open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ភុយ សាណានិកន

**ភុយ សាណានិកន**  (    *ភុយ ឈ្នៈនិករ*; កើតនៅថ្ងៃទី 6 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1903 នៅប្រទេសឡាវ – ថ្ងៃទី 4 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1983 នៅ ទីក្រុងប៉ារីស ) ដែលគេស្គាល់ក្នុងស្រុកថា **ពញាហួខង** (    )  ជាអ្នកនយោបាយ និងបានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃ ព្រះរាជាណាចក្រឡាវ ពីឆ្នាំ 1950 ដល់ឆ្នាំ 1951 និងឆ្នាំ 1958 ដល់ឆ្នាំ 1959។  តាំង​ពី​ចូល​បម្រើ​រដ្ឋាភិបាល លោក​បាន​កាន់​តំណែង​កំពូល​ស្ទើរតែ​ទាំងអស់​ក្នុង​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​ឡាវ។  ភាគច្រើននៃការងាររបស់គាត់ជាអ្នកនយោបាយទាក់ទងនឹងឯករាជ្យភាព និងអធិបតេយ្យភាពរបស់ ឡាវ នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាពិសេសទាក់ទងនឹងគោលនយោបាយអព្យាក្រឹតលោកខាងលិចក្នុងកំឡុង សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនកើនឡើង ។ 

ផញ សក្ដិណៈនិកន កើតនៅ ទីក្រុងវៀងច័ន្ទ ក្នុងគ្រួសារលេចធ្លោបំផុតមួយក្នុងប្រទេសឡាវ ក្នុងន័យនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។ គាត់បានបញ្ចប់ការសិក្សាពីមហាវិទ្យាល័យ ប៉ាវៀ ក្នុងឆ្នាំ 1923 មុនពេលចូល បម្រើការងាររដ្ឋប្បវេណី អាណានិគមជាលេខានៅ*កន្លែងជាន់ខ្ពស់* ក្នុងប្រទេសឡាវ។ អាជីព​គួរ​ឱ្យ​កត់​សម្គាល់​បាន​ធ្វើ​តាម។ បន្ទាប់ពីការសម្តែងដ៏ឆ្នើមរបស់គាត់ ដែលជាកន្លែងដែលគាត់ទទួលបានពិន្ទុខ្ពស់បំផុតក្នុងការប្រលងប្រជែងដែលស្រដៀងនឹងការប្រឡងមន្ត្រីរាជការរបស់អាមេរិក គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជាអ្នកគ្រប់គ្រងស្រុក។ បន្ទាប់មកនៅឆ្នាំ 1941 គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជាអភិបាលខេត្ត ហ្លួងណាំថា ហើយក្រោយមកបានឡើងដល់ឋានានុក្រមរដ្ឋបាលខ្ពស់បំផុតដោយមានឋានៈជា ចៅឃឿង ថ្នាក់ពិសេស។ 

អាជីពនយោបាយរបស់គាត់បានចាប់ផ្តើមក្នុងកំឡុងឆ្នាំក្រោយសង្គ្រាមដែលមានបញ្ហាក្នុងខែមករា ឆ្នាំ 1947 ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ សុខភាព និងសុខុមាលភាពសង្គមក្នុង រាជរដ្ឋាភិបាលឡាវ ជាកន្លែងដែលគាត់ត្រូវបានជ្រើសរើសជាតំណាងរបស់ ប៉ាកសេ និងបានក្លាយជាប្រធានទីមួយនៃ រដ្ឋសភាឡាវ ក្នុងឆ្នាំដដែល។  គាត់បានចូលរួមក្នុងការចរចាមុនហត្ថលេខានៃអនុសញ្ញាទូទៅ បារាំង-លាវ ឆ្នាំ 1949 ដែលឡាវបានក្លាយជា រដ្ឋពាក់ព័ន្ធនៃឥណ្ឌូចិន នៅក្នុង សហភាពបារាំង ។ គាត់ត្រូវបានជ្រើសរើសជាប្រធានាធិបតីម្តងទៀតរហូតដល់ឆ្នាំ 1950 ជាកន្លែងដែលគាត់បានលាលែងពីមុខតំណែងរបស់គាត់បន្ទាប់ពីស្តេចឡាវ ស្រីសា្វងវង្ស តែងតាំងគាត់ឱ្យបង្កើតគណៈរដ្ឋមន្ត្រី។ ក្នុង​តួនាទី​នេះ ក្នុង​នាម​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី និង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារជាតិ លោក​បាន​ដឹកនាំ​គណៈប្រតិភូ​ឡាវ​ទៅ ​សន្និសីទភយ នៅ​ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ 1950។ វាគឺជាកំឡុងឆ្នាំនោះ ដែលគាត់ និងអតីតសមាជិក ឡាវឥស្សរៈ ផ្សេងទៀតបានបង្កើតគណបក្សឯករាជ្យ ដែលក្រោយមកបានបញ្ចូលគ្នាជាមួយគណបក្សជាតិនិយម ដើម្បីឈ្នះការបោះឆ្នោត ជាកន្លែងដែលគាត់បានជាប់ឆ្នោតជានាយករដ្ឋមន្ត្រីក្នុងអាណត្តិទីពីររបស់គាត់ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ 1958 ។

## ឯកសារយោង
ថងសិង្ហ ធម្មវង្ស

**ថងសិង្ហធម្មាវង្ស** ( ឡាវ : ທອງສິງ ທຳມະວົງ កើតថ្ងៃទី ១២ មេសា ១៩៤៤) ជា អ្នកនយោបាយ ឡាវ ដែលធ្លាប់ធ្វើជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវ ពីឆ្នាំ ២០១០ ដល់ឆ្នាំ ២០១៦។ គាត់គឺជាសមាជិកនៃ គណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនឡាវ (LPRP) និងជាសមាជិកនៃ ការិយាល័យនយោបាយ LPRP តាំងពីឆ្នាំ 1991 ។ បច្ចុប្បន្នគាត់បម្រើការក្នុង រដ្ឋសភាឡាវ តំណាងឱ្យ ខេត្តហ្លួងប្រាបាង (មណ្ឌលទី៦)  និង ជាប្រធានរដ្ឋសភា ពីឆ្នាំ ២០០៦ ដល់ឆ្នាំ ២០១០។  លោកបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅថ្ងៃទី 23 ខែធ្នូឆ្នាំ 2010 ហើយបានចាកចេញពីតំណែងនៅថ្ងៃទី 20 ខែមេសាឆ្នាំ 2016 ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ស៊ីសាវ៉ាត កែវប៊ុនផាន់

**ស៊ីសាវ៉ាត កែវប៊ុនផាន់** ( ឡាវ : ສີສະຫວາດ ແກ້ວບຸນພັນ ; 1 ឧសភា 1928 - 12 ឧសភា 2020 )  ជា អនុប្រធានាធិបតីនៃប្រទេសឡាវ ពីឆ្នាំ 1996 ដល់ឆ្នាំ 1998 និងជាប្រធានទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីទីបី (នាយករដ្ឋមន្ត្រី) នៃ ប្រទេសឡាវ ពីឆ្នាំ 1998 ដល់ឆ្នាំ 2000 ។ លោកត្រូវបានស្នងបន្តដោយលោក ប៊ុនយុាំង វ៉រ៉ាជីត ។ លោក​ជា​សមាជិក​នៃ ​បក្ស​បដិវត្តន៍​ប្រជាជន​ឡាវ និង​ជា​ប្រធាន ​រណសិរ្ស​ឡាវ​ដើម្បី​ការ​កសាង​ជាតិ ​ពី​ឆ្នាំ ២០០១ ដល់​ឆ្នាំ ២០១១ ដែល​ពេល​នោះ​លោក​បាន​ស្នង​តំណែង​ពី​លោក ផាន់ដួងចិត្ត វង្សា ។

## ឯកសារយោង
ព្រហ្ម

**ព្រហ្ម** (    ,  ) ត្រូវបាន  ស្គាល់ថា **ព្រហ្មមហារាជ** (ព ) ឬ ព្រហ្មកុមារ ( **พรหมกุมาร**,  ) ជា​អ្នក​គ្រប់ ​គ្រង ​នៃ​អាណាចក្រ​សិង្ហ​នាវ​តី (​យន់​នុក​) ក្នុង​តំបន់ ​ឡាន​ណា ( ​ភាគ​ខាងជើង​ប្រទេស​ថៃសម័យទំនើប​) ។ ព្រះអង្គគឺជាស្តេចថៃដំបូងគេដែលត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា *"មហារាជ"* (The Great) ប៉ុន្តែប្រវត្តិរបស់ព្រះអង្គកម្រត្រូវបានកត់ត្រាជាផ្លូវការណាស់។ ភាគ​ច្រើន​ជា​ទេវកថា ឬ​រឿងព្រេង​និទាន ជាជាង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ពិត។ ដូច្នេះ​ហើយ​ទើប​អាច​ចាត់​ទុក​ថា​ព្រះអង្គ​គ្រាន់​តែ​ជា​ស្តេច​ដែល​មាន ​ព្រេង​និទាន ​ប៉ុណ្ណោះ។ យុគសម័យរបស់គាត់មិនប្រាកដនៅក្នុងឆ្នាំណាទេ ប៉ុន្តែអ្នកបុរាណវត្ថុវិទូភាគច្រើនប៉ាន់ស្មានថាវាមានប្រហែលឆ្នាំ ៨៥៧-៥៨។  

## ជីវប្រវត្តិ 
## ឯកសារយោង
សិង្ហនវតី

**សិង្ហ​នាវ​តី**  (    ; RTGS ៖ Singhanawat ) ព្រះរាជាណាចក្រមានមូលដ្ឋាននៅតាមដងទន្លេកុក ក្នុងអាងឈៀងរ៉ៃ ភាគខាងជើង ប្រទេសថៃ ។ សង្គម ឡានណា បុរាណនៃ ភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ត្រូវបានចាត់ទុកថាមានការរីកចម្រើនជាងសង្គមសហសម័យក្នុងតំបន់ផ្សេងទៀត ដោយសារជនជាតិឡានណាបានកត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការអភិវឌ្ឍន៍សង្គមរបស់ពួកគេ។ កំណត់ត្រាទាក់ទងនឹងទីក្រុងនានាក្នុងអាង ឈៀងម៉ៃ និងឈៀងរ៉ៃ បានបង្ហាញឱ្យឃើញពីទីតាំងល្អ ហើយឧបករណ៍ថ្មជាច្រើនត្រូវបានជីកនៅក្នុងតំបន់នេះ។ ការតាំងទីលំនៅក្នុងតំបន់នេះត្រូវបានគាំទ្រដោយកាលប្បវត្តិភាគខាងជើងរបស់ថៃ និងកំណត់ត្រារបស់យ៉ូណូក-បាងបានហ៊ូ  ដែលនិយាយអំពីមនុស្សធ្វើចំណាកស្រុកមកតាំងលំនៅក្នុងតំបន់នេះ។

## ទីតាំងនៃព្រះរាជាណាចក្រសិង្ហនាវតី 
## ឯកសារយោង
ឈៀងសែន

**ឈៀងសែន** (    ,  ) ជាស្រុក *មួយ* នៅភាគខាងជើងនៃ ខេត្តឈៀងរ៉ៃ ភាគខាងជើង ប្រទេសថៃ ។ ឈៀងសាន ជា​ច្រក​ដ៏​សំខាន់មួយ ​សម្រាប់​ពាណិជ្ជកម្ម​របស់​ប្រទេស​ថៃ​ជាមួយ​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត​នៅ​ផ្នែក​ខាង​លើ​នៃ ​ទន្លេមេគង្គ ។ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ឈៀងសាន ដែលត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញក្នុងឆ្នាំ 1867

## ឯកសារយោង
បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីក្នុងព្រះមហាក្សត្រនៃឥណ្ឌា

[ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| [ហ្សីណាត ម៉ាហាល|សម្ដេច​ព្រះ​រាជ​អគ្គ​មហេសី ហ្សីណាត ម៉ាហាល ព្រះអគ្គមហេសី នៃព្រះអធិរាជ បាហាឌូចា ទីពីរ. ]]
**បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីក្នុងព្រះមហាក្សត្រនៃឥណ្ឌា**
### អាណាចក្រមុក័ល (១៥២៦–១៨៥៧) 
#### ព្រះអធិរាជ បាហាឌូចា ទីពីរ ( ២៨ ខែកញ្ញាឆ្នាំ ១៨៣៧ -  ២១ ខែកញ្ញាឆ្នាំ ១៨៥៧ ) 
## មើលផងដែរ 
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ
*រាយព្រះនាមម្ចាស់ក្សត្រីនៃអធិរាជចិន
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃមីយ៉ាន់ម៉ា
កៈតាយ ដូនសាសុរិទ្ធិ

**កៈតាយ ដូនសាសុរិទ្ធិ** (ថ្ងៃទី 12 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1904 ដល់ថ្ងៃទី 29 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1959) គឺជាអ្នកជាតិនិយម ឡាវ អ្នកនយោបាយ អ្នកនិពន្ធ និងជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីទី 8 នៃប្រទេសឡាវ (ថ្ងៃទី 25 ខែតុលា ឆ្នាំ 1954 ដល់ថ្ងៃទី 21 ខែមីនា ឆ្នាំ 1956)។

