open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី

[រូបភាពតូច|[ព្រះនាងប្រាជ្ញាបារមីតា(ព្រះនាងជយរាជទេវី),ព្រះពុទ្ធសាសនាវិជ្រយាន សិល្បៈជយវម៌្មទី៧,បារាំង .]]
ព្រះនាង**ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី** (អានថា:ស្រីចីរាចចូឌាមមៈនី) រជ្ជកាល (ធរណេន្ទ្រវម៌្មទី៣) តាមការស្រាវជ្រាវរបស់សិលាចារឹកអំពី ប្រាសាទព្រះខ័នមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងក្រុម ប្រាសាទវង់ធំក្នុងទឹកដីនៃខេត្ដសៀមរាប មានចំងាយ ៣ គ.ម ពីប្រាសាទបាយ័ន និង១,៥ គ.ម ពីទ្វារដីឆ្នាំង (ទ្វារអង្គរធំទិសខាងជើង)។ ឈ្មោះនៃប្រាសាទនេះមានន័យថា “ដាវ” ។ តាមការស្រាវជ្រាវនៅសម័យបច្ចុប្បន្នគេយល់ថា កាលពីអតីតកាលសំណង់នៃប្រាសាទព្រះខ័ន គឺជាកន្លែងដាក់គ្រឿងសឹកសង្គ្រាម។ ដូច្នេះព្រះខ័នជាឈ្មោះសម័យទំនើបនៅរក្សាឈ្មោះទីក្រុងពីបុរាណ ដែលមានឈ្មោះថា “ជ័យស្រី” មានន័យថា “ព្រះខ័ន” និងមានន័យម្យ៉ាងទៀតថា “ម្លូ” ។ ប្រាសាទព្រះខ័នកសាងឡើងដោយព្រះបាទជយវម៌្មទី៨ នៅចុងសតវត្សរ៍ទី១២ក្នុង គ.ស ១១៩១ ដើម្បីឧទ្ទិសចំពោះលទ្ធិព្រះពុទ្ធសាសនាពុទ្ធសាសនាវិជ្រយាន។ ព្រះអង្គបានកសាងព្រះបរមរូបព្រះបាទធរណេន្ទ្រវម៌្មទី៣ ជាព្រះវររាជបិតា ជាទេវរាជតំណាងព្រះពោធិសត្វអវលោកេស្វរៈ ដូចគ្នានឹងប្រាសាទតាព្រហ្ម ដែលព្រះអង្គបានកសាងព្រះបរមរូបព្រះវររាជមាតា ជយរាជចូឌាមណី ជាទេវរាជតំណាងព្រះនាងប្រាជ្ញាបារមីតា។ ព្រះនាងជាព្រះញាតិវង្សចុះមកពីព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ
ជំនាន់មុនមហានគរ (ឬ មុនអង្គរ ឬ ក្នុងសម័យនគរវ្នំ កម្វុជទេឝ)។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សនៃមហិធរបុរ
គមលិន្ត

ព្រះអង្គម្ចាស់**គមលិន្ត** (អានថា:គៈ-មៈ-លិន-តៈ) រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៧) ទ្រង់ត្រូវជាបុត្ររបស់ព្រះបាទជយវម៌្មទី៧បានបួសជាសង្ឃហើយទៅបន្តការសិក្សានៅកោះឝ្រីលង្កា។ ព្រះពុទ្ធសាសនា​ផ្នែក​ថេរវាទ​ត្រូវ​បាន​ព្រះអង្គ​គមលិន្ត​ដែល​ជា​បុត្រ​ ព្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧​នាំ​ចូល​មកកម្វុជទេឝ។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃមហិធរបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកថេរវាទនៃកម្វុជទេឝ
សូយ៌កុមារ

ព្រះអង្គម្ចាស់**សូយ៌កុមារ** រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៧) គួរ​បញ្ជាក់ដែរថា សិលាចារឹក​បង្ហាញថាព្រះរាជបុត្រ​បង្កើត​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៧ និង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ជយរាជ​ទេវីមាន​ ៤ អង្គដែល​ស្គាល់ព្រះនាម​ក្នុងចំណោម​ច្រើន​អង្គ ១-​**សូយ៌កុមារ** ទ្រង់​ជា​កវី​ឯក ១​ អង្គ​ក្នុង​ការ​តែង​កាព្យ​សំស្ក្រឹត នៅ​សិលាចារឹក​ប្រាសាទតាព្រហ្ម។ ២-​វីរ​កុមារជា​កវី​តែង​កាព្យ​ជា​ភាសាសំស្ក្រឹត​នៅ​ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន។ ៣-​ឥន្ទ្រ​វម៌្មទី២ជា​ស្វាមិននៃលវបុរ​ និង ​៤-​ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ​ជា​ប្រមុខ​មេទ័ព។

ព្រះបុត្រារបស់ស្ដេចខ្មែរមិនត្រូវបានស្នងរាជ្យពីព្រះបិតារបស់ទ្រង់ផ្ទាល់ឡើយ ជយវម៌្មទី៧ព្រះអង្គឯងមានព្រះរាជបុត្រជាច្រើនអង្គ ដូចជាសូយ៌កុមារ និង វីរកុមារ ដែលជាម្កុដរាជកុមារ ប៉ុន្តែម្នាក់ៗមិនបានស្នងរាជ្យឡើយ លើកលែងតែព្រះឥន្ទ្រវម៌្មទី២ចេញ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃមហិធរបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កវីនិពន្ធនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រិននៃកម្វុជទេឝ
ជយកិរត្តិបណ្ឌិត

រាជគ្រូ**ជយកិរត្តិបណ្ឌិត** រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៨) គឺជារាជគ្រូក្នុងរាជ្យនៃព្រះបាទជយវម៌្មទី៨។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជគ្រូនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បណ្ឌិតនៃកម្វុជទេឝ
វីរកុមារ

ព្រះអង្គម្ចាស់**វីរកុមារ** (អានថា:វី-រៈ-កុ-ម៉ា) រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៨) គួរ​បញ្ជាក់ដែរថា សិលាចារឹក​បង្ហាញថាព្រះរាជបុត្រ​បង្កើត​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៨ និង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ជយរាជទេវីមាន​ ៤ អង្គដែល​ស្គាល់ព្រះនាម​ក្នុងចំណោម​ច្រើន​អង្គ ១-​សូយ៌កុមារ ទ្រង់​ជា​កវី​ឯក ១​ អង្គ​ក្នុង​ការ​តែង​កាព្យ​សំស្ក្រឹត នៅ​សិលាចារឹក​ប្រាសាទតាព្រហ្ម។ ២-​**វីរ​កុមារ​**ជា​កវី​តែង​កាព្យ​ជា​ភាសាសំស្ក្រឹត​បាននិពន្ធចារអត្ថបទមួយយ៉ាងល្អវែកញែកអធិប្បាយពីព្រះពុទ្ធនៅលើផ្ទាំងថ្មនៅ​ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន។ ៣-​ឥន្ទ្រ​វម៌្មទី២ជា​ស្វាមិននៃលវបុរ​ និង ​៤-​ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ​ជា​ប្រមុខ​មេទ័ព។ ជយវម៌្មទី៨ព្រះអង្គឯងមានព្រះរាជបុត្រជាច្រើនអង្គ ដូចជាសូយ៌កុមារ និង វីរកុមារ ដែលជាម្កុដរាជកុមារ ប៉ុន្តែគ្មានអង្គណាបានស្នងរាជ្យឡើយ លើកលែងតែព្រះឥន្ទ្រវម៌្មទី២ចេញ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃមហិធរបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កវីនិពន្ធនៃកម្វុជទេឝ
ខាងថាយ

**ខាងថាយ** (ចិន:康泰) គឺជាអ្នកដំណើរចិនម្នាក់នៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទីបីមកពីនគរអ៊ូខាងកើត។ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារតែការធ្វើដំណើររបស់លោកទៅកាន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលនៅក្នុងនោះលោកបានក្លាយជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមជនជាតិចិនដំបូងរួមជាមួយជូយិង (朱應) ដោយបានធ្វើឯកសារអំពីអត្ថិភាពនគរមួយដែលគេស្គាល់ថាជានគរវ្នំក្នុងតំរាចិននានា។  លោកបានសង្កត់ធ្ងន់តាមសេចក្ដីរាយការណ៍ជាមួយស្នាដៃនានាអំពីវ្នំដូចគ្នារួមជាមួយរាជធានីរបស់នគរនេះ និងបានរាយការណ៍ថាភាសារសរសេរនៃនគរវ្នំមានភាពស្រដៀងគ្នាទៅនឹងអក្សររបស់ឥណ្ឌា។

## សូមមើលផងដែរ
* របុករបកចិន

## ឯកសារយោង
ស្ឈាំវហ្ស៊ឺស្ឆៀន

នៃ *ក្រាំងឈី* ដោយស្ឈាំវហ្ស៊ឺស្ឆៀន។]]

**ស្ឈាំវហ្ស៊ឺស្ឆៀន** (, ៤៨៩–៥៣៧) ឈ្មោះគួរសម **ជិងយ៉ាង** (景陽), ជាផ្លូវការ គឺជា*លោញជាំវនៃនិងទូ* (寧都驕子) ហើយក៏ជាប្រវត្តិវិទូ និង អ្នកនិពន្ធម្នាក់ ល្បីឈ្មោះដោយសារការធ្វើ *ក្រាំងស្ឈី*។

## ស្នាដៃ
Xiao Zixian produced the following books:

* *Book of Qi* (齐书)
* *Book of the Later Han* (后汉书)
* *Jinshicao* (晋史草)
* *Putong Bei Fa Ji* (普通北伐记)
* *Gui Jian Zhuan* (贵俭传)

## Family
Xiao Zixian's grandfather was Xiao Daocheng (Emperor Gao of Southern Qi), and his father was Emperor Gao's second son Xiao Ni the Prince of Yuzhang.

## References
ផ្វាងស្ឈែនលិង

**ហ្ផ្វាងឈ្ហ្រាំវ** (៥៧៩–៦៤៨) ឈ្មោះគួរសម **ហ្ស្ឈែនលិង** គេស្គាល់ច្រើនជាងគេគឺ **ហ្ផ្វាងហ្ស្ឈែនលិង** ស្គាល់ក្រោយស្លាប់ជា **អ្នកឧកញ៉ាហ្លាំងហ្វ្អឹនហ្ចោ** ជារដ្ឋបុរស និងកវីនិពន្ធចិនដែលបានបំរើការជាសភាបតីក្រោមអធិរាជថែយសុងនៅដើមរាជវង្សថាង។ លោកគឺជាអ្នករៀបរៀងនាំមុខនៃតំរាប្រវត្តិសាស្ត្រ *ក្រាំងជិន* និង ជាសភាបតីមួយរូបក្នុងចំណោមសភាបតីរាជវង្សថាងដ៏ល្បីៗបំផុត។ លោកនិងសហជីវិនរបស់លោកទូហ្លូហ្ហួយ ជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេពិពណ៌នាថាជាបុគ្គលគំរូសំរាប់ពួកសភាបតីនៅក្នុងប្រទេសចិនសម័យអធិរាជ។ 

## ឯកសារយោង
ហ្លីតាយ

**ហ្លីតាយ** (១៦១–២៥៦) នាមគួរសម **ទិងគង់** លោកគឺជាមេទ័ពនគរអ៊ូខាងកើតកំឡុងសម័យនគរបី។ បន្តបន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតរបស់ស៊ុនឈ្ហ្រៀន ហ្ជូកឺខ្ហ្រឺ និង ហ្លីតាយត្រូវបានគេជឿទុកចិត្តឱ្យអភិបាលគ្រប់គ្រងនគរ។ យ៉ាងណាមិញ តាមរយៈប្រវត្តិសាស្ត្រ ហ្លីតាយបានបំរើរាជការកំឡុងរជ្ជកាលស៊ុនឈ្ហ្រៀនជា ព្រឹទ្ធាចារ្យមេទ័ព (上大將軍)។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនិយាយថាលោកនៅតែសកម្មទោះបីជាលោកមានវ័យចំណាស់ក៏ដោយ។

## តំណែង និង គោរម្យងារបានកាន់ និង ទទួល
* ជំនួយការអ៊ូ (吳丞)
* នាយអគ្គសេនាធិការហ៊្អីយ៉ោវ (餘姚長)
* វរសេនាឯកពិនិត្យកងទ័ព (督軍校尉)
* មេទ័ពគហៈនៃសទ្ធាកិត្តិនាម (昭信中郎將)
* អ្នករដ្ឋបាលលូលិង (廬陵太守)
* អធិការភិបាលខេត្តហ្ជាំវ (交州刺史)
* មេទ័ពកំរាបភាគខាងត្បូង (安南將軍)
* ឧកញ៉ានៃស្រុកប្រមុខ (都鄉侯)
* ឧកញ៉ាផានអ៊ី (番禺侯)
* មេទ័ពការពារខាងត្បូង (鎮南將軍)
* ចៅហ្វាយខេត្តហ្ជាំវ (交州牧)
* អគ្គព្រឹទ្ធិមេទ័ព (上大將軍)
* មហាសេនាប្រមុខ (大司馬)

## សូមមើល
* បញ្ជីអ្នកនគរបី

## ឯកសារយោង
* Chen, Shou. *Records of Three Kingdoms* (*Sanguozhi*).
* Pei, Songzhi. *Annotations to Records of the Three Kingdoms* (*Sanguozhi zhu*).
ទ្រោណ

