Eles gol

Futbolda, **eles gol** (yamasa **fantom gol**) – bul toptıń dárwaza sızıǵınan ótpegenine qaramastan qátelik penen berilgen gol, yamasa top sızıqtan ótkenine qaramastan qátelik penen berilmegen gol. Eles gollarǵa qarsı gúres alıp barıw maqsetinde, 2012-jılı Xalıqaralıq Futbol Associaciyaları Keńesi tárepinen dárwaza sızıǵı texnologiyasın (DST) paydalanıwǵa ruqsat beriwshi qaǵıydalar qabıl etildi hám nátiyjede olar ayırım futbol jarıslarında, sonıń ishinde FIFA Jáhán Chempionatı, FIFA Klublar Jáhán Chempionatı hám Premer-Ligada engizildi. 2018-jılı engizilgen video kómekshi tóreshi (VAR) DST-ǵa alternativ sistema bolıp, FIFA tárepinen maqullanǵan DST sistemalarına salıstırǵanda engiziw hám paydalanıw ushın arzanıraq.

## Etimologiya
Germaniyada «Phantomtor» (fantom gol) termini ádette 1994-jıldıń aprel ayında Bundesligada Bavariya Myunxen oyınshısı Tomas Xelmerge 1. FK Nyurnbergke qarsı oyında berilgen «gol»ǵa qatnaslı qollanıladı, sol waqıtta onıń komandası 2-1 esabı menen jeńiske eristi. Bul match tóreshileriniń qáte qararı edi, óytkeni top dárwazaǵa kirmey, qaptaldaǵı sızıqtan sırtqa shıǵıp ketken edi. Bul «gol» jarıstıń nátiyjesine eki tárepten de tikkeley tásir etti - eger fantom gol esaplanbaǵanda hám match 1-1 esabı menen tamamlanǵanda, Bavariya Myunxen liga chempionlıǵın gol ayırması boyınsha joǵaltqan bolar edi, al Nyurnberg bir upay menen klassifikaciyadan shıǵıp qalıwdan qutılǵan bolar edi - hám bul FIFA tárepinen rásmiy narazılıqqa alıp keldi, sebebi Germaniya Futbol Associaciyası nátiyjeni biykarlawdı hám oyındı qayta ótkeriwdi buyırdı. Aqıbetinde qayta match ótkerildi hám Bavariya Myunxen 5-0 esabı menen jeńiske eristi.

Inglis tilindegi «ghost goal» (eles gol) termini Chelsi menedjeri Joze Mourinonıń 2005-jılǵı Chempionlar Ligasınıń yarım finalınıń ekinshi matchınan keyingi sózlerinen kelip shıqqan. Bul match Liverpulge qarsı bolıp, Luis Garsiyanıń jalǵız golı menen sheshilgen edi. Bul goldı tóreshi Lyubosh Mixel esaplaǵan, biraq Mourine onı «eles gol» hám «aydan kelgen gol» dep ataǵan. Televiziyalıq qaytalawlar toptıń sızıqtan ótken-ótpegenin anıq kórsete almadı. Mixel óziniń sheshimi járdemshi tóreshiniń reakciyasına tiykarlanǵanın ayttı, ol toptıń sızıqtan ótkenin belgilegen, biraq eger ol Liverpulǵa gol bermegende, olarǵa penalti berip, Chelsidiń dárwazamanı Petr Chextı Milan Baroshqa qarsı qaǵıyda buzǵanı ushın maydannan shıǵarǵan bolar edi. Waqıyanıń bir qatar súwretlerin izertlegennen keyin, qozǵalıs eksperti doktor Mayk Spann Mixeldiń gol dep belgilew arqalı durıs sheshim qabıl etkenin juwmaqladı.

2005-jılǵı waqıyadan keyin «eles gol» hám «fantom gol» terminleri klub hám xalıqaralıq dárejedegi usıǵan uqsas waqıyalardı súwretlew ushın qollanıla basladı.

