open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ង្វៀន កុងភឿង

**ង្វៀន កុងភឿង** (វៀតណាម៖ *Nguyễn Công Phượng*; កើតថ្ងៃទី 21 ខែមករា ឆ្នាំ 1995) គឺជា កីឡាករបាល់ទាត់ អាជីពរបស់វៀតណាម ដែលលេងជា ខ្សែប្រយុទ្ធ ឬ ខ្សែបម្រើប្រយុទ្ធ សម្រាប់ក្លឹប វ.លីក ២ Truong Tuoi Dong Nai និង ក្រុមជម្រើសជាតិវៀតណាម។

កុងភឿង ត្រូវបានគេសរសើរថាជា “មេសស៊ីវៀតណាម” ដោយអ្នកគាំទ្រ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ដោយសារតែទម្រង់លេង និងកាយវិការរបស់គាត់ កុងភឿង គឺជាទេពកោសល្យបាល់ទាត់ដ៏ជោគជ័យបំផុតមួយនៅក្នុង ប្រទេសវៀតណាម។ គាត់គឺជាផលិតផលរបស់ HAGL – Arsenal JMG Academy ហើយត្រូវបានតំឡើងឋានៈជាក្រុមជាន់ខ្ពស់ ហ្វាង អាន់ យ៉ាឡាយ ក្នុងឆ្នាំ 2015។ កុងភឿង ត្រូវបានបោះឆ្នោតក្នុងឆ្នាំ 2015 ជា "កីឡាករវ័យក្មេងល្អបំផុតប្រចាំឆ្នាំ។ គាត់បានលេងនៅប្រទេសបែលហ្សិក កូរ៉េខាងត្បូង និងជប៉ុន។

## កិត្តិយស 
**ប្រទេសវៀតណាម**

* ពានរង្វាន់ AFF Championship 2018
* VFF Cup ៖ ឆ្នាំ ២០២២

**U23 វៀតណាម**

* ពានរង្វាន់ VFF Cup 2018

**បុគ្គល**

* កីឡាករ​វ័យ​ក្មេង​របស់​វៀតណាម​ប្រចាំ​ឆ្នាំ ៖ ២០១៥
* កីឡាករវៀតណាមដែលចូលចិត្តជាងគេ ៖ ២០១៧, ២០១៨
* ក្រុម វ.លីក ១ ប្រចាំរដូវកាល ៖ 2018, 2020
* ក្រុម វ.លីក ២ នៃរដូវកាល: 2024-25

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
សភាធម្មនុញ្ញ ឆ្នាំ១៩៤៦-១៩៤៧

### 1. សេចក្តីផ្តើមៈ 
  ប្រទេសកម្ពុជាជាព្រះរាជាណាចក្រ ដែលព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ប្រតិបត្តិតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងតាមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរី ពហុបក្ស ជារដ្ឋឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ សន្តិភាព អព្យាក្រឹត អចិន្ត្រៃយ៍ និងមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង ភូមិភាគអាស៊ី-អាគ្នេយ៍ មានផ្ទៃក្រឡា ១៨១.០៣៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ មានភ្នំពេញជារាជធានី និងមាន រាជធានី-ខេត្ត៖ ២៥ ក្រុងចំនួន២៧ ស្រុកចំនួន១៦២ ខណ្ឌចំនួន១៤ ឃុំចំនួន១.៤០៥ សង្កាត់ចំនួន២៥១ និងភូមិចំនួន ១៤.៤០៥ មានប្រជាពលរដ្ឋជាង ១៥លាននាក់។

-ភាសា និងអក្សរដែលប្រើជាផ្លូវការ គឺភាសា និងអក្សរខ្មែរ ហើយព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនារបស់រដ្ឋ។

-អំណាចទាំងអស់ជារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ហើយអំណាចបែងចែកដាច់ពីគ្នា​ រវាងអំណាចនីតិប្បញ្ញត្តិ អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ និងអំណាច តុលាការ។ 

### 2. ប្រវត្តិរបស់រដ្ឋសភាៈ 
   ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រូវបានអាណានិគមនិយមបារាំងត្រួតត្រាពីឆ្នាំ១៨៦៣ ដល់ ឆ្នាំ១៩៥៣ ។ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ មានព្រះរាជប្បញ្ញត្តិមួយ ចុះថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩១៣ សម្រេចបង្កើតសភាពិគ្រោះយោបល់ដែលមាន សមាជិក៣៩រូប តំណាងឱ្យ១០ ខេត្ត-ក្រុង។ នេះជាសញ្ញាដំបូង នៃការកកើតសភា។

-ថ្ងៃទី១០ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤០ សភាពិគ្រោះយោបល់បានកែប្រែទៅជាសភាតំណាងប្រជាជនកម្ពុជា ក្រោមរជ្ជកាលព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស។

-ថ្ងៃទី២៩ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ ការបង្កើតសភាពិគ្រោះយោបល់ ដែលមានសមាជិក៣៣រូប តំណាងឱ្យ ១៤ ខេត្ត-ក្រុង។

-ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤៥ ការបង្កើតគណៈកម្មការបារាំង-ខ្មែរមួយ ដើម្បីរៀបរៀងសេចក្តីព្រាងរដ្ឋធម្មនុញ្ញដំបូង។

-ឆ្នាំ១៩៤៦ មានព្រះរាជក្រម៤ សម្រេចផ្តល់សេរីភាពសារព័ត៌មាន សេរីភាពបង្កើតសមាគម សេរីភាពបង្កើតគណបក្សនយោបាយ និងឱ្យ ប្រើច្បាប់បោះឆ្នោតសាកលជ្រើសតាំងរដ្ឋសភាបណ្តោះអាសន្ន (សភាធម្មនុញ)។

-ថ្ងៃទី០១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៦ ការបោះឆ្នោតសាកលលើកដំបូងនៅកម្ពុជាជ្រើសតាំង សមាជិកសភាធម្មនុញ្ញ ៦៧រូប មានបេសកកម្ម តាក់តែង និងអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញទី១ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើនៅថ្ងៃទី៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤៧។ 

ខាងក្រោមនេះ គឺជាតារាងស្តីពីប្រវត្តិរបស់រដ្ឋសភាកម្ពុជា ពីការកកើតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ៖

### *កំណត់សំគាល់*៖ 
***(១ )**ជាលើកដំបូងដែលស្ត្រីខ្មែរមានសិទ្ធិសេរីភាព ទៅបោះឆ្នោត និងឈរឈ្មោះឱ្យគេបោះឆ្នោត ។*

***(២ )** ជាសម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ លទ្ធផលស្រាវជ្រាវរកឃើញត្រឹមសមាសភាព គណៈកម្មាធិការ អចិន្ត្រៃយ៍ ប៉ុណ្ណោះ ។* 

### 3. រដ្ឋសភាបច្ចុប្បន្នៈ 
រដ្ឋសភានីតិកាលទី៦ កើតចេញពីការបោះឆ្នោតសកល កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨ តាមប្រព័ន្ធសមាមាត្រ មាន២៥​មណ្ឌល រាជធានី-ខេត្ត មានគណបក្សនយោបាយចំនួន២០ចូលរួម។ ប្រជាពលរដ្ឋបានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតចំនួន ៨.៣៨០.២១៧នាក់ ប្រជាជន បានទៅ​បោះឆ្នោតចំនួន ៦.៩៥៦.៩០០នាក់ ស្មើនឹង ៨៣,០២%។ អាសនៈដែលទទួលបាន៖ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ១២៥ អាសនៈ ស្មើនឹង១០០%។ តំណាងរាស្រ្តសរុបចំនួន១២៥រូប ក្នុងនោះ​តំណាងរាស្ត្រស្ត្រី២៥រូប ស្មើនឹង២០% តំណាងរាស្រ្ត ជនជាតិភាគតិចចំនួន ៧រូប ក្រុមសមាជិកសភាកម្ពុជា នៃអ្នកនយោបាយស្រ្តីត្រូវបានបង្កើត។

រដ្ឋសភានីតិកាលទី៦ បានបើកសម័យប្រជុំដំបូង ក្រោមព្រះរាជាធិបតីភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ **ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេច​ព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី** ព្រះមហាក្សត្រ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នៅថ្ងៃពុធ ទី៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៨។ តំណាងរាស្រ្ត​បានធ្វើសច្ចា ប្រណិធាន នៅព្រះបរម រាជវាំង មុនចូលកាន់តំណែងនៅរសៀលថ្ងៃដដែល។

រដ្ឋសភាបានប្រជុំក្រោមអធិបតីភាព **សម្តេចអគ្គមហាពញាចក្រី ហេង សំរិន** ព្រឹទ្ធសមាជិករដ្ឋសភា ​ដើម្បីបោះឆ្នោតជ្រើសតាំង​ ប្រធាន អនុប្រធានរដ្ឋសភា ប្រធាន អនុប្រធានគណៈកម្មការជំនាញ និងផ្តល់សេចក្តីទុកចិត្តរាជរដ្ឋាភិបាល នៅថ្ងៃទី៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៨។
ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានវៀតណាម

**ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានវៀតណាម** (**VNA**, ) គឺជាទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានរដ្ឋផ្លូវការនៃ សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម ។ វាការការិយាល័យបរទេសជាង ៣០ នៅទូទាំងពិភពលោក និងរក្សាការិយាល័យចំនួន ៦៣ នៅវៀតណាម — មួយសម្រាប់ទីក្រុង និងខេត្តនីមួយៗ  រួមទាំង ៦ នៅក្នុងអាស៊ាន ។  អគ្គនាយកទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានវៀតណាម បច្ចុប្បន្នគឺបង្វៀន ដាក់ឡយ (ច្ចុប្បន្នគឺ Ng)uyen Duc Loi ។ វាក៏ដំណើរការគេហទំព័រ **វៀតណាមផ្លឹស**(**VietnamPlus**)ផងដែរ។

វាមានជាមួយ ទូរទស្សន៍វៀតណាម (VTV) និងវិទ្យុ សម្លេងវៀតណាម (VOV) ជាភ្នាក់ងារព័ត៌មានផ្លូវការក្រោមការគ្រប់គ្រងផ្ទាល់របស់ ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ ។

## ឯកសារយោង
ភូមិរំលក

ភូមិរំលក ស្ថិតក្នុងឃុំបាស្រែ ស្រុកអង្គរបូរី ខេត្តតាកែវ
ដែលមានព្រំប្រទល់៖
ខាងជើងជាប់ ភូមិស្វាយខាងត្បូង,
ខាងត្បូងជាប់ ភូមិព្រៃបាសឹង,
ខាងលិចជាប់ ភូមិរកា,
ខាងកើតជាប់ ភូមិបាស្រែ,
ស្រុកហ័នគៀម

**ហ័នគៀម** ( transl. Returned Sword ) គឺជាស្រុកមួយក្នុងចំណោមក្រុងដើមទាំងបួន (quận) នៃទីក្រុងហាណូយ រដ្ឋធានីនៃ ប្រទេសវៀតណាម ។  វាត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះតាមទេសភាព បឹងហ័នគៀម ។ បឹង​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ចំ​កណ្តាល​នៃ​ស្រុក និង​បម្រើ​ជា​ចំណុច​ប្រសព្វ​នៃ​ជីវិត​សាធារណៈ​របស់​ទីក្រុង។ កន្លែងទេសចរណ៍ភាគច្រើននៅហាណូយក៏មានទីតាំងនៅស្រុកផងដែរ។

បច្ចុប្បន្នស្រុកនេះមាន ១៨ វួដ (ហ្វឿង) គ្របដណ្តប់ផ្ទៃដីសរុប  ។  គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៩  មានមនុស្សចំនួន 135,618 នាក់រស់នៅក្នុងស្រុក ។

ហ័នគៀម គឺជាទីប្រជុំជន និងមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មនៃទីក្រុងហាណូយ។ សាជីវកម្មសាធារណៈ និងទីស្នាក់ការធនាគារធំៗរបស់វៀតណាមភាគច្រើនមានទីតាំងនៅទីនេះ ប៉ុន្តែការិយាល័យកណ្តាលរបស់រដ្ឋាភិបាលមានទីតាំងនៅ ស្រុកបាឌិញ ។ គណៈកម្មាធិការប្រជាជនទីក្រុងហាណូយមានទីតាំងនៅផ្លូវ ឌិញ ទៀនហឿង ជាប់នឹងបឹងហ័នគៀម។

ស្រុកនេះមានផ្នែកខាងជើង-ខាងត្បូងក្នុងចំណោមវួដរបស់ខ្លួន។ ពាក់កណ្តាលភាគខាងជើងរបស់វាមានតំបន់ផ្ទះបុរាណ ជាមួយនឹងផ្លូវតូចៗ និងផ្លូវដើរ និងបរិយាកាសបែបវៀតណាមបែបប្រពៃណី។ ពាក់កណ្តាលខាងត្បូងមានវីឡាបែបបារាំងប្លែកៗ និងផ្លូវធំទូលាយ ហើយជួនកាលត្រូវបានគេហៅថា "ត្រីមាសបារាំង" នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ធ្វើដំណើរទំនើប។ អគារសំខាន់ៗមួយចំនួននៅក្នុង "សង្កាត់បារាំង" របស់ ហ័នគៀម មានដូចជា រោងមហោស្រពហាណូយ សណ្ឋាគារ សូហ្វីតែល លេជេន មេត្រូប៉ូល ហាណូយ សារមន្ទីរជាតិប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម (អតីត សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស ) មហាប៉ារីស និង ព្រះបរមរាជវាំងតុងកឹង ។

## ឯកសារយោង
ឆាប

រូបភាពតូច
**ឆាប**  ជា​ឧបករណ៍​គោះ​។ វា​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ពី​លង្ហិន​ដូច​ជា ឈីង ​ដែរ ប៉ុន្តែ​ស្តើង​ជាង។  ឆាបមានថាសមូល ឬចានស្តើងពីរដែលមានប៉ោងនៅចំកណ្តាលហៅថាដោះ។ 

