open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Basa Akan

**Basa Akan** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Akan di nagara Ghana.

## Huruf

Huruf C, J, Q, V, X rik Z tipakay hoda, tapi bih dilom kata injaman.

## Liyak Munih
* Basa Twi
* Basa Fante
* Basa Wasa
* Basa Abron
* Basa Akuapem

## Rujukan
Basa Akuapem

**Basa Akuapem** joda da salah osay dialek jak Basa Twi say munih dialek jak Basa Akan say dituturko Jolma Akuapem di nagara Ghana.

## Baruyut Kata
Golar Akuapem tiparkirako buasal jak Basa Akan **' ("ribuan subjek") atawa **' ("ribuan parusahaan").

## Rujukan
Basa Aborlan

**Basa Aborlan** atawa **Aborlan Tagbanwa** joda da salah osay Basa say dituturko Jolma Tagbanwa di nagara Filipina.

## Rujukan
Basa Albaniya

**Basa Albaniya** joda da basa say dipakay bak jolma Albaniya, basa hasa basa subik cabang *Indo-Eropa* dikawasan Eropa silaw jak Bahasa Yunani rik Bahasa Basque.

## Huruf

*Catatan:* Huruf vokal titulis **kodol**.

## Cuntuh Tulisan
#### UDHR pasal 1
***[[Alfabet Latin|Albaniya (Tosk)]]**

***[[Alfabet Latin|Albaniya (Gheg)]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Amami Ōshima

**Bahasa Amami Ōshima** atawa **Shimayumuta** () joda da salah osay basa say digunako Jolma Ryukyu di Pulau Amami, Okinawa. Basa sija tikuruk dilom Rumpun Bahasa Ryukyu.

## Pabandingan Bahasa Jopang rik Bahasa Amami Ōshima

## Rujukan
Basa Arab

**Basa Arab** atawa  joda da salah osay basa say paling lamon dipakay di dunia sa tarutama di daerah Arab, Basa sija sa munih tipakay untuk nulis Al-Qur'an. Huruf say tipakay untuk nulis basa Arab golarna Huruf Hijaiyah.

## Huruf

## Cuntuh Tulisan
***UDHR pasal 1;**
; Arab

:


; Transliterasi Arab ALA-LC
:

; Horti
:

## Liyak Munih
*Basa Arab Mosir
*Basa Arab Maghribi
*Basa Arab Sudan
*Basa Arab Yaman
*Basa Arab Asia Tongah
*Basa Arab Khurasan
*Basa Arab Mesopotamia
*Basa Arab Levantin
*Basa Arab Toluk
*Basa Arab Qur'an
*Basa Arab Sisilia
*Basa Arab Andalusia
*Basa Arab Hassaniyah
*Basa Arab Maroko
*Basa Arab Aljazair
*Basa Arab Libya
*Basa Arab Tunisia

## Rujukan
Basa Arab Andalusia

**Basa Arab Andalusia** joda da salah osay variasi dialek jak Bahasa Arab, basa hasa dituturko di Al-Andalus di nagara Spanyol rik Portugis modern.

## Huruf
Basa Arab Mosir

**Basa Arab Mesir** joda da salah osay variasi dialek jak Bahasa Arab say dituturko Jolma Mesir di nagara Mesir.

Meskipun pada dasarna ija basa lisan, bontuk titulisna tigunako dilom novel, drama, rik puisi (Sastra Vernakular), rik di komik-komik, pangiklanan, samungkal ruwa surat kabar/koran rik transkripsi lagu-lagu populer. Di sabagiyan balak media titulis barihna rik pambaritaan radio rik TV, sastra Arab tipakay. Sastra Arab joda da basa standar budasarko basa Qur'an, joda da Arab Klasik. Bahasa Daerah Mesir hampir sacara universal titulis dilom Huruf Arab untuk konsumsi lokal, meskipun umumna titranskripsiko guk lom Huruf Latin atawa dilom IPA dilom Linguistik tulisan rik buku tulisan say titujuko untuk ngajar murid non-pribumi (jolma luwahan jak nagara Mesir).

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1;
***[[Huruf Hijaiyah|Huruf Arab]]**




***[[Alfabet Latin|Latin Franco Arab]]**

***[[Alfabet Fonetis Internasional|IPA (untuk pabandingan rik Sastra Arab)]]**

***[[Alfabet Fonetis Internasional|IPA (untuk fonologi Mesir)]]**

***[[Alfabet Fonetis Internasional|IPA (dilom ngumung gancang, vokal tijang atawa kanongah tijang)]]**

***[[Bahasa Arab|Arab]]**




***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

***[[Bahasa Komering|Horti (Arab)]]**




***[[Bahasa Inggris|Horti (Inggris]]**

## Rujukan
Basa Amis

**Basa Amis** atawa **Basa Pangcah** rik **Sowal no Pangcah** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Amis di Taiwan. Basa sija tikuruk dilom Rumpun Bahasa Formosa.

## Pabandingan Bahasa Amis rik Rumpun Bahasa Austronesia

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1;
Dibah sa uwat cuntuh tulisan say makay UDHR pasal 1 dilom Bahasa Amis rik hortina dilom Basa Kumoring rik Bahasa Inggris.

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Alfabet Fonetis Internasional| Transkripsi IPA]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

***[[Bahasa Inggris|Horti (Inggris)]]**

## Liyak Munih
*Rumpun Bahasa Formosa
**Bahasa Amis
**Bahasa Atayal
**Bahasa Bunun
**Bahasa Kanakanavu
**Bahasa Kavalan
**Bahasa Paiwan
**Bahasa Puyuma
**Bahasa Rukai
**Bahasa Saaroa
**Bahasa Saisiyat
**Bahasa Sakizaya
**Bahasa Seediq
**Bahasa Tao
**Bahasa Truku
**Bahasa Tsou
**Bahasa Yami
Basa Arab Sisilia

**Basa Arab Sisilia** joda da salah osay variasi dialek jak Bahasa Arab say dituturko di Sisilia, nagara Italia.

## Huruf
Basa Aragon

**Basa Aragon** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Aragon di nagara Spanyol.

## Cuntuh Tulisan
#### UDHR pasal 1
***[[Alfabet Latin|Aragon]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Rujukan
Basa Amharik

**Basa Amharik** joda da salah osay basa Semitik say dituturko Jolma Amhara di nagara Ethiopia, basa sija titulis dilom Huruf Ge'ez.

## Huruf
### Alfasilabaris

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
* **[[Huruf Ge'ez]]**

* **[[Bahasa Indonesia|Tarjemahan Indonesia]]**

* **[[Bahasa Komering|Tarjemahan Komering]]**

* **[[Alfabet Latin|Alih aksara sistem transliterasi umum]]**

* **[[Alfabet Latin|Alih aksara sistem transliterasi BGN/PCGN]]**

## Rujukan
Basa Armenia

**Basa Armenia** joda da basa Rumpun basa Indo-Eropa say dituturko Jolma Armenia di nagara Armenia, Basa sija sa joda da cabang basa posay jak Rumpun Basa Indo-Eropa atawa istilahna *[[Basa Subik]]*.

## Huruf
### [[Huruf Armenia]]

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Huruf Armenia|Armenia Darak]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Huruf Armenia|Armenia Topi]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Rujukan
Basa Avar

**Basa Avar** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Avar di kawasan Pagunungan Kaukasus nagara Rusia.

## Huruf

## Cuntuh Tulisan
Di bah sa uwat cuntuh tulisan say burupa sarambah puwisi titulis dilom tolu mungkal huruf

* **[[Huruf Hijaiyah|Arab]]**




* **[[Alfabet Sirilik|Sirilik]]**

* **[[Alfabet Sirilik|Sirilik (Kursiv)]]**

* **[[Alfabet Latin|Latin]]**
Basa Awadhi

**Basa Awadhi** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Awadhi di nagara India bagiyan liba.

## Cuntuh Tulisan
***[[Basa Kumoring]]**

***[[Aksara Devanagari|Diwanagori]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Alfabet Fonetis Internasional|IPA]]**

## Rujukan
Basa Arab Qur'an

**Basa Arab Qur'an** atawa **Arab Klasik** joda da basa sastra say tipakay jak abad ke-7 rik di zaman Kakhalifahan Umayyah rik Abbasiyah.

