open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
អេក្វាឌ័រ

**ប្រទេសអេក្វាឌ័រ** ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា **សាធារណរដ្ឋអេក្វាឌ័រ** គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង ដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសកូឡុំប៊ីនៅភាគខាងជើង ប្រទេសប៉េរូនៅភាគខាងកើតនិងត្បូង និងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកនៅភាគខាងលិច។ ក្រៅពីមានទឹកដីចម្បងស្ថិតនៅអាមេរិកខាងត្បូង អេក្វាឌ័រមានកម្មសិទ្ធិទឹកដីលើកោះហ្កាឡាប៉ាហ្កូសក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ដែលមានចម្ងាយប្រហែល ១,០០០ គីឡូម៉ែត្រនៅភាគខាងលិច។ រដ្ឋធានីនៃប្រទេសនេះគឺ គីតូ ខណៈដែលទីក្រុងធំបំផុតគឺ វ៉ាយ៉ាគីល។ 

ទឹកដីនៃប្រទេសអេក្វាឌ័របច្ចុប្បន្នធ្លាប់ជាទីកន្លែងរស់នៅរបស់ជនជាតិដើមជាច្រើនក្រុម មុនពេលត្រូវកាត់បញ្ចូលបន្តិចម្តងៗទៅក្នុងចក្រភពអាំងកានៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៥។ ទឹកដីនេះត្រូវបានប្រទេសអេស្ប៉ាញធ្វើអាណានិគមកិច្ចនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៦ និងបានទទួលឯករាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ១៨២០ ក្នុងនាមជាផ្នែកមួយនៃមហាកូឡុំប៊ី មុនពេលក្លាយជារដ្ឋអធិបតេយ្យផ្ទាល់នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៣០។ កេរដំណែលបន្សល់ពីអាណាចក្រទាំងពីរត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញនៅក្នុងប្រជាសាស្ត្រចម្រុះដ៏សម្បូរបែបនៃប្រទេសអេក្វាឌ័រសព្វថ្ងៃ ដោយប្រជាជនសរុប ១៧.៨ លាននាក់ភាគច្រើនជាមេស្ទីហ្សូ ខណៈប្រជាជននៅសល់ទាំងប៉ុន្មានគឺមានដើមកំណើតមកពីអឺរ៉ុប អាមេរិកាំងដើម អាហ្រ្វិក និងអាស៊ី។  ភាសាអេស្ប៉ាញគឺជាភាសាផ្លូវការដែលប្រើប្រាស់ដោយប្រជាជនមួយភាគធំ ហើយមិនតែប៉ុណ្ណោះ ភាសាជនជាតិដើមចំនួន ១៣ ផ្សេងទៀតត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋ ដូចជា ភាសាកេជូរ៉ា និងស៊ូអារជាដើម។

ប្រទេសអេក្វាឌ័រគឺជាសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យតំណាង និងជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ដែលសេដ្ឋកិច្ចជាតិច្រើនតែពឹងផ្អែកលើការនាំចេញទំនិញផ្សេងៗដូចជា ប្រេងកាត និងផលិតផលកសិកម្មមួយចំនួន។ អេក្វាឌ័រជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការរដ្ឋអាមេរិកាំង មែរកូសួរ ប្រូសួរ (PROSUR) និងចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ។ល។ យោងតាមមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ច និងគោលនយោបាយចន្លោះពីឆ្នាំ២០០៦ ដល់ឆ្នាំ២០១៦ បានបង្ហាញថា ភាពក្រីក្រនៅអេក្វាឌ័របានថយចុះពី ៣៦.៧% មកត្រឹម ២២.៥% ខណៈកំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗប្រចាំឆ្នាំគឺ ១.៥% (ធៀបនឹង ០.៦% ក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍មុន)។ ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ សន្ទស្សន៍ជីនីនៃវិសមភាពសេដ្ឋកិច្ចក្នុងប្រទេសបានថយចុះពី ០.៥៥ ទៅ ០.៤៧។

ក្នុងនាមជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសមហាចម្រុះទាំង ១៧ នៅលើពិភពលោក អេក្វាឌ័រមានរុក្ខជាតិ និងសត្វដោយតំបន់ជាច្រើនប្រភេទ ដូចជានៅលើកោះហ្កាឡាប៉ាហ្កូសជាដើម។ ដើម្បីទទួលស្គាល់បេតិកភណ្ឌអេកូឡូស៊ីពិសេសរបស់ជាតិ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនៃឆ្នាំ២០០៨ គឺជារដ្ឋធម្មនុញ្ញប្រជាជាតិដំបូងបង្អស់ដែលទទួលស្គាល់សិទ្ធិធម្មជាតិតាមផ្លូវច្បាប់។

## កំណត់សម្គាល់ 
## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ក្រៅ 
* ប្រធានាធិបតីអេក្វាឌ័រ (ជាភាសាអេស្ប៉ាញ)
* អេក្វាដ័រ . នៅក្នុង *The World Factbook*. ភ្ញាក់ងារស៊ើបការសម្ងាត់ (CIA).
* Ecuador profile ពី :en:BBC News
* 
* 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អេក្វាឌ័រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សហគមន៍អង់ឌីន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាមេរិកខាងត្បូង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតអាណានិគមអេស្ប៉ាញ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពប្រជាជាតិអាមេរិកខាងត្បូង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស និងទឹកដីនិយាយភាសាអេស្ប៉ាញ
វីដេអូតាមតម្រូវការ

**វីដេអូតាមតម្រូវការ** ( **VOD** ) គឺជាប្រព័ន្ធចែកចាយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ចូលមើលវីដេអូដោយមិនចាំបាច់ប្រើឧបករណ៍ចាក់វីដេអូបែបប្រពៃណី និងឧបសគ្គនៃកាលវិភាគចាក់ផ្សាយតាមធម្មតាធម្មតា។ នៅសតវត្សរ៍ទី២០ ការផ្សាយតាមទម្រង់នៃការផ្សាយតាមអាកាស គឺជាទម្រង់ទូទៅនៃការចែកចាយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។ នៅពេលដែលបច្ចេកវិទ្យាអ៊ិនធឺណិត និង IPTV បានបន្តអភិវឌ្ឍនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 អ្នកប្រើប្រាស់បានចាប់ផ្តើមឆ្ពោះទៅរករបៀបនៃការប្រើប្រាស់មាតិកាដែលមិនមែនជាប្រពៃណី ដែលឈានដល់ការមកដល់នៃវីអូឌី នៅលើទូរទស្សន៍ និង កុំព្យូទ័រផ្ទាល់ខ្លួន ។ 

## ឯកសារយោង
វិទ្យុសំបុកឃ្មុំ

**វិទ្យុសំបុកឃ្មុំ** ជា​ស្ថានីយ​វិទ្យុ​កម្ពុជា​ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ដែល​គ្រប់គ្រង និង​ដំណើរការ​ដោយ​អ្នក​កាសែត​ឯករាជ្យ ម៉ម សូណង់ដូ ។  វាចាក់ផ្សាយតាមវិទ្យុ FM 105 ។  គណៈកម្មាធិការការពារអ្នកសារព័ត៌មាន (CPJ) បានពិពណ៌នាវានៅក្នុងឆ្នាំ២០១២ ថាជា "សារព័ត៌មានឯករាជ្យមួយចំនួនរបស់កម្ពុជា"។ 

## ការសរសេរកម្មវិធី 
នៅឆ្នាំ២០១២ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស បានពណ៌នាវិទ្យុសំបុកឃ្មុំថាជា "វេទិកាដ៏សំខាន់សម្រាប់ការលើកកម្ពស់សិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា"។ ស្ថានីយ៍នេះគឺជាប្រធានបទមួយក្នុងចំណោមប្រធានបទដ៏ចម្រូងចម្រាសមួយចំនួន រួមមាន "សង្គមស៊ីវិលកម្ពុជា ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងមេរោគអេដស៍/ជំងឺអេដស៍ មរណភាពមាតា និងការជួញដូរមនុស្ស យុទ្ធនាការសម្រាប់សិទ្ធិស្ត្រី និងសមភាពយេនឌ័រ តម្លាភាពនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច ការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយសមធម៌ និងនិរន្តរភាព ការងារ។ សិទ្ធិ ការការពារបរិស្ថាន នីតិរដ្ឋ និងការអប់រំការបោះឆ្នោត និងការត្រួតពិនិត្យការបោះឆ្នោត”។  វាក៏មានកម្មវិធីដោយ វិទ្យុអាស៊ីសេរី សំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិក 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅឆ្នាំ ១៩៩៥ លោក ម៉ម សូណង់ដូ ពលរដ្ឋខ្មែរពីរបារាំង-ខ្មែរ បានត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ហើយទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណផ្សាយសម្រាប់ស្ថានីយថ្មី ដែលលោកដាក់ឈ្មោះថា វិទ្យុសំបុកឃ្មុំ។ វាបានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយនៅថ្ងៃទី៦ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩៦។ លោក​បាន​ប្រើ​ស្ថានីយ​នេះ​ដើម្បី​ផ្សព្វផ្សាយ​ពី​គណបក្ស​នយោបាយ​ថ្មី គឺ​គណបក្ស​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ​សំបុកឃ្មុំ និង​បាន​ឈរ​ឈ្មោះ​ក្នុងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ១៩៩៨ ។ យោងទៅតាម *សារព័ត៌មានអាស៊ីថែមត៍* យុទ្ធនាការរបស់លោកបានឈ្នះលោកត្រឹមតែ "កេរ្តិ៍ឈ្មោះជាអសុរោះ បញ្ចេញទស្សនៈព្រះពុទ្ធសាសនា ការអង្វររកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងយុទ្ធនាការផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់ការយកចិត្តទុកដាក់"។ ក្រោយ​មិន​ជាប់​ឆ្នោត លោក សូណង់ដូ បាន​រំលាយ​បក្ស ប៉ុន្តែ​បន្ត​ផ្សាយ​តាម​វិទ្យុ​សំបុក​ឃ្មុំ​ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​កាសែត​ឯករាជ្យ។  លោកត្រូវបានដោះលែងឱ្យនៅក្រៅឃុំនៅថ្ងៃទី១១ ខែកុម្ភៈ  ហើយមិនដែលនាំមកកាត់ទោសទេ។ 

លោក សូណង់ដូ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនម្តងទៀតនៅថ្ងៃទី ១១ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០០៥ បន្ទាប់ពីរាយការណ៍អំពីសន្ធិសញ្ញារបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ជាមួយវៀតណាម ក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនរបស់ប្រទេសទាំងពីរ។ របាយការណ៍​នោះ​រួម​មាន​ការ​ពិភាក្សា​ជាមួយ​អ្នក​ជំនាញ​បារាំង​ម្នាក់​ដែល​រិះគន់​សម្បទាន​របស់​លោក ហ៊ុន សែន។ លោក សូណង់ដូ ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ «បរិហារកេរ្តិ៍​ជា​បទ​ឧក្រិដ្ឋ» «ផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌មាន​មិន​ពិត» និង «ញុះញង់»។  នៅខែមករា ឆ្នាំ២០០៦ ការចោទប្រកាន់លើរូបលោកត្រូវបានទម្លាក់ចោលនៅក្នុងអ្វីដែលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ពិពណ៌នាថាជា «អំណោយ» ដល់ការចូលជួបឧបការីរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក គ្រីស្តូហ្វឺ រ.ហ៊ីល ។  

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១២ គាត់​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​ជា​ថ្មី​ម្តង​ទៀត​ដោយ​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​តវ៉ា​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​បណ្តេញ​ចេញ​រោងចក្រ​កៅស៊ូ​ថ្មី​ក្នុងខេត្តក្រចេះ ។ 

## ឯកសារយោង
អំណាចកណ្តាល

[រូបភាពតូច| មេដឹកនាំ​នៃ​ប្រទេស[ក្រុមប្រទេសទាំងម្ភៃ|ក្រុមប្រទេសទាំង២០ និង​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត​ដែល​មាន​វត្តមាន​នៅ​ក្នុង ​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូលជី-២០ វ៉ាស៊ីនតោន ឆ្នាំ​២០០៨ ។ សមាជិកភាគច្រើននៃជី-២០ គឺជាមហាអំណាចកណ្តាល ខណៈខ្លះជាមហាអំណាច ។]]
នៅក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ **អំណាចកណ្តាល** គឺជារដ្ឋអធិបតេយ្យដែលមិនមែនជា មហាអំណាច ឬ មហាចក្រអំណាចនោះទេ ប៉ុន្តែនៅតែមានឥទ្ធិពលធំ ឬមធ្យម និងការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ។