## Klub dárejesindegi waqıyalar

### Kristal Pelas - Koventri Siti, 1980-81-jıllar Liga Divizionı
1980-jılı Klayv Allen Kristal Pelas atınan Koventri Sitige qarsı erkin soqqı orınladı, onnan keyin top tirewden qayttı, biraq tóreshi goldı esaplamadı, sebebi ol toptıń tek tirewdiń sırtqı tárepine tiygenin oyladı. Bul BBC televideniesiniń «Match of the Day» baǵdarlamasında kórsetildi, ol waqıtta baǵdarlama ekshembi kúnleri tústen keyin beriletuǵın edi.

### Partik Tisl - Dandi Yunayted, 1992-93 Shotlandiya Premer-Divizionı
1993-jılı Firxillde ótkerilgen Shotlandiya Premer-Divizionınıń Partik Tisl hám Dandi Yunayted arasındaǵı matchında, Paddi Konnolidiń jaqın aralıqtan urǵan soqqısınan keyin top dárwazaǵa kirip, tirewden qayttı. Partiktiń qorǵawshısı Martin Klark toptı qolı menen uslap, dárwazaman Endi Merdokqa bergenine qaramastan, tóreshi Les Mottram gol esaplamadı hám qol menen oynaǵanı ushın jaza bermedi, oyındı dawam ettirdi. Dandi Yunayted báribir 4-0 esabı menen jeńiske eristi, al Mottram 1994-jılǵı FIFA Jáhán Chempionatında tóreshilik etti. Bul waqıya nátiyjesinde burın keń qollanılǵan tirewler futbol dárwazalarınıń qayta dizaynlanıwı barısında alıp taslandı. 2018-jılı, usı stadionnıń usı tárepinde uqsas waqıya júz berdi, bul ret Partik Tisldiń nızamlı golı esaplanbadı, sebebi top dárwaza ramasınıń tómengi bóliminen aldawshı túrde sekirdi.

### Tottenxem Xotspur - Manchester Yunayted, 2004-05 Premer-Liga
Chelsi hám Liverpul arasındaǵı 2004-05-jıllardaǵı UEFA Chempionlar Ligasınıń yarım finalınan bir neshe ay burın «eles gol» termininiń payda bolıwına alıp kelgen waqıyadan aldın, 2005-jılı 4-yanvarda Premer-Liga matchınıń 89-minutında Tottenxem Xotspurdıń oyınshısı Pedro Mendes Manchester Yunaytedtiń dárwazamanı Roy Kerroldı 55 yard aralıqtan urǵan soqqısı menen dárwazadan shıǵarıp jiberdi. Kerroll toptı uslap alıwǵa háreket etti, biraq onı iyninen asırıp, dárwaza sızıǵınan bir neshe yard ótkerip jiberdi, sońınan toptı oyın maydanına qaytarıp aldı. Tóreshi Mark Klattenburg hám onıń járdemshileri toptıń dárwaza sızıǵınan ótkenin anıqlay almadı hám oyın golsız tamamlandı.

### Riding - Uotford, 2008-09 EFL Chempionatı
2008-jıldıń sentyabr ayında Inglis Chempionatınıń matchında tóreshi Styuart Ettuell Uotfordqa qarsı Ridingke gol berdi, yaǵnıy top dárwazadan sırtqa ketken edi, sonlıqtan onıń járdemshisi múyeshten soqqı beriwi kerek edi; match 2-2 esabı menen tamamlandı. Usıǵan uqsas waqıya 2. Bundesligada MSV Duysburg hám FSV Frankfurt arasındaǵı matchta júz berdi, Kristian Tiffert soqqı urǵanda top kese aǵashqa tiyip, dárwaza sızıǵınan 1,5 metr sırtqa tústi, biraq báribir gol dep esaplandı.

### Kristal Pelas - Bristol Siti, 2009-10 EFL Chempionatı
Kerisinshe, 2009-jıldıń avgust ayında Inglis Chempionatınıń oyınında Kristal Pelastıń oyınshısı Freddi Sirs toptı dárwazaǵa kirgizdi, ol dárwazanıń artqı tirewine tiyip, qaytıp shıqtı. Gol esaplanbadı. Bul waqıya Kristal Pelastıń oyınshısı Klayv Allenge 30 jıl burın bolǵan waqıyaǵa júdá uqsas edi.

