open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ប្រាសាទភ្នំវ៉ាន

**ប្រាសាទ​ភ្នំវ៉ាន** (  ปราสาทพนมวัน ) ដែល​គេ​ស្គាល់​ផង​ដែរ​ក្នុង​ស្រុក​ថា **វត្ត​ភ្នំវ៉ាន** (  วัดพนมวัน ) ជា ​ប្រាសាទ​ ​ខ្មែរ ​បុរាណ​ដែល​តំបន់​នៃ ​ស្រុក មឿងនគររាជសីមា ខេត្តនគររាជសីមា ។  វា​ត្រូវ​បាន​គេ​សាងសង់​ជា​ប្រាសាទ​ហិណ្ឌូ​ដំបូង​គេ ហើយ​ក្រោយ​មក​បាន​កែប្រែ​ជា ​ប្រាសាទ​ពុទ្ធសាសនា  ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ប្រាសាទ​ហិណ្ឌូ​ខ្មែរ​ធំ​ជាង​គេ​ទី​ប្រាំ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ។ 

វាត្រូវបានសាងសង់នៅសតវត្សទី ១១ ក្នុងរចនាបថឃ្លាំងនិងអង្គរវត្ត។ ប្រាសាទនេះប្រហែលជាកសាលើប្រាសាទចាស់ដែកកសាងតាមរចនាបថព្រះគោដោយគេរកឃើញផ្ដែនៅទីនោះនិងសិលាចារឹករៀបរាប់ពីព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ ។ ក្រោយ​មក​ក្នុង​អំឡុង​សតវត្ស​ទី ១៣-១៤ អគារ​ថ្ម​មួយ​ត្រូវ​បាន​គេ​សាងសង់​នៅ​លើ​នោះ។ វាជាប្រាសាទហិណ្ឌូ ហើយក្រោយមកបានក្លាយជា ប្រាសាទពុទ្ធសាសនា ។ ទោះបីជាកន្លែងភាគច្រើនត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញក៏ដោយ ក៏ *ប្រាង្គ* សំខាន់ (ចេតិយបែបខ្មែរ) និងចេតិយមួយជាន់នៅសេសសល់។ ចេតិយ​ធំ​បែរ​មុខ​ទៅ​ទិស​ខាង​កើត​សាង​សង់​ពី​ថ្មភក់ ហើយ​ត​ភ្ជាប់​នឹង​កុដិ​ដោយ​ផ្លូវ​ការ៉េ  ប្រវែង និង  ទទឹង។ ចេតិយ​មាន​ក្លោង​ទ្វារ​បី។ នៅ​ខ្លោងទ្វារ​ខាង​ជើង​មាន​បដិមា​ព្រះពុទ្ធ​ឈរ​ក្នុង ​ឥរិយាបថ​អភ័យទោស ​តាម​រចនាប័ទ្ម​អយុធ្យា។

ទីសក្ការៈ​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ដោយ​កំពែង​ថ្មបាយក្រៀម ភាគ​និរតី​ជា​ចេតិយ​ថ្មភក់​មួយ​ឈ្មោះ​ថា ប្រាង​តូច ( ប្រាង្គណយ ) ដែលមានរូបព្រះពុទ្ធធំនៅខាងក្នុង។ ក្រៅ​តំបន់​មាន *​គោបុរៈ* (ច្រក​ចូល) ស្ថិត​ក្នុង​ទម្រង់​ជា​ប៉ម​ខ្ពស់​បួន​ទិស។ ខាង​កើត​នៃ​ទីសក្ការៈ​មាន​ដាន *​បារាយណ៍* ​មួយ (អាង​ស្តុក​ទឹក​ជុំវិញ​ប្រាសាទ​ហិណ្ឌូ​ខ្មែរ​ត្រូវ​បាន​គេ​សន្មត​ថា​ជា ​មហាសមុទ្រ​លោហធាតុ ​ក្នុង ​លោហធាតុ​ហិណ្ឌូ ) និង​ភ្នំ​ដី។

ក៏មានព្រះពន្លាសម្រាប់ស្វាគមន៍ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ឬអ្នកតំណាងរបស់ព្រះអង្គដែលគួរបានមកដល់ ប្រាសាទនេះ ក្នុងសតវត្សទី ១៣ ដើម្បីថ្វាយបង្គំព្រះពុទ្ធបដិមា។ 

រចនាបថខ្មែររបស់វាប្រហាក់ប្រហែលនឹង ប្រាសាទភិម៉ៃ ក្នុងខេត្តតែមួយ ប៉ុន្តែទំហំតូចជាង។  វាស្ថិតនៅលើផ្លូវរវាង គោរាជ (ក្រុងនគររាជសីមា) និងប្រាសាទភិម៉ៃ។ ទីសក្ការៈ​ឥឡូវ​នេះ​ជា​បូជនីយដ្ឋាន​បុរាណ​ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣៦ ដោយ ​នាយកដ្ឋាន​វិចិត្រសិល្បៈ ។

## វិចិត្រសាល 

ឯកសារ:พระประธานในปราสาทพนมวัน.JPG|alt=Principle Buddha statue| រូបសំណាកព្រះពុទ្ធ
ឯកសារ:Phnom-Wan-APR08-2.jpg|alt=Outside the temple| នៅខាងក្រៅប្រាសាទ
ឯកសារ:Phnom-Wan-001.jpg|alt=The temple| ប្រាសាទ
ឯកសារ:Phnom-Wan-002.jpg|alt=During restoration| កំឡុងពេលជួសជុល
ឯកសារ:Phnom-Wan-011.jpg|alt=The lintel| ផ្ដែ
ឯកសារ:Phnom-Wan-004.jpg|alt=The lintel over Buddha statue| រូបព្រះពុទ្ធ
ឯកសារ:Phnom-Wan-007.jpg|alt=Standing Buddha statue| រូបសំណាកព្រះពុទ្ធឈរ
ឯកសារ:Phnom-Wan-006.jpg|alt=Inside the temple| នៅខាងក្នុងប្រាសាទ

## ឯកសារយោង
ប្រាសាទ​ចេតិយ​ជេតតាវ

**វត្តចេតិយជេតតាវ** ( วัดเจดีย์เจ็ดแถว ) ជាបុរាណមួយនៅក្នុងកំពែងក្រុង នៃឧទ្យានប្រវត្តិសាស្រ្ត ស្រីសជ្ជនាល័យ ស្រុក 
ឯកសារ:Wat_Chedi_Chet_Thaeo_20231226_(III).jpg|តំនភ្ជាប់=ไฟล์:Wat_Chedi_Chet_Thaeo_20231226_(III).jpg|alt=เจดีย์ประธานทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ มุมมองจากทางทิศตะวันตก| វត្ត​ធំ​ដែល​មាន​រាង​ជា​បាច់​អង្ករ ទិដ្ឋភាព​ពី​ទិស​ខាង​លិច។
ឯកសារ:Wat_Chedi_Chet_Thaeo_20231226_(IV).jpg|តំនភ្ជាប់=ไฟล์:Wat_Chedi_Chet_Thaeo_20231226_(IV).jpg|alt=เจดีย์ประธานทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ มุมมองจากทางทิศตะวันออก| វត្ត​ធំ​ដែល​មាន​រាង​ជា​បាច់​អង្ករ ទិដ្ឋភាព​ពី​ទិស​ខាង​កើត។
ឯកសារ:Wat_Chedi_Chet_Thaeo_20231226_(V).jpg|តំនភ្ជាប់=ไฟล์:Wat_Chedi_Chet_Thaeo_20231226_(V).jpg|alt=เจดีย์รายทรงพุ่มข้าวบิณฑ์| ចេតិយ​រាង​ជា​បាច់​អង្ករ
ឯកសារ:Wat_Chedi_Chet_Thaeo_20231226_(VI).jpg|តំនភ្ជាប់=ไฟล์:Wat_Chedi_Chet_Thaeo_20231226_(VI).jpg|alt=เจดีย์ยอดมณฑป เป็นอาคารทรงโรงมีหลังคาเป็นมณฑปที่มียอดเจดีย์เหนืออีกชั้นหนึ่ง| ចេតិយ​យ៉ត​មនោរម្យ ជា​សំណង់​មួយ​ដែល​មាន​រាង​ដូច​ព្រះពន្លា មាន​ដំបូល​ជា​ព្រះពន្លា មាន​ចេតិយ​ចេតិយ​នៅ​ពីលើ។ 
ឯកសារ:Wat_Chedi_Chet_Thaeo_20231226_(IX).jpg|តំនភ្ជាប់=ไฟล์:Wat_Chedi_Chet_Thaeo_20231226_(IX).jpg|alt=เจดีย์ยอดมณฑป| វត្តដែលមានកំពូលព្រះពន្លា
ឯកសារ:Wat_Chedi_Chet_Thaeo_20231226_(VII).jpg|តំនភ្ជាប់=ไฟล์:Wat_Chedi_Chet_Thaeo_20231226_(VII).jpg|alt=เจดีย์ประจำมุม แบบ "เจดีย์ทรงปราสาทห้ายอด" ได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะล้านนาและเจดีย์วิหารทางพุกาม ซึ่งสังเกตได้จากเรือนธาตุและเรือนยอด ส่วนฐานบัวลูกฟักได้รับอิทธิพลมาจากทางขอม| **វត្តជ្រុង** ក្នុងទម្រង់ជា "វត្តប្រាសាទប្រាំបី" ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយសិល្បៈឡាណា និងវត្តប្រាសាទបាកាន ដែលអាចមើលឃើញពីបន្ទប់ចេតិយ និងស្ប៉ត។ គល់​ឈូក​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​ខ្មែរ។
ឯកសារ:Wat_Chedi_Chet_Thaeo_20231226_(VIII).jpg|តំនភ្ជាប់=ไฟล์:Wat_Chedi_Chet_Thaeo_20231226_(VIII).jpg|alt=เจดีย์รายทรงปราสาทยอด| ប្រាសាទ​ដែល​មាន​រាង​ជា​ប្រាសាទ​មួយ​ដែល​មាន​រាង​ជា​តួ​ប៉ម
ភាសាហារ៉ូយ

រូបភាពតូច| ការចែកចាយបច្ចុប្បន្ននៃវាគ្មិន ចាម ហារ៉ូយ រ៉ូឡៃ និង ច្រុ នៅវៀតណាម។
**ហារ៉ូយ** (ហ្រៅ) គឺជា ភាសាចាមរបស់ ប្រទេសវៀតណាម ។ វា​ត្រូវ​បាន​និយាយ​ដោយ​ជនជាតិ **ចាម ហារ៉ូយ** ដែល​រស់នៅ​ក្នុង​ខេត្ត  ប៊ិញឌិញ និង ភូយ៉េន ។

## ឯកសារយោង
ឧទ្យានបណ្ដែតបាប៊ីឡូន

**ឧទ្យានបណ្ដែតបាប៊ីឡូន** (The Hanging gardens of Babylon) គឺជាអច្ឆរិយៈវត្ថុមួយក្នុងចំណោមអច្ឆរិយៈទាំងប្រាំពីរនៃពិភពលោកបុរាណ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅទីក្រុងហ៊ីឡាហ៍ ខេត្តបាប៊ីល ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់បច្ចុប្បន្ន។ ឧទ្យានបាប៊ីឡូនអតីតស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងបាប៊ីឡូនបុរាណ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះចៅអធិរាជ នេប៊ូឆាដ និសហ្សារ៍ទី២ (Nebuchadnezzar) ដែលបានគ្រប់គ្រងរាជធានីបាប៊ីឡូនអស់រយៈពេលជាង៤៣ឆ្នាំ ចាប់ពីឆ្នាំ៦០៤ មុនគ.ស ដល់ ៥៦២ មុនគ.ស ។ ដំណើរដើមទងទាក់ទងនឹងឧទ្យាននេះត្រូវបានគេនិយាយថា *ព្រះនាង អាមីអ៊ីសទីស (Amyistis of Media) បុត្រីរបស់ព្រះចៅមេដេស បានរៀបអភិសេកជាមួយព្រះចៅនេប៊ូឆាដ និសហ្សារ៍ទី២ ក្នុងគោលបំណងចងភ្ជាប់សម្ព័ន្ធភាពរវាងនគរទាំង២ ជានិច្ចជាកាលទ្រង់តែងតែនឹករលឹកទៅដល់ព្រះមាតុនគររបស់ព្រះនាង ហើយតែងតែធ្វើឲ្យព្រះនាងទ្រង់ព្រះសេចក្តីសោកសៅនៅក្នុងព្រះទ័យ ។ ការណ៍នេះឯងបានញុំាងឱ្យព្រះចៅនេប៊ូឆាដនិសហ្សារ៍ទ្រង់សម្រេចព្រះទ័យចេញរាជបញ្ជាឱ្យសាងសង់ឡើងនូវឧទ្យាន ដែលមានរចនាបីដូចទៅនឹងទេសភាពនៃព្រះមាតុនគររបស់ព្រះនាង ដើម្បីទុកសម្រាប់ជាទីលំហែព្រះកាយ និងជួយបន្ធូរបន្ថយការនឹករលឹកទៅដល់ស្រុកកំណើតរបស់ព្រះនាង។*
រូបភាពតូច|ការគូសពណ៌ដោយដៃនេះ ប្រហែលជាធ្វើឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី១៩ បន្ទាប់ពីការជីកកកាយលើកដំបូងនៅក្នុងរដ្ឋធានីអាសស៊ើរ ពណ៌នាអំពីឧទ្យានបណ្ដែតដែលមានរឿងព្រេងនិទាន ដោយមានប៉មនៃបាបែល (Babel) នៅផ្ទៃខាងក្រោយ។
*ឧទ្យានបណ្ដែត* ពាក្យនេះមិនមែនមានន័យថា ឧទ្យាននេះត្រូវបានគេស្ថាបនាឡើងនៅលើនាវា ហើយបណ្ដែតនៅលើផ្ទៃទឹក ឬត្រូវបានគេចងព្យួរទៅនឹងខ្សែពួរធំៗដូចជាស្ពានយោលនោះទេ ប៉ុន្តែពាក្យនេះគឺមានប្រភពមកពីការបកប្រែមិនច្បាស់ចេញពីភាសាក្រិកថា κρεμαστός ដែលមានន័យថា *បណ្ដែត* ឬ *ព្យួរ* នោះទេផ្ទុយទៅវិញ គឺមានន័យថា *លយចេញ* ឬ *ផុសឡើង* ក្នុងន័យដែលវាត្រូវបានគេសាងឡើងលើទីទួលប៉ុណ្ណោះ។

