open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ភ្នំដំរី

=ប្រវត្តិ=

 and the sea from Phnom Bokor]]

The **Dâmrei Mountains**, literally the "**Elephant Mountains**", are a mountain range situated in the southwest of Cambodia.

## Description
These mountains are an offshoot of the Krâvanh or Cardamom Mountains, but occupy a much smaller area. The highest elevation is Phnom Bokor at 1,081&nbsp;meters (3,547&nbsp;feet) above sea level. Located close to the shores of the Gulf of Siam, the densely wooded hills receive rainfall averaging 150–200&nbsp;inches (3,800–5,000&nbsp;mm) annually on their western slopes (which are subject to southwest monsoons) but only 40–60&nbsp;inches (1,020–1,520&nbsp;mm) on their eastern, or rain shadow, slopes. 

The Dâmrei Mountains were, until 1975, the principal centre of Cambodia's pepper-growing industry. After the intervening years of civil war and upheavals pepper-growing has revived slowly beginning from the late 1990s.

## Tourism
The Phnom Bokor National Park occupies most of the upper levels and the summits of the Dâmrei Mountains. The authorities are trying to curb illegal logging. The park has a great variety of plant species, including rare orchids as well as some spectacular waterfalls during the rainy season.

There is an abandoned French town on top of Phnom Bokor, known as the Bokor Hill Station (Station Climatique du Bokor), where elite French colonial officers spent holidays during the hot season. The place has also a church and a casino, all in a dilapidated condition. Nearby there is Cambodian army outpost which doubles as a youth hostel for lack of other accommodation. Both sites are now becoming tourist attractions, but the road to reach them, built in 1907 at the cost of many human lives, is in rough shape.

## See also
*Bokor Hill Station

## References
## External links
*Parc national de Bokor au Cambodge
*Wildlife Alliance Cambodia Conservation Program 
*Conservation International Cambodia Program 
*Phnom Sampeou - Climbing, Hiking & Mountaineering
*Bokor Mountain Tourism
*Protected areas in Cambodia
ស៊ីយ៉ាញួរ

Cyanide-ion-3D-vdW.png|ទម្រង់ម៉ូលេគុល អ៊ីយ៉ុងស៊ីយ៉ាញួរ

**ស៊ីយ៉ាញួរ** (បារាំង៖ Cyanure) គឺជាសមាសធាតុគីមី បន្សំជាមួយរ៉ាឌីកាល់ C≡N គឺអាតូមកាបូនមួយភ្ជាប់ដោយសម្ព័ន្ធបីជាន់ទៅនឹងអាតូមអាសូតមួយ។ ក្រុមនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាក្រុមស៊ីយ៉ាណូ(Cyano group)។

ក្រុមស៊ីយ៉ាណូមានវត្តមានជាអាញ៉ុង CN-។ អំបិលសូដ្យូមស៊ីយ៉ាញួរ (NaCN) និងប៉ូតាស្យូមស៊ីយ៉ាញួរ(KCN) គឺពុលខ្លាំង។ អាស៊ីដស៊ីយ៉ានីឌ្រិច (acide cyanhyrique) រូបមន្តគីមី HCN គឺជាអង្គធាតុរាវផលិតក្នុងទ្រង់ទ្រាយឧស្សាហកម្មខ្នាតធំ ដោយការធ្វើអាស៊ីដកម្ម អំបិលស៊ីយ៉ាញួរ។

ក្នុងគីមីសរីរាង្គ ស៊ីយ៉ាញួរជាធម្មតាត្រូវបានគេហៅថានីត្រាត។ ក្រុម CN ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ដោយសម្ព័ន្តកូវ៉ាឡង់ជាមួយកាបូននៃធាតុគីមីសរីរាង្គ។ ឧទាហរណ៍នៅក្នុងនីញ៉ូមអាសេតាត ក្រុមស៊ីយ៉ាណូត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងមេទីល (CH3) ។ ដោយសារពួកវាមិនបញ្ចេញអ៊ីយ៉ុងសូដ្យូមនីត្រាត ជាទូទៅវាមានជាតិពុលតិចជាងអំបិលស៊ីយ៉ាញួរ។
ទន្លេបាសាក់

**ទន្លេបាសាក់** (   ; **Tonlé Bassac** ) គឺជាអ្នកចែកចាយនៃទន្លេសាប និង ទន្លេមេគង្គ។ ទន្លេ​នេះ​ចាប់​ផ្តើម​នៅ ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​ហូរ​ទៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង ដោយ​ឆ្លង​កាត់​ព្រំដែន​ចូល​ទៅ ​ប្រទេស​វៀតណាម ក្បែរ​ច្រក ​ចូវដុក។ ឈ្មោះ បាសាក់ មកពីបុព្វបទខ្មែរ "បា" (ប្រែថា លោកឪពុក ឬ បុរស) បូកនិងពាក្យ សាក់ ឬ សក្តិ (ប្រែថា អំណាច ឬ កិត្តិយស)  ជាពាក្យខ្មែរដែលខ្ចីមកពីសំស្ក្រឹត “សក្តិ” (शक्ति) ។

នៅប្រទេសវៀតណាម គេស្គាល់ថាជា **ទន្លេហោរ** (*សុង ហោរ*  ឬ *ស្រាង ហោរ* ជាភាសាវៀតណាម)។

ទន្លេបាសាក់គឺជាច្រករបៀងដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់មួយរវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម ដែលមានកប៉ាល់ និងយានផ្សេងៗ ឆ្លងកាត់ទឹក។ ទីក្រុង​មួយ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ដូច​គ្នា​នេះ​ធ្លាប់​ជា​រាជធានី​ខាង​លិច​នៃ ​ព្រះរាជាណាចក្រ​ចម្ប៉ាស័ក្តិ ។   USS *Satyr* (ARL-23) ដែលជា កប៉ាល់ជួសជុលឡើងវិញដែល ត្រូវបានសាងសង់ឡើងដំបូងសម្រាប់ កងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមលោកលើកទី 2 បានបម្រើការនៅលើទន្លេបាសាក់កំឡុង សង្គ្រាមវៀតណាម ។ 

ស្ពានចំនួនបីលាតសន្ធឹងលើទន្លេបាសាក់៖ ស្ពាន ព្រះមុនីវង្ស និង ក្រុងតាខ្មៅ ក្នុង រាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា និង ស្ពានកាន់ថឺ នៅ ខេត្តព្រែកឬស្សី  ប្រទេសវៀតណាម ។

ប្រហែល 8.5 គីឡូម៉ែត្រទៅព្រៃបាសាក់ ជាប្រាសាទបុរាណដែលបាក់បែក ហៅថា ប្រាសាទព្រៃបាសាក់ ដែលត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងសម័យសង្រ្គាមវៀតណាម ដោយសារការទម្លាក់គ្រាប់បែកយ៉ាងខ្លាំងពី យោធាសហរដ្ឋអាមេរិក ។ ប្រាសាទ​ព្រៃ​បាសាក់​ត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​ដោយ ​នគរ​ហ្វូណន ​ក្នុង​អំឡុង​សតវត្ស​ទី ២ និង​ទី ៣។ ប្រាសាទនេះមានអាយុកាលចន្លោះពី ១ ៩០០ ទៅ ២០០០ ឆ្នាំ។ ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ប្រាសាទ​ចំណាស់​ជាង​គេ​នៅ​កម្ពុជា។

## ឯកសារយោង
ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំណាមលៀរ

**ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំណាមលៀរ** () គឺជាតំបន់ការពារដែនជម្រកសត្វព្រៃមួយ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ1993 ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តមណ្ឌលគីរី នាភាគខាងត្បូងឆៀងខាងកើតប្រទេសកម្ពុជា នៅជិតភូមិ១ ឃុំប៊ូស៊្រា ជិតស្រុកពេជ្រាដា ជាប់ព្រំដែនវៀតណាម។

ដែនជម្រកសត្វព្រៃនេះ គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃក្រឡា 509.57គម2

## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
* Map of Protected areas system in Cambodia 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តមណ្ឌលគិរី
ដែនជម្រកសត្វព្រៃលំផាត់

## References 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តរតនគិរី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តមណ្ឌលគិរី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រចេះ
ដែនជម្រកសត្វព្រៃបឹងពែរ

## ឯកសារយោង
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
* ICEM, 2003. Cambodia National Report on Protected Areas and Development. Review of Protected Areas and Development in the Lower Mekong River Region 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ធំ
ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំឱរ៉ាល់

**Phnom Aural Wildlife Sanctuary** is a protected area located in Phnom Aural, east of the Cardamom Mountains in western Cambodia.

## References 
## External 
* Map of Protected areas system in Cambodia 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកោះកុង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តពោធិ៍សាត់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង
ដែនជម្រកសត្វព្រៃគូលែនព្រហ្មទេព

The **Kulen Promtep Wildlife Sanctuary** is the largest protected area in Cambodia and was set aside to protect the critically endangered, possibly extinct Kouprey. It is located in the northern plains of Cambodia, near the border to Thailand.

The sanctuary contains lowland forest as well as the largest swamp in the country. It is part of the Northern Plains Dry Forest Priority Corridor.

## References 
## External 
* The Cambodia Wildlife Sanctuary 
* Kulen-Promtep Wildlife Sanctuary, Cambodia
* Reducing Forest Clearance through Sustainable Land Management in Kulen Promtep Wildlife Sanctuary and Preah Vihear Protected Forest, Preah Vihear (KHM/07/13)
* Map of Protected areas system in Cambodia
ដែនជម្រកសត្វស្លាបទឹកបឹងឆ្មារ

The **Boeng Tonle Chhmar** Wildlife Sanctuary is a protected area of Cambodia on the edge of the Tonle Sap lake. It is located in Peam Bang Commune in Kampong Thom Province. The sanctuary was gazetted on 1 January 1999 and covers an area of 28,000 hectares.

Boeng Tonle Chhmar is a state owned sanctuary. The wildlife sanctuary consists of a lake surrounded by flooded forest on the north eastern side of the Tonle Sap lake. It contains areas of permanent open water, a system of small waterways and areas of flooded forest. In the wet season, Boeng Tonle Chhmar ceases to be a discrete lake and becomes part of the much enlarged Tonle Sap. The sanctuary is an example of near natural South Asian wetland. The area plays an important role in the hydrology and biology of two major river systems, the Stoung river and the Chikreng river. This area is home a large number of diverse plant, fish, mammal and waterbird species. Many of these are listed as rare, vulnerable, or globally endangered. The Tonle Sap lake and its surrounding biosphere play a vital role in the Cambodian economy and several million depend on fish from the lake as a source of protein. Boeng Tonle Chhmar is one of three Ramsar Convention sites in Cambodia with the site number 997.

## Location and access 
 in flight]]
Boeng Tonle Chhmar and the connected creek system are located on the flood plain of the Tonle Sap. This flood plain in turn is part of the Mekong River Basin. The Boeng Chhmar area is close to the center of the lake and located on the northern shore. To the south and the west, Boeng Chhmar joins the Tonle Sap lakeshore. While to the north and the east the protected area joins with areas of floodplain forest. The protected area lies within the administrative boundaries of Peam Bang commune, Stoung District, Kampong Thom province. The commune contains five floating villages - Pov Veuy, Pechakrei, Peam Bang, Ba Lat and Doun Sdaeng which all lie in the vicinity of the protected area.