### Bolton Uonderers - Kuinz Park Reyndjers, 2011-12 Premer-Liga
Angliyada jáne bir waqıya 2012-jılı 10-martta Bolton Uonderers hám Kuinz Park Reyndjers arasındaǵı Premer-Liga oyınında júz berdi. KPRdıń oyınshısı Klint Xill jaqın aralıqtan bası menen toptı dárwazaǵa kirgizdi. Top dárwaza sızıǵınan eki futqa ótti, sonnan keyin ǵana dárwazaman Adam Bogdan onı kese aǵashqa urıp, sırtqa shıǵarıp úlgerdi. Bunnan keyin Futbol Associaciyası (FA) dárwaza sızıǵı texnologiyasın múmkin bolǵanınsha tezirek engiziwdi talap etti. Golǵa alıp kelgen múyeshten soqqı da qátelik penen berilgen edi, ol Boltonnıń dárwazadan soqqısı bolıwı kerek edi, yaǵnıy eki jaman sheshim «bir-birin teńlestirdi».

### AS Milan - Yuventus, 2011-12 Seriya A
2012-jılı 25-fevralda AS Milan Yuventusqa qarsı 1-0 esabı menen alǵa shıǵıp turǵanda, Salli Muntari Urbi Emanuelsonnıń pasınan keyin bas soqqısı menen Milannıń esabın eki ese kóbeytken bolıp kórindi, biraq tóreshi Paolo Talyavento goldı esaplamadı, hátte top Djanluidji Buffon qutqarıwǵa úlgeriwinen aldın dárwaza sızıǵınan ótken edi; oyın 1-1 esabı menen juwmaqlandı. Aqıbetinde Yuventus sol jılı jeńilissiz Seriya A chempionı boldı, Milannan Skudettonı tórt ochko menen utıp aldı.

### Chelsi - Tottenxem Xotspur, 2011-12 FA Kubogı
2012-jılı 15-aprelde Chelsidiń Tottenxem Xotspurǵa qarsı FA Kubogınıń yarım final oyınında tóreshi Martin Atkinson Chelsige 49-minutta Xuan Matanıń soqqısınan keyin gol esapladı. Atkinson toptıń dárwaza sızıǵınan ótkenin ayttı, biraq qayta kórsetiwler Tottenxemnıń bir neshe oyınshıları dárwaza sızıǵınan bir neshe yard aldında toptı tabıslı toqtatqanın tastıyıqladı. Jerde jatıp «gol»dı eń anıq kórgen Chelsi oyınshısı Djon Terri bılay dedi: «Eger ashıǵın aytsam, ol maǵan tiydi dep oyladım. Menińshe, ol [dárwaza sızıǵınan] ótpedi, sırtta qaldı dep oylayman, biraq men onı qaytalawda kórgen joqpan».

### Bayer Leverkuzen - 1899 Xoffenxaym, 2013–14 Bundesliga
2013-jılı 18-oktyabrde Bayer Leverkuzenniń oyınshısı Shtefan Kissling 1899 Xoffenxaymǵa qarsı oyında elesli gol jaǵdayına qatnastı. Ol múyesh soqqısınan keyin bas soqqısı menen dárwazaǵa tiymey ketkendey bolıp kórindi. Ol narazılıq penen burılıp ketti, biraq bir neshe sekundtan keyin komandalasları onı qutlıqlawǵa keldi. Keyingi qayta kóriwde, toptıń hesh kimge sezilmey tordıń shetindegi tesikten ótip, dárwazaǵa kirip ketkeni anıqlandı. Gol esaplandı hám oyınnan keyin kóp tartıslardıń sebebi boldı.