ឆាបប្រើជាមួយវង់ភ្លេងឆៃយ៉ាំនិងស្ខោនបាសាក់។

ភាសាថៃហៅថាឆាប( ฉาบ) ដូចយើងដែរ

## សូមមើលផងដែរ 
* ឧបករណ៍ភ្លេងបុរាណថៃ
* ឧបករណ៍ភ្លេងបុរាណខ្មែរ

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស FN-6

**FN-6** ( ឈ្មោះរាយការណ៍របស់អង្គការណាតូ ៖ **CH-SA-10** )  គឺជា ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសចល័តមនុស្ស ( IR) ជំនាន់ទី ៣ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ ក្រុមហ៊ុន  បណ្ឌិត្យសភាបច្ចេកវិទ្យាហោះហើរអវកាសស៊ាងហៃ  (SAST) នៃ សាជីវកម្មវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាអវកាសចិន (CASC)។  ផលិតចេញពីកាំជ្រួច HN-5 កាំជ្រួច FN-6 គឺជាផលិតផលតម្រង់ទិសនាំចេញ និងជាមីស៊ីល បាញ់ពីដី ទៅអាកាស ដ៏ទំនើបបំផុតរបស់ចិន ដែលផ្តល់ជូននៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ។ ត្រូវបានរចនាឡើងជាពិសេសដើម្បីភ្ជាប់គោលដៅហោះហើរទាប វាមានជួរ ៦គីឡូម៉ែត្រ និងរយៈកំពស់អតិបរមា ៣,៨គីឡូម៉ែត្រ ។

កាំជ្រួចនេះត្រូវបាននាំចេញទៅកាន់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី កម្ពុជា ស៊ូដង់ ប៉ាគីស្ថាន និងប៉េរូ ហើយប្រភេទមួយត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងសេវាកម្ម កងទ័ពរំដោះប្រជាជន (PLA) ជា **HN-6។** ផ្អែកលើ FN-6 ប្រទេសចិនមាន MANPADS និងប្រព័ន្ធការពារអាកាសរយៈចម្ងាយខ្លីដែលមានមូលដ្ឋានលើយានជំនិះផ្សេងទៀត។
រូបភាពតូច|FN-16 (ខាងមុខ) និង QW-2 (ខាងក្រោយ)
រូបភាពតូច|ម៉ូទ័ររ៉ុក្កែត និងព្រុយគ្រប់គ្រងខាងក្រោយរបស់ FN-16

## ប្រតិបត្តិករ 
រូបភាពតូច|400x400ភីកសែល|ផែនទីជាមួយប្រតិបត្តិករ FN-6 ពណ៌ខៀវ

* : ទ័ពបង់ក្លាដេស ប្រើ FN16 variant.
* 
* :  នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៩ ទូរទស្សន៍ជាតិកម្ពុជា (TVK) បានបង្ហាញទាហានកម្ពុជាដែលមានមីស៊ីល FN-6 និង FN-16 ដែលត្រូវដាក់ពង្រាយនៅជិតព្រំដែនថៃ-កម្ពុជានៅក្នុងតំបន់    ការប្រឈមមុខដាក់គ្នារវាងកម្ពុជា-ថៃ ឆ្នាំ២០០៨ ។
* :  ឧទ្ធម្ភាគចក្រ FN-6 ត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ជាមួយ  PLAGF និង PLAAF.  នៅក្នុងកងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន (PLAAF) មីស៊ីល FN-6 ត្រូវបានដាក់ពង្រាយនៅក្នុងអង្គភាពមីស៊ីលដីទៅអាកាសជាច្រើន ដើម្បីផ្តល់ស្រទាប់ការពារដែនអាកាសបន្ថែម និងដើម្បីការពារអាវុធដែលមានតម្លៃខ្ពស់ពីយន្តហោះ ឬអាវុធហោះទាបរបស់សត្រូវ។ នៅក្នុងលំហាត់បាញ់គ្រាប់ពិតជាច្រើនរបស់កងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន (PLAAF) មីស៊ីល FN-6 ត្រូវបានគេមើលឃើញថាចូលរួមក្នុងសកម្មភាព។ 
* :  មីស៊ីល FN-6 ចំនួន ១០០ គ្រាប់ត្រូវបានប្រគល់ជូននៅឆ្នាំ ២០១៦។  In May 2004, a memorandum of understanding was signed with Malaysia for the transfer of technology of the FN-6.
* : First spotted in Namibian service in 2016, confirmed in August 2018. 50 speculated to be in service.
* : 806 FN-6 delivered between 2010 and 2016. 1,191 FN-16 delivered between 2018 and 2021.
* : A small batch of FN-6 missiles was acquired by the Peruvian Navy in July 2009 for US$1.1 million
* 
* : displayed at Sudan's Independence Day military parade of 2007. Produced as the "Nayzak".
* : Captured from rebel groups.
* : According to a statement from the 143rd Joint Training Center Podillia the unit downed a Kalibr cruise missile on Wednesday with FN-6.

## បញ្ជីឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ក្រាប់

រូបភាពតូច
**ក្រាប់**  ជា​ឧបករណ៍​គោះ​តន្ត្រី​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ដែល​ប្រើ​ក្នុង ​ប្រទេស​កម្ពុជា និង ​ថៃ ​សម្រាប់ ​ការ​គោះ ​។   *ក្រាប់* ដែលធ្វើពីឫស្សី ឈើ និងដែក ប្រើសម្រាប់រាំ និងសម្រាប់ច្រៀង។ 

*ក្រាប់ឆៃយ៉ាំ* ត្រូវបានសាងសង់ឡើងពីដុំឬស្សី ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងភ្លេងឆៃយ៉ាំ ដោយត្រូវបានទង្គិច ជាមួយគ្នានៅក្នុងដៃអ្នកលេង។  *ក្រាប់ញី* ដើមឡើយធ្វើពីសំបកខ្យង ប៉ុន្តែឥឡូវនេះក៏ធ្វើពីឫស្សីដែរ នៅតែមានរាងដូចសំបក។  គេប្រើក្នុងភ្លេងរាំ។  *ក្រាប់ឈ្មោល* ធ្វើពីឬស្សីមានប្រវែងខុសៗគ្នា ប្រវែងមួយនៅជាប់នឹងដៃម្ខាងទៀត ធ្វើឱ្យមានចង្វាក់។  វាមានកាក់ភ្ជាប់ជាមួយ jingle នោះ។  *ក្របគោ* គឺជាប្រវែងនៃឬស្សីដែលមានគ្រាប់បាល់ដែកជាប់គ្នា ហើយត្រូវបានលេងដោយចុចវានៅលើបាតដៃម្ខាងទៀត។  ទីបំផុត *ក្រាប់អារក្ស* ប្រើក្នុងក្រុមអារក្ស ដោយ ជនជាតិចាម មានដើមឬស្សីប្រវែងមួយម៉ែត្រ បោះត្រាលើដីរហូតដល់វាយដូច ស្គរបោះត្រា ។ 

មួយប្រភេទទៀតគឺ *ក្រាប់ហ្វួង* ដែលចុះក្នុងបញ្ជីនៅឆ្នាំ ១៩៦៤ ធ្វើពីឈើខ្លឹម ២ កំណាត់ កាត់ជាចតុកោណកែងដែលមានទំហំខុសៗគ្នា។ 

## សូមមើលផងដែរ 
* ឧបករណ៍ភ្លេងបុរាណថៃ
* ឧបករណ៍ភ្លេងបុរាណខ្មែរ

## ឯកសារយោង
ភ្នំត្រប់

**ភ្នំត្រប់** ឬ **ភ្នំទ្រព្យ** គឺជាភ្នំមួយដែលមានទីតាំងនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃក្បែរប្រាសាទព្រះវិហារ ។ តំបន់នេះត្រូវបាន ថៃ និង កម្ពុជា ប្រជែងគ្នា ហើយវាជាចំណុចក្តៅគគុកមួយនៅក្នុង ជម្លោះព្រំដែនឆ្នាំ២០០៨-២០១៣ និង ២០២៥ រវាងប្រទេសទាំងពីរ។ ក្នុងអំឡុងពេលជម្លោះឆ្នាំ២០០៨ សំណើសុំការបកស្រាយត្រូវបានដាក់ជូនទៅ តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ដែលបានសម្រេចថា សេចក្តីសម្រេចឆ្នាំ១៩៦២ របស់ខ្លួន ដែលបានប្រគល់អធិបតេយ្យភាពលើប្រាសាទទៅឱ្យកម្ពុជា មិនបានពង្រីកដល់ភ្នំទ្រព្យទេ ដែលជម្លោះនេះនឹងត្រូវដោះស្រាយតាមរយៈមធ្យោបាយទ្វេភាគី។  ភ្នំនេះបានឃើញការប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងទូលំទូលាយ បន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចគ្នាបានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងជម្លោះឆ្នាំ ២០២៥។ ភ្នំទ្រព្យ គឺជាដែនអធិបតេយ្យស្របច្បាប់របស់កម្ពុជា ដែលងាយនឹងរងការរំលោភបំពានពីសំណាក់កងទ័ពថៃ បើទោះបីវាជាតំបន់ស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីរបស់កម្ពុជាក៏ដោយ ។

## ឯកសារយោង
ភាពយន្តឡាវ

**ភាពយន្តឡាវ** វាមានតាំងពីទសវត្សទី ៥០ មកម្ល៉េះ ដែលភាគច្រើនជាភាពយន្តឯកសារដែលផលិតឡើងដើម្បីលើកកម្ពស់ស្នេហាជាតិក្រោមការផលិតរបស់រដ្ឋាភិបាល និង រណសិរ្សស្នេហាជាតិឡាវ ។ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៨៩ នាយកដ្ឋានភាពយន្តនៃក្រសួងវប្បធម៌មានសិទ្ធិផ្តាច់មុខលើការផលិតខ្សែភាពយន្ត។ ខ្សែភាពយន្តប្រវែងដំបូងដែលផលិតបន្ទាប់ពីរបបរាជានិយមត្រូវបានដួលរលំគឺ *រឿង Gun Voice from the Plain of Jars* ដែលដឹកនាំរឿងដោយ សមចិត ភូលសេណា (Somchith Pholsena) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៣ ប៉ុន្តែការចេញផ្សាយរបស់វាត្រូវបានរារាំងដោយការត្រួតពិនិត្យ។  បន្ទាប់ពីឆ្នាំ ១៩៨៩ ក្រុមហ៊ុនរដ្ឋជាច្រើនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យដំណើរការ ប៉ុន្តែភាពជោគជ័យមានកម្រិត។  តាមពិតទៅ ដោយសរសេរនៅឆ្នាំ ១៩៩៥ សម អុឆ ស៊ូធិផុញ (Som Ock Southiponh) បានអះអាងថា "រោងកុនឡាវមិនមានទេ"។ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ២១ រដ្ឋាភិបាលបានអនុញ្ញាតឱ្យមានការសហការផលិតជាមួយក្រុមហ៊ុនបរទេស ដែលបានបង្កើតរោងកុនឡាវសម័យទំនើបប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ នៅឆ្នាំ ២០០៨ *រឿងសៈបាយឌីហ្លួងព្រះបាង* គឺជាខ្សែភាពយន្តពាណិជ្ជកម្មដំបូងគេដែលថតនៅក្នុងប្រទេសឡាវចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៧៥។ វាត្រូវបានដឹកនាំរឿងដោយអ្នកដឹកនាំរឿងជនជាតិថៃ រួមជាមួយជនជាតិខ្មែរក្នុងស្រុកម្នាក់ដែលធ្លាប់ធ្វើការឱ្យនាយកដ្ឋានភាពយន្តរដ្ឋាភិបាល។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភាពយន្តឡាវមានការអភិវឌ្ឍយឺតយ៉ាវជាងបណ្ដាប្រទេសជិតខាងរបស់ខ្លួន ដោយសារ សង្គ្រាមស៊ីវិល និង ការដួលរលំរបបរាជានិយមឡាវ ។

## ឯកសារយោង
ស រតនា

**ស រតនា** (កើត ៩ តុលា ២០០២) ជា​កីឡាករ​បាល់ទាត់​អាជីព​របស់​កម្ពុជា ដែល​លេង​ជា​ខ្សែ​ប្រយុទ្ធ​ឲ្យ​ក្លិប​វិសាខា និង​ក្រុម​បាល់ទាត់​ជម្រើស​ជាតិ​កម្ពុជា។

## ស្ថិតិអាជីព 
### អន្តរជាតិ 
### គោលដៅអន្តរជាតិ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
សុខ រស្មី

**សុខ រស្មី** (ឡាតាំង៖ *Sok Reaksmey*) គឺជាអ្នកអាជីវកម្ម សាធារណៈបុគ្គល និង Influencer ខ្មែរ  ដែលល្បីល្បាញតាមរយៈមាតិកាបង្រៀន កម្លាំងចិត្ត និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ ជាមួយនឹងការលូតលាស់របស់អាជីវកម្ម  «**ស៊ីប៊ែលប៉ារីស**» (Sybelle Paris) និងសកម្មភាពជួយសង្គម គាត់បានក្លាយជា​មនុស្សសាធារណៈដែលទទួលបាន  ការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងលើបណ្តាញសង្គមកម្ពុជា។

## ជីវប្រវត្តិ និងការចាប់ផ្តើម 
ព័ត៌មានពីសារព័ត៌មានបានបញ្ជាក់ថា សុខ រស្មី បានចាប់ផ្តើមចូលរួមក្នុងវិស័យអាជីវកម្ម  ចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ ២០២៣ ជាមួយនឹងផលិតផលថែរក្សាសម្រស់ និងសុខភាពក្រោមឈ្មោះ  «ស៊ីប៊ែលប៉ារីស»។ គាត់រៀបចំក្រុមការងារដើម្បីផ្សព្វផ្សាយផលិតផល ការណែនាំពីការថែរក្សាសម្រស់  និងបណ្តុះបណ្តាលអ្នកចង់ចូលរួមធ្វើអាជីវកម្មផ្នែកនេះ។

