Ukraina kitap institutı

**Ukraina kitap institutı** () — Ukraina Mádeniyat ministrligi janındaǵı mámleketlik shólkem. Kitap sanaatında mámleketlik siyasattı qáliplestiriw, Ukrainada kitap oqıwdı xoshametlew, kitap basıp shıǵarıwdı qollap-quwatlaw, awdarma jumısın xoshametlew hám ukrain ádebiyatın sırt elde en jaydırıw maqsetinde shólkemlestirilgen.

## Tariyxı
Ukraina kitap institutı 2016-jılı shólkemlestirilgen. Rostislav Semkiv instituttıń saylanǵan birinshi waqtınsha direktorı bolıp, 2017-jıldıń iyun ayında instituttıń rásmiy direktorı Tatyana Teren lawazımına saylandı. T.Teren instituttıń jumısına tiykar saldı, hújjetlerdi tayarladı, jumıs shárayatların tártipke saldı. Altı ay ótkennen keyin Teren ámeldegi wazıypasınan shıqtı. Gezektegi direktor saylanıwdan aldın institut baslıǵı wazıypasın Sergey Yasinskiy, keyin ala Ruslan Mironenko tárepinen atqarıldı. 2018-jıl 26-iyul kúni bolıp ótken jańa saylaw nátiyjeleri boyınsha «Baspaxanalar forumı» MKSh direktorı Oleksandra Koval jeńimpaz boldı. 2018-jıl 10-oktyabrde direktor orınbasarı lawazımında jumıs baslaǵan. 12-dekabr kúni Oleksandra Koval rásmiy túrde lawazımǵa tayınlandı.

## Is-ilajlar
### Funkciyalar
* Ukrain tilinen hám ukrain tiline awdarmalardı qarjılandırıw;
* oqıwdı ǵalaba en jaydırıw hám qollap-quwatlawǵa baylanıslı mámleketlik baǵdarlamalardı ámelge asırıw;
* ele basıp shıǵarılmaǵan kitaplardı jámiyetshilikke tanıstırıw boyınsha tańlawlardı ótkeriwdi rejelestiriw hám shólkemlestiriw;
* artistler ushın rezidenciya baǵdarlamaların ámelge asırıw;
* Ukrainada baspa tarawı boyınsha izertlew hám sorawnamalar ótkeriw, rawajlanıwın qadaǵalaw;
* ukrain tilindegi kitaplarǵa qızıǵatuǵın ukrain hám sırt el baspaların qollap-quwatlaw;
* Ukraina kitap baspaların qollap-quwatlaw boyınsha ilajlardı islep shıǵıw hám shólkemlestiriw;
* baspa kárxanaları arasında baylanıs;
* media menen birge islesiw.

### Qosımshalar
# Ukraina ádebiyatın sırt elde úgit-násiyatlaw — xalıqaralıq joybarlar, sırt el kitap yarmarkalarında qatnasıw, Ukraina ádebiyatı menen qızıǵatuǵın global sherikler hám insanlar tarmaǵın jaratıw;
# Sırt el baspaları ushın grantlar ajıratıw arqalı ukrain ádebiyatı awdarmalarınıń payda bolıwın xoshametlewshi awdarmanı qollap-quwatlaw baǵdarlaması;
# Ukraina kitap baǵdarlaması jańa basılımlardı qarjılandırıw arqalı Ukraina kitap bazarınıń rawajlanıwın qollap-quwatlaydı hám xoshametleydi;
# Sanlı kitapxana baǵdarlaması — bul Ukraina klassikası, jańa kitaplar hám siyrek ushırasatuǵın basılımlardan ibarat tolıq sanlı maǵlıwmatlar bazasın jaratıw joybarı bolıp esaplanadı;
# Ukrainada kitapqumarlıqtı rawajlandırıw baǵdarlaması — xalıqtıń oqıw dárejesi hám sapasın jaqsılawǵa qaratılǵan bir qatar milliy joybarlar bolıp esaplanadı;
# Xalıq kitapxanasın jańalaw baǵdarlaması — Ukraina boylap xalıq kitapxanaları toplamların jańa basılımlar menen tolıqtırıw.

