Тхьэ

**Тхьэ** — хьэршыр къэзыгъэщӀа, дунейм тету хъаур къэзыгъэхъуа, дэнэ сыт къэхъуми, къэхъуами, къэхъунуми зи ӀэмыщӀэ илъ.   

## Тхьэр динхэм къызэралъытэхэр
Авраам динхэм (Ислъам, Иудаизм, Чыристэн) — Тхьэр зыуэ, дуней псор зи ӀэмыщӀэ илъу къалъытэр. 

Дин куэдым Тхьэр зэрыщыту ягугъэр, сурэту ящӀ. Ауэ Ислъамымрэ Иудаизмымрэ тэбу телъщ Тхьэр зыуи зыщӀыпӀи къэбгъэлъагъуэ мыхъухэну. 

### Ислъамым
Ислъам диным Тхьэм и цӀэр **[[Аллыхь|Аллыхьщ]]**. Диным къызэриӀуатэмкӀэ Аллыхьым и щытыкӀэр, къигъэхъухэр цӀыхухэм зэри къагурыӀуэнукъым. Аллыхьым и закъуэщ цӀыхухэм пщӀэ зэхуащӀу щытын хуейр. 

Ислъамым Аллыхьым цӀэуэ 99 иӀэщ, а цӀэхэм Аллыхьым и щэнхэр къыдгурагъаӀуэу щытщ. 

### Иудаизмым
Иудаизмыр япэу монотеизм къежа динхэм ящыщщ. Иудаизм дин тхылъ Торэр иужьым зэхъуэкӀа гуэрхэр иӀэу Инджылм иратхэжауэ щытащ. Иудаизмым Тхьэм цӀэуэ 72 щиӀэщ. 

### Чыристэным
Чыристэн динымкӀэ Ислъамыми Иудаизмыми хуэдэу, къеӀуатэр Тхьэм щӀэдзапӀи кӀэухи имыӀэу. Ар дэни щыӀэщ, псори зыщӀэщ, псори зыхузыфӀэкӀщ, псори къэзыгъэхъуащ. тхьэр икӀи пагъакӀуэр псалъэ *ФӀыгъэ* *Дэхагъэ* гурыӀуэгъуэхэм. Ауэ Чыристэн диным мыдрей динхэм елътауэ Троицэр я фӀэщ мэхъу. Ахэм къалъытэр Тхьэм напищ иӀэу — Тхьэ-адэ, Тхьэ-къуэ, Нэху-псэ. 

Чыристэн диныр куэду еугуэш, дэтхэнэ гуэшыгъуэми Тхьэр къызэралъытэр тӀэкӀу зэщхьэщыдзауэ щытщ. 

### Буддизмым
Буддизмым Тхьэ гурыӀуэгъуэу къагъэсэбэпкъым. А диным щӀэтхэм япэу цӀыхум и зэфӀэкӀыныгъуэхэращ ирагъэшыр. Буддэ Тхьэр щымыӀэу къиӀутэтэу къаӀуэтэж, ауэ буддизмыр къыщежа лъэхъэнэм щыгъуэ ахэм къалъытэт дунейр псор зы Абсолутым и ӀэмыщӀэм илъу. ИкӀи къыздэс буддэхэм Тхьэ псалъэм пагъув Абсолут гурыӀуэгъуэр. 

### Сикхизмым
Сикхэм зы Тхьэ закъуэр я фӀэщ мэхъу, абыхэм Тхьэр къалъытэр зэикӀ узлъэмыӀэсыну. ДинымкӀэ Тхьэм и цӀэ дыдэр зыми ящӀэкъым. Абыхэм зэралъытэмкӀэ Тхьэм и зэкъуащ дунейр къыщигъэщӀам и мыхьэныр зыщӀэжыр. ЗэралъытэмкӀи Тхьэр зыри зыкӀэлъихукъым икӀи зыми зыри ятрилъхьэкъым, Тхьэм ауэ лъагъунынгъэ, гуапэгъэхэр къыбгъуэдокӀ. 

### Хиндуизмым
Хиндуизмым Тхьэ куэд яӀэми, абы къудамэ гуэрхэр иӀэщ зы Тхьэм тепсэлъыхьхэу. А диным абы ироджэ ИшварэкӀэ. 

## Тхьэншэхэм къалъытэхэр
Иджырей зэманым Тхьэр зи фӀэщ мыхъухэр куэд къэхъуащ. Абыхэм иныкъуэхэм Тхьэншэ дыдэу забжкъым. Абы къыхэкӀыуи апхуэдэ цӀыхухэр гупищ нэхъыщхьэу яугуэшхэр — атеизм, агностизм, игностизм. Теодор Дранж зэритхамкӀэ абыхэм къалъытэхэр мыпахуэдэу птхы хъунухэщ. 

Атеист: «Сэ Тхьэр щыӀэу си фӀэщ хъукъым»  
Агностик: «Сэ Тхьэр щыӀэрэ щымыӀэрэ сщӀэкъым» 
Игностик: «Сэ къызгурыӀуэкъым Тхьэ щыжыфӀэкӀэ, а псалъэм къивгъэкӀыр». 

### Атеизмым
Атестхэм ялъытэр дунейр Тхьэм къимыгъэщӀауэ икӀи Тхьэр щымыӀэу жаӀэ. Абыхэм зэрыжаӀэмкӀэ Дунейр езы-езыуэ къэхъуауэращ. 

### Агностизмым
Ангностикхэм Тхьэр я фӀэщ хъууи мыхъууи щыткъым. Абыхэм ялъытэр тхьэр щыӀэрэ щымыӀэрэ цӀыхум псэуху зэри къыхуэмыщӀэну. 

### Игностизм
Игностикхэм къалъытэр Тхьэр щыӀэрэ щымыӀэрэ къытхуэмыщӀэну. Абыхэм зэралъытэмкӀэ Тхьэ гурыӀуэгъуэм къикӀыр нэхъ гъэхуауэ жыӀын хуейщ, ар зэрыщыӀэр уи фӀэщ пщӀынрэ умыщӀынрэ япэ. 

## Тхьэр я фӀэщ зэрыхъур дунейм
2009 гъэм ирагъэкӀуэкӀа щӀэупщӀэмкӀэ дунейм тет цӀэхухэр мэхъу: чыристэну — 33%, муслъымхэу — 21%, иудаизмым щӀэтхэр — 0,22%, хиндуизм — 14%, буддизмым щӀэтхэр — 6%, китай хабзэ динхэм щӀэтхэр — 6%, нэгъуэщӀ динхэм щӀэтхэр — 6%, тхьэншэхэр — 16 %.  

## Дин тхыгъэ лъапӀэхэр
* Къурӏан 
* Инджыл 
* Торэ

## Гулъытэгъуэхэр

Категориэ:Дин