## អាជីព 
### អាជីវកម្ម «ស៊ីប៊ែលប៉ារីស» 
គាត់ជាម្ចាស់ និងអ្នកដឹកនាំផ្នែកទីផ្សារ​នៃ​ក្រុមហ៊ុន «ស៊ីប៊ែលប៉ារីស»  ជាអាជីវកម្មផ្នែកគ្រឿងសម្រស់ និងថែរក្សាសុខភាព  ដែលបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងពីអតិថិជនជាច្រើន។  អត្ថបទមួយបាននិយាយថា គាត់ជឿជាក់លើ ភាពស្មោះត្រង់, ការទទួលខុសត្រូវ, ការគ្រប់គ្រងក្រុម,  ការទំនាក់ទំនងល្អ និងការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯង ជាគន្លឹះសំខាន់នៃជោគជ័យក្នុងអាជីវកម្ម។  (MillionTimes)

### ការងារលើបណ្តាញសង្គម 
សុខ រស្មី បានក្លាយជាអ្នកមានឥទ្ធិពល (Influencer) ដោយសារតែវីដេអូខ្លីៗ  អំពីជីវិត កម្លាំងចិត្ត ទំនាក់ទំនងគ្រួសារ និងការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯង។  វីដេអូរបស់គាត់ត្រូវបានចែករំលែកជាទៀងទាត់ ហើយទទួលបានចំនួនអ្នកតាមដាន  រាប់រយពាន់នាក់នៅលើ Facebook និង TikTok។

អត្ថបទពី Sabay News បានពិពណ៌នាថា គាត់ជាអ្នករៀបចំមាតិកា  ដែលទាក់ទាញអ្នកមានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំង ពិសេសស្ត្រី និងយុវជន  ដែលចង់បង្កើតអាជីវកម្មផ្ទាល់ខ្លួន។  (Sabay)

## សកម្មភាពសង្គម 
នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ សុខ រស្មី បានធ្វើសកម្មភាពជួយសង្គម  ដោយ ទិញស្រូវចំនួនជាង ១២៧ តោន ពីកសិករ​នៅក្នុង  ខេត្តរតនគិរី មណ្ឌលគិរី ព្រៃវែង និងត្បូងឃ្មុំ។  សកម្មភាពនេះមានគោលបំណងជួយកសិករដែលជួបបញ្ហារំខានតម្លៃ  និងជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ជនបទ។  (Kampuchea Thmey)

គាត់ក៏បានចូលរួមសកម្មភាពសប្បុរសធម៌ផ្សេងៗដូចជា  ការផ្តល់ជំនួយអំណោយ ស្បៀងអាហារ និងគ្រឿងប្រើប្រាស់  ដល់គ្រួសារក្រីក្រ និងអ្នកជំងឺជាច្រើន។

## ឥទ្ធិពល និងការទទួលស្គាល់ 
សុខ រស្មី ត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ថា ជាស្ត្រីម្នាក់ដែលជាម្ចាស់អាជីវកម្ម  បង្កើតគំរូសម្រាប់ស្ត្រី និងយុវជនក្នុងការចាប់ផ្តើមអាជីវកម្ម។  ការងារនិងមាតិការបស់គាត់តែងតែត្រូវបានសារព័ត៌មានយោង  ដូចជា Sabay, Kampuchea Thmey, MillionTimes និងវេទិកាផ្សព្វផ្សាយអនឡាញជាច្រើន។

## វេទិកាឌីជីថល 
* Facebook: មានអ្នកតាមដានជាង ៩៧៥,០០០ នាក់
* TikTok: គណនីផ្លូវការ *Sok Reaksmey - សុខ រស្មី* 

  មានសញ្ញាផ្ទៀងផ្ទាត់ (verified) និងអ្នកតាមដានជាង ៥២៤,០០០ នាក់  

* Instagram: ចូលរួមប្រកាសមាតិកាប្រចាំថ្ងៃ
* YouTube: ផ្សព្វផ្សាយវីដេអូខ្លី និងអនុបណ្ដូរដល់អ្នកគាំទ្រ

## កេរ្តិ៍ឈ្មោះ 
សុខ រស្មី ត្រូវបានគេចាត់ទុកថា  ជាចំណុចប្រទាក់រវាង វេទិកាអាជីវកម្ម – កម្លាំងចិត្ត – សង្គម  ដែលជួយលើកទឹកចិត្តស្ត្រី និងយុវជនកម្ពុជាច្រើន  ឲ្យមានភាពក្លាហានក្នុងការប្រឈមជីវិតថ្មីៗ។

## ប្រភពយោង 
* 
* 
* 

## External links 
* Official Facebook Page – Sok Reaksmey
* Official TikTok – Sok Reaksmey
* Official Instagram – Sok Reaksmey
* Official website – Sok Reaksmey

ក្រុម:អ្នកអាជីវកម្មខ្មែរ ក្រុម:អ្នកល្បីល្បាញកម្ពុជា ក្រុម:អ្នកបង្កើតមាតិកាឌីជីថល
ព្រះទម្រង់ធុរិកា

**ក្រឹស** ជាអាវុធសម្រាប់ខ្លួនមួយយ៉ាង ។ ក្រឹសសម្រាប់អង្គ ព្រះករុណា ក៏មានដែរ ហៅជារាជស័ព្ទថា “**ព្រះទម្រង់ធុរិកា**” សព្វថ្ងៃ មាន ១ គេតម្កល់ទុកនៅហោបញ្ចក្សេត្រ មានពួក បារគូជាភ្នាក់ងារថែរក្សា ជាមួយនឹងព្រះខ័ន។

## លក្ខណៈ 
ព្រះទម្រង់ធុរិកានេះ មានលក្ខណៈប្លែក គឺផ្លែទ្រង់ រាវស្បឺត ហើយមានរំពត់ចុះឡើង មិនត្រង់ស្ដូកដូចក្រឹសឯទៀតទេ បណ្តោយផ្លែប្រវែង ០ម ៣៨ ទទឹងផ្លែ វាស់ត្រង់កណ្តាល ០ម៉ែត្រ ០២ នៅគល់ធ្វើមៀនជាកែងសម្រាប់រង ដងភ្លុកធ្លាក់ជារូបសត្វចិញ្ចឹម ១ យ៉ាន់ តែគេឆ្លាក់គ្រាន់តែ ជាទំនងជារូបសត្វ លុះតែមើលសង្កេតទើបដឹង មានប្រវែង ដង ០ម០៧ ស្រោមមាសមានក្បាច់ល្អិត វាស់រួមទាំងដង ទាំងស្រោម ប្រវែង ០ម៤៥ ។

## ប្រវត្តិ 
ព្រះទម្រង់ធុរិកានេះ មានប្រវត្តិ  តំណាលថាជារបស់ព្រះបាទសម្តេចព្រះរាមាធិបតី ដែល សោយរាជ្យក្នុង ចុល្លសករាជ ១.០០៣ (ព.ស. ២១៨៤), ដែលពាក្យសាមញ្ញហេហៅថា ព្រះរាមចូលសាសន៍ដោយ ពួកជ្វាបានថ្វាយទុកមក។

## សូមមើល 
១. ព្រះខ័នរាជ

២. ព្រះខ័នរង

៣. ព្រះខ័នស្ដេចត្រាញ់

៤. ធ្នូ

៥. ព្រះទម្រង់លំពែងជ័យ

៦. ក្រឹស

៧. ព្រះកាំបិត

៨. ទួន

៩. ត្រីសូល៍

១០. ដាវដងវែង

១១. ដាវកង្វេរ

១២. ដាវខ្លី 

១៣. ព្រះទម្រង់អសិមាស

១៤. ព្រះទម្រង់អសិទង់ហ្វា

១៥. ព្រះទម្រង់អសិមាស

១៦. ព្រះទម្រង់អសិមាស

១៧. មួក

១៨. ចិញ្ចៀន

១៩. ធ្នូ

២០. ដាវវែង

២១. ដាវខ្លី

២២. ដាវដងវែង

២៣.ដាវកង្វេរ

២៤. ផ្គាក់

២៥. លំពែងខ្លី

២៦. លំពែងដងវែង

២៧. ទួន

២៨. ទួន

២៩. ដំបង

៣០. ខែល

៣១. ល្បុកតោ

៣២. ក្រឹស

៣៣. អាវក្រោះ

៣៤. អាវយ័ន

៣៥. អាវតេជៈ

៣៦. ភ្លុកតេជៈ

៣៧. កូនសង្កត់

៣៩. មួក

៤០. ទង់

៤១. ស្គរជ័យ

៤២. គងជ័យ

៤៣. ភ្លេងស្គរជ្វា

## ប្រភព 
សៀវភៅ ព្រះរាជពិធីទ្វារទសមាសភាគ១
ផ្គាក់

[រូបភាពតូច|[សូរ្យវរ្ម័នទី២|ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២កាន់ផ្គាក់គង់លើដំរី]]
រូបភាពតូច
**ផ្គាក់**- រាប់ជាអាវុធសម្រាប់ប្រើក្នុងចម្បាំង ១ យ៉ាងទៀត មានលក្ខណៈ; ប្រហែលនឹងដាវដងវែង ប្លែកតែផ្លែ ទ្រង់ក្ងក់ៗ ហើយ មានជា ២ បែប គឺ ១ យ៉ាងចុងស្រួច ១ យ៉ាងទៀត ចុងកាត់បញ្ចៀង ហើយឆែកចុងបន្តិចក៏មាន មិនឆែកក៏មាន ទំហំបន្ទារផ្ទៃប្រមាណ ៣ ធ្លាប់ បណ្តោយប្រមាណ ១ ហត្ថ ដងឈើប្រវែងប្រមាណ ២ ហត្ថ, លក្ខណៈ យ៉ាងនេះមានទាំងផ្គាក់ចុងស្រួច ទាំងផ្គាក់ចុងកាត់ ដូចគ្នា ។

តែនៅមានផ្គាក់ចុងកាត់ ១ បែបទៀត ប្លែកអំពីផ្គាក់ដែលពោលមក ហើយនេះ គឺគ្មានទទ្សា គ្មានមៀន ដងធ្វើដោយគល់ឫស្សី ១ យ៉ាង ។ ដងនោះគេរើសរកឫស្សី ដែលមានគល់ត្លុសៗ កាន់យកទាំងគល់នោះ មកអារ. ដាប់បញ្ចុះគល់ផ្លែផ្គាក់ ហើយយកដែកត្របែងរឹតភ្ជាប់នឹងដងតែ ម្តង ។ ផ្គាក់បែបនេះ សព្វថ្ងៃឃើញមានប្រើ នៅក្នុងខែត្រសៀមរាបច្រើន ជារបស់ដែលគេនិយមប្រើមកតាំងពីបុរាណកាល ចូរមើលរូបភាពកងទ័ព បុរាណដែលធ្លាក់ទុកនៅប្រាសាទបាយ័នជាដើម ក៏នឹងឃើញគេប្រើផ្គាក់ បែបនេះ ។ ផ្គាក់ទាំងពីរបែបនេះគេប្រើជាអាវុធសម្រាប់សេនាថ្មើរជើង ១ យ៉ាង ។ ផ្គាក់បែបខាងលើ វេលានេះមានតម្កល់ទុកនៅក្នុងពិពិធកណ្ឌដ្ឋាន (សាលារចនា) ។

## សូមមើល 
១. ព្រះខ័នរាជ

២. ព្រះខ័នរង

៣. ព្រះខ័នស្ដេចត្រាញ់

៤. ធ្នូ

៥. ព្រះទម្រង់លំពែងជ័យ

៦. ក្រឹស

៧. ព្រះកាំបិត

៨. ទួន

៩. ត្រីសូល៍

១០. ដាវដងវែង

១១. ដាវកង្វេរ

១២. ដាវខ្លី

១៣. ព្រះទម្រង់អសិមាស

១៤. ព្រះទម្រង់អសិទង់ហ្វា

១៥. ព្រះទម្រង់អសិមាស

១៦. ព្រះទម្រង់អសិមាស

១៧. មួក

១៨. ចិញ្ចៀន

១៩. ធ្នូ

២០. ដាវវែង

២១. ដាវខ្លី

២២. ដាវដងវែង

២៣.ដាវកង្វេរ

២៤. ផ្គាក់

២៥. លំពែងខ្លី

២៦. លំពែងដងវែង

២៧. ទួន

២៨. ទួន

២៩. ដំបង

៣០. ខែល

៣១. ល្បុកតោ

៣២. ក្រឹស

៣៣. អាវក្រោះ

៣៤. អាវយ័ន

៣៥. អាវតេជៈ

៣៦. ភ្លុកតេជៈ

៣៧. កូនសង្កត់

៣៩. មួក

៤០. ទង់

៤១. ស្គរជ័យ

៤២. គងជ័យ

៤៣. ភ្លេងស្គរជ្វា

## ប្រភព 
សៀវភៅ ព្រះរាជពិធីទ្វារទសមាសភាគ១
កូនអើយម្ដាយអាប

**កូនអើយម្ដាយអាប** គឺជាភាពយន្តខ្មែរ និងជាខ្សែភាពយន្តខ្មែរដែលត្រូវបានផលិតនៅក្រោយរបបខ្មែរក្រហម ក្រោយពីធ្លាក់ចុះនៃភាពយន្តខ្មែរមកចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៧៥ មក រឿងនេះជារឿងព្រេងនិទានបុរាណដែលខុសពីរឿងបែបសង្គមនិយមរបស់ខ្មែរក្រហម ខ្សែភាពយន្តដែលផ្អែកលើរឿងព្រេងប្រពៃណីនេះបានក្លាយជាជោគជ័យភ្លាមៗជាមួយសាធារណជនកម្ពុជាបន្ទាប់ពីការធ្លាក់ចុះវប្បធម៌ខ្មែរអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។ ភាពយន្តនេះ ត្រូវបានផលិតតាំងពីទសវត្សទី ៦០ តែយ៉ាងណាក៏ដោយភាគច្រើនគេជឿថា វាផលិតនៅទសវត្សទី ៨០ ក្រោយដួលរលំរបបកម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យ ។ 