## Huruf

## Cuntuh Tulisan

***[[Surah Al-Ikhlas]]**




***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Rujukan
Basa Assam

**Basa Assam** atawa  joda da salah say basa say tituturko di India bagiyan darak, say lokok kuruk Bahasa Indo-Arya.

Ija joda da basa balak say bufungsi sabagay basantara di pira ngabungkal wilayah, rik uwat sakitar 15 juta panutur asli jak basa hasa.

## Huruf
#### Vokal

#### Konsonan

#### Angka

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1;
***[[Aksara Assam]]**

***[[Alfabet Latin|Romanisasi WRA]]**

***[[Alfabet Latin|Romanisasi SRA]]**

***[[Alfabet Latin|Romanisasi SRA2]]**

***[[Alfabet Latin|Romanisasi CCRA]]**

***[[Alfabet Latin|Romanisasi IAST]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

***[[Alfabet Fonetis Internasional|IPA]]**

## Rujukan
Basa Aymara

**Basa Aymara** joda da babasa pribumi say dituturko Jolma Aymara di Pagunungan Andes, Amerika Hulu, tarutamo di nagara Bolivia, Peru, rik Chili.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

***[[Alfabet Fonetis Internasional|IPA]]**;

## Rujukan
Basa Bakhtiari

**Basa Bakhtiari** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Bakhtiari di nagara Iran. Bahasa Bakhtiari sa panday tiliyak sabagay parubahan antara Kurdi rik Basa Parsi.

## Rujukan
Basa Balando

**Basa Balando** atawa  joda da basa jak Rumpun basa Jermanik say dipakay Jolma Balando di nagara Balando, Belgia rik Suriname.

## Cuntuh Tulisan
***UDHR pasal 1:**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Huruf

## Rujukan
Basa Bali

**Basa Bali** joda da basa say dituturko Jolma Bali di provinsi Bali.

## Huruf

#### Susunan Huruf

#### Gugusan Huruf

#### Vokal

#### Diyakritik vokal

#### Pangangge Tengenan

#### Pangangge Aksara

#### Ortografi bunyi asing rik Sasak
} -->
| align=center| 
|-
| align=center| [z]
| align=center| z
| align=center| s
| align=center| 
| align=center| ijazah
| align=center| ijasah
| align=center| 
| align=center| ijazah
|}

#### Simbul

#### Angka

## Schwa
Basa hasa goh-goh rik Bahasa Melayu Malaysia, satiap kata say buujung huruf A tibaca schwa atawa bubunyi tambok E.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Huruf Bali]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Rujukan
Basa Azerbaijan

**Basa Azerbayjan** joda da Basa Rumpun Turki cabang Oghuz say tituturko di nagara Azerbaijan bak Jolma Azerbaijan, rik sakitar 25% panduduk Iran.

## Huruf

Basa Azerbayjani Liba, mak goh-goh rik Bahasa Turki, golar-golar/kosakata asing tisabdu mari sasuay alfabet Latin Azerbayjani, misalna  disabdu Buş rik Schröder jadi Şröder. Tanda hubung ngaliyu'i baris buhubungan langsung rik suku kata say tiucakko, kacuali untuk konsonan tigeminasi say tiinjuki tanda hubung sabagay ruwa konsonan tipisah lah morfologi nganggapna sabagay ruwa konsonan tipisah sacara buurutan tapi tiucakko di awal suku kata tarakhir sabagay osay konsonan tijang, goh-goh rik dilom basa Turki barihna.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Huruf Hijaiyah|Arab]]**




***[[Alfabet Latin|Transliterasi]]**

***[[Alfabet Sirilik|Sirilik]]**

***[[Alfabet Sirilik|Sirilik Kursiv]]**

***[[Alfabet Latin|Latin (1929)]]**

***[[Alfabet Latin|Latin (1991)]]**

***[[Alfabet Latin|Latin (1992)]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Rujukan
Basa Balochi

**Basa Balochi** joda da salah osay basa Indo Arya say dituturko Jolma Balochi di nagara Pakistan, Iran, rik Afghanistan.

## Rujukan
Basa Balti

**Basa Balti** joda da salah osay basa Tibet say dituturko Jolma Balti di daerah Gilgit-Baltistan di nagara Pakistan.

## Huruf
### Abjad Arab

### Huruf Yige

### Huruf Dasar
 

## Rujukan
Basa Baoulé

**Basa Baoulé** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Baoulé di nagara Pantai Gading.

## Huruf

## Cuntuh Tulisan
***[[Alfabet Latin|Baoulé]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Bashkir

**Basa Bashkir** atawa **Bashqort** joda da basa rumpun Turki say dituturko bak Jolma Bashkir di Rapublik Bashkortostan, Rusia.

## Cuntuh Tulisan
***[[Alfabet Sirilik|Sirilik]]**

***[[Alfabet Sirilik|Sirilik Kursiv]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Huruf

## Liyak Munih
*Bahasa Tatar
*Bahasa Kazakh
*Bahasa Karakalpak
*Bahasa Kirghiz

## Rujukan
Basa Basque

**Basa Basque** atawa **Bask** joda da salah osay basa isolate say dituturko Jolma Basque di nagara Spanyol rik Prancis.

## Huruf

#### Digraf

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1:
Dibah sa cuntuh Teks UDHR pasal 1 dilom basa Basque (dinggak) rik IPA (dibah)

***[[Alfabet Fonetis Internasional|IPA]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Rujukan
Basa Batak Angkula

**Basa Batak Angkola** joda da basa say digunako Jolma Batak Angkola di wilayah Tapanuli bagiyan hulu, lobih tepatna di Kabupaten Tapanuli Selatan, Kabupaten Padang Sidempuan, Kabupaten Padang Lawas Utara, Kabupaten Padang Lawas, rik sabagiyan ronik Kabupaten Mandailing Natal.

## Liyak Munih
*Rumpun Bahasa Batak
*Bahasa Alas-Kluet
*Bahasa Batak Mandailing
*Bahasa Karo
*Bahasa Batak Simalungun
*Bahasa Batak Pakpak
*Bahasa Batak Toba
Basa Batak Mandahiling

**Basa Batak Mandahiling** joda da basa say dipakay jolma Batak Mandailing di provinsi Sumatera Utara bagiyan hulu.

## Liyak Munih
*Rumpun Bahasa Batak
*Bahasa Alas-Kluet
*Bahasa Batak Angkola
*Bahasa Karo
*Bahasa Batak Simalungun
*Bahasa Batak Pakpak
*Bahasa Batak Toba
Basa Batak Pakpak

**Basa Batak Pakpak** atawa **Batak Dairi** joda da basa say dipakay Jolma Batak Pakpak rik Jolma Batak Dairi di provinsi Sumatera Utara.
Basa Banjar

**Basa Banjar** joda da basa say tituturko Jolma Banjar di provinsi Kalimantan Selatan.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1

***[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Bambara

**Basa Bambara** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Bambara di nagara Mali.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Huruf
### Ortografi N'ko
#### Vokal
* ߊ – a – [a]
* ߋ – e – [e]
* ߌ – i – [i]
* ߍ – ɛ – [ɛ]
* ߎ – u – [u]
* ߏ – o – [o]
* ߐ – ɔ – [ɔ]