## ឯកសារយោង
ប្រាសាទព្រៃគី

ប្រាសាទព្រៃគី ជាប្រាសាទដ៏ចំណាស់មួយក្នុងចំណោមប្រាសាទទាំង៩ នៅខេត្តត្បូងឃ្មុំ ។ ប្រាសាទនេះ ត្រូវបានសង់នៅលើទីទួលមានកសិន្ទទឹកជុំវិញ និងមានតួប៉មបីសង់ពីឥដ្ឋ លាយ​ថ្មបាយក្រៀម នៅលើខឿនថ្ម បាយក្រៀម ដែលមានបណ្តោយប្រវែង ២៣,៤០ម៉ែត្រ និងទទឹង ប្រវែង​១២,៦០ម៉ែត្រ។ប្រាសាទព្រៃគី ស្ថិតនៅភូមិអណ្តោត ឃុំកណ្តោលជ្រុំ ស្រុក ពញាក្រែក ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មានទំហំ ៤ម៉ែត្របួនជ្រុង និងមានកម្ពស់ ៧.៥ម៉ែត្រ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០ រចនាបថកោះកេរ្តិ៍  ដោយរាជព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤​ ។បច្ចុប្បន្នប្រាសាទនេះ នៅសល់កំពូលតែមួយប៉ុណ្ណោះ ដោយកំពូលពីរទៀតត្រូវបានដួលរលំពីការលួចជីកកោះកាយរកវត្ថុបុរាណ។ លើសពីនេះទួលប្រាសាទដែលនៅសល់ក៏ប្រឈមនឹងការពុកផុយផងដែរព្រោះនៅម្លប់មិនសូវត្រូវពន្លឺព្រះអាទិត្យ។

ប្រាសាទព្រៃគី ស្ថិតនៅភូមិអណ្តោត ឃុំកណ្តោលជ្រុំ ស្រុក ពញាក្រែក ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មានទំហំ ៤ម៉ែត្របួនជ្រុង និងមានកម្ពស់ ៧.៥ម៉ែត្រ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០ រចនាបថកោះកេរ្តិ៍  ដោយរាជព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤​ ។ ក្នុងបទសម្ភាសជាមួយសារព័ត៌មានThmeyThmey25  លោក​ ពិន​ អំណត់ ប្រធានការិយាល័យបេតិកភណ្ឌ នៃមន្ទីរវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្ប:ខេត្តត្បូងឃ្មុំ  បានឱ្យដឹងថា  បច្ចុប្បន្នប្រាសាទនេះ នៅសល់កំពូលតែមួយប៉ុណ្ណោះ ដោយកំពូលពីរទៀតត្រូវបានដួលរលំពីការលួចជីកកោះកាយរកវត្ថុបុរាណ។ លើសពីនេះទួលប្រាសាទដែលនៅសល់ក៏ប្រឈមនឹងការពុកផុយផងដែរព្រោះនៅម្លប់មិនសូវត្រូវពន្លឺព្រះអាទិត្យ។
ផា ម អ៊ីដែង

រូបភាពតូច
**ផា ម អ៊ី ដែង**  (**ผามออีแดง)**ស្ថិតនៅ ឧទ្យានជាតិ ភ្នំព្រះវិហារ ឃុំ សរសរទង់ជ័យ ( เสาธงชัย) ស្រុក កន្ធរលក្ខណ៍ ខេត្ត ស៊ីសាកេត វានៅជិតផ្លូវឡើងទៅកាន់ ប្រាសាទ ព្រះវិហារ វា​ជា​ច្រាំង​ថ្ម​ចោត​ដែល​សម្គាល់​ព្រំដែន ​ថៃ ​និង ​កម្ពុជា ។ ប្រវែងទាំងមូលនៃ ផា ម អ៊ី ដែង គឺប្រហែល ៣០០ ម៉ែត្រ។ វា​ជា​ទិដ្ឋភាព​ដែល​ផ្តល់​នូវ​ទិដ្ឋភាព​ដ៏​ទូលាយ​នៃ​ទឹកដី​កម្ពុជា​ខាងក្រោម។ មានហ្វូងសត្វប្រចៀវនៅពេលថ្ងៃលិច។ នៅ​ក្បែរ​នោះ​មាន​ផ្លូវ​សិក្សា​ធម្មជាតិ និង​ស្តូប​បុរាណ​មួយ​គូ​រាង​ជា​គូប។ ផ្នែកខាងលើមានរាងមូល ហើយផ្នែកខាងក្នុងប្រហោង។ ពួកវាធ្វើពីថ្មភក់ពណ៌ក្រហម ហើយត្រូវបានគេជឿថាជានិមិត្តរូបនៃភាពសម្បូរបែប។
រូបភាពតូច| ផា ម អ៊ីដែង
នៅទីនេះ មាន​ចម្លាក់​ចម្លាក់​ទេព​៣​អង្គ ​ក្នុង​សិល្បះ​ខ្មែរ។  មានវត្ថុបុរាណមួយ (ព្រះពុទ្ធរូបមានប្រក់នាគ) នៅចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃភ្នំភ្លើងភ្នំ ដែលអាចមើលឃើញទេសភាពប្រាសាទព្រះវិហារបានយ៉ាងច្បាស់។

## ទង់ជាតិថៃ 
ទីនេះជា​ទីតាំង​បង្គោល​ទង់ជាតិ​ថៃ ដែល​ដើមឡើយ​ជា​បង្គោល​ទង់ជាតិ​ស្ថិត​នៅ​តំបន់ ​ប្រាសាទព្រះវិហារ រហូត​ដល់​ឆ្នាំ ១៩៦២តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិបានសម្រេចថា ប្រាសាទព្រះវិហារ ស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា ហើយថៃត្រូវមានកាតព្វកិច្ចដកកងកម្លាំងយោធា ឬប៉ូលីសចេញពីប្រាសាទ ដោយបង្ខំឱ្យ ថៃ ដកកងកម្លាំងយោធា និងទង់ជាតិថៃដែលបានដាំនៅតំបន់នោះ។

ក្នុង​នោះ​ពេល​ដក​ទង់ជាតិ​ថៃ ថៃ​ដក​បង្គោល​ទង់ជាតិ​ចេញ​ពី​តំបន់​ដោយ​មិន​ទម្លាក់​ទង់ជាតិ​ពី​កំពូល​បង្គោល។

## ទស្សនា 
ផា ម អ៊ីដែង មានផ្លូវចូល។ ជា​កន្លែង​ដែល​អាច​ទទួល​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​គ្រប់​រដូវ​កាល។ មាន​មន្ត្រី​ដែល​ផ្តល់​ជំនួយ​ក្នុង​ការ​ណែនាំ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ២០០៨ តំបន់​នេះ​ត្រូវ​បាន​បិទ​សម្រាប់​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​រហូត​ដល់ ​ឆ្នាំ ២០១០  ខេត្ត​ស៊ីសាកេត ​បាន​សុំ​ការ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ចូល​តំបន់​នេះ​ម្ដង​ទៀត។ ផា ម អ៊ីដែង បើកទទួលភ្ញៀវទេសចរណ៍ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ចាប់ពីម៉ោង ៥:០០ ព្រឹក ដល់ ៤:៣០ ល្ងាច។

## កន្លែងនៅជិត 
* ប្រាសាទដូនតួន
* ប្រាសាទព្រះវិហារ

## ប្រភពផ្សេងទៀត
ចៅចមមាតាអ្នកអង្គ មី

**អ្នកអង្គម្ចាស់ អ្នកអង្គ មី** គឺជាព្រះរាជធីតានៃព្រះបាទនារាយណ៍រាជាទី២ (អង្តតន់) និង សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី ព្រះអង្គគឺជាព្រះស្នំនៃសម្តេចព្រះបវររាជចៅមហាសុរសិង្ហនាថជាព្រះអនុជរួម ឧទរជាមួយនឹង សម្តេចព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វា ជូឡាលោក ព្រះមហាក្សត្រសៀមសម័យអាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍ ព្រះអង្គមានព្រះរៀមនិងព្រះអនុជរួមព្រះឧទរចំនួនពីរអង្គ គឺ អ្នកអង្គ ពៅ និង ចៅចមមាតាអ្នកអង្គ អី. 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ
*
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរ
ចិនហុកកៀន

**ជនជាតិហុកកៀន** គឺជា ក្រុមរងរបស់ចិនហាន  ដែលនិយាយភាសា ហុកកៀន  ភាសា មីនខាងត្បូង  ឬតាមដានពីដើមកំណើតរបស់ពួកគេទៅកាន់ ភាគអាគ្នេយ៍ហ្វូជាន ក្នុងប្រទេសចិន  ហើយគេស្គាល់ដោយពាក្យដែលពាក់ព័ន្ធជាច្រើនដូចជា **ជនជាតិបានឡាម** (閩南人;  ) **ប្រជាជន** អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឬ **ប្រជាជនហ្វូជៀន** ជាដើម។ **ហុកកៀន** (福建人;  ) ។  ជនជាតិហុកកៀនត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងចំនួនគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុង ប្រទេសចិន តៃវ៉ាន់ ហុងកុង ម៉ាកាវ សិង្ហបុរី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន ឥណ្ឌូ នេស៊ី ព្រុយណេ មីយ៉ាន់ម៉ា និង សហរដ្ឋអាមេរិក ។ ជនជាតិហុកកៀនមានវប្បធម៌ និងស្ថាបត្យកម្មប្លែកពីគេ រួមទាំងទីសក្ការៈបូជា និងប្រាសាទហុកកៀនដែលមាន eaves មុតស្រួច ដំបូលខ្ពស់ និងជម្រាល ហើយនិងការតុបតែងយ៉ាងលំអិតពីឈើ និងប៉សឺឡែន។ ភាសាហុកកៀន ដែលរាប់បញ្ចូលទាំង ភាសាតៃវ៉ាន់ ហុកគៀន គឺជាភាសាភាគខាងត្បូង មីន ដែលមានផ្នែកខ្លះអាចយល់បានទៅវិញទៅមកចំពោះពូជមីនខាងត្បូងផ្សេងទៀត ដូចជា តេជោឈី វ ជុងសាន ហាកឡៅ និង ហ្សេនណាន ។

## វប្បធម៌ 
### ស្ថាបត្យកម្ម 
រូបភាពតូច|170x170ភីកសែល| Khoo Kongsi ដែលជាផ្ទះត្រកូល ហុកកៀន ដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។
ស្ថាបត្យកម្ម ហុកកៀន ភាគច្រើនស្រដៀងនឹងរចនាប័ទ្មស្ថាបត្យកម្មប្រពៃណីចិនផ្សេងទៀត ប៉ុន្តែត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយដំបូលខ្ពស់ និងរអិល ការប្រើប្រាស់ឈើតុបតែងដ៏លេចធ្លោ ការប្រើប្រាស់ពណ៌ភ្លឺច្បាស់ ក៏ដូចជាការប្រើប្រាស់ប៉សឺឡែន។ រចនាប័ទ្មនេះត្រូវបានថែរក្សាយ៉ាងល្អជាពិសេសដោយសហគមន៍ជនភៀសខ្លួននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។
រូបភាពតូច|170x170ភីកសែល| សាលប្រជុំហ្វូជៀន នៅម៉ាឡាកា ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី
គ្រឿងតុបតែងលម្អខ្ពស់ និងលម្អិតល្អិតល្អន់អាចមើលឃើញនៅក្នុងការងាររបស់សហគមន៍ហុកកៀននៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ឧទាហរណ៍ ផ្ទះ Khoo Clan នៅទីក្រុង Penang ចំណែកឯសាលប្រជុំហ្វូជៀននៅម៉ាឡាកា បង្ហាញពីការប្រើប្រាស់ប៉សឺឡែនយ៉ាងក្លាហានក្នុងការតុបតែងសសរនៅច្រកចូលរបស់វា។ អគារទាំងពីរនេះគឺជាគំរូលក្ខណៈនៃអគារ Hoklo ប្រពៃណី និងរចនាប័ទ្មស្ថាបត្យកម្មដែលបាននាំយកមកដោយជនអន្តោប្រវេសន៍ចិនទៅកាន់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។

សាលធំនៃអគារសាធារណៈ ហុកកៀន ក៏មានភាពខុសប្លែកគ្នាបន្តិចបន្តួចដែរ ដែលជាធម្មតាពួកគេត្រូវបានតុបតែងដោយនាគពីរនៅលើដំបូលនៅជ្រុងខាងឆ្វេង និងខាងស្តាំបំផុត និងមានរូបចម្លាក់តូចមួយនៃវត្តមួយនៅកណ្តាលដំបូល។ ឧទាហរណ៍​នៃ​ការ​ប្រើ​នាគ​នៅ​លើ​ដំបូល​រួម​មាន ប្រាសាទ Kaiyuan នៅ ហ្វូជៀន ផ្ទះ Khoo Clan នៅ Penang ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី សាល​ប្រជុំ ហ្វូជៀន ក្នុង​ទីក្រុង ហួយអាន ប្រទេស​វៀតណាម។
រូបភាពតូច|170x170ភីកសែល| សាលប្រជុំហ្វូជៀន ប្រទេសវៀតណាម ទីក្រុង ហួយអាន
ធ្វេង|រូបភាពតូច|170x170ភីកសែល| ស្ថាបត្យកម្ម ហុកកៀន មានរចនាបទ ប្រាសាទ Lukang Longshan ជាមួយនឹងដំបូលប្រក់ទឹកមាត់ដ៏គួរឱ្យទាក់ទាញ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ព្រះមណីរតនា

