អក្សរ​សុខោទ័យ

**អក្សរ​សុខោទ័យ** ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ផង​ដែរ​ថា​ជា *​អក្សរ​បុរាណ​ថៃ* និង *​អក្ខរក្រម​រាម​ខាំហែង* ជា ​អក្សរ​ព្រហ្មី​មាន​ដើម​កំណើត​ក្នុង ​នគរ​សុខោទ័យ ។ អក្សរ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​លើ ​សិលាចារឹក រាមកំហែង និង *​សិលាចារឹក Lö Thai* ។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
### ប្រភពដើម 
អក្សរ​សុខោទ័យ​ត្រូវ​បាន​ផ្អែក​លើ​ទម្រង់ ​អក្សរ​ខ្មែរ ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ការ​បំបែក ការ​កាត់​ចេញ និង​ការ​ដក​ចេញ​ពី​អក្សរ​ខ្មែរ​ដើម។  អ្នកប្រាជ្ញ Michel Ferlus បានបង្ហាញថា ភាពប្លែកនៃអក្សរថៃបុរាណ និងសម័យទំនើបអាចពន្យល់បានតែដោយភាពមិនគ្រប់គ្រាន់ និងចន្លោះប្រហោងនៃអក្សរខ្មែរបុរាណ ជាពិសេសអក្សរខ្មែរមុនអង្គរ។  អក្សរ​សុខោទ័យ​ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ជាក់​ជា​លើក​ដំបូង​លើ​អក្សរ​រាម​ខាំង ដែល​ចុះ​កាល​បរិច្ឆេទ​ចន្លោះ​ឆ្នាំ ១២៨៣ ដល់ ១២៩០ ប៉ុន្តែ​វា​ជា​លទ្ធផល​នៃ​ការ​កែប្រែ​អក្សរ​មុន​ដែល​មិន​មាន​ការ​បញ្ជាក់​ដោយ​ផ្អែក​លើ​អក្សរ​ខ្មែរ។ Ferlus ទ្រឹស្ដីថា អក្សរដែលមានពីមុនប្រហែលជាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងកំឡុងសម័យមុនអង្គរ (សតវត្សទី 7 ដល់ទី 8) ដែលប្រហែលជា 4 សតវត្សមុនជាងភាពជាក់លាក់នាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លទ្ធភាពមួយទៀតគឺថា អក្សរខ្មែរមុនសម័យអង្គរអាចមានរយៈពេលមួយរយៈនៅជាយក្រុងនៃអរិយធម៌ខ្មែរ។ អក្សរតៃដំបូងនេះត្រូវតែមានចំណុចខ្វះខាតដូចគ្នាទៅនឹងអក្សរខ្មែរដែរ ប៉ុន្តែអក្សរតៃបានណែនាំការច្នៃប្រឌិតដូចជាការបន្សាំ ឬការកែប្រែអក្សរដើម្បីបង្កើតអក្សរថ្មីសម្រាប់សំឡេងដែលមិនត្រូវបានតំណាងដោយអក្សរខ្មែរ។ 

Ferlus បែងចែកអក្សរតៃដែលមានដើមកំណើតខ្មែរជាពីរក្រុម៖ អក្សរកណ្តាល រួមមានអក្សរបុរាណ (សុខោទ័យ ,ហ្វាកខាំម ) និងអក្សរទំនើប ( ថៃ, ឡាវ ) និងអក្សរកាត់នៃជនជាតិតៃ វៀតណាម ( តៃដាំ ,តៃដុន, តៃដែង, តៃយ៉ូ និង តៃបៅ)។ 

### រីករាលដាលនិងកូនចៅ 
បន្ទាប់​ពី​ការ​បង្កើត​ឡើង អក្សរ​សុខោទ័យ​បាន​រីក​រាលដាល​ដល់​នគរ​តៃ​នៃ ​ឡានឆាង (លាវ) ឡានណា និង ​អយុធ្យា ។ សិលាចារឹកសុខោទ័យចំណាស់ជាងគេដែលរកឃើញនៅ ឡាំប៉ាង (លានណា) ស្ទើរតែដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសិលាចារឹកដំបូងបំផុតដែលរកឃើញនៅ សុខោទ័យ ។ សិលាចារឹកនេះមានដើមកំណើតនៅ ឡាំភូន ប៉ុន្តែត្រូវបានគូរដោយព្រះសង្ឃសុខោទ័យ ដែលប្រហែលជាណែនាំអក្សរសុខោទ័យដល់ឡានណា។ ស្គ្រីបបានផ្លាស់ប្តូរខ្លះៗតាមពេលវេលា ព្រោះវារីករាលដាលពាសពេញតំបន់ទៅខាងជើង និងខាងត្បូង។ យោងតាម Finot (1959) ឧទាហរណ៍ដំបូងបំផុតនៃអក្សរសុខោទ័យដែលរកឃើញនៅ ហ្លួងព្រះបាង មានកាលបរិច្ឆេទពីឆ្នាំ 1548 នៃគ.ស. 265 ឆ្នាំបន្ទាប់ពីសិលាចារឹក រាមកំហែង។  ការ​ផ្លាស់​ប្តូ​រ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ណែនាំ​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ការ​សរសេរ​អក្សរ​ថ្មី​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ 1375 ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា "អក្សរ​ស្ដេច​លី​ថៃ​" ។ អក្សរនេះសរសេរសញ្ញាស្រៈខាងលើ ខាងក្រោម មុន ឬក្រោយព្យញ្ជនៈដំបូង។ នៅឆ្នាំ ១៦៨០ អក្សរនេះត្រូវបានទទួលជោគជ័យដោយ "អក្សរស្តេច ណារៃ " ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង និងរក្សាទុកជាអក្សរថៃសម័យទំនើបនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ 