### Xalıq kitapxanasın jańalaw baǵdarlaması
2018-jılı Ukraina kitap institutı 5-oktyabrde baslanǵan xalıq kitapxanaların támiyinlew baǵdarlamasın juwmaqladı. Onı ámelge asırıw ushın mámleket tárepinen 120 million grivna byudjet ajıratıldı, «Ukraina kitap baǵdarlaması» ushın qayta qarjılandırıldı. Institut jámááti jumıslardı qısqa waqıt ishinde juwmaqladı.

Ukraina kitap institutına kórip shıǵıw ushın 137 baspashıdan 2779 múrájat kelip túsken. Qánigeler keńesi tárepinen mámleketlik byudjet esabınan satıp alıw ushın 741 kitap tańlap alındı. Tańlaw komissiyasınıń májilisinde redaktorlar menen sóylesiwler ótkeriw tártibi, Baqlaw keńesiniń májilisi hám dúzilgen shártnamalardı «Prozorro» sistemasında járiyalaw ótkerildi. Baǵdarlama nátiyjelerine muwapıq, xalıq kitapxanaları 91 baspaxanadan 114 million 397 mıń 900 grivnaǵa bahalanǵan 984 mıń 449 baspa ádebiyatın satıp aldı.

## Xalıqaralıq ilajlar
### Frankfurt kitap kórgizbesi
Sırt eldegi kitap yarmarkalarında hám festivallarda milliy stendlerdi tanıstırıw instituttıń tiykarǵı wazıypalarınan biri bolıp esaplanadı. 2018-jılı dúnyadaǵı eń iri baspa ilajı esaplanǵan Frankfurt kitap yarmarkasında tabıslı qatnastı.

«Ukrainanıń sezimleri» — 2018-jılǵı yarmarkada Ukraina stendindegi súren edi. Uran inglis tilindegi sezim sóziniń eki mánisin ańlatatuǵin edi — «sezim» hám «mánisler». Shólkemlestiriwshiler Ukrainanı iyiskew, uslaw, kóriw, dám seziw hám esitiw sıyaqlı tiykarǵı sezimlerden paydalanǵan halda úyrendi. Ukraina stendiniń vizual koncepciyası media xudojnik, kórkem-óner tariyxshısı hám multimedia joybarlarınıń kuratorı Andrey Linik tárepinen islep shıǵılǵan.

140 kvadrat metr maydanda ukrainalı belgili jazıwshılardıń uzın metrajlı fotosúwretlerin kóriw hám olar ushın «Ukraina sezimleri» olar ushın ne ekenin tıńlawı múmkin edi. Sonday-aq, Mystetskiy Arsenaldiń qatnasıwında Oksana Bulanıń «Tukoni — toǵayda turǵını», «Bizon uyasın izleydi» hám «Ayıw uyqılamaqshı emes» kitapları tiykarında «Tukoniydi tanıw» interaktiv VR zonası islep shıǵıldı.

Ukraina stendiniń ashılıwında kitap yarmarkası baslıǵınıń orınbasarı Tobias Foss qatnastı. Onda Ukraina Bas ministriniń orınbasarı Pavel Rozenko, mádeniyat ministriniń orınbasarı Yuriy Rybachuk, baspa hám kitap tarqatıwshılar associaciyasınıń baslıǵı Aleksandr Afonin qatnastı.

Ukrainanıń kórgizbedegi tiykarǵı dıqqat oraylarınan biri sırt elde de tanılǵan illyustratorlar edi. Bul xudojniklerdiń dóretiwshilik jumısları stendte hám óz aldına katalogta kórsetildi.