### Reksem - Kidderminster Xarriers, 2013–14 Konferenciya Premer-Ligası
2013-jılı 16-noyabrde Reksemniń oyınshısı Adrian Cheslevich usınday jaǵdayǵa ushıradı. Konferenciya Premer-Ligasınıń oyınında Reksem Kidderminster Xarriersqa 2-0 esabında utılıp atırǵanda, Cheslevich penalti maydanshasına kirip, toptı dárwazanıń tómengi múyeshine kirgizgendey bolıp kórindi. Biraq, top haqıyqatında tordıń tesiginen ótip ketken edi, hám tóreshi Emi Firn dáslep goldı esaplamadı. Reksem oyınshılarınıń narazılıqları arasında járdemshileri menen altı minutlıq másláhátlesiwden soń, gol esaplandı. Biraq, Kidderminster oyındaǵı bul úzilisti paydalanıp, esaptı 3-1 ge jetkerdi.

### Flamengo - Vasko da Gama, 2014 Kampeonato Karioka
2014-jılı 16-fevralda Braziliyada CR Flamengo hám CR Vasko da Gama arasındaǵı oyın dawlı jaǵday menen belgilendi. Vaskonıń oyınshısı Duglas erkin soqqı orınladı, top dárwaza maydanshasına tiyip, dárwazaǵa 33 santimetrge kirdi. Biraq, bul gol esaplanbadı. Sol oyında Flamengonıń oyınshısı Elano erkin soqqı orınladı, onı Martin Silva dárwaza ishinde qutqardı, bul da bir neshe santimetrge kirgen edi. Biraq bul gol esaplandı. Nátiyjede Flamengo oyındı 2-1 esabında jeńdi.

### Kasımpasha - Galatasaray, 2015–16 Super Liga
2015-jılı 28-noyabrde Kasımpashanıń oyınshısı Rayan Donk Galatasarayǵa qarsı oyında usınday jaǵdayǵa ushıradı. Super Liga oyınında Kasımpasha Galatasaraydan 1-0 esabında utılıp atırǵanda, Donk toptı tepti. Top dárwazanıń joqarı baǵanasına tiyip, sońınan gol sızıǵınan 9 sm ishke tústi. Biraq, tóreshi Xalis Ózkaxya sızıqtaǵı tóreshige qarap, goldı esaplamadı hám oyındı dawam etti. Oyın 2-2 esabı menen juwmaqlandı.

### Barselona - Valensiya, 2017–18 La Liga
2017-jılı 26-noyabrde FC Barselonanıń oyınshısı Lionel Messi toptı Valensiya CF dárwazamanı Netoǵa qaray tepti, biraq top onnan ótip, dárwazaǵa bir neshe dyuymge kirdi. Tóreshi bunı kórmedi hám gol esaplanbadı. Oyın 1-1 esabı menen juwmaqlandı.

### Sheffild Yunayted - Aston Villa, 2019–20 Premer-Liga
2020-jılı 17-iyunda, 2019–20 Premer-Liga COVID-19 pandemiyası sebepli keyinge qaldırılǵannan keyin qayta baslanǵan birinshi kúni, Sheffild Yunaytedtiń oyınshısı Oliver Norvudtıń erkin soqqısınan keyin top Aston Villanıń dárwazamanı Óryan Niland tárepinen gol sızıǵınan ótkerildi, ol komandalası Keynan Devis penen soqlıǵısqannan keyin boldı. Gol sızıǵı texnologiyası hám video kómekshi tóreshi (VAR) qollanılǵanına qaramastan, ya sistemalar, ya oyın tóreshileri gol bolǵanın bildirmedi. Oyınnan keyin gol sızıǵı texnologiyasın basqarıwshı Hawk-Eye keshirim soradı, kameralardıń kórinisi oyınshılar hám dárwaza raması tárepinen jabılǵanın málim etti. Tóreshilerdiń wákillik organı bolǵan Kásiplik Oyın Tóreshileri Sheklengen Jámiyeti VAR-dıń aralaspaǵanın, sebebi oyın tóreshilerine hesh qanday gol signalı berilmegenin bildirdi.

### Real Madrid - Barselona, 2023–24 La Liga
2024-jılı 21-aprelde Real Madrid FC Barselonanı 3–2 esabı menen jeńdi. Bul El-Klasiko oyını Lamine Yamaldıń dawlı ókshe soqqısı menen belgilendi, onı Andriy Lunin dárwaza ishinde qutqardı, biraq top dárwazaǵa kirgen bolıp kórindi. Barselona oyındı qayta ótkeriwdi talap etti, biraq bul talap rásmiy túrde biykarlandı.