## ឯកសារយោង
ក្រពើលោកនេន

**ក្រពើលោកនេន** ឬ **ក្រៃថោងក្រពើឆារ៉ាវ៉ាន់** គឺជាគឺជាភាពយន្តភ័យរន្ធត់កម្ពុជាដ៏ល្បីល្បាញមួយដែលចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២ ដោយផលិតករ ហ៊ុយ គឹង ដែលជាកូនកាត់ខ្មែរ-ចិន រួមសម្ដែងដោយតារាល្បីរបស់កម្ពុជាដូចជា ឌី សាវេត និង ជា យុទ្ធថន ព្រមជាមួយតារាចម្រៀងដ៏ល្បី ប៉ែន រ៉ន ។ ភាពយន្តនេះទទួលបានជោគជ័យក្នុងការដាក់បញ្ជាំងនៅប្រទេសថៃ និង ហុងកុង ជាខ្សែភាពយន្តមួយដែលទទួលបានចំណូលខ្ពស់និងល្បីល្បាញ បន្ទាប់ពីរឿងពស់កេងកង របស់ផលិតករ ទា លីមឃួន ។ 

## ឯកសារយោង
ភាពយន្តថៃ

**ភាពយន្តថៃ** ត្រូវបានចាប់ផ្ដើមឡើងតាំងពីទសវត្សទី ២០ មក ដែលវាត្រូវបានផលិតនៅក្នុងស្រុក ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩០៥ រោងកុនដំបូងគេក្នុងប្រទេសគ្រប់គ្រងដោយអ្នកជំនួញជប៉ុន លើកការហូរចូលខ្សែភាពយន្តបរទេស ។ នៅទសវត្សទី ៣០ ឧស្សាហកម្មភាពយន្តថៃ មាន **"យុគសម័យមាស"** ដំបូងរបស់ខ្លួន ដោយមានស្ទូឌីយោមួយចំនួនផលិតខ្សែភាពយន្ត។ ប៉ុន្មានឆ្នាំបន្ទាប់ពី សង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ បានឃើញការងើបឡើងវិញនៃឧស្សាហកម្មនេះ ដែលបានប្រើប្រាស់ ខ្សែភាពយន្ត ១៦មម ដើម្បីផលិតខ្សែភាពយន្តរាប់រយ ដែលភាគច្រើនជាខ្សែភាពយន្តសកម្មភាពដ៏ខ្លាំងក្លា។ ការប្រកួតប្រជែងពីហូលីវូដ បាននាំឧស្សាហកម្មភាពយន្តថៃដល់ចំណុចទាបបំផុតនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ និង ១៩៩០ ប៉ុន្តែនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ប្រទេសថៃមាន "រលកថ្មី" របស់ខ្លួន ក្នុងការផលិតភាពយន្តរបស់ខ្លួនចេញផ្សាយនៅក្រៅប្រទេស ជាពិសេសនៅបណ្ដាប្រទេសជិតខាង ។

## តារាសម្ដែង 
* សម្បត្តិ មេថៈនី
* មិត្រ ឆៃបាញ់ឆា
* តូនី ចា
* អាន់ដា អេវេរីងហេម
* ម៉ារីអូ ម៉ៅរើ
* ពេជ្រា ជៅវរាស្ត្រ
* ដាវិកា ហូណេ
*

## ភាពយន្តល្បី 
## ឯកសារយោង
មួក (ព្រះមាលា)

រូបភាពតូច|ព្រះបាទស៊ីសុវត្តិមុនីវង្សគ្រងមាលាគង់លើសេះ
**មួក**- សម្រាប់ព្រះករុណាទ្រង់ ហៅ ជារាជស៍ព្ទថា “**ព្រះមាលា**» ។ នៅមានព្រះមាលាមួយយ៉ាង ដែលសម្រាប់ទ្រង់គង់ពេលគង់ ព្រះទីនាំងគជេន្ទ្រ ក្នុងឧកាសបារាជាភិសេក ឬសម្រាប់ទ្រង់ក្នុងពេលដែលស្តេចគង់ព្រះទីនាំងគជេន្ទ្រជ័យទៅធ្វើសឹក ហៅថា “**ព្រះមាលាទ្រង់ប្រពាត**” តែព្រះមាលាសម្រាប់ទ្រង់ពាក់ចេញច្បាំងក្នុងសម័យបុរាណ ជាមានបែបយ៉ាងណា ខនេះលំបាកនឹងព្យាករឲ្យច្បាស់លាស់ សង្កេត មើលរូបក្បួនទ័ពដែលធ្លាក់ទុកនៅជញ្ជាំងប្រាសាទបាយ័ន ទាំងនាយទាំង ពលមានតែក្បាលទទេៗ ឥតប្រើមួកសោះ, មើលរូបកងទ័ពព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ដែលធ្លាក់ទុកនៅប្រាសាទនគរវត្ត ឃើញមានប្រើមួកទាំង នាយទាំងពល មួកនោះស្របាលនឹងមួកប្រពាត តែកំពូលធ្វើជារូបក្បាល សត្វបក្សីផ្សេងៗ ដោយន័យនេះគួរឲ្យសន្និដ្ឋានថា មួកទើបមាននិយមប្រើ ច្រើន ពីត្រឹមរជ្ជកាលព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី២ មក ។ តែមួកដែលប្រើក្នុង រជ្ជកាលនោះ ក៏សាបសូន្យអស់មិនមានប្រាកដ មកដល់សម័យនេះ ។

ប្រមាណ តាំងពីសម័យលង្វែកមក ឃើញមានមួកប្រើ ១ យ៉ាង ដែលហៅថា មួកប្រពាត ទ្រង់ទ្រាយក៏ប្របាល នឹងមួកដែលប្រើក្នុង រជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ប្លែកតែកំពូល ធ្វើស្រួច មិនធ្វើរូបក្បាល សត្វដូចមុនទេ មួកប្រពាតនេះ ទំនងជាក្លាយមកពីមួកកំពូលរូបបក្សីនោះ

ព្រះមាលាទ្រង់ប្រពាតនេះ៖ មានលក្ខណៈ រាងមូល កំពូលមាស តួព្រះមាលា ពាសដោយសំពត់ឆាតយ៉ាងល្អ សម្បូរមាស ហើយធ្វើជា ក្រឡាសសង្រែក ៨ ទៅតាមទិសទាំង ៨; ក្រឡាសង្រែកនោះធ្វើកពីមាស នៅសង្រែកទាំង ៨ នោះ មានរូបទេវតាប្រចាំទិសទាំង ៨ គង់លើក្បាល រាហូជាតំណាងបល្ល័ង្កផង ។ នៅរំភាយពីខាងក្រោយ មានរូបព្រះវិស្ណុ កាន់អាវុធទ្រង់ឈរលើស្មាគ្រុឌ ។

## សូមមើល 
១. ព្រះខ័នរាជ

២. ព្រះខ័នរង

៣. ព្រះខ័នស្ដេចត្រាញ់

៤. ធ្នូ

៥. ព្រះទម្រង់លំពែងជ័យ

៦. ក្រឹស

៧. ព្រះកាំបិត

៨. ទួន

៩. ត្រីសូល៍

១០. ដាវដងវែង

១១. ដាវកង្វេរ

១២. ដាវខ្លី

១៣. ព្រះទម្រង់អសិមាស

១៤. ព្រះទម្រង់អសិទង់ហ្វា

១៥. ព្រះទម្រង់អសិមាស

១៦. ព្រះទម្រង់អសិមាស

១៧. មួក

១៨. ចិញ្ចៀន

១៩. ធ្នូ

២០. ដាវវែង

២១. ដាវខ្លី

២២. ដាវដងវែង

២៣.ដាវកង្វេរ

២៤. ផ្គាក់

២៥. លំពែងខ្លី

២៦. លំពែងដងវែង

២៧. ទួន

២៨. ទួន

២៩. ដំបង

៣០. ខែល

៣១. ល្បុកតោ

៣២. ក្រឹស

៣៣. អាវក្រោះ

៣៤. អាវយ័ន

៣៥. អាវតេជៈ

៣៦. ភ្លុកតេជៈ

៣៧. កូនសង្កត់

៣៩. មួក

៤០. ទង់

៤១. ស្គរជ័យ

៤២. គងជ័យ

៤៣. ភ្លេងស្គរជ្វា

## ប្រភព 
សៀវភៅ ព្រះរាជពិធីទ្វារទសមាសភាគ១
ការសម្លាប់រង្គាលភូមិភាគបូព៌ា

រូបភាពតូច|ពណ៌ទឹកក្រូចជាភូមិភាគបូព៌ា
**ការសម្លាប់រង្គាលភូមិភាគបូព៌ា** សំដៅលើការសម្លាប់ដែលប្រព្រឹត្តដោយ ខ្មែរក្រហម នៅតំបន់បូព៌ានៃ កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៨ ក្នុង របបប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជា ។ ពួកវាខុសពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ និងការសម្លាប់អ្នកជំនាញ បញ្ញវន្ត និងជនជាតិភាគតិច ដែលខ្មែរក្រហមប្រព្រឹត្តនៅក្នុងប្រទេសដទៃទៀត ពីព្រោះការកាប់សម្លាប់ជាលទ្ធផលនៃ ការបោសសម្អាត ដែលបានកើតឡើងក្នុងជួរខ្មែរក្រហម។

## ផ្ទៃខាងក្រោយ 
ភូមិភាគបូព៌ានៃប្រទេសកម្ពុជាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង ប្រទេសវៀតណាម ហើយវាក៏ជាតំបន់ដែល ប៉ុល ពត និងកម្មាភិបាលរបស់គាត់បានចាប់ផ្តើមការតស៊ូទ័ពព្រៃរបស់ពួកគេ។ បន្ទាប់ពី ការដួលរលំនៃទីក្រុងភ្នំពេញ តំបន់ភាគបូព៌ាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយកម្មាភិបាលដែលមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយវៀតណាមជាជាងជាមួយមជ្ឈមណ្ឌលបក្សស្នូល។ ប៉ុល ពត បានសង្ស័យពីភាពស្មោះត្រង់របស់មេដឹកនាំនៃភាគខាងបូព៌ា ហើយបានស្វែងរកការបោសសំអាតនូវជួររបស់គាត់ ដែលគាត់ចាត់ទុកថាមានកម្រិតមធ្យម។  ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ និងទម្លាប់ "ការជម្លៀសប្រជាជន" ទៅកាន់ភាគខាងលិច បានកើនឡើងដល់ការលុកលុយដោយកងទ័ពរបស់មជ្ឈមណ្ឌលបក្សនៃភូមិភាគបូព៌ានៃប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៨ ។

## ការសម្លាប់រង្គាល 
ការសម្លាប់រង្គាលជាបន្តបន្ទាប់ដែលបានកើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៨ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតក្នុងចំណោមការសម្លាប់រង្គាលទាំងអស់ដែលបានកើតឡើងក្នុងរបបប្រល័យពូជសាសន៍ ប៉ុល ពត។  វាត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា "ការបោសសម្អាតដ៏ធំ និងគ្មានការរើសអើងនៃបក្ស កងទ័ព និងប្រជាជនដូចគ្នា"។ ក្នុងចំណោមប្រជាជនប្រហែល ១.៥ លាននាក់នៅតំបន់ភាគបូព៌ា គេប៉ាន់ប្រមាណថាមនុស្ស ២៥០.០០០ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងអំឡុងពេលប្រាំមួយខែចុងក្រោយនៃឆ្នាំ ១៩៧៨ ។ នេះគឺជាតំបន់ដែល ជនជាតិចាម ដែលជាជនជាតិដែលត្រូវបានគេធ្វើទុក្ខបុកម្នេញបំផុតនៅពេលនោះភាគច្រើនមានវត្តមាន។ កន្លែងដែលនៅក្នុងការសម្លាប់រង្គាលនេះ ពួកគេត្រូវបានរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុត និងស្ទើរតែប្រឈមមុខនឹងការផុតពូជ។ 

សោ ភឹម មេបញ្ជាការភូមិភាគបូព៌ា ត្រូវបង្ខំចិត្តធ្វើអត្តឃាត ក្នុងការវាយឆ្មក់ម្តង។ កម្មាភិបាលខ្មែរក្រហមជាច្រើននាក់បានភៀសខ្លួនទៅប្រទេសវៀតណាម ដើម្បីគេចពីការបោសសម្អាត ម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេគឺ លោក ហ៊ុន សែន ដែលក្រោយមកបានត្រឡប់មកវិញក្នុងនាមជាមេដឹកនាំម្នាក់នៃកងទ័ពឧទ្ទាមដែលឧបត្ថម្ភដោយវៀតណាម ហើយបានក្លាយជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ។

## ការសម្លាប់រង្គាលផ្សេងទៀត 
ក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ កម្មាភិបាល ខ្មែរក្រហម ក៏បានសម្លាប់គូប្រជែង ខ្មែរ រាប់សែននាក់ និងជនស៊ីវិល វៀតណាម និង ចាម នៅក្នុងតំបន់ផ្សេងទៀត បន្ទាប់ពីត្រូវបាននិរទេសនៅទីនោះពីភូមិភាគខាងកើត។ 

ខ្មែរទាំងអស់មកពីភូមិភាគបូព៌ាត្រូវបង្ខំចិត្តពាក់ក្រមាពណ៌ខៀវ ដើម្បីងាយស្រួលកំណត់អត្តសញ្ញាណពួកគេសម្រាប់ការប្រហារជីវិត។ សាក្សីម្នាក់នឹកឃើញពីរបៀបដែលរថភ្លើងដឹកមនុស្សចំនួន ៣.០០០ នាក់នៅភូមិភាគបូព៌ាត្រូវបានប្រហារជីវិតនៅពេលមកដល់ ខេត្តបាត់ដំបង ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរក្រហម
វាលត្រែង (វៀតណាម)