**ព្រះមណីរតនា**(ថៃ:พระมณีรัตนา អង់គ្លេស:Mani Rattana ) សម្តេចព្រះអគ្គមហេសីព្រះបាទនរេឝ្វរ ព្រះមហាក្សត្រសៀមសម័យអយុធ្យា
## ឯកសារយោង 
## មើលផងដែរ 
*បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ
*បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រថៃ
រណសិរ្ស​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ​ជាតិ

**រណសិរ្សសង្គមប្រជាធិបតេយ្យជាតិ** (ភាសាវៀតណាម៖ *Mặt trận Quốc gia Dân chủ Xã hội*) ក្រោយមកបានដាក់ឈ្មោះថា **សម្ព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យសង្គម** (ភាសាវៀតណាម៖ *Liên minh Dân chủ Xã hội*) គឺជាគណបក្សនយោបាយ វៀតណាមខាងត្បូង ដែលមានប្រសិទ្ធភាពជាសហព័ន្ធនៃក្រុមផ្សេងៗគ្នា រួបរួមគ្នាដោយជំហរ ប្រឆាំងកុម្មុយនិស្ត របស់ពួកគេ។ ប្រធាន​របស់​ខ្លួន​គឺ ​ឧត្តម​សេនីយ៍​ឯក ង្វៀន វ៉ាន់ធៀវ មេដឹកនាំ​វៀតណាម​ខាង​ត្បូង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៦៥ ដល់ ១៩៧៥។

## ប្រវត្តិនៃការបោះឆ្នោត 
### ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតី 
## ឯកសារយោង
គណបក្សបដិវត្តិការងារនិយមផ្ទាល់ខ្លួន

**គណបក្សបដិវត្តិការងារនិយមផ្ទាល់ខ្លួន** (ភាសាវៀតណាម៖ *Cần lao Nhân vị Cách mạng Ðảng*) ដែលជារឿយៗគេហៅថា **គណបក្សកិនលាវ** គឺជា គណបក្សនយោបាយ របស់វៀតណាម ដែលបង្កើតឡើងនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1950 ដោយ ប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូង ង៉ូ ឌិញឌៀម និងប្អូនប្រុសរបស់គាត់ និងជាទីប្រឹក្សា ង៉ូ ឌិញញូ។

## ឯកសារយោង
កងកម្លាំងយោធាសាធារណៈរដ្ឋវៀតណាម

**កងកម្លាំងយោធាសាធារណៈរដ្ឋវៀតណាម** (ភាសាវៀតណាម៖ *Quân lực Việt Nam Cộng hòa* – **QLVNCH**) គឺជាកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនៃសាធារណៈរដ្ឋវៀតណាម និងទទួលខុសត្រូវលើការការពារប្រទេសពីថ្ងៃទី ៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៥០ ដល់ថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥។ ទិវាកងកម្លាំងយោធាសាធារណៈរដ្ឋវៀតណាមត្រូវបានប្រារព្ធនៅថ្ងៃទី ១៩ ខែមិថុនាជារៀងរាល់ឆ្នាំចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៦៥។
រូបភាពតូច|ទង់សង្គ្រាមនៃកងកម្លាំងយោធាសាធារណៈរដ្ឋវៀតណាម

## ឯកសារយោង
ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាមខាងត្បូង

**ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិសាធារណរដ្ឋវៀតណាម** (វៀតណាម៖ *Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam Cộng hòa*) គឺជាក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិពីឆ្នាំ ១៩៤៩ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៥ តំណាងឱ្យសាធារណរដ្ឋវៀតណាម ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា "វៀតណាមខាងត្បូង"។

## កិត្តិយស 
### តំបន់ 
* **ហ្គេមអាស៊ីអាគ្នេយ៍**
** ឯកសារ:Med_1.png **មេដាយមាស** (១): ១៩៥៩
** ឯកសារ:Med_2.png មេដាយប្រាក់ (៤): ១៩៦៧, ១៩៧៣
** ឯកសារ:Med_3.png មេដាយសំរឹទ្ធ (៤)៖ ១៩៦១, ១៩៦៥, ១៩៧១

### ការប្រកួតមិត្តភាព 
* **ពានរង្វាន់ឯករាជ្យវៀតណាមខាងត្បូង**
** ឯកសារ:Med_1.png **ជើងឯក** (៦): ១៩៦១, ១៩៦២, ១៩៦៥, ១៩៦៦, ១៩៧០, ១៩៧៤
** ឯកសារ:Med_2.png ជើងឯករង (២)៖ ១៩៧១, ១៩៧២
* **ការប្រកួត Merdeka**
** ឯកសារ:Med_1.png **ជើងឯក** (១): ១៩៦៦
* '''King's Cup**
** ឯកសារ:Med_3.png ចំណាត់ថ្នាក់ទីបី (២): ១៩៦៩, ១៩៧១
* **Pesta Sukan Cup**
** ឯកសារ:Med_1.png **ជើងឯក** (១): ១៩៧១
* **Thai Army Cup**
** ឯកសារ:Med_1.png **ជើងឯក''' (១): ១៩៧៤

## ឯកសារយោង
ភាសាអាចេះ

រូបភាពតូច| វាគ្មិនរបស់ អាចេះ
**Acehnese** ( ចាវី :  ) ជា ​ភាសា​អូស្ត្រូណេសៀ ដែល​មាន​ដើម​កំណើត​និយាយ​ដោយ ​ប្រជាជន​អាសេនណេស ​នៅ ​អាសេ ស៊ូ ម៉ាត្រា ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី ។ ភាសានេះក៏ត្រូវបាននិយាយដោយកូនចៅ អាចេះ នៅក្នុងផ្នែកខ្លះនៃ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដូចជា យ៉ាន នៅ កេដា ជាដើម។ អាចេះ ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជា ​ភាសា​សហ​ការ​ងារ ​ក្នុង​ខេត្ត អាចេះ រួម​ជាមួយ​នឹង​ភាសា​ឥណ្ឌូនេស៊ី។ 

## ឈ្មោះ 
## ចំណាត់ថ្នាក់ និងភាសាដែលពាក់ព័ន្ធ 
រូបភាពតូច| អាចេះ (បៃតង) គឺជាផ្នែកខាងក្រៅនៃសាខា ចាម ។
អាចេះ ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ សាខា ម៉ាឡាយូ-ប៉ូលីនេសៀន នៃ អូស្ត្រូណេស៊ី ។ សាច់ញាតិជិតស្និទ្ធបំផុតរបស់ អាចេះ គឺជា ភាសា ចាម ផ្សេងទៀតដែលត្រូវបាននិយាយជាចម្បងនៅក្នុង ប្រទេសវៀតណាម និង កម្ពុជា ។ សាច់ញាតិឆ្ងាយនៃគ្រួសារ ចាម គឺជាគ្រួសារ ភាសាម៉ាឡេ ដែលរួមបញ្ចូលភាសាដែលនិយាយផងដែរនៅក្នុង កោះស៊ូម៉ាត្រា ដូចជា Minangkabau ក៏ដូចជាភាសាជាតិ ឥណ្ឌូនេស៊ី ។

Paul Sidwell កត់សម្គាល់ថា អាចេះ ទំនងជាមានស្រទាប់ខាងក្រោម អូស្ត្រូអាស៊ី ។ 

ភាសាវិទូ Paul Sidwell បានសរសេរថា "ពេលខ្លះក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃការផ្លាស់ប្តូរភាសានេះ ប្រហែលជាមុនពេលចាប់ផ្តើមនៃ Common Era អ្នកនិយាយ ចាម ដែលនឹងក្លាយទៅជា អាចេះ បានចាកចេញពីដីគោកក្នុងការធ្វើដំណើរដែលទីបំផុតនឹងបញ្ចប់នៅភាគខាងជើងនៃកោះស៊ូម៉ាត្រា"។ ដោយផ្អែកលើនិក្ខេបបទរបស់ Graham Thurgood លោក Sidwell អះអាងថា អាចេះ ទំនងជាត្រូវបានបំបែកចេញពី ចាម អស់រយៈពេលជាយូរនៅជុំវិញសតវត្សទីមួយដល់សតវត្សទី ២ មុនគ.ស។ 

## ការចែកចាយ 
ភាសា អាចេះ ត្រូវបាននិយាយជាចម្បងនៅក្នុងតំបន់ឆ្នេរនៃ អាចេះ ។ ភាសា​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ចំនួន ១៣ និង​ទីក្រុង​ចំនួន ៤ ក្នុង​ទីក្រុង អាចេះ ដែល​មាន​ដូច​ជា៖

**ទីក្រុង**

# សាបាង
# បានដា អាចេះ
# ឡុកស៊ឺម៉ាវ៉េ
# ឡាងសា

**ឆ្នេរភាគឦសាន**

# អាចេះ បេសា
# ភីឌី
# ភីឌី ចាយ៉ា
# ប៊ីរឿន
# អាចេះខាងជើង
# អាចេះខាងកើត (លើកលែងតែស្រុកចំនួនបីគឺ Serba Jadi, Peunaron និង Simpang Jernih ជាកន្លែងដែល ភាសា ហ្គាយោ ត្រូវបាននិយាយ)
# Aceh Tamiang (ភាគច្រើន​ជា​ស្រុក Manyak Payet និង Kuala Simpang ឯ​ផ្នែក​នៅ​សេសសល់​និយាយ ​ភាសា Tamiang Malay )

**ឆ្នេរខាងលិច-ខាងត្បូង**

# អាចេះចាយា
# អាចេះខាងលិច
# ណាហ្គានរ៉ាយ៉ា
# ភាគនិរតី អាចេះ (លើកលែងតែស្រុក Susoh ដែល ភាសា Jamee ត្រូវបាននិយាយ)
# អាឆេខាងត្បូង (លាយជាមួយនឹង ភាសា Kluet និង Aneuk Jamee)
ក្លឹបបាល់ទាត់ហ្វាង អាន់ យ៉ាឡាយ

**ក្លឹបបាល់ទាត់ហ្វាង អាន់ យ៉ាឡាយ** (វៀតណាម៖  Câu lạc bộ Bóng đá Hoàng Anh Gia Lai) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា **ហ្វាង អាន់ យ៉ាឡាយ** និងត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងសាមញ្ញថា **HAGL** គឺជាក្លឹប បាល់ទាត់អាជីពរបស់វៀតណាមដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងផ្លាយគូ, ខេត្តចារ៉ាយ។ គ្រប់គ្រងដោយ លោក ដូន ង្វៀន ឌឹក ដែលជាពាណិជ្ជករវៀតណាមដ៏លេចធ្លោ និងជាស្ថាបនិក ក្រុមហ៊ុនហ្វាង អាន់ យ៉ាឡាយ HAGL លេងនៅក្នុងផ្នែកកំពូលនៃបាល់ទាត់វៀតណាម វ.លីក ១។ កីឡដ្ឋាន​ផ្ទះ​របស់​ពួក​គេ​គឺ ​កីឡដ្ឋានផ្លេគុ។

## កិត្តិយស 
### ការប្រកួតថ្នាក់ជាតិ 
; លីក 

* **វ.លីក ១**
** **អ្នកឈ្នះ៖** ២០០៣, ២០០៤
** ចំណាត់ថ្នាក់ទីបី៖ ២០០៧, ២០១៣

; Cup

* **Vietnam Super Cup ៖**
** **អ្នកឈ្នះ៖** ២០០៣, ២០០៤
* **ពានរង្វាន់វៀតណាម**
** ជើងឯករង៖ ឆ្នាំ ២០១០
** ចំណាត់ថ្នាក់ទីបី៖ ឆ្នាំ ២០១៤, ២០២២

### ការប្រកួតប្រជែងផ្សេងទៀត។ 
* **ជើងឯកក្លឹបអាស៊ាន**
** ចំណាត់ថ្នាក់ទីបី៖ ២០០៥
* **BTV Cup**
** **អ្នកឈ្នះ :** 2018
* **Cup អធិរាជ ក្វាងទ្រុង៖**
** **អ្នកឈ្នះ៖** ២០២២

## ឯកសារយោង
ព្រះខ័នជ័យស្រី (ថៃ)

[រូបភាពតូច| ការតាំងពិពណ៌ព្រះខ័នជ័យស្រី នៅលើវិថី Ratchadamnoen ក្នុង [បាងកក|ទីក្រុងបាងកក បង្ហាញពីរាជសម្បត្តិរបស់ថៃ ក្នុងឱកាសខួបលើកទី ៦០ នៃការឡើងសោយរាជ្យរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ភូមិប៊ុល អាឌុលយ៉ាដេត ក្នុងឆ្នាំ ២០០៦។]]
***ព្រះខ័នជ័យស្រី***   ឬ  ព្រះសែងខ័ន្ឌជ័យស្រី ( ភាសាថៃ:  ***พระแสงขรรค์ชัยศรี***, " **ព្រះខ័ន ជ័យ** "  " **ដាវ ជ័យ** "   ) គឺ ជា ផ្នែក មួយ នៃ រាជ សម្បត្តិ របស់ ព្រះមហាក្សត្រ ថៃ ។ ដាវតំណាងឱ្យកម្លាំងយោធា និងអំណាចរបស់ស្តេច។ ជើងទម្រ មានប្រវែង ២៥.៤ សង់ទីម៉ែត្រ (១០ អ៊ីញ) ជាមួយនឹង blade វាស់ ៦៤.៥ សង់ទីម៉ែត្រ (២៥ អ៊ីញ) ។ នៅពេលដាក់ក្នុង ស្រោម ដាវមានប្រវែងសរុប ១០១ សង់ទីម៉ែត្រ (៤០ អ៊ីញ) និងទម្ងន់ ១.៩ គីឡូក្រាម (៤.២ ផោន) ។ ក​របស់​ដាវ​នៅ​ចន្លោះ​ដាវ និង​ស្នៀត​ត្រូវ​បាន​តុបតែង​ដោយ​រូប ​ព្រះ​វិស្ណុ ​តូច​ដែល​ជិះ​លើ ​គ្រុឌ ។&#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
វា​គឺ​ជា​ដាវ​ដែក​មុខ​ពីរ​ដែល​មាន​ជើង ​ថ្ម​ ក្វាត្ស៍  ​ដាក់​ក្នុង​ស្រោមធ្វើ​ពី​មាស​ស្រោប​ដោយ​ត្បូងដ៏​មាន​តម្លៃ។  វាស្ថិតក្នុងចំណោមរតនសម្បត្តិដែលត្រូវបានរកឃើញនៅឆ្នាំ ១៩៥៧ ពីគ្រីបនៅ វត្តរាជបូរណ៌ ។ 