គំនិតនៃ "អំណាចកណ្តាល" មានតាំងពីដើមកំណើតនៃប្រព័ន្ធរដ្ឋអឺរ៉ុប។ នៅចុងសតវត្សទី 16 អ្នកគិតនយោបាយអ៊ីតាលី ជីអូវ៉ាមនី បូតេរ៉ូ បានបែងចែកពិភពលោកជាបីប្រភេទនៃរដ្ឋ: *grandissime* (អាណាចក្រ ), *mezano* (អំណាចកណ្តាល) និង *piccioli* ( អំណាចតូច ) ។ យោងទៅតាមលោកបូតេរ៉ូ មហាអំណាច ឬអំណាចកណ្តាល "មានកម្លាំង និងសិទ្ធិអំណាចគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីឈរដោយខ្លួនឯងដោយមិនត្រូវការជំនួយពីអ្នកដទៃ" ។ 

## បញ្ជីនៃអំណាចកណ្តាល 
ដូចប្រទេសមហាអំណាចដែរ មិនមានការព្រមព្រៀងជាឯកច្ឆ័ន្ទក្នុងចំណោមអាជ្ញាធរថាប្រទេសណាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមហាអំណាចកណ្តាលនោះទេ។ បញ្ជីជារឿយៗជាកម្មវត្ថុនៃការជជែកវែកញែកច្រើន ហើយមានទំនោរដាក់ប្រទេសធំៗប្រៀបធៀប (ឧ អាហ្សង់ទីន ) រួមជាមួយនឹងក្រុមតូចៗ (ឧ ប្រទេសន័រវេស )។  ច្បាស់ណាស់មិនមែនអំណាចកណ្តាលទាំងអស់សុទ្ធតែមានឋានៈស្មើគ្នានោះទេ។ មួយចំនួនត្រូវបានចាត់ទុកថាជា មហាអំណាចក្នុងតំបន់ និងជាសមាជិកនៃក្រុមប្រទេសទាំង២០ (ឧ ប្រទេសអូស្ត្រាលី ) ខណៈពេលដែលប្រទេសផ្សេងទៀតអាចចាត់ទុកថាជា មហាអំណាចតូច (ឧ សាធារណរដ្ឋឆេក )។  មហាអំណាច​កណ្តាល​ធំៗ​មួយចំនួន​ក៏​មាន​តួនាទី​សំខាន់​នៅក្នុង ​អង្គការសហប្រជាជាតិ និង​អង្គការ​អន្តរជាតិ​ផ្សេងទៀត​ដូចជា អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ជាដើម។

ខាងក្រោមនេះគឺជាបញ្ជីប្រទេសចំនួន ៥២ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រទេសមហាអំណាចកណ្តាលដោយអ្នកសិក្សា ឬអ្នកជំនាញផ្សេងទៀត នៅចំណុចមួយចំនួនក្នុងគ្រាមួយចាប់តាំងពី សម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមហាអំណាចកណ្តាលដោយអ្នកសិក្សា ឬអ្នកជំនាញផ្សេងទៀត (សមាជិកនៃ សេដ្ឋកិច្ចធំៗរបស់ជី-២០ មានអក្សរដិត លើកលែងតែ រដ្ឋ​ជា​សមាជិក​សហភាព​អឺរ៉ុប ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចូល​រួម​ក្រោម​ការ​ចូល​ជា​សមាជិក​សមូហភាព​របស់សហភាពអឺរ៉ុប)៖ 

• ទ្វីបអាហ្វ្រិក (ប្រទេសចំនួនប្រាំពីរ)

-អាល់ហ្ស៊េរី

-អង់ហ្គោឡា 

-អេស៊ីប 

-អេត្យូពី 

-ម៉ារ៉ុក 

-នីហ្សេរីយ៉ា 

-អាហ្វ្រិកខាងត្បូង 

• ទ្វីបអាស៊ី (ប្រទេសចំនួនម្ភៃ) 

-បង់ក្លាដែស

-កូរ៉េខាងជើង

-ឥណ្ឌូនេស៊ី

-អ៊ីរ៉ាក់ 

-អ៊ីរ៉ង់ 

-អ៊ីស្រាអែល 

-កាហ្សាក់ស្ថាន 

-គុយវ៉ែត 

-ម៉ាឡេស៊ី 

-ប៉ាគីស្ថាន 

-ហ្វីលីពីន 

-កាតា 

-កូរ៉េខាងត្បូង  

-អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត 

-សិង្ហបុរី 

-តៃវ៉ាន់

-ថៃ 

-វៀតណាម 

-តួក

គី

-សហព័ន្ធ​អារ៉ាប់រួម

• ទ្វីបអាមេរិក

## ឯកសារយោង
ខេមបូឌា អ៊ែរវ៉េ

**ក្រុមហ៊ុន ខេមបូឌា អ៊ែរវ៉េ ខូអិលធីឌី** ដែលប្រតិបត្តិការជា **ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ ខេមបូឌា អ៊ែរវ៉េ** គឺជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ពេញលេញមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ទីក្រុងភ្នំពេញ នៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។  ពាក្យស្លោករបស់ក្រុមហ៊ុនគឺ ស្លាបហោះនៃកម្ពុជា *(The Wings of Cambodia)។*

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅចុងខែសីហា ឆ្នាំ២០១៩ ក្រុមហ៊ុន ខេមបូឌា អ៊ែរវ៉េ បម្រើជើងហោះហើរចំនួន៨ ពីមជ្ឈមណ្ឌលរបស់ខ្លួនក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញទៅកាន់ខេត្តសៀមរាប និងក្រុងព្រះសីហនុសម្រាប់ជើងហោះហើរក្នុងស្រុក ហើយសម្រាប់ជើងហោះហើរអន្តរជាតិគឺទៅកាន់ម៉ាកាវ តៃប៉ិ និងតាជុង (ទាំងនៅតៃវ៉ាន់សម្រាប់ជើងហោះហើរធម្មនុញ្ញ), បាងកក ( អាកាសយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ) និងហ្វូចូវ (ចិនដីគោក)។ 

## គោលដៅ 
ខេមបូឌា អ៊ែរវ៉េ បម្រើគោលដៅដូចខាងក្រោម៖   

## កងនាវា 
alt=Cambodia Airways A319-100 in Macau International Airport (2018).|រូបភាពតូច| **ខេមបូឌា អ៊ែរវ៉េ** អេ ៣១៩-១០០ នៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិម៉ាកាវ (២០១៨)
គិតត្រឹមខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣ កងយន្តហោះ**ខេមបូឌា អ៊ែរវ៉េ** មានយន្តហោះដូចខាងក្រោម៖ 

## ឯកសារយោង
វិទ្យុសម្លេងសហរដ្ឋអាមេរិក

**សំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិក ឬ វីអូអេ** ( **VOA** ឬ **VoA** ) គឺជាបណ្តាញព័ត៌មានរបស់រដ្ឋ និងជាអ្នកផ្សាយវិទ្យុអន្តរជាតិ នៃសហរដ្ឋអាមេរិក ។ វាគឺជាទូរទស្សន៍អន្តរជាតិធំ  និងចំណាស់ជាងគេបំផុតដែលផ្តល់មូលនិធិដោយសហរដ្ឋអាមេរិក។   វីអូអេ ផលិតមាតិកាឌីជីថល ទូរទស្សន៍ និងវិទ្យុជា ៤៨ភាសា  ដែលវាចែកចាយទៅកាន់ស្ថានីយ៍សាខាជុំវិញពិភពលោក។ ទស្សនិកជនគោលដៅ និងចម្បងរបស់វាគឺមិនមែនជាជនជាតិអាមេរិក។

វីអូអេ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៤២  ហើយធម្មនុញ្ញវីអូអេ (ច្បាប់សាធារណៈ ៩៤-៣៥០ និង ១០៣-៤១៥)  ត្រូវបានចុះហត្ថលេខាជាច្បាប់នៅឆ្នាំ១៩៧៦ ដោយ ប្រធានាធិបតី ហ្គេរ៉ាល់ហ្វដ ។

វីអូអេ មានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅ ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ី និងគ្រប់គ្រងដោយទីភ្នាក់ងារសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសកល (USAGM) ដែលជាទីភ្នាក់ងារឯករាជ្យរបស់រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក ។  មូលនិធិត្រូវបានផ្តល់ជូនជារៀងរាល់ឆ្នាំក្រោមថវិកាសម្រាប់ស្ថានទូត និងស្ថានកុងស៊ុល។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២២ វីអូអេមានទស្សនិកជនទូទាំងពិភពលោកប្រចាំសប្តាហ៍ប្រហែល ៣២៦ លាននាក់ (កើនឡើងពី ២៣៦.៦ លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ២០១៦) ហើយមានបុគ្គលិកចំនួន ៩៦១ នាក់ជាមួយនឹងថវិកាប្រចាំឆ្នាំចំនួន ២៥២ លានដុល្លារ។  

សំឡេងអាមេរិក ត្រូវ​បាន​អ្នក​ស្តាប់​ជា​ច្រើន​មើល​ឃើញ​ថា​មាន​ឥទ្ធិពល​វិជ្ជមាន ខណៈ​អ្នក​ខ្លះ​ទៀត​មើល​ឃើញ​ថា​វា​ជា​ការ​ឃោសនា​របស់​អាមេរិក។ វាក៏បម្រើការទូតអាមេរិកផងដែរ។   

## ភាសាបច្ចុប្បន្ន 
គេហទំព័រសំឡេងអាមេរិក មានការផ្សាយជាភាសាអង់គ្លេសចំនួនប្រាំ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៤ (នៅទូទាំងពិភពលោក រៀនភាសាអង់គ្លេស, កម្ពុជា, ស៊ីមប៉ាវ៉េ និង ទីបេ )។ លើសពីនេះ គេហទំព័រវីអូអេ មានកំណែជាភាសាបរទេសចំនួន ៤៧ ភាសា
 
ចំនួនភាសាប្រែប្រួលទៅតាមអាទិភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក និងស្ថានភាពពិភពលោក។  

## ឯកសារយោង
ជេសុី អុិនធើណេសិនណល អ៊ែរឡាញ

**ជេសុី អុិនធើណេសិនណល អ៊ែរឡាញ ខូអិលធីឌី** គឺជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១៤ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នេះបានចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០១៧។

ជេសុី អុិនធើណេសិនណល អ៊ែរឡាញ គឺជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍កម្ពុជា។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទីក្រុងភ្នំពេញដោយមានដើមទុនចុះបញ្ជីចំនួន ៥០ លានដុល្លារអាមេរិក។ ការវិនិយោគសរុបនឹងមានចំនួន ១ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អន្តរជាតិ ជេស៊ី (កម្ពុជា) អុិនធើណេសិនណល អ៊ែរឡាញ បានទទួលការយល់ព្រមជាបឋមពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៤។ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៧ ជេស៊ី បានបើកដំណើរការសេវាកម្មសម្ពោធរបស់ខ្លួន។ នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ ជេស៊ីបានផ្អាកជើងហោះហើរទាំងអស់ ហើយទំនងជានឹងឈប់ដំណើរការចាប់តាំងពីក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ស្ថិតក្នុង "ក្ស័យធន"។

## គោលដៅ 
ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ ជេសុី អុិនធើណេសិនណល អ៊ែរឡាញ បម្រើគោលដៅដូចខាងក្រោម៖

## កងនាវា 
[រូបភាពតូច| ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ ជេសុី អុិនធើណេសិនណល អ៊ែរឡាញ [គ្រួសារ Airbus A320|Airbus A320-200]]
គិតត្រឹមខែសីហា ឆ្នាំ២០១៩ កងយន្តហោះ ជេសុី អុិនធើណេសិនណល អ៊ែរឡាញ មានយន្តហោះដូចខាងក្រោម៖ 

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
## ឯកសារយោង
ឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ

**ឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ (ខេមបូឌា) ខូអិលធីឌី** (  ) ជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍កូនកាត់ដែលបានចុះបញ្ជីក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ។

ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ និង ខេបូឌា អឹមជេ អ៊ែរឡាញ បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសហប្រតិបត្តិការជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយកាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨។

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
មានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងភ្នំពេញ និងខេត្តសៀមរាប ក្រុមហ៊ុនឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ គឺជាក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាសក្នុងស្រុករបស់កម្ពុជា។ «ឡានម៉ី» ជាអក្សរកាត់សម្រាប់ទន្លេឡានឆាង-មេគង្គ។ ទន្លេឡានឆាង មានដើមកំណើតនៅភាគនិរតីនៃប្រទេសចិន ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា មេគង្គ ដោយសារវាហូរកាត់ប្រទេសភូមា ឡាវ ថៃ កម្ពុជា និងវៀតណាម ហើយចូលទៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។

