ក្រុងទេពមហានគរ (អង្គការរដ្ឋាភិបាលក្នុងស្រុក)

ស្តាំ|រូបភាពតូច| សាលាក្រុងបាងកក ទីស្នាក់ការរបស់រដ្ឋបាលក្រុងបាងកក(ក្រុងទេពមហានគរ)
**រដ្ឋបាលក្រុងបាងកក** (   ) (អក្សរកាត់:BMA) គឺជារដ្ឋាភិបាលក្នុងតំបន់នៃ ទីក្រុងបាងកក (ហៅផងដែរថា ក្រុងទេពមហានគរ ជាភាសាថៃ) ដែលរួមមានរាជធានីនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ ។ រដ្ឋាភិបាលមានពីរផ្នែក៖ នាយកប្រតិបត្តិ (ឬអភិបាលក្រុងបាងកក) និងនីតិបញ្ញត្តិ (ឬក្រុមប្រឹក្សាក្រុងបាងកក)។ តួនាទីរបស់រដ្ឋបាលគឺបង្កើត និងអនុវត្តគោលនយោបាយដើម្បីគ្រប់គ្រងទីក្រុងបាងកក។ ភាពច្បាស់លាស់របស់វារួមមានសេវាកម្មដឹកជញ្ជូន ការរៀបចំផែនការទីក្រុង ការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់ លំនៅដ្ឋាន ផ្លូវថ្នល់ និងផ្លូវហាយវេ សេវាសន្តិសុខ និងបរិស្ថាន។ 

យោងតាមមូលនិធិអនាគតរបស់ប្រទេសថៃ ទីក្រុងបាងកកមានកម្លាំងពលកម្មចំនួន ៩៧ ០០០នាក់ រួមទាំងមន្ត្រីសាលាក្រុងចំនួន ៣ ២០០នាក់នៅក្នុងទីក្រុងបាងកក ២០០នាក់នៅក្នុងនាយកដ្ឋានអនុវត្តច្បាប់ក្នុងទីក្រុង និង ៣០០០នាក់នៅក្នុងការិយាល័យខណ្ឌ។  

## អភិបាលក្រុងបាងកក 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|260x260ភីកសែល| ទង់ទីក្រុងបាងកក
អភិបាលក្រុងទេពមហានរគ ឬ បាងកក (    គឺជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលក្នុងតំបន់នៃទីក្រុងបាងកក ។ អភិបាលក្រុងក៏ជានាយកប្រតិបត្តិនៃរដ្ឋបាលក្រុងបាងកក (BMA) ផងដែរ។ អភិបាលត្រូវបានជ្រើសរើសឱ្យបន្តអាណត្តិរយៈពេល ៤ឆ្នាំ ដែលបច្ចុប្បន្នវាគឺជាការិយាល័យប្រតិបត្តិមួយក្នុងចំណោមការិយាល័យប្រតិបត្តិ ដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដោយផ្ទាល់ពីរនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រ។ ការិយាល័យគឺអាចប្រៀបធៀបទៅនឹងចៅហ្វាយក្រុង ។

ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៦ ដល់ឆ្នាំ២០២២ លោក អាស្វីន ក្វានមឿង កាន់តំណែងជាអភិបាលក្រុងបាងកក។  លោក​ត្រូវ​បាន​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ប្រយុទ្ធ ច័ន្ទ្រ៍ឱជា តែងតាំង​ដោយ​ប្រើ ​មាត្រាទី៤៤ នៃ​ធម្មនុញ្ញ​បណ្តោះអាសន្ន ​ដើម្បី​ជំនួស​លោក សុខមភាន ផារីបាត្រា ។ មូលហេតុ​នៃ​ការ​បណ្តេញ​លោក​ចេញ​ពី​តំណែង​គឺ "... ដោយសារ​គាត់​ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ករណី​ផ្លូវ​ច្បាប់​ជា​ច្រើន"។ 

អ្នកកាន់តំណែងបច្ចុប្បន្នគឺ ចាដឆាត ស៊ីតទីភុន ។ គាត់ត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសដោយជ័យជម្នះភ្លូកទឹកភ្លូកដីនៅក្នុង ការបោះឆ្នោតអភិបាលក្រុងបាងកកឆ្នាំ២០២២ ដោយទទួលបាន ៥២.៦៥ % (១.៣៨ លាន) នៃសន្លឹកឆ្នោតទាំងអស់ដែលបានបោះឆ្នោត ដែលជាកំណត់ត្រាខ្ពស់ថ្មីមួយ និងឈ្នះនៅក្នុងសង្កាត់ទាំង ៥០ នៃទីក្រុងបាងកក។  

