open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bobi Ladawa

**Bobi Ladawa** kele nketo ya lukumu ya Kongo, yandi butukaka na kilumbu ya zole ya ngonda ya sambanu na mvula 1945 na ya buala congo. Yandi kele nkento ya zole ya mumu ya buala ya ntama ya Repubiliki Demokalasi ya Congo (buala Zaïre na ntangu yina), Mobutu Sese Seko.

## Disolo ya luzingu
Bobi Ladawa butukaka na Dula, na kilumbu ya zole ya ngonda ya sambanu na mvula 1945 na provense ya Equateur mpe yandi kotaka na yinzo ya ba catholika na Kinsasa, ntu-mbanza. Pembeni ya mvula 1970, yandi kumaka makangu ya mfumu Mobutu Sese Seko.

Na kilumbu ya 1 Mayi 1980, yandi kwelaka na kingolo-ngolo mfumu Mobutu na yinzo-ya nzambi mpi na yinzo-nkanda, na ntwala nde Pape Jean-Paul II kukuma na Kinshasa. Pape mangaka kulomba ya Mobutu ya kusala nkinsi yina.

Mobutu kele na bana iya: Nzanga, Giala, Toku na Ndokula. 

Banda kubwa ya luyalu na mvula 1997, yandi ke zingaka na insi ya nzenza mpi yandi ke kabulaka ntangu na yandi na kati ya Rabat, kisika bo zikaka Mobutu, Faro, Bruxelles mpi Paris, kisika yandi kele tii bubu.

## Mambu ya bo ke tubila
Bwanga Pilipili

**Bwanga Pilipili** kele nkento yayi ke salaka bansaka mpe yandi ke sonikaka mikanda yandi butukaka na insi ya Belgique.

## Disolo ya luzingu
Yandi me katukaka na Kivu, na provense ya Grands Lacs na République Démocratique du Congo.

Yandi vuandaka kusala na Specials Olympics ntangu yandi bakaka mukanu ya kusala kisalu ya kusala bafilme. Yandi me baka diplome na INSAS na Bruxelles na kisalu ya kusala badrame; yandi me baka diplome na yandi na 2012.

Yandi salaka kisalu na yandi ya ntete na 2013 na Une saison au Congo ya Aimé Césaire, yina Christian Schiaretti salaka, na Théâtre national populaire kisika yandi vandaka Pauline Lumumba.

Na mvula 2018, yandi sonikaka mpe salaka *Datcha Congo*, mbalula ya La Cerisaie ya Chekhov. Ba bongisaka yawu sambu na mbala ya ntete na Kinshasa na festival international de théâtre ya salaminaka na Kin.

Banda 2019, yandi ke salaka na festival artistique na pluridisciplinaire Bruxelles/Africapitales.

Yandi kele mpangi ya muana nkento ya rapper ya Bruxelles Isha.

## Filme

##### Bafilme

* 2012: Tu seras mon allié (filme ya nkufi) ya Rosine Mbakam
* 2014: Les Empreintes douloureuses ya Bernard Auguste Kouemo Yanghu (filme ya nkufi)  
* 2015: Black ya Adil El Arbi mpe Bilall Fallah 
* 2016: *[[Beto fwete zabisa yandi ve]]* 
* 2018: Imbaisable (filme ya nkufi)  
* 2019: Forfait (filme ya nkufi)  
* 2020: *[[Bantu ya Zola|Bantu ya Nzola]]*
* 2021: La Protagoniste (filme ya nkufi)  
* 2022: Les Femmes du square ya Julien Rambaldi

## Televizio

* 2012: Yo kele mbi to na kikuma: Isabelle Gilson
* 2015: Burkland (3 épisodes)  
* 2017: *[[Engrenages (série ya televizio)|Ba engrenage]]* (ba saison 6,7 et 8): Médecin légiste  
* 2019: Ba kangaka yandi na mutambu: Jenn  
* 2019: *[[Kimvuka 42]]*: Bijou  
* 2019: *[[Banzadi ya mbwaki (série ya televizio)|Banzadi ya mbwaki]]*
* 2021: Le Trou: Salomé (na zulu ya lutiti)

## Nzo ya bansaka

* 2013 : *[[Une saison au Congo]]* d'après le texte d'Aimé Césaire mise en scène par Christian Schiaretti : Pauline Lumumba
* 2013 : *[[Les Monologues du vagin]]* d'Eve Ensler mise en scène par Nathalie Uffner
* 2014 : *Juke box* de Laurence Bibot, Dominique Bréda, Marie-Paule Kumps, Myriam Leroy, Riton Liebman, Sébastien Ministru, Alex Vizorek et Delphine Isaye
* 2017 : *[[La Tragédie du roi Christophe]]* d'Aimé Césaire, mise en scène par Christian Schiaretti
* 2018 : *Hate Radio* de Milo Rau : Valérie Béméréki
* 2020 : *Simon & Garfunkel, My Sister & Me* : Art Garfunkel écrit et mise en scène avec

## Mambu ya kusonika
Yandi sonikaka na kimvuka yina mebakama na post-colonie. *Kusala bima na manima ya koloni. Ndinga* na dissidences belgo-congolaises mpe yandi sonikaka pièce de théâtre *Datcha Congo*.

Banda 2012, yandi ke yidikaka balukutakanu ya mikanda na kati ya kimvuka Lingeer.

## Mambu ya bo ketubila
Annie Lulu

**Annie Lulu**, me butama na mvula 1987, yandi kele muntubi, muyimbi, Nsoniki ya Kongo mpe ya Roumanie, yandi ke sonikaka na Kifalansa. Yandi ke tadilaka mambu ya kisika to buala na mambu batu kena lutisa, ntubulu ya ba Nieto mpe multiculturalisme. Yandi nungaka na talu ya Nene roman ya ecologie 2023.

## Disolo ya luzingu

##### Buleke, malongi mpi luyantiku
Annie Lulu butukaka na kizunga ya Iasi na buala Roumanie. Yandi kele muntu ya Roumanie, rom mpe Muyuda na mama na yandi, mpe muana ya buala Congo na tata na yandi. Yandi kumaka na France ntangu yandi vuandaka muana fioti, yandi longukaka filozofi, mpi yandi kukipesaka ya mvimba na kusonika.

## Kisalu na yandi
Mukanda na yandi ya ntete, La Mer Noire(Maza ya ndombe) dans les Grands Lacs, yina basikaka na 2021, kele Disolo ya luzingu na yandi. Yandi ke tuba disolo ya Nili yina ke zola kubuta mwana na yandi ya ntete ya bakala mpi yina ke vutuka na kisika na yandi ya kisina. Yandi zabaka mambu ya ntama ya mama na yandi mosi, longoki, yina vandaka na divumu kukonda kukwela bakala ya ndombe, na Roumanie ya 1989, yina vandaka kaka na nsi ya luyalu ya Nicolas Ceausescu. Nsuka-nsuka yandi butaka na Iasi mpi yandi nungaka na kukuma longi na Iniversite ya Bucarest. Kansi, mwana-nkento yina vandaka ve kuzola mwana na yandi ya nkento. Kima mosi kaka ya yandi ke longaka yandi kele zola na yandi ya kutanga. "Banduku, kukutana, kileke, kukwenda na insi ya nzenza na Paris, nzietelo na RDC, kukota na kimbuta... Nzietelo ya luyantiku kele ya mbote, bo ke vingilaka yo. Kima ya fioti kele mutindu ya Annie Lulu,  vuandaka sololaka na bana na yandi, kaka mutindu ya Roumain, ya Kifalansa, ya Lingala" beto lenda tanga yawu na Jeune Afrique.   Mukanda yango vandaka na ndonga ya ntalu.

