open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
បាញ់ស៊ុង

***បាញ់ស៊ុង*** (Bánh cuốn,  *នំក្រឡុក* ) គឺជា ម្ហូបវៀតណាម ដែលមានប្រភពមកពី ប្រទេសវៀតណាមខាងជើង ។ 
រូបភាពតូច| បាញ ស៊ុង រចនាប័ទ្មហាណូយ
រូបភាពតូច| បាញ ស៊ុង រចនាប័ទ្ម សាយហ្គន
បាញ់កាញ់

***បាញ់កាញ់*** ( Bánh canh) គឺជា គុយទាវ វៀតណាម ក្រាស់ ដែលអាចធ្វើពីម្សៅដំឡូង បារាំង ឬលាយ អង្ករ និងម្សៅដំឡូងមី។   "នំ" សំដៅលើបន្ទះក្រាស់នៃម្សៅមិនទាន់ឆ្អិន ដែលគុយទាវត្រូវបានកាត់។

* *Bánh Canh Cua* - ស៊ុបក្តាមក្រាស់ ដែលច្រើនតែបន្ថែមពងក្រួច។
* *Bánh Canh bột lọc* - ជាគុយទាវដែលមានរសជាតិឆ្ងាញ់ជាង។
* *Bánh canh chả cá* – ម្ហូបរួមមាននំត្រី ហើយមានប្រជាប្រិយភាពនៅភាគកណ្តាលវៀតណាមខាងត្បូង។
* *Bánh canh giò heo tôm thịt* - រួម​បញ្ចូល​ទាំង ​សាច់​ជ្រូក និង ​បង្គា ។ 
* *Bánh canh Trảng Bàng* – *bánh canh* ផលិតនៅទីក្រុង Trảng Bàng ភាគអាគ្នេយ៍ ប្រទេសវៀតណាម បម្រើជាមួយសាច់ជ្រូកស្ងោរ គុយទាវ និងឱសថក្នុងស្រុក។ 
* *Bánh Canh Tôm* - ទំពាំងបាយជូររសជាតិបង្គាដែលលាយជាមួយនឹងទឹកដោះគោដូងផងដែរ។

រូបភាពតូច| Bánh Canh Cua (Bánh Canh with crab soup).
រូបភាពតូច| Bánh canh cá lóc (bánh canh with snakehead soup).

## ឯកសារយោង
ពិធីបុណ្យនៃសប្តាហ៍

***ពិធីបុណ្យនៃសប្តាហ៍***  ឬ ***សាវូត*** គឺជា ថ្ងៃឈប់សម្រាករបស់ជនជាតិយូដា ដែលជាពិធីបុណ្យមួយក្នុងចំណោម ពិធីបុណ្យធម្មយាត្រាចំនួនបី ដែលត្រូវបានតែងតាំងតាមព្រះគម្ពីរ។ វាកើតឡើងនៅថ្ងៃទីប្រាំមួយនៃខែហេប្រឺនៃ ស៊ីវ៉ាន់ ; នៅសតវត្សរ៍ទី ២១ វាអាចនឹងធ្លាក់នៅចន្លោះថ្ងៃទី ១៥ ខែឧសភាដល់ថ្ងៃទី ១៤ ខែមិថុនានៅលើ ប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរៀន ។ 

បុណ្យនេះ បាន​គូសចំណាំ​ការ​ច្រូតកាត់​ស្រូវ​សាលី​នៅ​ក្នុង ​ទឹកដី​អ៊ីស្រាអែល ​ក្នុង ​ព្រះគម្ពីរ​ហេព្រើរ យោង​ទៅ​តាម ​និក្ខមនំ ៣៤:២២ ។ លើសពីនេះ ទំនៀមទម្លាប់របស់គ្រូបៀនបង្រៀនថា កាលបរិច្ឆេទក៏ជាការបង្ហាញនៃ បញ្ញត្តិដប់ប្រការ ដល់ ម៉ូសេ និង ប្រជាជនអ៊ីស្រាអែល នៅ ភ្នំស៊ីណាយ ដែលយោងទៅតាមប្រពៃណីនៃ សាសនាគ្រិស្តអូស្សូដក់ បានកើតឡើងនៅកាលបរិច្ឆេទនេះក្នុងឆ្នាំ ១៣១២គ.ស. 

ពាក្យ *សាវូត* មានន័យថា "សប្តាហ៍" ជាភាសាហេព្រើរ ហើយសម្គាល់ការសន្និដ្ឋាននៃ ការរាប់ អូមេរ ។ កាលបរិច្ឆេទរបស់វាត្រូវបានភ្ជាប់ដោយផ្ទាល់ទៅនឹង បុណ្យរំលង ; តូរ៉ា កំណត់ការរាប់ចំនួនប្រាំពីរសប្តាហ៍នៃ អូមេរ ដែលចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ២ នៃបុណ្យរំលងត្រូវបានធ្វើតាមភ្លាមៗដោយ បុណ្យសប្តាហ៍ ។ ការរាប់ថ្ងៃ និងសប្តាហ៍នេះ ត្រូវបានគេយល់ថា ដើម្បីបង្ហាញពីការទន្ទឹងរង់ចាំ និងបំណងប្រាថ្នាសម្រាប់ការផ្តល់ តូរ៉ា ។ នៅ​ថ្ងៃ​បុណ្យ​ចម្លង ប្រជាជន​អ៊ីស្រាអែល​បាន​រួច​ពី​ការ​ធ្វើ​ជា​ទាសករ​របស់ ​ព្រះចៅ​ផារ៉ោន ។ នៅលើ បុណ្យនេះ ពួកគេត្រូវបានផ្តល់ឱ្យ តូរ៉ា ហើយបានក្លាយជាប្រជាជាតិមួយដែលបានប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការបម្រើព្រះ។ 

បុណ្យសប្ដាហ៍ ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ជា​ប្រពៃណី​ក្នុង ​ប្រទេស​អ៊ីស្រាអែល ​សម្រាប់​ថ្ងៃ​មួយ​ដែល​វា​ជា​ថ្ងៃ​ឈប់​សម្រាក​សាធារណៈ និង ​រយៈពេល​ពីរ​ថ្ងៃ​ក្នុង​ការ​ភៀស​ខ្លួន ។   

## ឈ្មោះ 
### ឈ្មោះព្រះគម្ពីរ 
នៅក្នុងព្រះគម្ពីរ សាវូត ត្រូវបានគេហៅថា "ពិធីបុណ្យនៃសប្តាហ៍" ( חג השבועות    , និក្ខមនំ ៣៤:២២, ចោទិយកថា ១៦:១០ ); "ពិធីបុណ្យនៃការច្រូត" ( ហេប្រើ     និក្ខមនំ 23:16 ),  និង "ថ្ងៃនៃផ្លែឈើដំបូង" (  ជនគណនា ២៨:២៦ ) ។  *សាវូត* ដែលជាពហុវចនៈនៃពាក្យដែលមានន័យថា "សប្តាហ៍" ឬ "ប្រាំពីរ" សំដៅទៅលើការពិតដែលថាពិធីបុណ្យនេះកើតឡើងយ៉ាងពិតប្រាកដប្រាំពីរសប្តាហ៍ (ឧទាហរណ៍ "សប្តាហ៍នៃសប្តាហ៍") បន្ទាប់ពីបុណ្យរំលង។ 

### ឈ្មោះក្រោយៗទៀត។ 
តាលមុដ សំដៅលើ សាវូត ជា ʻAṣeret  យោងទៅតាម Pesachim 68b ដែលសំដៅទៅលើការហាមប្រាមមិនអោយធ្វើការនៅថ្ងៃឈប់សម្រាកនេះ  និងដល់ការបញ្ចប់នៃរដូវកាលបុណ្យរំលងផងដែរ។  ហេតុផលផ្សេងទៀតដែលផ្តល់ឱ្យគឺថា គ្រាន់តែជា Shmini ʿAṣeret នាំ Sukkot ដល់ទីបញ្ចប់ ʿAṣeret នាំមកនូវបុណ្យរំលង។

ចាប់តាំងពី Shavuot កើតឡើងហាសិបថ្ងៃបន្ទាប់ពីបុណ្យរំលង ជនជាតិយូដា Hellenistic បានហៅវាដោយឈ្មោះ Koine "Pentecost" ។ 

## កំណត់ចំណាំ និងឯកសារយោង
កន្លែងបុរាណវិទ្យាកូកាយធី

[ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| តំបន់តាំងពិព័រណ៌វត្ថុបុរាណវិទ្យា  កូកាយធី A និង B ( [ឆ្នាំ ២០១៣|ឆ្នាំ 2013 )]]
**ទីតាំង​បុរាណវត្ថុ​ កូកាយធី** ស្ថិត​នៅ​កណ្តាល​វាល ​ស្រែ ​ធំ​ក្នុង ​ក្រុង អូកែវ ស្រុក Thoai Son ខេត្ត  អានយ៉ាង ប្រទេស​វៀតណាម ។

## ណែនាំ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| វត្ថុបុរាណ កូកាយធី A
វត្ថុបុរាណ អូកែវ ត្រូវបានរកឃើញដោយអ្នកបុរាណវិទូ ជនជាតិបារាំង Louis Malleret នៅ វិទ្យាស្ថានបារាំងចុងបូព៌ា ក្នុង ឆ្នាំ ១៩៤២ ហើយត្រូវបានជីកកកាយលើកដំបូងនៅ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៤៤ នៅទីតាំងផ្សេងៗ រួមទាំង **កន្លែងបុរាណវត្ថុ អូកែវ ផងដែរ។**

ទីតាំងបុរាណវត្ថុដែលបានរកឃើញនៅពេលនោះគឺជាគ្រឹះស្ថាបត្យកម្មដែលមានផ្ទៃដី 488.88 m2 ស្ថិតនៅលើវាល Oc Eo ប្រហែល 500 ម៉ែត្រខាងកើត Giong Cat និងប្រហែល 100 ម៉ែត្រពីវត្ថុបុរាណណាមលិញស៊ឺន   ជម្រាលភ្នំបាថេ អំពី 1,600 ម៉ែត្រទៅខាងលិច។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| វត្ថុបុរាណ កូកាយធី B
នៅ ឆ្នាំ ១៩៩៩ ការជីកកកាយមួយទៀតត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់នេះ ហើយគ្រឹះមួយទៀតដែលមានផ្ទៃដី 194.555 ម (បណ្តោយ 16.7 ម x ទទឹង 11.65 ម) ត្រូវបានរកឃើញដែលមានទីតាំងប្រហែល 100 គីឡូម៉ែត្រពីទីតាំងខាងលើ 22 ម៉ែត្រទៅខាងជើង។

ទាំងពីរ​ប្រភេទ​នេះ​ជា​ប្រភេទ​ស្ថាបត្យកម្ម​ប្រាសាទ​សាសនា ហើយ​មាន​អាយុកាល​តាំងពី ​សតវត្សរ៍​ទី  ទី 6 ដល់ សតវត្សទី ៧ គ.ស . ដើម្បីសម្គាល់ បុរាណវត្ថុវិទូបានហៅគ្រឹះដែលបានរកឃើញនៅ ឆ្នាំ ១៩៤៤ **ថាជា កូកាយធី A** ហើយគ្រឹះត្រូវបានរកឃើញនៅ ឆ្នាំ ១៩៩៩ **ដែលជាវត្ថុបុរាណ កូកាយធី B** ។

ដើម្បីរក្សា និងលើកតម្កើងតម្លៃ ក្រសួងវប្បធម៌ និងព័ត៌មាន (បច្ចុប្បន្នជា ក្រសួងវប្បធម៌ កីឡា និងទេសចរណ៍ ) បានដាក់ចំណាត់ថ្នាក់ប្រាសាទស្ថាបត្យកម្មចំនួនពីរ A និង B នៅ កូកាយ ជា *វត្ថុបុរាណវិទ្យា* យោងតាមសេចក្តីសម្រេចលេខ 39/2002 ។ /QD-BVHTT ចុះ ថ្ងៃទី 30 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2002 និងជាសារីរិកធាតុចំនួន 2 ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ទីតាំងសិល្បៈបុរាណវិទ្យា និងស្ថាបត្យកម្ម អូកែវ-បាថេ ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជា *បូជនីយដ្ឋានជាតិដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី ជាពិសេស* យោងតាមសេចក្តីសម្រេចលេខ 1419/QD-TTg ចុះ ថ្ងៃទី២៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១២  ។

## រូបភាព 

ឯកសារ:Di_chỉ_Gò_Cây_Thị.jpg|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Di_chỉ_Gò_Cây_Thị.jpg|alt=Nhà trưng bày di tích khảo cổ Gò Cây Thị A (chụp năm 2009).| Go Cay Thi A ផ្ទះតាំងពិព័រណ៍វត្ថុបុរាណវិទ្យា (ថតក្នុង ឆ្នាំ ២០០៩ )។
ឯកសារ:Bảng_Gò_Cây_Thị_B.jpg|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Bảng_Gò_Cây_Thị_B.jpg|alt=Bảng giới thiệu di tích Gò Cây Thị A.| ក្រុមប្រឹក្សាណែនាំនៃវត្ថុបុរាណ Go Cay Thi A ។
ឯកសារ:Bảng_Gò_Cây_Thị_By.jpg|តំនភ្ជាប់=Tập_tin:Bảng_Gò_Cây_Thị_By.jpg|alt=Bảng giới thiệu di tích Gò Cây Thị B.| ក្រុមប្រឹក្សាណែនាំនៃវត្ថុបុរាណ Go Cay Thi B ។