## Birds 
Beong Chhmar is home to important colonies of numerous globally or regionally threatened bird species including the Brahminy Kite (Haliastur indus), Painted Stork (Mycteria leucocephala), Black-necked Stork (Ephippiorhynchus asiaticus), Lesser Adjutant (Leptoptilos javanicus), Greater Adjutant (Leptoptilos dubius), Spot-billed Pelican (Pelecanus philippensis), Indian Cormorant (Phalacrocorax fuscicollis) and the Oriental Darter (Anhinga melanogaster).

## References 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ធំ
ដែនជម្រកសត្វព្រៃពាមក្រសោប

**Peam Krasop Wildlife Sanctuary** is located in southwestern Cambodia.

The area is known for its mangroves and numerous islands separated by a maze of bays and channels.

Peam Krasaop Wildlife Sanctuary is protected by the Cambodian government. It boasts a unique mangrove ecosystem consisting of 23,750 hectares and has around 10,000 people living
within its borders. The area is influenced by inter-tidal levels and water from highland
areas. Peam Krasaop Wildlife Sanctuary provides favorable conditions for fishery and other resources. Many people have resided on and done various occupations for their livelihoods and are dependent upon the natural resources in the area, including intensive shrimp aquaculture, large-scale charcoal production, and other purposes.

## Boeng Kayak Settlement
The main gateway to Peam Krasaop Wildlife Sanctuary is the settlement of Boeng Kayak (Bankayak), where the local community has built a one-kilometer mangrove walk that consists of a series of elevated walkways, picnic platforms, a suspension bridge and a 15-meter-high observation tower offering panoramic views.

An entry fee is required for access into Boeng Kayak: foreigners pay 5000 riel (US$1.25) while Cambodians pay 3000 riel (US$0.75).

## Environmental Concerns
Although Peam Krasaop Wildlife Sanctuary is protected under the Ramsar Convention there are concerns about the destruction of mangrove forests and the clearing of coastal swamp forest for shrimp farming. These activities are having severe negative influence on wildlife habitat. Although the Cambodian legislative framework relating to environmental protection and biodiversity conservation continues to strengthen, law enforcement and effective implementation of national action plans remains a concern. However, with political stability and increasing government willingness to enforce the laws, the situation is improving.

## References 
## External 
* Map of Protected areas system in Cambodia 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកោះកុង
យុន ជីមិ-ហូ

]]
**យុន ជីមិ-ហូ**(Yun Chi ho, Korea:윤치호, hanja:尹致昊, ខែធ្នូ 26, 1864 - ខែធ្នូ 9, 1945) គឺជារបស់ប្រទេសកូរ៉េសកម្មជនឯករាជ្យខាងត្បូងអប់រំនិងអ្នកនយោបាយ។. he was 2nd leader of "Independence club"(독립협회 獨立協會) and "ten thousand people club"(만민공동회 萬民共同會). សម្មតិនាមគឺជា **Jwa-Ong**(좌옹, 佐翁).

## Site link 
* Yun Ch'i-ho papers, 1883-1943  (English)
* The collected letters of Yun Tchi Ho (English)
* Yun Ch‘i-ho papers, 1883-1943  Emory University (English)
ស ជែភីល

)]]

**Seo Jae-pil**(Seo Jae-pil, Korea:서재필, hanja:徐載弼, ខែមករា 7 , 1864 - ខែមករា 5, 1951) គឺជាសកម្មជនខាងត្បូងឯករាជ្យភាពរបស់កូរ៉េ, អ្នកកាសែត, វេជ្ជបណ្ឌិតនៃ anatomic ។ he was founder of "Independence club"(독립협회 獨立協會) and "ten thousand people club"(만민공동회 萬民共同會). សម្មតិនាមត្រូវបាន **Songjae**(송재, 松齋), **Ssangkyong**(쌍경, 雙慶) ។

## Site link 
* Seo Jae-pil, Pioneer of Enlightenment for Independence  KBS (English)
* Seo Jae-pil, a Korean intellectual and activist koreatimes 2010.08.12 (English)
* (20) Seo Jae-pil: pioneering reformer, independence fighter koreatimes 2011.12.28 (English)
* THE FIRST KOREAN-AMERICAN  Groove, February 19, 2013 (English)
* (20) Seo Jae-pil: pioneering reformer, independence fighter koreatimes 2011.12.28 (English)
* Jaisohn Was Champion for Korean Independence (English)
ដែនជម្រកសត្វស្លាបទឹកអាងត្រពាំងថ្ម

The **Ang Trapaing Thmor** Crane Sanctuary is a protected area of Cambodia on the site of a large Khmer Rouge irrigation project built during the 1970s. The sanctuary was gazetted on 1 January 1999 and covers an area of 10,250 hectares. The reserve was set aside to protect the rare Eastern Sarus Crane (*Grus antigone sharpii*). Prior to the discovery of the crane at Trapaing Thmor, there were thought to be fewer than 1,000 of the birds left alive in the world.

## Location and access 
The Crane sanctuary is located in north western Cambodia, not far from the border with Thailand. The entire 10,000 hectares of the protected area is contained within Phnom Srok District of Banteay Meanchey Province. Phnom Srok district shares a border with Siem Reap and Oddar Meanchey Provinces. Reading from the north clockwise, Phnom Srok borders with Banteay Ampil and Chong Kal districts of Oddar Meanchey province to the north. The eastern border of the district is shared with Srei Snam and Kralanh districts of Siem Reap province. To the south the district shares a border with Preah Net Preah District of Banteay Meanchey. The western border of the district joins with Svay Chek and Thmor Pouk districts also of Banteay Meanchey. The sanctuary can be accessed by road from Sisophon (70&nbsp;km) or Siem Reap (city) (90&nbsp;km) via National Highway 6 initially then via smaller unsealed district roads to Ang Trapaing Thmor.

## History 
The site of Ang Trapaing Thmor reservoir is also the site of an ancient Angkorian causeway.
]]

## Sarus Crane 
The Sarus Crane, *Grus antigone* is an all-year resident breeding bird in northern Pakistan and India (especially Central India and the Gangetic plains), Nepal, Southeast Asia and Queensland, Australia. It is a very large crane, averaging 156&nbsp;cm (5&nbsp;ft) in length, which is found in freshwater marshes and plains.

## Other fauna 
Ang Trapaing Thmor sanctuary is also an important conservation area for a number of other threatened species. One globally threatened primate species, the Long Tailed Macaque (Macaca fascicularis) is found within the sanctuary. One globally threatened ungulate species, the Eld's Deer (Rucervus eldii) and three globally threatened turtle species, the Asian Box Turtle (Cuora amboinensis), the Malayan Snail Eating Turtle (Malayemys subjriguga) and the Elongated tortoise (Indotestudo elongata) are also found within Ang Trapaing Thmor.

## References 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
ចៅពញាញោម

**ចៅពញាញោម** ឬ **កែវហ្វ៊ាទី១** ជាព្រះមហាក្សត្រអាណាចក្រខ្មែរ

ចៅពញាញេមជាបុត្រពៅរបស់ព្រះបាទសត្ថាទី១។ រាជពង្សាវតាខ្មែរថា ព្រះអង្គឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិស្នងព្រះបិតុច្ឆានៅពេលព្រះជន្ម ២១ព្រះវស្សា។ ព្រះអង្គមានព្រះនាមសម្រាប់រាជថា សម្តេចកែវហ្វ៊ា គង់នៅរាជវាំងស្រីសន្ធារ។ ព្រះអង្គទ្រង់បានលើករាជធានីមកតាំងនៅរាជធានីភ្នំពេញវិញ ក្នុងឆ្នាំ១៦០១។ ព្រះអង្គបានបន្តនយោបាយរបស់ព្រះមហាក្សត្ររាជមុនៗគឺយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងណាស់ជាមួយជនជាតិអឺរ៉ុប។ ព្រះអង្គជាព្រះមហាក្សត្រមិនរវល់កិច្ចការផែនដី ចូលចិត្តបរបាញ់សត្វ បៀតបៀនប្រពន្ធអ្នកដទែ ជិះជាន់គាប់សង្កាត់រាស្រ្ត។ ហេតុនេះទើបអយ្យការ(ទេវីក្សត្រី)របស់ទ្រង់ ជុំនំជាមួយមន្ត្រីសុំយាងព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌មករៀបចំប្រទេសឡើងវិញ។

## ប្រវត្តិ 
ក្រោយពីព្រះបរមរាមាធិបតីពញ្ញាអនទ្រង់សោយទីវង្គត់ដោយការលបធ្វើគត់ដោយព្រះរាមកែវព្រះភ្លើងនិងបក្សពួករបស់ខ្លួន។ព្រះរាជវង្សានុវង្សនិងមន្ត្រីផងទាំងពួងពិសេសគឺព្រះទេវីក្សត្រីដែលជាព្រះរាជ្យបុត្រីរបស់ព្រះចន្ទរាជាហើយត្រូវជាជីដូនបានយាងព្រះពញ្ញាញោមដែលជាព្រះរាជបុត្រពៅរបស់ព្រះមហិធរាជាព្រះសត្ថាមានព្រះជន្ម២១ព្រះវស្សាឲ្យឡើងសោយរាជ្យស្នងព្រះបិតុលានៅរាជ្យវាំងស្រីសន្ធរក្នុងឆ្នាំ១៦០០ដោយមានព្រះនាមក្នុងរាជ្យថា’’ព្រះសម្តេចកែវហ៊្វាពញ្ញាញោម’’។ក្នុងឆ្នាំ១៦០១ព្រះអង្គទ្រង់បានប្តូររាជធានីពីស្រីសន្ធរមកចតុមុខវិញ។ព្រះកែវហ៊្វាពញ្ញាញោមនេះមិនខុសអ្វីពីព្រះបរមរាមាធិបតីពញ្ញាអនដែលជាព្រះបិតុលារបស់ព្រះអង្គឡើយ។ព្រះអង្គមិនសូវខ្វល់ខ្វាយពីកិច្ចការប្រទេសជាតិនិងសុខទុក្ខរបស់ប្រជារាស្ត្ររបស់ព្រះអង្គនោះទេគឺព្រះអង្គជក់ព្រះឧទ័យតែនឹងបណ្តើរឆ្កែ គង់សេះ ដេញសត្វ ចាក់ជុងបង្កាត់ ទាក់ក្រួច ទរទា មាន់ព្រៃ និងរលកជាធម្មតា។ជាពិសេសនោះព្រះអង្គជក់ព្រះទ័យនឹងការប្រពៀតព្រៃនិងនាំបណ្តាជាខ្ញុំបំរើបៀតបៀនកូនប្រពន្ធមន្ត្រីរាស្ត្រជានិច្ចជាកាល។ដោយសារតែអំពើមិនល្អនេះហើយទើបមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយកើតមានពាសពេញព្រះនគរជាខ្លាំងទើបកើតមានចោរលួចចោរប្លន់និងមនុស្សចាប់គ្នាលក់ដូចសត្វតិរច្ឆាន។ដោយអស់អង្ឈឹមនឹងការរកព្រះរាជាដែលមានទសពិតរាជ្យធម៌និងគិតគូរដល់សុខទុក្ខរបស់ប្រជារាស្ត្រនោះព្រះទេវីក្សត្រីដែលជាព្រះរាជ្យបុត្រីរបស់ព្រះចន្ទរាជាទ្រង់បានផ្ញើព្រះរាជ្យសារទូលព្រះចៅនររេសួនស្តេចសៀមសុំយាងព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ជាក្មួយដែលសៀមចាប់យកទៅកាលសៀមវាយបែកបន្ទាយលង្វែកនៅក្នុងឆ្នាំ១៥៩៣នោះឲ្យវិលមកឡើងសោយរាជ្យនៅនគរកម្ពុជាដើម្បីឲ្យប្រទេសជាតិបានចំរុងចំរើនឡើងវិញ។ចំនែកឯព្រះចៅនររេសួនស្តេចសៀមក៏ទ្រង់យល់ព្រមតាមសំនើរក៏ប៉ុន្តែព្រះអង្គមិនអនុញ្ញាតឲ្យព្រះជ័យជេដ្ធាទី២ជាព្រះរាជបុត្រច្បងរបស់ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌យាងមកនគរខ្មែរនោះទេ។ដោយមានការឧបត្ថម្ភគាំទ្រពីសំណាក់ទ័ពរបស់ព្រះចៅនររេសួនផងព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ទ្រង់បានយាងមកដល់នគរកម្ពុជាវិញក្នុងឆ្នាំ១៦០១ឬ១៦០៣។ចំនែកឯព្រះកែវហ្វ៊ាពញ្ញាញោមដែលត្រូវបានដកចេញពីរាជ្យបល័ង្គដោយមិនពេញព្រះទ័យព្រះអង្គទ្រង់ក៏ទ្រង់នាំពួកមន្ត្រីឡែឡរបស់ខ្លួនទៅបំបះបក្សពួកបានមួយចំនួនមកច្បាំងដណ្តើមរាជ្យពីព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ជាព្រះបិតុលា។ទីបំផុតព្រះកែវហ្វ៊ាពញ្ញាញោមក៏ត្រូវទ័ពរបស់ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ចាប់បានហើយធ្វើគត់ព្រះអង្គក្នុងឆ្នាំ១៦០៣ទៅ។

