open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Matias Varela

**Louis Matias Karl Padin Varela** (me butuka na kilumbu 23 ya ngonda ya sambanu na mvu 1980) kele muntu ya Suède.

## Luzingu ya ntete
Varela butukaka mpi yelaka na Södermalm na ndambu ya sudi ya Stockholm. Bibuti na yandi yonso zole kele bantu ya Cambados, na Galice mpi yandi longukaka ve ndinga ya Suédois tii kuna yandi yantikaka nzo-nkanda. Na ntangu ya nzo-nkanda ya kati-kati, yandi kumaka nduku ya Gustaf Skarsgård, mwana ya Stellan Skarsgård yina vandaka kusala bafilme. Na ntangu yina, Varela zabaka ve dibuta ya Skarsgård yina zabanaka mingi sambu yandi vandaka kutala mingi televizio ya satelite ya Espagne. Ntangu nduku na yandi Skarsgård sonikilaka nzo-nkanda ya nene ya kuponama, programe ya drame ya Södra Latin penepene ti kisika bana-babakala yina zole vandaka kuzinga, Varela mpi zolaka kusala mutindu mosi. Nkuluntu Skarsgård pesaka leke Varela mwa bangunga ya malongi ya kusala bafilme mpi yandi ndimaka na nzo-nkanda. Varela me tuba nde yandi me yituka, sambu yandi me monana na lele ya sport mpi yandi me monana bonso "chav" kuluta muntu yina ke zola kukuma acteur.

## Luzingu ya muntu yandi mosi
Yandi ke tubaka mbote Kisuedi, Kiespaniole, Kigalicien mpi Kingelesi.

## Kimbangi
Boloko ya basoda ya Ndolo

**Boloko ya basoda ya Ndolo** kele yandi kele na boloko na Kinshasa, ntu-mbanza ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi (RDC). Bo vandaka kutula yo ntetentete sambu na bantu ya basoda yina bo kangaka, kansi bo vandaka mpi kutula bantu yina vandaka ve basoda yina vandaka na makambu ya basoda.

## Disolo mpi kisalu
Yandi kele na kati ya bantu yina ke salaka boloko na RDC. Bo salaka yo sambu na kukanga bantu yina bo zengilaka nkanu ya kufwa bansiku ya basoda to ya kusala mambu ya mbi yina vandaka kutula lutaninu ya insi na kigonsa.

## Kikalulu mpi Mambu ya Bo Ke Salaka na Boloko
Yandi ke tuba diaka nde: "Bamfumu ya boloko ya Ndolo ke vandaka ti lukanu ya kufwa mono sambu mono ke salaka mambu ya mbi. Na Mayi 2024, lukanu mosi ya kukatula bantu na boloko salaka nde bo basisa bantu ya boloko kuluta 1 700 na boloko ya Makala ti ya Ndolo, sambu na kutomisa luzingu ya boloko mpi na kufyotuna ntalu ya bantu yina kele na boloko.

## Mambu ya mpa ya bo me tomisa
Na Novembri 2023, bo kangulaka boloko mosi ya boloko ya ngolo na boloko ya basoda ya Ndolo. Lukanu na yo kele ya kukumisa ngolo lutaninu mpi kutomisa mambu ya boloko sambu na bantu ya boloko yina bo kemonaka nde bo kele kigonsa to bo fwete kengila bo mingi.

## Mambu ya nene
Na boloko ya Ndolo, bo kotisaka bantu mingi ya boloko ya lukumu. Na ngonda ya zole ya mvu 2022, bo basisaka bantu 38 na boloko na nsadisa ya ndolula ya mfumu ya insi, yina bimvuka ya kezitisaka banswa ya bantu me sepelaka na yo.

Na Septembri 2024, bazuzi ya basoda ya Congo zengilaka bantu ya Amerika tatu nkanu ya lufwa sambu bo fundaka bo nde bo salaka komplo ya kubotula luyalu na Mayi ya mvula yina. Yandi kele mosi na kati ya bantu yina kele na boloko na mbanza Ndolo, na RDC.

## Mambu ya Mpasi mpi Mambu ya Mbote Yina Ke Vingila Beto
Ata bo salaka bikesa sambu na kutomisa ba infrastructures ti ba conditions ya boloko, boloko ya basoda ya Ndolo ke landa na kukutana ti mambu ya mpasi, mu mbandu na yina me tala ntalu ya bantu yina kele na boloko, mambu ya me tala mavimpi ya bantu mpi mutindu ya kutwadisa bantu ya boloko. Bamfumu ya Congo, ti bimvuka ya insi na bo mpi ya bansi ya nzyunga, kelanda na kusala bikesa sambu na kusoba ngidika ya boloko mpi kuzitisa banswa ya bantu yina kele na boloko.

Yandi kele mosi na kati ya bantu yina kele na boloko na RDC, yandi kele na kati ya bantu yina kele na boloko na RDC, yandi kele na kati ya bantu yina kele na boloko na RDC.

## Tala mpi

## Bisika ya nkaka

## Bansoba ya kele na nganda

## Bisika ya nkaka
Mosquée Centrale ya Kisangani

**Mosquée ya kati-kati ya Kisangani** tungamaka na mvu 1972 na Alambakis na kati ya nzila ya aeroport ya Bangboka ti nzadi Lubunga.

## Lusansu
Mosque ya Lillahi ("sambu na Nzambi" to "ya Nzambi") tungamaka na nsuka ya bamvula 1970 ti na luyantiku ya bamvula 1980 na mfumu Aziz Said Kasambakanya ti mfumu Sefu Romande (mbongo) mpi bonso kontra ya mfumu Mwalimu Salehe.
Aziz Kasambakanya vandaka muntu ya mumbongo ya bwala yina katukaka na Oman (Sultanat d’Oman) na nzila ya tata na yandi mpi na nzila ya mama na yandi. Yandi vandaka na kisalu ya kutunga nzo-nkanda ya nene ya Koran, kisalu yina yandi kukaka ve kusala sambu na kukabwana ya kati na kati ya COMIZA (Communauté islamique de Zaire) yina vandaka kutwadisama na mfumu Kazabel yina me fwaka.

## Kutunga na kubongisa
Mosquée ya Kisangani Central kele na ntama ya ntama kansi bubu yayi yau me bikala kukonda ata kima mosi ya kuyidika tuka bamvula kuluta 25 mpe yau me sala nde yau vidisa kitoko na yau ya ntama 

Nzo yayi, yina me yamba bantu ya nene ya politiki mutindu mfumu ya insi ya ntama Laurent-Désiré Kabila, kele kisika ya kifwani sambu na ba kwikama ya bamizilma ya mbanza Kisangani. Kilumbu ya zole ya ngonda kumi na zole ya mvu 2024, Doudou Fwamba, ministre ya mbongo mpi muntu ya Kisangani, tulaka ditadi ya ntete sambu na kuyidika nzo yai ya kubeba, lukanu yina fondasio na yandi twadisaka sambu na kunata luzingu ya mpa na kisika yai ya lusambu ya Bamizuluma ya kwikama .

Kilumbu ya 29 ya ngonda ya zole ya mvu 2020, Kilandi ya imam ya kizunga ya kimvuka ya bamizuluma sambu na Tshopo, Kiyombo Alafu, zabisaka na disolo mosi ti bapanzi-nsangu ya bwala yina, nde bo ta yidika ntama mingi ve mosquée ya kati-kati na mbanza Kisangani ti mbongo kiteso ya mafunda tatu na mosi (300 000 ) Badolare ya Amerika yina bo bakaka ti mbongo na bo mosi na kimvuka ya Bamizilma, kele ti lukanu ya kusala kisalu ya ketadila tempelo yai ya bo tungaka bamvula mingi meluta.

Na kilumbu ya 18 ya ngonda ya nsambwadi ya mvula 2020, ntuadisi ya kizunga ya Kisangani yina me ponama, Dieudonné Bolonge Limote, me sala viziti na bisalu ya mosquée centrale ya Kisangani, kisika kisalu ya kubongisa ke na kusalama na bisika ya nkaka ya kubeba, na ntwala ya kusala feti ya nkinsi ya mameme yina ke landa na Bamizilma

## Ba coordonnées ya kisika
Mosquée central ya Kisangani kele na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi, na province ya Tshopo]], na mbanza Kisangani mpe na commune ya kisangani na latitude ya 0°30'19"N mpe longitude ya 25 °12'14"E na nzila ya insi N°4 na nzila yina ke nataka na Aeroport ya Inza ya Mvimba ya Kisangani Bangoka.