## មើលច្រើនទៀត 
* វត្ត លិញស៊ឺន
* ទីតាំងបុរាណវិទ្យា ណាមលិញស៊ឺន

## ឯកសារយោង
កូថាញ់

**កូថាញ់** ជា​កន្លែង​បុរាណ​វិទ្យា​មួយ​ស្ថិត​នៅ​ភូមិ Tan Thanh ឃុំ Tan Thuan Binh ស្រុក Cho Gao ខេត្ត ទៀនយ៉ាង ប្រទេស​វៀតណាម។ 

នេះ​ជា ​រមណីយដ្ឋាន ​វប្បធម៌​អូរ​កែវ ដែលមាន​តាំងពី​សតវត្ស​ទី​៤​មកម្ល៉េះ​។  ដល់សតវត្សទី ៨ នៅតែរក្សាបាននូវភាពស្អាតស្អំ និងសំបូរទៅដោយ វត្ថុបុរាណ ជាច្រើនប្រភេទ ដូចជាដូចជា លំនៅឋាន ស្ថាបត្យកម្ម សារីរិកធាតុ បញ្ចុះសព ជាពិសេសសារីរិកធាតុស្ថាបត្យកម្មដែលមានប្រាសាទ និងប៉មជាច្រើននៅជាប់គ្នា ដែលមានមាត្រដ្ឋានខុសៗគ្នា។ វត្ថុ​បុរាណ​នៅ​ទី​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​ចម្រុះ​ណាស់ ដែល​តំណាង​ឱ្យ​អរិយធម៌​នៃ ​ប្រទេស ​បុរាណ​មួយ​នា​សម័យ​នោះ​ហៅ​ថា អាណាចក្រ​ហ្វូណន ។

## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យមុនអង្គរ
ទីតាំងបុរាណវិទ្យា ណាមលិញស៊ឺនធូ

ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ទីតាំងបុរាណវិទ្យា ណាមលិញស៊ឺនធូ
**ណាមលិញស៊ឺនធូ**គឺជាវត្ថុបុរាណ "ស្ថាបត្យកម្ម និងបញ្ចុះសព" ដែលមានទីតាំងនៅតំបន់បុរាណវិទ្យា និងសិល្បៈស្ថាបត្យកម្ម អូកែវ - បាថេ  នៅ ទីក្រុង  អូកែវ ស្រុក Thoai Son ខេត្ត អានយ៉ាង ប្រទេសវៀតណាម។

## ណែនាំ 
**ទីតាំងបុរាណវត្ថុនេះ** ស្ថិតនៅលើជម្រាលភាគខាងកើតនៃ ភ្នំ បាថេ ក្នុងរយៈកំពស់ប្រហែល 30 ម៉ែត្រ ពីលើនីវ៉ូទឹក សមុទ្រ និងប្រហែល 60 ម៉ែត្រភាគខាងត្បូងនៃ វត្តលិញស៊ឺន។

វត្ថុបុរាណនេះមានតាំងពី សតវត្សរ៍១ នៃគ.ស ហើយបន្តមានរហូតដល់ សតវត្សទី ៧ ពេល​នោះ​ត្រូវ​វិនាស ហើយ​កប់​ដោយ​ដី និង​ខ្សាច់។ ស្ថាបត្យកម្មនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីកម្រិតអរិយធម៌ខ្ពស់របស់ប្រជាជនបុរាណ ហ្វូណន នៅ តំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ជាទូទៅ និង ខេត្តអានយ៉ាង ជាពិសេសអស់រយៈពេលជាង 10 សតវត្សមកហើយ

បើនិយាយពីស្ថាបត្យកម្ម វត្ថុបុរាណ ណាមលិញស៊ឺនធូ គឺជា *ស្ថាបត្យកម្មព្រះបរមរាជវាំងនៃធម្មជាតិសាសនា*  ប្រវែងប្រហែល 22 ម៉ែត្រ ទទឹង 17 ម៉ែត្រ លាតសន្ធឹងលើផ្ទៃដី 200 ម៉ែត្រ បែងចែកជាផ្នែកធំៗ និងតូចជាច្រើន។ ដោយមានទីធ្លា និងផ្លូវកោងបង្ហូរទឹកចំនួន ១ ឬ ២ ជាន់ សាងសង់ពីឥដ្ឋ និងថ្ម។ ដាននៃគ្រឹះដីជាប់គ្នាត្រូវបានរកឃើញនៅជម្រៅ 2 ម៉ែត្រពីផ្ទៃពំនូក។ ស្ថាបត្យកម្មនេះមានយ៉ាងហោចណាស់ 2 ដំណាក់កាលនៃការសាងសង់ និងប្រើប្រាស់៖

: - ដំណាក់កាលដំបូង (ប្រហែល សតវត្សរ៍ទី ២ នៃគ.ស )៖ នៅសល់តែពំនូកដែលសាងសង់ពី ឥដ្ឋ ។ វត្ថុបុរាណដែលរកឃើញក្នុងស្រទាប់វប្បធម៌នេះ មានជា គ្រឿងស្មូន អូរ កែវ មានដូចជា៖ ចានឆ្នាំង ថូ ពាង មាស...។
: - ដំណាក់កាលចុង (ប្រហែល សតវត្សទី៧នៃ គ.ស)៖ ថ្មបន្ថែមត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់សាងសង់គ្រឹះ និងផ្នែក។ នៅក្នុងស្រទាប់វប្បធម៌នេះ បន្ថែមពីលើគ្រឿងស្មូនល្អ អូកែវដំបូលប្រក់ក្បឿង និងប្រភេទផ្សេងទៀតនៃគ្រឿងស្មូនចុង និងគ្រឿងស្មូនធម្មតាដូចជាឆ្នាំងដាំបាយ ធុង និងថ្មក៏លេចចេញមកផងដែរ។

បន្ថែមពីលើស្ថាបត្យកម្មខាងលើ ការជីកកកាយក្នុង ឆ្នាំ ១៩៩៩ បានលាតត្រដាងផ្នែកសំខាន់ទាំងមូលនៃការងារស្ថាបត្យកម្ម ដែលមានទទឹង 17.5 ម៉ែត្រ បណ្តោយ 20.5 ម៉ែត្រ បែរមុខទៅទិសខាងកើត រួមទាំងផ្លូវគ្រឹះ ថ្ម និងឥដ្ឋ។ ចិញ្ចើមផ្លូវទាំងនេះបែងចែកស្ថាបត្យកម្មទៅជារចនាសម្ព័ន្ធធំ និងតូចផ្សេងៗគ្នា រួមមានៈ ជាន់ គ្រឹះ ទីធ្លា ច្រករបៀង ជំហាន និងប្រព័ន្ធលូ។ ជាពិសេស នៅក្នុងស្រទាប់វប្បធម៌ដ៏ជ្រៅបំផុត និងចំណាស់ជាងគេបំផុតនៃវត្ថុបុរាណស្ថាបត្យកម្ម គេបានរកឃើញផ្នូរពាងដែលកប់ឡើងវិញ។ ពាងនេះត្រូវបាន កប់ នៅក្នុងស្រទាប់នៃខ្សាច់ decomposed ពីថ្មក្រានីត។ នេះ​ជា​លើក​ទី​មួយ​ហើយ​ដែល​អ្នក​បុរាណ​វិទូ​រក​ឃើញ​ផ្នូរ​ពាង​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អូរកែវ។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|293x293ភីកសែល| ក្រុមប្រឹក្សាណែនាំនៃទីតាំងបុរាណវត្ថុ ណាមលិញស៊ឺនធូ

## ចំណាំ 
## មើលច្រើនទៀត 
* ហ្វូណន
* វប្បធម៌ អូកែវ
* វត្តលិញស៊ឺន
* កន្លែងបុរាណវិទ្យា កូកាយធី 

## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យមុនអង្គរ
តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខរបស់វៀតណាម

វៀតណាម ទាមទារ តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ (EEZ) ចំនួន    ជាមួយនឹង  ពីឆ្នេររបស់វា។  

ដោយមិនរាប់បញ្ចូលដែនទឹកដែលមានជម្លោះទាំងអស់ វៀតណាម មានតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខដែលមិនមានជម្លោះ    ។&#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D; តួលេខនេះមិនរាប់បញ្ចូលតំបន់ EEZ នៃ កោះ ប៉ារ៉ាសែល និង កោះ ស្ព្រាតលី ទេ។ ប្រទេស​វៀតណាម​មាន​ជម្លោះ​ជា​ចម្បង​ជាមួយ​នឹង ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​ចិន ​ដោយ​សារ ​ខ្សែ​បន្ទាត់​ប្រាំបួន ​។

ប្រទេសវៀតណាមមាន ឆ្នេរសមុទ្រវែងជាងគេ ទី ៣៣ ដែលមាន  ។  វារួមបញ្ចូលតំបន់ភាគខាងលិចជាច្រើននៃ សមុទ្រចិនខាងត្បូង និងផ្នែកខ្លះនៃតំបន់ភាគខាងត្បូងជាប់ព្រំដែនម៉ាឡេស៊ី និង EEZs របស់ប្រ៊ុយណេ។ ផ្ទៃដី​សរុប​របស់​ប្រទេស​វៀតណាម​មាន    ។ [ n 1 ] វៀតណាមមាន កោះរាប់សិប ។  កោះត្រល់ គឺជាកោះធំជាងគេដែលមាន  ។ 

## វិវាទ 
រូបភាពតូច|256x256ភីកសែល| ផែនទីនេះនៅតែបន្តប្រើប្រាស់ក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន ប៉ុន្តែតាមពិតវៀតណាមមិនទាមទារ EEZ ទៅនឹងខ្សែពណ៌ខៀវនោះទេ ដែលជាការបូកបន្ថែមដោយផ្អែកលើការព្យាករណ៍ពីប្រជុំកោះ ប៉ារ៉ាសែល ដែលវៀតណាមបានជៀសវាងក្នុងការដាក់ស្នើនៅឆ្នាំ ២០០៩ របស់ខ្លួនទៅកាន់ CLCS ។ រូបភាពដែលត្រឹមត្រូវជាងនៃការអះអាងរបស់វៀតណាមអាចត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងរូបភាពដែលត្រូវបានភ្ជាប់នៅដើមអត្ថបទនេះ។
វិវាទ​របស់​វៀតណាម​គឺ​ជា​ចម្បង​ជាមួយ​នឹង ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​ចិន ។ វៀតណាមបដិសេធ ខ្សែបន្ទាត់ប្រាំបួន របស់ចិន ដែលលាតសន្ធឹងឆ្ងាយជាង  ពីឆ្នេររបស់វា។ ខ្សែបន្ទាត់ប្រាំបួន កាត់ត្រង់កាត់តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខរបស់វៀតណាមនៅ សមុទ្រចិនខាងត្បូង ហើយនឹងកាត់បន្ថយ EEZ របស់វៀតណាមត្រឹម 3/4 ។ បន្ទាត់នេះក៏កាត់ EEZ នៃប្រទេស ហ្វីលីពីន និង ម៉ាឡេស៊ី ពាក់កណ្តាលផងដែរ។ ប្រ៊ុយណេ នឹងបាត់បង់ ៩០% នៃ EEZ របស់ខ្លួន។ យោងតាមអតីតប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន Benigno Aquino III "ការទាមទារទឹកដីប្រាំបួនបន្ទាត់របស់ចិនលើសមុទ្រចិនខាងត្បូងទាំងមូលគឺប្រឆាំងនឹងច្បាប់អន្តរជាតិ ជាពិសេស អនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិនៃច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS)" ។  វៀតណាម​ក៏​បាន​ច្រានចោល​ការ​អះអាង​របស់​ចិន​ដែរ ដោយ​លើក​ឡើង​ថា វា​គ្មាន​មូលដ្ឋាន និង​ប្រឆាំង UNCLOS។ 

នៅនិទាឃរដូវឆ្នាំ ២០១៤ ចិន និងវៀតណាមបានប៉ះទង្គិចគ្នាជុំវិញការជីកយករ៉ែ Haiyang Shiyou របស់ចិននៅក្នុង EEZ របស់វៀតណាម។ ឧបទ្ទវហេតុនេះបានធ្វើឱ្យជនជាតិវៀតណាម ១៧ នាក់រងរបួស និងខូចខាតទាំងនាវារបស់ចិន និងវៀតណាម។ 

### កោះ ប៉ារ៉ាសែល និង ស្ព្រាតលី 
ប្រជុំកោះ ប៉ារ៉ាសែល និង ប្រជុំកោះ ស្ព្រាតលី ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសវៀតណាមក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៤ ។កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវ ឆ្នាំ ១៩៥៤ &#x5B; &#x5D; **  បញ្ចប់ សង្រ្គាមឥណ្ឌូចិនលើកទី ១ បានផ្តល់ឱ្យ វៀតណាមខាងត្បូង គ្រប់គ្រងទឹកដីវៀតណាមភាគខាងត្បូងនៃប៉ារ៉ាឡែលទី ១៧ ដែលរួមបញ្ចូលកោះនៅប៉ារ៉ាសែលនិងស្ព្រាតលីយ៉ាងហោចណាស់យោងទៅតាមការបកស្រាយរបស់វៀតណាម។ . 

នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤ កំឡុង សង្គ្រាមវៀតណាម PRC បានប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធានៅប្រជុំកោះ ប៉ារ៉ាសែល ហើយបានដណ្តើមយក កោះ យ៉ាកុង និងក្រុម ក្រេសិន នៃថ្មប៉ប្រះទឹកពីប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូង។   ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចិននៅតែកាន់កាប់ និងគ្រប់គ្រងកោះប៉ារ៉ាសែលទាំងអស់។ PRC គ្រប់គ្រងមុខងារទាំងអស់នៅក្នុង ប៉ារ៉ាសែល។

ប្រទេសវៀតណាមគ្រប់គ្រងលក្ខណៈពិសេសចំនួន ២៩ នៃ ប្រជុំកោះ ស្ព្រាតលី ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៣ មក ប្រទេសចិនបាននិងកំពុងសាងសង់ កោះសិប្បនិម្មិត នៅលើថ្មប៉ប្រះទឹក និង មូលដ្ឋានយោធា ដែលបានផ្លាស់ប្តូរតុល្យភាពនៃអំណាចនៅក្នុងការពេញចិត្តរបស់ PRC នៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ 

## សូមមើលផងដែរ 
* តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី
* តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី
* តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខនៃប្រទេសហ្វីលីពីន
* តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខរបស់ប្រទេសថៃ

## កំណត់ចំណាំ 
## ឯកសារយោង
នគរឈិន លីន

**ឈិនលីន** ឬ **គិមលិង** (  ) គឺជា អង្គភាពនយោបាយ បុរាណមួយនៅ ភាគកណ្តាលនៃប្រទេសថៃ សម័យទំនើប ដែលបានដួលរលំនៅសតវត្សទី ៩ គ.ស។  

នៅ​សតវត្ស​ទី​៣​នៃ​គ.ស បន្ទាប់​ពី​វាយ​ឈ្នះ ​ទុន ស៊ុន ដើម្បី​គ្រប់​គ្រង​ផ្លូវ​ពាណិជ្ជកម្ម​ឆ្លង ​ក្រាអ៊ីស្មូស និង​ឡោម​ព័ទ្ធ​ឈិន លីន  ស្ដេច ស្រីមារៈ នៃ ហ្វូណន ប៉ុនប៉ងវាយប៉ុនប៉ង ឈិនលីន,   

## ទីតាំង 
ទីតាំងរបស់ ឈិន លីន នៅមិនទាន់ច្បាស់នៅឡើយ។ វា​ត្រូវ​បាន​លើក​ឡើង​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​ប្រហែល​ឆ្នាំ ៩-២២ នៃ​គ.ស. ក្នុង​អំឡុង​ចុង​សម័យ ​ហាន​ភាគ​ខាង​លិច អធិរាជ​ចិន Wang Mang បាន​បញ្ជូន​ស្ថានទូត​ទៅឈិនលីន ។ ក្រោយមកនៅសតវត្សទី៣ ឈិនលីន ត្រូវបានលើកឡើងម្តងទៀតនៅក្នុងដំណើររឿងនៃការសញ្ជ័យរបស់ស្តេច ហ្វូណន *ហ្វាន ស៊ីម៉ាន់* នៅក្នុងអត្ថបទចិន *លាងស៊ូ* ដែលចែងថា ឈិនលីន ស្ថិតនៅ ៣០០០លី ភាគខាងជើងនៃនគរ តាកុន (Ch'ü-tu-k'un) និង Chü-li (Chiu-chih),  ត្រូវបានគេសន្មត់ថាជា *កូឆិះ* នៃ Kole polis នាបច្ចុប្បន្ននៅជិត កួនតាន់ នៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។  Palmer Briggs ស្នើថា ឈិនលីននិងអ្នកជិតខាងភាគខាងត្បូងរបស់ខ្លួន  ទុនសុន គឺជាប្រទេស មន ។ ព្រំដែន​រវាង​អង្គភាព​ទាំងពីរ​នេះ​មិន​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ទេ ប៉ុន្តែ​ប្រហែល​ជា​មិន​ឆ្ងាយ​ប៉ុន្មាន​ទេ​ខាង​លើ​បច្ចុប្បន្ន​- ​តំបន់ ​មឺ​គុយ ​-​ខេត្ត​តាន់​ថា​រី ។  

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text
ភាសាឡាវញ៉

**ឡាវញ៉** ឬ **ញ៉** (ស្វ័យភាព៖ ''* ) គឺជា ភាសាតៃភាគនិរតី ដែលនិយាយភាគច្រើននៅក្នុង ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ប្រទេសកម្ពុជា ក៏ដូចជានៅ ស្រុកអារញ្ញប្រាថេត ខេត្តស្រះកែវ ប្រទេសថៃ។ មានវាគ្មិនពី ១០,០០០ ទៅ ១៥,០០០ នាក់នៃ ឡាវញ៉នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ [ 2 ] ឡាវញ៉ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាគ្រាមភាសារបស់ ឡាវ ជាជាង ញ៉ (ញ៉ាវ) ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យភាសាពីភូមិអូនលួងស្វាយចាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ [ 1 ]

## ឈ្មោះ 
ឈ្មោះ *ញ៉* ទំនង​ជា​បាន​មក​ពី​នាម​ជា​និក្ខមនំ​ដែល​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​ជា​សទិស​ន័យ​មួយ; ឡាវ នី ពិត​ជា​មិន​មាន​ដើម​កំណើត​មក​ពី​ជនជាតិ​ភាគតិច ញ៉ នៃ ​អ៊ីសាន និង​ឡាវ​ទេ។ [ 1 ]  ​នេះ​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដោយ​សារ​ប្រភពដើម​នៃ​ភូមិសាស្ត្រ​របស់ឡាវញ៉ ឬ​ភាសា​របស់​ពួកគេ។

## ចំណាត់ថ្នាក់ 
ញ៉ គឺជាភាសាតៃភាគនិរតីដែលនិយាយនៅក្នុងស្រុក ថាឧទេន ខេត្តនគរភ្នំ និង ស្រុកកន្ទរវិជ័យ ខេត្តមហាសារខាម នៃប្រទេសថៃ ព្រមទាំង ស្រុកខាំកេត ខេត្តបុរិគាំជ័យ នៃប្រទេសឡាវ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ Trongdee (2014) បង្ហាញថា ឡាវញ៉ នៃខេត្តបន្ទាយមានជមិនមែនជាញ៉យ មិនមែនជា ឬ យ៉ូទេ បើទោះបីជាសញ៉ងឡាវ ណូយ ខ្លះស្ញ៉ឹង នីយ៉ូ ជាងសម្លេងឡាវក៏ដោយ។

## ទីតាំង 
ភូមិ ឡាវញ៉ ខាងក្រោមត្រូវបានចងក្រងជាឯកសារក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ [ 1 ]

* ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
** កូបធំ
** ដុងអារញ្ញ
** អន្លង់ស្វាយចាស់
** អន្លង់ស្វាយថ្មី
** កូបតូច
** កូបជង
** កូបត្បូង 
** ខៃដន 
** សេរី ភាព 
* ក្រុងស្រីសោភ័ណ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
** ភូមិភ្នំបាក់ ឃុំ ទឹកថ្លា (ភ្នំបាក់)
** ភូមិអូរអំបិល ឃុំ អូរអំបិល (អូរអំបិល)
* ស្រុកបរវិល ខេត្តបាត់ដំបង (៥ភូមិ)
** ម៉ាក្រឿ 
** ស្លីប
** ភូមិលាវ
** ព្រៃខ្ពស់
** ភូមិកូប

នៅ ខេត្តសាកែវ ប្រទេសថៃ ឡាវញ៉ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងអនុស្រុកដូចខាងក្រោម ( *តំបន់'' ) នៃ ស្រុកអារញ្ញប្រាថេត ។ [ 1 ]

* ក្លងណាសៃ(คลองน้ำใส)
* មឿង ផៃ
* ផាន់ សឿក (ผ่านศึก)
* ថាខាំ (ท่าข้าม)
* អារញ្ញប្រទេស

## កំណត់ចំណាំ 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសានៃកម្ពុជា
ដាបាចុង

ស្តាំ|រូបភាពតូច
**ដាបាចុង** គឺជា​កន្លែង​ស្មុគ្រស្មាញ​នៃ​វត្ថុបុរាណ​ដ៏​ស្រស់​ស្អាត​មួយ​នៅ​ក្រុង Dinh Quan ស្រុក Dinh Quan ខេត្ត ដុង ណៃ  ។

ភាពលេចធ្លោបំផុតនៅទីនេះនេះគឺមានផ្ទាំងថ្មចំនួន ៣ ជង់លើគ្នាដែលមានកម្ពស់ ៣៦ ម៉ែត្រ ដែលមានទីតាំងនៅជាប់នឹង ផ្លូវលេខ ២០ ។ ទេសភាពដ៏អស្ចារ្យនៃកន្លែងដ៏ស្រស់ត្រកាលនេះទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាច្រើនដែលឆ្លងកាត់  ។ អ្នក​ណា​ដែល​ធ្លាប់​ឃើញ​ថ្ម​នេះ​មាន​អារម្មណ៍​ដូច​គ្នា​ថា​មិន​មាន​សុវត្ថិភាព។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ យោងតាមឯកសារភូគព្ភសាស្ត្រ ប្រាសាទនេះជាកម្មសិទ្ធិរបស់តំបន់វប្បធម៌ អូកែវ  ហ្វូ ណន នៅលើខ្ពង់រាប ភាគអាគ្នេយ៍ ដែលជាសក្ខីភាពនៃព្រឹត្តិការណ៍ចលនាផែនដីជាបន្តបន្ទាប់ នៅទីនេះ អ្នកបុរាណវត្ថុវិទូ បានរកឃើញផលិត និងឧបករណ៍រស់នៅជាច្រើនរបស់មនុស្សបុរាណធ្វើពីថ្ម លង្ហិន ដីឥដ្ឋ ... ដែលជាភស្តុតាងនៃវប្បធម៌ដំបូងបង្អស់របស់មនុស្សជាតិ។ បន្ទាប់ពីរាប់លានឆ្នាំនៃការប៉ះពាល់នឹងធាតុ ៣ បានលិចក្នុងសមុទ្រនៅពេលដែលទឹកសមុទ្របានជន់លិចដោយមើលឃើញពីសកម្មភាព ភ្នំភ្លើង ដ៏ឃោរឃៅរាប់រយផ្ទាំងថ្ម បាចុង នៅតែឈរនៅទីនោះប៉មនិងបង្កើត ទេសភាព ដ៏អស្ចារ្យ ថ្មប្រហែលជាថ្មពិសេសបំផុត។

## កន្លែងទេសភាពជាតិ 
ជាមួយនឹងភាពស្រស់ស្អាតលាក់កំបាំង និងតម្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រ នាចុង ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាវត្ថុបុរាណនៃទេសភាពជាតិ ដោយក្រសួងវប្បធម៌ យោងតាមសេចក្តីសម្រេច 1288/VH-QD ចុះថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៨៨  ។ ទេសភាព​ដ៏​អស្ចារ្យ​នៃ​កន្លែង​ទេសភាព​នេះ​កំពុង​ទាក់ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ជា​ច្រើន​ដែល​ដើរ​កាត់។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យមុនអង្គរ
នគរឆេនលីហ្វូ

**ឆេនលីហ្វូ** (ចិន, 真里富 ) គឺជាអង្គភាពនយោបាយមួយ ដែលស្ថិតនៅលើច្រាំងខាងជើង ឈូងសមុទ្រសៀម ខាងលិច ចេនឡា ។   វាស្ថិតនៅចំកណ្តាលទីក្រុង មឿងអ៊ូថុង បុរាណ។  

## ទីតាំង 
OW Wolters ណែនាំថា ***ឆេនលីហ្វូ*** មានសក្តានុពលនៅឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងកើតនៃ ឈូងសមុទ្រសៀម ក្នុង តំបន់ ចាន់តាប៊ុន ឬនៅជ្រលង មែ ខ្លង ឬទាំងពីរ។  សម្រាប់ហេតុផលសូរស័ព្ទ Gerini បានបញ្ជាក់យ៉ាងមុតមាំថា **ឆេនលីហ្វូ**តំណាងឱ្យ *ចន្ទនបុរៈ* ឬ *ចន្ទបូណ៌* ។ Friedrich Hirth, WW Rockhill, និង LP Briggs ក៏បានទទួលយកអត្តសញ្ញាណដែរ ប៉ុន្តែ សឺដេស  ពិពណ៌នាដោយប្រុងប្រយ័ត្នថាវាស្ថិតនៅ ឈូងសមុទ្រសៀម ។  បើ​ដូច្នេះ​មែន យោង​តាម​បុរាណវត្ថុ​ដែល​រក​ឃើញ​នៅ​មឿង​ឧទង នគរ​ប្រហែល​ជា​មាន​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ៣០០-៦០០ គ.ស.។  យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ Paul Wheatley បាន​លើក​ឡើង​ថា​ទីតាំង​ដែល​ចោទ​សួរ​នោះ​គឺ​ជា​ទីក្រុង​-រដ្ឋ​របស់ ឈិនលីន ដែល​ជា​នគរ​ដែល​ស្ដេច ស្រីមារ នៃ ​ហ្វូណន ​បាន​ព្យាយាម​បញ្ចូល​ក្នុង​អំឡុង​សតវត្ស​ទី ៤ ។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
***ឆេនលីហ្វូ*** ត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងអត្ថបទចិន *Sung Hui Yao Kao* ក្នុងឆ្នាំ ១២០០-១២០៥ ។  រយៈពេលពិតប្រាកដនៃការបង្កើតរបស់វាគឺមិនច្បាស់លាស់។ *Sung Hui Yao Kao* និយាយថាវាមានទីតាំងនៅជ្រុងនិរតីដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់ *Po-Ssu-lan* នៅភាគអាគ្នេយ៍និង *តេង-លីវ-ម៉ីតេង-លី្-* (តមហព្រលិង្គ ) ទៅភាគនិរតី។ វា​មាន​រយៈ​ពេល​ប្រាំ​ថ្ងៃ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​សមុទ្រ​ទៅ *Po-Ssu-lan* ហើយ​ត្រូវ​ចំណាយ​ពេល​មួយ​ថ្ងៃ​ទៀត​ដើម្បី​ទៅ​ដល់ ​ចេនឡា ។  នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែកញ្ញា ១២០០, ២០ ឆ្នាំបន្ទាប់ពីការបង្កើតរបស់គាត់។ ស្តេចនៃ ***ឆេនលីហ្វូ*** បានដាក់ព្រះនាម *Mo-lo-pa-kan-wu-ting-ên-ssŭ-li-fang-hui-chih* (កម្រតេង ស្រី ហ្វាង-ហួយ-ឆិះហ្វាង-ហួយ-) បានបញ្ជូនមន្ត្រីរាជវាំងជាន់ខ្ពស់ឱ្យទៅធ្វើពិធីរំលឹកដល់តុលាការចិន។ អំណោយ​នោះ​រួម​មាន​រមូរ​ឆ្លាក់​មាស​ដែល​សរសេរ​ដោយដៃ​របស់​ស្ដេច​ជា​អក្សរ​ខ្មៅ ដំរី​ពីរ និង​ផលិតផល​ក្នុង​ស្រុក​មួយ​ចំនួន។ 