បន្ទាប់ពីធ្វើការជាមន្ត្រីរាជការ កៈតាយ បានក្លាយជាអ្នកនាំពាក្យនៃចលនាតស៊ូជាតិប្រឆាំងនឹងជប៉ុន និងបន្ទាប់មកបារាំង ក្នុងអំឡុងពេល និងក្រោយ សង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ។ លោក​កាន់​តំណែង​ជា ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ហិរញ្ញវត្ថុ ​ក្នុង​រដ្ឋាភិបាល​បណ្ដោះអាសន្ន ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​ចូល​រួម​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​និរទេស​នៅ ​ប្រទេស​ថៃ ។ គាត់បានបោះពុម្ពកាសែតមួយក្រោមឈ្មោះក្លែងក្លាយ William Rabbit (Katay មានន័យថាទន្សាយ) ។

បន្ទាប់ពីត្រឡប់មកទីក្រុងវៀងច័ន្ទវិញនៅឆ្នាំ 1949 គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ ពីឆ្នាំ 1951 ដល់ឆ្នាំ 1954 ។ លោក ត្រូវបានជ្រើសរើសជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅឆ្នាំ 1954 ។ ក្នុងតួនាទីនោះ គាត់បានគ្រប់គ្រងលើការភ័យខ្លាចរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចំពោះ វៀតមិញ ឈ្លានពានឡាវ ដើម្បីទទួលបានជំនួយយ៉ាងច្រើនសម្រាប់ប្រទេសរបស់គាត់។ ព្រះអង្គ​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៥៦ ដោយ​ព្រះអង្គម្ចាស់ សុវណ្ណភូមា ។

កៈតាយ ដូនសាសុរិទ្ធិ បានទទួលមរណភាពនៅ ទីក្រុងវៀងច័ន្ទ ប្រទេសឡាវ ។

## ការងារ 
* ''Contribution à l'histoire du mouvement d'indépendance ជាតិឡាវ'' ("ការរួមចំណែកដល់ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃចលនាឯករាជ្យជាតិឡាវ", 1948)
បញ្ជីរាយព្រះនាមអធិរាជិនីចិន

[ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| [វា់នលង|សម្ដេច​ព្រះ​រាជ​អគ្គ​មហេសី វា់នលង ព្រះអគ្គមហេសី នៃព្រះអធិរាជ ពូជី. ]]
**  រាយព្រះនាមម្ចាស់ក្សត្រីនៃអធិរាជចិន **
### រាជវង្សឈីង (ឆ្នាំគ.ស ១៦៤៤-១៩១១) 
#### ព្រះអធិរាជ ពូជី (០២ ខែធ្នូ ១៩០៨- ១២ ខែកុម្ភៈ ១៩១២) 
## មើលផងដែរ 
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីព្រះមហាក្សត្រនៃឥណ្ឌាបុរាណ
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃមីយ៉ាន់ម៉ា
បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីរបស់ព្រះមហាក្សត្រមីយ៉ាន់ម៉ា

[ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| [សុភយាល័ត|សម្ដេច​ព្រះ​រាជ​អគ្គ​មហេសី សុភយាល័ត ព្រះអគ្គមហេសី និង ស្តេចស៊ីប៊មីន. ]]
** រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃមីយ៉ាន់ម៉ា**
### រាជវង្សកូនបោន (ឆ្នាំគ.ស . ១៧៥២–១៨៨៥ ) 
#### ស្តេចស៊ីប៊មីន (គ.ស. ១៨៧៨ ដល់ គ.ស. ១៨៨៥) 
## មើលផងដែរ 
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ
*រាយព្រះនាមព្រះមហេសីព្រះមហាក្សត្រនៃឥណ្ឌាបុរាណ
*រាយព្រះនាមម្ចាស់ក្សត្រីនៃអធិរាជចិន
ហ្វ្លរេន អាធូដ

**ហ្វ្លរេន អាធូដ** () គឺជានាវិកជនជាតិបារាំងមកពី Boulogne-Billancourt ។ នាង​ជា​កូន​ស្រី​របស់​លោក Jacques Arthaud នាយក​គ្រឹះស្ថាន​បោះពុម្ព Arthaud ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ
ព្រះ​ផាតុរឿងរ៉ុង

**ព្រះ​ផាតុរឿងរ៉ុង** ឬ **វត្តព្រះ​ផាតុរឿងរ៉ុង** ( ,  ) គឺ វត្តរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទក្នុងខេត្តសិរីសាកេត ថៃ៕៚.

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*លោកយាយម៉ៅ
*ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ
*សាសនាខ្មោច
*នាងបក់នាងបោយ
*ព្រះមេស្រូវ
*សាសនាប្រជាប្រិយតៃ
*ព្រះម៉ែជំនាងទូក
*ព្រះនាងសុនទរីវាណី
*ព្រះភូមិទេវតា 
*រានទេវតា
*ព្រះមហាជ័យពៃរស្រព
*រុក្ខទេវតា
*យ័ន្ត
អោហ្គុស្តូ ពីណូឆេត

**អោហ្គុស្តូ  ហូសេ រ៉ាម៉ុន ពីណូឆេត អ៊ូហ្គារតេ** ( 25 វិច្ឆិកា 1915 – 10 តុលា 2006) ជាឧត្តមសេនីយ៍ឈីលីដែលគ្រប់គ្រងប្រទេសឈីលីពីឆ្នាំ 1973 ដល់ឆ្នាំ 1990 ទីមួយជាមេដឹកនាំនៃរបបយោធាឈីលីពីឆ្នាំ 1973 ដល់ 1981 ត្រូវបានប្រកាសថាជាប្រធានាធិបតីសាធារណរដ្ឋដោយរបបយោធាក្នុងឆ្នាំ 1974 និងក្លាយជាមេដឹកនាំផ្តាច់ការជាក់ស្ដែងនៃប្រទេសឈីលី និងពីឆ្នាំ 1981 ដល់ឆ្នាំ 1990 ជាប្រធានាធិបតីស្របច្បាប់បន្ទាប់ពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី ដែលបានបញ្ជាក់គាត់នៅក្នុងតំណែង ត្រូវបានអនុម័តដោយប្រជាមតិក្នុងឆ្នាំ 1980​ ដែល​បាន​ផ្តួលរំលំ​រដ្ឋាភិបាលសាមគ្គីនិយម​ឆ្វេងនិយម​ដែល​ជាប់​ឆ្នោត​តាម​បែប​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់លោកអាយ៉េនដេនិងបានបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងរបស់ជនស៊ីវិល នៅខែធ្នូ​ ឆ្នាំ 1974 របបយោធាដែលកំពុងកាន់អំណាចបានតែងតាំងលោកពីណូឆេតជាប្រមុខកំពូលរបស់ប្រទេសដោយក្រឹត្យរួម ទោះ​បី​ជា​គ្មាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​អ្នក​ញុះញង់​ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​ម្នាក់​ក៏ដោយ​ ពលឧត្តមសេនីយ៍កងទ័ពអាកាសឯក ហ្គូស្តាវ៉ូ​ ឡេក៍ បន្ទាប់ពីឡើងកាន់អំណាច លោកពីណូឆេតបានបៀតបៀនពួកឆ្វេងនិយម​ សង្គមនិយម​ និងអ្នករិះគន់នយោបាយ ជាលទ្ធផលមានការប្រហារជីវិតពី 1,200 ទៅ 3,200 នាក់ អន្តរកម្មរបស់មនុស្សរហូតដល់ 80,000 នាក់ និងការធ្វើទារុណកម្មមនុស្សរាប់ម៉ឺននាក់ បើ​តាម​រដ្ឋាភិបាល​ឈីលី ចំនួនរ​បស់ការប្រហារជីវិតនិងការបាត់ខ្លួនដោយបង្ខំមានចំនួន 3,095 នាក់ ប្រតិបត្តិការកុងដរជាប្រតិបត្តិការភេរវកម្មគាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ផ្តោតលើអាមេរិកខាងត្បូង ត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមការបញ្ជារបស់របបរបស់លោកពីណូឆេតនៅចុងខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ 1975 ដែលជាថ្ងៃខួបកំណើតទី 60 របស់លោក

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីឈីលី
សារមន្ទីរ​ជាតិ​ចៅសាមព្រះយា

**សារមន្ទីរ​ជាតិ​ចៅសាមព្រះយា** (  ,  ) គឺ សារមន្ទីរ​ជាតិ​ នៅទី ខេត្តព្រះនគរស្រីអយុធ្យា ជាសារមន្ទីរធំជាងគេនៅខេត្តព្រះនគរស្រីអយុធ្យា ប្រទេសថៃ ដែលជាទីតាំងប្រមូលផ្ដុំសម្បត្តិវប្បធម៌​និងប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដ៏សំខាន់។ សារមន្ទីរជាតិមានរក្សាទុក​រូបសំណាកនិង​ភស្ដុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រ​សៀម តាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ​ សម័យអយុធ្យា និង សម័យក្រោយៗមកទៀត។ ៕៚.

## កំណត់
## មើលផងដែរ 
*លោកយាយម៉ៅ
*ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ
*សាសនាខ្មោច
*ព្រះម៉ែនាង​បក់
*ព្រះម៉ែជំនាងទូក
*ព្រះមហាជ័យព្រៃសភ
*ព្រះមេស្រូវ
*ព្រះនាងសុនទរីវាណី
*ព្រះភូមិទេវតា 
*រានទេវតា
*ព្រះមហាជ័យពៃរស្រព
*រុក្ខទេវតា
*យ័ន្ត
គ្វីនីម ពលសេនា

**គ្វីនីម ពលសេនា** (18 វិច្ឆិកា 1915 - 1 មេសា 1963)  គឺជារដ្ឋមន្ត្រីឆ្វេងនិយម និងជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនៃ ព្រះរាជាណាចក្រឡាវ ពីឆ្នាំ 1962 ដល់ឆ្នាំ 1963 ក្រោមការដឹកនាំរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី សុវណ្ណភូមា ។

## ជីវិតដំបូង 
ផុលសេនា កើតនៅថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩១៥ នៅទីក្រុង ប៉ាកសេ ចំប៉ាសាក់ ពីឪពុកពាណិជ្ជករ ជនជាតិចិន និងម្តាយជា ជនជាតិឡាវ ។  កាលនៅវ័យជំទង់ ផុលសេនា រស់នៅក្នុងផ្ទះរបស់ សុវណ្ណភូមា ហើយត្រូវបានគេទទួលយកជាកូនចិញ្ចឹមនៃគ្រួសាររបស់ពួកគេ។ ដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីព្រះអង្គម្ចាស់ សុវណ្ណភូមា នោះ ផុលសេនា បានបម្រើការងាររដ្ឋបាលថ្នាក់ខ្ពស់ផ្សេងៗក្នុងរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសជាមន្ត្រីស្រុកប៉ាកសេ ពីឆ្នាំ ១៩៤៩ ដល់ ១៩៥២ ហើយបន្ទាប់មកជាអភិបាលស្រុក ណាម នួញ ។ 

## ជីវិតនៅក្នុងនយោបាយ 
បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ 1960 រដ្ឋាភិបាលចម្រុះត្រូវបានបង្កើតឡើងរវាងពួកអព្យាក្រឹត កុម្មុយនិស្ត និងពួកស្តាំនិយមនៅថ្ងៃទី 18 ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ 1960 ។ នៅថ្ងៃទី ៨ ខែធ្នូ សុវណ្ណភូមា បានដក លោក គង់ ឡី ចេញពីការបញ្ជារបស់គាត់ ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃបន្ទាប់ គង់ ឡី បានទម្លាក់ សុវណ្ណភូមា (ដែលជិះយន្តហោះមក ភ្នំពេញ ជាមួយព្រះអង្គម្ចាស់ ប៊ុន អ៊ុម និងរដ្ឋមន្ត្រីផ្សេងទៀត) ហើយ ផុល សេនា ដែលជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ត្រូវបានតែងតាំងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។ មិន​ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួល​ស្គាល់។ ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ក្រោយ​មក ភូមី​បាន​យក​ក្រុង ​វៀងចន្ទន៍ ហើយ​បាន​ដំឡើង ​ប៊ុន អ៊ុម ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី។ បន្ទាប់ពីការចរចាអស់រយៈពេលជាងមួយឆ្នាំ រដ្ឋាភិបាលចម្រុះមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោមការដឹកនាំរបស់ភូមា។

ផុលសេនា ដែលបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃក្នុងរដ្ឋាភិបាលរយៈពេលបីសប្តាហ៍បានក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាននៅក្នុងខែសីហា។ បន្ទាប់មកពីឆ្នាំ 1962 ដល់ឆ្នាំ 1963 លោកបានបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលចម្រុះរបស់សុវណ្ណភូមា។

