open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Glosa

**Glosa** nanta ɗàkò bòo auxiliary mà ƴali kà ƴali àka tà Interglossa (diimìn rubùtu mà auxiliary a àmun mà 1943). Ka Kamus mà wàɗi a bòo Glosa ɗàwu tà ne a 1978.

Glosa nanta bòo mba, ka mbândi a bòo kalima tàku màlɗa bai, dik ka sirìm ta ne a jùmla, ka Glosa rubutu nanta rigùula kà ponetiks

Ka àsu gàm ma kalima kàa bòo Gìrka kà Latin, mândi kalima na mà ƴali kà ƴali sabokà wàanai a kìmiya.

Ka ndàla rubutu ga mbàndi zaa kitabun/takàrda a bòo Glosa ami Gary R. Miller kà Vicente Costalago.

Sashì:Glosa
Gojjam

**Gojjam** (Bòo Amhariya: **ጎጃም gōjjām**, kà sim mà asalì **ጐዛም gʷazzam**, **ጐዣም gʷažžām**, **ጎዣም gōžžām**) nanta  masaruta mà làrdi ƴuka tarihi a gàazàa tà gen ma Habasha, jàga tà mâiwàa na àka tà Debre Markos.
thumb|right|Location of Gojjam within the Ethiopian Empire
thumb|The arch of Negus Tekle Haymanot of Gojjam in Debre Markos

Sashì:Habasha
Gombe

**Gombe** nanta sim má jágòo kà jáháa a ɗîbî ta Lanjèeriya. Nanta a gi ɗîbî ta jáhá ma Barno, gàazaa ta jáháa mà Yobe, njàwà tà Taraba, gen tà jáháa ma Bàuçi.

## Tòotacin mà hukuma

## Luusìn

## Idif mà Gombe

## Foto

File:Gombe 2.jpg|Bimbirim ma Gombe
File:DETERGENT IN GOMBE OLD MARKET.jpg|Asku ma jaga ta Gombe
File:GOMBE EMIR'S ROUND ABOUT.jpg|Bimbirim ma Gombe 2


## Calàa

Sashì:Jàaha mà Lanjèeriya
Sashì:Gombe
Sashì:Lanjèeriya
Gombe (jàgo)

**Gombe**, (Filàatìn: Gelle/Wuro Gombe 𞤺𞤫𞥅𞤤𞥆𞤫/𞤱𞤵𞥅𞤪𞤮 𞤺𞤮𞤥𞤥𞤦𞤫,) jàgo ne kà tòotai mà hukuuma à jahà mà Gombe, gàazàa tà dîbì mà ƴal tà Lanjèeriya. Jaga tà mâiwàa na akata jàga tà Gombe.

## Caɗi
* Jekadafari
* Ajiya
* Bolari West
* Bolari East
* Kumbiya - Kumbiya
* Pantami
* Shamaki
* Dawaki
* Nasarawo
* Herwagana
* Bajoga

## Càlā

Sashì:Gombe
Sashì:Tòotacin mà hukuuma mà Gombe
Sashì:Lanjèeriya
Gombe State Specialist Hospital

**Gombe State Specialist Hospital** màiwâ mà ɗàkò mà dawài mà bàlàk àkatò jàgo kà tòotai mà hukuma Gombe, jàhà mà Gombe, Lanjèeriya.

Sashì:Àssibitì
Gombi

**Gombi** () nanta jàga tà mâiwàa mà hukuuma tòotai mà Gombi, jaha mà Adamawa, ƴal tà Lanjèeriya.

## Càlaa

Sashì:Adamawa
Sashì:Jàgo
Sashì:Tòotacin mà hukuuma mà Adamawa
Goodluck Jonathan

**Goodluck Ebele Azikiwe Jonathan** GCFR GCON , (laawaansako 20 Nòowàmbà mà 1957) bàa siyàasa ne ka asàu àgwàm mà yali Lanjèeriya. Da bàwè zabe ma 2015 ka bàa àsàu ka asàu àgwàm mà yali Lanjèeriya Muhammadu Buhari". Na 'yutinki mataimaki àgwàm mà Lanjèeriya a zaɓe mà àmun 2007 ka 2015 ta digo lòkàcī a zamani ma mulki ma Umaru Musa Yar'adua. Kasantakau ngàmna ma jiha ma Bayelsa a amun ma 2005 ka 2007, ka mataimaki ma ngamna a amun ma 1999 ka 2005.

## Laawansako
Ɓi Goodluck Jonathan lawansako a amun ma 1957 a Ogbia ka ndaala Kirista a jaga ta Otuoke, jàaha mà Bayelsa, Bàabî, Lawrence Ebele Jonathan nanko tàagòogò, naani Eunice Ayi Ebele Jonathan, nanta asàu ba taràa.[
## Gi ta çaça

Sashì:Mindì
Sashì:Ndalàa siyàasa
Sashì:Ndala Lanjèeriya
Great Britain

**Great Britain** nanta tsibiri akata North Atlantic Ocean manzài ma gàazàa tà gen mà nahiya mà Turài, akata ƴal tà Ingilan, Scotland kà Wales. Kà mâiwàa mà màalaa mà ƴali 209,331 km2 (80,823 sq mi), dita ne gii tà mâiwàa mà waaɗi mà British Isles, mâiwàa mà waaɗi mà tsibiri mà Turai (European island), kà mâiwàa mà ɓannu à bàimàalaa.
## Calàa

Sashì:Bìrtaniya
Greenwich Mean Time

[thumb|upright=1.2|The [Shepherd Gate Clock at the gates of the Royal Observatory, Greenwich is permanently kept on Greenwich Mean Time.]]
Guinea

**Guinea**, , , , , ,  mbândi dagakò **Republic of Guinea**, àmi sim má yali ne a gen ta nàhìiya ma Afùrka.

## Càlaa

Sashì:Guinea
Sashì:Ƴali
Gujba

**Gujba** nanta hukuuma tòotai a jáháa ma Yobe, dîbî mà gàazàa mà Lanjèeriya.

## Càlaa

Sashì:Jàgo
Sashì:Tòotacin mà Hukuuma mà Yobe
Sashì:Yobe
Sashì:Lanjèeriya
Sashì:Tòotai mà hukuma ma Lanjèeriya
Guruntum-Mbaaru

**Guruntum** sim ta bòo ka asàli a gàazaa ta Lanjèeriya. Gàm ma mindi na çaça na tingèeno a tootàcin mà hukuma Bàuçi ka Alkaleri mbândi ka dàgàɗu a jáháa ma Bàuçi, Lanjèeriya. Ka àminto dùubù wàaɗi ka zìila ɓànnù ka àuyaa fèeɗu kà mbàd ka kuunù 1993, mindi na çaça ka 15,000 sìràm.
Guyuk

**Guyuk** , nanta jàgo kà tòotai mà hukuuma mà Adamawa, Lanjèeriya.

## Càlaa

Sashì:Jàgo
Sashì:Tòotacin mà hukuuma mà Adamawa
Sashì:Adamawa
Gwale

**Gwale** , nanta hukuma tòotai mà Kanàu, à ƴal tà Lanjèeriya. Jàga tà mâiwàa na Gwale a bii tà Kofar Na’isa. Ka mâiwàa mà màalàa mà ƴali 18 km2 kà gàm mà mindì 362,059 à mbeesu mà 2006.

## Càlaa

Sashì:Tòotacin mà hukuma mà Kanò
Gèerumà

**Gèerumà** sim ta bòo a gàazaa ma Lanjèeriya. Na sìpu a Duurum ka Sum. Gàm ma mindi na chacha na malýuta Màlmò.
Gìiwo

**Gìiwo** sim ta bòo a jàaha mà Bàuçi mbandi a gàazaa ma dibi ma Lanjèeriya.

## Chalaa ma chàchā
Habasha

**Habasha**, ayam sim mà ƴali ne a ɓèelim mà nahiya ma Afùrka, mbùttuka boo ka Eritariya ka gàazàa, Jibuti ka gàazàa ma dîbî, Somaliya ka dîbî, Kenya ka njàwa, Njàwa ta Afùrka ka gen, ànī Sudan ka gàazàa mà gen. Ka maiwàa ma màala ma ƴali 1,104,300 sq km (426,400 sq mi).

[thumb|center|upright=2.6|Map of [Regions of Ethiopia|regions and zones of Ethiopia]]

## Calàa

Sashì:Habasha
Sashì:Ƴali
Hadiza Gàbòn

**Hadiza Gàbòn** ko **Hadiza Aliyu** laawaantakò a fat ta mɓad kà bàcooɗì ka tarai ma bèelu a àminto ka dùubù wàɗi ka zìila ɓànnù ka àuyaa fèeɗu ka ɓànnù 1989 a Libirille, Gàbòn kasantakàu bàa kàawàa ma fìm ma Màlmò ka Nàsaaraa a Kanàu, Lanjèeriya. Ditai cai fìm a àminto ka 2009. Dìgo fim ta ne Artabu.

## Fim
thumb|Hadiza Aliyu Gabon

## Wàan tà fim

## Càlàa

Sashì:Ndala Lanjèeriya
Sashì:Ndala kàawàa fìm mà Lanjèeriya
Hafsat Abiola

**Hafsat abiola** làawàantakàu a fat tà 21 tarai ma Ogos amin ma 1974 a jaga ta Lagos bàa ta paputuka ma kare hakki ma ngaa birim ne ma Lanjèeriya.