នៅឆ្នាំ ១២០៥ ស្តេចមួយអង្គទៀតគឺព្រះបាទមហាធរវរ្ម័នបានបញ្ជូនស្ថានទូតទៅប្រទេសចិន។  

## សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច 
## អ្នកគ្រប់គ្រង 
អ្នកគ្រប់គ្រងរបស់ ***ឆេនលីហ្វូ*** ត្រូវបានហៅដោយជនជាតិចិន *ជូ* (,    ) មិនមែន *វ៉ាង* (;    ) ។  ពួក​គេ​បាន​រស់​នៅ​ក្នុង​វាំង​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ស្រដៀង​នឹង​ប្រាសាទ​ពុទ្ធសាសនា។ គ្រឿង​ប្រដាប់​របស់​ស្ដេច​ទាំង​អស់​សុទ្ធ​តែ​មាស។ តង់​ធ្វើ​ពី ​សូត្រ​ក្រហម​ចិន ។   

; បញ្ជីអ្នកគ្រប់គ្រង

* ឥសានវរ្ម័ន
* *មិនស្គាល់* កូនប្រុសមុន។
* ព្រះបាទហស្សវរ្ម័ន (រ. ពាក់កណ្ដាលសតវត្សរ៍ទី៦) ព្រះរាជបុត្រនៃមុន។
* ហ្វាង-ហួយ-ឆិះ (r. ១១៨០–១២០៥)
* ព្រះបាទមហិធរវម្ម៌ (រ. ១២០៥-១២២៥)

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យមុនអង្គរ
នេនចូវ

[រូបភាពតូច|1.[អូរកែវ ; 2.នេនចូវ ; 3.អង្គរបុរី]]
**នេនចូវ** ជា ​តំបន់ ​វប្បធម៌ អូរកែវ  ស្ថិត​នៅ​ភូមិ Tram Duong ឃុំ My Phuoc ស្រុក Hon Dat ខេត្ត Kien Giang ប្រទេស​វៀតណាម ។   ទីតាំងនេះត្រូវបានអ្នកបុរាណវិទូជនជាតិបារាំង លោក Louis Malleret ចាត់ទុកជាអតីតកំពង់ផែ អូរកែវ ដែលមានឈ្មោះថា **តាកែវ**។ 

## ទីតាំង 
វត្ថុបុរាណរបស់ប្រាសាទ មានទីតាំងនៅចំនុចប្រសព្វរវាង លួង លន់ (ឡឹង យ៉ាំងដា) រត់នៅទិសឦសាន - និរតី និងប្រឡាយអុងឆៃ (គិញថាថុង) រត់ក្នុងទិសពាយ័ព្យ - ទិសអាគ្នេយ៍ ដែលជាព្រំប្រទល់នៃស្រុកចំនួនបីគឺ ស្រុក តាន់ហៀប ស្រុក ហុនដាត និងទីក្រុង រ៉ាចយ៉ា ។ តំបន់នេះមានចម្ងាយ ១២ គីឡូម៉ែត្រ ភាគនិរតីនៃតំបន់ អូរកែវ និង ១២ គីឡូម៉ែត្រភាគខាងជើងនៃកណ្តាលទីក្រុង រ៉ាចយ៉ា ។  

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅ ឆ្នាំ ១៩៤៤ លោក Louis Malleret និងសហការីរបស់គាត់បានធ្វើការសិក្សាអំពីសណ្ឋានដីនៃតំបន់ អូកែវ  និងតំបន់ទំនាបជិតខាង។ លោកបានកត់សម្គាល់ឃើញថា ប្រឡាយបុរាណ ឡុង លន់-លឹង ជៀងដា ហូរនៅទិសឦសាន-និរតី ឆ្ពោះទៅ ឈូងសមុទ្ររ៉ាចយ៉ា ហើយបន្ទាប់មកបាត់ទៅទីតាំងបច្ចុប្បន្ននៃហើយបន្ទាប់មកបាត់ទៅទីតាំងបច្ចុប្បន្ននៃ នេនចូវ។  បន្ទាប់​មក លោក​បាន​ចុះ​អង្កេត​ទីតាំង​នេះ ហើយ​បាន​រក​ឃើញ​ដាន​នៃ​លំនៅឋាន និង​ស្ថាបត្យកម្ម​ជា​ច្រើន​ទៀត ដែល​លោក​បាន​សន្និដ្ឋាន​ថា តាកែវ-នេនចូវ គឺ​ជា «មាត់​សមុទ្រ» នៃ​ទីក្រុង​កំពង់ផែ​អូរកែវ។  

នៅ ឆ្នាំ ១៩៨១ អ្នកបុរាណវិទូវៀតណាមបានធ្វើការស្ទង់មតិមួយទៀតនៅកន្លែងនេះ ហើយ ការវិភាគ C14 នៃបង្គោលឈើបានបង្ហាញថា បង្គោលនេះមានអាយុកាលតាំងពីឆ្នាំ ៤៥០ នៃគ.ស.។ បន្ទាប់មក ការជីកកកាយចំនួនពីរត្រូវបានអនុវត្តនៅ ឆ្នាំ ១៩៨២ និង ១៩៨៣ ដោយបន្តរកឃើញទីតាំង ផ្ទះ ឈើប្រណិតមួយកន្លែងស្ថិតនៅចំកណ្តាលក្រុងលុងលន់ និងកន្លែងស្ថាបត្យកម្មនៅលើភ្នំនេនចូវ ដែលជាស្ថាបត្យកម្មថ្មដែលគេស្គាល់ថាធំជាងគេក្នុងវប្បធម៌អូរកែវនៅពេលនោះ។ ជាពិសេស ក្នុងអំឡុងពេលនៃការជីកកកាយទាំងនេះ ផ្នូរចំនួន ១៩ ត្រូវបានរកឃើញនៅភាគខាងត្បូងនៃទីតាំងស្ថាបត្យកម្ម នេនចូវ ដោយកប់ដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅលើពំនូកនីមួយៗ ឬកប់រួមគ្នាក្នុងពំនូកដី និងថ្ម។ ផ្នូរទាំងនេះគឺជាផ្នូរ បូជាសព ទាំងអស់ ដែលកប់ក្នុងរណ្តៅរាងចតុកោណ ការ៉េ ឬរាងចីវលោ។   

នៅ ថ្ងៃទី ១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៤ យោងតាមសេចក្តីសម្រេចលេខ 103/2004/QD-BVHTT នៃក្រសួងវប្បធម៌ និងព័ត៌មាន (បច្ចុប្បន្នជា ក្រសួងវប្បធម៌ កីឡា និងទេសចរណ៍ ) ទីតាំងបុរាណវត្ថុនៃនេនចូវត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាបូជនីយដ្ឋានជាតិ។ 

## មើលច្រើនទៀត 
* អូកែវ

## ចំណាំ 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យមុនអង្គរ
ទីតាំងបុរាណវិទ្យាកាត់ទៀន

**កន្លែងបុរាណវត្ថុកាត់ទៀន** ឬ **ដែនជម្រកសត្វ កាតទៀន** ( Thánh địa Cát Tiên   ) គឺជាកន្លែងបុរាណវត្ថុដែលមានទីតាំងនៅចន្លោះផ្នែកទាំងពីរនៃ ឧទ្យានជាតិ កាត់ទៀន ស្រុក កាត់ទៀន ខេត្ត ឡាំដុង ភាគខាងត្បូង តំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល ។ បានរកឃើញដោយចៃដន្យនៅឆ្នាំ ១៩៨៥ តំបន់នេះត្រូវបានទទួលរងនូវការជជែកវែកញែកក្នុងចំណោមអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តអំពីប្រភពដើមរបស់វា។ អរិយធម៌ឥណ្ឌាខ្ពស់ដែលបង្កើតតំបន់នេះនៅរវាងសតវត្សទី ៤ និងសតវត្សទី ៩ នៃគ.ស។  ប្រាសាទភ្នំ 1A នៃ កាត់ទៀនបង្ហាញពី លិង្គ ដ៏ធំបំផុតមិនធ្លាប់មាននៅក្នុងអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

## វិចិត្រសាល 

ឯកសារ:Temple_2_Cat_Tien.jpg|alt=One of the temples at mound no.2| ប្រាសាទមួយនៅពំនូកលេខ២
ឯកសារ:A1_Temple_Cat_Tien.jpg|alt=Temple 1A on top of a hill| ប្រាសាទ 1A នៅលើកំពូលភ្នំ
ឯកសារ:Cat_Tien_large_lingam.jpg|alt=Stone lingam at temple 1A, at 2.1 meter tall, this is the largest stone lingam ever found in Southeast Asia| លិង្គនៅប្រាសាទ 1A មានកំពស់ 2.1 ម៉ែត្រ នេះជាថ្មលិង្គដ៏ធំបំផុតមិនធ្លាប់មាននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍
ឯកសារ:Lintel_Cat_Tien.jpg|alt=Lintels of temple, Cát Tiên Museum exhibition| ផ្ដែរចនាបថកំពង់ព្រះ នៃប្រាសាទ, ការតាំងពិព័រណ៍សារមន្ទីរ កាត់ទៀន
ឯកសារ:Cat_Tien_lingam.jpg|alt=A stone linga| លិង្គថ្ម
ឯកសារ:Cat_Tien_gold.jpg|alt=Golden leaf with Lakshmi figure. Golden lingam amulet| ស្លឹកមាសដែលមានរូប លក្ស្មី ។ គ្រឿងអលង្កាមាស
ឯកសារ:Cattien_ceramic_bowl.png|alt=A ceramic bowl, Vietnam Museum of History| ចានសេរ៉ាមិច សារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម
ឯកសារ:Cattien_copper_axe_and_mold.png|alt=Copper axe and mold| ពូថៅពូថៅស្ពាន់
ឯកសារ:Cattien_copper_linga.png|alt=A copper linga| លីង្គ សំរិត
ឯកសារ:Cattien_pottery_burial_jar.png|alt=Ceramic burial jar| ពាងសេរ៉ាមិច
ឯកសារ:Cattien_rock_crystal_linga.png|alt=Crystal linga| លិង្គគ្រីស្តាល់
ឯកសារ:Cattien_stone_yoni.png|alt=Stone yoni| ថ្ម យោនី
ឯកសារ:Cattien_the_Uma_goddess_riding_the_Mahisa_buffalo_monster.png|alt=A statue of Uma riding the Mahisa buffalo| រូបសំណាក ឧមា ជិះក្របី មហិសា
ឯកសារ:Cattien_tower_bricks.png|alt=Bricks for tower building| ឥដ្ឋសម្រាប់សាងសង់ប៉ម

## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យមុនអង្គរ
ព្រះ​នៃ​ទូលបង្គំ ព្រះ​នៃ​ទូលបង្គំ​អើយ ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ព្រះអង្គ​បោះ​បង់​ទូលបង្គំ?

“ **ឱព្រះនៃទូលបង្គំ ឱព្រះនៃទូលបង្គំអើយ ហេតុអ្វីបានជាទ្រង់បោះបង់ចោលទូលបង្គំ?** ” គឺជាឃ្លាដែលលេចចេញទាំងនៅក្នុង គម្ពីរសញ្ញាចាស់ ឬ ព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ នៅក្នុង សៀវភៅទំនុកតម្កើង ក៏ដូចជានៅក្នុង គម្ពីរសញ្ញាថ្មី នៃ ព្រះគម្ពីរ គ្រីស្ទាន ដូច ពាក្យមួយរបស់ព្រះយេស៊ូវនៅលើឈើឆ្កាង យោងតាម ម៉ាថាយ ២៧:៤៦ និង ម៉ាកុស ១៥:៣៤ ។

នៅក្នុង ទំនុកតម្កើង គឺជាពាក្យបើកនៃ ទំនុកតម្កើង 22 – ជាភាសា ហេព្រើរ ដើម : אֵלִ֣י אֵ֖לִי לָמָ֣ה עֲזַבְתִָּּּי *អេលីៗល៉ាម៉ាសាបាច់ថានី* *ព្រះជាម្ចាស់អើយ ហេតុអ្វីបានជាព្រះរបស់ខ្ញុំ?* .