រូបភាពតូច|វាល​ត្រែង​មើល​ពី​ខាងលើ
**វាលត្រែង** (ជាភាសា  Đồng Tháp Mười    ) គឺជាតំបន់ដីសើមក្នុងដីគោកមួយក្នុង តំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ប្រទេសវៀតណាម។ តំបន់ដីសើមភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុង ខេត្តឡុងអាន (កំពង់គោ) និង ខេត្តដុងថាប (ផ្សារដែក) ។

## លក្ខណៈរូបវន្ត 
រូបភាពតូច|ឈូកនៅ Đồng Tháp Mười
ដុងថាបមឿយ គឺជា "វាលភក់ខាងក្រោយ" ដែលបង្កើតបានជាតំបន់លិចទឹកដ៏ធំមួយនៃដីមានជាតិអាស៊ីតខ្ពស់។ រហូតដល់ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ មានតែស្រូវអណ្តែតទឹកបុរាណប៉ុណ្ណោះដែលអាចដាំដុះនៅក្នុងតំបន់នោះ។ វាស្រដៀងនឹង វាលភក់ លិចទឹកដ៏ធំមួយដែលលាតសន្ធឹងតាម បណ្តោយទន្លេបាសាក់ ពី ចូវដុក ដល់ជើង ខ្ពង់រាបតាកែវ ។ វាមានទំហំប្រហែល ១,០០០,០០០ ហិកតាក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៨ ហើយឥឡូវនេះមានទំហំពាក់កណ្តាលនៃទំហំនោះដោយសារតែប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹក។   នៅក្នុងដុងថាបមឿយ  ឧទ្យានជាតិត្រាំមឈីម ត្រូវបានការពារសម្រាប់ការអភិរក្សប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដីសើម។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
សំណល់​មុន ​សម័យអង្គរ ​តាម​បណ្តោយ ​ទន្លេ​វៃកូ ​បង្ហាញ​ថា ទន្លេ​វៃកូ​ដើមឡើយ​បាន​ភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​ទន្លេ​មេគង្គ​សំខាន់ៗ​នៅ​ដុង​ថាប់​មឿយ ហើយ​នឹង​បង្កើត​ជា​ផ្លូវ​សំខាន់​ពី​កម្ពុជា​ទៅ ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅពេលដែលទន្លេបានហូរចូលដីល្បាប់ ខ្មែរបានបោះបង់ចោលតំបន់នោះ។ 

ដុងថាបមឿយ ធ្លាប់បានបម្រើជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ពួកឧទ្ទាម និងចោរប្លន់ពេញមួយប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីៗរបស់ប្រទេសវៀតណាម។ ក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយ វាលភក់នេះតែងតែបម្រើជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ពួក វៀតមិញ ដឹកនាំដោយកុម្មុយនិស្ត ទោះបីជាបារាំងបានរំពឹងទុក និងរារាំងរឿងនេះយ៉ាងហោចណាស់ម្តងក៏ដោយ។ 

តំបន់នេះត្រូវបានប្រើជាមូលដ្ឋានដោយ បា កុត ដែលជាមេបញ្ជាការយោធាវៀតណាមនៃនិកាយសាសនា ហៅ ហាវ ។

ក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមវៀតណាម វាលទំនាបនេះគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ២៥០០ ម៉ាយការ៉េ ឆ្លងកាត់ ខេត្ត Kien Tuong, Kien Phong, Hậu Nghĩa, Long An និង Định Tường ហើយបានបម្រើជាមូលដ្ឋានសម្រាប់កងកម្លាំង វៀតកុង ម្តងទៀត។  ចាប់ពីថ្ងៃទី ១-៨ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៦៦ កងកម្លាំងសហរដ្ឋអាមេរិក អូស្ត្រាលី និង កងទ័ពនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាម (ARVN) បានធ្វើ ប្រតិបត្តិការ Marauder / ប្រតិបត្តិការ An Dan 564 នៅក្នុងតំបន់នោះ។  &#x5B; *ទំព័រ&nbsp;ត្រូវការ* &#x5D;

## សូមមើលផងដែរ 
* តំបន់អភិរក្សតំបន់ដីសើមឡាងសេន

## ឯកសារយោង
ជនជាតិឈុរុ

ជនជាតិ **ឈ្រុ** (ឬ **ឈុរុ** ) គឺជាក្រុមជនជាតិភាគតិចដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយ ជនជាតិចាម ដែលរស់នៅជាចម្បងនៅក្នុងខេត្ត ឡាមដុង និង ប៊ិញធួន នៃ ប្រទេសវៀតណាមកណ្តាល ។ ពួកគេនិយាយភាសា ឈ្រុ ដែល ជាភាសាម៉ាឡេ-ប៉ូលីណេស៊ី ។ ពាក្យ *ឈុរុ* មានន័យថា *អ្នកពង្រីកដីធ្លី* ជាភាសារបស់ពួកគេ។  ចំនួនប្រជាជន ឈុរុ មានចំនួន ២៣២៤២ នាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
យោងតាមព្រឹទ្ធាចារ្យភូមិភាគច្រើននៃជនជាតិឈុរុនៅឡាំដុង ប្រជាជនរបស់ពួកគេដើមឡើយជាក្រុមកូនចៅជិតស្និទ្ធរបស់ជនជាតិចាមដែលរស់នៅ ឆ្នេរកណ្តាលភាគខាងត្បូង នៃប្រទេសវៀតណាម។ ក្នុងចំណោមសង្គ្រាមឥតឈប់ឈរជាមួយ ចក្រភពខ្មែរ និង ដាយវៀត ពួកអភិជនចាមបានកេងប្រវ័ញ្ចកម្មករដូចគ្នាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ពួកគេបានបង្ខំកម្មករឱ្យចូលទៅក្នុងព្រៃជ្រៅដើម្បីរក ភ្លុកដំរី ស្នែងរមាស ឬចុះទៅទន្លេ ដើម្បីរែងមាស ដើម្បីយកសួយសារអាករ។ ការបង្ខំឱ្យជ្រើសរើសទាហាន និងការជ្រើសរើសទាហានជាប្រចាំបានធ្វើឱ្យជីវិតរបស់កសិករចាមពិបាកខ្លាំងណាស់។ ដើម្បីជៀសវាងការគាបសង្កត់ និងការកេងប្រវ័ញ្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនោះ អ្នកខ្លះត្រូវបានបង្ខំឱ្យចាកចេញពីស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេដើម្បីស្វែងរកដីថ្មី។ ហើយពួកគេគឺជាជនអន្តោប្រវេសន៍ដំបូងគេដែលបានដាក់ឈ្មោះខ្លួនឯងថាជូរូដូចសព្វថ្ងៃនេះ។ ពួកគេគឺជាមនុស្សដែលបាននាំយកមកជាមួយ នូវការធ្វើស្រែចម្ការ និង ការធ្វើស្មូន របស់ជនជាតិចាម។   បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃ ទីក្រុងវិជ័យ នៅចុងបញ្ចប់នៃ សង្គ្រាមចាម្ប៉ា-ដាយវៀត (១៤៧១) គ្រួសាររាជវង្សវិជ័យ និងត្រកូលដែលនៅសល់បានភៀសខ្លួនទៅ បណ្ឌុរង្គ ហើយចាប់ផ្តើមសញ្ជ័យ រួចគ្រប់គ្រង ប្រជាជន រ៉ាកឡៃ ឈុរុ និងកូហូនៅតំបន់ខ្ពង់រាបក្បែរនោះ។ 

ភូមិ ឈុរុ មួយចំនួនបានប្តូរទៅជាគ្រិស្តសាសនានៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ ជាមួយនឹងការមកដល់នៃអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនា។ 

## បុគ្គលល្បីៗ 
* ព្រះបាទ ប៉ូ រ៉ូម ជាស្តេច ចាម្ប៉ា បានគ្រប់គ្រងពីឆ្នាំ១៦២៧ ដល់ ១៦៥១ ដែលបានសម្របសម្រួលក្រុម ហិណ្ឌូ និង មូស្លីម ដោយបានបង្ខំឱ្យមានសន្តិភាពរវាងសហគមន៍ចាមក្រោមរជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គ។  ប៉ូ រ៉ូម គឺជា «ស្តេចខ្ពង់រាបដំបូង» របស់ប្រជាជនចាមនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងជា «តួអង្គចុងក្រោយដែលត្រូវបានគោរពបូជា» ហើយមានប៉មចាមមួយឧទ្ទិសដល់ការគោរពបូជារបស់ព្រះអង្គ។ 

## ឯកសារយោង
ចិញ្ចៀន (ព្រះទម្រង់)

រូបភាពតូច|ព្រះបាទនរោត្ដម

**ចិញ្ចៀន**- សម្រាប់ព្រះករុណាម្ចាស់ផែនដីទ្រង់ ហៅថា “**ព្រះទម្រង់មណីរតន៍**” នៅមានព្រះទម្រង់ពិសេស ដែលសម្រាប់ទ្រង់ ក្នុងពេលស្តេចធ្វើសឹកខ្លះទៀត តាមដែលឃើញនៅហោព្រះបញ្ចក្សក្រ ក្នុងព្រះបរមរាជវាំង សឹងពួកបារគូរក្សានៅសព្វថ្ងៃនេះ មាន ៣ អង្គ ។ ព្រះទម្រង់ទី ១ ធ្វើអំពីមាស មានរូបទ្រង់ប្រហែលនឹងចិញ្ចៀនសំបុក ប្រដាប់ត្បូងកណ្តៀង ទាំងគ្រាប់ធំៗ ចំនួន ៥ គ្រាប់ ហើយមានរូប ទេវតាប្រចាំទិស ៨ ឡោមព័ទ្ធជុំវិញ តាមទិសទាំង ៨, នៅត្រង់ថ្ងាស ទេវតាទាំង ៨ នោះ មានដាំត្បូងតូចៗមួយ ។ ក្រៅអំពីនេះក៏មានក្បាច់ រចនាយ៉ាំងវិចិត្រ ។ ព្រះទម្រង់ទី ២ ធ្វើដោយមាស ជារូបនាគ ក្បាល ៣ ហើយមានរូបព្រះវិស្ណុ ព្រះហស្ត ៤, គង់សំយុងព្រះបាទនៅលើកនាគ ព្រះហស្តខាងលើពីរ ម្ខាងកាន់ចក្រ ម្ខាងកាន់ស័ង្ខ, ព្រះហស្តរាជ ក្រោមពីរ ម្ខាងកាន់ដូងកែវ ម្ខាងកាន់គទាវុធ (ដំបង).។ ព្រះទម្រង់ទី ៣ មានរូបលក្ខណៈដូចព្រះទម្រង់ទី ២ ប្លែកតែមានក្បាច់បន្ទាប់បន្សំវិចិត្រជាងព្រះទម្រង់ទី ២ ។

ចាស់ទុំទាំងឡាយនិយាយតំណាលថា ព្រះទម្រង់អំបាលនេះសម្រាប់ ទ្រង់ក្នុងវេលាដែលលើកទ័ពទៅប្រទល់មុខគ្នា និងកងទ័ពបច្ចាមិត្រ ទ្រង់ លើកព្រះហស្តដែលទ្រន់ព្រះទម្រង់ណាមួយចង្អុលទៅពួកបច្ចាមិត្រ ព្រម ទាំងបញ្ចេញព្រះសូរសីហនាទ ធ្វើឲ្យពួកបច្ចាមិត្រសប់សងតក់ស្លុតរត់ ទៅ ដោយរហតុនេះ គេទើបហៅព្រះទម្រង់អំបាលនេះថា “**ព្រះទម្រង់ សឹកផាយ**” ។ ព្រះទម្រង់បែបនេះ មានចំពោះតែព្រះមហាក្សត្រម្ចាស់ ផែនដី អ្នកឯទៀតក្រៅអំពីនេះ មិនមានទំនៀមទម្លាប់ឲ្យធ្វើប្រើទេ ។

## សូមមើល 
១. ព្រះខ័នរាជ

២. ព្រះខ័នរង

៣. ព្រះខ័នស្ដេចត្រាញ់

៤. ធ្នូ

៥. ព្រះទម្រង់លំពែងជ័យ

៦. ក្រឹស

៧. ព្រះកាំបិត

៨. ទួន

៩. ត្រីសូល៍

១០. ដាវដងវែង

១១. ដាវកង្វេរ

១២. ដាវខ្លី

១៣. ព្រះទម្រង់អសិមាស

១៤. ព្រះទម្រង់អសិទង់ហ្វា

១៥. ព្រះទម្រង់អសិមាស

១៦. ព្រះទម្រង់អសិមាស

១៧. មួក

១៨. ចិញ្ចៀន

១៩. ធ្នូ

២០. ដាវវែង

២១. ដាវខ្លី

២២. ដាវដងវែង

២៣.ដាវកង្វេរ

២៤. ផ្គាក់

២៥. លំពែងខ្លី

២៦. លំពែងដងវែង

២៧. ទួន

២៨. ទួន

២៩. ដំបង

៣០. ខែល

៣១. ល្បុកតោ

៣២. ក្រឹស

៣៣. អាវក្រោះ

៣៤. អាវយ័ន

៣៥. អាវតេជៈ

៣៦. ភ្លុកតេជៈ

៣៧. កូនសង្កត់

៣៩. មួក

៤០. ទង់

៤១. ស្គរជ័យ

៤២. គងជ័យ

៤៣. ភ្លេងស្គរជ្វា

## ប្រភព 
សៀវភៅ ព្រះរាជពិធីទ្វារទសមាសភាគ១
ក្លឹបបាល់ទាត់បាងកកយូណាយធីត

**ក្ក្លឹបបាល់ទាត់បាងកកយូណាយធីត** (ថៃ៖ สโมสรฟุตบอลทรู แบงค็อก ยูไนเต็ด) គឺជាក្លឹបបាល់ទាត់អាជីពមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ខេត្តបទុមធានី ប្រទេសថៃ។