យោងតាមសិលាចារឹក  ដែលរៀបរាប់អំពីប្រវត្តិសាស្ត្រនៃ នគរសុខោទ័យ ផូឃុនផាមឿង បានទទួលដាវ ព្រះសែងខ័នជ័យស្រី ដោយឪពុករបស់គាត់ឈ្មោះ ផូ ឃុនស៊ី ណៅនុម។ 

ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ មានរឿងមួយត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយថា ដាវនេះត្រូវបានរកឃើញនៅឆ្នាំ ១៧៨៤ ដោយអ្នកនេសាទនៅកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញវានៅក្នុងសំណាញ់នេសាទរបស់គាត់ (នៅ ទន្លេសាប ) នៅ ខេត្តសៀមរាប ហើយចៅពញាឧត្ដយភូបេត ដែលសោយរាជ្យបានថ្វាយវាដល់ ពុទ្ធយ៉តហ្វាចុល្លលោក (រាមាទី១) នៃ ប្រទេសថៃ   ស្តេច សោយរាជ្យ នៅពេលនោះ។ យោងទៅតាមរឿងព្រេង វាត្រូវបានគេនិយាយថា ពេលដែលដាវមកដល់ ទីក្រុងបាងកក  នោះផ្លេកបន្ទោរចំនួនប្រាំពីរបានវាយប្រហារទីក្រុងក្នុងពេលដំណាលគ្នា រួមទាំងក្លោងទ្វារក្រុង (វិសេតជ័យស្រី) ដែលជាកន្លែងផ្ទុំ និងលើក្លោងទ្វារធំនៃ ព្រះបរមរាជវាំង (វិមានជ័យស្រី)។ 

ក្នុង​ព្រះរាជ​ពិធី ​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ ស្ដេច​ត្រូវ ​ព្រាហ្មណ៍ ​ម្នាក់​កាន់​ព្រះខ័ន រួច​ចង​ខ្សែ​ក្រវាត់​ខ្លួន​ឯង។ ដាវនេះមានលក្ខណៈពិសេសយ៉ាងសំខាន់ក្នុង ពិធីស្បថស្បែ ដែលព្រះមហាក្សត្រទ្រង់សព្វព្រះរាជហឫទ័យជ្រលក់ដាវទៅក្នុងចាន ទឹកសក្ការៈ ហើយបន្ទាប់មកទ្រង់ពិសាទឹកជាឧទាហរណ៍ អមដោយមន្ត្រីរាជការ និងមន្ត្រីយោធាជាន់ខ្ពស់ ជាសញ្ញានៃភក្តីភាពចំពោះស្ថាប័នរាជានិយម។&#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;

## សូមមើលផងដែរ 
* ម្កុដ
* ឆ័ត្ររាជប្រាំបួនជាន់
* បុគ្គលិករាជ
* ការឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ព្រះមហាក្សត្រថៃ

## លេខយោងពន្យល់ 
## ឯកសារយោង
ព្រះមហាវិជ័យម្កុដ (ថៃ)

ឯកសារ:Great_Crown_of_Victory_(heraldry).svg|alt=The Great Crown of Victory (heraldic version)| ព្រះមហាវិជ័យមកុដ
ឯកសារ:Ströhl-Regentenkronen-Fig._43.png|alt=The Great Crown of Victory (heraldic version), drawn by Hugo Gerard Ströhl|  គូរ​ដោយ Hugo Gerard Ströhl
ឯកសារ:Privy_Seal_of_King_Rama_IV_(Mongkut).svg|alt=The privy seal of King Mongkut (Rama IV), depicting the Great Crown of Victory.| ត្រា​ឯក​រាជ្យ​របស់​ព្រះ​មហាក្សត្រ ​មង្គុត (រាមា​ទី ៤) ដែល​ពណ៌នា​អំពី​ម្កុដ
ឯកសារ:Flag of the Minister of Defence of Thailand.svg|alt=Flag of the Minister of Defence of Thailand since 1936.| ទង់របស់រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិថៃ តាំងពីឆ្នាំ ១៩៣៦។
ឯកសារ:The_Great_Crown_of_Victory_of_the_Royal_Yacht_Mahachakri_(II).jpg|alt=A replica of the Great Crown of Victory for the mast of the royal yacht Mahachakri II, Royal Thai Naval Museum, Samut Prakan.| ការ​ចម្លង​សម្រាប់​ដើម​សំពៅ​នៃ​ទូក​រាជវង្ស *Mahachakri II*, សារមន្ទីរ Royal Thai Naval Museum, Samut Prakan។
ឯកសារ:Bkkryregaliacv0609.jpg|alt=The Great Crown of Victory exhibit showing Thai regalia in honour of the 60th anniversary of King Bhumibol Adulyadej's accession to the throne in 2006.| ពិព័រណ៍​ដែល​បង្ហាញ​គ្រឿង​គ្រង​រាជ្យ​របស់​ថៃ​ក្នុង​ឱកាស​ខួប​លើក​ទី​៦០​នៃ​ការ​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​របស់​ព្រះបាទ​ភូមិបុល អាឌុលយ៉ាដេត ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៦។

ស្តាំ|រូបភាពតូច|275x275ភីកសែល| វត្ថុទាំង ៥ នៃរាជសម្បត្តិរបស់ប្រទេសថៃ។  ម្កុដ ត្រូវបានបង្ហាញនៅខាងលើគេនៃរូបនេះ។
**ព្រះមហាវិជ័យម្កុដ** ( ថៃ:  พระมหาพิชัยมงกุฎ ) គឺជា រាជសម្បត្តិ មួយរបស់ប្រទេសថៃ។ ធ្វើ​ពី ​មាស និង​ស្រោប​ដោយ​ត្បូង ពណ៌​ក្រហម និង​បៃតង ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ ​រាមា​ទី ១ ឆ្នាំ ១៧៨២ មកុដ ​មាន​កម្ពស់ ៦៦ សង់ទីម៉ែត្រ (២៦ អ៊ីញ) និង​ទម្ងន់ ៧,៣&nbsp;គីឡូក្រាម (១៦ ផោន ) ។ ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ ​រាជា​ទី​៤ គ្រឿង​ពេជ្រ​មួយ​ឈុត​ត្រូវ​បាន​បន្ថែម​លើមកុដ​។ បន្ថែម​ទៀត​ផង​ដែរ​គឺ​ពេជ្រ​កាត់​ធំ​មក​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ដើម្បី​លម្អ​លើ​កំពូល​នៃ​មកុដ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា *​មហា​ពេជ្រ* ។ មកុដ​នេះ​មាន​ការ​រចនា​បែប​ថៃ​ប្លែក​ពី​គេ ដោយ​មានរាង ​សាជី ​​ច្រើន​ជាន់ ដែល​បញ្ចប់​ក្នុង​រាង​ជា​រាង​មូល។

មកុដ​គឺ​ពាក់​បាន​តែ​ពេល​ដែល​ស្ដេច​ឡើង ​គ្រង​រាជ្យ ។ គាត់ដាក់មកុដនៅលើក្បាលរបស់គាត់។ រូបរាងនៃមកុដតំណាងឱ្យគំនិតនៃ រាជាធិបតេយ្យដ៏ទេវភាព ។ កំពស់ខ្ពស់បង្ហាញពីសិទ្ធិអំណាចដ៏ទេវភាព និងសិទ្ធិគ្រប់គ្រងលើរាស្ដ្ររបស់គាត់។

មកុដ គឺជារាជសម្បត្តិដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងចំណោមវត្ថុ ទាំងប្រាំ ប៉ុន្តែនៅពេលមួយមកុដនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាមានសារៈសំខាន់ដូចគ្នាទៅនឹងរាជសម្បត្តិផ្សេងទៀត។&#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;

## ជានិមិត្តសញ្ញា 
ព្រះមហាវិជ័យមកុដ ត្រូវបានប្រើជាផ្នែកនៃនិមិត្តសញ្ញានៅក្នុងអង្គការសាធារណៈ និងស្ថាប័នអប់រំជាច្រើន។ គ្រឿងឥស្សរិយយសនៃ កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ និងមន្ត្រី នគរបាលភូមិន្ទថៃ ( ថ្នាក់មេ និងលើសពីនេះ) ទាំងអស់បង្ហាញពីមកុដដ៏ធំ។

## វិចិត្រសាល
ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិឡាវ

**ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិឡាវ** (​) តំណាង​ឱ្យ ​ប្រទេស​ឡាវ ​ក្នុង ​បាល់ទាត់ ​និង​ត្រូវ​បាន​គ្រប់គ្រង​ដោយ ​សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់ឡាវ។

## ឯកសារយោង
ចុងបូក

**តំបន់ចុងបូក ឬ មុំបី** (អង់គ្លេស : Emerald Triangle) គឺជាតំបន់ព្រំដែនរួមគ្នារវាង ប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ និង ថៃ ។ ដែលរួម​បញ្ចូល​ទាំង​តំបន់ **​ចុង​បក់** ជាភ្នំឆ្លងកាត់ជួរភ្នំដងរែក ដែលបង្កើតជាព្រំដែនធម្មជាតិជាច្រើនរវាងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជា។ នៅកម្ពុជា តំបន់នេះត្រូវបានគេហៅថា **មុំបី** ។

ឈ្មោះ *Emerald Triangle ឬ ត្រីកោណមរកត* ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០០០ ជាគម្រោងសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ដើម្បីលើកកម្ពស់វិស័យទេសចរណ៍ និងការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់។ ឈ្មោះ​នេះ​សំដៅ​ទៅ​លើ​បរិស្ថាន​ខៀវ​ស្រងាត់​នៃ​តំបន់​នេះ គឺ​ជា​ការ​លេង​មួយ​នៅ​លើ​តំបន់​ត្រីកោណ​មាស ​ដែល​មាន​ស្រាប់​រវាង​ឡាវ ថៃ និង​មីយ៉ាន់ម៉ា។ ក្នុងន័យទូលំទូលាយ Emerald Triangle គ្របដណ្ដប់លើតំបន់ក្នុងខេត្តចំនួនប្រាំពីរ ក្នុងចំណោមប្រទេសទាំងបីគឺ ព្រះវិហារ ឧត្តរមានជ័យ និង ស្ទឹងត្រែង ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា សាឡាវ៉ាន់ និង ចំប៉ាសាក់ ក្នុងប្រទេសឡាវ និងខេត្ត ឧប្បលរាជធានី និង សិរីសាកេត ក្នុងប្រទេសថៃ។  ក្នុង​ន័យ​តូច​ចង្អៀត គឺ​សំដៅ​ទៅ​លើ ​ចំណុច ​ព្រំដែន​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​បី ដែល​ស្ថិត​នៅ​ជិត​ច្រក​ចុង​បក់។ ផ្លូវឆ្លងកាត់មានកំពស់ ៣៣០ ម៉ែត្រ ។ 

ពីឆ្នាំ ១៩៨៥ ដល់ឆ្នាំ ១៩៨៧ កំឡុង សង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទី៣ តំបន់ចុងបូក គឺជាកន្លែងនៃការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយប្រដាប់អាវុធ ខណៈដែលកងកម្លាំងវៀតណាមបានលុកលុយ ចូលក្នុងតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដែលខ្មែរក្រហមមានមូលដ្ឋាន។  បន្ទាប់​ពី​ការ​បញ្ចប់​នៃ​អរិភាព ពន្លា​មួយ​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​នៅ​ចំណុច​បី​ដើម្បី​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​មិត្តភាព​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩៣។ 

## ឯកសារយោង
ទឹកជ្រោះ

**ទឹកជ្រោះ** គឺជាចំណុចណាមួយនៅក្នុង ទន្លេ ឬ ផ្លូវទឹក ដែលទឹកហូរពីលើតំណក់បញ្ឈរ ឬតំណក់ចោតជាបន្តបន្ទាប់។ ទឹកធ្លាក់ក៏កើតឡើងផងដែរ ដែល ទឹករលាយ ធ្លាក់ពីលើគែមនៃ ផ្ទាំងទឹកកក ។

ទឹកជ្រោះអាចបង្កើតបានតាមវិធីជាច្រើន ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រទូទៅបំផុតនៃការបង្កើតគឺថា ទន្លេហូរកាត់ស្រទាប់ខាងលើនៃ ថ្ម ដែលធន់ទ្រាំ មុននឹងធ្លាក់ទៅលើថ្មដែលទន់ជាង ដែល វារសាត់ លឿន ដែលនាំឱ្យមានការធ្លាក់កាន់តែខ្ពស់។ ទឹកជ្រោះត្រូវបានសិក្សាសម្រាប់ឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើ ប្រភេទសត្វ ដែលរស់នៅក្នុង និងជុំវិញពួកវា។