## ការធ្វើឃាត 
នៅថ្ងៃទី 3 ខែមេសា ឆ្នាំ 1963 ផុលសេនា បានត្រឡប់មកផ្ទះវិញពីពិធីជប់លៀងនៅឯគេហដ្ឋានរបស់ព្រះមហាក្សត្រនៅទីក្រុងវៀងច័ន្ទន៍។ ផុលសេនា និង​ភរិយា​បាន​មក​ដល់​ផ្ទះ​វីឡា​ដែល​ទើប​នឹង​ជួសជុល​ថ្មី​របស់​ពួក​គេ។ ពេលប្តីប្រពន្ធចេញពីឡាន គាត់បានឡើងជណ្តើរ ហើយទាហានម្នាក់ដែលត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យការពារផ្ទះវីឡារបស់គាត់ គឺកងអង្គរក្ស ជី សុង បានបោះជំហានទៅមុខ ហើយបានបាញ់ចេញពីកាំភ្លើងយន្តរបស់គាត់ដែលសម្លាប់គាត់ និងធ្វើឱ្យប្រពន្ធរបស់គាត់រងរបួសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ជើងទាំងពីរ។  នៅក្នុងការសារភាពរបស់គាត់ ឃាតករបស់ ផុលសេនា ឈ្មោះ សង បានចោទប្រកាន់ រូបលោកពីបទព្យាយាមផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាល និងសូកប៉ាន់មន្រ្តីអព្យាក្រិត្យ ឱ្យចុះចាញ់ប៉ៈថេតឡាវ ។   ពិធីបុណ្យសពរបស់គាត់បានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 11 ខែមេសា ឆ្នាំ 1963។ 

## ជីវិត​ឯកជន 
ផុលសេនា បានរៀបការជាមួយ ផៃ ប៊ុន ។  លោកមានកូនយ៉ាងតិច ១១នាក់ ។ ។ 

## ឯកសារយោង
កិន្ដាវង្ស

**ព្រះអង្គម្ចាស់កិន្ដាវង្ស** ឬ **ចិន្តាវង្ស** (    1900 – 30 មីនា 1951)  ជាព្រះអង្គម្ចាស់ឡាវ និងជាប្អូនប្រុសបង្កើតរបស់ ភេតសារ៉ាត់ រតនាវង្សា ។ ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ព្រះអង្គត្រូវបានស្តេច ស្រីសា្វងវង្ស បញ្ជូនជាសម្ងាត់ឱ្យធ្វើជាតំណាង ប្រទេសឡាវ ទៅកាន់ កងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត បន្ទាប់ពីជប៉ុនចូលកាន់កាប់ប្រទេសឡាវ និងរាជធានីនៅ ហ្លួងព្រះបាង នៅថ្ងៃទី 7 ខែមេសា ឆ្នាំ 1945។  ក្រោយ​មក​លោក​បាន​ក្លាយ​ជា ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ទី​២​របស់​ឡាវ ​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៤៦ ដល់​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៤៧។

## ឯកសារយោង
ឈៀងរ៉ាយ

**ឈៀងរ៉ៃ** (    ,  ;    , Northern Thai pronunciation: [t͡ɕīəŋ.hai] ) គឺជាទីក្រុងធំជាងគេនៅភាគខាងជើងនៃ ប្រទេសថៃ ដែលមានប្រជាជនប្រហែល 200,000 នាក់។ វាមានទីតាំងនៅ មឿងឈៀងរ៉ាយ ខេត្តឈៀងរ៉ាយ ។ ឈៀងរ៉ៃ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ជា​រាជធានី​ក្នុង​រជ្ជកាល ​ស្តេច ​មុាំងរ៉ាយក្នុង​ឆ្នាំ ១២៦២ គ.ស.។
 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ទីក្រុងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ ស្តេចមុាំងរ៉ាយ ក្នុងឆ្នាំ១២៦២  ហើយបានក្លាយជារាជធានីនៃរាជវង្សមុាំងរ៉ាយ ។ ពាក្យ 'ឈៀង' មានន័យថា 'ទីក្រុង' ជា ភាសាថៃ ដូច្នេះ ឈៀងរ៉ៃ មានន័យថា 'ទីក្រុង (ម៉ាង) រ៉ៃ ' ។ ក្រោយមក ឈៀងរ៉ៃ ត្រូវបាន ភូមា ដណ្តើមកាន់កាប់ ហើយស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ភូមាអស់រយៈពេលជាច្រើនរយឆ្នាំ។ រហូត​ដល់​ឆ្នាំ ១៧៨៦ ដែល​ឈៀងរ៉ៃ​បាន​ក្លាយ​ជា​ស្តេច ​ឈៀងម៉ៃ ។ សៀម (ថៃ) បានបញ្ចូលខេត្តឈៀងម៉ៃក្នុងឆ្នាំ ១៨៩៩ ហើយឈៀងរ៉ៃត្រូវបានប្រកាសជាខេត្តរបស់ប្រទេសថៃនៅឆ្នាំ 1933 ។

នៅឆ្នាំ ១៤៣២ ក្នុងរជ្ជកាលស្តេច សំ ហ្វាងកៃ នៃរាជវង្សមុាំងរាយ (1402-1441) ព្រះកែវ ឬ ព្រះកែវមរកត ដែលជា រូបសំណាកព្រះពុទ្ធ ដ៏គួរឱ្យគោរពបំផុត ត្រូវបានគេរកឃើញនៅឈៀងរ៉ៃ នៅពេលដែលការរញ្ជួយដីបានបំបែក ចេតិយ នៅវត្តព្រះកែវ ។ នៃទីក្រុងឈៀងរ៉ៃ។ រូប​ត្បូង​ថ្ម​ដ៏​ស្រស់​ស្អាត​ត្រូវ​បាន​គេ​ឃើញ​លាក់​ទុក​ក្នុង​ខ្លួន។ ការនិទានរឿងមួយទៀត មាន "ព្រះកែវមរកត" យ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់គ្របដណ្ដប់ដោយភក់ មុនពេលដែលពួកចោរចូលប្លន់។ ជាច្រើនឆ្នាំក្រោយមក ព្រះពុទ្ធភក់ដែលមើលទៅក្រៀមក្រំ ត្រូវបានគេរកឃើញថា ពិតជាសង់រូបសំណាកត្បូងថ្មដ៏អស្ចារ្យ ប្រហែលជាដោយសារការរញ្ជួយដីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ ដែលបណ្តាលឱ្យបំណែកនៃដីឥដ្ឋបានបំបែកចេញ បង្ហាញឱ្យឃើញពីត្បូងថ្មនៅពីក្រោម។

នៅឆ្នាំ ១៩៩២ សសរទីក្រុង ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរពីវត្តឃ្លាំងវៀងទៅ វត្តព្រះធាតុ ដូយចោមថង ដែលវាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាសាឌូមឿង (    ) "ផ្ចិត" ឬ *omphalos* នៃទីក្រុង។
ស្តាំ|រូបភាពតូច| Chiang Rai Clock Tower ក្នុងតំបន់ Wiang Muang

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៅថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
អ៊ូសបេគីស្ថាន

**ប្រទេសអ៊ូសបេគីស្ថាន** ដោយមានឈ្មោះផ្លូវការថា **សាធារណរដ្ឋអ៊ូសបេគីស្ថាន** (ភាសាអ៊ូសបេក៖ Oʻzbekiston Respublikasi) គឺជាប្រទេសជាប្រទេសគ្មានដីគោកទ្វេរដងនៅអាស៊ីកណ្តាល ប្រទេសនេះត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយប្រទេសគ្មានដីគោកចំនួនប្រាំគឺ ប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថានទៅភាគខាងជើង ប្រទេសកៀគីស្ថានទៅភាគឦសាន ប្រទេសតាជីគីស្ថានទៅភាគអាគ្នេយ៍ ប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថានទៅភាគខាងត្បូង និងប្រទេសតួកមេនីស្ថានទៅភាគនិរតី រដ្ឋធានីនិងទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេសនេះគឺទីក្រុងតាស្កិន ប្រទេសអ៊ូសបេគីស្ថានគឺជាផ្នែកមួយនៃពិភពក្រុមភាសាតួគីក ក៏ដូចជាសមាជិកនៃអង្គការរដ្ឋតួគីក ភាសាអ៊ូសបេកគឺជាភាសានិយាយភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេសអ៊ូសបេគីស្ថាន សាសនាឥស្លាមគឺជាសាសនាលេចធ្លោនៅអ៊ូសបេគីស្ថាន ជនជាតិអ៊ូសបេកភាគច្រើនជាមូស្លីមស៊ុននី

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ីកណ្តាល
វត្តព្រះកែវ, ឈៀងរ៉ាយ

រូបភាពតូច| ព្រះឧបោសថនៃវត្តព្រះកែវ ឈៀងរ៉ាយ
**វត្តព្រះកែវ**  (    ) ជា​ប្រាសាទ​រាជវង្ស​លំដាប់​ទី​បី​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ផ្ទៃ​ក្រឡា 10,640 ម៉ែត្រការ៉េ នៅ​តាម​ផ្លូវ​ត្រេរ៉ាត់ ស្រុកវា៉យ ស្រុក មឿងឈៀងរ៉ាយ ក្នុង​ក្រុង​ឈៀងរ៉ាយ ប្រទេស​ថៃ។ ព្រះមហាក្សត្រ​ថៃ​បាន​ដំឡើង​ប្រាសាទ​ទៅ​ជា​ប្រាសាទ​រាជវង្ស​នៅ​ថ្ងៃ​ទី៣១ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៧៨។ ប្រាសាទ​នេះ​ទទួល​បាន​សារៈសំខាន់​ផ្នែក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ជា​កន្លែង​ដែល​រក​ឃើញ ​ព្រះពុទ្ធកែវមរកត ។ វាក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលសំខាន់មួយនៃការអប់រំព្រះពុទ្ធសាសនា និងការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះសង្ឃនៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃផងដែរ។

វត្តព្រះកែវ មានភាពល្បីល្បាញពាសពេញប្រទេសថៃថាជាលំនៅឋានដើមរបស់ព្រះពុទ្ធពណ៌បៃតងដ៏ភ្លឺចែងចាំង ដែលសក្ការៈបូជាដល់ប្រាសាទព្រះពុទ្ធកែវមរកត ក្នុង ព្រះបរមមហារាជវាំង ទីក្រុងបាងកក។ វាត្រូវបានគេរកឃើញនៅឆ្នាំ 1434 នៅពេលដែលផ្លេកបន្ទោរបានវាយប្រហារលើចេតិយចាស់។ ក្នុងឱកាសនៃការយាងចូលព្រះទិវង្គតរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ព្រះជន្ម ៩០ ព្រះវស្សា ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩០ ព្រះយោក ឈៀងរ៉ៃ ធ្វើពីត្បូងកណ្ដៀង ដែលនាំមកពីប្រទេសកាណាដា រូបចម្លងនៃរូបនោះត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីជាអធិបតីភាពនៅហោរាយ៉ក ដែលត្រូវបានសម្ពោធដោយព្រះអង្គម្ចាស់ កល្យាណីវឌ្ឍនា នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៨។ .

វត្ត Phra Kaew ក៏ល្បីថាជាប្រាសាទមួយក្នុងចំណោមប្រាសាទដែលគ្រងរាជ្យក្នុងខេត្តនេះ។ ព្រះចៅអធិការ Phra Dhammarachanuwat គឺជាព្រះចៅអធិការនៃប្រទេសថៃខាងជើងទាំងអស់។

ដូចប្រាសាទជាច្រើននៅទូទាំងប្រទេសថៃដែរ វត្ត Phra Kaew គឺជាអ្នកទទួលផលពីការបរិច្ចាគស្នាដៃសិល្បៈសំខាន់ៗជាច្រើនពីសមាជិកនៃព្រះសហគមន៍កាតូលិកដែលបានធ្វើបុណ្យ។ ដោយសន្មតថាជាប្រាសាទដ៏សំខាន់បំផុតនៅក្នុងខេត្តនេះ វត្ត Phra Kaew នេះបានទទួលច្រើនជាងចំណែករបស់ខ្លួនក្នុងរយៈពេលជាច្រើនសតវត្ស។

## ឯកសារយោង
តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ

**តំបន់ ម៉ាន់ដាឡាយ** (   ) ជា ​ផ្នែក​រដ្ឋបាល ​របស់ ​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា ។ វាមានទីតាំងនៅកណ្តាលនៃប្រទេសដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង តំបន់សាហ្គាង និង ម៉ាហ្គាវេ នៅភាគខាងលិច រដ្ឋសាន នៅខាងកើតនិង តំបន់បាហ្គោ និង រដ្ឋ កាយីន នៅភាគខាងត្បូង។ រដ្ឋធានីក្នុងតំបន់គឺ ម៉ាន់ដាឡាយ ។ នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​តំបន់​គឺ​ជា​រាជធានី​ជាតិ​នៃ ​ទីក្រុង​ណៃពីដោ ។ ការបែងចែកនេះមានស្រុកចំនួន 7 ដែលបែងចែកជា 28 សង្កាត់ និងសង្កាត់ និងភូមិចំនួន 2,320 ។

តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ មានសារៈសំខាន់នៅក្នុង សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលស្មើនឹង 15% នៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ វាស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ រដ្ឋាភិបាលតំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ ។

## ឯកសារយោង
ទេវតា

***ទេវតា***  ( ទេវនាគរី : देवता ; ខ្មែរ : ទេវតា ; ថៃ :  เทวดา ; បាលីន ស៊ូនទាន ម៉ាឡេ : *dewata* ; ជ្វា : *ដេវ៉ាតា* ឬ *ចាវ៉ាតា* ;  ភាសា Batak : *debata* (Toba), *dibata* (Karo), *naibata* (Simalungun) ; *diwata* ( ភាសាហ្វីលីពីន )) គឺតូចជាង និងផ្តោតសំខាន់ជាង ទេវ (អាទិទេព) នៅក្នុង សាសនាឥណ្ឌា ដូចជា សាសនាហិណ្ឌូ និង ពុទ្ធសាសនា ។ ពាក្យ "ទេវតា" ខ្លួនវាក៏អាចមានន័យថាទេវ។ ពួកគេអាចជាបុរសឬស្ត្រី។ រាល់សកម្មភាពរបស់មនុស្សមានទេវតា ដែលជាសមភាគីខាងវិញ្ញាណ ឬទិដ្ឋភាពរបស់វា។