## Bivuvu ya bilumbu ke kwisa

## Banoti na ba referansi

## Banzila ya nganda
Constant Lomata

**Constant Lomata Kongoli** kele muntu ya politiki mpe muntu ya politiki Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi, me zabana sambu na kisalu na yandi ya kimfumu ya kizunga ya Tshopo na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi.

## Luzingu

## Kisalu ya politiki

## Guvernere ya kizunga ya Tshopo
Bo ponaka Constant Lomata sambu na kuvanda guvernere ya provense ya Tshopo, a kilumbu ya zole le 29 août 2017 na Kisangani na ba députés provinciaux. Candidat indépendant, M. Lomata me baka ba voti 12, na kati ya ba voti 19, to 63% ya ba voti yina me pesamaka. Yandi me nunga muntu ya nkaka ya kimpwanza, Patrick Matata, yina me baka ba voti 7 na nsungi ya zole ya me bongisama na kimvuka ya insi ya kimpwanza ya kupona Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi (CENI).

## Kimvuka ya politiki
**Lomata ya ntangu yonso** me katuka na "Action pour la bonne gouvernement et l'émergence (ABGE)", kimvuka mosi ya politiki ya ke zolaka mingi na Constant Lomata Kongoli Guvernere ya lukumu ya provense ya Tshopo me tulama na ndonga ya kupona na kati ya kimvuka ya plateforme ya politiki ya ba acteurs yina me kangama na bantu, AAAP na acronyme.

Kimvuka yayi ya politiki yina ke pesa maboko na mbona-meso ya mfumu ya insi Félix Antoine Tshisekedi mpe kuponama na yandi diaka na ngonda kumi na zole ya mvula 2023 mpe yina mumonisi na yandi ya kiyeka ya bikalulu kele Tony Kanku Shiku, na ntangu ya suka ya nene ya politiki na Kinshasa na Shobuzz ya kilumbu ya ntete ya ngonda ya sambanu ya nsuka, me kwenda na ntwala na 2023. kubasika na yo na mutindu ya me fwana mpi kutula diboko na mukanda ya ke monisa nde bo me ndima kusala mambu yina bamfumu ya bimvuka ya politiki yina kele na kati na yo.

## Masolo ya ke wakana
* Lisiti ya baguvernere ya provense ya Tshopo
* Paulin Lendongolia Lebabonga
* Madeleine Nikomba Sabangu
* Louis-Marie Walle Lufungula
* John Tokole Ilongo
* Jean Bamanisa Saïdi

## Banoti na ba referansi

## Banzila ya nganda
John Tokole Ilongo

**Jean Ilongo Tokole** kele muntu ya politiki Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi.

## Luzingu
Yandi kele mfumu ya ntete kibeni ya kuponama na kizunga ya mpa ya Tshopo na nima ya kuponama yina kimvuka ya luyalu ya insi ya kimpwanza (République Démocratique du Congo) salaka na ngonda ya tatu ya mvu 2016. Bo sonikilaka yandi mukanda ya ke lomba nde bo tudila yandi ve ntima na mvu 2017. Constant Lomata ke yinga yandi.

Yandi me ponama na CENI na kimvuka ya ba opposants na 2022.

## Masolo ya ke wakana
* Lisiti ya baguvernere ya provense ya Tshopo
* Paulin Lendongolia Lebabonga
* Madeleine Nikomba Sabangu
* Louis-Marie Walle Lufungula
* Constant Lomata
* Jean Bamanisa Saïdi

## Banoti na ba referansi

## Banzila ya nganda
Paulin Lendongolia Lebabonga

**Paulin Lendongolia Lebabonga** kele muntu ya politiki ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi. Yandi kele guvernere ya kizunga ya Tshopo.

## Luzingu

### Formation
Paulin Lendongolia Lebonga longukaka mambu ya nsiku na Université ya Kisangani kisika yandi bakaka diplome na yandi ya Université na 2023.

## Kisalu ya politiki
Paulin Lendongolia Lebonga vandaka ntumwa ya kizunga.

Paulin Lendongolia Lebonga kele kilandi ya gouverneur ya Tshopo na nsi ya kiyeka ya Madeleine Nikomba Sabangu. Na nima yandi salaka kisalu ya mfumu ya insi na nima ya kukatuka ya Madeleine Nikomba yina ponaka kisalu na yandi ya parlement.

Yandi me ponama mfumu ya insi ya Tshopo na nsungi ya ntete ya kupona ya kilumbu ya 29 ngonda ya iya ya mvu 2024 yina me bongisama na nsi ya kiyeka ya kimvuka ya kupona ya insi ya mvimba (CENI). Na kati ya ba votant 29, vice-gouverneur yina ke katuka na kimfumu ke baka 16, ebuna yandi me luta bantu 19 yina ke nwanisaka yandi.

Yandi ke sadisamaka na nduku na yandi Didier Lomoyo, mfumu ya mbanza Tshopo na mbanza Kisangani.

### Bantu ya luyalu ya Lendongolia
Mulongo ya bantu kumi ya luyalu ya mpa ya kizunga ya Tshopo : 

# Ministre provincial ya mambu ya kati, ya lutaninu, ya décentralisation, ya mambu ya kinkulu, ya lunungu, ya ke taninaka ba kashe ti ya banswa ya bantu: Ekongo Ndemba Roger;
# Ministre ya kizunga ya mambu ya kutunga, ya mbongo, ya mbongo, ya mumbongo, ya bisalu ya fioti, ya bisalu ya fioti ti ya kati-kati ti kinati-ndinga ya luyalu: Tandia Akomboyo Senold;
# Ministre ya kizunga ya mbongo, bisalu ya maboko, bisalu ya bisalu, bisalu ya mbongo, kintuadisi ya leta na ba mfumu ya insi mpe mbongo ya kizunga: Madropia Patrick Valencio;
# Ministre ya kizunga ya bisalu ya kutunga, bisalu ya leta mpe kutunga diaka: Likaka Balombo Mvingidi ya bima;
# Ministre ya kizunga ya mambu ya ntoto, ya kutunga ya kuzinga mingi mpe ya bwala, ya bilanga, ya kuloba bambisi mpe ya bibulu: Koyi Taka Bijou;
# Ministre ya kizunga ya kisalu ya leta, ya bisalu mpe ya lusadisu ya bantu, ya nzietolo mpe ya nsangu: Mogenya Baraka Ghislain;
# Ministre ya kizunga ya mine, ya ngolo mpe ya ba hydrocarbures, bangwizani na kimvuka ya kizunga: Mesemo Wa Mesemo Molili Ya Ibwe Thomas;
# Ministre ya kizunga ya mavimpi ya bantu, mambu ya luzingu, bisalu ya lusadisu ya bantu, nkento ti bakala, mabuta ti bana: Mangaza Binti Masudi Nono;
# Ministre ya kizunga ya mambu ya kutunga ba mbanza, banzo, mambu ya ntoto, bisalu ya kizunga mpe nzietolo: Kongolo Lekossa André;
# Ministre ya kizunga ya malongi ya insi, nsangu, nsangu, kinkulu ti bisalu ya maboko, baleke, bansaka ti bansaka: Masimango Simo Simo.

## Kimsweki
**Paulin Lendongolia Lebabonga** yandi me kwelaka mpi kele tata ya bana.

## Lukumu

## Masolo ya ke wakana
* Lisiti ya baguvernere ya provense ya Tshopo
* Madeleine Nikomba Sabangu
* Louis-Marie Walle Lufungula
* Constant Lomata
* John Tokole Ilongo
* Jean Bamanisa Saïdi

## Banoti na ba referansi

## Banzila ya nganda
* https://7sur7.cd/2024/09/06/tshopo-le-gouverneur-appelle-la-population-simpliquer-pour-le-retour-de-la-paix
Camp ya basoda ya Kamituga

**Camp militaire ya Kamituga** yandi kele na mbanza Kamituga, na kizunga ya Sud-Kivu, na esti ya insi. Mbanza yai mezabanaka mingi sambu na bisalu na yo ya kusosa matadi ya ntalu, mpi sambu na bisalu ya maboko yina bo kesalaka sambu na kusosa wolo.