នៅក្នុងវីរកថា មហាភារតៈ **ទ្រោណ**In the epic Mahābhārata, **Drona** (, '**) or **Dronacharya** (, **')
ផ្វានយ៉ាងម៉ាយទី២

**ផ្វានយ៉ាងម៉ាយទី២** រឺ **ផាំជឿញម៉ៃទី២** (យួន:Phạm Dương Mại, ចិន:范陽邁, ភិងអ៊ិង:Fànyáng mài) គឺជាស្ដេចចាមសោយរាជ្យពីឆ្នាំ ៤២១ ដល់ប្រហែល ៤៤៦។ នៅឆ្នាំ ៤៣១ ស្ដេចអង្គនេះបដិសេធការជួយពីក្សត្រវ្នំកំឡុងសង្គ្រាមជាមួយចៅហ្វាយខេត្តចិននៅឈាំវចូវ។  នៅឆ្នាំ ៤៣៣ ផ្វានយ៉ាងម៉ាយទី២ បន្ទាប់ពីការបដិសេធមិនព្រមឱ្យទឹកដីទៅចិនហើយ បែរជាប្រឆាំងនឹងខ្មែរវិញ ហើយថែមទាំងដាក់បញ្ចូលស្រុកបណ្ឌុរង្គរបស់ខ្មែរចូលជាទឹកដីរបស់ខ្លួនទៀត។

ក្នុងឆ្នាំ ៤៤៦ ចៅហ្វាយខេត្តតុងកឹងចាប់ផ្ដើមវិធានការបង្ក្រាបយ៉ាងខ្លាំងក្លាប្រឆាំងនឹងចាម្ប៉ា។ សមរភូមិបានរំកិលទៅដល់ព្រះអង្គនៅរាជធានី។ ស្ដេចអង្គនេះបានសោយទិវង្គតដោយខូចព្រះហឫទ័យ។

## គន្ធនិទ្ទេសន៍
* 

## ឯកសារយោង
គីមីអសរីរាង្គ

គីមីអសរីរាង្គ () គឺជាផ្នែកមួយនៃគីមីវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីលក្ខណៈសម្បត្តិនិងប្រតិកម្ម​គីមីរបស់សមាសធាតុអសរីរាង្គ ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គីមីវិទ្យា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្នែកវិជ្ជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គីមីអសរីរាង្គ
ប៊ុនដេសលីហ្គា

**ប៊ុនដេសលីហ្គា** (លីកសហព័ន្ធ) ជាលីកបាល់ទាត់អាជីពនៅប្រទេសអាឡឺម៉ង់។
រ៉ូណាល់ រីហ្កេន

**រ៉ូណាល់ រីហ្កេន** (៦ កុម្ភៈ ១៩១១ &ndash; ៥ មិថុនា ២០០៤) គឺជាអ្នកនយោបាយអាមេរិកាំងមួយរូបដែលបានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកទី៤០ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៨១ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៨៩។ ជាសមាជិកម្នាក់នៃគណបក្សសាធារណរដ្ឋ គាត់ធ្លាប់ធ្វើជាអភិបាលរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ាទី៣៣ ពីឆ្នាំ១៩៦៧ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥ បន្ទាប់ពីបានប្រកបអាជីពជាតារាសម្តែងហូលីវូដ និងជាមេដឹកនាំសហជីព។

### ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធីបតី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយអាមេរិកាំង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំបក្សសាធារណរដ្ឋ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មន្ត្រីកងទ័ពអាកាសសហរដ្ឋអាមេរិក
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មន្ត្រីកងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិក
សូយ៌្យជយវម៌្មទេវ

ក្ឝត្រ**សូយ៌្យជយវម៌្មទេវ** (អានថា: សូរ្យៈ-ជៃ-វ-រៈ-មៈ-ទេ-វៈ) រជ្ជកាល (១១៩០-១១៩១) នៅគ.ស ១១៩០ ព្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៨ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មហា​វៀត (នៃ​មហារាជាលី​-កៅ​ទុន) នៅអព្យាក្រឹតដើម្បី​ឲ្យ​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​វាយ​ចាមក្នុង​ឆ្នាំ​ដដែល​ ឱកាស​ល្អ​ហុច​ឲ្យ​ដោយ​សេ្តចចាម​ជយឥន្រ្ទវម៌្មទី៤ លើក​កង​ទ័ព​មក​វាយ​ខែ្មរ​ម្តង​ទៀត។ តើ​ព្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៨ ទ្រង់​លើក​ទ័ពប្រឆាំង​នឹង​ការ​វាយ​លុក​របស់​ចាម​ឬ​យ៉ាង​ណា? សិលា​ចារឹក​នៅ​ពោធិនគរ (ឯ​ញ៉ា​ត្រាង) បាន​សរសេរ​ទុក​ថា « ព្រះ​អង្គ​វាយ​យក​បាន​រាជធានី​នៃ​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា និង​ប្រមូល​យក​លិង្គ​ទាំង​អស់ »។ ជោគ​ជ័យ​នេះ​បាន​ ដោយ​សារ​ព្រះ​អង្គ​​បញ្ជា​ទ្រង់​វិទ្យានន្ទន៍​លើក​ទ័ព​ទៅ​ទប់​ទល់។ ទ្រង់​វិទ្យានន្ទន៍​វាយ​យក បាន​ក្រុង​វិជយ (ប៊ិញ​ឌិញ) ហើយ​ចាប់​សេ្តច​ចាម​ជយ​ឥន្រ្ទវម៌្ម​ទី៤ជា​ឈ្លើយមក​ថ្វាយ​ព្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៨។ ព្រះ​អង្គ​បាន​លើក​ព្រះ​អនុជ​ថៃ្ល​របស់​ព្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៨ ឈ្មោះឥន្ទ (អនុជ​ព្រះ​នាង​ជយរាជទេវី) ឲ្យ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​នៅ​វិជយ ដោយ​មាន​ព្រះ​បរមនាម​​ថា សូយ៌្យជយវម៌្មទេវ រួច​ព្រះ​អង្គ​លើក​ទ័ព​បង្ហួស​ទៅ​វាយ​យកបណ្ឌុរង្គហើយ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​នៅ​ទី​នោះដោយ​មាន​ព្រះ​រាជ​បរមនាម​ថា សូយ៌្យវម៌្មទេវ។ ប្រទេស​ចាម្ប៉ា​បាន​ចែក​ជា​ពីរ​ផែ្នក មួយ​ផែ្នក​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​ព្រះ​រាជា​ខែ្មរ និង​មួយ​ផែ្នក​ទៀត​ដោយ​ក្សត្រ​ចាមវិទ្យានន្ទន៍។ តែ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន ពួក​ចាម​នៅ​វិជយបះ​ឡើងដោយ​បណេ្តញ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ឥន្ទរត់​ចូល​មក​ស្រុក​ខែ្មរ​វិញ ហើយ​លើក​សេ្តច​ចាម​ព្រះ​នាមស៌ុបតិឲ្យ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​ជា​ជំនួស​វិញ។ ឆ្លៀត​ឱកាស​នេះ ព្រះ​រាជា​វិទ្យានន្ទន៍​បាន​បង្រួប​បង្រួម​ប្រទេស​ចាម​ឲ្យ​មាន​ឯកភាព​ឡើង​វិញ ក្រោយ​ពី​បាន​ធ្វើ​គុត​ព្រះ​ជយ​ឥន្រ្ទវម៌្មទី៥ (ស៌ុបតិ) ហើយ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា​ទាំង​មូលពីគ.ស. ១១៩២ ដល់ ១២០៣។ នៅគ.ស. ១១៩៣ និង ១១៩៤ ព្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៨ ទ្រង់​បាន​សាក​ល្បង​ឲ្យ​ព្រះ​វិទ្យានន្ទន៍​ទទួល​ស្គាល់​អំណាច​ព្រះ​អង្គ​វិញតែ​ឥតប្រយោជន៍រហូត​ដល់គ.ស. ១២០៣ ព្រះ​អង្គ​បាន​បញ្ជា​សេ្តច​ចាម​មួយ​អង្គ​ទៀតព្រះ​នាមអុង​ធនបតិក្រាម ដែល​ត្រូវ​ជា​ឪពុក​មា​របស់​ទ្រង់​វិទ្យានន្ទន៍ឲ្យ​លើក​ទ័ព​ទៅ​វាយកំចាត់ក្មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទាល់​តែ​បាន។

|-

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃចាម្ប៉ាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវិជយចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអនុរាជនៃវិជយចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអនុរាជនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃរាជវង្សទី១២ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃកម្វុជទេឝ
អុងធនបតិក្រាម

ក្ឝត្រ**អុងធនបតិក្រាម** (យួន: Cam Bốt thuộc [កាមប៊តសួច]) រជ្ជកាល (១២០៣-១២២០) នៅគ.ស ១១៩០ ព្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មហា​វៀត (នៃ​មហារាជាលី​-កៅ​ទុន) នៅអព្យាក្រឹតដើម្បី​ឲ្យ​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​វាយ​ចាមក្នុង​ឆ្នាំ​ដដែល​ ឱកាស​ល្អ​ហុច​ឲ្យ​ដោយ​សេ្តចចាម​ជយឥន្រ្ទវម៌្មទី៤ លើក​កង​ទ័ព​មក​វាយ​ខែ្មរ​ម្តង​ទៀត។ តើ​ព្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៨ ទ្រង់​លើក​ទ័ពប្រឆាំង​នឹង​ការ​វាយ​លុក​របស់​ចាម​ឬ​យ៉ាង​ណា? សិលា​ចារឹក​នៅ​ពោធិនគរ (ឯ​ញ៉ា​ត្រាង) បាន​សរសេរ​ទុក​ថា « ព្រះ​អង្គ​វាយ​យក​បាន​រាជធានី​នៃ​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា និង​ប្រមូល​យក​លិង្គ​ទាំង​អស់ »។ ជោគ​ជ័យ​នេះ​បាន​ ដោយ​សារ​ព្រះ​អង្គ​​បញ្ជា​ទ្រង់​វិទ្យានន្ទន៍​លើក​ទ័ព​ទៅ​ទប់​ទល់។ ទ្រង់​វិទ្យានន្ទន៍​វាយ​យក បាន​ក្រុង​វិជយ (ប៊ិញ​ឌិញ) ហើយ​ចាប់​សេ្តច​ចាម​ជយ​ឥន្រ្ទវម៌្ម​ទី៤ជា​ឈ្លើយមក​ថ្វាយ​ព្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៨។ ព្រះ​អង្គ​បាន​លើក​ព្រះ​អនុជ​ថៃ្ល​របស់​ព្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ ឈ្មោះអិន (អនុជ​ព្រះ​នាងជយរាជទេវី) ឲ្យ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​នៅ​វិជយ ដោយ​មាន​ព្រះ​បរមនាម​​ថា សូយ៌្យជយវម៌្មទេវ រួច​ព្រះ​អង្គ​លើក​ទ័ព​បង្ហួស​ទៅ​វាយ​យកបណ្ឌុរង្គហើយ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​នៅ​ទី​នោះដោយ​មាន​ព្រះ​រាជ​បរមនាម​ថា សូយ៌្យវម៌្មទេវ។ ប្រទេស​ចាម្ប៉ា​បាន​ចែក​ជា​ពីរ​ផែ្នក មួយ​ផែ្នក​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​ព្រះ​រាជា​ខែ្មរ និង​មួយ​ផែ្នក​ទៀត​ដោយ​ក្សត្រ​ចាមវិទ្យានន្ទន៍។ តែ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន ពួក​ចាម​នៅ​វិជយបះ​ឡើងដោយ​បណេ្តញ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​អិនរត់​ចូល​មក​ស្រុក​ខែ្មរ​វិញ ហើយ​លើក​សេ្តច​ចាម​ព្រះ​នាមស៌ុបតិឲ្យ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​ជា​ជំនួស​វិញ។ ឆ្លៀត​ឱកាស​នេះ ព្រះ​រាជា​វិទ្យានន្ទន៍​បាន​បង្រួប​បង្រួម​ប្រទេស​ចាម​ឲ្យ​មាន​ឯកភាព​ឡើង​វិញ ក្រោយ​ពី​បាន​ធ្វើ​គុត​ព្រះ​ជយ​ឥន្រ្ទវម៌្មទី៥ (ស៌ុបតិ) ហើយ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា​ទាំង​មូលពីគ.ស. ១១៩២ ដល់ ១២០៣។ នៅគ.ស. ១១៩៣ និង ១១៩៤ ព្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ ទ្រង់​បាន​សាក​ល្បង​ឲ្យ​ព្រះ​វិទ្យានន្ទន៍​ទទួល​ស្គាល់​អំណាច​ព្រះ​អង្គ​វិញតែ​ឥតប្រយោជន៍រហូត​ដល់គ.ស. ១២០៣ ព្រះ​អង្គ​បាន​បញ្ជា​សេ្តច​ចាម​មួយ​អង្គ​ទៀតព្រះ​នាមអុង​ធនបតិក្រាម ដែល​ត្រូវ​ជា​ឪពុក​មា​របស់​ទ្រង់​វិទ្យានន្ទន៍ឲ្យ​លើក​ទ័ព​ទៅ​វាយកំចាត់ក្មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទាល់​តែ​បាន។ ចាប់​ពី គ.ស. ១២០៣ ដល់ ១២២០ ប្រទេស​ចាម្ប៉ា​ក៏​ក្លាយ​ទៅ​ជា​អាណាខេត្ត​របស់​ខែ្មរ។

|-

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃចាម្ប៉ាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអនុរាជនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទី១២ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអនុរាជនៃចាម្ប៉ាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃរាជវង្សទី១២ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃកម្វុជទេឝ
ចក្រវាទីរាជទេវី

