Jurnalistika kafedrası (QMU)

**Jurnalistika kafedras**ı — Qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń Qaraqalpaq filologiyası hám jurnalistika fakulteti quramına kiriwshi kafedra.

## Iskerlik
Jurnalistika kafedrasında 18 professor-oqıtıwshı bolıp, olardan 2 ilim doktorı, 12 (PhD) hámde ilim kandidatları, 7 assistent-oqıtıwshı ilimiy-pedagogikalıq jumıs alıp barmaqta. Ilimiy dárejelilik 75 %. Kafedrada 30 dan aslam oqıw hám oqıw-metodikalıq qollanbalar, monografiyalar basıp shıǵarıldı. Hár jılı «Globallasıw procesi hám ǵalaba xabar quralları xızmeti» atamasındaǵı Respublikalıq ilimiy-ámeliy konferenciyası Ózbekstan (2016, 2017) hám xalıqaralıq kólemde (2018, 2019, 2020-jıllarda) ótkerilip kelinbekte.

## Kafedra jetiskenlikleri
JOO arasında «Eń jaqsı pedagog» tańlawı jeńimpazları – (M.Jumamuratova, 2017), (T.Masharipova, 2018), «Jıldıń eń belsendi jurnalisti» tańlawı jeńimpazı (T.Masharipova, 2013) «Altın qálem» xalıqaralıq tańlawı jeńimpazı (Q.Begniyazova, 2019)  Zulfiya atındaǵı mámleketlik sıylıq laureatı (A.Orazımbetova, 2013), Prezident stipendiantı (G.Seytnazarova, 2017 (ilimiy basshısı doc.Z.Qojıqbaeva), Nawayı atındaǵı stipendiantlar (G.Turdıshova, G.Alniyazova, G.Nurımbetova, A.Dabılov), Berdaq atındaǵı stipendiantlar (M.Mershieva, S.Esemuratova, S.Tóreshova), T.Qayıpbergenov atındaǵı stependiyant (A.Srajatdinov,) respublikalıq hám xalıqaralıq kólemdegi tańlaw jeńimpazların (A.Dabılov, O.Latipov, A.Srajatdinov, D.Oblakulova, G.Nurǵalieva, L.Bazarbaevalar, 2018-2021jj) kafedra maqtanıshı retinde atap ótiw orınlı.

## Birge islesiw
Kafedra professor-oqıtıwshıları sırt el hám Ózbekstandaǵı Joqarı oqıw orınları, ilimiy oraylar menen birgelikte jumıs alıp baradı. Ózbekstan jurnalistika hám ǵalaba kommunikaciyalar universiteti, Ózbekstan Milliy universiteti, Ózbekstan Mámleketlik jáhán tilleri universiteti menen oqıw baǵdarlaması, ilimiy kadrlar tayarlaw boyınsha birge islesiw jolǵa qoyılǵan. Belgili qánigeler F.Muminov, P.Muminova, Ya.Mamatova, N.Muratova, I.Ismaylova, A.Karimov, T.Eshbek, N.Qosimova, B.Alimov hám basqalar studentlerge turaqlı túrde bayanatlar oqıp, ámeliy sabaqlar, seminarlar, sheberlik sabaqların ótkerip kelmekte.

## Xalıqaralıq birge islesiw
Kafedra professor-oqıtıwshıları Moskva mámleketlik universiteti, Sankt-Peterburg mámleketlik universiteti, sonday-aq, Rossiya, Túrkiya, Yaponiya, AQSH, Hindstan, Qıtay, Qubla Koreya, Qazaqstan, Qırǵızstan, Tájikstan, Malayziya, Shveciya, Belgiya, Polsha, Latviya, Niderlandiya mámleketleri joqarı oqıw orınlarında ilimiy saparlarda bolıp, ilimiy-teoriyalıq konferenciyalarda bayanatları menen turaqlı qatnasıp kelmekte

## Kafedra tariyxı
Jurnalistika bólimi 1983-jılı filologiya fakulteti quramında shólkemlestirildi. 1989-jılı «Ádebiyat teoriyası hám jurnalistika» kafedrası bolıp ashıldı. Kafedraǵa professor K.Mámbetov basshılıq etti. 1992-jılı Jurnalistika kafedrası shólkemlestirilip, onı 1992-1999-jılları docent M.Jumamuratova basqardı. Bunnan keyin kafedraǵa Z.Qojıqbaeva (2000-2002), B.Palwanov (2002-2006), prof. Yu.Paxratdinov (2006-2009), D.Bekbawliev (2009-2014), Z.Orazımbetova (2014-2018)lar basshılıq etti. 2018-jıldan házirgi waqıtqa shekem D.Bekbawliev basshılıq etip kelmekte. Kafedrada oqıtıw qaraqalpaq, ózbek, rus toparlarında alıp barıladı, eki baǵdar boyınsha magistratura (1999, 2019), sırtqı bólim (2018) ashıldı.

Dáslepki jılları jurnalist kadrlardı tayarlawda filolog professor-oqıtıwshılar E.Berdimuratov, K.Mambetov, S.Axmetov, Q.Sultanov, S.Bahadirova, S.Sadikov, K.Allambergenov, G.Esemuratov, A.Najimov, A.Bekbergenovlar sabaq berdi. Sonday-aq, sociallıq pánlerden belgili ustazlar J.Bazarbaev, T.Izimbetov, A.Abdullaeva, J.Arzixanov, A.Matekeev, M.Berdimuratov, X.Ubaydullaev, jas jurnalist qánigeler M.Jumamuratova, I.Óteuliev, Sh.Ayapov, K.Reymov, Sh.Usnatdinov, R.Dawletmuratov, D.Bekbauliev, A.Abdimuratov,Z.Qojiqbayeva, Sh.Dawitova, Q.Yesebayev, G.Avezova, T.Masharipova, W.Yesbergenov, F.Ótemuratov, Q.Qalekeev, J.Ótegenov, A.Kóshkinbayev, G.Ayapova, E.Qanaatov hám basqalar jumıs alıp bardı.

1999-jılı jurnalistika bólimi qayta shólkemlestirilip, onı prof.B.Abdikamalov (1999-2000), Sh.Abdinazimov (2000-2002), B.Genjemuratov (2002-2004), B.Palwanov (2004-2005)lar basqardı.

## Alǵı sóz
XX ásirdiń ekinshi on jıllıǵında tırnaǵı qalanǵan qaraqalpaq baspasóziniń joqarı maǵlıwmatlı kadrlar menen támiyinleniwinde  Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti házirgi Qaraqalpaq filologiyası hám jurnalistika fakultetiniń ornı ayrıqsha boldı. 1935-jılı shólkemlestirilgen Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı Qaraqalpaq tili hám ádebiyatı fakultetiniń dáslepki qarlıǵashları arnawlı jollamalar tiykarında respublikalıq «Erkin Qaraqalpaqstan», «Vesti Karakalpakstana», «Qaraqalpaqstan jasları», «Jetkinshek», sonday-aq, tarmaqlıq hám rayonlıq gazetalarǵa, «Ámiwdárya», «Qızıl Qaraqalpaqstan» jurnallarına, «Qaraqalpaqstan radio komitetine» qánigeler sıpatında arnawlı túrde jiberildi. Maǵlıwmat ushın, 1940-jıllardan baslap respublikanıń barlıq ǵalaba xabar qurallarında xızmet etiwshi jurnalistlerdiń basım kópshiligi Qaraqalpaq tili hám ádebiyatı fakultetin ayrıqsha bahalarǵa pitkergen jaslar bolǵan. Olar, ekinshi jer júzilik urıs jılları frontta, ǵaja-ǵaj urıs maydanlarında, tılda xalqımız perzentleriniń kórsetken qaharmanlıq islerin baspasóz betlerinde turaqlı sáwlelendirip, olardı jeńiske ruwxlandırıp turǵan. Ekinshi jer júzilik urıstan sońǵı qayta tikleniw dáwirinde bolsa, baspasóz tez pát penen rawajlanıp, olardıń sanı hám túrleri kóbeyedi. 1964-jılı Qaraqalpaqstan teleradio komiteti shólkemlestirilip, óz jumısın baslaydı. Nátiyjede, Respublikada jurnalist qánigelerge bolǵan talap Ózbekstan boyınsha keskin artadı. Sol sebepli 1949-jılı Tashkent mámleketlik universiteti Ózbek filologiyası fakultetiniń janınan jurnalistika bólimi ashıladı. 1967-jıldan ol óz aldına arnawlı fakultetke aylandırıldı. 1950 – 1960-jıllardan Respublikamızdıń talantlı jasları jurnalistika qánigeligine kirip oqıy basladı. Olar arasında K.Mámbetov, T.Madreymov, T.Matmuratov, S.Sadıqov, M.Qarabaev, SH.Usnatdinov, A.Xabipov, G.Annaqlicheva, SH.Ayapov, K.Reymov, R.Jumabaeva, E.Mergenbaev, F.Salaevlar bar bolıp, dáslebinde olar Pedagogikalıq institutta soń universitette Qaraqalpaq tili hám ádebiyatı fakultetinde tabıslı miynet etip, jaslarǵa bilim berdi.

Eń jańa tariyxımızdıń betlerine názer salsaq, ótken ásirdiń 80-jıllarına kelip, jurnalistika boyınsha zamanagóy kadrlar tayarlawǵa bolǵan zárúrlik payda boldı. Bul máseleni sheshiw maqsetinde 1983-jılı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti rektoratı baslaması menen filologiya fakulteti janınan jurnalistika tálim baǵdarı shólkemlestirildi. Usı iygilikli iste akademik A.Dáwletov, professorlar K.Mámbetov, D.Nasırov, Q.Kamalovlar belsendilik kórsetti. Olar Moskva mámleketlik universitetiniń jurnalistika fakultetine barıp, oqıw baǵdarlamaların úyrendi, birge islesiw boyınsha memorandumlarǵa qol qoyıldı. Qaraqalpaq jurnalistika tariyxında birinshi márte 1983-1984-oqıw jılında universitettiń jurnalistika qánigeligine 25 student oqıwǵa qabıl etildi. Bul sáne jurnalistika xronologiyasında óshpes, izi ketpes waqıya sıpatında mórlendi. Sol waqıttaǵı talap boyınsha studentlikke qabıllanıwshı abiturient keminde eki jıllıq miynet «stajı»na iye bolıwı lazım edi. K.Mámbetov, S.Axmetov, A.Nájimov, Yu.Paxratdinov, G.Esemuratovlar dóretiwshilik sáwbetler arqalı abiturientler arasınan jurnalistikaǵa qızıǵıwshılıǵı joqarı, talantlı, qálemi ótkir, óz pikirine iye jaslardı tańlap alıwda belsendilik kórsetti. 1984 – 1985-oqıw jılında jáne bir dúrkin jaslar jurnalistika qánigeligine qabıllandı. Olarǵa joqarı ilimiy dárejeli professorlar K.Mámbetov, S.Sadıqov, Yu.Paxratdinov, SH.Usnatdinov, G.Esemuratov, Sh.Ayapov, K.Reymov hám basqalar bilim berdi.

Jurnalist qánigelerdi tayarlawda bir qatar mashqalalar payda boldı. 1989-jılǵa shekem bazı sebeplerge baylanıslı jurnalistikaǵa qabıllaw procesi úziliske túsken. Al, 1989 – 1990-oqıw jılınan baslap jáne qabıllaw baslanǵan. Bul dáwirge kelip jurnalistika tálim baǵdarında bilim beretuǵın professor-oqıtıwshılardıń qatarı tolıstı. Pitkeriwshiler arasınan ayrıqsha bahalarǵa oqıǵanların tańlap alıp maqsetli ráwishte Tashkent mámleketlik universitetiniń jurnalistika fakulteti jámááti menen birge islesiwge baǵdarlanǵan memorandumlar dúzilip, aspiranturaǵa maqsetli túrde oqıwǵa jiberilgen. Olarǵa usı oqıw ornınıń tájiriybeli professor-oqıtıwshıları ilimiy basshılıq etti. 

Jaqın tariyxqa názer taslasaq, kafedranıń ataması dáslep «Ádebiyat teoriyası hám jurnalistika» dep atalıp, oǵan professor K.Mámbetov basshılıq etti. 1992-jılı universitet ilimiy kenesiniń 
25-sentyabrdegi qararı qabıl etilip, Jurnalistika kafedrası óz aldına bólinip shıqtı. Kafedraǵa baslıq etip docent M.Jumamuratova saylandı. 

1999-jılı 26-fevraldaǵı Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń 88-sanlı qararına muwapıq, universitette qaraqalpaq tilinde jurnalist qánigelerdi tayarlawshı jurnalistika bólimi hám kafedrası ashıldı. Bólimge tájiriybeli professor-oqıtıwshılar B.Abdikamalov, SH.Abdinazimov, B.Genjemuratov hám B.Palwanovlar basshılıq etti. Sol hám bunnan sońǵı dáwirlerde kafedraǵa docent A.Abdimuratov, professor Yu.Paxratdinov, docent D.Bekbawliev, docent Z.Orazımbetovalar basshılıq etti. Házirgi kúnde kafedraǵa docent J.Marziyaev basshılıq etip kelmekte. 

Jurnalistika zaman menen teń qádem taslawdı talap etedi. Sonlıqtan, oqıw procesinde teoriyalıq bilimlerdi meńgeriw menen bir qatarda ámeliyattı da qosa alıp barıw lazım. Kafedranıń baslı maqseti – baspasóz, teleradio, internet jurnalistikası hám jámiyetshilik penen baylanıslar tarawında zamanagóy kadrlardı tárbiyalap shıǵarıw. Usı iygilikli iste kafedranıń ilimiy hám texnikalıq bazasın ayrıqsha aytıp ótiw tiyis. Bul jerde internet jurnalistikası, kabelli televidenie, radiouzeller, fotolaboratoriya múmkinshiliklerinen paydalanıw jolǵa qoyılǵan. Orayda studentler tárepinen tayarlanǵan kórsetiw hám esittiriwler universitettiń bas binasında efirge berilip barıladı. Al, tayarlanǵan video kontentler bolsa oqıw dárgayınıń veb-saytında járiyalanbaqta. Sonday-aq, arnawlı reportajlar mámleketlik hám mámleketlik emes telekanallarda da jiyi-jiyi óz sáwleleniwin tawıp atır. Bul kafedranıń teoriyanı ámeliyat penen baylanıslı shólkemlestiriw strategiyası bolıp esaplanadı.
Studentlerge teoriya hám ámeliyat úylesimliginde sabaq beriw metodı bolsa bárqulla ózin aqlaǵan. Kafedra professor-oqıtıwshıları hár bir pándi jańa padegogikalıq texnologiyalar, metodlar járdeminde tereńlestirip ótedi. Bul baǵdarda kafedra qasınan shólkemlestirilgen «Media orayı»nda iyelengen bilimler tájiriybede sınap kóriledi. Orayda zamanagóy kameralar, jazıw, montaj stolları, ses apparatları, súwretke alıw zonaları, subtitr úskeneleri bar. Studentler scenariyler tiykarında video, foto, audio kontentler tayarlaydı. Olardı arnawlı montaj stollarında redaktorlap, internet basılımları, sociallıq tarmaqlardaǵı profillerine jaylastıradı. Bul bolsa kafedra tárepinen joqarı bilim, ámeliy tájiriybege iye qánigelerdi islep shıǵarıw kárxanalarına tayarlap beriwde ádewir paydasın tiygizbekte. 
Búgingi kúnde kafedrada xızmet túrleri, teleradio, jámiyetshilik penen baylanıslar (PR), sport jurnalistikası baǵdarları boyınsha qánigeler tayarlanıp atır. Olarǵa tálim qaraqalpaq, ózbek, rus tillerinde alıp barıladı. 
Jurnalistika dóretiwshilik kásip bolǵanı menen onıń tereń izertleniwi zárúr bolǵan bir qatar ilimiy mashqalası bar. Usınday mashqalalar Qaraqalpaqstan jurnalistikasın bir qansha waqıtlardan berli qıynap kiyatırǵan edi. Bul baǵdarda kafedra professor-oqıtıwshıları, student, magistrant hám doktorantlardıń ilimiy dárejesin jetilistiriwge ayrıqsha dıqqat qaratıldı. Atap aytqanda, mine, usınday talpınıwlar, yaǵnıy, Ózbekstan kólemindegi joqarı oqıw orınları menen birge islesiwler óziniń unamlı nátiyjelerin bere basladı. Ótken XX ásirdiń 90-jıllarınıń ekinshi yarımınan baslap Qaraqalpaqstan jurnalistikası tarawınıń áhmiyetli máselelerine baǵıshlanǵan ilimiy jumıslar jaqlanıp basladı. Olardan D.Bekbawliev hám A.Abdimuratovlar dáslepki ilimpazlardan sanalsa, bunnan soń Z.Orazımbetova, Q.Qálekeev, X.Atajanov, T.Masharipovalar búgingi qaraqalpaq jurnalistikasınıń áhmiyetli mashqalaların úyrenip shıqtı. Házirgi waqıtta jas qanigeler J.Marziyaev, E.Jarimbetov, Q.Begniyazova, G.Kallibekova, S.Esemuratova, M.Kudaybergenov, G.Seytnazarova, YA.Genjemuratov, G.Tajetdinova, Q.Keńesbaevlar bul shınjırdı úzbesten dawam ettirip kelmekte. 
Sonday-aq, kafedrada sońǵı waqıtları jurnalistikanıń zamanagóy mashqalalarına baǵıshlanǵan doktorlıq jumısları da qolǵa alınǵan bolıp, bul baǵdarda izleniwshilerden Z.Orazımbetova, T.Masharipova hám Q.Begniyazovalar ilim doktorı dissertaciyasın tabıslı qorǵawǵa miyasar boldı. Kafedranıń ilimiy dárejesiniń jetilisiwi menen magistratura basqıshın tabıslı tamamlaǵan tıńlawshılar arasında erkin izleniwshiler sanı jıldan-jılǵa kóbeyip barmaqta.
Búgingi dáwir jurnalistika kánigeliginiń akademiyalıq bazasın hár tárepleme jetilistiriw, rawajlanǵan mámleketlerdiń joqarı oqıw orınlarınıń is tájiriybelerin úyrenip barıwdı talap etedi. Usı maqsette Ózbekstan Milliy universiteti, Ózbekstan mámleketlik jáhán tilleri universiteti, Tashkent mámleketlik shıǵıstanıw universiteti, ϴzbekstan jurnalistika hám ǵalaba kommunikaciyalar universiteti, sonday-aq Túrkiyanıń Izmir, Qırǵızstannıń Osh, Qazaqstannıń Ál-Farabiy atındaǵı Milliy universitetleri menen jurnalistika tálim baǵdarları boyınsha oqıw-metodikalıq, ilimiy-izertlew baǵdarında tıǵız birge islesiwler jolǵa qoyıldı. Házirgi waqıtta usı atı atalǵan oqıw orınları menen dual tálimdi jolǵa qoyıw, oqıtıwshılardıń qánigeligin arttırıw sıyaqlı qospa joybarlar boyınsha rejeler islenbekte.   
Kafedra sońǵı jıllarda studentler ushın sabaqlıqlar hám oqıw qollanbalar, jurnalistikanıń áhmiyetli máselelerine baǵıshlanǵan monografiyalar tayarlaw boyınsha da bir qansha jetiskenliklerdi qolǵa kirgizip atırǵanlıǵın aytıp ótiw tiyis. Jańa dáwir ádebiyatların jaratıw baǵdarında jámi 4 sabaqlıq, 20 ǵa jaqın monografiyalardıń jarıq kóriwi sózimizdiń dálili bola aladı. Solar qatarı dástúriy tárizde «3-may ‒ Jáhán baspasózi erkinligi kúni» múnásibeti menen jurnalistika baǵdarında respublikalıq hám xalıq aralıq ilimiy-ámeliy, teoriyalıq konferenciyalar ótkeriw keńnen jolǵa qoyıldı. Mine usınday xalıq aralıq kólemde ótkerilgen konferenciyalardan biri 2019-jılı may ayında «Globallasıw procesi hám ǴXQ xızmeti» atamasında shólkemlestirilip, oǵan Rossiya, Túrkiya, Ukraina, Qazaqstan, Qırǵızstan mámleketleriniń joqarı oqıw orınlarınıń professor-oqıtıwshıları óz bayanatları menen qatnastı. 
2003 ‒ 2004-oqıw jılınan baslap elimizdiń ǵalaba xabar quralları tarawına joqarı mamanlıqtaǵı magistr qánigelerdi tayarlap beriw maqsetinde kafedrada magistratura qánigeligi ashıldı. Sonnan berli magistratura qánigeliginde tálim alǵan bir qatar ilimge qushtar jaslarımız jámiyetimizdiń hár qıylı tarawlarında jemisli miynet etip kelmekte. 

2018 ‒ 2019-oqıw jılınan baslap jurnalistikaǵa bolǵan talap hám usınıslardan kelip shıǵıp jurnalistika bakalavr baǵdarınıń ózbek, rus toparları hám óndiris ornında jumıs islep atırǵan bir qatar jaslardıń hám ǵalaba xabar qurallarınıń basqa da tarawlarında xızmet etip atırǵan xızmetkerler ushın qolaylılıq tuwdırıw maqsetinde olarǵa oqıwdıń sırtqı tálim túri boyınsha múmkinshilik jaratıp berildi. 
Sońǵı jıllarda mámleketimiz siyasatınıń baslı baǵdarı insan hám xalıq mápine qaratılǵan. Jámiyette insan qádiri, sóz hám baspasóz erkinligi, informaciya alıw hám onı tarqatıw, sonday-aq, mámleketlik hákimiyat organları xızmetiniń ashıqlıǵın támiyinlew ‒ puqaralıq jámiyet hám demokratiyalıq mámlekettiń baslı maqseti esaplanadı. Usıǵan tiykarlanıp 2020 ‒ 2021-oqıw jılınan baslap, qararlar tiykarında kafedra quramında respublikamız mámleketlik uyımları, jámiyetlik shólkemleri, biznes strukturalarına málimleme xızmeti (baspasóz xatkeri) qánigelerin tayarlap beriw maqsetinde 60320200 – Málimleme xızmeti hám jámiyetshilik penen baylanıslar tálim baǵdarı ashıldı. Nátiyjede, mámleketlik hám mámleketlik emes kommerciyalıq shólkemler, isbilermenlik subyektleri ushın qánigeler tayarlanıp, qospa kelisim shártnamaları boyınsha pitkeriwshiler sol tarawlarda tabıslı xızmet etpekte. 2024 – 2025-oqıw jılınan baslap málimleme (baspasóz) xızmeti hám jámiyetshilik penen baylanıslar, sonday-aq, baspa isi hám redaktorlıq qánigelikleri boyınsha da joqarı mamanlıqtaǵı magistr dárejeli qánigelerdi tayarlaw jolǵa qoyıldı. Ulıwma aytqanda, házirgi kúnde kafedrada magistratura basqıshı boyınsha 4 qánigelik (qaraqalpaq hám ózbek toparları) bar bolıp, olarda jámi 30 ǵa jaqın magistrant tálim almaqta.

XXI ásir turmısımızǵa informaciya texnologiyaları ásiri sıpatında kirip keldi. Zaman menen teń qádem taslaw – dáwir talabı. Sonlıqtan da, mámleketimizde ilimdi rawajlandırıwǵa ayrıqsha itibar qaratılmaqta. Usı maqsette kafedrada 2023-jıldan tayanısh doktorantura ashılıp, sol jılı 3 doktorant qabıl etilgen bolsa, 2024-jılı 4 doktorant, 2025-jılı 2 doktorant hám bir erkin izleniwshi oqıwǵa qabıllanıp, házirgi waqıtta olar jurnalistika iliminiń áhmiyetli máseleleri boyınsha ilim-izertlew jumısların alıp barmaqta.
Kafedrada jaslar menen islesiw, «ustaz-shákirt» baǵdarında da aytarlıqtay unamlı jumıslar ámelge asırılmaqta. Kafedra aǵzaları hám studentler arasınan mámleketlik sıylıqlar, ataqlı stipendiantlar hám tarawǵa baylanıslı hár qıylı tańlawlardıń jeńimpazları jetilisip shıqpaqta. Olardan Q.Begniyazova, N.Mámbetırzaeva hám A.Orazımbetovalar Zulfiya atındaǵı mámleketlik sıylıqtıń laureatları bolıp, házirde kafedrada ustazlıq etpekte. Q.Begniyazova, G.Seytnazarova, D.Dawletbaeva Prezident stipendiyasınıń, G.Turdısheva, A.Ayapov, G.Nurımbetova, N.Baltaniyazova, A.Dabılovlar Nawayı atındaǵı, M.Mershieva, S.Esemuratova, G.Alniyazova, B.Jartıbaevalar Berdaq atındaǵı, O.Latipov hám G.Jaqsımuratovalar Ibrayım Yusupov atındaǵı mámleketlik stipendiya jeńimpazları boldı. Professor-oqıtıwshılar arasınan T.Masharipova hám Q.Begniyazovalar xalıq aralıq «Altın qálem» sıylıǵı jeńimpazları bolǵan bolsa, student shákirtlerden A.Abibullaev «Watan pidayısı», A.Kemalova, D.Saparbaeva, A.Qalbaeva hám G.Jaqsımuratova «Úmit ushqını», G.Kuwanıshbaeva «Kelajak bunyodkori», D.Qallibekova «Mirzo Uluǵbek vorislari» kókirek nıshanlarına miyasar boldı. Bul jetiskenliklerdiń artında ustaz-shákirt dástúri bar, olar kafedra menen studentlerdiń birge islesiw sisteması jaqsı jolǵa qoyılǵanlıǵın kórsetedi.
Búgingi kúnde tálim baǵdarın pitkerip, alǵan teoriyalıq bilimlerin ámeliyatta erkin qollanıp, ustazlarınıń bergen bilimlerin aqlap, xalıq iygiligi jolında óz bilim hám kúsh-ǵayratın ayanbay jumsap kiyatırǵan pitkeriwshilerdiń miynetleri de múnásip bahalandı. Olardan B.Esmurzaev «Ózbekstan Respublikasına miyneti sińgen jurnalist», A.Óteniyazova «Ózbekstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri», B.Nurabullaev, T.Mátbaeva, D.Qurbaniyazov, B.Karamatdinova, M.Kutlımuratov, Ǵ.Atajanov, A.Embergenov, Q.Bayniyazov, S.Janiev, N.Jaqsımuratova, S.Aytmuratovlar «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen jurnalist», Z.Óserbaeva «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri», D.Bekbawliev, A.Abdimuratov «Watan pidayısı» kókirek nıshanı menen, Q.Esebaev «Mehnat shuhrati», N.Mambetsharipova, U.Palwaniyazova «Dwstlik» ordeni menen, R.Sharapova, G.Nurbekova, A.Ajimuratovlar «SHuhrat» medalı menen sıylıqlandı 
Jurnalistika insannan hár tárepleme pikirlewdi hám shet tillerin jetik biliwdi talap etedi. «Adam neshe tildi bilse, ol sonsha tilde pikirlew imkaniyatına iye boladı. Kafedrada shet tillerin tereń ózlestirip, sol tillerde sabaq berip atırǵan professor-oqıtıwshılardıń úlesi jıldan-jılǵa kóbeyip barmaqta. Ásirese, kafedranıń xalıq aralıq baylanısları da jaqsı jolǵa qoyılǵan bolıp, B.Palwanov IAMCR (International Association for Media and Communication Research) shólkeminiń aǵzası esaplanadı. Ol Shveciya, Polsha, Qazaqstan, Portugaliya, Ispaniya, AQSH mámleketlerindegi xalıq aralıq konferenciya, seminar hám treninglerge turaqlı túrde qatnasıp kelmekte. 2015-jılı Polsha mámleketindegi Adam Mickevich universitetinde shólkemlestirilgen «Jańalıqlar sawatlılıǵı» jazǵı mektebi, soń Evropa Awqamınıń Erazmus Mundus baǵdarlamasınıń TOSCA joybarı sheńberinde shólkemlestirilgen granttıń jeńimpazı sıpatında Portugaliyanıń Portu universitetinde stajirovkada boldı. Sonday-aq, ol Ózbekstan Respublikası Joqarı bilimlendiriw, ilim hám innovaciyalar ministrligi menen Ózbekstandaǵı Erazmus+ Milliy ofisi tárepinen shólkemlestirilgen joqarı bilimdi jetilistiriw boyınsha ekspertler toparınıń aǵzası, HighVEC, GREB, DECIDE qospa joybarlarınıń hám Xalıq aralıq kredit mobilligi joybarlarınıń jergilikli koordinatorı. Sonday-aq, kafedra professor-oqıtıwshılarınan docent YA.Genjemuratov Polshanıń Adam Mickevich universitetinde, I.Abiev Polshanıń Bialistok universitetinde, doktorant J.Zarımbetova Polshanıń YAgellonian universitetinde qánigeligin jetilistirip keldi. Kafedra docenti M.Jumamuratova dúnyanıń kóplegen elleriniń joqarı oqıw orınlarında tarawdıń áhmiyetli temalarında lekciyalar oqıp kelmekte. 

Sońǵı jılları jurnalistika sanlı kommunikaciya, PR, mediamenejment, sanlı marketing hám reklama sıyaqlı tarawlardı qamtıp atır. Soǵan baylanıslı hám jáhán tájiriybesinen kelip shıǵıp kafedra «Mass-media hám kommunikaciya» dep zamanǵa say atama menen ózgertildi. Házirgi waqıtta kafedrada 22 professor-oqıtıwshı bolıp, olardan úshewi ilim doktorı hám professor, on tórti ilim kandidatı (PhD) hám docent. Kafedranıń ilimiylik dárejesi bolsa 70 procentti quraydı.  Bakalavrdıń kúndizgi baǵdarında 300 ge jaqın, oqıwdıń sırtqı tálim túrinde 200 ge shamalas studentler tálim alıp atırǵan bolsa, magistratura basqıshında 30 ǵa jaqın magistrant, tayanısh doktoranturada 10 ǵa jaqın doktorantlar tarawdıń áhmiyetli máseleleri boyına ilimiy-izertlew jumısların alıp barmaqta. 
Juwmaqlap aytqanda, jurnalistika kafedrasınıń professor-oqıtıwshıları elimizde háreket etip turǵan ǵalaba xabar quralları – baspasóz, teleradio, internet jurnalistikası hám ǵalaba kommunikaciyalar ushın zamanagóy qánigelerdi tayarlawǵa ılayıqlı úles qosıp kelmekte. 

## Ádebiyatlar
# ҚАРАҚАЛПАҚ ТИЛИ ҲӘМ ӘДЕБИЯТЫ ҚӘНИГЕЛИГИНЕ 90 ЖЫЛ. НӨКИС. «BILIM». 2025.

## Derekler