Mukanda na yandi ya zole ya ecofeministe, Peine des faunes, kele disolo ya dibuta yina ke tubila bambandu tanu ya dibuta mosi, yantika 1986 na Tanzania tii na 2047 na Écosse, mpe mingi-mingi na bankento yina ke kutanaka na mubulu ya babakala,,. Mukanda yina ke tubila mpe kuniokula bambisi mpi bisika yina beto ke zingaka na nzila ya kukwisa ya nsi-ntoto yina bantu ke bikisaka kisika na bo ya nene mpi mpusa na bo ya kuvanda ti bima. Le Télégramme sonikaka nde: "Annie Lulu lutaka na mayele nyonso kibaka ya mukanda ya zole. Mpe yandi landaka na kutula mutindu ya kusala mambu mpi luyalanganu mosi ya sipesiali".   Yandi nungaka ntalu ya roman ya ecologie 2023.

## Bisalu na yandi
https://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89ditions_Julliard

## Matabisi mpi lufutu

* Prix Senghor ya roman ya ntete ya francophone mpi francophile 2021 sambu na La Mer Noire dans les Grands Lacs,
* Prix Des racines et des mots 2021, prix de la littérature de l'exil sambu na La mer Noire dans les grandes lacs,
** Finaliste ya Grand prix du roman métis 2021
** Prix Alain-Fournier 2022 sambu na La Mer Noire dans les Grands Lacs
** Prix Jean Cocteau 2022 sambu na La Mer Noire dans les Grands Lacs
** Prix du roman d'écologie 2023 sambu na *Mpasi ya bambisi ya mfinda*

## Mambu ya bo ke tubila
Bernadette Tokwaulu Aena

**Bernadette Tokwaulu Aena**, butukaka na kilumbu ya 28 ya ngônda ya Yiya na1961 na Stanleyville ya ntama, kele Muntu ya politiki ya Kongo. Yandi me zabanaka sambu yandi vuandaka mosi na kati ya bankento fioti yina vuandaka na kisika ya nene na kimvuka ya bantwadisi ya SNELA.

## Nzila na yandi
Bernadette Tokwaulu Aena kele mwana ya Emmanuel Tokwaulu Batale, ambasadere ya ntama ya Zaïre na Mozambique, yina kufwaka na Oktobri 1986 na aksida ya avio ya Samora Machel, yina vuandaka na ntangu yina prezida ya Mozambique na luyalu ya Mobutu. Yandi kele avoka na Iniversite ya Lille mpi yandi yantikaka kisalu na yandi na 1984 na Société Nationale d'Électricité, yandi tombukaka malembe-malembe na ndonga sambu na kukuma, banda 2007 tii 2016, kilandi ya mfumu ya nene.

Mama ya bana tatu  me kwelaka ve, yandi ke tubaka nde yandi ke baka mambote mingi na Luzingu na yandi na kisalu na yandi, kuvuanda ti bakala na lweka na yandi zolaka kuvanda kifu ya kukonda ntembe kansi yandi ke mona mpasi nde bankento ya nkaka kubaka bisika ya nene ntama kibeni ti mbandu ya méritocratique

## Mambu ya politiki
Bernadette Tokwaulu, muntu ya ntama ya AMP, me monisa na 2014 nde yandi ke zola ve nde Joseph Kabila kubaka kisika ya tatu na ndonga ya mpa ya Nsiku-Kimvuka. Bo tindaka yandi na Agence Nationale de Renseignements, Bernadette Tokwaulu ndimaka bangindu na yandi, mpi na mvu 2015, yandi yambulaka mingi ya baprezida. Ntangu yai na kimbeni, yandi nungaka na Oktobri 2017, na kubula ngolo bantu ya lutaninu yina vandaka na Otele ya Nzadi ya Kinshasa sambu na kunata nsangu na yandi "Stop Kabila" na Nikki Haley, ambasadere ya États-Unis na ONU  .

Na Oktobri 2022, yandi kotaka na yinzo ya yinzo ya kangu yina vuandaka na bisalu ya kuyidika Pré-COP27, yandi bokilaka John Kerry na bantu ya nkaka samuna ba salaka ve ata kima mosi na ntwala ya mambu yina vuandaka kusalama na esti ya insi, na ntwala ya kubasika na yinzo yina na maboko na bawu. Na ngônda ya kumi na zole ya mvula 2022, na ntwala ya kigonsa ya "Balkanisation" ya insi na kuwakana ya "mbi" ya Luanda ti Nairobi yina Prezida Félix Tshisekedi tulaka maboko mpi "kubeba" ya insi, Bernadette Tokwaulu Aena tubaka nde yandi ke zola kukuma prezida na ngonda ya zole ya mvu 2023.

## Nsoniki
Bernadette Tokwaulu kele nsoniki ya mukanda "Joseph Kabila, un pari fou",.

## Kimbangi
M'Pongo Love

Yandi me zabanaka mingi samu na ndinga na yandi ya ngolo, ya mawete mpi ya kiadi kiadi ya ke wakana ti kitoko na yandi ya kubutukila ata yandi kele mbefo na nitu, mpi bo ke tadilaka yandi ti Abeti Masikini, bonso bazina zole ya nene na kimvuka ya bankento ya Miziki ya Kongo. M"pongo Love kele zina na yandi ya nene yina yandi bakaka ntangu yandi vuandaka na bamvula 19 sambu na kisalu na yandi ya miziki, mutindu na yandi ya kubula kele rumba mpi yandi ke yimba na Lingala.
Geneviève Inagosi

**Geneviève Inagosi** kele nkento ya politiki ya buala République Démocratique du Congo.

## Disolo ya luzingu
Geneviève Inagossi me katuka na buala, yandi kele na diplome ya nzo-nkanda mpe ya kisalu na Iniversite ya pédagogique nationale. Yandi ke songaka Bansangu ya televizio ya RTNC na nsungi ya bamvula mingi mpi ke salaka bonso muntu ya ke mwangaka bansangu mpe mu mpesi malongi en communication na baministre mingi.

Ba me pona yandi na voti ya 2011 na République Démocratique du Congo.

Yandi kele diaka depute ya insi na manima ya voti ya 2018, mpe yandi kele Ministre ya Genre, Famille et Enfant na kati ya luyalu ya Matata

## Kutanga mpe
* Juliette Mbambu Mughole
* Eva Bazaiba
* Aminata Namasia

## Mambu ya bo ke tubila
Fifi Masuka Saini

** Fifi Masuka Saini**, yandi butukaka na kilumbu ya 10 ya ngonda ya tatu na mvula 1967 na provense ya Katanga (bubu yai Haut-Katanga) na Repubilika Dimokalasi ya Congo, yandi kele Nkento ya politiki ya Kongo (RDC), yandi me ponamaka ntete na provense na Lubumbashi mpe kilandi ya guvernere ya provense ya Lualaba. Yandi kele guvernere ya ntangu yayi na provense ya Lualaba.

## Disolo ya luzingu

###### Kisina na yo
Fifi Masuka Saini butukaka na kilumbu ya 10 ya ngonda ya tatu na mvula 1967; yandi kele mwana ya nsuka na dibuta ya bana sambanu, mpe mwana ya Saini Kasanji, shofere ya taxi, na Yvonne Kashala, muntu ya ke tekaka bambisi ya masa na wenze.

## Kulonguka
Na mvula 1992, Fifi Masuka Saini bakaka diplome ya licence na mambu ya mbongo na Iniversite ya Lubumbashi (UNILU), na provense ya Haut-Katanga.

## Kisalu na yandi
Yandi kele na kati ya bantu yina bandaka kompani BM-METALS CORPORATION, yina ke salaka kisalu ya kusosa matadi ya ntalu mpe ya kutunga.

## Kisalu na yandi ya politiki
Na mvula 2006, yandi vuandaka muntu ya parti politique Mouvement de libération du Congo (MLC) mpe ba ponaka yandi depite ya insi na zina ya parti yina mosi.

Na 2010, yandi salaka parti politiki na yandi mosi, Front des indépendants démocrates chrétiennes (FIDEC). Na mvula 2011, ba ponaka yandi diaka na Lubumbashi.Yandi me ponama na kilumbu ya 29 octobe 2015 na mfumu ya insi Joseph Kabila bonso kilandi ya commissaire spécial na provense ya Lualaba mpe na kilumbu ya 26 ya ngônda ya tatu na 2016, yandi me kuma kilandi ya guvernere ya provense ya Lualaba.