## Disolo ya luzingu

## Kisalu mpi mfunu
Yo kele kisika mosi ya mfunu sambu na kutanina ngemba mpi lutaninu na kisika yai ya kele ti bimvwama mingi ya nsi-ntoto kansi yina mavwanga mpi bamvita mingi ya me tala bisalu ya bamine ke salamaka. Basoda yina kele na Kamituga kele ti mukumba ya kutanina bantu ya bwala yina mpi bisika yina bo ketimunaka matadi ya ntalu sambu na kuditanina na bigonsa ya mutindu na mutindu, yika mpi bimvuka ya bantu ya kele ti minduki mpi babandi.

## Kubaka mpi Kulonguka
Na ngonda ya kumi na zole ya mvu 2022, lukanu mosi ya nene kumonaka baleke 44 ya Kamituga me kota na kimvuka ya ba FARDC. Koloneli Tshihutu Vella Verdick, mfumu ya kimvuka ya basoda ya 3306 yina vandaka kutwadisa kisalu yai, monisaka mfunu ya kupesa maboko na basoda ya bwala yina sambu na kununga bampasi ya lutaninu ya bwala yina. Alexandre Ngandu Kamundala, yina kele mfumu ya mbanza Kamituga, kusyamisaka baleke yina ya mpa na kunwana sambu na kutanina insi na bo na bambeni mpi yandi lombaka baleke yankaka na kulanda mbandu na bo.

## Kutanina luzingu ya bantu
Ata basoda kele mingi na mbanza Kamituga, yo ke vandaka kaka mpasi na kutanina yo. Na Oktobri 2023, kimvuka mosi ya bantu ya politiki mpi ya bantu ya mutindu na mutindu kusalaka "kilumbu ya mbanza ya kufwa" sambu na kutelamina kukonda lutaninu yina vandaka kukuma mingi. Bantu ya bwala yina vandaka kusepela ve na bamfumu ya leta, ya bapolisi, mpi ya basoda sambu bo vandaka kutanina bo ve mbote. Yandi pesaka maboko na kisalu ya kutunga nzila ya Kongo-Kinsasa na mbanza Kongo-Kinsasa, na provense ya Kinshasa.

## Bangwisana ti bantu ya bwala
Bangwisana na kati ya basoda ya kan ti bantu ya bwala kele mfunu sambu na kutanina ngemba mpi lutaninu. Yo kele mfunu na kulanda kusala bikesa sambu na kutulana ntima mpi kusala na bumosi na kati ya basoda ti bantu ya nkaka, mingi-mingi na kisika yina mavwanga lenda basika sambu na bisalu ya mumbongo yina ke wakana ti kisalu ya kusosa matadi ya ntalu.

## Tala mpi

## Bisika ya nkaka ya bo me sonika

## Bansoba ya kele na nganda

## Bisika ya nkaka
Lisiti ya baguvernere ya provense ya Tshopo

Disolo yai kele lisiti ya baguvernere yina bo me ponaka na provense ya Tshopo.

## Lisiti ya ba mfumu

## Tala mpe

## Masolo ya ke wakana
* Nzila ya baguvernere ya bizunga ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi
* Paulin Lendongolia Lebabonga
* Madeleine Nikomba Sabangu
* Louis-Marie Walle Lufungula
* Constant Lomata
* John Tokole Ilongo
* Jean Bamanisa Saïdi

## Banoti na ba referansi

## Banzila ya nganda
Nzila ya baguvernere ya bizunga ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi

Mukanda yayi ke pesa **liste ya ba mfumu ya insi ya ntangu yayi ya ba kizunga 26 ya Repubilika ya Kongo** (ba kizunga 25 ya nsiku ya bantu nyonso mpe mbanza-kizunga ya Kinshasa).

## Bamfumu ya baprovense

## Banoti na ba referansi

## Tala mpi

## Banzila ya nganda
* ''Rulers.org''
* ''Worldstatesmen.org''
Jean Collins Makaka

**Jean Collins Makaka Papekaka**, butukaka na kilumbu ya nsambwadi ya ngonda tanu ya mvu 1977 na Lisala, yandi kele muntu ya politiki Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi (RDC). Yandi kele mfumu ya kizunga ya Mongala banda kilumbu ya 29 ngonda ya iya 2024.

## Luzingu

Yandi kele ministre ya mambu ya insi na luyalu ya kizunga ya Mongala na ntuadisi ya Serge Mongulu.

## Masolo ya ke wakana

## Banoti na ba referansi

## Banzila ya nganda

## luzingu ya kinsweki
Jean collins MAKAKA me kwelaka mpi kele tata ya bana .

## ngwizani ye salu kia luyalu vpm
mfumu ya kizunga ya mongala kele na nguizani mosi ya sipesiali na vpm ya kisalu ya leta mpe ya nsuka kele tata na yandi ya politiki
Bobo Boloko

**Dieudonné Bobo Boloko Bolumbu** est un entrepreneur, personnage politique et politicien de la Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi. Yandi kele gouverneur ya kizunga ya Équateur.

## Biografi ya luzingu

### Kisalu ya politiki
Muntu ya kimvuka ya bantu sambu na kutunga diaka ti demokrasi (PPRD), yandi ponamaka mfumu ya insi ya Equateur na zina ya kimvuka ya bantu mingi ya ke twadisaka insi (MP) en 2019.

Na mvu 2022 yandi me katuka na PPRD ya Joseph Kabila mpi me kota na UDPS ya Tshisekedi. Samu na kupesa maboko na mbona-meso ya mfumu ya insi, Félix Tshisekedi, mfumu ya insi Bobo Boloko me kota na UDPS mpe me sila na kupesa mfumu ya insi kimfumu ya parlement na mvula 2023.

Na kilumbu ya 25 ngonda ya tanu 2024, yandi me ponama diaka Guvernere ya kizunga ya Équateur.

Bobo Boloko Bolumbu me ponama sambu na mbala ya zole bonso guvernere ya Equateur.

## Banoti na ba referansi
Kampa ya bapolisi ya Lufungula

**Camp ya basoda ya Lufungula** 

Yandi kele mosi na kati ya ba camp ya basoda ya Congo. Na mbanza Kinshasa, camp yango zabanaka mingi sambu na kisalu na yo ya kubumba basoda ya Congo (FARDC) ti mabuta na bo, mpi sambu na kisalu na yo ya mfunu ya kuvukisa bisalu ya basoda na ntu-mbanza.

## Disolo ya ntama
Lufungula kele kisika mosi ya bo vandaka kubumba bantu na ntangu ya luyalu ya Belgique. Na luyantiku, bo salaka yo sambu na kulungisa bampusa ya basoda ya koloni, kansi na nima ya kubaka kimpwanza ya Kongo na mvu 1960, bo yidikaka yo sambu yo wakana ti organizasio ya basoda ya mpa ya insi yina. Bo pesaka yo zina ya Lt-colonel Lufungula, muntu mosi ya nene na basoda ya Congo. Bubu yai, bo ke tulaka bantu na boloko mpi basoda ke zingaka kuna.

Na nima ya bamvula mingi, camp Lufungula kumaka kisika mosi ya mfunu sambu na kutwadisa mambu ya basoda na Kinshasa, mpi kisika ya kuzinga sambu na mabuta ya basoda.

## Mambu ya nene ya kele na kati
Kan ya Lufungula kele kisika mosi yina basoda ke salaka bisalu mingi. Katula kisalu yina yo vandaka kusala bonso kisika ya kusala kisalu, yo vandaka mpi ti basoda mingi ti mabuta na bo. Yandi kele na kati ya kimvuka ya basoda ya Congo ya kele na kizunga ya Kivu ya Kongo ya Dimokalasi.