នៅក្នុង គម្ពីរសញ្ញាថ្មី ឃ្លានេះគឺជាពាក្យតែមួយគត់នៃ ព្រះបន្ទូលទាំងប្រាំពីររបស់ព្រះយេស៊ូវនៅលើឈើឆ្កាង ដែលលេចឡើងនៅក្នុង ដំណឹងល្អ ច្រើនជាងមួយ។  វាត្រូវបានផ្តល់ឱ្យនៅក្នុងកំណែខុសគ្នាបន្តិចនៅក្នុង ដំណឹងល្អរបស់ម៉ាថាយ ដែលជាកន្លែងដែលវាត្រូវបានបកប្រែជា ភាសាក្រិច ជា Ἠλί, Ἠλί, λεμὰ σαβαχθανί ចំណែកនៅក្នុង ដំណឹងល្អរបស់ម៉ាកុស វាត្រូវបានផ្តល់ឱ្យជា Ἐλωΐ, χνλωΐ, σαμβΐ. ភាព​ខុស​គ្នា​គឺ​ពាក្យ​ពីរ​ដំបូង​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចែង​ថា​ជា *Eli* ឬ​ជា *Eloi* ។

ទម្រង់ភាសាក្រិច σαβαχθανί នៅក្នុងគណនីទាំងពីរគឺជាការបកប្រែជាភាសាក្រិចនៃភាសាអារ៉ាមិច SHbectancy ដែលបកប្រែតាមព្យញ្ជនៈៈ *សាប៉ាប់ថានី* មានន័យថា "បានបោះបង់ចោលខ្ញុំ" ។ វាគឺជាទម្រង់នៃកិរិយាសព្ទ *šǝḇaq* / *šāḇaq*, 'អនុញ្ញាត, អនុញ្ញាត, អភ័យទោស, និងបោះបង់ចោល' ជាមួយនឹងការបញ្ចប់ភាពតានតឹងដ៏ល្អឥតខ្ចោះ *-t* (បុគ្គលទី 2: 'អ្នក') និងបច្ច័យវត្ថុ *-anī* (បុគ្គលទី 1: 'me') ។ ទម្រង់អារ៉ាមិច   *šbq* ) 'បោះបង់ចោល'   ត្រូវនឹងភាសា ហេព្រើរ   *azav* ) ក៏មានន័យថា 'ចាកចេញ, បោះបង់ចោល' ។

## ការនិទានរឿងក្នុងគម្ពីរសញ្ញាថ្មី។ 
ម៉ាថាយ ESV ២៧:៤៧
 ប្រហែលម៉ោងប្រាំបួន ព្រះយេស៊ូបន្លឺសំឡេងខ្លាំងៗថា៖ «អេលីៗល៉ាម៉ាសាបាច់ថានី?  នោះគឺ “ព្រះនៃទូលបង្គំ ជាព្រះនៃទូលបង្គំ ហេតុអ្វីបានជាទ្រង់បោះបង់ចោលទូលបង្គំ?”
ម៉ាកុស ១៥:៣៤
 លុះដល់ម៉ោងទីប្រាំបួន ព្រះ‌យេស៊ូបន្លឺសំឡេងយ៉ាងខ្លាំងថា៖ «អេឡយៗល៉ាម៉ាសាបាច់ថានី?  ដែលបកប្រែថា "ព្រះនៃទូលបង្គំ ជាព្រះនៃទូលបង្គំ តើទ្រង់បានលះបង់ទូលបង្គំពីអ្វី?"

## ការវិភាគភាសាវិទ្យា 
ឃ្លានេះ ជាពាក្យមួយក្នុងចំណោម ពាក្យទាំងប្រាំពីររបស់ព្រះយេស៊ូវនៅលើឈើឆ្កាង ត្រូវបានផ្តល់ឱ្យនៅក្នុងកំណែទាំងពីរនេះ។ កំណែដែលប្រើក្នុង ដំណឹងល្អ ម៉ាថាយ ត្រូវបានបកប្រែជាភាសាក្រិចថា Ἠλί, Ἠλί, λεμὰ σαβαχθανί ។ កំណែដែលបានបង្ហាញនៅក្នុង ដំណឹងល្អរបស់ម៉ាកុស គឺ Ἐλωΐ, Ἐλωΐ, λαμὰ σαβαχθανί ។ ភាពខុសគ្នារវាងទាំងពីរគឺការប្រើប្រាស់នៅក្នុងម៉ាកុសនៃ *អេឡយ* ជាជាង *អេលី* និង *ឡាម៉ា* ជាជាង ឡា*ម៉ា* ។

សរុបមក កំណែទាំងពីរអាចនិយាយបានថាជាភាសា អារ៉ាម ជាជាង ភាសាហេព្រើរ ដោយសារកិរិយាសព្ទ   *šbq* ) 'បោះបង់ចោល' ដែលមានតែនៅក្នុងភាសាអារ៉ាមិចប៉ុណ្ណោះ។   សមភាគីហេព្រើរព្រះគម្ពីរទៅនឹងពាក្យនេះ,   ' *zb* ដើមឡើយត្រូវបានបកប្រែជា *azav* នៅក្នុងភាសា ហេព្រើរសម័យទំនើប ) ត្រូវបានគេមើលឃើញនៅក្នុងជួរទីពីរនៃ ទំនុកតម្កើង ២២ នៃ គម្ពីរសញ្ញាចាស់ ដែលពាក្យនេះហាក់ដូចជាដកស្រង់។ ដូច្នេះ ព្រះយេស៊ូវ​មិន​បាន​ដក​ស្រង់​កំណែ​ភាសា​ហេព្រើរ Canonical ( ''ēlī ēlī lāmā 'azabtānī* ) ដែល​ត្រូវ​បាន​សន្មត​ថា​ជា​ការ​បកស្រាយ​របស់​សាសន៍​យូដា​ខ្លះ​ចំពោះ ​ស្តេច​ដាវីឌ ​ផ្ទាល់​ទេ ប៉ុន្តែ​ជា​កំណែ​ក្នុង​ភាសា​អារ៉ាម តាហ្គំ (ការ​បកប្រែ​ព្រះគម្ពីរ)។ Surviving Aramaic Targums ប្រើកិរិយាសព្ទ *šbq'' នៅក្នុងការបកប្រែរបស់ពួកគេនៃទំនុកដំកើង 22។ 

## ឯកសារយោង
ម៉ារ៉ាណាថា

រូបភាពតូច| ការលើកឡើងអំពី "ម៉ារ៉ាណាថា" នៅក្នុង *Southwick Codex* ដែលជាអត្ថបទមជ្ឈិមសម័យ
***ម៉ារ៉ាណាថា*** ( អារ៉ាមៈמרנאתא)* *  ជា ​ឃ្លា​ភាសា ​អារ៉ាម ​ដែល ​កើត​ឡើង​ម្ដង ​ក្នុង ​គម្ពីរ​សញ្ញា​ថ្មី (  )។ វាក៏បង្ហាញនៅក្នុង Didache 10:14 ផងដែរ។  វាត្រូវ បានបកប្រែ ជា អក្សរក្រិច ជាជាង បកប្រែ ហើយដោយសារធម្មជាតិនៃ សាត្រាស្លឹករឹត ដំបូង ការលំបាក lexical ស្ថិតនៅលើការកំណត់ថាតើពាក្យអារ៉ាមពីរណាដែលបង្កើតជាកន្សោមក្រិកតែមួយ។

## ការបកប្រែនិងការប្រើប្រាស់ 
NRSV នៃ ១កូរិនថូស១៦:២២ បកប្រែពាក្យថា: "ព្រះអម្ចាស់របស់យើង យាងមក!" ប៉ុន្តែ​ចំណាំ​ថា​វា​ក៏​អាច​ត្រូវ​បាន​បកប្រែ​ថា​៖ «​ព្រះអម្ចាស់​របស់​យើង​បាន​យាង​មក​ហើយ​» NIV បកប្រែ​ថា​៖ «​សូម​យាង​មក​ព្រះអម្ចាស់​» កំណែ *​សារ* ​បកប្រែ​វា​ជា​ពាក្យ​ថា​៖ «​រៀបចំ​កន្លែង​សម្រាប់​លោក​ម្ចាស់​!  កន្សោម​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​នៅ​ក្នុង វិវរណៈ ២២:២០ ដែរ​ថា​៖ ​«​អ្នក​ណា​ដែល​ថ្លែង​ទីបន្ទាល់​អំពី​ការ​ទាំង​នេះ ទ្រង់​មាន​បន្ទូល​ថា ខ្ញុំ​នឹង​មក​យ៉ាង​ឆាប់។ អាម៉ែន ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ សូម​មក​ព្រះអម្ចាស់​យេស៊ូ»។

នៅក្នុង *Catechism នៃវិហារកាតូលិក* "ម៉ារ៉ាណាថា" ត្រូវបានបកប្រែជា "មកព្រះអម្ចាស់!" ។ 

នៅក្នុង សាសនាចក្រឡាតាំង ពាក្យ "ម៉ារ៉ាណាថា" ត្រូវបានគេប្រើជារូបមន្តដ៏ឧឡារិកនៃ ការផ្តាច់មុខ (រួមជាមួយ " អាណាថេម៉ា ") ។ 

## ការវិភាគ 
NAB កត់សម្គាល់៖
 

## ប្រើនៅក្នុងការអធិស្ឋានសញ្ជឹងគិត 
ដោយផ្អែកលើការបង្រៀនរបស់ John Cassian លោក John Main បានផ្តល់អនុសាសន៍ឱ្យសូត្រ *ម៉ារ៉ាណាថា* ជា "the ideal Christian mantra " មានន័យថា "ព្រះមក" ដោយនិយាយឡើងវិញដោយស្ងៀមស្ងាត់ខាងក្នុងជាព្យាង្គចំនួនបួនដែលសង្កត់ធ្ងន់ស្មើៗគ្នា *ម៉ា-រ៉ា-ណា-ថាម៉ា-រ៉ា-ណា-* : "មិនត្រឹមតែជាការអធិស្ឋានរបស់គ្រិស្តបរិស័ទដ៏ចំណាស់បំផុតមួយប៉ុណ្ណោះទេ ជាភាសាដែលព្រះយេស៊ូវបានមានបន្ទូលដែរ ប៉ុន្តែវាក៏មានគុណសម្បតិ្តដែល នាំមកនូវភាពសុខដុមរមនា ផងដែរ។ គាត់​យល់​ឃើញ​ថា​វា​សំខាន់​ណាស់​ដែល​ក្នុង​ពេល​ធ្វើ​សមាធិ អ្នក​មិន​គិត​អំពី​អត្ថន័យ ឬ​ប្រើ​ការ​ស្រមើស្រមៃ​ឡើយ»។  អ្នកនិពន្ធ និងសហគមន៍គ្រិស្តបរិស័ទដទៃទៀត បណ្ដុះបណ្ដាលការអនុវត្តស្រដៀងគ្នានេះ ដោយផ្តោតលើការសូត្រនេះ ដូចជា Pablo d'Ors ដែលណែនាំវាថាជាតំណភ្ជាប់មួយ (រួមជាមួយនឹងដង្ហើម និងដៃ) សម្រាប់ការអនុវត្តការអធិស្ឋានសញ្ជឹងគិត។ 

## ឯកសារយោង
លី យីស៊ីវ

**លី យីស៊ីវ** (ចិន៖ 李易修; កើតនៅថ្ងៃទី 10 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 1988) ត្រូវបានគេស្គាល់ថា History Bro (歷史哥) គឺជាសកម្មជននយោបាយតៃវ៉ាន់ បុគ្គលិកលក្ខណៈវិទ្យុ និងជាតារាអ៊ីនធឺណិត។ លីមានសញ្ញាប័ត្រអនុបណ្ឌិត។ លី បានគាំទ្រ ហាន គួយយូ (韓國瑜)។ កើតនៅឆ្នាំ 1988 និងធំធាត់នៅ កៅសុង គាត់មានប៉ុស្តិ៍ យូ ធូប។
អ័រធួរ ហាម៉ុង

**អ័រធួរ ហាម៉ុង** (ថ្ងៃទី ១៣ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៨៩៦ ដល់ថ្ងៃទី ២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៧៩) សញ្ជាតិ អាមេរិក គឺជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាដំបូងគេនៅ កម្ពុជា ។ គាត់បានបណ្តុះបណ្តាលនៅ មហាវិទ្យាល័យ Nyack ហើយបានមកដល់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ជាលើកដំបូងក្នុងនាមជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាគ្រិស្ត និងសាសនាសម្ព័ន្ធ (CMA) ក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ ហើយបានបម្រើរយៈពេលពីរឆ្នាំនៅទីក្រុងសៃហ្គន ប្រទេសវៀតណាម។  ចូលប្រទេសកម្ពុជានៅខែមករា ឆ្នាំ ១៩២៣ ជាមួយប្រពន្ធថ្មីរបស់គាត់ឈ្មោះ អេសធើរ  គាត់បានចាប់ផ្តើមបកប្រែ ព្រះគម្ពីរ ទៅជា ភាសាខ្មែរ នៅឆ្នាំ ១៩២៥។  គម្ពីរសញ្ញាថ្មីត្រូវបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ១៩៣៤  ប៉ុន្តែវាមិនទាន់ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៤ ដែលព្រះគម្ពីរទាំងមូល (KOV) ត្រូវបានបោះពុម្ពជាចុងក្រោយ។   

## ឯកសារយោង
ភាសាការ៉ាកាល់ប៉ាក

**ភាសាការ៉ាកាល់ប៉ាក** (Qaraqalpaq tili, Қарақалпақ тили, قاراقالپاق ٴتىُلىُ) គឺជាភាសាទួគី
កំណែស្តង់ដារដែលបានកែប្រែថ្មី

**កំណែស្តង់ដារកំណែថ្មី** ( **NRSV** ) គឺជាការបកប្រែព្រះគម្ពីរជាភាសាអង់គ្លេសសហសម័យ។ វាត្រូវបានបោះពុម្ពជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៩ ដោយ ក្រុមប្រឹក្សាជាតិនៃសាសនាចក្រ  NRSV ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយគណៈកម្មាធិការ ecumenical នៃអ្នកប្រាជ្ញ "ដែលមានសមាជិកប្រហែលសាមសិបនាក់" ។  &#x3A;&#x200A;vii&#x200A;NRSV ពឹងផ្អែកលើ ការបោះពុម្ពផ្សាយសំខាន់ៗ នៃអត្ថបទដើមជាភាសាហេប្រ៊ូ អារ៉ាមិច និងក្រិច។ ការកែប្រែដ៏សំខាន់មួយ កំណែស្តង់ដារកំណែថ្មីដែលបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព (NRSVue) ត្រូវបានចេញផ្សាយនៅឆ្នាំ ២០២១។

ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងចំណោម អ្នកប្រាជ្ញព្រះគម្ពីរ,   NRSV ត្រូវបានបម្រុងទុកជាការបកប្រែដើម្បីបម្រើតម្រូវការនៃការបូជា ពិធីសាសនា និងផ្នែកអ្នកប្រាជ្ញនៃជួរដ៏ទូលំទូលាយបំផុតនៃអ្នកកាន់សាសនាគ្រិស្ត។

ប្រពៃណីនៃ កំណែ ស្ដេចជែមស៍ ត្រូវបានបន្តនៅក្នុង កំណែស្តង់ដារដែលបានកែប្រែ និងនៅក្នុងកំណែស្តង់ដារដែលបានកែប្រែថ្មី។   ការបកប្រែសៀវភៅចំនួន ៨៤ ក្បាលពេញលេញ រួមមានការរាប់បញ្ចូលប្រូតេស្តង់នៃ គម្ពីរសញ្ញាចាស់ Apocrypha និង គម្ពីរសញ្ញាថ្មី ; កំណែមួយទៀតនៃ NRSV រួមមាន សៀវភៅ deuterocanonical ដែលជាផ្នែកមួយនៃគម្ពីរសញ្ញាចាស់ ដែលជាបទដ្ឋាននៅក្នុង គម្ពីរ នៃ សាសនារ៉ូម៉ាំងកាតូលិក រួមជាមួយនឹងគម្ពីរសញ្ញាថ្មី (សរុប ៧៣ សៀវភៅ) ។   

ការបកប្រែនេះបង្ហាញជាទម្រង់សំខាន់ៗចំនួនបី៖ (១) ការបោះពុម្ពរួមមានការរាប់បញ្ចូលប្រូតេស្តង់នៃគម្ពីរសញ្ញាចាស់ Apocrypha និងគម្ពីរសញ្ញាថ្មី (ក៏ដូចជាការបោះពុម្ពដែលរួមបញ្ចូលតែការរាប់បញ្ចូលប្រូតេស្តង់នៃគម្ពីរសញ្ញាចាស់ និងគម្ពីរសញ្ញាថ្មីប៉ុណ្ណោះ)។ (២) សៀវភៅ Roman Catholic Edition ជាមួយនឹងសៀវភៅទាំងអស់នៃ Canon នោះតាមលំដាប់លំដោយរបស់ពួកគេ និង (៣) Common Bible ដែលរួមមានសៀវភៅដែលបង្ហាញនៅក្នុង Protestant, Catholic និង Eastern Orthodox Canons (ប៉ុន្តែមិនមែនសៀវភៅបន្ថែមពី Oriental Orthodox រួមទាំង Canons Syriac និង Ethiopian )។  ការបោះពុម្ពពិសេសនៃ NRSV ដែលហៅថា "Anglicized Edition" ប្រើការប្រកបភាសាអង់គ្លេស និងវេយ្យាករណ៍ជាភាសាអង់គ្លេសជំនួសឱ្យភាសាអង់គ្លេសអាមេរិក។ 

## ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
កំណែស្តង់ដារដែលបានកែសម្រួលថ្មីត្រូវបានបកប្រែដោយផ្នែកនៃការអប់រំគ្រីស្ទាន (ឥឡូវនេះការបកប្រែព្រះគម្ពីរ និងការប្រើប្រាស់) នៃ ក្រុមប្រឹក្សាជាតិនៃព្រះវិហារ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្រុមនេះរួមមានអ្នកប្រាជ្ញតំណាងឱ្យក្រុមគ្រិស្តអូស្សូដក់ កាតូលិក និងប្រូតេស្តង់ ព្រមទាំងតំណាង ជនជាតិយូដា នៅក្នុងក្រុមដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះ បទគម្ពីរភាសាហេព្រើរ ឬគម្ពីរសញ្ញាចាស់។ អាណត្តិ​ដែល​បាន​ផ្តល់​ឲ្យ​គណៈកម្មាធិកា​រ​ត្រូវ​បាន​សង្ខេប​ជា​ពាក្យ​មួយ​ឃ្លា​ថា​៖ «​តាម​ព្យញ្ជនៈ​តាម​ដែល​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ដោយ​សេរី​តាម​ការ​ចាំបាច់​»។ 

## ការបោះពុម្ពផ្សាយសិក្សា 
## ឯកសារយោង
កេន ឡូ

**កេនណេត ឡូ វៃ-វ៉ុង** (កើតថ្ងៃទី ១៧ ខែមិនា ឆ្នាំ ១៩៥៩) ដែលគេស្គាល់ថាជា **កេន ឡូ** គឺជាតារាសម្តែង សិល្បៈក្បាច់គុន និងក្បាច់គុនខ្មែរ-ហុងកុង។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាសម្រាប់សិល្បៈក្បាច់គុនរបស់គាត់និងការងារសម្ដែងគ្រោះថ្នាក់របស់គាត់ គាត់ជាអតីតសមាជិកនៃ Jackie Chan Stunt Team ដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតសម្រាប់តួនាទីប្រឆាំងរបស់គាត់ដូចជា ចញ ក្នុងរឿង *Drunken Master II* (១៩៩៤) ។

## ជីវិតដំបូង 
កេន ឡូ កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៧ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៥៩ ជា កេនណេត ឡូ វៃ-វ៉ុង (Kenneth Lo Wai-Kwong) នៅ ​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ឪពុក​របស់​លោកឈ្មោះ ឡូ  ជាជនជាតិចិនហុងកុង ហើយ​ម្តាយ​របស់​លោក​ជា​ជនជាតិ​ឡាវ ។ នៅ​ឆ្នាំ១៩៧៥ លោកមាន​អាយុ១៨ ឆ្នាំ លោកនិង​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​គាត់​បាន​ផ្លាស់​ប្តូ​រ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ទៅ ឧប្បលធានី ប្រទេស​ថៃ ​។ 

ប្រាំឆ្នាំក្រោយមក នៅឆ្នាំ ១៩៨០ គាត់បានទៅ ហុងកុង ហើយធ្វើការជាមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍។ Idol របស់គាត់គឺ លី ស៊ាវឡុង ដែលនាំគាត់ទៅហ្វឹកហាត់ មួយថៃ និង តេកហ្វាន់ដូ នៅប្រទេសថៃ។ គាត់បានឈ្នះជើងឯក ប្រដាល់សេរី ចំនួនប្រាំពីរដង ដូច្នេះឱកាសរបស់គាត់។ បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​ដែល​គាត់​បាន​បង្ហាញ​ខ្លួន​ជា​លើក​ដំបូង​ក្នុង *​ក្រុម Working Class* (1985)។&#x5B; *ត្រូវការដកស្រង់* &#x5D;

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
Mengkeang

ឌុយ ម៉េងគាង (អង់គ្លេស: Mengkeang) ឈ្មោះកំណើត ឌុយ ម៉េងគាង (កើតនៅ ថ្ងៃទី ០៣​ ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០០៤) លោកគឺជាតារាចម្រៀងមួយរូបដ៏មានប្រជាប្រិយភាពនៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ដែលទទួលបាននូវការចាប់អារម្មណ៍ពីទស្សនិជន។ លោករស់នៅ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ប្រទេសកម្ពុជា។

## Music 
* ល្អតែដំបូង
* Sorry Mom
* Mengkeang
* Cuz of stomach
* ផ្ទះស្បូវចាំអូន
* No Pain No Cry
* My Born Day
* My HomeTown
* បាច់ផ្កាបាត់ម្ចាស់
* ចំណងដៃ (Cover)

### Albums
*V.M192004
*Cuz Of Stomach
អនអើយស្រីអន

***អនអើយស្រីអន***  ជា​ភាពយន្តខ្មែរ ឆ្នាំ១៩៧២ ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ ​លី ប៊ុនយីម របស់ក្រុមហ៊ុនរន្ទះពេជ្រភាពយន្ត ។ ភាពយន្ត​នេះ​ជា​សាច់រឿង​ស្នេហា​ត្រីកោណ​រវាង​ជា និង​ស៊ូ លើ​នារី​ម្នាក់​ឈ្មោះ អន ។ ភាពយន្ត​នេះ​សម្ដែងដោយ គង់ សំអឿន ជាតួអង្គជា, វីរៈ តារា ជាតួអង្គអន, និង ណុប ណែម ជាតួអង្គស៊ូ។

ភាពយន្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា ***​ខ្មែរ​បន្ទាប់​ពី​អង្គរ*** ។  ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ផលិត​កម្ម​ដ៏​ពេញ​និយម​មួយ​នៃ "យុគ​មាស" នៃ​វិស័យ​ភាពយន្ត​ខ្មែរ។  

## ចម្រៀង 
## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
ពុទ្ធិសែននាងកង្រី (ភាពយន្ត)

***ពុទ្ធិសែននាងកង្រី*** ហៅម្យ៉ាងទៀតថា «នាងទាំងដប់ពីរ») គឺជាខ្សែភាពយន្តខ្មែរឆ្នាំ១៩៦៨ ផ្អែកលើរឿងព្រេងខ្មែរអំពីរឿងភ្នំនាងកង្រី ដែលវីរៈបុរសរបស់នាងគឺ នាងកង្រី ដែលជាជួរភ្នំមួយក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា។ ខ្សែ​ភាព​យន្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចេញ​ផ្សាយ​ជា​ថ្មី​ចំនួន​ពីរ​លើក​គឺ​នៅ​ឆ្នាំ​២០០០ និង​២០០២ ហើយ​បាន​ចាក់​ផ្សាយ​តាម​កញ្ចក់ *​ទូរទស្សន៍​កង​យោធពល​ខេមរភូមិន្ទ* ។

តួ​ឯក​រួម​មាន គង់ សំអឿន និង វីរៈ តារា ។

ភាពយន្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ភាពយន្ត​បុរាណ​របស់​កម្ពុជា។ 

## ចម្រៀង 
## តារាសម្តែង 
* គង់ សំអឿន
* វីរៈ តារា
* ណុប ណែម
* គីម ណូវ៉ា
* សាក់ ស៊ីស្បោង
* លី រតនៈ

## ឯកសារយោង 
## តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ
សៀង ចន្ធា

**សៀង ចន្ធា** (កើត ៩ កញ្ញា ២០០២) ជា ​កីឡាករ​បាល់ទាត់ ​អាជីព​របស់​កម្ពុជា ដែល​លេង​ជា ​ខ្សែ​ប្រយុទ្ធ ឬ ​ខ្សែ​បម្រើ​ស្លាប ​ឲ្យ ​បឹងកេត និង ​ជម្រើស​ជាតិ​កម្ពុជា។ គាត់បានបង្ហាញខ្លួនលើកដំបូងក្នុងជ័យជម្នះ ២-០ ទល់នឹង ប៉ាគីស្ថាន ក្នុង វគ្គជម្រុះ FIFA World Cup 2022 នៅថ្ងៃទី ៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៩ បានក្លាយជាកីឡាករក្មេងបំផុតដែលស៊ុតបញ្ចូលទីសម្រាប់កម្ពុជា និងក្នុងការប្រកួត ជម្រុះ FIFA World Cup នៅអាយុ ១៦ ឆ្នាំ។

## កិត្តិយស 
**បុគ្គល**

* អ្នកស៊ុតបញ្ចូលទីច្រើនជាងគេ ក្នុងពានរង្វាន់ AFF U-16 Youth Championship: ២០១៧

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
គីម គុនហ៊ី

**គីម គុនហ៊ី** (; កើតថ្ងៃទី ២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៧២) គឺជាអ្នកជំនួញជនជាតិកូរ៉េខាងត្បូង ដែលបានបម្រើការជា ស្ត្រីទីមួយរបស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២២ ជាភរិយារបស់ យូន សកយ៉ល។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៩ នាងបានក្លាយជា នាយកប្រតិបត្តិ និង ជាប្រធាន ក្រុមហ៊ុន ពិព័រណ៍សិល្បៈ Covana Contents។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្ត្រីទីមួយនៃប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង
ផាក ហាំងសឿ

**ផាក ហាំងសឿ** (; កើតថ្ងៃទី ១ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៥៧) គឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងបាល់ទាត់កូរ៉េខាងត្បូង និងជាអតីតកីឡាករ។ ថ្មីៗនេះ គាត់គឺជាអ្នកចាត់ការទូទៅនៃក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាម ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកចាត់ការដ៏ជោគជ័យបំផុតម្នាក់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របាល់ទាត់វៀតណាម។ បច្ចុប្បន្ន​គាត់​ជា​ទីប្រឹក្សា​កីឡា​របស់ក្លិបបាល់ទាត់បាកនិញ។

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Korean-language text
ម៉ាទីន លូធើរ

**Martin Luther** OSA ( /ˈ l uː θ ər /  ;  ; ថ្ងៃទី ១០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៤៨៣  ដល់ថ្ងៃទី ១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៥៤៦) គឺជាបូជាចារ្យជនជាតិអាឡឺម៉ង់ ទេវវិទូ អ្នកនិពន្ធ អ្នកនិពន្ធទំនុកតម្កើង សាស្រ្តាចារ្យ និង ជាបូជាចារ្យ Augustinian ។  លូធើរគឺជាឥស្សរជននៃ កំណែទម្រង់ប្រូតេស្តង់ ហើយជំនឿ ខាងទ្រឹស្ដី របស់គាត់បានបង្កើតជាមូលដ្ឋាននៃ លទ្ធិលូធើរាន ។ គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​ថា​ជា​ឥស្សរជន​ម្នាក់​ដែល​មាន​ឥទ្ធិពល​បំផុត​ក្នុង ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ​លោក​ខាង​លិច និង​គ្រិស្ត​សាសនិក។ 