## Xalıqaralıq dárejedegi waqıyalar

### 1892-jılǵı Britaniya Úy Chempionatındaǵı Irlandiya - Shotlandiya oyını
Erte dáwirdegi bir «eles gol» 1892-jılı Irlandiya menen Shotlandiya arasındaǵı Britaniya Úy Chempionatı matchın sheshti. Gol torları qollanılıp atırǵan edi, dál gol urılǵanın anıqlawǵa járdem beriw ushın, biraq olar ele eksperimental jańalıq bolǵanlıqtan, Shotlandiyanıń soqqısı dárwaza baǵanasınan sırtqa ketkende qátelik júz berdi. Top tordıń qasına barıp toqtadı, al irlandiyalı qorǵawshı onı oyındı qayta baslaw ushın dárwaza maydanshasına alıp keldi. Soqqınıń ózin jaqsı kóre almaǵan tóreshi gol urıldı dep oylap, 3–2 esabındaǵı jeńiske alıp kelgen goldı durıs dep esapladı. Oyın tamam bolǵannan keyin tóreshini ashıwlanǵan tárepdarlardan qorǵawǵa tuwrı keldi.

### 1966-jılǵı FIFA Jáhán Chempionatı finalı

1966-jılǵı FIFA Jáhán Chempionatı finalı Londonnıń dáslepki Uembli stadionında Angliya menen Batıs Germaniya arasında ótkerildi. Qosımsha waqıttıń 11 minutı ótkennen keyin esap 2–2 bolıp turǵan edi. Alan Boll Angliyanıń soqqı beriwshisi Djeff Xerstke pas berdi, ol burılıp jaqın aralıqtan soqqı berdi. Top dárwazanıń joqarǵı sızıǵınıń astına tiyip, sızıqqa qaray sekirip, jerge tiygennen keyin Batıs Germaniya qorǵawshıları tárepinen qaytarıldı.

Angliya oyınshıları gol urıldı dep quwanıshqa bólendi, biraq tóreshi Gottfrid Dinst olardıń shınında da gol urǵanına isenimsiz edi. Ol járdemshisi Tofiq Baxramov penen másláhátlesti; shuǵıl inglis tilinde qısqa sóylesiwden keyin, shveycariyalı tóreshi úy komandasına gol berdi. Stadiondaǵı tamashagóyler hám 400 million teletamashagóyler toptıń sızıqtan ótken-ótpegenine hám goldıń esaplanıwı kerek pe yamasa joq pa ekenine isenimsiz qaldı. Angliya matchtı 4–2 esabı menen jeńip, óziniń birinshi hám házirge shekem jalǵız FIFA Jáhán Chempionatı kubogın aldı.

Associaciyalıq futbolda «toptıń barlıǵı dárwaza sızıǵınan ótkende» gol esaplanadı. Nemis oyınshıları por untaǵın kórgenin ayttı, bul goldıń bolmaǵanın hám toptıń tek dárwaza sızıǵına tiygenin kórsetedi. Sızıq boyınsha tóreshiniń durıs sheshim qabıl etkenin aytatuǵınlar, onıń jaqsı ornalasqan ornın hám topqa eń jaqın turǵan Angliya oyınshısı Rodjer Xanttıń pikirin keltiredi. Xant toptıń sızıqtan ótkenin kórgenin ayttı, sonlıqtan ol toptı qayta urıwǵa háreket etpesten, quwanıshqa bólenip ketken.

Baxramov óz esteliklerinde, onıń pikirinshe, top dárwazanıń joqarǵı sızıǵınan emes, al torǵa tiyip qaytqanın ayttı, sonlıqtan toptıń keyingi qozǵalısı áhmiyetsiz bolıp, oǵan da kórinbegen, sonday-aq toptıń qay jerge túskeni de áhmiyetli emes edi. Tóreshi Dinst bul kóriniske gúwa bolmadı. Kicker jurnalınıń Robert Beker sıyaqlı sholıwshıları járdemshini tárepdarlıqta ayıpladı, sebebi nemis komandası yarım finalda sovet komandasın jeńgen edi.