#### Konsonan
* ߓ – ba – [b]
* ߔ – pa – [p]
* ߕ – ta – [t]
* ߖ – ja – [d͡ʒ]
* ߗ – ca – [t͡ʃ]
* ߘ – da – [d]
* ߚ/ߙ – ra – [r]
* ߛ – sa – [s]
* ߜ? – ga – [g/ʀ/ɣ]
* ߜ – gba – [ɡ͡b]
* ߝ – fa – [f]
* ߞ – ka – [k]
* ߟ – la – [l]
* ߡ – ma – [m]
* ߢ – nya atawa ɲa – [ɲ]
* ߒ – nga atawa ŋa – [ŋ]
* ߣ – na – [n]
* ߥ – wa – [w]
* ߦ – ya – [j]
* ߤ – ha – [h]
* ߲ – vokal nasal (saw-saw/dilom irung) – [-̃]

#### Nada
* ߫ – buntak langgar
* ߬ – buntak ribah
* ߯ – tijang langgar
* ߰ – tijang ribah

### Alfabet Latin
* A – a – [a]
* B – be – [b]
* C – ce – [t͡ʃ]
* D – de – [d]
* E – e – [e]
* Ɛ – ɛ – [ɛ]
* F – ef – [f]
* G – ge – [g]
* H – ha – [h]
* I – i – [i]
* J – je – [d͡ʒ]
* K – ka – [k]
* L – ɛl – [l]
* M – ɛm – [m]
* N – ɛn – [n]
* Ɲ – ɲe – [ɲ]
* Ŋ – ɛŋ – [ŋ]
* O – o – [o]
* Ɔ – ɔ – [ɔ]
* P – pe – [p]
* R – ɛr – [r]
* S – ɛs – [s]
* T – te – [t]
* U – u – [u]
* W – wa – [w]
* Y – ye – [j]
* Z – ze – [z]

### Huruf Barih
* kh – [ɣ] (tipakay untuk kata injaman jak Basa-basa Afrika barihna)
* -n – vokal nasal (saw-saw/dilom irung)
* sh – she – [ʃ] (variasi s regional)

## Rujukan
Basa Batak Tuba

**Basa Batak Toba** joda da basa say dipakay Jolma Batak Toba disakitaran Danau Toba, Pulau Samosir, rik wilayah Tapanuli bagiyan liba.

## Huruf
Basa Batak Toba sa rik basa-basa Batak say barih titulis makay huruf tiyan diwik say tisobut rik golar aksara Batak, tapi ganta sa kok makay Alfabet Latin munih.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Liyak Munih
*Rumpun Bahasa Batak
*Bahasa Alas-Kluet
*Bahasa Batak Angkola
*Bahasa Batak Mandailing
*Bahasa Karo
*Bahasa Batak Simalungun
*Bahasa Batak Pakpak
Basa Bavaria

**Basa Bavaria** atawa  dilom Bahasa Jerman joda da salah osay basa say dituturko Jolma Bavaria rik Jolma Austria di nagara Jerman rik Austria.

## Rujukan
Basa Belarusia

**Basa Belarusia** joda da salah osay basa Slavia say dituturko Jolma Belarusia di nagara Belarusia. Sakitar 6,984,000 jiwa atawa (85.6%) jak nagara Belarusia nganyatoko bahwa Basa Belarusia sa joda da "Bahasa Indok" tiyan. Sumber barih pocak *[[Ethnologue]]*, nganyatoko bahwa sakitar 3.510.000 jiwa panutur aktif di Belarusia.

Di Rusia, Basa Belarusia sa tianggap sabagay "Bahasa sai Familiar" bak sakitar 316,000 jiwa, di antarana sakitar 248,000 jiwa warga Belarusia, nyakup sakitar 30.7% Jolma Belarusia say ngaman di nagara Rusia (data jak Sensus Rusia (2002) di Rusia. Di Ukraina, Basa Belarusia tinyatoko sabagay  "Bahasa Indok" bak sakitar 55,000 jiwa Jolma Belarusia, say nyakup sakitar 19.7% Jolma Belarusia say ngaman di nagara Ukraina (data jak tahun 2001 Sensus Ukrayna di Ukraina). Di Polandia, Basa Belarusia sa tinyatoko sabagay  "Bahasa sai tipakai di lombahan" bak sakitar 40,000 jiwa (data jak tahun 2002 Sensus Umum Polandia  Table 34 (di Polandia) 

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1:
***[[Alfabet Sirilik|Sirilik]]


***Sirilik Kursiv

***[[Alfabet Latin|Latin]]


***Horti'''

## Rujukan
Basa Bemba

**Basa Bemba** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Bemba di nagara Zambia.

## Huruf

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
Dibah sa uwat cuntuh tulisan say makay UDHR pasal 1 dilom Bahasa Bemba rik hortina dilom Bahasa Komering.
***[[Alfabet Latin|Bahasa Bemba]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Rujukan
Basa Banggala

**Basa Banggala**, **Bengali** atawa **Bangla** joda da basa jak Cabang Indo Arya, say panutur na Jolma Bengali say 200 juta jiwa lobih, masing-masing tisebar di Bangladesh, rik India. Say dipa 240 juta diantara panutur basa partamo hasa, sodongko 40 juta toda na jadi panutur keduwa basa hasa

## Huruf
#### Vokal

#### Konsonan

#### Angka

## Cuntuh Tulisan
***UDHR pasal 1;**
; Aksara Bengali
:

; Latin
:

; IPA
:

; Horti
:

## Rujukan
Basa Besemah

**Basa Besemah** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Besemah di kuta Pagar Alam, Sumatera Selatan, Indonesia.

## Rujukan
Basa Betawi

**Basa Betawi** joda da basa say dipakay Jolma Betawi di Daerah Khusus Jakarta (DKJ), rik daerah di sakitarna.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1;

***[[Basa Komering|Horti (Komering)]]**

***[[Basa Indonesia|Horti (Indonesia)]]**

***[[Basa Inggris|Horti (Inggris)]]**

### Cuntuh Tulisan dilom Dialek Betawi Tongahan
*Abisnyè tu bocah asal nyelonong ajè si, tumpèh dah tu kupi kena sènggol."*

"Sanak sina las-lus-las-lus bugawoh, titungkop kopi dipasinggulna."

*<u>"Entar ari Kemis encang mao ngawinin si Nurléla, lu ikut yè kondangan."</u>*

"Harani Khomis nonti mang haga ngahwinko Nurlaila, Niku turuk yo karawan."

"*Biasanyè kalo mao Lebaran Cinè, di Rawabelong ramé tuh nyang dagang ikan bandeng.*"

"Biasona aman haga Tahun Baru Imlek, di Rawabelong rami sai jualan iwak bandeng."

### Cuntuh Tulisan dilom Betawi Udik

"*Sumbrah bet romannyah, tengari-ngari ginih madang di tengah kebon, nasi timpalannya sayur asem 'ama ikan témbang, lalabnya pucuk putat.*"

"Bangik nihan rasana, mawas-mawas sapoja mongan di tongah kobun, rik okan gulai sayur asam rik iwak tembang, rik lalap ngura putak "

"*Kalu dah mula'in musim durén, resep pisan dah orang pada maén dulu-dulu'an dari bedug subuh udah nglayab baé' ke kebon pada nuturin karuk durén.*"

"Aman kok musim durian, ladas nihan rasana jolma bulomba-lomba jak subuh kok bukaluyuran guk kobun untuk napu bunga durian."

"*Ètt dah, kunyungan tetrekèlan baé' si lu, mangkanyah kalo orang-tua ngomong tuh diwaro'in, jatoh kan lu dari pu'unan* ."

"Ayyapi, kok ticawai Niku ngalih bukucak nakat kayu, mulana aman jolma tuha nogur-tawai ho tiyongkoda nasihatna na, alhasil tijatuh kan Niku jak unggak kayu ho."

## Rujukan
Basa Bhadarwahi

**Basa Bhadarwahi** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Bhadarwahi di nagara Jammu rik Kashmir, rik Himachal Pradesh, Asia Selatan.
Basa Bhojpuri

**Basa Bhojpuri** atawa  joda da salah osay basa Indo-Arya say dituturko Jolma Bhojpuri di nagara bagiyan Bihar, India rik Nepal. Ija utamona tipakay di Uttar Pradesh darak, rik di topi Bihar.