ក្រុមហ៊ុន​គ្រោង​នឹង​ដំណើរការ​សេវា​ដឹក​អ្នកដំណើរ​តាម​កាលវិភាគ​ពី​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ដោយ​ប្រើប្រាស់​យន្តហោះ A320s Family។ ការចាប់ផ្តើមអាជីវកម្មនេះ បានទទួលការយល់ព្រមជាគោលការណ៍ពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ ក្រុមហ៊ុនឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ បានចាប់ផ្តើមសេវាភ្នំពេញ-ហាណូយ និងភ្នំពេញ-សៀមរាប-ហូជីមិញ ចំនួនបួនដងក្នុងមួយសប្តាហ៍ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៧ និងបីដងក្នុងមួយសប្តាហ៍ ពីភ្នំពេញ-សៀមរាប-ម៉ាកាវ-ភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៧។  នៅក្នុងអំឡុងពេលនៃមេរោគវីរុសកូរ៉ូណា ក្រុមហ៊ុនឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ បានហោះហើរទៅកាន់ទីក្រុង កាតាម៉ាន់ឌូ, អ៊ីស្លាម៉ាបាដ, ឡាហ័រ, ញូវដេលី និង យ៉ាំងហ្គោន។
[រូបភាពតូច| យន្តហោះ [ក្រុមហ៊ុន Airbus A319|Airbus A319 របរបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឡានមុីអ៊ែរឡាញ  ហោះ​ចេញ​ពី ​អាកាសយានដ្ឋាន​សុវណ្ណភូមិ ទីក្រុង​បាងកក]]

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ខាទូម

**ខាទូម** ឬ **ខាទុម** (  ;   ) គឺជារដ្ឋធានីនៃ ប្រទេសស៊ូដង់ ។ ជាមួយនឹងចំនួនប្រជាជន៥ ២៧៤ ៣២១ នាក់ តំបន់ទីប្រជុំជនរបស់វាគឺធំជាងគេនៅស៊ូដង់។ វាមានទីតាំងនៅចំណុចប្រសព្វ នៃ នីលស ដែលហូរភាគខាងជើងពី បឹងវិចតូរីយ៉ា និង នីលខៀវ ដែលហូរទៅខាងលិចពី បឹងតាណ្ណា ក្នុងប្រទេសអេត្យូពី ។ កន្លែងដែលនីល្ស៍ទាំងពីរជួបគ្នាត្រូវបានគេស្គាល់ថា *អល់-ម៉ូក្រាន់* ឬ *អល់-ម៉ូខ្វ្រាន់* (  ; អង់គ្លេស៖ "ប្រសព្វ")។ ពីទីនោះទន្លេនីល បន្តទៅភាគខាងជើងឆ្ពោះទៅប្រទេសអេហ្ស៊ីប និង សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ។

បែងចែកដោយផ្នែកទាំងពីរនៃទន្លេនីល ទីក្រុងខាទូម គឺជាទីក្រុងត្រីភាគីដែលមានប្រជាជនប៉ាន់ប្រមាណជាងប្រាំលាននាក់ ដែលរួមមាន ខាទូមយ៉ាងត្រឹមត្រូវ និងភ្ជាប់ដោយស្ពានទៅ ខាទូមខាងជើង (  ) និង អូមដឺម៉ាន់ (  ) ទៅខាងលិច។

ខាទូម ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨២១ ដែលជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសអេហ្ស៊ីប ភាគខាងជើងនៃទីក្រុងបុរាណស៊ូប្បា ។ ខណៈពេលដែលចក្រភពអង់គ្លេសបានប្រើអំណាចលើអេហ្ស៊ីប វាបានចាកចេញពីការគ្រប់គ្រងរបស់ស៊ូដង់ទៅវារហូតដល់កងកម្លាំងម៉ាឌីស បានកាន់កាប់ទីក្រុងខាទូម។ អង់គ្លេសបានព្យាយាមជម្លៀសយោធភូមិភាគអង់គ្លេស-អេហ្ស៊ីបពីប្រទេសស៊ូដង់ ប៉ុន្តែការឡោមព័ទ្ធទីក្រុងខាទូម ក្នុងឆ្នាំ១៨៨៤ បានបណ្តាលឱ្យមានការដណ្តើមយកទីក្រុងដោយកងកម្លាំងម៉ាឌីស និងការសម្លាប់រង្គាលនៃយោធភូមិភាគអង់គ្លេស-អេហ្ស៊ីប។ នៅឆ្នាំ១៨៩៨ វាត្រូវបានកាន់កាប់ឡើងវិញដោយកងកម្លាំងអង់គ្លេស និងជាកន្លែងអាសនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេស-អេហ្ស៊ីប ស៊ូដង់ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៥៦។ 

នៅឆ្នាំ១៩៥៦ ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេកំណត់ថាជារដ្ឋធានីនៃប្រទេសស៊ូដង់ឯករាជ្យមួយ។ ចំណាប់ខ្មាំងបីនាក់ត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងអំឡុងពេលការវាយប្រហារលើស្ថានទូតអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនៅទីក្រុងខាទូម ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣ ។

ក្នុង​ឆ្នាំ២០០៨ ចលនា​យុត្តិធម៌ និង​ សមភាព ​បាន​ចូល​រួម​ក្នុងការប្រយុទ្ធគ្នា ​ក្នុង​ទីក្រុង​ជាមួយកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធស៊ូដង់ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃសង្រ្គាមនៅដាហ្វួរ ។ ការសម្លាប់រង្គាលនៅខាទូម បានកើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១៩ កំឡុងបដិវត្តស៊ូដង់ ។ ទីក្រុងនេះបានមើលឃើញការប្រយុទ្ធយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងអំឡុងពេលការប៉ះទង្គិចនៅស៊ូដង់ឆ្នាំ២០២៣ រវាងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និង កងកម្លាំងគាំទ្ររហ័ស (RSF) ដែលប៉ះពាល់ដល់អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិខាទូម និងទីតាំងសំខាន់ៗផ្សេងទៀត។ 

ខាទូម គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មមួយនៅអាហ្វ្រិកខាងជើង ដែលមានផ្លូវដែកពីច្រកចូលស៊ូដង់ និង អេល-អូបែ្បដ ។ វាត្រូវបានបម្រើដោយអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិខាទូម ហើយ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិខាទូមថ្មី កំពុងសាងសង់។ ស្ថាប័នជាតិ និងវប្បធម៌ជាច្រើនស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងខាទូម និងតំបន់ទីប្រជុំជនរបស់ខ្លួន រួមទាំង សារមន្ទីរជាតិស៊ូដង់ សារមន្ទីរសំណាក់ខាលីហ្វា សាកលវិទ្យាល័យខាទូម និង សាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាស៊ូដង់ ។

## ឯកសារយោង
ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ថៃអន្តរជាតិ

**ក្រុមហ៊ុន ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ថៃសាធារណៈអន្តរជាតិលីមីត** ធ្វើពាណិជ្ជកម្មជា **ក្រុមហ៊ុនថៃ** ( គឺជាក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនទង់ជាតិនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃ ។    បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៦១ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នេះមានទីស្នាក់ការកណ្តាល របស់ក្រុមហ៊ុននៅ ផ្លូវវិភាវត្តីរ៉ាងសិត សង្កាត់ចតុចក្រ ទីក្រុងបាងកក,   ហើយដំណើរការជាចម្បងពីអាកាសយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ ។ ថៃ គឺជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃ ស្តារអឹឡាយអេន ។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នេះគឺជា ម្ចាស់ភាគហ៊ុន ធំទីពីរនៃក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍តម្លៃទាបនកអ៊ែរ ជាមួយនឹងភាគហ៊ុន ១៥.៩៤ភាគរយ (២០២០)  ហើយវាបានបើកដំណើរការក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ក្នុងតំបន់ក្រោមឈ្មោះ ថៃស្មាយ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០១២ ដោយប្រើប្រាស់ យន្តហោះអ៊ែរបាស់ អេ៣២០ថ្មី យន្តហោះ។ 

ក្រុមហ៊ុនថៃ ប្រតិបត្តិការពីមជ្ឈមណ្ឌលចម្បងរបស់ខ្លួននៅអាកាសយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នេះបម្រើគោលដៅអន្តរជាតិចំនួន៤០ ដោយប្រើប្រាស់យន្តហោះចំនួន ៤៦ គ្រឿង ដែលមានយន្តហោះតួធំទូលាយពី ប៊ូអ៊ីង និង អ៊ែរបាស់ ខណៈដែលក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធ ថៃស្មាយ ដំណើរការយន្តហោះតួតូចចង្អៀត។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៣ សេវាកម្មរវាងទីក្រុងបាងកក និងទីក្រុងឡូសអេនជឺលេស ត្រូវបានបម្រើតាមអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិអ៊ីនចន់ ក្បែរទីក្រុងសេអ៊ូល។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វាបានបញ្ចប់សេវាកម្មរបស់ខ្លួនទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៥។  បណ្តាញផ្លូវហោះហើររបស់ថៃត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយជើងហោះហើរទៅកាន់ទ្វីបអឺរ៉ុប និងអាស៊ី ទោះបីជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នេះបម្រើទីក្រុងពីរនៅអូសេអានីក៏ដោយ។ ថៃ​ជា​ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក​ដំបូង​គេ​ដែល​បម្រើ​ដល់ ​អាកាសយានដ្ឋានហេថូវ ។ ក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ក្រុមហ៊ុនមានប្រតិបត្តិការដឹកអ្នកដំណើរធំជាងគេមួយនៅអឺរ៉ុប។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២១ ផ្លូវវែងបំផុតដែលថៃដំណើរការគឺ អាកាសយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ (BKK) ទៅ អាកាសយានដ្ឋានហេថូវ (LHR) (៥៩៥០&nbsp;ម៉ៃ) គិតត្រឹមដំណាច់ឆ្នាំ២០១៩ បុគ្គលិក ១៤៣៨ នាក់ក្នុងចំណោមបុគ្គលិក ២២ ០៥៤ នាក់គឺជាអ្នកបើកបរ។  
[រូបភាពតូច| ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ថៃអន្តរជាតិ [Sud អាកាសចរណ៍ Caravelle|Sud Aviation Caravelle នៅស្តុឆហុលម៍ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧០]]

## ឯកសារយោង
អាកាសយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ

**អាកាសយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ** (    មកពី ភាសាសំស្ក្រឹត   ប្រែថា ' ដីមាស ' ) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ក្រៅផ្លូវការថា **អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិបាងកក**,   គឺជាអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ ដ៏សំខាន់បម្រើ ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ។   ភាគច្រើនមានទីតាំងនៅ រាជាទេវៈ,បាងព្លី, សមុទ្រប្រាការ វាគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣ ២៤០ ហិកតា (៣២.៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ,៨ ០០០ អា)  ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិដ៏ធំបំផុតមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងជាមជ្ឈមណ្ឌលក្នុងតំបន់សម្រាប់អាកាសចរណ៍។ អាកាសយានដ្ឋាននេះក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាសដ៏សំខាន់ (មមាញឹកបំផុតទី២០ ក្នុងឆ្នាំ២០១៩) ដែលមានតំបន់គ្មានអាកាសយានដ្ឋានដែលបានកំណត់ ក៏ដូចជាផ្លូវតភ្ជាប់ទៅកាន់ច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចភាគខាងកើត (EEC) នៅលើផ្លូវលេខ៧ ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាកាសយានដ្ឋាន
ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍

**ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍** គឺជាក្រុមហ៊ុនដែលផ្តល់ សេវាកម្មដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាស សម្រាប់អ្នកដំណើរ និង/ឬ ការដឹកជញ្ជូនទំនិញ ។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ប្រើប្រាស់យន្តហោះ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់សេវាកម្មទាំងនេះ ហើយអាចបង្កើតភាពជាដៃគូ ឬ សម្ព័ន្ធភាព ជាមួយក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ផ្សេងទៀតសម្រាប់កិច្ចព្រមព្រៀងចែករំលែកកូដ ដែលក្នុងនោះពួកគេទាំងពីរផ្តល់ជូន និងប្រតិបត្តិការជើងហោះហើរដូចគ្នា។ ជាទូទៅ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាមួយនឹងវិញ្ញាបនបត្រប្រតិបត្តិការផ្លូវអាកាស ឬអាជ្ញាប័ណ្ណដែលចេញដោយស្ថាប័នអាកាសចរណ៍រដ្ឋាភិបាល។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អាចត្រូវបានកំណត់ពេល ឬប្រតិបត្តិករធម្មនុញ្ញ ។

ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ដំបូងគេ គឺក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អាល្លឺម៉ង់ ដេអ៊ីអិលអាជីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩០៩។  ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍មិនជិះយន្តហោះចំណាស់ជាងគេចំនួនបួនដែលនៅតែមានគឺ ខេអិលអឹម របស់ប្រទេសហូឡង់ (១៩១៩),  អាវៀនកា របស់ប្រទេសកូឡុំប៊ី (១៩១៩),  ក្វាន់តាស របស់អូស្ត្រាលី (១៩២០)  និង ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឆេករបស់សាធារណរដ្ឋឆេក (១៩២៣) ។ 

ភាពជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍បានឃើញការផ្លាស់ប្តូរពីភាពជាម្ចាស់ផ្ទាល់ខ្លួនភាគច្រើនរហូតដល់ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៣០ ទៅជាកម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋាភិបាលនៃក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ធំៗពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៤០ ដល់ឆ្នាំ១៩៨០ ហើយត្រលប់ទៅការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្ម ទ្រង់ទ្រាយធំបន្ទាប់ពីពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ។  ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ មក ក៏មាននិន្នាការនៃការរួមបញ្ចូលគ្នា នៃក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ធំៗ និងការបង្កើតសម្ព័ន្ធក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ផងដែរ។  សម្ព័ន្ធភាពដ៏ធំបំផុតគឺ ស្តារ អឹឡាយអេន, ស្កាយធីម និង វ៉ាន់វើល ហើយទាំងបីនេះរួមគ្នាមានច្រើនជាង ៦០% នៃចរាចរណ៍ផ្លូវអាកាសពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ២០១៥។  សម្ព័ន្ធក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍សំរបសំរួលកម្មវិធីសេវាកម្មអ្នកដំណើររបស់ពួកគេ (ដូចជា កន្លែងអង្គុយ និង កម្មវិធីហោះហើរញឹកញាប់ ) ផ្តល់សំបុត្រពិសេស អន្តរបណ្តាញ ហើយជារឿយៗចូលរួមក្នុងការចែករំលែកកូដយ៉ាងទូលំទូលាយ (ជួនកាលជាប្រព័ន្ធ)។

## ឯកសារយោង
អសុរៈ

[រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| រូបចម្លាក់អសុរៈក្នុងចម្លាក់[រឿងកូរសមុទ្រទឹកដោះ ពី ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]
**អសុរៈ ឬ អសុរ** ( សំស្រ្កឹត : असुर) គឺអមនុស្សពួកមួយ, ទីទៃពីពួកទេវតា, នៅក្នុងអសុរភព មានវេបចិត្តិអសុរិន្ទជាស្ដេច, ជាសត្រូវនៃពួកទេវតានៅឋានត្រ័យត្រិង្ស។ ពួកអសុរៈ គឺជាក្រុមមួយនៅក្នុងសាសនាឥណ្ឌា ។ ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​គេ​ពណ៌នា​ថា​ជា​ត្រកូល​ស្វែងរក​អំណាច​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ទេវៈ ដែល​មាន​ចិត្ត​សប្បុរស​ជាង (គេ​ស្គាល់​ថា​ជា សុរៈ ឬ សុរ ) ក្នុងសាសនាព្រហ្មញ្ញ ។ នៅក្នុងបរិបទព្រះពុទ្ធសាសនា ពាក្យនេះជួនកាលត្រូវបានបកប្រែថា " យក្សទេពមហិស្សា " " ភុម្មទេវតា " ឬ "អាទិបក្ខ" ។ 

## ឯកសារយោង
មហាអំណាច

[រូបភាពតូច| មហា​អំណាច​ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួល​ស្គាល់​នៅ​ក្នុង​រចនាសម្ព័ន្ធ​អន្តរជាតិ​ដូច​ជា[ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ។ ]]
**មហាអំណាច** គឺជារដ្ឋអធិបតេយ្យមួយ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាមានសមត្ថភាព និងជំនាញដើម្បីបញ្ចេញឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនលើមាត្រដ្ឋានសកល។  មហាអំណាចមានចរិតលក្ខណៈកម្លាំងយោធា និងសេដ្ឋកិច្ច ក៏ដូចជាឥទ្ធិពលការទូត និង អំណាចខ្សោយ ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមហាអំណាចកណ្តាល ឬ តូច ពិចារណាគំនិតរបស់មហាអំណាចមុននឹងធ្វើសកម្មភាពរបស់ខ្លួន។ អ្នកទ្រឹស្តីទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ បានសន្មតថាស្ថានភាពអំណាចដ៏អស្ចារ្យអាចត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈទៅជាសមត្ថភាពថាមពល ទិដ្ឋភាពលំហ និងវិមាត្រស្ថានភាព។ 

ខណៈពេលដែលប្រទេសមួយចំនួនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមហាអំណាច មានការជជែកវែកញែកយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់លើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យពិតប្រាកដនៃឋានៈមហាអំណាច។ តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ស្ថានភាពនៃមហាអំណាចត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនៅក្នុងអង្គការនានា ដូចជា សភាក្រុងវីយែន    ឬ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ។   ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិឃ្វីនណាតូ ក្រុមក្រុមប្រទេសទាំងប្រាំពីរ ក្រុម ប្រ៊ិក និង ក្រុមទំនាក់ទំនង ទាំងអស់ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាការប្រគុំតន្ត្រីមហាអំណាច។  

ពាក្យថា "មហាអំណាច" ត្រូវបានប្រើជាលើកដំបូងដើម្បីតំណាងឱ្យមហាអំណាចដ៏សំខាន់បំផុតនៅអឺរ៉ុប ក្នុងកំឡុងសម័យក្រោយណាប៉ូឡេអុង ។ "មហាអំណាច" បានបង្កើត " ក្សមង្គិភាពអឺរ៉ុប " ហើយបានទាមទារសិទ្ធិក្នុងការអនុវត្តរួមគ្នានៃសន្ធិសញ្ញាក្រោយសង្គ្រាម។  ការបង្កើតជាផ្លូវការនៃការបែងចែករវាងមហាអំណាចតូច  និងមហាអំណាចបានកើតឡើងជាមួយនឹងការចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាឆ្ឆាំម៉ន ក្នុងឆ្នាំ១៨១៤ ។ ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក តុល្យភាព​អំណាច ​អន្តរជាតិ​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរ​ជា​ច្រើន​ដង ភាគច្រើន​បំផុត​ក្នុង​អំឡុង ​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី១ និង ​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី២ ។ នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ ពាក្យជំនួសសម្រាប់អំណាចដ៏អស្ចារ្យ ច្រើនតែជាមហាអំណាចពិភពលោក  ឬមហាអំណាច។ 

## ឯកសារយោង
សារមន្ទីរជាតិអង្គរ

**សារមន្ទីរជាតិអង្គរ** គឺជាសារមន្ទីរបុរាណវត្ថុ ដែលឧទ្ទិសដល់ការប្រមូល អភិរក្ស និងបង្ហាញវត្ថុបុរាណសម័យអង្គរផងដែរ ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មាន និងអប់រំអំពីសិល្បៈ និងវប្បធម៌អរិយធម៌ខ្មែរ ជាមួយនឹងការប្រមូលផ្ដុំភាគច្រើនមានអាយុកាលតាំងពីសម័យអង្គរ នៃអាណាចក្រខ្មែរ ប្រហែលសតវត្សទី៩ ដល់សតវត្សទី១៤។ វត្ថុបុរាណភាគច្រើនត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុង និងជុំវិញរមណីយដ្ឋានអង្គរដែលនៅជិតនោះ។ សារមន្ទីរ​នេះ​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​ក្នុងខេត្តសៀមរាប ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​តាម​ផ្លូវ​រវាង​ក្រុង​សៀមរាប​ទៅ​ផ្លូវ​ខាងជើង​ឆ្ពោះទៅ​ក្រុង​បុរាណ​អង្គរ។
រូបភាពតូច|ទីធ្លាខាងក្នុងនៃសារមន្ទីរជាតិអង្គរ ខេត្តសៀមរាប ប្រទេសកម្ពុជា។
បើកដំណើរការនៅថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៧ សារមន្ទីរជាតិអង្គរគ្របដណ្ដប់លើយុគសម័យមាសនៃអាណាចក្រខ្មែរ ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាពហុព័ត៌មាន សោតទស្សន៍។ សារមន្ទីរនេះគ្របដណ្តប់ប្រវត្តិសាស្ត្រ អរិយធម៌ និងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ខ្មែរនៅក្នុងវិចិត្រសាលចំនួនប្រាំបី។  សារមន្ទីរមានគោលការណ៍ហាមថតរូបយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ 
រូបភាពតូច
សារមន្ទីរនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រង និងដំណើរការដោយក្រុមហ៊ុនថៃវិល័យលក្ខណ៍ដែលកាន់កាប់អន្តរជាតិ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងបាងកក ។  បច្ចុប្បន្ន​វា​កំពុង​ដាក់​តាំង​បង្ហាញ​វត្ថុ​បុរាណ​វិទ្យា​ដែល​ខ្ចី​ពីសារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា ​ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ។ ប្រភពវត្ថុបុរាណមួយទៀតគឺ អភិរក្សអង្គរ (Conservation d'Angkor) ដែល​ជា​កន្លែង​ផ្ទុក​វត្ថុបុរាណ​ប្រហែល ៦០០០ បំណែក​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ដោយសាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស ក្នុង​ឆ្នាំ១៩០៨ ហើយ​បច្ចុប្បន្ន​ស្ថិត​ក្នុង​ដៃ​ក្រសួង​វប្បធម៌​កម្ពុជា ។ 

## ការរិះគន់ 
ឈ្មោះសារមន្ទីរ និងភាពជាម្ចាស់របស់វាបានទាក់ទាញភាពចម្រូងចម្រាស និងការរិះគន់។ ថាវាជាកម្មសិទ្ធិរបស់បរទេសដោយសហគ្រាសថៃ ហើយគេសង្ស័យថាចាប់អារម្មណ៍ជាចម្បងក្នុងការបង្វិលប្រាក់ចំណេញជំនួសឱ្យស្ថាប័នវប្បធម៌ពិតប្រាកដ ដូច្នេះវាស្ទើរតែមិនអាចហៅថាជាតិបានទេ ជាពិសេសនៅពេលដែលប្រទេសកម្ពុជាមានសារមន្ទីរជាតិរបស់ខ្លួនរួចហើយនៅភ្នំពេញ។ ការ​រិះគន់​មួយ​ទៀត​គឺ​រូប​ព្រះពុទ្ធ​ភាគ​ច្រើន​នៅ​ក្នុង​វិចិត្រសាល​ព្រះពុទ្ធ​ចំនួន ១០០០ អង្គ​សំដៅ​ទៅ​សម័យ ​អយុធ្យា ​ក្រោយ​មក​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ ហើយ​មិន​មាន​សោភ័ណភាព​ទាក់​ទង​នឹង​អង្គរ។ ការ​រចនា​សារមន្ទីរ​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​រិះគន់​ថា​បាន​បង្កើត​ជា "ផ្សារ​វប្បធម៌"។ 

## ឯកសារយោង
សឺង ង៉ុកមិញ

**សឺន ង៉ុកមិញ** ( កើតនៅឆ្នាំ១៩២០ - ២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧២) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា**អាចារ្យមាន** គឺជាអ្នក*នយោបាយខ្មែរកុម្មុយនិស្ត* និងជាអ្នកនយោបាយ ដែលមានស្នាដៃគួរឱ្យកត់សម្គាល់ដំបូងគេបង្អស់គឺនៅឆ្នាំ១៩៥០ នៅពេលដែលគាត់ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រមុខនៃរដ្ឋាភិបាលបដិវត្តបណ្តោះអាសន្ននៃសមាគមខ្មែរឥស្សរៈ ដែលរៀបចំនៅហុងដិន ។ ក្នុង​ចំណោម​មិត្តភ័ក្តិ​វៀតណាម​របស់​លោក លោកត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ***ផាំ វ៉ាន់ហួ*** ។ 

## ជីវប្រវត្តិ 
សឺង ង៉ុកមិញ កើតនៅឆ្នាំ១៩២០ នៅខេត្តព្រះត្រតាំង ( ដែនដីកម្ពុជាក្រោមបច្ចុប្បន្ន) ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង  ចំពោះឪពុកជនជាតិខ្មែរ និងម្តាយជាជនជាតិវៀតណាម។  លោក​បាន​ក្លាយ​ជា​គ្រូ​អធិប្បាយ​ពុទ្ធសាសនា (*អាចារ្យ* ) ។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិន លោកត្រូវបានជ្រើសរើសដោយពួកកុម្មុយនិស្តវៀតណាម ( វៀតមិញ ) ឱ្យធ្វើជាប្រធានគណៈកម្មាធិការរំដោះប្រជាជនកម្ពុជា (CPLC) ដែលទើបបង្កើតថ្មីនៅខេត្តបាត់ដំបង ។ លោក កើតនៅស្រុកខ្មែរមួយ នៃវៀតណាមភាគខាងត្បូង ដែលមានដើមកំណើតខ្មែរ-វៀតណាម ដែលមានន័យថា លោកគឺជាអ្នកនៅជិតបំផុតដែលយួនមានបដិវត្តន៍ខ្មែរពិតប្រាកដ។ *ឈ្មោះរបស់ក្លែងក្លាយ* មានបំណងចង់យកប្រជាប្រិយភាពរបស់គូប្រជែងដែលត្រូវបានបណ្តេញចេញរបស់ព្រះសីហនុគឺ សឺង ង៉ុកថាញ់ បន្ទាប់មកនៅតែកំពុងនិរទេសខ្លួននៅប្រទេសបារាំង។