Angliyada Baxramov «orıs sızıq boyınsha tóreshisi» degen at penen belgili boldı, sebebi sol waqıtta Ázerbayjan Sovet Awqamınıń quramında edi. Baxramov óz watanında da dańqqa erisedi: Ázerbayjannıń milliy futbol stadionı onıń atına qoyıldı hám esteligi ornatıldı. 2004-jıldıń oktyabr ayında Angliya komandası Ázerbayjan milliy komandası menen FIFA Jáhán chempionatı saylawında - Baxramov atındaǵı stadionda - oynaǵanda, kóplegen Angliya ıqlasbentleri 1993-jılı qaytıs bolǵan tóreshiniń qábirin kórsetiwdi sorap, oǵan gúl qoyıwdı qáledi. Oyınnan aldın onı húrmetlew ilajına Xyorst hám basqa da futbol juldızları qatnastı. Germaniyada bul waqıya «Uembli golı» degen sóz dizbeginiń payda bolıwına alıp keldi. Bul sóz dizbegi dárwazanıń joqarǵı sızıǵına tiyip, jerge urılıp, qaytadan jaza maydanına qaytqan hár qanday soqqını táriyiplew ushın qollanıladı.

Oksford universitetiniń injenerlik fakulteti tárepinen ótkerilgen izertlewi toptıń tolıǵı menen sızıqtan ótpegenin hám gol bolıwdan keminde 6 sm (2.4 dyuym) alıs bolǵanın anıqladı.

Xyorsttıń golınıń ráńbáreń kórinisi bar, ol tribunada otırǵan hám Angliya dárwazasınıń sızıǵına derlik parallel kóriniske iye bolǵan háwesker operator tárepinen basqa múyeshten túsirilgen. Bul video material toptıń tolıǵı menen dárwaza sızıǵınan ótpegenin kórsetedi.

### 1986-jılǵı FIFA Jáhán chempionatındaǵı Braziliya - Ispaniya oyını
1986-jılı 1-iyun kúni, D toparınıń ashılıw oyınınıń 52-minutında, Braziliya jaza maydanınan qaytarılǵan múyesh soqqısınan keyin, Mishel toptı baqlawǵa alıp, jaza maydanı sırtınan soqqı berdi. Top dárwazanıń joqarǵı sızıǵına tiyip, dárwaza sızıǵınan ótip, qaytadan sırtqa shıqtı. Ispaniya oyınshılarınıń narazılıǵına qaramastan, tóreshi Kris Bembridj goldı esaplamadı. Ispaniya oyındı 1-0 esabı menen jeńildi.

### Evro-1996 daǵı Bolgariya - Rumıniya oyını
1996-jılı 13-iyun kúni Bolgariya menen Rumıniya arasındaǵı topar basqıshı oyını waqtında, Dorinel Muntyanudıń tepken tobı dárwaza sızıǵınan shama menen bir futqa ótip, keyin qayttı. Tóreshi Peter Mikkelsen bunı bayqamadı hám goldı esaplamadı. Nátiyjede, Rumıniya oyındı 1-0 esabı menen jeńildi.

### 2010-jılǵı FIFA Jáhán chempionatındaǵı Angliya - Germaniya oyını
2010-jılı 27-iyun kúni Angliya Blumfonteynde 2010-jılǵı FIFA Jáhán chempionatınıń pley-off basqıshında Germaniya menen oynadı. 38-minutta, Metyu Apson Angliya ushın gol urǵannan 53 sekund ótkennen soń, Frenk Lempard toptı urdı hám ol dárwazanıń joqarǵı sızıǵınıń astına tiydi, nátiyjede top dárwaza sızıǵınan ótti, biraq keri aylanıw sebepli (torǵa tiymey) oyın maydanına qaytıp keldi. Tóreshi de, onıń járdemshisi de goldı esaplaw ushın qolaylı jaǵdayda emes edi. Eger gol esaplanǵanda, Angliya esaptı 2-2 ge teńlestirgen bolar edi. Germaniyada bul gol «qayta júklengen Uembli golı», «teris Uembli golı» yamasa «Uembli ushın ósh alıw» dep ataldı hám olar oyındı 4-1 esabı menen jeńdi.