## កិត្តិយស 
### ការប្រកួតក្នុងស្រុក 
#### លីគ 
* **លីគថៃ ១**
** **អ្នកឈ្នះ (1)** ឆ្នាំ ២០០៦
** ជើងឯករង (៤): ២០១៦, ២០១៨, ២០២២–២៣, ២០២៣–២៤
* **លីគថៃ ២**
** **អ្នកឈ្នះ (1)** : ២០០២–០៣

#### Cup 
* **ពានរង្វាន់ FA**
** **អ្នកឈ្នះ (1)** : 2023–24
** ជើងឯករង (2): 2017, 2022–23
* **ពានរង្វាន់ជើងឯកថៃ**
** **អ្នកឈ្នះ (1)** : 2023

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ប៉ូរ៉ាម៉េត អាជីវរ៉ៃ

**ប៉ូរ៉ាម៉េត អាជីវរ៉ៃ** (ថៃ៖ ปรเมศย์ อาจวิไล; កើតថ្ងៃទី ២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៩៨) គឺជាកីឡាករបាល់ទាត់អាជីពថៃ ដែលលេងជាខ្សែប្រយុទ្ធសម្រាប់ក្លឹបជូប៊ីឡូ អ៊ីវ៉ាតា ក្នុងលីគ J2 League ដែលត្រូវបានខ្ចីជើងពី Muangthong United និង ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិថៃ។

## កិត្តិយស 
### អន្តរជាតិ 
; ប្រទេសថៃ

* ជើងឯក AFF (១): ២០២២
* ពានរង្វាន់ស្តេច ៖ ២០២៤

## ឯកសារយោង 
*
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ពហុកីឡដ្ឋានផ្លាយគូ

**ពហុកីឡដ្ឋានផ្លាយគូ** (វៀតណាម៖ Sân vận động Pleiku), ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា **ផ្លាយគូអារីណា** (អង់គ្លេស៖ Pleiku Arena), គឺជា ពហុកីឡដ្ឋានបាល់ទាត់មួយនៅក្នុង ទីក្រុងផ្លាយគូ ប្រទេសវៀតណាម។ វាភាគច្រើនត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការប្រកួត បាល់ទាត់ ហើយជាពហុកីឡដ្ឋានក្នុងស្រុករបស់ក្រុម ហ្វាង អាន់ យ៉ាឡាយ។ ពហុកីឡដ្ឋាននេះមានសមត្ថភាពផ្ទុកមនុស្សបាន ១៣.០០០ នាក់។

## ឯកសារយោង
ពហុកីឡដ្ឋានជាតិមីឌិញ

**ពហុកីឡដ្ឋានជាតិមីឌិញ** (វៀតណាម៖ Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình) គឺជាពហុកីឡដ្ឋានពហុបំណង នៅក្នុងទីក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម។ វាមានសមត្ថភាពផ្ទុកកៅអីបាន ៤០១៩២។

## ឯកសារយោង
ភាពយន្តវៀតណាម

**ភាពយន្តវៀតណាម** មានដើមកំណើតតាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩២០ ហើយភាគច្រើនត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយសង្គ្រាមដែលបានប្រយុទ្ធនៅក្នុងប្រទេសចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៤០ ដល់ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០។ ការចាប់ផ្ដើមនិងបញ្ចប់សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយ ព្រមជាមួយការបង្កើតរដ្ឋពីររវាង វៀតណាមខាងជើង និង វៀតណាមខាងត្បូង មានឧស្សាហកម្មភាពយន្តវៀតណាមពីរ ដោយឧស្សាហកម្មរដ្ឋការហាណូយផ្តោតលើខ្សែភាពយន្តឯកសារ និងរឿងភាគ រីឯឧស្សាហកម្មរដ្ឋការសៃហ្គននិយាយស្តីពីសង្គ្រាម ឬភាពយន្តកំប្លែង។ ស្ទូឌីយោភាពយន្តវៀតណាមរបស់រដ្ឋការហាណូយត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៦ ហើយសាលាភាពយន្តហាណូយបានបើកនៅឆ្នាំ ១៩៥៩។ ខ្សែភាពយន្តដំបូងដែលផលិតនៅសាធារណរដ្ឋវៀតណាមខាងជើងគឺជាស្នាដៃជាតិនិយមបំផុតចលនាជាតិនិយម ។ ខ្សែភាពយន្តឯកសារ និងខ្សែភាពយន្តខ្លីៗពីទីក្រុងហាណូយ បានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍នៅឯពិធីបុណ្យភាពយន្តនៅ អឺរ៉ុបខាងកើត នៅពេលនោះ។ ឧស្សាហកម្មដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងហាណូយភាគច្រើនបានចងក្រងឯកសារអំពី សង្គ្រាមវៀតណាម ។

បន្ទាប់ពី ការបង្រួបបង្រួមវៀតណាមតែមួយមក ស្ទូឌីយោនានានៅអតីតវៀតណាមខាងត្បូងបានងាកទៅរកការផលិតខ្សែភាពយន្តបែបសង្គមនិយមនិយម ។ ការផ្លាស់ប្តូរទៅរកសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៦ មក បានបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ការផលិតភាពយន្តវៀតណាម ដែលពិបាកប្រកួតប្រជែងជាមួយវីដេអូ និងទូរទស្សន៍។ ចំនួនខ្សែភាពយន្តដែលផលិតនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៨៧។ ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សថ្មីៗនេះ នៅពេលដែលឧស្សាហកម្មភាពយន្តរបស់វៀតណាមបានធ្វើទំនើបកម្ម និងបានផ្លាស់ប្តូរហួសពីខ្សែភាពយន្តឃោសនាដែលគាំទ្រដោយរដ្ឋាភិបាល អ្នកផលិតខ្សែភាពយន្តវៀតណាមសហសម័យបានទទួលទស្សនិកជនកាន់តែទូលំទូលាយជាមួយនឹងខ្សែភាពយន្តដូចជា *Buffalo Boy* , *Bar Girls* និង *The White Silk Dress* ។

## ឯកសារយោង
ផ្លាយគូ

**ទីក្រុងផ្លាយគូ** (វៀតណាម៖ Pleiku, Plây Cu) គឺជាអតីតទីក្រុងមួយនៅកណ្តាល ប្រទេសវៀតណាម ដែលមានទីតាំងនៅតំបន់ ខ្ពង់រាបកណ្តាល។ វាគឺជារដ្ឋធានីនៃ ខេត្តចារ៉ាយ។ កាលពីច្រើនឆ្នាំមុន វាត្រូវបានរស់នៅជាចម្បងដោយក្រុមជនជាតិ Bahnar និង ចារាយ ដែលជួនកាលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាជនជាតិ Montagnars ឬ Degar ទោះបីជាឥឡូវនេះវាត្រូវបានរស់នៅជាចម្បងដោយក្រុមជនជាតិ Kinh ក៏ដោយ។ ទីក្រុងនេះគឺជាចំណុចកណ្តាលនៃស្រុកទីក្រុង ផ្លាយគូ ដែលមានផ្ទៃដី 260.77 km²។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៃប្រទេសវៀតណាម
អ៊ីប្រាហ៊ីម អ៊ីសកាន់ដា

**អ៊ីប្រាហ៊ីម អ៊ីបនី អ៊ីសកាន់ដា** (ព្រះនាម **ទូនគូ អ៊ីប្រាហ៊ីម អ៊ីស្មៃល អ៊ីបនី ទូនគូ ម៉ាម៉ូដ អ៊ីកាន់ដា** កើតថ្ងៃទី ២២ វិច្ឆិកា ១៩៥៨) គឺជាព្រះមហាក្សត្រម៉ាឡេស៊ី និងជា ស៊ុលតង់ចូហរ ។ អ៊ីប្រាហ៊ីម កើតក្នុងរជ្ជកាលរបស់ជីតាទួតរបស់គាត់ គឺ ស៊ុលតង់ សឺ អ៊ីប្រាហ៊ីម ហើយបានក្លាយជាអ្នកស្នងរាជ្យនៅពេលដែលបិតារបស់គាត់គឺ ស៊ុលតង់ អ៊ីសកាន់ដា ឡើងគ្រងរាជ្យនៅ ចូហរ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨១។ លោកត្រូវបានតែងតាំងជាព្រះអង្គម្ចាស់រាជទាយាទនៃចូហរនៅថ្ងៃទី ៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៨១។ លោកបានសិក្សានៅ សាលា ទ្រីនីធី ហ្គ្រេមម៉ា (Trinity Grammar School) នៅអូស្ត្រាលី។ នៅឆ្នាំ ១៩៨២ ទ្រង់បានរៀបការជាមួយ រ៉ាចា សារិច សូហៀ (Raja Zarith Sofiah) ។ ពួកគេមានកូនប្រាំមួយនាក់ រួមទាំង អ៊ីស្មៃល អ៊ីឌ្រីស (Ismail Idris) និង អាមីណា ម៉ៃមូណា អ៊ីកាន់ដារៀ (Aminah Maimunah Iskandariah) ។

អ៊ីប្រាហ៊ីម បានក្លាយជា ស៊ុលតង់នៃរដ្ឋចូហរ បន្ទាប់ពីបិតារបស់គាត់សោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ ២០១០។ នៅថ្ងៃទី ៣១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ អ៊ីប្រាហ៊ីម បានស្បថចូលកាន់តំណែងជាព្រះមហាក្សត្រនៃម៉ាឡេស៊ី  បន្ទាប់ពីត្រូវបានជ្រើសតាំងឱ្យកាន់តំណែងរយៈពេលប្រាំឆ្នាំនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២៣។  ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗក្នុងរជ្ជកាលរបស់គាត់រួមមាន ការឡើងគ្រងរាជ្យ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៤។

## ឯកសារយោង
ផ្លាស្ទិច

រូបភាពតូច|របស់របរប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះធ្វើពីផ្លាស្ទិចប្រភេទផ្សេងៗ
**ផ្លាស្ទិច** គឺជាសម្ភារៈ សំយោគ ឬ ពាក់កណ្តាលសំយោគ ជាច្រើនប្រភេទ ដែលផ្សំឡើងពី ប៉ូលីមែរ។ លក្ខណៈកំណត់របស់វា គឺ ភាពប្លាស្ទិក ធ្វើឱ្យពួកវាត្រូវបាន សិត លួត ឬ សង្កត់ ទៅជាទម្រង់រឹងច្រើនប្រភេទ។ ការសម្របខ្លួននេះ រួមផ្សំជាមួយនឹងលក្ខណៈសម្បត្តិជាច្រើនទៀតដូចជា ទម្ងន់ទាប ភាពស្វិតមាំ ភាពបត់បែន ភាពធន់នឹងសារធាតុគីមី ជាតិពុលទាប និងការផលិតមានតម្លៃទាប បាននាំឱ្យមានការប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅជុំវិញពិភពលោក។  ខណៈពេលដែលផ្លាស្ទិចភាគច្រើនត្រូវបានផលិតចេញពី ឧស្ម័នធម្មជាតិ និង ប្រេងកាត ផលិតផលភាគតិចដែលកំពុងមានកំណើនឡើង ត្រូវបានផលិតចេញពីធនធានដែលអាចកកើតឡើងវិញបាន ដូចជា អាស៊ីតប៉ូលីឡាក់ទិកជាដើម ។ 

នៅចន្លោះឆ្នាំ 1950 និង 2017 គេប៉ាន់ប្រមាណថាមានផ្លាស្ទិចចំនួន 9.2 ពាន់លានតោនត្រូវបានផលិត ដែលជាងពាក់កណ្តាលនៃបរិមាណនេះត្រូវបានផលិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2004។ នៅក្នុងឆ្នាំ 2023 តួរលេខបឋមបង្ហាញថា មានផ្លាស្ទិចជាង 400 លានតោនត្រូវបានផលិតនៅទូទាំងពិភពលោក។  ប្រសិនបើការនិយមលើលោក(និន្នាការសកល)នៃតម្រូវការផ្លាស្ទិចនៅតែបន្ត គេប៉ាន់ស្មានថាការផលិតផ្លាស្ទិចប្រចាំឆ្នាំទូទាំងពិភពលោកនឹងលើសពី 1.3 ពាន់លានតោននៅឆ្នាំ 2060។  ដោយសារតែអត្រារលួយយឺតរបស់វានៅក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីធម្មជាតិ។ ផ្លាស្ទិចភាគច្រើនដែលផលិតមិនត្រូវបានប្រើឡើងវិញទេ។ ខ្លះមិនស័ក្តិសមសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ឡើងវិញទេ។ ភាគច្រើនត្រូវបានចាប់យកនៅកន្លែង ចាក់សំរាម ឬជា ការបំពុលផ្លាស្ទិច ។ ការព្រួយបារម្ភជាពិសេសផ្តោតលើ មីក្រូផ្លាស្ទិច ។ ឧទាហរណ៍ ការបំពុលផ្លាស្ទិចសមុទ្រ បង្កើតជា គំនរសំរាម ។ ក្នុងចំណោមផ្លាស្ទិចទាំងអស់ដែលត្រូវបានបោះចោលរហូតមកដល់ពេលនេះ ប្រហែល 14% ត្រូវបានដុត និងតិចជាង 10% ត្រូវបានកែច្នៃឡើងវិញ។ 

នៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ប្រហែលមួយភាគបីនៃផ្លាស្ទិចត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការវេចខ្ចប់ ហើយប្រហែលគ្នានៅក្នុងអគារក្នុងមុខងាដូចជា បំពង់ទឹក បរិក្ខារបំពង់ទឹក ឬ ជញ្ជាំងវីនីល ។  ការប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀតរួមមានរថយន្ត (រហូតដល់ 20% នៃផ្លាស្ទិច  ដែលបានបង្កើតពាក្យថា "ផ្លាស្ទិច"។  ផ្លាស្ទិចរាប់សិបប្រភេទផ្សេងៗគ្នាត្រូវបានផលិតនៅសព្វថ្ងៃនេះ ដូចជា ប៉ូលីអេទីឡែន ដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុង ការវេចខ្ចប់ផលិតផល និង ប៉ូលីវីនីលក្លរួ (PVC) ដែលត្រូវបានប្រើក្នុងការសាងសង់ និងជាបំពង់ដោយសារតែកម្លាំង និងភាពធន់របស់វា។ អ្នកគីមីវិទ្យាជាច្រើនបានរួមចំណែកដល់ សម្ភារៈវិទ្យាសាស្ត្រ នៃផ្លាស្ទិច រួមទាំង អ្នកទទួលរង្វាន់ណូបែល Hermann Staudinger ដែលត្រូវបានគេហៅថា "បិតានៃ គីមីវិទ្យាប៉ូលីមែរ " និង លោក Herman Mark ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "បិតានៃ រូបវិទ្យាប៉ូលីមែរ "។ 