Ukraina kitap institutı menen birge Frankfurtqa 16 baspa bardı: «Eski arıslan baspası», «Folyo», «Shańaraqlıq kewil ashar klubı», «Nash format», «Ivan Malkovich baspası» , «A-ba-ba -ha-la-ma-ha», «Bohdan kitapları», «Ertekler fontanı», «Shıń kitabı», «KM kitapları», «Perun», «Aydın kitaplar», «Libid», «Kórkem óner ultı», «Mamino» hám «Mádeniy rawajlanıw agentligi».

Ukraina baǵdarlamasınıń qatnasıwshıları tómendegiler edi:

* Sergey Ploxıy — tariyxshı, Garvard universitetiniń professorı, «Evropa dárwazaları», «Chernobıl: tragediya tariyxı», «Kazak ápsanası» kitaplarınıń avtorı;
* YUriy Durkot — 2018-jıldıń eń jaqsı nemis dilmashı;
* Katerina Kalıtko — ukrainalı shayır hám jazıwshı, bir qatar qosıqlar toplamı hám «Joǵaltıwshılar eli» gúrrińler toplamı avtorı;
* Viktoriya Amelina — ukrainalı jazıwshı, «Úy — qıyal patshalıǵı» hám «Ol soqtı» kitaplarınıń avtorı.
Evgeniy Stasinevich — ádebiy sınshı;
* Mustafa Qırımulı — qırım-tatar xalqınan juwapker prezidentlik komissarı, xalıq ǵayratkeri, opponent, siyasiy jazaǵa tartılǵan;
* Alım Aliev — jurnalist, jámietlik ǵayratker, «Qırım SOS» shólkemi hám «Lvovtaǵı Qırım úyi» orayınıń tiykarın salıwshısı, «Mustafa Jámiev: jeńilmes» kitabınıń avtorı.

Insan huqıqları deklaraciyası qabıl etilgeniniń 70 jıllıǵına baǵıshlanǵan «Usı bette» akciyası Frankfurt yarmarkasınıń áhmiyetli orayına aylandı. Ukraina Rossiya Federaciyası aymaǵında nızamsız uslap turılǵan ukrainalı siyasiy tutqınlardı qollap-quwatlaw ushın akciya ótkerdi. Belgili jazıwshılar Oleg Sencovtıń gúrrińlerin oqıp, rus stendi aldında únsiz miting ótkerdi.

### «Kitaplar dúnyası — 2018» Praga kitap yarmarkası
Kitap institutı Ukrainanıń Chexiyadaǵı elshixanası menen birgelikte Pragada ótkerilip atırǵan «Kitaplar dúnyası — 2018» kitap yarmarkasında milliy stend shólkemlestirdi. Burın jergilikli ukrainlar hám diaspora wákilleri tárepinen shólkemlestirilgen stend birinshi márte mádeniyat mákemesi tárepinen shólkemlestirildi.

Chexiya yarmarkasında 11 baspaxana qatnastı: «A-ba-ba-ha-la-ma-ha», «Nash format», «Eski arıslan baspa úyi», Komora», «Vydavnytstvo», «Perun», «Aydın kitaplar», «Nebo Booklab baspaları», «Oko», «Kitap baslıǵı» hám «Sózge taj kiydiriw». Ukrainanı Katerina Kalitko, Irina Siliq, Artem Chex hám Tanja Maljarchuk sıyaqlı jazıwshılar qorǵaǵan.

Ukraina stendine Chexiya Respublikası mádeniyat ministri Ilya Shmid, Ukrainanıń Chexiya Respublikasındaǵı elshisi Evgeniy Perebiynis hám Mámleketlik kitap institutı «Czech Lit» direktorı Onjay Buddeuslar da keldi.

## Ukrainadaǵı ilajlar
### Baspaxanalar forumı
Ukraina kitap institutı «Baspaxanalar forumı» MKSh menen birgelikte XXV Kitap forumındaǵı ilajlardıń birgeliktegi shólkemlestiriwshileri boldı.