លូធើ ត្រូវបានតែងតាំងជា បព្វជិតភាព នៅឆ្នាំ ១៥០៧ ។ គាត់បានមកដើម្បីបដិសេធការបង្រៀន និងការអនុវត្តមួយចំនួននៃ សាសនាចក្ររ៉ូម៉ាំងកាតូលិក ជាពិសេសទស្សនៈស្តីពី ការបណ្ដោយខ្លួន ។ លោក លូធើ បានព្យាយាមដោះស្រាយភាពខុសគ្នាទាំងនេះដោយមិត្តភាព ដោយដំបូងស្នើឱ្យមានការពិភាក្សាផ្នែកសិក្សាអំពីការអនុវត្ត និងប្រសិទ្ធភាពនៃការបណ្ដោយខ្លួននៅក្នុង *កៅសិបប្រាំ អត្ថបទ* ដែលគាត់បាននិពន្ធនៅឆ្នាំ ១៥១៧ ។ នៅឆ្នាំ ១៥២០ សម្តេចប៉ាប លេអូទី១០  បានទាមទារឱ្យលោក បោះបង់ការសរសេររបស់គាត់ទាំងអស់ ហើយនៅពេលដែលលោកមិនព្រមធ្វើដូច្នេះ គាត់ បានបណ្តេញ គាត់ចេញនៅខែមករា ឆ្នាំ ១៥២១ ។ ក្រោយមកនៅឆ្នាំនោះ អធិរាជរ៉ូម៉ាំងដ៏បរិសុទ្ធ Charles V បានថ្កោលទោសលោក  ថាជាជនក្រៅច្បាប់នៅ របបអាហារនៃពពួក Worm ។ នៅពេលដែលលោក បានស្លាប់នៅឆ្នាំ ១៥៤៦ ការផ្តាច់ខ្លួនរបស់ សម្ដេចប៉ាប នៅតែជាធរមាន។

លោក បានបង្រៀនថា សេចក្ដីសង្រ្គោះ ហើយជាលទ្ធផល ជីវិតអស់កល្បជានិច្ច មិនត្រូវបានទទួលដោយអំពើល្អទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេត្រូវបានទទួលត្រឹមតែជាអំណោយឥតគិតថ្លៃនៃ ព្រះគុណ របស់ព្រះ តាមរយៈ ជំនឿ របស់អ្នកជឿលើ ព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទ ។ ទ្រឹស្ដីរបស់លូធើ បានជំទាស់នឹងសិទ្ធិអំណាច និងតំណែងរបស់សម្តេចប៉ាប ដោយបង្រៀនថា ព្រះគម្ពីរ គឺជា ប្រភពតែមួយគត់ នៃចំណេះដឹង ដែលបង្ហាញឱ្យឃើញពីព្រះ  និងប្រឆាំងនឹង sacerdotalism ដោយចាត់ទុកគ្រីស្ទបរិស័ទទាំងអស់ដែលបានទទួលបុណ្យជ្រមុជទឹកជា បព្វជិតភាពបរិសុទ្ធ ។  ការបកប្រែព្រះគម្ពីររបស់លូធើរ ទៅជាភាសា អាឡឺម៉ង់ ពី ឡាតាំង បានធ្វើឱ្យព្រះគម្ពីរកាន់តែអាចចូលប្រើបានយ៉ាងទូលំទូលាយចំពោះពួកប្រជាជន ដែលមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើសាសនាចក្រ និងវប្បធម៌អាល្លឺម៉ង់។ វាបានជំរុញឱ្យមានការអភិវឌ្ឍន៍នៃកំណែស្តង់ដារនៃ ភាសាអាឡឺម៉ង់ ដោយបានបន្ថែមគោលការណ៍ជាច្រើនដល់សិល្បៈនៃការបកប្រែ  និងមានឥទ្ធិពលលើការសរសេរការបកប្រែ ជាភាសាអង់គ្លេស ព្រះគម្ពីរ Tyndale ។  ទំនុក​តម្កើង​របស់​លោក ​មាន​ឥទ្ធិពល​ដល់​ការ​អភិវឌ្ឍ ​ការ​ច្រៀង​នៅ​ក្នុង​ព្រះវិហារ​ប្រូតេស្តង់។  អាពាហ៍​ពិពាហ៍​របស់​គាត់​ជាមួយ Katharina von Bora ដែល​ជា​អតីត​ដូនជី​បាន​ធ្វើ​ជា​គំរូ​សម្រាប់​ការ​អនុវត្ត ​អាពាហ៍ពិពាហ៍​បព្វជិត ដោយ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ ​បព្វជិត ​ប្រូតេស្តង់​រៀបការ។ 

ក្នុង​ស្នាដៃ​ពីរ​ក្រោយ​មក លូធើ​បាន​សម្ដែង ​ទស្សនៈ​ប្រឆាំង​នឹង​សាសនា​យូដា ដោយ​អំពាវនាវ​ឲ្យ​បណ្ដេញ ​ជនជាតិ​យូដា និង​ការ​ដុត ​សាលា​ប្រជុំ ។  ការងារទាំងនេះក៏ផ្តោតលើ ពួករ៉ូម៉ាំងកាតូលិក អាណាបាទីស្ទ និង គ្រិស្តបរិស័ទមិនមែនសាសនា ។  ដោយផ្អែកលើការបង្រៀនរបស់គាត់ ទោះបីជាលោក មិនបានតស៊ូមតិដោយផ្ទាល់លើការសម្លាប់ជនជាតិយូដាក៏ដោយ    ប្រវត្តិវិទូខ្លះអះអាងថា វោហាសាស្ត្ររបស់គាត់បានរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍន៍នៃ លទ្ធិប្រឆាំងនិយមនៅក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងការលេចឡើងជាច្រើនសតវត្សក្រោយមកនៃ គណបក្សណាស៊ី ។   
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles which use infobox templates with no data rows
រសាយនវិទ្យា

រសាយនវិទ្យា រសវិទ្យា ឬរសវិជ្ជាគឺជាវិជ្ជាប្រែធាតុ ឬផ្សំធាតុ គឺជាចំណេះប្រែ ឬផ្សំធាតុរ៉ែផ្សេងៗ ធាតុវិជ្ជា។ល។

## ឯកសារយោង
លីឡុងវេ

**លីឡុងវេ** គឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេសម៉ាឡាវី ។ វាមានចំនួនប្រជាជនប្រហែល ៩៨៩,៣១៨ នាក់ ដោយគិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៨ នៅឆ្នាំ ២០២០ វាមានប្រជាជនកើនឡើងប្រមាណ ១,១២២,០០០ នាក់ ។ ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅចំកណ្ដាលប្រទេសម៉ាឡាវិ នៅក្នុងស្រុកដែលមានឈ្មោះដូចគ្នា ដែលជិតព្រំដែនជាមួយ ប្រទេសម៉ូហ្សំប៉ិក និង ប្រទេសហ្សំប៊ី ហើយវាជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងការដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់សម្រាប់កណ្ដាលក្រុងម៉ាឡាវី ។ វាត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមទន្លេលីឡុងវេ ។ លីឡុងវេត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩០២ វាក៏បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលនៅឆ្នាំ ១៩០៤ ។ លីឡុងវេត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការថាជាទីក្រុងមួយនាឆ្នាំ ១៩៤៧ បន្ទាប់ពីទទួលបានឯករាជ្យ វាមានការអភិវឌ្ឍកាន់តែខ្លាំងទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មសំខាន់មួយក្នុងតំបន់កណ្ដាលនៃប្រទេសម៉ាឡាវី ។ ទីក្រុងនេះបានក្លាយជារដ្ឋធានីនៃប្រទេសក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ ដោយជំនួសរដ្ឋធានីចាស់គឺ ហ្សំបា ។ ដោយគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដី ៧២៧.៧៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងអត្រាចំនួនប្រជាជនក្នុងក្រុងជាប្រចាំឆ្នាំ ៤.៣% ។ 

## ឯកសារយោង
អភិសេក

រូបភាពតូច| ពិធី អភិសេក ជាមួយ *បញ្ចម្រិត្រ* ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅលើទីសក្ការបូជាហិណ្ឌូ
**អភិសេក** ( अभिषेक ) គឺជា ពិធី សាសនា ឬវិធីនៃការបន់ស្រន់ ដែលអ្នកគោរពបូជា ចាក់វត្ថុរាវលើរូប ឬ មុតិ៍ នៃអាទិទេព។ នេះជារឿងធម្មតាសម្រាប់សាសនាដូចជា ហិណ្ឌូ ពុទ្ធសាសនា និង សាសនាជេន ។

## ព្រហ្មញ្ញសាសនា 
អភិសេក​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​សង្ឃ​ដោយ​ការ​ស្រោច​ទឹក​រូប​អាទិទេព​ដែល​កំពុង​សក្ការៈ​ចំ​ពេល​សូត្រ ​មន្ត្រ ។ ជាធម្មតា តង្វាយដូចជា ទឹកដោះគោ ទឹកដោះគោជូរ ទឹកហ្គី ទឹកឃ្មុំ  បញ្ចម្រិត្រ ប្រេងល្ង ទឹក ផ្កាឈូក ម្សៅ ស្លឹកឈើ អាចត្រូវបានចាក់ក្នុងចំណោមតង្វាយផ្សេងទៀត អាស្រ័យលើប្រភេទនៃការបូជា។ ពិធី​នេះ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ជា​ប្រចាំ​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ ​ហិណ្ឌូ ។ *រុទ្រាភិសេក* ឬ អភិសេក នៃ រុទ្រ ត្រូវបានអនុវត្តនៅលើ លិង្គ ។ កុម្ភភិសេក គឺជាពិធីឧទ្ទិសសម្រាប់ប្រាសាទហិណ្ឌូ។ 

## ពុទ្ធសាសនា 
### ពុទ្ធសាសនាទីបេ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច| បញ្ជីនៃ អភិសេក ចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 812 នៅ  ()
នៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា វជ្រ​យាន ឬ ព្រះពុទ្ធសាសនា មន្ត្រយាន មនុស្សម្នាក់ចូលទៅក្នុងមាគ៌ានៃព្រះពុទ្ធសាសនា វជ្រយាន ដោយទទួលបាន ៤ ដំណាក់កាលនៃ អំណាច តន្ត្រ ឬ អភិសេក: វាសេ អភិសេក, អភិសេក សម្ងាត់, ប្រជ្ញាណ អភិសេក និងពាក្យ អភិសេក ។  

នៅក្នុងពុទ្ធសាសនា វជ្រយាន, អភិសេក អាចជាវិធីសាស្រ្តមួយសម្រាប់ការអនុវត្ត សេចក្តីណែនាំ ដែលជាវិធីមួយដើម្បីផ្តល់ពរជ័យនៃពូជពង្សអ្នកចូលរួម, ឬវាអាចជា អំណាច មួយដើម្បីចាប់ផ្តើមការអនុវត្តសមាធិជាក់លាក់មួយ។ 

ពិធី ពង្រឹងអំណាច នេះមានវត្តមាននៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ ក៏ដូចជានៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា Esoteric របស់ចិន និងនៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា Shingon ។

អភិសេក​ដើមឡើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​ពិធី​ឧទ្ទិស។ ទឹក​ពី ​មហា​សមុទ្រ​ទាំង​បួន ​ត្រូវ​បាន​ចាក់​ចេញ​ពី​ពាង​មាស​ទៅ​លើ​ព្រះ​សិរសា។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ក្នុង ​ពិធី​ចូល​កាន់​តំណែង ​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ និង​ក៏​ពិធី ​វិនិយោគ ​របស់​ព្រះអង្គ​ផង​ដែរ។ 

ពិធី អភិសេក (wangkur) គឺជាបុព្វបទសម្រាប់ការចាប់ផ្តើមចូលទៅក្នុងការបង្រៀនអាថ៌កំបាំង។ មាន ៤ ថ្នាក់នៃ អភិសេក ដែលនីមួយៗត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹង តន្ត្រ មួយក្នុងចំណោមបួន។ *ទាំង​ឡាយ សម្មាទិដ្ឋិ* *សម្មាទិដ្ឋិ សម្មាទិដ្ឋិ* *ជា​ការ​ដឹង​អំពី​បច្ច័យ* និង *​ការ​បូជា​ទី​៤* ។ 

### ព្រះពុទ្ធសាសនា Shingon 
## សាសនាជេន 
រូបភាពតូច| Mahamastakabhisheka នៃ រូបសំណាក Jain Gommateshwara ត្រូវបានធ្វើរៀងរាល់ ១២ ឆ្នាំម្តង។
*អភិសេក* នៅក្នុង ជេន មានន័យថាពិធីនៃការឧទ្ទិសនៃរូបភាពរបស់ ជិន ។ 

## ឧទាហរណ៍នៃវប្បធម៌ 
* នៅក្នុង *មហាវៃរោចនសូត្រ* ព្រះពុទ្ធ មហាវៃរោចន បង្ហាញ មណ្ឌល នៃ Womb Realm ដល់ វជ្រ​សត្វ និងបង្រៀនពិធីដែលទាក់ទងទៅនឹងស្បូន មណ្ឌល ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា, និងឧទាហរណ៍នៃ *អភិសេក* មួយ។
* នៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ព្រះ រាម បានធ្វើពិធី អភិសេក បន្ទាប់ពីការដំឡើង ជ្រោតិ៍លិង្គ នៅ Rameswaram ដែលឥឡូវនេះជា ប្រាសាទ Ramanathaswamy ។

## ឯកសារយោង 
### ការដកស្រង់ 
### ប្រភព 
## ការអានបន្ថែម 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text
ស្វយម្ភូ