### អំណាច និងតួនាទី 
អំណាច និងតួនាទីរបស់ការិយាល័យអភិបាលក្រុងបាងកក អនុលោមតាមច្បាប់ ព្រះរាជបញ្ញត្តិពីរបៀបបរិហាររាជការក្រុងទេពមហានគរ ឆ្នាំ១៩៨៥ (ព.ស២៥២៨) (    មានដូចខាងក្រោម៖

* បង្កើត និងអនុវត្តគោលនយោបាយសម្រាប់តំបន់ទីក្រុងបាងកក។
* ដឹកនាំរដ្ឋបាលក្រុងបាងកក។
* តែងតាំង និងដកអភិបាលរង ទីប្រឹក្សា សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាក្រុង និងមន្ត្រីរាជការ។
* សម្របសម្រួល និងអនុវត្តបទបញ្ជារបស់ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ និង ក្រសួងមហាផ្ទៃ ។
* ត្រួតពិនិត្យការដំណើរការដោយរលូននៃភ្នាក់ងារ និងសេវាកម្មផ្សេងៗរបស់ទីក្រុង។
* អភិបាល​ខេត្ត​ក៏​ត្រូវ​បាន​វិនិយោគ​ដោយ​មាន​អំណាច​ដូច​អភិបាល​ខេត្ត​ដទៃ​ទៀតនៃប្រទេសថៃ និង ​អភិបាល​ក្រុង ​ផ្សេង​ទៀត។
* អំណាចក្នុងការតាក់តែងច្បាប់ និងវិក័យប័ត្រសម្រាប់ទីក្រុង ដែលត្រូវយកមកពិចារណានៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សាក្រុងបាងកក។

### ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៧៣​មក ទីក្រុង​ត្រូវ​បាន​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​នាយក​ប្រតិបត្តិ​តែ​ម្នាក់​ដែល​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ដោយ ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី ​ពី ​មន្ត្រី​រាជការ ​ក្រុង។ យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន វា​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ថា​ការិយាល័យ​ប្រតិបត្តិ​គួរ​តែ​ជា​ការិយាល័យ​ដែល​គេ​ជាប់​ឆ្នោត​ពេញ​និយម​ជំនួស​វិញ។ ការអនុម័ត ព្រះរាជបញ្ញត្តិពីរបៀបបរិហាររាជការក្រុងទេពមហានគរ ឆ្នាំ១៩៧៥ (ព.ស ២៥១៨)(   បានបង្កើតទីក្រុងបាងកក ដើម្បីជំនួសខេត្តបាងកក និងបង្កើតអភិបាលជាប់ឆ្នោតដែលមានអាណត្តិបួនឆ្នាំ។

ការ​បោះ​ឆ្នោត​លើក​ដំបូង​សម្រាប់​ការិយាល័យ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១០ ខែ​សីហា ឆ្នាំ១៩៧៥ ។ ថាំមនូន ទៀនងើន ត្រូវបានជ្រើសរើសជាអភិបាលក្រុងបាងកកដំបូងគេ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ជម្លោះរវាងអភិបាលក្រុងបាងកក និងក្រុមប្រឹក្សាក្រុងបាងកក បានផ្ទុះឡើងយ៉ាងខ្លាំង រហូតដល់លោកធានិន្ទ្រ ក្រ័យវិជៀរ នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសថៃ បានដករូបលោកចេញ ហើយដាក់ប្រព័ន្ធតែងតាំងឡើងវិញ។ ការ​បោះ​ឆ្នោត​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ឡើង​វិញ​ជាមួយ​នឹង​ការ​អនុម័ត *ព្រះរាជបញ្ញត្តិពីរបៀបបរិហាររាជការក្រុងទេពមហានគរ ឆ្នាំ១៩៨៥* ។ ការបោះឆ្នោតបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៨៥ ។

