Mamadou Ndala

*'Mamadou Mustafa Ndala* butukaka na kilumbu ya 8 ya ngonda kumi na zole ya mvu 1978 na Ibambi, na Wamba Zunga ya Esti ye kufwaka na kilumbu ya zole ya ngonda ya ntete ya mvu 2014, yandi vandaka colonel ya makesa ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi (FARDC).

Balongi ya balongi ya Belgique, ya Angola, ya Amerika ti ya Chine, yandi vandaka mfumu ya kimvuka ya 42 ya FARDC ya ke salaka mambu nswalu. Yandi me zabana mingi sambu yandi nungaka mvita ya nene na ntwala ya bantu ya ke nwanisaka kimvuka ya 23 mars (M23), na ntangu ya mvita ya ntete ya M23, na esti ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi.

Yandi me yoka tiya tii na lufwa na kati ya jeep na yandi kumosi ti bankengidi na yandi zole na kilumbu ya zole ya ngonda ya zole ya mvu 2014, na nima ya kubumbana yina bo salaka, na kutadila luyalu ya Congo, na ba nkolami ya Uganda yina katukaka na ADF-Nalu na bakilometre kumi na Beni, Kivu-Nord. Yandi kwelaka mpi vandaka ti bana tatu. Bo zikaka yandi na camp ya Kokolo na [Kinshasa] mpi bo tulaka yandi brigadier général na nima ya lufwa na yandi.

== Kifwanisu ==
=== Bumwana ===
Toko Mamadou Ndala butukaka na provense ya ntama ya Haut-Zaire mpi yandi yelaka na dibuta mosi ya bamizilma, dibundu yina yandi landaka tii na lufwa na yandi. Yandi me sala banzo-nkanda ya ntete na Ibambi mpi yandi me landa banzo-nkanda ya zole na nzo-nkanda ya nene ya Isiro, ntu-mbanza ya provense ya Haut-Uélé. Na nima yandi kotaka na nzo-nkanda ya "Petits Anges". Banduku na yandi ya bumwana ke tubaka nde yandi vandaka muntu ya mbote ya kubula nkweso. Yandi vandaka kubula mingi na Africa Sport, ekipi mosi ya bwala Isiro, yina bo katulaka mwa bamvula me luta.

### Kisalu na kikesa ya basoda
Mamadou Ndala kotaka na makesa na kilumbu ya sambanu ya ngonda ya sambanu ya mvu 1997. Bamvula kumi na iya na nima, na kilumbu ya nsambwadi ya ngonda ya ntete ya mvu 2011, yandi bakaka kimfumu ya colonel. Yandi me baka kiyeka ya kimvuka ya 42 ya ba commando ya ba Unités de Réaction Rapide. Yandi zabanaka nswalu na bantu ya Goma na Yuli 1999 na Augusti 2013, mpi kutwadisa bitumba mosi ya kununga 
na basoda ya M23 yina vandaka kuzyunga mbanza. Kisika ya bantu yina ke taninaka ngemba yo sukaka na kulembisa bantu. Na luyantiku, kununga ya Ndala vandaka kubikisa bantu na keti-keti. Makesa ya Congo vandaka na kikalulu ya kukanga bantu, bonso na ngonda ya kumi na mosi ya mvu 2012 ntangu M23 bakaka mbanza Goma bo yambulaka yo na basoda ya insi. Ngonda tatu na ntwala, na disolo mosi ti nsangu mosi ya Belgique Colette Braeckman, mfumu ya basoda ya Rwanda James Kabarebe ndimisaka nde basoda ya Kongo kele nkutu ve ti makuki ya kufwa bampuku.

Bena Kongo ba fukama mu nsangani a kimbeni ye nsoni. Ke balendi kwikila ko vava bamona makesa mau bekuyitula vana fulu kia vita yo songa e vimbu bambeni vandaka kumonisama ntete nde bo lenda nunga bo ve. Mvita kele mpasi mpi M23 ke kutana ti kuvidisa bima mingi. Colonel Mamadou Ndala fwete kota na ntangu mosi ti ntalu ya bantu yina kele na nganzi na MONUSCO yina bikalulu na bo ya kukonda kubakisa ke basisa boma ya kusoba mambu. Mingimingi na nima ya bangogo ya nsuka ya yandi tubaka sambu na M23, na nima ya kuniata yandi. Des foules caillassaient les convois de la Monusco. Kukota ya Colonel Ndala ti bantu ya bwala me sala nde mambu yina kuma mbote.

