G

**6.1.1 gaacĩra**

therema; gĩa na umĩthĩo mwega maũndũ-

inĩ

**6.1.2 gaanda**

irio kũgĩa na mũheera ũtarĩ mwega nĩũndũ

wa kwanjia gũthũka

**6.1.3 gaanda**

cĩĩga cia mwĩrĩ kũhoherera na ikaheha

mũno nĩ kũringwo nĩ heho;

**6.1.4 gaanda**

mwĩrĩ gũkorwo ũtekũĩgũa rũo, kũhota

gwĩtambũrũkĩa kana gwĩkũnja;

**6.1.5 gaanda**

       

mbembe njũa kũhoherera nĩ gũtũũra

**6.1.6 gabũtũrĩ**

tũbĩtũrĩ

kĩndũ kĩnĩnĩ mũno gĩkĩoneka

tũbũtũrĩ

thoo nene ĩnyitanagĩrwo nĩ mũndũ mũthĩa

ũmwe na ũngĩ mũthĩa ũrĩa ũngĩĩkarenga

mĩtĩ

**6.1.7 gabũũthũ**

tũbũũthũ

mbũũthũ: ĩciaragwo nĩ mungu na

ĩhũthagĩrwo kuiga maĩ

**6.1.8 gaca**

gĩa gĩko gĩtarathera ona gĩathambio

   

**6.1.9 gacembe**

tũcembe

icembe inini rĩhũthagĩrwo kwenja tũrima,

kũhanda na kũrĩmĩra irio na rĩkoragwo rĩ

rĩa mĩena ĩrĩ

**6.1.10 gacĩra**

tũcĩra

njĩra ĩtarĩ njariĩ: njĩra ya gũthiĩrwo na

magũrũ

**6.1.11 gacũmbĩrĩ**

mũthĩa wa kĩndũ kĩraya na ĩgũrũ

**6.1.12 gacunjĩ**

tũcunjĩ

gĩcunjĩ

**6.1.13 gagata**

       

mũcamo ũrĩa kĩndũ kĩgĩaga kĩarindwo

kana matunda mamwe magĩaga

makĩanjia gũthũka

**6.1.14 gagatia**

rinda kĩndũ nĩgũo kĩgĩe na mũcamo

mũgagatũ

**6.1.15 gaĩra**

neana mwanya mwanya; ĩkĩra handũ

mwanya mwanya

**6.1.15 gaithia**

mũkamo kũiyũra iria

**6.1.16 gakarakũ**

mũmera ũhũthagĩrwo gwĩkĩra thara-inĩ na

mĩrĩ ya gũo nĩ ĩtherũkagio ikoima rũnyaga

rwa kũhaka indo ta Njora; rũnyaga ta rwa

mĩri ya gakarakũ

**6.1.17 gakenge**

kaana ka mũndũ ga gũcĩarwo gatanahota

gwĩtwara kana gũikara thĩ

**6.1.18 gamba**

ruta mũgambo ũtangĩtaũrĩka ta rwarĩo

**6.1.19 gambũrũrũka**

gamba o rĩmwe na kayũ kanene

       

**6.1.20 gana**

heana ũhoro ũũrũmanĩrĩĩrĩe mahinda ma

ũrĩa wahanĩkire

**6.1.21 gana**

kũmia

**6.1.22 gana**

mũcamo mũrũrũ ta wa kĩnya gĩtarĩ

gĩthambie kana maĩ marĩa moĩmaga ho

gĩathambio

**6.1.23 gandĩra**

ritũhĩria mĩtaratara nĩgũo ĩreme

kũrũmĩrĩrĩka

**6.1.24 gangara**

       

kenia mwĩrĩ na mĩago

**6.1.25 garagara**

kĩndũ gwĩtara gĩthiũrũrũkĩte

**6.1.26 garagaria**

gũtwarĩthia na njĩra ya gũthĩũrũrũkĩrĩa thĩ

**6.1.27 garamĩria**

cũngĩrĩrĩa kĩndũ gũikara kĩgariĩ

**6.1.28 garĩra**

agĩra nĩ kũgĩa na ũthaka

       

   

**6.1.29 garũka**

garũka

mũndũ ũtĩrĩkĩte andũ ake akamokĩrĩra

hamwe na thũ cĩao; mũndũ ũtĩrĩkĩte muuma

arĩte agagĩũkĩrĩra

**6.1.30 garũra**

roria mwena ũngĩ

**6.1.31 garũrĩra**

tigana woerere kĩndũ.ũndũ kana mũndũ

ũngĩ

**6.1.32 garũrũka**

hũgũka ũrore na kũngĩ; tigana na mĩthiĩre

woerere ĩngĩ ngũrani

       