## Mambu ya bo ke tubila
Wivine Moleka

Wivine Moleka kele Muntu ya politiki ya République Démocratique du Congo. Yandi vuanda tubidiya nkangu ya Parti du peuple pour la reconstruction et la démocratie (PPRD) ya Joseph Kabila, yayibaponaka na distrike ya Lukunga (Kinshasa) na kuponama ya 2006 ti 2011. Ntangu yai yandi kele na kati ya kimvuka ya politiki AB ya Sama Lukonde

## Kisalu na yandi
Wivine Moleka vandaka kumuanga nsangu na Radio-Télévision nationale congolaise (RTNC) 

## Kisalu na yandi ya politiki
Wivine Moleka yantikaka kisalu na yandi ya politiki na Parti du peuple pour la reconstruction et la démocratie (PPRD) ya Joseph Kabila. Na kuponama ya 2006 ti 2011, ba ponokayandi na kuvanda tubidiya nkangu[1].

Wivine Moleka yantikaka kisalu na yandi ya politiki na Parti du peuple pour la reconstruction et la démocratie (PPRD) ya Joseph Kabila. Na kuponamayayi salemakana na 2006 ti 2011, ba me pona yandi na kuvanda tubidi ya nkangu

## Mambu ya bo ke tubila
Irène Wasso Wabiwa

**Irène Wasso Wabiwa**, butukaka na Kinshasa na kilumbu ya 23 mai 1974, kele muntu ya politiki ya République Démocratique du Congo. Yandi kele depite ya insi ya Mwenga na provense ya Kivu ya Sudi banda na voti ya Desembri 2018 ti na 2024. Ba me pona yandi na Parti congolais pour le développement (PCD)

**Mambu ya bo ke tubila**
Léonnie Kandolo

**Léonnie Kandolo Omoyi**, butukaka na kilumbu ya 29 octobre 1960 na Kinsasa na Repubiliki Dimokalasi ya Congo, kele muntu ya politiki, ndongisi mpe longi na mambu ya banswa ya bantu, yandi kele ministre ya mutindu, ya mabuta mpe ya Bana na kati ya luyalu ya Suminwa. 

## Disolo ya luzingu
Léonnie Kandolo butukaka na République Démocratique du Congo. Yandi kele mwana ya Damien Kandolo, PDG ya ntete ya Générale congolaise des minerais (GECOMIN, yina kumaka na nima Gécamines). Ntangu yandi vuandaka na bamvula tatu, yandi kwendaka na Belgique mpe yandi lutisaka buleke na yandi mpe butoko na yandi na Bruxelles, yandi yelaka na dibuta mosi ya Belgique, yandi vutukaka kaka na konzie na Zaïre.

Yandi bakaka diplome ya management na marketing na 1982 na Institut des hautes études économiques et sociales na Bruxelles.

Na mvula 1998, bakala na yandi kufwaka na Lubumbashi.

## Kisalu na yandi
Na mvula 1982, yandi vutukaka na Zaïre, na nima yandi bandaka kisalu na yandi na SOZACOM, yandi lutisaka bamvula tatu kuna na ntwala ya kukwenda na Lubumbashi, kisika yandi vuandaka kutwadisa kisalu ya kuniema mikanda ya dibuta Impaza,. Na nima, bawu ponaka yandi kilandi ya ntwadisi ya *Association Nationale des Entreprises du Zaïre (ANEZA)* , bubu yai Fédération des entreprises du Congo (FEC), sambu na provense ya Katanga. Yandi kele ntwadisi ya Protection Enfant-sida, yandi bakaka lufutu na 2009 na Arasa.

Na mambu ya banswa ya bankento, Kandolo kumaka muntu ya Ligue Internationale des Femmes pour la Paix et la Liberté (WILPF), na manima yandi kumaka mfumu ya ntangu yonso na 2005 ya Concertation de la Femmes Congolaises (CAFCO).

Yandi kele na kati ya bansoniki mpe bantu yina tulaka maboko na Manifeste du citoyen congolais "ESILI" yina ke tuba na Paris nsuka ya luyalu ya Joseph Kabila.   Léonnie Kandolo kele mpe na kati ya bantu yina salaka ba marches ya comité laïc de coordination (CLC), mpe na ntangu mosi yandi vuandaka kinati-ndinga ya mouvement yai, yina vuandaka kulomba nde vote kusalama na Desembri 2018 na RDC, yawu yina, yandi zingaka kiteso ya bangonda kumi na tatu na kinsweki, na nima ya ntuma ya lunungu yina ba pesaka na bantu yina yidikilaka ba marches du CLC, tii kuna Félix Tshediisek kumaka na kiyeka. Na mvula 2020, Félix Tshisekedi ponaka yandi na kuvuanda na kati ya kimvuka ya "bankento ya nene".

## Mambu ya politiki
Na kilumbu ya 29 Mayi 2024, Léonnie Kandolo  kumaka ministre ya mutindu, ya mabuta mpe ya bana, na kati ya luyalu ya Suminwa, na kisika ya Mireille Masangu Bibi Muloko, yandi kele na mukumba ya kusadila mayele ya insi ya kunwangisa mitindu nyonso ya mubulu ya me tala mutindu. 

## Mambu ya bo ke tubila
Benedicte Mundele

**Benedicte Mundele**, butukaka na mvula 1993, ba ke bokilaka yandi mpi **Benedicte Mundele Kuvuna**, yandi kele muntu ya mumbongo yandi ke salaka mambu ya yimpa na Repubilika Dimokalasi ya Congo.

## Disolo ya luzingu
Mundele kotaka na Institut Elynd na Kinshasa mpe na Lycée technique et professionnel Kimbondo na mbanza yina, yandi kotaka na Fondation Kuvuna ntangu yandi vuandaka na bamvula 16 (Fondation Kuvuana bimaka na mvula 1998, mpe lukanu na yandi vuandaka ya kutwadisa, kusadisa mpe kulonga batoko na kukuma bantu ya mumbongo mpe bantwadisi).

Yandi kele muntu ya ntete mpe ntwadisi ya Surprise tropicale, yina bawu salaka na 2012, kisika ya kudia madia ya mbote na Kinsasa.

Na mvula 2014, yandi kumaka muntu ya nsuka na prix Anzisha. Na 2019, yandi vuandaka na kati ya bankento 100 ya BBC.

## Mambu ya bo ke tubila
Tisya Mukuna

**Tisya Mukuna** butukaka na Repubilika Dimokalasi ya Congo, muntu ya ntete mpe ntwadisi ya "la Boite" SARL, kompani mosi yina ke salaka bisalu mingi, mingi-mingi bilanga ya kafe na Repubilika Dimokalasi ya Congo.  

## Disolo ya luzingu
Tisya Mukuna butukaka na Repubilika Dimokalasi ya Congo na mvula 1992, ntangu yandi vuandaka na mvula mosi, yandi na dibuta na yandi ya mvimba kwendaka insi ya France.

Yandi kele na diplome ya masters na marketing na Institut d'économie scientifique et de gestion mpe na manima diplome ya Master of business administration na 2017 na Shanghai international studies university na Chine.

Na nima ya kulonguka, yandi bakaka lukanu ya kuvutuka na insi na yandi mpe kuzinga kuna, na nsadisi ya tata na yandi, yina ke sansaka bambisi ya masa. Yandi me yantika kukuna kafe sambu yandi ke zolaka kukunua. Mpe na mvula 2018, yandi salaka kompani mosi yina yandi ke binga "la Boite",.   Yawu ke salaka bonso karto ya bangindu yina ntu-diambu na yawa kele "kimvuka, beto kele ngolo mingi". Bampasi yina yandi kutanaka na yawu na kisalu lembisaka yandi ve. Muntu yina me kwelaka fwete vuanda na bukati-kati na kati ya yinzo mpe kisalu; yandi ke tuba nde yawu kele yimbi na kukwikila nde nkento lenda nunga ve yandi mosi.  Kana beto kwikila na lukanu na yandi, beto lenda nunga mambu yonso ya mpasi.