## Càlàa

Sashì:Ndàlā paputuka ma Lanjèeriya
Sashì:Mendài ƴu ka paputuka ma Lanjèeriya
Sashì:Ndàala Lanjèeriya
Hailemariam Desalegn

**Hailemariam Desalegn Boshe** (Bòo Amhariya: **ኀይለማሪያም ደሳለኝ ቦሼ**; làawàa 19 Julài 1965) bâ siyàasa ne ma Habasha. Dika ne Minista Mâiwàa mà Habasha ka 2012 nnàa 2018. A bai dika ne matemaki mà Minista Mâiwàa kà Minista mà Men mà Girèe  à rawài mà Minista Mâiwàa Meles Zenawi ka 2010 nnàa 2012. 

## Càlàa

Sashì:Mundì Habasha
Sashì:Mindì
Sashì:Habasha
Hamburg

**Hamburg** nànta jagà tà màaiwa a gī ta gàazàa ka jagà tà màaiwa ma kuunu ka màala ma ƴali ma elta Jàamanī

## Fotuna

File:Hamburg Elbphilharmonie 2016.jpg|Elbphilharmonie
File:Hamburger Hafen-St. Michaelis.jpg|Port of Hamburg
File:Freedom-of-the-Seas--in-Hamburg.jpg|St. Pauli Piers and cruise ship
File:Speicherstadt abends.jpg|*Speicherstadt* (Warehouse district)
File:Rathaus Hamburg bei Nacht.jpg|Hamburg City Hall
File:St. Michaelis.jpg|St. Michael's Church
File:Reeperbahn.jpg|Nightlife district of St. Pauli
File:Miniatur wunderland.jpg|Miniature Wonderland
File:Grosse Freiheit Hamburg.jpg|Great Freedom
File:St. Nikolai Memorial Church.jpg|Nikolai Memorial
File:Sandtorpark 2013-05-24 12-03-35 Germany Hamburg-HafenCity 2h.jpg|HafenCity
File:Dockland by Night.jpg|Dockland at night
File:Alstereisvergnügen 11-02-2012 09.jpg|View over frozen Alster towards
File:Hamburg Wallanlagen Brunnen.jpg|*Planten un Blomen*
File:DE Hamburg Centerview.JPG|Jungfernstieg Boulevard
File:Hamburg-Blankenese(01).JPG|Hills and mansions in Blankenese
File:Laeisz-Halle (Hamburg-Neustadt).1.29179.ajb.jpg|*Laeiszhalle* concert venue
File:2013-06-08 Highflyer HP L4729.JPG|Hamburg Hauptbahnhof
File:Hamburg OLG 1.jpg|Hanseatisches Oberlandesgericht
File:Neue Skyline Hamburg.JPG|Highrises in St. Pauli (*Hafenkrone*)
File:Köhlbrandbrücke 2010.jpg|Köhlbrand Bridge
File:Heinrich-Hertz-Turm - PHB.jpg|Heinrich-Hertz-Turm|TV Tower
File:HafenCity Traditionsschiffhafen Sandtorkai Hamburg 3943 v3.jpg|Traditional sailing ships at Sandtorkai in HafenCity
File:HP_L4224.JPG|View over Hamburg and the Alster
File:Rote Flora Sternschanze.jpg|alt=Rote Flora|*Rote Flora* in the Sternschanze neighbourhood, Hamburg


Sashì:Jàamanī
Hamhung

**Hamhung** àmi sim ta jagà tà màaiwa ma bēlu ma ƴalta Koriya ma Gaàzàa.
## Fotuna

File:Hamhung (14298554245).jpg
File:HamhungOpera.jpg
File:Industry Hamhung, North Korea.jpg
File:Majon Beach Resort, Hamhung (14296487662).jpg

Sashì:Koriya ma Gàazàa
Harare

**Harare** (/həˈrɑːreɪ/ hə-RAR-ay), sim ta asau Salisbury, jaga ta maaiwa ne ma Zimbabuwai. Ka maiwàa mà màalaa ma ýali man ýila 982.3 km2 (379.3 sq mi), maiwàa mà alki 1,849,600 a mbeesu ma 2022.

## Fotuna

File:Harare_secondst.jpg|Sam Nujoma Street, looking south
File:Harare_anglicanchurch.JPG|Anglican Cathedral of St Mary and All Saints
File:First_Street,_Harare,_Zimbabwe.jpg|First Street
File:Harare_Downtown1.jpg|Side view of the Parliament Buildings
File:Eastgate_Centre,_Harare,_Zimbabwe.jpg|Eastgate Centre
File:Heroes_Acre,_Harare,_Zimbabwe_(2).jpg|Relief at National Heroes' Acre
File:Heroes_Acre,_Harare,_Zimbabwe_(1).jpg|National Heroes' Acre
Hauwa Maina

**Hauwa Maina** nanta bàa kàawàa ma fìm a Kanàu, Lanjèeriya. Ta ɓìtàa a fìm Queen Amina. Ta mettakau a fat ta bèelu ka tarài ɓànnù ma àmin ma dùubù bèelu ka mɓad kà fiifèeɗu (2018).

## Filmogorapi
**Tuba*
**Queen Amina of Zazzau*
**Bayajida*
**Sarauniya Amina*
**Gwaska and Maina* (2015)
**[[Dry (2014 film)|Dry]]* (2015)
**Akwai Dalili* (2016)

Sashì:Mindì
Sashì:Ndàlaa Lanjèeriya
Helsinki University Central Hospital

**Helsinki University Central Hospital** (HUCH; ; ) nanta network mà àssibitocì àkatà Pinlan. Nanta àssibì mâiwàa wadì àkata àssibitoci mà nahiiya mà Turai.

## Càlaa

Sashì:Àssibitì
Sashì:Àssibitì mà Pinlan
Sashì:Pinlan
Herat

**Herat** sim mà jago ne mà ƴalta Afganistàan. 

## Fotuna

File:CH-NB_-_Afghanistan,_Herat-_Schrein_von_Gazar_Gah_-_Annemarie_Schwarzenbach_-_SLA-Schwarzenbach-A-5-19-193.jpg|Outside the Shrine of Gazar Gah, c. 1939
File:US_consulate_in_Herat.jpg|U.S. Consulate in Herat
File:Mausoleum_of_Mirwais_Sadiq_Khan_in_2009.jpg|Mausoleum of Mirwais Sadiq Khan, son of Ismail Khan, who was killed in 2004 in clashes with the Afghan National Army
File:Development_Bank_of_Afghanistan.JPG|Shopping center
File:PoleMalanHerat.jpg|Pol-e Mālān, a historical bridge
File:Herat_6918a.jpg|Pillar of Musallah Complex
File:Herat_Ansari_tomb.jpg|Khwājah Abdullāh Ansārī shrine, a Sufi of the 11th century
File:Gazar_Gah_cemetery_1.jpg|Gazar Gah cemetery
File:Jami_Tomb.JPG|Tomb of Jāmi, a poet of the 15th century
File:Herat_Jews_Cemetery.jpg|The Jewish cemetery
File:View_of_Herat_in_2009.jpg|View of Herat from a hill
Hong, Lanjèeriya

**Hong** nanta jàgo kà tòotai mà hukuuma mà Adamawa, Lanjèeriya.

## Càlaa

Sashì:Jàgo
Sashì:Adamawa
Ibrahim Gaidam

**Ibrahim Gaidam**  bâ siyàasa ne mà Lanjèeriya ka àsau gamma mà jaha mà Yobe, ƴal tà Lanjèeriya. Dika ne minista mà harkoki mà Polisawa.

## Càlaa

Sashì:Mundì Yobe
Sashì:Mindì
Sashì:Ndàlaa Lanjèeriya
Ibàanyi

**Ibàanyi** nanta sim má jáháa ga mbândi a njàwo ma dîbî mà Lanjèeriya. Gaamatuka boo a gàazàa ka gàazàa ma dîbî jahaa ma Binuwai, a gen jahaa ma Enugu, a dîbî ka njàwo ma dîbî jahaa ma Kuròosrìbas, a njawo ma gen jahaa ma Àbiya. Jàgotà maiwàa na a ka ta jàgata Abakaliki.

## Tootàcin mà hukuma
Ka tootàcin mà hukuma mbad ka kuunu (13) àmàa:

* Abakaliki
* Afikpo North
* Afikpo South (Edda)
* Ebonyi
* Ezza North
* Ezza South
* Ikwo
* Ishielu
* Ivo
* Izzi
* Ohaozara
* Ohaukwu
* Onicha

## Boo
Igbo nanta boo maiwaa ma jahaa ma Ibàanyi:

## Çalaa ma çaça
Idemili North

thumb|Mmuo odum, Idemili Norh
**Idemili North** kòo (**Idemili Gàazàa**) nanta tòotai mà hukuuma ne àkata jaha mà Anambara, njàwa tà gabai mà ƴal tà Lanjèeriya. Jàgài akata hukuuma tòotai na: Abacha, Abatete, Eziowelle, Ideani, Nkpor, Obosi, Ogidi, Oraukwu, Uke, Umuoji. Jàga tà mâiwàa na akata Ogidi. Idemili North na a rawuta Anambara gàazàa distirìk akata jaha mà Anambara. Gàm mà mundi akata tòotai mà hukuuma na 431,005 a mbeesu mà 2006.

## Càlaa

Sashì:Anambara
Sashì:Tòotacin mà hukuuma mà Anambara
Ife National Museum

**Ife National Museum** kwàr ta tàrihi ne ma a jahaa ma Osun, Lanjèeriya. Ɗawu ta a amun ma 1948 ka afaa ka mun a amun ma 1954.