Basa hasa tikuruk dilom rumpun bahasa Indo-Arya darak rik di tahun 2000 dituturko sakitar 5% jak populasi nagara India. Bhojpuri sa katurunan jak Magadhi Prakrit rik lokok bukahikan rik Basa Maithili, Magahi, Bangla, Odia, Assam, rik Rumpun Bahasa Indo-Arya darak barihna.

## Huruf
### Kaithi

Huruf Kaithi biyasona makay angka Diwanagori 

#### Tabol Diyakritik

### Diwanagori
#### Konsonan

#### Vokal

#### Angka

#### Tabol Barakhadi

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1;
***Bhojpuri ([[Huruf Kaithi|Kaithi]])**

***Bhojpuri ([[Aksara Devanagari|Devanagari]])**

***Sarnámi Hindustani** (salah osay dialek Hindustani Karibia)

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Rujukan
Basa Bikol Sentral

**Basa Bikol Sentral** atawa **Bikol Tongah** joda da salah osay basa jak Rumpun Bahasa Austronesia say dituturko Jolma Bikolano di nagara Filipina.
Basa Bodo

**Basa Bodo** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Bodo di nagara India.

## Huruf

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Aksara Devanagari]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Rujukan
Basa Busniya

**Basa Bosnia** joda da basa say tipakay di nagara Bosnia dan Herzegovina, basa sija sa dituturkan Jolma Bosnia. Basa hasa goh-goh rik Basa Kroasia rik Basa Serbia.

Basa Bosnia makay huruf Latin rik Sirilik, rik paling umum makay tulisan Latin dilom panggunaan sahari-hari. Basa hasa paling sumang di antara ragam basa Serbi-Kroasia untuk sajumlah kata pinjaman jak Basa Arab, Persia, rik Turki Utsmaniyah, sabagiyan balak bak interaksi basa hasa rik budaya-budaya sina ngaliyu'i ikatan Islam.

## Huruf
Di bah sa joda da tabol pabandingan Alfabet Latin Bosnia rik Alfabet Sirilik:

Dilom Alfabet Latin Bosnia, uwat tolu huruf digraf joda da Lj, Nj, rik Dž.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1;
***[[Alfabet Sirilik|Bosnia Sirilik]]**:

 
***[[Alfabet Sirilik|Bosnia Sirilik Kursiv]]**:

 
***[[Alfabet Latin|Bosnia Latin]]**:

***[[Alfabet Latin|Montenegro Latin]]**:

***[[Alfabet Sirilik|Serbia Sirilik]]**:

***[[Alfabet Sirilik|Serbia Sirilik Kursiv]]**:

***[[Alfabet Latin|Serbia Latin]]**:

***[[Alfabet Latin|Kroasia Latin]]**:

***[[Basa Komering|Horti]]**

## Pabandingan antara 4 bontuk standar Basa Serbi-Kroasia

## Rujukan
Basa Bugis

**Basa Bugis** atawa **Basa Ugi** joda da salah osay basa say dipakay Jolma Bugis di provinsi Sulawesi Selatan.

## Huruf

#### Diyakritik Koda rik Pabandingan antara Lontara rik Makassar

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Aksara Lontara]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

### Cuntuh Tulisan Barih
***[[Aksara Lontara|Huruf Lontara]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Bahasa Komering|Horti na]]**
Basa Buhid

**Basa Buhid** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Mangyan di Pulau Mindoro, di nagara Filipina.

## Huruf
Basa Bulgaria

**Basa Bulgaria** joda da salah osay basa Slavia say dituturko Jolma Bulgaria di nagara Bulgaria.

## Huruf

## Cuntuh Tulisan
**UDHR pasal 1;**

***[[Alfabet Sirilik]]**

***[[Alfabet Sirilik|Sirilik Kursiv]]**

***[[Alfabet Latin]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

***[[Alfabet Fonetis Internasional|IPA]]**

## Rujukan
Basa Bunun

**Bahasa Bunun** joda da salah osay basa say digunako Jolma Bunun di Taiwan. Bahasa sija tikuruk dilom Rumpun Bahasa Formosa.

## Dialek
*卓群（Takituduh）
*卡群（Takibakha）
*丹群（Takivatan）
*巒群（Takbanuaz）
*郡群（Isbukun）
*蘭群（Takopulan）

## Huruf

## Pabandingan Dialek Bunun
Basa Burma

**Basa Burma** atawa **Basa Myanmar** joda da salah osay basa jak Rumpun Bahasa Sino-Tibet say tituturko Jolma Burma di nagara Myanmar.

## Huruf

#### Rima Suku Kata

#### Diyakritik rik Simbul

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1;
***[[Aksara Burma]]**:

***[[Alfabet Latin|Latin]]**:

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Rujukan
Basa Burushaski

**Basa Burushaski** joda da basa subik say dituturko Jolma Burusho di Gilgit Baltistan, Pakistan rik India.

## Huruf

#### Ngahombus
Tabol di bah sa anjajakko, kombinasi huruf konsonan rik huruf *he nyangkiluk* say ngawakilko konsonan ngahombus say uwat dilom Bahasa Burushaski.

#### Vokal
Tabol di bah ho anjajakko sanipa huruf vokal titulis di bumacom-ragom bagiyan kata.

## Rujukan
Basa Ceko

**Basa Ceko** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Ceko di nagara Ceko.

## Huruf
Basa Ceko sa uwat 42 ngabungkal huruf

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
Dibah sa uwat cuntuh tulisan say makay UDHR pasal 1 dilom bahasa Ceko rik hortina dilom Bahasa Komering.
***[[Alfabet Latin|Bahasa Ceko]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**
Basa Buryat

**Basa Buryat** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Buryat rik Jolma Barga di nagara Rusia rik Mongolia.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Alfabet Sirilik|Sirilik]]**

***[[Alfabet Sirilik|Sirilik Kursiv]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

*'''Horti

## Huruf
;Alfabet Latin Buryat (1931–39)

;Alfabet Sirilik Modern Buryat Modern jak tahun 1939

### Tabel Huruf Buryat

#### Angka

## Rujukan
Basa Cebuano

**Basa Cebuano** atawa **Cebu/Bisaya/Binisaya** joda da salah osay basa jak Rumpun Bahasa Austronesia say dituturko Jolma Visaya di nagara Filipina.

## Huruf

Huruf-huruf say buwarna siyaw joda da huruf-huruf say biyasona jarang tipakay dilom kata-kata asli basa Sebuano, kacuwali tipakay mangsa jak basa barih atawa kata injaman.

## Cuntuh Tulisan
#### UDHR pasal 1
***[[Alfabet Latin|Cebuano]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Chakma

**Basa Chakma** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Chakma di nagara Bangladesh.

## Huruf
#### Konsonan

#### Vokal

#### Angka

## Cuntuh Tulisan
UDHR pasal 1 say titulis makay huruf Chakma.
***[[Aksara Chakma|Chakma (Aksara)]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Rujukan
Basa Cham

**Basa Cham** joda da basa say dipakay Jolma Cham di nagara Kamboja rik Vietnam, samakkungna basa hasa tigunako di Karajoan Champa.

## Huruf
#### Konsonan

#### Vokal

#### Angka

#### Tanda Baca

## Cuntuh Tulisan
?
***[[Aksara Cham|Tulisan Cham]]:**

***[[Aksara Cham|Cham]]**

***[[Arab Melayu Jawi]]**


‎

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Bahasa Vietnam|Vietnam]]**

***[[Bahasa Inggris|Inggris]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Camoru

**Basa Camoru** joda da salah osay basa say dituturko jolma Camoru di Guwam.

## Huruf

## Cuntuh Tulisan

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Rujukan
Basa Chechen

**Basa Chechen** atawa **Chechnya** joda da basa Kawkasus say tituturko sakitar 1,7 juta jiwa utamona Jolma Chechen, di Rusia.

