open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
សម្តេចព្រះវររាជនី ប៉ែន

**សម្តេចព្រះវររាជនី ប៉ែន** (ព្រះនាមដើម **ប៉ែន**;១៨១៣ - ២៧ មិថុនា ១៨៩៥) គឺជាព្រះស្នំនៃព្រះបាទរាមាធិបតីទី៤ (អង្គឌួង)  ជាព្រះវររាជមាតានៃព្រះបាទនរោត្តម បរមទេវតា (អង្គវតី) អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី ហើយជាសម្ដេចព្រះរាជអយ្យិកា (លោកយាយ) នៃសម្តេចព្រះរាជអយ្យកោ ក្រុមព្រះវរចក្ររណឬទ្ធិ នរោត្តម សុធារស និងជាសម្ដេចព្រះមហយ្យកា (យាយទួត) នៃព្រះបាទនរោត្តមសុរាម្រិត អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី ។ 

## ព្រះ​​រាជ​​ជីវប្រវត្តិ 
ព្រះអង្គទ្រង់ប្រសូតឆ្នាំវក សំរិទ្ធិស័ក ព.ស២៣៥៦ ត្រូវនឹងគ.ស១៨១៣ ដែលមានបិតាគឺជាលោកអគ្គសុភាធិបតី ចាងហ្វាងក្រសួងយុត្តិធម៌ ។ ព្រះអង្គមានព្រះរៀមនិងព្រះអនុជរួមព្រះឧទរចំនួន៣អង្គ គឺ សម្តេចព្រះបិយោ ព្រះបរមទេវធីតា អ្នកម៉ែនាងពៅ ( ជាព្រះស្នំព្រះបាទអង្គដួង) សម្តេចព្រះបិយោព្រះបរមជាតិក្សត្រីយ៍អ្នកម៉ែនាងប៉ែន សម្តេចព្រះបិយោព្រះបរមអច្ឆរាអក្សរអ្នកម៉ែនាងពៅឬពូ (ព្រះមាតាហ្លួងស៊ីសុវត្ថិ) 

នៅថ្ងៃអង្គារ ទី០៧ ខែមិនា ឆ្នាំមមែ សប្តស័ក ព.ស២៣៩១ ត្រូវនឹងឆ្នាំ១៨៤៨ ត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រសព្វព្រះរាជហឫទ័យប្រទានគោរមងារតែងតាំងតំឡើងព្រះឋានៈពីទី«**អ្នកម្នាង**» ទៅជាទី«**សម្តេចព្រះបិយោព្រះបរមជាតិក្សត្រីយ៍អ្នកម៉ែនាងប៉ែន**» ។ ក្រោយមកទៀតហ្លួងប្រទានព្រះឋានៈឲ្យឡើងជាទី« **សម្តេចព្រះស្រីសុទ្ធានាធម្មចរិយាអ្នកម៉ែនាងប៉ែន**» ។ ព្រះអង្គមានព្រះរាជបុត្រាព្រះរាជបុត្រី ៣ព្រះអង្គ គឺ ព្រះករុណាព្រះបាទសម្ដេចព្រះនរោត្តម ( ប្រសូតគ.ស. ១៨៣៤) អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ចង្កុលណី ( ជាព្រះជាយាហ្លួងស៊ីសុវត្ថិ ) ប្រសូតគ.ស. ១៨៣៦ និងព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ កេសរណី ( ប្រសូតគ.ស. ១៨៤០ ) ។
 
ព្រះអង្គទ្រង់សោយព្រះវិលាល័យ នាថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំមមី ចត្វាស័ក ព.ស.២៤៣៨ ត្រូវនឹងគ.ស.១៨៩៥ ក្នុងព្រះជន្មាយុ៨២ព្រះវស្សារ នាព្រះបរមរាជវាំងស្រះសារពើយុត្ត ក្រុងឧត្តុង្គមានជ័យ។
* ព.ស.២៤០៣ : សម្តេចព្រះបិយោព្រះបរមជាតិក្សត្រីយ៍
* ព.ស.២៤០៨– សុគត : សម្តេចព្រះស្រីសុទ្ធានាធម្មចរិយា
* បន្ទាប់​ពី សុគត  : *សម្តេចព្រះវររាជនី*

## ព្រះរាជវង្សានវង្ស 
### ពង្សាវលី
**ព្រះបិតាព្រះនាម លោកអគ្គសុភាធិបតី ចាងហ្វាងក្រសួងយុត្តិធម៌ ។
***ព្រះរាជស្វាមី សម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមាធិបតីព្រះអង្គដួង អភិសេកឆ្នាំបារាំង១៨៣៣។
****ព្រះរាជបុត្រាព្រះរាជបុត្រី ព្រះករុណាព្រះបាទសម្ដេចព្រះនរោត្តម អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ចង្កុលណី ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ កេសរណី 
*****ព្រះនត្តាព្រះនាម សម្តេចព្រះរាជអយ្យកោ ក្រុមព្រះវរចក្ររណឬទ្ធិ នរោត្តម សុធារស និងផ្សេងទៀត ៦២អង្គ

## ឯកសារយោង
## សូមមើលផងដែរ 
* បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា 
* វីរនារីខ្មែរ 
* ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ 
* រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សនរោត្តម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ
ស៊ីសុវត្ថិ មុនីពង្ស

**ស៊ីសុវត្ថិ មុនីពង្ស** (កើតនៅថ្ងៃទី ២៥ សីហា ១៩១២ ដល់ ៣១ សីហា ១៩៥៦) គឺជាព្រះរាជបុត្រាទី២របស់អតីត ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស និងសម្ដេចព្រះមហាក្សត្រីនរោត្ដម កានវិមាននរល័ក្ខទេវី ។  លោក​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​នយោបាយ​កម្ពុជា​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ និង​ក្រោយ​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី​២ ។

## ជីវប្រវត្តិ 
គាត់បានចាប់ផ្តើមការសិក្សារបស់គាត់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មុនពេលត្រូវបានបញ្ជូនទៅប្រទេសបារាំងនៅ ក្រាស៍ បន្ទាប់មកនៅ ទីក្រុងណាក៍ ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩២៧ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អភិបាលនៃឥណ្ឌូចិន ហ្វ្រង់ស័រ ម៉ារីយូ៉សបាឌូអ៊ីន  ។ ត្រឡប់​មក​កម្ពុជា​វិញ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៣០ លោក​បាន​ចំណាយ​ពេល​ពេញ​មួយ​ឆ្នាំ​នៅ​វត្ត​បទុម​វតី​ក្នុង ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ។

មួយឆ្នាំក្រោយមក ព្រះអង្គម្ចាស់បានត្រឡប់ទៅប្រទេសបារាំងវិញ  ជាកន្លែងដែលទ្រង់ចូលរៀននៅសាលាបណ្ឌិតសភាដ៏មានកិត្យានុភាពនៃ សាលាយោធាពិសេសនៃសេន៍-ស៊ីរ - កូអ៊ីតខ្វីដាន់ ។ នៅឆ្នាំ ១៩៣៩ គាត់បានចូលរួមជាមួយកងទ័ពអាកាសបារាំង  ហើយបានចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការយោធារហូតដល់ខែមិថុនា ១៩៤០ ។ បន្ទាប់ពីការសោយទីវង្គត់របស់ព្រះបិតានៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៤១ ក្មួយប្រុសរបស់ព្រះអង្គគឺព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ បានតែងតាំងព្រះអង្គជា "ព្រះបាទអង្គក្រុមហ្លួង" នៅថ្ងៃទី ២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៤១ 

ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៤១មក ព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិមុនីពង្សបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងនយោបាយកម្ពុជា។ ទ្រង់ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រតិភូរាជប្រតិភូសុខាភិបាល កីឡា និងសេដ្ឋកិច្ច ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៤៦  ទ្រង់ត្រូវបានតែងតាំងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំជាតិក្នុងរដ្ឋាភិបាល  ដឹកនាំដោយបងប្រុសច្បងរបស់ព្រះអង្គគឺ សម្តេចក្រុមព្រះស៊ីសុវត្ថិ មុនីរ៉េត ។ នៅខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៤៩ ព្រះអង្គត្រូវបានតែងតាំងជាអគ្គនាយកសេវាកម្មនៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ហើយនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៤៩ តំណាងឱ្យប្រទេសកម្ពុជានៅទីក្រុងប៉ារីសសម្រាប់ការចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាលើកដំបូងរវាងប្រទេសបារាំង និងកម្ពុជា ដែលជាផ្នែកមួយនៃ សហភាពហ្វ្រង់ស័រ ។  នៅទីបំផុតនៅឆ្នាំ ១៩៥០ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី (ថ្ងៃទី ១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៥០ ដល់ថ្ងៃទី ៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៥១)។
[តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Stupa_of_King_Sisowath_Monivong_in_Oudong.JPG/170px-Stupa_of_King_Sisowath_Monivong_in_Oudong.JPG|រូបភាពតូច| ព្រះធាតុ​របស់​ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីពង្ស គង់​នៅ​ក្នុង [ចេតិយ|​ចេតិយ ​ដូចគ្នា​នឹង​ព្រះបិតា​របស់ ​ព្រះអង្គស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស នៅ ​ឧដុង្គ ។]]
នៅឆ្នាំ ១៩៥៥ បន្ទាប់ពីការដាក់រាជ្យរបស់ ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ និងការតែងតាំងព្រះបាទ នរោត្តម សុរាម្រិត និងព្រះករុណាព្រះបាទសម្តេចព្រះមហាក្សត្រយានីព្រះមហាក្សត្រី ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈនារីរត្ន័សិរីវឌ្ឍនា បងស្រីរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ មុនីពង្ស ត្រូវបានតែងតាំងជាឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំទីក្រុងប៉ារីស  បានស្លាប់ដោយសារគាំងបេះដូងនៅថ្ងៃទី ៣១ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៥៦។ ពិធីបុណ្យសពរបស់ព្រះអង្គបានធ្វើឡើងនៅរាជធានីភ្នំពេញប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមក តាមទំនៀមបុរាណនៃរបបរាជានិយមខ្មែរ។ ព្រះធាតុ​របស់​ព្រះអង្គ​ត្រូវ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​ច្បង​របស់​ព្រះអង្គ​គឺ​ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ សំអុល មុនីពង្សតម្កល់​នៅ​ក្នុង ​ចេតិយ ​ព្រះបាទ ​ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស នៅ​លើ​ភ្នំ​ព្រះ​រាជ​បុត្រ  ក្នុង​ក្រុង ​ឧដុង្គ ។

## ជីវិត​ឯកជន 
ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីពង្ស មានមហេសី ៥ អង្គ និងបុត្រ ១៣ អង្គ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា
ឃុំក្តុលសែនជ័យ(ស្រុកទឹកផុស)

ឃុំក្តុលសែនជ័យមានភូមិចំនួន៦គឺ
១.ភូមិក្តុល
២.ភូមិដំណាក់អំពិល
៣.ភូមិអូរល្ពៅ
៤.ភូមិអញ្ចាញ
៥.ភូមិដំណាក់ខ្លុង
៦.ភូមិតាឧស

|-
|៤០៨០៦០៧
|ភូមិអញ្ចាញ
|Anhchanh
|-

|៤០៨០៦០៨
|ភូមិដំណាក់អំពិល
|Damnak Ampil
|-

|៤០៨០៦០៩
|ភូមិដំណាក់ខ្លុង
|Damnak Khlong
|-

|៤០៨០៦១០
|ភូមិក្ដុល
|Kdol
|-

|៤០៨០៦១២
|ភូមិអូរល្ពៅ
|Ou Lpov
|-

|៤០៨០៦១៣
|ភូមិភ្នំតាឧស
|Phnum Ta Os
|}
ខេត្តឧត្តរធានី

**ខេត្តឧត្តរធានី** (จังหวัดอุดรธานี) ជាខេត្តទី ៧៦ ស្ថិតនៅភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ។ ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ខាងជើងជាប់នឹងខេត្តហ្នងគាយ, ខាតកើត​ជាប់​នឹង​ខេត្ត​សកលនគរ, ភាគ​អាគ្នេយ៍​ជាប់​នឹង​ខេត្ត​កាល្លសិន្ធ, ខាង​ត្បូង​ជាប់​នឹង​ខេត្ត​ខនកែន, និង​ខាង​លិច​ជាប់​នឹង​ខេត្ត​ហ្នងបួឡាំភូ ខេត្ត​ឧត្ដរធានី មានផ្ទៃដីចំនួន ១១៧៣០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយ​មានទីរួមខេត្តគឺ ក្រុងឧត្ដរធានី ជាទីក្រុងសំខាន់នៅក្នុងខេត្តនេះ។

## ស្រុក 
# មឿងឧត្តរធានី (เมืองอุดรธานี)
# គុមផ្វាពី (กุมภวาปี)
# បានឌុង (บ้านดุง)
# ហ្នងហាន (หนองหาน)
# ពេញ ឬ ភេញ (เพ็ญ)
# បានភឺ (บ้านผือ)
# គុតចាប់ (กุดจับ)
# ហ្នងវួសរ (หนองวัวซอ)
# វ៉ាងសាមហ្មរ (วังสามหมอ)
# ណាំសោម (น้ำโสม)
# ណូនស្អាត (โนนสะอาด)
# ស្រីធាតុ ឬ ស៊ីថាត (ศรีธาตุ)
# ឆៃវ៉ាន (ไชยวาน)
# ធុងហ្វុន (ทุ่งฝน)
# សាំងខម (สร้างคอม)
# ហ្នងសែង (หนองแสง)
# ណាយូង (นายูง)
# ប្រចក្សសិល្បាគម ឬ ប្រ៉ាចាក់ស៊ិនឡះប៉ាខុម (ประจักษ์ศิลปาคม)
# ពិបូល្យរក្ស ឬ ភិប៊ូនរ៉ាក់ (พิบูลย์รักษ์)
# គូកែវ (กู่แก้ว)

