Google Stadia

**Stadia** — bul Google tárepinen islep shıǵılǵan hám basqarılatuǵın bultlı oyın xızmeti. Islep shıǵıw processinde **Project Stream** degen at penen belgili bolǵan bul xızmet 2018-jıl oktyabr ayında jabıq beta-testlew arqalı debyut ámelge asırdı hám 2019-jıl noyabr ayında jámiyetshilikke usınıldı. Stadiaǵa Chromecast Ultra hám Android TV qurılmaları, Google Chrome veb-brauzeri hám basqa Chromium tiykarındaǵı brauzerler arqalı jeke kompyuterlerde, ChromeOSta isleytuǵın Chromebooklar hám planshetlerde, sonday-aq qollap-quwatlanatuǵın Android qurılmalarındaǵı Stadia mobil qosımshası arqalı kiriw múmkin edi. Sonday-aq, Stadia mobil qosımshasın ornatıwǵa qábiletli barlıq Android qurılmaların qollap-quwatlaytuǵın eksperimental rejim de bar bolǵan. 2020-jıl dekabr ayında Google Stadia ushın iOS brauzerine tiykarlanǵan progressiv veb-qosımshasın shıǵardı, bul Safari brauzerinde oyın oynawǵa imkaniyat berdi.

Stadia kompaniyanıń kóp sanlı maǵlıwmat oraylarınan oyınshılarǵa 4K ajıratımlılıǵına shekem hám sekundına 60 kadrǵa shekem video aǵımın uzatıwǵa qábiletli bolıp, joqarı dinamikalıq diapazonlı (HDR) videonı qollap-quwatladı. Ol óz dúkanınan oyınlardı satıp alıw imkaniyatın, sonday-aq bir qatar biypul oyınlar toplamın usındı. Tiykarǵı xızmet biypul bolıp, paydalanıwshılarǵa 1080p ajıratımlılıǵına shekem aǵımdı kóriwge imkaniyat berse, ayına tólenetuǵın Stadia Pro jazılıwı maksimal 4K ajıratımlılıǵın, 5.1 kólemli ses, HDR texnologiyasın usındı hám talap etilgennen keyin paydalanıwshınıń kitapxanasında aktiv jazılıw bolǵan waqıtta qalatuǵın biypul oyınlardıń ósip baratırǵan toplamın usındı. Eki dáreje de paydalanıwshılarǵa qosımsha qárejetsiz onlayn kóp oyınshılı oyınlardı oynawǵa imkaniyat berdi. Stadia YouTube penen integraciyalanǵan bolıp, onıń «state share» (jaǵdaydı bólisiw) ózgesheligi oyınshılarǵa basqa oyınshı tárepinen turaqlı silteme arqalı bólisilgen saqlanǵan jaǵdaydan qollap-quwatlanatuǵın oyındı baslawǵa imkaniyat berdi. Xızmet Googledıń jeke Stadia oyın kontrollerin, sonday-aq USB hám Bluetooth jalǵanıwları arqalı hár qıylı Stadiaǵa tiyisli bolmaǵan kontrollerlerdi qollap-quwatladı.

Xızmet basqa bultlı oyın xızmetleri, sonıń ishinde Sonydıń PlayStation Plus bultlı aǵımı, Nvidianıń GeForce Now, Amazonnıń Luna hám Microsofttıń Xbox Cloud Gaming xızmetleri menen básekilesti. Stadia dáslepki waqıtta sınshılar tárepinen hár qıylı pikirlerge ushıradı, kópshilik sınlar onıń sheklengen oyınlar kitapxanasına hám wáde etilgen ózgesheliklerdiń joqlıǵına baǵdarlanǵan edi. Google dáslep úshinshi tárepler tárepinen islep shıǵarılǵan oyınlardı jaylastırıwdan tısqarı, ishki oyınlardı islep shıǵıwdı niyet etken edi, biraq 2021-jıl fevral ayında bul jobadan waz keship, óz studiyaların japtı. Xızmet úshinshi tárep oyınların satıwdı dawam etti, al Google bolsa oyın aǵımı texnologiyasın white-label ónimi sıpatında usındı. Google 2022-jıl sentyabr ayında Stadianı jabatuǵının járiyaladı; xızmet 2023-jıl 18-yanvarda tolıq toqtatıldı. Google apparatlıq támiynattı satıp alǵanlarǵa aqshaların qaytarıp berdi hám Stadia kontrollerine kompyuterlerde, telefonlarda, planshetlerde hám oyın konsollerinde paydalanıw ushın Bluetooth jalǵanıwın qosatuǵın programmalıq támiynat jańalanıwın usındı.

## Ózgeshelikleri
Stadia – bul bultlı oyın xızmeti bolıp, ol internetke jalǵanıwdı hám Chromium yamasa arnawlı qosımsha ornatılǵan qurılmanı talap etedi. Googledıń wákili Fil Xarrisonnıń aytıwınsha, oyın aǵımı video oyınlardıń tikkeley translyaciyaların kóriwdiń keńeytilgen túri sıpatında qaralǵanlıqtan, Stadia YouTubetıń paydalanıwshıǵa media aǵımın uzatıw qábiletin ele de rawajlandırdı; «Stadia» ataması, yaǵnıy «stadion» sóziniń latınsha kóplik túri, onıń oyın-zawıq toplamın usınıp atırǵanın ańlatıwı kerek edi, onda tamashagóy otırıp tamashalay aladı yamasa belsene qatnasa aladı. Google dúnya júzi boylap kóp sanlı maǵlıwmat orayların qurǵanlıqtan, kompaniya Stadianı OnLive, PlayStation Now hám Gaikai sıyaqlı burınǵı baslamalarǵa qaraǵanda bultlı oyınlar ushın jaqsıraq poziciyada dep esapladı, sebebi kópshilik oyınshılar geografiyalıq jaqtan maǵlıwmat orayına jaqın bolar edi. Oyınshılar jeke qurılmalarına jańa kontent júklep almay-aq oyınlardı baslawı múmkin edi. Oyınshılar qosımsha programmalıq támiynatsız yamasa úskenesiz óz sessiyaların YouTubeqa jazıp alıwı yamasa translyaciyalawı múmkin edi. Bunday translyaciyalardı tamashalap atırǵanlar ózleri kórip atırǵan translyaciyadan tikkeley oyınlardıń óz nusqaların baslawı múmkin bolǵan.

Stadia óziniń aǵımlı modeline tiykarlanǵan jańa ózgesheliklerdi wáde etti. Stream Connect bir oyındı dosları menen birge oynap atırǵan Stadia oyınshılarına óz ekranında doslarınıń oyındaǵı kórinisin súwret ishinde súwret (picture-in-picture) túrinde kóriwge imkaniyat bergen. Bul ózgeshelik birinshi ret Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint oyınınıń shıǵarılıwı menen birge iske túsirildi. Aǵımlı texnologiya oyın serverinde bir waqıtta kóbirek oyınshılardıń bolıwına imkaniyat berdi; mısalı, Grid oyınınıń serverleri ádette 16 oyınshı menen sheklense, Stadia versiyası 40 oyınshıǵa shekem ruqsat berdi.

Stadia hár qanday HID-klaslı USB kontrollerin paydalana alsa da, Google kirgiziwdegi keshigiwdi azaytıw ushın oyın islep turǵan Google maǵlıwmat orayına tikkeley paydalanıwshınıń Wi-Fi tarmaǵı arqalı jalǵanatuǵın óz kontrollerin islep shıqtı. Google sonday-aq, hár qıylı usıllar menen paydalanıwshınıń kirgiziwin boljaw arqalı keshigiwdi bunnan bılay da azaytıw jolların izertlegen, solay etip kontroller menen oyın reakciyası arasındaǵı hár qanday kórinetuǵın tarmaq keshigiwi minimallastırıldı. 2019-jılǵı GDCdaǵı tiykarǵı bayanatında Google kontrollerde Google Assistant bolatuǵının tastıyıqladı, ol paydalanıwshı oynap atırǵan oyınǵa baylanıslı tiyisli, paydalı videolardı YouTubetan avtomat túrde izleytuǵın boladı.