### Evro-2012 degi Angliya - Ukraina oyını
2012-jılı 19-iyun kúni UEFA Evro-2012 topar basqıshınıń aqırǵı oyın kúninde Angliya menen Ukraina arasındaǵı oyında Ukrainanıń oyınshısı Marko Devichtiń «eles golı» orın aldı; birlesken miyman Ukraina 1-0 esabı menen jeńilip atırǵanda, Devichtiń soqqısı Djon Terri tárepinen Angliya dárwazasınıń sızıǵınıń artınan dárwaza janında turǵan besinshi tóreshiniń kóz aldında qaytarıldı. Biraq, Devichtiń komandalası Artem Milevskiy waqıya aldında ofsayd jaǵdayında bolǵan, bul da oyın tóreshileri tárepinen bayqalmay qalǵan. Buǵan qaramastan, bul waqıya UEFA hám onıń prezidenti Mishel Platini ushın ádewir uyatlı jaǵday tuwdırdı, sebebi Platini bir neshe kún aldın turnirde engizilgen dárwaza sızıǵı tóreshi sisteması texnologiyalıq sheshimge mútájlikti saplastıradı dep pikir bildirgen edi. Kelesi kúni UEFA hám onıń bas tóreshi oficeri Perluidji Kollina qátelik jiberilgenin hám Ukrainanıń nızamlı goldan bas tartqanın moyınladı, al FIFA prezidenti Sepp Blatter dárwaza sızıǵı texnologiyasın qollanıwdı «zárúrlik» dep atadı.

### 2018-jılǵı FIFA Jáhán chempionatınıń saralaw oyınındaǵı Panama - Kosta-Rika oyını
2017-jılı 10-oktyabr kúni Panama 2018-jılǵı FIFA Jáhán chempionatınıń saralaw oyınınıń aqırǵı basqıshında Kosta-Rikanı qabıl etti. Yoxan Venegas Kosta-Rika ushın esaptı ashtı, keyin Gabriel Torres toptı dárwaza sızıǵına qaray bas penen urdı. Top sızıqtan ótpedi, biraq tóreshi Uolter Lopes Panamaǵa gol berip, oyın esabın teńlestirdi. 88-minutta Roman Torres Panama ushın jeńis golın urdı, bul AQSHtı sırtta qaldırıp, Gondurastı Avstraliya menen CONCACAF-AFC pley-off oyınına jiberdi. Eger Gabriel Torrestiń golı esaplanbaǵanda, Panama turnirge qatnasıw huqıqınan ayırılıp, Gonduras avtomatik túrde qatnasıw huqıqın alǵan bolar edi, al AQSH kontinentaralıq pley-offqa óter edi. Amerika baspasóz orınları AQSH Futbol federaciyasınıń Panamanıń «eles golı» boyınsha Sport arbitraj sudına shaǵım beriwi múmkin ekenligi haqqında boljawlar bildirdi. Biraq, federaciyanıń baspasóz xızmetkeri Maykl Kammarman «Biliwimshe, bul jaǵdayda hesh qanday shara kóriw múmkinshiligi joq. Tóreshiniń sheshimi aqırǵı bolıp esaplanadı» dep málimledi. Bul qarama-qarsılıq dárwaza sızıǵı texnologiyasın tek turnirdiń ózinde emes, al barlıq FIFA Jáhán chempionatı saralaw oyınlarında da qollanıw haqqındaǵı shaqırıwlardı jańaladı.

