OpenPOWER

**OpenPOWER Fondı** – bul IBM tárepinen baslanǵan hám 2013-jıldıń 6-avgustında «OpenPOWER Konsorciumı» sıpatında járiyalanǵan Power ISA tiykarındaǵı ónimler átirapındaǵı birge islesiw. IBMniń tiykarǵı dıqqatı Power Architecture ónimlerine baylanıslı texnologiyalardı, sonıń ishinde processor specifikaciyaları, mikroprogrammalıq támiynat hám programmalıq támiynattı erkin licenziya menen ashıq etiw, hám óz sherikleri menen birge islesiw rawajlanıw modelin qollanıwǵa qaratılǵan.

Maqset - server vendorları ekosistemasına keleshektegi maǵlıwmat orayları hám bult esaplawları ushın ózleriniń qálegen server, tarmaq hám saqlaw qurılmaların qurıw imkaniyatın beriw.

Power ISA buyrıqlar toplamı átirapındaǵı basqarıwshı organ házir OpenPOWER Fondı bolıp tabıladı: IBM óz patentlerin sáykes keletuǵın ámelge asırıwlar ushın royaltisiz paydalanıwǵa ruqsat beredi. IBMniń intellektual múlki tiykarındaǵı processorlar házir hár qanday óndiriwshi zavodta islep shıǵarılıwı hám integratorlardıń qálegen basqa apparatlıq támiynat ónimleri menen aralastırılıwı múmkin.

2019-jıldıń 20-avgustında IBM OpenPOWER Fondınıń Linux Fondınıń bir bólegine aylanatuǵının járiyaladı.

## Ashıqlıq

IBM bul joybardı táriyiplew ushın «ashıq» sózin úsh jol menen qollanadı:

# Olar mikroprocessor texnologiyasın óz sheriklerine ashıq túrde licenziyalap atır. Olar óz apparatlıq hám programmalıq támiynatınıń sızılmaların óz sherikleri menen bólisip atır, solay etip olar IBM yamasa basqa kompaniyalardı processorlar yamasa basqa baylanıslı chiplerdi islep shıǵarıw ushın jallay aladı.
# Olar qatnasıwshılar bir-biri menen texnologiyalar hám innovaciyalardı bólisetuǵın ashıq birge islesiw biznes modelinde ashıq túrde birge islesedi.
# Linux operaciyalıq sisteması sıyaqlı ashıq kodlı programmalıq támiynat arqalı artıqmashılıqlar.

## Power Arxitekturası
OpenPower Fondı jáne de Power Arxitekturası boyınsha Hújjetlerdi shıǵaradı.

Ayırım tiyisli hújjetler Power ISA hám Power Architecture Platform Reference bolıp tabıladı.

## Apparatlıq támiynat

IBM OpenPOWER baslaması astında POWER8 chip texnologiyasın hám basqa keleshektegi versiyaların usınıwdı jobalastırıp atır, biraq olar jáne de aldıńǵı dizaynlardı licenziyalaw ushın jetkilikli etip atır. Joqarı dárejeli statusqa erisiw ushın sherikler OpenPOWER Fondına intellektual múlk qosıwı talap etiledi.

POWER8 processor arxitekturası onı arnawlı dizaynlarǵa ańsatıraq biriktiriw ushın qurallardı óz ishine aladı. Ulıwmalıq yad kontrollerleri keleshek texnologiyalar menen rawajlanıw ushın dizaynlanǵan, al jańa CAPI (Coherent Accelerator Processor Interface) keńeytiw shinası GPUlar, ASICler hám FPGAlar sıyaqlı sırtqı qosımsha processorlar menen ańsat biriktiriliw ushın qurılǵan.

Nvidia óziniń tez baylanıs texnologiyası NVLinkti qosıp atır, ol Nvidianıń Pascal tiykarındaǵı grafikalıq processorların keleshektegi POWER processorlarına tıǵız baylanıstırıw imkaniyatın beredi.

### Ashıq kodlar
2019-jıldıń avgust ayında IBM OpenPOWER ushın anıqlama dizayn sıpatında qollanılatuǵın Power ISA v.3.0 di ámelge asıratuǵın kishi Microwatt processor yadrosın shıǵardı. Ol tolıǵı menen ashıq dereklerge iye hám GitHubta járiyalanǵan. Keyinirek, Chiselwatt ekinshi ashıq derekler ámelge asırılıwı sıpatında qosıldı.