## វិចិត្រសាលរូបភាព 

ឯកសារ:Huai Luang Reservoir 03.jpg|អាងស្តុកទឹកហួយហ្លួង

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
ភ្លេង

## ដើមកំណើតភ្លេង 
គ្រឿងភ្លេងទាំងឡាងកើតដោយសារមនុស្សបានយកធម្មជាតិមកច្នៃហើយបង្កើតជាឧបករណ៍ផ្សេងៗ ដែលខ្លះត្រូវបានយើងឃើញរហូតដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន និងឧបករណ៍ភ្លេងខ្លះទៀតវាក៏វាបបាត់បង់ទៅវិញ។ ធម្មជាតិសំបូរនៃធម្មជាតិ ផ្គរ ភ្លៀង ខ្យល់ ធម្មជាតិ សត្វ និងសំឡេងផ្សេងៗ ដែលជាមូលដ្ឋានបង្កើតឡើងជាសំលេងយ៉ាងច្រើន ធ្វើឱ្យមនុស្សមានការចាប់អារម្មណ៍ រួចបង្កើតជាឧបករណ៍ផ្សេងៗសម្រាប់ត្រាប់តាមសំលេងធម្មជាតិទាំងនោះ ដូចជាមនុស្សយកឬស្សីមកកាត់តំរៀបគ្នាបង្កើតជាឧបករណ៍សម្រាប់កេះ គោះដូចជារនាត ក្រពះ ក្រាប់ និងឧបករណ៍ផ្សេងៗទៀត។
## ឯកសារយោង
រមណីយដ្ឋានថ្មដាទឹកឆា

រមណីយដ្ឋានកសិទេសចរណ៍ថ្មដាទឹកឆាមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិថ្មដា ឃុំបឹងណាយ ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់ចាម។ រមណីយដ្ឋាននេះមានចម្ងាយ ៤២គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តកំពង់ចាម និងមានចម្ងាយ៨០០ម៉ែត្រពីរមណីយដ្ឋានទឹកឆា។ រមណីយដ្ឋាននេះគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីជាង ១៥ហិចតា ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧។ ដំបូងឡើងទីតាំងនេះជាកន្លែចិញ្ចឹមត្រី ក្រោយមកម្ចាស់កសិដ្ឋានបានរៀបចំជាកន្លែងចិញ្ចឹមសត្វ និងត្រីសម្រាប់បម្រើជូនភ្ញៀវទេសចរ និងមានអាហាដ្ឋានមួយកន្លែងទៀត។ នៅក្នុងរមណីយដ្ឋាននេះមានសត្វ និងត្រីគ្រប់ប្រភេទដូចជា ជ្រូកព្រៃ ក្ងោកប៉ៃលិន ក្រពើ អូទ្រីស ទោច ខ្លាឃ្មុំ មាន់ព្រៃ។ល។
## ឯកសារយោង
ផ្សារចាស់

តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Photo_de_l%27int%C3%A9rieur_du_march%C3%A9_de_Siem_Reap_-_Cambodge.jpg/280px-Photo_de_l%27int%C3%A9rieur_du_march%C3%A9_de_Siem_Reap_-_Cambodge.jpg|រូបភាពតូច|280x280ភីកសែល| ផ្សារចាស់ ខេត្តសៀមរាប
តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Psah_Chas_in_Siem_Reap.JPG/220px-Psah_Chas_in_Siem_Reap.JPG|រូបភាពតូច| ត្រីងៀត និងសាច់ក្រក លក់នៅផ្សារចាស់
**ផ្សារចាស់** ( ) គឺជាផ្សារមួយនៅក្នុង ក្រុងសៀមរាប ភាគខាងជើងនៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។ មិន​ត្រូវ​ច្រឡំ​នឹង *​ផ្សារ​ចាស់* ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ក្នុង ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​សម្រាប់​អ្នក​ស្រុក​នោះ​ទេ ផ្សារ​នេះ​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ទីក្រុង​នេះ​ទទួល​បាន​ភ្ញៀវ​ក្នុង​ស្រុក និង​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ដូច​គ្នា។ ផ្សារ​នេះ​គឺ​ជា​កន្លែង​មួយ​ក្នុង​ខេត្ត​សៀមរាប ដែល​អាជីវកម្ម​ជា​ច្រើន​ផ្តល់​អាសយដ្ឋាន​ទាក់ទង​នឹង *​ផ្សារ​ចាស់* ។  ពាក្យខ្មែរ "ផ្សារ"  គឺមកពីទាំងមកពី ម៉ាឡេ ឬ ចាម ដែលទាំងពីរនេះមកពី ព្សែរ។ 

ផ្សារ​នេះ​មាន​ការ​ពេញ​និយម​ពី​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ក្នុង​ទីក្រុង ហើយ​មាន​លក់​វត្ថុ​អនុស្សាវរីយ៍​រួម​មាន អាវយឺត ប្រាក់ សូត្រ ឈើ និង​ថ្ម ចម្លាក់​ព្រះពុទ្ធ និង​វត្ថុ​ផ្សេង​ទៀត។  វាត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរសម្រាប់ មុខម្ហូបខ្មែរ ជាច្រើនប្រភេទ ហើយមានតូបលក់អាហារជាច្រើនប្រភេទដែលមានលក់ អង្ករ ត្រីងៀត និង សាច់ក្រក សាច់ជ្រូក បន្លែ និងផ្លែឈើ និង ប្រហុក ពិសេសរបស់ខ្មែរ ដែលជាប្រភេទទឹកត្រីប្រហុក។ តូប​ខ្លះ​លក់​នំបញ្ចុក និង​កង្កែប​គ្រឿងទេស ដែល​គេ​ជឿ​ថា​ជា​វត្ថុ​បុរាណ​នៃ ​អាណានិគម​និយម​បារាំង ​នៅ​តំបន់​នោះ។  តូប​ផ្សេង​ទៀត​ចម្អិន​ស៊ុប​ខ្មែរ និង​ម្ទេស​ក្រហម និង​សណ្ដែកដី។

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
ផ្សារធំថ្មី, ភ្នំពេញ , បញ្ជីផ្សារក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មុខម្ហូបខ្មែរ
សុរ៉ារុ

'''''' ជាអ្នកចម្រៀងប្រុសនិងអ្នកនិពន្ធបទចម្រៀងប្រជាជនជប៉ុន 

## ជីវប្រវត្តិ 
* កើតថ្ងៃទី 3 វិច្ឆិកា 1988 ក្នុងខេត្តមីយ៉ាហ្គី
* គាត់ត្រូវបានចាប់ផ្តើមសកម្មភាពនៅក្នុងឧស្សាហកម្មតារាចម្រៀង ឆ្នាំ 2008
* គាត់ចាប់ផ្តើមបង្ហោះវីដេអូនៅលើ Youtube ឆ្នាំ 2015
* គណនី Twitter របស់គាត់មានអ្នកតាមដានប្រហែលជា ១,៤៥ លាននាក់

## ការងារតន្ត្រី 
### Single 
* 銀の祈誓 (Gin no kisei)
* ユーリカ (Eureka)

### អាល់ប៊ុម 
* そらあい (Sora Ai)
* 夕溜まりのしおり (Yū tamari no shiori)
* ビー玉の中の宇宙 (Bee Tama no naka no uchū)
* ワンダー (Wonder)

## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងជប៉ុន
វត្តមហាលាភ

វត្តមហាលាភមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិមហាលាភ ឃុំមហាលាភ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម។ វត្តមហាលាភមានចំងាយ ១២គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងកំពង់ចាម។ វត្តនេះជាវត្តបុរាណមួយមានវ័យចំណាស់ជាងគេនៅក្នុងវត្តផ្សេងៗទៀត។ វត្តនេះមានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ។ 
រូបភាពតូច
## ឯកសារយោង 
មហាលាភ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ចាម
ព្រៃឡង់

ព្រៃឡង់ជាព្រៃធំជាងព្រៃដទៃទៀតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោកមានទំហំ៥២៥០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅប់ែកខាងលិចទន្លេមេគង្គ។ ព្រៃនេះគ្រប់ដណ្តាប់ខេត្តចំនួន៣មានដូចជា ខេត្តស្ទឹងត្រែង ខេត្តព្រះវិហារ និងខេត្តកំពង់ធំ។ ព្រៃនេះជាជម្រកសត្វសំបូរគោព្រៃ ខ្លា និងមានឈើល្អៗ។
## ឯកសារយោង
សរិដ្ឋ ធនះរ័ជ្ត

**នាយឧត្តសេនីយ៍ សរិដ្ឋ ធនះរ័ជ្ត** ប្រសូតនៅថ្ងៃទី (៨ មិថុនា ព.ស. ២៤៥១ - ១៤ ធ្នូ ព.ស.២៥០៦) ព្រម​ទាំង​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថៃទី .. និង​កាន់​តំណែង​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ៣​សម័យ ចន្លោះ​ពី​ឆ្នាំ ព.ស. ២៥០២ ​ដល់ ​ព.ស.២៥០៦

ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ
កោះប៉ែន

កោះប៉ែនគឺជាកោះមួយនៅកណ្តាលទន្លេមេគង្គភាគខាងត្បូងក្រុងកំពង់ចាម។ វាមានចម្ងាយប្រហែល ៣គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងកំពង់ចាម។ វាបានសណ្តូកខ្លួនយ៉ាងច្រើនគីឡូម៉ែត្រនៅតាមបណ្តាយដងទន្លរមេគង្គ។ កោះប៉ែនជាគោលដៅទេសចរណ៍បែបសហគមន៍ និងបានបង្ហាញពីជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនតាមដងទន្លេមេគង្គ។ ប្រជាជន ដែលរស់នៅលើកោះប៉ែនប្រកបរបកសិកម្ម នេសាទ​ និងសិប្បកម្មតាមប្រពៃណីពីដូនតា។ ដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់ទឹកដីកោះប៉ែនអ្នកស្រុកត្រូវជិះទូកដឆ្លងកាត់នៅរដូវវស្សា និងឆ្លះតាមស្ពានប្រដីសឬស្សីដ៏វែងនៅរដូវប្រាំង។ កោះប៉ែនមានទេសភាពយ៉ាងស្រស់បំព្រងនាគ្រប់រដូវកាល និងមានវាលខ្សាច់យ៉ាងស្អាតល្អ ដែលធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរពេញចិត្តទៅកំសាន្ត និងងូតទឹកលេងកំសាន្តនៅលើឆ្នេរខ្សាច់នៅរដូវប្រាំង និងទទួលទានអាហារផងដែរ។ នៅលើកោះមានទាំងផលដំណាំជាច្រើន ដែលប្រជាជនរស់នៅទីនោះបានដាំដូចជា ថ្នាំជក់ ដំឡូង ពោត អំពៅ ក្រូចថ្លុង ព្រមទាំងបន្លែជាច្រើន គួរឱ្យគយគន់យ៉ាងរីករាយនៅតាមដងផ្លូវថែមទាំងមានខ្សាល់អាកាសបរិសុទ្ធ។
## ឯកសារយោង
លោកតា កង សាអ៊ុំ

## ប្រវត្តិរូបសង្ខេប 
លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ កង សាអ៊ុំ កើតនៅឆ្នាំ១៩៣១ នៅភូមិសែនស្នាយ ឃុំស្រយូវ ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រពន្ធឈ្មោះសុមាធិ នៅភូមិសៀមរាប ស្រុកសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប។ លោកព្រឹទ្ធាចារ្យមានកូន៦នាក់ប្រុស៣  និងស្រី៣នាក់។ លោកបានរៀនចប់សាលាបឋមសិក្សាខេត្តកំពង់ធំនៅឆ្នាំ១៩៥០ ហើយបានទៅរៀនបន្តនៅវិទ្យាល័យស៊ីសុវត្ថិ ក្រុងភ្នំពេញពីឆ្នាំ១៩៥១ដល់ឆ្នាំ១៩៥៤ចប់ថ្នាក់ទី៣ទំនើប។ លោកស្រឡាញ់ និងបានចូលរួមក្នុងការថែរក្សា ផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌ និងសិល្បៈខ្មែរជាច្រើន។ លោកបានគិតថាសម្ភារៈចាស់ៗតាំងពីបរមបុរាណអាចនិងបាត់បង់ក្នុងរយៈពេលខ្លីខាងមុខ លោកក៏បានចាប់ផ្តើមប្រមូលឧបករណ៍ សម្ភារៈប្រើប្រាស់ចាសៗតាមភូមិ សហគមន៍នានា ដើម្បីរក្សាទុកឱ្យក្មេងជំនាន់ក្រោយបានស្គាល់។ លោកតាបានបរិច្ចាគឧបករណ៍ និងវត្ថុបុរាណ ដែលលោកបានព្យាយាមប្រមូល និងរក្សាជាយូរយារណាស់មកហើយជូនមជ្ឈមណ្ធលភូមិអាស៊ី ដើម្បីរក្សា និងផ្សព្វផ្សាយជូនដល់សាធារណៈជនបានស្វែងយល់ពីវប្បធម៌ដ៏មានតម្លែរបស់ពួកគេ ហើយកេរតំណែលនេះ និងស្ថិតនៅជារៀងដ៏រាបសម្រាប់ក្មេងជំនាន់ក្រោយ។ លោកតាបានទទួលមរណភាពកាលពីថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ ក្នុងជន្មាយុ ៨៩ឆ្នាំ។
## ឯកសារយោង
សង្គមធម៌

