NG

**10.1.1 ng'ang'athara**

mũndĩ kana nyamũ kwĩrigwo o rĩmwe na

mwĩri ĩkahana ta ũmithĩtio

**10.1.2 ng'ania**

kiugo gĩa kwaririria mũndũ mũna

ũramenyeka atekĩgwetwo rĩtwa mĩhano:

ona wona tĩkirĩte, nĩ tĩramenya ng'ania

nĩwe ĩraiyire mbĩri ĩyo, nĩ gĩkĩ ĩtoĩ

mĩtũgo yake

**10.1.3 ng'ara**

handĩ hakoragwo na maĩkĩhĩa; kĩnyota

mĩno

**10.1.4 ng'ara**

kĩinamia kĩndĩ mwena wakĩo wa mbere

ĩrorete igĩrĩ; mĩndĩ kĩinama ĩthiĩ

ĩrorete na igĩrĩ ng'ong'o ĩrorete thĩ

   

**10.1.5 ng'ara**

mĩtũgoĩronania rũtũrĩko

**10.1.6 ng'aragũ**

hũta nene; riũa kwara mũno mĩgOnda

ĩkaga maciaro na nyamO na andũ makaga

gĩakũrĩa na maĩ

**10.1.7 ng'athia**

rega gwathĩkira ũndĩ ũrerwo ũkĩonanagia

ta ũraira ũrĩa ũragwatha

**10.1.8 ng'atika**

kũninwo nĩ mũrimũ

   

