ផ្លូវដែកភាគខាងជើង

**ផ្លូវដែកភាគខាងជើង** ជា​ផ្លូវ​រថភ្លើង​ត​ភ្ជាប់​រាជធានី​ភ្នំពេញ និង​ក្រុង​ប៉ោយប៉ែត​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1880 មក មានគម្រោងផ្លូវដែកពីសៃហ្គនទៅព្រំដែនសៀមកាត់តាមភ្នំពេញ។

ផ្នែកសៃហ្គន-ភ្នំពេញមិនដំណើរការទេ ហើយគម្រោងនេះត្រូវបានបោះបង់ចោលនៅឆ្នាំ 1929 ដោយសារតែខ្វះថវិកា។

ផ្នែកភ្នំពេញ-ពោធិ៍សាត់ត្រូវបានបើកនៅថ្ងៃទី 28 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1932 ។ ផ្នែកពោធិសាត់-មង្គលបូរី ត្រូវបានបើកនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ 1933 ។

ការ​ពង្រីក​ខ្សែ​ពី​មង្គល​បូរី​ឆ្ពោះ​ទៅ​ប៉ោយប៉ែត​ទៅ​ព្រំដែន​មាន​ដំណើរ​ការ​យឺត។ ក្រោយសង្គ្រាមបារាំង-ថៃ ភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានបញ្ចូលដោយប្រទេសថៃ។ កំណាត់ផ្លូវអារញ្ញ-មង្គលបូរី ឆ្លងកាត់ប៉ោយប៉ែត ត្រូវបានសាងសង់ដោយកងទ័ពជប៉ុន ហើយផ្នែកនេះត្រូវបានបើកនៅថ្ងៃទី ១០ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៤២។

ក្រោយ​ការ​ចុះចាញ់​របស់​ជប៉ុន ភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​ត្រឡប់​ទៅ​ឥណ្ឌូចិន​របស់​បារាំង ថៃ​បាន​ដក​ផ្លូវ​តាម​ព្រំដែន។ ប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលឯករាជ្យជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ 1949 ប៉ុន្តែផ្លូវដែកបានបន្តដំណើរការក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង។ វាមិនត្រូវបានប្រគល់ឱ្យកម្ពុជាទេរហូតដល់ឆ្នាំ 1952 នៅពេលដែលវាត្រូវបានប្តូរឈ្មោះជាបន្តបន្ទាប់ថា Chemins de Fer Royeaux du Cambodge (CRC) ។ ប្រទេសថៃបានផ្លាស់ប្តូរទីតាំងផ្លូវដែកដែលត្រូវបានដកចេញនៅឆ្នាំ 1947 ហើយចាប់ពីថ្ងៃទី 22 ខែមេសាឆ្នាំ 1955 រថភ្លើងដឹកអ្នកដំណើរបានរត់ពីរដងក្នុងមួយសប្តាហ៍រវាងប៉ោយប៉ែតនិងអារញ្ញប្រាថេត។

នៅឆ្នាំ 1961 ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបានផ្ទុះឡើងរវាងប្រទេសទាំងពីរជុំវិញប្រាសាទបុរាណប្រាសាទព្រះវិហារ។

វិវាទព្រំដែននេះបាននាំឱ្យមានការបំបែកការទូតមួយទៀតរវាងប្រទេសទាំងពីរនៅថ្ងៃទី 23 ខែតុលា ឆ្នាំ 1961។ បួនថ្ងៃក្រោយមក ចរាចរណ៍ផ្លូវដែកឆ្លងកាត់ព្រំដែនត្រូវបានផ្អាកម្តងទៀត ហើយប្រទេសថៃបានលុបចោលផ្លូវដែកម្តងទៀត។

បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៧០ កម្ពុជាបានស្វែងរកទំនាក់ទំនងនយោបាយជាមួយប្រទេសថៃម្តងទៀត ហើយសេវារថភ្លើងបានដំណើរការឡើងវិញ 2 ទៅ 3 ដងក្នុងមួយសប្តាហ៍នៅថ្ងៃទី 2 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 1970។ ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃទី 2 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1974 សេវារថភ្លើងត្រូវបានផ្អាកម្តងទៀត ខណៈដែលខ្មែរក្រហមបានរឹតបន្តឹងការកាន់កាប់ប្រទេសកម្ពុជា។

ក្រោយ​ឆ្នាំ 1974 ខ្មែរក្រហម​បាន​រុះរើ​ផ្លូវដែក​ខាង​កម្ពុជា​នៅ​ព្រំដែន​ខាងលិច​ក្រុង​សិរីសោភ័ណ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា នៅ​ពេល​នោះ រថភ្លើង​បាន​បន្ត​ដំណើរ​ការ​រវាង​រាជធានី​ភ្នំពេញ និង​ក្រុង​សិរីសោភ័ណ។

ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 ដល់ឆ្នាំ 2000 រថភ្លើងភាគច្រើនអសកម្មដោយសារសង្រ្គាមកម្ពុជា-វៀតណាម និងការផ្អាកការឧបត្ថម្ភធនរបស់រដ្ឋាភិបាល។ នៅលើកំណាត់ផ្លូវមួយចំនួន អ្នកស្រុកបានផ្តល់ជូនអ្នកទេសចរនូវសេវាកម្ម "norry" ដោយផ្តល់ការជិះលើយានជំនិះឫស្សីពីរអ័ក្សតូច ដំណើរការដោយម៉ាស៊ីនសាំង។

ក្នុងឆ្នាំ 2009 ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី និងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានយល់ព្រមផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់ការស្តារឡើងវិញ ហើយការសាងសង់ខ្សែខាងជើងបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ២៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2014 ជាមួយនឹងពិធីបើកការដ្ឋានសាងសង់នៅក្រុងប៉ោយប៉ែត។

កំណាត់ក្រុងប៉ោយប៉ែត-សិរីសោភ័ណ ប្រវែង ៤៨ គីឡូម៉ែត្រ បានបើកដំណើរការឡើងវិញនៅថ្ងៃទី ៤ ខែមេសា ឆ្នាំ 2018 កំណាត់ ក្រុងសិរីសោភ័ណ-ព្រះតាបុង ប្រវែង ៦៩ គីឡូម៉ែត្រ បានបើកដំណើរការឡើងវិញនៅថ្ងៃទី ២៩ ខែមេសា ។ កំណាត់ផ្លូវព្រះតាបុង-ព្រះតាបុង ប្រវែង ១០៧ គីឡូម៉ែត្រ បានបើកដំណើរការឡើងវិញនៅថ្ងៃទី ២៩ ឧសភា។ កំណាត់ផ្លូវ ១៦៦ គីឡូម៉ែត្រ ក្រុងភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី ៤ ខែកក្កដា។

កាលពីថ្ងៃទី ២២ ខែមេសា ឆ្នាំ 2019 ខ្សែរថភ្លើងប៉ោយប៉ែត-បានកុងលូ ប្រវែង ១,៣ គីឡូម៉ែត្រ បានធ្វើការជួសជុល ហើយត្រូវបានបើកដំណើរការឡើងវិញសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនទំនិញឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងលោក ប្រយុទ្ធ ច័ន្ទ្រ៍ឱជា មកពីប្រទេសទាំងពីរបានចូលរួមក្នុងពិធីនេះ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ផ្លូវដែកនៅកម្ពុជា