ព្រះនាង**ចក្រវាទីរាជទេវី** គឺជាព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី ចុងសម័យកាលអង្គរ។ ជា​កូន​ស្រី​របស់​អតីត​រាជបុរោហិត ឬសីកេសា។ ជាព្រះវររាជមាតានៃព្រះនាងឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា ព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទឝ្រីន្ទ្រវម៌្មទី២។

## ព្រះ​​រាជ​​ជីវប្រវត្តិ 
ព្រះនាង**ចក្រវាទីរាជទេវី** (អានថា: ចាក់-ក្រ-វ៉ា-ទី-រាច-ទេវី) រជ្ជកាល (១២៤៣-១២៩៥) ទ្រង់ជាព្រះ​អគ្គមហេសី​របស់​ជយវម៌្មទី៩ មាន​ព្រះនាម​ថា ព្រះនាងចក្រវាទីរាជទេវី ជា​កូន​ស្រី​របស់​អតីត​រាជបុរោហិត ឬសីកេសា ហើយ​ព្រះនាង​មាន​បង​ប្អូន​ជីដូន​មួយ​ម្នាក់​ទៀត ដែល​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ខាង​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ឈ្មោះ ជយមង្គលាថ៌ ដែល​ស្វាមី​ព្រះនាង​ទ្រង់​គោរព​កោតក្រែង​រហូត​ដល់​បាន​សាង​ប្រាសាទ​មួយ​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះអង្គ ដើម្បី​តំកល់​បដិមា​តំណាង​របស់​ព្រាហ្មណ៍​រូប​នេះ​ទៀត​ផង។

## ឯកសារយោង
* The Fall of Nokor Thom

## សូមមើលផងដែរ 
* បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា 
* វីរនារីខ្មែរ 
* ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ 
* រាជានិយមកម្ពុជា

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ
ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា

**សម្ដេចព្រះភគវតី ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា** គឺជាព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទឝ្រីន្ទ្រវម៌្មទី២ អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី ចុងសម័យកាលអង្គរ។ ព្រះរាជធីតានៃ ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័នទី៨ និង ព្រះ​រាជ​អគ្គ​មហេសីចក្រវាទីរាជទេវី។

## ព្រះ​​រាជ​​ជីវប្រវត្តិ 
ព្រះនាងឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា ប្រសូតនារាជធានីយសោធរបុរៈ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាចុងសម័យកាលអង្គរ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ជាព្រះរាជបុត្រីច្បង នៃព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័នទី៨ អតីតព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាចុងសម័យកាលអង្គរ និងព្រះអគ្គ​មហេសីចក្រវាទីរាជទេវី។ ព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកជាមួយនឹងព្រះបាទឝ្រីន្ទ្រវម៌្មទី២ អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី ចុងសម័យកាលអង្គរ។

## ព្រះរាជ​កិច្ច 
ព្រះនាង**ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា** (អានថា:ស្រឹន-ទ្រាក់-ភូ-បេស-ស្វៈ-រៈ-ចូឌា) រជ្ជកាល (១២៩៥-១៣០៧) ព្រះនាងមានប្រវត្តិប្រាកដក្នុងព្រឹត្តិការណ៍​មួយ​ដែល​កើត​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​ ១២៩៥ បាននិយាយថាព្រះនាងបាន​លួចព្រះ​ខ័ន​មា​ស​ដែល​ជា​តំណាង​អំណាច​ព្រះរាជា យក​ទៅ​អោយ​ស្វាមី​នាង បាន​បង្ខំ​អោយ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័នទី៨ ជា​ព្រះ​បិតា​ចុះ​ចេញ​ពី​រាជបល្លង្ក ហើយ​ប្រគល់​រាជ្យ​នេះ​ទៅ​អោយ​ព្រះបាទ​ឝ្រីន្ទ្រវម៌្មទី២ជា​រាជធីតុបតី​សោយរាជ្យ​ស្នង​ព្រះអង្គ​ក្នុង​ឆ្នាំ​នោះ។
សមាជិក​អ្នក​ការទូត​ចិនម្នាក់​របស់​ព្រះ​ចៅ​អធិរាជ​តេមួរខាន់ ដែល​បាន​មក​ដល់​កម្វុជទេឝក្នុង​ឆ្នាំ​ ១២៩៦ ឈ្មោះ ជីវតាក្វាន់ ក៏​បាន​ផ្តល់​សក្ខីកម្ម​ចំពោះ​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​ដែរ។ លោក​បាន​សរសេរ​បញ្ជាក់​ថា ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​រជ្ជកាល​នេះ​មាន​ភាព​ឃោរឃៅ គឺ​ស្ដេច​ដែល​ឡើង​សោយរាជ្យ​ថ្មី​ជា​កូន​ប្រសា​របស់​ស្ដេច​មុន។ លោក​បន្ត​ថា កូនស្រី​របស់​ស្ដេច​អង្គ​នេះ បាន​លួច​យក​ព្រះ​ខ័ន​មាស​របស់​ព្រះ​បិតា ទៅ​អោយ​ស្វាមី​នាង។ លោកជីវតាក្វាន់ បាន​អះអាង​ថា កូន​ប្រុស​របស់​ព្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៨ ដែល​ត្រូវ​ទទួល​រាជ្យ​បន្ត​ពី​ព្រះ​បិតា ទ្រង់​មិន​ទទួល​យក​ស្ដេច​ថ្មី​ដណ្ដើម​រាជ្យ​នេះ​ទេ ហើយ​បាន​ចេញ​ពី​ព្រះបរមរាជវាំង ដើម្បី​ទៅ​កេណ្ឌ​ទ័ព។ ស្ដេច​ថ្មី​ចាប់​បាន ក៏​យក​ទៅ​កាត់​ម្រាម​ជើង​ចោល និង​យក​ទៅ​ឃុំ​ទុក​ក្នុង​បន្ទប់​ងងឹត។ 

## ឯកសារយោង
* The Fall of Nokor Thom

## សូមមើលផងដែរ 
* បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា 
* វីរនារីខ្មែរ 
* ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ 
* រាជានិយមកម្ពុជា

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ
មធុរេន្ទ្ររាជបណ្ឌិត

ព្រាហ្មណ៍**មធុរេន្ទ្ររាជបណ្ឌិត** (អានថា:មៈធុរៈរាជបន់ដឹត) រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៩) លោកជារាជបុរោហិតនៃព្រះបាទជយវម៌្មទី៩។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុរោហិតនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញសាសនិកនៃកម្វុជទេឝ
ជយមង្គលាថ៌

ព្រាហ្មណ៍**ជយមង្គលាថ៌** (អានថា:ចីមុងគល់) រជ្ជកាល (ឝ្រីន្ទ្រជយវម៌្ម) ព្រះរាជគ្រូ ជយមង្គលាថ៌នៃវ្រះបាទឝ្រីន្ទ្រជយវម៌្ម។
ព្រះ​អគ្គមហេសី​របស់​ជយវម៌្មទី៩ មាន​ព្រះនាម​ថា ព្រះនាងចក្រវាទីរាជទេវី ជា​កូន​ស្រី​របស់​អតីត​រាជបុរោហិត ឬ​សីកេសា ហើយ​ព្រះនាង​មាន​បង​ប្អូន​ជីដូន​មួយ​ម្នាក់​ទៀត ដែល​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ខាង​ព្រហ្មញ្ញសាសនាឈ្មោះ ជយមង្គលាថ៌ ដែល​ស្វាមី​ព្រះនាង​ទ្រង់​គោរព​កោតក្រែង​រហូត​ដល់​បាន​សាង​ប្រាសាទ​មួយ​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះអង្គ ដើម្បី​តំកល់​បដិមា​តំណាង​របស់​ព្រាហ្មណ៍​រូប​នេះ​ទៀត​ផង។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជគ្រូនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញសាសនិកនៃកម្វុជទេឝ
យជ្ញន្វរាទ

វ្រះ​គុរុកម្រតេងអញ**យជ្ញន្វរាទ** (អានថា:យាំច-ជៈ-ញាំន-ន្វៈ-រាទ) រជ្ជកាល (ឝ្រីន្ទ្រវម៌្មទី២) លោកត្រូវជរាជគ្រូរបស់ព្រះបាទឝ្រីន្ទ្រវម៌្មទី២។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជគ្រូនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញសាសនិកនៃកម្វុជទេឝ
វិទ្យេឝធិមន្ត

ព្រាហ្មណ៍**វិទ្យេឝធិមន្ត** រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី១០) ជារាជបុរោហិតរបស់ជយវម៌្មទី១០ ព្រមទាំងព្រាហ្មណ៍វិទ្យេឝវិទ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញសាសនិកនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុរោហិតនៃកម្វុជទេឝ
ឝ្រីន្ទ្រជយវម៌្ម

វ្រះបាទ**ឝ្រីន្ទ្រជយវម៌្ម** រជ្ជកាល (១៣០៨-១៣២៧) ព្រះនាមពេលសោយរាជ្យ **ឝ្រីឝ្រីន្ទ្រជយវម៌្មទេវ**។ ព្រះរាជគ្រូ ជយមង្គលាថ៌។ ក្រោយ​ពី​វ្រះបាទ​ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម ដាក់​រាជ្យហើយ​យាង​ទៅ​គង់​យ៉ាង​ស្ងាត់ស្ងៀម​ក្នុង​ព្រៃ វ្រះបាទ​ឝ្រីន្ទ្រជយវម៌្មដែល​ជា​ព្រះ​ញាតិ ទ្រង់​ឡើង​សោយរាជ្យ​ស្នង​ព្រះអង្គ។ ទ្រង់ត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយជយវម៌្មបរមេឝ្វរ។ លោកឆាលស៍-ហ៊ិខហ៊ែម (បុរាណវិទូ) ពោលតាមកំណត់ត្រាសំស្ក្រឹតចុងក្រោយនៅអង្គរ។ 
## រាជជីវប្រវត្តិ
ព័ត៌មានអំពីឝ្រីន្ទ្រជយវម៌្មទទួលបានពីសិលាចារឹកបួនផ្ទាំង និង ពំនោលដ៏តិចតួចស្ដើងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររាជវង្សចិន:

សិលាចារឹកនៃវត្តគោកខ្ពស់ បានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅ ១៣០៩ និយាយថារជ្ជកាលនៃឝ្រីន្ទ្រវម៌្មបានចូលមកដល់ទីបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ១៣០៨។ សិលាចារឹកនេះនិយាយថារាជធានីមានឈ្មោះថាយឝោធរបុរ។ ការអានឡើងវិញដោយលោកសឺដេស នៃសិលាចារឹកនៅបាយ័ន បានចុះកាលក្រោយឆ្នាំ ១៣២៧ បានដឹងថារជ្ជកាលនៃឝ្រីន្ទ្រជយវម៌្មបានអូសបន្លាយរហូតដល់ឆ្នាំ ១៣២៧។ ហ្យ្វែនឝិបានស្រង់ឡើងដោយលោកពេល្យ៉ូត និយាយថាគណៈបេសកទូតចិនបានមកកម្វុជទេឝដើម្បីទិញដំរីនៅឆ្នាំ ១៣២០។
### ពង្សាវលី
*ព្រះញាតិ ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម
**ព្រះរាជបុត្រជយវម៌្មទី៩

## សាសនា
ដោយ​ព្រះអង្គ​មាន​ជំនឿ​លើ​សាសនា​ព្រះ​ឥសូរ​យ៉ាង​មោះមុត ផ្ទុយ​ពី​រាជ្យ​មុន​ព្រះអង្គ​នោះ វ្រះបាទ​ឝ្រីន្ទ្រជយវម៌្ម បាន​ខំ​ស្ដារ​ចាត់​ចែង​តុបតែង​បន្ថែម​នូវ​ប្រាសាទ​ខាង​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា ដែល​បាន​កសាង​ឡើង​ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៨ ឧទ្ទិស​ចំពោះ​ព្រាហ្មណ៍​ជយមង្គលាថ៌ ហើយ​ព្រះអង្គ​ដែល​មាន​គំនិត​ប្រឆាំង​នឹង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា បាន​ជួយ​គាំទ្រ​ប្រតិកម្ម​របស់​អ្នក​កាន់​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា អោយ​វាយ​បំផ្លាញ​បដិមា​ផ្សេងៗ​ខាង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ដែល​ជា​ហេតុ​បណ្ដាល​អោយ​មាន​ការ​បះបោរ កើត​ជំលោះ​ទាស់​ទែងគ្នាផ្ទៃ​ក្នុង​រវាង​ខ្មែរ និង​ខ្មែរ ពី​រឿង​សាសនា​នេះ​ថែម​ទៀត​ផង។ ឆ្លៀត​ឱកាស​ដ៏​ល្អ​នេះ ជនជាតិស្យាម ដោយ​យក​លេស​ថា​ការពារ​ជំនឿ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា បាន​ឆ្លៀត​ឱកាស​លុកលុយ​កម្វុជទេឝ រហូត​ដល់​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា ថែម​ទៀត​ផង។