**10.2.1 ng'ea**

tinia ngingo

ng'eng'ana

giginyana

**10.2.2 ng'eta**

ũmia ngoro ta ũkũrũa na mũndũ ĩrenda

gũkũhatĩrĩria: nyeta

**10.2.3 ng'ethanira**

korwo gĩcindano-inĩ: korwo mbara-inĩ

ũkĩrũa na thũ

**10.2.4 ng'ethera**

arahũka nĩgũo ũhũrane na ũndũ mũna

kana mũndũ mũna kana ũcindane na

**10.2.5 ng'ethera**

arahũka nĩgũo ũhũrane na ũndũ mũna

kana mũndĩ mũna kana ĩcindane na

ũndũ kana mũndũ mũna ng'ethia

ikara ta ũtaramenya maũndũ maria

marekĩka kinya ũhĩtũkĩrĩrwo nĩ maũndũ

ma bata; ikara ũroretie maitho handũ

hamwe hatarĩ kĩrĩa ũrorete ho

**10.2.6 ng'etia**

gũthiĩ ũkarore kĩndũ, handũ kana mũndũ

ũrĩa atariĩ

**10.3.1 ng'ima**

ĩtarĩ ndinie kana ĩkarũtwo kĩndũ; ĩkũrĩte

ĩkaigana: ng'imarũ

**10.3.2 ng'imaru**

ĩrĩkĩtie kũgimara

**10.4.1 ng'ombe**

nyamũ ĩrĩithagio nĩ ũndũ wa iria, rũa na

nyama na mũting'oe wayo nĩ ĩthondekaga

gĩcũthĩ

**10.4.2 ng'ondu**

mũhĩrĩga wa mbũri iria kaingĩ iharaga

mahũti thĩ na imeraga gũoyo mũnyitanũ

na mĩting'oe yacio ĩtangĩgĩrimwo nĩ

ĩraihaga

**10.4.3 ng'ong'o**

mwĩrĩ wa mĩndĩ kana nyamũ iria i

mĩnyiginyigi, mwena wa thũtha kũũma

kĩanda wa ngingo kinya harĩa mũnyiginyigi

ĩnyitanaga na mahĩndĩ ma honge

**10.4.4 ng'ootha**

rũta igongona nĩ gũo mũtũmia ahote

kũoha nda kana rĩa kũmũthahũra nĩ gũo

ahote kũoha nda; rũta igongana rĩa

gũthĩnja nĩ ũndũ wa atũmia rĩrũtagwo

hĩndĩ ya magetha ma mbere rĩa kũonania

kwanjia gwa kĩmera kĩerĩ

**10.4.5 ng'ongo**

icigo cia kũndũ ciĩkũraine nĩ ũndũ wa

kũgayanio nĩ maũndũ ta irĩma, njũĩ, mĩtitũ

kana maũndũ ta macio

**10.4.6 ngorono**

irio ithondeketwo na kĩrimũ kĩa iria

kĩigĩtwo gĩkagagata

**10.4.7 ng'otha**

onania gũtithia nĩ ũndũ wa nganja

**10.5.1 Nguucĩ**

mĩri ya ndwara harĩa na nĩhakorwo ĩngĩkũrũka

**10.5.1 ng'ũki**

mĩtino mĩĩrũ ĩrehetwo nĩ thahũ

**10.5.2 ng'umo**

matũnda ma mĩtĩ wa mĩgumo

**10.5.3 ng'umu**

indo igũmĩte

**10.5.4 ng'ũng'ũa**

aria na mĩhehĩ ĩndĩ ĩtaraigũĩka

**10.5.5 ng'ũria**

nina biũ; ĩraga

   

**10.5.6 ng'ũria**

nina biũ; ũraga

**10.5.7 ng'ũrika**

rakario mũno nĩ ũndũ mũna

**10.5.8 ng'ũũrũ**

kũhenia andũ meka ũna nĩ ũkamahingĩria

ũndũ mũna ũkĩmenyaga ndũkahingia

kĩrĩko kĩũ

**10.6.1 nga**

ciũmbe irĩa ikuaga ihu igaciara kana

irekagia matũmbĩ kana mĩmera ĩrĩa

ĩciaraga matũnda; ndigi cia kĩndũ

gĩthondeketwo gĩ gĩa kũina nakĩo ta

wandĩndĩ

**10.6.2 ng'a**

kiugo gĩa gũtarĩria kĩndũ kĩiyũire biũ; kiugo

gĩa gũtarĩria kĩndũĩ kĩũmite biũ

**10.6.3 ngacu**

indo igacĩte

**10.6.4 ngagatu**

indo i na mũcamo mũgagatu

**10.6.5 ngagũro**

kĩndũ gĩa kũrĩa mũndũ aheyagwo atonya

mũciĩ acerete; irio irĩyagwo rũcini

**10.6.6 Ngai**

Hoti ĩrĩa yombire indo ciothe na nĩyo

kĩhũmo kĩa maũndũ mothe: kĩrĩa

kĩhoyagwo nĩ andũ thĩiniĩ wa mawĩtĩkio

mao

**10.6.7 ngaita**

mũmera wĩ mahũti makoragwo me

marũrĩ mũno ngakama

ũhoro mũritũ na mĩũrũ

**10.6.8 ngamba**

mĩgĩnda ĩtigĩtwo ĩtarĩ mĩrĩme ĩgakĩra

ria

   

**10.6.9 ngamĩra**

nyamĩ ya werĩ-inĩĩhũthagĩrwo nĩ atĩri kũo

gĩkũa mĩrigo ĩkoragwo ĩ ndaya na nĩĩrĩ

igũkũ na nĩ mĩgiro kĩrĩa nyama ciayo

thĩiniĩ wa kĩrĩkanĩro

**10.6.10 nganangũ**

mĩnyito ya kĩondo harĩa mĩkwa wa

gĩkũĩra wohagĩrĩrwo

**10.6.11 nganga**

nyoni ĩtarĩ njoya ngingo ĩkoragwo ĩ njirĩ na

makanga meerĩ

**10.6.12 nganja**

gĩkorwo ĩtatũĩte itũa rĩa ĩndĩ: gĩkorwo

ĩtarĩ na mĩrĩgamo ĩmwe nĩ ĩndĩ wa

kwaga kĩmenya wega nĩ itũa rĩrĩkĩ rĩega

**10.6.13 ngano**

mũmera na maciaro magũo ũrĩa ũmaga

mũtũ ĩria ũhũthagĩrwo kũrũga mĩgate

**10.6.14 ngara**

nyamũ ya mũhĩrĩga wa mbĩa ĩkoragwo ĩ ya

kĩbũũ na nĩĩrĩ mũcora wa mũkũyũ mwĩri-

inĩ wayo

**10.6.15 ngara**

mbembe nyũmũ mũno

**10.6.16 ngarana**

mũndũ mwĩtagwo rĩtwa rimwe nake

   