## ប្រភេទ 
ទេវតាមានច្រើនប្រភេទ៖ វ៉ានទេវតា (វិញ្ញាណព្រៃ ប្រហែលជាកូនចៅនៃលទ្ធិវិញ្ញាណធម្មជាតិដើម) គ្រាមទេវតា (ទេវៈភូមិ) ទេវៈឆ្លងទន្លេ រូងភ្នំ ជាដើម។ ជាឧទាហរណ៍ នៅក្នុងតំបន់ កោនកាន នៃ ប្រទេសឥណ្ឌា សាសនាហិណ្ឌូជារឿយៗត្រូវបានបែងចែកទៅជាប្រាំប្រភេទ៖ 

# គ្រាមទេវតា ឬអាទិទេពភូមិដែលអាចជាអាទិទេពស្ថាបនិកដូចជា ជថេរ ឬ ការថ្វាយបង្គំបុព្វបុរសរបស់បាលី ហើយឧទាហរណ៍រួមមាន Santoshi, Renuka, Aiyanar
# ស្ឋានទេវតា ឬអាទិទេពក្នុងស្រុក ជាឧទាហរណ៍ អ្នកដែលនៅក្នុងកន្លែងធម្មយាត្រាមួយចំនួនដូចជា Rama in Nasik, Vithoba in Pandharpur, Krishna at Dwarka, Kali at Kolkata, Mahalakshmi at Kolhapur, Devi Kanya Kumari at Kanyakumari
# កុលទេវតា ឬអាទិទេពក្នុងគ្រួសារដូចជា Khanderai និង Muniandi
# Ishta devatas ឬអាទិទេពដែលបានជ្រើសរើស
# វស្ដុទេវតា ឬ គ្រុហទេវតា ថ្នាក់នៃអាទិទេពដែលគ្រប់គ្រងផ្ទះ។

ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​ប្រភេទ​ទេវតា​សំខាន់ៗ​ក្នុង ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ស្រីលង្កា ៖

* **បន្ទរទេវតា** គឺជាទេវតានៃដើមឈើភ្នំ។ល។
* **គម្ពរទេវតា** គឺជាទេវតានៃភូមិ
* **គ្រហទេវតា** គឺជាទេវតានៃភព  

## បទគម្ពីរ 
[រូបភាពតូច| [អប្សរា នៅ ប្រាសាទអង្គរវត្ត ប្រទេសកម្ពុជា]]
ឥន្ទ្រិយ​ពុទ្ធសាសនា​ល្បី​មួយ​ចំនួន​នៅ​ស្ថានសួគ៌​ជា​ក្រុម​នៃ​ទេវៈ​ដូច​ជា ​អប្សរា ឬ ​វិទ្យាធរិ (ពពក​ស្រី និង​វិញ្ញាណ​ទឹក) និង​សមភាគី​ខាង​ប្រុស​គឺ គន្ធវ៌(អ្នក​ភ្លេង​ឋានសួគ៌)។ ទេវតា ច្រើនតែកើតឡើងនៅក្នុង ពុទ្ធសាសនា ជាតក ជាច្រើន វីរភាពហិណ្ឌូ ដូចជា រាមាយណៈ និង មហាភារត និងនៅក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនាជាច្រើនទៀត។ កោះ បាលី មានឈ្មោះហៅក្រៅថា *Pulau Dewata* ( ឥណ្ឌូនេស៊ី ៖ "កោះនៃទេវតា ឬកោះនៃព្រះ") ដោយសារតែ វប្បធម៌ និងប្រពៃណីហិណ្ឌូ ដ៏រស់រវើករបស់វា។ នៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ពាក្យ hyang គឺស្មើនឹង ទេវតា។ នៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ទេវៈដែលការពារចំណុចសំខាន់ទាំងប្រាំបី ប្រាំបួន និងដប់ត្រូវបានគេហៅថា លោកបាល ( Guardians of the Directions ) ឬជាពិសេសនៅក្នុងប្រពៃណី ជ្វា បុរាណ *Dewata Nawa Sanga* ( Guardians of Nine Directions ) ។

## ឯកសារយោង
មឿងជ័យ

**មឿង ជ័យ** (    ) ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ម្យ៉ាង​ទៀត​ថា **ឧត្តម​ជ័យ** ជា​ទទីរួមខេត្តនៃ ​ខេត្ត​ឧត្តម​ជ័យ ​ប្រទេសឡាវ ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៧ មឿង​ជ័យ​បាន​ក្លាយ​ជា​រាជធានី​នៃ​ខេត្ត​ឧត្តរ​មាន​ជ័យ​ជំនួស​ឱ្យ ​បាន​ណា​ហ៊ីន ។
alt=One of the town's landmarks|រូបភាពតូច| ចេតិយ មឿងជ័យ នៅលើភ្នំភូថា

## ឯកសារយោង
វត្តស៊ូឡេ

**វត្តស៊ូឡេ** (  ) គឺជា ចេតិយភូមា ដែលមានទីតាំងនៅកណ្តាលទីក្រុង យ៉ាំងហ្គោន ដោយកាន់កាប់កណ្តាលទីក្រុង និងជាកន្លែងដ៏សំខាន់នៅក្នុងនយោបាយ មនោគមវិជ្ជា និងភូមិសាស្ត្រភូមាសហសម័យ។ យោងទៅតាមរឿងព្រេង វាត្រូវបានសាងសង់ឡើងមុន វត្ត ស្វេដាហ្គន ក្នុងសម័យ ព្រះពុទ្ធ ដែលធ្វើឱ្យវាមានអាយុកាលជាង 2,600 ឆ្នាំ។ រឿងព្រេងភូមាបានរៀបរាប់ថា ទីតាំងសម្រាប់វត្ត ស្វេដាហ្គន ត្រូវបានស្នើសុំឱ្យបង្ហាញពី ណាតចាស់មួយអង្គដែលគង់នៅទីកន្លែងដែលវត្ត ស៊ូល បច្ចុប្បន្នឈរ។

វត្ត ស៊ូល គឺជាចំណុចស្នូលនៃនយោបាយទីក្រុង យុាំងហ្គោ និងភូមា។ វាបានបម្រើការជាចំណុចប្រមូលផ្តុំនៅក្នុង ការបះបោរឆ្នាំ 1988 បដិវត្ត សាហ្វាន ឆ្នាំ 2007 និង បដិវត្តនិទាឃរដូវឆ្នាំ 2021 ។

វត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ក្នុង ​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ទីក្រុង​យ៉ាំងហ្គោន ។ 
ធ្វេង|រូបភាពតូច|ចេតិយវត្តស៊ូល
ធ្វេង|រូបភាពតូច|វត្តស៊ូល នៅក្នងឆ្នាំ ១៨៩០

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វត្តនៅមីយ៉ាន់ម៉ា
អគារតុលាការកំពូល (យ៉ាំងហ្គោន)

អតីត **អគារតុលាការកំពូល** (    ) គឺជាអគារសម័យអាណានិគម ដែលមានទីតាំងនៅផ្ទះលេខ 89/133 ផ្លូវផាន់សុដាន់ ចន្លោះផ្លូវ សួនមហាបានប៊ូឡា និងផ្លូវផាន់សុដាន់ ក្នុង សង្កាត់ក្យូតាដា កណ្តាលទីក្រុង យ៉ាំងហ្គោន ។ 

រហូតមកដល់ឆ្នាំ 2006 តុលាការកំពូលនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា មានទីតាំងនៅអគារនេះ។

អគារតុលាការកំពូលត្រូវបានរចនាឡើងដោយស្ថាបត្យករ ជេមន៍ រ៉ាន់សាន់(James Ransome) ការសាងសង់តុលាការកំពូលបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 1905 ហើយត្រូវបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ 1911   ហើយត្រូវបានកត់សម្គាល់សម្រាប់ ស្ថាបត្យកម្មឥណ្ឌូ-សារ៉ាសេនិច សម័យអាណានិគម រួមទាំង ប៉មនាឡិកា និងអគាររបស់វាផងដែរ។ ឥដ្ឋក្រហមខាងក្រៅ។

អគារ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ក្នុង ​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ទីក្រុង​យ៉ាំងហ្គោន ។ មានទីតាំងនៅជិត សាលាក្រុងយ៉ាំងហ្គោន អគារនេះប្រឈមមុខនឹង វិមានឯករាជ្យ និង ឧទ្យាន មហាបានប៊ូឡា ។
High Court Burma1.jpg|Panoramic view over the western side of Square ward building
Yangon, Burmese High Court, Myanmar.jpg|Yangon High Court
ឯកសារ:2016 Rangun, Dawny budynek Sądu Najwyższego (15).jpg|Seen across from the Maha Bandula Park
ឯកសារ:Rangoon High Court lobby.jpg|Front lobby of the High Court shortly after World War II
ឯកសារ:High Court Burma.png|Lobby staircase in 2012

## ឯកសារយោង
ទឹកដីសហភាពណៃពិដោ

**ទឹកដីសហភាព ណៃពិដោ** (    ) ហៅផងដែរថា **ដែនដីក្រុមប្រឹក្សាក្រុងណៃពិដោ**(နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေ)  គឺជា ផ្នែករដ្ឋបាលមួយ នៅកណ្តាល ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា (ភូមា)។  វាមាន ទីក្រុង ណៃពិដោ ដែលជារាជធានីនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។

## ឯកសារយោង
មហោស្រពជាតិព្រះសុរាម្រិត

**មហោស្រព​ជាតិ​ព្រះ​សុរាម្រឹត** ឬ​មហោស្រព ​**បាសាក់** ជា​អតីត ​មហោស្រព ​ជាតិ​របស់ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​ក្នុង ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ។ 

រចនាដោយប្រធានស្ថាបត្យករជាតិ លោក វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៦ វាត្រូវបានបើកនៅឆ្នាំ ១៩៦៨ ជាមហាល្ខោនព្រះបាទនរោត្តម សុរាម្រឹត (ហៅកាត់ថាមហោស្រព)។  អគារ​មហោស្រព​បាន​ក្លាយ​ជា​សំណង់​ដ៏​សំខាន់​ក្នុង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ទំនើប។ វាត្រូវបានបំផ្លាញនៅឆ្នាំ ២០០៨។ 

## កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជួសជុល និងឆេះ 
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1994 ក្នុងអំឡុងពេលនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជួសជុល មានគ្រោះមហន្តរាយអគ្គីភ័យដែលបានឆាបឆេះសាលប្រជុំទាំងមូល ហើយកន្លែងនោះនៅតែជាសំបកដែលឆេះអស់តាំងពីពេលនោះមក។

ចាប់តាំងពីចុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 មានការខិតខំប្រឹងប្រែងមិនជោគជ័យជាច្រើនក្នុងការស្វែងរកមូលនិធិសម្រាប់ការស្ដារឡើងវិញនូវរោងមហោស្រព និងដើម្បីអភិវឌ្ឍវាឡើងវិញជាមូលដ្ឋាននៃស្ថាប័ន និងកន្លែងជាតិ។ ខណៈ​គម្រោង​តម្លៃ ២ ម៉ឺន​ដុល្លារ​ដោយ​ស្ថាបត្យករ​ខ្មែរ​លោក ព្រុំ ដារ៉ាវុឌ្ឍ ផ្តល់​កន្លែង​ហាត់​សម​ជា​ច្រើន​កន្លែង ប្រធាន​មហោស្រព​ជាតិ លោក ម៉ៅ ខេង អតីត​អ្នក​រាំ​មាន​គោល​បំណង​សាងសង់​អគារ​ទំនើប​ទាន់សម័យ។ ដែលត្រូវបានច្រានចោលដោយទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា។ គម្រោងសម្រាប់រោងមហោស្រពថ្មីទាំងស្រុង ដែលរួមមានបន្ទប់ស្លៀកពាក់ អាហារដ្ឋាន និងអាងហែលទឹក ត្រូវបានស្នើឡើងក្នុងឆ្នាំ 1999 ប៉ុន្តែមិនបានទទួលភ្លើងខៀវទេ។ 

ប៉ុន្មានឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ទៀត ទាំងក្រសួងវប្បធម៌ ឬស្ថាប័នវប្បធម៌ ឬស្ថាប័ននយោបាយកម្ពុជា មិនអាចប្រមូលថវិកាដើម្បីស្តារល្ខោនខោលឡើងវិញ និងសម្រេចបានតាមសំណើដែលនាំឱ្យមានភាពជាប់គាំងនោះទេ។

នៅដើមឆ្នាំ 2005 ការបោះចោលទីតាំងរោងមហោស្រពត្រូវបានផ្តល់ឱ្យអ្នកអភិវឌ្ឍន៍និងអ្នកជំនួញក្នុងស្រុកម្នាក់ឈ្មោះ គិត ម៉េង ដែលក្រោយមកបានបំផ្លាញចោលទាំងស្រុង។

