Maydanǵa basıp kiriw

**Maydanǵa basıp kiriw** (sonday-aq **maydanǵa topılıw**, **maydanǵa qaray juwırıw** yamasa **kortqa qaray juwırıw** dep te ataladı) sport ilajın kórip atırǵan adam yamasa adamlar toparı qanday da bir waqıyanı bayramlaw yamasa oǵan narazılıq bildiriw ushın, yamasa geyde reklama tryugi retinde jarıs maydanına juwırıp shıqqanda júz beredi. Qatnasıwshılar ushın nátiyjeler qılmıslı ayıplawlar, shtraflar yamasa qamaq jazası, hám ásirese eger olar oyınǵa tosqınlıq etse, qatnasqan klubqa qarsı sankciyalarǵa alıp keliwi múmkin, degen menen eger tamashagóylerdiń úlken bólegi oyın waqtınan tıs bir waqıtta maydanǵa basıp kirse, bul kóbirek jaqsı qabıllanıwı múmkin.

## Amerika futbolı

Bul ásirese kolledj hám joqarı mektep futbolında komanda úlken kútilmegen jeńiske erisse, úlken básekilesin jeńse, uzaq jeńilisler qatarın tamamlasa yamasa tariyxıy jeńiske erisse jiyi ushırasadı. Jasalma gazonnıń keń tarqalıwı menen, ayırım mektepler studentlerdiń maydanǵa basıp kiriwine qatań emesirek qatnas ete baslaǵan. Sońǵı bir neshe jılda, dárwaza baǵanaları da ıqlasbentlerdiń olarǵa órmelep, olardı uslap turǵan tirewge zıyan keltiriwi, baǵanalardaǵı televidenie kamera úskenelerine zıyan keltiriwi hám tamashagóylerdiń jaraqat alıwınıń aldın alıw ilajı retinde oyın tamamlanǵannan keyin bir neshe minut ishinde alıp taslanadı. Milliy Futbol Ligasında, maydanǵa topılıw ádette máwsimlik biletlerdiń iyesinen, hátte eger olar basqa adamǵa berilgen yamasa satılǵan bolsa da, ómirlik qaytarıp alınıwına, maydanǵa topılıwshıǵa komanda hám/yamasa stadion múlkine kiriwge ómirlik tıyım salatuǵın xabar beriliwine, yamasa bir neshe márte topılǵan jaǵdaylarda, liganıń basqa stadionlarına kiriwge qadaǵan etiliwine alıp keledi.

## Futbol
Maydanǵa basıp kiriwler házirgi joqarı dárejeli futbolda siyrek emes, biraq burınǵıday jiyi emes, degen menen tariyxıy jaqtan Kubok Finalı sıyaqlı úlken matchta jeńgen komandanıń ıqlasbentleriniń aqırǵı ısqırıqtan keyin maydanǵa topılıwı ádettegi jaǵday boldı. Mısalı, Kennet Uolstenxolmnıń BBCdiń 1966-jılǵı Jáhán Kubogı finalınıń televidenie translyaciyasındaǵı belgili «Maydanda ayırım adamlar bar, olar hámmesi tamam dep oyladı, endi tamam!» degen pikiri. «Olar» qosımsha waqıt tamamlanbastan aldın maydanǵa basıp kirgen ıqlasbentler edi.

Intuiciyaǵa qarsı túrde, 1970 hám 1980-jıllar ıqlasbentler diywallar menen tribunalarda qamalıp turǵan waqıt bolǵanına qaramastan, maydanǵa basıp kiriwler siyrek bolmadı; topardı qadaǵalawdıń diywallaw usılı 1989-jılǵı Xillsboro apatshılıǵınan keyin biykar etilgende, maydanǵa basıp kiriwler siyreklese basladı.

Maydanǵa basıp kiriwlerdiń azayıwınıń bir neshe sebebi bolıwı múmkin. Xillsboro apatshılıǵınan keyin, terrasalar tolıq otırǵıshlı tribunalarǵa aylandırılıwı talap etildi, olardan tamashagóylerdiń, ásirese úlken sanda hám joqarı qatarlardaǵı orınlardan, maydanǵa jetiw ushın fizikalıq jaqtan tómen qaray juwırıwı ádewir qıyınıraq. Sonıń menen birge, maydanǵa basıp kiriwler 1991-jılı Birlesken Korollikte Futbol qaǵıyda buzıwları nızamı boyınsha qılmıs dep esaplandı. Sonday-aq, biletler bahasınıń, ásirese tómengi qatarlardaǵı orınlar ushın, bir waqıttaǵı hám ádewir ósiwi, bul orınlardı kóbirek maydanǵa basıp kiriwden kelip shıǵıwı múmkin bolǵan nızamlı, kásiplik yamasa basqa aqıbetlerge barıwǵa qálewi joq bayıraq ıqlasbentlerdiń iyelewine alıp keldi.