## ការទូត
ក្នុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គគឺ​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៣២០ គណៈ​បេសកកម្ម​ចិន មួយ​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​មក ដើម្បី​ទិញ​ដំរី​ផ្សាំង​ពី​ប្រទេសខ្មែរ។ វ្រះបាទ​ឝ្រីន្ទ្រជយវម៌្ម ទ្រង់​ឡើង​សោយរាជ្យ​ពី​ឆ្នាំ​១៣០៧ ឬ​ឆ្នាំ​១៣០៨ ហើយ​គង់​ក្នុង​រាជ្យ​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​១៣២៧ នៃ​គ្រិស្ដសករាជ។

## ឯកសារយោង
## តំណខាងក្រៅ
* eBook
* eBook2
* Theroyalforums.com 
* Info-regenten.de 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកហីនយាននៃកម្វុជទេឝ
ហរិរាជ

ព្រះ**ហរិរាជ** រជ្ជកាល (កុម៉ែរាជ) ជាព្រះកែវហ្វា ក្នុងសម័យកាលរបស់បិតារបស់ទ្រង់ព្រះថោង។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សព្រះថោង
បរមិន្ទរាជ

ព្រះ**បរមិន្ទរាជ** រជ្ជកាល (កុម៉ែរាជ) ជាចៅហ្វាយស្រុក ត្រូវទៅគ្រប់គ្រងស្រុកមង្គលបុរី ទ្រង់ត្រូវជាបុត្ររបស់ព្រះថោង និង ធារាវត្តី។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ដេចត្រាញ់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សព្រះថោង
ស៊ីសៈងាម

ស្នំឯក**ស៊ីសៈងាម** ទ្រង់ត្រូវជាព្រះមហេសីនៃពញាព្រែក ក្រោយបន្ទាប់ពីព្រះបាទពញាយ៉ាតបានដណ្ដើមមហានគរបានវិញទ្រង់ក៏បានលើកព្រះនាងជាស្នំឯក។ 

## ប្រវត្តិ
កាលណោះព្រះបាទសម្ដេចចៅពញាយ៉ាតរាជា ព្រះអង្គត្រៀមពលរួចជាស្រេចដើម្បីរំដោះមហានគរមកវិញ។ ក្រោយមហាមាត្យទាំង ១២ នាក់ចេញទៅនោះ ព្រះអង្គក៏លើកទ័ពបណ្ដោយតាមក្រោយមក។ លុះមកដល់ហើយ ស្ដេចឃើញមន្ត្រី និង ទាហានសៀម កំពុងជ្រើមជ្រួលរមួលគ្នា ដូច្នេះ ក៏ទ្រង់ចូលចោមវាយ ព្រះមហានគរភ្លាមមួយរំពេច។ ពួករាស្ត្រខ្មែរ ក្នុងព្រះនគរ ក៏កាប់សំលាប់សៀម គ្មានញញើតដៃឡើយ ហើយបើកទ្វារចេញមកទទួលកងទ័ពព្រះអង្គ។ ខណៈនោះ សម្ដេចចៅពញាយ៉ាត ព្រះអង្គក៏លើកក្បួនទ័ព ចូលក្នុងព្រះនគរកាប់សំលាប់ទ័ពសៀម និង ចាប់បានទុកជាឈ្លើយ ជាច្រើន។ បន្ទាប់មក ស្ដេចចូលប្រាសាទ ទតព្រះនេត្រទៅយល់ស្ត្រីសៀមម្នាក់ ជាអ្នកម្នាង ព្រះឥន្ទរាជា មានរូបឆោមលោមពណ៌យ៉ាងល្អ កំពុងក្រាបយំ ទៀបកោដ្ឋស្ដេចសៀម ទើបសម្ដេចព្រះពញាយ៉ាត ក៏ទ្រង់សួរថា : ឯងឈ្មោះអី ជាកូនចៅអ្នកណា? នាងស្រីនោះ ក្រាបថ្វាយបង្គំ ឱនចោលកន្ទុយភ្នែកមើលព្រះអង្គ ហើយដាក់មុខក្រាបទូលថា : ខ្ញុំម្ចាស់ឈ្មោះ ស៊ីសា-ងាម ជាកូនឃុនទ្រង់ដាន់មុន ដែលត្រូវជាជីដូនមួយនឹងពញាតេជោ ក្រុងទេព។ ព្រះឥន្ទរាជា ជាព្រះរៀមជីដូនមួយ បានសុំខ្ញុំម្ចាស់មកធ្វើជាព្រះម្នាង។ បើតាមពង្សាវតារផ្សេង ​ថា​នាង​ឈ្មោះ​ស៊ីសៈងៀម ​ត្រូវជា​កូន​របស់​ ​ឃុនទ្រង់ព្រះឥន្ទ។​ ​ ព្រះបរមបពិត្រ ជាអម្ចាស់ ស្ដេចទ្រង់ជ្រាបពីវង្សត្រកូល និង ពីរូបរាងលោមពណ៌ ម្នាងស្រីសៀមនេះហើយ ក៏សព្វព្រះទ័យនឹងអ្នកស៊ីសាងាមនោះណាស់។ ស្ដេចទ្រង់យកអ្នកម្នាងនោះ ទុកជាព្រះស្នំឯក កាលសម្ដេចព្រះចៅ ពញាយ៉ាតរាជា ស្ដេចបង្ក្រាបរាជសត្រូវសៀម បានរាបទាបហើយ ព្រះអង្គក៏ចាត់ទាហាន ឲ្យចេញទៅរក្សាគ្រប់ខេត្តទីទៃៗ ជាមាំមួន។ ខណៈនោះ សម្ដេចព្រះសុគន្ធា រាជាគណៈឋានានុក្រមបំរុងរាជគ្រូ បុរោហិត និង ព្រះបរមរាជវង្សានុវង្ស អង្គអគ្គមហាសេនា សេនាបតី មន្ត្រីតូច ធំខ្ញុំរាជការ ជំនុំព្រមទាំងអញ្ជើញ សម្ដេចចៅពញាយ៉ាត ដែលគ្រងរាជ្យ ឲ្យឡើងសោយរាជ្យជាលំដាប់មក។ ក្រោយពីក្លាយជាមហេសីរបស់ទ្រង់មកព្រះម្នាងបានរាជបុត្រមួយ ព្រះនាម ធម្មរាជា។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកម្នាងសម័យចតុមុខចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកម្នាងនៃនគរអយុធ្យាចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឧទងចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរដើមកំណើតសៀម
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
វិជៀនរាជ

ព្រះ**វិជៀនរាជ** រជ្ជកាល (កុម៉ែរាជ) ជាចៅហ្វាយស្រុកគំដែងបុរី ទ្រង់ត្រូវជាបុត្ររបស់ព្រះថោង និង ធារាវត្តី។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ដេចត្រាញ់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សព្រះថោង
សុរិយាវរមិន្ទ

ព្រះ**សុរិយាវរមិន្ទ**រជ្ជកាល (កុម៉ែរាជ) ត្រូវជាបុត្រស្ដេចចាមអស្សាជ័យរាជបន្ទាប់ពីចាញ់សង្គ្រាម ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរព្រះកុម៉ែរាជបានតែងតាំងកូនស្ដេចចាមឈ្មោះ សុរិយាវរមិន្ទអោយគ្រប់គ្រងស្រុកទ្រាំង ដោយ​មាន​ទី​តាំង​នៅ​លើ​ភ្នំ​បា​យ៉ង់​កោ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ចាមក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ដេចត្រាញ់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សជ័យវរ្ម័ន
វិទ្យេឝវិទ

ព្រហ្មណ៍**វិទ្យេឝវិទ** (អានថា:វិទ្យេសសៈវិទ) រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី១០) លោកជារាជបុរោហិតរបស់ជយវម៌្មទី១០ រួមនិង វិទ្យេឝធិមន្ត។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញសាសនិកនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជគ្រូនៃកម្វុជទេឝ
អ្នកម្នាងទេស

​អ្នក​ម្នាង**​ទេស**​ ​រជ្ជកាល (ម.គ.ស ១៩១-១៤១) ជាកូនស្រី​របស់​មហា​អាមាត្យ​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​អង្គ​តែងតាំង​ជា​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ ​ដោយ​មាន​ព្រះ​នាម​ **មន្ទោ​ទេវី​សោភា​លក្ខណា​មហាក្សត្រី**។​ ​ក្នុង​ឆ្នាំខាល​ ​ព.ស​ ​៣៧០​ ព្រះ​នាង​ប្រសូត​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះអង្គព្រះ​នាម​ ​ព្រះឧទ័យ។​ អ្នកម្នាងជាអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទវិរោរាជ។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកម្នាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សព្រះថោង
អ្នកម្នាងកេសរ (រឿងនិទាន)

អ្នកម្នាង**កេសរ** រជ្ជកាល (ឧទ័យ) ក្នុង ​ព.ស​ ៤៣៥​ ​ឆ្នាំមមែ ជាមួយ​នឹង​អ្នក​ម្នាង​កេសរ ព្រះ​ឧទ័យ​បាន​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ព្រះ​សុវណ្ណបទុម។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សព្រះថោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកម្នាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
សុធាវត្តី

ព្រះនាង**សុធាវត្តី** រជ្ជកាល (ទេវង្សអស្ចារ្យ) តាម​ពង្សាវតារ​ក្រុង​កម្ពុជា​របស់​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​ស្រុក​ស្អាង ​ខេត្ដ​កណ្ដាល​ ​ព្រះបាទ​ទេវង្សអស្ចារ្យ​ ​មាន​បុត្រី​មួយ​អង្គ​ព្រះ​នាម​សុធាវត្ដី។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ពិនសុវណ្ណ

ព្រះនាង**ពិនសុវណ្ណ** រជ្ជកាល (ព្រះកេតុមាលា) បានបុត្រអង្គព្រហ្មជាបុត្រីទីពីរមាននាមដូចកូននាងពៅដែរ ប៉ុន្តែជាព្រះអង្គម្ចាស់តែមួយទេមើលទៅ។ ព្រះទេវង្សកុមារ រឺ ទេវង្ស (មិនមែនជាបងប្អូនម្តាយតែមួយជាមួយអង្គព្រហ្មទេ) ជាបុត្រច្បង ឯអង្គព្រហ្មជាបុត្រទីពីរ បើតាមពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ​ព្រះ​កេតុមាលា​ ​និង​ព្រះ​នាង​ពិន​សុវណ្ណ​បាន​បុត្រ​ច្បង​មួយ​ឈ្មោះ​ ​ទេវង្សកុមារ​ ​អង្គ​ព្រហ្ម​ជា​បុត្រ​ទី​ពីរ​។ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
កោសុមកេស្សរា

ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី**កោសុមកេស្សរា** រជ្ជកាល (កេតុមាលា) ព្រះនាងប្រសូត បានព្រះ​អង្គ​ទេវេស​ ​ជា​បុត្រ​ទី​បី​របស់​ព្រះ​កេតុមាលាក្នុង​ឆ្នាំម្សាញ់។​ ព្រះទេវេសជា ប្អូនរបស់អង្គព្រហ្ម និង ទេវង្សកុមារ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
មាលាបទុម

អ្នកម្នាង**មាលាបទុម** រជ្ជកាល (ព្រះកេតុមាលា) នៅ​ឆ្នាំច ​៣៦៣ ​ម.ស​ ជាមួយ​និង​អ្នក​ម្នាង​មាលាបទុម​ ​ព្រះ​កេតុមាលា​បាន​មាន​បុត្រី​មួយ​អង្គ​ព្រះ​នាម​បទុមមាលា​អាយុ​ ១៦​ ឆ្នាំ​ ​ព្រះ​នាង​ត្រូវ​បាន​រៀបចំ​អភិសេក​ជាមួយ​នឹង​ព្រះ​អង្គ​ធនញ្ជ័យ​ ​ដែល​ជា​កូន​របស់​ព្រះអង្គ​កែវ​ (ក្នុង​ចំណោម​កូន​ទាំង​ប៉ុន្មាន​របស់​ព្រះ​ កេតុមាលា មាន​ក្សត្រ​មួយ​អង្គ​ព្រះ​នាម​អង្គ​កែវ​ដែរ)។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកម្នាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ពិជិតរាជ

ព្រះ**ពិជិតរាជ** រជ្ជកាល (កុម៉ែរាជ) ជាចៅហ្វាយស្រុកស្រុកពិជិតបុរី ទ្រង់ត្រូវជាបុត្ររបស់ព្រះថោង និង ធារាវត្តី។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ដេចត្រាញ់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សព្រះថោង
នាងពៅ

អ្នកនាង**ពៅ** រឺ **ខ្មៅ** រជ្ជកាល (អរិដ្ឋពលពាហនោ) ជាកូនរបស់សេដ្ឋី ឬនាងខ្មៅបានបុត្រអង្គព្រហ្ម ឬ ព្រហ្មកុមារ
ជាមួយព្រះអរិដ្ឋពលពាហនោ។