## Rujukan
Basa China

**Basa China** atawa **Mandarin** joda da salah osay basa di Asia Darak say umumna dituturko Jolma Han di nagara Cina, Singapura, Hongkong, Taiwan, Makau, rik Malaysia.

## Huruf
Basa China di Cina, Singapura rik Malaysia makay Tulisan China Tumpay, sodongko Basa China di Makau, Hong Kong rik Taiwan titulis makay Tulisan China Tradisional.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1;
***[[Tulisan China Tradisional|China Tradisional]]**

***[[Tulisan China Tumpay|China Tumpay]]**

***[[Tulisan China Tradisional|China Tradisional (Janggak guk Bah)]]**

***[[Tulisan China Tumpay|China Tumpay (Janggak guk Bah)]]**

***[[Alfabet Latin|Romanisasi (Pinyin)]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

***[[Bahasa Inggris|Horti (Inggris)]]**

## Rujukan
Basa Chittagong

**Basa Chittagong** joda da salah osay basa say tikategoriko sabagay dialek jak Bahasa Bengali, basa hasa rada goh-goh rik Bahasa Rohingya, basa sija sa dituturko Jolma Bengali di Chittagong.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Aksara Bengali]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Chuvash

**Basa Chuvash** joda da basa rumpun Turki say dituturko Jolma Chuvash di Chuvashia, Rusia.

## Cuntuh Tulisan

## Huruf
#### [[Alfabet Sirilik|Sirilik]]
Huruf say titulis  **kodol** rik diburina buwarna kuning joda da huruf say tipakay untuk kata injaman bugawoh.

#### [[Alfabet Latin|Latin]]

## Rujukan
Basa Cia-cia

**Basa Cia-cia** joda da basa say dituturko di Pulau Buton provinsi Sulawesi Tenggara.

## Huruf
Basa Cia-cia titulis dilom huruf Hangul atawa aksara Korea.

## Cuntuh Tulisan
***[[Huruf Hangul]]**

***[[Huruf Latin|Latin]]**

***[[Bahasa Indonesia|Horti (Indonesia)]]**

***[[Basa Kumoring |Horti (Kumoring)]]**

***[[Alfabet Fonetis Internasional|IPA]]**

## Rujukan
Basa Dagaare

**Basa Dagaare** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Dagaaba di nagara Ghana rik Burkina Faso.

## Huruf

## Rujukan
Basa Dari

**Basa Dari** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Persia Afghanistan di nagara Afghanistan rik Iran, say tipakay sabagay *lingua franca* bak lamon jolma di Afghanistan. Di sumber-sumber Barat ija tikonal sabagay Parsiya Afghanistan atawa Parsiya Darak. Dari joda da basa resmi bagi 35 juta rakyat Afghanistan

## Huruf
Basa Parsiya Iran rik Persia Dari di Afghanistan makay Abjad Arab-Persia, sodongko Bahasa Tajik titulis makay Alfabet Sirilik. Sabonorna makka sumang hamak rik Huruf Arab say biasona, bih ija nambahi pira ngabungkal huruf bugahan.

#### Variasi

#### Konstruksi huruf

#### Tanwin

#### Tasydid

#### Huruf Tambahan

#### Angka

### Huruf Tambahan

### Gaya Arab rik Gaya Persia

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Abjad Arab-Persia]]**




***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Liyak Munih
*Bahasa Tajik
*Bahasa Persia

## Rujukan
Basa Chhattisgarhi

**Basa Chhattisgarhi** joda da salah osay basa say dipakay di nagara India.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Aksara Devanagari|Diwanagori]]**

***[[Aksara Odia|Huruf Odia]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Alfabet Fonetis Internasional|IPA]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Daya

**Basa Daya** joda da basa say tituturko Jolma Daya di hulu Sumatera Selatan rodik Lampung, basa sija salah osay Rumpun basa Lampung say lokok bukahikan rik Bahasa Komering sa.
Basa Denmark

**Basa Denmark** atawa  joda da salah osay basa say dituturko Jolma Denmark di nagara Denmark.

## Huruf
}
|
|-
|B
|b
|
|
|-
|C
|c
|
|(dilom kosakata asing)
|-
|D
|d
|
|
|-
|E
|e
|
|
|-
|F
|f
|
|
|-
|G
|g
|
|atawa mak bubunyi 
|-
|H
|h
|
|mak bubunyi samakkung konsonan barih
|-
|I
|i
|
|
|-
|J
|j
|
|
|-
|K
|k
|
|
|-
|L
|l
|
|
|-
|M
|m
|
|
|-
|N
|n
|
|
|-
|O
|o
|
|
|-
|P
|p
|
|
|-
|Q
|q
|
|
|-
|R
|r
|
|atawa mak bubunyi
|-
|S
|s
|
|
|-
|T
|t
|
|
|-
|U
|u
|
|
|-
|V
|v
|
|
|-
|W
|w
|
|
|-
|X
|x
|
|
|-
|Y
|y
|
|
|-
|Z
|z
|
|
|-
|Æ
|æ
|
|
|-
|Ø
|ø
|
|
|-
|Å
|å
|
|
|}

## Cuntuh Tulisan
***UDHR pasal 1:**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Rujukan
Basa Divehi

**Basa Divehi**  joda da Bahasa Indo-Arya say dipakay di Maladewa. Basa sija ganta sa titulis rik Aksara Thaana/, samakkungna makay Huruf Dhives Akuru.

## Huruf
#### Konsonan

#### Konsonan untuk bunyi Arab

 Juga dapat digunakan untuk bunyi bahasa Inggris .

#### Vokal

## Cuntuh Tulisan

***[[Huruf Thaana]]**




***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Dogri

**Basa Dogri** joda da basa salah osay basa say dituturko Jolma Dogra di nagara India.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Huruf Dogra]]**

***[[Huruf Diwanagori|Aksara Diwanagori]]**

***[[Huruf Arab Parsi|Arab]]**




***[[Huruf Latin|Transliterasi Dogri (ISO 15919)/Latin]]


***IPA**


***Horti'''

## Rujukan
Basa Elhomwe

**Basa Elhomwe** atawa **Lomwe** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Elhomwe di nagara Malawi rik Mozambik.
Basa Erzya

**Basa Erzya** joda da salah osay basa Uralik say dituturko Jolma Erzya di nagara Rusia.

## Huruf
Huruf Basa Erzya rik Basa Rusiya goh-goh da;

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1;
***[[Alfabet Sirilik]]**

***[[Alfabet Sirilik|Sirilik Kursiv]]**

***[[Alfabet Latin]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Rujukan
Basa Esperanto

**Basa Esperanto** atawa  joda da basa guwayan say diguway bak L.L Zamenhof.

## Cuntuh Tulisan
***[[Alfabet Latin|UDHR pasal 1]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Huruf

## Rujukan
Basa Estonia

**Basa Estonia** joda da basa say dituturko Jolma Estonia di nagara Estonia. Basa sija sa lokok bukayitan rik Bahasa Finlandia.

## Cuntuh Tulisan
**UDHR pasal 1 dilom [[Bahasa Võro]] say tibandingko rik [[Bahasa Finlandia]] rik Basa Estonia;**

***[[Bahasa Võro]]**:

***Basa Estonia**:

***[[Bahasa Finlandia]]**:

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

***[[Bahasa Inggris|Horti (Inggris)]]**
Basa Fante

**Basa Fante** joda da salah osay dialek jak Basa Akan say dituturko Jolma Fante di nagara Ghana.

## Huruf

## Liyak Munih
*Basa Abron
*Basa Akan
*Basa Twi
*Basa Wasa
*Basa Akuapem

## Rujukan
Basa Dungan

**Basa Dungan** joda da salah osay basa Sinitik say dituturko Jolma Dungan di Asiya Tongah (Kazakhstan, Rusia, Uzbekistan, rik Kirgizstan).