### Masolo ya luvunu
Na kati-kati ya ngonda ya Yuli, masolo kuzabisa kuvutuka ya colonel Mamadou Ndala na Kinshasa me basisa mavwanga ya ngolo na Goma sambu na kunwanisa kimvuka ya Nations-Unies sambu na lusadisu ya lutaninu na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi (MONUSCO) na Rais Joseph Kabila, bo me funda yandi nde yandi ke zola kukanga kisalu ya basoda ti ya colonel. Yau kele kikalulu ya bantu ke mengaka banda ntama na Congo: ba mfumu ya basoda yina ke kudiswaswanisaka na bitumba, bo ke vutulaka bo na Kinshasa mpi bo ke tulaka bo na lweka, bonso nde luzolo ya politiki kele sambu na kupesa mvita ntangu mingi na kati ya Kongo na Rwanda. Nom du Général Mbuza Mabe, vrai nom Nkoy Nkumu Mbanze, zina ya luvunu ya muntu mosi ya Bukavu, Mfumu yayi ya ntama ya FAZ, na ntangu yina FARDC, me zabana sambu na kugulusa mbanza Bukavu na mvu 2004. Mbanza yina vandaka me kota na basoda yina vandaka kutwadisama na Général Laurent Nkunda ti Colonel Jules Mutebutsi. Landila kikesa kiandi kuna Bukavu, Félix Mbuza Mabe wabokelwa diaka kuna Kinshasa ye wafilwa kuna fulu kia Kitona. Na mvu 2009 yandi fwaka Johannesburg 
na nima ya maladi ya nda, ziku sambu naYo yina, bantu ya Goma waka boma mingi ntangu bo yindulaka nde colonel yina ya me zabanaka mingi zolaka kukutana ti mambu ya mutindu mosi.

### Le tournoi

Mvita ta kuma na nsuka na nsuka ya ngonda ya nana 2013 ntangu M23 ta losa ba misile na mbanza Goma. Kubula misisa ya FARDC me sadisama na ngolo ya lusadisu ya MONUSCO ta twadisa makesa ma Mamadou Ndala mu salu kiau kianene kia minduki, nsundidi a "Antena Tatu" ku secteur ya Kibati. Mvita ya Kibita me sala nde M23 kuvidisa bima mingi yina me bikisa masasi mingi et sombre na kati ya keti-keti

Na nima ya Kibumba, Kiwanja na Rutshuru-centre, makesa ya Kongo me baka camp ya Rumangabo na 28 octobre 2013.

Nsunda ya FARDC landaka tii kuna yandi bakaka diaka Bunagana, kilumbu 30 ya ngonda kumi na mosi ya mvu 2013. Kolonel Mamadou Ndala vutukaka na mbanza na kununga. Na kati ya nsungi yina, Martin Kobler, mfumu ya MONUSCO me zabisa nsuka ya Muvema ya 23 Mars (M23) bonso kimvuka ya basoda.

### Mukanda ya bilan
Na kilumbu ya 25 ya ngonda kumi na mosi ya mvula 2013, mvita na kati ya FARDC ti M23 ta vanda me fwa bantu kuluta 900 na kutadila ba mfumu ya insi ya Congo. mambu ya muntu tubaka; "Banda na kilumbu ya 20 ya ngonda ya tanu tii na kilumbu ya tanu ya ngonda kumi na mosi, FARDC (basoda ya luyalu) me fwa bantu 201 mpi me lwala bantu 680. Sambu na M23, bantu 721 me fwa mpi bantu 543 me kangama, na kati na bau bantu 72 ya Rwanda ti bantu 28 ya Ouganda," mutindu Général Jean-Lucien Bahuma, mfumu ya milith8 ya Kizunga ya Nordi me tuba. Bantu tatu ya ke taninaka ngemba ya mission ya ONU fwaka mpi.

