open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grigoriy kalendarı

**Grigoriy kalendarı** (yamasa jańa usıl) - Rim papası Grigoriy XIII tárepinen Yulian kalendarı (eski usıl) ornına 1582-jılı engizilgen kalendar. Perudji universiteti oqıtıwshısı Luidji Lilio 1576-jılı usınıs etken joybar boyınsha dúzilgen. Yulian kalendarında jol qoyılǵan qáteshilik dúzetilip, esaplaw 10 kún aldıǵa kóshirildi. Báhárgi teń kúnlik, yaǵnıy 21-martqa tuwra kelgen. Qátelik jáne tákirarlanbawı ushın hár 400 jılda kabisa jılı 3 kúnge qısqartılǵan, yaǵnıy 100 kabisa jılı ornına 97 kabisa jılı engizilgen. Grigoriy kalendarı boyınsha aqırǵı 2 cifrı 4 ke bólinetuǵın jıllar kabisa jılları bolıp tabıladı, biraq 2 nól menen tamamlanıp, 400 ge bólinbeytuǵın jıllar buǵan kirmeydi, máselen, 1700-, 1800-, 1900 hám 2100-jıllar ápiwayı jıl, 1600-, 2000, 2400 hám 2800-jıllar bolsa kabisa jılları bolıp tabıladı. Sol esapta jıldıń dawamlılıǵı 365, 242500 sutkanı qurap, tropikalıq jılǵa qaraǵanda hár jılı 26 sekund artıp baradı hám sál kem 3300-jılda 1 kún qáte islenedi. Grigoriy kalendarınıń birden-bir qolaysızlıǵı aylardaǵı kúnler sanınıń hár qıylılıǵı bolıp tabıladı. Sovet Awqamına (sonıń ishinde, Ózbekstanda) Grigoriy kalendarı 1918-jıl 14-fevraldan (eski usılda 1-fevraldan) baslap qabıl etilgen.

## Derekler
XVI ásir

**XVI ásir**, Grigoriy kalendarına kóre, 1-yanvar 1501-jıldan 31-dekabr 1600-jılǵa shekem bolǵan dáwir. 

## On jıllıqlar hám jıllar

## Sırtqı siltemeler
On jıllıq

**On jıllıq** degende, kóbinese onlıq cifrları birdey bolǵan jıllar jıyındısı túsiniledi (máselen, 1980-jıllar - 1980-jıldan 1989-jılǵa shekem. Sonday-aq, on jılǵa teń bolǵan hárqanday waqıt aralıǵına da aytıladı.
## Jáne qarań
* Jıl
* Ásir
* Mıńjıllıq
## Derekler
Toń rayonı

**Toń rayonı** — wálayattıń batıs bólegindegi hákimshilik rayon bolıp, 1936-jılı dúzilgen. (1963-jılı Jeti-Ógiz rayonına qosılıp, 1965-jılı qaytadan bólingen). Arqa-batıstan Kemin, batıstan Qoshqar, túslik-batıstan Tyan-Shan, shıǵıstan, túslik-shıǵıstan Jeti-Ógiz rayonları menen qońsılas. Toń rayonınıń orayı — Bókónbaev awılı. Bul rayonǵa tiyisli 30ǵa jaqın awıl bar. Rayonnıń aymaǵın Teskey Alataw ekige bóledi.

Arqa tárepi oazis, barlıq egislikler jaylasqan. Túslik tárepi Sırt malǵa jaylaw retinde paydalanıladı. Jeri jiyekte jaylasqan bolıp, Qızıltaw, Qarasay, Bozjap, Chunqurdaq, Tastarata, Tegerek, Duvana tawları hám Qońırólóń-Alabas, Jerúy, Barbulaq, Hajısay keńislikleri bar. Tábiyǵıy baylıqlardan kómir (Soǵottu kómir káni), qurılıs materilalları, tábiyǵıy bulaqlar (Toń mineral suwı) bar. Rayonnıń suwları: Toń, Aqsay, Aqterek, Tuwrasuw, Sırtta-Balgart (saǵaları: Jıllısuw, Burqan, Qızılsuw, Aykól, Arshalı t.b.).

Aymaqtıń kóp jerinde qasqır, túlki, suwsar gezlesedi. Íssıkólde suw quslarınan quw, aqqutan, jabayı úyrek hám basqa quslar qıslaydı. Rayon aymaǵında Íssıkól mámleketlik qorıqxanasınıń kóp bólegi ornalasqan. Rayonnıń xalıq sharwashılıǵınıń negizin awıl sharwashılıǵı, kómir jetilistiriw hám elektrotexnikalıq mashina islew quraydı. Tiykarǵı salası — qoy sharwashılıǵı hám diyqanshılıq.

Islep shıǵarıw kárxanalarında Borborduq shaxtası, Hajısay nan zavodı, Hajısay elektrotexnikası, Aqsay toń may shıǵarıwshı, Aqsay beton, Toń balıq jetilistiriw zavodları, rayonlıq avtotransport kárxaları islep kelgen. Rayonda 30dan aslam ulıwma bilim beriw mektebi, mektepten tısqarı mákemeler, kásip-óner oqıw orınları, oraylıq kitapxana, onıń bólimleri, rayonlıq hám awıllıq mádeniyat úylerinde kóplegen jumısshılar jumıs islep kelmekte.

## Quramı
Rayonda 9 APJ hám olardıń quramına kiretuǵın 30 awıl bar:

* Aqterek APJ: Qaraqaw (orayı), Alabas, Barbulaq, Dóńdala, Komsomol, Qızıltuw;
* Kóltór APJ: Toǵız bulaq (orayı), Kóltór, Qońıróleń;
* Kók-Moynaq APJ: Aq-óleń (orayı), Birinshi Kók-Moynaq, Ekinshi Kók-Moynoq;
* Polat Mambetov APJ: Eshperov (orayı), Aqsay, Jerúy, Kóksay;
* Kúnshıǵıs APJ: Bókónbaev (orayı), Archalı;
* Toń APJ: Toń (orayı), Aqsay, Hajısaz;
* Tórtkúl APJ: Tórtkúl (orayı), Temirqanat, Tuwrasuw;
* Ulakol APJ: Ottıq (orayı), Qaradala, Qarasháhár, Tuwrasuw, Shorbulaq;
* Hajısay APJ: Hajısay (orayı).

Esletpe: Balıqshı - Íssıkól wálayatınıń wálayatlıq mánisindegi qalası, Orta Toqay qala formasındaǵı posyolkası Balıqshı qalasınıń quramına kirgizilgen.

## Derekler
Aqbastaw (Jambıl wálayatı)

**Aqbastaw** (, 1999-jılǵa shekem — Yasnaya Polyana) — Qazaqstan Respublikasınıń Jambul wáláyatı, Jualiy rayonındaǵı awıl. Qarasóz awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 314253200.
## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 625 kisi (324 erkek hám 301 hayal)dı quraǵan. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre, awılda 657 kisi (337 erkek hám 320 hayal) jasaǵan.
## Derekler
Til modeli

**Til modeli** *(ingl. language model)* − tábiyiy tildiń itimal modeli bolıp tabıladı. 1980-jılı birinshi zárúr statistikalıq til modeli usınıs etildi hám onjıllıqta IBM «Shennon stilinde» tájiriybeler alıp bardı, onda tildi modellestiriwdi jaqsılawdıń potencial derekleri tekstti boljaw yamasa dúzetiwde adam subyektleriniń ónimliligin baqlaw hám tallaw arqalı anıqlandı.

Til modelleri sóylewdi tanıw (itimallıǵı tómen (mısalı, sandıraq) izbe-izliklerdi boljawdıń aldın alıwǵa járdem beriw), mashinalıq awdarma, tábiyiy tildiń generaciyası (adamǵa uqsas tekstti kóbirek jaratıw), optikalıq simvollardı tanıw, qoljazbanı tanıw, atap ótsek hár túrli wazıypalar ushın paydalı, grammatikalıq indukciya, hám informaciyanı izlew.

Házirgi waqıtta úlken til modelleri olardıń eń jetik forması - úlken maǵlıwmatlar jıynaǵınıń (kóbinese hámmege ashıq internetten alınǵan sózlerdi paydalanadı), neyron tarmaqlardıń hám transformatorlardıń kombinaciyası. Olar aldın taza statistikalıq modellerdi, mısalı sóz n-gram til modeliniń ornın basqan qaytalanatuǵın neyron tarmaǵına tiykarlanǵan modellerdi almastırdı.

## Neyron modeller

### Qaytalanatuǵın neyron tarmaq
Úziliksiz kórinisler sózlerdi kirgiziwdi qaytalanatuǵın neyron tarmaqqa tiykarlanǵan til modellerinde isleydi (úziliksiz keńislik til modelleri retinde de belgili). Bunday úziliksiz keńislikti ámelge asırıwshılar ólshemli unamsızlıqtı ańsatlastırıwǵa járdemlesedi, bul sózlik qorınıń kólemine qaray eksponencial túrde artıp baratırǵan sózlerdiń itimal izbe-izlik sanınıń aqıbeti bolıp tabıladı, soń maǵlıwmatlardıń azlıǵı mashqalasın payda etedi. Neyron tarmaqlar sózlerdi neyron tarmaqtaǵı salmaqlardıń sızıqlı emes kombinaciyası retinde kórsetiw arqalı bul máseleniń aldın aladı.

## Bahalaw hám kórsetkishler
Til modelleriniń sapasın bahalaw tiykarınan tilge baǵdarlanǵan tipli wazıypalardan jaratılǵan adam tárepinen islegen model kórsetkishleri menen salıstırıw arqalı ámelge asırıladı. Basqa, azıraq ornatılǵan sapa testleri til modeliniń ishki xarakterin izertleydi yamasa usınday eki modeldi salıstıradı. Til modelleri ádette dinamikalıq bolıwǵa hám olar kóretuǵın maǵlıwmatlardan úyreniwge arnalǵanı ushın, ayırım usınılǵan modeller oqıw tezligin izertleydi, mısalı oqıw qıysıq sızıǵın tekseriw arqalı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Limpiville

**Limpiville** — Franciyanıń Seine-Maritime departamentinde jaylasqan kommuna.

## Xalqı
Kommuna xalqı 2021-jılı 392 adamdı quraǵan.

## Geografiyası
Kommunanıń ulıwma jer maydanı — 4.24&nbsp;km2. Teńiz qáddinen  m biyiklikte jaylasqan. Tómendegi aymaqlar menen shegaralasqan: .

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
1500

## 

## 

* 1-yanvar — Solomon Molcho (1532-jılı ólgen)
* 6-yanvar — John of Ávila (1569-jılı ólgen)
* 20-yanvar — Jean Quintin (1561-jılı ólgen)
* 7-fevral — João de Castro (1548-jılı ólgen)
* 22-fevral — Rodolfo Pio da Carpi (1564-jılı ólgen)
* 24-fevral — Charles V (1558-jılı ólgen)

## 

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
12

## 

### Aymaqlar kesiminde
#### Rim imperiyası
* Annius Rufus Yahudiyanıń prefekturi etip tayınlandı.
* August Reyn sırtında Germaniyaǵa úlken basqınshılıq jasawdı buyırdı.
* Kviriniy Tiberiydiń másláháshisi bolıw ushın Yahudiyadan qaytıp keledi.
* Armeniya Artaksiya dinastiyası rimliler tárepinen awdarılǵan.

## 

* 31-avgust — Kaligula, Rim imperatorı.

## 

* Rheemetalces I b.e.sh 12-jıldan eramızdıń 12-jılına shekem bolǵan Odrisiya Trakiya patshalıǵınıń patshası.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
Rim cifrleri

Rim imperiyasında payda bolǵan hám házirge shekem sanaw hám arnawlı maqsetlerde paydalanılatuǵın sanlar **Rim cifrleri** dep ataladı. Búgingi ádettegi kórinisinde Latın háripleri I (1), V (5), X (10), L (50), C (100), D (500), M (1000) hám tábiyiy sanlardı jaziw ushın cifr belgisi sipatında qollanıladı. 

Bul qosımsha sanlardı jazıw bolıp, belgili sanlardı ayırıp jazıw ushın qosımsha qaǵıydaǵa iye, biraq orın mánisleri sisteması hám nól belgisisiz qollanıladı. Ol 5 (V) hám 10 (X) tiykarǵı cifrlerge iye bolǵan birlestirilgen onlıq yamasa ekilemshi onlıq kodı sistemasına tiykarlanadı.

## Kórinisi
### Ulıwmalıq

Rim cifrlerinde qollanılatuǵın belgiler anıq bir mániske iye. Tiykarǵı mánisler ("birlikler") hám bes járdemshi tayanısh mánisler ("bes") sıpatında ayırıw belgisinen tısqarı onlıq birliklerge iye.

M hám C ushın esletpe: M latınsha "mille" (1000)den; C "centum" (100)dan kelip shıqqan.

Házirgi zamanda bas háripler menen súwretlew keń tarqalǵan. Kishi háripler menen belgilew orta ásirlerden baslap qollanılıp kelingen hám san mánisinen parıq etpeydi, biraq i hám l ortasında túsinbewshilik payda bolıwı múmkin. Olar elege shekem betlerdi nomerlew (máselen, kiris sózde, onı hind sanları menen nomerlengen kitaptıń haqıyqıy tiykarǵı bóliminen ajıratıw ushın) hám alfa sanlarınıń dúzilisi ushın qollanıladı. 

Geyde, ásirese, qolda jazılǵan jazıwlarda rim cifrleri ápiwayı háriplerden ajıratıw ushın tek ústine yamasa ústine hám astına sızılǵan boladı (IX = 9, ([ɪks] emes); yamasa  = 1967 sıyaqlı).

I hám V háripleri orta ásirlerde hám erte jańa zamanlarda J hám U háriplerine ózgergende, olar kóbinese birdey cifr teńligi ushın qollanılǵan. Ásirese birlik sanlarda i háribi j menen ańlatılǵan: j = 1; ij = 2; iij = 3 hám t.b. Bul belgi ele keńnen tarqalmaǵan.

### Basqa álipbelerde sáykeslesiwi
Latın jazıwı bolmaǵan mámleketlerde rim cifrleri geyde basqasha grafikalıq jaqtan sáykes keletuǵın jergilikli belgiler menen jazılǵan. Mısalı, rim cifri I ushın 1 sanı, II ushın П, III ushın Ш hám V ushın У háripleri qollanıladı. Birneshe I ler bir belgige birlestirilgen bolsa da, X ler ádettegidey tákirarlanǵan.

50 (L), 100 (C), 500 (D) hám 1000 (M) ushın rus tilindegi bas háripler Л, С, Д hám М qollanıladı.

## Derekler
1-iyul

**1-iyul** — Grigoriy kalendarında jıldıń 182- (kabisa jılında 183-) kúni. Jıl juwmaǵına 183 kún qaladı.

## Bayramlar
*Jáne qarań: [[:Kategoriya:1-iyul bayramları]]*

* Virgin atawları Aymaq kúni
* Kanada kúni
* Prokuratura jumısshıları kúni
* Julaya bayramı (Jaslar bayramı)
* Arxitektorlar kúni.
* Teńiz áskeriy kúshleri kúni.
* Ǵárezsizlik kúni
* Salıq jumısshıları kúni.
* Respublika kúni

## Waqıyalar

*Jáne qarań: [[:Kategoriya:1-iyul waqıyaları]]*
* 1783 — Sankt-Peterburgta Úlken teatr ashıldı *(súwrette)*.
* 1877 — Wimbledone tennis turniri dáslepki márte ótkerildi.
* 1942 — Sevastopol nemisler tárepinen iyelendi, júz mıńlap adamlar girewge alındı.
* 1997 — Qıtaydıń arnawlı aymaǵı sıpatında Gonkong Qıtay mámleketi quramına qayta qosıldı.
* 2020 — Qızıqlı sorawlar kanalı shólkemlestirildi.

## Tuwılǵanlar
*Jáne qarań: [[:Kategoriya:1-iyulda tuwılǵanlar]]*
* 1955 — Li Keqiang, Qıtay Bas ministri

* 1961 — Diana Frances Spencer (1997-jılda ólgen) Uels malikası
* 1973 — Tohir Sodiqov, Ózbekstanda xızmet kórsetken artist.

## Ólgenler
*Jáne qarań: [[:Kategoriya:1-iyulda ólgenler]]*
* 1929 — Nurxan Joldasxojaeva, professional teatr salasına kirip kelgen birinshi ózbek oyınshısı.
* 1971 — William Lawrence Bragg, Nobel sıylıǵı laureatı

## Siltemeler
* days.peoples.ru
Nord (Fransiya departamenti)

Nord (francuzshe aytılıwı :[nɔʁ] ( tıńlań ); rásmiy francuzsha département du Nord ; Picard ; niderlandcha: Noorderdepartement, lit.  " Arqa departament ') - Fransiyanıń Belgiya menen shegara qatar Hauts-de-France regionindegi departament. Ol Flandriya hám Xaynaut tariyxıy okruglarining batıs bóleginen hám Kembray yepiskopliginan shólkemlesken. Zamanagóy gerb Flandriya okrugınan miyras bolıp ótken.

Nord - xalqı eń kóp bolǵan mámlekettiń departamenti. 2019-jılda onıń xalqı 2 608 346 dana edi. Ol sonıń menen birge, Fransiyanıń Parij, Lion hám Marseldan keyin tórtinshi iri qala aymaǵı bolǵan Lill Metropolitenin (tiykarǵı qala hám departament prefekturasini) óz ishine aladı. Bólim Fransiyanıń bir bólegi bolıp, tariyxınan aymaqta golland tilindegi francuz flamand sóylesiwı ana tili retinde qollanilǵan.

## Tariyxı
Menapiy, Nerviy sıyaqlı Belge qáwimleri keyinirek Nord dep atalıwshi aymaqta belgilengen birinshi xalıqlar edi.

4-5-ásirlerde Galliya Belgikaniń huddu Rim padshalari Tungri sıyaqlı bul koridorni arqa-shıǵısındaǵı german xalıqların birlestirib, Bononiya (Bulon) dıń tiykarǵı portınan Coloniyaǵa (Kyoln) joldı támiyinlediler. Tiykarınan, keyinirek Nord dep atalǵan aymaq german hám roman tilleri arasındaǵı izoglossǵa (til shegarası ) aylandı. Regiondıń 5-8-ásirlerde seksen koloniyası, itimal izoglossni qublaǵa jıljıtdi, sol sebepli 9 -asrga kelip, Lilldan arqada jaylasqan kópshilik adamlar eski golland tili sóylesiminde soylesdiler. Bul aymaqtıń jay atlarında ayqın saqlanıp qalǵan. 9-asirde Flandriya okrugi Franciya quramına qosilǵandan keyın, izogloss arqa hám shıǵısqa kóship ótti.

14-asirde aymaqtıń úlken bólegi Burgundiya gersogligi qadaǵalawı astına ótti hám keyingi ásirlerde Gabsburg Gollandiyası (1482-jıldan ) hám Ispaniya Gollandiyası (1581) quramına kirdi.

## Geografiyası

Nord házirgi Hauts-de-France regioniniń bir bólegi bolıp tabıladı hám Fransiyanıń Pas-de-Kale, Som hám Aisne departamentleri, sonıń menen birge Belgiya hám Arqa teńiz menen oralǵan. Onıń maydanı 5, 742. 8 km2 (2, 217. 3 mi²). Bul Franciya paytaxtıdaǵı eń uzın departament bolıp, 184 teńi quraydı km arqa-batısda Fort-Filipdan qublası -shıǵısda Anorgeshe.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
* https://en.wikipedia.org/wiki/Nord_(French_department)
* https://alphapedia.ru/w/Nord_(French_department)
* https://uzpedia.uz/pedia/nord_fransiya_departamenti
* https://web.archive.org/web/20240708191645/https://en.infoglobe.cz/traveller-guide/france-departament-nord-lille-i/
8-iyul

**8-iyul** — Grigoriy kalendarında jıldıń 189- (kabisa jılında 190-) kúni. Jıl juwmaǵına 176 kún qaladı.

## Bayramlar
*Jáne qarań: [[:Kategoriya:8-iyul bayramları]]*

## Waqıyalar

*Jáne qarań: [[:Kategoriya:8-iyul waqıyaları]]*
* 1659 — Konotop urısı.
* 1686 — Buda qamalı.
* 1709 — Arqa urıs: Poltava urısı *(súwrette)*.
* 1998 — Google tiykarshısı Larry Page «To google» () feyilin sózler dizimine kiritti.

## Tuwılǵanlar
*Jáne qarań: [[:Kategoriya:8-iyulda tuwılǵanlar]]*

## Ólgenler
*Jáne qarań: [[:Kategoriya:8-iyulda ólgenler]]*

## Siltemeler
* days.peoples.ru
13

## 

### Aymaqlar kesiminde
#### Rim imperiyası
* Imperator Avgust 20 jıldan keyin Rim imperiyasınıń úshinshi dizimge alınıwın baslaydı.
* Edessanıń Abgarusi Osroene patshası etip qayta ornatıldı.
* Senat Vigintiseksviridi Ordo Equesterge sheklep qoyǵan halda senattıń másláhát keńesin jiberedi.

#### Qıtay
* Qıtayda Xin dinastiyasınıń Shijiango dáwiri baslanadı.
* Sin Xinler dinastiyasınan bolúanlardıń baxıtlı sanı esapqa alındı.

## Tema boyınsha
## Kórkem-óner hám pánler
* Strabon óz kitabında Jerdiń forması haqqında basıp shıǵardı.
* Ovidiy óziniń Epistula kitabınıń 1-3-kitapların basıp shıǵaradı.

## 

* Casperius Aelianus, Rim protektorı.
* Gaius Silius, Rim siyasatshısı.
* Kevin Kullen, Norse jawıngeri hám qılıshpazı.

## 

* Kvintus Pedius, Rim (kar) xudojnigi (shamalıq sáne).
* Vang Zhengjun, Qıtay imperatorı.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
14

## 

### Aymaqlar kesiminde
#### Rim imperiyası
* Avgusttıń Rim imperiyasınıń 20 jıllıq úshinshi dizimine (hám juwmaqlawshı) jámi 4.973.000 puqara kirgizilgen.
* 19-avgust — birinshi Rim imperatori Avgust qaytıs boladı hám ol quday dep járiyalanadı.
* 18-sentyabr — Tiberiy ógey ákesi Avgusttıń ornına Rim imperatorı etip tayınlandı.
* Avgust qaytıs bolúannan keyin Reynde kóterilgen legionlar; Germanikler legionlar arasında tártipti tikleydi.
* Germanikus Germaniyada kúshler sárkardası etip tayınlanadı hám 16 tamamlanatuǵın kampaniyanı baslaydı.
* Germanicus Rux dáryasının joqarǵı bóleginde nemislerdiń Marsi qáwimine qarsı qırǵın kóteredi.
* Nauportus qalası hám portı jollar hám kópirler qurıw ushın jiberilgen ájayıp Rim legionı tárepinen talan-taraj etiledi.
#### Qıtay
* Qıtayda Xinlar dinastiyası Tianfeng dáwiriniń birinshi jılı baslanadı.
* Qıtayda ashlıq; ayırım puqaralar kannibalizmge múrájat etedi.

## Tema boyınsha
### Kórkem-óner
* Bazı ilimpazlardıń pikirinshe, ellinistikalıq dáwir tamamlanadı.

## 

* Lucius Caecilius Iucundus, Rim bankiri.
* Markus Yuniy Silanus, Rim konsulı.

## 

* 19-avgust-Avgust, Rim imperatorı.
* 20-avgust-Agrippa Postumus, Avgust.
* Gnaeus Pompeius, Rim konsulı.
* Yuliya, Avgusttıń qızı.
* Lucius Aemilius Paullus, Rim konsulı.
* Parthenius of Nicaea, grek filosofı.
* Paullus Fabius Maximus, Rim konsulı.
* Sempronius Gracchus, Rim aristokratiyası.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
Vouneuil-sous-Biard

**Vouneuil-sous-Biard** — Franciyanıń Jańa-Akvitaniya departamentinde jaylasqan kommuna.

## Xalqı
Kommuna xalqı 2021-jılı 6,210 adamdı quraǵan.

## Geografiyası
Jer maydani — 25.98&nbsp;km2. Teńiz qáddinen  m biyiklikte jaylasqan. Tómendegi aymaqlar menen shegaralasqan: .

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
Le Mesnil-Esnard

**Le Mesnil-Esnard** — Franciyanıń Seine-Maritime departamentinde jaylasqan kommuna.

## Xalqı
Xalqı adamdı quraǵan.

## Geografiyası
Kommunanıń ulıwma jer maydanı — &nbsp;km2. Teńiz qáddinen  m biyiklikte jaylasqan. Tómendegi aymaqlar menen shegaralasqan: .

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
Jambıl (Yesil rayonı)

**Jambıl (Yesil rayonı)** — Qazaqstannıń Arqa Qazaqstan wálayatı Yesil rayonındaǵı awıl. Kato kodı - 594243300.

## Derekler

Kategoriya :Qazaqstan xalıq punktleri
Kategoriya :Yesil rayonı xalıq punktleri
GPT

**GPT** tómendegilerdi ańlatadı:

## Esaplaw

* Generativ aldınnan tayarlanǵan transformator, jasalma intellekt til modeliniń bir túri
** ChatGPT, OpenAI tárepinen islep shıǵarılǵan, generativ aldınnan tayarlanǵan transformator texnologiyasına tiykarlanǵan chatbot
* GUID Partition Table, kompyuter yadı diskin bóliw standartı

## Biologiya

* Alanin transaminazası yamasa glumat piruvataminazası
* Goniopora toksini
* UDP-N-acetilglyukozamin- undekaprenil-fosfat N- acetilglyukozaminfosfotransferaza

## Kompaniyalar

* GEC Plessey Telecommunications, toqtatılǵan britaniyalı telekommunikaciya óndiriwshisi
* GPT Group, jıljımaytuǵın múlikti investiciyalawshı avstrayaliyalı kompaniya 
* GPT, Airbus SE kárxanası filialı

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Affler

**Affler** — Germaniyanıń Rheinland-Pfalz shtatında jaylasqan kommuna bolıp tabıladı. Bul kommuna Bitburg-Prüm rayonı quramına kiredi.

## Xalqı
Xalqı 28 adam.

### Keste kórinisinde

## Geografiyası
Jer maydanı — 1,99&nbsp;km2. Teńiz qáddinen  m biyiklikte jaylasqan.

## Derekler
Akbinek (Adaklı)

**Akbinek** — Túrkiyanıń Bingol wálayatı Adaklı rayonına qaraslı awıl. Awılda xormek qáwiminiń kurdları jasap, xalıq sanı 2021-jılda 93 adamdı quraǵan.

## Derekler
Aqterek (Jeti-ógiz rayonı)

**Aqterek** — Qırǵızstan Respublikasınıń Íssıkól wálayatın Jetiógiz rayonındaǵı awıl. Jarqıshlaq awıl okrugınıń quramına kiredi.

## Xalqı
2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına bola, aymaq xalqı 3 556 adam. 

## Derekler
Olimpiada oyınları

**Olimpiyada oyınları** — hár tórt jılda ótkiziliwshi zamanımızdıń eń belgili xalıqaralıq kompleksli sport jarısı. Olimpia oyınları Xalıqaralıq Olimpiya Komiteti wákilligi basshılıǵında 4 jıldan bir mártebe ótkiziledi. Olimpiya oyınlarınıń Jazǵı hám qısqı oyınları bar.

## Tariyxı
**Olimpiyada oyınları** - 1) Gretsiyada ulıwma grek bayramı hám jarısları (2 dóńgelekli arbada tez júriw, gúres, urısıw jarısları, kórkem-óner jarısı). Eramızǵa shekemgi 776-jıldan baslap, eramizǵa shekemgi 394-jılǵa shekem hár 4 jılda Olimpiyada qalasında quday Zevs húrmetine ótkerilgen. Áne sol 4 jıllıq dáwir Olimpiyada dep atalǵan. Oyınlar 5 kún dawam etken; 

2) Gretsiyanıń Olimpiya oyınların esletiwshi jáhán sport jarısları. 1896-jıl (Olimpiyadanıń 1-jılı)dan baslap ótkiziledi. Olimpiya oyınların ótkiziw tártibi, qaǵiydaları Olimpiya hartiyasında belgilep berilgen. Bul hartiyanı zamanagóy olimpiya háreketi tiykarshısı, franciyalıq jámiyet ǵayratkeri Pyer de Kuberten (1863—1937) islep shıqqan. 1894-jıl Parijda Xalıqaralıq sport kongressi hartiyanı tastiyiqlaǵan (jańa redaktorı 1999-jıl qabıl etilgen). Oyınlar Xalıqaralıq Olimpiya Komiteti (XOK) tárepinen shólkemlestiriledi. Oyınlarda jarıslar sporttıń tek olimpiya túrleri boyınsha ótkiziledi. Olimpiya sport túri hartiyaǵa qaray anıqlanıp, ol eń keń tarqalǵan (jazǵı oyınlardıń er adamlar ushın sport túri 4 kontinenttıń keminde 75 mámleketinde hám áyeller ushın bolsa, 3 kontinenttıń keminde 40 mámleketinde tarqalǵan) bolıwı kerek. Programmaǵa jeńil atletika, gimnastika, súziw, awır atletika, gúres, boks, qılıshbazlıq, eskek esiw, velosport, futbol, basketbol jarısları kiritilgen. 1968-jıldan Olimpiyada oyınları shólkemlestirilgen komiteti XOK tárepinen tastıyıqlanǵan mádeniy programma ilajların ótkerip keledi. Bul ilajlar kórkem-óner jardeminde olimpiyadanıń xalıqlar arasında tınıshlıq hám tatıwlıq idealların eń jaydırıwǵa qaratılǵan bolıp tabıladı. 1924-jıldan Olimpiyada oyınlarınıń qısqı bólegi ǵárezsiz jarıslar retinde ótkeriledi (qarań Qısqı olimpiyada). 

## Uranı
Olimpiada uranı «Tezirek, biyiklew, kúshlilew» (latınsha: «Citius, altius, Fortius») 1920-jıldan olimpiyada emblemasına kiredi.
## Belgisi
Olimpiyada oyınlarınıń belgisi — bes kontinenti ańlatıwshı bes birikken sheńberden ibarat. 5 halqa - olimpiyada háreketine birlesken 5 kontinent belgisi. Joqarı qatardaǵı reńler: ashıq kók - Evropa, qara - Afrika, qızıl - Amerika, tómengi qatarda : sarı - Aziya, jasıl - Avstraliya
.

## Sırtqı siltemeler
* Xalıqaralıq Olimpiya Komitetinıń rásmiy saytı
* Olimpiya oyınlarınıń muzeyi
* Olimpiya oyınları haqqında rásmiy reportajlar 

## Derekler
Aqterek awıl okrugı

Aqterek APJna 6 awıl qaraydı. Orayı Qaraqaw awılı. Ulıwma xalıq sanı 9,4 mıń adam. 

* 1.Qaraqaw
* 2.Barbulaq
* 3.Qızıltuw
* 4.Alabas
* 5.Dóńdala
* 6.Qalqaǵar
Bókónbaev

**Bókónbaev** ― Toń rayonınıń hám Kún-shıǵıs awıl okrugınıń orayı, awıl. 1912-jılı dúzilgen. Íssıkóldiń túsliginde Balıqshı-Qaraqol avtomobil jolınıń boyında, Balıqshı temirjol stanciyasınan 88 km uzaqlıqta jaylasqan. Úsh orta mektep, muzıka hám sport mektepleri, kásiplik-texnikalıq oqıw ornı, mádeniyat úyi, emlewxana, kitapxana, balalar baqshası hám xalıqqa xızmet etiw mákemeleri hám t.b. bar. Awıl belgili shayır hám dramaturg Jomart Bókónbaevtıń húrmetine qoyılǵan. 1944-jılǵa shekem Kolcovka dep atalǵan.

## Xalqı
Xalqı ― 14 267 (2021-jılı). Tiykarınan mal sharwashılıǵı hám diyqanshılıq penen shuǵıllanadı.

## Derekler
Almalı (Sarqan rayonı)

**Almalı** (qazaqsha: Алмалы, 1998-jılǵa shekem — *Novopokrovka*) — Qazaqstan Respublikasınıń Jetisuw wálayatı, Sarqan rayonındaǵı awıl. Almalı awıl okrugınıń hákimshilik orayı. Sarqand qalasınan shama 7 km arqa-shıǵısta jaylasqan. KATO kodı — 196043100.

## Xalqı
1999-jıllda awıl xalqı 3455 adamdı (1708 er adam hám 1747 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 3361 adam (1669 er adam hám 1692 hayal) jasaǵan.
Erkin gúresshi, erkin gúres boyınsha Qazaqstan saylandı komandasınıń bas treneri Amanjol Kunbalatovich Bugubaev usı awılda tuwılǵan.

## Derekler
Almalı (Qaratal rayonı)

**Almalı** (qazaqsha: Алмалы) — Qazaqstan Respublikasınıń Almatı wálayatı, Qaratal rayonına qaraslı awıl. Qańbaqtı awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 195039300. 1990-jıllarda **Jalmendi biy** dep te atalǵan.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 605 adamdı (308 er adam hám 297 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 577 adam (301 er adam hám 276 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Saint-Nicolas-de-la-Taille

**Saint-Nicolas-de-la-Taille** — Franciyanıń Seine-Maritime departamentinde jaylasqan kommuna.

## Xalqı
Kommuna xalqı 2021-jılı 1.642 adamdı quraǵan.

## Geografiyası
Kommunanıń ulıwma jer maydanı — 9.25&nbsp;km2. Teńiz qáddinen  m biyiklikte jaylasqan. Tómendegi aymaqlar menen shegaralasqan: .

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
INJI

**Inji Gúrún** (2001-jıl 2-yanvar) saxna atı menen **INJI** Filadelfiyada jasaytuǵın túrk qosıqshısı, tekst jazıwshı. TikTokta tanımalı bolǵan "GASLIGHT" hám "MADELINE" degen singlları 2022-jılı shıqtı. Birinshi "EP"i *LFG* 2023-jıldıń 21-iyulında shıqtı.

## Jaslıǵı
Inji Gúrún 2001-jılı 2-yanvarda Istanbulda tuwıldı. Kishkene waqıtlarınan-aq muzıkanı jaqsı kórip, 2008-jılı Istanbul Universiteti Mámleket Konservatoriyasınan (Devlet Konservatuvarı) dizimnen ótip muzıka teoriyası hám klassikalıq pianinodan sabaq aldı. Keyingi on jıl boyınsha Evropa kóleminde túrli pianino jarıslarına qatnastı hám liceyde oqıw ushın Londonǵa kóshkennen keyin jaz toparlarında hám xorlarda qosıq ayta basladı. Gúrúnniń qosıqqa qızıǵıwshılıǵı Pennsylvania universitetiniń Wharton Mektebinde óziniń jaz toparına dúzgeni hám kampusta saxnaǵa shıqqan waqıtlarǵa shekem dawam etti.

## Karyerası

### 2022: birinshi singlları hám TikToktaǵı tabısı
Gúrúnniń birinshi singlı "GASLIGHT" aldınıraq djaz proyektindegi gitarist UOP studenti Aleks Graf penen birgelikte shıǵarıldı. Qosıq tek Penn kampusındaǵı dereklerden paydalanılǵan halda "negizinde [...] bir háptede" shıǵarıldı. Qosıqtıń TikTokta shıǵarılǵan júdá tanımalı boldı hám Gúrúnniń tanımalılıǵınıń Charli D'Amelio hám Bella Poarch da qosılıp, web sayttaǵı eń populyar dóretiwshilerdiń ayırımlarına jetip barıwın támiyinledi. Qosıq eki hápteden qısqa waqıt ishinde iki Spotifyda 300.000nan artıq esitildi.

Keyingi singlı "MADELINE" da usıǵan usas tabıs keltirdi. Bul tabıs Gúrúnniń Tidaldıń "*Rising Artist"* programmasında qatnasıwına hám "BBC"diń Radyo 1 kanalında efirge beriliwi menen ele de jaqsılandı. Qosıqshı Nile Rodgerstıń alıp baratuǵın Samsungnıń kishiseriali "*Make It With Nile* *Rodgers"ta* da orın aldı.

### 2023: "THE ONE" hám birinshi EP
Gúrúnniń bul jılda shıǵarǵan birinshi albomı "THE ONE" qosıqshınıń abıroyın jáne de arttırdı. INJI "jańa qız gimni" dep táriyiplengen qosıǵı sońıraq Marc Kinchen hám Lee Foss tárepinen remikslendi.

INJIdiń birinshi "EP"i *LFG*, 2023-jıl iyulda Astralwerks járdeminde shıǵarıldı.

## Tásirleniwi
Gúrún qosıq shıǵarıwda djaz hám blues muzıkantlarınıń áhmiyetli faktor ekenligin aytıp, olardıń "usınshelli kishkene bir tarawda tabıslı dóretiwshilik etkenine" dıqqat awdarǵan. Qosıqshı Amy Winehousedan "qosıqlarındaǵı sózlerin túsindiriw boyınsha eń jaqsı kórgen kórkem-óner adamı" dep atap ótedi. Qosıqlarında tájiriybege ashıq ekenligin, hiperpop qosıǵın kútken tıńlawshılarına juwap retinde "Hesh nársege yaq demeymen - bileseń, hiperpop, qáne, kóreyik!" dep kórsetken.

## Diskografiyası

### "EP"ler

### Singlları

## Derekler

## Sırtqı derekler

*
Akhisar (Adıyaman)

**Akhisar** — Adıyaman wálayatınıń Adıyaman rayonındaǵı awıl.

## Táriyxı
Awıl atı 1946-jıldaǵı dereklerde úńgir sıpatında aytılǵan. Aldın Börkenek rayonı bolǵan. Akhisar 2000-jıllarda awıl ataǵın alǵan.

## Geografiyası
Awıl Adıyaman qala orayınan 23&nbsp;km uzaqlıqta jaylasqan.

## Xalqı

## Derekler
Aktepe (Besni)

**Aktepe** — Adıyaman wálayatınıń Besni rayonındaǵı awıl.

## Táriyxı
Awıldıń burınǵı atı 1917-jıldaǵı dereklerde **Karnichiq** dep jazılǵan.

## Geografiyası
Awıl Adıyaman qala orayınan 55&nbsp;km uzaqlıqta jaylasqan. Besni qala orayınan 25&nbsp;km uzaqlıqta.

## Xalqı

## Derekler
Alişar (Besni)

**Alişar** — Adıyaman wálayatınıń Besni rayonındaǵı awıl.

## Táriyxı
Awıl 1817-jıldan berli sol atama menen aytıladı. Alişar awılı 2005-jılǵa shekem Tekagach awılı dep aytılǵan.

## Geografiyası
Awıl Adıyaman qala orayınan 65&nbsp;km uzaqlıqta jaylasqan. Besni qala orayınan 20&nbsp;km uzaqlıqta.

## Xalqı

## Derekler
Dóń-Dala

**Dóńdala** (qırǵızsha Дөң-Талаа) — Qırǵızstan Respublikasınıń Íssıkól wálayatınıń Toń rayonındaǵı awıl. Aqterek APJ quramına kiredi.

## Xalqı
2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına bola, aymaq xalqı 865 adamdı quraydı.

## Derekler
Ala-Bas

**Ala-Bas** — Qırǵızstan Respublikası Íssıkól wálayatınıń Toń rayonındaǵı awıl. Aq-Terek awıl okrugı quramına kiredi.

## Xalqı
2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına bola, aymaq xalqı 1151 adam (2009-jılı). 

## Derekler
Qızıl-Tuw (Toń rayonı)

**Qızıl-Tuw** () — Íssıkól wálayatınıń Toń rayonındaǵı awıl. Aqterek awıl okrugına qaraydı. Teńiz betinen 1800 m biyiklikte jaylasqan. Rayon orayı Bókónbaev awılınan 28 km batıs tárepte. Balıqshı temirjol stanciyasınan 60 km. Awıl 1930-jılı dúzilgen. Orta mektep, kitapxana, klub, FAP bar. Awılda «Sociallıq Miynetler Batırı» K.Muqasheva tuwılǵan.

## Xalqı
Xalqı — 1703 adam (2021); tiykarınan mal baǵadı.

## Derekler

* «Кыргызстан» улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2016. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9
AQSH prezidentleri dizimi

AQSH prezidenti – AQSh hákimiyat hám mámleketiniń basshısı. Bul lawazım 1787-jılda Konstituciyalıq Konvenciya (Assambleya) tárepinen qabıl etilgen AQSH Konstitusiyası tárepinen kirgizilgen. AQShtıń birinshi prezidenti 1789-jılda Jorj Vashington boldı. Ol lawazımǵa kiriwinden aldın «prezident» atı «Kontinental Kongress prezidenti» retinde qollanılǵan.

AQSh prezidentleri 1789-jıldan saylanadı. Izbe-iz múddetler dástúriy túrde bir prezidentlik retinde nomerlengen (mısalı, izbe-iz eki ret lawazımǵa saylaǵanı Jorj Vashington birinshi hám ekinshi emes, al birinshi prezident bolǵan) hám házirgi waqıtta birden-bir bolǵan jaǵday (Grover Klivlend) eki prezidentlik (22 hám 24-prezident) dep esaplanadı. Prezident qaytıs bolǵan yamasa Isten shıqqanda onıń lawazımın iyelegen vice-prezidentlerge bólek nomer beriledi.

## Prezidentler dizimi
Charlz III

**Charlz III** (), tolıq atı **Charlz Filipp Artur Jorj** (; 1948-jıl 14-noyabr, Vestminster, London) — Vindzorlar dinastiyasınan Ullı Britaniya hám Arqa Irlandiya patshası, Ullı Britaniya qurallı kúshlerinıń joqarı komandirı, Angliya shirkewiniń joqarı húkimdarı, 2022-jıl 8-sentyabrden Milletler Doslıq awqamı basshısı. Ullı Britaniya menen bir qatarda on tórt ǵárezsiz mámlekette monarx esaplanadı: Avstraliya, Antigua hám Barbuda, Bagama atawları, Beliz, Grenada, Kanada, Jańa Zelandiya, Papua-Jańa Gvineya, Sent-Vinsent hám Grenadinler, Sent-Kits hám Nevis, Sent-Lyusiya, Solomon Atawları, Tuvalu hám Yamayka.
Georg V

**Georg V** (; 1865-jıl 3-iyun, Malboro-haus — 1936-jıl 20-yanvar, Sandringem sarayı, Norfolk) — 1910-jıl 6-maydan ólimine shekem Ullı Britaniya hám Irlandiya Birlesken Patshalıǵı hám Ullı Britaniya hám Arqa Irlandiya Birlesken Patshalıǵı patshası; Uels shahzadası hám malikasınıń ekinshi balası (keyinirek Eduard VII hám xanzada Aleksandra). Saksen-Koburg-Gota dinastiyasınan, 1917-jıldan Vindzorlar dinastiyasınan.

## Biografiyası
### Dáslepki jılları hám bilim alıwı
1865-jılı 3-iyunda Malboro-haus (London) úyınde tuwılǵan, tuwılǵan waqtında Jorj Frederik Ernst Albert atın alǵan. Ákesi — Eduard VII, Ullı Britaniya xanzadası Viktoriyanıń úlken balası; anası - Aleksandra Daniyalı. Ol Mariya Fyodorovnanıń qarındası - Rossiya imperatorı Aleksandr III nıń zayıbı hám aqırǵi Rossiya imperatorı Nikolay II nıń anası. Georg V sırtqı kórinisinen óziniń aǵası Nikolay II ge júdá uqsas edi: Georgtıń anası Aleksandra hám Nikolaydıń anası Dagmar Daniya patshası Kristian IX hám xanzadası Luiza Gessen-Kasseldıń qızları edi.
26-may

**26-may** — Grigorian kalendarı boyınsha jıldıń 146-kúni (kabisa jılında 147-kúni) hám may ayınıń 26-kúni. Bul sáne kirip kelgende jıldıń aqırına shekem 219-kún (kabisa jılında 220-kún) qaladı.

## Bayramlar hám yad kúnleri
### Milliy
*  — Sardarapat urısında jeńis kúni.
*  — Ǵárezsizlik kúni.
*  — Ǵárezsizlik kúni.
*  — Patsha Frederik X dıń tuwılǵan kúni.
*  — Analar kúni.
*  — Rossiya isbilermenlik kúni.
Aşağıçöplü (Besni)

**Aşağıçöplü** — Adıyaman wálayatınıń Besni rayonına qaraslı awıl.

## Táriyxı
Awıl 1928-jıldan berli sol ataman menen ataladı. 

## Geografiyası
Awıl Adıyaman qala orayınan 47 km uzaqlıqta jaylasqan. Besni qala orayınan 16 km uzaqlıqta. 

## Xalqı

## Derekler
Agra (Bhopal)

**Agra** — Hindistannıń Madhya Pradesh shtatınıń Bhopal rayonındaǵı awıl. Ol Berasia tehsilinde jaylasqan.

## Demografiyası
Hindistannıń 2011- jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına kóre, Agrada 9 úy xojalıǵı bar. Nátiyjeli sawatlılıq dárejesi (yaǵnıy, 6 hám onnan kishi jastaǵı balalardı esapqa almaǵanda xalıqtıń sawatlılıq dárejesi) 33,33% ti quraydı.

## Derekler
Gabriela Spanik

**Gabriela Elena Spanik Utrera** *([[Ispan tili|isp]]. Gabriela Elena Španić Utrera)* 1973-jıl 10-dekabrde tuwılǵan. **Gabriela Spanik** retinde belgili, venesuelalı aktrisa, model, qosıqshı hám gózzallıq tańlawı jeńimpazı. Ol birneshe latın telenovellalarındaǵı rolleri menen ataqlı, ásirese ispan tilinde sóyleytuǵın dúnyadaǵı eń ataqlı telenovellalardıń biri «La usurpadora» (1998) filmidegi egizlerdiń roli.

## Ómir bayanı
Spanik Karakas qalasında tuwılıp, Ortis qalasında xorvat ákesi Kasimiro Spanik penen venesuelalı anası Norma Utreranıń shańaraǵında ósken. Onıń Daniela Spanik atlı egiz ájapası, Patrisiya atlı bir qarındası hám Antonio atlı inisi bar. Ol Karakasta Andres Bello katolik universitetinde bir jil psixologiyanı oqıdı, biraq aktyorlıq karyerasın dawam etiw ushın universitetti taslap ketti.

## Karyerası
Spaniktiń karyerası 1992-jılı, «Miss Venesuela 1992» tańlawına qatnasqan waqıtta baslandı, ol óziniń aktyorlıq karyerasın baslawǵa platforma retinde xızmet etken Guariko shtatınıń atınan shıqtı, Morena Klara sıyaqlı Venesuella telenovellalarında payda boldı, onda ol zulım Linda Pradonıń rolin oynadı.

1994-jılı Spanik «Como Tu Ninguna» telenovellasında óziniń birinshi bas rolin oynadı. Ol eki jıl dawamında efirde kórsetilip, eldiń eń úlken telenovellalarınıń birine aylandı hám úlken jetiskenlikke, sonıń ishinde xalıqaralıq dárejege shıqtı.

«Todo por tu Amor» (1997) filminde Amarantanıń rolin oynaǵannan keyin Spanik Meksikaǵa kóshti, ol jerde ol «La Usurpadora» (1998) filminde egizler Paula menen Paulinanıń rolin oynadı, bul serial dúnyanıń 125-ten aslam mámleketine kórsetilgennen keyin dúniyajúzilik jetiskenlikke eristi. Ispan tilinde sóyleytuǵın dúnyadaǵı eń ataqlı telenovellalardıń birine aylandı. La Usurpadora televidenieniń amerikalı auditoriya reytinginde 20-dan aslam upay jıynaǵan dáslepki  telenovella boldı.

2000-jılı Gabriela Spanik Akapulkoda ótkerilgen sońǵı shıǵarılımında OTI festivalın birge ótkizdi.

Spanik Telemundo menen shártnamaǵa kelmesten aldın Por Tu Amor (1999) hám La intrusa (2001) sıyaqlı basqa da La Vengeance (2002), Prisionera (2004) hám Tierra de Pasiones (2006) televidenie shıǵarmalarında oynadı.

Spanik 2005-jılı aktrisa retindegi traektoriyası ushın Orkidea sıylıǵın, sonday-aq Tierra de Pasionestegi roli ushın «Ayrıqsha hayal roli» abıroylı FAMAS sıylıǵın jeńip aldı.

2010-jılı Spanik Soy tu Dueña antagonistindi oynaǵanda televideniye menen qaytadan jumıs isledi. 2011-jıldan baslap, Spanik TV Azteca-ǵa qol qoydı hám Emperatriz (2011), La otra cara del alma (2012) hám Siempre tuya Acapulco (2014) kompaniyalarında jumıs isledi.

## Jeke ómiri
Spanik 1996-2003 jıllar aralıǵında aktyor Migel de Leonǵa turmısqa shıqqan. Onıń burınǵı kúyewinen Gabriel de Xesus atlı bir ulı bar (2008-jılı tuwılǵan).

## Derekler

* Gabriela Spanic at IMDb

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Eduard VII

**Eduard VII** (Albert Eduard) (; 1841-jıl 9-noyabr, Vestminster, London — 1910-jıl 6-may, Vestminster, London) — Ullı Britaniya hám Irlandiya patshası, 1901-jıl 22-yanvardan Hindstan imperatorı, Saksen-Koburg-Gota (házirgi Vindzor) dinastiyasınan birinshi.

## Miyrasxor

Xanzada Viktoriya hám Saksen-Koburg-Got shahzadası Albertnıń ekinshi perzenti hám úlken balası. Anası uzaq waqıt jasaǵanlıǵı sebepli, ol 59 jasqa shekem taxt miyrasxorı bolǵan; 2008-jıl 14-noyabrge shekem (shahzada Charlznıń 60-jıllıǵı) Ullı Britaniya tariyxındaǵı eń jası úlken Uels shahzadasi bolǵan.

Miyrasxor mámleketlik jumıslarına derlik ruxsat berilmegen; bunnan tısqarı, Viktoriya úlken balasına salıstırǵanda jerkenishti sezim etken, jáne onı ákesi Shahzada Albertnıń óliminde negizsiz ayıplı dep esaplaǵan.

1875-1876-jıllarda Uels shahzadasi Indiyaǵa úlken sayaxat etip, Greciya, Malta, Mısır, Aden, Gibraltar, Italiya, Ispaniya hám Portugaliyaǵa keledi; miyrasxordıń sayaxatı Evropa diplomatiyasi ushın zárúrli edi.

## Derekler
Saksen-Koburg-Gota dinastiyası

**Saksen-Koburg-Gota** (1826-jılǵa shekem — **Saksen-Koburg-Zaalfeld**) - áyyemgi sakson Vettinler dinastiyasınıń Ernest liniyası bólımı, Saksen-Koburg-Zaalfeld gercogligınıń gercoglik dinastiyası (1826-jıldan Saksen-Koburg-Gota), sonıń menen birge, Belgiyada hám ilgeri Bolgariya hám Ullı Britaniyada húkimranlıq etken dinastiya.

## Hukimdarlar
### Saksen-Koburg-Gota gercogları (1826-1918)
* Ernst I (1826-1844)
* Ernst II (1844-1893)
* Alfred (1893-1900)
* Karl-Eduard (1900-1918)

### Belgiya patshaları (1830-jıldan baslap)
* Leopold I (1831-1865)
* Leopold II (1865-1909)
* Albert I (1909-1934)
* Leopold III (1934-1951)
* Boduen (1951-1993)
* Albert II (1993-2013)
* Filipp (2013-h. z.)

### Portugaliya patshaları (1837-1910)
* Fernandu II (1837-1853)
* Pedru V (1853-1861)
* Luish I (1861-1889)
* Karlush I (1889-1908)
* Manuel II (1908-1910)

### Bolgariya knyazları hám patshaları (1887-1946)
* Ferdinand I (1887-1908-jıllarda knyaz) (1908-1918-jıllarda patsha)
* Boris III (1918-1943)
* Simeon II (1943-1946)

### Ullı Britaniya patshaları (1901-2022)
* Eduard VII (1901-1910)
* Georg V (1910-1936)
* Eduard VIII (1936)
* Georg VI (1936-1952)
* Elizaveta II (1952-2022)

## Tariyxı
Dinastiyanıń tiykarshısı Iogann Ernst (1658-1729), áyyemgi saksen Vettinlar dinastiyasınıń Ernest bóliminıń Saksen-Got hám Saksen-Altenburg gersogliǵınıń gersogı Ernst I dıń jeti balasınan biri.
1680-jılda ájaǵaları menen bóliniw boyınsha ákesi qaytıs bolǵannan keyin, ol Saksen-Koburg-Zaalfeldni aldı. 1699-jılda bir neshe perzentsiz ájaǵa -úkelerı qaytıs bolǵannan keyin, olardıń múlki qayta bólistirildi, nátiyjede Iogann Ernst Koburgtı aldı hám dinastiyaǵa Saksen-Koburg-Zaalfeld dep at berildi.
Vilgelm IV (Ullı Britaniya patshası)

**Vilgelm IV** (Uilyam Genri)(, ; 1765-jıl 21-avgust, Vestminster, London - 1837-jıl 20-iyun, Vindzorlar qorǵanı) - 1830-jıl 26-iyunnan Ullı Britaniya hám Gannover patshası, 1789-1830 jıllarda Klarens hám Sent-Endryus gercogı hám Manster grafı, flot admiralı (1811-jıl 24-dekabr), Georg III dıń úshinshi balası hám Georg IV dıń kishi ájaǵası.

Jaslıǵında bolajaq patsha flotta xızmet etken, keyinirek «teńiz patshası» laqapın alǵan. Ol Arqa Amerikada xızmet etken, biraq áskeriy háreketlerde derlik qatnasıw etpegen. Uilyam taxttı 64 jasında nızamlı áwlad qaldırmaǵan eki úlken ájaǵa-úke opatınan keyin miyras etip aldı. Onıń húkimranlıǵınıń jeti jılında bir neshe zárúrli reformalar ámelge asırıldı: jarlılar tuwrısındaǵı nızamshılıq qayta kórip shıǵıldı, municipalitetlar demokratlastırıldı, balalar miyneti birinshi ret sheklendi hám pútkil Britaniya imperiyasında qullıq biykar etildi.

Vilgelm IV dıń eki nızamlı perzenti de balalıǵında qaytıs bolǵan, sol sebepli Britaniya taxtını onıń jiyeni Viktoriya miyras etip alǵan, Gannover patshası bolsa onıń úkesi Ernst Avgust bolǵan.
Eduard VIII

**Eduard VIII** (; tuwılǵan waqtındaǵı atı — Eduard Albert Kristian Georg Endryu Patrik Devid; 1894-jıl 23-iyun, Uayt-Loj, London — 1972-jıl 28-may, Parij) — Ullı Britaniya, Irlandiya hám Britaniya shetel dominionları patshası, Indiya imperatorı on ay dawamında (1936-jıl 20-yanvardan 11-dekabrge shekem); táj kiygizilmegen. Ullı Britaniya húkimeti tárepinen tastıyıqlanmaǵan bolsada, Uollis Simpson menen turmıs qurıw ushın taxttan waz keshti. Eduard VIII húkimranlıǵı XVI ásirden berli Britaniya tariyxındaǵı eń qısqa húkimranlıq boldı (9 kún Jeyn Grey húkimranlıq etken) hám sol XVI ásirden keyin monarxtıń birinshi taxtdan waz keshiwi menen juwmaqlandi (Shotlandiya xanzadası Meri Styuart taxttan waz keshkende).

## Derekler
Vindzorlar

**Vindzorlar** () - Ullı Britaniyada húkimran dinastiyası.

Vindzorlar úyi 1917-jıl 17-iyulda patsha Georg V tárepinen húkimran dinastiyası Birinshi jáhán urısı sharayatında burınǵı Saksen-Koburg-Gota nemis atınan qutılıw maqsetinde shólkemlestirilgen. "Vindzor" atı Britaniya monarxınıń tiykarǵı rezidenciyalarınan biri bolǵan Vindzor qorǵanına belgi etedi.

1917-jıldan 2022-jılǵa shekem tek er adamlar náslinen kelip shıqqan halda dinastiyanıń miyrasların tán alǵan dástúriy genealogiya shıǵısı boyınsha shejire kózqarasınan Vindzorlar dinastiyası Saksen-Koburg-Gotanıń bólimı bolǵan, biraq 2022-jıldan berli dinastiyanıń atı Oldenburg úyinen kelip shıqqan bólim tárepinen saqlanıp kelinip atır.

## Vindzorlar dinastiyası monarxları
* 1910-1936: **[[Georg V]]**
* 1936: **[[Eduard VIII]]**
* 1936-1952: **[[Georg VI]]**
* 1952-2022: **[[Elizaveta II]]**
* 2022-jıldan baslap: **[[Charlz III]]**

## Vindzorlar úyı aǵzaları
1917-jılǵı daǵazaǵa kóre, basqa famılıyalar aǵzalarına úylengen áyeller bunnan tısqarı, xanzada Viktoriya hám shahzada Alberttıń er adam tárepten áwladları Vindzorlar úyi aǵzaları dep daǵaza etilgen. Házirde Vindzorlar úyiniń barlıq aǵzaları patsha Georg V ullarınıń áwladları.

1952-jıl 9-aprelde xanzada Elizaveta II onıń áwladları, eger xanzada Viktoriya hám shahzada Alberttıń er adam tárepten áwladları bolmasa da, Vindzorlar úyine tiyisli bolıp qalıwların járiyaladı.

## Genealogiyası
Vindzorlar dinastiyası Saks-Koburg-Gota dinastiyasınıń Britaniya bólimı (hám usınıń menen Vettinlar úyınıń bólimı) bolıp, oǵan xanzada Viktoriyanıń kúyewi shahzada Albert (Viktoriyanıń ózi Gannover dinastiyasınan kelip shıqqan) tiyisli edi.

Aǵayınlıq er adamlar sızıǵı dep esaplanatuǵın dástúriy genealogiya shejiresı kózqarasınan Vindzorlar dinastiyası Elizaveta II de tawsılıwı kerek edi. Charlz III jáne onıń áwladları Elizaveta II dıń kúyewi shahzada Filipp kelip shıqqan Oldenburg úyiniń Glyuksburg bólimıne tiyisli bolıwı kerek edi (bul uyge Rossiya imperatori Pyotr III jáne onıń barlıq áwladları da tiyisli edi). Biraq, 1952-jılǵi joqarıda aytıp ótilgen proklamaciyani esapqa alǵan halda, Golshteyn-Gottorp dinastiyasınan bolǵan orıs shahları ózlerin Romanovlar dep atap ótkenidey, Charlz III jáne onıń áwladları da Vindzorlar dep atalıwda dawam etpekteler.
Georg IV

**Georg IV** (*Georg Avgust Frederik*, , ; 1762-jıl 12-avgust, Sent-Jeyms sarayı, London — 1830-jıl 26-iyun, Vindzorlar qorǵanı) — 1820-jıl 29-yanvardan Ullı Britaniya hám Gannover patshası, Gannover dinastiyasınan. Tiykarınan, ol mámleketti talay aldın, ásirdiń basınan baslap, ákesi Georg III dıń delbeligi háwij alǵan waqıttan baslap basqargan. 1811-jıl 5-fevralda Georg III mámilege uqıpsız dep tapildi hám sol waqıttan baslap onıń úlken balası shahzada-regent dep daǵaza etildi hám 1820-jıl 29-yanvarda ákesi opatına shekem sonday bolıp qaldı. 1811-1820-jıllar dáwiri Regensiya dáwiri dep ataladı (). Georg IV dáwirinde Britaniya shegaraları keńeyiwi dawam etdi (atap aytqanda, inglizler Oraylıq Aziyada ekspansiya alıp bardi). Napoleon urıslarınan keyin Evropada Ullı Britaniya úlken abırayǵa iye edi hám jetekshi mámleketlerden biri edi.
4-dekabr

**4-dekabr** — Grigorian kalendarı boyınsha jıldıń 338-kúni (kabisa jılında 339-kúni) hám dekabr ayınıń 4-kúni. Bul sáne kirip kelgende jıldıń aqırına shekem 27 (kabisa jılında 28-) kún qaladı.

## Bayramlar hám yad kúnleri
### Milliy
*  - Ónermentler kúni.
*  - Rossiya informatikası kúni.
*  - Mámleket daǵaza etilgen kún.

### Diniy
;  Katolicizm
* Anno II;
* Osmund Solsberi.

### At kúni
* Mariya
Pax Britannica

**Pax Britannica** (; ) — Britaniya imperiyasınıń teńizde hám xalıq aralıq qatnaslarda húkimranlıq qılıw dáwiri 1815-jılǵı Vaterloo urısıdan baslap Birinshi jáhán urısına shekem (1914-1918). Britaniya qudıretiniń apogeyası Viktoriya dáwirinde (1837-1901) júz bergen.

Sawda erkinligı hám qullıqtı bıykarlaw baǵdarın járiyalaw, Britaniya flotınıń strategiyalıq teńiz jolları ústinen qadaǵalawı hám «eki mámleket standartı», dúnya boylap anglichan tili, parlamentarizm, texnologiyalar, nızamshılıq normalari, Britaniya ólshew hám salmaqlar sisteması hám basqalar tarqalıwı menen táriplengen.

1871-jılda Germaniya birleskeninen keyin, Germaniya imperiyası dúnyadaǵı Britaniya gegemoniyasına qarsı shıqtı, bul bolsa ayırım avtorlarǵa *Pax Germanica* ǵa ótiw haqqında sóylewge múmkinshilik berdi. Britaniya gegemoniyası jáhán urıslarınıń baslanıwı hám Ullı Britaniyadan AQShqa jetekshi global sanaat, sawda hám áskeriy kúsh mártebesiniń ótiwi menen ótken zamanda qaldı.
Bahri (Besni)

**Bahri** — Adıyaman wálayatınıń Besni rayonındaǵı awıl.

## Táriyxı
Awıl ataması 1928-jıldaǵı dereklerde **Bahri** atı menen tilge alınadı, bul kurdshada "úles" degen mánini ańlatadı. Aldın Akyazi awılınıń máhállesi bolǵan bolsa, 2008-jılda awıl ataǵın alǵan. 

## Geografiyası
Awıl Adıyaman qala orayınan 76 km uzaqlıqta jaylasqan. Besni qala orayınan 32 km uzaqlıqta. 

## Xalqı

## Derekler
Başlı (Besni)

**Başlı** — Adıyaman wálayatınıń Besni rayonına qaraslı awıl.

## Táriyxı
Awıl 1894-jıldan berli sol ataman menen ataladı. 

## Geografiyası
Awıl Adıyaman qala orayınan 30 km uzaqlıqta jaylasqan. Besni qala orayınan 30 km uzaqlıqta. 

## Xalqı

## Derekler
Düzce (Yüreğir)

**Düzce** — Adıyaman wálayatınıń Yüreğir rayonına qaraslı awıl.

## Táriyxı
Awıldıń eski ataması Gemisura dep ataladı. 
## Geografiyası
Awıl Adıyaman qala orayınan 17 km uzaqlıqta, Yüreğir rayonınan 17 km uzaqlıqta jaylasqan. 

## Xalqı

## Derekler
Eyüplü (Saimbeyli)

**Eyüplü** — Adıyaman wálayatınıń Saimbeyli rayonına qaraslı awıl.

## Geografiyası
Awıl Adana qala orayınan 170 km uzaqlıqta, Saimbeyli rayonınan 14 km uzaqlıqta jaylasqan. 

## Xalqı

## Derekler
Geçitli Cumhuriyet (Yüreğir)

**Geçitli Cumhuriyet** — Túrkiyanıń Adana wálayatınıń Yüreğir rayonına qaraslı awıl.

## Xalqı

## Derekler
Narlıören (Yumurtalık)

**Narlıören** — Adana wálayatınıń Yumurtalık rayonına qaraslı awıl.

## Geografiyası
Awıl Adana qala orayınan 69 km uzaqlıqta, Yumurtalık rayonınan 15 km uzaqlıqta jaylasqan. 

## Xalqı

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
* Localnet
Britaniya Hindstanı

**Britaniya Hindstanı** (, ; **Britaniya Radjı**, , ; **Hindstan imperiyası**, , ;) — Britaniya imperiyasınıń eń zárúrli koloniyalarıdan biri bolıp, onıń aymaǵı házirgi Hindstan, Birma (Myanma), Bangladesh hám Pakistan mámleketlerinıń jerlerin qamtıp alǵan.
Britaniya Hindstanınıń imperatorları dizimi

**Hindstan imperatorı** ataǵı xanzada Viktoriya tárepinen 1876-jılda Hindstan imperatorı retinde taj kiygenligi sebepli qabıl etilgen.

Bul dizimde 1877-jıldan 1947-jılda Hindstan ǵárezsizlikke eriskenge shekem bolǵan dáwirde Hindstannıń barlıq imperatorları xronologik tártipte keltirilgen.

## Hindstannıń imperatorları dizimi
Georg III

**Georg III** (Georg Uilyam Frederik) (, ; 1738-jılı 4-iyun, London — 1820-jıl 29-yanvar, Vindzor qorǵanı, Berkshir) — Ullı Britaniya patshası hám 1760-jıl 25-oktyabrden Gannover kurfyurstı (1814-jıl 12-oktyabrden patsha), Gannover dinastiyasınan.

Georg III dıń uzaq húkimranlıǵı (59 jıl - Elizaveta II hám Viktoriya húkimranlıgınan keyin úshinshi eń uzaq dawam etken) dúnyadaǵı revolyuciyalıq waqıyalar menen ajralıp turdi: jeti jıllıq urıstıń tawısılıwı, Amerika koloniyalarınıń Britaniyadan ajırasıwı hám AQSHnıń qáliplesiwi, Ullı francuz revolyuciyası hám Napoleon urısları. Georg tariyxqa salmaqli delbelik jábirleniwshisi retinde de kirdi, sol sebepli 1811-jıldan baslap onıń ústinen regentlik ornatildi.
Abay (May rayonı)

**Abay** () — Qazaqstannıń Pavlodar wálayatı May rayonındaǵı awıl. Satinskiy awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı - 555653300  .

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 278 adam (152 er adam hám 126 hayal) edi. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 207 adam (115 er adam hám 92 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Baskól

**Baskól** () — Qazaqstannıń Pavlodar wálayatı May rayonındaǵı awıl. Baskól awıl okrugınıń basqarıw orayı. KATO kodı — 555653300  .

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 1230 adam (631 er adam hám 599 hayal) edi. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 1108 adam (550 er adam hám 558 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Belogorskiy NQP

**Belogorskiy NQP** () — Qazaqstannıń Pavlodar wálayatı May rayonındaǵı awıl. Kóktóbin awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 555630200 .

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 184 adam (87 er adam hám 97 hayal) edi. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 140 adam (72 er adam hám 68 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Bozsha

** Bozsha** () — Qazaqstannıń Pavlodar wálayatı May rayonındaǵı awıl. Baskól awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 555637200 .

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 253 adam (130 er adam hám 123 hayal) edi. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 102 adam (59 er adam hám 43 hayal) jasaǵan.

## Derekler