មនុស្ស​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ខុស​ប្លែក​គ្នា​ជាមួយ​នឹង​ទឹកជ្រោះ​តាំង​ពី​សម័យ​បុរេប្រវត្តិ ដោយ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​មើល​វា រុករក និង​ដាក់​ឈ្មោះ​វា។ ពួកគេ​អាច​បង្ហាញ​នូវ ​ឧបសគ្គ​ដ៏​ធំ​សម្រាប់​ការ​ធ្វើ​នាវាចរណ៍ ​តាម​ដង​ទន្លេ។ ទឹកជ្រោះគឺជាកន្លែងសាសនានៅក្នុងវប្បធម៌ជាច្រើន។ ចាប់តាំងពីសតវត្សទី ១៨ ពួកគេបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍កាន់តែខ្លាំងឡើងជាគោលដៅទេសចរណ៍ ប្រភព ថាមពលវារីអគ្គិសនី  ជាពិសេសចាប់តាំងពីពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ ជាប្រធានបទនៃការស្រាវជ្រាវ 

## ខេត្ត 
## ឯកសារយោង
ហូវ៉ាត ហ្គាដណឺរ

**ហូវ៉ាត អឺល ហ្គាដណឺរ** (ភាសាអង់គ្លេស៖ *Howard Earl Gardner*; កើតថ្ងៃទី ១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤៣) គឺជាអ្នកចិត្តសាស្រ្តអភិវឌ្ឍន៍អាមេរិក និង សាស្ត្រាចារ្យស្រាវជ្រាវផ្នែកការយល់ដឹង និងវិទ្យាសាស្ត្រអប់រំនៅសាកលវិទ្យាល័យហា​វើដ។

ហូវ៉ាត ហ្គាដណឺរ បានសរសេរអត្ថបទស្រាវជ្រាវរាប់រយ និងសៀវភៅជាងសាមសិបក្បាលដែលត្រូវបានបកប្រែជាជាងសាមសិបភាសា។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាល្អបំផុតសម្រាប់ ទ្រឹស្តីនៃភាពវៃឆ្លាតច្រើន ដូចដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងសៀវភៅ ១៩៨៣ របស់គាត់ *Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences*។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ខេត្តចុងកាល់

**ខេត្តចុងកាល់** បច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្ដូរទៅជាស្រុកចុងកាល់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យវិញ។
ទ្រឹស្តីនៃភាពវៃឆ្លាតច្រើន

**ទ្រឹស្តីនៃភាពវៃឆ្លាតច្រើន** (ភាសាអង់គ្លេស៖ theory of multiple intelligences; **MI**) បង្ហាញឱ្យឃើញថា ភាពវៃឆ្លាតរបស់មនុស្សមិនមែនជាសមត្ថភាពទូទៅតែមួយទេ ប៉ុន្តែមានទម្រង់ផ្សេងៗគ្នាដូចជា ភាសាវិទ្យា ឡូជីខល-គណិតវិទ្យា តន្ត្រី និងបញ្ញាផ្នែកលំហ។ ត្រូវបានណែនាំនៅក្នុងសៀវភៅ *Frames of Mind: Theory of Multiple Intelligences* (1983) នៃហូវ៉ាត ហ្គាដណឺរ ក្របខណ្ឌនេះទទួលបានប្រជាប្រិយភាពក្នុងចំណោមអ្នកអប់រំ ដែលបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្របង្រៀនផ្សេងៗគ្នា ដែលសំដៅទៅលើកម្លាំងសិស្សខុសៗគ្នា។
រូបភាពតូច|  ទ្រឹស្តីនៃភាពវៃឆ្លាតច្រើន

## ឯកសារយោង
ខេត្តទទឹងថ្ងៃ

**ខេត្តទទឹងថ្ងៃ** បច្ចុប្បន្នត្រូវបានដាក់រួមបញ្ចូលទៅក្នុងខេត្តព្រៃវែងវិញ។
មន្ទីរពេទ្យហ្លូងម៉ែ

គេដាក់ ហ្លូង=ម៉ែ
រូបភាពតូច|មន្ទីរពេទ្យ
## ប្រវត្តិ
យើងដាក់ថា ភូមិព្រៃស?។

## អាស័យដ្ឋាន
ភូមិព្រៃស សង្កាត់ព្រៃស ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា

## តើគេដាក់ ហ្លូងម៉ែ
*កន្លែងចាក់សាំង
គឹម ញឹប

**គឹម ញឹប** មានភារកិច្ចគ្រប់គ្រង ដឹកនាំកិច្ចការទូទៅ រួមទាំងកិច្ចការ នយោបាយ អធិការកិច្ច រដ្ឋបាល សន្តិសុខ និងសណ្តាប់ធ្នាប់ សាធារណៈ។

## ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន 
* នាមត្រកូលៈ គឹម ញឹប
* ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើតៈ 
* ស្ថានភាពគ្រួសារៈ 

## កំរិតវប្បធម៌ 
## ប្រវត្តិការងារ
វត្ត​ព្រះបាទ​ជាន់​ឯក

វត្តមួយនៅ**ជើងឯក**

## កន្លែងកំណើត
ភូមិ=សង្កាត់ជើកឯក ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា

## សូមមើលវត្តផងដែល
ភូមិធម្ម វេជ្ជយជ័យ

**ភូមិធម្ម វេជ្ជយជ័យ** (ភាសាថៃ៖ ภูมิธรรม เวชยชัย, អានថា *ភូមថាម វេឆាយ៉ាឆៃ*) គឺជាអ្នកនយោបាយថៃមួយរូបដែលសព្វថ្ងៃកំពុងបម្រើការជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃថៃ។ លោកធ្លាប់បានកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីចំនួនពីរលើកដោយលើកទីមួយចាប់ផ្ដើមពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤ បន្ទាប់ពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីស្រេតដ្ឋា ទវីសិនត្រូវបានបណ្ដេញចេញពីតំណែង និងលើកទីពីរចាប់ពីថ្ងៃទី៣ ខែកក្កដា រហូតដល់ថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ បន្ទាប់ពីលោកស្រីនាយករដ្ឋមន្ត្រីពែទងធារ ជិនវ័ត្រត្រូវបានតុលាការធម្មនុញ្ញថៃព្យួរតំណែង។

## ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្ដីទីថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយគណបក្សភឿថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ
ពុធ​ នុតដារ៉ា

គឺជារដ្ឋបាលខណ្ឌដង្កោ

ខ្ញុំឈ្មេាះ **ពុធ នុតដារ៉ា**

## នរោត្តម
*នរោត្តម សីហនុ

## អភិបាល
លោក ប៉ា សុជាតិវង្ស

លោក កែប ជុតិមា
### មុន
ជាតំណាងគ្មាន
### បន្ទាប់
គឹម ញឹប

## នាយករដ្ឋមន្រ្តី
*ហ៊ុន សែន

*ជា ស៊ីម
វត្តព្រះបាទជាន់ឯក

{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [ 104.898272, 11.497158 ]
      }
    }
  ]
}
វត្តមួយមានជើងឯក

## ទីកន្លែង
ភូមិ ជើងឯក សង្កាត់ ជើងឯក ខណ្ឌ ដង្កោ ក្រុង ភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា

## ឯកសារយោង
គ្មាន
## សូមមើលវត្តផងដែល
ហាត់ស៊ូនេ មីគូរ

Miku ប្រើ Vocaloid 2, Vocaloid 3, និង Vocaloid 4 របស់ សាជីវកម្ម Yamaha Corporation នូវបច្ចេកវិទ្យាសំយោគការច្រៀង រួមជាមួយ Piapro Studio របស់ Crypton Future Media ដែលជាកម្មវិធីនិពន្ធសំយោគច្រៀងតែម្នាក់ឯង។ នាងគឺជា Vocaloid ទីពីរដែលត្រូវបានលក់ដោយប្រើ ម៉ាស៊ីន Vocaloid 2 និង Vocaloid ជប៉ុនដំបូងគេដែលប្រើម៉ាស៊ីន 2 កំណែជប៉ុន។ សំឡេង​ត្រូវ​បាន​យក​គំរូ​តាម ​តារា​សម្ដែង​សំឡេង ​ជប៉ុន Saki Fujita ។ 

ឈ្មោះតួអក្សរបានមកពីការបញ្ចូលគ្នានៃពាក្យ ជប៉ុន សម្រាប់  (初, *hatsu* )  (音, *ne* ) និង  (ミク, *miku* ),  ដូច្នេះមានន័យថា "សំឡេងដំបូងនៃអនាគត",  ដែលរួមជាមួយនឹងឈ្មោះកូដរបស់នាង សំដៅទៅលើតំណែងរបស់នាងជា "តួអង្គដំបូង" របស់ Crypton's "Character Kaabbreviocal Series) ។ Rin/Len (កូដ *-CV02* ) និង Megurine Luka (កូដ *-CV03* )។ លេខ 01 អាចត្រូវបានគេមើលឃើញនៅលើស្មាខាងឆ្វេងរបស់នាងនៅក្នុងការងារសិល្បៈផ្លូវការ។
កងទ័ពព្រុស

border|កណ្តាល|250x250ភីកសែល
**កងទ័ពរ៉ូយ៉ាល់ព្រូស្សី** (១៧០១-១៩១៩    ) បានបម្រើការជា កងទ័ព នៃ ព្រះរាជាណាចក្រ Prussia ។ វា​បាន​ក្លាយ​ជា​កត្តា​សំខាន់​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រទេស​ព្រុស្ស៊ី​ក្នុង​នាម​ជា​មហាអំណាច​នយោបាយ និង​យោធា ​របស់​អឺរ៉ុប និង​ក្នុង ​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់ ។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ក្បួនទ័ព ព្រុស្សី
កងទ័ព Royal Prussian មានឫសគល់នៅក្នុងកងកម្លាំង ទាហានស៊ីឈ្នួល ស្នូលនៃ Brandenburg-Prussia ក្នុងអំឡុងពេលជម្លោះសាសនាដ៏យូរនៃ សង្រ្គាមសាមសិបឆ្នាំ នៃឆ្នាំ 1618 - 1648 ។ Elector Frederick William (1620–1688, សោយរាជ្យ 1640–1688) បាន​បង្កើត​វា​ទៅ​ជា ​កង​ទ័ព​ដែល​អាច​ឈរ​ជើង ​បាន ខណៈ​ដែល​ស្តេច Frederick William I នៃ Prussia (1688–1740 សោយរាជ្យ 1713–1740) បាន​បង្កើន​ទំហំ​របស់​កងទ័ពយ៉ាង​ខ្លាំង ហើយ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​គោលលទ្ធិ​របស់​វា​ប្រសើរ​ឡើង។ ស្តេច Frederick the Great (1712–1786 សោយរាជ្យ 1740–1786) ដែលជាមេបញ្ជាការសមរភូមិដ៏ខ្លាំងមួយរូបបានដឹកនាំកងទ័ព Prussian ដែលមានវិន័យទទួលជ័យជម្នះក្នុងកំឡុង សង្គ្រាម Silesian សតវត្សទី 18 និងបានបង្កើនកិត្យានុភាព និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះយោធាយ៉ាងខ្លាំងនៅទូទាំង ទ្វីបអឺរ៉ុប និងក្នុងចំណោមបណ្តាប្រទេសនានានៃរដ្ឋ អាឡឺម៉ង់ ភាពសុខដុមរមនា និងសេរីភាពនៃទីក្រុងនានា។ ភាពជាអ្នកដឹកនាំនៅខាងកើតនៃរាជាអាណាចក្រព្រូស្សីដែលកំពុងរះឡើង។

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កងទ័ព ព្រូស្សី បានក្លាយទៅជាហួសសម័យ និងមិនសូវមានធនធានប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ក្រោយមក ដោយការចាប់ផ្តើមនៃចុង សតវត្សទី 18 ដល់ដើម សតវត្សទី 19 ដើម្បីប្រឈមមុខនឹងការប្រឈមពីភាគខាងលិចដែលចាប់ផ្តើមនៅក្នុងចលាចលនយោបាយ និងសង្គមក្នុង បដិវត្តន៍បារាំង ឆ្នាំ 1789-1793 ការផ្តួលរំលំ របបរាជានិយមបារាំង ការប្រហារជីវិតស្ដេច លូវីស ទី16 និងត្រកូល ប័របោន។ ជម្លោះបន្តរាលដាលពេញព្រំដែនបារាំងនៃ សង្គ្រាមបដិវត្តន៍បារាំង បន្ទាប់ (1792-1802) ហើយបន្ទាប់មក សង្រ្គាមណាប៉ូឡេអុង និងការងើបឡើងនៃ ចក្រភពបារាំងទីមួយ នៃ ប្រទេសបារាំង ក្រោមការដឹកនាំរបស់ ណាប៉ូឡេអុង បូណាផាត (1769-1821) បានកម្ចាត់ព្រុស្ស៊ីនៅក្នុង សង្គ្រាមនៃសម្ព័ន្ធភាពទីបួន នៅឆ្នាំ 1806-1807។

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រោមការដឹកនាំជាបន្តបន្ទាប់របស់ Gerhard von Scharnhorst (1755-1814) អ្នកកំណែទម្រង់យោធា ព្រូស្សី បានចាប់ផ្តើមធ្វើទំនើបកម្មកងទ័ពរាជាព្រុស្សី ដែលបានរួមចំណែកយ៉ាងធំធេងដល់ការបរាជ័យចុងក្រោយ និងការនិរទេសរបស់ ណាប៉ូឡេអុង ក្នុងអំឡុងពេល សង្រ្គាមនៃសម្ព័ន្ធទីប្រាំមួយ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រុមអ្នកអភិរក្សបានបញ្ឈប់ការកែទម្រង់មួយចំនួន ហើយកងទ័ព ព្រុស្សី ក្រោយមកបានក្លាយជាឃ្លាំងនៃរដ្ឋាភិបាលរាជានិយម ព្រុស្សី ។

