Lukutakanu ya kizunga ya Equateur

**Lukutakanu ya kizunga ya Équateur** kele kimvuka ya ke salaka ba ngindu mpe ke salaka bansiku ya kizunga ya Équateur, yina kele na Repubilika ya Kongo. Yo ke vandaka ti mukumba ya nene na yina me tala kubasisa bansiku ya provense, kutwadisa bisalu ya provense, mpi kumonisa bantu ya provense.

## Disolo ya ntama
Lukutakanu ya ba provense ya Equateur salamaka na nima ya kubasika ya nsiku ya insi ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi na mvu 2006, yina tulaka luyalu mosi ya fioti. Na nima ya kuyidika diaka mambu ya insi, bo salaka ba assemblée provinciale na ba province 26, yika mpi na Équateur, sambu na kukumisa luyalu ngolo na bisika yina bo ke twadisaka mambu mpi sambu na kupusa baluyalu na kukwenda pene-pene ya bantu.

## Nzo ya kimfumu
Lukutakanu ya nene ya provense ya Équateur kele na Mbandaka, ntu-mbanza ya provense. Nzo ya lukutakanu kele kidimbu ya luyalu ya provense mpi yo ke monisaka mutindu provense me salamaka mpi mutindu bantu ya mitindu yonso ke zingaka. Kisalu ya kutomisa yo ke na kusalama sambu na kulungisa bampusa ya bantu yina ke salaka na biro ya leta mpi ya bantu yina ke twadisaka bisalu ya leta.

## Nitu mpi Kimuntu na Yandi
## Banduku
Bantu ya ke ponaka bo na konso provense ke ponaka bo na nzila ya voti. Ntalu ya ba député ya provense ke swaswana na kutadila ntalu ya bantu ya provense na kutadila bansiku ya Commission électorale nationale indépendante (CENI). Bo ke ponaka bo na kusala bamvula tanu, mpi bo ke monisaka mambu yina bo ke zola nde bantu ya Équateur kusala.

## Banimero ya Nzozulu ya Nkengi
Biro ya Lukutakanu ya Bansi kele kimvuka ya ke salaka bisalu ya leta yina ke twadisaka bisalu ya leta mpi ke yidikaka bisalu ya Parlema. Na kimvuka, yo ke vandaka ti bisalu yai ya ke landa:
* Ntwadisi;
* Mpangi ya Ntwadisi;
* Raporeur;
* Raporeur ya Nkaka;
* Muntu ya ketulaka mbongo na bakesi.

Bantu yina ke ponaka bantu yina ta twadisa bisalu ya lukutakanu ke ponaka bo na lukutakanu ya ntete ya bisalu ya lukutakanu.

## Banzo ya luyalu ya ntangu yonso
Na nima ya lukutakanu, bo ke yidikaka mambu ya nkaka yina bo ta tadila. Na kati ya bisalu ya mfunu yina bo me pesaka beto lenda tanga:
* Komite ya Ke Talaka Mambu ya Mbongo mpi ya Bazulunalu.
* Komite ya Ke Talaka Bima Yina Kele na Kati ya Ntoto (Infrastructure, Ressources Naturelles et Environnement).
* Komite ya Ke Talaka Mambu ya Me Tala Malongi, Mavimpi mpi Luzingu ya Bantu.
* Komite ya Ke Talaka Mambu ya Bansiku mpi ya Bisalu ya Leta.

Konso komite ke vandaka ti ntwadisi mosi yina bo ke ponaka na kati ya bantu yina ke salaka na bimvuka ya ke tadilaka mambu ya leta.

## Bisika ya kusala mpi kisalu
Mambu ya mfunu yina bo ke salaka na L'Assemblée provinciale de l'Équateur kele:
* Bansiku: Bansiku ya provense yina ketwadisaka mambu mingi ya luzingu ya bwala.
* Kuyala guvernere ya provense: Kuyala bisalu ya guvernere mpi ya bamfumu ya provense sambu na kuzikisa nde bo ke zitisa bansiku mpi ke sala mambu sambu na mambote ya bantu.
Na nima, bo ke pesaka bo bisalu ya nkaka.
* Kupona ti kutomisa: Kupesa maboko na baprograme ya mbongo ya provense mpi baprograme ya kutomisa sambu na kukumisa provense nene mpi kutomisa bisadilu na yo.

## Mambu ya mpasi
Lukutakanu ya ba provense ya Equateur kele ti mambu mingi ya mpasi, mu mbandu:

* Kukonda mbongo mpi bima ya nkaka ya mfunu: Bima ya fioti-fioti yina bo me bumbaka ke kangaka bantu nzila ya kusala bisalu na bo mbote.
* Kusadisa bantu na kubakisa mambu mpi kunwanisa madesu ya bana: Yo kele mfunu mingi nde bo pesa bambuta yina bo ke ponaka mpi bamfumu ya provense mukumba ya mambu yina bo ke sala25.
* Kuvanda na ngemba na mambu ya politiki: Mavwanga yina kele na kati ya bantu ya ke twadisaka guvernema ti bamfumu ya provense lenda kanga bo nzila ya kusadila mbote bansiku ya leta.
* Kutomisa bisadilu ya banzila: Kutomisa banzila, banzo-nkanda, mpi balupitalu na provense yai ya nene mpi ya kele na ntoto ya zelo na zelo kele diambu ya mfunu mingi.

Ata mambu ya mutindu yai ke salamaka mingi, L'Assemblée provinciale de l'Équateur ke vandaka kaka na kisika ya ntete na mambu ya me tala kutomisa luzingu ya bantu na bisika ya bo ke zingaka mpi na mambu ya me tala luyalu ya demokrasi na République démocratique du Congo.