សឺង ង៉ុកមិញ ជា​អ្នក​ដឹកនាំ​សមាជ​ទូទាំង​ប្រទេស​លើក​ដំបូង​នៃ​ក្រុមខ្មែរឥស្សរៈឆ្វេងនិយម ដែល​បាន​បង្កើតសមាគមខ្មែរឥស្សរៈ ។ នៅឆ្នាំ១៩៥០ គាត់បានប្រកាសឯករាជ្យរបស់ប្រទេសកម្ពុជាជាផ្លូវការបន្ទាប់ពីបានអះអាងថាសមាគមខ្មែរឥស្សរៈ គ្រប់គ្រងមួយភាគបីនៃប្រទេស។  រួមជាមួយ លោកទូ សាមុត លោក បានបង្កើតគណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជា (KPRP) នៅឆ្នាំ១៩៥១។ បន្ទាប់ពី កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវ និងការបញ្ចប់សង្រ្គាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយ លោក សឺង ង៉ុកមិញ និងមន្ត្រីខ្មែរឥស្សរៈជាច្រើនបានចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជាទៅកាន់វៀតណាមខាងជើង ។

លោកមិញ នៅតែជាឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់ក្នុងបក្ស ទោះបីជាភាគច្រើនប្រតិបត្តិការពីរដ្ឋធានីហាណូយ ក្នុងប្រទេសវៀតណាមខាងជើងក៏ដោយ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧២ នៅពេលដែលមានការស្នើសុំរបស់ អៀង សារី គាត់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យនៅ រដ្ឋធានីប៉េកាំង ដើម្បីព្យាបាលលើសឈាម។ លោកមិញ បានស្លាប់នៅទីក្រុងប៉េកាំងនៅថ្ងៃទី២២ ខែធ្នូ។  ការស្លាប់របស់លោកបានកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលរបស់ពួកកុម្មុយនិស្តដែលបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលពីរដ្ឋធានីហាណូយមកលើរបបខ្មែរក្រហម ស្របគ្នានឹងការបង្កើនអំណាចនៃ 'មជ្ឈមណ្ឌល' របស់គណបក្សរឹងរូសដែលដឹកនាំដោយ ប៉ុល ពត ។

## ឯកសារយោង 
## គន្ថនិទ្ទេស
សេដ្ឋកិច្ចកូនខ្លា

[ស្តាំ|រូបភាពតូច|388x388ភីកសែល| សេដ្ឋកិច្ចកូនខ្លា (ពណ៌លឿង) មាន៥ប្រទេសគឺ [សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន ថៃ វៀតណាម ។បានបង្ហាញផងដែរនូវ សត្វខ្លាដើម ( កូរ៉េខាងត្បូង តៃវ៉ាន់ សិង្ហបុរី និង ហុងកុង ) (ពណ៌ក្រហម)។]]
**សេដ្ឋកិច្ចកូនខ្លា** សំដៅលើសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដូចជា ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន ថៃ និង វៀតណាម,  ប្រទេសលេចធ្លោទាំងប្រាំនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។  

## ទិដ្ឋភាពទូទៅ 
សេដ្ឋកិច្ចកូនខ្លា ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះដូច្នេះ ដោយសារតែពួកគេព្យាយាមធ្វើតាមគំរូបច្ចេកវិទ្យាដែលជំរុញការនាំចេញដូចគ្នា និង ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច ដែលសម្រេចបានរួចហើយដោយប្រទេសអ្នកមាន បច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ ឧស្សាហកម្ម និង អភិវឌ្ឍន៍ នៃ ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង និង តៃវ៉ាន់ រួមជាមួយនឹងមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិ។ នៃ ទីក្រុងហុងកុង និង សិង្ហបុរី ដែលត្រូវបានគេហៅថាជា ក្រុមខ្លាអាស៊ីទាំងបួន ។     ខ្លាវ័យក្មេងត្រូវបានគេហៅថា "កូនខ្លា" ដែលមានន័យថាប្រទេសឧស្សាហកម្មថ្មីចំនួនប្រាំ  ដែលបង្កើតបានជាសេដ្ឋកិច្ចកូនខ្លាកំពុងកើនឡើងខ្លា។ តាមពិត ប្រទេសចំនួនបួនត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងបញ្ជីសេដ្ឋកិច្ចកំពូលទាំង៥០ របស់អេចអេសប៊ីស៊ី ក្នុងឆ្នាំ២០៥០  ខណៈពេលដែលប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី វៀតណាម និងហ្វីលីពីនត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងបញ្ជីបន្ទាប់ដប់មួយ របស់ ហ្គោដមេន សាឆ្ស៍ នៃសេដ្ឋកិច្ចដែលមានសក្តានុពលខ្ពស់ដោយសារតែកំណើនយ៉ាងឆាប់រហ័សរបស់ពួកគេ។  និងចំនួនប្រជាជនច្រើន។

សហគ្រិនចិននៅក្រៅប្រទេស បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យឯកជនក្នុងតំបន់។ អាជីវកម្មទាំងនេះគឺជាផ្នែកមួយនៃបណ្តាញឬស្សីធំជាង ដែលជាបណ្តាញនៃអាជីវកម្មចិននៅក្រៅប្រទេសដែលកំពុងប្រតិបត្តិការនៅក្នុងទីផ្សារនៃ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដូចជាម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូនេស៊ី ថៃ និងហ្វីលីពីនដែលចែករំលែកទំនាក់ទំនងគ្រួសារ និងវប្បធម៌ទូទៅ។  ការផ្លាស់ប្តូររបស់ប្រទេសចិនទៅជា មហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច មួយក្នុងសតវត្សទី២១ បាននាំឱ្យមានការកើនឡើងនៃការវិនិយោគនៅក្នុងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែលបណ្តាញឬស្សីមានវត្តមាន។ 

## ទិន្នន័យឆ្នាំ២០២០ 
ទិន្នន័យ ជីឌីភី និង ជីឌីភី សម្រាប់មនុស្សម្នាក់គឺយោងតាមទិន្នន័យខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០ របស់ ធនាគារពិភពលោក ។ 

## សេដ្ឋកិច្ចនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ 
### ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់កូនខ្លា 
*  សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី
*  សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី
*  សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសហ្វីលីពីន
*  សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសថៃ
*  សេដ្ឋកិច្ចនៃវៀតណាម

### សេដ្ឋកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍នៃខ្លាអាស៊ីទាំងបួន 
*  សេដ្ឋកិច្ចសិង្ហបុរី
*  សេដ្ឋកិច្ចហុងកុង
*  សេដ្ឋកិច្ចកូរ៉េខាងត្បូង
*  សេដ្ឋកិច្ចតៃវ៉ាន់

## ឯកសារយោង
កម្មវិធីសម្រាប់ការវាយតម្លៃនិស្សិតអន្តរជាតិ

រូបភាពតូច|450x450ភីកសែល| ពិន្ទុគណិតវិទ្យាមធ្យមកម្មវិធីសម្រាប់ការវាយតម្លៃសិស្សអន្តរជាតិ (២០១៨)
រូបភាពតូច|450x450ភីកសែល| ពិន្ទុវិទ្យាសាស្ត្រមធ្យមកម្មវិធីសម្រាប់ការវាយតម្លៃសិស្សអន្តរជាតិ (២០១៨)
រូបភាពតូច|450x450ភីកសែល| ពិន្ទុអានជាមធ្យមកម្មវិធីសម្រាប់ការវាយតម្លៃសិស្សអន្តរជាតិ (២០១៨)
**កម្មវិធីសម្រាប់ការវាយតម្លៃសិស្សអន្តរជាតិ** ( **PISA** ) គឺជាការសិក្សាទូទាំងពិភពលោកដោយអង្គការសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងការអភិវឌ្ឍន៍ (OECD) ក្នុងប្រទេសជាសមាជិក និងមិនមែនសមាជិក ដែលមានបំណងវាយតម្លៃប្រព័ន្ធអប់រំដោយវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពសិក្សារបស់សិស្សសាលាដែលមានអាយុ ១៥ ឆ្នាំ លើគណិតវិទ្យា វិទ្យាសាស្ត្រ និងការអាន។  វាត្រូវបានសម្តែងជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ២០០០ ហើយបន្ទាប់មកធ្វើម្តងទៀតរៀងរាល់ ៣ ឆ្នាំម្តង។ គោលបំណងរបស់វាគឺដើម្បីផ្តល់នូវទិន្នន័យដែលអាចប្រៀបធៀបបានជាមួយនឹងទិដ្ឋភាពមួយក្នុងការអនុញ្ញាតឱ្យប្រទេសនានាធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវគោលនយោបាយ និងលទ្ធផលនៃការអប់រំរបស់ពួកគេ។ វាវាស់វែងការដោះស្រាយបញ្ហា និងការយល់ដឹង។ 

លទ្ធផលនៃការប្រមូលទិន្នន័យឆ្នាំ២០១៨ ត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩។ 

## ឯកសារយោង
ពែទងធារ ជិនវ័ត្រ

**ពែទងធារ ជិនវ័ត្រ** ឬហៅតាមភាសាសរសេរថា **ផែថងថារ ស៊ីណាវ៉ាត្រា** (ភាសាថៃ៖ แพทองธาร ชินวัตร, ហៅក្រៅថា *អុងអ៊ីង*, កើតថ្ងៃទី២១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៨៦) គឺជាអ្នកនយោបាយ និងអ្នកជំនួញថៃមួយរូប ដែលកំពុងបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃតាំងពីថ្ងៃទី១៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤ និងជាប្រធានគណបក្សភឿថៃតាំងពីឆ្នាំ២០២៣។ ក្នុងនាមជាសមាជិក​ម្នាក់​នៃ​គ្រួសារ​នយោបាយ​ជិនវ័ត្រ លោកស្រីត្រូវ​ជា​កូន​ស្រី​ពៅរបស់​អតីត​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថៃទក្សិណ ជិនវ័ត្រ និងនិង​ជា​ក្មួយ​ស្រី​របស់យិងលក្សណ៍ ជិនវ័ត្រ (អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីពីឆ្នាំ២០១១ ដល់ឆ្នាំ២០១៤)។ ពែទងធារគឺជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃវ័យក្មេងបំផុត និងជាស្ត្រីទីពីរប៉ុណ្ណោះដែលបានកាន់តំណែងនេះ។

## ជីវិត​ឯកជន 
ពែទងធារ ជិនវ័ត្រ កើតនៅទីក្រុងបាងកក ។ នាងបានទៅសាសេនចូសែបខនវេន សម្រាប់អនុវិទ្យាល័យ និង សាម៉ាថឺរដៀ សម្រាប់វិទ្យាល័យ។ នាងបានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ សង្គមវិទ្យា និងនរវិទ្យាពី មហាវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ សាកលវិទ្យាលចុល្លាង្ករណ៍ ក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ហើយបានបន្តការសិក្សានៅប្រទេសអង់គ្លេស ដោយទទួលបានសញ្ញាប័ត្រ MSC ផ្នែកគ្រប់គ្រងសណ្ឋាគារអន្តរជាតិពី សាកលវិទ្យាលស៊ូររី។ 

នាង គឺជាម្ចាស់ភាគហ៊ុនលេខ១ របស់ SC Asset Corporation និងជានាយកនៃមូលនិធិថៃខម។ នាងបានរៀបការជាមួយ ពិតាកា ស៊ុក្សាវ៉ាត់ ហើយពួកគេមានកូនពីរនាក់; កូនស្រី និងកូនប្រុសម្នាក់។ 

## កំណត់សម្គាល់ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ព្រះរាជវាំងក្រុងធនបុរី

ស្តាំ|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ព្រះបរមរាជវាំងនៃសាលរាជបល្ល័ង្ក
**ព្រះរាជវាំងក្រុងធនបុរី** ដែលគេស្គាល់ជាភាសាថៃថា **ព្រះរាជវាំងដើម** (    , *អតីតរាជវាំង* ) គឺជាអតីតរាជវាំងរបស់ស្តេចតាកស៊ីន ដែលគ្រប់គ្រងនគរសៀម( ថៃ ) នៃនរគធនបុរី បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃអយុធ្យានៅឆ្នាំ១៧៦៧ និងរហូតដល់ការបង្កើតនរគរតនកោសិន្ទ្រ៍ ក្នុងឆ្នាំ១៧៨២ ។ ក្រោយមកវាបានបម្រើការជាលំនៅឋានរបស់សមាជិកជាន់ខ្ពស់មួយចំនួននៃរាជវង្សចក្រី រហូតដល់ឆ្នាំ១៩០០ នៅពេលដែលព្រះរាជវាំងបានក្លាយជាទីតាំងរបស់រាជបណ្ឌិតសភាកងទ័ពជើងទឹកថៃ ។ ឥឡូវនេះ ព្រះរាជវាំងស្ថិតនៅក្នុងមូលដ្ឋាននៃទីបញ្ជាការកងទ័ពជើងទឹកថៃ ក្នុងទីក្រុងបាងកក ហើយត្រូវបានបើកសម្រាប់ការទស្សនាជាក្រុម ដែលរង់ចាំការណាត់ជួបជាមុន។

