ហ្វាសៀន

**ហ្វាសៀន** (៣៣៧– c. 422 គ.ស ) ដែលពីមុន ត្រូវបានសរសេរជាភាសារ៉ូម៉ាំង ថា ហ្វា**-ហៀន** និង ហ្វា**-ហ្សៀន** គឺជា ព្រះសង្ឃ និងអ្នកបកប្រែ ព្រះពុទ្ធសាសនា ចិន ដែលបានធ្វើដំណើរដោយថ្មើរជើងពី នគរជិន ទៅកាន់ ប្រទេសឥណ្ឌាមជ្ឈិមសម័យ ដើម្បីទទួល គម្ពីរពុទ្ធសាសនា ។ ឈ្មោះកំណើតរបស់គាត់គឺ **Gong Sehi** ។&#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;ដោយចាប់ផ្តើមដំណើររបស់គាត់ប្រហែលអាយុ 60 ឆ្នាំគាត់បានធ្វើដំណើរទៅទិសខាងលិចតាមបណ្តោយ ផ្លូវសូត្រ លើគោក ទស្សនាកន្លែងពុទ្ធសាសនិកនៅ អាស៊ីកណ្តាល ខាងត្បូង និង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ ការធ្វើដំណើរ និងការត្រឡប់មកវិញបានចំណាយពេលពី 399 ទៅ 412 ដោយចំណាយពេល 10 ឆ្នាំនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ [1] [2] [3]

កំណត់ហេតុរបស់ **ហ្វាសៀន** អំពី ដំណើរធម្មយាត្រា របស់គាត់ ឈ្មោះ *Foguoji* ឬ *កំណត់ត្រានៃព្រះរាជាណាចក្រពុទ្ធសាសនា* គឺជាកំណត់ត្រាឯករាជ្យដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយនៃព្រះពុទ្ធសាសនាដើមនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ គាត់បានត្រឡប់ទៅប្រទេសចិនវិញជាមួយនឹងអត្ថបទបាលីមួយចំនួនធំ ដែលការបកប្រែរបស់វាមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើព្រះពុទ្ធសាសនានៅអាស៊ីបូព៌ា និងផ្តល់នូវ  សម្រាប់ឈ្មោះប្រវត្តិសាស្ត្រ ព្រឹត្តិការណ៍ អត្ថបទ និងគំនិតជាច្រើននៅក្នុងនោះ។ [1] [2]

## ជីវប្រវត្តិ 
[[ឯកសារ:Faxian_zhuan.JPG|រូបភាពតូច| ការបោះពុម្ពផ្ទាំងឈើសតវត្សទី 12 ទំព័រទី 1 នៃការធ្វើដំណើររបស់ទូរសារ (កំណត់ត្រានៃបណ្តាប្រទេសព្រះពុទ្ធសាសនា) ។ ប្រយោគដំបូងអានថា "នៅ ឆាងអាន **ហ្វាសៀន**មានទុក្ខព្រួយដែលការប្រមូល *វិន័យ*មិនពេញលេញ។ ដូច្នេះហើយនៅឆ្នាំទី 2 នៃ ហុងស៊ី ឬឆ្នាំជីហៃ (36) នៃ វដ្តផ្លូវភេទ [ ឆ្នាំចិន គ្របដណ្តប់ចុងឆ្នាំ 399 និង ដើមឆ្នាំ 400] គាត់បានយល់ព្រមជាមួយ Huijing, Daozheng, Huiying និង Huiwei ដើម្បីស្វែងរក *វិន័យ* បន្ថែមទៀតនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។]]
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| **ហ្វាសៀន** នៅប្រាសាទ Daishō-in ក្នុង Miyajima ប្រទេសជប៉ុន
**ហ្វាសៀន** កើតនៅ Shanxi ក្នុងសតវត្សទី 4 ក្រោម រាជវង្សស៊ូ នៃសម័យ នគរទាំងដប់ប្រាំមួយ ។ ឈ្មោះកំណើតរបស់គាត់គឺ Gong Sehi ។&#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D; ក្រោយមកគាត់បានយកឈ្មោះ **ហ្វាសៀន** ដែលមានន័យថា "ភាពរុងរឿងនៃព្រះធម៌" ។ [1] បងប្រុសរបស់គាត់បីនាក់បានស្លាប់ទាំងវ័យក្មេង។ ឪពុក​របស់​គាត់​ដោយ​ភ័យ​ខ្លាច​ថា​វាសនា​ដូច​គ្នា​នោះ​បាន​ឲ្យ​គាត់​បួស​ជា ​ព្រះសង្ឃ ​នៅ​អាយុ​បី​ឆ្នាំ។ [4]

