Aǵla máwsim

**Aǵla máwsim** — hár qanday zárúr pley-off bólegin qosqanda, komanda jeńilissiz hám teńbe-teńsiz, juwmaqlaytuǵın sport máwsimi. Bul jetiskenlik hár qanday komanda sportınıń professional dárejesinde júdá siyrek ushırasadı, biraq Qurama Shtatlarda kolledj hám mektep dárejelerinde kóbirek júz bergen. **Aǵla turaqlı máwsim** (AQSHtan tısqarı basqa atamalar menen belgili) - pley-offtı esapqa almaǵanda, komanda jeńilissiz hám teńbe-teńsiz máwsim; ol tolıq aǵla máwsimge qaraǵanda azıraq siyrek ushırasadı, biraq sonıń menen birge ózgeshe jaǵday bolıp esaplanadı.

Aǵla máwsim bir neshe máwsimlik jeńis seriyasınıń bir bólimi, yamasa hátte aǵla máwsimler seriyasınıń bir bólimi bolıwı múmkin.

Joldaslıq ushırasıwları ádette turnir kestesi ushın esaplanbaydı, meyli utıw, meyli utılıw bolsın. Mısalı, 1972-jılǵı «Mayami Dolfins» (tómenge qarań) máwsim aldınan ótkerilgen úsh oyınında («joldaslıq oyınları» 1972-jılǵı NFL terminologiyasında) jeńilgen, biraq olar aǵla máwsim ótkergen dep esaplanadı.

## Futbol

### Ishki komandalar
Hesh bir futbol associaciyası komandası ózi qatnasqan barlıq jarıslarda aǵla máwsimge erise almaǵan, biraq ayırımları ózleriniń ishki liga jarıslarında aǵla nátiyjege erisken, degen menen bul jetiskenliktiń ózi siyrek ushırasadı. Eń dáslepki belgili aǵla liga máwsimi Shotlandiyanıń «Reyndjers» FK komandasına tiyisli bolıp, olar 1898–99-jıllarda Shotlandiya Ligasınıń Birinshi Divizionındaǵı barlıq 18 oyınında jeńiske erisken. Sol waqıttan berli aǵla liga máwsimine erisken basqa futbol klubları: Argentinanıń «Rasing Klubı» 1919-jılı (13 oyınnan 13 jeńis), Kuveyttiń «Al-Arabi» klubı 1961–62-jılları (12 oyınnan 12 jeńis), Vengriyanıń «Ferencvaroshi» klubı 1931–32-jılları (22 oyınnan 22 jeńis), Germaniyanıń «Drezdner SK» klubı 1942–43-jılları (23), Mavrikiydiń «Sanrayz Flak Yunayted» klubı 1995–96-jılları (22) hám Urugvaydıń «Nasonal» klubı 1941-jılı (20) «Bavariya Myunxen» FK 2019–20-jılǵı UEFA Chempionlar Ligasında jeńimpaz bolıw jolında 11–0–0 aǵla nátiyje kórsetti hám bunı islegen birinshi komanda boldı. Evropadaǵı COVID-19 pandemiyası hám onnan keyingi lokdaun sebepli jarıs formatı sherek finallardan baslap bir oyınlı pley-off formatına ózgertilgen edi.

Kóplegen komandalar ishki máwsimdi nol jeńilis penen juwmaqlap, jeńilissiz máwsim ótkergen, biraq bir neshe teń nátiyjeler menen.

Hayal-qızlar futbolında, Angliyanıń «Arsenal» klubı 2006–07-jılǵı máwsiminde FA Hayal-qızlar Premer-Ligasın aǵla nátiyje (22–0–0) menen jeńip aldı, sonıń menen birge Angliya Kubogı, Premer-Liga Kubogı, Jámiyetlik Qalqanı, London FA Kubogı, hám UEFA Hayal-qızlar Kubogın da uttı, olardıń jalǵız teńligi UEFA Hayal-qızlar Kubogı finalınıń ekinshi oyınındaǵı golsız teńlik boldı, bul bunnan aldın bolmaǵan jetiskenlik edi. Italiyanıń «Yuventus» klubı 2020–21-jılǵı máwsimde A Seriyasın aǵla nátiyje (22–0–0) menen jeńgen birinshi komanda boldı, bul Italiya erler yamasa hayal-qızlar futbolı tariyxında bunnan aldın bolmaǵan jetiskenlik edi. Kelesi máwsimde «Barselona» FK Ispaniyanıń Hayal-qızlar Primera Divizionında 30 oyınnan 30 jeńis penen tap sonday nátiyjeni qaytaladı.