## ឯកសារយោង
ការន្ត (វេយ្យាករណ៍)

ការន្ត (ភាសាអង់គ្លេស: Article) ជាផ្នែកមួយនៃ determiner ដែលប្រើពីមុខ នាម ឬ គុណនាម + នាម។

## និយមន័យ 
ពាក្យ ការន្ត ក្នុងភាសាបាលី សំដៅលើ ពាក្យដែលបន្ថែមពីក្រោយ នាម។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស Article មានន៍យច្រើន (សូមមើល Article (disambiguation)) តែការន្ត ឬ Article នៅទីនេះ សំដៅលើពាក្យដែលប្រើក្នុងភាសាអង់គ្លេស។

## ប្រភេទ Article 
ក្នុងភាសាអង់គ្លេស ការន្តមាន២ ប្រភេទ៖

### The indefinite article 
The indefinite article ឬ ការន្តមិនកំណត់ មាន២ គឺ៖
# A ប្រើនៅពីមុខពាក្យដែលផ្ដមឡើងដោយសូរព្យញ្ជនៈ, e.g. A cat, a university
# An ប្រើនៅពីមុខពាក្យដែលផ្ដើមឡើងដោយសូរស្រៈ, e.g. An orange, an hour, an MP

### The definite article 
The definite article ឬ ការន្តច្បាស់លាស់ គឺ The។

## សូមមើលផងដែរ 
* Article (disambiguation)
* ការន្ត (អសង្ខ័យកម្ម)
* វេយ្យាករណ៍ភាសាអង់គ្លេស
ឃ្លានាម

ឃ្លានាម ឬ កន្សោមនាម ជាឃ្លាដែលផ្សំចេញពីនាម។ បើយើងសិក្សាពី Noun Phrase មានន័យថា យើងសិក្សាពី នាម។ ក្នុងភាសាខ្មែរ កន្សោមនាម អាចជា នាម ឬ នាម + គុណនាម។

## ទំរង់ 
ទំរង់របស់ Noun Phrase មាន៖
* Noun (e.g. Cats, Dogs, Men...)
* Determiner + Noun (e.g. A cat, The dog, Five cats...)
* Adjective + Noun (e.g. Tall trees, Strange idea...)
* Determiner + Adjective + Noun (A great man, Six silly cats...)
* ...

## មើលផងដែរ​ 
* នាម
* វេយ្យាករណ៍ភាសាអង់គ្លេស
រនាតធុង

តាមទម្លាប់ធម្មតាគេអាចហៅឈ្មោះបានពីរយាងគឺរនាតធុងក៏បាន ឬរនាតធំក៏បាន។ រនាតធុងមានមុខងារសំខាន់នៅក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យ និងនៅក្នុងវង់ភ្លេងមហោរី ប៉ុន្តែរនាតធុងណា ដែលគេយកប្រើប្រាស់ក្នុងវង់ភ្លេងមហោរី រនាតធុងនោះត្រូវមានផ្លែសំនៀងខ្ពស់ជាងរនាតធុង ដែលប្រើប្រាស់ក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យ។ តាមទស្សនៈតន្ត្រីករបុរាណបានឱ្យនិមិត្តរូបទៅលើរនាតធុងដូចរនាតឯកដែរ ព្រោះរនាតឯកតំណាងឱ្យនាគញី រីឯរនាតធុងតំណាងឱ្យនាគឈ្មោល ហើយនាគទាំងពីត្រូវតែនៅក្បែរគ្នាជានិច្ច។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
Indefinite article

ការន្តមិនច្បាស់លាស់ (ភាសាអង់គ្លេស: The indefinite article) មាន ពីរប្រភេទ គឺ a និង an។

## ទំរង់ 
### a 
* a + consonant, e.g. A cat, a dog...
* a + u /j-/, o /w-/, e /j-/, e.g. A one way street
* a + vowel

### an 
* an + vowel, e.g. An apple, an orange...
* an + h (vowel soun), An hour, an honest man...
* an + F /ef/, L /el/, M /em/, N /en/, R /ɑː(r)/, S /es/, X /eks/, e.g. An 'x', an MP...
* an + consonant

## វិធីប្រើ 
* ប្រើជាមួយ នាមរាប់បាន ឯកវចនៈ ដែលៈ
# លើកមកនិយាយលើកដំបូង, e.g. I bought an ice cream.
# ក្រុមពាក្យ, e.g. A car must be parked here.
# Complement, e.g. She is a teacher.
* ប្រើជាមួយឃ្លាបញ្ជាក់ពេលខ្លះៗ ដូចជាៈ a lot of, a few, a couple of...
* ប្រើជាមួយចំនួនគត់ ដូចជាៈ a thousand...
* ប្រើជាមួយរង្វាស់រង្វាល់ ដូចជាៈ 500 USD a can, 60 km an hour...

## មិនប្រើ 
* ជាមួយ នាមរាប់មិនបាន​
* ជាមួយ នាមពហុវចនៈ
* ជាមួយ ឈ្មោះអាហារ ដូចជា breakfast, លើកលែង នៅពីក្រោយ គុណនាម (e.g. A big breakfast) ឬ អាហារពិសេស

## សូមមើលផងដែរ 
* Definite Article
* A/an និង One
សូរព្យញ្ជនៈ

សូរព្យញ្ជនៈ (ភាសាអង់គ្លេស: Consonant Sound) ជាសូរសំលេងដែលបន្លឺតាមទីតាំងផ្សេងៗ ដូចជា ក, ប្រទល់ធ្មេញ ជាដើម។ ក្នុងភាសាខ្មែរ ព្យញ្ជនៈ ទាញសូរស្រៈតាមខ្លួន ជាពួក អ ឬ អ៊។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស គ្មានលក្ខណៈបែបនេះទេ។

## ទីតាំងសូរព្យញ្ជនៈខ្មែរ 
# កណ្ឌជៈ (សំលេងក្នុងឋានបំពង់ក) មាន​ ក, ខ, គ, ឃ, ង, ហ, អ
# តាលុជៈ (សំលេងត្រង់ពិដាន គឺ ត្រង់ក្រអូមមាត់) មាន ច, ឆ, ជ, ឈ, យ
# សកដ្ឋាននាសិកដ្ឋានជៈ (សំលេងត្រង់ពីឋាន) មាន ញ, ណ, ន, ម
# មុទ្ធជៈ (សំលេងកើតក្នុងក្បាល) មាន ដ, ឋ, ឌ, ឍ, រ
# ទន្តជៈ​​ (សំលេងកើតត្រង់ ប្រទល់ធ្មេញ) មាន ដ, ថ,​ ទ, ធ, ល, ស, ឡ
# ឱដ្ឋជៈ (សំលេងកើតត្រង់រឹមបបូរមាត់) មាន ប, ផ, ព, ភ
# ទន្តោដ្ឋជៈ មាន វ

## សូរព្យញ្ជនៈអង់គ្លេស 
ខាងក្រោមជា IPA ព្យញ្ជនៈរបស់ភាសាអង់គ្លេស៖

### /k/ 
* /k/ = ខ ឬ ឃ​ ឧទាហរណ៍ Cat /kæt/
* /k/ = ក ឬ គ ពេលនៅបន្ទាប់ពី ព្យញ្ជនៈ e.g. Scan /skæn/
* /k/ អាចជាៈ
# c (e.g. cat, country, cute...)
# ch (e.g. Chromosome, chaos...)
# k (e.g. kid...)

### /g/ 
* /g/ = ហ្ក ឬ ហ្គ e.g. Game /geɪm/
* /g/ អាចជាៈ
# g (e.g. gun, get, gate...)
# gh (e.g. ghost...)
# gu (e.g. guide...)

### /ŋ/ 
* /ŋ/ = ង ឬ ង៉ e.g. Sing /sɪŋ/
* /ŋ/ អាចជាៈ
# ng (e.g. bring...)

### /tʃ/ 
* /tʃ/ = ឆ ឬ ឈ e.g. Chat /tʃæt/
* /tʃ/ អាចជាៈ
# ch (e.g. Children...)
# tch (e.g. Watch...)

### /dʒ/ 
* /dʒ/ = ច ឬ ជ e.g. Jame /dʒeɪm/
* /dʒ/ អាចជាៈ
# g (e.g. Giant...)
# j (e.g. Jack...)

### /t/ 
* /t/ = ថ, ធ​ ឬ ត, ទ e.g. Tea /tiː/, Still /stɪl/
* /t/ = អាចជាៈ
# t (e.g. Teacher....)
# tt (e.g. Better...)

### /d/ 
* /d/ = ដ ឬ ឌ e.g. Do /duː/
* /d/ = អាចជាៈ
# d (e.g. Die...)

### /n/ 
* /n/ = ន ឬ ណ e.g. Nice /nais/
* /n/ = អិន e.g Station /ˈsteɪʃn/
* /n/ អាចជាៈ
# n (e.g. No...)
# ion (e.g. Question...)

### /p/ 
* /p/ = ផ ឬ ភ e.g. Pad /pæt/
* /p/ = ផ ឬ ភ e.g. Speak /spiːk/
ឃឹម

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ត្រយ៉ងចង្កំកស

**ត្រយ៉ងចង្កំកស ** (**White-shouldered Ibis**, ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ *Pseudibis davisoni*) គឺជាសត្វបក្សីទឹកមួយប្រភេទក្នុងអំបូរត្រយ៉ង Threskiornithidae ។ សត្វបក្សីទឹកនេះ គេតែងប្រទះឃើញនៅទីតាំងមួយចំនួនក្នុងប្រទេសកម្ពុជាភាគខាងជើង ប្រទេសវៀតណាមភាគខាងត្បូង ប្រទេសឡាវភាគខាងត្បូងបង្អស់ និងតំបន់ East Kalimantan ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។

ត្រយ៉ងចង្កំកស ភាគច្រើនត្រូវបានគេប្រទះឃើញនៅតាម lakes, pools, marshes and slow-flowing rivers in open lowland forest. It also inhabits sparsely wooded, dry or wet grasslands and wide rivers with sand and gravel bars. 