**ស្វយម្ភូ** ជា​ពាក្យ ​សំស្ក្រឹត ​ដែល​មាន​ន័យ​ថា "កើត​ដោយ​ខ្លួន​ឯង",  "ការ​សម្ដែង​ដោយ​ខ្លួន​ឯង", "ដែល​មាន​ដោយ​ខ្លួន",  ឬ "ដែល​កើត​ឡើង​ដោយ​ខ្លួន​ឯង" ។  អាទិទេព និងអង្គធាតុផ្សេងៗដែលមាននៅក្នុង អក្សរសិល្ប៍ និងប្រពៃណីហិណ្ឌូ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជា ស្វយម្ភូ ដូចជា ព្រាហ្មណ៍ នៅក្នុង ឧបនិសថ និង តហរិមុតិ៍ នៃ ព្រហ្ម, វិស្ណុ និង សិវ និង មនុ នៅក្នុង បុរណ ។  

ពាក្យថា ស្វយម្ភូ ក៏ត្រូវបានគេប្រើដើម្បីពណ៌នាអំពីជំនឿនៃ រូបភាព ដែលបង្ហាញដោយខ្លួនឯង ( *មុតិ៍* ) នៃអាទិទេពដែលមានវត្តមាននៅក្នុង ប្រាសាទ ដែលត្រូវបានពិពណ៌នាថាមិនមែនជាមនុស្សបង្កើតនោះទេ ប៉ុន្តែមានប្រភពដើមពីធម្មជាតិ ឬទេវៈ។ រូបភាព​បែប​នេះ​ត្រូវ​បាន​ពិពណ៌នា​នៅ​ក្នុង​រឿងព្រេង​ប្រចាំ​តំបន់​មួយ​ចំនួន​នៃ​កន្លែង​សាសនា​ដែល​គេ​ហៅ​ថា ស្ថល បុរណ ។  ឧទាហរណ៍ដ៏ល្អបំផុតមួយចំនួននៃរូបភាពបែបនេះរួមមានរូបភាព ជ្យោតិ៍លិង្គ ទាំងដប់ពីររបស់ព្រះសិវៈ  និងរូបភាព វេន្កតេស្វរ នៃព្រះវិស្ណុ។ 

## និរុត្តិសាស្ត្រ 
ស្វយម្ភូ គឺជាពាក្យសំ ស្រ្កឹត ថា *ស្វាយម* (स्वयम्) ដែលមានន័យថា 'ខ្លួនឯង' ឬ 'ដោយខ្លួនឯង' និង *ភូ* (भू) ដែលមានន័យថា 'កើត' ឬ 'កើតឡើង' ។

## អក្សរសាស្ត្រ 
យោងទៅតាម ព្រាហ្មណ៍ ព្រាហ្មណ៍ ដែលជាអតិបរិមានៃការពិត ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាស្វយម្ភូ និងជាហេតុនៃជីវិតទាំងអស់ និងសកលលោក។ 

Manusmriti ពិពណ៌នាអំពីការបង្កើតព្រាហ្មណ៍ពី ស្វយម្ភូ ប្រើជាពាក្យដើម្បីតំណាងថាព្រាហ្មណ៍។ ចិត្ត​របស់​ព្រាហ្មណ៍​ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ជាក់​ថា​បាន​បង្កើត​សារធាតុ​មាស​ដែល​បង្កើត​នូវ​ធាតុ ​ហិរញ្យគភ៌ ​ជា​ស៊ុត​បឋម ដែល​អាទិទេព​បង្កើត​បាន​សម្ដែង​ឲ្យ​ឃើញ។ 

ស្ថានភាព​នៃ​អាទិទេព​ដូច​ជា​ស្វយម្ភូ ត្រូវ​បាន​គេ​សង្កេត​ឃើញ​មាន​ភាព​ខុស​គ្នា​ទៅ​តាម​អក្សរសិល្ប៍ និង​ប្រពៃណី​ដែល​បាន​ផ្តល់​ឱ្យ។ ជាឧទាហរណ៍ ខណៈពេលដែល Manusmriti និង Srimad Bhagavatam ពិពណ៌នាថា ព្រាហ្មណ៍ ថាជា ស្វយម្ភូ ចំណែកឯ Mahabharata អះអាងថា Brahma បង្ហាញពីផ្កាឈូកដែលកើតចេញពីព្រះវិស្ណុដោយផ្ទេរឋានៈពីអតីតទៅក្រោយ។  ព្រះ Srimad Bhagavatam ក៏ស្របតាមឋានៈរបស់ ស្វយម្ភូ មនុ ដែលជាបុរសដំបូងដែលកើតក្នុង យុគសម័យ នៃផែនដី។ 

## ឯកសារយោង
ស៊ូរ៉ាបាយ៉ា

**ស៊ូរ៉ាបាយ៉ា** គឺជាទីក្រុងរដ្ឋធានីនៃខេត្តជ្វាខាងកើត និងជាទីក្រុងធំទីពីរក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី បន្ទាប់ពីទីក្រុងហ្សាកាតា។ មានទីតាំងនៅជ្រុងភាគឦសាននៃកោះជ្វា នៅលើច្រកសមុទ្រម៉ាឌូរ៉ា វាជាទីក្រុងកំពង់ផែដំបូងបំផុតមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។  យោងតាមទីភ្នាក់ងារផែនការអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ ស៊ូរ៉ាបាយ៉ា គឺជាទីក្រុងមួយក្នុងចំណោមទីក្រុងសំខាន់ៗចំនួនបួននៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី រួមជាមួយទីក្រុងហ្សាកាតា មេដាន់ និងម៉ាកាស្សា។ ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនចំនួន ២,៨៧៤,៣១៤នាក់ នៅក្នុងដែនកំណត់ទីក្រុងរបស់ខ្លួននៅជំរឿនឆ្នាំ២០២០។ ដោយមានប្រជាជន ៣,០០៩,២៨៦នាក់ នាក់រស់នៅក្នុងទីក្រុងគិតត្រឹមពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ២០២៣ (ក្នុងនោះមានបុរស ១,៤៩០,៣៥៨នាក់ និងស្រី ១,៥១៨,៩២៨នាក់) និងជាង១០លាននាក់នៅក្នុងតំបន់ទីប្រជុំជនស៊ូរ៉ាបាយ៉ា ដែលបានពង្រីក នេះបើយោងតាមការប៉ាន់ស្មានផ្លូវការចុងក្រោយ ស៊ូរ៉ាបាយ៉ា គឺជាតំបន់ធំជាងគេទីពីរនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ 
រូបភាពតូច

## ឯកសារយោង
ដាកា

**ដាកា** (វូឡូហ្វ : Ndakaaru) គឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់សេណេហ្គាល់ ។ ផ្នែកនៃក្រុងដាកាមានប្រជាជនចំនួន ១,២៧៨,៤៦៩ នាក់ ហើយចំនួនប្រជាជននៃតំបន់ទីប្រជុំជនដាកា មានចំនួន ៤លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ ។ ដោយគ្រប់ដណ្ដប់លើផ្ទៃដី ៧៩.៨៣គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ។ ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅលើឧបទ្វីបខេបវើត ដែលជាចំនុចខាងលិចបំផុតនៃទ្វីបអាហ្វ្រិកដីគោក ។ ខេបវើត ត្រូវបានអាណានិគមព័រទុយហ្គាល់ នៅដើមសតវត្សទី១៥ ។ ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់បានបង្កើតវត្តមាននៅលើកោះហ្គូរី (Gorée) នៃឆ្នេរសមុទ្រខេបវើត ហើយបានប្រើវាជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មទាសករអាត្លង់ទិក ។ ប្រទេសបារាំង បានកាន់កាប់កោះនេះក្នុងឆ្នាំ១៦៧៧។ បន្ទាប់ពីការលុបបំបាត់ពាណិជ្ជកម្មទាសករ និងការបញ្ចូលបារាំងនៃតំបន់ដីគោកក្នុងសតវត្សទី១៩ ទីក្រុងដាកា បានរីកចម្រើនទៅជាកំពង់ផែក្នុងតំបន់ដ៏សំខាន់ និងជាទីក្រុងដ៏សំខាន់នៃអាណានិគមបារាំង ។ នៅឆ្នាំ១៩០២ ទីក្រុងដាកា បានជំនួសទីក្រុងសៃល្វីស (Saint-Louis) ជារដ្ឋធានីនៃអាហ្វ្រិកខាងលិចរបស់បារាំង ។ ពីឆ្នាំ១៩៥៩ ដល់ឆ្នាំ១៩៦០ ដាកាគឺជារដ្ឋធានីនៃសហព័ន្ធម៉ាលី ដែលមានអាយុកាលខ្លី ។ នៅឆ្នាំ១៩៦០ វាបានក្លាយជារដ្ឋធានីនៃសាធារណរដ្ឋសេណេហ្គាល់ឯករាជ្យ។ ទីក្រុងដាកា នឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកីឡាអូឡាំពិកយុវជនរដូវក្តៅឆ្នាំ២០២៦ ។
រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពជើងមេឃនៃទីក្រុងដាកា

## ឯកសារយោង
ជ្វាខាងកើត

**ជ្វាខាងកើត** ជាខេត្តមួយរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងកើតបំផុតនៃកោះជ្វា ។ វាមានព្រំប្រទល់ដីតែមួយជាមួយខេត្តជ្វាកណ្តាលនៅភាគខាងលិច។ សមុទ្រជ្វា និង មហាសមុទ្រឥណ្ឌា មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងឆ្នេរខាងជើង និងខាងត្បូងរៀងៗខ្លួន ខណៈពេលដែលច្រកសមុទ្របាលីតូចចង្អៀតនៅខាងកើតបំបែកកោះជ្វាពីកោះបាលី ប្រហែល ២.២៩ គីឡូម៉ែត្រ (១.៤២ម៉ាយ) ។ មានទីតាំងនៅភាគខាងកើតកោះជ្វា ខេត្តនេះក៏រួមបញ្ចូលកោះម៉ាឌូរ៉ា (ដែលតភ្ជាប់ទៅកោះជ្វាដោយស្ពានវែងបំផុតក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ស្ពានស៊ូរ៉ាម៉ាឌូ ) ក៏ដូចជា កោះកេងហ្គៀន និងក្រុមកោះតូចៗផ្សេងទៀតដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងកើត (នៅភាគខាងជើង សមុទ្របាលី ) និងប្រជុំកោះម៉ាសាឡឹប៉ូ នៅភាគខាងជើង។ រដ្ឋធានីរបស់វាគឺ ស៊ូរ៉ាបាយ៉ា ដែលជាទីក្រុងធំទីពីរនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្មដ៏សំខាន់ និងក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់ផងដែរ។ បានយូវ៉ាន់គី គឺជារាជវង្សធំជាងគេនៅជ្វាខាងកើត និងធំជាងគេនៅលើកោះជ្វា។ 

## ឯកសារយោង
គេស៊ូកេ ហុងដា

គឺជាអតីតកីឡាករបាល់ទាត់អាជីព និងជាអ្នកចាត់ការជនជាតិជប៉ុន ដែលលេងជាខ្សែបម្រើ។

ហុងដា រក​បាន​ជម្រើស​ជាតិ​ជាង 90 ប្រកួត​ចន្លោះ​ឆ្នាំ ២០០៨ ដល់ ២០១៨ ដោយ​លេង​នៅ World Cup 2010, 2014 និង 2018។ គាត់​ក៏​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ក្រុម​ដែល​បាន​ឈ្នះ ​ពាន Asian Cup ឆ្នាំ 2011 ដែល​ជា​កន្លែង​ដែល​គាត់​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​បោះឆ្នោត​ជា Player of the Tournament។

## ស្ថិតិអាជីព 
### អន្តរជាតិ 
:

## កិត្តិយស 
**វីវី-វ៉ែនឡូ**

* Eerste Divisie: ២០០៨-០៩

**CSKA Moscow**

* Russian Premier League ៖ ២០១២-១៣
* Russian Cup : ឆ្នាំ ២០១០-១១, ២០១២-១៣
* Russian Super Cup ៖ ឆ្នាំ ២០១៣

**មីឡាន**

* Supercoppa Italiana ៖ ឆ្នាំ ២០១៦

**Neftçi PFK**

* Azerbaijan Premier League : ២០២០-២១

**Paro FC**

* Bhutan Premier League ៖ ២០២៤

**ជប៉ុន**

* ពានរង្វាន់ AFC Asian Cup ៖ ឆ្នាំ ២០១១

**បុគ្គល**
រូបភាពតូច| ស្នាម​ជើង​របស់​ហុងដា​ដាក់​តាំង​បង្ហាញ​នៅ​កន្លែង​ទទួល​ភ្ញៀវ​សំខាន់​នៃ​ភូមិ J-Village

* Eerste Divisie Player of the Year : ២០០៨-០៩
* កីឡាករ​បាល់ទាត់​ជប៉ុន​ឆ្នើម​ប្រចាំ​ឆ្នាំ ៖ ២០១០
* កីឡាករ​ដ៏​មាន​តម្លៃ​បំផុត​ប្រចាំ​ទ្វីប​អាស៊ី AFC Asian Cup ឆ្នាំ ២០១១
* AFC Asian Cup Quality Player: ឆ្នាំ ២០១១
* កីឡាករបាល់ទាត់ល្អបំផុតនៅអាស៊ី ៖ ឆ្នាំ ២០១៣
* AFC Asian Cup Fans' All-time XI: ២០១៨ 
* IFFHS ក្រុមបុរសនៃទសវត្សរ៍ (AFC) : ២០១១-២០២០
* AFC Opta All-time XI នៅ FIFA World Cup ៖ ឆ្នាំ ២០២០
* AFC Fans All-time XI នៅ FIFA World Cup : ឆ្នាំ ២០២០

## ឯកសារយោង 
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text