### Kisalu ya nsuka
Na kutadila lukanu ya 2098 (2013) ya Conseil de Sécurité ya Nations Unies, kisalu ya kufwa bimvuka yonso ya minduki fwete landa. Na yina, Colonel Mamadou Ndala me tindama na node ya Region Kivu ya Nord, na kizunga ya Beni kisika kimvuka ya ADF-Nalu ya mubulu, me zabana na mambu mingi ya nku na kati na yau kukanga bantu ya mpamba (zaidi ya watu 600 kwa miaka mitatu) na mauaji. Colonel Ndala me sila bantu na kuzomba ba nwani ata na nsi ya masa.

Basoda ya Congo, na nsi ya lutwadisu na yandi, vandaka me kanga secteur yina mpi me vutula mbanza Kamango yina me bwa na maboko ya basoda ya Uganda na kilumbu ya 25 ya ngonda kumi na zole ya mvu 2013.Yandi vandaka kuyilama sambu na kusala attaque générale sambu na kufwa ADF-Nalu. Bo tindaka basoda.

Na kilumbu zole ya ngonda ya ntete ya mvu 2014, na suka-suka, Colonel Mamadou Ndala ti bantu yina vandaka kunata yandi basikaka na otele Albertine na Beni-Boikene sambu na kukwenda na ndambu ya division ya Eringeti na kitamina ya bakilometre 54 katuka na Beni na kati ya jeep yina vandaka ti munduki ya ngolo. Pene-pene ya mbanza Ngadi (kiteso ya bakilometre 10 ti Beni), kisika yina me bwa na kisika ya kubumbana. Fusée RPG-7 ke bula na ntwala ya 4x4 na yandi. Colonel Mamadou Ndala na ba garde corps na yandi tatu na kati na bau soda mosi ya nkento (zina ya Edith) me fwa na kisika yina.

### Kutula ntima na bansosa
Bo tulaka ntembe nswalu kana bankolami ya Ouganda lendaka kubumbana. Mosi ya bankengidi ya colonel, Paul Safari, yina gulukaka na kunwanisa yina, kusongaka bantu yina kunwanisaka bo nde bo lwataka bilele ya basoda ya Congo mpi bo vandaka kutuba Kinyarwanda mpi Lingala. Bantu ya ntete yina ke salaka bansosa ya basoda yina tubaka, tulaka mpi ntembe na mutindu yina bo sonikaka mambu yina leta sonikaka yina bo buyaka na nima ya kutadila kifwanisu yina.
 
Nsuka-nsuka bo fwaka colonel mosi ya me zabanaka mingi. Bantu yina vandaka kusala bansosa vandaka kuzola basoda mingi yina katukaka na bantu ya Tutsi yina vandaka kukolama pene-pene ya Kigali mpi ya Kampala yina bo kotisaka na kimvuka ya basoda ya insi. Ntuadisi yayi me kuma ngolo na kiese yina lenda tangama na nsangu yina mfumu ya ntete ya basoda ya M23 Sultani Makenga me tinda katuka na Kampala na zulunalisti mosi ya Beni: "Hey, c'est bien jeune jeune, votre Colonel yina me katula mono na kisalu, yandi banzaka nde yandi kele ngolo kuluta beto. Wapi yandi kele bubu yayi beto fwete zaba konso réseau Rafiki". Lieutenant-colonel Tito Bizuru, mfumu ya ntama ya CNDP ya Laurent Nkunda, mbuta ya M23, kumosi ti nkengidi na yandi, bo kangaka yandi. 
Muntu ya nkaka ya bo ke yindula nde yandi kele général Moundos, yina kele pene-pene ti Joseph Kabila, bo me kanga yandi, na nima bo basisaka yandi mpi bo tulaka yandi na kisika ya zole na kisalu ya Sokola yina bo nwanaka ti ADF-Nalu.

Mission ya Nations Unies na Congo (MONUSCO) me monisa ti yandi kele ya kuyilama na kukota na lusalusu kana ba mfumu ya insi Congo me lomba yau.

## Bapoint
Kolonel Mamadou Ndala ke monisama bonso lubutuku ya mpa ya kimfumu ya insi ya Kongo, ya me zimbana tuka lufwa ya Patrice Lumumba. 
Yandi ke monisama bonso Lumumba ya mpa, mingi-mingi na kimvuka ya diaspora ya Kongo.

## Malongi na ba referansi