Baxtiyar Genjemuratov

**Baxtıyar Allambergenovich Genjemuratov** (Бахтыяр Генжемуратов; 1959-jıl 11-may, Taxtakópir rayonı) — qaraqalpaq ádebiyatınıń kózge kóringen wákili, Ózbekstan xalıq shayırı (2025), filologiya ilimleriniń kandidatı, docent.

## Ómiri hám bilimi
Baxtıyar Genjemuratov 1959-jılı 11-mayda Taxtakópir rayonında tuwılǵan. 1976-jılı orta mektepti tamamlap, miynet jolın rayonlıq gazeta redakciyasında basladı. 1978–1980-jılları áskeriy xızmette boldı. 1980–1985-jılları Qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń filologiya fakultetinde bilim aldı. Oqıw dáwirinde «Nókis universiteti» gazetasınıń juwaplı xatkeri bolıp isledi. 1993–1996-jılları aspiranturada oqıp, «Ájiniyaz lirikasıniń poetikası» degen temada kandidatlıq dissertaciyasın qorǵadı.

## Iskerligi
Shayırdıń iskerligi jurnalistika, ádebiyat hám bilimlendiriw tarawları menen tıǵız baylanıslı:
* 1985–1993-jılları: «Ámiwdárya» jurnalında ádebiy sın hám mádeniyat bóliminiń baslıǵı, juwaplı xatker;
* Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamında poeziya boyınsha máslahátshi, baslıq orınbasarı hám juwaplı xatker;
* 1996–2006-jılları: Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde oqıtıwshı, kafedra baslıǵı hám jurnalistika bóliminiń baslıǵı;
* Berdaq atındaǵı milliy muzeyde tariyx hám arxeologiya bóliminiń baslıǵı.

2006-jıldan baslap universitettiń qaraqalpaq ádebiyatı kafedrası docenti lawazımında islep kelmekte.

## Dóretiwshiligi
Baxtıyar Genjemuratov qaraqalpaq ádebiyatına hám shayır, hám ilimpaz, hám sheber awdarmashı sıpatında úlken úles qostı. Onıń dóretiwshiligi poeziya, ádebiyattanıw ilimi hám kórkem awdarma tarawların qamtıp aladı.

### Poeziyalıq shıǵarmaları
Shayırdıń qaraqalpaq tilinde tómendegi qosıqlar toplamları jarıq kórdi:
* «Áptaptıń ómiri» (1987);
* «Saratan» (1990);
* «Oq qadalǵan ay» (1997);
* «Abırjı» (2025).

Sonday-aq, onıń dóretpeleri ózbek tilinde de basılıp shıqqan. 2006-jılı Tashkentte «O'kuzdaryo bitiklari» (Ógizdárya bitikleri) ataması menen qosıqlar hám poemalar toplamı járiyalandı. Bul toplamǵa shayırdıń «Móde xan sózi yaki Chin jipegindegi bitik» hám «Qar Aq Alp Aq» sıyaqlı áhmiyetli poemaları kirgizilgen.

### Ilimiy iskerligi
Ádebiyattanıwshı alım sıpatında ol qaraqalpaq klassik ádebiyatın, ásirese Ájiniyaz dóretiwshiligin tereń izertledi. 1997-jılı onıń «Ájiniyaz lirikasıniń poetikası» атлы ilimiy monografiyası basılıp shıqtı.

### Awdarmashılıq iskerligi
B. Genjemuratov dúnya ádebiyatı úlgilerin qaraqalpaq tiline awdarıwda belsendi iskerlik kórsetti. 1992-jılı Batıs hám Shıǵıs klassikleriniń qosıqların qaraqalpaqshaǵa awdarıp, «Lirika» ataması menen járiyalaǵan. Tariyxıy tarawda A. Yu. Yakubovskiy hám B. D. Grekovtıń «Altın Orda hám onıń qulawı» degen kólemli fundamental miynetin qaraqalpaq tiline awdardı.

### Xalıqaralıq tán alınıwı
Shayırdıń bir qatar qosıqları qazaq, rus hám francuz tillerine awdarılǵan. Onıń dóretpeleri tómendegi nufuzlı antologiyalardan orın alǵan:
* «Türk şe’riyati antologiyasi» (Ankara, 2006);
* «XX asr o'zbek she'riyati antologiyasi» (Tashkent, 2007).

## Jetiskenlikleri hám sıylıqları
Baxtıyar Genjemuratovtıń dóretiwshilik miynetleri mámleketlik dárejede joqarı bahalanǵan:
* 1991 — Qaraqalpaqstan Jaslar awqamı sıylıǵınıń laureatı;
* 2001 — Ózbekstan Jazıwshılar awqamı sıylıǵınıń laureatı;
* 2006 — «Shuxrat» medalı menen sıylıqlanǵan;
* 2007 — Qazaqstannıń Aqtaw qalasında ótkerilgen xalıqaralıq shayırlar tańlawınıń laureatı;
* 2017 — «Ózbekstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri» húrmetli ataǵı;
* 2025 — Ózbekstan xalıq shayırı húrmetli ataǵı.

## Derekler