Adults are typically 75–85&nbsp;cm long, dark plumaged, with a distinctive pale collar which at close range appears bluish. The bald head is black, the legs are red, and it has a whitish patch on the inner forewing, which gives the bird its name.

Due to small population size and ongoing habitat loss through logging of lowland forests and drainage of wetlands for agriculture, the White-shouldered Ibis is evaluated as Critically Endangered on the IUCN Red List of Threatened Species. The current world population was estimated to be less than 250, possibly as low as 49, although a 2009 survey of the species has counted 310 individuals. In 2010 a record 429 was found in Cambodia, of which more than 170 birds in Lomphat Wildlife Sanctuary. This site is now the second most important place in the world for this species. With a known population of over 200ex western Siem Pang IBA is the first. 

The binomial commemorates William Ruxton Davison.

## នៅកម្ពុជា
នៅប្រទេសកម្ពុជា សត្វត្រយ៉ង​ចង្កំក​ស ភាគច្រើនតាំងទីទ្រនំនៅទីតាំង​សំខាន់ៗ​ ចំនួនប្រមាណ ៥៩ នៅក្នុងតំបន់ផ្សេងៗគ្នា រួម​មាន​ដែន​ជម្រក​សត្វ​ព្រៃ​គូលែនព្រំទេព នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះវិហារ ព្រៃ​ការពារ​ខេត្ត​មណ្ឌល​គិរី និង​តំបន់​ព្រៃលិច​ទឹក​ទន្លេ​មេគង្គ​ក្នុង​ខេត្ត​ក្រចេះ និង​ស្ទឹងត្រែង។ 

យោងតាមការសិក្សាថ្មីមួយដែលចេញផ្សាយដោយក្រុមអង្គការអភិរក្សសត្វព្រៃនិង​ធនធាន​ធម្មជាតិ គេបានប៉ាន់ស្មានថា សត្វ​​ត្រយ៉ង​ចង្កំក​ស មានចំនួន ប្រមាណ ៩៧៣ ក្បាល រស់​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។

ក្រុមអង្គការដែលបានចូលរួមក្នុងកិច្ចការអភិរក្សសត្វត្រយ៉ងចង្កំកសនេះ រួមមានអង្គការ​ជីវិត​សត្វ​ស្លាប​អន្តរជាតិ​ (BirdLife International) រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ អគ្គនាយក​ដ្ឋាន​រដ្ឋបាល​អភិរក្ស និង​ការពារ​ធម្មជាតិ អង្គការ​ធនធាន​មនុស្ស​និង​អភិរក្ស​ (PRCF) អង្គការ​សង្គម​អភិរក្ស​សត្វ​ព្រៃ (WCS) មជ្ឈមណ្ឌល​សំ​វាសនា (SVC) និង​អង្គការ​មូល​និធិ​ពិភព​លោក​សម្រាប់​ធម្មជាតិ (WWF) 
## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
* ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ - «ការ​សិក្សា​ថ្មី៖ ត្រយ៉ង​ចង្កំកស​ មាន​ក្នុង​ព្រៃ​កម្ពុជា ច្រើន​ជាង​គេ​លើ​ពិភព​លោក» ចេញផ្សាយ ៨ វិច្ឆិកា ២០១៣
* WWF Cambodia - White-shoudered ibis
* ARKive - images and movies of the White-shouldered Ibis *(Pseudibis davisoni)* 
* BirdLife Species Factsheet
រនាតឯក

ឧបករណ៍នេះមានមុខងារសំខាន់នៅក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យផង ក្នុងវង់ភ្លេងមហោរីផង។ ឧបរណ៍នេះត្រូវបានគេគោះ ឬដំដោយអន្លូងចំនួនពីរនៅពេលប្រគំ។ រនាតឯកត្រូវបានគេយល់ឃើញផ្សេងៗគ្នាអំពីរូបរាងរបស់វា អ្នកខ្លះយល់ឃើញថារនាតឯកនេះរូបរាងរបស់វាធ្វើដូចជាទូកព្រោះក្បាល និងកន្ទុយរបស់វាមានរាងកោងដូចក្បាលទូក រីឯអ្នកខ្លះទៀតអះអាងថារនាតនេះមានរូបរាងដូចសត្វក្ងោកដោយសម្អាងថាខោលរនាតសងខាងរនាតមានរាងដូចកន្ទុយក្ងោកពង់។ បុន្តែតាមទស្សន់អ្នកតន្ត្រីបុរាណខ្មែរយល់ថារនាតឯករបស់ខ្មែរមានរាងតាមសត្វនាគគឺត្រង់ជើងពានទ្រស្នូលគឺជាកន្ទុយនាគពីរ ដែលរុំព័ន្ធគ្នាត្រង់ស្នូលគឺជាតួនាគពីរដែលងាកចេញពីគ្នាត្រង់ខោលសង់ខាងគឺជាក្បាលនាគពីរ ដែលកំពុងតែបើកពពារ រីឯផ្លែរនាតគឺជាស្រកានាគ។ ឧបករណ៍នេះមានស្នូលធ្វើអំពីឈើខខ្នុរ ឈើបេង ឈើនាងនួន ឬឈើធ្នង់ឈាមមាន់។ គេឱ្យឈ្មោះថារនាតឯកដោយសារឧបករណ៍នេះមានរាងតូចតែសំឡេងខ្ពស់ជាងរនាតផ្សេងៗជាពិសេសរនាតធុង។ រនាតឯកមានផ្លែសំនៀងចំនួន ២១ផ្លែធ្វើអំពីឫស្សី ឬឈើ ប៉ុន្តែផ្លែឬស្សីឱ្សសំនៀងល្អជាងគេ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
រនាតដែក

រនាតថោង ឬរនាតដែកគឺជារនាតដែលមានផ្លែសំនៀង២១ដូចគ្នា ស្នូកមានរូបរាងដូចគ្នាសុទ្ធសាធ ផ្លែសំនៀងនីមួយៗក៏មានសំនៀងដូចគ្នាដែរ។ ប៉ុន្តែគេហៅរនាតថោងមកពីរនាតនេះមានផ្លែសំនៀងធ្វើអំពីលង្ហិនមានពណ៌ក្រហមឆ្អិនឆ្អៅស្រដៀងនឹងពណ៌មាស រីឯរនាតដែកវិញគឺជារនាតដែលមានផ្លែសំនៀងធ្វើអំពីដែក សុទ្ធមានពណ៌ខ្មៅស្រអាប់។ តាមដឹងតៗគ្នាមកថា កាលពីសម័យដើមមានតែរនាតថោងមួយបែបទេ ដែលប្រើប្រាស់ជាទូទៅ ប៉ុន្តែដោយសារការធ្វើផ្លែរនាតថោងពិបាកពេក គេក៏បានប្តូរផ្លែសំនៀងពីលង្ហិន មកផ្លែសំនៀងជាផ្លែដែលវិញ ដែលងាយធ្វើជាង។ រនាតទាំងពីរនេះប្រើមួយណាក៏បាន ប៉ុន្តែមិនដែលយកទាំងពីរទៅប្រើក្នុងពេលតែមួយនោះឡើយ។ ជាធម្មតាគេច្រើនឃើញរនាតថោងប្រើប្រាស់នៅក្នុងវង់ភ្លេងព្រះរាជទ្រព្យ រីឯរនាតដែកច្រើនប្រើប្រាស់នៅក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យក្រៅព្រះបរមរាជវាំង និងនៅតាមវត្តអារាមនានា។ នៅពេលលេងម្តងៗគេយកអន្លូងមេលំរឹងធ្វើដោយស្បែកក្របី ឬស្បែកដំរីមកគោះ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ទ្រខ្មែរ

**ទ្រខ្មែរ** (អង់គ្លេស: Tro Khmer) ជាឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរខ្សែរ៣ ពីបុរាណដែលត្រូវបានគេជឿថា មានដើមកំណើតនាស.វទី៣ មកម្ល៉េះក្នុងសម័យកាលនៃ អាណាចក្រភ្នំ ទ្រខ្មែរចែកចេញជា ៣ប្រភេទ មានដូចជា ៖ ទ្រអ៊ូ ទ្រឆេ និង ទ្រសោ ដែលប្រគុំក្នុងវង្សភ្លេងអារ័ក្ស វង្សភ្លេងពិធីមង្គលការ និង វង្សភ្លេងក្នុងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ។  

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ទ្រអ៊ូ

**ទ្រអ៊ូ** ជា ឧបករណ៍តន្ត្រី ខ្សែកូតមានខ្សែសំនៀង ២ និងប្រអប់សំនៀង ដែលធ្វើពីលលាដ៍ដូង ជាឧបករណ៍កូតកំដរតាមបទនីមួយៗ។

## បំពង់សំនៀង 
ចំណែកឯបំពង់សំនៀង គេយកត្រឡោកដូងធម្មតាមកកាត់យកពាក់កណ្ដាលមកធ្វើ យកឈើស្រាលធ្វើសន្ទះ ។

## មុខ​ងារ 
ទ្រអ៊ូ​មានមុខ​ងារ​សំខាន់​ចូលរួម​ប្រគំ​ជា មួយ​នឹង​ឧបករណ៍​ដទៃ​ក្នុង​វង់ភ្លេង​ការ​បុរាណ នា​ដើម​សតវត្ស​ទី​២០ នេះ និង​នៅ​ក្នុង​វង់ភ្លេង មហោរី ។ ទ្រនេះ​មានដំណើរ​សាច់​បទ​មិន​ដូច ទ្រ​ដទៃ​ឡើយ គឺ​សំរាប់​ជួយ​បន្ទរ ឬ​ផ្ដក់​ពីមុខ ពីក្រោយ ឬ​ស៊ក​ត្រង់​កន្លែង​ចន្លោះ​ៗ​សាច់​បទ របស់​ឧបករណ៍​ដទៃ និង​សំរាប់​ក្នុង​ពពួក​ឧ​បករ​ណ៍​ខាត់​សាច់​បទ​ភ្លេង​ក្រោយ​ពួក​ឧបករណ៍ ដទៃ ធ្វើ​យ៉ាងណា​ឱ្យ​សំនៀង​របស់​ខ្លួន​មាន សម្រស់​លេចធ្លោ​ផុត​ពី​គេឯង​ឡើង ។

## វិធីនៃកា​រឹតខ្សែ​សំនៀង 
ទ្រអ៊ូ​រឹតខ្សែ​សំនៀង​បាន​២​បែប ៖
* កាលណា​គេ​យក​វា​ទៅ​ប្រគំ​ក្នុង​វង់ភ្លេង ការ​បុរាណ គេ​ត្រូវ​រឹតខ្សែ​ស្មើ ឬ​ហៅ​រឹត ចំហៀង​ក៏​បាន (​មាន​ចន្លោះ​៤)
* ប្រសិនបើ​គេ​យក​វា​ទៅ​ប្រគំ​ជាមួយ​ឧបករណ៍​ដ៏ទៃ​ក្នុង​វង់ភ្លេង​មហោរី គេ​ត្រូវ​រឹត​សោ ឬ​ហៅ​ម្យ៉ាងទៀត​ថា រឹត ភាន់ (​មាន​ចន្លោះ ៥) ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ស្រឡៃ