សង្គមធម៌ជាធម៌ទាំងឡាយណា ដែលទ្រទ្រង់ការរស់នៅរបស់មនុស្ស និងបណ្តុះសេចក្តីសុខរបស់មនុស្សជាតិ តាមរយៈគ្រឿងសម្ភារៈ ប្រដាប់ប្រើប្រាស់ បច្ចេកទេសបង្កើតផល ឬតាមវិធីរៀបចំសង្គមមនុស្សដូចជា សេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច នយោបាយ ឬតាមស្ថាប័នផ្សេងៗ។ សង្គមធម៌គឺជាវិធានទាំងឡាយ ដែលជាវិធីការពារ រៀបចំសង្គមមនុស្សឱ្យមានទំរង់ច្បាស់លាស់ និងមានលក្ខណៈច្បាស់លាស់ធ្វើឱ្យមនុស្សរស់នៅសុខស្រួល ប្រកបដោយគ្រឿងសម្ភារៈប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់។
## ឯកសារយោង
មុខងារចម្លាក់

រូបចម្លាក់បុរាណខ្មែរមានច្រើនប្រភេទដូចជា ព្រះពុទ្ធរូប ព្រះព្រហ្ម ព្រះវិស្ណុ ឬព្រះនរាយណ៍ ព្រះសិវៈឬព្រះឥសូរ រូបសត្វ ផ្កាភ្ញី និងរូបផ្សេងៗទៀត។ ចម្លាក់ខ្មែរមានតួនាទីសំខាន់ៗពីរយ៉ាងគឺ ចម្លាក់សម្រាប់ធ្វើសក្ការៈបូជា និងចម្លាក់សម្រាប់លម្អ។ តម្លៃនៃសិល្បៈមិនគ្រាន់តែឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីរបៀបរស់នៅក្នុងសង្គមតែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាជាមធ្យោបាយនៃការបញ្ចេញសេរីភាពផ្នែកចិត្តគំនិត សញ្ចេតនា និងជំនឿសាសនារៀងៗខ្លួន។មនុស្សម្នាក់ៗមានសេរីភាពខាងជំនឿ ការប្រតិបត្តិ ការគោរពបូជា និងការប្រារព្ធពិធីបុណ្យផ្សេងៗ។ ការគោរពប្រតិបត្តិទាំងនេះ មិនត្រូវឱ្យប៉ះពាល់សន្តិសុខសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ឬប៉ះពាល់សិទ្ធិសេរីភាពរបស់អ្នកដទៃឡើយ។
## ឯកសារយោង
អំពើហិង្សា

អំពើហិង្សាសំដៅយកការរំលោភបំពាន ឬបង្ខិតបង្ខំផ្លូវចិត្ត ផ្លូវកាយ ផ្លូវភេទ ផ្លូវសេដ្ឋកិច្ច រួមបញ្ចូលទាំងការប្រមាថមាក់ងាយ ការគំរាមគំហែង ការដាក់ឱ្យនៅឯកោដាច់ពីគេឯង និងការរំលោភបំពានផ្នែកជីវភាពសេដ្ឋកិច្ចពីសំណាក់បុគ្គលម្នាក់ ឬច្រើន ដើម្បីត្រួតត្រាទៅលើបុគ្គលផ្សេងៗទៀត។

## មូលហេតុនៃអំពើហិង្សា 
អំពើហិង្សាកើតឡើដោយសារភាពមិនចុះសម្រុងគ្នាខាងផ្លូវកាយ ផ្លូវចិត្ត និងការចែករំលែកផលប្រយោជន៍មិនស្មើគ្នា។ អំពើហិង្សាកើតឡើងចំពោះមនុស្សគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈក្នុងសង្គមមិនថា​អ្នកមាន អ្នកក្រ អ្នកមានចំណេះដឹងខ្ពស់ អ្នកមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ ឬតិចឡើយ។ ភាពមិនចុះសម្រុងគ្នាខាងផ្លូវកាយ ផ្លូវចិត្ត ការខ្វែងគំនិតគ្នា ធ្វើឱ្យអារម្មណ៍មានការឈឺចាប់ ដែលឈានទៅរកការប្រើប្រាស់វិធីផ្សេងៗ ដើម្បីយកឈ្នះលើភាគីម្ខាងទៀត ដោយពុំបានគិតពីទង្វើល្អ ឬអាក្រក់ ខុសច្បាប់ក្នុងសង្គមឡើយ ។ បញ្ហានេះបណ្តាលឱ្យមានគំហឹងពុំអាចរកវិធីដោះស្រាយដោយសន្តិភាព អធ្យាស្រ័យហេតុនេះហើយឈានទៅរកការវាយដំ ការប្រើអំពើឃោរឃៅ អមនុស្សធម៌។ ម្យ៉ាងទៀតអំពើហិង្សាអាចកើតមានឡើងពីការដណ្តើមផលប្រយោជន៍គ្នា ការជួបអំពើអយុត្តិធម៌ ការដុតកំហឹង ការប្រកាន់បក្សពួក ការបរិហាកេរ្តិ៍គ្នាទៅវិញទៅមក ឬការឈានដល់ការបែកបាក់កូនចៅ ប្តីប្រពន្ធ និងក្រុមគ្រួសារ។

## ឯកសារយោង
ជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត

ជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តគឺជាការធ្លាក់ចុះនៃអារម្មណ៍ ដែលនាំឱ្យមនុស្សមានភាពក្រៀមក្រំ បាត់បង់ភាពសប្បាយរីករាយ និងបាត់ចំណាប៉អារម្មណ៍ទៅលើអ្វីជុំវិញខ្លួន។ បុព្វហេតុនៃការធ្លាក់ទឹកចិត្ត មនុស្សកើតមានការធ្លាក់ទឹកចិត្ត នៅពេលមនុស្សប្រឈមមុខនៃការបាត់បងអ្វីមួយដូចជា បាត់បង់ការងារ បាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ ទទួលបរាជ័យក្នុងជីវិត និងមានបញ្ហាអ្វីមួយ។
## ឯកសារយោង
ពិធីឡើងផ្ទះថ្មី

នៅពេលសង់ផ្ទះថ្មី ទំនៀមទម្លាប់បានហាមប្រាមមិនឱ្យម្ចាស់ផ្ទះស្រីធ្វើការក្នុងការងារសំណង់ទេដូចជាលីសែង ដើរចុះឡើងក្រោមសំណង់ជាដើម។ ផ្ទុយមកវិញស្រ្តីគិតអំពីការចាត់ចែងទិញសម្ភារៈសំណង់ រៀបចំម្ហូបអាហារក្នុងពិធី ហើយពេលបច្ចុប្បន្នពិធីឡើងផ្ទះ ដើម្បីសេរីសួស្តីគេអញ្ជើញស្រ្តីចូលមុនគេ។ ទាំងនេះបង្ហាញឱ្យឃើញថា សង្គមខ្មែរឱ្យតម្លៃលើស្រ្តី។
## ឯកសារយោង
ប៊ីមរ៉ាវ រ៉ាមជី អាំបិដការ

**Bhimrao Ramji Ambedkar** (១៤ មេសា ១៨៩១ - ៦ ធ្នូ ១៩៥៦) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា“ **Dr. Babasaheb Ambedkar** 'គឺជាអ្នកច្បាប់ឥណ្ឌាអ្នកសេដ្ឋកិច្ចអ្នកនយោបាយនិងអ្នកកែទម្រង់សង្គម។ គាត់បានជម្រុញចលនាព្រះពុទ្ធសាសនា Dalit និងបានធ្វើយុទ្ធនាការប្រឆាំងនឹងការរើសអើងសង្គមឆ្ពោះទៅរកការមិនផ្លាស់ប្តូរ (ដាលីស) ។ គាត់ក៏បានគាំទ្រសិទ្ធិរបស់ស្ត្រីនិងពលករផងដែរ។ គាត់ជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌និងយុត្តិធម៍ដំបូងគេរបស់ឥណ្ឌាដែលជាស្ថាបត្យករនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញឥណ្ឌានិងជាឪពុកស្ថាបនិកនៃសាធារណរដ្ឋឥណ្ឌា។

នៅឆ្នាំ ១៩៥៦ គាត់បានផ្តួចផ្តើមការផ្លាស់ប្តូរទ្រង់ទ្រាយធំរបស់ដាលីសដោយប្តូរទៅជាព្រះពុទ្ធសាសនាជាមួយអ្នកគាំទ្រ ៦០ ម៉ឺននាក់។ គាត់បានធ្វើឱ្យព្រះពុទ្ធសាសនារស់ឡើងវិញនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ អាម៉ាបេកាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាព្រះពោធិសត្វនិងមេត្រេយក្នុងចំណោមពុទ្ធសាសនាណាវ៉ាយ៉ាណា។

នៅឆ្នាំ ១៩៩០ ពានរង្វាន់រដ្ឋាភិបាលដែលទទួលបានពានរង្វាន់ស៊ីវិលខ្ពស់បំផុតរបស់ឥណ្ឌាត្រូវបានប្រគល់ឱ្យអេមីដាប់កា។ កេរ្តិ៍ដំណែលរបស់អាម៉ាប៊ែករួមបញ្ចូលទាំងការចងចាំនិងការពិពណ៌នាជាច្រើននៅក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ។ កេរ្តិ៍ដំណែលរបស់អាម៉ាដាកក្នុងនាមជាអ្នកធ្វើកំណែទម្រង់នយោបាយសង្គមមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើប្រទេសឥណ្ឌាសម័យទំនើប។

អាម៉ាបេកាត្រូវបានបោះឆ្នោតជា "មហាឥណ្ឌាបំផុត" ក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ដោយការស្ទង់មតិដែលរៀបចំឡើងដោយប្រវត្ដិសាស្ដ្រ TV18 និងស៊ី។ អិន។ អិន។

Ambedkar Jayanti (ថ្ងៃកំណើតរបស់ Ambedkar) គឺជាពិធីបុណ្យប្រចាំឆ្នាំដែលត្រូវបានប្រារព្ធនៅថ្ងៃទី ១៤ ខែមេសាដែលត្រូវបានប្រារព្ធមិនត្រឹមតែនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌាប៉ុណ្ណោះទេប៉ុន្តែនៅទូទាំងពិភពលោក។ Ambedkar Jayanti ត្រូវបានប្រារព្ធជាថ្ងៃឈប់សម្រាកផ្លូវការផ្លូវការនៅទូទាំងប្រទេសឥណ្ឌា។ អង្គការសហប្រជាជាតិបានប្រារព្វពិធីបុណ្យ Ambedkar Jayanti នៅឆ្នាំ ២០១៦ ២០១៧ និង ២០១៨ ។
ចូ បៃដិន

**ចូ បៃដិន** (អង់គ្លេស៖ Joe Biden; កើតថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤២), ឈ្មោះ​ពេញ **ចូស៊ែប រ៉ូប៊ិណិត បៃដិន ជូញ៉ឺ** (អង់គ្លេស៖ Joseph Robinette Biden Jr.) គឺជាអ្នកនយោបាយអាមេរិកាំងម្នាក់ដែលធ្លាប់បានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិកពីឆ្នាំ២០២១ ដល់ឆ្នាំ២០២៥។ ក្នុងនាមជាសមាជិកនៃគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ  លោកធ្លាប់បានកាន់តំណែងជាអនុប្រធានាធិបតីទី៤៧ ពីឆ្នាំ២០០៩ រហូតដល់ឆ្នាំ២០១៧ ក្រោមរដ្ឋបាលអូបាម៉ា ហើយចាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៣ ដល់ឆ្នាំ២០០៩ គាត់ធ្លាប់ជាតំណាងរដ្ឋឌែលឡាវែក្នុងព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក។

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក
កោសិកាជីវវិទ្យា

កោសិកា គឺជាឯកតាទ្រទ្រង់គ្រឹះនៃភាវរស់ និងជាផែ្នកតូចបំផុតរបស់ភាវរស់ដលអាចដំណើរជីវិតបានដោយខ្លួនឯង។ កោសិកាទាំងអស់មានលក្ខណៈសំខាន់ដូចៗគ្នា ឧទាហរណ៍ គ្រប់កោសិកាទាំងអស់មានសម្ភារៈសេនេទិច និងព័ន្ធជុំវិញដោយភ្នាសកោសិកា ហើយប្រើប្រាស់យន្តការផលិតថាមពលដូចគ្នា។ កោសិកាបច្ចុប្បន្នបានវិវត្តទម្រង់ជីវិតខុសៗគ្នា មានដូចជា បាក់តេរី អាមីប និងមេស្រា គឺអាចធ្វើចំណែកបានដោយឯករាជ។ ចំណែកឯភាវរស់ដែលមានលក្ខណៈសាំញ៉ុំាជាងនេះ បង្កឡើងពីកោសិកាច្រើន គឺវាធ្វើការតាមរបៀបសហការគ្នា ដោយ កោសិកាឯកទេសកម្មនីមួយៗបំពេញមុខងារយថាប្រភេទរបស់វា ប៉ុន្តែសារពាង្គកាយទាំងមូលមានទំនាក់ទំនងគ្នា។ ចំពោះមនុស្ស គឺបង្កឡើងពីកោសិកាជាង២០០ប្រភេទខុសៗគ្នា ដោយកោសិកានីមួយៗមានមុខងារខុសៗគ្នា ដូចជាកោសិកាចងចាំ កោសិកាគំហើយ កោសិកាទាក់ទងនិងចលនា និងកោសិកាទាក់ទងនឹងការរំលាយអាហារជាដើម។ កោសិកាត្រូវបានបែងចែកចេញជាពីរប្រភេទ គឺកោសិកាអឺការីយ៉ូត និងកោសិកាប្រូការីយ៉ូត។
[រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល|គំនូរបំព្រួញនៃកោសិកាគំរូដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធ និងធាតុកោសិកា។ (1) [ណ្វៃយូ|ណ្វៃយ៉ូ (2) ភ្នាសណ្វៃយ៉ូ (3) រីបូសូម (4) ភឺរូស៊ីសូម (5) រេទីកូឡុមអង់ដូប្លាសគ្រោម (6) ឧបករណ៍កុលស៊ី (7) មីក្រូហ្វីឡាម៉ង់ (8) រេទីកូឡុមអង់ដូប្លាសរលីង (9) មីតូកុងទ្រី (10) វាគុយអូល (11) ស៊ីតូប្លាស (12) លីសូសូម និង (13) សង់ត្រូសូម]]