នៅសតវត្សទី 19 កងទ័ព ព្រុស្សី បានប្រយុទ្ធដោយជោគជ័យប្រឆាំងនឹង ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក នៅក្នុង សង្គ្រាម Schleswig ទីពីរ នៃឆ្នាំ 1864 ។ ធៀបនឹង ចក្រភពអូទ្រីស ( អូទ្រីស ) ក្នុង សង្រ្គាមអូទ្រីស-ព្រុចស៊ីស ឆ្នាំ១៨៦៦; និង សង្គ្រាមបារាំង-ព្រុចសៀន ឆ្នាំ១៨៧០-១៨៧១ ជាមួយ អាណាចក្របារាំងទីពីរ នៃ ប្រទេសបារាំង ដែលដឹកនាំដោយអធិរាជ ណាប៉ូឡេអុងទី ៣ ; ដែលអនុញ្ញាតឱ្យ Prussia ដឹកនាំ និងត្រួតត្រាក្នុង ការបង្រួបបង្រួមអាល្លឺម៉ង់ បង្កើត ចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ នៅឆ្នាំ 1871 ។ កងទ័ព រាជាព្រុស្សី បានបង្កើតស្នូលនៃ កងទ័ពអធិរាជអាឡឺម៉ង់ ធំថ្មី ដែលត្រូវបានជំនួសដោយ *Reichswehr* បន្ទាប់ពីការបរាជ័យក្នុង សង្គ្រាមលោកលើកទី 1 ( 1914 - 1918 ) នៅ សាធារណរដ្ឋអាឡឺម៉ង់ទីមួយ (សាធារណរដ្ឋ Weimar) ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ 1920 និងដើម ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1930 ។
ត្រាន់ មិញវឿង

**ត្រាន់ មិញវឿង** (ភាសាវៀតណាម៖ *Trần Minh Vương*; កើតថ្ងៃទី ២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៩៥) គឺជា កីឡាករបាល់ទាត់ អាជីពរបស់វៀតណាម ដែលលេងជា ខ្សែបម្រើប្រយុទ្ធ សម្រាប់ក្លឹប វ.លីក ១ ហ្វាង អាន់ យ៉ាឡាយ។

## កិត្តិយស 
### ហ្វាង អាន់ យ៉ាឡាយ 
Vietnamese National Football Cup៖ ចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣ ឆ្នាំ ២០១៤, ២០២២

### ប្រទេសវៀតណាម 
* King's Cup ៖ ជើងឯករង ឆ្នាំ ២០១៩

**U23 វៀតណាម**

* VFF Cup ៖ 2018

**វៀតណាម U19**

* AFF U-19 Youth Championship : ជើងឯករង ឆ្នាំ ២០១៤

### បុគ្គល 
* កីឡាករវ័យក្មេងល្អបំផុតនៃ វ.លីក ១ ៖ ឆ្នាំ ២០១៣, ២០១៤
* វ.លីក Best XI: ២០១៩

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
កូកា-កូឡា

កូកា-កូឡា ជា​ភេសជ្ជៈ​របស់​អាមេរិក​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​វេជ្ជបណ្ឌិត Pemberton ជា​ឱសថការី។ ឥឡូវនេះវាមានភេសជ្ជៈបងស្រីដូចជា Sprite និង Diet Coke ហើយឥឡូវនេះគឺជាភេសជ្ជៈដ៏ពេញនិយមនៅលើពិភពលោក។

កូកា-កូឡា ជា​ភេសជ្ជៈ​អាមេរិក​ដែល​ចាប់​ផ្ដើម​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៨៨៦ ដោយ​លោក John Pemberton។ វាមានភេសជ្ជៈបងស្រីដូចជា ស្ព្រីត និងកូកាកូឡាកូកា-កូឡា ជា​ភេសជ្ជៈ​អាមេរិក​ដែល​ចាប់​ផ្ដើម​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៨៨៦ ដោយ​លោក John Pemberton។ វាមានភេសជ្ជៈបងស្រីដូចជា ស្ព្រីត និងកូកាកូឡា
ជីផាត

**ជីផាត** ជារបស់ ស្រុកថ្មបាំង ។ កាលបង្កើតទឹកជ្រោះ
## ឯកសារយោង
សង្គ្រាមឆ្លែសវីកលើកទីពីរ

**សង្គ្រាម Schleswig ទីពីរ** ឬ **សង្គ្រាមដាណឺម៉ាកអាល្លឺម៉ង់** ) ជួនកាលគេស្គាល់ថាជា **សង្គ្រាមដាណូ-ព្រុសស៊ី** ឬ **សង្គ្រាមព្រុសសូ-ដាណឺម៉ាក**  គឺជាជម្លោះយោធាលើកទីពីរលើ Schleswig-Holstein នៃសតវត្សទីដប់ប្រាំបួន។ សង្គ្រាមបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី 1 ខែកុម្ភៈឆ្នាំ 1864 នៅពេលដែលកងទ័ព ព្រូស្សី និង អូទ្រីស បានឆ្លងកាត់ព្រំដែនចូលទៅក្នុង  ទឹកដី Schleswig ដាណឺម៉ាក ។ ដាណឺម៉ាក បានប្រយុទ្ធជាមួយកងទ័ព ព្រូស្សី និង ចក្រភពអូទ្រីស តំណាងឱ្យ សហភាពអាល្លឺម៉ង់ ។

ដូច សង្រ្គាម Schleswig ទីមួយ (1848-1852) វាត្រូវបានប្រយុទ្ធដើម្បីយកអ្នកគ្រប់គ្រង់ Schleswig, Holstein និង Lauenburgធ្វើជាអាយ៉ង ឬរដ្ធចំណុះ។(ភាសា អង់គ្លេស ហៅថា Duke មានន័យដូចពួកអភិជន ប៉ុន្ដែឋានៈក្រោមស្ដេចបន្ដិច ពួកគេមានដីគ្រប់គ្រង់ដូចស្ដេចចិងប៉ុន្ដែនៅតែស្ថិតក្រោមស្ដេចនៅអាណាចក្រ ណាមួយអាចហៅបានថា ស្ដេចត្រាញ់) វិវាទ​ស្នងរាជ្យ​ទាក់ទង​នឹង​អ្នកស្នងរាជ​កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​ដែល​ស្តេច​ដាណឺម៉ាក​សោយ​ទិវង្គត​ដោយ​គ្មាន​អ្នក​ស្នង​មរតក​។ គ្មានអ្នកស្នងរាជណា ដែល ​សហព័ន្ធ​អាល្លឺម៉ង់ ពេញចិត្តទេព្រោះតំបន់នោះក៏មានជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ផងដែល។ សង្រ្គាមបានចាប់ផ្តើមបន្ទាប់ពីការអនុម័ត រដ្ឋធម្មនុញ្ញខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ 1863 ដែលបានចង Duchy of Schleswig កាន់តែជិតស្និទ្ធទៅនឹង ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក ដែលត្រូវបានភាគីអាល្លឺម៉ង់ចាត់ទុកថាជាការរំលោភលើ ពិធីសារទីក្រុងឡុងដ៍ ។

សង្គ្រាមបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី 30 ខែតុលា ឆ្នាំ 1864 ជាមួយនឹង សន្ធិសញ្ញាក្រុងវីយែន និង ការបញ្ចប់របស់ដាណឺម៉ាកនៃ Duchies of Schleswig (លើកលែងតែកោះ Ærø ដែលនៅតែ ជាដាណឺម៉ាក ) Holstein និង Saxe-Lauenburg ទៅ Prussia និង Austria ។
សង្គ្រាមព្រុស-អូទ្រីស

សង្គ្រោមនេះត្រូវបានប្រយុទ្ធនៅឆ្នាំ 1866 រវាង ចក្រភពអូទ្រីស និង ព្រះរាជាណាចក្រព្រុសស៊ី ។ដោយទាំងសងត្រូវបានជួយដោយសម្ព័ន្ធមិត្តផ្សេងៗនៅក្នុង សហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ ។ ព្រូស្សីក៏បាន​ចងសម្ព័ន្ធភាព ​ជាមួយ​នឹង ​ព្រះរាជាណាចក្រ​អ៊ីតាលី ​ផងដែរ ដោយ​នាំវាទៅ​ផ្នែកមួយនៃសង្គ្រាម​ឯករាជ្យ​លើក​ទី​បី ​នៃ ​ការបង្រួបបង្រួម​អ៊ីតាលី ​។ សង្រ្គាម អុីទ្រីស-ព្រូស្សី គឺជាផ្នែកមួយនៃ ការប្រកួតប្រជែងក្នុងការធ្វើជាមហាអំណាចនៅក្នុងបណ្ដាលពួកអ្នកនិយាយភាសាអាល្លឺម៉ង់ និង ព្រូស្សី ហើយបានបណ្តាលឱ្យ ព្រូស្សី ត្រួតត្រាលើរដ្ឋតូចនៅអាល្លឺម៉ង់។

លទ្ធផល​សំខាន់​នៃ​សង្រ្គាម​នេះគឺ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​អំណាច​ក្នុង​ចំណោម​រដ្ឋ​អាល្លឺម៉ង់​តូចចេញឆ្ងាយ​ពី​អូទ្រីស​និង​ឆ្ពោះ​ទៅ​រកព្រូស្សី នាំអោយមានការរះឡើងនៃអំណាចព្រុស្ស៊ី ដែលនាំអោយរដ្ធតូចនៅអាល្លឺម៉ង់ក្លាយរដ្ធចំណុះរបស់ព្រូស្សី។ វាបណ្តាលឱ្យមានការលុបបំបាត់ សហភាពអាល្លឺម៉ង់ ចាស់និងការជំនួសដោយ ការបង្រួបបង្រួមនៃរដ្ឋអាល្លឺម៉ង់ខាងជើងទាំងអស់ នៅក្នុង សហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ខាងជើង ដែលមិនរាប់បញ្ចូលអូទ្រីស និងរដ្ឋអាល្លឺម៉ង់ខាងត្បូងផ្សេងទៀតដែលជា  . សង្គ្រាម​ក៏​បាន​បណ្តាល​ឱ្យ​មានការ​កាត់ដឹកដីអូទ្រីសទៅអោយ ​អ៊ីតាលី គឺ ​ទីក្រុង Venetia ។
ទង់ជាតិវៀតណាមខាងត្បូង

**ទង់ជាតិវៀតណាមខាងត្បូង** ត្រូវបានណែនាំជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី ២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៤៨ ជានិមិត្តសញ្ញាផ្លូវការរបស់រដ្ឋាភិបាលកណ្តាលបណ្តោះអាសន្ន ដែលពាក់ព័ន្ធជាមួយបារាំង នៃវៀតណាម ក្រោយមកបានបម្រើជា ទង់ជាតិ នៃ រដ្ឋវៀតណាម និង សាធារណៈរដ្ឋវៀតណាម រហូតដល់ ថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥។ ការ​រចនា​មាន​ផ្ទៃ​ខាង​ក្រោយ​ពណ៌​លឿង​ដែល​មាន​ឆ្នូត​ផ្ដេក​ពណ៌​ក្រហម​បី​ឆ្នូត​កាត់​កណ្ដាល។
រូបភាពតូច|ទង់ជាតិវៀតណាមខាងត្បូង
ទង់ជាតិមានវាលពណ៌លឿង និងឆ្នូតក្រហមផ្តេកចំនួនបី ហើយអាចត្រូវបានពន្យល់ថាជានិមិត្តរូបនៃឈាមទូទៅដែលរត់កាត់ភាគខាងជើង កណ្តាល និងភាគខាងត្បូងប្រទេសវៀតណាម។

## ឯកសារយោង
អៀលដឺម៉ាន

គឺជារាជាស្វ័យយ៉ាត នៃក្រោន អង់គ្លេសនៅក្នុង សមុទ្រអៀរឡង់ រវាង ចក្រភពអង់គ្លេស និង អៀរឡង់ ។ ក្នុងឋានៈជា ប្រមុខរដ្ឋ លោក Charles III មានងារជា Lord of Mann ហើយត្រូវបានតំណាងដោយ អភិបាលរង ម្នាក់។ រដ្ឋាភិបាលនៃចក្រភពអង់គ្លេស ទទួលខុសត្រូវលើការការពារ អៀលដឺម៉ាន តំណាងឱ្យអៀលដឺម៉ាននៅបរទេស ប៉ុន្តែអៀលដឺម៉ាននៅតែមានអត្តសញ្ញាណអន្តរជាតិដាច់ដោយឡែក។ 

មនុស្សបានរស់នៅលើកោះនេះតាំងពីមុនឆ្នាំ ៦៥០០&nbsp;BC ឥទ្ធិពលវប្បធម៌ Gaelic បានចាប់ផ្តើមនៅសតវត្សទី 5 នៃគ.ស នៅពេលដែលអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាអៀរឡង់បន្ទាប់ពីការបង្រៀនរបស់ St Patrick បានចាប់ផ្តើមតាំងទីលំនៅលើកោះនេះ  និង ភាសា Manx ដែលជាសាខានៃ ភាសា Goidelic បានលេចចេញមក។ នៅឆ្នាំ ៦២៧ ស្តេច Edwin នៃ Northumbria បានគ្រប់គ្រង់  អៀលដឺម៉ាន រួមជាមួយ Mercia ភាគច្រើន។ នៅសតវត្សទី ៩ Norsemen បានបង្កើតព្រះរាជាណាចក្រ thalassocratic នៃកោះ ដែលរួមបញ្ចូល Hebrides និង កោះខាងជើង រួមជាមួយនឹងអៀលដឺម៉ានជាកោះភាគខាងត្បូងបំផុត។ Magnus III ដែលជាស្តេច ន័រវេស ពីឆ្នាំ ១០៩៣ដល់១១០៣ បានសោយរាជ្យជា ស្តេចនៃអៀលដឺម៉ាននិងដែនកោះ រវាងឆ្នាំ ១០៩៩ និង ១១០៣។ 