**6.1.33 gataa**

garũra indo cĩa gũtwarĩthio ta ngarĩ kana

ngono

**6.1.34 gatagatĩ**

gatĩĩna kaĩganaĩne harĩa mĩthĩa ĩĩrĩ

ĩranyĩtanĩra; kĩnaa thĩinĩ wa nyingĩ

**6.1.35 gatambi**

tũtambi

ciũmbe irĩ kĩũga kĩnini ĩthĩagĩra thĩ kana

igũrũ rĩa kĩndũ ta mũmera kana nyamũ

**6.1.36 gatandatũ**

gatandatũ

       

mũthenya wa gatandatũ wa kiumia

**6.1.37 gatano**

mũthenya wa gatano wa kiumia

gatano

**6.1.38 gatarũ**

tũtarũ

ngarĩ ya kũgera maĩ igũrũ ĩrerete

**6.1.39 gatatũ**

gatatũ

   

mũthenya wa gatatũ wa kiumia

**6.1.40 gatha**

kumia na kwarĩrĩrĩa ũnene na ũkaru;

guucia kĩndũ nĩgũo kĩrũme; gũũcĩa kĩndũ

na mĩthia yakĩo yothe hamwe

**6.1.41 gathandambũirũ**

igego rĩrĩa rĩkoragwo gatagatĩ ka igegeo

rĩa mũthangiri na ikambũcũ rĩa mbere

**6.1.42 gathano**

mweri ũrĩa heho ĩkoragwo ĩcacĩte ũkaga

mbere ya mwerĩ wa Mũorĩa-nyoni

Gĩthũngũ July

**6.1.43 Gathathanwa**

       

Gathathanwa

kĩanjĩrĩria gĩa kĩmera kĩa heho ũkaga

gatagatĩ ka mweri wa Mũgĩra-njara na wa

Gathano Gĩthũngũ Jũne

**6.1.44 gathĩka**

ingĩrĩa kĩndũ kĩnyitane na kĩndũ kĩngĩ

**6.1.45 gathĩkanĩa**

ingĩranĩa indo ĩnyitane

**6.1.46 gathima**

hiũhĩa maguta ma nyamũ nyũngũ-inĩ

matweke na moime ngarango

**6.1.47 gathĩra**

   

gathĩra

ũmĩrĩa maũndũ hatikagĩe na ũmĩthĩo

mwega

**6.1.48 gathirange**

mwanake wĩ na hĩnya wa wĩthĩ; mwanake

ũtarĩ onana na mũndũ kĩmwĩrĩ

**6.1.49 gathĩrĩrĩa**

gana wega wa kĩndũ kana mũndũ nĩgũo

etĩkĩrwo

**6.1.50 gathũra**

regeria kĩndũ kĩuma kĩgathe

**6.1.51 gatigithũ**

       

kanyũngũ gaceke kanini ga kũiga maguta

**6.1.52 gat**ĩ**na**

mahĩnda maigana ũna; ũraĩhũ wa handũ

ũkĩgerwo na mahinda; icũnjĩ cia ũndũ

igaitwo na kĩgeri kĩa mahĩnda

**6.1.53 Gatũmũ**

mwerĩ ũyũ ũkaga mbere ya mwerĩ wa

Mũgaa wa themithũ. Nĩrĩo magongona ma

irua makoretwo magĩkwo thutha ũyũ

Gĩthũngũ December

**6.1.54 gatũrũ**

tũtũrũ

kanyamũ ke mũhĩanĩre wa mbĩa no ke

mũtĩng'oe mũnene wĩ na gũoya mũĩngĩ

gaĩkaraga marĩma-inĩ na kendete kũrĩa irio

nyũmũ

**6.1.55 gatũrũme**

tũtũrũme

kagondu ka njamba gatarĩ kanene

**6.1.55 gatũũ**

kũmenyeka mũno nĩ ũndũ wa ũhoti mũna

**6.1.56 gaya**

amũrania ; ĩga mwanya mwanya

**6.1.57 gayania**

amũranĩa ikundi itigakorwo hamwe;

amũranĩa nĩgũo o mũheyo egĩĩre kĩndũ

geeta

guucia ũta nĩgũo ũikie mũgũĩ

   

**6.2.1 gega**

kũrora handũ hamwe ũtekwaria kana

kũrora na kũngĩ

**6.2.2 gegeara**

makio nĩ ũndũ ũgũtige ũgegete

**6.2.3 geka**

tũma mũndũ eke ũndũ ũkũmũrehera

ndirũ mũhano: mũcĩarĩ kũonĩa mwana

wake njaga nĩ kũmũgeka

**6.2.4 gema**

thakara nĩ kũhumbwo indo thaka

**6.2.5 gemia**

       

humba na indo cĩa gũthakaria

**6.2.6 gena**

thiĩ handũ hana wĩ na itũmi itarĩ cia kĩwĩra

kana ithama

**6.2.7 genda**

umagara kũndũ kũraya na mũoroto mũna

**6.2.8 gendera**

gũikara ũng'athĩtĩe

**6.2.9 gera**

hĩtũkĩra; tuĩria mũigana wa kĩndũ

       

**6.2.10 gera**

ĩka kĩndũ kana mũndũ ũndũ mũna: gera

ngero

**6.2.11 gere**

njũru makĩrĩa ĩkĩringithanio na ĩngĩ njũru

**6.2.12 geria**

ĩka ũndũ ũtarĩ na ũma kana no ũũhote

**6.2.13 geria**

ringa itherũ

**6.2.14 geria**

roria ũkĩnyanĩru

       