### FIFA Jáhán Chempionatı
FIFA Jáhán Chempionatında qurama komandanıń chempion bolıw ushın barlıq oyınların tiykarǵı waqıtta jeńiwi itimallıǵı kópshilik klublardıń óz ishki ligasındaǵı itimallıǵınan ádewir joqarı, sebebi házirgi formattaǵı final turniri tek jeti oyınnan ibarat. Bul jetiskenlikke úsh márte erisilgen: 1930-jılǵı birinshi turnirde Urugvay hám 1970 hám 2002-jılları Braziliya tárepinen. Bul bir jıldan artıq dawam etetuǵın hám 1934-jıldan berli hár qıylı formatqa iye bolǵan turnirdiń saralaw basqıshın esapqa almaǵanda. Tek 1970-jılǵı Braziliya komandası bir turnirdiń saralaw hám final basqıshlarındaǵı hárbir oyında jeńiske erisken, ulıwma 13 oyında. 1930-jılǵı turnirde saralaw basqıshı bolmaǵanlıqtan, Urugvay da chempion bolıw ushın ótkizgen barlıq oyınlarında jeńiske erisken. 2010-jılı Niderlandiya bul nátiyjege júdá jaqın keldi, Braziliyanıń 1970-jılǵı jetiskenligin qaytalawǵa jaqınlastı. Niderlandiya 8 saralaw oyınınıń 8inde jeńiske eristi hám keyingi 6 Jáhán Chempionatı oyının tiykarǵı waqıtta jeńdi, biraq finalda Ispaniyaǵa qosımsha waqıtta jeńilip, nátiyjede 14–0–1 kórsetkishi menen juwmaqladı.

### FIFA Hayal-qızlar Jáhán Chempionatı
2011-jılǵa shekem FIFA Hayal-qızlar Jáhán Chempionatında qurama komandanıń barlıq oyınlarda jeńiske erisiw itimallıǵı erler arasındaǵı turnirge qaraǵanda biraz joqarıraq edi. Hayal-qızlar Jáhán Chempionatı 1991-jılı 12 komanda menen baslanıp, 1999-jıldan baslap 16 komandaǵa shekem keńeytildi. Eki strukturanıń da sharayatında, jeńimpaz komanda jeńilissiz chempion bolıw ushın tek altı oyın (úsh toparlıq basqıshta hám úsh pley-off basqıshında) jeńiwi kerek edi. Turnir 2015-jılı 24 komandaǵa shekem keńeytirildi, sol waqıtta chempion oynawı kerek bolǵan oyınlar sanı jetige shekem arttı (erler Jáhán Chempionatındaǵı san menen birdey).

Yaponiya jeńimpaz bolǵan 2011-jılǵı turnir, chempion toparlıq basqıshta jeńilgen birinshi jarıs boldı; ekinshi finalist, Amerika Qurama Shtatları da toparlıq basqıshta jeńilgen edi. Chempionlıqtı utqan hárbir aldıńǵı komanda — 1991 hám 1999-jılları Amerika Qurama Shtatları, 1995-jılı Norvegiya hám 2003 hám 2007-jılları Germaniya — toparlıq basqıshtaǵı barlıq oyınların jeńgen edi. Haqıyqatında, bul komandalardan tek birewi, 1999-jılǵı Amerika Qurama Shtatları, pley-off oyının qosımsha waqıtqa alıp bardı — atap aytqanda, Qıtayǵa qarsı final oyını, aqıbetinde penaltiler seriyasına shekem bardı. Germaniya 2007-jılǵı final turnirinde birde-bir gol ótkerip jibermesten, barlıq oyınlarında jeńiske eristi hám erler yamasa hayal-qızlar Jáhán Chempionatında bul jetiskenlikke erisken birinshi komanda boldı. Amerika Qurama Shtatlarınıń 2015-jılǵı úshinshi chempion komandası toparlıq basqıshta bir teńbe-teń nátiyjege iye edi; 2019-jılı Amerika Qurama Shtatları tiykarǵı waqıtta barlıq jeti oyında jeńiske erisip, ulıwma 26–3 esabı menen tórtinshi chempionlıǵına jol aldı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__