ភ្នំបាថេ

ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| នៅលើផ្លូវ Go Cay Thi សម្លឹងឆ្ពោះទៅភ្នំ បាថេ
**ភ្នំបាថេ**  (វៀតណាម:Núi Ba Thê) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **ភ្នំនួយថេស៊ឺន** គឺជាភ្នំមួយនៅក្នុង **ក្រុមភ្នំបាថេ** ដែលមានភ្នំចំនួន ៥ គឺ បាថេ ភ្នំតូច  ភ្នំរូបសំណាក ភ្នំត្រយ និងភ្នំ Choc ។ ភ្នំ នេះធំជាងគេមានកំពស់ ២២១ ម៉ែត្រ រង្វង់មូលប្រហែល 4,220 ម៉ែត្រ  មានទីតាំងនៅកណ្តាលវាល Long Xuyen Quadrangle ទីក្រុង អូរកែវ ស្រុក Thoai Son ខេត្ត  អានយ៉ាង ឆ្ងាយពី កណ្តាលទីក្រុង Long Xuyen ប្រហែល 40 គីឡូម៉ែត្រ  តាមបណ្តោយផ្លូវខេត្ត 943 ។

## ឈ្មោះ 
## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
សៀវភៅ *Gia Dinh Thanh Thong Chi* របស់ Mandarin ដ៏ល្បីល្បាញ Trinh Hoai Duc បានកត់ត្រាថា៖

: *ភ្នំបាថេកំពស់ 30 truong, 13 ម៉ាយ ក្នុងបរិមាត្រ, 18 ម៉ាយកន្លះភាគខាងលិចនៃកំពង់ផែ Thoai Ha, កំពូលបីលាតសន្ធឹងពណ៌បៃតង, ដើមឈើបុរាណត្រជាក់, មនុស្សត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យកាប់ពួកគេ។* *ផ្នែកខាងមុខមានព្រំប្រទល់ដោយវាលភក់ ស្មៅក្រាស់ និងភក់។* *ពេលនោះ Thoai Ngoc Hau បានជីកប្រឡាយ 20 ធំ ទូលាយ សម្រាប់ទូកឆ្លងកាត់។* *ជនជាតិខ្មែរ រស់នៅតាមជម្រាលភ្នំ និងផ្លូវព្រៃ ពួកគេរស់នៅដោយការបរបាញ់នៅលើភ្នំ និងនេសាទក្នុងស្រះ ដែលនាំមកនូវផលប្រយោជន៍ពីរយ៉ាង។* 

អ្នកប្រាជ្ញ វឿង ហុង សែន បានសរសេរថា៖

: *ភ្នំ បាថេ មានកំពស់ 30 ម៉ែត្រ រង្វង់មូល 30 ម៉ាយ ចំងាយ 18 ម៉ាយ ភាគខាងលិច នៃកំពង់ផែ Thoai Ha ។* *នៅទីនេះមានភ្នំបីពណ៌បៃតង ដែលមានដើមឈើខ្ពស់ៗជាច្រើន...* *ផ្នែកខាងមុខមើលទៅវាលធំមួយដែលមានស្មៅក្រាស់ និងភក់។*
: *Thoai Ngoc Hau បាន​បូម​យក​ប្រឡាយ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​វា​មាន​ទទឹង​២០​សម្រាប់​ទូក​ធ្វើ​ដំណើរ​បាន​យ៉ាង​ងាយ​ស្រួល...*
: *តំបន់​នេះ​ធ្លាប់​មាន​ខ្លារខិន ប៉ុន្តែ​ដំរី​បាន​ដកថយ​បន្តិច​ម្តងៗ​មក​កាន់​ព្រៃ ​កម្ពុជា ។* *ភ្នំ​សាប និង​ភ្នំ​បា​ភ្នំ​ឥឡូវ​មាន​តែ​ស្វា ប៉ុន្តែ​នៅ​មាន​សត្វ​ស្លាប​ព្រៃ​ជា​ច្រើន​ទៀត​ដូច​ជា ថាំង​បេ ហឿង​សេន ឌឹ​ក ម៉ុក ឡឺ ឡឺ ព្រាប និង​ព្រាប...។*