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យ ''* មកពីភាសា ក្រិចបុរាណ  (  ) មានន័យថា "អាច​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ជា​រូបរាង ឬ​សិត" ដែល​ខ្លួន​វា​មក​ពី  (  ) មានន័យថា "សិត" ឬ "ច្នៃឡើង"។  ក្នុងការប្រើប្រាស់សម័យទំនើប ពាក្យ *ប្លាស្ទិក* ភាគច្រើនសំដៅទៅលើផលិតផលសំយោគរឹងនៃការផលិតដែលមានប្រភពមកពី គីមីឥន្ធនៈ ។ 

ពាក្យថា *"ភាពប្លាស្ទិក"* ជានាម សំដៅជាពិសេសទៅលើភាពអាចខូចទ្រង់ទ្រាយនៃធាតុដើមដែលបានប្រើក្នុងការផលិតផ្លាស្ទិច។ ភាពប្លាស្ទិកអនុញ្ញាតឱ្យមានការសិត ការច្របាច់ចេញ ឬ ការបង្ហាប់ ទៅជារូបរាងជាច្រើនប្រភេទ រួមទាំងខ្សែភាពយន្ត សរសៃ ចាន បំពង់ ដប និងប្រអប់ជាដើម។ នៅក្នុង សម្ភារៈវិទ្យាសាស្ត្រ ភាពប្លាស្ទិកក៏មានន័យបច្ចេកទេសបន្ថែមទៀត ដោយពិពណ៌នាអំពីការផ្លាស់ប្តូរដែលមិនអាចត្រឡប់បាននៃទម្រង់ជាសារធាតុរឹងនៅពេលដែលទទួលរងនូវកម្លាំងក្រៅ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ និយមន័យនេះពង្រីកហួសពីវិសាលភាពនៃអត្ថបទនេះ។ &#x5B; *ត្រូវការ​ឯកសារ​យោង'' &#x5D;
ក្រុមកាយរឹទ្ធិកម្ពុជា

**កម្ពុជា** **។**,  ) គឺជាអង្គការ កាយរឹទ្ធិ ជាតិនៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០៥ តាមរយៈការរួមបញ្ចូលគ្នានៃ **អង្គការកាយរឹទ្ធិកម្ពុជា** និង **កាយរឹទ្ធិកម្ពុជា** (  ,  )  ហើយបានក្លាយជាសមាជិកនៃ អង្គការពិភពលោកនៃចលនាកាយរឹទ្ធិ (WOSM) នៅថ្ងៃទី 1 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2008។
ហុងឌូរ៉ាស

**ហុងឌូរ៉ាស** ​ឈ្មោះ​ជាផ្លូវការ​ថា **សាធារណរដ្ឋហុងឌូរ៉ាស** គឺជាប្រទេសមួយនៅ អាមេរិកកណ្តាល មានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង ក្វាតេម៉ាឡា នៅភាគនិរតីជាប់នឹង អែលសាល់វ៉ាឌ័រ នៅភាគអាគ្នេយ៍ជាប់នឹង នីការ៉ាក្វា នៅភាគខាងត្បូងជាប់នឹង មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក នៅ ឈូងសមុទ្រហ្វុនសេកា និងនៅភាគខាងជើងជាប់នឹង ឈូងសមុទ្រហុងឌូរ៉ាស ដែលជាច្រកចូលធំមួយនៃ សមុទ្រការ៉ាប៊ីន ។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេសនេះ គឺ តេគូស៊ីកាល់ប៉ា ។ 

ប្រទេសហុងឌូរ៉ាសធ្លាប់ជាជម្រកនៃវប្បធម៌មេសូអាមេរិកាំងសំខាន់ៗជាច្រើន ជាពិសេសវប្បធម៌ម៉ាយ៉ា មុនពេល អាណានិគមអេស្ប៉ាញ នៅសតវត្សរ៍ទី ១៦។ ជនជាតិអេស្ប៉ាញបានណែនាំ សាសនាកាតូលិក និង ភាសាអេស្ប៉ាញ ដែលលេចធ្លោនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ រួមជាមួយនឹងទំនៀមទម្លាប់ជាច្រើនដែលបានលាយឡំជាមួយវប្បធម៌ជនជាតិដើមភាគតិច។ ហុងឌូរ៉ាសបានទទួលឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៨២១ ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមកបានក្លាយជាសាធារណរដ្ឋ ទោះបីជាវាបានស៊ូទ្រាំនឹងជម្លោះសង្គម និងអស្ថិរភាពនយោបាយជាច្រើនជាប់លាប់ក៏ដោយ ហើយនៅតែជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសក្រីក្របំផុតនៅ អឌ្ឍគោលខាងលិច ។ នៅទសវត្សទី៦០ ផ្នែកខាងជើងនៃអ្វីដែលធ្លាប់ជា អាណាចក្រមូស្វុីតូ ត្រូវបានផ្ទេរពីនីការ៉ាក្វាទៅប្រទេសហុងឌូរ៉ាសដោយ តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ។

សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសនេះភាគច្រើនជាពឹងផ្អែកលើ វិស័យកសិកម្ម ដែលធ្វើឱ្យវាងាយរងគ្រោះជាពិសេសចំពោះ គ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ ដូចជា ព្យុះសង្ឃរាមីស ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨។  ហុងឌូរ៉ាសមានសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស ០.៦២៤ ដែលជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ១៣៨ នៅលើពិភពលោក។  នៅឆ្នាំ ២០២២ យោងតាមវិទ្យាស្ថានស្ថិតិជាតិហុងឌូរ៉ាស (INE) ប្រជាជន ៧៣% នៃប្រទេសនេះរស់នៅក្នុងបន្ទាត់ក្រីក្រ និង ៥៣% រស់នៅក្នុង ភាពក្រីក្រខ្លាំង ។  វណ្ណៈទាបភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្ម ខណៈដែលទ្រព្យសម្បត្តិត្រូវបានប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុងនានារបស់ប្រទេស។  ប្រទេសនេះគឺជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេស ដែលមានវិសមភាពសេដ្ឋកិច្ចច្រើនបំផុត នៅអាមេរិកឡាទីន។ 

សង្គមហុងឌូរ៉ាសភាគច្រើនមានដើមកំណើតជាអេស្ប៉ាញ ហៅថា មីស្ទីហ្សូ (Mestizo) ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មានសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច ស្បែកខ្មៅ និងស្បែកស ដ៏សំខាន់នៅក្នុងហុងឌូរ៉ាសផងដែរ។  នៅដើមសតវត្សរ៍ទី ២០ ហុងឌូរ៉ាសត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយក្រុមហ៊ុនកសិកម្មឆ្លងដែន ដែលផលប្រយោជន៍របស់ពួកគេត្រូវបានការពារដោយយោធាដោយសហរដ្ឋអាមេរិក។ ប្រទេសនេះបានវិលត្រឡប់ទៅរកការគ្រប់គ្រងរបស់ស៊ីវិលវិញនៅឆ្នាំ ១៩៧៩។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្កើតវត្តមានយោធារបស់ខ្លួនឡើងវិញនៅក្នុងហុងឌូរ៉ាសនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ដោយប្រើប្រាស់ហុងឌូរ៉ាសជាមូលដ្ឋានប្រតិបត្តិការដើម្បីប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលនីការ៉ាក្វាក្នុង សង្គ្រាមខនត្រេ (Contra War) ។ រដ្ឋប្រហារយោធាឆ្នាំ ២០០៩ បានផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលរបស់ ម៉ានុអែល ហ្សេឡាយ៉ា ហើយភាពចម្រូងចម្រាសបានកើតឡើងពីការអះអាងអំពីការក្លែងបន្លំការបោះឆ្នោតនៅក្នុង ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតី ឆ្នាំ ២០១៣ និង ២០១៧ ជាបន្តបន្ទាប់ ។  នៅឆ្នាំ ២០២១ លោក ស៊ីអូម៉ារ៉ា ខាស្ត្រូ (Xiomara Castro) ត្រូវបានជ្រើសរើសជាប្រធានាធិបតី ដោយបានប្រគល់អំណាចទៅឱ្យឆ្វេងនិយមជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ ២០០៩។ ណាស្រុី អាសហ្វុរ៉ា (Nasry Asfura) បានឈ្នះការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០២៥ ក្នុងចំណោមការអះអាងអំពីការក្លែងបន្លំ និងការជ្រៀតជ្រែកក្នុងការបោះឆ្នោតដោយសហរដ្ឋអាមេរិក។  ហុងឌូរ៉ាសមានផ្ទៃដីប្រហែល ១១២,៤៩២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ( ៤៣,៤៣៣ ម៉ាយការ៉េ) និងមានប្រជាជនលើសពី ១០ លាននាក់។  ផ្នែកភាគខាងជើងរបស់វាគឺជាផ្នែកមួយនៃ តំបន់ការ៉ាប៊ីនខាងលិច ដូចដែលបានឆ្លុះបញ្ចាំងនៅក្នុងប្រជាសាស្ត្រ និងវប្បធម៌របស់តំបន់នេះ។ ហុងឌូរ៉ាសត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារធនធានធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែបរបស់ខ្លួនរួមទាំង សារធាតុរ៉ែ កាហ្វេ ផ្លែឈើត្រូពិច និង អំពៅ ក៏ដូចជាសម្រាប់ ឧស្សាហកម្ម វាយនភណ្ឌ ដែល កំពុងរីកចម្រើនរបស់ខ្លួន ដែលបម្រើដល់ទីផ្សារអន្តរជាតិ។

## ឯកសារយោង
បុណ្យរំដោះបាប

**យ៉ុមគិបពួរ** (  יוֹם כִּפּוּר) ថ្ងៃ​នៃ​ដង្វាយធួន' គឺបុណ្យមួយនៃសាសនាយូដា។ 

បុណ្យនេះគេធ្វើនៅថ្ងៃ១០កើតខែអស្សុជ (ខែទី៧)។

សម្រាប់ប្រជាជនជ្វីហ្វប្រពៃណី វាផ្តោតជាចម្បងលើ ការប្រោសលោះ និង ការប្រែចិត្ត ។ ការប្រារព្ធពិធីសំខាន់ៗនៃថ្ងៃនេះរួមមាន ការតមអាហារពេញលេញ និង ការបួស ដែលទាំងពីរនេះអមដោយ កម្មវិធីអធិស្ឋាន បន្ថែម (ជាធម្មតានៅ សាលាប្រជុំជ្វីហ្វ ) និង ការសារភាពអំពើបាប ។ និកាយជ្វីហ្វតូចៗមួយចំនួន ដូចជា សាសនាយូដាកសាងឡើងវិញ ផ្តោតតិចជាងលើអំពើបាប ប៉ុន្តែផ្តោតច្រើនជាងលើគោលដៅ និងសមិទ្ធផលរបស់មនុស្សម្នាក់ ព្រមទាំងការកំណត់ចេតនាប្រចាំឆ្នាំ។

ទន្ទឹមនឹងថ្ងៃឈប់សម្រាកដែលពាក់ព័ន្ធនៃ Rosh Hashanah បុណ្យនេះ គឺជាសមាសធាតុមួយក្នុងចំណោមសមាសធាតុពីរនៃ ថ្ងៃដ៏បរិសុទ្ធ នៃសាសនាយូដា។ វាក៏ជាថ្ងៃចុងក្រោយនៃ ដប់ថ្ងៃនៃការប្រែចិត្ត ។

## ឈ្មោះ 
ឈ្មោះជាភាសាហេប្រ៊ូផ្លូវការនៃថ្ងៃឈប់សម្រាកគឺ  'ថ្ងៃ [នៃ] ដង្វាយធួន' ។  ឈ្មោះ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ក្នុង​ព្រះគម្ពីរ  Mishnah,  និង Shulchan Aruch ។  ពាក្យថា  'ដង្វាយធួន' គឺជាពាក្យមួយក្នុងចំនោមពាក្យ ជាភាសាហេព្រើរព្រះគម្ពីរ ជាច្រើន ដែលខណៈពេលដែលប្រើទម្រង់ពហុវចនៈវេយ្យាករណ៍ សំដៅលើគោលគំនិតអរូបីឯកវចនៈ។  

## នៅក្នុង តូរ៉ា 
# : អឺរ៉ុន  អាច​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ទីសក្ការៈ​បាន​ដោយ​ការ​ធ្វើ​ពិធី​បូជា​ដ៏​ស្មុគស្មាញ ដែល​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា  ថ្វាងដង្វាយធួន។  វាត្រូវតែអនុវត្តជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅថ្ងៃបុណ្យ ខណៈដែលប្រជាជនត្រូវតមអាហារ និងមិនធ្វើការនៅថ្ងៃខែនេះទេ។ 
# : The tenth day of Tishrei is a holy day of atonement. A Temple sacrifice must be offered, while the people must fast and not work, "on the ninth day from evening until evening".
# : The tenth day of Tishrei is a holy day; one must fast and not work. The *mussaf* (additional) sacrifice for the day is specified.
ពញាជ័យករ