ស្រឡៃជាឧបករណ៍ភ្លេង  ដែលាមានអាយុកាលរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយគឺមានតាំងពីមុនសតវត្សរ៍ទី៩ ទៅទៀតពីព្រោះនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទដែលបានកសាងឡើងតាំងពីសតវត្សរ៍ទី៩ នោះមានឆ្លាក់រូបស្រឡៃកំពុងប្រគំរួមជាមួយឧបករណ៍ភ្លេងដទៃទៀត។ តាមព្រះបន្ទូលរបស់សម្តេចព្រះសង្ឃរាជគណៈមហានិកាយ ជួន ណាត ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥  ថាឧបករណ៍ស្រឡៃនេះ ខ្មែរយើងធ្វើត្រាប់តាមឧបករណ៍ភ្លេងឥណ្ឌាហៅថា សេហុី ឬណាហ្គាបើរល់ ក្នងចន្លោះសតវត្សរ៍សូន្យ និងសតវត្សរ៍ទី៦ គឺនៅក្នុងសម័យឥណ្ឌាមករកសុីលើទឹកដីនគរភ្នំ ពីដើមហៅតាមឥណ្ឌាថា សេហុីដែរ។ ក្រោយមកខ្មែរបានកែរូបរាងមួយបែបផ្សេងទៀតខុសពីស្រឡៃឥណ្ឌា គឺមានរូរាងជាស្រឡៃតូច និងស្រឡៃធំប្រើប្រាស់មកដលសព្វថ្ងៃនេះ។ ស្រឡៃមានពីរបែបគឺស្រឡៃតូច និងស្រឡៃធំ ស្រឡៃទាំងពីរបែបនេះមានរបៀបធ្វើដូចគ្នា និងយកវត្ថុធាតុយកមកធ្វើដូចគ្នា។ ស្រឡៃតូច និងស្រឡៃធំមានរន្ធសំនៀងដូចគ្នា ដែលមានចន្លោះឃ្លាតពីគ្នាពីមួយទៅមួយតាមកម្រិតសំនៀងរបសើខ្លួន។ រន្ធនីមួយៗអាចប្រើបានពីរទៅបីសំនៀងតាមរបៀបផ្លាស់ប្តូរម្រាមដៃបិទ និងបើកគូបផ្សំនឹងបច្ចេកទេសរបស់អណ្តាតផ្សំជាមួយនឹងអណ្តាតស្រឡៃ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ខ្លុយ

alt=|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| តន្ត្រីករ​ស្រី​ខ្មែរ​ផ្លំ *​ខ្លុយ* ​ថត​ដោយ ​អេមីល ជីសែល ពាក់​កណ្តាល​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៨០០។ កម្ពុជា។
***ខ្លុយ*** ជា​ឧបករណ៍ភ្លេង​បែប​ប្រពៃណី​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​ពិសេស​ជាង​នេះ​ទៀត​គឺ​ប្រជាជន ​ខ្មែរ ។ *ខ្លុយ* និង ​ខ្លុយ​ឫស្សី ​ស្រដៀង​គ្នា​ផ្សេងទៀត​អាច​រកបាន​នៅ​ទូទាំង​ទ្វីបអាស៊ី ដោយសារ​តែ​ឫស្សី​សម្បូរ​នៅក្នុង​តំបន់​។ ខ្លុយ​ជា ​ខ្លុយ​បំពង់ ​មួយ ហើយ​មាន​ពីរ​ទំហំ​គឺ តូច​ជាង ( *​ខ្លុយ​ឯក* ​) និង​ធំ​ជាង ( *​ខ្លុយ​ធំ* ​) ។ ។ 

ខ្លុយខ្មែរច្រើនតែច្រឡំថាជាញាតិជិតស្និតរបស់ប្រទេសថៃ គឺខ្លុយ Klui ប៉ុន្តែ *ខ្លុយ* ខ្មែរមានអាយុចាស់ជាង។  

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
*ខ្លុយ*  ជាពាក្យ ខ្មែរ។ ពាក្យ ***ក្លុយ*** លេច​ឡើង​នៅ​លើ​ជើង​ទម្រ​នៅ​ប្រាសាទ​គុក​ប្រាសាទ​ចុះ​កាលបរិច្ឆេទ​ឆ្នាំ ៩៩៤ នៃ​គ.ស។ ពាក្យ *ក្លុយ* ក្រោយមក​បាន​ក្លាយជា​ពាក្យ​ខ្មែរ​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន *​ថា ខ្លុយ* ។  ចំណែក​ឯ​ពាក្យ វេនុ( សំស្រ្កឹត ​: ខ្លុយ) ត្រូវ​បាន​ចារឹក​នៅ​លើ ​ប្រាសាទ​ព្រះគោ​នៅ ​សតវត្សរ៍​ទី​៩។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
[រូបភាពតូច| ពណ៌លឿង៖ ការពណ៌នាខ្មែរអំពីខ្លុយ ដូចដែលបានឃើញនៅលើផ្ដែសតវត្សន៍ទី ៧ ពី [ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក|សំបូរព្រៃគុក ។ ឥឡូវនេះដាក់តាំងបង្ហាញនៅ សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា ។]]
រូបភាពតូច| ផ្ដែសតវត្សរ៍​ទី​៧ ពី​សំបូរ​ព្រៃគុក​ពណ៌នា​អ្នកលេង​ខ្លុយ​ពីរ​នាក់ (​ចុង​ខាងស្តាំ និង​រូប​ទី​៤​នៅ​ខាងស្តាំ​)​។ សារមន្ទីរជាតិភ្នំពេញ។
ការ​បង្ហាញ​ខ្លុយ​ដំបូង​បំផុត​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​គេ​ឃើញ​នៅ​លើ​ផ្ដែពីរ​ពី​ប្រាសាទ ​សំបូរ​ព្រៃគុក ដែល​ចុះ​កាលបរិច្ឆេទ​ដល់​សតវត្ស​ទី ៧។ ឧបករណ៍ភ្លេងនេះក៏ត្រូវបានឆ្លាក់នៅលើចម្លាក់នៅ ភ្នំបាខែង ពីចុងសតវត្សទី៩ដល់ទី១០។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឧបករណ៍តន្ត្រីខ្មែរ
ជញ្ជាំងក្រហម

## សង្ខេប
វត្ដខាងសាសនាគ្រឹស្ដជញ្ជាំងក្រហម
ចាស្ទីន ពីពេ្រ

**ចាស្ទីន ប៊ីប៊ើ** (; កើតនៅថ្ងៃទី ១ ខែមីនាឆ្នាំ ១៩៩៤) ជាអ្នកចំរៀងនិងអ្នកនិពន្ធបទភ្លេងជនជាតិកាណាដា។ Bieber ត្រូវបានចុះកុងត្រាជាមួយ RBMG កំណត់ត្រាក្នុងឆ្នាំ ២០០៨។ ជាមួយនឹងការបង្ហាញខ្លួនដំបូងរបស់ EP របស់ខ្ញុំគឺ EP ដែលត្រូវបានចេញផ្សាយនៅចុងឆ្នាំ ២០០៩ Bieber បានក្លាយជាអ្នកសិល្បៈដំបូងគេដែលមាន ៧ បទពីតារាងកំណត់ត្រាដំបូងនៅលើ Billboard Hot 100 ។

នៅអាយុ ១៦ ឆ្នាំ Bieber បានចេញអាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោដំបូងបង្អស់របស់ខ្ញុំដែលមានឈ្មោះថា My World 2.0 (ឆ្នាំ ២០១០) ដែលមានចំណងជើងថា“ Baby” ។ អាល់ប៊ុមនេះបានលេចមុខនៅលើតារាង Billboard ២០០ របស់អាមេរិកធ្វើឱ្យ Bieber ក្លាយជាបុរសទោលក្មេងជាងគេដើម្បីឈរនៅលើតារាងក្នុងរយៈពេល ៤៧ ឆ្នាំ។ Bieber បានបង្កើតខ្លួនឯងជា idol ក្មេងម្នាក់។ បន្ទាប់ពីអាល់ប៊ុមដំបូងនិងដំណើរកម្សាន្តផ្សព្វផ្សាយគាត់បានចេញនូវការប្រគុំតន្រ្តី 3D biopic របស់គាត់គឺ Justin Bieber: Never Say Never ដែលជាជោគជ័យរបស់ការិយាល័យ។ អាល់ប៊ុមបន្ទាប់របស់ Bieber គឺ Under the Mistletoe (ឆ្នាំ ២០១១) បានក្លាយជាអាល់ប៊ុមគ្រីស្មាសដំបូងបង្អស់ដោយសិល្បករបុរសដែលបានបង្ហាញខ្លួននៅលេខមួយនៅលើផ្ទាំងប៉ាណូ ២០០ ។ ប៉ុន្មានឆ្នាំបន្ទាប់ពីការចេញផ្សាយនៃការជឿ (២០១២) ប៊ីប៊េកបានប្រឈមមុខនឹងភាពចម្រូងចម្រាសជាច្រើនចំពោះធម្មជាតិដែលបះបោររបស់គាត់ [១០] ហើយសំឡេងរបស់គាត់បានប្រែទៅជា R & ប៊ីនិងហ៊ីបហប។ [១១]

"កន្លែងណាÜឥឡូវនេះ" ការសហការជាមួយ Skrillex និង Diplo ដែលបានចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ បានកត់សម្គាល់ពីយុគសម័យថ្មីនៃអាជីពរបស់ប៊ីប៊ី [១២] នៅពេលដែលគាត់បានផ្លាស់ប្តូរទៅជា EDM ។ បទចម្រៀងនេះទទួលបានពានរង្វាន់ហ្គែមមីសម្រាប់ការថតរបាំដែលល្អបំផុត។ នៅចុងឆ្នាំ ២០១៥ អាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោទី ៤ របស់ប៊ីបប៊ីត្រូវបានចេញផ្សាយដែលបានក្លាយជាអាល់ប៊ុមជោគជ័យបំផុតផ្នែកពាណិជ្ជកម្មរបស់គាត់។ វាបានផលិតប៊ីប៊ីខបក្តៅ ១០០ ១០០ លេខ ១ គឺ "តើអ្នកចង់មានន័យអ្វី?" "សុំទោស" និង "ស្រឡាញ់ខ្លួនឯង" ។ បន្ទាប់ពីការចេញផ្សាយគោលបំណងហើយប៊ីប៊េកបានបង្ហាញពីការសហការជោគជ័យជាច្រើនរួមមាន“ ទឹកត្រជាក់”“ អនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំស្រឡាញ់អ្នក”“ ដេប៉ាកាតូ (Remix)”“ ខ្ញុំគឺជាមនុស្សម្នាក់”“ ខ្ញុំមិនខ្វល់” និង "១០,០០០ ម៉ោង" ដែលទាំងអស់បានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៥ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ បន្ទាប់ពីចំណាយពេលខ្លះដើម្បីផ្តោតសំខាន់លើអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់គាត់ជាមួយហៃឡីបាដវីនក៏ដូចជាប្រឈមនឹងភាពស្មុគស្មាញជាមួយនឹងជំងឺលីមប៊ីប៊ីបានចេញផ្សាយអាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោទី ៥ របស់គាត់ដែលមានឈ្មោះថា Change ។ អាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោទី ៦ របស់គាត់គឺយុត្តិធម៌ (ឆ្នាំ ២០២១) បានបង្កើតអាល់ប៊ុមចម្រៀងលេខ ១០០ ថ្មីបំផុតរបស់ខ្លួនដែលមានឈ្មោះថា“ ប៉េប៉េស” ។