## ១. កោសិកាអឺការីយ៉ូត 
កោសិកាមួយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកោសិកាអឺការីយ៉ូត លុះត្រាតែវាមានភ្នាសណ្វៃយ៉ូ។ ភាវរស់ទាំងឡាយណាដែលកោសិកាវាជាប្រភេទកោសិកាអឺការីយ៉ូត នោះវាគឺជាភាវរស់អឺការីយ៉ូត។ ជីវវិទូមិនបានដឹងថាតើ នៅលើភពផែនដីនេះ មានភាវរស់ណាមួយដែលបង្កឡើងទាំងពីកោសិកាប្រូការីយ៉ូត ទាំងពីកោសិកាអឺការីយ៉ូតទេ។ ប៉ុន្តែ ពួកគេបានដឹងយ៉ាងច្បាស់ថា មានកោសិកាប្រូការីយ៉ូតជាច្រើន ជាពិសេសបាក់តេរី ដែលរស់នៅក្នុងសារពាង្គកាយភាវរស់អឺការីយ៉ូត។ ភាវរស់អឺការីយ៉ូត រួមមាន៖ សត្វ រុក្ខជាតិ ផ្សិត និងប្រូទីស។

## ២. កោសិកាប្រូការីយ៉ូត 
ប្រូការីយ៉ូត គឺជាភាវរស់ឯកកោសិកា និងមានទំហំតូចជាងកោសិកាអឺការីយ៉ូត។ ទំហំរបស់កោសិកាប្រូការីយ៉ូតភាគច្រើន គឺនៅចន្លោះពី ១ ទៅ ១០ មីក្រូម៉ែត្រ (µm)។ ពួកប្រូការីយ៉ូតត្រូវបានចែកចេញជា២ក្រុម គឺអឺបាក់តេរី និងអាកេបាក់តេរី។

កោសិកាប្រូការីយ៉ូតបង្កឡើងភាគច្រើនពីរីបូសូម និងអាស៊ីតនុយក្លេអ៉ិច។ វាគ្មានភ្នាសណ្វៃយ៉ូ និងធាតុកោសិកាផ្សេងៗទេ។ ភ្នាសដែលព័ទ្ធជុំវិញកោសិកា គឺមានភ្នាសកោសិកា និងភ្នាសគ្រោង។ ភ្នាសកោសិកា បង្កឡើងដោយភ្នាសផូស្វរលីពីតពីរស្រទាប់នៅព័ទ្ធពីខាងក្រៅភ្នាសកោសិកាដែលជាភ្នាសគ្រោង។ ភ្នាសគ្រោងនេះផ្តល់ទំរង់ខុសៗគ្នាដល់កោសិការប្រូការីយ៉ូត។ ភ្នាសគ្រោងរបស់កោសិកាបាក់តេរីមានលក្ខណៈសាំញ៉ំា ហៅថា ប៉ិបទីដូគ្លីកាន។

## ឯកសារយោង 
១. ហាប សោភ័ណ (២០១៥) កោសិកាវិទ្យា។ សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ។
ឌីយ៉ូត

### **ឌីយូត (Diode)** 
#### I. និយមន័យ 
ឌីយូត (Diode) គឺជាគ្រឿងអេឡិចត្រូនិចមួយប្រភេទធ្វើឡើងពីអង្គធាតុពាក់កណ្ដាលចម្លង ដែលផ្សំពី អីសូឡង់ និងអង្គធាតុចម្លងស៊ឺមីខនដាក់ទ័រ (Semiconductor) ដូចជាស៊ីលីខុន (Silicon) និងជើមេនាម (Germanium)​ ។ 
alt=រូបឌីយ៉ូត និងនិមិត្តសញ្ញា|រូបភាពតូច|355x355ភីកសែល|**រូបឌីយ៉ូត និងនិមិត្តសញ្ញា**ឌីយ៉ូតមានជើងពីរហៅថាអាណូត (Anode) ដែលនិងកាតូដ (Cathode)។ ឌីយ៉ូតមានតួនាទីកំណត់ទិសដៅចរន្តឱ្យឆ្លងកាត់តែមួយទិសដៅ ដែលហូរចេញពីរអាណូត (Anode)​ ទៅកាតូត (Cathode)។​ ឌីយ៉ូតបើកច្រកឱ្យចរន្តហូរចេញពីជើងអាណូតទៅជើងការតូដហៅថាចរន្តទៅមុខ Forward Bias ហើយបិទច្រកចរន្តហូរពីជើងកាតូដមកអាណូតវិញហៅថាចរន្តបញ្ច្រាស់ (Reverse Bias)។
ខាវ៉ាន់

**ខាវ៉ាន់** (ភាសាអង់គ្លេស៖ Kaavan, ភាសាឌរឌូ៖ کاون‎) គឺជាដំរីអាស៊ីមួយក្បាលដែលត្រូវបានគេធ្លាប់ស្គាល់ថាជា "**ដំរីដ៏ឯកោបំផុតនៅលើលោក**" បន្ទាប់ពីដៃគូរបស់វាបានស្លាប់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១២។ ខាវ៉ាន់ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលស្រីលង្កាប្រគល់ជាទាយជ្ជទានដល់ប្រទេសប៉ាគីស្ថាននៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៥ បន្ទាប់ពីទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ ខាវ៉ាន់ត្រូវបានដាក់ឱ្យនៅក្នុងសួនសត្វឥស្លាម៉ាបាដរហូតដល់ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២០ នៅពេលដែលវាបានមកដល់លើទឹកដីប្រទេសកម្ពុជា ក្រោមយុទ្ធនាការដោះលែងដំរីខាវ៉ាន់ដែលផ្តួចផ្តើមដោយសកម្មជនសិទ្ធិសត្វទាំងថ្នាក់ជាតិនិងអន្តរជាតិ និងដឹកនាំដោយតារាចម្រៀងអាមេរិកមួយរូបឈ្មោះ ឈឺ (Cher)។

តុលាការកំពូលឥស្លាម៉ាបាដបានកាត់ក្តីឱ្យដោះលែងដំរីខាវ៉ាន់តាំងពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២០ មកម្លេះ។

## ជីវប្រវត្តិ 
ខាវ៉ាន់បានកើតនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៥ នៅក្នុងប្រទេសស្រីលង្កា និងនៅអាយុ ១ ឆ្នាំ វាត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន។ វាបានស៊ូទ្រាំរយៈពេល ៣៥ឆ្នាំនៃជីវិតរបស់វានៅក្នុងច្រវ៉ាក់នៅសួនសត្វឥស្លាម៉ាបាដ។ ដំរីមួយទៀតឈ្មោះ សាហេលី ត្រូវបានយកទៅសួនសត្វនោះហើយបានក្លាយជាដៃគូរជាមួយខាវ៉ាន់សម្រាប់រយៈពេល ២២ ឆ្នាំរហូតដល់វាបានស្លាប់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១២។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥ រូបភាព និងវីដេអូនៃការជាប់ច្រវ៉ាក់របស់ខាវ៉ាន់ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយនៅក្នុងប្រព័ន្ធបណ្តាញអ៊ីនធឺណេត និងបានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីតារាចម្រៀងដ៏ពេញនិយមជនជាតិអាមេរិចម្នាក់ឈ្មោះ ឈឺ ដែលក្រោយមកបានសម្រេចក្លាយខ្លួនជាអ្នកផ្តួចផ្តើមរកយុត្តិធម៌និងសេរីភាពជូនដំរីខាវ៉ាន់។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២០  តុលាលារកំពូលរបស់ឥស្លាម៉ាបាដបានដាក់ចុះសាលក្រុមឱ្យខាវ៉ាន់មានសេរីភាពឡើងវិញ។ ម្យ៉ាងទៀតនៅក្នុងប្រទេសប៉ាគីស្ថានគឺមិនមានជម្រកសម្រាប់សត្វដំរីនោះទេ។ តុលាការបានអនុញ្ញាតឱ្យអង្គការ Four Paws Organization ផ្លាស់ទីលំនៅដំរីខាវ៉ាន់ទៅកាន់ដែនជម្រងសត្វព្រៃមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ នៅក្នុងថ្ងៃទី២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២០ ការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ខាវ៉ាន់មកប្រទេសកម្ពុជាក៏ទទួលបានសម្រេចជោគជ័យក្រោយពីវាបានចំណាយពេល ៣៥ ឆ្នាំនៃជីវិតរបស់វារស់នៅដោយទុក្ខវេទនានៅក្នុងសួនសត្វ។។ ខាវ៉ាន់ត្រូវបានធ្វើដំណើរតាមយន្តហោះមកប្រទេសកម្ពុជានៅរសៀលថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២០ នៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរ។ ខាវ៉ាន់បានមកដល់កន្លែងរស់នៅនាយប់នៃថ្ងៃដដែល ដើម្បីផ្សាំនឹងបរិស្ថានជុំវិញ។ ទីតាំងរស់នៅរបស់ខាវ៉ាន់គឺស្ថិតនៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃគូលែនព្រហ្មទេព នៅក្នុងស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ដោយមានដំរីញីចំនួន ៣ ក្បាលមានឈ្មោះដូចជា ឌីផូ  អារុណរាប និងសារ៉ៃម៉ៃរស់នៅជាមួយវា ក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់អង្គការសង្គ្រោះសត្វព្រៃកម្ពុជា និងក្រសួងបរិស្ថាន។

## ឯកសារយោង
ព្រះកុវេរៈ

[រូបភាពតូច| [ទេវរូបព្រះកុវេរៈ សិល្បៈឥណ្ឌូនេស៊ី.]]

**ព្រះកុវេរៈ ** ( ,  ,  ) គឺ ទេវតានៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ  ព្រះអង្គ  គឺ ព្រះបាទវេស្សវ័ណនៃព្រះពុទ្ធសាសនា។. និង ព្រះពោធិសត្វច័មភលក្នុងនិកាយត័នត្រៈនិងនិកាយវជរយាន. ៕  ព្រះអង្គ  គឺ ទេពនិករការពារទិសខាងជើងហើយ​គឺ​ជាស្ដេចចក្រពត្តិយក្ស.៕ ព្រះអង្គទ្រង់រៀបអភិសេកនិងមានព្រះមហេសី  គឺ៖ ព្រះនាងចារវី។

រូបភាព:Red sandstone relief of god Kubera (Kuvera), from Central India, 10th century CE. National Museum of Scotland, Edinburgh, Scotland, UK.jpg| ទេវរូបព្រះកុវេរៈសិល្បៈឥណ្ឌា 
រូបភាព:Kubera, My Son B, 10th century Quang Nam - Museum of Cham Sculpture - Danang, Vietnam - DSC01693.JPG|ទេវរូបព្រះកុវេរៈសិល្បៈចាម្ប៉ា 
រូបភាព:Les 9 devas-Kubera.jpg|ទេវរូបព្រះកុវេរៈ សិល្បៈខ្មែរ
រូបភាព:Kubera 1842.jpg|ទេវរូបព្រះកុវេរៈ សិល្បៈឥណ្ឌា

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*សាសនាអ្នកស្រុកចិន ​
*អ៉ីហ្វួងទី
*បព្វជិតសាសនាតៅ
*លោកយាយម៉ៅ
*ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ
*សាសនាខ្មោច
*ព្រះម៉ែនាង​បក់
*ព្រះម៉ែជំនាងទូក
*ព្រះមេស្រូវ
*ព្រះភូមិទេវតា 
*រានទេវតា
*ព្រះមហាជ័យពៃរស្រព
*រុក្ខទេវតា
*យ័ន្ត
*ឃុនឆាង ឃុនផែន នាងភឹម
*តួអង្គនៅក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ
*តួអង្គនៅក្នុងរឿងឃុនឆាង ឃុនផែន
*ព្រះរាជពិធីត្រីយម្ពវាយ ត្រីបវាយ  
*ព្រះម៉ែស៊ីវ៉ាងម៉ូ
*ព្រះសិវៈនាដរាជ
*បូជនីយដ្ឋាន​ដែនកោះ​លង្កា
*យ៉ាបយ៉ុម
*អរុណមិកុល ស្រីមហាមារីអ័ម័ន កូយិល(ទីក្រុងព្រៃនគរ)
*មីនាឈី សុនទរេសូរ មនឌៀរ
*សក្តិនិកាយ
*ព្រះក័តតាវះរាយ័ន 
*ព្រះម៉ែប៉្ររិយាចី
*ភារតៈនាដយ័ម
*វត្តព្រះស្រីមហាអុម៉ាទេវី
*ទេវស្ថានក្រុងបាងកក
*យមុណូត្រី
*គ័ងគូត្រី
*ព្រះម៉ែពះហុឆរា
*ព្រះម៉ែកូទិយារ៍
អង្គ