លោក សឺន ណាំ បានពន្យល់ថា៖ *បាថេ គឺជាពាក្យខុសនៃពាក្យ ខ្មែរ "Bat Xam-xe"។* 

លោក អង សែន ពន្យល់ថា៖

: *នោះ​ហើយ​ជា​ជណ្ដើរ ព្រោះ​កាល​ពី​ដើម ក្នុង​សម័យ​ដើម មាន​ជណ្ដើរ​ខ្ពស់​មួយ​នៅ​ទី​នេះ ដើម្បី​ចាំ​មើល​សកម្មភាព​របស់​ភាគីភាគី...* 

តាម​សម្មតិកម្ម​របស់​ព្រះសង្ឃ​ថេរវាទ​បា​ថេដែល​មាន​ប្រភព​មក​ពី​ឈ្មោះបានិងថេរ​​។ សូម​លើក​ឡើង​អំពី​ព្រះសង្ឃ​ពីរ​អង្គ​មក​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ដែល​មក​កាន់​ហ្វូណន ដើម្បី​ផ្សព្វផ្សាយ​សាសនា។

## វត្ថុបុរាណ 
### ទីតាំងបុរាណវិទ្យាអូរកែវ 
នៅ ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩២០ បុរាណវិទូ ជនជាតិបារាំង Louis Malleret នៃ វិទ្យាស្ថានបារាំងចុងបូព៌ា បានប្រើប្រាស់រូបថតពីលើអាកាស នៃភាគខាងត្បូងវៀតណាម ហើយបានរកឃើញតំបន់ដែលគួរសិក្សាដែលមានទំហំប្រហែល ៤៥០ ហិកតា ។ ប៉ុន្តែវាមិនមែនរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៤៤ ដែល Malleret បានចាប់ផ្តើមជីកកកាយ។ ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក តាមរយៈការជីកកកាយជាច្រើនទៀត មនុស្សបានរកឃើញវត្ថុបុរាណមនុស្សបានរកឃើញ និងគ្រឹះនៃស្នាដៃបុរាណជាច្រើន។ មានវត្ថុបុរាណដូចជា ផ្សិតសម្រាប់ធ្វើវត្ថុ គ្រឿងអលង្ការធ្វើពីសេរ៉ាមិច ថ្ម មាស សំរិទ្ធ។ មានវត្ថុបុរាណដែលមានស្លាកសញ្ញាវប្បធម៌ ព្រះពុទ្ធសាសនា និង ហិណ្ឌូ ដ៏រឹងមាំ ដូចជារូបសំណាក ព្រះពុទ្ធរូបសំណាកគណេស ដែលមានរូបរាងកាយមនុស្ស និងក្បាលដំរី យោនី, លិង្គ ដែលមានអាយុកាលប្រហែលមួយសហស្សវត្សរ៍។ ឆ្អឹងសត្វពាក់កណ្តាល និងហ្វូស៊ីលជាច្រើន...

ទាំងអស់នេះបង្ហាញឱ្យឃើញពីអត្ថិភាពនៃប៉ុស្តិ៍ពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំមួយ ដែលឯកសារ ចិន បានរៀបរាប់អំពីនគរ ហ្វូណន …

### វត្ថុបុរាណស្ថាបត្យកម្ម និងសិល្បៈ វត្តលិញស៊ឺន 
វត្តលិញស៊ឺន ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង​ក្នុង ​ឆ្នាំ ១៩១៣ ហើយ​ត្រូវ​បាន​ជួសជុល​ឡើង​វិញ​ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ ចម្ងាយ ២ គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ផ្សារ Vong The។&nbsp;គីឡូម៉ែត្រទៅខាងកើតតាមជម្រាលភ្នំ បាថេ ។ វត្ត លិញស៊ឺន ស្ថិត​នៅ​លើ​ភ្នំ​ខ្ពស់ ជាប់​នឹង​ដើម​ឈើ​ចំណាស់​ដែល​មាន​ម្លប់​នៅ​ជើង​ភ្នំ បាថេ ក្នុង​ទីតាំង​វត្ថុ​បុរាណ ណាមលិញស៊ឺន។ 