## References

Sashì:Kwàr ta tàrihi
Ibikunle Amosun

**Ibikunle Amosun** (; làawàa 25 Januwarì 1958) bâ siyàasa ne mà Lanjèeriya kà àsau gamna mà jaha mà Ogun, ƴal tà Lanjèeriya.

## Càlaa

Sashì:Lanjèeriya
Sashì:Mundì Ogun
Sashì:Ogun
Sashì:Mindì
Ibom Specialist Hospital

**Ibom Multi-Specialty Hospital (Ibom Specialist Hospital)** (ISH)  nanta àssibitì mà ɗàkò mà dawài mà bàlàk àka tà Ekit Itam II, kwacò tà ndàr mà Uyo-Ikot Ekpene, jahàa mà Akwa-Ibom.
Ifo

**Ifo** nanta hukuma tòotai à jahà mà Ogun, Lanjèeriya. Jàga tà mâiwàa na àka tà Ifo à 6°49′00″N 3°12′00″E. Nanta mâiwàa mà màala mà ƴali 521 km2 (201 sq mi) ka mâiwàa mà mun 698,837 à mbeesu mà 2006 "Adebami-Tella". Lamba mà jàgo 112.
Ijebu East

**Ijebu East** nanta tòotai ma hukuma ne à jahà mà Ogun, Lanjèeriya gamatu kà bòo kà jahà mà Lagos kàa Lagos Lagoon a njawò. Jàga tà mâiwàa na àka tà Ogbere, aka tà ndar mà A121 à  6°44′N 4°10′E. 

Ka mâiwàa mà màala 2,234km2 ka mâiwàa ma mun 110,196 à mbeesu mà mun mà 2006.

Lamba mà jàgo 120.
Ika North East

**Ika North East** sim mà tòotai mà hukuuma ne à jahà mà Delta, ƴal tà Lanjèeriya. Jaga tà mâiwàa na àka tà  Owa Oyibu

## Jàgo kà caɗì

# Achara
# Agban
# Akpama
# Ekwuoma is a town with this quarters ...odopo,  umuosi,  idumute,  oduga, idumuech....long live Ekwuoma
# Akumazi
# Aliegbo
# Alilor
# Aliobume
# Aliojeh
# Alugba
# Aniekpukwu
# Anieyime
# Aninwachokor
# Ase
# Boji-Boji-Owa
# Eje
# Etiti
# Ibiegwa
# Idumuigwe
# Idumuobior
# Idumuozeh
# Idum-Ile
# Idumu-Oba
# Idumu-Obi
# Idumu-Ukpa
# Idumu-Uleje
# Idumu-Uzougbo
# Ikeze
# Illabor
# Imike
# Isaiah Camp
# Isiube
# Itamuzun
# Mbiri - Mbiri 
# Mbiri Farm Settlement
# Ndobu
# Obgute
# Obi
# Obi-Quarter
# Obume
# Oduga
# Ogbe
# Ogbe-Akpu
# Ogbe-Obi
# Okete
# Orji
# Otolokpo
# Owa-Alero
# Owa-Alidinma
# Owa-Aliozomor
# Owa-Ekei
# Owa-Ofie
# Owa-Oyibu LGA headquarters
# Owanta-Idumuetor
# Owerre-Olubor
# Ugbeka
# Umuagboma
# Umuhu
# Umukpulu
# Umunede
# Ute
# Ute-Alohen
# Ute-Enugu
# Ute-Erumu
# Ute-Owerri

Sashì:Tòotacin mà hukuuma à Jahà mà Delta
Ika South

**Ika South** sim mà tòotai mà hukuuma ne à jahà mà Delta, ƴal tà Lanjèeriya. Jaga tà mâiwàa na àka tà jàga tà Agbor. Gàm mà mundi mà hukuuma tòotai na 167,060 a mbeesu mà 2006.

## Jàgo kà Càɗì

# Abavo-Central (Ogbe-Obi)
# Agbor-Obi
# Agbor-Alidima
# Agbor [Town] Orogodo
# Agbor-Nta
# Aliagwa
# Alifekede
# Alizormo
# Alihagwu
# Alihame
# Aliokpu
# Alisimie
# Alisor
# Emuhu
# Ewuru
# Oki
# Omumu
# Ekuku-Agbor
# Oza-Nogogo
# Idumuoza
# Ekwuoma
# Ekwueze
# Okpe
# Oyoko
# Obi-Anyinma
# Oriokan-Aliodu
# Alidogwu
# Ogbe-Isogban
# Ogbe-Idibon
# Ogbehulor
# Idumu-Ugbo
# Ekuma
# Imiele
# Alizomor
# Aliohen

Sashì:Tòotacin mà hukuuma à Jahà mà Delta
Ikechukwu Onyeka

**Ikechukwu Onyeka** nanka daraktò mà fim à Lanjèeriya.

## Rayuuwa hnni
Onyeka làawàansakò a Umuoji, tòotai mà hukuma Idemili North a jaha ma Anambra, gii tà njawà tà dîbî ma Lanjèeriya.
Incheon

**Incheon** àmi sim ta jagà tà màaiwa ma ƴalta Koriya ma Njàwa.

## Fotuna

File:Korea-us100.jpg|Monument to 100 years of friendship between Korea and the US in Jayu Park
File:Jayuwalkway.jpg|A walkway in Jayu Park
File:Korea-Incheon-Chinatown-01.jpg|The only official Chinatown in South Korea
File:소래해넘이전망대 야경 2024.jpg|Sorae Bridge
File:남동소래아트홀 야경 2 2024.jpg|Sorae Art Center & Halls
File:Songwol-dong Fairy Tale Village.jpg|Songwol-dong Fairy Tale Village in Incheon in South Korea
File:Korean-Chinese Cultural Center.jpg|Korean-Chinese cultural center Chinatown in South Korea
File:Incheon-port.jpg|Port of Incheon
File:Incheon bridge 2009.jpg|Incheon Bridge
File:Jakyakdo.jpg|The tiny island of Jakyakdo
File:Walmido promenade.jpg|Wolmido promenade
File:Seoul Incheon Airport (27833094934).jpg|Incheon International Airport
File:SSG 랜더스 문학경기장 문학스타디움 전경 2024.jpg|Incheon Munhak Stadium
File:인천버스터미널 택시타는곳.jpg|Lotte Department & Incheon Bus Terminal
File:SSG 랜더스 문학경기장(문학스타디움) 2024.jpg|Incheon Munhak Stadium (SSG Landers Baseball Team Home)
File:인천로데오거리 스타벅스.jpg|Guwol Rodeo Street
File:구월아시아드근린공원 환영의장 2023.jpg|Guwol Asiad Park at Night (2014 Asian Game Park)
File:인천대공원남문 2023.jpg|Incheon Grand Park
File:Peking opera wall chinatown.jpg|Peking Opera wall Chinatown, Incheon, South Korea
Indian National Army War Museum

**The INA War Museum** (Meitei: INA Laan-gi Pukei Lankei Shanglen) koo Indian National Army War Museum (Meitei: India Leipaak-ki Laanmi-gi Pukei Lankei Shanglen) kwàr ta tàriihi mâiwaàa ne mà WWII a Moirang, jaga ta Manipur.
thumb
Sashì:Kwàr ta tàrihi ma Indìya
Sashì:Kwàr ta tàrihi
Ingilan

**Ingilan** nanta sim mà ƴali ne ga mbândi a gii tà United Kingdom. Na tingèenò akata tsibiri mà Great Britain. Ingilan gamatu kà bòo mà eli kà Scotland à gàazàa ka bòo ƴal wadì kà Wales à gen, kà North Sea à dîbî, English Channel à njawà, Celtic Sea à njawà-tà-gen, kà Irish Sea kà gen. Nahiya mà Turài à njawà-tà-dîbî, kà Ireland ka gen. À mbeesu mà mundì mà amun mà 2021, gàm mà mundì mà ƴali na 56,490,048. London dita ne giɗ birni kà jàga tà mâiwàa.

## Calàa
Interglossa

**Interglossa** nanta ɗàkò bòo mbândi Lancelot Hogben bâ àsim mà kìmiya a amun ma 1943. Dàliilìsakò nanta bàre shàwaarà kà mundi kà ƴaki dàgu-dàgu saboka ƴu caacaa, musamman à faltò mà kìmiya kà pàsaha. Hogben ƴuka ampani ka kalima nanta aròo kàa bòo Gìrka kà Latin. Ɗautinki bòo mba kà sau'i, nàhaawù ka sirìm kalima mà wàanò kà mangwài bai.

Sashì:Glosa
Iran

**Iran**, kō Persia, kà bòo ma hukuma **Islamic Republic of Iran (IRI)**, nanta sim má yali à Gen ta Àsiya. Gamàtu kà bòo a gen ka Iraq, elta Turkiya, Azabaijan, ka Armèeniya a gàazàa ta gen, àuçi ta Caspian a gàazàa, Turkamenistan a gàazàa ta dîbî, Afghanistàan a dîbî, Pakistan a njàwa ta dîbî, ka Gulf ma Oman ka Gulf ma Persia a njàwa. Nanta màiwàa ma mundi 92 miliyàn.