## ប្រវត្តិទាក់ទងនឹងប្រាសាទ
កាលស្តេចព្រះនាម ព្រះកេតុមាលា សោយរាជ្យនៅមហានគរ ជាស្តេចមានបុណ្យអស្ចារ្យណាស់។ វេលាមួយ ស្តេចទ្រង់អផ្សុកក្នុងព្រះរាជហឫទ័យ គង់នៅក្នុងប្រាសាទពុំបាន ទ្រង់យាងកំសាន្តព្រះរាជហឫទ័យជាមួយរេហ៍ពល ដោយផ្លូវនាវាតាមឆ្នេរសមុទ្រត្រើយខាងត្បូង។ លុះយាង ទៅដល់ទន្លេបាទី ទ្រង់ចតព្រះទីនាំងនាវា នៅត្រើយនោះ ដោយសោមនស្សហើយទ្រង់ បោះព្រះពន្លាជ័យសំរាកព្រះអង្គនៅក្នុងទីនោះ។ ពេលនោះអ្នកស្រុកប្រុសស្រីទាំងអស់ បានឮដំណឹងថា ស្តេចយាងពីនគរវត្តមក ដោយមិនដែលស្គាល់ស្តេចនោះសោះក៏នាំគ្នា ជាច្រើនអ៊ូអែរមកថ្វាយបង្គំគាល់ យកអាករសួយរៃមកថ្វាយព្រះអង្គគ្រប់គ្នា។ កាលនោះ មានយាយម្នាក់ មានភោគសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ ជាងអ្នកស្រុកទាំងអស់ គាត់មាន កូនក្រមុំ មួយឈ្មោះ “នាងពៅ” មានរូបឆោមលោមពណ៌ល្អលើសស្រីទាំងពួង។ គាត់នាំកូនក្រមុំ មកគាល់ស្តេចរាល់ថ្ងៃ។ ព្រះមហាក្សត្រទតឃើញរូបនាងនោះ ក៏មានព្រះរាជហឫទ័យ ប្រតិព័ទ្ធចង់ចំអន់លេងរាល់ពេលវេលា។ យាយដឹងថា ស្តេចសព្វព្រះរាជហឫទ័យនិង កូនក្រមុំរបស់ខ្លួន ក៏លើកថ្វាយជាព្រះទេពី។ ទន្លេបាទី ខេត្តតាកែវ  ៖ ស្តេចបាននាង ពៅធ្វើជាព្រះអគ្គមហេសី ទ្រង់សព្វព្រះរាជហឫទ័យនិងនាងពន់ពេកព្រោះជាស្រីមាន រូបឆោមលោមពណ៌ល្អ។ ស្តេចគង់នៅក្នុងទីនោះបានបីខែ នាងពៅមានគភ៌។លុះនាង មានគភ៌បានបីខែព្រះរាជាទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា “ចូរប្អូននៅក្នុងទីនោះចុះពីព្រោះមាន ព្រះមាតានៅថែរក្សាឯបងសូមលាត្រលប់ទៅមហានគរវិញ”។ ហើយទ្រង់ព្រះរាជទាន ព្រះទំរង់មួយទុកជាកេរថា “បើព្រះរាជបុត្រប្រសូតមកកាលណាធំដឹងក្តីឡើង ចង់ទៅ សួររកបង ចូរនាងឱ្យពាក់ព្រះទម្រង់នេះយកទៅជាសាក្សី”។ នាងពៅបានស្តាប់ព្រះរាជ  បន្ទូលដូច្នោះក៏សោកសង្រេង អាឡោះអាល័យព្រះស្វាមីពេកក្រៃ ដោយទ្រង់មិនឱ្យទៅតាមផង។ ព្រះរាជា ទ្រង់ផ្តាំស្រេចហើយ ទ្រង់ស្តេចយាងទៅកាន់ ព្រះមហានគរវិញ។ ក្រោយមកគភ៌នាងពៅគ្រប់ខែ ក៏ប្រសូតព្រះរាជបុត្រដូចព្រះវរបិតា។ មាតា ឱ្យនាមថា “អង្គព្រហ្មកុមារ” ដោយហេតុថា ព្រះរាជកុមារប្រសូតនៅព្រំដែនទន្លេនោះ។ ទន្លេបាទី៖ លុះព្រះរាជបុត្រនោះធំឡើងបានព្រះជន្ម១៦ឆ្នាំសួររកបិតា នាងពៅដំណាលប្រាប់សព្វគ្រប់ហើយ ព្រះរាជកុមារចង់ទៅតាមរកព្រះបិតាឯមហានគរ មាតាក៏បានដោះព្រះទំរង់ មាសឱ្យទៅព្រះរាជបុត្រ ពាក់នៅម្រាមព្រះហស្ថ ខាងស្តាំ ហើយព្រះរាជបុត្រថ្វាយបង្គំ លាមាតាឡើងគង់លើសេះយាងតាមឆ្នេរសមុទ្រទៅ ។ លុះបានទៅដល់ ក្លោងទ្វារព្រះមហានគរបានសួរទៅអ្នកចាំទ្វារ រកព្រះបិតា។ នាយឆ្មាំទ្វារបានស្តាប់ក៏ចាត់មន្ត្រីឱ្យទៅ ក្រាបបង្គំទូលស្តេច ស្តេចជ្រាបទ្រង់មានព្រះតំរាស់ឱ្យចូលទៅ។ អង្គព្រហ្ម ក៏ចូលទៅក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះវរបិតា ហើយដោះព្រះទំរង់ថ្វាយ។ ស្តេចទ្រង់ស្គាល់ច្បាស់ជាព្រះ រាជបុត្រពិតមែន ដោយទ្រង់បានឃើញ ព្រះទំរង់ ហើយទ្រង់ចាត់អង្គព្រហ្មឱ្យធ្វើជាចៅហ្វាយស្រុកនៅត្រើយព្រះទន្លេនោះ។ ប្រាសាទតាព្រហ្ម៖ ដោយហេតុថា ព្រះអង្គ ព្រហ្មប្រសូតក្នុងទីនោះផង ដោយទីនោះពុំទាន់មាននាម៉ឺនណាឈរត្រួតត្រាផងក៏ទ្រង់ ព្រះរាជសារ មានត្រាតាំង អង្គព្រហ្ម ជាស្តេចត្រាញ់មួយអង្គជាធំ ក្នុងស្រុកនោះហើយ ដោយហេតុអង្គព្រហ្មជាស្តេច ជាមេបានៅស្រុកនោះមុនគេ បានជាស្រុកនោះឈ្មោះស្រុកបាទី ទន្លេនោះឈ្មោះទន្លេបាទី គឺទីរបស់ស្តេចជាបា ពីត្រឹមនោះមក។ លុះអង្គ- ព្រហ្មបានជាស្តេចត្រាញ់នៅស្រុកនោះហើយ ទ្រង់បានចាត់ឱ្យសាងប្រាសាទពីរមួយ ជូនមាតាមួយ គង់នៅផ្ទាល់ព្រះអង្គ ហើយទ្រង់បានចាត់ចែងធ្វើបន្ទាយព័ទ្ធជុំវិញផង។ ដំណាក់ឯទៀត នៅក្បែរប្រាសាទនោះ ជាទីក្រសាល  និង ជាទីធ្វើការរាជការផ្សេងៗ តាមមុខក្រសួងនាម៉ឺន សព្វមុខមន្ត្រី។ ទីបរិវេណ នៃប្រាសាទទាំងនោះ សព្វថ្ងៃទៅជា វត្តមួយឈ្មោះ វត្តទន្លេបាទី ជារមណីដ្ឋានមួយ ដែលពួកទេសចរណ៍ច្រើនចូលចិត្តទៅ​ ទស្សនា។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
អង្គកែវ (កេតុមាលា)

អង្គ**កែវ** ជាបុត្រមួយអង្គ​ចំណោម​កូន​ទាំង​ប៉ុន្មាន​របស់​ព្រះ​កេតុមាលា។ យើងមិនសូវដឹប្រវត្តិក្សត្រអង្គនេះច្រើនហូរហែទេ។

## ឯកសារយោង
*វិគីភីឌាខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ទេវេស

ព្រះ**ទេវេស** ទ្រង់ជាបុត្ររបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីកោសុមកេស្សរា និងព្រះបាទអរិដ្ឋពលពាហនោ។ ក្នុង​បញ្ហា​បុត្រាបុត្រី​ព្រះ​កេតុមាលា​ ​ពង្សាវតារ​ខ្មែរ​ទាំងអស់​មិន​បាន​យល់​ស្រប​ចុះសំរុង​គ្នា​ទេ។​ ​ឯកសារ​នីមួយៗ​សុទ្ធតែ​កត់ត្រា​ប្រវត្ដិ​ផ្សេងៗ​ខុស​អំពី​គ្នា​ ​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ​ព្រះ​កេតុមាលា​ ​និង​ព្រះ​នាង​ពិន​សុវណ្ណ​បាន​បុត្រ​ច្បង​មួយ​ឈ្មោះ​ ​ទេវង្សកុមារ​ ​អង្គព្រហ្មជា​បុត្រ​ទី​ពីរ​ ​បន្ទាប់​មក​គឺ​ ​ព្រះ​អង្គ​ទេវេស​ ​ជា​បុត្រ​ទី​បី​របស់​ព្រះ​កេតុមាលា​ ជាមួយ​នឹង​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ក្សត្រី​ ​កោសុមកេស្សរា​ ​ដែល​បាន​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំម្សាញ់។​ ដូចដែល ​យើង​បាន​អធិប្បាយ​ពី​ខាង​ដើម​រួច​មក​ហើយ​ ​អង្គ​ព្រហ្ម​មាន​បងប្រុស​ម្នាក់​ ​និង​ប្អូនប្រុស​ម្នាក់​ដែល​មាន​ម្ដាយ​ខុស​គ្នា​ ​តែ​មាន​ឪពុក​តែ​មួយ​ ​គឺ​ព្រះ​កេតុមាលា។​ ​ក្នុង​ចំណោម​បុត្រ​ទាំង​បី​អង្គ​នេះ​ ​គ្មាន​អង្គ​ណាមួយ​បាន​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​បិតា​ ​ព្រះបាទ​កេតុមាលា​ឡើយ។​ ព្រះ​អង្គ​ទេវង្ស​កូនច្បង ​ ​បាន​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំជូត​ ​ហើយ​សុគត​នៅ​ឆ្នាំរកា​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៨២​ ឆ្នាំ។​ ​ដោយ​ព្រះ​អង្គ​អារឹស​កូន​ ​ព្រះ​អង្គ​គ្មាន​កូនចៅ​សំរាប់​បន្ដ​ព្រះរាជ​វង្ស​ទេ។​ ​ព្រះ​អង្គ​ទេវេស​បុត្រ​ពៅ​បាន​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំម្សាញ់​ ​ហើយ​បាន​សុគត​នៅ​ឆ្នាំជូត​ ​ក្នុង​ព្រ​ជន្ម​៩៥​វស្សា។​
## ឯកសារយោង
*វិគីភីឌាខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ទេវង្ស

ព្រះ**ទេវង្ស** (មិនមែនជាបងប្អូនម្តាយតែមួយជាមួយអង្គព្រហ្មទេ) ជាបុត្រច្បងរបស់ព្រះកេតុមាលា ឯអង្គព្រហ្មជាបុត្រទីពីរ បើតាមពង្សាវតារសម្តចវាំងជួន ជាមួយព្រះនាងពិនសុវណ្ណ។

ក្នុង​បញ្ហា​បុត្រាបុត្រី​ព្រះ​កេតុមាលា​ ​ពង្សាវតារ​ខ្មែរ​ទាំងអស់​មិន​បាន​យល់​ស្រប​ចុះសម្រុង​គ្នា​ទេ។​ ​ឯកសារ​នីមួយៗ​សុទ្ធតែ​កត់ត្រា​ប្រវត្ដិ​ផ្សេងៗ​ខុស​អំពី​គ្នា​ ​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ​ព្រះ​កេតុមាលា​ ​និង​ព្រះ​នាង​ពិន​សុវណ្ណ​បាន​បុត្រ​ច្បង​មួយ​ឈ្មោះ​ ​ទេវង្សកុមារ​ ​អង្គ​ព្រហ្ម​ជា​បុត្រ​ទី​ពីរ​ ​បន្ទាប់​មក​គឺ​ ​ព្រះ​អង្គ​ទេវេស​ ​ជា​បុត្រ​ទី​បី​របស់​ព្រះ​កេតុមាលា​ ជាមួយ​និង​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ក្សត្រី​ ​កោសុម​កេស្សរា​ ​ដែល​បាន​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំម្សាញ់។​ ដូចដែល ​យើង​បាន​អធិប្បាយ​ពី​ខាង​ដើម​រួច​មក​ហើយ​ ​អង្គ​ព្រហ្ម​មាន​បងប្រុស​ម្នាក់​ ​និង​ប្អូនប្រុស​ម្នាក់​ដែល​មាន​ម្ដាយ​ខុស​គ្នា​ ​តែ​មាន​ឪពុក​តែ​មួយ​ ​គឺ​ព្រះ​កេតុមាលា។​ ​ក្នុង​ចំណោម​បុត្រ​ទាំង​បី​អង្គ​នេះ​ ​គ្មាន​អង្គ​ណាមួយ​បាន​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​បិតា​ ​ព្រះបាទ​កេតុមាលា​ឡើយ។​ ព្រះ​អង្គ​ទេវង្ស​កូនច្បង ​ ​បាន​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំជូត​ ​ហើយ​សុគត​នៅ​ឆ្នាំរកា​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៨២​ ឆ្នាំ។​ 
## ឯកសារយោង
*វិគីភីឌាខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
បទុមមាលា