**10.6.17 ngarango**

magũta maria matigaraga matarĩ

matwekũ magũta ma nyamũ matwekio na

mwaki nyũngũ-inĩ kana rũgĩo-inĩ

**10.6.18 ngarari**

kwaga ĩigũano: njũkanĩrĩro

**10.6.19 ngarariga**

gĩthaka kĩũmũ kĩa mũtitũ mũhĩũ

**10.6.20 ngari**

mũrĩnga ũhũthagĩra hinya wa mwaki

gĩthiĩ

**10.6.21 ngari**

nyama

**10.6.22 ngari**

nyamũ ndĩa nyama ĩ maroro, yũragaga

nyamũ ĩkanyũa thakame na nĩĩhaicaga

mĩtĩ igũrũ ĩgaikara kũo

**10.6.23 ngata**

thũũtha wa mũtwe wa nyamũ haria

ngingo na mũtwe inyitanagĩra

**10.6.24 ngatata**

gĩcere gĩa kĩndũ kĩmata ta ndarwa; ngati

**10.6.25 ngatha**

mĩtũmia kana mũirĩtũ wĩ mĩthiĩre mĩega

ya gũtĩĩka

**10.6.26 ng'athia**

rega gwathĩkĩra ĩndĩ ĩrerwo ũkĩonanagia

ta ũraira ĩrĩa ĩragwatha

**10.6.27 ngathĩka**

kĩndĩ kĩnyitithanĩtio na njĩra ya

kĩgathĩkanio

**10.6.28 ngatho**

ũndũ wĩkĩtwo kũonania mũndũ nĩ akenete

nĩ ĩndĩ mwega ekĩirwo; kiugo kĩragwo

mĩndĩ wĩkĩire mũndũ ĩndĩ mwega

**10.6.29 ngatho**

ũndũ wĩkĩtwo thũtha wa ĩndũ mwega

gwĩkwo nĩgũo mwĩkĩrwo onio nĩ akenerwo

nĩ ũrĩa ekĩte

**10.6.30 ngati**

andũ aria marũtagĩra mũngeretha wĩra me

ta athigani kana arangĩri na athigari airũ a

mũthũngũ; nyamũ ya mũhĩrĩga wa

ng'ombeĩikaraga nyanjara-inĩ naĩthamaga

na imera

**10.6.31 ngati**

nyamũ ya gĩthaka ĩhana ng'ombe no ĩ

gũoya mũnene ngingo-inĩ na ĩikaraga

ĩgĩthamaga na imera

**10.6.32 ngati**

andũ airũ aria mathiganagĩra nyakerũ

hindĩ ya wathani wake; mũndũ mwĩĩkĩrĩri,

wĩ ngoro njũrũ na ũtangĩteithĩria mũndũ

ona ĩrĩkũ

**10.6.33 ngatia**

mũrũthi

**10.6.34 ngatũ**

ngaĩ irĩa irĩ rũngũ rwa matũ irĩa mũndũ

angĩkĩra kĩndũ kĩgagatũ kanũa

ciarahũkaga

**10.7.1 ngeithi**

mwamũkanĩrio wa andũ wa kũonania

matin na ũhinga kana ũũrũ gatagatĩ kao

**10.7.2 ngemi**

mbũgĩrĩrio ya andũ-a- nja ya kũonania

gĩkeno

**10.7.3 ngenge**

twana tũnini tũtaretwa na tũtaninĩte

matũko maingi kũma twaciarwo

**10.7.4 ngengecwa**

thanju nyũnũre ndigi; mĩtambo ya rediũ

**10.7.5 ngerecũ**

tũcere twariĩ na tũceke tũbecũrĩtwo

kũũma mĩtĩ-inĩ kana rĩkũ-inĩ