## Kafe ya Kinoise
Kafe 100% ya congo me kuna na Kinshasa na mois ya provense ya  Congo, na commune ya Mont-Ngafula.

Ntangu yandi kuwaka nde kafe ke yelaka ve na Kinshasa, Tisya Mukuna bakaka diambu mosi ya mpasi: na mvula 2019 yandi bakaka batone tatu ya kafe na kati na yo 90% ya arabica mpi 10% ya robusta.  Café la Kinoise me nungaka na nsaka ya COPA yina luyalu ya Kongo yidikaka na mvula 2020, na mbongo ya banki ya ntoto ya mvimba PADMPME.

Ata bantu mingi ya ke salaka bilanga me ponaka na kuteka na bansi ya nzenza bima na bo ya kafe, kansi bo ke salaka yo ve, lukanu na bo ya ntete kele nde kafe kuvuanda malafu ya mbote mpe kupusa bantu ya Congo na kunwa bima yina bo me sala na Congo.

## Mambu ya bo ke tubila
Hamida Shatur

**Hamida Shatur**, butukaka na kilumbu ya 6 novembre 1976 na Kinshasa, yandi kele muntu ya mumbongo ya Kongo, nkento ya ntangu yai ya Vital Kamerhe, nkento ya ntama ya muntu ya ke salaka ba mikunga JB Mpiana, mpe ya muntu ya mimbongo Didi Kinuani. Yandi kele muntu ya ntete ya kusala kompani "HAM'S" sarl, yina ke salaka na bisalu ya bilanga na kisalu ya bantu ya kisika yina.

## Mambu ya bo ke tubila
Nadège Mbuma

**Nadège Mbuma** na mkumbu na yandi ya kieleka Nadège Impote Welo, kele nsoniki mpe muyimbi ya miziki ya evangélique chrétienne yina katukaka na Repubilika Dimokalasi ya Congo. Yandi kele ntwadisi ya nzo-nkanda "Rhema Worship" mpe muntu ya kimvuka ya GAEL Music.
Bestine Kazadi

Bestine Kazadi butukaka na Belgique, mama na yandi vandaka muntu ya Belgique mpe tata na yandi muntu ya Congo. Yandi zingaka na Kinshasa tii ntangu yandi kumaka na bamvula kumi na tatu na nima yandi kwendaka na Liège sambu na kulonguka na yandi ya nene kisika yandi bakaka diplome ya nsiku mpe ya siansi ya luzingu ya bantu. Yandi kele avoka na kimvuka ya ba avoka ya Kinshasa.

Na mvu 2002, yandi salaka Bureau de réflexions et d'études congolaises (BREC) "yina lukanu na yo kele ya kuyindula na yina me tala demokrasi ya isi, ya kutomisa luzingu ya bantu na kutomisa kimuntu ya bantu ya Congo mpe kunwanisa konso kubeba ya kimpwanza ya nene".[1]   Yandi kele nkento ya ntete na kuvanda ntwadisi ya Rotary Club Kinshasa na République Démocratique du Congo, nkento ya ntete "muntu ya ke pesaka mbongo mingi" na Républika Démocratika du Congo sambu na manaka ya Rotary "Polio +" ya ntoto ya mvimba.

Yandi kele ntwadisi ya Société civile féminine congolaise (SOCIFEC) yina ke nwaninaka "ntwadisi mpe kuvukana ya bankento ya congolais na bimvuka ya kubaka badesizio mpe kiyeka" mpe yandi kele nsoniki ya Hymne international des femmes pour la paix yina yandi sonikaka bangogo na yo mpi yina Rosin Ngandu, muntu ya ke bulaka miziki, yidikaka.   Yandi monisaka nkunga na yandi "bonso dikabu ya Républika Démocratika du Congo na nsi-ntoto sambu na kukabula ngindu na yandi ya ngemba, bumosi mpi bumosi".

Na mvu 2019, yandi me ponama conseillère spéciale ya président ya Républika Félix Tshisekedi Tshilombo na mambu ya kuwakana mpe kuvukana ya provense
Laurène Lusilawu

**Laurène Lusalawu Bafuidisoni,** me butukaka na kilumbu ya 9 ngonda ya sambanu na mvula 1993, yandi kele muntu ya Kongo yina ke bulaka bansaka ya nkweso na FCF Amani. Yandi kele na ekipi ya insi ya bankento ya RD Congo.

## Kisalu na yandi
Laurène Lusilawu ke bulaka sambu na FC Solidarité mpi Club Féminin de Football Amani, bo ponaka yandi sambu na RD Congo na nivo ya nene na Championnat d'Afrique féminin 2012.
Odette Babandoa Etoa

**Odette Babandoa Etoa**, kele nkento ya politiki ya Kongo. Bantangu ya nkaka bo ke bokilaka  yandi "Jeanne d'Arc" to "Madame de fer".     Yandi kele zuzi, yandi me kwelaka mpe kele mama ya bana sambanu.

Na kisalu na yandi, yandi salaka bisalu mingi na kati na yawu magistrat, conseiller na ministère ya sport et loisirs, ya service public, ya plan, conseiller juridique na cabinet ya Premier ministre. Ba tulaka yandi kilandi ya Déléguée Générale mpe na nima Présidente Déléguées Générale na Bureau des chemins de fer des Uele (CFU), sambu na kuyinga kompani yai ya transpore yina vuandaka kusala ve.

Kununga na yandi na ntu ya kisalu yai bendaka dikebi ya Président Laurent Désiré Kabila yina bingaka yandi na kusala na kati ya guvernema kisalu ya ministre ya transport et communications, kisika bisalu na yandi ya ngolo salaka nde yandi kuma bambeni na kati ya luyalu: bo kangaka yandi mpe bo basisaka yandi kukonda kusambisa yandi.  Na nima ya kukatuka na luyalu, yandi kotaka na Forum des femmes Juristes pour la République, yina yandi vandaka ntwadisi. Yandi kele avoka na kimvuka ya ba avoka ya Kinshasa, yandi kele ndongisi na mambu ya ba-infrastructure mpe yandi kele ntwadisi ya Union des patriotes Républicains, parti politique congolais mpe yandi kele Secrétaire exécutif national de la Dynamique Chretienne pour l'Unité et le développement (Regroupement politique).
Marie-Ange Lukiana Mufwankolo

**Marie-Ange Lukiana Mufwankolo Dialukupa**, butukaka  mvula 1955, kele Nkento ya politiki ya Congo-Kinshasa. Yandi kele ministre ya mutindu, ya ba Kenzo na bana fioti na luyalu ya Muzito I, Muzito II mpe Muzito III kubanda 2008 tii 2012.

## Disolo ya luzingu
Yandi bakaka diplome na Institut universitaire d'études du développement ya Genève, yandi kudikotisaka ntete na Kimvuka ya bantu sambu na mambote ya bankento.

Yandi kwelaka M. Lukiana, longi ya iniversite, yandi kumaka kilandi ya sekretere ya nene ya Parti du peuple pour la reconstruction et le développement (PPRD) na nima ya kuvanda ministre ya kisalu mpe ya lutaninu ya bantu na luyalu ya Laurent-Désiré Kabila tuka 2000 tii 2001,. Na nima yandi kumaka sénateur mpe kilandi ya prezida ya PPRD.

Yandi kele ministre ya kisalu mpe ya lutaninu na luyalu ya Gizenga. Na nima, yandi kumaka ministre ya Genre et de la Famille na luyalu ya Muzito I, Muzito II mpi Muzito III.

## Mambu ya bo ke tubila
Laure-Marie Kawanda

**Laure-Marie Kawanda Kayena**, butukaka na kilumbu ya 17 Augusti ya mvula 1957 na Kikwit na provense ya Kwilu, kele nkento ya politiki ya Repubilika dimokalasi ya congo.