ព្រះនាង**បទុមមាលា** នៅ​ឆ្នាំច ​៣៦៣ ​ម.ស​ ជាមួយ​និង​អ្នក​ម្នាង​មាលាបទុម​ ​ព្រះ​កេតុមាលា​បាន​មាន​បុត្រី​មួយ​អង្គ​ព្រះ​នាម​បទុមមាលា​អាយុ​ ១៦​ ឆ្នាំ​ ​ព្រះ​នាង​ត្រូវ​បាន​រៀបចំ​អភិសេក​ជាមួយ​នឹង​ព្រះ​អង្គធនញ្ជ័យ​ ​ដែល​ជា​កូន​របស់​ព្រះ​អង្គ​កែវ​ (ក្នុង​ចំណោម​កូន​ទាំង​ប៉ុន្មាន​របស់​ព្រះ​ កេតុមាលា មាន​ក្សត្រ​មួយ​អង្គ​ព្រះ​នាមអង្គ​កែវ​ដែរ)។

ក៏​ប៉ុន្តែ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹក​វិល​បាន​បញ្ចា​ក់ថា​ ​ព្រះ​អង្គ​ធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យ​ ​ជា​បុត្រ​របស់​ព្រះ​អង្គ​កែវ​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ត្រូវជា​ស្វាមី​ព្រះ​នាង​បទុមមាលា​ ​បុត្រី​ព្រះ​កេតុមាលា​ដែរ។​ ​ព្រះ​ធនញ្ជ័យ​បាន​មក​បម្រើ​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​អ្នកត្រួតត្រា​គ្រប់គ្រង​កងទ័ព។​ ​ដោយសារ​កូន​ទាំង​ប៉ុន្មាន​របស់​ព្រះ​កេតុមាលា​ ​គ្មាន​វត្ដមាន​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​នគរ​ ​ដោយ​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ឲ្យទៅ​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​ជិត​ឆ្ងាយ​ ​ហើយ​និង​ដោយសារ​ស្វាមីភរិយា​ទាំង​ពីរ​អង្គ​មាន​នាម៉ឺន​រាជការ​ ​មេទ័ព​ជា​ច្រើន​គាំទ្រ​ ​ស្រឡាញ់​គោរព​កោតខ្លាច​ ​ទើបបាន​ជានា​ម៉ឺន​មុខមន្ត្រី​តូច​ធំ​ទាំងអស់​នាំ​គ្នា​មូលមតិ​សុំ​អញ្ជើញ​ ព្រះ​ធនញ្ជ័យ​ឲ្យ​ឡើង​សោយរាជសម្បត្ដិ។​ ​ដើម្បី​ឲ្យ​សម​ស្រប​ទៅ​តាម​កាលៈទេសៈ​ ​និង​ទៅ​តាម​ឋានៈ​ព្រះ​អង្គ​ជា​អ្នក​ការពារ​ថែរក្សា​ព្រះ​រាជបល្ល័ង្ក​ ​ទើប​បានជា​ព្រះ​អង្គ​ដាក់​ព្រះ​បរមនាម​ថា​ ​ព្រះបាទ​ធនញ្ជ័យ​គោរពរាជ្យ។​

## ឯកសារយោង
*វិគីភីឌាខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ច័ន្ទបុប្ផា

ព្រះ​នាង​**ច័ន្ទបុប្ផា**​ និង​ព្រះ​បាទសហស្សរង្សី​បាន​មាន​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ ​ព្រះ​ជ័យវង្ស​ ​ដែល​ប្រសូត​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំថោះ។​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ឥសីភ័ក្ដិធម្មឫទ្ធិ

**ឥសីភ័ក្ដិធម្មឫទ្ធិ** លោកជាបុរោហិត និងគ្រូបាធ្យាយរបស់ព្រះកេតុមាលា មានក្មួយម្នាក់នាម បទុមវរវង្ស។ ចំពោះ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​កោកកាក​វិញ​ ​គឺ​ព្រះ​បទុមវរវង្ស​ ​ដែល​បាន​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​កេតុមាលា។​ ​ព្រះ​បទុមវរវង្ស​ ​ត្រូវជា​ក្មួយ​របស់​ឥសី​ភ័ក្ដិធម្មឫទ្ធិ​ ​គ្រូបាធ្យាយ​របស់​ព្រះ​កេតុមាលា ​(នៅ​ក្នុង​ក្រឹត្យ​ក្រម​វិន័យ​ ​ទំនៀមទំលាប់​ខ្មែរ​ ​កាលបើ​អស់​លែង​មាន​ពូជពង្ស​វង្សត្រកូល​ស្ដេច​ហើយ​ ​នោះ​បុរោហិត​ ​មាន​សិទ្ធិ​ឡើង​សោយរាជសម្បត្ដិ​បន្ដ​បាន)។ មុន​នឹង​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​រៀប​ការ​ជាមួយ​នឹង​ក្មួយ​ស្រី​ព្រះមហាក្សត្រ​។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុរោហិតខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឥសីខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជគ្រូខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
បទុមកេសរទី១

ព្រះនាង**បទុមកេសរ** ក្នុង​ឆ្នាំរកា​ ព្រះបាទជ័យវុទ្ធីវង្ស និង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​បទុមកេសរ​ ​បាន​ប្រសូត​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ ​ព្រះ​នាម​ ​បទុមកុមារ​ ​ព្រះរាជា​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ដូច្នេះ​ ​គឺ​ចង់ឲ្យ​ដូច​ទៅ​នឹង​ឈ្មោះ​ម្ដាយ។​ ​

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
គន្ធមាលី

អ្នកនាង**គន្ធមាលី** រជ្ជកាល (គ.ស ៧២៩-៧៩៤) ទ្រង់ត្រូវជាព្រះស្នំរបស់ព្រះបាទធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យ។
ព្រះបាទ​ធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យ​ ​មាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ វិជ័យកុមារ​ ​ដែល​បាន​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំច​ ​ច.ស​ ១៣២​ នេះ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន ​​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​សរសេរ​ថា​ ​ជាមួយនឹង​នាង​គន្ធមាលី​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​រាជបុត្រ​មួយ​ឈ្មោះ​ស្រីជេដ្ឋា​ ​ដែល​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំរកា​ ​និង​បុត្រី​មួយទៀត​ព្រះ​នាម​ធីតាមាលី។​ ​
## ឯកសារយោង
*វិគីភីឌាខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ស្រីជេដ្ឋា (រឿងនិទាន)

ព្រះ**ស្រីជេដ្ឋា** រជ្ជកាលធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យ។ ​បើ​តាមពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន ​​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​សរសេរ​ថា​ ​ជាមួយនឹង​នាង​គន្ធមាលី​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​រាជបុត្រ​មួយ​ឈ្មោះ​ស្រីជេដ្ឋា​ ​ដែល​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំរកា​ ​និង​បុត្រី​មួយទៀត​ព្រះ​នាម​ធីតាមាលី។​ ​

## ឯកសារយោង
*វិគីភីឌាខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
ធីតាមាលី

ព្រះនាង**ធីតាមាលី** រជ្ជកាលធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យ។ ​បើ​តាមពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន ​​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​សរសេរ​ថា​ ​ជាមួយនឹង​នាង​គន្ធមាលី​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​រាជបុត្រ​មួយ​ឈ្មោះ​ស្រីជេដ្ឋា​ ​ដែល​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំរកា​ ​និង​បុត្រី​មួយទៀត​ព្រះ​នាម​ធីតាមាលី។​ ​

## ឯកសារយោង
*វិគីភីឌាខ្មែរ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
អង្គកែវ (មន្ត្រី)

**អង្គកែវ** គឺជាមន្ត្រីមួយរូបក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះកេតុមាលា។ ព្រះ​កេតុមាលា​បាន​មាន​បុត្រី​មួយ​អង្គ​ព្រះ​នាម​បទុមមាលា​អាយុ​ ១៦​ ឆ្នាំ​ ​ព្រះ​នាង​ត្រូវ​បាន​រៀបចំ​អភិសេក​ជាមួយ​នឹង​ព្រះ​អង្គ​ធនញ្ជ័យ​ ​ដែល​ជា​កូន​របស់​ព្រះ​អង្គ​កែវ​ (ក្នុង​ចំណោម​កូន​ទាំង​ប៉ុន្មាន​របស់​ព្រះ​ កេតុមាលា មាន​ក្សត្រ​មួយ​អង្គ​ព្រះ​នាមអង្គកែវ​ដែរ)។

តែបើ​តាម​ពង្សាវតារ​របស់​គណៈកម្មការ​សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃរាជ​ទៀង​ ​គឺ​ព្រះ​អង្គធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យ ​ដែល​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ទាប់​ពី​ព្រះ​កេតុមាលា។​ ​គ្រានោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះ​ជន្ម​ ១៦​ វស្សា​ ​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជ្យ​បាន​ ២៤​ឆ្នាំ។​ ​ក៏​ប៉ុន្តែ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹក​វិល​បាន​បញ្ចា​ក់ថា​ ​ព្រះ​អង្គ​ធនញ្ជ័យ​គោរពរាជ្យ​ ​ជា​បុត្រ​របស់​ព្រះ​អង្គ​កែវ​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ត្រូវជា​ស្វាមី​ព្រះ​នាង​បទុមមាលា​ ​បុត្រី​ព្រះ​កេតុមាលា​ដែរ។​ ​ព្រះ​ធនញ្ជ័យ​បាន​មក​បម្រើ​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​អ្នកត្រួតត្រា​គ្រប់គ្រង​កងទ័ព។​ ​ដោយសារ​កូន​ទាំង​ប៉ុន្មាន​របស់​ព្រះ​កេតុមាលា​ ​គ្មាន​វត្ដមាន​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​នគរ​ ​ដោយ​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ឲ្យទៅ​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​ជិត​ឆ្ងាយ​ ​ហើយ​និង​ដោយសារ​ស្វាមីភរិយា​ទាំង​ពីរ​អង្គ​មាន​នាម៉ឺន​រាជការ​ ​មេទ័ព​ជា​ច្រើន​គាំទ្រ​ ​ស្រឡាញ់​គោរព​កោតខ្លាច​ ​ទើបបាន​ជានា​ម៉ឺន​មុខមន្ត្រី​តូច​ធំ​ទាំងអស់​នាំ​គ្នា​មូលមតិ​សុំ​អញ្ជើញ​ ព្រះ​ធនញ្ជ័យ​ឲ្យ​ឡើង​សោយរាជសម្បត្ដិ។​ ​ដើម្បី​ឲ្យ​សម​ស្រប​ទៅ​តាម​កាលៈទេសៈ​ ​និង​ទៅ​តាម​ឋានៈ​ព្រះ​អង្គ​ជា​អ្នក​ការពារ​ថែរក្សា​ព្រះ​រាជបល្ល័ង្ក​ ​ទើប​បានជា​ព្រះ​អង្គ​ដាក់​ព្រះ​បរមនាម​ថា​ ​ព្រះបាទ​ធនញ្ជ័យ​គោរពរាជ្យ។​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មន្ត្រីខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
ភគវត្តី

ព្រះនាង**ភគវត្តី** ទ្រង់ជាមហេសីរបស់ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋ។ក្នុង​ឆ្នាំច​ ​ចុល្លសករាជ ១៩២​ ​ជាមួយនឹង​ព្រះ​នាង​ភគវត្ដី​(ពង្សាវតា​របស់​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​អំពី​ឈ្មោះ​មហេសី​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​ទេ) ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ជេដ្ឋាជ័យកុមារ​ ព្រះ​នាង​ភគវត្ដី​ ​(បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ក្នុងស្រុក​ស្អាង​ខេត្ដ​កណ្ដាល​ ​ត្រូវជា​ប្អូនបង្កើត​របស់​ព្រះបាទ​ជ័យជេដ្ឋ)។​ ​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​ ​ជាមួយនឹង​ព្រះ​នាង​ភគវត្ដី​ដដែល​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទៀត​ព្រះ​នាម​តារាវត្តី។