**6.2.15 geta**

thugunda kwanjĩrĩrĩa

**6.2.16 getha**

maatha maciaro kũma mũgũnda-inĩ ma

kũigwo ikũmbĩ

**6.3.1 gia**

gwĩka ũndũ wa kwagĩthia gĩkeno

**6.3.2 gĩake**

ciao

mũ  

**6.3.3 gĩake**

kĩndũ gĩakĩtwo ta nyũmba

**6.3.4 gĩathĩ**

cĩathĩ

mũthĩ wamũrĩĩrwo ũndũ mũna; karĩĩko ga

gũtũngana

**6.3.5 gĩatũ**

njatũ

gĩcunjĩ kĩumanĩte na gwatũrwo mũhano:

gĩatũ kĩa ngwacĩ

**6.3.6 gĩbungo**

ibungo

kĩũma gĩtũmĩrĩĩrwo handũ gĩ gĩa kũhĩnga

**6.3.7 gĩcacĩ**

       

   

mwĩtĩo

**6.3.8 gĩcakũrĩ**

icakũrĩ

kĩndũ gĩthondeketwo kĩrĩ gĩa kũhakũra

indo thĩ

**6.3.9 gĩcambio**

gĩko gĩa kwaria ndeto cia gũcambĩa

**6.3.10 gĩcandĩ**

icandĩ

mbũũthũ ĩkĩrĩtwo indo thĩinĩ nĩgũo yainio

ĩrũte mũgambo; rũĩmbo rũrĩa rũinagwo na

mbũũthũ ya gĩcandĩ

**6.3.11 gĩcanũrĩ**

icanũrĩ

kĩndũ gĩa gũtambũrũkĩa njuĩrĩ

   

**6.3.12 gĩcegũ**

icegũ

handũ hamũre thĩinĩ wa nyũmba ha

kũigwo mbũrĩ

**6.3.13 gĩcere**

icere

gĩcunjĩ kĩumĩte he kĩndũ gĩtambũrũkũ ta

ĩbatĩ kana ngũo, gĩcerehũrĩtwo

**6.3.14 gĩcicio**

icicio

kĩndũ gĩkũhĩtwo, gĩkanyoroka na

gĩkahenĩa, ũndũ atĩ no wĩrore kĩrũrũ gĩaku

ho

**6.3.15 gĩcĩgĩrĩra**

thĩ nyũmũ ĩrigicĩĩrio nĩ maĩ; handũ hana

harigicĩrie nĩ kĩndũ

aĩcĩao

**6.3.16 gĩcigo**

icĩgo

gĩcunjĩ kĩa handũ haramera kĩndũ,

mũhano gĩcigo kĩa njuĩrĩ; gĩcigo kĩa

mũgũnda; gatĩĩna ka handũ ke na maũndũ

mako mekũraĩne na kũrĩa kũngĩ

**6.3.17 gĩciĩ**

ngoro ya irigũ ĩ na marigũ matarĩ makũrũ;

ithaga rĩ na ciũma ĩnyitĩrĩirwo na karigi,

rĩthayagwo gũoko-inĩ kuma thutha wa

irongo rĩa mwĩrĩ kinya hakũhĩ na kĩgokora;

ithaga rĩa aka rĩthondeketwo na ciũma

cĩohereĩrwo karũa-inĩ, rĩthondekagwo na

icere cia makorogoca ma matũmbĩ ma

nyaga rĩhumbagwo ngĩngo

**6.3.18 gĩciko**

iciko

kĩndũ gĩĩhondeke kĩrĩ gĩa gũtahĩa irio

**6.3.19 gĩcinga**

icinga

rũkũ rũrakana mwakĩ mwena ũmwe

**6.3.20 gĩcoka**

icoka

nyama ciũnganĩte hamwe iria itũmaga

moko maceere

**6.3.21 gĩcokio**

mũtũmia ũtetwo nĩ mũrũme akamũcokia

kũrĩ acĩari ake

**6.3.22 gĩcoro**

macoro

mũtondo wa maĩ ma ng'ombe kana mbũrĩ

**6.3.23 gĩcuĩro**

icuĩro

handũ harĩa hombagwo nĩ nyoni

   