តាមភស្ថុតាងសិលាចារឹកពាក្យ អង្គ (ទួលអង្គ)មានប្រភេពមកពីពាក្យសំស្រ្កឹតថា​ អង្គណ ឬអង្គន។ នៅក្នុងសិលាចារឹកព្រះគុហាហ្លួង ខេត្តកំពតសិលាចារឹកលេខ K.៤៤ នៅក្នុងឃ្លា កំលុង អង្គណ វ្រះ កម្រ តាង អញ មានន័យថា កំឡុងធ្លាប្រាសាទ។ នៅក្នុងសិលាចារឹកវត្តស្រះក្រាំងបន្ទាយ ខេត្តតាកែវសិលាចារឹកលេខ K.១៤១២ ក្នុងឃ្លាថា អាយកលុងអង្គន មានន័យថា ឯកំឡុងធ្លាប្រាសាទ។ នៅក្នុងសិលាចារឹកទួលគុហា ខេត្តកណ្តាល សិលាចារឹកលេខ K.១១៧៦ ក្នុងឃ្លា អនក អង្គណ មានន័យថាអ្នកបម្រើក្នុងធ្លាប្រាសាទ  គឺសំដៅដល់អ្នកបម្រើក្នុងបរិវណប្រាសាទនៅទួលគុហានេះតែម្តង។ អង្គគឺជាទួលធំមានស្រះ ឬត្រពាំងស្ថិតនៅជិត។ តួយ៉ាងដូចជា អង្គតាសោម អង្គស្នួល អង្គតារាជ អង្គប្រិ អង្គខ្នុរ អង្គរកា អង្គមេត្រី អង្គសេរី។ល។ ភាគច្រើនភូមិ ដែលមានពាក្យអង្គច្រើនស្ថិតនៅក្នុងខេត្តតាកែវ ខេត្តកណ្តាល ខេត្តកំពត និងខេត្តកំពង់ស្ពឺ។
## ឯកសារយោង
Cambodian Music Awards

The **Cambodian Music Awards** (CMAs) គឺជាកម្មវិធីទទួលពានតន្ត្រីប្រចាំឆ្នាំរបស់កម្ពុជា ដែលធ្វើឡើងដោយ ផលិតករ លោក រី សុវណ្ណៈ 
ក្នុងឆ្នាំ 2017 សម្រាប់ NRG Music Awards ដែល​បានធ្វើ​ឡើង​ក្នុងការលើកស្ទួយវិស័យសិល្បៈ​ចម្រៀង Original នៅប្រទេសកម្ពុជា ហើយបានធ្វើការជ្រើសរើសដោយ 
NRG 89FM Cambodia   ការចាប់ផ្ដើមដំបូងនាឆ្នាំ ២០១៧ ទាំងអ្នកឈ្នះនិងការតែងតាំងត្រូវបានជ្រើសរើសដោយសមាជិកនៃឧស្សាហកម្មតន្រ្តីដោយផ្អែកលើការសម្តែងពាណិជ្ជកម្មដូចជាការលក់និងការចាក់ផ្សាយលើវិទ្យុ ទូរទស្សន៍ ជាពិសេសចំនួន View លើ Youtube។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៨ អ្នកឈ្នះត្រូវបានកំណត់ដោយការស្ទង់មតិរបស់សាធារណៈជននិងអ្នកគាំទ្រដែលអាចបោះឆ្នោតតាមរយៈគេហទំព័រ CMAs 
កម្មវិធីនេះត្រូវបានផលិតដោយ Mr. RY Sovannak, General Manager of Worldbridge Media,និងក្រុមការងារជាច្រើននាក់ទៀត។ 

## ប្រភេទពានរង្វាន់បច្ចុប្បន្ន 
## Cambodian Music Awards of 2020 
ពានរង្វាន់តន្ត្រីកម្ពុជា ឬ Cambodian Music Awards នៅឆ្នាំ ២០២០ (ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាពានរង្វាន់តន្ត្រីកម្ពុជា NRG Music Awards ប្រចាំឆ្នាំលើកទី ៣) ដែលត្រូវបានគេប្ដូរឈ្មោះ មក CMAs ដែលត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ នៅឯមជ្ឈមណ្ឌលអាគារ The Brigde 45ជាន់ ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញដោយទទួលស្គាល់សិល្បករនិងអាល់ប៊ុមដែលមានប្រជាប្រិយបំផុតនៅឆ្នាំ ២០២០ ។

## អ្នកឈ្នះនិងការតែងតាំង ២០២០ 
## កំណត់ត្រា 
ដោយសារតែមូលហេតុនៃការរាតត្បាតមេរោគសកល Covid-19 បានធ្វើឱ្យកម្មវិធី ជ្រើសរើសពាន Cambodian Music Awards បានផ្អាកធ្វើកម្មវិធីប្រគល់ពានមួយនេះ នេះបើយោងតាមលោក  Mr. RY Sovannak General Manager of Worldbridge Media ​។

## មើលផងដែរ 
* Pleng Music Awards

## Enternal Link 
Cambodian Music Awards By Worldbrigdemedia.Com.Kh

## ឯកសារយោង
ប្រាសាទចិនស្រម

## ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត 
ប្រាសាទចិនស្រម ឬប្រាសាទជាន់ស្រាំ ឬប្រាសាទព្រៃវែងមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិព្រៃវែង ឃុំស្រយ៉ង់  ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ និងប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃគូលែនព្រហ្មទេព។ ភ្ញៀវទេសចរអាចធ្វើដំណើរតាមរួមស្រុកគូលែនកាត់តាមភូមិព្យួរជ្រុក ឆ្ពោះទៅកាន់ភូមិព្រៃវែងដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ២៣គីឡូម៉ែត្រ។ ម្យ៉ាងទៀតអាចធ្វើដំណើរពីរមណីយដ្ឋានប្រាសាទកោះកេរទៅទិសខាងជើង ឆ្លងកាត់ស្ទឹងសែន និងឆ្លងកាត់ភូមិសម្បូរ ឆ្ពោះទៅកាន់ភូមិព្រៃវែងដែលមានចម្ងាយប្រមាណ១៨គីឡូម៉ែត្រ ដោយផ្លូវទៅកាន់តំបន់នេះមានការលំបាកខ្លាំងនៅរដូវវស្សា។ ប្រាសាទចិនស្រម អ្នកស្រុកក្នុងតំបន់ច្រើនហៅថា ប្រាសាទជាន់ស្រាំ ឬប្រាសាទព្រៃវែង។
## លក្ខណៈស្ថាបត្យកម្ម 
ប្រាសាទនេះកសាងអំពីឥដ្ឋមានតួប្រាំ បែរមុខទៅទិសខាងកើត សង់នៅលើខឿនថ្មបាយក្រៀមមានបីថ្នាក់ នៅជុំវិញបរិវេណប្រាសាទមានហោត្រៃចំនួនពីរសង់អំពីឥដ្ឋ សំណង់បន្ទបើរាងចតុកោណកែងចំនួនប្រាំបីសាងសង់អំពីថ្មភក់ និងថ្មបាយក្រៀមមានគោបុរៈចំនួនពីរនៅទិសខាងកើត និងខាងលិចប្រាសាទមានកំពែងថ្មបាយក្រៀមព័ន្ធជុំវិញ និងស្រះទីក បារាយណ៍នៅទិសខាងកើត។ ផ្អែកតាមរចនាសម្ព័ន្ធប្រាសាទ និងភស្ថុតាងជាច្រើនដែលនៅសេសសល់នៅក្នុងតំបន់នោះ អាចសន្និដ្ឋានថាប្រាសាទនេះសាងសង់នៅសតវត្សរ៍ទី១០ និងបានជួសជុលកែលម្អឡើងវិញនៅសតវត្សរ៍ទី១១ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាសាទនពស្ថិតនៅក្នុងរាជ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ការសនិ្នដ្ឋាននេះយោងតាមសិលាចារឹកដែលចារនៅលើមេទ្វារប្រាសាទនេះ។ បើតាមសិលាចារឹកនៅលើមេទ្វារនៃប្រាសាទភ្នំសណ្តកក៏បាននិយាយអំពីព្រះរាជគ្រូរបស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ ដែលព្រះអង្គបានបញ្ជាឱ្យមកជួសជុលប្រាសាទ និងចារសិលាចារឹកនៅប្រាសាទនោះផងដែរ។ ប្រាសាទភ្នំសណ្តកមានចម្ងាយប្រហែល ៦គីឡូម៉ែត្រពីប្រាសាទនេះលផងដែរ។ នៅជុំវិញតួប៉មកណ្តាលមានតួប៉មតូចៗចំនួនបួនសង់នៅលើជ្រុងខឿននីមួយៗនៃជាន់ទី២ ដោយសង់អំពីឥដ្ឋបែរមុខទៅទិសខាងកើតមានសភាពបាត់បែក។ ប៉មតូចៗទាំងនេះបើពិនិត្យលើរចនាសម្ព័ន្ធ និងក្បាច់លម្អនៅលើផ្តែរប្រាសាទទំនងសាងសង់នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០នៃគ.ស នៅក្នុងរចនាបទកោះកេរ។ ខឿនជាន់ទី១ និងជាន់ទី២សាងសង់អំពីថ្មបាយក្រៀម។ ផ្នែកខាងក្រោមនៃទិសខាងកើតមានហោត្រៃចំនួនពីរសាងសង់អំពីឥដ្ឋបែរមុខមកទិសខាងលិចបានបាក់រលំស្ទើទាំងស្រុង។ ក្នុងនោះមានសំណង់រាងចតុកោណគែងមានលក្ខណៈដូចបន្ទប់ស្នាក់នៅ ឬជាឃ្លាំងមានរន្ធតូចៗសម្រាប់ខ្យល់ចេញចូល បច្ចុប្បន្នសំណង់នេះបានបាក់រលំស្ទើទាំងស្រុង ដោយបន្សល់គំនរថ្មបាយក្រៀមជាជញ្ជាំង និងសសរធ្វើអំពីថ្មភក់។ គោបុរៈខាងកើត និងខាងលិចកសាងឡើងវិញអំពីថ្មភក់នៅក្នុងសរវត្សរ៍ទី១១ ដំណាល់គ្នានឹងតួប៉មកណ្តាលដោយមានយកផ្តែរសតវត្សរ៍ទី១០ មកប្រើប្រាស់ឡើងវិញ។ ផ្តែរខាងកើតនៃគោបុរៈខាងកើត ជាផ្តែរដែលស្ថិននៅក្នុងរចនាបថឃ្លាំង ដែលអាចកសាងនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ ចំណែកខាងលិចនៃគោបិរៈខាងកើតជាផ្តែរដែលមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងរចនាបថកោះកេរ ដែលសាងសង់នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០ នេះមានន័យថាផ្តែរត្រូវបានប្រើប្រាស់ឡើងវិញ។ ភាគខាងកើតនៃគោបុរៈខាងកើតមានស្រះទឹកចំនួនពីរ និងស្រះទឺកធំពីទៀតនៅទិសខាងលិច ស្រះទឹកទាងបួននេះ ជញ្ជាំងសង់អំពីថ្មបាយក្រៀមព័ន្ធជុំវិញកម្ពស់ពីរម៉ែត្រ។
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តព្រះវិហារ
ប្រាសាទចិនស្រម
អក្សរសាស្រ្ត

## សម័យអង្គរ 
លិខិតធម្មតា និងអត្តបទទាំងអស់ដូចជាឯកសារផ្លូវការជាដើមសុទ្ធតែសរសេរនៅលើស្បែកសត្វប្រើស ស្បែករមាំង និងស្បែកផ្សេងទៀត ដែលយកមកហាលឱ្យស្ងួតលាបពណ៌ខ្មៅ។ គេកាត់ស្បែកសត្វនោះឱ្យមានទំំហំតូច ឬធំទៅតាមសេចក្តីត្រូវការ និងយកម្សៅម្យ៉ាងមកប្រើមានសណ្ឋានដូចដីសនៅស្រុកចិន ដោយលញ់ឱ្យវែងចិតចុងស្រូចគេហៅថាសោ ហើយគេសរសេរដោយដៃបានជាប់ដិតល្អណាស់ មិនងាយនឹងរលុបឡើយ។ កាលណាគេសរសេរហើយគេយកដីសមកសៀតនឹងត្រចៀកនាំឱ្យគេចំណាំបានថាអ្នកនោះហើយជាអ្នកសរសេរ។ បើសរសេរហើយត្រូវការលុបវិញតោងប្រើរបស់ទទឹកយកមកជូតទើបរលុបអក្សរនោះទៅវិញ។ អក្សរនោះមានរូបរាងដូចអក្សរជនជាតិតូវដូច្នោះដែរ។ ការសរសេរជាលិខិតអ្វីក៏ដោយគេសុទ្ធតែសរសេរពីក្រោយទៅមុខ មិនសរសេរពីលើចុះក្រោមទេ។
## ឯកសារយោង
អាលប៊ុម ២x៥

**ពិភពក្រុមតន្ត្រីតូច** (អង់គ្លេស: ** **) (**SWSB**) បានចេញនៅអាលប៊ុមទី១ **អាលប៊ុម ២x៥**
ដែលមានបទចម្រៀងដូចជា ៖ 
* **២x៥ មិនបង្ខំក៏មិនបណ្ដោយ** (ថេរៈវេលា 5:00​ នាទី)
* **បានទេ** (ថេរៈវេលា 5:01 នាទី)
* **នឹកឪពុក** (ថេរៈវេលា 5:01​ នាទី)
* **បើអាច** (ថេរៈវេលា 4:15 នាទី)
* **ចង់ក្បែរ** (ថេរៈវេលា 4:18 នាទី)
* **រង់ចាំ** (ថេរៈវេលា 5:20 នាទី)
* **តែឯង** (ថេរៈវេលា 4:18 នាទី)