**ពញាជ័យករ**  ឬ **ពញាជៃយករ**  ត្រូវបានគេជឿថាជាឈ្មោះរបស់អ្នកសាងសង់ ឬឈ្មោះរូបសំណាករបស់មនុស្សម្នាក់ដែលស្រដៀងនឹងម្ចាស់ ឬអ្នកសាងសង់ ប្រាសាទមឿងសិង្ហ ហើយទំនងជាមនុស្សម្នាក់មកពី មឿងសិង្ហ ដែលត្រូវបានតែងតាំងជាអ្នកគ្រប់គ្រង ឬអភិបាលលើប្រជាជនដែលរស់នៅជុំវិញប្រាសាទមឿងសិង្ហ រួមទាំងប្រជាជនដែលនិយាយភាសាថៃផងដែរ  ដោយពិចារណាលើគោលនយោបាយគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះមហាក្សត្រក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៧ ដែលបានពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ព្រះអង្គពីចក្រភពខ្មែរអង្គរទៅកាន់តំបន់នេះ ដែលឥឡូវជាប្រទេសថៃ 

យោងតាមសិលាចារឹកខ្មែរ ពាក្យពញា គឺជាពាក្យខ្មែរដែលរកឃើញនៅសិលាចារឹកនៅអង្គរវត្ត។ ចំណែកពាក្យ ជៃយ យើងបានឃើញៅសិលាចារឹកខ្មែរនៅសតវត្សទី១៦-១៧ ជាពិសេសេសសិលាចារឹកនគរបាជ័យ K.82 (១៥៦៦) **; IMA 14:9, 11, 14, 171** (១៦៣១); **IMA 18:5** (១៦៣៣); **IMA 21:6** (១៦៣៨); **IMA 37:45** (១៧០១); **IMA 38:106**(១៧០៤)។ ចំណែកពាក្យ ករ ក៏ជាភាសាខ្មែរដែលខ្ចីពីបាលី-សំស្ក្រឹតដែលមានន័យថាកកើតក៏អាចថាបាន។

## មើលបន្ថែម 
* ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រមឿងសិង្ហ

## យោង
រីងហ្គីតម៉ាឡេស៊ី

**រីងហ្គីតម៉ាឡេស៊ី** ( , ម៉ាឡេស៊ី :  , ពហុវចនៈ : **រីងហ្គីត** , និមិត្តសញ្ញា : **RM** , កូដ : **MYR** ) គឺជារូបិយប័ណ្ណជាតិរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ។ នៅក្នុងការប្រើប្រាស់សម័យទំនើប រីងហ្គីត ត្រូវបានប្រើប្រាស់ស្ទើរតែទាំងស្រុងសម្រាប់រូបិយប័ណ្ណ។ ដោយសារតែបេតិកភណ្ឌរួមនៃរូបិយប័ណ្ណទំនើបទាំងបី ដុល្លារសិង្ហបុរី និង ដុល្លារប្រ៊ុយណេ ក៏ត្រូវបានគេហៅថា រីងហ្គីត ជាភាសាម៉ាឡេ ទោះបីជាសព្វថ្ងៃនេះ ដុល្លារសិង្ហបុរីត្រូវបានគេហៅជាទូទៅថា ដុល្លារ ជាភាសាម៉ាឡេក៏ដោយ។ ដើម្បីបែងចែករវាងរូបិយប័ណ្ណទាំងបី រូបិយប័ណ្ណម៉ាឡេស៊ីត្រូវបានគេហៅថា រីងហ្គីតម៉ាឡេស៊ី ដូច្នេះហើយទើបជាអក្សរកាត់ផ្លូវការ និងនិមិត្តសញ្ញារូបិយប័ណ្ណ ***RM*** ។ នៅលើឆាកអន្តរជាតិ លេខកូដរូបិយប័ណ្ណ ISO 4217 សម្រាប់រីងហ្គីតម៉ាឡេស៊ីគឺ ***MYR*** ។ ឈ្មោះ​ម៉ាឡេ​ថា *រីងហ្គីត* និង *សេន* ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​ជា​ឈ្មោះ​ផ្លូវការ​តែ​មួយ​គត់​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៨ ខែ​សីហា ឆ្នាំ ១៩៧៥។ ពីមុន​វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ជា​ផ្លូវការ​ថា​ជា​ដុល្លារ និង ​សេន ​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស និង​រីងហ្គីត និង សេន​ជា​ភាសា​ម៉ាឡេ ហើយ​នៅ​តំបន់​ខ្លះ​នៃ​ប្រទេស​ការ​ប្រើប្រាស់​នេះ​នៅ​តែ​បន្ត។
រូបភាពតូច|១០០រីងហ្គីតដើម
ដុល្លារប្រាក់អេស្ប៉ាញ-អាមេរិក ត្រូវបាននាំយកមក គឺជារូបិយប័ណ្ណចម្បងសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅអាស៊ី និងអាមេរិកចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី១៦ ដល់ទី១៩។ នៅទីបំផុតវាត្រូវបានគេហៅថា រីងហ្គីត ។ ដុល្លារផ្សេងៗដែលត្រូវបានណែនាំនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៩ គឺបានមកពី ដុល្លារអេស្ប៉ាញ ៖ ដុល្លារច្រកសមុទ្រ ដុល្លារសារ៉ាវ៉ាក់ និង ដុល្លារបរណេអូខាងជើងរបស់អង់គ្លេស ។ ពីដុល្លារទាំងនេះ រូបិយប័ណ្ណបន្ទាប់បន្សំរបស់ពួកគេ គឺ ដុល្លារម៉ាឡេ និង ដុល្លារម៉ាឡាយ៉ា និងបរណេអូរបស់អង់គ្លេស ហើយនៅទីបំផុតគឺរីងហ្គីតម៉ាឡេស៊ីសម័យទំនើប ដុល្លារសិង្ហបុរី និង ដុល្លារប្រ៊ុយណេ ។ នៅថ្ងៃទី ១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦៧ ប្រាក់ដុល្លារម៉ាឡេស៊ី ដែលចេញដោយធនាគារកណ្តាលថ្មី គឺ ធនាគារកណ្តាលម៉ាឡេស៊ី បានជំនួសប្រាក់ដុល្លារ ម៉ាឡាយ៉ា និងប្រាក់ដុល្លារប៊រណេអូរបស់អង់គ្លេស ក្នុង តម្លៃស្មើ ។ បើទោះបីជាមានការលេចចេញនូវរូបិយប័ណ្ណថ្មីៗនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី សិង្ហបុរី និង ប្រ៊ុយណេ ក៏ដោយ កិច្ចព្រមព្រៀងផ្លាស់ប្តូរគ្នា ដែលប្រទេសទាំងបីបានប្រកាន់ខ្ជាប់ក្នុងនាមជាសមាជិកដើមនៃសហភាពរូបិយប័ណ្ណ មានន័យថាប្រាក់ដុល្លារម៉ាឡេស៊ីអាចផ្លាស់ប្តូរបានស្មើនឹង ប្រាក់ដុល្លារសិង្ហបុរី និង ប្រាក់ដុល្លារប្រ៊ុយណេ ។ នេះបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី ៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧៣ នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ីបានដកខ្លួនចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ។ អាជ្ញាធរ រូបិយវត្ថុសិង្ហបុរី និងក្រុមប្រឹក្សារូបិយវត្ថុ និងរូបិយវត្ថុប្រ៊ុយណេនៅតែរក្សាបាននូវភាពអាចផ្លាស់ប្តូរគ្នាបាននៃរូបិយប័ណ្ណទាំងពីររបស់ពួកគេ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២១។  ឈ្មោះរីងហ្គីតម៉ាឡេស៊ីត្រូវបានណែនាំនៅឆ្នាំ ១៩៧៥។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៣ និមិត្តសញ្ញារូបិយប័ណ្ណ "RM" (រីងហ្គីតម៉ាឡេស៊ី) ត្រូវបានណែនាំដើម្បីជំនួសការប្រើប្រាស់សញ្ញាដុល្លារ "$" (ឬ "M$")។ 

## ឯកសារយោង
ព្រះកច្ចាយណៈ (ពុទ្ធសាសនា)

**កត្យាយន** ឬ **មហាកត្យាយយ** ( សំស្ក្រឹត ,បាលី៖ *កច្ចាយយន* ជួនកាលហៅកាត់ថា *កច្ចាន* ; ហៅ ម្យ៉ាងទៀតថា *មហាកច្ចាយន* ឬ *មហាកច្ចាន* ) គឺជាសិស្សរបស់ ព្រះពុទ្ធគោតម ។ ព្រះអង្គត្រូវបានចុះបញ្ជីជាសិស្សសំខាន់មួយអង្គក្នុងចំណោម សិស្សសំខាន់ៗទាំងដប់អង្គ ហើយជា អ្នកនាំមុខគេ ក្នុងការពង្រីក និងពន្យល់អំពីសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ខ្លីៗរបស់ព្រះពុទ្ធ។ 

## ទាក់ទង 
### ការជួបជាមួយព្រះពុទ្ធ 
ក្នុង​ទំនៀម​ភាសា ​បាលី  ព្រះកច្ចាយណៈកើត​ជា **​នាលក**   កើតក្នុងគ្រួសារព្រាហ្មណ៍មួយក្នុងទីក្រុងឧជ្ជយិនី ( Ujjain សម័យទំនើប)។ ឪពុករបស់គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជាទីប្រឹក្សារបស់ព្រះបាទចន្ទប្រទ្យោត ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រងរដ្ឋ អវន្តិ ។ [ 3 ] ឈ្មោះរបស់គាត់ត្រូវបានពន្យល់ដោយពណ៌មាសនៃស្បែករបស់គាត់ (ឪពុកម្តាយរបស់គាត់ហៅគាត់ *ថា កញ្ចនមានវ* ដែលមានន័យថា 'បុរសវ័យក្មេងដែលមានស្បែកពណ៌មាស'  បន្ទាប់ពីឪពុករបស់គាត់បានស្លាប់   ព្រះកច្ចាយណៈបានក្លាយជាទីប្រឹក្សារបស់ព្រះមហាក្សត្រដដែល។ តាមការស្នើសុំរបស់ព្រះមហាក្សត្រ  ព្រះកច្ចាយណៈបានចាកចេញជាមួយក្រុមមិត្តភក្តិប្រាំពីរនាក់ ដើម្បីទៅជួបព្រះពុទ្ធ ដើម្បីអញ្ជើញព្រះអង្គឱ្យមកអវន្តិ។ មិត្តភក្តិទាំងប្រាំបីនាក់បានទទួល ការត្រាស់ដឹង ខណៈពេលកំពុងស្តាប់ព្រះអង្គផ្សព្វផ្សាយ ហើយត្រូវបានព្រះពុទ្ធ តែងតាំង ជាព្រះសង្ឃ។   ក្នុងនាមជាព្រះសង្ឃ  ព្រះកច្ចាយណៈ ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយព្រះនាម *គោត្រ* របស់គាត់។ 

នាគាជ៌ុន បានដកស្រង់អត្ថបទមួយដែលព្រះអង្គហៅថា *កាត្យាយនវវាទ* ("ដំបូន្មានដល់ព្រះកច្ចាយណៈ") នៅក្នុង *គម្ពីរមូលមធ្យមកការិកា* (១៥.៧) របស់លោក។ អត្ថបទនេះហាក់ដូចជាស្របគ្នានឹងគម្ពីរបាលី *កច្ចាគោត្តសូត្រ* ។

### សោរេយ្យ 
មានហេតុការណ៍ដ៏ល្បីល្បាញមួយដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងខគម្ពីរទី ៤៣ នៃ ធម្មបទ ដែលបុរសម្នាក់ឈ្មោះ សោរេយ្យ កំពុងធ្វើដំណើរជាមួយមិត្តភក្តិម្នាក់ ហើយបានឃើញ  ព្រះកច្ចាយណៈកំពុងកែសម្អាងស្បង់របស់គាត់។ ពេលឃើញសម្បុរមាសរបស់គាត់ សោរេយ្យ ក៏ចាប់ផ្តើមស្រមៃថា  ព្រះកច្ចាយណៈ  គួរតែក្លាយជាភរិយារបស់គាត់ ឬសម្បុររបស់ភរិយារបស់គាត់គួរតែដូច  ព្រះកច្ចាយណៈ។ ដោយសារតែលក្ខណៈនៃគំនិតនេះ គាត់បានប្រែក្លាយទៅជាស្ត្រី។ គាត់បានរៀបការជាមួយបុរសអ្នកមានម្នាក់មកពី តាស៊ីឡា ហើយបានសម្រាលកូនប្រុសពីរនាក់។

ក្រោយមក សោរេយ្យ បានចូលទៅជិត  ព្រះកច្ចាយណៈ  ហើយពន្យល់ពីស្ថានភាព ព្រមទាំងសុំទោសចំពោះទង្វើមិនសមរម្យរបស់គាត់។  ព្រះកច្ចាយណៈ ទទួលយកការសុំទោសរបស់គាត់ ដែលពេលនោះ សោរេយ្យ បានទទួលបានរូបរាងបុរសរបស់គាត់ឡើងវិញ។

### វស្សការ 
រឿងមួយទៀតរៀបរាប់ពីហេតុការណ៍របស់បុរសម្នាក់ឈ្មោះ វស្សការ ដែលជាអ្នកបម្រើរបស់ព្រះបាទ អជាតសត្តុ ។ ពេលឃើញ ព្រះកច្ចាយណៈចុះពីលើភ្នំ អ្នកបម្រើនោះបាននិយាយថា គាត់មើលទៅដូចជាស្វា។ ព្រះពុទ្ធបានណែនាំអ្នកបម្រើនោះថា គាត់គួរតែសុំ ព្រះកច្ចាយណៈអភ័យទោស ក្រែងលោគាត់នឹងកើតជាស្វានៅក្នុងព្រៃវេណុវ័ន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វស្សការ ដឹងថាគាត់នឹងកើតជាស្វា ហើយជាការប្រុងប្រយ័ត្ន លោកបានផ្គត់ផ្គង់ផ្លែឈើ និងដើមឈើផ្សេងៗទៀតដល់តំបន់នោះ។ បន្ទាប់ពីស្លាប់ទៅ ទ្រង់បានកើតជាថ្មីដូចដែលព្រះពុទ្ធបានទាយទុក។ 

## កំណត់ចំណាំ 
## ឯកសារយោង