នៅឆ្នាំ 399 នៃគ.ស. ប្រហែលជាអាយុ 60 ឆ្នាំ ហ្វាស៊ីសៀនគឺជាអ្នកធ្វើធម្មយាត្រាដំបូងបំផុតដែលបានបញ្ជាក់ទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌា។ គាត់បានចាកចេញពី ឆាងអាន ដែលជារដ្ឋធានីនៃព្រះពុទ្ធសាសនា ក្រោយរាជវង្សឈិងរួមជាមួយនឹងមនុស្សបួននាក់ផ្សេងទៀតដើម្បីស្វែងរកអត្ថបទព្រះពុទ្ធសាសនាដ៏ពិសិដ្ឋ ហើយក្រោយមកត្រូវបានចូលរួមដោយអ្នកធម្មយាត្រាប្រាំនាក់ទៀតនៅ Zhangye ។ [5] [3] គាត់បានទៅប្រទេសឥណ្ឌានៅដើមសតវត្សទី 5 ។ គាត់ត្រូវបានគេនិយាយថាបានដើរគ្រប់ផ្លូវពីប្រទេសចិនឆ្លងកាត់វាលខ្សាច់ទឹកកក និងឆ្លងកាត់ភ្នំដ៏រដុប។ គាត់បានចូលប្រទេសឥណ្ឌាពីភាគពាយ័ព្យ ហើយទៅដល់ ប៉ាតាលីពត្រា ។ គាត់បានយកអត្ថបទព្រះពុទ្ធសាសនាសំស្រ្កឹតមួយចំនួនធំមកជាមួយវិញជាមួយគាត់។ ពេល​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​ចិន​វិញ គាត់​ក៏​មាន​កិត្តិយស​ក្នុង​ការ​បកប្រែ​អត្ថបទ​សំស្ក្រឹត​ទាំង​នេះ​ជា​ភាសា​ចិន​ផង​ដែរ។ [1] [2]

ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ **ហ្វាសៀន** ទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌាបានកើតឡើងក្នុងរជ្ជកាលរបស់ Chandragupta II ។ គាត់បានចូលទៅក្នុងឧបទ្វីបឥណ្ឌាឆ្លងកាត់ភាគពាយ័ព្យ។ អនុស្សាវរីយ៍របស់គាត់ពិពណ៌នាអំពីការស្នាក់នៅរយៈពេល 10 ឆ្នាំរបស់គាត់នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ គាត់បានទៅទស្សនាកន្លែងសំខាន់ៗដែលទាក់ទងនឹងព្រះពុទ្ធ ក៏ដូចជាមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំ និងវត្តពុទ្ធសាសនាដ៏ល្បីល្បាញ។ គាត់បានទៅលេង Kapilvastu ( Lumbini ), Bodh Gaya, Benares ( Varanasi ), Shravasti, និង Kushinagar ដែលទាំងអស់បានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងព្រឹត្តិការណ៍នៅក្នុងជីវិតរបស់ព្រះពុទ្ធ។ **ហ្វាសៀន** បានរៀនភាសាសំស្ក្រឹត ហើយបានប្រមូលអក្សរសិល្ប៍ឥណ្ឌាពី Pataliputra (Patna) Oddiyana និង Taxila នៅ Gandhara ។ ការចងចាំរបស់គាត់និយាយអំពីហិនយាន និងទំនៀមទម្លាប់មហាយាន ក៏ដូចជាការបំបែក និងបំបែកទំនៀមទម្លាប់ថេរវាទនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាឥណ្ឌាសតវត្សទី 5 ។ មុន​ពេល​គាត់​ចាប់​ផ្តើម​ធ្វើ​ដំណើរ​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​ចិន​វិញ គាត់​បាន​ប្រមូល​អត្ថបទ​សំស្ក្រឹត​ជា​ច្រើន​នៅ​សម័យ​គាត់។ [1] [2]