## ឯកសារយោង
តុលាការ

## ការកាត់ក្តីនៅសម័យអង្គរ 
រឿងប្រជារាស្រ្តកើតក្តីក្កាំគ្នា ពិតមែនតែជារឿងតូចតាច ប៉ុន្តែជាការណ៍មួយគួរឱ្យចង់ដឹងលឺដែរ។ រឿងក្តីក្តាំរបស់ប្រជារាស្រ្ត សុទ្ធតែឡើងគាល់ដល់ស្តេចឱ្យជំរះក្តី។ ដើមឡើយស្តេចឥតមានវាយតប់ដោតរំពាត់ធំ ឬតូចឡើយមានតែពិន័យជាមាសប៉ុណ្ណោះ។ បើអ្នកនោះមានះមិនព្រមធ្វើតាម ឬមានទោសធ្ងន់នោះ គេត្រូវចាប់ចង់យកទៅប្រហារជីវិតដែរ គ្រាន់តែនាំយកទៅខ្លោងទ្វារខាងលិច ហើយឱ្យជីករណ្តៅកាប់អ្នកទោសនោះ និងយកដី ឬថ្មក្របកាប់ពីលើប៉ុណ្ណោះ។ ទោសស្រាលបន្ទាប់មកកាត់ម្រាមដៃ មានខ្លះត្រូវបានគេកាត់ច្រមុះចោលក៏មានដែរ។ រឿងសាហាយស្មន់ និងលេងល្បែងឥតមានហាមឃាត់ទេ។ បើប្តីរបស់សាហាយស្រីនោះដឹងគេយកឈើពីរយកទៅគាប់ជើងរបស់ប្រុសសាហាយនោះឱ្យឈឺស្ទើស្លាប់។ បក្សពួកខាងប្រុសទាំងប៉ុន្មានត្រូវរួចខ្លួន។ ឯអ្នកផ្តើមគំនិតបោកប្រាស់គេត្រូវមានទោសដែរ។ បើមានមនុស្សស្លាប់ទ្វារកំពែង គេយកខ្សែរចងអូសទៅទីវាលក្រៅក្រុងហើយសម័យនោះគ្មានការពិនិត្យសាកសពអ្វីទេ។ បើគេចាប់បានចោរ គេក៏អាចចាប់យកទៅឃុំឃាំងយកទៅសួរចម្លើយដែរ តែមានការគួរឱ្យអស់សំណើច គឹថាបើជននោះជាជនសង្ស័យថាជាចោរ ហើយជននោះមិនព្រមសារភាពគេនឹងយកខ្ទះមកដាំខ្លាញ់ឱ្យក្តៅមែនទែន  ហើយគេឱ្យជននោះលូកដៃទៅក្នុងខ្ទះខ្លាញ់កំពុងពុះនោះឯង។ បើជននោះជាចោរមែនគឺត្រូវរលាករលួយដៃ បើមិនមែនជាចោរមែនឥតមានរលាកឡើយ។ ម៉្យាងទៀតបើគ្រួសារពីរមានក្តីក្តាំគ្នា ហើយរកកាត់ត្តីរកអ្នកណាត្រង់ ឬវៀចមិនកើតគេធ្វើដូច្នោះ នៅពីមុខព្រះបរមរាជវាំងមានប្រាសាទថ្មតូច១២ខ្នង ហើយគេបញ្ជាកូនក្តីឱ្យចូលទៅអង្គុយនៅក្នុងប្រាសាទនោះមួយម្នាក់ គេអង្គុយតាំងពី មួយថ្ងៃ ពីរថ្ងៃ បីថ្ងៃ និងបួនថ្ងៃទៅ បើអ្នកណាដែលជាអ្នកធ្វើខុសនឹងច្បាប់នោះ ពិតជាមានភស្ថុតាងជាមិនខានគឺបើមិនចេញមករមាស់ទេ ក៏ក្អួតក្តៅផ្តាសាយដែរ។ ឯអ្នកទៀងត្រង់ឥតមានផលរមាស់អ្វីឡើយ។ ការវិន្ឆ័យបែបនេះហៅថា គុកសួគ៌។  រឿងដូច្នោះបានមកពីព្រះភូមិរក្សាទឹកដីរបស់គេ ពូកែស័កសិទ្ធិណាស់ ទើបគេអាចធ្វើបែបនេះទៅកើត។
## ឯកសារយោង
ហ៊ីការូ អាកាអុ

ជាតារាសម្តែងសំលេងតួស្រីនិងអ្នកចម្រៀងស្រីប្រជាជនជប៉ុន កំណើតនៅខេត្តខាណាហ្កាវ៉ា ជាប់ទាក់ទងជាមួយប៉្រូហ្វីត (Across Entertainment)。ចាប់ផ្តើមក្លាយជាតារាសម្តែងសំលេងឆ្នាំ ២០១១,បានដើរតួនាទីសំខាន់ដំបូងរបស់នាងក្នុងរឿង Comic Girls (២០១៨) ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកបានទទួលតួនាទីធំ.

## ឯកសារយោង 
## តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ 
*  
* [https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/people.php?id=150594 ] - នៅAnime News Network
* [https://twitter.com/akao_hikaru ] - នៅធ្វិតថឺរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងជប៉ុន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងសំឡេងជប៉ុន
អាលប៊ុម ជិត

**ពិភពក្រុមតន្ត្រីតូច** (អង់គ្លេស: ** **) (**SWSB**) បានចេញនៅអាលប៊ុមទី២ **អាលប៊ុម ជិត**
ដែលមានបទចម្រៀងដូចជា ៖ 
* **ឆ្ងាយ** (ថេរៈវេលា ៥ៈ៥៥ នាទី)
* **ជិត** (ថេរៈវេលា ៦ៈ០០ នាទី)
* **កុំខឹង** (ថេរៈវេលា ៤ៈ១៦ នាទី)
* **ផ្កា** (ថេរៈវេលា ៤ៈ១០ នាទី)
* **សូរទឹកភ្លៀង** (ថេរៈវេលា ៥ៈ៥៥ នាទី)
* **បន្ទប់បួនជ្រុង** (ថេរៈវេលា ៥ៈ២៨ នាទី)
* **គ្រាំ** (ថេរៈវេលា ៤ៈ០៧ នាទី)

## ឯកសារយោង
ប្រាសាទខ្នារសែនកែវ

ប្រាសាទខ្នារសែនកែវមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំភ្នំពេញ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ។

ខ្នារ
ជនជាតិកុឡា

## សាវតាជនជាតិកុឡា 
បើតាមឯកសាររបស់ថៃបានពណ៌នាថាពួកកុឡាគឺជាពួកថៃយ៉ៃ(អម្បូរជនជាតិតៃ ដែលមកពីតំបន់យុនណានប្រទេសចិន)មកតាំងទីលំនៅក្នុងរដ្ឋមន និងរដ្ឋសានប្រទេសភូមាសព្វថ្ងៃ ហើយបន្តមករស់នៅតំបន់ឦសានរបស់ប្រទេសថៃ និងមកតំបន់ប៉ៃលិនរបស់់ប្រទេសកម្ពុជា។ ពួកកុឡា និងពួកតុងស៊ូគឺជាក្រុមតែមួយ ប៉ុន្តែបើតាមឯកសារបរទេសមួយចំនួនបាននិយាយថាពួកកុឡាផ្សេង និងពួកតុងស៊ូផ្សេង។ បើតាមជនជាតិអង់គ្លេសឈ្មោះ ហឺប៊ឺត វារីងតុនស្មីត ដែលជាអតីតអគ្គនាយករ៉ែរបស់ប្រទេសថៃចន្លោះឆ្នាំ ១៨៩១ ដល់ឆ្នាំ១៨៩៧ នៅក្នុងសៀវភៅ ប្រាំឆ្នាំក្នុងប្រទេសសៀម (Five Year in Siam ) ចាប់ពីឆ្នាំ១៨៩១ - ឆ្នាំ១៨៩៦ បានសរសេរថា ពួកកុឡាសំដៅទៅលើក្រុមមនុស្ស ដែលបានមកពីរដ្ឋសាន ហើយនៅភូមាពាក្យកុឡានេះសំដៅលើជនបរទេស ប៉ុន្តែសម្រាប់ជនជាតិអឺរ៉ុបវិញតែងតែហៅពួកនេះថាភូមា។ ដោយសារជនជាតិកុឡាពូកែធ្វើជំនួញ ដូច្នេះហើយពួកគេរស់នៅរាយប៉ាយចាប់ពីប្រទេសភូមា រហូតដល់ប្រទេសកម្ពុជា។ នៅភូមិភាគឦសានប្រទេសថៃមានវាលធំមួយហៅថាវាលកុឡាយំ ដែលបញ្ជាក់ពីវត្តមានរបស់ពួកកុឡានៅទីនោះ។ ពួកកុឡាតែងតែចេញធ្វើជំនួញជាក្រុមៗ ដោយមួយក្រុមមានសមាជិកចាប់ពី៥នាក់ រហូតដល់ជាង១០០នាក់ ហើយប្រើប្រាស់មធ្យោបាយធ្វើដំណើរគឺរទេះគោ ក្របី និងដំរី។ របៀបធ្វើជំនួញរបស់ពួកកុឡាគឺដឹករបស់របបពីកន្លែងដើមរបស់ពួកគេយកទៅលក់ឱ្យអ្នកស្រុកគោលដៅ។ ឧទាហរណ៍ ដឹកជំនិញពីប្រទេសភូមា ហើយទិញទំនិញពីប្រទេសសៀម ដឹកយកទៅឱ្យប្រទេសភូមាវិញ។ ទំនិញដែលពួកគេនាំយកមកលក់នៅប្រទេសសៀមមានដូចជា ក្រណាត់ សូត្រ គ្រឿងអលង្ការ ត្បូងថ្ម គ្រឿងដេរប៉ាក់ អាវុធនានា ថ្មាំសង្កូវ ហើយពួកកុឡាទិញទុះនិញពីប្រទេសសៀមវិញនូវសត្វពាហនៈនានា រួមទាំងផលិតផលធ្វើអំពីភ្លុក និងស្នែង។ ក្រៅពីជំនួញជួញដូរ ពួកកុឡានេះគឺជាអ្នកជំនាញបំផុតខាងត្យូងមានតម្លៃ ពួកគេពូកែជាងជនជាតិណាៗទាំងអស់រាប់ទាំងសៀម ឡាវ ចិន ឥណ្ឌា ដោយពួកគេគ្រាន់តែក្រលេកឃើញត្បូងគេស្គាល់ត្យូងនេះជាត្បូងប្រភេទអ្វី និងមានតម្លៃប៉ុណ្ណា។ ភស្ថុតាងជាសាយលក្ខអក្សរចាស់ជាងគេបំផុតស្តីអំពីវត្តមានរបស់ជនជាតិកុឡានៅប្រទេសសៀមគឺប្រមាណឆ្នាំ១៨៣៦ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទរាមាទី៣ ដែលសរសេរអំពីការឃាត់ខ្លួនជនជាតិកុឡា ដែលបានចូលមករកស៊ីនៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃដូចជា ខេត្តឈៀងម់ៃ ខេត្តសុវណ្ណលោក  និខេត្តកំពែងពេជ្រជាដើម។ ដោយឡែកនៅប្រទេសកម្ពុជាជាពិសេសខេត្តប់ៃលិន មិនមានឯកសារណាបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ពីអំពីវត្តមានរបស់ជនជាតិកុឡាមកតំបន់នេះទេ យើងគ្រាន់តែដឹងថានៅប្រមាណឆ្នាំ១៨៧៤ ជនជាតិកុឡាម្នាក់ឈ្មោះមោង ឃុនទី បានរកឃើញដោយចៃដន្យនូវត្បូងកណ្តៀងនៅពេលបរបាញ់សត្វនៅម្តុំអូរតងសព្វថ្ងៃ។ នេះហើយជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃអាជីវកម្មត្បូងនៅខេត្តប់ៃលិន ហើយលោកមោង ឃុនទីនេះហើយបានក្លាយជាអ្នកជំនួញត្យូងដ៏ធំបំផុតនៅខេត្តប៉ៃលិនបានក្លាយជាគោលដៅរបស់ពួកកូឡា ជាកម្លាំងចលករសំខាន់បំផុតនៃដង្ហើមសេដ្ឋកិច្ចតំបន់នេះ។ មេក្រុមពួកកុឡាត្រូវបានរាជការសៀមផ្តល់ឋានន្តរស័ក្ត ហ្លួងមុនីយុទ្ធនា ដែលមានតួនាទីគ្របើគ្រង និងប្រមូលពន្ធសម្រប់រាជការសៀម។ បើតាមសៀវភៅរបស់ជនជាតិអង់គ្លេស តំបន់ជីកត្បូងនៅតំបន់ប់ៃលិនចែកចេញជាពីរធំៗគឺ បយ៉ាខា និងបឌិននៀវ (ពាក្យថា ប ជាភាសាដើមរបស់ជនជាតិកុឡា សំដៅលើពាក្យរណ្តៅ)។ អាជីវកម្មត្បូងនៅខេត្តប៉ៃលិនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយរាជការសៀម ក្រោយមកបានមកក្រុមហ៊ុនអង់គ្លេស រហូតមកដល់ពួកអ៊ីតាលី ហើយប្តូរមកបារាំងជាអ្នកគ្រប់គ្រងវីញនៅឆ្នាំ១៩០៧ ក្រោយសន្ធិសញ្ញាបារាំងសៀម។ ខេត្តប៉ៃលិនក្នុងដៃកម្ពុជាក្រោយពីទទួលបានដែនដីប៉ៃលិនពីរាជការសៀមរាជការខ្មែរក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទស៊ីសិវត្ថិ និងរដ្ឋបាលអាណានិគមនិយមបារាំងបានរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងតំបន់ប៉ៃលិនដោយបានប្តូរឈ្មោះមកជា ស្រុកបត្បូង ដោយជាផ្នែកមួយនៃខេត្តបាត់ដំបង ប៉ុន្តែឈ្មោះភូមិឃុំសហគមន៍នានានៅតែរក្សាឈ្មោះដើមដដែលដូចជា បយ៉ាខា បតុងស៊ូ បហាបាត ប៉ាហ៊ី។ 
## ឯកសារយោង
ព្រះរាជដំណាក់