## Disolo ya luzingu
Yandi  bakaka formasio ya kusala ba pharmacie, yandi ke salaka bisalu mingi na luyalu mpe na bakompani ya leta mingi-mingi na luyalu ya Gizenga I mpe Muzito II kisika yandi kumaka ministre ya transport mpe banzila ya communication na kilumbu ya 19 Februari 2010. Ba katulaka yandi na ngonda ya ntete ya mvula 2011.

Na nima ya kuvanda sekretere ya Antoine Gizenga banda na2011.  Na nsuka ya mvula 2013 yandi pesaka maboko na kukangula parti ya yimpa, Alliance des Patriotes Lumumbistes APL yina yandi vuandaka ntwadisi na yawu banda na kilumbu ya 18 ya ngonda ya ntete ya mvula 2014.

Yandi kwelaka na mvula 1986 na Gabriel Kalassa M'siri, mupanzi-nsangu yina me kuma diplomate yina ke salaka na Ministère des Affaires étrangères ya République Démocratique du Congo.

## Mambu ya bo ke tubila
Angélique Milemba

**Angélique Milemba**, yandi butukaka na kilumbu ya 06 Yuni 1983, kele nkento ya politiki ya Kongo.

## Disolo ya luzingu

#### Mutindu bo ke longaka bo

Yandi kele na diplome ya nene na mambu ya politiki mpe ya bisalu.

## Kisalu na yandi ya politiki
Na mvula 2019, yandi mvuandaka candidat ya parti politique AA/a na vote ya sénat ya provense ya Lomami, na kati ya bankento 5 ti babakala 30, sambu na ba sièges 4.

## Ministre
Yandi kele kilandi ya ministre ya Portefeuille ya République Démocratique du Congo. Yandi yingaka  na kisika yina na nzila ya nsiku ya 5/159 ya kilumbu ya 18 ya ngonda ya kumi na tanu ya mvu 2005, yina vuandaka kutomisa luyalu ya ntangu ya yimpa.

## Luzingu ya kisalu
Na lukutakanu ya Augusti 15, 2020, kimvuka ya bantwadisi ya AMICONGO bakaka lukanu ya kutula Angélique Milemba na kisika ya Jean Chiso Mayembe, yina kufwaka. Na kilumbu ya 21 ya ngonda ya zole ya mvula yina na Kinshasa, Angelique Milemba kumaka ntwadisi ya nene ya AMICONGO, na ntangu ya kupesa yandi mpe kuvutukila yawu na Georges Sita, yina vuandaka ntwadisi na ntangu ya nkaka.

## Mambu ya bo ke tubila


## Tala mpe

#### Masolo ya nkaka

* Guvernema ya République Démocratique du Congo
* Bankento na politiki na République Démocratique du Congo
Louise Munga Mesozi

**Louise Munga Mesozi** kele nkento ya politiki ya Repubilika Dimokalasi ya Congo.

## Disolo ya luzingu
Yandi me katuka na provense ya Fizi na sudi ya provense ya Kivu ya Sudi, yandi me baka diplome ya nsiku na Iniversite ya Zaïre na  1974. Yandi vuandaka kusala na Union ya Banque ya Zaïre, na manima ya 2007 yandi kumaka conseillère principal ya fumu ya Répubika, yina vuandaka na kiyekwa ya luyalu ya mbote mpe ya kunwanisa madesu ya bana.

Yandi kele ministre ya poste, ya telefone mpe ya télécommunications ya luyalu ya Muzito yantika na octobre 2008 tii na 2012, na manima ministre ya Portefeuille yantika 2012 tii na 2015 ya luyalu ya Matata I.

## Mambu ya bo ke tubila
Mayaka ya Mushitu Kat

Bijou Mushitu Kat kele nkento ya politiki ya Kongo yina butukaka na kilumbu ya 29 na ngonda ya tatu na mvu 1971 na Lubumbashi. Yandi vuandaka ministre ya Genre, ya mabuta pe ya bana na luyalu ya Matata II yantika na kilumbu ya 8 ya ngonda ya kumi na iya ya mvu 2014 tii na kilumbu ya 25 ya ngonda sambanu ya mvu 2015.

Bijou Mushitu Kat kele mpe tubidi ya insi, ya ba me ponaka na Sakania, na provense ya Katanga.

## Disolo ya luzingu
andi butamaka na kilumbu ya 29 ya ngonda ya tatu na mvu 1971 na Lubumbashi, Bijou Mushitu Kat longukaka na Iniversite ya Lubumbashi kisika yandi bakaka diplome ya psychologie du travail[2].

Yandi yantikaka kisalu na yandi ya politiki na kukotaka na Union Nationale des fédéralistes du Congo (UNAFEC). Yandi vandaka kilandi ya zole ya Kisimba Ngoyi, yandi yingaka yandi na kisika ya depite ya insi na kilumbu ya 22 Desembri 2008 na nima ya lufwa ya Kisimba. Na mvu 2011, bo me pona yandi na kuvanda depute ya circonscription ya Sakania[2

Na kilumbu ya nsambwadi ya ngonda ya kumi na zole ya mvu 2014, bo tulaka yandi ministre ya genre, ya famille et de l'enfant. Na nima, yandi kumaka ministre ad interim des Affaires sociales, Action humanitaire mpi Solidarité nationale yantika na kilumbu ya 29 ya ngonda ya ntete ya mvu 2015.

## Luzingu ya kinsweki
Bijou Mushitu Kat me kwelaka mpi kele mama ya bana 3[2].

## Mambu ya bo ke tubila
Jeanne Ilunga Zaina

**Jeanne Ilunga Zaina** kele nkento ya politiki ya Kongo, kilandi ya ministre ya mambu ya mupepe mpe ya kutomisa luzingu ya bantu na luyalu ya Ilunga kubanda kilumbu ya 26 Augusti 2019.

## Disolo ya luzingu

### Buleke mpi formasio
Jeanne Ilunga Zaina me katuka na provense ya Haut-Lomami. Yandi kele na diplome ya kimunganga ya bambisi na Iniversite ya Lubumbashi.

## Mambu ya bo ke tubila
Colette Tshomba Ntundu

**Colette Tshomba Ntundu** (me butuka na kilumbu ya 23 na ngonda y'a zole1966, na Kinshasa) kele muntu ya politiki ya Républika Démocratika ya Congo. Ba ponaka yandi na kuvanda kilandi ya Funa (Kinshasa II) mbala tatu, na 2006, 2011 mpi 2018.
Marie-Madeleine Mienze Kiaku

**Marie-Madeleine Mienze Kiaku** kele nkento ya politiki ya Républika Démocratika du Congo. yandi kele kilandi ya ministre ya malongi ya nene mpe ya iniversite na luyalu ya Gizenga I mpe bo vutulaka yandi na kisalu yina na luyalu ya Gizenga II.

## Disolo ya luzingu
Marie-Madeleine Mienze, yina katukaka na provense ya Kongo-Central, kotaka na politiki bonso kilandi ya guvernere ya provense ya Congo-Central. Yandi vandaka conseillère principale na cabinet ya Abdoulaye Yerodia Ndombasi.  Na vula ya 2006, ba ponaka yandi na kuvanda depute ya Mbanza-Ngungu. Na Februari 2007, ba tulaka yandi kilandi ya ministre ya malongi ya nene mpe ya iniversite na luyalu ya Gizenga I mpi bo vutulaka yandi diaka na kisalu yina na luyalu ya Gizenga II.

Na septembre 2007, ba ponaka yandi bonso kilandi ya sekretere ya nene ya Parti ya nkangu samuna reconstruction ya démocratie (PPRD) na kisika ya Marie-Ange Lukiana Mufwankolo.
Yollande Ebongo Bosongo

**Yollande Ebongo Bosongo,** butukaka na kilumbu ya 14 Yuli 1973 na Kisangani na Tshopo, yandi kele nkento ya politiki ya Républika Démocratika du Congo.

Banda na 2019 tii na 2021, yandi vuandaka ministre ya bisalu ya leta na luyalu ya Ilunga na yisi ya luyalu ya Félix Tshisekedi.

## Disolo ya luzingu
Yollande Ebongo Bosongo butukaka na Kisangani na Tshopo, na kilumbu ya 14 Yuli 1973. Tata na yandi kele Georges Ebongo Liuma mpe mama na yandi Joséphine Damari Bambalatiwe.