នៅលើផ្លូវរបស់ **ហ្វាសៀន** ត្រឡប់ទៅប្រទេសចិនវិញ បន្ទាប់ពីស្នាក់នៅរយៈពេលពីរឆ្នាំនៅក្នុង ប្រទេសស្រីលង្កា ព្យុះដ៏ខ្លាំងក្លាមួយបានរុញកប៉ាល់របស់គាត់ទៅលើកោះមួយ ប្រហែលជា កោះជ្វា ។  បន្ទាប់ពីប្រាំខែនៅទីនោះ **ហ្វាសៀន** បានយកកប៉ាល់មួយទៀតទៅកាន់ភាគខាងត្បូងប្រទេសចិន ប៉ុន្តែវាត្រូវបាន ផ្លុំចេញ ម្តងទៀត ហើយគាត់បានបញ្ចប់ការចុះចតនៅ ភ្នំឡាវ ដែលឥឡូវជា ខេត្តសាងទុង ភាគខាងជើងប្រទេសចិន  ភាគខាងកើតនៃទីក្រុង Qingdao ។ គាត់​បាន​ចំណាយ​ពេល​ពេញ​មួយ​ជីវិត​របស់គាត់​ដើម្បី​បកប្រែ និង​កែសម្រួល​បទគម្ពីរ​ដែល​គាត់​បាន​ប្រមូល​។ ទាំងនេះគឺជាឥទិ្ធពលដល់ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃព្រះពុទ្ធសាសនាចិនដែលបានបន្ត។ [1] [2]

**ហ្វាសៀន** បានត្រលប់មកវិញនៅឆ្នាំ 412 ហើយបានតាំងទីលំនៅនៅក្នុងអ្វីដែលឥឡូវនេះគឺ Nanjing ។ គាត់បានសរសេរសៀវភៅអំពីការធ្វើដំណើររបស់គាត់នៅជុំវិញឆ្នាំ 414 ដែលពោរពេញទៅដោយដំណើររឿងនៃព្រះពុទ្ធសាសនាដើមដំបូង និងភូមិសាស្ត្រ និងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃប្រទេសជាច្រើននៅតាមបណ្តោយ ផ្លូវសូត្រ ដូចដែលពួកគេនៅវេននៃសតវត្សទី 5 នៃគ។ គាត់​បាន​ចំណាយ​ពេល​មួយ​ទសវត្សរ៍​បន្ទាប់​រហូត​ដល់​មរណភាព​របស់​គាត់​ដើម្បី​បកប្រែ​ព្រះ​ពុទ្ធ ​សូត្រ ​ដែល​គាត់​បាន​នាំ​មក​ជាមួយ​គាត់​ពី ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ។ [5]

ខាង​ក្រោម​នេះ​គឺ​ជា​ការ​ណែនាំ​អំពី​ការ​បកប្រែ​នៅ​សតវត្សរ៍​ទី 19 របស់ James Legge អំពី​ការងារ​របស់ **ហ្វាសៀន** ។ ការរំពឹងទុករបស់ Legge ដូចជា Faxian មកលេងប្រទេសឥណ្ឌានៅអាយុ 25 ឆ្នាំ ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ដោយអាហារូបករណ៍ក្រោយៗមក ប៉ុន្តែការណែនាំរបស់គាត់ផ្តល់នូវព័ត៌មានជីវប្រវត្តិដែលមានប្រយោជន៍មួយចំនួនអំពី **ហ្វាសៀន**៖
ស្តាំ|រូបភាពតូច|385x385ភីកសែល| **ហ្វាសៀន** នៅប្រាសាទ Ashoka
[ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|ផ្លូវរបស់ **ហ្វាសៀន** ឆ្លងកាត់ប្រទេសឥណ្ឌា ពីការបោះពុម្ពរបស់ Beal 7]

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text