ភាពយន្តឯកសារឆ្នាំ 2005 របស់ផលិតករ ប៉ាន់ រិទ្ធី  រឿង *មហោស្រពដែលឆេះ* ត្រូវបានដាក់ក្នុងអដ្ឋិធាតុនៃរោងមហោស្រព ហើយពណ៌នាអំពីក្រុមល្ខោនដែលតស៊ូក្នុងការអនុវត្តសិល្បៈរបស់ពួកគេ និងរក្សាសិល្បៈដ៏ល្អនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

## ឯកសារយោង
ហ៊ូ នឹម

**ហ៊ូ នឹម** ( កើតថ្ងៃទី ២៥ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៣០ ឬ ១៩៣២ ស្លាប់ថ្ងៃទី ៦ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៧៧) ហៅក្រៅថា  គឺជាបញ្ញវន្ត និងជាអ្នកនយោបាយខ្មែរ កុម្មុយនិស្ត ដែលបានកាន់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីមួយចំនួន។ អាជីពនយោបាយដ៏យូរអង្វែងរបស់ព្រះអង្គរួមមាន របប សង្គមរាស្ត្រនិយម របស់ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម សីហនុ ការតស៊ូទ័ពព្រៃកុម្មុយនិស្ត រដ្ឋាភិបាលចម្រុះ រាជរដ្ឋាភិបាលរួបរួមជាតិកម្ពុជា ដែលកំពុងនិរទេសខ្លួន និងការគ្រប់គ្រង របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ នៅពេលដែលប្រទេសនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា (ខ្មែរក្រហម) ។
 នៅឆ្នាំ១៩៥២ នៅវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ មានចលនាមួយគាំទ្រ សឺង ង៉ុកថាញ់ ដែលបានរត់ចូលព្រៃនៅភ្នំដងរែក ដើម្បីទាមទារឯករាជ្យពីអាណានិគមបារាំង។                                                                 អ៊ុង ស៊ីម ជាមេចលនានេះ បានបំផុសសិស្សមួយចំនួនឲ្យរត់ចូលព្រៃជាមួយគេ ដើម្បីតស៊ូទាមទារឯករាជ្យ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ សឺង ង៉ុកថាញ់ ។ ពេលនោះ អ៊ុង ស៊ីម ក៏បានបញ្ចុះបញ្ចូល ហ៊ូ នឹម ឱ្យរត់ចូលព្រៃដែរ តែគាត់មិនបានទៅជាមួយទេ ហើយគាត់បានទៅរៀបការជាក្រមុំម្នាក់ឈ្មោះវ៉ា ឡាន នៅទន្លេបិទនោះ។                                                                                                      ជាមួយគ្នានោះដែរ គាត់បានចូលសិក្សានៅវិទ្យាស្ថានច្បាប់ និងសេដ្ឋកិច្ច (នៅខាងក្រោយវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ បន្តទៀត ព្រមទាំងឆ្លៀតឱកាសចាប់អាជីពជាគ្រូបង្រៀននៅវិទ្យាល័យកម្ពុជបុត្រ (វិទ្យាល័យឯកជន) ដើម្បីជីវភាពគ្រួសារផងដែរ ។   
លោក មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះជាសមាជិកម្នាក់ក្នុងចំណោមសមាជិកដែលមានគំនិតឯករាជ្យ និងនិយាយក្រៅអំពីខ្មែរក្រហម ហើយទីបំផុតត្រូវបានចាប់ខ្លួន ធ្វើទារុណកម្ម និងប្រហារជីវិតនៅគុកសន្តិសុខ ទួលស្លែង ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៧ កំឡុងពេលបោសសម្អាតបក្ស។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅឆ្នាំ ១៩៣២
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលស្លាប់នៅឆ្នាំ ១៩៧៧
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលមកពីខេត្តកំពង់ចាម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកកុម្មុយនិស្តជនជាតិខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សមាជិក​គណបក្ស​ខ្មែរ​ក្រហម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរដើមកំណើតចិន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរដែលត្រូវបានប្រហារជីវិត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលត្រូវបានខ្មែរក្រហម​ប្រហារ​ជីវិត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយសង្គមរាស្ត្រនិយម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋមន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នក​នយោបាយក្រុមប្រជាធិបតេយ្យ
ជួប ហ៊ែល

**ជួប ហ៊ែល** ( កើតនៅថ្ងៃទីឆ្នាំ ១៩០៩ &#x2013;១៩៧៥) ជា រដ្ឋបុរសកម្ពុជា និង ជាប្រធានរដ្ឋសភា ពីឆ្នាំ ១៩៥៨ ដល់ ១៩៦២។ ព្រះអង្គជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទីនៃប្រទេសកម្ពុជាចាប់ពីថ្ងៃទី ៣ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៦០ ដល់ថ្ងៃទី ៦ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៦០ និងចាប់ពីថ្ងៃទី ១៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦០ រហូតដល់ថ្ងៃទី ២០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦០។ 

## ឯកសារយោង
បំពេញរាជ្យ

**បំពេញរាជ្យ** ជាផ្លែឈើហូបផ្លែ មានរសជាតិជូរអែម និងផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍ចំពោះអ្នកទទួលទានវា។​ ដើមឡើយផ្លែឈើនេះ មានឈ្មោះថា "លោះ" ក្រោយមកក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ ព្រះបាទ​ឧទ័យ​រាជា ទ្រង់​បាន​សព្វ​ព្រះរាជ​ហ​ឬ​ទ័យ ប្រទាន​ឈ្មោះ​ឲ្យ​ផ្លែ​លោះ​នេះ​ថា “​បំពេញរាជ្យ​” វិញ​ តែ​អ្នកខ្លះ​ហៅ​ក្លាយ​ថា “​កំពីង​រាជ្យ​”។
## ប្រភពដើម 

ឯកសារ:Santol3718.jpg|ការប្រមូលផលផ្លែបំពេញរាជ្យ
ឯកសារ:Mature Santol tree in the Philippines -- 2.jpg|ដើមឈើចាស់ទុំ
ឯកសារ:Santol3720.jpg|ការប្រមូលផលផ្លែបំពេញរាជ្យ
ឯកសារ:Kecapi.jpg|ផ្លែបំពេញរាជ្យ

ផ្លែបំពេញរាជ្យ  មានប្រភពមកពី ឥណ្ឌូចិន និង ឧបទ្វីបម៉ាឡេស៊ី ហើយត្រូវបានណែនាំទៅកាន់អាស៊ីត្រូពិច (ឥណ្ឌូនេស៊ី ឥណ្ឌា ម៉ូរីស ប៉ាពួញូហ្គីណេ ហ្វីលីពីន)​ ។ ខ្មែរធ្លាប់ដាំដុះជាញឹកញាប់ ហើយផ្លែឈើរបស់វាមានច្រើននៅលើទីផ្សារក្នុងស្រុកនៅពេលដល់រដូវ។

## ការពិពណ៌នា 
### រូបរាងនិងស្លឹក 
ដើមបំពេញរាជ្យ គឺជាដើមឈើបៃតងដ៏ធំ លូតលាស់លឿន។ កម្ពស់របស់វាប្រែប្រួលពី ១៥ ទៅ ៤៥ ម៉ែត្រ។ ដើមត្រង់មានសំបកស្រាល។ 

### ផ្កា 
ផ្កាមានមានពណ៌បៃតង លឿង ឬពណ៌ផ្កាឈូកស្រាល  ។

### ផ្លែឈើនិងគ្រាប់ពូជ 
រូបភាពតូច| ផ្លែបំពេញរាជ្យ
សំបកផ្លែបំពេញរាជ្យមានរាងស្វ៊ែរដែលមានមានអង្កត់ផ្ចិត ៤-៧.៥ សង់ទីម៉ែត្រជារឿយៗមានស្នាមជ្រួញ។ នៅពេលទុំ ពណ៌របស់វាប្រែប្រួលពីលឿងទៅមាស ជួនកាលពណ៌ផ្កាឈូក ឬពណ៌ទឹកក្រូច។ 

រចនាសម្ព័នខាងក្នុងនៃផ្លែបំពេញរាជ្យប្រហាក់ប្រហែលនឹង ផ្លែមង្ឃុត ដែលមានគ្រាប់ពី ៣ ទៅ ៥ គ្រាប់ ស្រោបក្នុងដុំសាច់ដែលអាចបរិភោគបាន។ មានមានរសជាតិផ្អែម អាស៊ីត ឬជូរ។

គ្រាប់ដែលមានប្រវែង ២ សង់ទីម៉ែត្រ ដែលមិនអាចបរិភោគបានមានពណ៌ត្នោត។ ជាធម្មតាផ្លែ​ទុំរវាង​ខែ​មិថុនា និង​កក្កដា។  

## ការដាំមដុះ 
ដើមបំពេញរាជ្យ គឺជាដើមឈើនៃតំបន់ត្រូពិចសើម។ វាដុះពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្ររហូតដល់កម្ពស់ ១០០០ មែ៉ត្រ ។

ចម្ងាយដាំរវាងដើមបំពេញរាជ្យនីមួយៗ គឺ ៦-៨ ម៉ែត្រ។ ដើមផ្លែបំពេញរាជ្យទាមទារការផ្គត់ផ្គង់ជីពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំសម្រាប់ការលូតលាស់ដ៏ល្អប្រសើរ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លែឈើ
ជនជាតិឥណ្ឌាភូមា

[រូបភាពតូច| ប្រាសាទស្រីកាលី ប្រទេសភូមា គឺជា [ទេវស្ថាន|ប្រាសាទបែបសាសនាព្រាហ្មណ៍ ដែលមាន ស្ថាបត្យកម្មតាមីល នៅ ទីក្រុងយ៉ាំងហ្គោន]]
**ជនជាតិឥណ្ឌាភូមា** គឺជាក្រុមជនជាតិដើម ឥណ្ឌា ដែលរស់នៅក្នុង ប្រទេសភូមា (ភូមា)។ ពាក្យ 'ឥណ្ឌាភូមា' សំដៅលើមនុស្សយ៉ាងទូលំទូលាយមកពី អាស៊ីខាងត្បូង ជាពិសេសគឺមកពីប្រទេសបច្ចុប្បន្ន ដូចជា ឥណ្ឌា បង់ក្លាដែស និង ប៉ាគីស្ថាន ។ ខណៈពេលដែលជនជាតិឥណ្ឌាបានរស់នៅក្នុងប្រទេសភូមាជាច្រើនសតវត្សមកហើយ បុព្វបុរសភាគច្រើននៃសហគមន៍ឥណ្ឌាភូមាបច្ចុប្បន្នបានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ទៅភូមាតាំងពីការចាប់ផ្តើមនៃការគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេសនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី 19 រហូតដល់ការបំបែកចក្រភពអង់គ្លេសភូមាពី ចក្រភពអង់គ្លេសឥណ្ឌា នៅឆ្នាំ 1937 ។ ក្នុងសម័យអាណានិគម ជនជាតិភាគតិចឥណ្ឌាបានបង្កើតជាខ្នងបង្អែករបស់រដ្ឋាភិបាល និងសេដ្ឋកិច្ចបម្រើជាទាហាន មន្ត្រីរាជការ ឈ្មួញ អ្នកខ្ចីប្រាក់ កម្មករចល័ត និងកម្មករចត។ កុប្បកម្មប្រឆាំងឥណ្ឌាជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1930 និងការធ្វើចំណាកស្រុកទ្រង់ទ្រាយធំនៅពេលចាប់ផ្តើមនៃការឈ្លានពានរបស់ជប៉ុនលើភូមាក្នុងឆ្នាំ 1942 ត្រូវបានបន្តនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 ដោយការបង្ខំឱ្យធ្វើចំណាកស្រុករបស់ជនជាតិឥណ្ឌារាប់រយពាន់នាក់ ដែលកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើងដោយ ជម្លោះផ្ទៃក្នុងនៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។ 

ប្រជាជនឥណ្ឌាភូមាសព្វថ្ងៃនេះត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួនប្រហែល 2% (ប្រហែល 950,000) នៃចំនួនប្រជាជនភូមា ហើយត្រូវបានប្រមូលផ្តុំយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងទីក្រុងធំៗពីរ ( យុាំងហ្គូន និង ម៉ាន់ដាឡាយ ) និងអតីតទីក្រុងអាណានិគម (  ពៃនអ៊ូលវីន និង កាឡា )។ ពួកគេមានឥទ្ធិពល និងការគ្រប់គ្រងសន្ធឹកសន្ធាប់លើ សេដ្ឋកិច្ចភូមា និងមានវត្តមានសង្គម-វប្បធម៌ដ៏សំខាន់នៅក្នុងប្រទេស។   ក្នុង​ចំណោម​ជនជាតិ​ភូមា​ដែល​ល្បី​ឈ្មោះ​គឺ សន ហ្គោអ៊ីនកា ជា​គ្រូ​ប្រតិបត្តិ​ឈានមុខ​គេ និង​ជា​គ្រូ​បង្រៀន ​វិបស្សនា ​សមាធិ និង ​លោកស្រី ហេឡេន ជា​តារា​សម្ដែង​ភាពយន្តហូលីវូដ ​ល្បី​ឈ្មោះ​ម្នាក់​ដែល​មាន​ដើម​កំណើត ​អង់គ្លេស​ភូមា ​ផង​ដែរ។
រូបភាពតូច| ក្បួនដង្ហែប្រាសាទព្រាហ្មណ៍នៅទីក្រុងយ៉ាំងហ្គោន