### 2022-jılǵı FIFA Jáhán chempionatınıń saralaw oyınındaǵı Serbiya - Portugaliya oyını
2021-jılı 27-mart kúni Portugaliya Rayko Mitich stadionında FIFA Jáhán chempionatınıń saralaw oyınında Serbiyaǵa qarsı oynadı. 90 minuttan keyin esap 2-2 bolǵanda, Portugaliyanıń oyınshısı Krishtianu Ronaldu qosımsha waqıtta jeńis golın urǵanday boldı; top dárwaza baǵanasına tiyip, Serbiya kapitanı Dushan Tadich onı qaytarıp jiberiwden aldın sızıqtan ótti. Qayta kórsetiwler toptıń tolıǵı menen sızıqtan ótkenin anıq kórsetse de, oyında dárwaza sızıǵı texnologiyası yamasa video kómekshi tóreshi bolmaǵanlıqtan, tóreshi gol dep esaplamadı, bul Ronaldunı qattı ashıwlandırıp, ol ǵázeplenip kapitan belgisin sheship tasladı. Oyın 2-2 esabı menen juwmaqlandı hám aqıbetinde Serbiya A toparında birinshi orındı iyelep, sol Portugaliya komandasın Lissabonda jeńip, turnirge tuwrıdan-tuwrı jollamanı qolǵa kirgizdi, al Portugaliya Qatarǵa jollamanı alıw ushın 2022-jıldıń mart ayındaǵı pley-offtan ótiwge májbúr boldı.

### 2023-jılǵı UEFA 21 jasqa shekemgiler arasındaǵı Evropa chempionatındaǵı Italiya - Franciya oyını
2023-jılǵı UEFA 21 jasqa shekemgiler arasındaǵı Evropa chempionatında Italiya topardaǵı birinshi oyında Franciyaǵa qarsı oynadı. 92-minutta, Franciya 2-1 esabı menen aldıǵa shıqqan waqıtta, Italiyanıń oyınshısı Raul Bellonova bas soqqısı menen gol urdı, biraq ol francuz qorǵawshısı tárepinen anıq túrde sızıqtan ótkennen keyin toqtatıldı. Degen menen, Dárwaza sızıǵı texnologiyasınıń joqlıǵı sebepli, gol esaplanbadı. Keyingi oyınlardıń nátiyjelerin esapqa alǵanda, eger bul gol esaplanǵanda (nátiyje 2-2 bolıp), Franciya báribir toparda jeńimpaz bolar edi, al Italiya úshinshi orınnıń ornına ekinshi orındı iyelep, nokaut basqıshına óter edi.

### Qatar Hindstanǵa qarsı 2026-jılǵı FIFAnıń Jáhán chempionatı saralawında
2026-jılǵı FIFAnıń Jáhán chempionatı Aziya komandaları saralawınıń ekinshi aylanbasında, 2024-jıldıń iyun ayında Qatar Jassim bin Xamad stadionında A toparınıń aqırǵı oyınında Hindstan menen oynadı. Hindstan óz tariyxında birinshi ret Jáhán chempionatı saralawınıń úshinshi aylanbasına shıǵıw ushın jeńiske mútáj edi. Hindstan 73-minutqa shekem 1-0 esabı menen alda turǵan edi, sol waqıtta Gurpret Sinx Sandxu baslı soqqını qaytardı, top Qatar hújimshisine tiyip, oyın maydanınan sırtqa shıǵıp ketti hám dárwaza aymaǵınan baslanıwı kerek edi. Biraq, top oyınǵa qayta kirgizildi hám Yusuf Ayman onı dárwazaǵa kirgizdi. Tóreshi goldı esapqa aldı hám VAR sisteması bolmaǵanlıqtan, bul sheshim ózgertilmedi. Stadiondaǵı bir neshe kameralardan alınǵan hár qıylı múyeshtegi kórinisler toptıń dárwaza aymaǵı sızıǵınan tolıq ótip ketkenin anıq kórsetti. Bul oyınnıń esabın 1-1 etti, al Qatar 85-minutta jáne bir gol urıp, matchtı 2-1 esabı menen jeńdi. Bul Hindstannıń saralawdan shıǵıp qalıwına alıp keldi, sebebi olarǵa keyingi aylanbaǵa ótiw ushın jeńis kerek edi.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
__INDEX__