## ក្រុមប្រឹក្សាក្រុងបាងកក 
ក្រុមប្រឹក្សាក្រុងបាងកក ឬ BMC ឬ សភាក្រុងទេពមហានគរ (    គឺជាផ្នែកនីតិបញ្ញត្តិនៃរដ្ឋបាល។ វា​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ឱ្យ​ដោយ​អំណាច​នីតិបញ្ញត្តិ​ចម្បង​ព្រមទាំង​អំណាច​ក្នុង​ការ​ពិនិត្យ​មើល​និង​ផ្តល់​យោបល់​អភិបាល​ក្រុង​។ ក្រុមប្រឹក្សានេះដឹកនាំដោយប្រធានក្រុមប្រឹក្សាក្រុងបាងកក ឬ ប្រធានសភាក្រុងទេពមហានគរ (  ប្រធានបច្ចុប្បន្នតាំងពីឆ្នាំ២០១៣ គឺប្រធានក្រុម ក្រៀងសាក់ លូហាចាឡា។

ចំនួន​សមាជិក​អាស្រ័យ​លើ​ទំហំ​ប្រជាជន​ទីក្រុង​បាងកក។ សមាជិកម្នាក់តំណាងឱ្យមនុស្សមួយសែននាក់។ ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១ 

0 ដល់ឆ២០១៤្014 មានសមាជិកចំ៦១ 61 នាក់  ត្រូវបានជ្រើសរើសពីមណ្ឌលបោះឆ្នោតចំន៥៧ 57 (មណ្ឌលបោះឆ្នោតមួយចំនួនជ្រើសរើសសមាជិកច្រើនជាងមួយ) នៅក្នុងទីក្រុងបាងកក។ ម្នាក់ៗ​ត្រូវ​ជាប់​ឆ្នោត​ក្នុង​អាណត្តិ​បួន​ឆ្នាំ។ ការបោះឆ្នោតចុងក្រោយ បានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃ២២ 22 ខែឧសភា ឆ្២០២២022។ បច្ចុប្បន្នមានសមាជិកចំនួន ៥០ នាក់ ោយ គណបក្សភថៃ មាន២០ អាសគណបក្សនៈ ចលនាឆ្ពោះទៅមុខ១៤ អាសនៈ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្ ៩ អាសនៈ គណបក្សរាជាធិបតេយ្យ ៣ អាសគណបក្សកម្លាំងប្រជារាស្ត្រrat ២ អាសនៈ និងថៃស្រ៊ាងថៃ ២ អាសនៈ។ 

### គណៈកម្មាធិការ 
ក្រុមប្រឹក្សានេះត្រូវបានបែងចែកទៅជាគណៈកម្មាធិការទូទៅចំនួន១១ ដែលមានសមាជិកពី ៥ ទៅ ៩នាក់ដែលត្រូវបានតែងតាំងដោយក្រុមប្រឹក្សាខ្លួនឯង៖

# គណៈកម្មាធិការអនាម័យ និងបរិស្ថាន
# គណៈកម្មាធិកាត្រួតពិនិត្យនាទីនៃការអង្គុយ និងសម្រាប់ពិចារណាបិទនាទីនៃការអង្គុយសម្ងាត់
# គណៈកម្មាធិការសម្រាប់កិច្ចការនៃក្រុមប្រឹក្សាក្រុងបាងកក
# គណៈកម្មាធិការសាធារណៈការ និងប្រើប្រាស់
# គណៈកម្មាធិការអប់រំ និងវប្បធម៌
# គណៈកម្មាធិការសុខភាព
# គណៈកម្មាធិការអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍ និងសុខុមាលភាពសង្គម
# គណៈ​កម្មាធិការ​រដ្ឋបាល​មូលដ្ឋាន និង​សណ្ដាប់ធ្នាប់
# គណៈកម្មាធិការសេដ្ឋកិច្ច ហិរញ្ញវត្ថុ និងតាមដានការប្រើប្រាស់ថវិកា
# គណៈកម្មាធិការទេសចរណ៍ និងកីឡា
# គណៈកម្មាធិការចរាចរណ៍ ដឹកជញ្ជូន និងប្រព័ន្ធលូ