ប្រាសាទនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងដើម្បីបូជាព្រះពុទ្ធបដិមាដៃបួន និងថ្មបុរាណចំនួនពីរ ដែលត្រូវបានរកឃើញដោយស្មានមិនដល់។ នេះគ្រាន់តែជាផ្នែកតូចមួយនៃវត្ថុបុរាណជាច្រើនដែលមិនបានរកឃើញ។ ម្យ៉ាង​ទៀត នៅ​ក្រោម​ភ្នំ​នេះ​នៅ​មាន​អាថ៌កំបាំង​ជា​ច្រើន​អំពី​វប្បធម៌​នៃ​រាជវង្ស​ដែល​បាន​បាត់​បង់​នោះ​គឺ ហ្វូណន ។ នៅ ឆ្នាំ ១៩៨៨ ព្រះពុទ្ធបដិមាដៃបួនត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាសម្បត្តិ *ស្ថាបត្យកម្ម និងសិល្បៈ* ជាតិដោយក្រសួងវប្បធម៌។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|334x334ភីកសែល| ដាវថ្មនៅលើកំពូលភ្នំបា

## ទេសចរណ៍ 
### ធនធាន 
## រូបភាពខ្លះ 

ឯកសារ:Óc_Eo_lake,_Óc_Eo_town,_Thoại_Sơn_district,_An_Giang,_Vietnam,_at_February-2023.jpg|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Óc_Eo_lake,_Óc_Eo_town,_Thoại_Sơn_district,_An_Giang,_Vietnam,_at_February-2023.jpg|alt=Hồ Óc Eo.| បឹងអូរ
ឯកសារ:Chùa_cổ_Linh_Sơn.jpg|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Chùa_cổ_Linh_Sơn.jpg|alt=Chùa Linh Sơn ở Ba Thê.| វត្ត Linh Son នៅ Ba The។
ឯកសារ:Chùa_Khmer_ở_Ba_Thê.jpg|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Chùa_Khmer_ở_Ba_Thê.jpg|alt=Một ngôi chùa Khmer trên triền núi Ba Thê.| វត្តខ្មែរ នៅលើជម្រាលភ្នំបាភ្នំ។
ឯកសារ:Tiểu_đình_Thạch_Đại_Đao.jpg|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Tiểu_đình_Thạch_Đại_Đao.jpg|alt=Tiểu đình chứa 'thạch đại đao' trên đỉnh núi.| ព្រះពន្លាតូចមួយដែលមាន 'ដាវថ្ម' នៅលើកំពូលភ្នំ។
ឯកសារ:Chợ_Ba_Thê_(cũ).jpg|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Chợ_Ba_Thê_(cũ).jpg|alt=Chợ Ba Thê (cũ).| ផ្សារបាថេ (ចាស់)។
ឯកសារ:Phố_chợ_Óc_Eo.jpg|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Phố_chợ_Óc_Eo.jpg|alt=Phố chợ Óc Eo (tện cũ Ba Thê)| ផ្លូវផ្សារអូរកែវ (ឈ្មោះចាស់ បាថេ)
ឯកសារ:Trường_Trung_học_cơ_sở_Óc_Eo.jpg|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Trường_Trung_học_cơ_sở_Óc_Eo.jpg|alt=Trường THCS thị trấn Óc Eo (nay là trường THCS Nguyễn Công Trứ).| អនុវិទ្យាល័យ អូរកែវ (ឥឡូវ អនុវិទ្យាល័យ Nguyen Cong Tru )។
ឯកសារ:Tượng_Phật_bốn_tay.jpg|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Tượng_Phật_bốn_tay.jpg|alt=Tượng Phật bốn tay và tấm bia đá cổ có từ thời vương quốc Phù Nam, hiện ở trong chùa Linh Sơn (Ba Thê).| រូបសំណាក​ព្រះពុទ្ធ​មាន​អាវុធ​៤​អង្គ និងថ្ម​បុរាណ​ពី​សម័យ​នគរ​ហ្វូណន បច្ចុប្បន្ន​ស្ថិត​នៅ​វត្តលិញស៊ឺន (បាថេ)។

## មើលច្រើនទៀត 
* វត្ត លិញស៊ឺន  (បាថេ)
* អូកែវ

## ចំណាំ