ជាមួយនឹងការលក់កំណត់ត្រាជាង ១៥០ លានកំណត់ត្រាប៊ីបគឺជាអ្នកសិល្បៈចម្រៀងដែលលក់ដាច់បំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ គាត់បានទទួលវិញ្ញាបនប័ត្រពេជ្រពី RIAA សម្រាប់ "ទារក" និង "សុំទោស" ។ គាត់បានទទួលពានរង្វាន់ជាច្រើនរួមមានពានរង្វាន់ហ្គ្រេមមីចំនួន ២ ពានរង្វាន់អាមេរិចតន្ត្រី ១៨ ពានរង្វាន់ប៊េសបឺរតន្ត្រី ២០ ពានរង្វាន់ប៊្លុយប៊ែរពីរពានរង្វាន់ហ្គ្រែនឡាំមីក្រាណីអ៊ែរអ៊ែរអ៊ែរអ៊ែររែនអ៊ែរ ២១ ពានរង្វាន់និងពានរង្វាន់តន្ត្រីអឹមអឹមវី Video ចំនួន ៤ ។ ទស្សនាវដ្តី Time បានដាក់ឈ្មោះ Bieber ជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមមនុស្សដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតទាំង ១០០ នាក់នៅលើពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ ២០១១។ គាត់ត្រូវបានគេដាក់បញ្ចូលក្នុងបញ្ជីរបស់តារាល្បី ៗ ដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតទាំង ១០ នាក់នៅលើពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ ២០១១, ២០១២ និង ២០១៣ ។ នៅឆ្នាំ ២០១៦ Bieber បានក្លាយជាសិល្បករដំបូងគេមកពី Vevo ដែលមានចំនួនអ្នកមើលវីដេអូសរុប ១០ ពាន់លានដង។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងអាមេរិច
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងកាណាដា
រឿង រ៉ូមេអូ និង ហ្ស៊ុយលីយេ

រូបភាពតូច
រ៉ូមេអូ និង ជូលីអេត (Romeo and Juliet) ជារឿងប្រលោមលោកមនោសញ្ចេតនាមួយ ដែលនិពន្ធតដោយ លោកវីល្លៀម សេកស្ពៀរ ។​ រឿងនេះ ជាប្រលោមលោកស្នេហា ដ៏កំសត់ និង មានលក្ខណៈស្រដៀងនឹង រឿង ទុំទាវ របស់ព្រះភិក្ខុសោម។ រឿងនេះ ត្រូវបានរាប់ចូលជា អក្សរសីល្ប៍ខ្មែរ យូរមកហើយ ហើយនៅតែជារឿងពេញនិយមដល់បច្ចុប្បន្ន។

## សង្ខេបរឿង 
រឿងនេះស្ថិតនៅក្នុងក្រុង វីរ៉ូណា (Verona) ប្រទេសអ៊ីតាលី។ ចាប់ផ្ដើមឡើងដោយជំលោះគ្រួសារ ម៉ុង់តាហ្គោ (Montague) និង កាព្យូឡែត (Capulet) ។ ជំលោះគ្រួសារទាំងពីមិនដឹងជាកើតឡើងពីពេលណាទេ។ រ៉ូមេអូ ជាកូនក្នុងគ្រួសារ ម៉ង់តាហ្គោ បានស្រលាញ់ រ៉ូសាលីន (Rosaline) តែនាងមិនស្រលាញ់វិញ។ ជូលីអេត ជាកូនស្រីអាយុ ១៣ ឆ្នាំរបស់គ្រួសារ កាព្យូឡែត។ ឪពុកម្ដាយរបស់នាង ចង់អោយនាងរៀបការជាមួយ ប៉ារីស ដែលជា មិត្តភក្តិរបស់ ព្រះអង្គម្ចាស់អេស្កាលឹះ របស់ ក្រុងវីរ៉ូណា។ ទើបគ្រួសារ កាព្យូឡែត ប្រារព្វពិធីជប់លៀងមួយ ក្នុងគេហដ្ឋានកាព្យូឡែត។
រ៉ូមេអូ ក៏ទៅចូលរួមពិធីនៅះដែរ ទោះពុំមនការអញ្ជើញក៏ដោយ ព្រោះគេគិតថាមានវត្តមានរ៉ូសាលីន។ ប៉ុន្តែ គេក៏ជួប និង ស្រលាញ់ ហ្ស៊ុយលីយេ ហើយវាជាការថើបលើកដំបូងរបស់ ជូលីអេតដែរ។ រ៉ូមេអូបានលួចមកជួបនាងនោះយប់នោះ ហើយក្រោយមកពួកគេក៏សន្យា រៀបការជាមួយគ្នាដោយសំងាត់ ដោយមានការជួយពី លោកឪពុក ហ្វ្រៀរ ឡូរ៉េនស៍ (Friar Laurence)។ នៅថ្ងៃដែលពួកគេការ រ៉ូមេអូក៏ជ្រុលដៃសំលាប់ ទីបាល់ (Tybalt) ដែលជាបងប្អូនជីដូនមួយរបស់ ហ្ស៊ុយលីយេ ទើបព្រះអង្គម្ចាស់ អេះស្កាលឹះ បញ្ជូនគេចេញពី វីរ៉ូណា ហើយមួយយប់មុនថ្ងៃចាកចេញ រ៉ូមេអូ បានលបទៅជួប ជូលីអេត ហើយជារាត្រីដំបូងរបស់គេ។
ក្រោយមក ជូលីអេត ត្រូវបានបង្ខំអោយរៀបការជាមួយ ប៉ារីស។ នាងក៏សូមជំនួយពី អាចារ្យ ឡូរ៉េនស៍ ហើយគាត់ក៏រៀបគំរោងមួយ ដោយអោយ ជូលីអេត ផឹកថ្នាំដេក ៤៨ ម៉ោង រួចគាត់បញ្ជូនគេអោយប្រាប់ រ៉ូមេអូ។ តែផែនការនេះបរាជ័យ ដោយរ៉ូមេអូ ទទួលដំណឹងថា ជូលីអេតស្លាប់ ក៏ស្កាត់មកជួបនាងទាំងយប់ រួចលេបថ្នាំពុលសម្លាប់ខ្លួន ក្បៃរកន្លែងគេដាក់សាកសពនាង។ បន្តិចក្រោយមក ជូលីអេតក៏ដឹងខ្លួន ឃើញ រ៉ូមេអូស្លាប់ ក៏ចាក់ពោះសំលាប់ខ្លួនតាម។
ទីបំផុតទើបគេទទួលស្គាល់ ភក្តីភាពស្នេហាអ្នកទាំងពីរ ហើយសាងរូបអ្នកទាំពីរ និង ឈប់ឈ្លោះគ្នាពីពេលនោះមក។

▶រ៉ូមេអូៈ ជាកូនរបស់ Montague និង ជាគូស្នេហ៍ដ៏ស្មោះស្ម័គ្ររបស់ជូលីអេត។
▶ស៊ុលីយែតៈ កូនរបស់កាព្យូឡែត  ជាគូស្នេហារបស់
រ៉ូមេអូ សត្រូវសពូជរបស់ម៉ុងតាហ្គោ
Mikoyan MiG-29

300px|រូបភាពតូច
**Mikoyan MiG-29** (រុស្ស៊ី: МикоянМиГ-29; អង្គការណាតូឈ្មោះរាយការណ៍: "Fulcrum") គឺជាយន្តហោះចម្បាំងយន្តហោះជំនាន់ទីបួនដោយបានរចនាឡើងនៅក្នុងសហភាពសូវៀត។

បានអភិវឌ្ឍដោយការិយាល័យរចនា Mikoyan ជាចម្បាំងឧត្តមភាពខ្យល់ក្នុងអំឡុងពេលឆ្នាំ 1970, MiG-29 រួមជាមួយធំ Sukhoi Su-27 ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីប្រឆាំងនឹងយន្តហោះចម្បាំងរបស់អាមេរិកថ្មីដូចជា McDonnell Douglas F-15 Eagle បាននិងសក្ដានុពលទូទៅ F-16 របស់ក្រុមហ៊ុន Falcon ការប្រយុទ្ធគ្នា ។ 

ការ MiG-29 ដែលបានបញ្ចូលសេវាជាមួយទ័ពអាកាសសូវៀតនៅឆ្នាំ 1983 ។

## ឯកសារយោង
## តំនភ្ជាប់ក្រៅ
* MiG-29/-29UB/-29SE , MiG-29SD , MiG-29SMT, upgraded MiG-29UB , and MiG-29K/KUB  pages on the official Russian Air Corporation MiG site
* German Luftwaffe's former MiG-29 Staffel 1./JG 73"Steinhoff" in Laage
* MiG-29 "Fulcrum" page on GlobalSecurity.org
* MiG-29 page on milavia.net
* Manual: (2001) GAF T.O. 1F-MIG29-1 Flight Manual MiG-29 
* Cuban MiG-29
* US purchases MiG-29 fighters from Moldova
* Photos of MiG-29 Fulcrum-A "9–12"

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះប្រដេញ
KAI T-50 Golden Eagle

300px|រូបភាពតូច
**KAI T-50 Golden Eagle** (골든이글) បានជាគ្រួសារគ្រូកម្រិតខ្ពស់ supersonic កូរ៉េខាងត្បូងនិងក្រុមអ្នកប្រយុទ្ធ multirole ដែលត្រូវបានអភិវឌ្ឍដោយប្រទេសកូរ៉េអវកាសឧស្សាហកម្ម Korea Aerospace Industries (KAI) ជាមួយក្រុមហ៊ុន Lockheed Martin បាន។ T-50 គឺជាយន្តហោះ supersonic ជនជាតិដើមភាគតិចលើកដំបូងរបស់កូរ៉េខាងត្បូងនិងមួយក្នុងចំណោមគ្រូ supersonic មួយចំនួននៅលើពិភពលោក។ 

ការអភិវឌ្ឍន៍បានចាប់ផ្តើមនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 និងជើងហោះហើរជាលើកទីមួយរបស់ខ្លួនបានកើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2002 ។ យន្តហោះដែលបានបញ្ចូលសេវាសកម្មជាមួយសាធារណរដ្ឋទ័ពអាកាសកូរ៉េ (ROKAF) ក្នុងឆ្នាំ 2005 ។

## ឯកសារយោង
## តំនភ្ជាប់ក្រៅ
* Korean English KAI official website
* Deagel on T-50
* Lockheed Martin photo gallery
* http://www.youtube.com/ T 50 Golden Eagle 
* http://www.youtube.com/ T 50 Lockheed Martin promo video

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះ
Sukhoi Superjet 100

300px|រូបភាពតូច

**Sukhoi Superjet 100** (រុស្ស៊ី: СухойСуперджет 100) គឺជាយន្តហោះក្នុងតំបន់ហោះហើរដោយលួសនៅក្នុង 75 - ដើម្បីប្រភេទ 95 អាសនៈ។ ជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍចាប់ផ្តើមនៅក្នុងឆ្នាំ 2000 ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានរចនាឡើងដោយផ្នែកយន្តហោះស៊ីវិលរបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសរុស្ស៊ី Sukhoi នៅក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយដៃគូដ៏សំខាន់របស់ខ្លួនក្រុមហ៊ុន Boeing ។ ការហោះហើររបស់ខ្លួនជាលើកទីមួយបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 19 ខែឧសភាឆ្នាំ 2008 ។ នៅថ្ងៃទី 21 ខែមេសាឆ្នាំ 2011 Superjet 100 បានទទួលការហោះហើរដឹកអ្នកដំណើរពាណិជ្ជកម្មជាលើកដំបូងរបស់ខ្លួននៅលើផ្លូវ Armavia ពីទីក្រុង YEREVAN ទៅទីក្រុងម៉ូស្គូ។