## Bansi ya kele na kati
Kan ya Lufungula kele na kisika mosi ya mbote na kati ya Kinshasa, penepene ya banzila ya nene ya nzila. Na nzyunga na yo, bimvuka ya basoda ti ya bantu ya insi yina ke salaka bisalu ya nkaka ke sadisaka bantu na kukwenda na bisika ya nkaka kukonda mpasi mpi yo ke sadisaka bo na kukwenda nswalu na babwala ya nene ya insi yina.

## Kisalu na yandi
Camp Lufungula kele na bisalu mingi ya mfunu na kati ya FARDC:

# Kisika ya kulala: Yo kele kisika yina basoda mingi ke zingaka, mingi-mingi bayina kele na Kinshasa ti mabuta na bo.
# Kisika ya kubumba bima: Bo vandaka kusadila kan yina sambu na kutwadisa bisalu ya basoda na kisika yina.
# Formasio ti administrasio: Bisika ya nkaka ya camp kele sambu na bisalu ya kulonga basoda to bisalu ya administrasio ya FARDC.

## Luzingu ya bantu
Luzingu na kan ya Lufungula me simbama na bisalu ya basoda mpi ya dibuta. Bantu yina ke zingaka kuna, mingi-mingi basoda ti mabuta na bo, ke salaka mpi bisalu ya nkaka yina ke vukanaka ti luzingu ya bantu, mu mbandu bisalu ya bilanga to bisalu ya nkaka ya ke tadila luzingu ya konso kilumbu ya bantu ya Kinshasa. Sambu camp yango kele penepene ya mbanza, yo kele pete sambu bantu ya camp yango kukota na mambu ya luzingu ya bantu ya mbanza yina.

## Ntendula na yo
Yandi kele na kati ya bantu yina me fwaka bantu mingi na Kongo-Kinsasa. Sambu yo kele kisika mosi ya mfunu ya kuzingila, yo kele kisika mosi ya mfunu sambu na kuditanina mpi kutanina mbanza Kinshasa.

Kansi, bonso bisadilu ya nkaka ya basoda na RDC, Camp Lufungula ke kutana ti bampasi, mingi-mingi na yina me tala kutomisa bisadilu mpi kutwadisa ntalu ya bantu yina ke kuma kaka mingi. Ata mpidina, yo kele kaka kitini ya mfunu ya basoda ya insi yina.

## Tala mpi
[Bangogo ya kemonisa kisina ya foto ya kele na lutiti 3]

## Bansoba ya kele na nganda

## Bisika ya nkaka
Jacques Kyabula Katwe

**Jacques Kyabula Katwe**, butukaka na kilumbu 13 ya ngonda tatu ya mvu 1976 na Likasi, yandi kele muntu ya politiki ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi, gouverneur ya Haut-Katanga tuka ngonda ya iya ya mvu 2019, kimfumu na yandi kele Lubumbashi.

## Luzingu
### Baleke
Jacques Kyabula butukaka na Likasi na kilumbu 13 ya ngonda tatu ya mvu 1976. Yandi kotaka na nzo-nkanda ya nene ya Tutazamie na ntwala ya kukota na nzo-nkanda ya nene ya Lubumbashi kisika yandi manisaka nzo-nkanda ya nene ya politiki ti ya luyalu.

### Kisalu ya kisalu
Jacques Kyabula Katwe salaka na ba kompani mingi na kizunga ya Haut-Katanga na secteur privé na ntwala ya kukota na luyalu ya leta na biro ya guvernere Kazembe, kuna yandi me ponama mfumu ya bisalu. Na kisalu ya kufuta mbongo, bo ponaka yandi sambu na kupesa mvutu na bampasi ya mbongo yina bo bingaka provense ya leke ya Haut-Katanga na kukutana ti yo.

### Kisalu ya politiki
Na nima ya kusala mwa ntangu fioti na luyalu ya kusumba bima, Jacques Kyabula me ponama ministre ya mbongo, ya ba kompani ya fioti ti ya kati-kati sambu na Haut-Katanga. Mukumba yina ta pesa yandi nzila ya kubongisa mbongo ya bisadi ya leta, kufulusa mbongo ya kizunga mpe kuzwa nzila ya kumanisa bisalu ya nene ya kizunga. 

Muntu ya Parti Populaire pour la Reconstruction et la Démocratie (PPRD), yandi me nunga na kuponama ya ba nsiku na mvu 2018 na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi ti na kuponama ya kizunga ya mvu 2018 na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi na mbanza Likasi.

Na mvu 2019, Jacques Kyabula me ponama gouverneur ya kizunga ya Haut-Katanga, kizunga mosi ya kimvwama mpe ya nene na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi.

Il quitte le PPRD en 2023 pour fonder le parti Action pour la rupture et le développement.

## Ba referansi
Christophe Baseane Nangaa

.

**Christophe Baseane Nangaa** kele muntu ya politiki mpe muntu ya politiki ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi, gouverneur ya kizunga ya Haut-Uélé banda kilumbu kumi na ngonda ya iya ya mvula 2019 tii na ngonda ya iya ya mvula 2024. Yandi me yinga Jean-Pierre Lola Kisanga na mfumu ya kizunga, mfumu ya zole ya kizunga yayi banda kizunga me kabwana Province orientale (république_démocratique_du_Congo) ya esti na mvu 2015.

## Luzingu
Mpangi na yandi, Corneille Nangaa, kele mfumu ya kimvuka ya kimvuka ya insi ya kimpwanza ya ke talaka mambu ya kupona (Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi) na kati ya mvula 2015 ti 2021.

## Banoti na ba referansi

## Tala mpe
* Nzila ya baguvernere ya bizunga ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi.
* Corneille Nangaa

## Banzila ya nganda
Johnny Luboya Nkashama

**Johnny Luboya Nkashama**, butukaka na mvu 1966, yandi kele soda ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi. Yandi kele mfumu ya basoda ya provense Ituri banda na ngonda ya tanu 2021 tii bubu yai.

## Biografi ya luzingu
Johnny Luboya Nkashama butukaka na mvu 1966.

Na ntangu ya mvita ya zole ya Kôngo (1998-2003), Johnny Luboya Nkashama vwandaka mfumu ya kinsweki ya basoda samu na RCD-Goma, kimvuka mosi ya basoda yina vwandaka kintuadi na Rwanda.

Yandi kele mfumu ya zone ya ntete ya lutaninu ya basoda ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi (FARDC), mfumu ya kizunga ya basoda ya kumi na tatu ya Equateur ya ntama.

Na nima ya kutula luyalu ya nziunga na Kivu ya Nordi ti Ituri na ngonda ya tanu 2021, Johnny Luboya Nkashama me ponama mfumu ya insi ya Ituri banda ngonda ya tanu 2021 na mfumu ya insi, Félix Tshisekedi.

## Tala mpe
* Nzila ya baguvernere ya bizunga ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi

## Banoti na ba referansi
Institut ya nene ya mayele ya kutwadisa mumbongo ya Goma

**Institut ya nene ya mayele ya kutwadisa bisalu ya Goma** (ISTGA-Goma) kele mbanza-kimfumu ya kizunga ya Goma na nsi ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi. Bo salaka ISTGA-Goma sambu na kulungisa mpusa ya bantu yina vandaka na mfunu ya formasio na mambu ya mumbongo mpi ya kutwadisa bisalu.

## Disolo ya ntama
ISTGA-Goma kusalamaka sambu na kupesa malongi ya mbote ya bisalu ya mumbongo. Banda bo salaka yo, bo vandaka kulonga bantu mayele yina bo fwete sadila na kisalu ya mumbongo mpi mambu yina bo fwete zaba sambu na kusala mbote kisalu yango.

## Ba programe mpi ba filiere
ISTGA-Goma kele ti baprograme mingi ya ba iniversite na mambu ya kuswaswana ya metala bisalu ya kimupasudi-nzila mpi mumbongo. Banzo-nkanda yina bo lenda longuka kele: Kulonguka mutindu ya kutwadisa bimvuka ya mavimpi ya bantu: Kimvuka yai ke longaka bantu mutindu ya kutwadisa bimvuka ya mavimpi ya bantu na mutindu ya mbote, mpi yo ke tulaka dikebi mingi na kusadila bima na mutindu ya mbote mpi kutomisa bisalu ya mavimpi.