## ឯកសារយោង
*ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ហ្មហវៀន

ហ្ម**ហវៀន** ជាហ្មហ្លួងដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុង ព្រឹត្ដិការណ៍ ​ចំបង​មួយទៀត​ ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​ធនញ្ជ័យគោរពរាជ្យ ​គឺ​ព្រះ​អង្គ​និយម​ទាក់ដំរី​ ​ព្រះ​អង្គ​ធ្លាប់​យាង​ទៅ​ដល់​ព្រៃ​ និង​ជើងភ្នំ​ដងរែក​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ហ្មដំរី​ជាតិ​លាវ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​ពីរ​នាក់​ ​មួយ​ឈ្មោះ​ហ្មហវៀន​ ​និង​មួយទៀត​ឈ្មោះ​ហ្មថាវ។​ ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​ស្រុក​ស្អាង​ ​ខេត្ដកណ្ដាល​បាន​លើកយក​ព្រឹត្ដិការណ៍​សំខាន់​មួយ​ ​ស្ដីពី​ការ​ចាប់​ដំរី​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​អង្គ​មក​អធិប្បាយ​ដោយ​មាន​ទាំង​ រៀបរាប់​យ៉ាង​ល្អិតល្អន់​ដែរ​ ​អំពី​ពិធីសែនព្រេន​ដល់​ម្រេញកង្វាល​ ​មុន​នឹង​ទៅ​ទាក់ដំរី។​ ​កាលនោះ​ ​ព្រះ​អង្គ​ ​និង​ពល​សេនា​ទាក់​បាន​ដំរី​ស​មួយ​ ​និង​ខ្មៅ​មួយ​ ​ដែល​មាន​ភ្លុក​កោង​វែង​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​យក​ដំរី​ស​ខ្មៅ​ទាំង​ពីរ​ ​ជា​និមិត្ដរូប​នៃ​ការ​សម្បូរ​សប្បាយ​ប្រចាំ​នគរ។​ ​ពី​ថ្ងៃ​នោះ​មក​ ​គេ​មាន​ជំនឿ​និយម​ថា​ ​បើ​គ្មាន​ភ្លៀង​បង្អោរ​ធ្លាក់​មក​គ្រប់គ្រាន់​ទេ​ ​ហើយ​បើ​កើត​មាន​ជំងឺ​រោគា​ក្នុង​នគរ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​តែងតែ​បង្គាប់​ក្រុម​បុរោហិត​ និង​ហ្មថាវ​ ​ឲ្យ​នាំ​យក​ដំរី​ស​ខ្មៅ​ទាំង​ពីរ​ ​ទៅ​ចូលរួម​ក្នុង​ពិធីបុណ្យ​បួងសួង​បន់ស្រន់​ផ្សេងៗ។​ ​បន្ទាប់​មក​ទើប​ដំរី​ទាំង​ពីរ​យក​ប្រមោយ​បឺត​ទឹក​ ​ផ្លុំ​ព្រួស​ជះ​តម្រង់​ទៅ​គ្រប់​ទាំង​ប្រាំបី​ទិស។​ ​ឯកសារ​ដដែល​កត់​សំគាល់ថា​ ​ភ្លៀង​បាន​បង្អុរ​ធ្លាក់​ចុះ​មក​ដោយ​បរិបូណ៌​ ​ក្រោយ​ដែល​គេ​បាន​រៀបចំ​ពិធីបួងសួង​ ​ឯ​ភោគផល​វិញ​ក៏​បាន​ល្អ​ជាទី​ពេញចិត្ដ​ ​ហើយ​ជំងឺរោគាព្យាធិ​ក៏​សាបរលាប​វិនាស​បាត់​ទៅ​អស់​ដែរ​ ​នាម៉ឺន​មុខមន្ត្រី​ ​និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទូទៅ​ស្រឡាញ់​ ​និង​មាន​ជំនឿ​ទៅ​លើ​ដំរី​ទាំង​ពីរ​នោះ​ណាស់​ ​គេ​ចាត់​ទុក​ដំរី​ទាំង​គូ​ជា​ដំរី​ពិសិដ្ឋ​ ​និង​ស័ក្ដិសិទ្ធិ​ជាទី​បំផុត។​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទម័កខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
បទុមកេសរទី២

ព្រះម៉ែនាង**បទុមកេសរទី២** តាមរយៈ​ឯកសារ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​វិញ​បាន​កត់សំគាល់ថា ​ព្រះ​បទុមសូរ្យវង្ស​ជា​កូន​របស់​ព្រះបាទ​អាទិត្តវង្ស។ ព្រះបទុមសូរ្យវង្ស​ជាមួយ​ស្នំ​ឯក​អ្នក​ព្រះ​ម៉ែនាងបទុមកេសរ​ ​បាន​ព្រះរាជបុត្រស្ដេច​កំជិល​ក្នុង​ឆ្នាំវក។​ ​ហើយ​ក្នុង​ឆ្នាំច​ ​ព្រះ​នាង​ប្រសូត​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយទៀត​ ​ព្រះ​នាម​ពញារាជ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ពញារាជ

ពញា**រាជ** រជ្ជកាលបទុមសុរិយវង្ស ទ្រង់ក្រោយពីព្រះបាទកំជិលផេះឡើងសោយរាជ្យមក ទ្រង់ក៏បានទទួលទៅគ្រប់គ្រងខេត្តកោះឫស្សីកែវ ហើយទទួលគោរម្យនាមគ្រងខេត្តនោះថា **ចៅពញារាជមេត្រី**។ អនុលោមតាម ​ឯកសារ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​វិញ​ ​ក៏​បាន​កត់សំគាល់ថា ​ព្រះ​បទុមសុរិយវង្សជា​កូន​របស់​ព្រះបាទ​អាទិត្តវង្ស។ ព្រះបទុមសុរិយវង្ស​ជាមួយ​ស្នំ​ឯក​អ្នក​ព្រះ​ម៉ែនាងបទុមកេសរ​ ​បាន​ព្រះរាជបុត្រស្ដេច​កំជិល​ក្នុង​ឆ្នាំវក។​ ​ហើយ​ក្នុង​ឆ្នាំច​ ​ព្រះ​នាង​ប្រសូត​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយទៀត​ ​ព្រះ​នាម​ពញារាជ។ ពង្សាវតារវត្ដ​ទឹកវិល​បាន​សរសេរ​ថា​ ​ស្ដេច​កំជិលផេះ​នេះ​ខ្ជិល​ណាស់​ ​គឺ​ខ្ជិល​តាំង​តែ​ពី​ដើរ​ ​ពី​ដេក​ ​ពី​រៀនសូត្រ​៘​ ​និង ៘​ ​ធំ​ឡើង​កាលណា​ ​ថ្ងៃមួយ​ ​ពួក​​មីនុំមីនាង​បរិវារ​បាន​នាំ​ទៅ​លេង​ក្រសាល​ក្នុង​ព្រៃ។​ ​អស់កំលាំង​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ឈប់​សំរាក​ផ្ទំ​លង់លក់​ក្រោម​ដើម​ជ្រៃ​មួយ​ក្បែរ​មាត់​ស្ទឹង។​ ​ហេតុតែ​ព្រះ​អង្គ​មានបុណ្យ​ ​ត្រូវ​ឡើង​គ្រងរាជ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ទេពតា​ក៏​ជប់​ដំណែង​ឲ្យ​ចេញ​ជា​សត្វ​មួយ​ ​ហោះ​ទៅ​យំ​ដាក់​ត្រចៀក​ស្ដេចកំជិលផេះ។​ ​ព្រះ​អង្គ​ខឹង​ខ្ញាល់​ខ្លាំង​ណាស់​ ​ចាប់​សត្វ​នោះ​ជាប់​ ​ហើយ​ហុច​ឲ្យ​ក្រុម​ស្រី​បរិវារ​ ​យក​ទៅ​អាំង​ចំអិនទុក​ថ្វាយ​ព្រះ​អង្គ​សោយ។​ ​សោយ​រួច​កាលណា​ ក្នុង​ពេល​ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ដែរ​ ​ទេវតា​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្រក់​ទឹក​អម្រឹត​មកលើ​ព្រះ​អង្គ។​ ​ភ្លាម​មួយ​រំពេច​នោះ​ដែរ​ ​ពញា​កំជិលផេះ​ក៏​ចេះ​ចាំ​ស្ទាត់​ ​គ្មាន​ភ្លេច​ភ្លាត់​អ្វី​ទាំងអស់​ ​នូវ​គ្រប់​ចំណេះវិជ្ជា​ ​ដោយ​មិនបាច់​ខំប្រឹង​ប្រែង​រៀនសូត្រ។​ រីឯ​ ពញារាជ ​ថ្ងៃ​ក្រោយមក​ ​ត្រូវ​ស្ដេច​កំជិលផេះ​ជា​បង​ ​តែងតាំង​ឲ្យទៅ​គ្រប់គ្រង​ទឹកដី​នៅ​កោះ​ឫស្សីកែវ។​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​គោរម​នាម​ ​ចៅពញារាជមេត្រី​ ដោយ​ទទួល​ភារកិច្ច​បន្ថែម​ពី​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ស្ដេច​កំជិលផេះ​ ត្រូវ​ថែរក្សា​ទំនុកបម្រុង​ផ្គត់ផ្គង់​វត្ដ​អារាម​ទាំង​ប្រាំ​ ​និង​ព្រះ​ចេតិយ​ដែល​តម្កល់​ទុក​ព្រះ​ឧណ្ណាលោម។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវអស្ចារ្យ
មាលាវត្តី

ព្រះម្នាង**មាលាវត្តី** ទ្រង់ត្រូវជាព្រះម្នាងរបស់ព្រះបាទជេដ្ឋាជ័យ។ តាមរយៈ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​បាន​សរសេរ​ថា​ព្រះ​ជេដ្ឋាជ័យ​ ​បាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយនឹង​ប្អូនបង្កើត​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​តារាវត្តី​ ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ថ្វាយ​ឋានៈ​ជា​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ ​ជាមួយនឹង​ព្រះ​អគ្គមហេសី​នេះ​ ​ព្រះ​ជេដ្ឋាជ័យ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ ​ទ្រង់​ព្រះ​នាម​ ​បទុមរាជា​ ​ដែល​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំរោង​ ​ហើយ​ជាមួយនិង​ព្រះ​ម្នាង​មាលាវត្ដី​បាន​ព្រះរាជ​បុត្រី​មួយ​ព្រះ​នាម​ សុភវត្តី​ ​ដែល​ប្រសូត​ក្នុង​ឆ្នាំឆ្លូវ។​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះម្នាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវអស្ចារ្យ
តេជោដាំដី

**តេជោជ្រែកដី** 

ចៅពញា**តេជោជ្រែកដី** រឺ **តេជោតំឌិន** (ដាំឌិន នេះជាពាក្យយកពីថៃមានន័យថា តំ ត្រូវនឹង​ดำមានន័យថា មុជ ឬជ្រែក ឯឌិនត្រូវនឹងดิน មានន័យថាដី) សរុបមានន័យថាតេជោជ្រែកដី ។​ លោកជាឧកញ៉ាមន្ត្រីក្នុងសម័យព្រះបាទបទុមសុរិយវង្ស។ ​ព្រះបាទ​បទុមសុរិយវង្ស ​ដោយសារ​មាន​ព្រះ​នេត្រ​ទិព្វ​ ​ព្រះ​អង្គ​បានដឹង​បាន​យល់​នូវ​អស់​ព្រឹត្ដិការណ៍​ ​ព្រះ​អង្គ​បានដឹង​ថា​ ​អ្នកមាន​បុណ្យ​មាត់ទិព្វ​បាន​កើតឡើង​ហើយ​ ​ព្រះ​អង្គ​នឹកគិត​ឃើញ​ថា​ ​មិន​ងាយ​នឹង​ចាប់​ពញា​រោង​នេះ​ឡើយ។​ ​ព្រះ​អង្គ​កោះ​ប្រជុំ​អស់​នាម៉ឺន​មុខមន្ដ្រី​ ​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ដ៏​ធំ​នេះ។​ ​ព្រះ​អង្គ​យល់​ឃើញ​ថា​តទៅ​អនាគត​ ​ប្រទេស​សៀម​នឹង​មាន​ស្ដេច​មួយ​អង្គ​ ​ដែល​គេ​ពុំ​អាច​កំទេចបាន​ឡើយ។​ ​ដូច្នេះ​គេ​ត្រូវ​តែ​ចាត់​ទុក​ស្រុក​សៀម​ដោយ​ឡែក​ ​ដោយ​មិន​ចាំ​នាំ​សួយសារអាករ​មក​ថ្វាយ​ស្ដេច​ស្រុក​ខ្មែរ​ដូច​សព្វ​ដងនោះ​ ទៀត​ទេ។​