នៅឆ្នាំ ១២៦៦ ស្តេច Magnus VI នៃ ប្រទេសន័រវេស បានលក់ សិទ្ធិអំណាច របស់គាត់លើអៀលដឺម៉ានទៅឱ្យស្តេច Alexander III នៃស្កុតឡេន ក្រោម សន្ធិសញ្ញា Perth ។  បន្ទាប់ពីរយៈពេលនៃការគ្រប់គ្រងឆ្លាស់គ្នាដោយស្តេចស្កុតលែន និង អង់គ្លេស កោះនេះបានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងសក្តិភូមិនៃ ក្រោនអង់គ្លេស នៅឆ្នាំ ១៣៩៩ ។ ភាពជាម្ចាស់ការ បានប្រគល់មកវិញ នៅក្នុង ក្រោនរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស នៅឆ្នាំ ១៧៦៥ ប៉ុន្តែកោះនេះមិនបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃ ព្រះរាជាណាចក្រនៃសតវត្សទី 18 នៃចក្រភពអង់គ្លេស ហើយក៏មិនមែនជាអ្នកស្នងតំណែងរបស់វាដែរ ចក្រភពអង់គ្លេស និងអៀរឡង់ និង ចក្រភពអង់គ្លេសបច្ចុប្បន្ននៃចក្រភពអង់គ្លេស និងអៀរឡង់ខាងជើង។ វាតែងតែរក្សាការគ្រប់គ្រង់ផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួនបែបស្វ័យយ៉ាត។ នៅឆ្នាំ ១៨៨១ សភាអៀលដឺម៉ាន  លោក Tynwald បានក្លាយជា ស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិ ជាតិដំបូងគេនៅលើពិភពលោកដែលផ្តល់ សិទ្ធិឱ្យស្ត្រីក្នុងការបោះឆ្នោត នៅក្នុងការបោះឆ្នោតទូទៅ ទោះបីជានេះមិនរាប់បញ្ចូលស្ត្រីដែលបានរៀបការក៏ដោយ។ 

សេដ្ឋកិច្ចអៀលដឺម៉ានត្រូវបានពង្រឹងខ្លួនអោយក្លាយជាគោលដៅ ធនាគារនៅក្រៅប្រទេស និងមានអត្រាពន្ធទាប។    ការធានារ៉ាប់រង និង ការលេងល្បែងអនឡាញ នីមួយៗបង្កើតបាន ១៧% នៃ GNI បន្ទាប់មកដោយ បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន និងទំនាក់ទំនង និងធនាគារដែលមាន ៩% នីមួយៗ។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ស្ថានភាពនេះបាននាំមកនូវបញ្ហានៃ ការលាងលុយកខ្វក់ ឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុ និងការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានភេរវកម្ម។  អៀលដឺម៉ានត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរដោយសារមានទីលែន ប្រណាំងម៉ូតូ TT (Tourist Trophy)  និង ឆ្មា អៀលដឺម៉ាន  ដែលជាពូជដែលមានកន្ទុយខ្លី ឬគ្មានកន្ទុយ។  នៅឆ្នាំ 2016 អង្គការយូណេស្កូ បានផ្តល់រង្វាន់ដល់ការពារ ស្ថានភាពបំរុងជីវមណ្ឌលអៀលដឺម៉ាន ។
ឧត្តមសេនីយ៍ឯក

**ឧត្តមសេនីយឯក** គឺជាឋានន្តរស័ក្តិយោធាដែលប្រើក្នុងវិស័យកងទ័ពក្នុងប្រទេសមួយចំនួន។ វាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាពិសេសជាមួយ ប្រទេសអាឡឺម៉ង់ ជាកន្លែងដែល ថ្នាក់មន្រ្តីទូទៅជាកម្រិតទាបជាងនៅ បណ្ដាលប្រទេសនៅសហព័ន្ធ និងសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយ  គឺជាឋានៈខ្ពស់ជាង  ប៉ុន្តែនៅក្រោម 

(ភាសាអង់គ្លេស Commonwealth គេចង់មានន័យសំដៅទៅ សហព័ន្ធមួយដែលមានប្រទេសឯករាជ្យរួបរួមក្រោមទង់ជាតិតែមួយ ឧ ឥណ្ឌា អូស្រ្ដាលី កេនយ៉ា បានប្រយុទ្ធនៅសង្គ្រោមតំណាងអោយប្រទេសអង់គ្លេស នោះហើយហៅថា Commonwealth)
ឋានន្តរស័ក្តិឧត្តមសេនីយទោក៏មាននៅក្នុងបណ្ដាលកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប្រទេសផ្សេងៗដែលរៀបចំនិងយកតាមគំរូសូវៀតដែលវាប្រៀបបាននឹង ឧត្តមសេនីយឯក ។
សាកលវិទ្យាល័យ Greifswald

**សាកលវិទ្យាល័យគ្រៃស្វាល**(ជាទូទៅស្គាល់ថា **Ernst-Moritz-Arndt University of Greifswald**, ជាសាកលវិទ្យាល័យរដ្ធសម្រាប់ការសិក្សារផ្សេងៗ មានទីតាំងនៅគ្រៃស្វាល ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ , នៅក្នុងរដ្ធ Mecklenburg-Western Pomerania

បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៤៥៦  វាជា សាកលវិទ្យាល័យចំណាស់ជាងគេ មួយនៅអឺរ៉ុប ដែលមាន អតីតនិស្សិត និងបុគ្គលិក ល្បីៗជាច្រើនជំនាន់បានសិក្សា ឬធ្វើការនៅគ្រៃស្វាល ។ ជាសាកលវិទ្យាល័យ ចំណាស់ជាងគេទីបួន នៅក្នុងប្រទេសអាឡឺម៉ង់បច្ចុប្បន្ន វាក៏ជាសាកលវិទ្យាល័យចំណាស់ជាងគេបំផុតនៃព្រះរាជាណាចក្រ ស៊ុយអែត (១៦៤៨–១៨១៥) និង ព្រុស្សី(១៨១៥–១៩៤៥)។ ប្រហែលពីរភាគបីនៃសិស្ស ១០,១៧៦  មកពីខាងក្រៅ រដ្ឋ រួមទាំងនិស្សិតអន្តរជាតិមកពី ៩ឲ ប្រទេសជុំវិញពិភពលោក។
សាលាមាតា

ពាក្យថាសាលាមាតាគឺសំដៅទៅលើគ្រឹះស្ថានដែលយើងធ្លាប់សិក្សារពីមុនមក
ហេតុដែលយើងហៅសាលាមាតាពីព្រោះ សាលាបានបណ្ដុះបណ្ដាលយើងតាំងពីតូចមកដូចទៅនិងម្ដាយយើងដែល
អ្នកនយោបាយឯករាជ្យ

**អ្នកនយោបាយឯករាជ្យ** ឬ **អ្នកនយោបាយមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធ** គឺជា អ្នកនយោបាយ ដែលមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយ គណបក្សនយោបាយ ឬសមាគម ការិយាធិបតេយ្យណាមួយ ។ មាន​ហេតុផល​ជា​ច្រើន​ដែល​អ្នក​ណា​ម្នាក់សុខចិត្តឈរ​ឈ្មោះ​ជា​អ្នក​នយោបាយឯករាជ្យ។

អ្នកនយោបាយខ្លះមានទស្សនៈនយោបាយដែលមិនស្របនឹងវេទិកានៃគណបក្សនយោបាយណាមួយ ដូច្នេះហើយពួកគេជ្រើសរើសមិនចូលរួមជាមួយអ្នកផ្សេងៗទៀត។ អ្នកនយោបាយឯករាជ្យមួយចំនួនអាចជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយគណបក្សមួយ ប្រហែលជាអតីតសមាជិករបស់ខ្លួន ឬផ្សេងទៀតមានទស្សនៈស្របនឹងគណបក្ស ប៉ុន្តែជ្រើសរើសមិនឈរឈ្មោះរួបរួមឬមិនអាចធ្វើដូច្នេះបាន ដោយសារគណបក្សដែលចោទសួរបានជ្រើសរើសបេក្ខជនផ្សេងទៀត។ អ្នកផ្សេងទៀតអាចគាំទ្រគណបក្សនយោបាយនៅថ្នាក់ជាតិ ប៉ុន្តែជឿថា ពួកគេមិនគួរតំណាងជាផ្លូវការទេ (ហើយដូច្នេះត្រូវស្ថិតនៅក្រោមគោលនយោបាយរបស់ខ្លួន)នៅកម្រិតមួយផ្សេងទៀត។ ក្នុងករណីខ្លះ អ្នកនយោបាយអាចជាសមាជិកនៃគណបក្សដែលមិនបានចុះបញ្ជី ដូច្នេះហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការថាជាអ្នកឯករាជ្យ។

មន្ត្រីអាចក្លាយជាអ្នកឯករាជ្យ បន្ទាប់ពីបាត់បង់ ឬបដិសេធការរួបរួមពាក់ព័ន្ធជាមួយគណបក្សនយោបាយ។ ពេលខ្លះអ្នកឯករាជ្យជ្រើសរើសបង្កើតគណបក្ស សម្ព័ន្ធភាព ឬ ក្រុមបច្ចេកទេស ជាមួយអ្នកឯករាជ្យផ្សេងទៀត ហើយអាចចុះឈ្មោះអង្គការនោះជាផ្លូវការ។ សូម្បីតែកន្លែងដែលពាក្យ "ឯករាជ្យ" ត្រូវបានប្រើក៏ដោយ សម្ព័ន្ធភាពបែបនេះអាចមានច្រើនដូចគ្នាជាមួយគណបក្សនយោបាយ ជាពិសេសប្រសិនបើមានអង្គការមួយដែលត្រូវអនុម័តលើបេក្ខជន "ឯករាជ្យ" ។
លោកឧត្តម

]]
រហូតមកដល់ឆ្នាំ 1918 វាក៏ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងឋានៈសំខាន់នៃសមាជិកនៃរាជវង្សដែលកំពុងគ្រប់គ្រង និងរបស់អាល្លឺម៉ង និងជាមួយគ្រួសារ ព្រះអង្គម្ចាស់មួយចំនួន ប៉ុន្តែមិនមែនជាអ្នកកាន់អំណាច ។ វាក៏ជាទម្រង់ងារដែលប្រើសម្រាប់សមាជិក កម្មាភិបាល នៃរាជវង្សនៃប្រទេសបារាំង អ៊ីតាលី រុស្ស៊ី និង Ernestine Saxony ក្រោម របបរាជានិយម របស់ពួកគេ។ លើសពីនេះ ការព្យាបាលត្រូវបានផ្តល់អោយសម្រាប់មនុស្សមួយចំនួន ប៉ុន្តែមិនមែនទាំងអស់ទេ ដែលជាគ្រួសារដែលមិនមែនជាអ្នកសោយរាជ្យនៃ Bohemia ហុងគ្រី អ៊ីតាលី ប៉ូឡូញ រូម៉ានី និងរុស្ស៊ីដោយអធិរាជ ឬសម្តេចប៉ាប។ ក្នុងករណីកម្រមួយក្តាប់តូច ងារនេះវាត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយអ្នកគ្រប់គ្រងដែលមិនមែនជាស្តេចនៅក្នុង បរិបទ ឬសូម្បីតែ សាធារណរដ្ឋ ។(បញ្ចាក់ខ្ញុំមិនដឹងនៅក្នុងភាសាខ្មែរគេហៅ Serene highness យ៉ាងដូចម្ដេចទេ ដូចនេះបើអ្នកបានឃើញ សូមជួយកែអោយខ្ញុំផង អរគុណ)
ព្រះអង្គម្ចាស់នៃ ប៊ីស្មាក់

**ព្រះអង្គម្ចាស់នៃប៊ីស្មាក់** ( Bismarck ) គឺជាឋានៈរបស់ អភិជនអាល្លឺម៉ង់ ។  ពាក្យ​អាល្លឺម៉ង់ *Fürst* ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​តំណាង​ឱ្យ​អ្នក​គ្រប់​គ្រង ​អធិបតេយ្យ ​មួយ ហើយ​មាន​ឋានៈ​ខ្ពស់​ជាងព្រះអង្គរទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ចំណងជើងទាំងពីរនេះត្រូវបានបកប្រែជា *ព្រះអង្គម្ចាស់* ជាភាសាអង់គ្លេស។ ព្រះអង្គម្ចាស់នៃ Bismarck កាន់ រចនាប័ទ្ម នៃ Serenehigh ។

ងារនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៧១ សម្រាប់រដ្ឋបុរស Otto von Bismarck (១៨១៥ &#x2013; ១៨៩៨) ដែលបានទទួលងារជាអភិជនជាច្រើនក្នុងអំឡុងពេលនៃអាជីពរបស់គាត់។ កើតនៅក្នុងគ្រួសារ *Junker* ដ៏ថ្លៃថ្នូ ( ត្រកូលBismarck ) គាត់បានចាប់ផ្តើមជីវិតសាមញ្ញដោយហៅខ្លួនជា លោក "Mister’’ ( អាល្លឺម៉ង់ : *Herr* ) Otto Eduard Leopold von Bismarck" ។ 

នៅឆ្នាំ 1865 គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជា *Graf von Bismarck-Schönhausen* (អ្នកតំណាងអោយ ត្រកូលBismarck-Schönhausen) បន្ទាប់ពីជ័យជំនះរបស់ Prussian លើប្រទេសដាណឺម៉ាកក្នុង សង្គ្រាមទីពីរនៃ Schleswig ។ Schönhausen គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គ្រួសារ Bismarck ក្នុង ខេត្ត Prussian នៃ Saxony ។ ងារនេះបានបន្តអោយរហូតដល់ចៅប្រុស​ របស់ Otto von Bismarck ទាំងអស់។

បន្ទាប់ពី Prussia និងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួនបានយកឈ្នះបារាំងក្នុង សង្រ្គាម Franco-Prussian ឆ្នាំ ១៨៧០ ហើយបន្ទាប់ពីការបង្កើត ចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ ថ្មីមួយដែលធ្វើតាមនៅឆ្នាំ ១៨៧១ Bismarck ត្រូវបានបង្កើតឡើង *Fürst von Bismarck* (ព្រះអង្គម្ចាស់ Bismarck) ។ ឋានន្តរស័ក្តិ​នេះ​ចុះ​មក​ក្នុង​ត្រកូល​កូនបុរស ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​កាន់​ដោយ​កូន​ច្បង​នៃ​គ្រួសារ​ប៉ុណ្ណោះ។