**6.3.24 gĩcungi**

icungi

kĩndũ kĩ na tũrimarima tũnini twa kũgiria

indo nene ikĩre no tũkahĩtũkĩa indo itarĩ

njariĩ

**6.3.25 gĩcũni**

kĩboko gĩthondeke na ndigi mũthĩa-inĩ

cĩohereirwo kamũtĩ-inĩ gĩa kũhũra mbirũrĩ

**6.3.26 gĩcunjĩ**

icunjĩ

kĩamũranĩe, gĩkaigwo mwanya; gĩkonainie

na kĩndũ kĩna na kĩnyitaine na kĩo no

nĩkĩrũgamĩtĩe

**6.3.27 gĩcũre**

mbũri ĩkahĩtwo matũ

**6.3.() gĩcũrũcũrũ**

ĩcũrũcũrũ

kĩndũ o gĩothe kĩhaana tũrĩ kana mũtũ

gĩtũkanĩtĩo na maĩ ĩkaĩgũana

**6.3.28 gĩcũthi**

icũthi

gĩtĩng'oe kĩrũtĩtwo nyamũ-inĩ, kaĩngĩ

ng'ombe gĩkuagwo nĩ athũrĩ kana

gĩkahũthĩrwo kũhũra ngĩ

**6.3.29 giginyana**

ĩka ũndũ mũrĩtũ ũtegũtĩga ona woneka ta

ũrarema

**6.3.30 gĩĩka**

thĩnĩo nĩ ũndũ wagĩte njĩra ya kũũtorĩa

**6.3.31 gĩikaro**

handũ harĩa haakĩtwo mĩciĩ ya gũtũrwo nĩ

andũ; nyũmba

**6.3.32 gĩĩko**

iko

mũtũrirũ wa kũnyũĩra ndogo ya mbakĩ

kana kĩraĩkũ; nyamũ ya itambagĩa

mũtwe na ngĩngo na ĩhotaga kũrũga ĩgũrũ

**6.3.32 gĩĩko**

ũndũ ũronwo kana ũkaĩgũo ũkĩũmana na

handũ, kĩndũ kana mũndũ mũna

**6.3.33 gĩitũ**

ciitũ

mũ   wũ:kĩndũ gĩkonaĩnĩe na arĩa mararia

**6.3.34 gĩkabu**

ikabu

kĩswahili:kĩondo gĩa gũkũo na moko

**6.3.35 gĩkang'ũ**

makang'ũ

andũ mahekeete gĩtĩyo na monagwo marĩ

a bata: ing'ara

**6.3.36 gĩkang'ũ**

gĩiherĩ kĩa mbembe nyũmũ

**6.3.37 gĩkeno**

ũhoro wa kũigua wũĩganĩĩre na

ũcanjamũkĩĩe nĩ kũũacĩra ũndũ-inĩ,

kwĩrĩgĩrĩra ũndũ mwega kana ũndũ ũngĩ ta

ũcĩo

**6.3.37 gĩkĩatho**

gĩkĩatho

kĩnyita kĩa njohi kana ũcũrũ

**6.3.38 gĩkĩro**

ikĩro

ngũranĩ cĩũmanĩte na utĩganũ gatagatĩ ka

andũ, kĩndũ kana indo: mũhano Kamaũ tĩ

wa gĩkĩro kĩmwe na Karanja, karanja nĩ

mũtongũ mũno

**6.3.39 gĩko**

kĩrĩa gĩcũngagĩrĩrĩa waagi wa utheru

**6.3.40 gĩkombe**

ikombe

kĩndũ kĩhaana kamee gĩa kũnyũĩrwo indo

ndwekũ

**6.3.41 gĩkonde**

gĩkonde

ikonde

rũũa rũrĩa rũruithagio kĩĩga-inĩ kĩa

ũndũrũme; rũũa rũmerete rũkarekania tiga

o harĩa rũmereĩre rũgatĩgwo rũcũhĩte

**6.3.42 gĩkonyo**

kĩndũ kĩyũmĩrĩtĩe handũ kĩna mũhĩanĩre ta

wa mũkonyo wa mũndũ

**6.3.43 gĩkore**

ngore/makore

rũũa rwa kĩndũ ta thanda ya mbembe

kana kĩũngũyũ

**6.3.44 gĩkoro**

makoro

rora ikoro

   

**6.3.45 gĩkũndĩ**

ikũndĩ

andũ kana indo nyũnganĩe igakorwo

handũ hamwe

**6.3.46 gĩkundo**

harĩa mũkanda kana kĩndũ kĩa mũhĩrĩga

ũcĩo kĩohetwo kĩogothanĩtĩo

**6.3.47 gĩkũnjo**

ikũnjo

kĩndũ gĩtambũrũkũ gĩkaũnanĩrwo;

mandĩko ma ĩbũkũ rĩa Ahĩmbĩranĩa

**6.3.48 gĩkuũ**

ikuũ

ũhotĩ ũrĩa ũtĩgĩthũkanagĩa mũoyo na mwĩrĩ

**6.3.49 Gĩkũyũ**

mũthuurĩ ũrĩa wanjĩrĩĩrĩe rũrĩrĩ rwa

Agĩkũyũ; rwarĩo rũrĩa rwaragĩo nĩ Agĩkũyũ

**6.3.50 gimara**

kũũra ũigane

**6.3.51 gĩothe**

ciothe

hatarĩ kĩndũ gĩtigaru

**6.3.52 gĩra**

thĩĩ handũ hana nĩgũo woe ũcoke ũcokĩe

harĩa ũmĩre mbere

**6.3.53 giria**

hingĩrĩria ũndũ mũna gwĩkwo

   

**6.3.53 gĩrĩma**

tĩnĩa mũtĩng'oe wa kagondũ; mũtĩng'oe wa

koorĩ warĩkia gũtĩnio

**6.3.54 gĩrĩma**

ĩkĩra rũoro

**6.3.55 gita**

hinga mĩanya rũgĩto-inĩ kana igũrũ rĩa

nyũmba

**6.3.56 gĩtaa**

ũhotĩ wa kũrehera ũũru na mĩarĩo ya

kanũa

**6.3.57 gĩtaama**

itaama

kĩndũ gĩtaambũrũkũ gĩtũmĩtwo na ndigi

kĩngĩhumbĩrwo nakĩo

**6.3.58 gĩtahĩro**

itahĩro

handũ hatahagĩrwo maĩ

**6.3.59 gĩtaigua**

itaigua

mũndũ wĩ matũ matangĩhota kũigua

mĩgambo

**6.3.60 gĩtama**

ndama

rora ndama

**6.3.61 gĩtambaya**

itambaya

       

**6.3.62 gĩtang'a**

itang'a

gĩtonga kĩnene

**6.3.63 gĩtango**

gĩĩko gĩa gũthĩnĩa nĩ ũndũ wa gũcokerera

ũndũ ũtarendwo

   