## Huruf
Basa Dzongkha

**Basa Dzongkha** joda da basa say dituturko sakitar 640.000 jiwa di Bhutan, Basa sija tikuruk dilom rumpun basa Sino-Tibet say dipakay Jolma Ngalop.

## Huruf

## Cuntuh tulisan
### UDHR pasal 1;
***[[Huruf Tibet]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Rujukan
Basa Faroe

**Basa Faroe** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Faroe di Kapulawan Faroe, Karajoan Denmark.

## Huruf

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1

***[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Fiji

**Basa Fiji** joda da salah osay basa jak Austronesia say dituturko Jolma Fiji di nagara Fiji.

## Huruf

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1;

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

***[[Bahasa Inggris|Horti (Inggris)]]**

## Liyak Munih
*Bahasa Hindi Fiji

## Rujukan
Basa Fiji Hindi

**Basa Fiji Hindi** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Fiji Hindustani di nagara Fiji.

## Liyak Munih
*Bahasa Fiji
*Bahasa Hindi
*Bahasa Hindustani

## Rujukan
Basa Finlandia

**Basa Finlandia** atawa  joda da basa say tituturko Jolma Finlandia di nagara Finlandia, basa hasa lokok bukarabat rik Bahasa Estonia.

## Cuntuh Tulisan
**UDHR pasal 1 dilom [[Bahasa Võro]] say tibandingko rik Basa Finlandia rik [[Bahasa Estonia]];**

***[[Bahasa Võro]]**:

***[[Bahasa Estonia|Bahasa Estonia Standar]]**:

***Basa Finlandia**:

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Rujukan
Basa Fon

**Basa Fon** joda da salah osay Basa Gbe say dituturko Jolma Fon di nagara Benin, Nigeria, Togo, Ghana, rik Gabon.

## Huruf

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
Dibah sa uwat cuntuh tulisan say makay UDHR pasal 1 dilom Bahasa Fon rik hortina dilom Bahasa Komering.

***[[Alfabet Latin|Bahasa Fon]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]


***Horti (Inggris)'''
Basa Fula

**Basa Fula** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Fula di Afrika Topi rik Afrika Tongah, basa hasa titulis makay huruf Adlam.

## Cuntuh Tulisan
***[[huruf Adlam|Fula (Adlam)]]**




***[[Alfabet Latin|Fula (Latin)]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

***[[Alfabet Fonetis Internasional|IPA]]** 

## Huruf
#### Alfabet Latin Fula
**[[a]], [[Aa (digraf)|aa]], [[b]], [[Mb (digraf)|mb]] (atawa [[Nb (digraf)|nb]]), [[ɓ]], [[c]], [[d]], [[Nd (digraf)|nd]], [[ɗ]], [[e]], [[Ee (digraf)|ee]], [[f]], [[g]], [[Ng (digraf)|ng]], [[h]], [[i]], [[Ii (digraf)|ii]], [[j]], [[Nj (digraf)|nj]], [[k]], [[l]], [[m]], [[n]], [[ŋ]], [[ɲ]] [[Ny (digraf)|(ny]] **atawa **[[ñ]]**)**, [[o]], [[Oo (digraf)|oo]], [[p]], [[r]], [[s]], [[t]], [[u]], [[Uu (digraf)|uu]], [[w]], [[y]], [[ƴ]] atawa ’y, [[’|’]] (Hamzah)**

Huruf **[[q]], [[v]], [[x]], [[z]]** lamon tipakai dilom kata injaman. 

#### Aksara Adlam

#### Tanda-tandaan

Pamakayan pangubah konsonan:

Pamakayan titik untuk ngawakili bunyi say ti'injam jak bahasa Arab:

Pamakayan tanda titik jama huruf asli:

#### Angka
Mak juk huruf Arab, angka Adlam matuh di arah say goh-goh (kanan guk kiri), goh-goh rik aksara N'Ko.

#### Tanda Baca

## Rujukan
Basa Gaelik Skotlandia

**Basa Gaelik Skotlandia** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Skotlandia di Skotlandia, Britania Raya.

## Cuntuh Tulisan
***UDHR pasal 1;**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**
Basa Galisia

**Basa Galisia** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Galisia di daerah Galisia rodik nagara Spanyol rik Portugis.

## Cuntuh Tulisan
#### UDHR pasal 1
* **[[Alfabet Latin|Galisia]]**

* **[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Gorontalo

**Basa Gorontalo** (**Hulontalo**) joda da basa daerah di Indonesia say dipakay Jolma Gorontalo. Di Sulawesi basa Gorontalo jadi basa penutur paling lamon ke-3 saradu Bahasa Bugis rik Bahasa Makassar di Sulawesi Selatan.
Basa Gothik

**Basa Gothik** joda da salah osay basa Jermanik say kok punah dituturko bak Bangsa Gothik di banuwa Eropa.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Huruf Gothik|Gothik]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Rujukan
Basa Greenland

**Basa Greenland** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Inuit Greenland di Tanoh Hujaw.

## Cuntuh Tulisan
#### UDHR pasal 1
***[[Alfabet Latin|Latin (Samakkung Reformasi)]]**

***[[Alfabet Latin|Latin (Saradu Reformasi)]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Guarani

**Basa Guarani** joda da basa say dipakay Jolma Guarani di nagara Paraguay, Argentina, Brazil, Bolivia, rik Uruguay.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1

***[[Alfabet Fonetis Internasional|IPA]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Rujukan
Basa Gujarat

**Basa Gujarat** atawa ** (Gujarati)** joda da basa Indo-Arya say dituturko Jolma Gujarat di India say kurang lobih 62 juta jiwa panutur.

## Huruf
#### Vokal

#### Konsonan

#### Angka

## Cuntuh Tulisan

***[[Aksara Gujarat]]**

***[[Aksara Devanagari]]**

***[[Alfabet Latin|Transliterasi (IAST)]]**

***[[Alfabet Fonetis Internasional|Transkripsi (IPA)]]**

[ɡɑndʱid͡ʒini d͡ʒʱũpɽi-kəɾɑɽi]
[d͡ʒəɡ pɾəsɪddʱ ɖɑɳɖi kut͡ʃ pət͡ʃʰi ɡɑndʱid͡ʒie ə̤ȷ̃ ɑmbɑnɑ ʋɾʊkʃ nit͡ʃe kʰəd͡ʒuɾnɑ̃ t͡ʃʰəʈijɑ̃ni ek d͡ʒʱũpɽimɑ̃ tɑ _________tʰi tɑ|| _______ sudʱi niʋɑs kəɾjoto|| ɖɑɳɖimɑ̃ t͡ʃʰəʈʰʈʰi epɾile ʃəɾu kəɾeli nimək kɑnun bʱəŋɡni ləɽətne tɛmɳe ə̤ȷ̃tʰi ʋeɡ ɑpi deʃ ʋjɑpi bənɑʋiti|| ə̤ȷ̃tʰid͡ʒ tɛmɳe dʱəɾɑsəɽ̃ɑnɑ miʈʰɑnɑ əɡəɾo təɾəf kut͡ʃ kəɾʋɑno potɑno səŋkəlp bɾiʈiʃ ʋɑjsəɾɔjne pətɾə ləkʰine d͡ʒəɽ̃ɑʋjoto]
[tɑ| __tʰi me ____ni ɾɑtnɑ bɑɾ ʋɑɡjɑ pət͡ʃʰi ɑ stʰəɭetʰi bɾiʈiʃ səɾkɑɾe tɛmni dʱəɾpəkəɽ kəɾiti]

## Rujukan
Basa Gujari

**Basa Gujari** atawa **Gurjari** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Gurjar di nagara India, Pakistan, rik Afghanistan.