## ឯកសារយោង
ហ្វ្រង់កូនិយមអេស្ប៉ាញ

**ហ្វ្រង់កូនិយមអេស្ប៉ាញ** (ភាសាអេស្ប៉ាញ៖ *España franquista*) ឬអាចហៅបានថា **របបផ្ដាច់ការហ្វ្រង់កូ** (*dictadura franquista*) គឺជាសម័យកាលមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអេស្ប៉ាញដែលប្រទេសមួយនេះត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ ហ្វ្រង់កូ ចាប់ផ្តើមពីឆ្នាំ១៩៣៩ និងបញ្ចប់ទៅវិញនៅឆ្នាំ១៩៧៥។ ក្រោយពីមរណភាពរបស់លោកនៅឆ្នាំ១៩៧៥ ប្រទេសអេស្ប៉ាញបានផ្លាស់ប្តូរទៅប្រកាន់របបប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស។ ក្នុងរយៈកាលនេះ អេស្ប៉ាញក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ជាផ្លូវការដែរថា **រដ្ឋអេស្ប៉ាញ** (*Estado Español*)។

នៅក្នុងមួយអត្ថិភាពរបស់វា របបនេះបានឆ្លងកាត់វិវត្ត និងផ្លាស់ប្តូរជាច្រើនលើកច្រើនសារ។ ប៉ុន្មានខែបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិលអេស្ប៉ាញបានផ្ទុះឡើងនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៣៦ ហ្វ្រង់កូបានលេចខ្លួនឡើងជាមេដឹកនាំក្រុមឧទ្ទាមដ៏លេចធ្លោម្នាក់ ហើយត្រូវបានប្រកាសជាប្រមុខរដ្ឋនៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៣៩ ដោយលោកបានប្រើអំណាចផ្តាច់ការគ្រប់គ្រងលើទឹកដីដែលស្ថិតនៅក្រោមបក្សពួកជាតិនិយម។ ក្រិត្យបង្រួបបង្រួមឆ្នាំ១៩៣៧ បានរួមបញ្ចូលបក្សពួកភាគីជាតិនិយមទាំងអស់ រួចក៏បានបង្កើតចេញជារបបជាតិនិយមឯកបក្សមួយដោយមាន បំព្រួញបុរាណនិយមអេស្ប៉ាញនៃក្រុមប្រឹក្សាជាតិនៃការវាយប្រហាររួម ឬ *FET y de las JONS* ជាក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំ។ របបផ្តាច់ការហ្វ្រង់កូ ដើមឡើយបានប្រកាន់យកទម្រង់ដឹកនាំបែប "ផ្តាច់ការហ្វាស៊ីសនិយម" ឬ "ពាក់កណ្តាលហ្វាស៊ីសនិយម"

នៅអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ប្រទេសអេស្ប៉ាញមិនបានចុះចូលជាមួយមហាអំណាចអ័ក្សនោះទេ (ពោលជាក្រុមប្រទេសគាំទ្រហ្វ្រង់កូកាលពីសង្គ្រាមស៊ីវិលអេស្ប៉ាញគឺ អ៊ីតាលី និងអាល្លឺម៉ង់)។  តែទោះជាយ៉ាង​ណា​ក្ដី អេស្ប៉ាញនូវតែមាន​វិធី​សាស្ត្រគាំទ្រ​មហាអំណាចអ័ក្សស្ទើរពេញ​មួយ​រយៈសង្គ្រាម​ ខណៈ​ដែលប្រឹងប្រែង​រក្សា​អព្យាក្រឹតភាព​របស់​ខ្លួន។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបប្រទេសអេស្ប៉ាញត្រូវបានប្រទេសផ្សេងៗទៀតនៅលើពិភពលោកផ្ដាច់ទំនាក់ទំនងជាមួយអស់រយៈពេលជិតមួយទសវត្សរ៍ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ខណៈដែលសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនកំពុងព្យាយាមងើបឡើងវិញពីសង្គ្រាមស៊ីវិលដ៏រ៉ាំរ៉ៃ។ ច្បាប់ស្នងអំណាចឆ្នាំ១៩៤៧ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រទេស​អេ​ស្ប៉ា​ញ​ក្លាយជា​ព្រះរាជាណាចក្រម្តងទៀត ប៉ុន្តែវា​បាន​កំណត់ហ្វ្រង់កូជា​ប្រមុខរដ្ឋ​អស់មួយ​ជីវិត​ដោយលោកមាន​អំណាច​អាចជ្រើសរើស​បុគ្គលណាម្នាក់​ឱ្យ​ក្លាយទៅជាអ្នកស្នង​តំណែង​បន្តពីលោក​។

កំណែទម្រង់ជាច្រើនត្រូវបានដាក់ឱ្យអនុវត្តនៅអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ ហើយជាលទ្ធផល ប្រទេសអេស្ប៉ាញបានបោះបង់ចោលនូវប្រព័ន្ធស្វ័យាធិបតេយ្យ និងមកប្រកាន់យកទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចថ្មីគឺ បច្ចេកាធិបតេយ្យ។ សកម្មភាពនេះបាននាំឱ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចលូតឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សដោយសំទុះនេះបានបន្តរហូតដល់ពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០។ ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ របបនេះក៏បានផ្លាស់ប្តូរពីទម្រង់ផ្តាច់ការមូលវិវដ្ត និងប្រើប្រាស់ការគាបសង្កត់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ មកជាប្រព័ន្ធផ្តាច់ការពហុបក្សនិយមនៅមានកំណត់។ ជាលទ្ធផលនៃកំណែទម្រង់អស់ទាំងនេះ ប្រទេសអេស្ប៉ាញត្រូវបានគេអនុញ្ញាតឱ្យចូលរួមជាសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិនៅឆ្នាំ១៩៥៥ ហើយក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ លោកហ្វ្រង់កូបានលេចមុខជាឥស្សរជនប្រឆាំងលទ្ធិកុម្មុយនីស្តដ៏សំខាន់បំផុតនៅប៉ែកអឺរ៉ុប៖ របបរបស់លោកត្រូវបានគាំទ្រដោយមហាអំណាចលោកខាងលិច ជាពិសេសគឺសហរដ្ឋអាមេរិក។ ហ្វ្រង់កូបានទទួលមរណភាពនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ ក្នុងជន្មាយុ ៨២ ឆ្នាំ។ គាត់បានស្ដារប្រព័ន្ធរាជាធិបតេយ្យឡើងវិញមុនពេលគាត់ស្លាប់ទៅហើយបានប្រគល់អំណាចទៅឱ្យស្តេចជូអាន កាឡូសទី១ ដែលក្រោយមក ព្រះអង្គបានដឹកនាំអេស្ប៉ាញឆ្ពោះទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។

## កំណត់សម្គាល់
## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ្វ្រង់កូនិយមអេស្ប៉ាញ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អេស្ប៉ាញក្នុងសតវត្សទី២០
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ្វ្រង់កូនិយម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតប្រទេសនៃសង្គ្រាមត្រជាក់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋហ្វាស៊ីសនិយម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ ហ្វ្រង់កូ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋផ្ដាច់ការ
ស៊ីសុវត្ថិ យុត្តិវង្ស

**ស៊ីសុវត្ថិ យុត្តិវង្ស** ជាព្រះអង្គម្ចាស់ អ្នកនយោបាយ និងគណិតវិទូ កម្ពុជា ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជា "បិតានៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា"  និងជាសមាជិកនៃ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ។ លោក​បាន​ធ្វើ​ជា ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ទី​បួន​របស់​កម្ពុជា ​ពី​ខែ​ធ្នូ​ឆ្នាំ​១៩៤៦​ដល់​ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ​១៩៤៧។  ព្រះអង្គគឺជាមនុស្សដំបូងគេដែលត្រូវបាន ជ្រើសរើសជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី។ 

## ជីវប្រវត្តិ 
ស៊ីសុវត្ថិ យុត្តិវង្ស ប្រសូតនៅឆ្នាំ ១៩១៣ នៅឧដុង្គ ប្រទេសកម្ពុជា ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ ចំរុងវង្ស (១៨៧០-១៩១៦) និងព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ យិបភីផាន (១៨៧៧-១៩៦៧)។ 

ព្រះអង្គម្ចាស់ យុត្តិវង្ស បានទទួលការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្រ្តមួយនៅក្នុងប្រទេសបារាំងនិងបានទទួលសញ្ញាបត្រផ្នែកគណិតវិទ្យាក្នុងឆ្នាំ១៩៤១។ ពេលយាងត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ ព្រះអង្គបានចូលរួមបង្កើតគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ជាមួយអតីតស្ថាបនិកមួយចំនួនទៀតនៃកាសែតនរគរវត្ត មានដូចជា លោក អៀវ កើស លោក សុឹម វ៉ា លោក ឈាន វ៉ម និងលោក ប៉ាច ឈឺន ជាដើម។ ព្រះអង្គម្ចាស់បានទទួលការគាំទ្រពីស្ថាបនិកនៃគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យទាំងនោះអោយព្រះអង្គគង់ធ្វើជាប្រធាននៃគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ដែលមានរូបសំគាល់ គឺសញ្ញាក្បាលដំរី ទ្រផ្កាឈូក។

គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យដែលស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ យុត្តិវង្ស បានទទួលជ័យជម្នះក្នុងការបោះឆ្នោតនៅខែកញ្ញាឆ្នាំ១៩៤៦។ ការបោះឆ្នោតនេះ ត្រូវបានគេកត់សំគាល់ថាជាការបោះឆ្នោតតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យដំបូងបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ព្រះអង្គម្ចាស់ យុត្តិវង្ស បានស្បថចូលកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តីនៅថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៦។

ព្រះអង្គម្ចាស់ យុត្តិវង្ស ត្រូវបានអ្នកដឹកនាំនយោបាយកម្ពុជានាសម័យនោះកោតសរសើរថាជា "បិតានៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា"។ ជាទូទៅគេតែងសូត្រតៗគ្នា ជាពិសេសការសិក្សានៅថ្នាក់មធ្យមសិក្សាចំណេះទូទៅថាព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ យុត្តិវង្ស ទ្រង់ជាអ្នកដែលនាំលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដំបូងគេមកប្រទេសកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែការពិតវាពុំមានន័យថាយ៉ាងដូច្នេះទាំងស្រុងនោះទេ។

ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ យុត្តិវង្ស មិនមាន ព្រះជន្មវែងឡើយ។ ព្រះអង្គបានសោយទីវង្គត នៅថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៤៧ ក្នុងព្រះជន្មាយុ៣៤ (៣៥) ព្រះវស្សា នៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យព្រះកេតុមាលា ដោយរោគាពាធ។

បន្ទាប់ពីព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ យុត្តិវង្សសោយទីវង្គត ហើយនិងមរណៈភាពនៃលោក អៀវ កើស បន្ថែមទៀតនោះ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យដែលធ្លាប់តែលេចធ្លោក្នុងឆាកនយោបាយខ្មែរក្នុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៤០ ក៏ចាប់ផ្តើមបែកបាក់គ្នាបន្តិចម្តងៗស្ទើរតែរលាយបាត់រូបរាង្គទាំងស្រុងនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ហើយត្រូវបានសោយរាជ្យបន្តដោយ ស៊ីសុវត្ថិ វឌ្ឍនាវង្ស ។

បំណែកនៃចេតិយបញ្ចុះព្រះរាជអដ្ឋិធាតុព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិយុត្តិវង្ស ស្ថិតនៅក្នុងបរិវេណវត្តសាលាគូ ស្រុកពញាឭ ខេត្តកណ្តាល។ ព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិយុត្តិវង្ស គឺជា​ស្ថាបនិក​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដំបូង ដែលបានសោយទិវង្គតថ្ងៃទី១១ ខែសីហា គ.ស១៩៤៧។

## ជីវិត​ឯកជន 
ព្រះអង្គម្ចាស់ យុត្តិវង្ស បានរៀបការជាមួយនឹងស្ត្រីជនជាតិបារាំង ឈ្មោះ Dominique Laverne និងមានបុត្រត្រីពីរព្រះអង្គគឺ ស៊ីសុវត្ថិ កន្តារ៉ា ប្រសូត្រនៅឆ្នាំ១៩៤៥ និងស៊ីសុវត្ថិ លិនដា ប្រសូត្រនៅឆ្នាំ១៩៤៦។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា
ទង់ជាតិកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ

រូបភាពតូច|ទង់ជាតិកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ
**ទង់ជាតិកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យឬ ទង់បដិវត្តិ** មានប្រាសាទអង្គរវត្តពណ៌មាសនៅចំកណ្តាលនៃទង់ជាតិហើយព័ទ្ធជំុវិញនៃផ្ទៃដោយពណ៌ក្រហម។ទង់មួយនេះមានរាងចតុកោណទ្រវែង ហើយ​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី 5 ខែ​មករា ឆ្នាំ 1976 ក្នុង​អំឡុង​ពេល ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម ​គ្រប់គ្រង​​ប្រទេស​កម្ពុជា ។