បើ​យោល​ទៅ​តាម​ឯកសារ​ខ្លះ​ទៀត​ ​បុព្វហេតុ​ដែល​បណ្ដាល​ឲ្យ​ព្រះរាជា​ខឹង​ខ្ញាល់​ចេញ​បញ្ជា​ចាប់​ពញា​រោង​នោះ ​គឺ​មក​អំពី​នាយ​រោង​បាន​ប្រមាថ​មាក់ងាយ​ចេស្ដា​ព្រះ​អង្គ​ ​ដោយ​គ្មាន​ញញើតញញើម​ហ៊ាន​ចូល​មក​ឈរ​បង់​ជំទែង​កណ្ដាល​សាល​ជំនុំ​ ​ចំ​ពីមុខ​ព្រះ​ភ័ក្ត្រ​ព្រះ​អង្គ​ ​ពេល​ដែល​ចូល​មក​នាយ​រោង​បាន​បំបាំង​ខ្លួន​ ​មិន​ឲ្យ​នាម៉ឺន​មន្ត្រី​ពល​សេនា​ម្នាក់​មើលឃើញ​ឡើយ។​ ​មាន​តែ​ព្រះមហាក្សត្រ​ព្រះ​បទុមសុរិយវង្ស​មួយ​អង្គ​គត់​ ដែល​យាង​ចូល​មក​ដល់​ទើប​មើលឃើញ។ ​អាកប្បកិរិយា​ព្រហើន​ច្រលោង​ខាម​នេះ​ហើយ​ ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​ខ្ញាល់​ ​ចេញ​បញ្ជា​រក​ចាប់​នាយ​រោង។​ ​ឃើញច្បាស់​ជាក់​នឹង​ភ្នែក​ ​ថា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​មាន​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​តេជៈ​បារមី​ ​មិន​អន់​ខ្សោយ​ដូចដែល​ខ្លួន​នឹក​ស្មាន​ ​ពញា​រោង​ក៏​រត់​ភៀសខ្លួន​បាត់​ស្រមោល​ទៅ។​ ​ឧកញ៉ា​មន្ដ្រី​ចៅពញា​**តេជោជ្រែកដី**  (តំដិន) ​ត្រូវ​នាំ​ពល​សេនា​ចំនួន ​៣០០ ​នាក់​ ​ជ្រែក​ដី​ទៅ​ចាប់​ពញា​រោង​នៅ​ឯ​ស្រុក​សុខោទ័យ។​ ​កងទ័ព​តេជោដាំដី​វិញ​ដេញ​តាម​ចាប់​ប្រកិត​ពីក្រោយ​ ​ពញា​រោងរ​ត់ទៅ​ដល់​ស្រុក​ពីជិត​ ​ហើយ​ឡើង​កាត់​សំដៅ​ទៅ​តំបន់​ស្រុក​សុខោទ័យ​ ​មក​ដល់ទី​នេះ​ ​ពញា​រោង​រត់​ចូល​ទៅ​ពួន​លាក់ខ្លួន​ក្នុង​វត្ដ​ពុទ្ធថៃ​ ​សុំ​លោក​ចៅអធិការ​សាង​ផ្នួស​បួស​ជា​សាមណេរ។​
រសៀល​ថ្ងៃមួយ នៅ​ពេល​ដែល​នេន​រោង​កំពុង​តែ​បោសសំអាតទីធ្លា​មុខ​ព្រះ​វិហារ​ ​ស្រាប់តែ​ចៅពញា​តេជោដាំដីជ្រែក​ដី​លេច​ចេញ​មក​ពាក់កណ្ដាល​ខ្លួន​ចំ​ពីមុខ​តែ​ម្ដង​ ​ដោយ​មិន​បានដឹង​ថា​នេន​នេះ​ជា​ពញា​រោង​ ​តេជោដាំដី​ក៏​ទូល​សុំ​សួរ​លោក​រក​ពញា​រោង។​ ​នេន​រោង​ស្គាល់​ច្បាស់​ថា​គេ​មក​រក​ចាប់ខ្លួន​ ​បាន​មានសង្ឃ​ដីកា​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​វិញ​ ​សូម​ឧបាសក​រង់ចាំ​នូវ​ទី​នេះ​សិន​ចុះ​ចាំ​អាត្មា​ទៅ​រក​ជូន​ ​ភ្លាម​នោះ​ដែរ​ ​រូបរាង​កាយ​តេជោដាំដី​ប្រែ​ទៅ​ជា​រឹង​បន្ដិចៗ​ម្ដង ​ហើយ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ថ្ម​រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ។​ ​មេទ័ព​ពល​សេនា​នៅ​សល់​ប៉ុន្មាន​ ​ដែល​ដើរ​តាម​ផ្លូវ​ជ្រែក​ដី​ដោយ**តេជោជ្រែកដី** បាន​នាំ​គ្នា​ដកថយ​ត្រលប់​ចូល​ នគរ​ទៅ​រាយការណ៍​ថ្វាយ​ព្រះរាជា​តាម​ហេតុការណ៍។​
ក្រោយ ​ដែល​ស្ដេច​សៀម​នៅ​សុខោទ័យ​ចូល​ទិវង្គត​ ​នេន​រោង​បាន​ចាក​សិក្ខាបទ​ ​ហើយ​បាន​ឡើង​គ្រប់គ្រង​ស្រុក​សៀម​ពី​ពេល​នោះ​មក។​ ​ពញា​រោង​បាន​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​មាន​ព្រះ​បរម​នាម​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ថា​ ​ព្រះបាទ​ចន្ទ្រាធិបតី​ ​ស្ដេច​សៀម​ថ្មី​អង្គ​នេះ​ ​ដែល​គេ​និយម​ហៅ​តែ​ពញា​រោងៗ​ ​បាន​ប៉ុនប៉ង​ធ្វើ​គត់​ព្រះ​បទុមសុរិយវង្ស​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ចំនួន​ពីរ​លើក​ទៀត។
ឈ្មោះរបស់លោកត្រូវបានគេប្រសិទ្ធិនាមឱ្យផ្លូវមួយខ្សែដែលចាប់ផ្ដើមពីអង់តែនទួលគោក រហូតដល់រង្វង់មូលកួចកាណុង។

## ឯកសារយោង
*ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាភាគរឿងនិទាន ដោយលោកសាស្ត្រាចារ្យ ឯកបណ្ឌិតសុភាចារ្យ រស់ ចន្ត្រាបុត្រ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តេជោខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចៅពញាខ្មែរក្នុងរឿងនិទាន
អ្នកម្នាងទង

អ្នកម្នាង**ទង** អ្នកម្នាងត្រូវជាមហេសីរបស់ព្រះបាទចក្រព័ត្រ ហើយមានបុត្រមួយអង្គព្រះនាម ពញាពេជ្រ។ 
តែបើយោងទៅតាមពង្សាវតារវត្ដកោកកាកវិញ គេអាចដឹងថា មហេសីរបស់ព្រះបាទចក្រព័ត្រទ្រង់មានគភ៌ នៅពេលដែលដំបងគ្រញូង លើកទ័ពមកវាយប្រហារដណ្ដើមរាជ្យ។ ព្រះនាងបានរត់រួចទៅលាក់ខ្លួនពួនអាត្មា នៅតាមភូមិស្ថាន តំបន់ឆ្ងាយដាច់ស្រយាល។ បន្ទាប់មកព្រះនាងប្រសូតបានបុត្រមួយព្រះអង្គ។ តែគេមិនបាស្គាល់ឈ្មោះព្រះរាជបុត្រអង្គនេះទេ ធំឡើងពេញវ័យកាលណាព្រះរាជបុត្របានមានមហេសី ព្រះមហេសីទ្រង់គភ៌បាន ១០ ខែ កាលក្នុងរាជ្យ និងសម័យដែលស្ដេចពញាក្រែក ឬព្រហ្មកិល ឬព្រះបាទសន្ធពអនុរាជ កោះហៅហោរាឲ្យមក ទស្សន៍ទាយមើលរកអ្នកមានបុណ្យ។ គ្រានោះព្រះរាជបុត្រក៏បានសុគតដែរ តែគេមិនបានដឹងដោយប្រការណាមួយឡើយទេ។ ព្រះរាជបុត្រអង្គនេះ បើតាមពង្សាវតារវត្ដទឹកវិល មានឈ្មោះថាពញាពេជ្រ។ ព្រះមាតា ដែលជាមហេសីព្រះបាទចក្រព័ត្រ មានឈ្មោះថា អ្នកម្នាងទង។ ឯមហេសីរបស់ពញាពេជ្រឈ្មោះ អ្នកម្នាងទេព ដោយក្រោយមកអ្នកម្នាងបានបង្កើតបានបក្សីចាំក្រុង។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកម្នាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវង្សអស្ចារ្យ
ព្រះនាងកើត

ព្រះនាង**កើត** ទ្រង់ត្រូវជាមហេសី ព្រះ​ស័ង្ខចក្រ​ជា​ក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៥​ ​ដែល​គេ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា​ ​ស្ដេច​គម្លង់​។ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​លើក​ឋានៈ​ព្រះ​នាង​កើត​ ​ដែល​ជា​ព្រះ​រាជវង្ស​ ​ជា​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ ​ដែល​មាន​ព្រះ​នាម​ថ្មី​ជា​ **សម្ដេច​ព្រះ​ភគវត្ដី ​ស្រី​ចក្រព័ត្រ**​ ​ក្នុង​ច.ល​ ៣១៤ ជាមួយនឹង​ព្រះ​នាង​កើត​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាមចក្រពង្ស។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវអស្ចារ្យ
ប៊ុន កេននី

**ប៊ុន កេននី** (កើតនៅថ្ងៃទី ១ មិថុនា ១៩៩០ នៅ Metz) គឺជាកីឡាករជាតិវាយកូនបាល់ ដែលមានសញ្ជាតិខ្មែរបារាំង។

Bun has a career high ATP singles ranking of 1080 achieved on 16 July 2012. He also has a career high ATP doubles ranking of 953 achieved on 29 April 2013.

តំណាងឲ្យ កម្ពុជា ក្នុងការចូលរួមប្រកួតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ Davis Cup, ប៊ុន កេននី ទទួលបាន W/L record of 17–6 ។

## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* Bun Kenny at the Association of Tennis Professionals
* Bun Kenny  at the International Tennis Federation
* Bun Kenny  at the Davis Cup
អ្នកម្នាងកែវទី១

អ្នកម្នាង**កែវ** ជាព្រះមហេសីរបស់ព្រះបាទចក្រព័ត្រហើយមានព្រះ រាជបុត្រពីរអង្គគឺ ព្រះសិរីកុមារ និង បទុមរាជា។ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ អ្នក​ម្នាង​កែវ​ ​មហេសី​មួយទៀត​របស់​ព្រះចក្រព័ត្រក៏​មានគភ៌​ដែរ​ ​គឺ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំជូត​ ​ព.ស ​១៥៤៤ ត្រូវជា​គ.ស ​១០០០។

ព្រះអង្គត្រូវជាបុត្ររបស់អ្នកម្នាងកែវ និងព្រះបាទចក្រព័ត្រ (ឯពង្សាវតារខ្លះថាទ្រង់ជាបុត្រពញាពេជ្រ (បុត្រព្រះបាទចក្រព័ត្រ) និង អ្នកម្នាងទេពវិញ)។

​កាលណោះ​ ព្រះបាទ​ចក្រព័ត្រ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៦​ ​មាន​មហេសី​មួយ​ឈ្មោះ​អ្នក​ម្នាង​កែវ។​ ​ព្រះ​នាង​ទ្រង់​មានគភ៌​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំជូត​ ​ព.ស ​១៥៤៤ ដែល​ត្រូវជា​ ​គ.ស ​១០០០ គឺ​នៅ​ក្នុង​សម័យ​កាលដែល​ដំបងគ្រញូង​បាន​បះបោរ​ ​លើក​កងទ័ព​មក​វាយប្រហារ​ដណ្ដើម​យក​រាជ្យ។​ ​ក្នុង​ឱកាស​នោះ ព្រះ​នាង​បាន​បន្លំ​ធ្វើ​ជា​អ្នកស្រុក​អ្នក​ភូមិ​សាមញ្ញ​ ​លួច​រត់គេច​ភៀសខ្លួន​ ​ចេញ​ផុត​ពី​មហានគរ​ ​ទៅ​រស់នៅ​តាម​ជាយ​ជនបទ​ ​ឆ្ងាយ​ដាច់​ស្រយាល​ពី​គេឯង។​ ​ព្រះ​នាង​បាន​តា​យាយ​ពីរ​នាក់​ប្ដី​ប្រពន្ធ​ ​តា​គហេ​ ​យាយ​លក្ខណ៍​ ​ទទួលយក​ទៅ​ចិញ្ចឹម​បីបាច់​ថែរក្សា​ ​ជួយ​លាក់​បំពួន​បំបិទ​បំបាំង​ ​ឆ្ងាយ​ពី​ភ្នែក​ច្រមុះ​ ​ពួក​ក្រុម​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង។​ ​ខែមាឃ​ ​ឆ្នាំឆ្លូវ​ ​ព.ស ​១៥៤៥ ត្រូវជា​ម.ស​. ៩២៣ ច.ស ​៣៦៣ និង​គ.ស ​១០០១​ ​ព្រះ​នាង​ប្រសូត​បាន​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​មាន​សម្បុរ​ភ្លឺ​ស្រស់បំព្រង​ ​ហើយ​មាន​សញ្ញា​កងចក្រ​លើ​បាត​ដៃ​ ​និង​បាត​ជើង​ ដែល​បញ្ជាក់​លក្ខណៈ​ជា​អ្នក​មានបុណ្យ។​

គាត់​បាន​ រៀបរាប់​គ្រប់​ហេតុការណ៍​ពី​ដើម​ដល់​ចប់​ប្រាប់​ប្រពន្ធ​ ​និង​ទូល​ថ្វាយ​អ្នក​ម្នាង​កែវ​ ​ហើយ​គាត់​ក៏​ឲ្យ​ភរិយា​ចាត់ចែង​រៀបចំ​បាយ​ទឹក​ស្បៀងអាហារ​ ​និង​បង្វេច​សម្រាប់​រត់​ភៀសខ្លួន​ចាក​ចេញពី​ទីប្រជុំជន​ ​ទៅ​នៅ​ឲ្យ​ឆ្ងាយ​ដាច់​ស្រយាល​ ​ក្នុង​គោលបំណង​សង្ឃឹមថា​ ​នឹង​បាន​សន្ដិសុខ​ដល់​រូប​បក្សីចាំក្រុង។​ ​រួច​ស្រេច​ហើយ​កាលណា​ ​តា​គហេ​ត្រលប់​ទៅ​យកបក្សីចាំក្រុងលើក​អៀវ​ដាក់​លើ​-ក​ ​ហើយ​ធ្វើ​ដំណើរ​ផ្សងព្រេង​ ​កាត់​វាល​ចូល​ព្រៃ​ដោយ​គ្មាន​ទិស​ដៅ​អ្វី​ជា​ពិតប្រាកដ។​

ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​បាន​សរសេរ​បន្ដ​ទៅ​ទៀត​ថា​ ​ព្រះបាទ​បក្សីចាំក្រុង​ ​បាន​យាង​ព្រះ​មាតា​ ​អ្នក​ម្នាង​កែវ​ឲ្យ​មក​គង់​ក្នុង​បរមរាជវាំង​ជាមួយ។​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ប្រទាន​ដល់​ព្រះ​មាតា​ព្រះ​បរម​នាម​ ​**សម្ដេច​ព្រះ​វររាជនី ​ទេវី​លក្ខិណា ​មហាក្សត្រី**។

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកម្នាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវអស្ចារ្យ