Sashì:Iran
Irish Sea

thumb|upright=1.2|Location of the Irish Sea
[thumb|upright=1.2|From the pier at [Dún Laoghaire a suburban seaside town in County Dublin, Ireland]]
[thumb|upright=1.2|[Dublin Bay]]
[thumb|upright=1.2|[Brittas Bay]]
Iretiola Doyle

**Iretiola Olusola Doyle** (làawàa 5 Màayu 1967) nanta bàa tà kàawàa ma fìm à Lanjèeriya.

## Fìm
**Across the Niger* (2004)
**Sitanda* (2006) as Princess
**Torn* (2013) as Ovo
**Fifty* (2015) as Elizabeth
**The Therapist* (2016) as Ogadi
**The Arbitration* (2016) as Funlayo Johnson
**The Wedding Party* (2016) as Obianuju Onwuka
**Dinner* (2016) as Elizabeth A. George
**Fusion* (2016) as Mrs. Mabel Peterson
**The Grudge* (2016) as Kemi
**Something Wicked* (2017) as Hauwa
**GuynMan* (2017) as Molade
**The Wedding Party 2* (2017) as Obianuju Onwuka
**Merry Men: The Real Yoruba Demons* (2018) as Mrs. Dame Maduka
**Crazy People* (2018) as Regina
**Kasanova* (2019) as Ms. Jessica
**Merry Men 2* (2019) as Mrs. Dame Maduka
**Therapy* (2020) as Dr. Benedicta
**Day of Destiny* (2021) as Ifeoma
**A Tune Away* (2022) as Stella
**Madam Koi Koi* (2023) as Mother Superior
**The Black Book* (2023) as Commissioner
**Love Notes* (2024) as Maris
**All's Fair in Love* (2024) as Chief
thumb|Iretiola Doyle

### Talaabijin
**Tinsel* (2008–2015) as Sheila Ade-Williams
**For Coloured Girls* (2011) 
**Gidi Up* (2014–present) as Illa
**Noughts and Crosses* (2022)
**Flawsome* (2022)
**The Power* (2023) as Shola Ojo
**Agu* (2023–present)
**All of Us* (2024) as Proprietress
**Princess on a Hill* (2024) as Madam Obiora
## Càlàa

Sashì:Ndàlaa Lanjèeriya
Sashì:Mindì
Sashì:Mundì Ondo
Iraq Museum

**Iraq Museum** (Bòo Arabiya: المتحف العراقي) kwàr ta tàriihi mâiwaàa ne mà Iraq, na bitii a Baghdad. Dàwadì dàgaa National Museum of Iraq.
## Fòoto

File:Warka Mask, Iraq Museum.jpg|Mask of Warka
File:Warka Vase, Iraq Museum.jpg|Warka Vase
File:Sumerian worshiper from Khafajah, Iraq Museum.jpg|Sumerian worshiper from Tell Asmar
File:Sumerian Statues from Eshnunna and Khafajah of Diyala region, Iraq Museum.jpg|Sumerian Statues from Eshnunna and Khafajah of Diyala region, Iraq Museum
File:Statue of Entemena, Iraq Museum.jpg|Statue of Entemena
File:The Great Golden Lyre from Ur, Iraq Museum.jpg|The Great Golden Lyre from Ur
File:Terracotta lion from Tell Harmal, Iraq Museum.jpg|Terracotta lion from Shaduppum (Tell Harmal)
File:The lady at the window, Nimrud ivory, Iraq Museum.jpg|The lady at the window, part of the Nimrud ivories
File:Ivory statuette from Nimrud, Iraq Museum.jpg|Ivory statuette, part of the Nimrud ivories
File:The Assyrian gallery at the Iraq Museum.jpg|The Assyrian gallery at the Iraq Museum
File:Throne dais of Shalmaneser III from Fort Shalmaneser, Iraq Museum.jpg|Throne dais of Shalmaneser III from Fort Shalmaneser
File:Statue of Sanatruq I, king of Hatra, 2nd century CE, Iraq Museum.jpg|Statue of Sanatruq, king of Hatra
File:001126-IraqMuseum-IMG 8269-2.jpg|Iraq Museum, Baghdad, Iraq
File:001126-IraqMuseum-IMG 8256-2.jpg|Iraq Museum, Baghdad, Iraq
File:Cylinder seal, white marble. Two goats, two shrines, and stars. Jemdet Nasr period, 3100-2900 BCE, from Tell Agrab, Iraq. Sulaymaniyah Museum, Iraq.jpg|Cylinder seal from Tell Agrab, Iraq, on display at the Sulaymaniyah Museum, Iraq since 1961. The Lost Treasures from Iraq designates it as "feard to be stolen".
File:Limestone head of a Sumerian male worshipper from Tell Asmar (ancient Eshnunna), Iraq. Early Dynastic Period, c. 2400 BCE. Sulaymaniyah Museum, Iraq.jpg|Head of a Sumerian male worshipper from Tell Asmar (Eshnunna), Iraq, on display at the Sulaymaniyah Museum, Iraq since 1961. The Lost Treasures from Iraq designates it as "status unknown".
## Rafarens

Sashì:Kwàr ta tàrihi ma Iraq
Sashì:Kwàr ta tàrihi
Ishaku Elisha Abbo

**Ishaku Elisha Abbo** (laawaansakò a gàazaa Mubi, Lanjèeriya) kasantakàu bàa siyàasa ma Lanjèeriya. Na ɗàutinki sanata tìmaa yannki ma Gàazaa Adamawa a jáháa ma Adamawa, Lanjèeriya. Ance na àka ta jam'iya ma All Progressives Congress (APC).

## Wàan tà siyàasa

## Bàrànkàu
Isoko North

**Isoko North** sim mà tòotai mà hukuuma ne à jahà mà Delta, ƴal tà Lanjèeriya. Jaga tà mâiwàa na àka tà  Ozoro. Gàm mà mundi mà hukuuma tòotai na 143,559 a mbeesu mà 2006.
## Jagò kà caɗì
*Emevor
*Oghara-Iyede
*Otor-Owhe
*Owhelogbo
*Oyede
*Odoga-Oyede
*Ellu
*Iyede-Ame
*Ofagbe
*Ozoro
*Bethel
*Igbuku

Sashì:Tòotacin mà hukuuma à Jahà mà Delta
Itas

**Itas** nanta jàga ta mâiwàa mà tòotai mà hukuuma Itas/Gadau, jahà mà Bàuci, ƴal tà Lanjèeriya.
Itas/Gadau

**Itas/Gaɗau** nanta hukuuma tòotai mà jahà mà Bàuci a dîbî tà gàazàa ma Lanjèeriya.

## Càlaa
Jada, Lanjèeriya

**Jada** nanta jàgo kà tòotai mà hukuuma mà Adamawa, Lanjèeriya.

## Càlaa

Sashì:Jàgo
Sashì:Tòotacin mà hukuuma mà Adamawa
Sashì:Adamawa
Jakusko

**Jakusko** nanta hukuuma tòotai a jáháa ma Yobe, dîbî mà gàazàa mà Lanjèeriya.

## Càlaa

Sashì:Jàgo
Sashì:Tòotacin mà Hukuuma mà Yobe
Sashì:Yobe
Sashì:Lanjèeriya
Sashì:Tòotai mà hukuma ma Lanjèeriya
Jalal-Abad

**Manas** (; ), daga kàu **Jalal-Abad** har 2025 àmi sim ta jagà tà màaiwa ma beelu ma ƴalta Kirgistan.

Sashì:Kirgistan
Jalingo

**Jalingo**, jàga tà mâaiwàa ne mà jaha mà Taraba a ƴal tà Lanjèeriya.

## Càlaa

Sashì:Taraba
Sashì:Tòotacin mà hukuuma mà Taraba
Jama'are

**Jama'are**nanta jàgo kà hukuuma tòotai mà jahà mà Bàuci a dîbî tà gàazàa ma Lanjèeriya.
## Fòotuna

Jama'are Emirate Palace Gate.jpg
FCE Jamaare.jpg
Federal College of Education Jama'are.jpg
Jama'are River.jpg
Jama'are Post Office , Adami road opposite Asasudeen Primary School, Jama'are LGA-Bauchi State.jpg


## Càlaa

Sashì:Jàgo
Sashì:Jàga tà Jigawa
Jamila Nagudu

**Jamila Umar Nagudu** laawaantakò a fat ta mbad ka tarai ma fìifèeɗu a àminto ka dùubù wàɗi ka zìila ɓànnù ka àuyaa fèeɗu ka bàaɗu (10 Ogos, 1985) kasantakàu bâ kàawàa ma fìm ma Màlmò a kwar ta silima ma gàazàa ma Lanjèeriya (Kannywood), Kanàu, Lanjèeriya.

## Laawuntakò
Jamila Nagudu laawaantakò a jagò ta Magama Gumau, a tòotai ma hukuma Toro, jahaa ma Bàuçi, Lanjèeriya. Ndukàu makàrànta mà Piramare ka Sikàndare a Bàuçi.

## Wàan ta Fim

See also IMDb

## Càlàa

Sashì:Ndala Lanjèeriya
Sashì:Ndala kàawàa fìm mà Lanjèeriya
Jibuti

**Jibuti**, ; ; ; ;  kà bòo hukuuma **Republic of Djibouti**,|||, dīmìn jamhòoriya mà Jibuti, ayam sim mà ƴali ne a ɓèelim mà nahiya ma Afùrka, mbùttuka boo ka Somaliya ka njàwa, Habasha ka njàwa ma gen, Eritariya ka gàazàa, ànī àucī màdài (Red Sea) ka Gulf ma Aden ka dîbî. Ka maiwàa ma màala ma ƴali 23,200 km2 (8,958 sq mi).

## Càlaa

Sashì:Jibuti
Sashì:Ƴali
Jimi

**Jimi (Bi-Gimu)** sim ta bòo ka asàli a gàazaa ta Lanjèeriya. Gàm ma mindi na çaça na dàgàɗu a jáháa ma Bàuçi, Lanjèeriya.
Jigawa

**Jigawa** (jàhàa) nanta sim má jáháa ga mbândi a gàazaa ma gen ma Lanjèeriya. Jàgo tà maiwàa toh na akata jàga ta Dutse. Gamna ma ance ma jahaa na Umar Namadi.