Eń joqarı profildegi ilaj «BookUp Night» bolıp, onda baspa qánigeleri ózleriniń eń kúlkili kásiplik sátsizlikleri haqqında aytıp berdi. Ushırasıwda «a-Ba-Ba-Ga-la-ma-ga» baspasınıń direktorı Ivan Malkovich, jazıwshı Oksana Zabujko, Ukrainanıń «Esquire» jurnalınıń burınǵı bas redaktorı Aleksey Tarasov, jurnalist hám awdarmashı Irina Slavinskaya, «Nash formatı» baspasınıń direktorı Anton Martinov ta qatnastı.

Bunnan tısqarı, Ukraina kitap institutında Sergey Jadannıń eń kóp satılǵan «Voroshilovgrad» kitabınan súwretke alınǵan «Jabayı tegislikler» filmi boyınsha dodalaw ótkerildi. Film rejissyorı Yaroslav Lodıgin «Film UA» kinostudiyası wákilleri hám kórkem-óner haqqındaǵı kitap avtorı Aleksey Tarasov penen ádebiyat hám kino kesilispesinde sáwbetlesti. Sonday-aq, Lodigin 2018-jıl 8-noyabrde ekranǵa shıqqan filmniń kórinislerin de usındı.

### Dóretiwshi Ukraina
Ukraina kitap institutı jámááti «Dóretiwshi Ukraina» forumı sheńberinde «Baspalar qollanbası: Evropanı qalay basıp alıw kerek» atamasında seminar ótkerdi. Ilajda Ukrainaǵa birinshi márte kelgen London Kitap yarmarkası direktorı Yaks Tomas ta qatnastı. Tomas yarmarkada keń kólemli ádebiy ilajlar ótkeriw boyınsha óz tájiriybesi menen ortaqlastı.

Seminarǵa Krakov — Ádebiyat fond qalasınıń baslıǵı, «ZNACZY SI» jańa kórkem óner qorınıń basqarıw keńesi aǵzası hám ádebiyat festivalları baǵdarlamasınıń direktorı Olga Bjezinska da qatnastı. Ukraina kitap institutınıń mirát etiwine bola tórt májilis ótkerildi. Bul ushırasıwlarda Brezinska ukrainalı teleradioshılarǵa bazarda óz ornın qalay tabıw hám óz brendin qalay rawajlandırıw haqqında aytıp berdi, panel dodalawında qatnastı, ashıq sessiyada forum qatnasıwshıları menen mashqalalardı dodaladı hám Jax Thomas penen ashıq intervyu ótkerdi.

### «Shıǵıs oqıp atır»
Ukraina kitap institutı «Shıǵıs kitap oqıwshısı» joybarınıń sherigi boldı, bul joybarda zamanagóy ukrainalı jazıwshılar Luhansk hám Doneck wálayatlarındaǵı bir qatar kitapxanalarǵa bardı. Institut arqalı 2 mıńnan aslam ukrain tilindegi kitaplar kitapxanalarǵa tarqatıldı. Joybarda 15 aymaqtaǵı 30 ǵa shamalas kitapxana qatnastı. Joybar Xalıqaralıq oyanıw qorınıń járdeminde «Sergey Jadan» qayırqomlıq fondı tárepinen shólkemlestirildi.

Joybar sheńberinde Sergey Jadan, Andrey Kurkov, Evgeniy Polojiy, Ivan Andrusyak hám Tanya Stus Starobilsk, Stannica Lugansk, Shastya hám Svatove qalalarına bardı.

Bul aymaqlarda sociallıq-mádeniy turmıstıń orayına aylanǵan jergilikli kitapxanalarda úlkenler hám balalar menen ushırastı. Xalıq kitapxanaları fondların jańalaw baǵdarlaması sheńberinde kitapxanashılar hám oqıwshılar óz qalalarındaǵı kitapxanalarǵa jiberilgen kitaplardıń avtorları menen sóylesiw imkaniyatına iye boldı.

## Qosımsha qarań
* Ukrain ádebiyatı

## Derekler

## Sırtqı derekler
* Rásmiy saytı
* 
* Український інститут книги  ISSUU platformasında