ទីបំផុត ជាការលួងលោមសម្រាប់ការបណ្តេញចេញដោយអធិរាជ Wilhelm II ក្នុងឆ្នាំ ១៨៩០ Bismarck ត្រូវបានគេធ្វើឱ្យ *Herzog von Lauenburg* ( អ្នកឧកញ៉ា Lauenburg ) ពេញមួយជីវិតរបស់គាត់តែប៉ុណ្ណោះ ហើយគាត់ត្រូវបានធ្វើតាមរចនាប័ទ្មតំណង់ ត្រកូល *Durchlaucht* (ស្មើនឹង "Serenehigh") ដែលកាន់កាប់ដោយព្រះអង្គម្ចាស់ដែលកំពុងកាន់អំណាច។ Duchy នៃ Lauenburg គឺជាទឹកដីមួយក្នុងចំណោមទឹកដីដែល Prussia (និងអូទ្រីស) ដណ្តើមបានពីប្រទេសដាណឺម៉ាកក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៤ ហើយជម្រើសនៃងារនេះជាការងប់ងល់ចំពោះអាជីពរបស់ Bismarck ។

នៅពេល ប៊ីស្មាក់ បានទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ១៨៩៨ ត្រកូលរបស់គាត់បានអស់អ្នកបន្ត ហើយឋានន្តរស័ក្តិរបស់គាត់បានប្រគល់ទៅឱ្យកូនប្រុសច្បងរបស់គាត់ ឈ្មោះ Herbert ។ ព្រះអង្គម្ចាស់បច្ចុប្បន្នគឺជាចៅទួតរបស់ Otto von Bismarck ។
តូហ្គោ ហីហាជីរ៉ូ

*រូបលោកតូហ្គោ ហីហាជីរ៉ូ*

លោក តូហ្គោ ហីហាជី ( 東郷 平八郎) កើតថ្ងៃទី ២៧ មករា ឆ្នាំ១៨៤៨/ស្លាប់ ថ្ងៃទី 30 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1934។ លោកបានបម្រើជាសេនាប្រមុខកងទ័ពនាវា ដល់ **កងទ័ពអធិរាជជប៉ុន** ហើយលោកបានក្លាយជាបញ្ជារការផ្នែកនាវាល្អបំផុត ក្នុងអំឡុង **សង្គ្រោម  រុស្សី-ជប៉ុន** ក្នុងឆ្នាំ១៩០៤-១៩០៥ លោកទទួលជោគជ័យលើផ្នែកជើងទឹកអោយបិទខ្ទប់មិនអោយនាវារុស្សីឆ្លងកាត់រួច លោកបានស្គាល់ថា ជា នេសុននៃភាគខាងកើត (**The Neslon Of The East)** គាត់នៅតែជាវិរៈបុរសនៃប្រទេស ជប៉ុនរហូតដល់សព្វថ្ងៃ ផ្លូវដើរមួយចំនួនក៏បានយកឈ្មោះតាមគាត់ដែលដើម្បីជាការរំលឹកដល់រូបលោក
យន្តហោះចម្បាំងF-16ហ្វាខន

**យន្តហោះចម្បាំង F-16 ហ្វាខន ឬ Fighting Falcon** គឺជា យន្តហោះចម្បាំង ប្រភេទ Supersonic Multirole ដែល មានម៉ាស៊ីនតែមួយរបស់អាមេរិក ក្រោមការផលិតដោយ ក្រុមហ៊ុន Lockheed Martin ។  រចនាឡើងជា យន្តហោះចម្បាំងពេលថ្ងៃ ឧត្តមភាពដែនអាកាស វាបានវិវឌ្ឍន៍ទៅជាយន្តហោះពហុមុខងារដ៏ជោគជ័យមួយដែលមានជាង 4,600 ដែលត្រូវបានផលិតតាំងពីឆ្នាំ ១៩៧៦។  ទោះបីជាមិនត្រូវបានទិញដោយ កងទ័ពអាកាសសហរដ្ឋអាមេរិក (USAF) ក៏ដោយ ក៏ជំនាន់ថ្មីៗដែលបានកែលម្អកំពុងត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់ការនាំចេញទៅក្រៅប្រទេស។ គិតត្រឹមឆ្នាំ 2025 វាគឺជា យន្តហោះប្រភេទ F-16 ចំនួន ២,០៨៤ គ្រឿង ដែលប្រើប្រាស់ក្នុងសេវាកម្មយោធា។ 

រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល|យន្តហោះចម្បាំង F-16 ហ្វាខន
យន្តហោះនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ ក្រុមហ៊ុន General Dynamics ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤ ។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៣ ក្រុមហ៊ុន General Dynamics បានលក់អាជីវកម្មផលិតយន្តហោះរបស់ខ្លួនទៅឱ្យ ក្រុមហ៊ុន Lockheed  ដែលបានក្លាយជាផ្នែកនៃ Lockheed Martin បន្ទាប់ពីការរួមបញ្ចូលគ្នានៅឆ្នាំ 1995 ជាមួយ Martin Marietta ។ 

លក្ខណៈពិសេសសំខាន់ៗរបស់ F-16 រួមមាន ផ្ទាំងក្រណាត់ គ្មានស៊ុមសម្រាប់បង្កើនភាពមើលឃើញនៃកាប៊ីនយន្ដហោះ បន្ទះចំហៀង ដើម្បីសម្រួលការគ្រប់គ្រងពេលកំពុងធ្វើចលនា កៅអីច្រាន អាចបត់បាន 30 ដឺក្រេពីបញ្ឈរ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃ កម្លាំងទំនាញ លើអ្នកបើកយន្តហោះ និងការប្រើប្រាស់លើកដំបូងនៃ ស្ថេរភាពឋិតិវន្តដែលបន្ធូរបន្ថយ / fly-by-wire វាជួយឱ្យប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការហោះហើរមានភាពរហ័សរហួន។ យន្តហោះចម្បាំងនេះមានម៉ាស៊ីន turbofan តែមួយ កាណុង M61 Vulcan ខាងក្នុង និង 11 hardpoints ។ ទោះបីជាមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា "Fighting Falcon" ក៏ដោយ យន្តហោះនេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅដោយឈ្មោះហៅក្រៅថា **"Viper"** ក្នុងចំណោមនាវិក និងអាកាសយានិករបស់វា។ 

ចាប់តាំងពីការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់នៅឆ្នាំ ១៩៧៨ យន្តហោះ F-16 បានក្លាយជាកម្លាំងសំខាន់នៃកម្លាំងទ័ពអាកាសយុទ្ធសាស្ត្ររបស់កងទ័ពអាកាសសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយបានអនុវត្តការវាយប្រហារ និង បង្ក្រាបបេសកកម្មការពារដែនអាកាសរបស់សត្រូវ (SEAD) ។ នៅក្នុងតួនាទីចុងក្រោយ វាបានជំនួស F-4G Wild Weasel នៅឆ្នាំ ១៩៩៦ ។ បន្ថែមពីលើកាតព្វកិច្ចសកម្មនៅក្នុងកងទ័ពអាកាសសហរដ្ឋអាមេរិក បញ្ជាការបម្រុងទ័ពអាកាស និងអង្គភាព ឆ្មាំជាតិអាកាស យន្តហោះនេះក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយក្រុមបង្ហាញយន្តហោះ Thunderbirds របស់កងទ័ពអាកាសសហរដ្ឋអាមេរិក ក្រុមបញ្ជាការប្រយុទ្ធតាមអាកាសរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក F-16 Viper Demonstration Team  និងជាយន្តហោះសត្រូវ/ឈ្លានពានដោយ កងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិក ។ យន្តហោះ F-16 ក៏ត្រូវបានទិញដោយកងកម្លាំងអាកាសនៃប្រទេសចំនួន ២៥ ផ្សេងទៀត។ ប្រទេសជាច្រើនបានចាប់ផ្តើមជំនួសយន្តហោះF-16ជាមួយ F-35 Lightning II ទោះបីជា F-16 នៅតែស្ថិតក្នុងការផលិត និងសេវាកម្មជាមួយប្រតិបត្តិករជាច្រើនក៏ដោយ។
សាកលវិទ្យាល័យGottingen

ពីមុនត្រូវបានគាំទ្រដោយ គំនិតផ្តួចផ្តើមឧត្តមភាពនៃសាកលវិទ្យាល័យអាល្លឺម៉ង់ សាកលវិទ្យាល័យគ៊ូធីងឹងគឺជាសមាជិកនៃ ក្រុម U15 នៃសាកលវិទ្យាល័យស្រាវជ្រាវធំៗរបស់អាល្លឺម៉ង់ ដោយគូសបង្ហាញ់និងបញ្ជាក់ពីទម្រង់ស្រាវជ្រាវដ៏រឹងមាំរបស់វា។ វាក៏ជាផ្នែកមួយនៃបណ្តាញសិក្សាអន្តរជាតិ និងអឺរ៉ុបល្បីៗដូចជា The Guild សម្ព័ន្ធ ENLIGHT និងបណ្តាញ Hekksagon ផងដែរ។ សាកលវិទ្យាល័យរក្សាកិច្ចសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយស្ថាប័នស្រាវជ្រាវឈានមុខគេដែលមានមូលដ្ឋាននៅគ៊ូធីងឹងដូចជា Max Planck Society សមាគម Leibniz សមាគម Fraunhofer និង សមាគម Helmholtz ។ ជាមួយនឹងការប្រមូលផ្តុំចំណេះវិជ្ចាយ៉ាងទូលំទូលាយរបស់ខ្លួន បណ្ណាល័យរដ្ឋ និងសាកលវិទ្យាល័យ Göttingen ឈរនៅក្នុងចំណោមបណ្ណាល័យដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។
យន្តហោះចម្បាំង F/A-18 ហូរណេត

រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|យន្តហោះចម្បាំង F/A-18C ហូរណេតហោះចេញពីនាវាផ្ទុកយន្តហោះ
**យន្តហោះចម្បាំង F/A-18 ហូរណេត ឬ McDonnell Douglas F/A-18 Hornet** គឺជាយន្តហោះប្រភេទ supersonic គ្រប់អាកាសធាតុ ម៉ាស៊ីនភ្លោះ យន្តហោះចម្បាំងដែលមានសមត្ថភាព និងមានសមត្ថភាពច្រើនមុខទៀត ដែលត្រូវបានរចនាឡើងជាយន្តហោះ ចម្បាំង និង យន្តហោះវាយប្រហារលើដី (ហេតុដូច្នេះហើយបានជា ការរចនា F/A) ។ បានរចនាដោយ McDonnell Douglas និង Northrop យន្តហោះ F/A-18 មានប្រភពមកពី YF-17 ដែលបានចាញ់ទល់នឹង YF-16 នៅក្នុង កម្មវិធីប្រយុទ្ធទម្ងន់ស្រាល របស់ USAF ។ កងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិក បានទទួលយក YF-17 ហើយប្តូរឈ្មោះវាថា F/A-18 ។ ហូរណេត ក៏​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដោយ​កង​ទ័ព​អាកាស​នៃ​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​ផ្សេង​ទៀត និង​ជា​អតីត​ដោយ​ក្រុម​បាតុករ​ជើង​ហោះ​ហើរ​របស់​កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​គឺ Blue Angels ។

រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|យន្តហោះ F/A-18 ហូរណេតហោះលើដែនសមុទ្រ
F/A-18 ត្រូវ​បាន​រចនា​ឡើង​ដើម្បី​ជា​យន្តហោះ​ដែល​មាន​សមត្ថភាព​ខ្ពស់​ដោយ​សារ​តែ ​យន្តហោះ​ហោះ ការបង្ហាញ​កាប៊ីន​យន្តហោះ និង​លក្ខណៈ ​ឌីណាមិក ​ដ៏​ល្អ​បំផុត ដោយ​មាន​សមត្ថភាព​ផ្ទុក​អាវុធ​បាន​ច្រើន​ប្រភេទ។ យន្តហោះនេះអាចធ្វើការ អម ការពារ ការពារដែនអាកាស កងនាវា ការបង្ក្រាបការការពារដែនអាកាសរបស់សត្រូវ ការរារាំងផ្លូវអាកាស ការគាំទ្រអាកាសយ៉ាងជិតស្និទ្ធ និង ការឈ្លបយកការណ៍តាមអាកាស។ ភាពប៉ិនប្រសប់ និងភាពអាចជឿជាក់បានរបស់វា បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា វាជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនដ៏មានតម្លៃ។

Hornet បានចូលបម្រើប្រតិបត្តិការនៅឆ្នាំ ១៩៨៣ ហើយជាលើកដំបូងបានឃើញសកម្មភាពប្រយុទ្ធកំឡុង ឆ្នាំ ១៩៨៦ សហរដ្ឋអាមេរិកទម្លាក់គ្រាប់បែកលើលីប៊ី ហើយក្រោយមកបានចូលរួមក្នុង សង្គ្រាមឈូងសមុទ្រ ឆ្នាំ ១៩៩១ និង សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ាក់ ឆ្នាំ ២០០៣ ។ F/A-18 Hornet បានបម្រើការជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ F/A-18E/F Super Hornet ដែលជាការរចនាឡើងវិញការវិវត្តន៍ដ៏ធំរបស់វា ដែលបានជំនួសទាំង Hornet ចាស់ និង F-14 Tomcat នៅក្នុងកងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិក។ Hornets កេរដំណែលដែលនៅសល់នៅក្នុងកងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវបានចូលនិវត្តន៍នៅឆ្នាំ ២០១៩ ជាមួយនឹងការដាក់ពង្រាយ F-35C Lightning II ។