* Bo salaka baprograme yai sambu na kupesa bana ya nzo-nkanda makuki yina bo kele na yo mfunu sambu na kununga bampasi yina bo kekutana ti yo na bisalu ya bubu yai.

## Bisika ya kusala ti bima ya mfunu
ISTGA-Goma kele na bisadilu ya mpa sambu na kusadisa bana ya nzo-nkanda na kulonguka. Nzo-nkanda yango kele ti baprograme ya baordinatere, banzo ya mikanda yina kele ti mikanda ya sikisiki, mpi banzo-nkanda ya kelongaka malongi ya mpa.

## Banzo ya malongi
Banzo-nkanda ya iniversite kele ti balongi ya me longukaka mbote-mbote mambu yina bo ke longukaka na banzo-nkanda na bo. Bo kele ti eksperiansi mingi na banzo-nkanda mpi na bisalu ya nzo-nkanda, mpi bo ke pesaka bana ya nzo-nkanda formasio ya mbote.

## Kubasika mpi kusonika na mikanda
Sambu na kukota na ISTGA-Goma, yo kelombaka nde bantu yina kezola kukota kulungisa mambu ya bo kelombaka, mu mbandu kuvanda ti diplome ya sekondere to ya kiteso mosi, mpi kupesa mikanda ya bo kelombaka na ntangu ya kusonikisa bazina. Institut yango kele ti baprograme ya mbote sambu na bana ya nzo-nkanda, mpi bo lenda soba manaka na bo sambu yo wakana ti bampusa ya bana ya nzo-nkanda, bo lenda sala yo na ntangu ya mwini mpi na nkokila.

## Bangwisana ti Bantu ya Kisalu
ISTGA-Goma ke salaka na kimvuka ti ba iniversite ti ba organizasio mingi sambu na kusadisa bana ya nzo-nkanda na kulonguka mbote. Bangwisana ya mutindu yai kepesaka mabaku ya kulonguka kisalu ya maboko, ya kubaka formasio ya mingi, mpi yo kesadisaka bantu yina melongukaka na kusala kisalu ya mbote.

## Kudipesa na kimvuka
Katula kisalu na yo ya kulonga, ISTGA kesalaka mingi sambu na kutomisa luzingu ya bantu. Kimvuka yai kesalaka bisalu mingi sambu na kutomisa luzingu ya bantu na teritware yina, mu mbandu bisalu ya kulonga bantu mambu ya metala kimvwama mpi ya kusadisa bantu na kuzinga na mutindu mosi ya mbote.

Na bunkufi, Institut supérieur des techniques de gestion d'affaires ya Goma kele kisika mosi ya mfunu ya kupesa formasio na bantu yina ke twadisaka bisalu ya mumbongo, yo yina yo ke sadisaka na kutomisa luzingu ya bantu mpi ya mbongo na République démocratique du Congo.

## Bisika ya nkaka
Nzo-nkanda ya nene ya ndinga zole ya Kongo

**Nzo-nkanda ya nene ya Kongo** (UBC) kele nzo-nkanda ya nene na Bukavu, na provense ya Sud-Kivu, na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi. Bo kangulaka yo na Aprili 2023, yo kele ya kuswaswana sambu na malongi na yo ya bandinga zole, ti kiteso ya 60% ya malongi na Kingelesi, na nzila ya metode mosi ya malembe-malembe yina bo yidikaka sambu na bantu yina ketubaka Kifalanse.

## Ba iniversite mpi baprograme ya iniversite
UBC kele ti baprograme mingi ya kulonguka na kati ya ba iniversite iya yina bo me yidikaka sambu na kulungisa bampusa ya bantu ya kisalu mpi mabaku ya kusala mumbongo. Na kati ya banzo-nkanda yina bo lenda longuka:

* Biro ya ke talaka mambu ya lusansu mpi ya lusansu.

Kikalulu ya kusala mumbongo mpi ya kusala ti bantu.

* Bansiku ya mumbongo, bansiku ya leta, bansiku ya ke tadila banswa ya bantu mpi bansiku ya me tala mambu ya mumbongo.
* Mumbongo mpi bisalu ya madia.

Kulonguka mutindu ya kusala mumbongo, mutindu ya kuteka bima, mpi mutindu ya kuyidika mumbongo na bansi ya nkaka.

* Bametode ya kutwadisa mambu mpi ba ordinatere.
* Kingelesi mpi informatique ya mumbongo.
* Kusolula, kulonga mpi kutomisa.
* Kisalu ya kutunga banzo mpi bisika ya bantu ke zingaka.
* Kusadila bametode ya bansangu
* Mutindu ya kutwadisa mpi ya kutwadisa bisalu ya kupona bantu.
* Kubalula mpi kubalula.

Bo salaka baprograme yai sambu na kusadisa bana ya nzo-nkanda na kulonguka mpi na kuzwa eksperiansi na kisalu na nsungi ya bamvula tanu, na nsadisa ya kisalu ya kusadisa bana na kuyantika kisalu na mvula ya ntete.

## Kisalu mpi lukanu
Lukanu ya UBC kele ya kuzaba mpi kununga mambu yina ke kangaka bantu ya ke bakaka badiplome nzila ya kusala kisalu, mu mbandu kukonda kisalu. Na nsadisa ya malongi ya bandinga zole mpi ya kisalu yina bo lenda sala, iniversite yango kesadisaka bana ya nzo-nkanda na kusala kisalu ya mbote na insi na bo mpi na bansi yankaka.

## Bisika ya kusala
UBC kele na mbanza Bukavu, ntu-mbanza ya kizunga ya Sudi ya Kivu, na kisika mosi ya mbote na esti ya République Démocratique du Congo, yo ke pesa ba longoki ya Congo ti ya bansi ya nkaka nzila ya kukota na iniversite.

## Kudipesa na Kimvuka
UBC ke siamisaka bana ya nzo-nkanda na bo na kusala kisalu ya kusadisa bantu ya bwala na bo, bo ke salaka bisalu ya bwala na bo, mpi bo ke pesaka malongi yina ke wakana ti luzingu mpi mbongo ya insi na bo.

Na mpila ya kubaka mabanza ya inza ya mvimba mpi ya kusyamisa bandinga zole, Université Bilingue du Congo kele na kisika ya nene na yina metala kulonga bantu ya mayele yina kele ti mayele ya kuswaswana mpi ya kele ya kuyilama sambu na kunwana ti bampasi ya inza ya bubu yai.

## Bisika ya nkaka
Nzo-nkanda ya mbongo ya Ordinatere

**Nzo-nkanda ya nene ya mbongo** (EIFI) kele mbanza mosi ya nene na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi. Bo kangulaka yo na mvu 1970 na zina ya Centre de formation supérieure en informatique (C.F.S.I.), mpi lukanu na yo ya ntetentete kele ya kulonga bantu ya leta mpi bamfumu ya leta mambu ya metala informatique.

## Disolo ya ntama
Ntangu bo salaka C.F.S.I., lukanu na yo vandaka ya kulonga bantu ya kisalu ya bisalu ya leta, mu mbandu bapolisi ya insi, OTRACO (bubu yai ONATRA), Banque nationale du Congo (B.C.C.), OCPT, Ministère de l'éducation nationale, basoda, Université nationale du Zaïre (UNAZA) mpi Présidence de la république. Na nima, sambu na kutomisa kisalu na bo, bo kumaka kubinga bo nde E.I.F.I., mpi bo kumaka kupesa bo formasio ya mpa.

## Bisalu mpi malongi
E.I.F.I. kepesaka formasio ya mitindu tatu:

# Kulonguka na nzo-nkanda: Yo kele ti bitini zole:
## Kulonguka mpi kusala baprograme (Analysis and Programming (AP)): Yo kele nzo-nkanda mosi ya bamvula tatu yina bo ke longaka bantu yina ke salaka baprograme ya kusala bansosa na ordinatere sambu na kuzaba mutindu ya kusadila ordinatere.
## Ingénierie et conception (IC): Nzo-nkanda ya bamvula tatu yina bo ke pesaka bantu yina ke salaka baordinatere sambu na kusala baordinatere ya mpa.
# Formasio ya Ntangu Yonso na Mambu ya Me Tala Bansangu mpi Bansangu ya Mpa (NTIC): E.I.F.I. ke yidikaka balukutakanu ya konso mposo mpi balukutakanu ya sipesiali sambu na kulonga bantu ya kisalu mambu ya me tala NTIC.
# Formasio ya bo ke landaka (kuvutukila formasio): Formasio yai ke tendulaka mutindu ya kutomisa mayele ya bantu yina ke longukaka mambu ya me tala ordinatere na ba biro ya leta na mambu ya sikisiki.