ទង់ជាតិនេះស្រដៀងនឹង ទង់ជាតិវៀតណាម ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វាមិនធម្មតាទេក្នុងចំណោម ទង់ជាតិ របស់រដ្ឋកុម្មុយនិស្តដែល មិនមាននិមិត្តសញ្ញា ពណ៌ក្រហម ឬមាស ឬ ញញួរ និងកណ្ដឹង ។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ទង់ជាតិកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានជំនួស ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ក្លាយជាទង់ផ្លូវការរបស់ប្រទេសកម្ពុជានៅថ្ងៃទី 5 ខែមករា ឆ្នាំ 1976 បន្ទាប់ពីខ្មែរក្រហមបានឡើងកាន់អំណាចក្នុងប្រទេសនៅថ្ងៃទី 17 ខែមេសា ឆ្នាំ 1975 ។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នោះ ទង់ជាតិ​អតីត​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ហោះ​នៅ ​ទីស្នាក់ការ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ពី​ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៧៥ ដល់​ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៧៦។ វាត្រូវបានលុបចោលជាច្រើនដងពី ខេត្តនៃប្រទេសកម្ពុជា ជាប់ព្រំដែន វៀតណាម ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលថ្មីរបស់ប្រទេសនេះបានរាប់ថ្ងៃរំដោះរាជធានី 7 មករា 1979 ជាថ្ងៃផ្លូវការដែលត្រូវបានលុបចោល។

ទោះបីជា ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា បានក្លាយជាទង់ផ្លូវការនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបន្ទាប់ពីការបណ្តេញចេញពីរដ្ឋាភិបាលខ្មែរក្រហមក៏ដោយ ក៏ទង់ជាតិនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យនឹងនៅតែត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយ រដ្ឋាភិបាលចម្រុះនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និងនៅក្នុង អង្គការសហប្រជាជាតិ ។ រដ្ឋភាគច្រើនបានរក្សាទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយរដ្ឋាភិបាលចម្រុះនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ខណៈ ដែលសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា បរាជ័យក្នុងការទទួលបានការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិយ៉ាងទូលំទូលាយ។ 

## និមិត្តសញ្ញា 
* ផ្ទៃពណ៌ក្រហមឆ្អិនឆ្អៅ មានរូបប្រាសាទអង្គរវត្តកំពូលបីពណ៌លឿងជានិមិត្តរូបនៃប្រពៃណីជាតិ និងប្រជាជនកម្ពុជាដែលជាអ្នកការពារ និងស្ថាបនាប្រទេសកម្ពុជាឱ្យថុំថ្កើនរុងរឿង ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ
នរោត្តម ជេនណា

**នរោត្ដម ជេនណា** (ប្រសូតនៅថ្ងៃទី ១១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១២) គឺជាសមាជិកនៃ ព្រះរាជវង្សានុវង្សកម្ពុជា ។ នាង​ជា​ចៅ​របស់​ព្រះបាទ ​នរោត្តម សីហមុនី ជា​បុត្រី​ទី​ពីរ​របស់​ព្រះបាទ​នរោត្តម បុប្ផា​រី និង​ជា​ចៅ​ស្រី​របស់​អតីត​ព្រះមហាក្សត្រ ​នរោត្តម សីហនុ ។ បិតារបស់ព្រះនាងជាជនជាតិបារាំង។ ក្រុមគ្រួសារបានផ្លាស់មករស់នៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាវិញនៅពេលដែល ជេនណា មានវ័យបីឆ្នាំ។ នាងត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា **ព្រះនាង ជេនណា** ។ ព្រះនាងអាចចេះប្រាំភាសាដូចជា ភាសាបារាំង ខ្មែរ ថៃ ចិន និងអង់គ្លេស។ ព្រះនាងវ័យក្មេងចូលចិត្តនិងតែងតែមានទំនោរទៅរកតន្ត្រី ព្រះនាងក៏បានធ្វើជាតារាសម្តែង តារាចម្រៀង អ្នករាំរបាំ និងអ្នកបង្ហាញម៉ូតតាំងពីពេលព្រះនាងវ័យ៦ឆ្នាំមកម្ល៉េះ។ ព្រះនាង ជេនណា អាចច្រៀងបានគ្រប់ប្រាំភាសាដែលព្រះនាងបានរៀនផងដែរ និង ការផ្តល់សេចក្តី ព្យាករណ៍ព្រះ នាងជេណាគួរតែអានសៀវភៅ ច្បាប់រដ្ឋបាលពន្ធអន្តរក្រសួងស្ថាប័ន ពាក់ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច និង ការវិនិយោគ របៀបខុសតាម ច្បាប់អនុញ្ញាត រឺមិនអនុញ្ញាត អភិវឌ្ឍន៍ ប្រទេសជាតិ ការផ្សព្វផ្សាយ អោយប្រជាជន យល់ដឹង អ្នកនាំពាក្យ រដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុនបូណា ។

ជានិស្សិតក្រសួង18+

## ជីវប្រវត្តិ 
នរោត្ដម ជេនណា ប្រសូតនៅថ្ងៃទី ១១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១២ នា ទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង ។ នាង​ជា​បុត្រី​ទី​ពីរ​ក្នុង​គ្រួសារ មាតា​របស់​ព្រះអង្គ​គឺ​ព្រះអង្គម្ចាស់​នរោត្តម បុប្ផារី ហើយ​ព្រះបិតា​របស់​ព្រះអង្គ​ជា​ជនជាតិ​បារាំង។ ព្រះ​នាង​ជា​ចៅ​ស្រី​របស់ ​សម្ដេច​ក្រុម​ព្រះនរោត្តម ចក្រពង្ស និង​ជា​ចៅ​ស្រី​ដ៏​ឧត្តុង្គឧត្តម​របស់ ​ព្រះ​បាទ​នរោត្តម សីហនុ ។    ឈ្មោះជាផ្លូវការរបស់នាងគឺ 

នៅ​ឆ្នាំ 2015 នៅ​ពេល ជេនណាមាន​អាយុ​បី​ឆ្នាំ នាង​និង​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​នាង​បាន​ត្រឡប់​មក​រស់​នៅ​ក្នុង ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​។  នាង​បាន​សិក្សា​ប្រាំ​ភាសា​ក្នុង​នោះ​មាន ​ភាសា​ខ្មែរ ​ជាភាសាដើម​កំណើត​របស់​នាង ព្រម​ទាំង ​អង់គ្លេស បារាំង ចិន និង ​ថៃ ។ 

ព្រះនាង ជេនណា នរោត្តម បច្ចុប្បន្នត្រូវបានតំណាងដោយ Space Creative Marketing ជាក្រុមហ៊ុនគ្រប់គ្រងទេពកោសល្យរបស់នាង។ 

## សមិទ្ធិផល 
* Royal Brand Ambassador of Cellcard Telecommunications Company (Cambodia). 
* Royal Brand Ambassador of Marie Regal (ឥណ្ឌូនេស៊ី)។ 
* Royal Brand Ambassador of R&F Properties (សហរដ្ឋអាមេរិក)។
* Royal Brand Ambassador of Cambodia Dance Sport Federation (Cambodia) 
* តួសម្តែងក្នុងរឿងភាគទូរទស្សន៍ CTN ។  
* Space Creative Marketing - ការគ្រប់គ្រងទេពកោសល្យ (កម្ពុជា)

## ការងារសម្ដែង 
### រឿងទូរទស្សន៍ 
### ភាពយន្ត 
## ឯកសារយោង 
1. 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចំរៀង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សនរោត្តម
រាជវង្សនរោត្តម

**រាជវង្សនរោត្តម**  គឺជា ព្រះរាជវង្សានុវង្សរបស់កម្ពុជា ។ សមាជិក​របស់​ខ្លួន​គឺ​ជា​ព្រះរាជវង្ស​ផ្ទាល់​របស់​ព្រះបាទ ​នរោត្តម ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា (១៨៦០-១៩០៤) ជា​ព្រះរាជ​បុត្រានៃ "ព្រះអង្គឌួង "។ ព្រះ​បរម​រតន​កោដ្ឋ គឺ​ព្រះ​មហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន គឺ ​ព្រះ​បាទ​នរោត្តម សីហមុនី ។ នរោត្តម ជា​រាជវង្ស​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​រាជវង្ស​ពីរ​របស់​កម្ពុជា។ សមភាគី​របស់​ខ្លួន​គឺ ​រាជ​វង្សស៊ីសុវត្ថិ ​ត្រូវ​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម​កូន​ប្រុស​ម្នាក់​ទៀត​របស់​អង្គឌួងគឺ ​ស៊ីសុវត្ថិ ។ សមាជិក​បួន​រូប​បាន​ធ្វើ​ជា ​ព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​បី​រូប​ជា ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ​។

## សមាជិក 
* **នរោត្តម** (១៨៣៤-១៩០៤)
* **នរោត្តម សុថារ័ត្ន** (១៨៧២-១៩៤៥)
* **នរោត្តម ផាំង្ង៉ា** (១៨៧៤-១៩៤៤)
* **នរោត្ដម កនវិម៉ាន នរៈទេវី** (១៨៧៦-១៩១២)
* **នរោត្តម សុរាម្រិត** (១៨៩៦-១៩៦០)
* **ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ** (ដោយ​អាពាហ៍​ពិពាហ៍ ឆ្នាំ ១៩០៤–១៩៧៥)
* **នរោត្តម កន្ទុល** (1920-1976)
* **នរោត្តម សីហនុ** (1922-2012)
* **នរោត្តម មុនីនាថ** (រៀបការឆ្នាំ ១៩៣៦)
* **នរោត្តម យូវនាថ** (១៩៤៣-២០២១)
* **នរោត្តម បុប្ផាទេវី** (1943-2019)
* **នរោត្តម រណឫទ្ធិ** (១៩៤៤-២០២១)
* **នរោត្តម ចក្រពង្ស** (ប្រសូត ១៩៤៥)
* **នរោត្តម វិជ្ជរ៉ា** (1946-2013)
* **នរោត្តម ម៉ារី រណឫទ្** (រៀបការឆ្នាំ ១៩៤៨)
* **នរោត្តម គន្ធបុប្ផា** (១៩៤៨-១៩៥២)
* **នរោត្តម សិរីវុឌ្ឍ** (ប្រសូត ១៩៥១) 
* **នរោត្តម សីហមុនី** (ប្រសូត ១៩៥៣)
* **នរោត្តម នរិន្ទ្រពង្ស** (១៩៥៤-២០០៣)
* **នរោត្តម អរុណរស្មី** (ប្រសូត ១៩៥៥)
* **នរោត្តម សុម៉ា** (ប្រសូត ១៩៦៩)
* **នរោត្តម រតនាទេវី** (ប្រសូត ១៩៧៤)
* នរោត្តម បុប្ផារី (ប្រសូត
* **នរោត្តម ជេនណា** (កើតឆ្នាំ ២០១២)

## បញ្ជីរាយនាមព្រះមហាក្សត្រ នរោត្តម 
## បញ្ជីរាយនាមព្រះនរោត្តម 
## បញ្ជីរាយនាម នរោត្តម នាយករដ្ឋមន្ត្រី 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សនរោត្តម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រួសាររាជវង្សអាស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ
សក់ ស៊ុតសាខន

**ឧត្តមសេនីយ៏ សក់ ស៊ុតសាខន** (    ; ៨ កុម្ភៈ ១៩២៨  – ២៩ មេសា ១៩៩៤) គឺជាអ្នកនយោបាយ និងជានាយទាហានខ្មែរ ដែលមានអាជីពជាយូរយារណាស់មកហើយនៅក្នុងនយោបាយរបស់ប្រទេស។ លោក​ជា​ប្រមុខរដ្ឋ​ចុងក្រោយ​នៃ ​របប​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ ដែល​របប​ខ្មែរក្រហម បាន​ផ្ដួលរំលំ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៥។ លោក បានបង្កើតកម្លាំងគាំទ្រសហរដ្ឋអាមេរិកដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា *ខ្មែរស*។  ក្នុង​នាម​ជា​ពាណិជ្ជករ លោក  ជា​ម្ចាស់​សិទ្ធិ​ផ្តាច់​មុខ​យីហោ ព្រះនាងទឹកដោះគោ ក្នុង​ទីក្រុង អាណាហេម រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា ។ 

## ជីវិតដំបូង 
លោក បានកើតនៅ ក្រុងបាត់ដំបង ។ គាត់គឺជាបងប្អូនជីដូនមួយរបស់ នួន ជា ដែលក្រោយមកនឹងបន្តជាសមាជិកដ៏លេចធ្លោរបស់ ខ្មែរក្រហម ។ គាត់បានសិក្សានៅរាជបណ្ឌិត្យសភាយោធា និងសាលាអគ្គសេនាធិការបារាំងនៅ ទីក្រុងប៉ារីស ; អាជីពជាបន្តបន្ទាប់របស់គាត់ជាមួយកងទ័ពកម្ពុជាតូច *Forces Armées Royales Khmeres* ( FARK ) បានធ្វើឱ្យគាត់ឡើងឋានៈយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយក្រោមរបប សង្គមរាស្ត្រនិយម របស់សម្ដេច នរោត្តម សីហនុ គាត់បានក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិក្មេងជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកនៅឆ្នាំ 1957 នៅអាយុ 29 ឆ្នាំ។