Gàmàatuka bòo 'yali ka dibi ka jahaa ma Bauchi, ka jahaa ma Yobe a 193 km (120 mil) ka gaaza ta dibi, jaaha ma Kano a 355 km (221 mil) ka jahaa ma Katsina a 164 km (102 mil) ka gen, ka gaazaa, Jigawa gamaatu ka boo ma eli ka Zinder ma jamhooriya ma Nijar.
## Tootacin ma hukuma
Ka tootacin ma hukuma hauya ka bacibeelu (27) a Jigawa:

* Auyo
* Babura
* Biriniwa
* Birnin Kudu
* Buji
* Dutse
* Gagarawa
* Garki
* Gumel
* Guri
* Gwaram
* Gwiwa
* Hadejia
* Jahun
* Kafin Hausa
* Kaugama
* Kazaure
* Kiri Kasama
* Kiyawa
* Maigatari
* Malam Madori
* Miga
* Ringim
* Roni
* Sule Tankarkar
* Taura
* Yankwashi

## Calaa

Sashì:Lanjèeriya
Sashì:Jàaha mà Lanjèeriya
Sashì:Jigawa
Jim Iyke

**Jim Iyke** (làawàa 25 Septemba 1976) nanka bàa kàawàa mà fìm mà Lanjèeriya. Fìm hnni mâiwàa na *Last Flight to Abuja*.

## Fìm
[thumb|[DJ Abass and Jim Iyke]]

## Calaa

## Càlaa

Sashì:Mindì
Sashì:Ndàlaa Lanjèeriya
Jos Museum

**Jos Museum** kwàr ta tàrihi ne a jàga tà Jos, Lanjèeriya. Ɗawu ta a amun ma 1952 ka Bernard Fagg.

## References

Sashì:Kwàr ta tàrihi
Joseph Fadahunsi

**Joseph Odeleye Fadahunsi**, KBE laawaansakò a àmin ma dùubù wàaɗi ka zìila ɓànnù ka wàaɗi ka mettinki a fat tà mbàd kà bèelu ka tarài mà bàaɗu ma àminto dùubù wàaɗi ka zìila ɓànnù ka àuyaa fèeɗu ka bàçooɗì (1901 – 12 May 1986) Kasantakà bàa jauraa ka bàa siyàasa ma Lanjèeriya, ga mbândi ɗautinki mataimaki ma agwam ma Nàşinal Kàansil ma Lanjèeriya kà Kammaru. Ɗautinki Gamna ma yannki gen tà Lanjèeriya.
Joseph Thlama Dawha

**Joseph Thlama Dawha** laawaansakò a fat tà àuyaa kà ɓànnù ma tarài mà kuunù ma àmin ma dùubù wàaɗi ka zìila ɓànnù ka àuyaa bèelu kà mbàd ka fèeɗu (29 Maç, 1954) mèettakàu a fat tà fèeɗu kà tarài mà fiifèeɗu ma àmin ma dùubù bèelu ka àuyaa (4 Ogas, 2020).

Sashì:Mindì
Sashì:Ba Lanjèeriya
Josh2Funny

**Chibuike Josh Alfred** , mbàndi dagà kàu **Josh2Funny** nanka bâ kàawàa mà barkwànci, bâ wàaɗo, daraktò kà bâ jàriida ne mà Lanjèeriya.

## Rayuuwa
Josh2Funny làawàa tà à jaha mà Anambara à fàt tà 18 Disemba 1990.

## Filmogarapi
* *Lagos Real Fake Life* (2018) as Johnbull
* Knock Out (2019)
* *Lockdown* (2021) as Sunny
* *Money Miss Road* (2022) as Joe

## Feesiɗe
* GAGE Star Award a amun mà 2021
* Nominated for the Best Actor in a Supporting Role in the 2022 AMAA awards.

## Càlàa

Sashì:Mindì
Sashì:Mundì Anambara
Sashì:Ndàlaa Lanjèeriya
John Ben Kalio

**John Ben Kalio** nanka gamna àsau mà soja à jaha mà Yobe, ƴal tà Lanjèeriya.

## Càlaa

Sashì:Mindì
Sashì:Ndàlaa Lanjèeriya
Joe Okei-Odumakin

**Joe Okei-Odumakin** (Làawàa 4 Jùulai 1966) bàa tà paputuka ma kare hakki ma nga birim a Lanjèeriya. Dita ne agwam ma *Women Arise for Change Initiative and the Campaign for Democracy*.

## Rapaarens

Sashì:Ndàala Lanjèeriya
Sashì:Ndàlā paputuka ma Lanjèeriya
Sashì:Mendài ƴu ka paputuka ma Lanjèeriya
Jumoke George

**Olajumoke Amoke Olatunde George**, mbândi daga kàu **Jumoke George** bàa ta kàawàa ma fìm mà Lanjèeriya.

Sashì:Mindì
Sashì:Mundì Oyo
Jàamanī

**Jàamanī** ayam sim mà ƴali ne a gabai mà nahiya ma Turài.

## Càlàa

Sashì:Jàamanī
Sashì:Ƴàli tà bai màalā
Jàhàa mà Bàuçi

**Jáháa mà Bàuçi** da jàhàa dita ma fîlaa (jàga) ma catta gàazaa-ɗîbî fîlaa ma gàazaa ta Lanjèeriya. Dàgòoriimà a tarai ma Faburairu dùubù wàɗi ka zìila ɓànnù ka àuyaa kunnu ka mbàɗ ka bacooɗì (1976) ka àsàwo ta jàhàa ma gàazaa-ɗîbî ma sart ta jajim (mulki) ma Jàneràr Murtala Muhammad. Àsàli na fîlaa wàɗi ka yannki ma jàhàa ma Gwàmbe ma ance, mandi ɗautaka jàhàa ma ɗagu a amun dùubù wàɗi ka zìila ɓannu ka âuyaa fèeɗu kà mɓad ka bacooɗì (1996). Ka tootàcin mà hukumomi âuyaa (20) sìràm. Maiwàa mà bir̃ni toh dita ne jàga ta Bàuçi.

Ka jàhàa ma Bàuçi ka maiwàa mà màalaa ma ýali man ýila sàkwàayà kìlomìta dùubù âuyaa bèelu ka bàaɗù ka zìila fiifèeɗu ka àuyaa kà mɓad ka bàciibèelu (45,837km²) gamatuka bòo ka jàhoohi mà Kanàu ka Jìgawa, gàazaa mà Yobe ka Gwàmbe, ka gen jàhàa ma Kàdùna kà Platàu, jàhàa ma Taraba kuma ke njàwò.

Giɗ mà màalaa gen ka gàazaa ma ýali ka gòoyàa ka gòocìn.
Jànjàmiyà

**Jànjàmiyà** nanta men ma sanɗàa ta àmuu.
thumb|Skin bottle made of goat leather
thumb|A leather waterskin from the Judean desert, dating back to 132–135 CE.
Kaashin Yàawo

**Kaashin Yàawo** *(bòo kimìiya: Acanthospermum hispidum, bòo Nàasàarà: bristly starbur)* bìchayam sim mà gizìn dàgàɗu tà gabài kà njàwa mà Amurka. Wam dàgàɗu a Afùrka, Asìiya, Ƴuròp ka Amurka mà gàazàa.

Sashì:Gizìn
Kaduna

**Kaduna** nanta sim má jáháa ga mbândi a gàazàa mà gen mà Lanjèeriya. Jaga ta mâiwàa Kaduna nanta jago ta fiifèeɗu (8th) a mâiwàa ma 'yali a Lanjèeriya a amun mà 2006.

## Bòo
Bòo mà jàhà mà Kaduna aka tà hukuma tòotai:

## Tòotai mà Hukuma

## Kwàr tà Caacaa
Ka men gàm mà Kwàr tà Caacaa a jàhà mà Kaduna, ami:

## Gàlari

File:Kaduna_River_in_kaduna_state_Nigeria.jpg|River Kaduna
File:Water_fall_in_Kafancha_Kaduna_State.jpg|Waterfalls in Kafanchan
File:Matsirga_Waterfalls,_Madakiya.jpg|Matsirga waterfalls Kaduna
File:Kamuku_National_Park_kaduna_State_Nigeria.jpg|Kamuku National Park Kaduna
File:Ahmadu_bello_university_senate.jpg|ABU senatorial building
File:Ten_Storey_Kaduna5.jpg|Ten Storey Building in Ahmadu Bello way Kaduna
File:Flower_of_kaduna_02.jpg|Major planted flower
File:Kajuru_Castle.jpg|Kajuru Castle
File:Night_mode_Transportation.jpg|Night mode transportation in Kaduna city
File:Bus_at_badarawa_bus_stop.jpg|Kaduna city bus
File:Ahmadu_Bello_way.jpg|Ahmadu Bello way in the city of Kaduna
File:Green_car2.jpg|Green car in Kaduna city


## Càlàa

Sashì:Jàhà mà Kaduna
Sashì:Jàhà mà Lanjèeriya
Kaduna Museum

**Kaduna Museum** kwar ta tàrihi ne a jaga ta Kaduna, elta Lanjèeriya. Ɗawu ta a amun ma 1975.

## References

Sashì:Kwàr ta tàrihi
Kaduna Gàazàa

**Kaduna Gàazàa** nanta tòotai ma hukuma mà Kaduna à ƴal tà Lanjèeriya. Jàga tà màîwàa na akata jàga tà Doka.
Kafin Madaki

**Kafin Madaki** nanta jàga ta mâiwàa mà tòotai mà hukuuma Ganjuwa, jahà mà Bàuci, ƴal tà Lanjèeriya.
Kalam

thumb
**Kalam** sim má jágo à tòotai mà hukuma ma Fika ka jàaha mà Yobe, Lanjèeriya.