Bo me pesaka bantu formasio ya nkaka bonso ya muntu ya ke yidikaka baprograme ya ordinatere (gradué) mpi ya muntu ya ke salaka baprograme ya ordinatere (ingénieur-concepteur).

## Kubakisa mpi kundima
E.I.F. bakaka nswa ya kusala kisalu na yandi na nzila ya Nsiku ya Ministre N°245/MINESU/CAB.MIN/NB/2006 ya kilumbu ya 28 Yuni 2006 mpi bo ndimaka yandi na nzila ya Nsiku ya Ministre N°078/CABMIN.ESU/MML.KOB/2010 ya kilumbu ya 27 Aprili 20103.

## Bisika ya kusala kisalu
Nzo-nkanda yango kele ti banzo-nkanda nana yina bo me yidikaka mbote, banzo-nkanda tatu yina bo me yidikaka ti baordinatere ya fioti-fioti sambu na bisalu ya nzo-nkanda, mpi babiro 11 sambu na bamfumu ya nzo-nkanda, balongi, mpi bantu ya ke salaka bisalu ya leta mpi ya ke longukaka mambu ya mpa4.

## Tala mpi
[Bangogo ya kemonisa kisina ya foto ya kele na lutiti 3]

## Bansoba ya kele na nganda

## Bisika ya nkaka
Cochranville, Pennsylvania

**Cochranville** kele kisika mosi ya bo me ponaka sambu na kutanga bantu (CDP) na kizunga ya West Fallowfield, na kizunga ya Chester, na yinsi ya Amerika. Bantu ya bwala yayi vandaka 668 na 2010. Yo kele mbanza ya Cierra Runge, muntu yina ke salaka bansaka ya masa na nsaka ya Olympique.

## Ntoto
Cochranville kele na 39°53′30′′N 75°55′17′′W penepene na ndilu ya esti ya mbanza West Fallowfield. Nzila 10 ti 41 ya Pennsylvanie ke kutana na Cochranville, Nzila 10 ke kwenda na nordi tii na Parkesburg mpi na sudi-westi tii na Oxford, kansi Nzila 41 ke kwenda na nordi-westi tii na Atglen mpi Gap mpi na sudi-esti tii na Avondale.

Na kutadila Biro ya Ketangaka Bantu ya Amerika, CDP kele na nene ya 2,9 km2, ntoto yonso.

## Kimbangi
Julie Ngungwa

**Julie Ngungwa** butukaka na kilumbu ya 27 ngonda ya nsambwadi 1984. Yandi kele muntu ya politiki na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi yandi ponamaka mfumu ya kizunga ya Tanganyika na kilumbu 6 ngonda ya tanu 2022

Yandi me ponama na kilumbu ya tanu 6 ngonda ya tanu 2022 na ba ntumwa ya kizunga ya kizunga ya Tanganyika, mfumu ya insi ya mpa ya kimvuka yayi kele na esti ya République Démocratique du Congo. Yandi kele muntu ya kimfumu ya Mambwe, Teritware ya Kongolo, na kizunga ya Tanganyika.

## Banoti na ba referansi

.
Jean-Marie Peti Peti

**Jean-Marie Peti Peti**, butukaka na kilumbu 24 ya ngonda kumi na mosi ya mvu 1952 na Kinshasa, kele muntu ya politiki mpi muntu ya politiki Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi. Yandi kele lisiti ya ba gouverneurs ya ba province ya Repubilika ya Kongo ya kizunga ya Kwango, na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi (RDC), tuka 2019 tii na 2022.

## Luzingu
Yandi kele mwana ya ntuadisi ya ntete ya insi mpe mfumu ya ntangu fioti ya inzo ya kinzonzi André Petipeti. Yandi kele muntu ya kimvuka ya politiki Parti Unifié Lumumbiste (PALU) ya Lugi Gizenga.

Kupona ya kizunga ya mvu 2018 na République Démocratique du Congo monaka kununga na lukutakanu ya kizunga ya kimvuka ya PALU ti Front Commun pour le Congo (FCC) ya luyalu ya ntama ya Joseph Kabila. Na yina, Jean-Marie Peti Peti me ponama na 19 ya ngonda ya iya ya mvula 2019 na ba voti 19 na kati ya ba voti 21 yina vandaka na lukutakanu ya nene. Kutulama na yandi na kimfumu me tula diboko na mfumu ya insi Félix Tshisekedi, yandi me sala luyalu na yandi ya provense na kilumbu ya 27 ngonda ya tanu 2019. Kukabula na kulandaka kiteso mosi na kati ya PALU ti banduku na yandi ya FCC (Convention pour la République et la Démocratie, CRD, parti ya Christophe Mboso N’Kodia Pwanga, Regroupement des innovateurs du Congo, Renovac, ya André Kimbuta ti Alliance pour la bonne gouvernance , ABG), luzayisu ya luyalu yayi ke basisa mavwanga na kati ya FCC, mingi-mingi na kati ya Renovac ti ABG sambu na kupona ministre ya mavimpi.

Bo me tula lukanu ya kukonda kutula ntima na Novembri 2021, nsuka-nsuka yandi me katuka na kisalu na ngonda ya zole ya mvu 2022.

## Ba referansi

.
Nzo-nkanda ya nene ya eformatiki mpi ya Komersi

**Nzo-nkanda ya nene ya ordinatere mpe ya mumbongo** (ESMICOM) kele nzo-nkanda ya kimunganga ya kele na Kinshasa, na République démocratique du Congo. Yandi salaka yo na mvu 2001 na Mr. MABOTI N'SIALA Joseph, nzo-nkanda yango kele ti lukanu ya kupesa bana ya nzo-nkanda formasio ya mbote, yina ta sadisa bo na kusala kisalu ya ngolo na kisalu ya kinsuni, na mambu ya mumbongo, mpi na mambu ya me tala luzingu ya bantu, mpi kupesa bo mabaku ya kudikumisa bantu ya nene na kati ya bantu.

## Disolo ya ntama
Sambu teknolozi ya bansangu mpi ya kusolula (TIC) ke na kuyela nswalu mpi bantu ya mumbongo ke sosa bantu ya me zaba mambu yina, bo salaka kimvuka mosi (ESMICOM) sambu na kulungisa mpusa yina. Banzo-nkanda yina bo me pesaka nswa na nsadisa ya Nsiku No mines/cabmin/123/2005 ya Novembri 1, 2005.

## Banzo-nkanda ya bo ke pesaka bantu
ESMICOM kepesaka baprograme ya formasio ya kele na bitini zole:

* Kitini ya ntete ya nzo-nkanda (Bachelor - bamvula 3): Bo me yidikaka kitini yai sambu na bana ya nzo-nkanda ya ntete ya nzo-nkanda ya ntete (bachelor).
* Kitini ya zole ya nzo-nkanda (Master - bamvula zole): Kitini yai ya nzo-nkanda me salama sambu na bana ya nzo-nkanda yina ke zola kuyedisa nzayilu na bo na nima ya kubaka diplome.

Balongoki ya nzo-nkanda yai ke bakaka mpi formasio sambu na kubaka badiplome yina bantu ya nsi-ntoto ke ndimaka, mu mbandu Microsoft, Adobe, Redhat, CCNA, ORACLE, mpi GNU/Linux.