**ព្រះរាជដំណាក់** (អង់គ្លេស : The Royal Residence) គឺជាព្រះបរមរាជវាំងដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ព្រះរាជដំណាក់គឺជាទីកន្លែងស្នាក់នៅផ្លូវការនិងបណ្ដោះអាសន្នរបស់ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជានៅពេលដែលព្រះអង្គយាងមកកាន់ខេត្តសៀមរាបទឹកដីអង្គរ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
យោងតាមមន្ទីរព័ត៌មានខេត្តសៀមរាបព្រះរាជដំណាក់ត្រូវបានកសាងឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤។

នៅក្នុងសម័យអាណានិគមនិយមបារាំងព្រះរាជដំណាក់បានក្លាយជាទីតាំងដ៏សំខាន់មួយដែលគេសន្មត់ថាព្រះបាទនរោត្តម សីហនុបានប្រើប្រាស់ព្រះរាជដំណាក់នេះដើម្បីរៀបចំផែនការនិងចាប់ផ្តើមស្វះស្វែងរកសេរីភាពដើម្បីឯករាជ្យភាពរបស់ប្រទេសកម្ពុជាឲ្យរួចផុតពីការត្រួតត្រារបស់ប្រទេសបារាំងនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០។

នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ព្រះរាជដំណាក់ត្រូវបានព្រះបាទនរោត្តម សីហនុប្រើប្រាស់ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃឥស្សរជននយោបាយផ្សេងៗជាចម្បងសម្រាប់កិច្ចចរចាសន្តិភាពចំពេលមានការវិវឌ្ឍនយោបាយរបស់ប្រទេសកម្ពុជារួមទាំងការជួបជាមួយនឹងសម្ដេចតេជោហ៊ុន សែននិងព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិដែលជាអ្នកនយោបាយប្រឆាំងនឹងលោកសម រង្ស៊ីនិងអ្នកការទូតបរទេស។  

កាលពីថ្ងៃទី ១៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១៧ ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនីបានទទួលស្វាគមន៍តារាសម្ដែងហូលីវូដគឺអ្នកស្រីអែនជេលីណា ចូលីនិងក្រុមគ្រួសារនៅឯព្រះរាជដំណាក់។អ្នកស្រីអែនជេលីណា ចូលីបានស្នាក់នៅក្នុងក្រុងសៀមរាបដើម្បីចូលរួមពិធីបញ្ចាំងនិងសម្ភោធជាផ្លូវការលើកដំបូងនៃខ្សែភាពយន្តរឿងមុនដំបូងខ្មែរក្រហមសម្លាប់ឪពុករបស់ខ្ញុំដែលអ្នកស្រីគឺជាអ្នកដឹកនាំខ្សែភាពយន្តនិងព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនីគឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភនិងគាំទ្រខ្សែភាពយន្តនេះ។

នៅចុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២២ ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំងបានដំឡើងរូបសំណាកមេទ័ពខ្មែរចំនួន ១២ ធ្វើអំពីស្ពាន់ដើម្បីទុកជាអនុស្សាវរីយ៍និងរំលឹកដល់មេទ័ពខ្មែរនៅក្នុងសម័យអាណាចក្រខ្មែរ។រូបសំណាកទាំងនេះត្រូវបានបើកឲ្យសាធារណជនឃើញជាផ្លូវការនៅខាងក្រៅព្រះរាជដំណាក់ហើយមិនយូរប៉ុន្មានព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនីបានយាងទៅពិនិត្យនិងទតមើលការដំឡើងរូបសំណាកថ្មីៗទាំងនេះផងដែរ។ 

នៅយប់ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅដោយសារទុស្សេចរន្តអគ្គិសនីដែលបានធ្វើឲ្យខូចខាតផ្នែកខ្លះនៃអគារព្រះបរមរាជវាំងពិសេសអគារដែលនៅជាប់គ្នាដែលជាអគារការិយាល័យរបស់ព្រះមហាក្សត្របើទោះបីជាអគារព្រះបរមរាជវាំងធំមិនមានរងផលប៉ះពាល់ក៏ដោយ។មន្ត្រី​ជំនាញបាន​សន្យា​ថា​នឹងជួសជុល​រចនាសម្ព័ន្ធរបស់ព្រះរាជដំណាក់ឡើង​វិញ​ដោយ​ក្រុមការងារ​បាន​ចាប់​ផ្តើមជួសជុលព្រះរាជដំណាក់នេះឡើងវិញ​ហើយ​។

## ព្រះរាជដំណាក់បច្ចុប្បន្ន 
ក្រៅពីជាទីកន្លែងស្នាក់នៅផ្លូវការនិងបណ្ដោះអាសន្នរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរព្រះរាជដំណាក់នៅក្នុងក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាបក៏ជាទីតាំងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិផងដែរ។បើទោះបីជាមិនអនុញ្ញាតឲ្យសាធារណជនចូលទៅក្នុងព្រះរាជដំណាក់ដោយផ្ទាល់ក៏ដោយក៏គេអាចទស្សនានិងគយគន់ទិដ្ឋភាពព្រះបរមរាជវាំងបានពីខាងក្រៅសួនព្រះរាជដំណាក់ដែលនៅជាប់គ្នាដែលជាសួនសាធារណៈបានផងដែរ។នៅក្នុងបរិវេណព្រះរាជដំណាក់មានរូបសំណាកមេទ័ពទាំង ១២ និងទីសក្ការៈបូជាព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចមដែលជាទីកន្លែងសក្ការៈបូជារបស់ប្រជាជនខ្មែរគ្រប់រូបដែលជាពុទ្ធសាសនិកចូលទៅគោរពបូជា។

## ឯកសារយោង
Jaggery

jaggeryបកប្រែខ្មែរហៅថា: ស្ករត្នោត 
ចុចLinkនេះដេិម្បីចូលមេីលវីគីភីឌាJaggery: https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%9A%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%84%E1%9E%8F
រូបភាពតូច|ស្ករត្នោត
ហៃ វណ្ណា

ហៃ វណ្ណា (កើតនៅថ្ងៃទី៥ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៨៦) សកម្មជននយោបាយខ្មែរ និងជាអ្នកជំនាញខាងថាមពលនៅប្រទេសជប៉ុន ។

## បុគ្គល 
* ឆ្នាំ ១៩៨៦ កើតនៅកំពុងចាមព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។.

* ឆ្នាំ ២០០៨ ១០ មីនា រស់នៅក្នុងប្រទេស ជប៉ុន ។

* ឌីជីថលហូលីវូដ បានបញ្ចប់ការសិក្សាជំនាញផ្នែកមាតិកាឌីជីថល។

* បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សានៅសកលវិទ្យាល័យបានផ្លាស់ទៅក្រុមហ៊ុនអចលនៈទ្រព្យនៅ Saitama Prefecture ប្រហែល ១១ ខែជាបុគ្គលិកពេញម៉ោង។

* ឆ្នាំ ២០១៤ ខែមេសា បានបង្កើតក្រុមហ៊ុន AC Corporation KK

* បានបង្កើតក្រុមហ៊ុន VACS International Inc.

* បច្ចុប្បន្នបានលាឈប់ពីតំណែង។

* ASEAN សហគមន៍និងអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត។

* ឆ្នាំ ២០១៤ ទីប្រឹក្សាសហគមន៍អាស៊ាន（ASEAN Community）និងសមាគមនិស្សិតកម្ពុជា（Cambodian Students Association។

## ជីវប្រវត្តិ 
* ឆ្នាំ ១៩៩២៖ រៀននៅសាលាបឋមសិក្សា Lviekrom ។

* ឆ្នាំ ២០០០៖ រៀននៅសាលា スーダン中学 ។

* ឆ្នាំ ២០០៣៖ រៀននៅមហាវិទ្យាល័យសិរីមង្គល។

* ឆ្នាំ ២០០៦៖ ចូលសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រនិងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច（RULE）

* ឆ្នាំ ២០០៧៖ ធ្វើការជាបណ្ណាល័យនៅបណ្ណាល័យអង់គ្លេស RULE ។

* ឆ្នាំ ២០០៨៖ ទទួលបានអាហារូបករណ៍យូមីរីរីហើយបានចូលមជ្ឈមណ្ឌលភាសាជប៉ុនទីក្រុងតូក្យូពេលកំពុងចែកចាយកាសែត។

* ឆ្នាំ ២០០៩៖ ចូលសាកលវិទ្យាល័យហូលីវូដឌីជីថល។

* ឆ្នាំ ២០១០៖ ចូលរួមក្នុងបណ្តាញយុវជនអាស៊ានរបស់ជប៉ុនជាលេខាធិការដ្ឋាន។

* ឆ្នាំ ២០១០៖ បានចូលរួមក្នុងបណ្តាញយុវជនអាស៊ានរបស់ជប៉ុនក្នុងនាមជាលេខាធិការដ្ឋាន។

* ឆ្នាំ ២០១០៖ ចូលរួមក្នុងបណ្តាញយុវជនអាស៊ានរបស់ជប៉ុនជាលេខាធិការដ្ឋាន។

* ឆ្នាំ ២០១១៖ ចូលរួមក្នុងសហគមន៍អាស៊ានក្នុងនាមជាប្រធានគ្រប់គ្រងនៃប្រទេសកម្ពុជា។

* ឆ្នាំ ២០១២៖ បានចូលរួមក្នុងកម្មវិធី J-SSEAYP រយៈពេល ២ ថ្ងៃ ១ យប់នៅទីក្រុងតូក្យូ។

* ឆ្នាំ ២០១៣៖ បានចូលរួមក្នុង IDYF  (តូក្យូ) លើកដំបូង។

: Inforance Inc.កម្មសិក្សានៅ Next Stage Asia Co.、Ltd.រៀបចំការគាំទ្រ។

៖ ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចពាណិជ្ជកម្មនិងឧស្សាហកម្ម（METI）ចូលរួមឯកអគ្គរដ្ឋទូតនៃ Cofesta។

* ឆ្នាំ ២០១៣៖ ធ្វើការនៅក្រុមហ៊ុន AZ Planning Co., Ltd. ជាវិស្វករ។

* ឆ្នាំ ២០១៣៖ បង្កើតសហគមន៍អាស៊ាននៅប្រទេសជប៉ុន។

* ឆ្នាំ ២០១៤៖：សហស្ថាបនិកនៃVACS International។

* ឆ្នាំ ២០១៥៖ ចាប់ផ្តើមអាជីពថ្មីដោយផ្តោតលើថាមពលកកើតឡើងវិញ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ប្រាសាទដំរីក្រាប

ប្រាសាទដំរីក្រាបជាប្រាសាទមួយ ស្ថិតក្នុងផែនដីអតីតរាជធានីបុរាណមហិន្ទ្របពត៌នៅលើខ្នងភ្នំគូលែន។ បច្ចុប្បន្នប្រាសាទដំរីក្រាបមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិអន្លុង់ធំ ឃុំខ្នងភ្នំ ស្រុកស្វាយលើ ខេត្តសៀមរាបប្រាសាទដំរីក្រាបត្រូវបានកសាងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី៨ ដើមសតវត្សរ៍ទី៩ ដែលធ្វើអំពីឥដ្ឋមានតួប៉មបីសង់លើខឿនថ្មបាយក្រៀម។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើង ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាសាទដំរីក្រាបមានតួប៉មពីរនៅសងខាងតួប៉មកណ្តាលបានរលំបាក់សល់មេទ្វារ និងមួយទៀតត្រឹមខឿន ចំណែកឯតួប៉មកណ្តាលមានសភាពល្អច្រើន។ រីឯហោជាងធ្វើអំពីឥដ្ឋបាក់ផ្នែគខ្លះ និងបន្សល់ស្លាកស្នាមបិទបាយអរ។ នៅផ្នែកខ្លះនៃតួប្រាសាទមានក្បាច់លម្អផ្សេងៗ។

លោក លឹម វណ្ណ​ច័ន្ទ បុរាណ​វិទូ បញ្ជាក់ថា​៖ «​ប្រាសាទដំរីក្រាប ត្រូវបាន​កសាង​នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​៨ ដើម​សតវត្ស​ទី​៩ ដែល​ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋ មាន​តួ​ប៉ម​បី​សង់​លើ​ខឿន​ថ្មបាយក្រៀម​»​។ បុរាណ​វិទូ​រូបនេះ បន្តថា ប្រាសាទដំរីក្រាប កសាង​ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ដល់​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​។​