**6.3.64 gĩtara**

itara

gĩikaro gĩake na mahũtĩ kana ngerecũ gĩa

gũtũũrwo nĩ nyamũ ta nyonĩ kana mbĩa;

gĩtũũro kĩa nyamũ gĩake mũtĩ igũrũ

**6.3.64 gĩtarũ**

kĩndũ gĩthondeketwo gĩa gũthiĩra maĩ-inĩ

gĩkuĩte andũ kana indo Kĩswahili mashua

             

       

**6.3.65 gĩtarũrũ**

itarũrũ

kĩndũ kĩogothetwo kĩrĩ gĩa gũthũrĩrwo irio

nyũmũ ta mboco

**6.3.66 gĩtathĩra**

itathĩra

nda yothe ĩrĩa ĩkuĩte ciĩga ta nda ya ĩrĩo,

ini, higo na mara harĩ mũndũ; nda ya

mbere ya nyamũ iria ĩcokagia ithagumia

**6.3.67 gĩtatĩ**

itatĩ

gĩtũngano gĩa gĩkundi kĩa andũ

marongoreirie ũndũ mũna

**6.3.68 gĩtembe**

ikĩnya rĩa njogũ kana nyamũ ĩngĩ kũgũrũ

ta kũũ; kũgũrũ kũhana ta kwa njogũ rĩngĩ

ta kwa mũndũ kũrengetwo

       

**6.3.69 gĩtende**

matende

ikĩnya rĩa kũgũrũ kwa nyamũ kana mũndũ

**6.3.70 gĩteng'ũ**

nyũngũ nene

**6.3.71 gĩteo**

iteo

kĩndũ gĩtarĩ bata gĩbatiĩ kweherio

**6.3.72***** gĩtete**

kĩndũ gĩceke kĩraĩhũ kĩũmaga rũngũ-inĩ gĩa

gwĩkĩrwo indo ndweku ta iria kana cũrũ

**6.3.74**** gĩthaĩrũ**

mũndũ ũruithĩtĩo nĩ mũndũ ũtamũrĩĩrwo

wĩra ũcĩo

**6.3.75 gĩthaka**

ithaka

mũtĩtũ;kĩndũ kĩega gĩkĩonwoĩkĩrorerwa;

gĩcĩgo kĩnene kĩa mũgũnda

**6.3.76 gĩthaku**

ithaku

handũ ha thondekagwo rũgito-inĩ ha

humbĩrĩtwo nĩ nyeki kana mabati marĩa

magĩtĩte nyũmba ĩgũrũ mwena wayo wa

mbere; rũcĩaro rwa mũtũmĩa: nyũmba

mũhano: gwa Gatokaya nĩ gwa ithaku igĩrĩ,

kĩa Nyambũra na kĩa Wanjirũ

**6.3.77 gĩthambo**

thambo

gĩĩkaro gĩa thambo

**6.3.78 gĩthana**

iria rĩa mbere rĩrĩa nyamũ yambaga kũrũta

ya cĩara rĩkoragwo rĩhana rũnyaga rwerũ

rwĩ na ngoikonĩ

**6.3.79 gĩthatũ**

kĩbii

**6.3.80 gĩthayo**

itumbĩ rĩkomereirio kana rĩthuku; kĩgũũta

**6.3.81 gĩthemengũ**

ũhoti wa kũnũha na ciugo kana meciria

irema njerũ ĩgĩaga mwĩrĩ-inĩ

**6.3.82 gĩthendũ**

gacunjĩ ka mũtĩ karĩa koimaga harĩa wa

temwo

**6.3.83 gĩthenya**

mathenya

gĩtithio mũharĩ-inĩ; gacĩgĩrĩra gatarĩ kĩndũ

thĩinĩ wa gĩcĩgo kĩmeru indo

**6.3.84 gĩtheri**

irio cĩa mũtukanio wa mbembe na mboco

itherũkie

**6.3.85 gĩtheru**

therũ

gĩtarĩ na gĩkoo

 

**6.3.86 gĩthethwa**

ithethwa

indo cia mũhĩrĩga wa kĩgwa ĩna mũcamo

ũtarĩ mwega nĩ kwaga gũkũra

**6.3.86 gĩthii**

ithii

itonyo rĩcũnjũragio cĩande-inĩ

rĩthondeketwo na rũa rwa nyamũ

**6.3.87 gĩthiita**

ithiita

kĩndũ kĩmerete mwĩrĩ-inĩ gĩcũnjũrĩte; kĩĩga

kĩa ũndũrũme gĩ kĩruithie

**6.3.88 gĩthima**

ithima

handũ harakũnũka maĩ na andũ no

matahe ma kũnyũo

**6.3.89 gĩthĩnĩkanio**

ĩthĩnĩkanio

gĩĩko gĩa gũtĩrĩka mũndũ na kũmwĩka ũũru

rĩrĩa abataĩrĩo nĩ ũteĩthĩo wakũ

**6.3.90 gĩthĩnjĩro**

ĩthĩnjĩro

handũ harĩa hamũrĩtwo he ha gũthĩnjĩrwo

nyamũ

**6.3.91 gĩthioro**

ithioro

handũ njĩra ĩtigĩte gũthiĩ nũngaru ĩkarora

mwena ũngĩ

   