## Bisika ya kupona
ESMICOM kele ti bimvuka zole ya nene, mpi konso kimvuka kele ti mambu mingi ya kusala:

# Kisalu ya Informatique:
## Administrateur ya Réseau mpi Administrateur ya Baza ya Bansangu

Mayele ya Kusala Mambu

## Bansinga mpi Bametode ya Kutunga
## Bansangu ya batelefone mpi ya ordinatere

Kisalu ya Kubasisa Mbongo:

## Bamasini ya kuteka na nzila ya ordinatere mpi ya kutinda bansangu
## Kulonguka mambu ya mbongo, ya mpaku, mpi ya bakonti na nsadisa ya ordinatere

Balukanu ya baprograme yai kele ya kupesa formasio na bantu yina kele ti mayele na mambu ya kuswaswana sambu na kulungisa bampusa ya bantu ya kisalu ya ntangu yai.

## Tala mpi

## Bisika ya nkaka

## Bansoba ya kele na nganda

## Bisika ya nkaka
Banki ya Kimvuka

**Solidaire Banque** kele kimvuka ya mbongo ya me salama na 2019 na Repubilika ya Kôngo ya Dimokalasi (RDC), ti kisalu ya nene ya kupesa mbongo na kimvwama ya Kôngo mpi kusadila bakiliya na yandi na insi ya mvimba. Ata banki me sobaka mambu mingi na bamvula yina me luta, banda na 2005, yo me taninaka minsiku ya mfunu, mu mbandu lukanu na yo ya kupesa bakiliya na yo banzila ya mpa mpi ya me fwana na konso muntu.

## Disolo ya ntama
Yandi kele mfumu ya kimvuka mosi ya ke talaka mambu ya mbongo ya Congo, Solidaire Bank. Na 2024, banki ponaka na kusadila SBS Core Amplitude SBP solution, kitambi mosi ya mfunu sambu na kutomisa bisalu na yo mpi kupesa bakomersa na yo bisalu ya mbote mpi ya me fwana na konso muntu.

## Bima ya mbalu mpi balukanu
Banque Solidaire me zabanaka sambu na kisalu na yo ya mbote mpi mutindu bantu ya kisalu na yo ke salaka kisalu mbote, bo me zaba mpi ke zitisaka bansiku, bansiku, mpi bansiku ya kisalu yina bo ke sadilaka. Banki ke salaka ngolo sambu na kuzitisa mpi kusadisa bakiliya na yo na kupesaka bo bandongisila yina ke wakana ti bampusa na bo mpi na kupesa bo bamvutu ya pwelele yina ke wakana ti kimuntu na bo mpi mambu yina bo ke zolaka. Banki yango kele mpi ti lukanu ya kusadila banzila yonso ya mumbongo sambu na kusadisa bakompani mpi bantu ya nkaka na kuzwa mbongo. Yo yina, yo ke pesaka maboko na kisalu ya banki mpi na kuyela ya mbongo ya insi.

## Kisalu mpi bima
Solidaire Banque kele na bisadilu mingi ya mbongo, mu mbandu, konti ya mbongo, konti ya kubumba mbongo, konti ya muntu yandi mosi, konti ya bantu ya mumbongo, mpi konti ya Internet. Application ya banki ya Solidaire Banque kele na mambu mingi ya kusala bonso bansangu ya muntu yandi mosi, karti ya virtual ya lutaninu, mpila ya kukanga to ya kukangula karti, kisalu ya kusadisa bakiliya na ntangu ya bo kele na kisalu, mpi bansangu ya bantu.

## Bansi ya kele na kati
Banki kele na kimvuka ya ba biro ya bisalu ti bisika ya bisalu na nsi ya RDC, na Bandundu, Bandalungwa, Kananga, Beni, Boende, Boma, Bukavu, Inongo ti Gemena. Banzo yai ke sadisaka Banque Solidaire na kusadila bakiliya na yo ya kuswaswana na insi ya mvimba.

## Tala mpi
[Bangogo ya kemonisa kisina ya foto ya kele na lutiti 3]

## Bansoba ya kele na nganda

## Bisika ya nkaka
Institut ya balongi ya Kuyela

**Nzo-nkanda ya nene** (IFAD) kele nzo-nkanda ya nene na Kinshasa, République démocratique du Congo. Na mvu 2006 Archidiocèse ya Kinshasa me kangula IFAD, mpi bo me pesa yo nswa na nzila ya nsiku n°06/0106 ya 12 Yuni 2006, sambu na kumonisa nde ba infrastructures na yo kele ya mbote mpi malongi na yo kele ya mbote. Yo yina, guvernema ya Congo kendimaka badiplome yina ba iniversite ya IFAD kepesaka kiteso mosi ti badiplome yina ba iniversite ya leta kepesaka.

IFAD kele ti ba iniversite tatu ya nene:

# Faculté des sciences et techniques du développement, yina kele ti ba iniversite ya mutindu yai:
## Mutindu ya kutwadisa mpi ya kutwadisa bisalu
## Kusadisa bantu na kuzinga na kisika ya mbote
## Kimvuka ya bantu
# Faculté de Santé Publique, yina kele ti banzo-nkanda yai:
## Kikalulu ya kuyamba banzenza
## Mayele ya kusala bansosa
## Kusadisa bantu ya mavimpi ya mbote
## Kusadisa bantu na kusansa nitu na bo
# Faculté des sciences de l'information et de la communication, yina kele ti banzo-nkanda ya mutindu yai:

Kisalu ya Bansangu

## Kusolula ti bantu mpi kutomisa luzingu na bo
## Mutindu ya kutwadisa ba-apareyi ya televizio
## Kubasisa mikanda na nzila ya bametode mingi

IFAD kele na lukanu ya kupesa malongi ya mbote yina ke wakana ti bampusa ya kuyela ya bantu ya Congo, na nzila ya formasio ya bantu ya mayele na mambu mingi ya mfunu3.

## Tala mpi
[Bangogo ya kemonisa kisina ya foto ya kele na lutiti 3]

## Bansoba ya kele na nganda

## Bisika ya nkaka
Kimvuka ya kuyedisa Mbongo

**Société financière de Développement** (SOFIDE SA) kele kimvuka ya mbongo ya nsi Congo, yina salamaka na mvu 1970 na nsadisa ya kimvuka ya luyalu ya Congo, Banque centrale du Congo, Banque mondiale ti ba kompani ya bantu. Banki yango mezabanaka nde yo kele banki ya ntete mpi ya kuluta nene na République démocratique du Congo (RDC).

## Mambu ya bantu ke salaka
Lukanu ya SOFIDE kele ya kupesa lusadisu ya kimunganga mpi ya mbongo sambu na kutomisa RDC na kusadisaka na kusala, na kukumisa nene, to na kutomisa bisalu ya ba izine, ya bilanga, to bisalu ya nkaka yina kele ya leta, ya bantu yonso, ya bantu ya nkaka, ya insi to ya bansi ya nzenza.

## Kisalu
Kisalu ya SOFIDE kele ya kupesa lusadisu ya mbongo na bantu yina ke salaka bisalu ya mumbongo sambu na kusala bisalu ya mfunu yina ta vanda ti bupusi ya mbote na bantu ya bwala na bo. Yo ke tadila kulungisa bampusa ya bantu mpi ya bakompani, mpi kusala bima ya nkaka ya mfunu, kimvwama mpi bisalu. Diaka, SOFIDE lenda sadisa bo na kuyidika mbote-mbote mambu ya me tala mbongo yina bo ta sadila sambu na kulomba bo mbongo mpi kulanda bisalu na bo na bisika yina bo ke zola, kana bo me lomba yo.

## Nzo ya kimfumu
Biro ya SOFIDE kele na 9-11 Lemarinel Avenue, na Gombe, na Kinshasa, na République démocratique du Congo.

Bonso banki ya nene ya insi, SOFIDE kele na kisalu ya mfunu ya kusadisa mpi kunata kimvwama ya RDC na ntwala.

## Tala mpi

## Bisika ya nkaka ya bo me sonika

## Bansoba ya kele na nganda

## Bisika ya nkaka
Sofibanke

**Sofibanke**, kele kompani ya ntete ya banki na République démocratique du Congo (RDC). Bo kangulaka yo na 2009 mpi yo yantikaka kusala na 2010 na Kinshasa. Lukanu na yo vandaka ya kupesa mbongo na bantu yina vandaka na mfunu na yo, mpi kutula dikebi mingi na kusepedisa bantu mpi na kusala bima ya mpa.