## សាធារណរដ្ឋខ្មែរ 
ក្រោយ រដ្ឋប្រហារកម្ពុជាឆ្នាំ 1970 ដែលសម្ដេច នរោត្តម សីហនុ ត្រូវបានទម្លាក់ដោយ ឧត្តមសេនីយ៍ លន់ នល់ ឧត្តមសេនីយ៍ សក់ ស៊ុតសាខន បានបន្តអាជីពក្នុងជួរកងទ័ព ហើយឥឡូវនេះប្តូរឈ្មោះទៅជា កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ (FANK) ហើយបានគ្រប់គ្រងការពង្រីកយ៉ាងច្រើននៅឆ្នាំ 1971-72 ។ លោកធ្លាប់បម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិជាច្រើនដង ជាមេបញ្ជាការ កងកំលាំងពិសេស FANK និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អក្នុងចំណោមអ្នកការទូត និងទីប្រឹក្សាយោធាអាមេរិក ជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មានសមត្ថកិច្ច ព្រមទាំងជាអ្នកនយោបាយដែលមានសមត្ថភាព និងមិនពុករលួយ។ 

បន្ទាប់ពីបុគ្គលិកស្ថានទូតអាមេរិក និងជាប្រធានស្តីទី សោកម ខូយ បានចាកចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញកាលពីថ្ងៃទី 12 ខែមេសា ក្នុងអំឡុង ប្រតិបត្តិការ Eagle Pull គណៈកម្មាធិការកំពូលដែលមានសមាជិកប្រាំពីររូប ដែលដឹកនាំដោយ ឧត្តមសេនីយ៍ សក់ ស៊ុតសាខន  បានចូលកាន់អំណាចលើសាធារណរដ្ឋដែលដួលរលំ។ ឧត្តមសេនីយ៍ សក់ ស៊ុតសាខន បានឡើងកាន់តំណែងជាប្រមុខរដ្ឋ និងធ្វើជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាគ្រប់គ្រង ដែលព្យាយាមចរចាបទឈប់បាញ់តាមលក្ខខណ្ឌជាមួយ ខ្មែរក្រហម ដែលកំពុងតែឡោមព័ទ្ធ ទីក្រុងភ្នំពេញ ។ លោក សក់ ស៊ុតសាខន នៅតែស្ថិតក្នុងរាជធានីរហូតដល់កងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តបានចូលទៅក្នុងនោះនៅថ្ងៃទី 17 ខែមេសា ដោយបានរត់គេចខ្លួនជាមួយក្រុមគ្រួសាររបស់គាត់នៅលើឧទ្ធម្ភាគចក្រ កងទ័ពអាកាសខ្មែរ ចុងក្រោយបង្អស់ដើម្បីចាកចេញពី ពហុកីឡដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក ។  ឧត្តមសេនីយ៍ សក់ ស៊ុតសាខន បានរៀបការហើយមានកូនបួននាក់។

បន្ទាប់​ពី​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ឆ្នាំ​១៩៩១ លោក ស៊ុត សាន ត្រូវ​បំបែក​ចេញ​ពី​លោក សឺន សាន និង KPNLF ហើយ​បាន​បង្កើត ​គណបក្ស​សេរី​ប្រជាធិបតេយ្យ ។

គាត់បានស្លាប់នៅ ទីក្រុង Detroit នៅថ្ងៃទី 29 ខែមេសាឆ្នាំ 1994 ។ សាកសពរបស់គាត់ត្រូវបានបូជា ហើយផេះរបស់គាត់ត្រូវបានរាយប៉ាយនៅក្នុង បឹង Michigan ។ 

## ការបោះពុម្ពផ្សាយ 
នៅឆ្នាំ 1980 លោក ឧត្តមសេនីយ៍ សក់ ស៊ុតសាខន បានបោះពុម្ភផ្សាយ *The Khmer Republic at War and the Final Collapse* ដែលនៅតែជាប្រភពព័ត៌មានសំខាន់នៃ សង្រ្គាមស៊ីវិលកម្ពុជា ។ មាននៅលើអ៊ីនធឺណិតនៅ http://www.vietnam.ttu.edu/virtualarchive/items.php?item=2390505001 ។

## ឯកសារយោង
ជនជាតិការ៉ែន

**ការ៉ែន**  ( /k ə ˈ r ɛ n / (  / )  ) គឺជាក្រុមជនជាតិភាគតិច នៃ និយាយភាសាភាសាចិន - ទីបេ  ។ ក្រុមទាំងមូលមានភាពខុសប្លែកគ្នា និងមានភាពខុសប្លែកគ្នា ដោយសារក្រុមជនជាតិភាគតិចការ៉ែន ជាច្រើនមិនបានភ្ជាប់ ឬកំណត់អត្តសញ្ញាណគ្នាទៅវិញទៅមកតាមវប្បធម៌ ឬភាសា។ ក្រុមការ៉ែន ទាំងនេះរស់នៅជាចម្បងនៅក្នុង រដ្ឋ កាយីន ភាគខាងត្បូង និងភាគអាគ្នេយ៍នៃ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។ ជនជាតិការ៉ែន ប្រមាណជាប្រាំលាននាក់ ស្មើនឹងប្រមាណប្រាំពីរភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនភូមា។  ជនជាតិការ៉ែន ជាច្រើនបានធ្វើចំណាកស្រុកទៅ ប្រទេសថៃ ដោយបានតាំងទីលំនៅភាគច្រើននៅ តាមព្រំដែនមីយ៉ាន់ម៉ា-ថៃ ។ ជនជាតិការ៉ែន ពីរបីនាក់បានតាំងទីលំនៅនៅ កោះ អង់ដាម៉ាន់ និង នីកូបា ប្រទេសឥណ្ឌា និងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអាស៊ីបូព៌ាផ្សេងទៀត។

ក្រុមការ៉ែន ទាំងមូលតែងតែយល់ច្រឡំជាមួយកុលសម្ព័ន្ធ ប៉ាដុង ដែលល្បីខាង ក្រវ៉ាត់ក ដែលពាក់ដោយស្ត្រីរបស់ពួកគេ ប៉ុន្តែពួកគេគ្រាន់តែជាក្រុមរងនៃ ការ៉ែនក្រហម (ការ៉ែនី) ដែលជាកុលសម្ព័ន្ធ កាយ៉ា ក្នុង រដ្ឋកាយ៉ា ។ មីយ៉ាន់ម៉ា។

ក្រុម​បះបោរ​ការ៉ែន ដែល​ដឹកនាំ​ជា​ចម្បង​ដោយ ​សម្ព័ន្ធ​ជាតិ​ការ៉ែន (KNU) បាន ​ធ្វើ​សង្រ្គាម ​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​ភូមា តាំង​ពី​ដើម​ឆ្នាំ ១៩៤៩។ គោល​បំណង​ដើម​របស់ KNU គឺ​ដើម្បី​បង្កើត​មាតុភូមិ​ការ៉ែនឯករាជ្យ​មួយ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា កាថូឡី ប៉ុន្តែ​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ 1976 ពួក​គេ​បាន​ងាក​ទៅ​រក​ការ​អំពាវនាវ​ឱ្យ​មាន​ប្រព័ន្ធ​សហព័ន្ធ​ក្នុង​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា​ជំនួស​វិញ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
នរោត្តម រតនាទេវី

**នរោត្តម រតនាទេវី** (ប្រសូត ១៨ មិថុនា ១៩៧៤) គឺជា ព្រះនាង និងជាអ្នកនយោបាយខ្មែរ ។ ព្រះ​នាង​ជា​បុត្រី​តែ​មួយ​គត់​របស់​ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម រណឫទ្ធិ និង​ព្រះអង្គម្ចាស់ ​នរោត្តម ម៉ាណារី ។  លោកស្រី​ជា​សមាជិក ​គណបក្ស​ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ហើយ​បាន ​ជាប់ ​ឆ្នោត​ជា​តំណាង ​ខេត្ត​ក្រចេះ ​ក្នុង ​រដ្ឋសភា​កម្ពុជា ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៣។  នាង​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​ថ្ងៃ​ខួប​កំណើត​របស់​សម្តេច​ព្រះមហាក្សត្រី នរោត្តម មុនីនាថ ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សនរោត្តម
ទង់ជាតិសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា។

រូបភាពតូច|ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជារូបភាពទី១ ពីឆ្នាំ១៩៧៩-១៩៨៩ និងទង់ជាតិរដ្ឋកម្ពុជាពី១៩៨៩-១៩៩៣
**ទង់ជាតិនៃ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា** គឺជាទង់ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ ប្រទេសកម្ពុជា ពីឆ្នាំ 1979 ដល់ឆ្នាំ 1989 ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងសម័យ សង្រ្គាមកម្ពុជា-វៀតណាម ។

ទង់ជាតិដែលបានក្លាយជាទង់ផ្លូវការនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ត្រូវបាន រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា (KUFNS) អនុម័តកាលពីមុន ដែលបានលើកទង់ជាតិ ខ្មែរឥស្សរៈ ក្នុងសម័យតស៊ូប្រឆាំងបារាំង ដោយប្រកាសថាជាទង់ជាតិខ្មែរឥស្សរៈ។ ទង់ជាតិ ស.ប.ក. 

## រដ្ឋកម្ពុជា។ 
នៅឆ្នាំ១៩៨៩ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានប្តូរឈ្មោះប្រទេសជា រដ្ឋកម្ពុជា ហើយប្តូរទង់ជាតិវិញ៖ ជំនួសឱ្យពណ៌ក្រហមទាំងស្រុង វាមានពណ៌ក្រហមពាក់កណ្តាលនៅផ្នែកពីលើ និងពាក់កណ្តាលពណ៌ខៀវផ្នែកខាងក្រោម ដែលធ្វើអោយពណ៌ខៀវនៃ ទង់ជាតិកម្ពុជា ពីមុនមក។ ប្រាសាទអង្គរវត្ត មានកំពូលប្រាំពណ៌លឿងនៅចំកណ្តាលដូចរូបពីមុន។ នៅក្នុងកំណែខ្លះ ទង់ជាតិអង្គរវត្តនៃរដ្ឋកម្ពុជា បានបង្ហាញព័ត៌មានលម្អិតស្ថាបត្យកម្មនៃរចនាសម្ព័ន្ធអង្គរ ដែលគូសបញ្ជាក់ជាពណ៌ខ្មៅ។

ទោះបីជាទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា និងក្រោយមកទង់ជាតិនៃរដ្ឋកម្ពុជាបានក្លាយជាទង់ផ្លូវការនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបន្ទាប់ពីការទម្លាក់រដ្ឋាភិបាល ខ្មែរក្រហម នៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យក៏ដោយ ក៏ទង់ជាតិនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ នឹងនៅតែត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយ រដ្ឋាភិបាលចម្រុះកម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យ ។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និងក្នុង អង្គការសហប្រជាជាតិ ។ ដោយសារ ស.ប.ក. បានបរាជ័យក្នុងការទទួលបានការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិយ៉ាងទូលំទូលាយ រដ្ឋភាគច្រើនបានរក្សាទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយរដ្ឋាភិបាលចម្រុះនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។ 

## អត្ថន័យ 
ពណ៌ក្រហមតំណាងឱ្យឈាម និង បដិវត្តន៍ ។ រូបប្រាសាទអង្គរវត្តដែលមានកំពូលប្រាំ សំដៅលើការរួបរួមរបស់ ទាហាន ពាណិជ្ជករ កម្មករ កសិករ និង បញ្ញវន្ត កម្ពុជា ។

## ឯកសារយោង
ក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្ក

[រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| [ទង់ជាតិកម្ពុជា|ទង់ជាតិព្រះមហាក្សត្រ]]
**ក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្ក**  គឺជាក្រុមប្រឹក្សាដែលមានសមាជិកប្រាំបួននៃ ប្រទេសកម្ពុជា ដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការជ្រើសរើស ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅថ្ងៃទី 24 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 1993 ។ ក្រុមប្រឹក្សាជ្រើសរើសព្រះមហាក្សត្រអស់មួយជីវិតពីក្នុងចំណោមកូនចៅប្រុសៗរបស់ ព្រះបាទអង្គឌួង ដែលមានព្រះជន្មយ៉ាងតិច៣០ឆ្នាំ មកពីព្រះរាជវង្សទាំងពីរនៃប្រទេសកម្ពុជា ( រាជវង្សនរោត្តម និង រាជវង្សស៊ីសុវត្ថិ )។ សមាជិក​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ទាំង​ប្រាំបួន​រូប​រួម​មាន នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ប្រធាន​រដ្ឋសភា ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា អនុប្រធាន​ទី​១ និង​ទី​២ នៃ​រដ្ឋសភា អនុប្រធាន​ទី​១ និង​ទី​២ ព្រឹទ្ធសភា និង​ប្រធាន​ពីរ​រូប តាម​បញ្ជា​របស់ ​មហានិកាយ និង ធម្មយុត្តិកនិកាយ ( ទេព វង្ស និង បួរគ្រី ) ។  ក្រុមប្រឹក្សានេះមានសកម្មភាពតែនៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1993 នៅពេលដែលវាបានដាក់ ព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ ឡើងសោយរាជ្យឡើងវិញ  និងខែតុលា 2004 នៅពេលដែលក្រុមប្រឹក្សានេះបានដាក់ឈ្មោះកូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គ នរោត្តមសីហមុនី ជាស្តេចថ្មី។  ការបោះឆ្នោត​ធ្វើឡើង​តាមរយៈ​សន្លឹកឆ្នោត​សម្ងាត់​របស់​សមាជិក​ទាំង​ប្រាំបួន។

## សមាជិកបច្ចុប្បន្ន 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នយោបាយកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ
|}