បានរចនាឡើងដើម្បីប្រកួតប្រជែងជាអន្តរជាតិជាមួយសមភាគីមួយ-148, Embraer និង Bombardier របស់ខ្លួនដែលជា Superjet 100 ពាក្យបណ្តឹងការចំណាយប្រតិបត្តិការទាបខ្លាំងនៅតម្លៃមួយទាបនៃការទិញ $ 35 លានដុល្លារ។

ការជួបប្រជុំគ្នាចុងក្រោយនៃ Superjet 100 ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយ Komsomolsk នៅ Amur សមាគមផលិតកម្មយន្តេះ។ ម៉ាស៊ីនសំ 146 របស់ខ្លួនត្រូវបានរចនាឡើងនិងផលិតដោយក្រុមហ៊ុនវិនិយោគរួមគ្នា PowerJet បារាំង-រុស្ស៊ីនិងយន្ដហោះត្រូវបានទីផ្សារអន្តរជាតិដោយ SuperJet បណ្តាក់ទុនរួមគ្នាអន្តរជាតិអ៊ីតាលីរុស្ស៊ី។

## ឯកសារយោង
## តំនភ្ជាប់ក្រៅ
* Sukhoi Superjet Official Website 
* Sukhoi Superjet 100 unveils Pininfarina interior
* Sukhoi Company 
* "The ceremony of unveiling the Sukhoi Superjet 100" video report from Russia Today 
*Superjet 100 at United Aircraft Corporation Website
* Superjet to be tested for strength&nbsp;– RIA Novosti
* [Russia's New Airliner Readies for Takeoff by Jason Bush, *Business Week(https://km.wikipedia.org/wiki/Business_Week)*, 26 September 2007]

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍
Airbus A318

300px|រូបភាពតូច
**ក្រុមហ៊ុន Airbus A318** ដែលតូចជាងគេបំផុត គឺជាសមាជិក នៃ ក្រុមគ្រួសារ A320 ក្រុមហ៊ុន Airbus នៃ រាងកាយ តូចចង្អៀត - ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ យន្តហោះ ដឹកអ្នកដំណើរ ពាណិជ្ជកម្ម ខ្លី ទៅ មធ្យម ជួរ ផលិតដោយ ក្រុមហ៊ុន Airbus ឧស្សាហកម្ម។ A318 ដែលបាន អនុវត្ដ រហូតដល់ អ្នកដំណើរ ចំនួន 132 នាក់ និងមាន ជួរ អតិបរមា 3.100 nmi ( 5,700 គីឡូម៉ែត្រ ; Mi 3600 ) ។ ការជួបប្រជុំគ្នា ចុងក្រោយនៃ យន្តហោះ កើតឡើងនៅក្នុង ទូលូ ប្រទេសបារាំង។

យន្តហោះ នេះបាន ចែករំលែក មួយនឹងចំណាត់ថ្នាក់ ប្រភេទទូទៅ ជាមួយកំណែ គ្រួសារ A320 ក្រុមហ៊ុន Airbus ទាំងអស់ ផ្សេងទៀត ដែលអនុញ្ញាតឱ្យ អ្នកបើកយន្តហោះ A320 គ្រួសារ ដែលមានស្រាប់ ដើម្បី ហោះហើរ យន្តហោះ ដោយមិន តម្រូវការសម្រាប់ការ បណ្តុះបណ្តា បន្ថែមទៀត ។ វាគឺជា យន្តហោះ ពាណិជ្ជកម្ម ដ៏ធំបំផុត បានបញ្ជាក់ ដោយទីភ្នាក់ងារ សុវត្ថិភាព អាកាសចរណ៍ អឺរ៉ុបសម្រាប់ ប្រតិបត្ដិការ វិធីសាស្រ្ត ដែលអនុញ្ញាតឱ្យ ជើងហោះហើរ នៅ ព្រលានយន្តហោះ ដូចជា ទីក្រុង ឡុងដ៍ ។

A318 ដែលបានបញ្ចូល បម្រើក្នុង ខែកក្កដាឆ្នាំ 2003 ជាមួយ អង្គការ Frontier ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ ។ ទាក់ទងទៅនឹង កំណែ គ្រួសារ A320 ក្រុមហ៊ុន Airbus ផ្សេងទៀត វាត្រូវបាន លក់ ក្នុងចំនួន តូច តែជាមួយ ការបញ្ជាទិញ យន្តហោះ 81 សរុបសម្រាប់ តែ ដាក់ នៅ 30 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2012 និង បន្ទាប់ពី ការលុបចោល ជាបន្តបន្ទាប់ ទី 2 និងការផ្តល់ ចុងក្រោយ មួយនៅក្នុង ឆ្នាំ 2013 ឥឡូវនេះ H1 សៀវភៅ លំដាប់ គឺទទេ ជាមួយនឹង 79 បានបញ្ជូន យន្តហោះ ។  

## ឯកសារយោង
## តំនភ្ជាប់ក្រៅ
* Official Airbus website of the A320 aircraft family 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍
Dassault Mirage 2000

300px|រូបភាពតូច
**Dassault Mirage 2000** គឺជា multirole បារាំងតែម៉ាស៊ីនជំនាន់ទីបួនដោយយន្តហោះចម្បាំងផលិតដោយ Dassault អាកាសចរណ៍។ វាត្រូវបានគេរចនាឡើងនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 ជាចម្បាំងទម្ងន់ស្រាលដោយផ្អែកលើ Mirage III បានសម្រាប់កងទ័ពអាកាសបារាំង (Arméeដឺ L'អាកាស) ។

Mirage 2000 ការវិវត្តទៅជាយន្តហោះ multirole ជាមួយវ៉ារ្យ៉ង់មួយចំនួនដែលបានបង្កើតដោយមានការលក់ចំនួននៃប្រទេសជាតិមួយ។ វ៉ារ្យ៉ង់នោះរួមមាន Mirage 2000N និង 2000D វ៉ារ្យ៉ង់ធ្វើកូដកម្ម, ធ្វើឱ្យប្រសើរឡើង Mirage 2000-5 និងវ៉ារ្យ៉ង់នាំចេញជាច្រើន។ 

យន្ដហោះជាង 600 ត្រូវបានសាងសង់ឡើង  ហើយវាគឺនៅក្នុងការបម្រើក្នុងបណ្តាប្រទេសចំនួនប្រាំបួនកាលពីឆ្នាំ 2009 ។

## ឯកសារយោង
## តំនភ្ជាប់ក្រៅ
*Official Mirage 2000 family website 
*Mirage 2000 on Airforce-technology.com
*Mirage 2000 on Globalsecurity.org
*Mirage 2000 and 4000 on Wingweb.co.uk
*Taiwan buys Mirage 2000s 
*Brazilians Mirage 2000 (F-2000) operations (100 pictures)- Milavia.net
*Brazil Purchases 12 Used Mirage 2000C Fighters from France 
*Thales keen on upgrading Indian Air Force Mirage 2000
*Movie Trailer for Mausam

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះប្រដេញ
McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle

300px|រូបភាពតូច
**McDonnell Douglas** (ឥឡូវនេះក្រុមហ៊ុន **Boeing**) **ស្រី-15E កូដកម្ម Eagle** បានជាចម្បាំង multirole ទាំងអស់អាកាសធាតុបានមកពី McDonnell Douglas F-15 Eagle បាន។ F-15E ត្រូវបានរចនាឡើងក្នុងឆ្នាំ 1980 សម្រាប់ជួរវែង, ការទប់ស្កាត់ល្បឿនលឿនដោយគ្មានការពឹងលើចុនឬយន្តហោះសង្គ្រាមអេឡិចត្រូនិ។ កងទ័ពអាកាសសហរដ្ឋអាមេរិក (ក.អ.ស.រ. ) ស្រី-15E កូដកម្មឥន្ទ្រីអាចត្រូវបានសម្គាល់ពីការឥន្ទ្រីអាមេរិកផ្សេងទៀតលើសពីការបាមងខ្លួនដោយងងឹតនិងរថក្រោះប្រេងអនុលោមតាមបណ្តោយម៉ោនការចូលម៉ាស៊ីន។

កូដកម្មឥន្ទ្រីត្រូវបានគេដាក់ពង្រាយសម្រាប់ប្រតិបត្តិការយោធានៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់អាហ្វហ្គានីស្ថាននិងប្រទេសលីប៊ី។ ក្នុងអំឡុងពេលប្រតិបត្ដិការទាំងនេះ F-15E បានអនុវត្តការធ្វើកូដកម្មជ្រៅប្រឆាំងនឹងគោលដៅតម្លៃខ្ពស់ល្បាតខ្យល់ប្រយុទ្ធ, និងការផ្តល់ការគាំទ្រខ្យល់នៅជិតសម្រាប់កងទ័ពចម្រុះ។ វាត្រូវបានគេមើលឃើញថាសកម្មភាពផងដែរនៅក្នុងជម្លោះនៅពេលក្រោយហើយត្រូវបាននាំចេញទៅកាន់បណ្តាប្រទេសមួយចំនួន។

## ឯកសារយោង
* 
* Davies, Steve. *Combat Legend, F-15 Eagle and Strike Eagle*. London: Airlife Publishing, 2002. ISBN 1-84037-377-6.
* Davies, Steve. *Boeing F-15E Strike Eagle, All-Weather Attack Aircraft*. London: Airlife Publishing, 2003. ISBN 1-84037-378-4.
* Davies, Steve. *F-15E Strike Eagle Units In Combat 1990–2005*. London: Osprey Publishing, 2005. ISBN 1-84176-909-6.
* Davies, Steve and Doug Dildy. ''F-15 Eagle Engaged: The World's Most Successful Jet Fighter*. Oxford, UK: Osprey Publishing, 2007. ISBN 1-84603-169-9.
* 
* Jenkins, Dennis R. *McDonnell Douglas F-15 Eagle, Supreme Heavy-Weight Fighter*. Hinckley, UK: Midland Publishing, 1998. ISBN 1-85780-081-8.
* Rininger, Tyson. *F-15 Eagle at War*.  St. Paul, Minnesota: Zenith Imprint, 2009. ISBN 0-7603-3350-5.
* Smallwood, William L. *Strike Eagle: Flying the F-15E In The Gulf War.'' London: Brassey's, 1994. ISBN 978-1-57488-122-6.