## ឯកសារយោង
វត្ត​ឥន្ទ្រ​វិហារ

**វត្តឥន្ទ្រវិហារ** (  ,  ) គឺជាវត្តរាជវង្សទី៣ ដែលមានទីតាំងនៅ ស្រុកព្រះនគរ នៃទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ។  វាត្រូវបានកត់សម្គាល់សម្រាប់ ៣២ ម៉ែត្រ (១០៥ហ្វីត) រូបសំណាកព្រះពុទ្ធខ្ពស់ត្រដែត ដែលគេស្គាល់ថា ហ្លួងពោធិតោ ឬ "ព្រះស្រីអារិយ្យមេត្រី" ដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្រោមការបំផុសគំនិតរបស់ព្រះចៅអធិការវត្តសម្តេចតោ ។ 

## ឯកសារយោង
វជិរញ្ញាណសង្វរ

**សម្តេចព្រះសង្ឃរាជចៅ ក្រមហ្លួងវជិរញ្ញាណសង្វរ** (  ថ្ងៃទី៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩១៣ ដល់ ថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៣) ឬ **ច្រើន គជវ័ត្រ** (  )  និង ព្រះនាម**សុវឌ្ឍនោ** (  ) គឺជាសម្តេចព្រះសង្ឃរាជទី១៩នៃប្រទេសថៃ ។ លោក​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ឲ្យ​កាន់​តំណែង​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៨៩ ដោយស្តេចភូមិពលអតុល្យតេជ ។ លោកមានព្រះជន្ម១០០វស្សា ក្នុងខែតុលា ឆ្នាំំំ២០១៣ ហើយបានសុគតក្រោយខែដដែល។ 

## ឯកសារយោង
ពេជ្រា ជៅវរាស្ត្រ

**ពេជ្រា ជៅវរាស្ត្រ ឬ ផេចារ៉ា ឆៅវារ៉ាស** ( ថៃ ៖ เพชรา เชาวราษฎร์; កើតថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៤៣ នៅខេត្តរយ៉ង ប្រទេសថៃ ) គឺជាតារាសម្តែងថៃ ដែលបានសម្តែងក្នុងខ្សែភាពយន្តប្រហែល៣០០ ពីឆ្នាំ១៩៦១ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩ ។ តួឯកនៃរឿង "យុគមាស" នៃភាពយន្តថៃ នាងត្រូវបានគេស្គាល់ថាមានភ្នែកមូលរាងស្រមូលដូចចន្ទ និងម៉ូតសក់ដ៏ប្រណិត។  នាងត្រូវបានតែងតាំងជាសិល្បករជាតិរបស់ប្រទេសថៃក្នុងឆ្នាំ២០១៨។ 
រូបភាពតូច| ភាពយន្តបក្សីតូច

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
អារ្យា អេ ហារកេទ

**អារ្យា អាល់បេរតា ហារកេទ ឬ អារ៉ាយ៉ា អាល់បែរតា ហារកេត** (    ; កើតថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៨១) ត្រូវបានគេស្គាល់ថា **អារ្យា អេ ហារកេទ ឬ អារាយ៉ា អេ ហារកេត** (    ) ឬ **ជម្ពូ ឬ ចមពូ** (  ) គឺជាតារាសម្តែងថៃ តារាម៉ូដែល ពិធីករ បុគ្គលិកទូរទស្សន៍ និងជានារីគម្រប់ជាដើមសញ្ជាតិអង់គ្លេស ។ ស្នាដៃ​ដែល​គួរ​ឲ្យ​កត់​សម្គាល់​បំផុត​របស់​នាង​គឺ​ការ​សម្ដែង​របស់​នាង​ក្នុង​រឿង ដកសម ស្រីថង*។*   នាង​មាន​ដើម​កំណើត ​អង់គ្លេស ឡាវ និង ​ថៃ ។

នាង គឺជាកូនកាត់អាស៊ីអឺរ៉ុប ឬ ​កូនកាត់ ។  នាងបានបញ្ចប់ការសិក្សាពី សាកលវិទ្យាល័យរាងសិត ជាមួយនឹងបរិញ្ញាបត្រសិល្បៈ ។ 

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
សម្ដេចតោ

**សម្តេចតោ** (១៧៨៨–១៨៧២; ព.ស ២៣៣១–២៤១៥) ត្រូវបានគេស្គាល់ជាផ្លូវការថា **សម្តេចព្រះពុទ្ធាចារ្យ៍ (តោ ព្រហ្មរំស្សី)** (  គឺជាព្រះសង្ឃមួយក្នុងចំណោមព្រះសង្ឃដ៏ល្បីល្បាញបំផុតក្នុងសម័យកាលរតនកោសិន្ទ្រ៍របស់ប្រទេសថៃ ហើយបន្តជាព្រះសង្ឃដ៏ល្បីបំផុតនៅក្នុងប្រទេសថៃ ។  លោកត្រូវបានគេគោរពចំពោះអំណាចខាងវិញ្ញាណហើយ យ័ន្តវត្ថុស័ក្តសិទ្ធ របស់លោកត្រូវបានគេស្វែងរក។  រូបភាព និងរូបចម្លាក់របស់គាត់ គឺជារូបតំណាងសាសនាដ៏ពេញនិយមបំផុតមួយចំនួននៅក្នុងទីក្រុងបាងកក។  
រូបភាពតូច|រូបភាពសម្តេចតោ

## ជីវប្រវត្តិ 
សម្តេចតោ ប្រសូត​នៅខេត្តព្រះនគរស្រីអយុធ្យា ជា​ព្រះរាជ​បុត្រ​មិន​ស្របច្បាប់​របស់​ព្រះបាទពុទ្ធលើសឡានភាល័យ (រាមាទី២)។  ព្រះអង្គ​បាន​សិក្សា​គម្ពីរ​ពុទ្ធសាសនា​នៃគម្ពីរបាលី ​ជាមួយ​នឹង​ពុទ្ធបរិស័ទ​ជា​ច្រើន​អង្គ។ ក្រោយ​ពី​បាន​ក្លាយ​ជា​ព្រះសង្ឃ​ល្បី​ឈ្មោះ​ហើយ លោកក៏បានក្លាយជាព្រះចៅអធិការចំពោះព្រះអង្គម្ចាស់មង្កុដ ក្រោយមក​ព្រះបាទ​រាមា​ទី៤ លោកបានក្លាយជាព្រះសង្ឃ។ ក្នុងរជ្ជកាលរាមាទី៤ សម្តេចតោ ត្រូវបានគេថ្វាយព្រះនាមថា សម្តេចព្រះពុទ្ធាចារ្យ៍ (តោ ព្រហ្មរំស្សី) មានន័យថាជាគ្រូ (អាចារ្យនៃព្រះពុទ្ធសាសនា) ដោយព្រះមហាក្សត្រ និងធ្លាប់ជាទីប្រឹក្សាដ៏គួរឱ្យទុកចិត្តរបស់ព្រះអង្គ ដោយបានបន្សល់ទុកនូវការអប់រំជាច្រើន រឿងរ៉ាវជុំវិញព្រះអង្គ និងព្រះមហាក្សត្រ។ 

លោកត្រូវបានគេកត់សម្គាល់សម្រាប់ជំនាញនៃការអធិប្បាយរបស់គាត់ និងការប្រើប្រាស់ កំណាព្យថៃ ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស្រស់ស្អាតនៃព្រះពុទ្ធសាសនា និងសម្រាប់ការធ្វើគ្រឿងលម្អហៅថា សម្តេច។ គ្រឿង​ឥស្សរិយយស​នេះ​ត្រូវ​បាន​ប្រគេន​ពរ​ដោយ​ខ្លួន​លោកផ្ទាល់និងព្រះសង្ឃដែលគេគោរពនៅប្រទេស​ថៃ។ លោកក៏លេចមុខក្នុងរឿងខ្មោច*នាងនាថ* ជាច្រើនរឿង ហើយគេនិយាយថាគាត់ជាអ្នកបង្ក្រាបនាង។ សម្តេចតោ ក៏បានសរសេរ *ជិនបញ្ជរ* ដែលជា វេទមន្តការពារ ដែលត្រូវបានសូត្រ និងប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដោយជនជាតិថៃ។ 

## ប្រភព 
## ឯកសារយោង
តំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន

រូបភាពតូច|310x310ភីកសែល| ការរៀបចំពាណិជ្ជកម្មនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍
**តំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរី** ( **AFTA** )  គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងប្លុកពាណិជ្ជកម្ម ដោយសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលគាំទ្រដល់ពាណិជ្ជកម្មក្នុងស្រុក និងផលិតកម្មក្នុងប្រទេសអាស៊ានទាំងអស់ និងសម្របសម្រួលការធ្វើសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចជាមួយសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងតំបន់ និងអន្តរជាតិ។    វាឈរជាតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីដ៏ធំ និងសំខាន់បំផុតមួយក្នុងពិភពលោក ហើយរួមជាមួយនឹងបណ្តាញដៃគូសន្ទនារបស់ខ្លួន បានជំរុញឱ្យមានវេទិកា និងប្លុកពហុភាគីធំៗមួយចំនួនរបស់ពិភពលោក រួមទាំងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា ។ និង ភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចទូលំទូលាយក្នុងតំបន់ ។      

កិច្ចព្រមព្រៀងតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន ត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី២៨ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៩២ នៅប្រទេសសិង្ហបុរី។ នៅពេលដែលកិច្ចព្រមព្រៀងតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន ត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដំបូង អាស៊ានមានសមាជិកចំនួនប្រាំមួយគឺ ប្រ៊ុយណេ ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី និង ថៃ ។ វៀតណាម ​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៥ ឡាវ និង ​មីយ៉ាន់ម៉ា ​ឆ្នាំ​១៩៩៧ និង ​កម្ពុជា ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៩។ តំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន ឥឡូវនេះមានប្រទេសទាំងដប់នៃអាស៊ាន។ អ្នក​មក​យឺត​ទាំង​បួន​ត្រូវ​បាន​តម្រូវ​ឱ្យ​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀងតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន ដើម្បី​ចូល​រួម​អាស៊ាន ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ពេល​វេលា​យូរ​ជាង​នេះ ដើម្បី​បំពេញ​កាតព្វកិច្ច​កាត់​បន្ថយ​ពន្ធ​របស់តំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន។

គោលដៅចម្បងរបស់តំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ានស្វែងរក៖

* បង្កើនការប្រកួតប្រជែងរបស់អាស៊ានក្នុងនាមជាមូលដ្ឋានផលិតកម្មនៅក្នុងទីផ្សារពិភពលោក តាមរយៈការលុបបំបាត់នៅក្នុងអាស៊ាន នៃ ពន្ធគយ និងរបាំងមិនមែនពន្ធ។ និង
* ទាក់ទាញការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស មកអាស៊ាន។

យន្តការចម្បងសម្រាប់ការសម្រេចបាននូវគោលដៅបែបនេះគឺ គ្រោងការណ៍អនុគ្រោះពន្ធដែលមានប្រសិទ្ធភាពរួម ដែលបានបង្កើតកាលវិភាគជាដំណាក់កាលក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ ជាមួយនឹងគោលដៅដើម្បីបង្កើន *អត្ថប្រយោជន៍ប្រកួតប្រជែងក្នុងតំបន់ដែលជាមូលដ្ឋានផលិតកម្មសម្រាប់ទីផ្សារពិភពលោក។*

## ឯកសារយោង
វត្តឥន្ទារាម

**វត្តឥន្ទារារាមវរវិហារ** ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា **វត្តឥន្ទារាម** (    ) គឺជាវត្តអារាមរាជវង្ស​លំដាប់​ទី​បី ​ក្នុង​តំបន់បាងយីរឿ ស្រុកធនបុរី ក្រុង​បាងកក។ ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួល​ស្គាល់​ថា​ជា "វត្តអារាម​ររបស់ស្តេចមហាតាកស៊ីន​ " (១៧៦៧-១៧៨២)។

វត្តដែលកសាងឡើងក្នុងសម័យអយុធ្យា វត្តនេះមានឈ្មោះជាច្រើនគឺ "វត្តបាងយីរឿននក" (วัดบางยี่เรือนอก) "វត្តសួនព្លូ" (วัดสวนพลู) ឬ "វត្តបាងយីរឿថៃ" (วัดบางยี่เรือไทย) ល។ វាត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញដោយព្រះបាទតាកស៊ីន ដែលក្រោយមកបានប្រគល់ឋានៈជាវត្តអារាមរាជវង្ស។ វា​ជា​ព្រះវិហារ​ដែដែលព្រះអង្គ​ចូល​ចិត្ត​ជា​ទី​ដែលព្រះអង្គមក​ស្នាក់​នៅ​មួយ​យប់​ដើម្បី​សមាធិ និង​គោរព​សិក្ខាបទ​សាសនា។