**6.3.92 gĩthita**

ĩthita

gĩtĩng'oe kĩa ng'ondũ

**6.3.93 gĩthithi**

mathithi/ithithi

ũthiũ-inĩ gatagatĩ ka maitho na harĩa njuĩrĩ

yanjagĩa kũmerera; mũonekere wa mũndũ

akĩrorwo na maĩtho kana no atĩyo kana ca

**6.3.94 gĩthitũ**

ithitũ

kĩndũ gĩthondeke nĩgũo kĩgirĩrĩrie maũru

gũkinyĩra ũrĩa kĩragitĩra

**6.3.95 gĩthiũrũrĩ**

mathiũrũrĩ

kĩndũ kana mũcoro ũthondeketwo wĩ

mũhari ũmwe mũnyitanu ũtarĩ mũthĩa

mũhano: riũa nĩ rĩa gĩthĩũrũrĩ

   

**6.3.96 gĩthũ**

ikĩnya rĩa nyamũ ĩrĩa ĩ ndwara ta nyaũ

kana ngũĩ

**6.3.97 gĩthũkĩ**

ithũkĩ

gĩtĩna kĩa mũtĩ kĩrĩa gĩtĩgaraga kĩnyitaine

na mĩri thũtha wa mũtĩ gũtemwo

**6.3.98 gĩthũkũ**

gatũtũ ka njoya kamerete handũ hamwe

mũtwe-inĩ wa nyoni ta ũrĩa mĩĩhũ

ĩkoragwo

**6.3.99 gĩthũma**

ĩthũma

ngo ĩthondeketwo na rũa; kĩnyamũ

gĩĩandayĩe kĩohagĩrĩrwo nda ya nyamũ cĩa

njamba nĩgũo ĩtikahote kũhaĩca cĩa nga;

kĩgera gĩthondeke gĩgĩtandayĩe

       

**6.3.100 gĩthũmbĩ**

gĩthiũrũre gĩtigĩtĩo njuĩrĩ kĩongo-inĩ kĩa

mũtumia

**6.3.101 Gĩthũngũ**

rũthĩomĩ na mĩtũgo ya Athũngũ

**6.3.102 gĩthũnũ**

ithũnũ

ciĩkaro ĩtarĩ cĩa gũtũũra cĩakagwo nĩ

agendĩ kana ĩgakwo kũraya na mũciĩ;

gĩikaro kĩa anake

**6.3.103 gĩthũri**

mũtambũrũko wa irĩma

**6.3.104 gĩthũri**

ĩthũrĩ

       

gĩthũrĩ

ĩthũrĩ

Kĩĩga kĩa mwĩrĩ kĩrĩa kĩnyĩĩaĩne na mbarũ

gĩkoragwo mweza wa mbere wa mũndũ

kana nyamũ ĩgũrũ rĩa nda

   

**6.3.105 gĩthũũri**

ĩthũũrĩ

mũtĩ honge cĩagũo ĩtagĩaga mahũtĩ na

watemwo nĩ ũmaga ĩrĩa, kaĩngĩ

nĩũkoragwo na rangĩ mwerũ

**6.3.106 gĩtĩ**

mũromo wa andũ-a-nja harĩa mathũgũmo

moĩmagĩra; kĩino

**6.3.107 gĩtĩ**

itĩ

kĩswahili kĩtĩ: kĩndũ gĩthondeketwo gĩ gĩa

gũikarĩrwo

       

**6.3.108 gĩtĩa**

ĩtĩa

kĩohe kĩa indo cĩa mũhĩrĩga wa nyeki ta

ngano

   

**6.3.109 gĩtĩĩro**

ĩtĩĩro

rũĩmbo rwainagwo nĩ atumia akũrũ

**6.3.110 gĩtĩyo**

itĩĩyo

mutũgo wa kũonanĩa kwĩnyihĩrĩa na

gũkenĩo nĩ mũndũ

**6.3.111 gĩtimũ**

ndimũ

karũgĩ kombũkaga ke rũnyaga rũĩrũ na

rwa ngoikonĩ mathagũ-inĩ gakagĩrĩra

nyũmba yako indo-inĩ

**6.3.112 gĩtĩna**

   