## តំនភ្ជាប់ក្រៅ
* F-15E USAF fact sheet
* F-15E page and F-15K page on Boeing.com
* F-15E on USAF National Museum web site
* F-15E.info, a dedicated F-15E site

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះប្រដេញ
Boeing 737

300px|រូបភាពតូច
**ក្រុមហ៊ុន Boeing 737** គឺជា ម៉ាស៊ីន ភ្លោះ តូចចង្អៀត រាងកាយ - យន្តហោះប្រតិកម្ម អាកាសចរណ៍មួយ ខ្លី ទៅ មធ្យម ។ បានបង្កើត ពីដំបូង ដូចជា ការចំណាយ ទាប យន្តហោះ ពីរ ម៉ាស៊ីន មួយ ខ្លី មកពី ក្រុមហ៊ុន Boeing 707 និង 727 របស់ , 737 បានបង្កើត ទៅជា ក្រុមគ្រួសារនៃ ម៉ូដែល ដឹកអ្នកដំណើរ ប្រាំបួន ជាមួយនឹងសមត្ថភាព 85 ទៅ 215 អ្នកដំណើរ មួយ។ 737 គឺ យន្តហោះ តូចចង្អៀត រាងកាយ តែ ក្រុមហ៊ុន Boeing នៅក្នុង ផលិតកម្ម ជាមួយនឹង -600 នេះ -700 , -800 និង - 900ER កំណែ ដែលកំពុងត្រូវបាន សាងសង់ឡើង បច្ចុប្បន្ន។ កំណែ ឡើងវិញ វិស្វកម្មនិង ត្រូវ បានរចនាឡើង នោះ 737 ចំនួនធំបំផុតនោះ ត្រូវបានកំណត់ទៅ ជាសកម្មភាពនៅ ឆ្នាំ 2017 ។

នឹកគិតអំពីការ ដំបូងក្នុង ឆ្នាំ 1964 ដែលជា ដំបូង 737-100 ជិះយន្ដហោះ ក្នុងឆ្នាំ 1967 និងបានចូល បម្រើដែល ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ នៅក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1968 ។ បន្ទាប់ lengthened 737-200 បានចូល បម្រើក្នុង ខែមេសា ឆ្នាំ 1968 ។ នៅក្នុង ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 ក្រុមហ៊ុន Boeing បានចាប់ផ្តើម -300 នេះ -400 , -500 និង ម៉ូដែល , សំដៅ ជាបន្តបន្ទាប់ ទៅជា យន្តហោះ Boeing 737 ស៊េរី បុរាណ ។ ការ 737 បុរាណ បានបន្ថែមទៀតថា សមត្ថភាពនិងការ ដាក់បញ្ចូល CFM56 turbofan ម៉ាស៊ីន រួមជាមួយ ការកែលម្អ ស្លាប ។ នៅក្នុង ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 យន្តហោះ Boeing 737 ដែលបាន ណែនាំ ជំនាន់ ក្រោយ ជាមួយនឹង ការផ្លាស់ប្តូរ ជាច្រើន រួមមាន ស្លាប ឡើងវិញ បានរចនាឡើង , ធ្វើឱ្យប្រសើរ កាប៊ីនយន្ដហោះ បន្ទប់ សាកល្បង និង ផ្ទៃខាងក្នុង ថ្មី។ ការ 737 បន្ទាប់ ជំនាន់ មាន បួន -600 , -700 , -800 និង - 900ER ម៉ូដែល ចាប់ពី 102 ម៉ែត្រ ( 31.09 ម៉ែត្រ ) ទៅ 138 ម៉ែត្រ ( 42.06 ម៉ែត្រ) នៅក្នុងប្រវែង។ កំណែ ក្រុមហ៊ុន Boeing ពាណិជ្ជកម្ម ហោះ នៃ 737 ត្រូវបានផលិត ជំនាន់ ក្រោយ ផងដែរ។

ការ 737 ស៊េរី គឺជា យន្តហោះ ដ៏ទំនើប ដែលលក់ដាច់បំផុត នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃ អាកាសចរណ៍ នេះ។ 737 ត្រូវបាន ផលិត ដោយ ក្រុមហ៊ុន Boeing បន្ត ចាប់តាំងពី ឆ្នាំ 1967 ជាមួយនឹង 7,755 3,467 យន្តហោះ ដឹកជញ្ជូននិង ការបញ្ជាទិញ នឹងត្រូវ បានបំពេញ នៅ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2013 នៅឡើយទេ។ 737 ការជួបប្រជុំគ្នា ផ្តោ នៅ Renton រោងចក្រ ក្រុមហ៊ុន Boeing នៅក្នុង Renton , ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ។ 737s ជាច្រើន បម្រើ ទីផ្សារ ពីមុន ពោរពេញទៅ ដោយ 707 , 727 , 757 DC- 9 និង MD-80/MD-90 ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ និង យន្ដហោះ បច្ចុប្បន្ន ប្រកួត ជាចម្បង ជាមួយ ក្រុមគ្រួសារ យន្តហោះប្រភេទ Airbus A320 ។ មាន ជាមធ្យមគឺ 737s 1.250 ក្រុមហ៊ុន Boeing នៅពេល ដែលបានផ្តល់ឱ្យ ផុតអាកាស ណាមួយ ដោយមាន ពីរ ចុះចត មួយចំនួន ដែលជាកន្លែងដែល ជារៀងរាល់ ប្រាំ វិនាទី។

## ឯកសារយោង
## តំនភ្ជាប់ក្រៅ
* 737 page on Boeing.com
* Aerospace Technology – Boeing 737-600/700/800/900 
* Celebrating the 5000th 737 on FlightInternational.com
* The B737 Management Reference Guide
* The B737 Management Reference Guide - Chinese 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍
រឿង នាងបដាចារ

រឿង នាងបដាចារ​ (ឬ បដាចារថេរី) ជារឿងមានប្រជាប្រិយមួយក្នុង ចលនាអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ ហើយមានផលិតកម្មជាច្រើនដែលកំពុងតែថតរឿងនេះ ទាំងភាពយន្ត ទាំងខារាអូខេ។
## សង្ខេបរឿង 
នាងបដាចារ (នាមនេះជានាមហៅក្រោយនាងបាត់បង់សតិប៉ុណ្ណោះ) ជាបុត្រីរបស់សេដ្ឋីម្នាក់ក្នុង ក្រុងសាវថី ក្រោយមក នាងក៏ស្រលាញ់ជាមួយអ្នកបំរើម្នាក់ ដែលធ្វើអោយឪពុកម្ដាយនាងមិនពេញចិត្ត ក៏ត្រូវបណ្ដេញចេញពីផ្ទះ។ ពួកគេបានធ្វើខ្ទមនៅស្រុកឆ្ងាយមួយ ហើយក៏រួមរស់ជាមួយគ្នា បានកូនប្រុស ពីរនាក់។ ថ្ងៃមួយ ពួកគេក៏បីកូនតូច និង ដឹកដៃកូនធំ មានបំណងទៅជួបលោកឪពុក។ ពេលនៅតាមផ្លូវ ចៅមាណព ជាប្ដី ក៏ត្រូវពស់ចឹក ទើបនាងត្រូវនាំកូនទាំងពីរមកផ្ទះ។
ចៃដន្យនៅតាមផ្លូវ ត្រូវឆ្លងបឹង ក៏ត្រូវបីទារកទៅមុនដោយទុកកូនប្រុសលើគោក ។ ពេលទុករួចក៏ទៅយកកូនបន្ទាប់ តែដល់ពាក់កណ្ដាលផ្លូវ ត្រូវខ្លែង ឆាបទារកនោះ ក៏លើកដៃទះហោះ កូនប្រុសឃើញដូចឆ្នោះ ស្មានថាម្ដាយហៅ កូរចុះទឹកទៅរក ក៏លង់ស្លាប់ ។ ពេលទៅដល់ផ្ទះឪពុកម្ដាយ ក៏លោកទាំងពីរស្លាប់ក្នុងភ្លើងឆេះទៅ។ នាងក៏បាត់បង់សតិ ទៅជាឆ្គួត ស្រាតសំពត់អាវ ទើបគេដាក់ឈ្មោះថា នាងបដាចារ។ ដំណើរនាង ក៏ជួបជាមួយព្រះពុទ្ធ ហើយទទួលស្ដាប់ធម៌ទេសនា រួចមានស្មារតីវិញបួសក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា ក្រោយមកក៏សម្រេច អរហត្ត​ផល។
## សូមមើលផងដែរ 
* ធម្មបទ
ក្រុងព្រៃវែង

ឈុនសុធា
## សង្កាត់ 
ក្រុងព្រៃវែងមាន០៤សង្កាត់៖
* សង្កាត់បារាយណ៍
* សង្កាត់ជើងទឹក
* សង្កាត់កំពង់លាវ
*សង្កាត់តាកោ

## អត្ថបទផ្សេងទៀត
Sukhoi Su-27

300px|រូបភាពតូច
**Sukhoi Su- 27** ( រុស្ស៊ី : СухойСу - 27 ) ( ឈ្មោះ អង្គការណាតូ រាយការណ៍ : Flanker ) គឺជា យន្តហោះ ចម្បាំង ទំនើប manoeuverable ភ្លោះ ម៉ាស៊ីន មួយដែល បានរចនាឡើង ដោយ Sukhoi ។ វាត្រូវបានគេ មានគោលបំណង ប្រកួតប្រជែង ដោយផ្ទាល់ ជា សម្រាប់ការ ប្រយុទ្ធ ជំនាន់ ទីបួន សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលមានទំហំធំ ដោយមាន 3,530 គីឡូម៉ែត្រ ( 1,910 nmi ) ជួរ សបវាវុធ ធ្ងន់ avionics ស្មុគ្រស្មាញ និង បត់បែន ខ្ពស់។ ស៊ូ 27 ញឹកញាប់បំផុត រុយ បេសកកម្ម ឧត្តមភាព ខ្យល់ នោះទេប៉ុន្តែ គឺ អាច អនុវត្ត ប្រតិបត្ដិការ ប្រយុទ្ធ ស្ទើរតែទាំងអស់ ។ បំព្រញ មានទំហំតូចជាង MiG - 29 សមភាគី របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ជិត Su- 27 គឺ F- 15 Eagle បាន ។ Su- 27 បានចូល សេវាកម្ម ជាមួយទ័ពអាកាស របស់សូវៀត ក្នុងឆ្នាំ 1985 ។

មាន ការវិវត្ត ជាច្រើនពាក់ព័ន្ធនឹង ការ រចនា ស៊ូ 27 មាន។ Su- 30 គឺជា ចំនួនពីរ កៅអី , ចម្បាំង តួនាទី ពីរ សម្រាប់ គ្រប់ អាកាសធាតុ ខ្យល់ ទៅ ខ្យល់ និង បេសកកម្ម ការទប់ស្កាត់នៅ ជ្រៅ ខ្យល់ ទៅ ផ្ទៃ ។ Su- 33 " Flanker - D របស់ 'គឺ ជា interceptor ការពារជាតិ កងនាវា ជើងទឹក សម្រាប់ប្រើនៅលើ នាវាផ្ទុកយន្តហោះ ។ កំណែ បន្ថែមទៀត រួមមាន វ៉ារ្យ៉ង់ ធ្វើកូដកម្ម 2 កៅអី ស៊ូ ចំនួន 34 ' ខ្សែការពារ ' ផ្នែកខាង ដោយ ចំហៀងនិង ចម្បាំង ការពារជាតិ ខ្យល់ ធ្វើឱ្យប្រសើរឡើង Su- 35 " Flanker - អ៊ី ។

## ឯកសារយោង
*"ECA Program Su-27 *Flankers* Destined for Iceland". *Air International*. October 2010, Vol. 79 No. 4. p.&nbsp;9. ISSN 0306-5634.
* 
*Gordon, Yefim and Peter Davison. *Sukhoi Su-27 Flanker*, Specialty Press, 2006. ISBN 978-1-58007-091-1.
**Modern Combat Aircraft: Reference guide*, pp.&nbsp;50–51. Minsk, "Elida", 1997. ISBN 985-6163-10-2. 

## តំនភ្ជាប់ក្រៅ
*Su-27SК Sukhoi 
*Su-27 page on knaapo.ru 
*ECA Program BV Website
*Su-27SК Russia Military Analysis
*Su-27 page GlobalSecurity.org
*Sukhoi Flankers&nbsp;– The Shifting Balance of Regional Air Power
*Asia's Advanced Flankers 
*The Su-27SKM
*Su-27 free walkaround (37 shots)
*Su-27UB walkaround photos 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យន្តហោះប្រដេញ