Degen menen, maydanǵa basıp kiriwler ele de júz beredi, ásirese tómengi divizionlarda, onda terrasalarǵa ruqsat etiledi, biletler ádewir arzan hám policiya hám qáwipsizlik xızmetkerleri azıraq.
## Avstraliya futbol qaǵıydaları

### Matchtan keyingi soqqı
Tamashagóylerdiń oyın maydanında bolıwı (yaǵnıy, «maydanǵa basıp kiriw» emes) Avstraliya futbol qaǵıydalarınıń uzaq dástúri bolıp kelgen. Avstraliya qaǵıydaları matchı tamamlanǵannan keyin, ıqlasbentlerdiń oyındı bayramlaw hám shańaraqları menen tebiw oyınların oynaw ushın maydanǵa juwırıp shıǵıwı dástúrge aylanǵan.

Íqlasbentler burın bunı úzilis waqtında da isley alatuǵın edi. 2003-jıldan baslap, bul qatańıraq qadaǵalawǵa alındı, hám keyin joqarı dárejeli Avstraliya Futbol Ligasındaǵı Melburn arenasındaǵı oyınlarda tolıq qadaǵan etildi. Degen menen, bul Victorian Football League sıyaqlı qala sırtı hám shtat futbol ligalarında, sonday-aq Jańa Qubla Uels hám Kvinslendtegi Avstraliya Futbol Ligası matchlarında ele de keń tarqalǵan.

### Belgili jetiskenlikler
Sonday-aq futbol jaqlawshılarınıń oyınshı belgili jetiskenlikke erisse, ádette máwsimde 100-gol, karerasında 1000-gol, yamasa Toni Lokkettiń 1999-jılı barlıq waqıtlardaǵı gol urıw rekordın buzǵan 1300-golı jaǵdayındaǵı sıyaqlı, match dawamında maydanǵa basıp kiriwi keń tarqalǵan. AFL bul match dawamındaǵı basıp kiriwlerdiń aldın alıwǵa ele erispegen, biraq ıqlasbentler maydanǵa topılǵan waqıtta oyınshılar dene qorǵawshılar, komandalaslar hám stadion qáwipsizlik xızmetkerleri tárepinen tiyisli túrde qorǵaladı.

Maydanǵa basıp kiriwler jáne de áhmiyetli aqırǵı waqıyalar júz bergende boladı. Mısalı, maydanǵa basıp kiriwler Fitzroy Football Club tıń Viktoriyadaǵı aqırǵı VFL/AFL oyınınan keyin, sonday-aq Ueverli Parkte oynalǵan aqırǵı AFL matchınan keyin júz bergen.

### Strikerler
«Striking» (maydanǵa jalańash juwırıp shıǵıw) qadaǵan etilgen tájiriybesi ayırım úlken matchlarda júz bergen, eń belgilisi 1982-jılǵı VFL Úlken Finalında Xelen d'Amikonıń háreketi.

### Dushpanlıq qatnastaǵı tamashagóyler
VFLdiń dáslepki jıllarında zorlıq-zombılıq penen tamashagóylerdiń oyın maydanına match dawamında da, onnan keyin de basıp kiriwi siyrek emes edi - hám «tamashagóylerdiń háreketi» 1897-jılı VFAnıń Port Melbourne komandasınıń VFLdiń tiykarın salıwshı klublardıń biri bolıwǵa mirát etilmewiniń tiykarǵı sebepleriniń biri bolǵan - sońǵı waqıtlarda dushpanlıq penen maydanǵa basıp kiriwlerdiń bir neshe jaǵdayı bolǵan; bulardıń eń belgilisi 1967-jılǵı Tasmaniya Shtatı Chempionatı Finalında júz bergen, sol waqıtta júzlegen Uaynyard ıqlasbentleri maydanǵa basıp kirip, Nort Xobart tolıq hújimshisi Devid Kollinstiń aqırǵı sirenadan keyin gol urıwınıń aldın alıw ushın dárwaza baǵanaların qulatqan. Tasmaniya Futbol Ligası matchtı nátiyjesiz dep járiyalaǵan hám 1967-jılǵı Shtat Chempionatın toqtatıp qoyǵan.

Basqa bir dushpanlıq qatnasta maydanǵa basıp kiriw 1996-jılı Sent-Kilda menen Essendon arasındaǵı AFL túngi oyınında júz bergen, sol waqıtta Ueverli Parktegi projektorlar úshinshi sherekte óship qalǵan; ıqlasbentler qarańǵıda daw shıǵarǵan hám, abaysızda jáne de dárwaza baǵanaların qulatqan. AFL jıynalısınan soń, oyınnıń aqırǵı sheregi úsh kúnnen keyin oynalǵan.
## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__