## Rujukan
Basa Gorani

**Basa Gorani** joda da salah osay basa say dituturko di nagara Iraq rik Iran.

## Cuntuh Tulisan
Dibah sa uwat cuntuh tulisan say bubasa Gorani

***[[Alfabet Latin|Gorani]]**

***[[Bahasa Inggris|Inggris]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Georgia

**Basa Georgia** joda da basa Kartveli say dituturko Jolma Georgia di salah samungkal nagara Kaukasus say bugolar Georgia, basa hasa uwat sakitar 4 juta jiwa panutur.

## Huruf

### Asomtavruli rik Nuskhuri

:*Note: Without proper font support, you may see question marks, boxes or other symbols instead of Nuskhuri letters.*

## Cuntuh Tulisan
***UDHR pasal 1;**
; Huruf Georgia
:

; Transliterasi
:

; IPA
:

; Horti
:

## Liyak Munih
*Bahasa Svan

## Rujukan
Basa Hachijō

**Basa Hachijō** atawa **Sima Kotoba** () joda da salah osay basa say dituturko Jolma Hachijō di Pulau Izu, Jopang. Basa sija tikuruk dilom Rumpun Bahasa Jopang.

## Cuntuh Tulisan
### Doa Bapa Kami
《ヌシサマガ　イノイ》（主様が祈い、*Nusisamaga Inoi*） dilom Basa Hachijō;

***[[Huruf Katakana]]**


***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Bahasa Indonesia|Horti (Indonesia)]]**
Basa Haji

**Basa Haji** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Haji di provinsi Sumatera Selatan. Basa hasa tikuruk dilom Rumpun Bahasa Melayu, tapi lamon pangaruh jak Basa Kumoring rik Lampung.

## Rujukan
Basa Hakka

**Basa Hakka** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Hakka di nagara Cina rik Taiwan.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1;
***[[Tulisan China Tradisional|China Tradisional (Hakka Taiwan)]]**

***[[Alfabet Latin|Romanisasi (Hakka Taiwan)]]**

***[[Tulisan China Sederhana|China Sederhana (Hakka Cina)]]**

***[[Alfabet Latin|Romanisasi (Hakka Cina)]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

***[[Bahasa Inggris|Horti (Inggris)]]**
Basa Hani

**Bahasa Hani** atawa **Haqniqdoq** joda da salah osay basa say digunako Jolma Hani di nagara Cina, Myanmar rik Vietnam. Bahasa sija tikuruk dilom Rumpun Bahasa Sino-Tibet.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
Dibah sa uwat cuntuh tulisan say makay UDHR pasal 1 dilom Bahasa Hani rik hortina dilom Basa Kumoring rik Bahasa Inggris.

***[[Alfabet Latin]]**

***[[Basa Kumoring|Horti (Basa Kumoring)]]**

***[[Bahasa Inggris|Horti (Basa Inggris)]]**
Basa Hawaii

**Basa Hawaii** joda da basa jak Rumpun basa Austrunisiya say dituturko Jolma Hawaii di Kepulauan Hawaii, Amerika Sarikat.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Huruf
Samakkung kontak rik jolma Barat, basa Hawaii sa makkung ka tulisan atawa bih tiucakko bugahan.

## Rujukan
Basa Hindi

**Basa Hindi** (Diwanagori: ) atawa **Bahasa Hindi Standar Modern** (Diwanagori: ** **) joda da salah osay basa sey paling balak rik lamon digunako jolma di India, basa sija tikuruk dilom Rumpun basa Indo-Arya.

## Huruf
#### Tabol Barakhadi

#### Konsonan

#### Vokal

#### Angka rik Bontuk Bahari

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1;
***[[Aksara Devanagari]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

***[[Bahasa Inggris|Horti (Inggris)]]**

Di bah sa uwat ruwa bontuk tulisan jak ruwa bontuk standar basa Hindustani, joda da basa Hindi rik Bahasa Urdu.

### Sastra Hindi

### [[Bahasa Urdu|Sastra Urdu]]

## Pabandingan rik Bahasa Urdu

## Rujukan
Basa Hindko

**Basa Hindko** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Hindkowan rik Jolma Hazarewal di nagara Pakistan.

## Huruf

## Cuntuh Tulisan
***[[Huruf Hijaiyah|Arab]]**




***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Hindustani

**Basa Hindustani** joda da salah osay basa say dituturko di anak banua India rik Pakistan, Basa hasa joda da Basa Plurisentris say dipa uwat ruwa bontuk standar joda da Basa Hindi say lamon pangaruh jak Basa Sanskerta, rik Bahasa Urdu say lamon pangaruh jak Basa Parsiya rik Arab, jadi risok munih tisobut sabagay **Hindi-Urdu**, zaman ganta Hinglish tikuruk variasi ketigo jak basa hasa.

## Cuntuh Tulisan
Di bah sa uwat ruwa bontuk tulisan jak ruwa bontuk standar basa Hindustani, joda da basa Hindi di India rik Bahasa Urdu di Pakistan.
### [[Bahasa Hindi|Sastra Hindi]]

### [[Bahasa Urdu|Sastra Urdu]]

## Pabandingan Bahasa Hindi rik Urdu

## Huruf
#### Diwanagori

#### Tabol Barakhadi

#### Konsonan

#### Vokal

#### Angka rik Bontuk Bahari

#### Arab Urdu

#### Golar Huruf rik Fonom
 
:**Catatan:** 
* **Hamzah:** dilom Bahasa Urdu, *hamzah* rokop dilom sagala bontuk kacuwali ponah tipakay di *hamzah-e-izafat*. Pamakayan utama *hamzah* dilom Bahasa Urdu joda da untuk njajakko gugus vokal. 
* Makka kata-kata dilom Bahasa Urdu say pangkalna makay huruf ں, ھ, ڑ, atawa ے.

#### Tabol

#### Digraf

#### Huruf barih silaw jak Arab Persia

#### Vokal

#### Iẓāfat

#### Angka

## Rujukan
Basa Hausa

**Basa Hawsa** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Hausa di nagara Nigeria, Niger, Chad, Kamerun, Benin, Togo, Ghana, rik Pantai Gading di Afrika Lawok.

## Huruf
### [[Alfabet Latin|Latin Boko]]

### [[Huruf Hijaiyah|Arab Ajami]]

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Alfabet Latin|Latin (Boko)]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Rujukan
Basa Hmong Daw

**Bahasa Hmong Daw** atawa **Hmongb Dleub** rik **Hmoob Dawb** joda da salah osay basa say digunako Jolma Hmong Daw di nagara Cina, Vietnam, Laos rik Thailand. Bahasa sija tikuruk dilom Rumpun Bahasa Hmong-Mien.

## Huruf
### Pahawh Hmong
#### Vokal

Sistim vokal Hmong Daw rik Mong Njua tijajakko dilom bagan sa. Fonom khusus untuk satiyap dialik tiunjuk kode warna masing-masing:

#### Konsonan

## Cuntuh Tulisan
Basa Hokkien Pulau Pinang

**Basa Hokkien Pulaw Pinang** atawa **Basa Penang Hokkien** rik **Pī-né͘ng Hok-kiàn-ōa** (庇能福建話) , joda da salah osay basa say dituturko Jolma Hokkien di Pulau Pinang, Malaysia. Basa sija tikuruk dilom Rumpun Bahasa Min.

## Cuntuh Tulisan
### Luke 15:11-32
***[[Tulisan China Tradisional]]**

***[[Tâi-lô|Alfabet Latin (Tâi-lô)]]**

***[[Basa Kumoring|Horti (Kumoring)]]**

***[[Bahasa Inggris|Horti (Inggris)]]**
Basa Hui

**Basa Hui** atawa **China Huizhou** joda da salah osay basa Sino-Tibet cabang Sinitik say dituturko di nagara Cina.
Basa Hái-nâm

**Basa Hái-nâm** ( Basa Hái-nâm: Hái-nâm-oe / 海南話 ) atawa **Basa Haynan** rik **Basa Qiongwen** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Hái-nâm di Pulau Hainan, Cina. Basa sija tikuruk dilom Rumpun Bahasa Min.