## Kulonguka
Na mvula 1990, yandi bakaka diplome ya nene na nzo-nkanda ya nene ya Bolingani na Kitambo na Kinshasa. Na kati ya 1991 ti na 1997, yandi vandaka kulonguka na Iniversite ya ba protestant na Congo na Lingwala mpe yandi bakaka diplome ya licence na Administration des affaires et sciences économiques

Na 2009, yandi bandaka kulonguka na yandi ti DEA, na Iniversite ya Kinshasa na Economie Publique et de Développement
Marie-Thérèse Nlandu Mpolo Nene

**Marie-Thérèse Nlandu Mpolo Nene** kele Nkento ya politiki ya République Démocratique du Congo (RDC), Na mvu 1982, yandi kumaka avoka pembeni ya Cour d'appel ya Kinshasa/Gombe, mpe namanima yandi kumaka kupesamalongi juridique na kimfumu ya République, na ntangu ya Mobutu Sese Seko, mpe kumaka nkento ya ntete ntwadisi ya cabinet ya Premier ministre, na nsi na nsi ya Jean Nguza Karl-I-Bond. 

### Disolo ya luzingu
Marie-Thérèse Nlandu kele mwana ya Jean Nlandu di Nsenda (mpangi ya Edmond Nzeza Nlandu) ti Louise Mpolo. Yandi kwelaka nlongisi Noël Mbala Nkondi, mpi yandi kele mama ya bana iya. Bonso avoka, yandi vandaka kulandila mambu mingi ya nene na RDC

kilumbu ya 22 ya ngonda ya tatu na mvu 2006, yandi mekotaka na ndonga ya ba candidat ya parti Congo-Pax na kuponama ya ntuadisi ya intsi ya ngonda kumi na zole ya mvu 2006. Wivine N'Landu Kavidi, muntu ya dibuta na yandi, ke sosa mpe kuvanda candida, kansi samu na Union pour la Défense de la République (UDR).

novembre 2006, yandi nwaninaka mambu yina Jean-Pierre Bemba lombaka na Tribinale ya Kuluta Nene sambu na kubuya nde Joseph Kabila, tuadisi ya ke katuka, kununga na mbala ya zole[2]. Na kilumbu ya 20 Novembri, ba kangaka yandi mpe ba tulaka yandi na boloko, sambu na bikuma ya politiki na kutadila bantu yina vandaka na lweka na yandi[3]. Na ntangu ya kusambisa na ngonda ya avril 2007, procureur ya République lombaka nde bo zengila yandi nkanu ya bamvula 20 ya boloko sambu yandi vandaka kukolama na luyalu mpi yandi vandaka ti minduki ya basoda.[4]
Catherine Nzuzi wa Mbombo

**Catherine Nzuzi wa Mbombo**, butukaka na kilumbu ya 19 ya ngonda ya kumi na iya na mvu 1944 na Tshumbe Sainte Marie na Sankuru yina vandaka ntete parti ya Kasaï ya Esti, kele nkento ya politiki ya République Démocratique du Congo. Yandi katukaka na Kananga na Kasaï ya Westi bubu yayi bake bokilaka yawu Kasaï ya Katikati na teritware ya Kazumba, yandi vandaka fwidi  yabakala mpe mama ya bana 6.

### Disolo ya luzingu
Catherine Nzuzi wa Mbombo yantikaka kisalu na yandi ya nkento ya politiki ntangu yandi vuandaka na bamvula kumi zolenatatu 23 na kisalu ya bourgmestre (maman) ya commune ya Gombe (1968-1970), commune ya kuluta lukumu na insi nakatiyaba bourgmestre ya ntama Marie-Rose Kasa-Vubu (1971-1974), Albert-Joseph Kasongo Wa Kapinga (1982-1988) vandaka na kati ya bantu yina bo ponaka ntete na kuvanda ba bourgmestres ya mbanza yai. Catherine Nzuzi wa Mbombo vandaka na kati-kati ya ministre ya intérieur ti guvernere ya provense bonso inspecteur ya provense zole to tatu mpe yandi vandaka commissaire ya provense, kilandi ya guvernere ya mbanza Kinshasa, guvernere ya Province ya Bas-Zaire banda 1972 tii 1974, mpe guvernere ya Kinshasa. Yandi vandaka muntu ya biro ya politiki ya MPR, parti-état, na nima muntu ya Komite ya Kati ya MPR. Kisalu ya kuluta nene yayi yandi vuandaka nayawu vuandaka ya kilandi ya zole ya ntwadisi ya Komite ya Kati ya MPR. Kisalu yai, na kutadila nsiku ya ntangu yina, vandaka kiteso mosi ti kilandi ya prezida ya insi. Na nima ya kubwa ya luyalu na mvu 1997, yandi yingaka prezida Mobutu na ntu ya parti, MPR-fait privé.

Yandi kele ministre ya Solidarité et des Affaires humanitaires yantika na kilumbu ya 30 Yuni 2003 na luyalu ya transition (na nima ya masolo ya ba congolais yina salamaka na Sun City, na Afrika ya Sudi). Na mvu 2006, yandi mekotaka na vote ya ntwadisi ya insi, na zina ya MPR. Na nima ya kukangula Zaire na demokrasi na mvu 1990, tii na kubwa ya luyalu, yandi vandaka ndongisi ya mfumu ya insi.

### Masolo ya nkaka
Moïse Katumbi

**Moïse Katumbi Chapwe**, butukaka na kilumbu ya 28 Desembri 1964 na Kashobwe na Katanga ya zulu, kele muntu ya mumbongo, Muntu ya politiki mpe ntwadisi ya bansaka ya Kongo. Yandi kele ntwadisi ya parti kintuadi samuna Repubilika. Yandi vuandaka Guvernere ya provense ya Katanga kubanda na ngonda ya zole ya mvula 2007 tii na ngonda sambanu ya mvula 2015, kilumbu yina yandi yambulaka guvernere ya Parti du peuple pour la reconstruction et la démocratie (PPRD) ,. Banda 1997, yandi kele ntwadisi ya Tout Puissant Mazembe, ekipi ya football ya Congo, yina me nungaka mbala tanu na Afrika mpe me nungaka na nsaka ya Coupe du Monde ya ba clubs na 2010.

Na mvula 2015, Moïse Katumbi vuandaka "muntu ya zole ya kuluta ngolo na Repubilika Dimokalasi ya Congo na nima ya Joseph Kabila, mfumu ya ntama", na zulunalu ya mposo na mposo ya Angleterre The Economist mpe ba bokilaka yandi "muntu ya mvula 2015" na kutadila nsosa yina zulunalu Jeune Afrique salaka na batangi na yawu.   Moïse Katumbi kele na kati ya kimvuka ya kimbeni "Le Rassemblement".

Yandi me ponama bonso candidat na kimfumu na nzila ya bambeni ya G7, kimvuka ya bimvuka 7 ya kimbeni ya politiki ya Congo, na ngonda ya tatu na mai 2016,, mpe na nzila ya kimbeni na nzila ya Alternance pour la République na ngonda na ngonda kumi na mvula 2016,. Ba vutulaka diaka vote ya prezida, yawu me pesa Joseph Kabila nzila ya kubikala na kiyeka mpe yawu me basisa mavwanga ya nene ya politiki na insi. Moïse Katumbi tinaka na Eropa na nima ya kuzengila yandi nkanu na République Démocratique du Congo (RDC) , diambu yina yandi tubaka nde yawu vuandaka kuniokula luyalu ya Joseph Kabila sambu na kubuyisa yandi na kuvuanda candidat. Na kilumbu ya 20 mai 2019, yandi vutukaka na République Démocratique du Congo na nima ya bamvula tatu.

Moïse Katumbi kele candidat na vote ya ntuadisi ya ngonda ya kumi na zole ya mvula 2023 kisika yandi kumaka na kisika ya zole ti 18%. 