**10.7.6 ngerenwa**

kĩheo mĩndĩ atũgagwo nakĩo nĩ ĩndĩ wa

gwĩka ũndũ mũna na ĩgacĩru mũnene

mũhano: Wangarĩ nĩwe wahetwo

ngerenwa ya thĩ ya thayũ nĩ ũndũ wa

kwĩrũtĩra nyama na thakame kũgitĩra

maria matĩrigicĩirie ngerewani

njamba cia ita irĩa ithiaga irĩ mbere ita-inĩ

**10.7.7 ngero**

gĩko kĩĩrũ mĩno gĩa kĩnĩha mĩndĩ,

nyamĩ kana indo

**10.7.8 ngerũa**

gĩcindano gĩa kĩrĩga handĩ hekĩrĩtwo

kĩndĩ andĩ magakĩrĩga

**10.8.1 ngi**

tũmbũki tũirũ tĩmbũkaga kaingĩ nyũmba-

inĩ cia andũ twendete handũ he na gĩko

mũmbĩre watũo nĩ ta wa njũkĩ

**10.8.2 ngĩa**

mũndũ mũthĩnĩki ũtarĩ ĩtonga ona mĩnini

**10.8.3 ngigĩ**

tũrũgi twa mĩhĩrĩga wa ndararĩki

tĩmbĩkaga tĩrĩ itũtũ tĩrĩaga mahũti ma

mĩmera

**10.8.4 ngima**

irio irũgĩtwo na mĩtũ wa mbembe kana

mĩtũ ĩngĩ wa indo cia mĩhĩrĩga ĩcio

itũkanĩtio na maĩ matherĩkũ

   

**10.8.5 ngindi**

kĩũndũ kĩrĩa mũndũ aigũaga mũmero-inĩ

anyitwo nĩ kĩeha kana akĩenda kũrĩra

**10.8.6 ngindũ**

mahũti ma mĩtĩ wa mũkĩndũ

**10.8.7 ngingo**

kĩĩga kĩrĩa kĩnyitagĩrĩra mũtwe kana kĩong

gĩkoragwo kĩhandĩrĩire ciande-inĩ

**10.8.8 nginya**

kiugo gĩa kũonania mũigana wa kĩndũ

kana ũndĩ mĩhano: marahandire nginya

harĩa kĩanda

**10.8.9 nginyĩra**

itonyo rĩa kwĩhũmbwo magũrũ: iratũ

**10.8.** nginyo**

handũ hathondeketwo he ha gũkinyithio

magũrũ nĩgũo mũndũ ahote gũthiĩ wega;

mĩĩkĩre ya maũndũ ya mũndũ mũna

         

**10.8.10 ngiri**

ndara-gĩthaka ĩikaraga marima ĩ

tũmĩgũongo twirĩ tĩkũhĩ tũmĩrĩte kanũa-inĩ

tũrorete na igũrũ

**<br />10.8.11 ngiria**

karũgi kairũ gathigithagia mathagũ mako

makagamba

**10.8.12 ngitĩ**

ngũi

**10.9.1 ngo**

itharaita rĩa kwĩgita narĩo rĩkũagwo na

gũoko Mũkaru wa Zulu anyitĩte Ngo

**10.9.2 ngo-**

yongagĩrwo ciugo-inĩ cia gĩko iria cianjĩtie

na &qũot;o&qũot; kana &qũot;ũ&qũot;

kũũga mwaria nĩ ageka ũndũ ũcio; gwĩkĩra

hinya gĩko kĩrĩa mwaria ara gweta

**10.9.3 ngobe**

njuĩrĩ irĩa ikũraga igũrũ wa ritho thiithi-inĩ

**10.9.4 ngocorai**

mbũrũbũrũ, ibũũrũ, rũbũa (Engĩish soĩder,

ĩead)

**10.9.5 ngogoyo**

krndũ gĩtwekũ kĩ na mũrĩo mũno mũhano:

ngogoyo ya kĩgwa I mũrĩo ta ya ũkĩ

**10.9.6 ngoikoni**

rũnyaga ta rwa tĩrĩ wa mbũrũ kana ndongũ

njĩrũ

**10.9.7 ngoima**

ndũrũme ĩhihinyĩtwo nĩ ũndũ wa igongona

**10.9.8 ngoma**

mũoyo ũtiganĩte na mwĩrĩ

**10.9.9 ngomanio**

ũhoro wa gũkomania; ũhoro wa kũgĩa

ngwatanĩro ya ũrĩrĩ: thico

**10.9.10 ngombo**

mũndũ ũrũtitagio wĩra eteyendeire kũrũta

na ndarĩ marĩhi amũkagĩra kũmana na

wĩra ũcio

**10.9.11 ngome**

gĩcũhĩ kĩraya gĩkagĩrwo irũngo-inĩ cia ciara

nĩ athũri atongũ

**10.9.12 ngome**

kũringwo na tĩrũngo twa ciara tĩthũnĩtwo

**10.9.13 ngomi**

andũ makũite; gathanwa

**10.9.14 ngonda**

mĩhĩrĩga wa nyeki ĩkĩraga ĩ na mathangĩ

mamata na momĩrĩru na nĩĩrũtaga ihĩa

kaingĩ rĩirĩ kana rĩa gĩtĩri rĩnyitagĩrĩrwo nĩ

kamĩrica kameraga gatagatĩ ka nyeki iyo

**10.9.15 ngonde**

rora gĩkonde

**10.9.16 ngore**

gĩkore

   

**10.9.17 ngoro**

kĩĩga kĩrĩa kĩhũraga thakame nĩgũo ĩceere

mwĩrĩ wothe; ĩndĩ ũrĩa wonanagia

mũtũgo wa mũndũ na merirĩria make

mũhano: Wacũ ndarĩ ngoro njega, no

akĩmene o ĩgũo hatarĩ gĩtĩmi

**10.9.18 ngorogoco**

hĩba ya mahũti kana mahiga

macokanmirio; tĩcũnjĩ tĩrũtĩtwo indo-inĩ

tĩtangĩhĩthĩka ĩrĩa kĩndĩ kĩũ

kĩrahĩthĩkaga

**10.9.19 ngorono**

magũta ma iria mathondeketwo kũma

kĩrimĩ-inĩ kĩarĩo

**10.9.20 ngothe**

mĩhĩrĩga wa nyeki ĩtambagia mĩri yayo

kũndĩ kĩraya

**10.9.21 ngotho**

ithaga rĩthondekagwo na mũgũongo

rĩkagĩrwo nĩ athũri gĩcoka-inĩ gĩa gũoko

**10.10.1 ngũ**

mĩtĩ kana thari cia mĩtĩ itemetwo

irongoreirio gwakio mwaki

**10.10.2 ngũ-**

kiugo kĩohithanagio na ciugo ingĩkũũga

mwaria nĩ egwĩka ũndũ mũna mũhano:

ngũthiĩ ngũgũrĩre irio

**10.10.3 ngũcanio**

ngarari tarĩ cia ngĩĩ

**10.10.4 ngũcũ**

nyĩmbo cia twana

**10.10.5 ngũcũcũ**

ng'ombe ngũrũ ĩtarĩ iria rĩingĩ

**10.10.6 ngũgũtũ**

mathaga momũ marũtagwo iria-inĩ

makoragwo marĩ nyũmba cia nyamũ cia

iria-inĩ

**10.10.7 ngũĩ**

mbaara ĩcũngĩrĩirio nĩ ngarari

**10.10.8 ngũĩko**

gũthathayana na kwaranĩria maũndũ

makwarahurana kĩ wendo gatagatĩ ka

mũndũrũme na mũndũ-mũka

**10.10.9 ngũkũ**

mũhĩriga wa nyoni itombũkaga irĩithagio

nĩ andũ nĩ ũndũ wa nyama na matũmbĩ

macio

**10.10.10 ngũkũma**

gatambi kanyũaga nyamũ thakame

mũhĩriga ĩmwe ũkoragwo na twa kĩbũũ na

ũngĩ ũkoragwo na twa mũkũyũ

tũtũnĩhĩrĩire

**10.10.11 ngukumio**

mahaki maraheanĩrwo hitho-inĩ; wĩici wa

indo mĩndĩ anengeretwo aramate kana

agaĩre andĩ angĩ

**10.10.12 ngũmba**

mũrimũ ũnyitaga mũndũ akaimba ngingo

**10.10.13 ngũmba**

indo njokanĩrĩrie ingĩiyũra rũhĩ

**10.10.14 ngũmo**

igweta inene nĩ ũndũ wa ũndũ mũna

mũhanoritũũra rĩũ rĩ ngũmo ya ũrĩmi wa

mbembe

**10.10.15 ngũndi**

ciara ikũnjĩtwo rũhĩ-inĩ; kũringa na mũthia

wa gũoko ciara ikũnjĩtwo rũhĩ-inĩ

**10.10.16 ngũngo**

ũndũ ũrekwo andũ mehithĩte nĩgũo andũ

angĩ matikamenye m ũrekwo

**10.10.17 ngũngũ**

nyũngũ ndaya I mũromo mwariĩya

kũrũgĩrwo ũcũrũ kana nyama

**10.10.18 ngũngũni**

tũtambi tũnyũaga andũ thakame kaingĩ

rĩrĩa me toro

**10.10.19 ngũnia**

ikũnia

**10.10.20 ngũnĩko**

kĩndũ kĩhũthagĩrwo gũkũnĩka handũ ta

   

**10.10.21 ngũnũ**

karogi ngũno

**10.10.22 ngũnyũ**

gĩĩko gĩa gũkũnya

**10.10.23 ngũo**

itonyo

**10.10.24 ngũrani**

maũndũ maria maratũma indo

itikahanane; maũndũ maria

marakararanĩrio

**10.10.25 ngũrario**igongona rĩa ũhiki wa ĩIgIkũyũ

**10.10.26 nguraro**

matihia; handũ haringĩtwo

**10.10.27 ngũrũ**

nyamĩ ya magũrũ mana ĩkoragwo na kĩĩga

kĩũmũ ng'ong'o-inĩ wayo na nĩhoĩhithaga

ũgwati woka

**10.10.28 ngũrũ**

rĩitho

**10.10.29 ngũrũkũri**

mbũgi

**10.10.30 ngurumo**

kĩanda kĩa handĩ haikĩrĩkĩrĩru  mũhano: nĩ

kũri rũĩ ngurumo ya mũgũnda witũ

**10.10.31 ngũrũnga**

mũngũ wĩyenjete thĩ ũgathiĩ ũtambũrũkĩte

**10.10.32 ngũrũtũki**

kĩndũ gĩthondekagwo kaingĩ nĩ ciana

ĩgaikarĩra igakũrũrio kana igetindĩka

ikũrũtũke na kĩo kana igakũa indo na kĩo

**10.10.33 ngũrũwe**

nyamũ ĩhana ngiri no ndĩrĩ mĩgũongo na

mĩhĩrĩga ĩmwe nĩĩrĩithagio nĩ andĩ

ngũthi

**10.10.34 ngũthi**

mwĩtĩyo

**10.10.35 ngũthi**

mũndũ ũrĩ igweta inene rĩa gwĩka ũndũ

mũna mũhano: mũtigairĩ Kamarũ arĩ

ngũthi ya wũini bũrũri-inĩ wothe

**10.10.36 ngũya**

ciĩmbe ciũmaga ithĩa-inĩ ciĩmbĩkaga

hindĩ ya mbũra

**10.10.37 ngũyo**

mĩhĩrĩga wa nĩgĩ ĩkoragwo na manyaga

mairĩ na merĩ

   

**10.10.38 ngũyũ**

matũnda ma mũtĩ wa mĩkũyũ

**10.11.1 ngwatanĩro**

ũnyitanĩri maũndũ-inĩ hatarĩ na ũcũke o

wothe

**10.11.2 Ngweta-gĩĩko**

ciugo igwetaga gĩĩko kina mũhano: ndathiĩ

gũkoma

**10.11.3 Ngweta-rĩtwa**

ciugo irĩa iheaga indo, kũndũ na andũ

marĩtwa mũhano: mũrũthi wĩikaraga

gĩthaka

**<br />10.11.4 ngwĩ-**

kĩnyitithanagio na ciugo cia gĩĩko kũũga

mwaria nĩ ekire ũndũ ũcio

**10.11.5 ngwĩre**

kiugo kĩhũthagĩrwo kũonania mwaria harĩ

na ĩndũ arenda kĩmenyithania