### លេខាធិការដ្ឋាននៃក្រុមប្រឹក្សា 
លេខាធិការដ្ឋានក្រុមប្រឹក្សាក្រុងបាងកក ឬ ការិយាល័យលេខានុការសភាក្រុងទេពមហានរគ (    គឺជាទីភ្នាក់ងារប្រតិបត្តិរបស់ក្រុមប្រឹក្សា។ លេខាធិការដ្ឋានជួយក្រុមប្រឹក្សាក្នុងគ្រប់តួនាទីរបស់ខ្លួន រួមទាំងការរៀបចំសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ការរៀបចំសម័យប្រជុំ កំណត់ហេតុ និងនីតិវិធីរបស់ក្រុមប្រឹក្សា។ លេខាធិការដ្ឋាន​ក៏​ជួយ​សមាជិក​ក្រុមប្រឹក្សា​ដោយ​ផ្តល់​ការ​ស្រាវជ្រាវ និង​ប្រឹក្សា​ផ្នែក​ច្បាប់។ លេខាធិការដ្ឋាននេះដឹកនាំដោយលេខាធិការនៃក្រុមប្រឹក្សាក្រុងបាងកក (    លេខាបច្ចុប្បន្នគឺ ម៉ានីត តេជអភីឆុក ។ លេខាធិការដ្ឋានខ្លួនឯងត្រូវបានបែងចែកជា ៩ ផ្នែក៖

# ផ្នែករដ្ឋបាលទូទៅ
# ផ្នែកប្រជុំក្រុមប្រឹក្សា និងគណៈកម្មាធិការ
# ផ្នែកគណៈកម្មាធិការការងារ
# ផ្នែកច្បាប់
# ផ្នែកច្បាប់
# ផ្នែកកិច្ចការបរទេស
# ផ្នែកសេវាក្រុមប្រឹក្សា
# ផ្នែកសិក្សា
# ផ្នែកលេខាធិការ

## នាយកដ្ឋាន 
BMA មាននាយកដ្ឋានសរុបចំនួន ៦៥ ដែលក្នុងនោះ ៥០គឺជានាយកដ្ឋានរៀងៗខ្លួនសម្រាប់ ៥០ ស្រុកនៃទីក្រុងបាងកក។ នៅសល់មាន៖ នាយកដ្ឋានយុទ្ធសាស្ត្រ និងផែនការ នាយកដ្ឋានហិរញ្ញវត្ថុ ការិយាល័យថវិកា នាយកដ្ឋានសាធារណៈការ នាយកដ្ឋានលូ និងប្រព័ន្ធលូ នាយកដ្ឋានអភិវឌ្ឍន៍សង្គម នាយកដ្ឋានបរិស្ថាន នាយកដ្ឋានវប្បធម៌ កីឡា និងទេសចរណ៍ នាយកដ្ឋានសុខាភិបាល ការិយាល័យអប់រំក្រុងបាងកក។ នាយកដ្ឋានចរាចរណ៍ និងដឹកជញ្ជូន នាយកដ្ឋានផែនការ និងអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុង ការិយាល័យបង្ការ និងកាត់បន្ថយគ្រោះមហន្តរាយ និងនាយកដ្ឋានសេវាវេជ្ជសាស្រ្ត។

### នាយកដ្ឋានអនុវត្តច្បាប់ 
នាយកដ្ឋានអនុវត្តច្បាប់ទីក្រុង គឺជាអង្គភាពចម្បងសម្រាប់ត្រួតពិនិត្យសន្តិសុខ និងសណ្តាប់ធ្នាប់នៃទីក្រុងបាងកក ដែលមានបុគ្គលិកគុណភាពជាង ៣០០០ នាក់។  ដែលមានភារកិច្ចសំខាន់ៗចំនួន៥ គឺការរៀបចំទីក្រុង សន្តិសុខ ការត្រួតពិនិត្យចរាចរណ៍ រដ្ឋបាលទេសចរណ៍ និងបេសកកម្មពិសេសផ្សេងទៀត។ ទទួលខុសត្រូវលើការត្រួតពិនិត្យ ស៊ើបអង្កេត ការចាប់ខ្លួន ការកាត់ទោស និងការអនុវត្តបទប្បញ្ញត្តិទីក្រុងបាងកក និងច្បាប់ផ្សេងទៀតនៅក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចនៃទីក្រុងបាងកក រួមទាំងប្រតិបត្តិការហួសពីសមត្ថកិច្ចនៃការិយាល័យស្រុក ឬក្នុងករណីមានគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរដល់មនុស្សភាគច្រើន។

## ឯកសារយោង