## Disolo ya dibuta
Yandi butamaka na kilumbu ya 28 ya ngonda ya kumi na zole na mvu 1964 na Kashobwe,, mbanza mosi ya kati-kati ya Haut-Katanga, na Ndilu ti Zambie, na kati ya kikanda ya bemba, Moïse Katumbi butukaka na mama mosi ya Kongo ti tata mosi ya Grese, ya Kimvuka ya Bayuda ya Rhodes, Nissim Soriano.  Yandi tinaka na kati ya bamvita zole ya ntoto ya mvimba na kisanga ya Rhodes yina vandaka na nsi ya kiyeka ya Italia ya ba fasciste mpe Yandi kwisaka kuzinga na Katanga, pembeni ya dizanga ya Moero, pene-kati ya ndilu ya Zambie. Nissim Soriano kutomisaka mumbongo ya bambisi ya masa yina mpangi ya Moïse ya mama mosi Raphaël Katebe Katoto (butukaka na mvu 1944) bakaka. Moïse Katumbi me kwelaka Carine Katumbi mpe yandi kele tata ya bana tanu: Nissim, Champion, Moses, Ishmael mpe Jonathan Katumbi.
Félix Tshisekedi

**Félix Tshisekedi** kele mwana ya Étienne Tshisekedi, na luyantiku pene-pene ya Mobutu, na nima mosi ya bambeni ya nene ya luyalu na yandi ti ya luyalu ya tata ti mwana ya Kabila. Kubutuka na13 juin 1963 Na Léopoldville (bubu yai Kinshasa), Félix Tshisekedi vandaka mwana ya tatu na kati ya bana tanu ya dibuta ya Tshisekedi  .  Yandi manisaka nzo-nkanda na yandi ya sekondere na Kinshasa

Na luyantiku ya bamvula 1980, Étienne Tshisekedi me katuka na kimpika na Mobutu na Kasai ti dibuta na yandi, na nima yandi me kwenda na Belgique. Félix Tshisekedi wa kala ye sinsu kia nkangu miami.

Yandi kotaka na kimvuka ya Union pour la démocratie et le progrès social (UDPS), kimvuka yina tata na yandi vandaka kutwadisa, mpi na nima yandi kumaka mosi na kati ya bantu ya ke twadisaka kimvuka yina. Na nsuka ya mvu 2008, yandi me ponama sekretere ya insi ya UDPS yina ke talaka mambu ya banzenza.

Na katinovembre 2011 Yandi me ponama kilandi ya Mbujimayi  . Yandi buyaka kubaka kisika na yandi, na kulandaka bantuma ya mfumu ya kimvuka (tata na yandi), mpi bo katulaka yandi kiyeka na yandi mbala mosi.18 juin 2013.

Na katioctobre 2016 Yandi me ponama kilandi ya sekretere ya nene ya UDPS  . Bantu ya ke pesaka yandi maboko vandaka kubinga yandi « Luzingu ", mvovo mia **Félix** - **Antoine** **Tshi** Sekedi, yovo nkutu « Beton ya Fatshi ", na yina me tala lusilu na yandi ya kutunga diaka bisalu ya RDC

### Mikanda
Nene Nkulu Ilunga

**Nene Nkulu Ilunga** kele nkento ya politika ya Kongo. Yandi kele ministre d'état, ministre ya bisalu, ya kisalu mpe ya lutaninu ya bantu na kati ya luyalu ya Ilunga banda septembre 2019.

Nene Nkulu kele kilandi ya sekretere ya nene ya parti politiki AFDC, Alliance ya ngolo démocratika du Congo, na nsi ya lutwadisu ya.

## Disolo ya luzingu

## Mutindu bo ke longaka bo
Liliane Banga Lwaboshi

**Liliane Banga Lwaboshi** kele Nkento ya politiki ya Repubilika Dimokalasi ya Congo mpe kilandi ya ministre ya malongi ya nene mpe ya iniversite na luyalu ya Ilunga bandaka na septembre 2019 tii na Aprili 2021.

## Disolo ya luzingu
Na kubwa ya luyalu ya Sylvestre Llunga, yandi kumaka coordonnateur ya zone Est (Sud-Kivu, Tanganyika na Maniema) na kati ya Union pour la Nation Congolaise (UNC) . Na ngonda ya tatu 2023, yandi salaka ngolo na Kivu ya Sudi kisika yandi mosi vandaka kusala vote sambu bantu kukota na lisiti ya bantu yina ke zola kuvote sambu na kuponama na kilumbu ya 20 ya ngonda ya kumi na zole 2023.
Jean-Marie Peti

**Jean-Marie Peti** Peti, butukaka na kilumbu ya 24 Oktobri 1952 na Kinshasa kele Muntu ya politiki ya Kongo. Yandi kele Républika Démocratika du Congo">Guvernere ya kizunga ya Kwango, na Républika Démocratika du Congo (RDC) ,, tuka 2019 tii 2022.

Yandi kele mwana ya André Petipeti, dipite ya ntama ya insi mpe ntwadisi ya ntangu ya Chambre des représentants.   Yandi kele muntu ya parti politique Parti lumumbiste unifié (PALU) ya Lugi Gizenga.
Janine Turner

**Janine Turner**, di zina na yandi ya kieleka **Janine Loraine Gauntt**, kele nkento ya Amerika yina ke salaka bafilme, ke basisaka bafilme, mpe ke yidikaka ba script, yandi butukaka na kilumbu ya tsabwadi Desembri 1962 na Nebraska)" id="mwCg" rel="mw:WikiLink" title="Lincoln (Nebraska)">Lincoln, Nebraska (États-Unis).

### Disolo ya luzingu
Yandi butamaka na Nebraska)" id="mwEA" rel="mw:WikiLink" title="Lincoln (Nebraska)">Lincoln na Nebraska. Yandi kele mwana ya Janice Loraine, muntu ya ke tekaka banzo mpe Turner Maurice Gauntt, soda ya ntangu yonso, piloti ya ngolo ya avio ya États-Unis. Bibuti na yandi me katuka na Texas. Yandi yantikaka kusala bafilme na 1978. Yandi kwelaka ve ata fioti. Yandi butaka mwana ya nkento, Juliette Turner-Jones, na mvu 1997. Yandi vandaka kulonguka ti Alec Baldwin, Troy Aikman, Mikhail Baryshnikov mpe Sylvester Stallone
Basshunter

**Basshunter**, **Jonas Erik Altberg** (* 22.12.1984 na Halmstad) kele singer ya Suedi. 

## Ba-CD
* *[[The Bassmachine]]* (2004)
* *[[LOL (^^,)|LOL <(^^,)>]]* (2006)
* *[[Now You're Gone – The Album]]* (2008)
* *[[Bass Generation]]* (2009)
* *[[Calling Time]]* (2013)

## Mazita
*  Wikimedia Commons propose des documents multimédia libres sur '''Basshunter'''.
*  Wikiquote 
* basshunter.se
Dizdar kele na kiese

Merve Dizdar [ˈmɛʁvɛ 'dizdaʁ] kele nkento ya Turquie yina ke salaka bansaka. Yandi butukaka na kilumbu ya kumole na tanuYuni 1986 na İzIzmir Turquie.

Kisalu na yandi ya Nuray na Les Herbes sèches ya Nuri Bilge Ceylan me natilaka yandi lufutu ya ntete ya nsi-ntoto ya mvimba na kisalu na yandi, lufutu ya nkento na festival ya Cannes 2023,.

Kisalu na yandi ya Nuray na Les Herbes sèches ya Nuri Bilge Ceylan me natilaka yandi lufutu ya ntete ya nsi-ntoto ya mvimba na kisalu na yandi, lufutu ya nkento na festival ya Cannes 2023.

## Disolo ya luzingu
Merve Dizdar kele na diplome ya drama na Iniversite ya Onsekiz Mart na Çanakkale na nima yandi me baka diplome ya master ya drama na iniversite ya Kadir Has.

Yandi yantikaka kisalu na yandi ya teyatre ti Semaver Kumpanya mpe landaka na Craft Theatre.

