Misiku ya mvindu ya kimunganga na RDC

**Bansiku yina ke twadisaka mvindu ya minganga na [[Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi]]** (RDC) ke tadila mikanda yonso ya nsiku, bansiku ya mavimpi, mpi mitindu ya bisalu ya bimvuka yina ke twadisaka mutindu ya kusadila mvindu yina ke katukaka na bisalu ya mavimpi. Ba mvindu yayi kele, mingi-mingi, mvindu ya ngolo, ya ke sambukilaka, ya bankisi, ya nitu, mpi ya bima ya kimunganga yina ke basikaka na ba lupitalu, na bisika ya kusansa bantu, na ba laboratoire mpi na bisika ya nkaka ya kusansa bantu.

Kusadila mvindu ya kimunganga kele diambu ya nene ya mavimpi ya bantu nyonso mpe kutanina nzingulu samu na bivonza ya kuzwa kimbevo, kubebisa bima ya kimunganga, mpe kubebisa ntoto mpe masa.

## Contexte ya Mavimpi na Ntoto
Na RDC, kukula ya bisika ya kusansa bantu, na nzila ya bisalu ya mbote ve ya kusadila sambu na kuyobisa mvindu, me nata bisalu ya mbi mutindu kuyoka na tiya na meso ya bantu yonso, kulosa mvindu kukonda kutala mambu, mpi kusangisa mvindu ya minganga ti mvindu ya banzo.

Organisation mondiale de la santé ke tuba nde, kana bo ke sadila ve mbote mvindu yina bo ke losaka na banzo ya minganga, yo ke tulaka bantu yina ke sansaka bantu, bambefo mpi bantu ya bwala na kigonsa ya nene ya kukutana ti bima yina ke bebisaka nitu.

## Nsiku ye nsikudukusu

### Nsiku ya Insi
Kitini ya 53 ya Nsiku ya Insi ya RDC ke pesa nswa ya muntu nyonso ya kuzinga na kisika ya mbote mpe ke tula na luyalu kisalu ya kutanina mavimpi mpe kisika, na kati ya yau mpe na yina me tala mvindu yina ke katukaka na bisalu yina ke tadila mavimpi.

### Nsiku ya mambu ya nziunga
Nsiku n° 11/009 ya kilumbu ya 9 ngonda ya nsambwadi ya mvula 2011, na yina me tala minsiku ya mfunu yina me tala lutaninu ya nzingulu, ke tula minsiku ya kubuya, ya kukeba mpe ya kupesa mvutu na mambu ya mvindu, yina ke sadilama na lusadusu ya mvindu ya kigonsa, na kati ya yau mpe mvindu ya kimunganga.

### Bansiku ya sikisiki ya mavimpi
Bansiku yina ketadilaka mvindu ya minganga kele mpi na kati ya:
* Bansiku ya Bunkete ti bansiku ya ke tadila mavimpi ya bantu yonso;
* malongi ya ministère ya mavimpi ya bantu, ya bunkete ti ya kutanina bantu na yina me tala bunkete ya lupitalu;
* Nzila ya WASH (Masa, Bunkete ti Bunkete) ya Insi.

## Typologie ya bima ya biolozi
Na kutadila bansiku ya mavimpi ya ntangu yai, mvindu ya minganga na RDC kele:

* mvindu ya ke sambukilaka bantu;
* mvindu ya makasi (ba seringue, ba ntunga);
* mvindu ya bankisi;
* mvindu ya kimunganga mpi ya poison;
* mvindu ya nitu.

E mpila yayi yavambana ina ngwizani ye luludiku lwa OMS.

## Mikumba ya kimvuka
Kutadila mpe kutala mambu ya mvindu ya kimunganga ke bwa na nsi ya kiyeka ya:

* Ministère ya mavimpi ya bantu, ya bunkete mpe ya kukeba, yina kele na kisalu ya kupesa nzila na bansiku ya mavimpi;
* Ministère ya mambu ya nzingulu mpe ya kutunga, yina kele na kisalu ya kutanina nzingulu;
* Ba inzo ya mavimpi ya leta mpe ya bantu mosi mosi, yina kele na kisalu ya kusadila mbote mvindu na bau.

## Bampasi ya kusadila
Ata nsikudukusu kele, kisalu ya kusadila mvindu ya kimunganga na RDC ke kutanaka na ba mpasi yayi:

* Ntalu ya kufwana ve ya bima ya kuyoka tiya yina ke lungisaka bansiku;
* Kukonda kulonga bantu ya kisalu ya mavimpi;
* Kukonda bima ya kufwana sambu na kutala mpi kuyala;
* Kuzitisa ve mbote bansiku.

## Ba ngindu na ba ndongisila
Banduku ya teknike mpi ya mbongo ke siamisa:
* Kukumisa ngolo bansiku ya sikisiki sambu na mvindu ya kimunganga;
* Kutula mbongo na ba tekinolozi ya kimunganga ya me fwana;
* Kulonga bantu yina ke salaka kisalu ya mavimpi ntangu yonso;
* Kukotisa mutindu ya kusadila mvindu ya kimunganga na bansiku ya insi ya WASH.

## Banoti na ba referansi