2020-jıldıń iyun ayında IBM joqarı ónimli A2I yadrosın uqsas ashıq kodlı licenziyası astında shıǵardı hám 2020-jıldıń sentyabr ayında A2O yadrosın shıǵarıw menen dawam etti.

Libre-SOC - bul Power ISA v.3.0 diń úshinshi, nolden qurılǵan ámelge asırılıwı hám IBMnen tısqarı birinshi Erkin/Ashıq POWER ISA yadrosı.

## Programmalıq támiynat
OpenPOWER baslaması mikroprogrammalıq támiynat, KVM gipervizorı hám kishi endian Linux operaciyalıq sistemasın óz ishine aladı. Fondtıń ashıq kodlar sıpatında shıǵarıp atırǵan programmalıq támiynatı ushın GitHubta saytı bar. 2014-jıldıń iyul ayına kelip, ol Linuxtı júklew ushın mikroprogrammalıq támiynattı shıǵardı.

SUSE óziniń kárxanalıq Linux distribuciyası SUSE Linux Enterprise Server 12-versiyasında (2014-jıl 27-oktyabr shıǵarılıwı) Power8 ushın qollaw kirgizdi.

Canonical Ltd. Ubuntu Server 16.04 LTS versiyasınan baslap bul arxitekturanı qollaydı. 

FreeBSD de bul arxitektura ushın dáslepki qollawǵa iye ekenligi haqqında xabar berilgen.

Collabora Online - bul veb tiykarındaǵı ofis toplamı menen haqıyqıy waqıt rejiminde birge islesiw imkaniyatına iye kárxanalarǵa tayar LibreOffice versiyası, OpenPOWER ppc64le arxitekturasın qollaw 2022-jıldıń oktyabr ayında járiyalandı. Ol Ubuntu 20.04 paketleri hám Docker súwretleri menen birge keledi hám fayllardı bólisiw, elektron xatlar jazıw, chatlar hám video konferenciyalar ótkeriwge qánigelesken Nextcloud Enterprise quramında jetkerip beriledi.

## Aǵzalar
Google, Tyan, Nvidia hám Mellanox OpenPOWER Fondınıń tiykarın salıwshı aǵzaları bolıp tabıladı. Nvidia óziniń grafikalıq yadroların biriktiriwdi, al Mellanox óziniń joqarı ónimli baylanısların Power yadroları menen biriktiriwdi jobalastırıp atır. Tyannıń POWER8 di qollanatuǵın serverler ústinde jumıs islep atırǵanı aytıladı, al Google Power processorların óziniń maǵlıwmat oraylarında qollanıwdı keleshektegi múmkinshilik sıpatında kóredi.
Altera 2013-jıldıń noyabr ayında óziniń FPGA ónimleri hám OpenCL programmalıq támiynatı menen OpenPOWER di qollaytuǵının járiyaladı.

2014-jıldıń 19-yanvarında Suzhou PowerCore Technology Company hám Research Institute of Jiangsu Industrial Technology OpenPOWER Fondına qosılatuǵının hám úlken maǵlıwmatlar hám bultlı esaplawlar qollanıwları ushın sistemalar dógereginde qurıw hám arnawlı islengen processorlardı dizaynlawǵa járdem beriw ushın POWER8 texnologiyaların licenziyalaytuǵının járiyaladı. 2014-jıldıń 12-fevralında Samsung Electronics qosıldı. 2014-jıldıń mart ayına kelip, qosımsha aǵzalar Altera, Fusion-io, Hynix, Micron, Servergy hám Xilinx boldı. 2014-jıldıń aprel ayına kelip, Canonical, Chuanghe Mobile, Emulex, Hitachi, Inspur, Jülich Research Centre, Oregon State University, Teamsun, Unisource Technology Inc hám ZTE hár qıylı dárejelerdegi aǵzalar sıpatında dizimge kirgizilgen. 2014-jıldıń dekabr ayına kelip, Rackspace, Avnet, Lawrence Livermore National Laboratory, Sandia National Laboratories, Tsinghua University, Nallatech, Bull, QLogic hám Bloombase qosılıp, ulıwma aǵzalar sanı shama menen 80 ge jetti.

Birinshi jıllıq OpenPOWER Sammiti 2015te shólkem Wistron, Cirrascale hám PMC-Sierra qosılıp, aǵzalar sanı 113ke jetkenin járiyaladı.

2016-jıldıń aqırına kelip, OpenPOWER fondınıń 250den aslam aǵzası bar edi.

2020-jıldıń iyul ayına kelip, OpenPOWER Fondı 350den aslam aǵzaǵa iye ekenligi haqqında xabar berdi.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__