## ឯកសារយោង 
ដំរីក្រាប
ប្រាសាទកណ្តាលស្រះស្រង់

ប្រាសាទកណ្តាលស្រះស្រង់ទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងកណ្តាលស្រះស្រង់ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១២ ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានរងគ្រោះថ្នាក់ដោយសារកត្តាមនុស្ស និងធម្មជាតិជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានជុសជុលឡើងវិញនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២០ និងត្រូវបានបញ្ជប់នៅក្នុងចុងឆ្នាំ២០២០នេះ។ ប្រាសាទកណ្តាលស្រះស្រង់ត្រូវបានសម្ពោធបញ្ចប់ការជួសជុលនៅថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ក្រោមអធិបតីភាពរបស់លោកជំទាវកិត្តិសង្គហបណ្ឌិត ម៉ែន សំអន។
## ឯកសារយោង 
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តសៀមរាប
កណ្តាលស្រះស្រង់
ហង់ជួន​ ណារ៉ុន

**ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ ហង់ជួន ណារ៉ុន** (កើតថ្ងៃទី២ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៦២) គឺជាបណ្ឌិត សេដ្ឋវិទូ និងអ្នកនយោបាយខ្មែរមួយរូប ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡាតាំងពីឆ្នាំ២០១៣ មក។ ក្នុងនាមជា​សមាជិកនៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក​ក៏ធ្លាប់បម្រើការជា​រដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ពី​ឆ្នាំ២០០៤ ដល់​ឆ្នាំ២០១៣ ផងដែរ។

ចាប់តាំងពីចូលកាន់តំណែងមក លោកបានអនុវត្តកំណែទម្រង់អប់រំសំខាន់ៗក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលរួមមានការលុបបំបាត់អំពើពុករលួយគ្រប់រូបភាពនៅក្នុងកម្មវិធីប្រឡងនានា ពិសេសគឺការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ។

## ប្រវត្តិសិក្សា 
* ២០១៨: បណ្ឌិតទស្សនវិជ្ជាផ្នែករដ្ឋបាលអប់រំសាកលវិទ្យាល័យជូឡាឡុងកន
* ២០១២: សញ្ញាប័ត្រ,Rhodes Academy of Oceans Law and Policy 
* ២០១០-១២: អនុបណ្ឌិតច្បាប់￼￼ កម្មវិធីសញ្ញាប័ត្ររួមនៃ ￼Royal University of Law and Economics￼￼ និង ￼￼Lumière University Lyon 2￼￼
* 2010-1២០១០-១២: អនុបណ្ឌិតច្បាប់ កម្មវិធីសញ្ញាប័ត្ររួមនៃ សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច និង សាកលវិទ្យាល័យ Lumière Lyon 2
* ២០០៦-០៨: Associate, Chartered Insurance Institute ; សហការី វិទ្យាស្ថានធានារ៉ាប់រងម៉ាឡេស៊ី; ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រផ្នែកធានារ៉ាប់រង វិទ្យាស្ថានធានារ៉ាប់រង Chartered
* ១៩៨៨-៩១៖ បណ្ឌិតទស្សនវិជ្ជាក្នុងសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិ វិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិរដ្ឋម៉ូស្គូ (MGIMO)
* ឆ្នាំ ១៩៨២–៨៥៖ ជានិស្សិតនៅសាលាទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងច្បាប់អន្តរជាតិ សាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋគៀវ
* ១៩៨១–៨២៖ វគ្គសិក្សាត្រៀម វិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា។
* ឆ្នាំ ១៩៨០–៨១: បាក់ឌុបទី២, វិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ

## ការិយាល័យនយោបាយ 
* ឆ្នាំ ២០១៨៖ សមាជិករដ្ឋសភាមណ្ឌលកំពង់ចាម
* ឆ្នាំ ២០១៣-បច្ចុប្បន្ន៖ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡាកម្ពុជា។
* ២០០៤-២០១៣៖ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា។
* ២០០៤-២០១០៖ អគ្គលេខាធិការនៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ម៉ៃថៃ ហួចៃស៊ិន

**ម៉ៃថៃ ហួចៃស៊ិន** (; កើតថ្ងៃទី ២៦ ខែមករាឆ្នាំ ១៩៦៨) គឺជាតារាចម្រៀងប្រុសថៃល្បីឈ្មោះក្នុងរឿង Pleng Luk Thung ដែលជាអតីតអ្នកសិល្បៈក្រោមបទភ្លេង Topline Music និង GMM Grammy ជាមួយនឹងចំនួនបទល្បី ៗ ។ ដូចជា "ឃើញនាងនៅប្រទេសអាឡឺម៉ង់" (เห็นเธอที่เยอรมัน) "អ្នកបានមកជាមួយពាក្យបាទ" "ប្តីបម្រុង" "បោះបង់ចោលនៅប៉ាតាយ៉ា" ជាដើម។ ឈ្មោះពិតរបស់គាត់គឺ  មន់ឆៃ រ៉ាកសាឆាត កើតនៅណាខនរ៉ាក់សីម៉ា ធំឡើងនៅកាឡាលីន ចូលក្នុងឧស្សាហកម្មនេះពីការក្លាយជាសមាជិកនៃក្រុមតន្រ្តីសំឡេងអ៊ីសា

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងប្រុសថៃ
ខូសភ្លេយ៍

[រូបភាពតូច|Cosplayers at Yukicon 2014, a [fan convention in Finland]]
**ខូសភ្លេយ៍** (Cosplay) គឺជាសកម្មភាពនិងសិល្បៈសំដែងដែលអ្នកចូលរួមចូលរួមបានហៅថា **cosplayers** ស្លៀកសំលៀកបំពាក់និងគ្រឿងបន្លាស់ម៉ូតដើម្បីតំណាងឱ្យតួអង្គចរិតជាក់លាក់ និងបានឃើញអ្នកគាំទ្រសំលៀកបំពាក់ដែលក្រោយមកគាត់បានសរសេរនៅក្នុងអត្ថបទមួយសម្រាប់ទស្សនាវដ្តីជប៉ុន My Anime កាក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីវិធីសាស្ត្រអក្សរកាត់សាមញ្ញរបស់ជប៉ុន ដែលក្នុងនោះមាន Mora ពីរដំបូងគូនៃពាក្យត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្កើតជាសមាសធាតុឯករាជ្យមួយ: 'សំលៀកបំពាក់' ក្លាយជា *kosu* (コス) និង 'លេង' ក្លាយជា *pure* (プレ)

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខូសភ្លេយ៍
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វចនាធិប្បាយអានីមេនិងម៉ាងហ្គា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Fandom
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការរចនាសំលៀកបំពាក់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វប្បធម៌អនុរបស់ជប៉ុន
ស្រុកបុរីអូរស្វាយសែនជ័យ​

**ស្រុកបុរីអូរស្វាយសែនជ័យ** ស្ថិតនៅក្នុង ខេត្តស្ទឹងត្រែង
 ('''''') ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តស្ទឹងត្រែង ដែលមានរដ្ឋបាល 3ឃុំ និង ភូមិ៖
សូខាំ ខូយ

លោក សូ ខាំខូយ មាន​បុត្រា​បុត្រី​៦​នាក់។ លោក សូ ខាំវ៉ាន់ចាន់ ដែល​ជា​បុត្រ​ទី​៤ រស់នៅ​ក្រុង​ហ៊ូស្តុន រដ្ឋ​តិចសាស បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ពិធី​បុណ្យ​ឈាបនកិច្ច​សព​លោក សូ ខាំខូយ នឹង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ ទី​២១ ខែ​វិច្ឆិកា ២០០៨ នៅ​ក្រុង​ស្តុកតុន រដ្ឋ​កាលីហ្វ័រនៀ។

លោក សូ ខាំវ៉ាន់ចាន់ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ពី​ប្រវត្តិ​សង្ខេប​របស់​លោក សូ ខាំខូយ ថា ៖ *«គាត់​រៀន​ចប់​នៅ (វិទ្យាល័យ) ស៊ីសុវត្ថិ​ហ្នឹង គាត់​ទៅ​រៀន​ធ្វើ​មេ​ព្រៃ ហើយ​ដល់​បន្ទាប់​មក​យើង​នៅ​ក្រោយ​អាណានិគម​បារាំង បារាំង​វា​វ៉ៃ​សៀម​ដើម្បី​ទារ​ខេត្ត​ខ្មែរ​មក​វិញ ព្រោះ​សៀម​វា​យក​ខេត្ត​ខ្មែរ​យើង។ ឪពុក​ខ្ញុំ​ក៏​ស្ម័គ្រចិត្ត​ទៅ​ធ្វើ​ទាហាន ច្បាំង​សៀម​ចប់​ហើយ​បាន​ធ្វើ​មេ​ព្រៃ​វិញ។ បន្ទាប់​មក​បារាំង​ឲ្យ​ធ្វើ​ភូឈួយ​ខេត្ត​ទី​១ នៅ​ខេត្ត​កំពង់ចាម ហើយ​បន្ទាប់​មកធ្វើ​ចៅហ្វាយ​ខេត្ត​កំពង់ចាម​ពី​ឆ្នាំ​១៩៤៩ ធ្វើ​២​-​៣​ឆ្នាំ​កាល​ហ្នឹង។ បន្ទាប់​មក​សម្ដេច សីហនុ ឲ្យ​មក​នៅ​ភ្នំពេញ ធ្វើ​ទាហាន​ពាក់​ស័ក្ដិ​៤ ស័ក្ដិ​៥​កន្លះ​អី​ហ្នឹង។ ឆ្នាំ​១៩៥៤ សម្ដេច សីហនុ ឲ្យ​ឪពុក​ខ្ញុំ​ទៅ​វ៉ៃ​យួន យៀកមិញ​ហ្នឹង ចូល​មក​ស្រុក​ខ្មែរ វា​ចង់​បំបែក​ស្រុក​ខ្មែរ​ជា​ពីរ​ដូច​ស្រុក​យួន​អ៊ីចឹង​កាល​ហ្នុង វ៉ៃ​កន្លែង​ស្រុក​មុន​ឈ្មោះ ស្រីជេស។ ហើយ​បន្ទាប់​ពី​ហ្នឹង​មក​គាត់​ធ្វើ​ទាហាន​រហូត​ដល់​ផ្កាយ​៣ ជំនាន់​ស្ដេច​សីហនុ​ហ្នឹង។ ឪពុក​ខ្ញុំ ស្ដេច​សីហនុ​ឲ្យ​ធ្វើ Inspector General ខាង​ទាហាន ត្រួត​មើល​ទាហាន​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ហ្នឹង សង្គម​រាស្រ្ដ​និយម​ហ្នឹង។ ហើយ​ដល់​ស្រុក​យួន​ច្បាំង​ខ្មែរ​ក្រហម​ហ្នឹង ជាមួយ​លោក លន់ លន់ ឪពុក​ខ្ញុំ លោក លន់ នល់ ឲ្យ​ធ្វើ​ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា ដល់​លោក លន់ នល់ ឈឺ​ខ្លាំង គាត់​កើត​រោគ​ងាប់​ខ្លួន​មួយ​ចំហៀង អាមេរិកាំង​ដឹក​លោក លន់ នល់ មក​ពេទ្យ​ហាវ៉ៃ​ហ្នឹង ហើយ​ឪពុក​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ធ្វើ​ប្រធានាធិបតី​ជំនួស​លោក​តា លន់ នល់ ប៉ុន្មាន​ខែ​មុន​ស្រុក​ធ្លាក់​ហ្នឹង។ ប្រធានាធិបតី​ស្ដីទី​បាន​ន័យ​ថា បណ្ដោះ​អាសន្ន ដល់​នេះ​ទៅ​អាមេរិកាំង​ឈប់​ជួយ​យើង​ជំនាន់​ហ្នឹង ឪពុក​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ចេញ​ពី​ស្រុក​ខ្មែរ​មក​ថ្ងៃ​១២ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៧៥ ចេញ​ពី​ស្រុក​ខ្មែរ​មក អាមេរិកាំង​វា​ដឹក​ចេញ​ពី​ភ្នំពេញ​មក យក​មក​ដាក់​នៅ​ស្រុក​សៀម នៅ​បាងកក​ហ្នឹង​ប្រហែល​មួយ​ខែ បាន​ទៅ​ដឹក​មក​ទាំង​គ្រួសារ​អី​ទាំងអស់​គ្នា​ហ្នឹង​មក​នៅ​កាលីហ្វ័រញ៉ា... តាំង​ពី​ហ្នឹង រក (អ្នកធានា) បាន មក​នៅ​តិចសាស​ទាំងអស់គ្នា​ទៅ បន្ទាប់​ក្រោយ​មក​ឪពុក​ខ្ញុំ​ទៅ​នៅ​កាលីហ្វ័រញ៉ា»*៕
អក្សរឡាវ

**អក្សរឡាវ** (ອັກສອນລາວ, អាក់សនឡាវ) គឺជាអក្សរបឋមដែលប្រើសម្រាប់សរសេរភាសាឡាវនិងភាសាជនជាតិភាគតិចដទៃទៀតនៅក្នុងប្រទេសឡាវ វាក៏ត្រូវបានប្រើដើម្បីសរសេរភាសាលាវផងដែរ ប៉ុន្តែត្រូវបានជំនួសដោយអក្សរថៃ មានព្យញ្ជនៈចំនួន ២៧ តួ (ພະຍັນຊະນະ, ផះយ៉ានឆះណះ) ព្យញ្ជនៈបរិវេណ ៧ តួ (ພະຍັນຊະນະປະສົມ, ផះយ៉ានឆះណះប៉ះសម) ស្រៈ ៣៣ តួ (ສະຫລະ/ສະຫຼະ, សះឡះ) និងវណ្ណយុត្ត ៤ តួ (ວັນນະຍຸດ, វ៉ាន់ណះយុត)

## ព្យញ្ជនៈ 
## ព្យញ្ជនៈបរិវេណ 
## ស្រះ 
### ស្រៈខ្លីនិងវែង 
### ស្រៈពិសេស 
## លេខ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឡាវ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសាឡាវ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសឡាវ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរ