតៗ ដែលក្រុមព្រះសុរិយាស្រាវជ្រាវឃើញថា រូបនេះបានថតនៅក្នុងស្ទើឌីយ៉ូនាហាងថតរូប បញ្ចពណ៍ ក្បែររោងភាពយន្តគិរីរម្យ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៤។ អ្វីដែលជាសំណាងនោះ រូបថតពីរសន្លឹកនេះអាចរក្សាទុកនៅសល់ដល់សព្វថ្ងៃ ក្នុងគុណភាពល្អ ដោយមានការរក្សាពីកំពូលតារាភាពយន្ត វីរៈ តារា ដែលលោកស្រីមានរូបថតពីរសន្លឹកនេះតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៤ម្ល៉េះ ហើយលោកស្រីបានយករូបមិត្តសិល្បកររូបនេះទុកក្នុងអាល់ប៊ុមរូបថតមួយ ដែលបានរក្សាទុកជាមួយកូនៗលោកស្រី នៅគេហដ្ឋានបណ្តុះអាសន្នមួយនាទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ មុនពេលខ្មែរក្រហមវាយឡើងកាន់អំណាច។ រូបថតពីរសន្លឹកនេះ បានបង្ហាញនូវសម្រស់ដ៏ស្រស់ត្រកាលនៃតារាភាពយន្ត ទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី ដែលជាកំពូលតារាភាពយន្តដ៏ល្បីល្បាញមួយរូបនៃកម្ពុជា។
 
## ជីវប្រវត្តិ​សង្ខេប 
អ្នកស្រី ទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី (Tith Vichara Dany) ជាតារាឯកភាពយន្តដ៏មានឈ្មោះល្បីល្បាញដាច់គេ​នាអំឡុងចុងទសវត្សរ៍ទី ៦០ និង​ ដើមសតវត្សរ៍ទី ៧០ ដែលមានវង់ភក្ត្រ​ស្រស់​​ផូរផង់​ ថ្ពាល់ខួច​ទាំងសង​ប្រកប​ដោយ​ស្នាមញញឹមដ៏មានមន្តស្នេហ៍ ហើយមានទេពកោសល្យសម្តែងយ៉ាងរស់រវើកសក្តិសមឥត​ខ្ចោះ។ អ្នកស្រីមាន​​​កម្ពស់​ត្រឹមតែ១,៥០ម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ តែរាង​ដ៏តូច​ច្រលឹង​មានអានុភាព​ទាក់ទាញ​របស់​អ្នកស្រីធ្វើឱ្យអ្នកស្រីបានវាយផ្តាច់តារាភាពយន្តស្រីដទៃ​ទៀត​​នាសម័យនោះ ។ អ្នកស្រី ទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី កើតនៅឆ្នាំ ១៩៤៨ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ គាត់ជាបុត្រីរបស់លោក សារឹម និងអ្នកស្រី អុក ស៊ន។ លោក សារឹម ជា​កូន​អ្នក​មា​ន​ម្នាក់​ និងជានិស្សិតរៀនចប់មហាវិទ្យាល័យនៅក្រុងភ្នំពេញ។ ឪពុកម្តាយបានតម្រូវឱ្យលោកទៅរៀនបន្តនៅប្រទេសបារាំង។ លោកបាន​ឃ្លាតពីភរិយា​ក្រៅ​ច្បាប់ ដោយចិត្តអាឡោះអាល័យហើយសន្យាថាបីឆ្នាំក្រោយលោកនឹងវិលត្រឡប់មកវិញ។ បីឆ្នាំដែលបានសន្យាក៏កន្លង ហួសទៅ ទោះបីជាអ្នកស្រី អុក ស៊ន ប្រសូតនាងវិជ្ជរ៉ាដានី បានអាយុ​៤-៥ឆ្នាំហើយ ក៏នៅតែមិនទាន់ឃើញរូបលោកសារឹមវិលត្រឡប់មកវិញទៀត។ អ្នកស្រីអុកស៊នក៏បានរៀបការ​ជាមួយ ​លោក សាន ទិត្យ ជាទាហាន​សង្គមរាស្ត្រនិយម​តាមការណែនាំ​របស់​ឪពុក​ម្តាយ។ លោកសាន ទិត្យ ជាបុរសពោះម៉ាយមានកូន២នាក់។ លោកស្រឡាញ់ ថ្នាក់ថ្នមនិងថែទាំអ្នកស្រី ទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី ដូចជាកូនបង្កើត។ អ្នកស្រីវិជ្ជរ៉ាដានី មានប្អូន ពីរនាក់ក្រោយទៀត គឺនាងវិជ្ជរ៉ារង្សី និងប្អូនប្រុសអ័រគីដេ។ នាងវិជ្ជរ៉ារង្សីហៅស្រីពៅ ក៏​ជា​តារា​ថ្មីម្នាក់​ទៀត​ដែរ តែថតបានពីរ-បីរឿងមិនទាន់បានបញ្ចាំងផង ទទួលស្រុកទេស ​ផ្លាស់ប្តូរនយោបាយ នាងក៏ត្រូវ​ស្លាប់​ក្នុង​ ជំនាន់ប៉ុលពតទៅ។ អ្នកស្រី វិជ្ជរ៉ាដានី រៀនដល់​ថ្នាក់​ទី៣​ទំនើប​នៅវិទ្យាល័យ​យុគន្ធរ​ ហើយមានស្វាមី​នៅឆ្នាំ​ ១៩៦៧ ក៏ឈប់រៀនទៅ។ ប្តីឈ្មោះ ប្រាក់ ប៊ុនថន អ្នកស្រុកបាត់ដំបង កូនថីរំចេក គ្រូបង្រៀន នៅខត្តកំពង់ឆ្នាំង បង្រៀននៅសាលារៀន គោគបន្ទាយ ក្រោយមក សាលារៀនដំណាក់កី។ អ្នកស្រីនិងស្វាមីទទួលបានកូនប្រុសម្នាក់ឈ្មោះនី ណូរ៉ា។ ប៉ុន្តែដោយសារគ្រួសារខាងស្វាមី អ្នកស្រី​មិនពេញ​ចិត្ត​ចំពោះ​អាជីព​សិល្បៈ​របស់​អ្នកស្រី​បានធ្វើឱ្យ​កើតជា​ក្តីក្តាំ​លែង​លះ​​​​គ្នា​រវាង​អ្នកស្រី និង លោកប្រាក់ ប៊ុនថៃ ជាស្វាមី។ ពេលនោះលោកប៉ិច សាលឿន ពាក់សក្តិ២ខាងក្រុមតន្ត្រីយោធាភិរម្យស្គាល់ អ្នកស្រីតាមរយៈការថតកុន បានជួយរត់ការអ្នកស្រី​លុប​អេតាស៊ីវិល។ លុះចប់សព្វគ្រប់ ក៏ដណ្តឹងការជាមួយអ្នកស្រីតែម្តង ហើយទទួលបានបុត្រម្នាក់ឈ្មោះប៉ិច ដានីញ៉ែល។ នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៧៥ ​​អ្នកស្រីត្រូវ​ជម្លៀស​ទៅ​កាន់​ខេត្ត​បាត់​ដំបង ហើយបាន​ទទួល​មរណភាព​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ១៩៧៩​ ពេល​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ដួល​រលំ​​ដោយ​សារ​សម្រាល​បុត្រ​តាម​ផ្លូវ​ពេល​ត្រឡប់​មក​កាន់​ទី​ក្រុង​ភ្នំ​ពេញ​វិញ​។​​

## ជីវិតសិល្បៈ​ និង​​ ស្នាដៃ​ 
នៅពេលដែលអ្នកស្រីមានផ្ទៃពោះកូនដំបូងបាន៣ខែ មានចាងហ្វាងផលិតកម្មមួយបានមកស្នើឱ្យអ្នកស្រីសាកល្បងថតកុន។  មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យគេ​ស្គាល់អ្នកស្រី គឺនៅពេល​អ្នកស្រីទៅ​ថតរូប​នៅក្នុងហាងជាមួយនឹងស្វាមីអ្នកស្រីនៅហាងថតរូបកំពង់ឆ្នាំង។ ហាងថតរូបនោះក៏បានសុំរូបថត​អ្នកស្រីដាក់ តាំងលំអហាង។ ចាងហ្វាងកុនបានឃើញក៏ចាប់អារម្មណ៍ ហើយក៏​ស៊ើបសួរ​រហូតដល់បានរកឃើញអ្នកស្រី។ ដើមឡើយស្វាមីនិងគ្រួសារ មិនឱ្យអ្នកស្រី ទៅថតកុនឡើយ តែដោយលក្ខណៈជាក់ស្តែងនៅពេលរៀបមង្គលការគេទាំងពីរ គេអញ្ជើញ​ភ្ញៀវចូលរួម​ចំនួន១០០តុ។ លុះដល់ថៃ្ងនោះជាសំណាងអាក្រក់ ភ្លៀងធ្លាក់ដូចគេចាក់ទឹក មង្គលការអ្នកស្រីគ្មានភ្ញៀវត្រូវខាតលិចលង់។ ទន្ទឹមនឹងនោះថៅកែកុនដឹងរឿងក៏បានសន្យាថា ឱ្យតែអ្នកស្រី​ព្រម​ទៅ​ថតកុនឱ្យគេ គេនឹងចេញប្រាក់សងបំណុលពេលរៀបការរបស់អ្នកស្រី។ ដោយហេតុផលនោះ ស្វាមីអ្នកស្រី និងឪពុកម្តាយក្មេក ក៏សុខចិត្តយល់ព្រមឱ្យអ្នកស្រីទៅថត ដោយ​កំណត់​ថា ថត​តែ​មួយរឿង​រួចបំណុលហើយឈប់។ រឿងដំបូងដែលអ្នកស្រីសម្តែងគឺរឿង “លោហិតវាសនា” ដែលមានលោកជា យុទ្ធថន និងណុប ណែម ជាតួឯកប្រុស គឺអ្នកស្រីចេញថត​ទាំងទម្ងន់កូន​ក្នុង​ពោះ​៣ខែក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧។  ក្រោយមក ក៏ចេះតែមានម្ចាស់ផលិតកម្មមក ទាក់ទងឱ្យអ្នកស្រី ថតភាពយន្តជាបន្តបន្ទាប់។ រឿងដែលអ្នកស្រីសម្តែងមានរាប់រយរឿង ហើយភាគច្រើន​សុទ្ធតែ​ជារឿង​ដែលទទួលការ​និយមចូលចិត្តពីទស្សនិកជនយ៉ាងខ្លាំងក្លា។ អ្នកស្រីថតរឿងបានច្រើនជាងគេទាំងអស់ក្នុងចំណោមតួឯកកុនខ្មែរនាសម័យនោះ។ តួ​ប្រុស​ដែល​អ្នកស្រី​ធ្លាប់​សម្ដែង​ជាមួយ​​​គឺ​លោក​គង់​ សំអឿន, លោក​​ជា​ យុទ្ធ​​ថន​​​, លោក​​វណ្ណ ​វណ្ណៈ, លោក​សូ ហ៊ាន​ ជា​ដើម​​។​ ភាព​យន្ត​ដែល​​អ្នកស្រី​​បាន​​សម្ដែង​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​ ១៩៦៧ ​ដល់​ឆ្នាំ​ ១​៩​៧​៥​​ មាន​ ១​២​៧​ រឿង​​ជា​​អាទិ៍​​រួម​​មាន​ ​៖​

#​ រឿងលោហិតវាសនា    ១៩៦៧
#​ រឿងអ្នកតាឃ្លាំងមឿង ​​​​​ ១៩៦៧
#​ រឿងកាកី​                   ​ ​១៩៦៧
# រឿងស៊ី​យិន​គុយ​  ​​  ​​     ​​ ១​៩៦៧
# រឿងសោភិនីមាសបង  ១៩៦៧
# រឿងសម្លេងខ្លែងឯក     ១៩៦៧
# រឿងសែនទារុណ       ​ ​​ ១៩៦៧
#​ រឿងពិជ័យវង្សា           ១៩៦៧
# រឿងទិព្វសូដាច័ន្ទ​​ ​  ​១៩៦៨
# រឿងជ័យទត្ត              ​​ ១៩៦៨
# រឿងអារសាច់ជូនម្ដាយ  ១៩៦៨
#​ រឿងព្រះថោងនាងនាគ ​​ ១៩៦៨
#​ រឿងស័ង្ខសិល្ប៍ជ័យ      ១៩៦៨
# រឿងអាទិត្យវង្សាស៊ីសុរិយាវង្ស  ១៩៦៨
# រឿងសុវណ្ណតែងអន       ១៩៦៩
# រឿងឥន្ទ្របុត្រ               ១៩៦៩
# រឿងថាវរីមាសបង​​ ​  ​១៩៦៩
#​ រឿងបិសាចភ្នំស           ១៩៦៩
#​ រឿងបិសាចពេជ្រនិល​   ១៩៦៩
#​ រឿងច្រឡំសង្សារស្រវ៉ាខុសគូ    ១៩៦៩
#​ រឿងផ្កាថ្កុលមាស          ១៩៦៩
# រឿង​ត្រពាំង​ពាយ​          ១៩៧០
# រឿងសុវណ្ណបញ្ចា​​ ​  ​១៩៧០
# រឿងមួយម៉ឺនអាល័យ ​  ​១៩៧០
# រឿង​ចំប៉ា​មាស​​             ១៩៧០
# រឿងរតនាវង្ស ​  ​១៩៧០
# រឿងនាងអម្ពរពេជ្រ​       ​​១៩៧០
#​ រឿងអក្ខរ៉េតមយូរ៉ា        ១៩៧០
#​ រឿងក្រឡាហោមគង់​     ១៩៧០
# រឿងបញ្ចពណ៌ទេវី​​ ​  ​១៩៧១
# រឿងបំណុលឈាមឳពុក ១៩៧១
# រឿងឆ្អឹងដៃឳពុក​​ ​  ​១៩៧១
# រឿងព្រះពាយផាត់        ១៩៧១
# រឿងដាវឆ្វេងស្ដាំ           ​​១៩៧១
# រឿងកណ្ដឹងសាមពាន់    ១៩៧១
#​ រឿងនាងផ្តិលមាស        ១៩៧១
# រឿងសារ៉ាយអណ្ដែត      ​១៩៧១
# រឿងពេជ្រសង្វារវង្ស       ១៩៧១
#​ រឿងពានវង្សពង្សនរិទ្ធ   ១៩៦៧
# រឿងចៅចាប់ក្ដាម         ​​ ១៩៧១
# រឿងថ្ងៃជួបថ្ងៃព្រាត់        ១៩៧១
#​ រឿងធីតាឃ្លោកទិព្វ        ១៩៧១
# រឿង​ពេល​ដែល​ត្រូវ​យំ​    ១៩៧២
#​ រឿងបងខុសហើយអូន   ១៩៧២
#​ រឿងដាវបាក់ដងមាសប្រយុទ្ធនឹងឆ្អឹងដៃឱពុក  ១៩៧២
#​ រឿងកំពូលបុរសមុខពីរ    ១៩៧២
#​ រឿងកេសរមាលា​         ១៩៧២
# រឿងចៈដេត​ ​     ​        ​  ១៩៧២​
# រឿងទាវ​ឯក​      ​ ​     ​​      ១៩៧២
# រឿងខ្ញុំសើចហើយខ្ញុំយំ   ១៩៧២
# រឿងកន្សែងលោហិត  ​  ​ ​ ១៩៧២
# រឿងកន្សែងក្រហម  ​   ​   ១៩៧២
# រឿងចំប៉ីស                   ១៩៧២
# រឿងជ្រលងសេកមាស   ១៩៧២
# រឿងព្រាត់ព្រោះអ្វី          ១៩៧២
# រឿងអាឡេវអាវែក         ១៩៧២
# រឿងរៀមច្បងយើង        ១៩៧២
# រឿងកូនក្រកខ្មៅ           ​១៩៧២
# រឿងលម្អងផ្កាស្លា          ១៩៧២
# រឿងលំអងពុទ្ធឆាត       ១៩៧២
#​ រឿងមិនដាច់អាល័យ     ១៩៧២
#​ រឿងរិទ្ធីស័ក្ខព្រួញមាស   ១៩៧២
#​ រឿងសេនរង្សសេនរី      ១៩៧២
#​ រឿងចំណារព្រហ្មលិខិត  ១៩៧៣
#​ រឿងចៅកាំបិតបន្ទោះ     ១៩៧៣
#​ រឿងតេជោដំឌិន           ១៩៧៣
#​ រឿងកាត់កន្ទុយលាបកំបោរ​   ១៩៧៣
#​ រឿងក្រមុំយំយប់            ១៩៧៣
#​ រឿងព្យុះជីវិត                 ១៩៧៣
#​ រឿងរើសកូនប្រសារ​       ១៩៧៣
#​ រឿងសំពោងផ្កាចារ        ១៩៧៣
#​ រឿងទង់មរណៈ             ១៩៧៣
#​ រឿងពស់វែកស្រង៉ែ        ១៩៧៣
# រឿង​ភក្ដី​ស្នេហ៍​ ​           ​ ​ ១៩៧៣
# រឿងប៉ីនាងល័ក្ខ            ​ ១៩៧៣
# រឿងពល​ទោ​អភ័ព្វ​     ​    ១៩៧៣
# រឿងអាសូរអូនផង         ១៩៧៣
# រឿងបុទុមស្រីរតន៍         ១៩៧៣
#​ រឿងបុប្ផាកម្ពុជាក្រោម     ១៩៧៤
# រឿងប្រម៉ាត់​ប្រម៉ង់​    ​​​   ​​​​​​ ​​​​​​​​​​​​​ ១៩៧៤
# រឿងព្រះ​​មហា​​មោគ្គលាន​  ១៩៧៤
# រឿងរាហ៊ូចាប់ច័ន្ទ ​​ ​​​ ​ ​ ​     ​ ​ ១៩៧៤
#​ រឿងចំរៀងឥតព្រាងទុក   ១៩៧៤
#​ រឿងជំនោរខែប្រាំង         ១៩៧៤
#​ រឿងកម្លោះយំក្រមុំសើច  ១៩៧៤
#​ រឿងកែវឡុងកែវឡាយ     ១៩៧៤
#​ រឿងអ្នកស្រែចូលក្រុង     ១៩៧៤
#​ រឿងនាងត្រចើលដោះក្រាល  ១៩៧៤
#​ រឿងសាយ័ណ្ហវិលវិញ       ១៩៧៤
#​ រឿងស៊ីបាយបោកឆ្នាំង     ១៩៧៤
#​ រឿងស្លៀកខ្យល់ដណ្ដប់មេឃ    ១៩៧៤
#​ រឿងស្រីស្រស់ទងវង     ១៩៧៤
# រឿងស្រីណាមិនយំ         ១៩៧៤
# រឿងផ្លូវបែកជាបី            ​ ​១៩៧៤
# រឿងនាងបដាចារ           ១៩៧៤
# រឿងកន្សែងស្លាដក់         ១៩៧៤
# រឿងទំនួញបង្គងក្អែក      ​១៩៧៤
# រឿងមាន់រងាវពីរដងបងទៅរកអូន  ១៩៧៤
#​ រឿងអាកំជិលអាំងផេះ    ១៩៧៥
#​ រឿងខ្យងសំបុរបី            ១៩៧៥
#​ រឿងនាងសីតាដួង ​        ១៩៧៥
#​ រឿងរ័ត្នចំប៉ីស្រីអូររំដួល  ១៩៧៥
#​ រឿងរន្ទះខែប្រាំង  ​         ១៩៧៥
# រឿងអូននិងបង            ១៩៧៥
#​ រឿងអាពាហ៍ពិពាហ៍ច្រឡំខាន់ស្លា  (មិនទាន់បញ្ចាំង)
#​ រឿងជំនោរប៉ៃលិន  ​         (មិនទាន់បញ្ចាំង)
# រឿងខ្លឹមច័ន្ទស្រណោះ    (មិនទាន់បញ្ចាំង)                    
# រឿងក្រញាំបិសាច          (មិនទាន់បញ្ចាំង)
# រឿងមច្ឆាស្ទឹងខៀវ          (មិនទាន់បញ្ចាំង)    
# រឿងមុខមួយភ្នែកបួន  ​ ​  (មិនទាន់បញ្ចាំង)
# រឿងចោរហារយ            (មិនទាន់បញ្ចាំង)              
# រឿងផ្កាយព្រះអង្គារ៍  ​     (មិនទាន់បញ្ចាំង)
# រឿងដាវសច្ចទេវី           (មិនទាន់បញ្ចាំង)
# រឿងដានស្នាមកង់រទេះ (មិនទាន់បញ្ចាំង)
#​ រឿងភួងមាល័យ​​        ​ ​ (មិនទាន់បញ្ចាំង)
# រឿងព្រលឹងខ្មោច        (មិនទាន់បញ្ចាំង)                  
# រឿងសុរិយាគងភ្នំ​​​        (មិនទាន់បញ្ចាំង)
# រឿងទឹកភ្នែកកុលាបបាត់ដំបង  (មិនទាន់បញ្ចាំង)           
# រឿងទេពធីតាកណ្ដុរស​            (មិនទាន់បញ្ចាំង)

## ឯកសារ​យោង​ 
# ទស្សនាវដ្តី​ប្រជាប្រិយ​
# www.cambodiaonlinenews.com
# Golden Age of Khmer Cinema