នៅ​ភាគ​ខាង​ជើង អក្សរ​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរ​គួរ​ឱ្យ​កត់​សម្គាល់ ខណៈ​ដែល​វា​បាន​វិវត្ត​ទៅ​ជា ​អក្សរហ្វាកខាំ ។  អក្សរនៃអក្សរហ្វាកខមបានពន្លូត និងរាងជ្រុងបន្តិច ជាជាងការ៉េ និងកាត់កែង ដូចបុព្វបុរសរបស់វា អក្សរសុខោទ័យ។ អក្សរជាច្រើនមាន "កន្ទុយ" គួរឱ្យកត់សម្គាល់ដែលលាតសន្ធឹងខាងលើនិងខាងក្រោមបន្ទាត់សរសេរសំខាន់។ 
ឯកសារ:Detail_from_Ramkhamhaeng_inscription.jpg|alt=Detail from Ramkhamhaeng inscription|ពីសិលាចារឹក រាមកំហែង
ឯកសារ:Ramkhamhaeng_inscription.jpg|alt=The Ramkhamhaeng inscription|សិលាចារឹករាមកំហែង
ឯកសារ:จารึกพ่อขุนรามคำแหง_Ram_Khamhaeng_Inscription_04.jpg|alt=The Ramkhamhaeng inscription|សិលាចារឹករាមកំហែង

## លក្ខណៈ 
អក្សរសុខោទ័យត្រូវបានសរសេរពីឆ្វេងទៅស្តាំ។ ស្គ្រីបមិនប្រើ គម្លាតពាក្យ អក្សរធំ ឬការឈប់ពេញលេញនៅចុងបញ្ចប់នៃប្រយោគទេ។ អក្សរមានព្យញ្ជនៈចំនួន ៣៩ ។  អក្សរ​សុខោទ័យ​បាន​បង្ហាញ​ការ​បង្កើត​ថ្មី​ចំនួន​បួន​ធៀប​នឹង​អក្សរ​ខ្មែរ។ ការបង្កើតថ្មីដំបូងគឺការបញ្ចូលអក្សរថ្មីជាច្រើន ដើម្បីសម្រួលភាពផ្ទុយគ្នានៃសូរសព្ទតៃ ដែលមិនត្រូវបានធ្វើឡើងដោយអក្សរខ្មែរ។ ទាំងនេះរួមមាន /e/ និង /ae/, /pʰ/ និង /f/, និង /kʰ/ និង /x/។ អក្សរ​ថ្មី​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ការ​កែប្រែ​អក្សរ​ដែល​ប្រើ​សម្រាប់​សំឡេង​ស្រដៀង​គ្នា​ដោយ​បន្ថែម​ឧទាហរណ៍​កន្ទុយ ឬ​ការ​ចូល​បន្ទាត់​ទៅ​អក្សរ។  អក្សរ​សុខោទ័យ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អក្សរ​ដំបូង​គេ​ក្នុង​លោក​ដែល​បាន​ដាក់ ​សញ្ញា​សម្គាល់​សំឡេង ​ដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​សំនៀង​ប្លែកៗ ដែល​ខ្វះ​ភាសា​មន​-​ខ្មែរ ( ភាសា​អូស្ត្រូអាសៀទិក ) និង ​ភាសា​ឥណ្ឌូ-អារីយ៉ាន ដែល​ប្រើ​អក្សរ​ដូនតា​ដល់​សុខោទ័យ។  ការបន្ថែមមួយទៀតគឺជាចង្កោមព្យញ្ជនៈដែលត្រូវបានសរសេរផ្តេក និងជាប់គ្នានៅលើបន្ទាត់មួយ ជាជាងការសរសេរព្យញ្ជនៈទីពីរនៅក្រោមទីមួយ។ 

### ព្យញ្ជនៈ 
#### តួលេខ 
### លេខ 
ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​លេខ​នៃ​អក្សរ​សុខោទ័យ ដែល​ត្រូវ​បាន​ខ្ចី​ពី ​លេខ​ខ្មែរ ។ 

### ស្រៈ 
ស្គ្រីបបានសរសេរសញ្ញាស្រៈនៅលើបន្ទាត់សំខាន់ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការច្នៃប្រឌិតថ្មីនេះបានបាត់បង់ការប្រើប្រាស់មិនយូរប៉ុន្មានទេ។  នៅសតវត្សទីដប់ប្រាំ ព្យញ្ជនៈស្រៈជាច្រើនត្រូវបានបន្ថែមទៅក្នុងអក្សរសុខោទ័យមុន ដូចដែលមាននៅក្នុងសិលាចារឹករាមខាំហាំង ដើម្បីសរសេរស្រៈទាំងអស់ ដែលខ្លះត្រូវបានចាត់ទុកជាស្រៈដែលមាននៅក្នុងអក្សរមុន ដែលមានសញ្ញាច្បាស់លាស់។ 

### វចនានុក្រម 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរ