Xarrison Ford

**Xarrison Ford** (ingl. *Harrison Ford;* 1942-jılı 13-iyulda tuwılǵan) ‒ amerikalı aktyor. Ol kinematografiyalıq mádeniy belgi sıpatında qabıl etilip, jeti on jıllıqtan aslam waqıt ishinde belgili filmlerde bas rollerdi oynaǵan. Onıń filmleri Arqa Amerikada 5.4 milliard dollardan aslam hám dúnya júzi boyınsha 9.3 milliard dollardan artıq tabıs keltirgen. Ford hár túrli sıylıqlardıń iyesi, sonıń ishinde AFI Ómirlik jetiskenlik sıylıǵı, Sesil B. DeMill sıylıǵı, Húrmetli Sezar sıylıǵı hám Húrmetli Altın palma sıylıǵınıń iyesi. Sonday-aq, ol Oskar sıylıǵına, BAFTA sıylıǵına, eki márte Ekran aktyorları gildiyası sıylıǵına hám bes márte Altın globus sıylıǵına usınılǵan.

Ford óziniń ekrandaǵı aktyorlıq debyutin «Dead Heat on a Merry-Go-Round» (1966) filminde atı kórsetilmegen kishi rolde baslap, bir neshe jıl dawamında kishi rollerde oynawın dawam etti. «American Graffiti» (1973) hám «The Conversation» (1974) filmlerindegi járdemshi rolleri arqalı jetiskenliklerin kórsetkennen keyin, ol «Star Wars» (1977) kosmos operası filmindegi Xan Solo roli menen dúnya júzlik dańqqa eristi, bul roldi keyingi tórt on jıl ishinde tórt sikvelde qaytadan oynap shıqtı. Sońınan Ford «Indiana Djons» franshizasındaǵı bas qaharmannıń roli menen de tanımalı boldı, bul seriya «Raiders of the Lost Ark» (1981) filmi menen baslandı. Ol sonday-aq ilimiy fantastika janrındaǵı «Blade Runner» (1982) filminde hám onıń dawamı «Blade Runner 2049» (2017) filminde Rik Dekard rolinde oynap shıqtı, jánede «Patriot Games» (1992) hám «Clear and Present Danger» (1994) háreketsheń triller filmlerinde Djek Rayan obrazın jaratıp berdi.

Ford «Witness» (1985) trillerinde detektiv rolin oynaǵanı ushın Oskar sıylıǵınıń Eń jaqsı aktyor nominaciyasına usınıldı. Onıń basqa filmleri qatarına «The Mosquito Coast» (1986), «Working Girl» (1988), «Presumed Innocent» (1990), «The Fugitive» (1993), «Sabrina» (1995), «The Devil's Own» (1997), «Air Force One» (1997), «Six Days, Seven Nights» (1998), «What Lies Beneath» (2000), «K-19: The Widowmaker» (2002), «Cowboys & Aliens» (2011), «42» (2013) hám «The Age of Adaline» (2015) kiredi. Sońǵı waqıtları Ford Paramount+ kanalınıń batıs stilindegi «1923» (2022–házirgi waqıtqa shekem) serialında hám Apple TV+ kanalınıń «Shrinking» (2023–házirgi waqıtqa shekem) komediyalıq serialında bas rollerde oynap atır.

Aktyorlıqtan tısqarı, Ford licenziyalı ushıwshı bolıp tabıladı; ol kóbinese Vayoming shtatındaǵı úyiniń janında qutqarıw operaciyalarında ayrısha jaǵdaylar xızmetine járdem berip kelgen, sonday-aq 2004-jıldan 2009-jılǵa shekem jaslar ushın aviaciya tálim baǵdarlamasına basshılıq etken. Ford jáne de ekologiyalıq aktivist bolıp, 1991-jıldan baslap Conservation International shólkeminiń birinshi vice-baslıǵı lawazımın atqarıp kelmekte.

## Erte jaslıq dáwiri
Xarrison Ford 1942-jıl 13-iyulda Chikagodaǵı (Illinoys shtatı) Shved kelisim emlewxanasında burınǵı radio aktrisa Doroti (qız familiyası Nidelman) hám reklama basqarıwshısı hám burınǵı aktyor Djon Uilyam «Kristofer» Fordtıń shańaraǵında tuwılǵan.

Onıń inisi Terens 1945-jılı tuwılǵan. Olardıń ákesi irlandiyalı katolik, al anası ata-anası sol waqıtta Rossiya imperiyasınıń quramında bolǵan Minsk, Belarus qalasınan bolǵan. Ford 1960-jılı Park Ridjdegi Meyn Ist orta mektebin tamamlaǵan. Onıń dawısı orta mektebiniń jańa WMTH radiostanciyasında birinshi student dawısı bolıp efirge uzatılǵan hám ol sońǵı oqıw jılında onıń birinshi sport kommentatorı bolǵan. Ol Ripon, Viskonsin shtatındaǵı Ripon kolledjinde oqıǵan, onda filosofiya qánigeligi boyınsha bilim alǵan. Ózin «kesh ashılǵan gúl» dep táriyiplegen Ford, sońǵı oqıw jılınıń aqırǵı semestrinde óziniń uyalshaqlıǵın jeńiw ushın drama sabaǵın alǵan hám aktyorlıq ónerge qızıǵıp qalǵan. Ford oqıwdı pitkeriwine tórt kún qalǵanda plagiat sebepli kolledjden shıǵarılǵan.

## Karerası

### 1964–1976
1964-jılı Viskonsindegi Belfri oyınshıları menen jazǵı máwsimdi ótkizgennen keyin, Ford Los-Andjeleske bardı hám nátiyjesinde Columbia Pictures kompaniyasınıń jańa talantlar baǵdarlaması menen shártnama dúzdi. Onıń birinshi belgili roli «Dead Heat on a Merry-Go-Round» (1966) filminde atamasız miymanxana xızmetkeri roli boldı. Onıń filmlerdegi sóylemeytuǵın (yamasa «qosımsha») rolleri haqqında az maǵlıwmat bar. Ford prodyuser Djerri Tokofskiydiń kewline tiygeni sebepli jumısqa alıw diziminiń eń tómeninde edi. Bir áńgimege qaraǵanda, Tokofskiy Fordqa aktyor Toni Kyortis azıq-awqat dorbasın jetkerip bergende, onıń kinojuldız ekenin kóriwge bolatuǵının, al Fordta bunday qásiyet joq ekenin aytqan; Ford dárhal, eger Kyortis shınında da talantlı aktyor bolǵanda, ol olardı miymanxana xızmetkeri sıyaqlı jetkergen bolar edi dep juwap bergen. Kórinip turǵanınday, Ford bunnan soń tez arada jumıstan bosatılǵan.

Onıń sóyleytuǵın rolleri «Luv» (1967) filmi menen dawam etti, biraq ol ele de atamasız edi. Ol aqırı 1967-jılǵı «A Time for Killing» vestern filminde «Harrison J. Ford» dep ataldı, onda Glenn Ford, Djordj Gamilton hám Inger Stivens bas rollerde oynadı, biraq «J» hesh nárseni ańlatpaytuǵın edi, óytkeni onıń ekinshi atı joq edi. Bul 1915-jıldan 1932-jılǵa shekem 80-nen aslam filmde oynaǵan hám 1957-jılı qaytıs bolǵan únsiz kino aktyorı Garrison Ford penen shatastırmaw ushın qosılǵan edi. Ford keyinirek óziniń atındaǵı juldızdı Gollivud dańq alleyasında kórgenshe burınǵı aktyordıń bar ekenin bilmegenin ayttı. Ford tez arada «J» háribin taslap, Universal Studios ushın isley basladı, 1960-jıllardıń aqırı menen 1970-jıllardıń basında kóplegen teleseriallarda, sonıń ishinde «Gunsmoke», «Ironside», «The Virginian», «The F.B.I.», «Love, American Style» hám «Kung Fu» da kishi rollerde oynadı. Ol «Journey to Shiloh» (1968) vesterninde payda boldı hám Mikelandjelo Antonionidiń 1970-jılǵı «Zabriskie Point» filminde qamaqqa alınǵan student-narazılıq bildiriwshi retinde atamasız, sóylemeytuǵın rolde oynadı. 1968-jılı ol sonday-aq The Doors toparınıń gastrolleriniń birinde kamera operatorı bolıp isledi. Francuz rejissyorı Jak Demi Fordtı óziniń birinshi amerikalı filmi «Model Shop» (1969) tıń bas roline tańladı, biraq Columbia Pictures basshısı Fordtıń kino biznesinde «keleshegi joq» dep esapladı hám Demige tájiriybeli aktyordı jallawdı buyırdı. Rol aqır-aqıbet Geri Lokvudqa berildi. Ford keyinirek bul tájiriybeniń, soǵan qaramastan, unamlı bolǵanın, óytkeni Demi oǵan usınday isenim bildirgen birinshi adam bolǵanın ayttı.

Ózine usınılǵan rollerden qanaatlanbaǵan Ford, sol waqıttaǵı hayalı hám eki jas ulın qollap-quwatlaw ushın ózin-ózi úyretken kásiplik aǵash ustashı boldı. Bul dáwirdegi klientleri arasında Malibu plyajında jasaytuǵın jazıwshılar Djoan Didion hám Djon Gregori Dann bar edi. Ford «Joan Didion: The Center Will Not Hold» hújjetli filminde kórinedi. Ol hám onıń hayalı jazıwshılar menen dos bolıp qaldı. Kasting rejissyorı hám jańadan baslaǵan prodyuser Fred Roos jas Fordtı qollap-quwatladı hám oǵan Djordj Lukastıń aldında Bob Falfa roline kastingten ótiwge imkaniyat jarattı, keyin Ford bul roldi «American Graffiti» (1973) filminde oynadı. Fordtıń Lukas penen qarım-qatnası onıń keyingi karerasına úlken tásir etti. Rejissyor Frensis Ford Koppola óziniń «The Godfather» filmi tabısqa eriskennen keyin, Fordtı óz keńsesin keńeytiw ushın jumısqa aldı hám oǵan óziniń kelesi eki filminde - «The Conversation» (1974) hám «Apocalypse Now» (1979) da kishi roller berdi; sońǵı filmde Ford «G. Lukas» atlı áskeriy polkovnik rolin oynadı.

### 1977–1997
Fordtıń «American Graffiti» filmindegi jumısı aqıbetinde oǵan birinshi bas roldi alıp keldi. Lukas onı óziniń keleshektegi ullı kosmoslıq opera filmi «Star Wars» (1977) ushın kastingten ótip atırǵan aktyorlarǵa replika oqıw ushın jumısqa aldı. Aqır-aqıbetinde, Lukas Fordtıń bul replika oqıwları waqtındaǵı ónerine qızıǵıp, onı Xan Solo roline aldı. «Star Wars» hámme waqıtlardaǵı eń tabıslı hám revolyuciyalıq filmlerdiń birine aylandı hám Fordqa, onıń filmdegi sherikleri Mark Xemill hám Kerri Fisherge keń tanılıwdı alıp keldi. Ford 1970-jıllardıń aqırında filmlerde úlkenirek rollerge alına basladı, olardıń ishinde «Heroes» (1977), «Force 10 from Navarone» (1978) hám «Hanover Street» (1979) bar. Ol jáne de Djin Uaylder menen birge «The Frisco Kid» (1979) doslarsha komediyalıq vesterninde oynap, altın júrekli bank tonawshı rolin sáwlelendirdi. Ford tabıslı «Star Wars» seriyasınıń dawamı bolǵan «The Empire Strikes Back» (1980) hám «Return of the Jedi» (1983) filmlerinde, sonday-aq «Star Wars Holiday Special» (1978) de bas rolde qayta kórindi. Ford Lukastan «Return of the Jedi» filminiń aqırında Xan Solonı óltiriwdi soradı, «Bul pútkil filmge tiykar berer edi» dep, biraq Lukas bas tarttı.

Fordtıń jetekshi aktyor sıpatındaǵı abırayı «Raiders of the Lost Ark» (1981) filmi menen bekkemlendi. Bul film Lukas penen Stiven Spilberg arasındaǵı háreketli-sayaxatlı birlesken joybar bolıp, Fordqa onıń ekinshi franshiza roli - qaharman, dúnya geziwshi arxeolog Indiana Djons rolin berdi. «Star Wars» sıyaqlı, bul film de úlken tabısqa eristi; ol jıldıń eń kóp tabıs tapqan filmi boldı. Spilberg baslawdan-aq Fordtı bul rolge alıwǵa qızıqqan edi, biraq Lukas qarsı boldı, óytkeni ol Ford penen «American Graffiti» hám «Star Wars» filmlerinde álleqashan islesken edi. Tom Sellek bul roldi qabıl ete almaǵannan keyin, Lukas kelisim berdi. Ford on jıllıqtıń qalǵan bóliminde bul roldi jáne de oynadı: «Indiana Djons hám Apatlar ibadatxanası» (1984) prikvelinde hám «Indiana Djons hám Sońǵı krest jorıwı» (1989). 1983-jıldıń iyun ayında Londonda «Apatlar ibadatxanası» filmin túsiriw barısında Fordtıń arqasındaǵı disk shıǵıp ketti. 40 jasar aktyor operaciya ushın Los-Andjeleske ushıwǵa májbúr boldı hám altı hápteden soń qaytıp keldi.

Indiana Djons rolinde bas qaharman sıpatında tabısqa eriskennen keyin, Ford Ridli Skottıń distopiyalıq ilimiy-fantastikalıq filmi «Blade Runner» (1982) de Rik Dekard rolin oynadı. «Star Wars» hám Indiana Djons filmlerindegi tájiriybesine salıstırǵanda, Ford bul filmniń isleniwi barısında qıyınshılıqlarǵa ushıradı. Ol «Vanity Fair» jurnalına: «Bul uzaq hám awır process boldı. Men onı fizikalıq jaqtan qıyın dep esaplamadım - menińshe, ol psixologiyalıq jaqtan qıyın edi,» - dep esleydi. Ford penen Skott onıń qaharmanı Dekardtıń tábiyatı haqqında házirge shekem dawam etip kiyatırǵan hár qıylı pikirlerge iye edi. Dáslep jetiskenlikke erispegen bolsa da, «Blade Runner» keyin kult klassikasına aylandı hám Fordtıń eń joqarı bahalanǵan filmleriniń birine aylandı. Ford 1980-jıllar dawamında óziniń kóp tárepliligin «Witness» (1985), «The Mosquito Coast» (1986) hám «Frantic» (1988) sıyaqlı filmlerdegi dramalıq rolleri menen, sonday-aq «Working Girl» (1988) komediya-dramasında Melani Griffit hám Sigurni Uiver menen birge oynaǵan romantikalıq bas roli arqalı dálilledi. «Witness» hám «The Mosquito Coast» filmleri Fordqa dramalıq aktyor sıpatındaǵı potencialın kórsetiwge múmkinshilik berdi hám onıń eki roli de keń túrde maqtaldı. Keyinirek Ford rejissyor Piter Uir menen «Witness» hám «The Mosquito Coast» filmlerinde islesiwdi óziniń karerasındaǵı eń jaqsı tájiriybelerdiń ekewi dep esleydi.

1991-jıldıń aqırında Ford 1930-jıllardaǵı kásiplik awqam gúresi dógereginde ótetuǵın «Night Ride Down» atlı háreketli-tariyxıy filmde kompaniya advokatı A. Filip Rendolf rolin oynawı kerek edi. Biraq, Ford scenariydegi ózi qabıl etpegen ózgerisler sebepli filmnen ketkennen keyin, Paramount Pictures bul joybardı toqtattı Keyingi jılları Ford Tom Klensi dóretken ádebiy qaharman tiykarında islengen filmler seriyasınıń eki filminde Djek Rayan rolin oynaǵan ekinshi aktyor boldı: «Patriot Games» (1992) hám «Clear and Present Danger» (1994), ekewinde de Enn Archer hám Djeyms Erl Djons qosımsha rollerde oynadı. Ford bul roldi «The Hunt for Red October» (1990) filminde Rayandı oynaǵan Alek Bolduinnen qabıl etip aldı. Bul Bolduinnen uzaq waqıtlı kek saqlawǵa alıp keldi, ol bul roldi qayta oynawdı qálegenin, biraq Ford onıń artınan Paramount penen kelisim alıp barǵanın ayttı.. Ford on jıllıq dawamında basqa da háreketke tiykarlanǵan trillerlerde bas rollerdi oynadı, mısalı «The Fugitive» (1993), «The Devil's Own» (1997) hám «Air Force One» (1997). Tommi Li Djons penen birge oynaǵan «The Fugitive» filmindegi roli ushın Ford óz karerasındaǵı eń jaqsı pikirlerdiń geyparaların aldı, sonıń ishinde Rodjer Ebertten, ol bılay dep juwmaqladı: «Ford jáne bir márte ullı zamanagóy kinosınıń hárbir adamı boldı. Aktyor sıpatında, ol islegen hesh nárse tek kórsetiw ushın islengendey kórinbeydi, hám bul melodramalıq material aldında ol bilip turıp páseytip, tómenletip, dramanı mánissiz aktyorlıq bezekler menen paydalanıwǵa urınbastan, isin dawam ettiredi.»

Ford «Presumed Innocent» (1990) hám «Regarding Henry» (1991) filmlerinde kóbirek tuwrı dramalıq rollerdi, al 1954-jılǵı klassikalıq filmniń qayta isleniwi «Sabrina» (1995) filminde jáne bir romantikalıq bas roldi oynadı. Bul waqıtta Ford kóplegen joqarı bahalanǵan rejissyorlar menen jumıs qatnasıqların ornattı, sonıń ishinde Uir, Alan Dj. Pakula, Mayk Nikols, Fillip Noys hám Sidni Pollak bar, olardıń hárbiri menen eki márteden birge islesti. Bul Fordtıń karerasındaǵı eń tabıslı dáwir boldı. 1977-jıldan 1997-jılǵa shekem ol jıllıq jergilikli prokatta joqarǵı 15 orınǵa shıqqan 14 filmde oynadı, olardıń 12-si birinshi onlıqqa kirdi. Ol bul waqıt aralıǵında qatnasqan altı film basqa sıylıqlar menen birge Oskar sıylıǵınıń «Eń jaqsı film» nominaciyasına usınıldı: «Star Wars», «Apocalypse Now», «Raiders of the Lost Ark», «Witness», «Working Girl» hám «The Fugitive».

### 1998–2014
1990-jıllardıń aqırında Ford bir qansha sınǵa ushıraǵan hám kommerciyalıq jaqtan áwmetsiz bolǵan filmlerde oynay basladı, olar onıń aldıńǵı tabıslarına teń kele almadı. Bul filmlerge «Altı kún, jeti tún» (1998), «Tosınnan júrekler» (1999), «K-19: Jesir hayal» (2002), «Gollivudtaǵı jawız» (2003), «Ot qorǵanı» (2006) hám «Ayrısha jaǵday ilajları» (2010) kiredi. Biraq «Ne jasırınǵanın kim biledi» (2000) filmi buǵan ayrıqsha mısal boldı, ol AQSHta 155 million dollardan artıq, al pútkil dúnya boyınsha 291 million dollar tabıs keltirdi. Ford «K-19: Jesir hayal» hám «Ayrısha jaǵday ilajları» filmlerinde atqarıwshı prodyuser retinde xızmet etti, bul eki film de haqıyqıy waqıyalarǵa tiykarlanǵan edi.

2004-jılı Ford «Siriana» trillerinde bas rolde oynawdan bas tarttı, keyinirek ol: «Materialdıń haqıyqatlıǵına jetkilikli dárejede isenbedim hám menińshe, qátelestim,» - dep málimledi. Bul rol Djordj Kluniyge berildi, ol bul roli ushın Oskar hám Altın globus sıylıqların aldı. Bunnan aldın Ford jáne bir Stiven Gagan jazǵan filmdegi rolden bas tartqan edi, ol «Trafik» filmindegi Robert Ueykfild roli bolıp, ol rol Maykl Duglasqa berilgen edi.

2008-jılı Ford «Indiana Djons hám Kristall bas súyeginiń patshalıǵı» filminiń shıǵıwı menen úlken jetiskenlikke eristi. Bul 19 jıl ishinde túsirilgen birinshi Indiana Djons filmi bolıp, Lukas hám Spilberg penen jáne bir márte birge islesiwdiń nátiyjesi edi. Film ulıwma unamlı pikirler aldı hám 2008-jılı pútkil dúnya boyınsha eń kóp tabıs tapqan ekinshi film boldı. Keyinirek Ford jáne bir dawamında bas rolde oynaǵısı keletuǵının ayttı, biraq «eger onı tayarlaw ushın jáne 20 jıl ketpese» degen shártti qoydı.

2008-jıldaǵı basqa jumısları arasında Ueyn Kramer rejissyorlıǵındaǵı «Shegaradan ótiw» filmi bar edi. Bul filmde Ford ICE/watan qáwipsizligi tergew bóliminiń arnawlı agenti rolin oynap, Eshli Djadd hám Rey Liotta menen birge islesti. Ol jáne de Dalay Lama haqqında «Dalay Lamanıń qayta tuwılıwı» atlı hújjetli filmge ses berdi. Ford 2009-jılı Portlend, Oregonda «Ayrısha jaǵday ilajları» atlı medicinalıq dramanı túsirdi. 2010-jıl 22-yanvarda ekranǵa shıqqan bul filmde Brendan Freyzer hám Alan Rak ta bas rollerde oynadı. Jáne de 2010-jılı ol Reychel MakAdams, Dayan Kiton hám Patrik Uilson menen birge «Azanǵı dańq» filminde oynadı. Film kinoteatrlarda úlken jetiskenlikke erispegen bolsa da, Fordtıń oyını sınshılar tárepinen jaqsı qabıl etildi, hátte geybirewleri bunı onıń sońǵı jıllardaǵı eń jaqsı roli dep bahaladı. 2011-jıldıń iyul ayında Ford Deniel Kreyg hám Oliviya Uayld penen birge ilimiy fantastika hám vestern janrların biriktirgen «Kovboylar hám shetellikler» filminde bas rolde oynadı. Filmdi járiyalaw ushın ol San-Diegodaǵı Comic-Con festivalına qatnastı hám tamashagóylerdiń jıllı qarsı alıwına hayran qalıp: «Men tek aktyor bolıp kún kórgim kelgen edi. Bular haqqında bilmegen edim,» - dedi. Jáne de 2011-jılı Ford PlayStation 3 ushın shıǵarılǵan «Uncharted 3: Drake's Deception» video oyının reklamalaǵan yapon reklamalarında kórindi.

2013-jıl Ford ushın hár túrli járdemshi rollerdi qabıl etiw tendenciyasınıń baslanıwına alıp keldi. Sol jılı ol Liam Xemsvort hám burın «Hawa kúshleriniń biri» filminde birge islegen Geri Oldman menen birge korporativ shpionaj trilleri «Paranoya»da oynadı. Sonıń menen birge «Enderdiń oyını», «42» hám «Xabarshı 2: Ańızdıń dawamı» filmlerinde de kórindi. Onıń «42» filmindegi Branch Rikki roli kóplegen sınshılar tárepinen maqtaldı hám Fordqa Satellite sıylıqlarınıń eń jaqsı járdemshi aktyor nominaciyasın alıp keldi. 2014-jılı ol «Jallanba áskerler 3» filminde oynadı, al kelesi jılı Bleyk Layvli menen birge «Adalinnіń jası» atlı romantikalıq dramada bas rolde oynap, jaqsı pikirlerge iye boldı.

### 2015-jıldan házirgi waqıtqa shekem

Ford uzaq kútilgen «Juldızlar urısı» seriyasınıń dawamı «Juldızlar urısı: Kúsh oyanadı» (2015) filminde Xan Solonıń rolin qayta oynadı. Bul film de aldıńǵıları sıyaqlı úlken jetiskenlikke eristi. 2014-jılı 11-iyunda túsiriliw waqtında Fordtıń ayaǵı gidravlikalıq esiktiń astında qalıp, sındı dep aytıldı. Ol emleniw ushın Angliyanıń Oksford qalasındaǵı Djon Radkliff emlewxanasına tez járdem samolyotı menen jetkerildi. Fordtıń ulı Ben ákesiniń jaraqatı haqqında maǵlıwmat berip, onıń tobıǵına plastinka hám buramalar salınıwı múmkinligin, hám túsiriliwler azǵana ózgertilip, ol táwir bolǵansha qısqa waqıt dawamında Fordtı tek belinen joqarısın túsiriwge tuwra keletuǵının ayttı. Ford eki aylıq úzilisten soń, jaraqatınan táwir bolıp, orta avgust ayında túsiriliwlerge qayttı. Fordtıń qaharmanı «Kúsh oyanadı» filminde óltirilgen edi, biraq keyin aktyorlar tańlawı arqalı Fordtıń VIII bólimde Solo retinde qaysı da bir túrde qaytatuǵını járiyalandı. 2016-jıldıń fevral ayında VIII bólimniń aktyorlar quramı tastıyıqlanǵanda, Fordtıń bul filmde óz rolin qaytalamaytuǵını málim boldı. Fordtan Solonıń «qanday da bir formada» qaytıp keliwi múmkin be dep soraǵanda, ol: «Kosmosta hámme nárse múmkin» dep juwap berdi. Aqırında ol «Juldızlar urısı: Skayuokerdiń kóteriliwi» (2019) filminde eles retinde atsız rol oynadı.

2015-jılı 26-fevralda Alcon Entertainment kompaniyası Fordtıń Deni Vilnyovtıń ilimiy-fantastikalıq dawamı filmi «Blade Runner 2049»da Rik Dekard rolin qayta oynaytuǵının járiyaladı. Film hám Fordtıń oyını 2017-jıldıń oktyabr ayında shıqqannan keyin sınshılar tárepinen júdá jaqsı qabıl etildi. IGN saytınıń Skott Kollurası onı «vizual jaqtan ájayıp hám ullı ilimiy-fantastikalıq ideyalarǵa tolı tereń, bay, aqıllı film» dep atadı hám Fordtıń rolin «Dekardtıń hám onıń ótken 30 jıl ishinde basınan keshirgenleriniń tınıshlıq, biraq júrek ezerlik interpretaciyası» dep sıpatladı. Film dúnya júzi boyınsha 259,3 million dollar tabıs taptı, bul shıǵınların qaplaw ushın kerek bolǵan 400 million dollardan az edi. 2019-jılı Ford birinshi ret animaciyalıq filmde dawıslı rol oynadı, «Úy haywanlarınıń jasırın ómiri 2» filminde Ruster atlı iytti sóyletti. Besinshi «Indiana Djons» filminiń túsiriliwi bir jılǵa keshiktirilgennen keyin, Ford Djek Londonnıń «Jabayı shaqırıq» shıǵarmasınıń iri byudjetli ekranlastırıwında bas rol oynadı, ol jerde altın izlewshi Djon Tornton obrazın jarattı. Film 2020-jıldıń fevral ayında shıqtı hám hár túrli pikirler aldı, al onıń kinoteatrlardaǵı kórsetiliw múddeti COVID-19 pandemiyasınıń kino industriyasına tásiri sebepli qısqartıldı.

2022-jılı Ford Xelen Mirren menen birge Paramount+ platformasınıń batıs drama serialı «1923»de bas rolde oynawǵa shaqırıldı. Olar bunnan 36 jıl burın «Moskit jaǵası» filminde birge oynaǵan edi. Serial 2022-jıldıń dekabr ayında jaqsı pikirler menen baslandı hám eki máwsim dawam etiwi jobalastırılǵan. Sol jılı Fordtıń Apple TV+ komediyalıq drama serialı «Shrinking»te bas rolde oynaytuǵını járiyalandı. Serial 2023-jıldıń yanvar ayında jaqsı pikirler menen baslandı, Fordtıń oyını maqtawǵa ılayıq dep tabıldı 2023-jılı The Hollywood Reporter jurnalına bergen intervyusinde, onıń «1923» hám «Shrinking» seriallarındaǵı rollerdi scenariy jazılmastan burın-aq qabıl etkeni málim boldı.

Ford «Indiana Djons hám táǵdir saatı» (2023) filminde Indiana Djons rolin qayta oynadı, bul onıń bul obrazdaǵı sońǵı kórinisi ekenin ayttı. Film ulıwma unamlı pikirler aldı, kóp sınshılar Fordtıń oyının ayrıqsha atap ótti. 2022-jıldıń oktyabr ayında Ford Marvel kinematografiyalıq alemine tiyisli 2025-jılı shıǵatuǵın «Kapitan Amerika: Batıl jańa dúnya» hám «Jasıl oqlar» superqaharman filmlerinde Taddeus «Jasıl oq» Ross roline tayınlandı. Ol bul rolde 2008-jıldan 2021-jılǵa shekem MCU filmlerinde oynaǵan, keyin qaytıs bolǵan Uilyam Xyorttı almastıradı.

## Jeke ómiri

Ford úsh márte úylengen hám onıń tórt biologiyalıq hám bir asırap alǵan perzenti bar. Ol birinshi ret 1964-jıldan 1979-jılǵa shekem ajırasqanǵa deyin Meri Markvardtqa úylengen edi. Olardıń 1966-jılı hám 1969-jılı tuwılǵan eki ulı bar. Úlken ulı Los-Andjeles xalıqaralıq aeroportınıń 5-terminalında jaylasqan Ford's Filling Station gastropubınıń (janarmay quyıw) birlesken iyesi. Kishkene ulı Ludwig Clothing kompaniyasınıń iyesi hám burın Strong Sports Gym hám Kim Sing teatrınıń[4] iyesi bolǵan.

Fordtıń ekinshi nekesi 1983-jıldıń martınan 2000-jılı ajırasqanǵa shekem scenarist Melissa Matison menen boldı; olar 2004-jılı ajırastı. Olardıń 1987-jılı tuwılǵan ulı hám 1990-jılı tuwılǵan qızı bar. Matison 2015-jılı qaytıs boldı.

Ford 2002-jılǵı Altın Globus sıylıqları waqtında tanısqannan keyin aktrisa Kalista Flokxart penen ushırasıwdı basladı. Ol 2009-jılı Valentin kúni háptesinde Flokxartqa úyleniwge usınıs etti. Olar 2010-jıldıń 15-iyunında Nyu-Meksiko shtatınıń Santa-Fe qalasında, Ford «Kovboylar hám shetellikler» filmin túsirip atırǵan jerde nekelesti. Olar 2001-jılı tuwılǵan uldıń ata-anası, onı Flokxart Ford penen ushırasıwdan aldın asırap alǵan edi. Ford hám Flokxart Vayoming shtatınıń Djekson qalasında 800 akr (320 gektar; 3,2 kvadrat kilometr) maydanlı ranchoda jasaydı, ol jerde Ford 1980-jıllardan beri jasap kiyatır hám onıń shama menen yarımın tábiyat qorıqxanası sıpatında baǵıshlaǵan. Olar Los-Andjelestiń Brentvud rayonında da úy saqlap qalǵan. Ford - Gollivudtıń eń jabıq aktyorlarınıń biri, ol óziniń jeke ómiriniń kóp bólegin jasırın saqlaydı.

Ford 2023-jılı óziniń ata-analıq tańlawları haqqında bılay dedi: «Men sizge mınanı ayta alaman: eger men kemirek tabıslı bolǵanımda, bálkim jaqsıraq ata-ana bolar edim».

2016-jılı járiyalanǵan «Xanzada kúndeligi» atlı ómirbayanlıq kitabında, onıń kásiplesi Kerri Fisher 1976-jılı «Juldızlı urıslar» filmin túsiriw waqtında olardıń úsh aylıq qarım-qatnasta bolǵanın jazǵan.

## Aviaciya

Ford qattı qanatlı samolyotlar hám vertolyotlardı basqarıw ushın licenziyaǵa iye pilot. Bir neshe márte ol Vayoming shtatındaǵı jergilikli hákimiyatlardıń ótinishi boyınsha jeke ózi ayrıqsha jaǵdaylarda vertolyot xızmetin kórsetken, bir jaǵdayda shóllewden hálsizlengen sayaxatshını qutqarǵan.

Ford 1960-jılları Viskonsin shtatınıń Uayld-Rouz qalasındaǵı Uayld-Rouz Aydluayld aeroportında ushıw boyınsha tálim alıwdı basladı, Piper PA-22 Tri-Pacer samolyotında ushtı, biraq saatına 15 dollar (2023-jılǵı 151 dollarǵa teń) turǵanlıqtan, ol tálimdi dawam ettire almadı. 1990-jıllardıń ortasında ol qollanılǵan Gulfstream II samolyotın satıp aldı hám óziniń pilotlarınıń biri Terri Benderden oǵan ushıwdı úyretiwin soradı. Olar Vayoming shtatınıń Djekson qalasınan Cessna 182 samolyotında ushıwdı basladı, keyin Nyu-Djersi shtatınıń Teterboro qalasındaǵı Teterboro aeroportına ótip, Cessna 206 samolyotında ushtı, bul samolyotta ol óziniń birinshi jeke ushıwın ámelge asırdı.

Fordtıń samolyotları Santa-Monika aeroportında saqlanadı. Bell 407 vertolyotı kóbinese Djeksonda saqlanıp, sol jerde ushırıladı hám Ford onı Teton okruginiń Izlew hám qutqarıw xızmetinde belgilengen wazıypa waqtında eki márte tawda qutqarıw operaciyalarında qollanǵan. Qutqarıw operaciyalarınıń birinde Ford joǵalıp, baǵdarın joytqan sayaxatshını tawıp aldı. Hayal onıń vertolyotına mindi hám dárriw qutqarıwshılardıń biriniń kepkasına qustı, ol uzaq waqıtqa shekem pilottıń kim ekenin bilmedi; «Men Xarrison Fordtıń vertolyotında qusqanıma isene almayman!» dep ayttı ol keyin.

Ford óziniń basqa samolyotlarına qaraǵanda de Havilland Canada DHC-2 Beaver (N28S) samolyotında kóbirek ushadı hám bul samolyottı hám onıń Pratt & Whitney R-985 radial dvigateliniń dawısın jaqsı kóretuǵının bir neshe márte aytqan. Fordtıń aytıwınsha, bul samolyot CRU-dıń Air America operaciyalarında qollanılǵan hám oq tesikleri menen tolı bolǵan, olardı jamaw kerek bolǵan.

2004-jıldıń mart ayında Ford rásmiy túrde Eksperimental aviaciya associaciyasınıń (EAA) Jas búrkitler baǵdarlamasınıń baslıǵı boldı. Bul baǵdarlama sol waqıttaǵı EAA prezidenti Tom Pobereznıy hám aktyor hámde ushıwshı Kliff Robertson tárepinen dúzilgen edi. Fordtan bul lawazımdı qabıl etiwdi sol waqıttaǵı EAA-nıń aǵa vice-prezidenti Greg Anderson soradı, ol kóp jıllar dawamında bul lawazımdı iyelep kelgen general Chak Yegerdiń ornın basıwı kerek edi. Dáslep Ford ekilenip turdı, biraq keyin usınıstı qabıl etti hám eki jıl dawamında Viskonsin shtatınıń Oshkosh qalasında ótkerilgen EAA AirVenture Oshkosh jıynalısında Jas búrkitler menen birge qatnastı. 2005-jıldıń iyul ayında Oshkoshta ótken jıynalısta Ford bul lawazımdı jáne eki jılǵa qabıl etiwge kelisti. Ol Jas búrkitler baǵdarlaması sheńberinde 280-nen aslam balanı ushırǵan, ádette bul ushıwlardı óziniń DHC-2 Beaver samolyotında ámelge asırǵan, bul samolyotqa aktyor hám bes bala sıyadı. Ford 2009-jılı baǵdarlama baslıǵı lawazımınan ketti hám onıń ornın kapitan Chesli Sallenberger hám birinshi oficer Djeff Skayls iyeledi. Ol Vayoming shtatınıń Djekson qalasınan Teton tawlarınıń arǵı tárepindegi Aydaxo shtatınıń Driggs qalasındaǵı EAA bólimi menen baylanıslı. 2016-jıldıń 28-iyulında Ford EAA AirVenture konvenciyasında eki millionınshı Jas búrkitti ushırdı, bul onı tariyxtaǵı eń tabıslı aviaciya-jaslar tanıstırıw baǵdarlaması etti.

2009-jıldan baslap Ford General Aviation Amerikaǵa xızmet etedi degen atamadaǵı internet reklamalarında kórinedi, bul reklama Samolyot iyeleri hám ushıwshılar associaciyası (AOPA) degen jámiyetlik shólkem tárepinen júrgizilgen kampaniya bolıp tabıladı. Ol sonday-aq bir neshe ǵárezsiz aviaciya haqqındaǵı hújjetli filmlerde, sonıń ishinde «Qıyalar ústinen qanatlar» (2009), «Párli jiyekte ushıw: Bob Xuver joybarı» (2014) hám «Samolyotlar dáwirinde jasaw» (2015) filmlerinde qatnasqan.

Ford gumanitar aviaciya shólkemi «Úmit qanatları»nıń húrmetli direktorlar keńesi aǵzası bolıp tabıladı hám ushıwshılardıń huqıqları ushın gúresiw maqsetinde Vashington qalasına bir neshe márte barǵanı menen tanılǵan. Ol jáne de aerobatika chempionı Shon Takerdiń Oraylıq Kaliforniyadaǵı qáwipli jaǵdaydaǵı óspirimlerge bilim beriw hám olarǵa ushıwdı úyretiw baǵdarlaması Bob Xuver akademiyasına (ataqlı ushıwshı Bob Xuverdiń húrmetine atalǵan) aytarlıqtay qarjı járdemin bergen.

### Waqıyalar
2015-jıl 5-martta Fordtıń samolyotı, Ryan PT-22 Recruit bolıwı múmkin dep esaplanǵan, dvigatel quwatın joǵaltqannan keyin Kaliforniyanıń Veneciya qalasındaǵı Penmar golf maydanına májbúriy qonǵan. Ol Ronald Reygan atındaǵı UCLA Medicinalıq orayına jetkerilgen, onda onıń awhalı ortasha dep xabarlanǵan. Ford apat waqtında jambas súyeginiń sınıwı hám tobıǵınıń sınıwı menen birge basqa da jaraqatlar alǵan.

1999-jıldıń 23-oktyabr kúni Ford Bell 206L4 LongRanger vertolyotınıń qulawına qatnasqan. NTSB apat haqqındaǵı esabatında Fordtıń ádettegi oqıw ushıwı reysinde Kaliforniyadaǵı Santa-Klarita jaqın jerdegi Piru kóli dárya arnası ústinde ushıp atırǵanı aytılǵan. Quwattı qayta tiklew menen avtorotaciyanı ekinshi márte orınlawǵa háreket etkende, biyikliktiń tossattan tómenlewinen keyin ushıw apparatı quwattı qayta tikley almaǵan. Ol qattı jerge qonıp, tas ústinde aldıǵa qaray sırǵanap baslaǵan hám keyin qaptalına awdarılǵan. Ford ta, kórsetpe beriwshi-ushıwshı da jaraqat almaǵan, biraq vertolyot qattı zıyan kórgen.

2015-jıldıń 5-mart kúni Fordtıń Ryan PT-22 Recruit dep esaplanǵan samolyotı dvigatel quwatın joytqannan keyin Kaliforniyadaǵı Veniciyadaǵı Penmar golf maydanına májbúriy qonǵan. Ol Ronald Reygan atındaǵı UCLA Medicinalıq orayına jetkerilgen, onda onıń awhalı ortasha dep xabarlanǵan. Ford apat nátiyjesinde jambas súyeginiń sınıwı hám tobıǵınıń sınıwı menen birge basqa da jaraqatlar alǵan.

2017-jıl 13-fevralda Ford Kaliforniyanıń Oranj okrugindegi Djon Ueyn aeroportında Aviat Husky samolyotın 20L liniyasınıń shep tárepindegi rullew liniyasına qondırǵan. Boeing 737 samolyotı Ford olardıń ústinen ushıp ótkende rullew liniyasında sızıqtıń qısqa tárepinde turǵan.

2020-jıl 24-aprelde Los-Andjelestegi Xotorn aeroportında óziniń Husky samolyotın basqarıp baratırıp, Ford basqa bir samolyot qonıp atırǵan liniyadan ótip ketken. FAA maǵlıwmatlarına qaraǵanda, eki samolyot bir-birinen shama menen 3,600 fut aralıqta bolǵan hám qáwip tuwılmaǵan. Keyinirek Fordtıń wákili onıń hawa qozǵalısın basqarıw xızmeti bergen kórsetpeni «qáte esitkenin» aytqan.

## Aktivizm

### Ekologiyalıq jumıs
Ford - Arlington, Virdjiniyada jaylasqan amerikalı kommerciyalıq emes ekologiyalıq shólkemi Conservation International-dıń baslıǵınıń orınbasarı. Shólkemniń maqseti - tábiyattı qorǵaw. 1992-jıldan baslap Ford EarthShare ushın ekologiyalıq qatnasıwdı alǵa ilgerletiwshi bir qatar jámiyetlik xızmet xabarlarına óz dawısın bergen. EarthShare - ekologiyalıq hám tábiyattı qorǵaw qayırqomlıq shólkemleriniń amerikalı federaciyası. Ol Yosemiti Milliy Parkiniń Xetch-Xetchi maydanın dáslepki halına qaytarıwǵa baǵıshlanǵan kommerciyalıq emes shólkem Restore Hetch Hetchy-diń wákili sıpatında xızmet etken. Sonday-aq Ford klimattıń ózgeriwinen zıyan kórgen hám oǵan sheshim izlep atırǵan adamlar haqqında xabar beretuǵın Years of Living Dangerously dep atalǵan hújjetli serialda qatnasadı.

1993-jılı araxnolog Norman Platnik órmekshiniń jańa túrin Calponia harrisonfordi dep ataǵan, al 2002-jılı entomolog Edvard O. Uilson qumırısqanıń jańa túrin Pheidole harrisonfordi dep ataǵan (Xarrisonnıń Conservation International-dıń baslıǵınıń orınbasarı sıpatındaǵı jumısın tán alıw ushın). 2023-jılı Peru jılanınıń túri Tachymenoides harrisonfordi Fordtıń húrmetine atalǵan.

2013-jıldıń sentyabr ayında Ford Indoneziyada ekologiyalıq hújjetli film túsirip atırıp, Indoneziya Toǵay xojalıǵı ministri Zulkifli Xasan menen intervyu alǵan. Intervyudan keyin Ford hám onıń komandası «mámleketlik mákemelerge tásir etiwde» ayıplanıp, olardı elden shıǵarıp jiberiw menen ashıqtan-ashıq qorqıtqan. Intervyudaǵı sorawlar Sumatradaǵı Tesso Nilo milliy baǵına tiyisli bolǵan. Toǵay xojalıǵı ministrine sorawlar haqqında aldın ala eskertiw berilmegeni hám nızamsız terek kesiwshilerdi uslawdaǵı qıyınshılıqlardı túsindiriw múmkinshiligi berilmegeni aytılǵan. Ford Indoneziya Prezidenti Susilo Bambang Yudxoyono menen ushırasıw imkaniyatına iye bolǵan, onda ol Indoneziyanıń qorshaǵan ortalıq jaǵdayınıń tómenlewi hám húkimettiń klimattıń ózgeriwine qarsı gúresiw boyınsha háreketleri tuwralı táshwishlerin bildirgen. Juwap retinde Prezident Indoneziyanıń okeanlar menen toǵaylardı saqlaw boyınsha minnetlemelerin túsindirgen.

2019-jılı Conservation International atınan Ford Nyu-Yorkte Birlesken Milletler Shólkeminiń Klimat boyınsha is-háreketler sammitinde Amazonka jawın toǵaylarınıń joq etiliwi hám onıń dúnyanıń qalǵan bólegindegi klimat ózgerisine tásiri haqqında tásirli sóz sóylegen. Ford auditoriyanı jaǵdaydı ózgertiwge háreket etip atırǵan «ashıwlı jas adamlardı» tıńlawǵa shaqırıp, «Olar ushın isley alatuǵın eń áhmiyetli nárse - olardıń jolınan shetke shıǵıw» dep ayrıqsha atap ótken.

## Filmografiyası

## Sıylıqlar hám nominaciyalar

Óz kásiplik jolı dawamında Ford oyın-zawıq industriyasındaǵı jumısı ushın áhmiyetli tán alıwlarǵa eristi. 1986-jılı ol "Gúwa" filmindegi roli ushın 58-Oskar sıylıǵı saltanatında Eń jaqsı aktyor nominaciyasına usınıldı, bul rol ushın ol sonday-aq usı kategoriyada BAFTA hám Altın globus nominaciyaların da aldı. Ford jáne úsh márte Altın globus nominaciyasına usınıldı: 1987-jılı "Moskit jaǵası", 1994-jılı "Qashqın" hám 1996-jılı "Sabrina" filmlerindegi rolleri ushın. 2000-jılı ol Amerika Kino institutınan ómirlik jetiskenlikleri ushın AFI sıylıǵın aldı, onı oǵan eki jaqın sherigi hám industriya gigantı Djordj Lukas hám Stiven Spilberg tapsırdı. 2002-jılı 59-Altın globus sıylıqları saltanatında Gollivud sırtqı pressası associaciyasınan Sesil B. DeMill sıylıǵın aldı, bul da kásiplik jetiskenlikleri ushın beriletuǵın sıylıq bolıp tabıladı. 2003-jıldıń 30-may kúni Ford Gollivud dańq alleyasında juldız aldı.

2006-jılı ol Jyul Vern sıylıǵın aldı, bul sıylıq óz kásiplik jolı dawamında "sayaxat hám qıyal ruwxın xoshametlegen" aktyorǵa beriletuǵın edi. 2007-jılǵı Scream sıylıqları saltanatında oǵan kóplegen belgili rolleri, sonıń ishinde Indiana Djons hám Xan Solo (bul eki rol oǵan 1982, 2024 hám 2016-jıllarda Eń jaqsı aktyor nominaciyasında úsh Saturn sıylıǵın alıp berdi) ushın birinshi Qaharman sıylıǵı berildi, al 2008-jılı ol Spike TV kanalınıń Guy's Choice sıylıǵında "Latun sharlar" nominaciyasın jeńip aldı. 2015-jılı Ford BAFTA Los Angeles shólkeminen Albert R. Brokkoli atındaǵı oyın-zawıq tarawına dúnya júzilik úles qosqanı ushın Britaniya sıylıǵın aldı. 2018-jılı Ford SAG-AFTRA fondınan Ledi Gaga menen birge hám aktyorlıq, hám qayırqomlıq jumısları ushın Kórkem óner ilhamlandırıwshısı sıylıǵın aldı. SAG-AFTRA qorı basqarma baslıǵı DjoBet Uilyams baspasóz xabarında bılay dedi: "Xarrison Ford hárbir belgili galaktikada aktyorlıq ápsana, biraq kópshilik onıń on jıllar dawamında planetamızdı qorǵaw ushın Conservation International shólkemine kórsetken qayırqomlıq xızmeti hám basshılıǵı haqqında bilmeydi".

Fordtıń basqa da abıraylı kino sıylıqlarına Húrmetli Sezar sıylıǵı, Kann kinofestivalınan Húrmetli Altın palma putaǵı, Gollivud kino sıylıqlarınan Kásiplik jetiskenlik sıylıǵı, Santa-Barbara xalıqaralıq kinofestivalınan Kirk Duglas atındaǵı Kinodaǵı ústinlik sıylıǵı, Milliy teatr iyeleri associaciyasınan Ásirdiń kassalıq juldızı sıylıǵı hám Lokarno kinofestivalı menen Cyurix kinofestivalınan Ómirlik jetiskenlik sıylıqları kiredi.

Ford sonday-aq ulıwma aviaciyaǵa qosqan úlesi ushın bir neshe márte sıylıqlar menen xoshametlendi. Ol 2009-jılı Aviaciya tiri ápsanaları sıylıǵın hám Eksperimental aviaciya associaciyasınıń Ushıw erkinligi sıylıǵın, 2010-jılı Rayt tuwısqanları estelik sıylıǵın, al 2013-jılı Al Uelchi atındaǵı Adamgershilik sıylıǵın aldı. Flying jurnalı onı 2013-jılı Aviaciyanıń 51 qaharmanı diziminde 48-orınǵa qoydı. 2024-jılı Ford Uolt Disney kompaniyasına kino tarawında qosqan ayrıqsha úlesi ushın Disney ápsanaları sıylıǵın aldı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__