នៅឆ្នាំ១៧៨២ វត្តនេះត្រូវបានប្រើសម្រាប់តម្កល់ព្រះមេរុរបស់អតីតស្តេចតាកស៊ីន និងក្រុមគ្រួសាររបស់ព្រះអង្គ ហើយនៅខាងក្នុងវត្តក៏មានចេតិយ មួយគូដែលមានផេះរបស់ព្រះអង្គ និងមហេសីរបស់ព្រះអង្គផងដែរ។ វារក្សាឋានៈជាវត្តរាជវង្សពេញមួយរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទរាមាទី១ (១៧៨២-១៨០៩) ដោយមានព្រះសង្ឃជាន់ខ្ពស់បីអង្គគ្រប់គ្រងវត្ត។ ក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទរាមាទី៣ (១៨២៤-១៨៥១) បុព្វបុរសជនជាតិ មន -ពែរ្ស ព្រះយាស្រីសហទេព (ទងពេង) បានជួសជុលវាម្តងទៀត ហើយបានសុំឱ្យស្តេចប្រទានឋានៈជាវត្តរាជ។ សំណើនេះត្រូវបានអនុញ្ញាត ប៉ុន្តែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពទាបជាងមុន។ វត្ត​ឥន្ទារាម​មាន​ឈ្មោះ​នៅ​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន។  

វត្តឥន្ទារាមត្រូវបានចុះបញ្ជីជាបេតិកភណ្ឌជាតិដោយនាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈ តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៩។

## ឯកសារយោង
ខាន់ ចេសា

ខាន់ ចេសា (កើតថ្ងៃទី ០៨ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០០១)  ជាកីឡាករជឺជិតស៊ូ ជនជាតិខ្មែរ - ម៉ិកស៊ិក - អាមេរិកាំង។  នាង​បាន​ប្រកួតតំណាង​ឱ្យ ​កម្ពុជា​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​កីឡា​អាស៊ី​ឆ្នាំ​២០១៨ និង​ដណ្តើម​បាន​មេដាយ​មាស​ក្នុង ​វិញ្ញាសា​នេ​វ៉ា​ហ្សា​ទម្ងន់​៤៩​គីឡូ​ផ្នែក​នារី ​។   នេះ​ក៏​ជា​មេដាយមាស​ដំបូង​គេ​ដែល ​កម្ពុជា ​ទទួល​បាន​ផងដែរ ​ដែល​បានឈ្នះ​ក្នុង​ប្រភេទ​កីឡាជឺជិតស៊ូ ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍ Asian Games 2018 ។  ចេសា ក៏ជាអ្នកឈ្នះមេដាយមាសទីពីរក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកីឡា Asian Games របស់កម្ពុជា បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការ Taekwondo Gold 2014។  នាង​ជា​កូន​ស្រីដែលមាន​ម្តាយ​ជា​ជនជាតិ​ម៉ិកស៊ិកាកាត់​អាមេរិក​ជាមួយ​ឪពុកជា​ជនជាតិ​ខ្មែរកាត់​អាមេរិកាំង។   ទំព័រ​ហ្វេស​ប៊ុកភ្ទាល់ខ្លួន​របស់​នាង​បាននិយាយ​ថា​នាង​បាន​រៀន​សូត្រជឺជិតស៊ូ នៅ​អាយុ១២ឆ្នាំ ហើយនិងបាន​បង្ហាញ​ពី​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ជាមួយ​នឹង​មេដាយ​ដ៏ច្រើន​សន្ធឹកសន្ធាប់​របស់​នាង។  នាងកើតនៅរដ្ឋតិចសាស់ ហើយរស់នៅក្នុងរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ាខាងត្បូង។ 

នៅថ្ងៃទី 6 ខែតុលា ឆ្នាំ 2020 ខាន់ ចេសា បានទទួលខ្សែក្រវាត់ខ្មៅក្នុងប្រភេទកីឡាជឺជិតស៊ូរបស់ប្រទេសប្រេស៊ីល ដោយគ្រូបង្វឹករបស់នាងដែលជាបងប្អូនប្រុស Mendes នៅមុនថ្ងៃខួបកំណើតអាយុ១៩ឆ្នាំរបស់គាត់។ 

## ខ្សែក្រវ៉ាត់ខ្មៅ 
នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២១ ខាន់ ចេសាបានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងក្នុងកម្មវិធី Who's Number One ដោយយកឈ្នះ Danielle Kelly ដោយការសម្រេចចិត្តជាឯកច្ឆន្ទ។  នាងបានប្រកួតនៅ Evolve Ur Game នៅថ្ងៃទី ០៣ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២១ ក្នុងការប្រកួតដ៏អស្ចារ្យជាមួយ Mayssa Bastos ដោយចាញ់ពិន្ទុ។  នាងបានត្រលប់ទៅ Who's Number One វិញនៅថ្ងៃទី ២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២១ ដោយយកឈ្នះ Patricia Fontes ដោយការប្រើដៃ។  ការ​សម្តែង​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ ខាន់ ខេសាទទួល​បាន​ការ​អញ្ជើញ​ឱ្យ​ចូល​រួម​ប្រកួត​ដណ្តើម​ខ្សែក្រវាត់​ទម្ងន់​ស្ត្រូ​វ​នារី WNO ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍ WNO Championships ។  ខាន់ ចេសាបានយកឈ្នះ Jessica Crane ដោយប្រើកែងជើងក្នុងការប្រកួតបើកឆាក ប៉ុន្តែត្រូវបានចាញ់ដោយ Grace Gundrum ក្នុងវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រជាមួយនឹង twister ហើយត្រូវបានដាក់ជូនដោយ Amanda 'Tubby' Alequin ក្នុងការប្រកួតលួងលោមដោយប្រើម្រាមជើង។ 

កាល​ពី​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ២០២២ ខា​ន់ ចេសា បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ចាប់​ផ្តើម​ដំបូង​គេ​ដែល​ចុះ​កុង​ត្រា​ជាមួយ ONE Championship ។  ការផ្សព្វផ្សាយបានកក់ការប្រកួតឡើងវិញជាមួយ Alequin សម្រាប់ការបង្ហាញខ្លួនលើកដំបូងរបស់នាងនៅ ONE 159 នៅថ្ងៃទី ២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២២,  ប៉ុន្តែការប្រកួតបានធ្លាក់ចុះនៅពេលដែល Alequin បានដកខ្លួនដោយសារតែបញ្ហាសុខភាពដែលមិនត្រូវបានបង្ហាញ។

Khan បានប្រកួតក្នុង ព្រឹត្តិការណ៍ជើងឯកទ្វីបអឺរ៉ុប Jiu-Jitsu ឆ្នាំ 2023 ដោយឈ្នះមេដាយសំរឹទ្ធលើវិញ្ញាសាទម្ងន់មាន់។  នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ IBJJF Santa Cruz International Open នៅថ្ងៃទី ២២ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៣ ខាន់ ចេសា បានឈ្នះមេដាយមាសក្នុងប្រភេទទម្ងន់ស្រាល។ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ស្ថានីយ៍វិទ្យុទូរទស្សន៍នៃប្រទេសថៃ

**ស្ថានីយ៍វិទ្យុទូរទស្សន៍នៃប្រទេសថៃ ឬ អេនបីធី ២ អេតឌី** (    ) ( **NBT** ) គឺជាផ្នែកផ្សាយរបស់នាយកដ្ឋានទំនាក់ទំនងសាធារណៈរដ្ឋាភិបាល (PRD) ដែលជាផ្នែកមួយរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ ។ វាដំណើរការសេវាកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដ៏ទូលំទូលាយរួមមានវិទ្យុ បណ្តាញទូរទស្សន៍ (ដី និងផ្កាយរណប) សេវាអនឡាញ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម។ 

## ស្ថានីយ៍ដីគោក 
### ស្ថានីយ៍វិទ្យុ 
**វិទ្យុថៃ** គឺជាផ្នែកវិទ្យុរបស់អេនបីធី។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៣០ ហើយបច្ចុប្បន្នមានស្ថានីយ៍វិទ្យុ FM 5 AM 6 និង World Service ដែលជាស្ថានីយ៍វិទ្យុរលកខ្លីអន្តរជាតិជាភាសាបរទេសដែលបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី២០ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៣៨ ។

### ប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ 
#### ទូរទស្សន៍អេនបីធី 
**ទូរទស្សន៍អេនបីធី** (ឬ **អេនបីធី (ឌីជីថល) ២ អេតឌី** ) ពីមុន TVT11 គឺជាផ្នែកទូរទស្សន៍ និងប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍អេនបីធី ដោយឥតគិតថ្លៃ។

ការផ្សាយរបស់ TVT11 បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៨៨ នៅពេលដែល *TV9* (បច្ចុប្បន្នហៅថា Modernine TV ) បានបំបែកជាពីរប៉ុស្តិ៍។ ដំបូង​ឡើយ​វា​គឺ​សំដៅ​ទៅ​លើ​អ្នក​ទស្សនា​នៅ​ជនបទ។ ធាតុមួយចំនួនដូចជា ការរួមភេទ និង អំពើហឹង្សា ត្រូវបានត្រួតពិនិត្យព្រោះ អេនបីធី គឺជានាយកដ្ឋានមួយក្នុងចំណោមនាយកដ្ឋានរដ្ឋាភិបាលដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងផ្ទាល់។

NBTTV ក៏មាននៅលើវេទិកា ទូរទស្សន៍ TrueVisions ផ្ទាល់នៅលើប៉ុស្តិ៍លេខ៥។ បច្ចុប្បន្នកំពុងចាក់ផ្សាយនៅប៉ុស្តិ៍លេខ២។

នៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៨ ប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយ ២៤ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ ដោយផ្តល់កម្មវិធីបន្ថែមទៀតសម្រាប់អ្នកមើលដែលចូលគេងយឺតដើម្បីមើលទូរទស្សន៍ 

នៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៨ ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ TVT11 ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធម្តងទៀតដោយលោកបណ្ឌិត មុន ប៉ាត់តាណូថៃ ដែលជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន ហើយប្តូរឈ្មោះទៅជា *NBTTV* ។

កម្មវិធីទូរទស្សន៍អប់រំត្រូវបានចាក់ផ្សាយតាមប៉ុស្តិ៍នេះពីឆ្នាំ១៩៨៨ ដល់ឆ្នាំ១៩៩៩ ឆ្លាស់គ្នាជាមួយ TV9 នៅពេលរសៀលរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩៤ ដែលវាចាក់ផ្សាយនៅពេលព្រឹក។ កម្មវិធីពេលថ្ងៃនៅលើទូរទស្សន៍ TV9 បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី១ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩៤ បានធ្វើឱ្យ ETV ចាក់ផ្សាយតែនៅលើ TV11 ប៉ុណ្ណោះ។

NBTTV និងស្ថានីយ៍វិទ្យុក្រោមសេវាផ្សាយជាតិរបស់ប្រទេសថៃ ផ្សាយចេញពីទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ពួកគេនៅ ដិន ដែង ទីក្រុងបាងកក ។

ក្នុងកំឡុងសម័យអាណាឡូក វាចាក់ផ្សាយនៅលើ VHF band III ទោះបីជាផ្នែកខ្លះនៃ ប្រទេសថៃ វាបញ្ជូនសញ្ញានៅក្នុង UHF ដែលជាធម្មតាវាត្រូវបានសម្រួលទៅក្រុម២ ក៏ដោយ។ នៅ តំបន់ទីក្រុងបាងកក ប៉ុស្តិ៍ VHF សម្រាប់ TV11 គឺ 11 ជាមួយនឹងការបញ្ជូនខ្សោយជាងនៅលើប៉ុស្តិ៍លេខ ១០ នៅក្នុងផ្នែកខ្លះនៃ តំបន់ទីក្រុងបាងកក ។ វាក៏មានផងដែរនៅលើការបញ្ជូនតេស្ត NBTi DVB-T លើប្រេកង់ 658&nbsp;MHz, SID 2. គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៧ វាក៏មាននៅលើការបញ្ជូនសាកល្បង DMB-T/H នៅលើ Band III ផងដែរ។

#### អេនបីធីបណ្តាញក្នុងតំបន់ 
តំបន់ចំនួនបួននៃប្រទេសថៃ ( ខាងជើង ឦសាន កណ្តាល និង ខាងត្បូង ) មានបំរែបំរួលរៀងៗខ្លួននៃប៉ុស្តិ៍ប្រចាំតំបន់ និងការផ្សាយនៅលើប៉ុស្តិ៍ DTT 11 ។

#### NBT World 
NBT World ដែល​បាន​បើក​ដំណើរការ​ក្នុង​ឆ្នាំ២០១៣ គឺ​ជា​សេវា​ទូរទស្សន៍​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស ២៤/៧ របស់​បណ្តាញ​ដែល​មាន​គោល​បំណង​សម្រាប់​សហគមន៍​ថៃ អាស៊ាន និង​អាស៊ី​ដែល​ផ្សាយ​ជា​អន្តរជាតិ​តាម​រយៈ​ខ្សែ​កាប និង​ផ្កាយរណប។ (បច្ចុប្បន្នកំពុងចាក់ផ្សាយ ហើយអាចមើលបានតែតាមរយៈទំព័រស្ថានីយ៍  ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំំំំ២០២២) ប៉ុន្តែ NBT World ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ការិយាល័យព័ត៌មានជាតិនៃប្រទេសថៃ ដែលជាអង្គភាពមួយស្ថិតនៅក្រោមនាយកដ្ឋានទំនាក់ទំនងសាធារណៈរបស់រដ្ឋាភិបាល។