## Disolo ya ntama
Bo kangulaka yo na bantu yina vandaka kusala ti bo bamvula mingi na RDC, mpi ntama mingi ve yo kumaka ti bantu mingi na RDC. Yo kele ti ba biro ya filiale mingi na Kinshasa, Matadi, Lubumbashi, mpi Kolwezi, mpi yo kele ti biro ya filiale na Mbuji-Mayi mpi na Kasumbalesa. Bo keyindula kutunga biro ya mpa ya filiale na Goma, sambu na kukumisa biro ya filiale ngolo.

## Bisalu mpi bisalu
Sofi-Bank ke pesaka bakiliya na yo bisalu ya mutindu na mutindu.

* Bantu ya nkaka: Bantu ke sadilaka bakonti ya kubumba mbongo, bakonti ya muntu yandi mosi, bakarti ya banki, mpi bakonti ya banki na Internet.
* Bakompani: Mayele ya kupesa mbongo, kutwadisa mbongo, kupesa bandongisila na mambu ya me tala mumbongo, mpi kusadila bakompani ya nene yina kele na RDC.
* Kisalu ya leta: Sambu yo ke pesaka maboko na kisalu ya kutunga diaka insi, yo ke pesaka maboko na bisalu ya leta, mu mbandu kufuta bansadi ya leta.

## Kubaluka na nimero ya ordinatere
Na Oktobri 2024, sofibanque me zabisa nde ba ordinatere na yo ta vanda na kisika mosi na OADC Texaf - Kinshasa, kisika bo ta sadilaka ba data ya kimvuka mosi (Uptime Institute). Lukanu na yo kele ya kutomisa mpi kutanina bisalu na yo, mpi kutomisa mutindu na yo ya kusala bansangu mpi kusala nde ba apareyi na yo ya ordinatere kuvanda ngolo.

## Bambandu
Na Septembri 2023, Sofibanki bakaka lukumu ya "Bank Game Changer" na "Best of Africa" yina Forbes salaka na New York. Yandi kele na kati ya kimvuka ya bantu yina ke salaka bisalu ya mutindu na mutindu na Congo.

## Minsiku mpi Balusilu
Sofi-Bank ke sadilaka minsiku ya mutindu mosi na bisalu na yo bonso kutula dikebi na bakiliya, kusala mumbongo, mpi kupesa mbandu ya mbote. Yo ke pesaka maboko na kisalu ya kutunga Banzo ya Kimfumu.

## Tala mpi
[Bangogo ya kemonisa kisina ya foto ya kele na lutiti 3]

## Bansoba ya kele na nganda

## Bisika ya nkaka
Nzo-nkanda ya nene ya Motema Mpiko

**Lycée motema Mpiko** kele nzo-nkanda ya nene na kati ya ba balabala Assossa ti Lisala, na kati ya mbanza Kasa-Vubu. Nzo-nkanda yai me zabanaka sambu na lukanu na yo ya kupesa formasio ya mbote na banzo-nkanda, ya kutomisa luzingu ya bantu mpi ya kulonga bana malongi ya mbote. Bo kangulaka yo na kilumbu ya 3 ngonda ya uvwa ya mvu 1967, yo kele nzo-nkanda mosi ya nene na Kinshasa, na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi sambu na malongi na yo ya mbote mpi bisalu na yo mingi ya malongi ti ya luzingu ya bantu.

## Disolo ya luzingu
Lycée Motema Mpiko bo kangulaka yo na zina ya "lycée Marie-Thérèse", na nsadisa ya luyalu to ya kimvuka mosi sambu na kupesa ngolo na malongi na ndambu yina. Banda na ntangu bo salaka yo, bo salaka yo sambu na kulonga baleke ya mayele mpi ya kele ti mikumba, yina lenda sala kisalu ya mfunu sambu na kutomisa luzingu ya bantu.

## Kisika mpi Banzo ya Kimfumu
Nzo-nkanda yango kele na kati ya mbanza Kasa-Vubu, na balabala Assossa ti Lisala. Banzo-nkanda kele ti bisadilu ya mbote ya bilumbu yai, mu mbandu: Banzo ya malongi ya kele ti bima yonso ya mfunu

* Kisika mosi ya siansi yina bo salaka sambu na kusala bansosa.
* Biblioteke mosi ya kele ti mikanda mingi ya kulongukila mpi ya kusala bansosa.
* Banzo ya kusala bansaka sambu na kusadisa bana ya nzo-nkanda na kuyela.

## Programe ya malongi
Lycée Motema Mpiko kele ti programe ya malongi ya mvimba, yina ke wakana ti malongi ya bwala na beno. Na kati ya malongi yina bo kelongaka, beto lenda tanga mikanda, malongi ya nzo-nkanda, mpi mambu ya siansi. Nzo-nkanda ke pesaka mpi formasio na mambu ya nkaka yina ke salamaka na nima ya nzo-nkanda, mu mbandu, kulonguka mambu ya siansi, kusala bisalu ya maboko, mpi kusala bansaka.

## Mambu ya yandi salaka mpi zina na yandi
Bamvula mingi meluta, Nzo-nkanda ya Sekondere Motema Mpiko mebasisaka bana ya nzo-nkanda mingi yina mekumaka ti mikumba na bisalu ya kuswaswana. Yandi nungaka mpi na bansaka ya iniversite mpi na bansaka ya nkaka, ebuna yo kumisaka ngolo lukumu na yandi ya kusala kisalu ya mbote.

## Kudipesa na Kimvuka
Banzo-nkanda ya kimunganga kesalaka kisalu ya nene na kimvuka na mpila bo ketwadisaka manaka ya malongi ya mambu ya luzingu ya bantu, bansangu ya bantu, mpi mambu ya kewakana ti luzingu ya bantu. Bangidika yai kele ti lukanu ya kusyamisa bumosi, bikalulu ya mbote, mpi kutomisa luzingu ya bantu.

## Bantu ya nene
Balongoki ya ntama ya Lycée Motema Mpiko kele: Christelle Vuanga: depite ya insi, kitini ya Funa.

## Tala mpi

## Bisika ya nkaka

## Bisika ya nkaka
Kupesa mbongo na Soficom

**Soficom Transfert** yandi kele mfumu ya kompani ya kutinda mbongo yina kesalaka mingi na République Démocratique du Congo (RDC). Yo kele ti ba biro ya filiale kuluta 85 na Congo ya mvimba, mpi bo ke tubaka nde yo kele kompani ya kuluta nene ya ke tindaka bansangu ya mbongo na insi ya mvimba.

## Disolo ya ntama
Bo salaka Soficom Transfert bamvula kuluta 20 meluta, mpi banda ntangu yina, yo mekumaka kusalama na insi ya mvimba ya RDC. Biro na yo ya nene kele na 1, Avenue des Sénégalais, na commune ya Gombe na Kinshasa.

## Bisika ya nkaka
Soficom Transfert kele ti bisadilu mingi ya mbongo, mu mbandu:

* Kutinda Mbongo na Bansi ya Nkaka: Na nsadisa ya kimvuka na yo ya nene ya bafiliale, yo kesadisaka bantu na kutinda mpi na kubaka mbongo na insi ya mvimba.
* Kutinda Mbongo na Bansi ya Nkaka: Na nsadisa ya bisalu bonso Moneytrans, RIA, mpi MoneyGram, bo ke salaka na mpila nde bantu kutinda mbongo na bansi ya nkaka.

## Bangwisana
Soficom Transfert ke sala kumosi ti Sofibanque, banki ya DRC, sambu na kupesa bakiliya na yandi bisalu ya mbongo. Kimvuka yai kesadisaka bantu na kutinda mbongo na nzila ya RIA mpi MoneyGram.

## Kudipesa na bakiliya
Bo ketulaka dikebi mingi na kusala kisalu na bo nswalu, kukonda kigonsa, mpi na mutindu ya mbote. Yandi kesalaka ngolo sambu na kupesa bamvutu ya mbote yina kewakana ti bampusa ya bakiliya na yandi, sambu na kusala bisalu ya lutaninu mpi kisalu ya mbote.

## Tala mpi
[Bangogo ya kemonisa kisina ya foto ya kele na lutiti 3]

## Bansoba ya kele na nganda

## Bisika ya nkaka