## Huruf
### Romanisasi
Pinyin Hainan joda da sistim fonetik say diumumko bak Education Administration Department of Guangdong Province di bulan September 1960. Nada titandai rik angka.

#### Pangkal

#### Uncuk

## Cuntuh Tulisan
### 《鷦鷯》
* **[[Tulisan China Tradisional|China Tradisional]]**

* **[[Alfabet Latin|Pinyin Hái-nâm]]**

* **[[Basa Kumoring|Horti (Kumoring)]]**

* **[[Bahasa Inggris|Horti (Inggris)]]**
Basa Ido

**Basa Ido** joda da salah osay basa guwayan say diguway bak Delegasi Adopsi Basa Bantu Internasional di tahun 1907.

## Huruf

## Rujukan
Basa Igala

**Basa Igala** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Igala di nagara Nigeria, Afrika Lawok.

## Huruf
Basa Igbo

**Basa Igbo** joda da salah osay basa say tipakay di nagara Nigeria, basa hasa dituturkan Jolma Igbo.

## Huruf
### [[Alfabet Latin|Ọnwụ]]

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1

***[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Ilokano

**Basa Ilokano** joda da salah osay basa jak Rumpun basa Austrunisiya say dituturko Jolma Ilokano di nagara Filipina.
Basa Indonesia

**Basa Indonesia** joda da basa say paling lamon digunako di dunia sa, basa sija dipakay di nagara Indonesia sabagay basa resmi na.

Basa Indonesia joda da basa resmi jak nagara Indonesia, say bubakak jak Bahasa Melayu.

## Cuntuh Tulisan
***UDHR pasal 1;**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Pabandingan rik Bahasa Melayu

## Rujukan
Basa Inggris

**Basa Inggris** joda da basa say paling umum di dunia sa, basa sija salah osay basa say paling lamon digunako jolma di dunia sa.

## Dialek rik Aksen
Basa Inggris lamon variasi dialek rik aksen di saborak dunia, dialek Amerika rik Britania tamtu sumang, sapona munih rik aksen India say dipa logat khas India na kontol bangat, kacirinan man tiyan ngumung makay basa Inggris sa.

## Cuntuh Tulisan
UDHR pasal 1 dilom Basa Inggris;

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Rujukan
Basa Iban

**Basa Iban** atawa **Jaku Iban** joda da basa say tituturko di Pulau Kalimantan, di nagara Indonesia rik Malaysia, basa hasa dituturko Jolma Iban.

## Cuntuh Tulisan
#### UDHR pasal 1
***[[Alfabet Latin|Iban Standar]]**

***[[Alfabet Latin|Iban Balau]]


***Iban Diyalik Barih**


***Iban Diyalik Barih**


***Horti'''
Basa Ibrani

**Basa Ibrani** atawa  joda da basa Semitik say tituturko di Timur Tengah.

## Huruf

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Huruf Ibrani|Makay tanda vokal]]**




***[[huruf Ibrani|Mak butanda vokal]]**




***[[Bahasa Komering|Horti]]**

***[[huruf Latin|Alih aksara:  Butanda vokal Metode tumpay:]]**

***[[huruf Latin|Metode SBL Umum:]]**

***[[huruf Latin|Metode ISO 259-2:]]**

***[[huruf Latin|Mak butanda vokal Metode tumpay:]]**

***[[huruf Latin|Metode SBL Umum:]]**

***[[huruf Latin|Metode ISO 259-2:]]**

***[[Alfabet Fonetis Internasional|Metode romanisasi barih Transkripsi fonetik (IPA):]]** 

## Rujukan
Basa Inuktitut

**Basa Inuktitut** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Inuit di nagara Kanada.

## Huruf



## Rujukan
Basa Irlandia

**Basa Irlandia** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Irlandia di nagara Irlandia.

## Cuntuh Tulisan
***UDHR pasal 1;**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

***[[Bahasa Inggris|Horti (Inggris)]]**
Basa Islandia

**Basa Islandia** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Islandia di nagara Islandia.

## Huruf

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1

***[[Basa Kumoring|Horti]]**
Basa Jeju

**Bahasa Jeju** atawa **Jejun-mal** (제줏말) joda da salah osay basa say digunako Jolma Jeju di Pulau Jeju, Korea Hulu. Bahasa sija tikuruk dilom Rumpun Bahasa Koreanik.

## Cuntuh Tulisan
### ''Menggam bon-puri''
Dibah sa uwat cuntuh tulisan say makay *[[Menggam bon-puri]]* dilom Bahasa Jeju rik hortina dilom Bahasa Korea rik Bahasa Inggris.
Basa Jerman

**Basa Jerman** joda da basa cabang Jermanik jak Rumpun Bahasa Indo-Eropa, say dituturko Jolma Jerman di nagara Jerman, Austria, rik Swiss.

## Huruf
### Huruf Dasar

### Huruf Khusus

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

## Rujukan
Basa Jopang

**Basa Jopang** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Jopang di nagara Jopang.

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1;
***[[Huruf Jopang]]**

***[[Huruf Jopang|Huruf Jopang (Janggak guk Bah)]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

***[[Bahasa Inggris|Horti (Inggris)]]**

## Liyak Munih
*Rumpun basa Ryukyu

## Rujukan
Basa K'iche'

**Basa K'iche**' joda da salah osay basa Maya say dituturko Jolma K’iche’ di nagara Meksiko rik Guatemala.
Basa Italia

**Basa Italia** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Italia di nagara Italia.

Linguistic map of the Italian language.svg
File:Idioma%20italiano.png
Corsivo- come scriverlo a mano in italiano, schede didattiche con alcuni esempi di Paolo Villa (prima edizione commons wikimedia org)-Letters-characters in italics-cursive- how to write it by hand in Italian.pdf|Tulis tangan kursif di sekolah Italia

## Cuntuh Tulisan
* **UDHR pasal 1:**

* **[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Huruf

## Rujukan
Basa Kalaallisut

**Basa Kalaallisut** atawa **Basa Tanoh Hujaw (Greenland) Lawok** joda da salah osay basa say dituturko Jolma Kalaallit di Greenland.
Basa Jawa

**Basa Jawa** atawa joda da Basa say dipakay Jolma Jawa untuk bukomunikasi sahari-hari, basa hasa sacara umum dituturko secara luas di provinsi Jawa Tengah, Jawa Timur rik Yogyakarta.

## Huruf
### Latin

### Jawa

## Cuntuh Tulisan
### UDHR pasal 1
***[[Aksara Jawa|Huruf Jawa]]**

***[[Huruf Hijaiyah|Arab Pegon]]**




***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Basa Kumoring|Horti]]**

### Cuntuh Tulisan sai Barih
***[[Aksara Jawa]]**

***[[Alfabet Latin|Latin]]**

***[[Bahasa Komering|Horti]]**

## Rujukan
Basa Kam

**Bahasa Kam** atawa **Bahasa Dong** rik **Bahasa Gaeml (lix Gaeml)**, joda da salah osay basa say digunako Jolma Kam di Guizhou, Hunan rik Guangxi, Cina. Bahasa sija tikuruk dilom Rumpun Bahasa Kra-Dai.

## Huruf
### Alfabet Gaeml Cina
#### Konsonan

#### Vokal

### Alfabet Gaeml Hulu
#### Konsonan

#### Vokal

## Cuntuh Tulisan
### Pembaptisan Yesus

Dibah sa uwat cuntuh tulisan say makay *Pembaptisan Yesus* (Bahasa Kam: *Yeeh Suh Lis Xugs Xenp*) dilom Bahasa Kam rik hortina dilom Basa Kumoring rik Bahasa Indonesia.

***[[Alfabet Latin]]**

***[[Basa Kumoring|Horti (Basa Kumoring)]]**

***[[Bahasa Indonesia|Horti (Basa Indonesia)]]**