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
## ឯកសារយោង
បាល់ទះបុរស សុីហ្គេម លើកទី៣២

**បាល់ទះបុរស** (អង់គ្លេស: Men’s volleyball) គឺជាការ​ប្រកួត​បាល់​ទះនៅ​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍ កីឡាអាសុីអាគ្នេយ៍ ២០២៣ កំពុង​ត្រូវ​បាន​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ឡើងនៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ចំនួន 8 បានចូលរួមក្នុងការប្រកួតបាល់ទះនេះ ដែលមានក្រុមបុរស និង ក្រុមនារីចូលរួម ក្នុងការប្រកួតបាល់ទះនៃវិញាសាក្នុងសាលនេះ ដែលធ្វើឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី 3 ខែឧសភា ដល់ថ្ងៃទី 5 ខែឧសភា ឆ្នាំ 2023 ទីកន្លែងប្រកួតបានរៀបចំឡើង នៅពហុកីឡដ្ឋានជាតិ អូឡាំពិក ។

## បាល់ទះក្នុងពូល 
**Group Volleyball**
### ពូល A (Group A) 
### ពូល B (Group B) 
## កាលវិភាគប្រកួត 
**Competition schedule**
### 3 ឧសភា 
### 4 ឧសភា 
### 6 ឧសភា 
## បាល់ទះបុរសក្នុងសាល កន្លែងឈរ 
**Men’s indoor volleyball – Placings**
### ពូល A (Group A) 
### ការប្រកួត 
### ពូល B (Group B) 
### ការប្រកួត 
## ជុំចុងក្រោយ 
**Final round**
### 5th–8th ពាក់កណ្ដាលផ្ដាច់ព្រ័ត្រ 
### ការប្រកួតលេខ៧ 
**7th place match**

### ការប្រកួតលេខ៥ 
**5th place match**

### ៤ក្រុមផ្ដាច់ព្រ័ត្រ 
**4 Final Team**

### ដណ្ដើមមេដាយសំរឹទ្ធ 
**Bronze medal match**

### ដណ្ដើមមេដាយមាស 
**Gold medal match**

## ចំណាត់ថ្នាក់មេដាយ 
**Medal standings**

## ដូចនេះ 
**See also**

* កីឡាអាសុីអាគ្នេយ៍ លើកទី៣២

## ឯកសារយោង
សេចក្តីថ្លែងការណ៍អាស៊ាន

**សេចក្តីប្រកាសអាស៊ាន**  ឬ **សេចក្តីថ្លែងការណ៍ទីក្រុងបាងកក** គឺជាឯកសារបង្កើតសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (អាស៊ាន)។ វាត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅទីក្រុងបាងកក នៅថ្ងៃទី៨ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៧ ដោយសមាជិកស្ថាបនិកអាស៊ាន ទាំងប្រាំគឺ ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី ថៃ និង សហរដ្ឋអាមេរិក ។

វាចែងអំពីគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋានរបស់អាស៊ាន៖ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ មិត្តភាព និងការមិនជ្រៀតជ្រែក។  កាលបរិច្ឆេទនេះត្រូវបានប្រារព្ធជាទិវាអាស៊ាន។ 

ទ្រឹស្តីមួយបង្ហាញថា អាស៊ានត្រូវបានបង្កើតឡើងជាការបង្ហាញនៃសាមគ្គីភាពប្រឆាំងនឹង ការពង្រីកកុម្មុយនិស្តក្នុងប្រទេសវៀតណាម និង ការបះបោរ កុម្មុយនិស្ត នៅក្នុងព្រំដែនរបស់ខ្លួន។ យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ មិន​មាន​អ្វី​ពី​អាស៊ាន​សរសេរ​ថា​ពិត​ជា​និយាយ​បែប​នេះ​ទេ។

## បញ្ហាជុំវិញ 
### កុម្មុយនិស្ត 
មុន​ការ​ប្រកាស​នេះ រដ្ឋអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ទាំង​ប្រាំ​បាន​តស៊ូ​ទប់​ឥទ្ធិពលកុម្មុយនិស្ត ។

នៅពេលនោះ រដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីន បានព្យាយាមផ្តល់ការលើកលែងទោស ដល់អតីតពួកសកម្មប្រយុទ្ធហុ៊កបាល្លាហាប់ ដែលបានបង្កជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៅលូហ្ស៊ុន ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1950 ដែលស្ទើរតែនាំទៅដល់ការដួលរលំនៃរដ្ឋាភិបាលកណ្តាល។

ជម្លោះរវាងយោធាឥណ្ឌូណេស៊ី និង បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូណេស៊ី ដែលកំពុងកើនឡើងទំនងជាបានបញ្ចប់នៅចុងឆ្នាំ១៩៦៥ ជាមួយនឹងការផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់របបផ្តាច់ការនៃ "លំដាប់ថ្មី" របស់ស៊ូហារតូ បន្ទាប់ពីភាពភ័យរន្ធត់នៃការសម្លាប់រង្គាលឥណ្ឌូនេស៊ីនៅឆ្នាំ១៩៦៥-១៩៦៦ ត្រូវបានអនុវត្ត។ 

លទ្ធិកុម្មុយនិស្ត ក៏បាននាំឱ្យមានគំនិតនៃការច្របាច់បញ្ចូលគ្នានៃសហព័ន្ធម៉ាឡាយ៉ា សារ៉ាវ៉ាក សិង្ហបុរី និង បូណេអូខាងជើង ទៅជាអង្គភាពតែមួយ ដែលមានចេតនាលុបបំបាត់លទ្ធភាពដែលសិង្ហបុរីធ្លាក់ចូលទៅក្នុងកុម្មុយនិស្ត។ សិង្ហបុរីត្រូវបានបណ្តេញចេញពីសហព័ន្ធក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ ដោយសារភាពតានតឹងផ្នែកពូជសាសន៍ និងរបៀបដែលសហព័ន្ធគួរតែត្រូវបានគ្រប់គ្រង ប៉ុន្តែនៅតែជាសង្គមប្រជាធិបតេយ្យមូលធននិយមដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយប្រទេសជិតខាងថ្មី។

### ភាពតានតឹងរវាងអ្នកជិតខាង 
បញ្ហាពាក់ព័ន្ធមួយគឺការបង្កើតប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ នៅឆ្នាំ១៩៦១ នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡាយ៉ា លោកទុនគូ អាប់ដុលរ៉ាម៉ាន់ បានប្រកាសសំណើបង្កើតសហព័ន្ធថ្មីមួយហៅថា ម៉ាឡេស៊ី។ នេះត្រូវបានជំទាស់ដោយឥណ្ឌូណេស៊ី និងហ្វីលីពីន ដោយសារតែឥណ្ឌូនេស៊ីជឿថាការបង្កើតថ្មីនេះគឺជាទម្រង់នៃអាណានិគមនិយម ខណៈពេលដែលហ្វីលីពីនបានទាមទារភាគខាងកើតបូណេអូខាងជើង (សាបា) ជាផ្នែកនៃទឹកដីរបស់ខ្លួន។

ដើម្បី​បំបាត់​ភាព​តានតឹង សហព័ន្ធ​មិន​ប្រកាន់​នយោបាយ​ហៅ​ថា ម៉ាភីលីនដូ ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នេះមិនជោគជ័យទេ ដោយសារតែការយល់ឃើញថា ម៉ាភីលីនដូ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីពន្យារ ឬរារាំងការបង្កើតប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។

ទោះបីជាមានការប្រឆាំងក៏ដោយ ម៉ាឡេស៊ីត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៦៣។ នេះបាននាំឱ្យមានការប្រឈមមុខដាក់គ្នារវាងឥណ្ឌូនេស៊ី-ម៉ាឡេស៊ី ។ ហ្វីលីពីន​បាន​ដក​ចំណង​ការទូត​ចេញ ធ្វើ​ឲ្យ​ទំនាក់ទំនង​នៅ​តែ​ជូរចត់​រហូត​ដល់​ការ​បង្កើត​អាស៊ាន។

វាត្រូវបានអ្នកប្រាជ្ញជឿថា ការបង្កើតអាស៊ានបានរារាំងអរិភាពរវាងរដ្ឋអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។  

## សូម​មើល​ផង​ដែរ 
* ធម្មនុញ្ញអាស៊ាន
* ទ្រឹស្តីដូមីណូ

## ឯកសារយោង
អុកចត្រង្គ សុីហ្គេម លើកទី៣២

**អុកចត្រង្គ សុីហ្គេម លើកទី៣២** (អង់គ្លេស: Ouk Chaktrang) គឺជាការ​ប្រកួតលេងអុក តាមបែបផែនរបស់កម្ពុជា ដែលបានដាក់បញ្ចូល នៅ​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍ កីឡាអាសុីអាគ្នេយ៍ ២០២៣ ដែលកំពុង​ត្រូវ​បាន​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ឡើងនៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ចំនួន 7 បានចូលរួមក្នុងការប្រកួត ប្រភេទកីឡា អុកចត្រង្គ នេះ ដែលមានប្រភពដើមនៅសម័យកាលចក្រភពខ្មែរអង្គរផងដែរ ។

## ឯកសារយោង
បាល់ទាត់បុរស សុីហ្គេម លើកទី៣២

**បាល់ទាត់បុរស ក្រោមអាយុ 22 ឆ្នាំ** (អង់គ្លេស: Men's Football U22) គឺជាការ​ប្រកួត​បាល់​ទាត់​ផ្នែក​បុរស​នៅ​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍ កីឡាអាសុីអាគ្នេយ៍ ២០២៣ កំពុង​ត្រូវ​បាន​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ឡើងនៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ចំនួន 10 បានចូលរួមក្នុងការប្រកួតបាល់ទាត់បុរស ការប្រកួតត្រូវបានកំណត់ចំពោះអ្នកលេងផ្តាច់មុខដែលមានអាយុក្រោម 22 ឆ្នាំ កើតនៅ ឬ ក្រោយថ្ងៃទី 1 ខែមករា ឆ្នាំ 2001 ។

## កាលវិភាគការប្រកួតប្រជែង 
**Competition schedule**

ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​តារាង​ការ​ប្រកួត​កីឡា​បាល់​ទាត់៖

## ទីកន្លែង 
**Venues**

ទីលាន​បាល់ទាត់​សរុប ចំនួន​៥ ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​សម្រាប់​រៀបចំ​ការ​ប្រកួត​បាល់ទាត់ ជម្រុះពូល ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ កីឡាអាសុីអាគ្នេយ៍ លើកទី៣២ ។  ពហុកីឡដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក និង កីឡដ្ឋានវិសាខា នឹង រៀបចំការប្រកួតបាល់ទាត់បុរស ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ 
កីឡដ្ឋាន ស្តាតចាស់ (Old Stadium) និង 
កីឡាដ្ឋាន RSN (RSN Stadium) នឹងរៀបចំការប្រកួតបាល់ទាត់នារី ។ ចំណែកឯកីឡដ្ឋានធំ (Main Stadium) នៃ ពហុកីឡដ្ឋានជាតិ មរតកតេជោ (Morodok Techo National Stadium) ត្រូវរៀបចំការប្រកួតវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ ការប្រកួតដណ្តើមយកមេដាយសំរឹទ្ធ និង ការប្រកួតដណ្តើមយកមេដាយមាស ។

## ប្រទេសដែលចូលរួម 
**Participating nations**

### ពូល A (Group A) 
### ពូល B (Group B) 
## ឯកសារយោង
គីម ទិត្យសុវឌ្ឍនៈ

**គីម ទិត្យវឌ្ឍនៈ** (អង់គ្លេស៖ Kim Titsovathanak) គឺជាអ្នកហាត់ គុនល្បុក្កតោ ។ លោក​បាន​តំណាង​ឲ្យ ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​ក្នុង​ការ​ប្រកួត ​គុន​ល្បុក្កតោ ​ក្នុង ​ព្រឹត្តិការណ៍​កីឡា​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ឆ្នាំ​២០២៣ ។

## ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន 
ទិត្យសុវឌ្ឍនៈ ជា​កូន​ប្រុស​របស់​កីឡាករ​បាល់ទាត់​ចូល​និវត្តន៍ ហុក សុចិត្រា និង​ជា​ចៅ​ប្រុស​របស់​គ្រូ​គុន​ល្បុក្កតោ ហុក ឈាងគីម ។ 

## អាជីព 
គាត់បានចាប់ផ្តើមរៀនក្បាច់គុនបុរាណខ្មែរ គុនល្បុក្កតោ តាំងពីគាត់នៅក្មេង ហើយបានបង្ហាញខ្លួនក្នុងការប្រកួតកីឡាជាតិលើកទី១របស់កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ២០១៦។ 

## សមិទ្ធផល 
## ឯកសារយោង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់