## Calaa ma Chacha
Kaltungo

**Kaltungo** nanta jàgo kà tòotai mà hukuuma ne à jahà mà Gombe, gàazàa tà dîbì mà ƴal tà Lanjèeriya.

## Càlā

Sashì:Gombe
Sashì:Tòotacin mà hukuuma mà Gombe
Sashì:Lanjèeriya
Kalu Ikeagwu

**Kalu Egbui Ikeagwu** , nanka bàa kàawàa mà fìm mà Lanjèeriya ka Bìrtaniya kà bàa kalam.

## Rayùuwatasa
Kalu làawàansakò a Ingilan kà baba hnni ùlèeneesùkàu kà Lanjèeriya tin na amin mà ɓannu (9). Nanka bàa mà jaha mà Abia, njawà tà dîbî mà Lanjèeriya.

Kalu was born in England and his dad brought him back to Nigeria at the age of 9 for him not to forget his origin. He worked as a Computer Analyst before entering into Nollywood. He hails from Abia State. 

## Calaa
Kamal Aboki

**Kamal Aboki** laawaansakò a àminto ka dùubù wàaɗi ka zìila ɓànnù ka âuya feeɗu ka mbad ka wàaɗi (1 Januwarì 1997 - Januwarì 16, 2023) bàa kàawàa mà barkwancì ne, apto kà bàa skit mà Lanjèeriya (bàa kàawàa ma fìm) mà Màlmò, bàa siyàasa ka purodusa a kwar ta silima ma gàazàa ma Lanjèeriya (Kannywood), Kanàu. Sim hnni Kamal Iliyasu amma mbândi daga kàu Kamal Aboki.

## Càlaa

Sashì:Mindì
Sashì:Ndàlaa Lanjèeriya
Kamaru

**Kamaru**, ;  . mbândi dagakò **Republic of Cameroon**,.
**Kamaru** àmi sim má yali a gen ta nàhìiya ma Afùrka.

## Càlaa

Sashì:Kamaru
Sashì:Ƴali
Kankan

**Kankan** (ߞߊ߲ߞߊ߲߫ ߕߌ߲߬ߞߎߘߎ߲) nànta jagà tà màaiwa a gī ta dîbî ma elta Guinea ka jagà tà màaiwa màala ma ƴali. Ka jagà ta tòotacin amee: (Kankan, Kérouané, Kouroussa, Mandiana kà Siguiri).

## Hukuma tòotacin

Sashì:Guinea
Kano

**Kano** (jàhàa) nanta sim má jáháa ga mbândi a gàazaa ma gen ma Lanjèeriya. Jàgo tà maiwàa toh na akata jàga ta Kano. A bòo 'yali ma jaaha ka gàazaa ma gen Jahaa ma Katsina, Jahaa ma Jigawa ka gàazaa ma dibi, jahaa ma Bauci ka njawo ma gen, jahaa ma Kaduna ka njawo ma gen.

## Foto

File:Places_in_Kano_State_03.jpg
File:Kano_State,_road_in_Kano_24.jpg
File:Kano_State_at_night_01.jpg
File:Kano_State_at_night_02.jpg
File:Kano_State,_road_in_Kano_44.jpg
File:Kano_State,_road_in_Kano_42.jpg
File:Kano_municipal_council_gate.jpg
File:Kano_State,_road_in_Kano_35.jpg
File:Kano_State,_road_in_Kano_41.jpg
File:Kano_State,_road_in_Kano_28.jpg
File:Kano_State,_road_in_Kano_10.jpg
File:Kano_State_flag_official.png
File:Kwankwasiyya_flyover,_Kano_State_08.jpg
File:Shoptite,_Kano_State_03.jpg
File:Shoptite,_Kano_State_06.jpg
File:Kwankwasiyya_flyover,_Kano_State_09.jpg
File:Danbatta_flyover,_Kano_State_25.jpg
File:Danbatta_flyover,_Kano_State_04.jpg
File:Danbatta_flyover,_Kano_State_20.jpg
File:HUN_Kánó_COA.jpg
File:Danbatta_flyover,_Kano_State_12.jpg
File:Danbatta_flyover,_Kano_State_10.jpg
File:Prince_Audu_Abubakar_underpass,_Kano_State_03.jpg
File:Prince_Audu_Abubakar_underpass,_Kano_State_14.jpg
File:Palace_of_Kano_Emirate_03.jpg
File:Ruwa_Gate_in_Kano_06.jpg
File:Mazugal_Gate_in_Kano_02.jpg
File:Ruwa_Gate_in_Kano_06.jpg
File:Dawanau_Gate_in_Kano_01.jpg
File:Famfo_Gate_in_Kano_10.jpg
File:Prince_Audu_Abubakar_underpass,_Kano_State_06.jpg
File:Waika_Gate_in_Kano_08.jpg
File:Kano_walls,_Kano_State.jpg
File:RIVER_BELA_FISHERS_KANO_STATE_(1).jpg
File:Prince_Audu_Abubakar_underpass,_Kano_State_13.jpg
File:Famfo_Gate_in_Kano_09.jpg
File:House_of_Kadiriyya_Kano_State_02.jpg
File:Gadon_Ƙaya_Gate_in_Kano_03.jpg
File:House_of_Kadiriyya_Kano_State_01.jpg
Kano (jàgo)

**Kano**(Ajami: كَنُواْ) sim ma jàgo ne kà hukuma tòotai à jaha mà Kanàu, à gàazàa tà gen mà ƴal tà Lanjèeriya. Nanta jàga tà mâiwàa mà beelu kà gàm mà mindì a Lanjèeriya.

## Ilimì

### Jami'a

* Bayero University Kano 
* Sa'adatu Rimi University of Education Kano
* Skyline University Nigeria (SUN), ɗàwaa tà a amun mà 2018.
* Yusuf Maitama Sule University, Kano (YUSMUK), ɗàwaa tà a amun mà 2012.

### Kolèeji

* Kano State Polytechnic ɗàwaa tà a amun mà 1975.
* Federal College of Education, Kano
* Aminu Kano College of Islamic Legal Studies, Kano

Sashì:Tòotacin mà hukuma mà Kanò
Kano Municipal

**Kano Municipal** nanta hukuma tòotai mà jaha mà Kanàu, ƴal tà Lanjèeriya. Jàga tà mâiwàa na a bii tà Kofar Kudu. Ka mâiwàa mà màalàa mà ƴali 17 km2 kà gàm mà mindì 365,525 à mbeesu mà 2006.

## Càlaa

Sashì:Tòotacin mà hukuma mà Kanò
Kanta Museum

**Kanta Museum** kwàr ta tàrihi ne a Argungu, Lanjèeriya. Kwacò ta àskū maîwàa.

Sashì:Kwàr ta tàrihi
Kanàu

**Kanàu** àmî sim má jágòo kà jáháa ka gen ma Lanjèeriya. Àmɓì a gi gàazaa ka ɗîbî ta jáhá ma Jigawa, gàazaa ka gen ta jáháa mà Katsina, njàwà ka dîbî tà Bàuçi, kà gàazaa ka gen tà jáháa ma Kàdùna.

## Tòotacin ma hukuma
Ka men 44 tòotacin mà hukuma a jaha mà Kanàu

## Fòoto

File:Places_in_Kano_State_03.jpg
File:Kano_State,_road_in_Kano_24.jpg
File:Kano_State_at_night_01.jpg
File:Kano_State_at_night_02.jpg
File:Kano_State,_road_in_Kano_44.jpg
File:Kano_State,_road_in_Kano_42.jpg
File:Kano_municipal_council_gate.jpg
File:Kano_State,_road_in_Kano_35.jpg
File:Kano_State,_road_in_Kano_41.jpg
File:Kano_State,_road_in_Kano_28.jpg
File:Kano_State,_road_in_Kano_10.jpg
File:Kano_State_flag_official.png
File:Kwankwasiyya_flyover,_Kano_State_08.jpg
File:Shoptite,_Kano_State_03.jpg
File:Shoptite,_Kano_State_06.jpg
File:Kwankwasiyya_flyover,_Kano_State_09.jpg
File:Danbatta_flyover,_Kano_State_25.jpg
File:Danbatta_flyover,_Kano_State_04.jpg
File:Danbatta_flyover,_Kano_State_20.jpg
File:Danbatta_flyover,_Kano_State_12.jpg
File:Danbatta_flyover,_Kano_State_10.jpg
File:Prince_Audu_Abubakar_underpass,_Kano_State_03.jpg
File:Prince_Audu_Abubakar_underpass,_Kano_State_14.jpg
File:Palace_of_Kano_Emirate_03.jpg
File:Ruwa_Gate_in_Kano_06.jpg
File:Mazugal_Gate_in_Kano_02.jpg
File:Ruwa_Gate_in_Kano_06.jpg
File:Dawanau_Gate_in_Kano_01.jpg
File:Famfo_Gate_in_Kano_10.jpg
File:Prince_Audu_Abubakar_underpass,_Kano_State_06.jpg
File:Waika_Gate_in_Kano_08.jpg
File:Kano_walls,_Kano_State.jpg
File:RIVER_BELA_FISHERS_KANO_STATE_(1).jpg
File:Prince_Audu_Abubakar_underpass,_Kano_State_13.jpg
File:Famfo_Gate_in_Kano_09.jpg
File:House_of_Kadiriyya_Kano_State_02.jpg
File:Gadon_Ƙaya_Gate_in_Kano_03.jpg
File:House_of_Kadiriyya_Kano_State_01.jpg


## Càlàa

Sashì:Kanàu
Sashì:Lanjèeriya
Karasuwa

**Karasuwa** nanta hukuuma tòotai a jáháa ma Yobe, dîbî mà gàazàa mà Lanjèeriya.

## Càlaa

Sashì:Jàgo
Sashì:Tòotacin mà Hukuuma mà Yobe
Sashì:Yobe
Sashì:Lanjèeriya
Sashì:Tòotai mà hukuma ma Lanjèeriya
Katagum

**Katagum** nanta hukuuma tòotai mà jahà mà Bàuci a dîbî tà gàazàa ma Lanjèeriya. Jàga tà mâiwàa na akata jàga tà Azare.

## Càlaa
Kayode Olofin-Moyin

**Kayode Olofin-Moyin** ka bàa siyàasa ne mà Lanjèeriya. 

## Rayuuwa tìnì
Kaftin mà Navy Kayode Olofin-moyin làawàansakò a jàga tà Ilawe-Ekiti, jaha mà Ekiti, à fàt tà mbad kà kuunu 13 tarai mà Màayu mà amun mà 1950.