ĩtĩna

mũthĩa wa kĩndũ ũrĩa gĩĩkarĩĩre gĩkehanda

**6.3.113 gĩtindo**

ĩtindo

harĩa haũmagaragĩrwo hagaikarwo no tiho

hararagwo

**6.3.114 gĩtĩngĩ**

kĩrũng'o kĩa mũtĩ mũrũngarũ mũteme,

ũkahũrũrwo thari na ũgaĩcũhĩo

**6.3.115 gitĩra**

hũthĩra ũhoti kũgĩrĩa ũnũhũ ũgwate kĩndũ

kana mũndũ mũna

**6.3.116**** gĩtĩra**

itĩra

gĩcĩgo kĩa mũgũnda kĩmerete nyeki

**6.3.118**** gĩtĩro**

nyĩmbo ciĩnagwo nĩ atumia ahiku kaingĩ

thutha wa mambũra ta ma ngũrarĩo

**6.3.119 gĩtonga**

itonga

mũndũ ũrĩ na indo cĩake nyĩngĩ

**6.3.120**** gĩtono**

itone

karũgi ka mũhĩrĩqa wa nqĩqĩ ke rũnyaqa

**6.3.122**** gĩtoore**

itoore

kĩũmbe kĩnene ta mbũkũ kĩhaana mbĩa

gĩĩkaraga mĩhũngũrũ-inĩ ya mahiga

**6.3.123 gĩtuamba**

ĩtuamba

mũkuru wĩ na tĩĩri mũnoru na mũnyotoku

maĩ ũngĩrĩmĩka

**6.3.124 gĩtũmbĩ**

kĩara gĩa gũoko kĩrĩa gĩtungu kũrĩ ciothe

 **6.3.125 gĩtũmi**

itũmi

kĩhooto gĩa gwĩka ũndũ

**6.3.126 gĩtumumu**

itumumu

ũrĩ na maitho matonaga

**6.3.127 gĩtũngũrũ**

tũngũrũ

mũmera ũhũthagĩrwo gũĩkĩra

irio mũcamo na watinangio nĩ ũrũragĩra

maĩtho

**6.3.128 gĩtũrĩ**

itũrĩ

mũthĩa bĩũ

**6.3.129 gĩturwa**

gĩĩkarĩro kĩrĩa mũthuri aĩkaragĩra e thingira

agĩtua matua ma mũciĩ wake

**6.3.130 gĩtutu**

andũ, indo kana nyamũ nyingĩ cĩũnganĩte

hamwe

**6.3.131 gĩtũũro**

itũũro

harĩa hatuĩtwo mũciĩ wa gũĩkaragwo

**6.4.1 gĩũthi**

ciũthi

gũcuuka mĩtĩ mũndũ akagwĩrwo nĩ 

mũnyaka

**6.5.1 gocĩthĩa**

       

heithigĩtĩyo nĩ kũgana ũhoti na wega

**6.5.2**** gocogoco**

inegene rĩa ngarari

**6.5.2 gogota**

tĩtĩka mũrĩgo mũrĩtũ ũtarahota gũkuua

wega

**6.5.3 goma**

rega gwĩka ũndũ

**6.5.4 gona**

gĩcoka kũrema gũtambũrũka kana

gũkũnjĩka nĩũndũ wa kũgũthwo; mwĩrĩ

kũgaandĩo na mĩthaiga ya gũtũma mwene

ndakaigue ruo  

**6.5.5 gonderera**

ikara o ũgũo ta ũtarĩ na hinya: ikara ta wĩ

na ũgũta

**6.5.6 gonyoka**

gĩa na kĩgoci

**6.5.7 gooca**

tĩĩya na ciugo cia kũgana ũhoti na wega

**6.5.8 goromoka**

ruta mũgambo o rĩmwe wa marakara;

mũraramo wa nyamũ ĩ na marakara

**6.5.9 gothe**

tũothe

kanyamũ kanini: hatarĩ gatigaru

**6.5.10 gotora**

gũcia kĩndũ kinya kĩunĩke harĩa kĩnyĩtĩrĩĩre

**6.6.1 guanyĩrĩ**

maguanyĩrĩ

gũoya ũmerete rũa-inĩ; nguo ya rũa rwĩ na

gũoya

**6.6.2 gucia**    

gucia

hũthĩra hinya wa moko kũrehe kĩndũ na

kũrĩa ũrĩ

**6.6.3 gũgũa**

kĩũmbe kĩnene gĩa kũmakania

**6.6.4 guguna**

gũteta na mũgambo ũtaroiguĩka wega

**6.6.5 gugunyara**

gũnyara

       

**6.6.6 gũgũta**

nyũa kĩndũ ũtegũtigithĩrĩa; nyua njohi ĩkĩre

gĩkĩro

**6.6.7 guĩka**

hũmbĩra na taama; theca na kĩndũ gĩ

gũĩkĩo ta mũgũĩ; mũndũrũme kũgĩa na

ngwatanĩro ya ũrĩrĩ na mũndũ-wa-nja

**6.6.8 gũĩka**

kũrũta gĩĩko

**6.6.9 guka**

ithe wa nyũkwa kana thogũo; mũndũrũme

mũkũrũ mũno

**6.6.10 gũkanda**

       

gũkanda

gũkima kĩndũ gĩthĩe ta mũtũ kana tĩĩri

mũtukanu na maĩ ũkĩhũthĩra moko

**6.6.11 gũkuma**

gũkũnga ũgĩtonya handũ

**6.6.12 gũkũnda**

gwĩkĩra kĩndũ gĩtwekũ kanũa nĩgũo

ũkĩmerie

**6.6.13 guma**

gĩa na gũtũ nĩgũĩkara handũ he na ũhehũ

kana kwaga kũhũthĩka kwa ĩhĩnda

       

   

**6.6.14 gũma**

kũũnũha na njĩra nene

**6.6.15 gũmba**

rehĩthĩrĩa ũgwatĩ mũnene

**6.6.16 gũmia**

tũma gũtũ ũnyite kĩndũ

**6.6.17 gũmĩra**

ũũru kũnyĩta na kũũnũha na njĩra nene

**6.6.18 guna**

tuĩka ũteĩthĩo mũnene

      