Yandi yantikaka kisalu na yandi ya teyatre ti Semaver Kumpanya mpe landaka na Craft Theatre.

Yandi bakaka mbalu ya kuluta mbote na festival ya bafilme ya Antalya na 2022, sambu na kisalu na yandi na filme Snow and the Bear, na ntwala ya kubaka mbalu na Cannes na 2023 sambu na Les Herbes sèches.
Kienda ya Bemwezi

Bemwezi Kienda kele zuzi ya Républika Démocratika du Congo. Na Yuli 2009 yandi me ponama ntwadisi ya Cour Suprême na Joseph Kabila, na kisika ya Étienne Ntikamanire
Alphonse Benza

**Alphonse Benza Kongawi ** (butukaka na Banagabola na kilumbu ya kumutatu ya ngonda ya zole na mvula 1978) kele muntu ya politiki ya Républika Démocratika du Congo mpe depute ya insi, ya bo me ponaka na circonscription ya Kungu na provense ya Sud-Ubangi[1],[2],[3],[4]. (butukaka na Banagabola na kilumbu ya 13 ya ngonda ya zole na mvu 1978) kele muntu ya politiki ya République Démocratique du Congo mpi depute ya nsi, ya bo me ponaka na circonscription ya Kungu na provense ya Sud-Ubangi,,,.,,,

## Disolo ya luzingu
Alphonse Benza Kongawi butukaka na Banagabola na Sud-Ubangi na kilumbu ya kumitatu Februari 1978. Bo me pona yandi na kuvanda depute ya insi na distrike ya Kungu na provense yina mosi. Yandi kele muntu ya kimvuka ya politiki G-18
Beta Bushiri

**Beta Bushiri Muhiirwa ** (butukaka na Tobo na kilumbu ya tsambwadi ya ngonda ya tanu na mvu 1958) kele muntu ya politiki ya République Démocratique du Congo mpi depite ya nsi, ya bo me ponaka na distrike ya Walikale na provense ya Nord-Kivu[1],[2],[3],[4]. (butukaka na Tobo na kilumbu ya tsambwadi mai ngonda ya tanu na mvu 1958) kele muntu ya politiki ya Républika Démocratika du Congo mpe depute ya nsi, ya bo me ponaka na distrike ya Walikale na provense ya Nord-Kivu,,).,,,

## Disolo ya luzingu
Beta Bushiri Muhiirwa butukaka na Tobo na kilumbu ya tsambwadi mai ngonda ya tanu na mvula 1958, yandi me ponamaka bonso depute ya insi na distrike ya Walikale na provense ya Nord-Kivu, yandi kele muntu ya parti politique AAB.
Laurent Batumona

**Laurent Batumona Nkhandi Kham** kele muntu ya politiki ya Républika Démocratika du Congo mpe depute ya insi ya distrike ya Funa na Kinshasa.

## Disolo ya luzingu
Laurent Batumona Nkhandi Kham me manisa nzo-nkanda ya mbongo ya insi (1984). Yandi ke twadisaka parti politiki na yandi mosi, Mouvement de solidarité pour le changement (MSC)  

Yandi vandaka mpe kilandi ya guvernere ya mbanza ya Kinshasa (Distrike ya Funa).  

## Luzingu ya kinsweki
Laurent Batumona Nkhandi Kham kele muntu ya mumbongo mpe muntu ya dibundu ya Bukristu.
Caroline Bemba

**Caroline Bemba Wale**, butukaka na kilumbu ya dikumi Yuni 1965 na Gemena, kele Nkento ya politiki, depute ya République Démocratique du Congo. Bo ponaka yandi na Novembri 2011 bonso depute ya insi na circonscription ya Gemena na kizunga ya Équateur, na manima ba ponaka yandi diaka na Desembri 2018 na circonscription ya Gemena mbanza na kizunga ya Sud-Ubangi. Yandi kele muntu ya parti Mouvement de libération du Congo (MLC).

## Disolo ya luzingu
Caroline Bemba kele mwana ya nkento ya Jeannot Bemba Saolona, muntu ya mumbongo mpe mpangi ya nkento ya Jean-Pierre Bemba, muntu ya politiki mpe kilandi ya prezida ya ntama ya Kongo, mpe ya Françoise Bemba, sénateur.

Yandi kwelaka Jean Bamanisa Saïdi, guvernere ya ntama ya provense ya Esti mpe ya kizunga de l'Ituri mpe muntu ya mumbongo ya Kongo. 

## Kisalu na yandi ya politiki
Na kilumbu ya 28 Novembri 2011, Caroline Bemba me ponama bonso depute ya insi ya Gemena na provense ya Équateur na vote ya 28 novembre 2011 na République Démocratique du Congo.

Na ngonda ya kumi na zole ya mvu 2018, bo ponaka yandi diaka bonso depute ya insi na distrike ya Gemena, na kizunga ya Sud-Ubangi, na vote ya 30 ya ngonda ya zole ya mvu 2018 na Républika Démocratika du Congo.
Amy Ambatobe Nyongolo

**Amy Ambatobe Nyongolo** (me butuka na Nundu na kilumbu ya 24 ya ngonda ya zole na mvu 1975) kele muntu ya politiki ya Républika Démocratika du Congo mpe depute ya yisi, ya  me ponaka na circonscription ya Fizi na provense ya Sud-Kivu,,,,

## Disolo ya luzingu
Army Ambatobe butukaka na Nundu na kilumbu ya 24 ya ngonda ya zole na mvu 1975. Bo me pona yandi na kuvanda depute ya nsi na kimvuka ya politiki MIP, na teritware ya Fizi na Kivu ya Sudi

Yandi kele ministre ya mambu ya mupepe mpi ya kutomisa luzingu ya Mbandu na luyalu ya Tshibala
Cyrille Adoula

**Cyrille Adoula**, butukaka na kilumbu ya makumi tatu ngonda ya sambanu 1921 na Kinshasa" id="mwBw" rel="mw:WikiLink" title="Kinshasa">Léopoldville (Kinshasa) mpe fwaka na kilumbu ya 24 ngonda ya tanu 1978 na Lausanne, kele muntu ya politiki ya Kongo. Banda na Augusti 2, 1961 tii na Yuni 30, 1964, yandi vandaka Républika Démocratika du Congo">Ministre ya ntete ya Républika du Congo-Léopoldville, yina kumaka République Démocratique du Congo.

## Disolo ya luzingu

## Kulonguka
Cyrille Adoula, butukaka Cyrille Andulu, mwana ya docker budza, yandi ke longukaka na Collège Saint-Joseph ya Kinshasa. 

## Luzingu ya polikika

Bonso muntu ya ntete ya kisalu ya Banque Centrale, yandi salaka Mouvement National congolais ti Patrice  mpe Joseph Ileo na mvula 1958.   andi vandaka ntete sénateur, kisalu na yandi ya ministre ya ntete vandaka mpasi, sambu bitumba ya kati-kati vandaka pene-pene. Yandi yingaka Lumumba, Adoula bakaka lukanu ya mutindu mosi mpi kilandi ya ministre ya ntete, Antoine Gizenga (tii na Yanuari 1962). mekaka kuwakana ti Moïse Tshombé, prezida ya provense ya Katanga, kansi bo wakanaka ve. Na manima ya kubinga ONU sambu na kutula lukanu ya kumanisa kukabwana, Adoula nungaka na kusala nde Tshombé kudipesa na kilumbu ya 15 Yanuari 1963.
Jean-Claude Baende

**Jean-Claude Baende**, butukaka na kilumbu ya makumi na zole mai 1963 na Basankusu kele muntu ya politiki ya Congo-Kinshasa. Yandi kele depute ya provense ya Mbandaka tuka 2006, mpe depute ya Mbandaka (province ya Equateur) tuka 2011. Yandi kele mpe guvernere ya provense ya Équateur banda 2009 tii 2013.

## Disolo ya luzingu
Jean-Claude Baende butukaka na kilumbu ya 24 Mayi 1963 na Basankusu (province ya Equateur).Yo salamaka na Mayi 24, 1963.]