## Ilimi
Kayode Olofin-moyin ƴu ka karatu hnni mà piramarì à Annunciation Catholic School, Ikere-Ekiti a amun mà 1965.

## Càlaa

Sashì:Ogun
Sashì:Lanjèeriya
Sashì:Mundì Ogun
Sashì:Mindì
Sashì:Ndàlaa Lanjèeriya
Kebbi

**Kebbi** (jàhàa) nanta sim má jáháa ga mbândi a gàazaa ma gen ma Lanjèeriya. Jàgo tà maiwàa toh na a ka ta jàga ta Birnin Kebbi. Gamna ma ance ma jahaa na Nasir Idris.

A bòo 'yali ma jaaha ka gen ka gaaza na Zamfara, jahaa ma Sokoto ka dibi, jahaa ma Neja ka ka njawo, ka gen ka jahooriya ma Nijar ka 'yalta Benin.

## Bòo a jàhàa mà Kebbi

## Hukuma tootai

## Càlàa

Sashì:Lanjèeriya
Sashì:Kebbi
Keir Starmer

**Sir** **Keir Rodney Starmer**(làawàa 2 Septemba 1962) nanka bà siyàasa ma Bìrtaniya ka bà gwaràm mbândi dika minista mâiwàa mà United Kingdom tin amun mà 2024 kà agwam mà Labour Party tin amun mà 2020.

Sashì:Ndalàa Turài
Sashì:Mundì Bìrtaniya
Sashì:Mindì
Sashì:Bìrtaniya
Kemi Lala Akindoju

thumb|KEMI-LALA-AKINDOJU-RHH-1-200x300
**Kemi Lala Akindoju** (làawàa  8 Màaris 1987) nanta bàa tà kàawàa ma fìm ma Lanjèeriya.

## Fìm

* *Alan Poza* (2013) as Ina (with OC Ukeje) 
* *Dazzling Mirage* (2014) as Funmiwo
* *The CEO* (2016) as Lisa
* *Fifty* (2015) as Chike
* *Suru L'ere* (2016) as Landlady
* *Potato Potahto* (2017) as Frances
* *Ajuwaya* (2017) as Yewande
* *Lara and the Beat* (2018) as Tonye
* *Òlòtūré* (2019) as Blessing
* *Your Excellency* (2019) as Lina
* *The Smart Money Woman* (2020) as Adesuwa
* *Lizard* (2020) as Patience
* *Ada the Country* (2020)
* *Rise* (2022) as Joy

### Purodokshan

* *Gangs of Lagos* (2023) - Co-produced with Jáde Osiberu
* *The Black Book* (2023) - Produced
* *Ada the Country* (2020) - Directed

## Càlàa
Ken Erics

**Ekenedilichukwu Ugochukwu Eric Nwenweh** (làawàa 28 Febuwari 1985), nanka bàa kàawàa mà fìm mà Lanjèeriya.
Kenneth Dike

**Kenneth Onwuka Dike** laawaansakò a fat tà mbàd kà baçìibèelu ma tarài mà mbàd kà bèelu ma àmin ma dùubù wàaɗi kà zìila ɓànnù ka mbàd kà baçìibèelu (17 Dìisemba, 1917) mèettakàu a fat tà àuyaa kà bàçòoɗi ma tarài mà dùubù wàaɗi kà zìila ɓànnù ka àuyaa fèeɗu kà kuunù (26 Oktòoba, 1983).

Sashì:Mindì
Sashì:Ba Lanjèeriya
Katsina

**jàhàa mà Katsina** (; ) nanta sim má jáháa ga mbândi a gàazaa ma gen ma Lanjèeriya. Jàgo tà maiwàa toh na akata jàga ta Katsina. A bòo 'yali ma jaaha ka gen jahaa ma Zamfara, Jahaa ma Jigawa ka jahaa ma Kano a dibi, jahaa ma Kaduna ka njawo, a boo 'yali ma gaaza ka jamhooriya ma Nijar.

## Tòotacin mà hukuuma

* Bakori
* Batagarawa
* Batsari
* Baure
* Bindawa
* Charanchi
* Dan Musa
* Dandume
* Danja
* Daura
* Dutsi
* Dutsin-Ma
* Faskari
* Funtua
* Ingawa
* Jibia
* Kafur
* Kaita
* Kankara
* Kankia
* Katsina
* Kurfi
* Kusada
* Mai'Adua
* Malumfashi
* Mani
* Mashi
* Matazu
* Musawa
* Rimi
* Sabuwa
* Safana
* Sandamu
* Zango

## Mundi Mâiwàa
* Abba Musa Rimi,[25] Gamna mà Jaha mà 1980–1983
* Abdulmuminu Kabir Usman, Emir of Katsina[26]
* Aminu Bello Masari, àsau speaker house of representatives 2003 to 2007 and àsau Gamna mà Jaha mà[27]
* Faruk Umar Faruk CON, Idim mà 60th mà Daura kà Idim mà ànce
* Habu Daura, Komishina mà Pòlis
* Hadiza Bala Usman, àsau managing director of Nigerian Ports Authority[30][31]
* Hamza Rafindadi Zayyad, àsau head of the Technical Committee on Privatization and Commercialization
* Hassan Katsina,[32] military governor of the northern region 1966–1967
* Ibrahim Coomassie, Inspector General of Police[33] 1993–1999
* Ibrahim M. Ida, Senator for Katsina Central constituency of Katsina, Nigeria,[34] taking office on 29 May 2007; member of All Progressive Congress APC
* Ibrahim Shema, Gamna mà Jaha mà Katsina[35] 2007–2015
* Isa Kaita, first northern Nigeria minister of education and speaker of the house of parliament
* Sheikh Ja'afar Mahmud Adam, Salafist Islamic scholar aligned with the Izala Society[36][37][38]
* Lawal Kaita, Gamna mà Jaha mà 1983[39]
* Lawal Musa Daura, Director General of the Nigerian Security Service[40]
* Magaji Muhammed, àsau Minister of Internal Affairs, àsau Minister of Industries, àsau Nigerian Ambassador to the Kingdom of Saudi Arabia.
* Mahmud Kanti Bello, àsau Chief Whip of the Senate[41]
* Mamman Shata, Hausa griot/musician
* Mohammed Bello, àsau Chief Justice of the Supreme Court
* Mohammed Tukur Liman, àsau majority leader of the Nigerian Senate.
* Muhammadu Buhari, Military Head of 1983–1985, Chairman PTF and President of Nigeria 2015-2023[42]
* Muhammadu Dikko Yusufu Inspector General of Police[43] 1975–1979
* Muhammadu Dikko, Emir of Katsina 1906–1944.

## Càlaa

Sashì:Lanjèeriya
Sashì:Katsina
Kenya

**Kenya**,,  kà bòo mà Nàasàarà **Republic of Kenya**, àmi sim má 'yali a dîbî ta nàhìiya ma Afùrka

## Càlaa

Sashì:Kenya
Sashì:Ƴali
Kir-Balar

**Kir-Balar (Kir koo Kirr)** sim ta bòo ka asàli a gàazaa ta Lanjèeriya. Gàm ma mindi na çaça na dàgàɗu a jàga tà Kir Bengbet ka Kir Bajang'le ma jáháa ma Bàuçi, Lanjèeriya.

## Caala ma Çaça
Kirfi

**Kirfi** , nanta jàgo kà hukuuma tòotai mà jahà mà Bàuci a dîbî tà gàazàa ma Lanjèeriya.

## Càlaa

Sashì:Bàuci
Sashì:Jàgo
Sashì:Tòotacin mà Hukuuma mà Bàuci
Kiribati

**Kiribati** mbândi daga kàu a hùkuuma **Republic of Kiribati**, nanta ƴali mà tsibiri àkata Melanesia, gii ta Oceania a tàfu tà gabài mà Pacific Ocean. Nanta mâiwàa mà màalaa mà ƴali 811 km2 (313 sq mi) akàu 3,441,810 km2 (1,328,890 sq mi) mà àuci.

## Joogarapi

File:Map_of_the_Territorial_Waters_of_the_Pacific_Ocean.png
File:Kiribati_map_LOC.jpg
File:Kiribati_Inseln.png
File:Abaiang_top_view.jpg


## Calaa

Sashì:Ƴali
Sashì:Ƴal tà Oceania
Sashì:Kiribati
Kisumu

**Kisimu** àmi sim ta jagà tà màaiwa ma kùunu ma ƴalta Kenya.

## Fotuna

File:Temple in Kisumu, Kenya.jpg|Temple in Kisumu, Kenya
File:View of Kisumu City from a nearby hill.jpeg|Kisumu City as seen from a nearby hill
File:Kisumu town hall.jpg|Kisumu Town Hall
File:Kisumu Night.jpg|Kisumu at night
File:Ciala resort.jpg|Ciala Resort
File:Kisumu City pavements done by Gov. Nyongo.jpg|Pavement in Kisumu City

Sashì:Kenya
Khosro Abad Mansion

**Khosro Abad Mansion** (Bòo Pāsiya: عمارت خسروآباد) kō Khosro Abad Museum kwàr ta mâiwàa tun a zàmani ma Zand kà Qajar kàa kwàr ta tàrihi , nanta ne a gī ta Sanandaj, jaga ta Kurdistan, Iran.

## Foto

File:Khosrowabadmansionn.jpg|The Zand style part of the mansion
File:13981226000162637199477894386927_«دف_نوازی»_در_كردستان.jpg|Kurds playing tambourine
File:Khosro_Abad_Mansion_20190328_06.jpg|Tourists visiting during Nowruz
File:Sanandaj,_KhosroAbad_02.jpg|Colored sash windows

Sashì:Kwàr ta tàrihi ma Iran
Sashì:Kwàr ta tàrihi
Konakkiri

**Konakkiri** nànta jagà tà màaiwa ka jagà tà màaiwa ma màala ma ƴali ma elta Guinea.

## Fotuna

File:Mosquée Fayçal corrigée.jpg
File:Statut au musse de conakry.jpg|Courtyard at Sandervalia National Museum
File:Over conakry (3326330162).jpg|Stade du 28 Septembre
File:Cathédrale Sainte-Marie de Conakry.jpg|St. Mary's Cathedral
Konduga

**Konduga** jàgo ne kà tòotai mà hukuuma mà jaha mà Barno, a gàazàa ta dîbî mà Lanjèeriya.

Sashì:Bàrno
Sashì:Lanjèeriya
Sashì:Jàgo
Kooroo

**Kooroo** shaggâ waadi ne akata loo mbândi akata shaggâ ma kwarò.
## Anpani

File:Skegness4web.jpg|Kooroo à Skegness
File:104 Donkeys in Tayrona Park Colombia.JPG|Kòoràcin à Tayrona National Natural Park a Gàazàa mà Kolombiya
File:Esel auf Ydra.jpg|Kòoràcin à Hydra
File:Uyghur man on his donkey cart. Kashgar.jpg|Nga mà Uyghur tingeenatò aka tà Kooroo hnni, Kashgar
File:Donkey Equus asinus Tanzania 1114 cropped Nevit.jpg|Kooroo a Tànzaniya.
Kooroo mà rìya

**Kooroo mà rìya** nanta shaggâ akata loo mà rìya.
[thumb|left|Close-up of head, [Denver Zoo, Colorado]]
thumb|upright|Close-up of hindlegs
Kogi

**Kogi** nanta sim má jáháa ga mbândi a gàbai ma gàazàa mà Lanjèeriya. Gaamatuka boo a gen jahaa ma Ikiti kà Kwara, a gàazàa Abuja (FCT), a gaazaa ma dîbî  jahaa ma Nasarawa, ka gaazaa ma gen jahaa ma Neja, a njawo ma gen jahaa ma Edo ka Ondo, a njawo ma dîbî jahaa ma Anambara ka Enugu, a dîbî  jahaa ma Binuwai. Jàgotà maiwàa na a ka ta jàgata Lokoja.

## Bòo

## Tootàcin mà hukuma ma Kogi
Kamen tòotàcin mà hukuma hâuya kà wàɗi (21) a jàhà mà Kogi:

## Càlàa

Sashì:Jàhà mà Kogi
Sashì:Jàhà mà Lanjèeriya
Koddebùuwa

**Koddebùuwa**   kà bòo Nàasàarà  mbândi dagakò **Ivory Coast**,  kà bòo Paransa. kà bòo hukuuma **Republic of Côte d'Ivoire**, àmi sim má yali a gen ta nàhìiya ma Afùrka.

## Càlaa

Sashì:Koddebùuwa
Sashì:Ƴali
Kudan

**Kudan** nanta tòotai ma hukuma mà jahaa mà Kaduna à ƴal tà Lanjèeriya. Jàga tà màîwàa na akata jàga tà Hunkuyi.

## Mun màîwàa
# Alhaji Idris Usman
# Shehu Ladan
# Prof. Muhammad Arsala, ABU Zaria
# Prof. Mu'azu Sa'ad Muhammad, SLU Kafin Hausa
# Muhammad Ashiru Sarkin Kudan
# Bello Yamusa Jarman Zazzau
# Dauda Iliya Abba, Agwam ma hukuma tòotai 
# Hon. Magaji Sadiq Hunkuyi, àsau komishina
# Alh. Halliru Mahmud 
# Alhaji Aminu Muhammad Ashiru
# Suleiman Othman Hunkuyi
# Isa Ashiru Kudan
# Alhaji Abbas Likoro

Sashì:Tòotai mà hukuma ma Lanjèeriya
Kujèeraa

**Kujèeraa** nanta men mà tingèenò

Set of fourteen side chairs MET DP110780.jpg
Coronation Chair - geograph.org.uk - 1195395.jpg
Plastic Tuinstoel.jpg
Paris Chaises jardin des Tuileries 2014.jpg
Rocking Chair (32443140351).jpg
Kulung

**Kulung (Wurkum)** sim tà mindi ka bòo ga mbândi ka sassala (asàli) a gàazaa ma Lanjèeriya. Na çaça na tingeno a tootài ma hukuma ma Karim Lamiɗo ma jàhàa ma Taraba ma katta nyeli taa Lanjèeriya.
Kumasi

**Kumasi** nànta jagà tà màaiwa a gī ta gàazàa ka jagà tà màaiwa ma bēlu ka màala ma ƴali ma Ghana.

## Fotuna

Kronum Kumasi 2018-11-08 (130246).jpg
Kumasi international airport.jpg
Manhyia Palace Museum, Kumasi, Ghana.jpg
Fort Kumasi and Millitary Museum (10).jpg

Sashì:Ghana
Kumbotso

**Kumbotso** nanta hukuma tòotai mà Kanàu, à ƴal tà Lanjèeriya. Jàga tà mâiwàa na a bii tà Kumbotso. Ka mâiwàa mà màalàa mà ƴali 158 km2 kà gàm mà mindì 409,500 à mbeesu mà 2006.

Lamba mà postal kood na 700.

## Calaa

Sashì:Tòotacin mà hukuma mà Kanò
Kuroshiya

**Kuroshiya**,, ƴam sim mà ƴali ne à gabai ka gàazàa ta dîbî mà nahiya mà Turài.

## Calàa

Sashì:Kuroshiya
Kutto

**Kutto (Kupto)** sim tà bòo ga mbândi ka sassala (asàli) a gàazaa ma Lanjèeriya.

## Calaa ma Chacha
Kwaami

**Kwaami** simta bòo ga mbândi ka sassala (asàli) a gàazaa ma Lanjèeriya gàm mà mindi (alkii) na chacha na tingeno a Jàhaa ma Bàuçi, kwacà kà jàga tà Gwàmbe.
Kwami

**Kwami** nanta tòotai mà hukuuma ne à jahà mà Gombe, gàazàa tà dîbì mà ƴal tà Lanjèeriya. Jàga tà mâiwàa na aka tà Mallam Sidi.

## Càlā

Sashì:Gombe
Sashì:Tòotacin mà hukuuma mà Gombe
Sashì:Lanjèeriya
Kwango

**Kwango** kà bòo hukuuma **Democratic Republic of the Congo** (**DRC**), , }} mbândi dagakò **DR Congo**, koo **Congo-Kinshasa** àmi sim má 'yali a gabài mà nàhìiya mà Afùrka. Gàamatuka boo mà 'yali a gen ka elta Kwango-Burazza, Njawo Sudan ka Gabai ta Afurka a gaazaa, Yugàanda, Ruwànda, Burundi ka Tànzaniya a dibi, Zambiya ka Angola a njawo.

## Càlaa

Sashì:Kwango
Sashì:Ƴali
Sashì:Ƴal tà Afùrka
Kwara

**Kwara** (Yoruba: Ìpínlẹ̀ Kwárà) nanta sim má jáháa ga mbândi a gen mà Lanjèeriya. Gaamatuka boo a dîbî jahaa ma Kogi, a gàazàa jahaa ma Neja, a njawo jahaa ma Ikiti, Osun ka Oyo, àsē boo elta gen gaamatuka boo ma 'yali ka jamhooriya ma Benin. Jaga ta maiwàa Ilorin ka hukuuma totaacin mbad ka bacooɗi (16).
thumb|right|Drummers in Ijomu Oro village, Kwara State.

## Boo
Boo ma jahaa ma Kwara ka ta hukuuma tootacin:

thumb|Kwara State University, Malete
## Hukuuma tootacin ma Kwara
Ka hukuuma tootai 16 a jahaa ma Kwara.
alt=Ilorin Train Station in Kwara|thumb|Ilorin Train Station in Kwara

## Càlaa

Sashì:Lanjèeriya
Sashì:Kwara

## Càlàa