**6.6.18 gunya**

ihũga o hanĩnĩ

**6.6****gũnyara/gũgũnyara**

gũcaĩrĩrĩa tarĩ gũkũnjakũnjana

**6.6.19 gũoko**

moko

cĩĩga ĩrĩa icũnjũrĩte cĩande-inĩ ĩhũthagĩrwo

kũnyĩta indo; magũrũ ma mbere ma

nyamũ cĩa magũrũ mana

**6.6.19 gũoya**

magũoya

  

mũhianĩre wa njuĩrĩ ũrĩa ũmeraga rũa-inĩ

rwa nyamũ ĩrĩa ĩtombũkaga

**6.6.20 gũoya**

ũndũ wa gwĩtigĩra maũndũ marĩa

ũtaramenya mekũrĩkĩrĩra atĩa

**6.6.20 gũoyohĩa**

makania; ĩkanĩra gũoya

**6.6.21 gurara**

ringwo ũtihio kana ũgĩe na ũimbo; ũrũo nĩ

indo iria ũraĩgĩthĩtĩe wone umĩthĩo mwega

**6.6.22 guraria**

guraria

cũngĩrĩrĩa ngũraro;ĩka ĩgongonga rĩa

ngũrario

**6.6.23 gũrũka**

ũmwo nĩ ngoma: gĩo nĩ ngoma njũru;

gwĩka maũndũ moranĩtwo na mwĩcĩrĩrĩe

mwega nĩũndũ wa kũrũara tombo

**6.6.24 gũrũma**

kĩswahili nyamũ kũrarama

**6.6.25 gũrũmũka**

ũkĩra kũũma toro o rĩmwe na mũmaku

**6.6.26 gutha**

gutha

tunya o rĩmwe hatarĩ kũgiginyana

**6.6.27 gũtha**

ringa

**6.6.28 gũthiĩ**

kuuma handũ hamwe kinya handũ hangĩ

**6.6.29 gũthugua**

gũthĩũrũrũkĩrĩa mĩthĩa ya twara kana rũhĩ

handũ hamwe ũhahinyĩrĩĩrĩe

**6.6.30***** gũthuguma**

kũruta gĩko kĩa mwĩrĩ gĩ gĩtweku ta maĩ

kũhĩtũkĩra cĩĩga cĩa ũcĩarĩ

**6.6.32***** guthũka**

teng'era gatĩĩna gatarĩ karaya na ihenya

rĩnene

**6.6.33**** guthũka**

arĩa na mũgambo mũnene wa gwathana

   

**6.6.35***** gũtĩrĩ**

wagĩ handũhana

**6.6.36 gũtũ**

rũkũngũ rũrĩa rwĩnyĩtagĩrĩra indo-inĩ cĩa

kĩgera nĩ ũndũ wa ũgũnyũ kana kwaga

kũhũthĩrwo kwa ihĩnda

**6.6.37 gũtũ**

matũ

kĩĩga kĩrĩa kĩhũthagĩrwo kũigua

**6.6.37 gũtuba**

kũrĩka kamũrĩko o rĩmwe; gũkorwo nĩ

ũndũ mũrĩtũ ta gũkũĩrwo nĩ mũndũ

ũrehokete

**6.6.38 gũtuka**

maka o rĩmwe

**6.6.39 gũtuka**

mũthenya gũthĩra; ndũma kũĩngĩra; gĩthĩthĩ

gũĩkara ta mwene e mũrakarũ

**6.7.1 gwake**

kwao

kũndũ gũkonainie na mũndũ mũna

**6.7.2  gwata**

nyita mwaki; mũngũrwa kũanjĩa kũmera;

       

**6.7.3 gwatanĩra**

nyitanĩra

**6.7.4 gwathĩkĩra**

kũigũa mawatho mana

**6.7.5 gwatĩa**

akania na mwaki; nyita ihu

**6.7.6 gwatia**

gwatũra ihĩndĩ kana kĩndũ kĩngĩ kĩrũngarũ

ta ũgũo na gatagatĩ

**6.7.7 _gwete**

ũkinyanĩru kũna mũhano: Karĩĩthĩ nĩ

mũthũri wa gĩtĩyo, ekaga maũndũ na njĩra

ĩgwete

**6.7.8 gwĩbarita**

kwĩyarahũra na ũndũ wĩ na mwago

**6.7.9 gwĩcunjuma**

gwĩthũna taarĩ magũrũ ũĩkarĩĩre;

**6.7.10 gwĩthũthũma**

**6.7.11 gwĩkana**

gwĩkĩra ũngĩ o ũrĩa we arĩ a gwĩka; kũgĩa

na ngwatanĩro ya ũrĩrĩ

**6.7.12 gwĩkĩthia**            

gwĩkĩthĩa

ĩthako rĩa cĩana rĩa kwĩhithanĩra ũmwe

agacarĩa arĩa angĩ

**6.7.13 gwĩtemania**

kwĩrekania thĩ o ũgũo hatarĩ kĩharĩro

**6.7.14**** gwĩthikĩra**

gũĩkara ũkĩrĩte na gĩthiithi gĩtarĩ gĩkengũ,

ũtekwenda kwaria nĩ ũndũ wa kĩeha kana

kũmaka

**6.7.16**** gwĩtigĩra**

kũmakĩo nĩ kĩndũ kana ũndũ ũngĩcũngĩrĩrĩa

ũgwati

**6.7.17 gwĩtirimia**

gwĩtirĩrĩra na kĩndũ nĩgũo ũhote gũthĩĩ

**6.7.18 gwakwa**

kũndũ gũkonaĩnĩe na mwarĩa

**6.7.19 gwĩtwo**

kũũrio ũthĩĩ handũ hana; gũkũa