Stadia eki dárejeli xızmet usındı: biypul dáreje (dáslep «Stadia Base» dep atalǵan, biraq 2020-jıl aprelden keyin tek ǵana «Stadia») hám ayına tólenetuǵın Stadia Pro jazılıw dárejesi. Biypul Stadia dárejesi video aǵımınıń ajıratımlılıǵın 1080p menen shekledi. Pro dárejesi, ayına shama menen 10 AQSH dolları turıp, paydalanıwshılarǵa joqarıraq aǵım tezliklerin, 4K ajıratımlılıǵına shekem, waqıt ótiwi menen biypul oyınlar kitapxanasına kiriwdi hám Stadia ushın usınılǵan basqa oyınlarǵa jeńilliklerdi usındı.

Sonday-aq, baspashılarǵa tán jazılıwlar da usınılatuǵın boldı; mısalı, Ubisoft óziniń Uplay Plus (házir Ubisoft+ dep atalǵan) jazılıw xızmeti Stadia paydalanıwshıları ushın qoljetimli bolatuǵının járiyaladı.

2020-jıl aprel ayınan baslap jańa Stadia paydalanıwshılarına Stadia Pro ózgesheliklerine sheklengen kirisiw dáwirinde biypul kiriw usınıldı, bul dáwirde satıp alınǵan hár qanday oyınlarǵa, eger olar biypul Stadia dárejesine qaytsa da, kiriw imkaniyatı saqlanıp qaldı; dáslep jańa paydalanıwshılar eki aylıq Pro kiriwin aldı, bul 2020-jıl 3-iyunnan baslap bir ayǵa qısqartıldı.

Stadia xızmetiniń hár qıylı súwret sapası ushın internet tezligine qoyılatuǵın talaplar tómendegishe boldı:

### Oyınlar
Stadia paydalanıwshılardan xızmette paydalanıw ushın oyınlardı satıp alıwdı talap etti, biraq ol sonday-aq tolıq biypul oynalatuǵın oyınlardıń tańlawın da usındı. Pro jazılıwshıları sonday-aq, bir ret alınǵannan keyin, paydalanıwshınıń aktiv jazılıwı bolǵan waqıtta qoljetimli bolatuǵın, ósip baratırǵan biypul oyınlar katalogın talap etiw imkaniyatına iye boldı. 2019-jıl iyun ayında platformanıń tanıstırılıwı waqtında Google Tequila Workstıń Gylt hám Moonshine Studiostıń Get Packed oyınları Stadiaǵa waqıtsha eksklyuziv bolatuǵının járiyaladı. Xızmet 22 oyın menen iske tústi, 2019-jıl dekabr ayında taǵı 4 oyın qosıldı hám 2020-jıldıń aqırına kelip xızmette 130 dan aslam oyın boldı.

2020-jıl yanvar ayında Google sol jılı Stadia ushın 120 dan aslam oyın shıǵarıwdı rejelestirip atırǵanın, olardıń 10 ı jıldıń birinshi yarımında shıǵarılıwı belgilengen waqıtsha eksklyuzivler ekenin járiyaladı. Sonıń menen birge, Stadia 2021-jılı 100 den aslam oyın keletuǵının málimledi. 2020-jıl dekabr ayında Ubisofttıń oyın jazılıwı Ubisoft+ Stadiaǵa keldi, bul paydalanıwshılarǵa Stadiada bar bolǵan barlıq Ubisoft oyınların oynawǵa imkaniyat berdi. Dáslebinde 18 Ubisoft oyını bar edi, keyingi oyınlar shıqqan sayın qosılıp bardı.

2023-jıl 13-yanvarda, jabılıwına bes kún qalǵanda, Stadia Platform Content xızmettiń jabılıwına deyin ózgesheliklerdi testlew ushın ishki tártipte paydalanılǵan jılannıń ápiwayı variantı bolǵan Worm Game oyının óziniń birinshi tárep tárepinen islep shıǵarılǵan jalǵız oyını hám xızmette shıǵarılǵan sońǵı oyın sıpatında, barlıq Stadia oyınshılarına minnetdarshılıq sawǵası sıpatında shıǵardı. Oyın oyınshılardıń altın almaǵa jetiw ushın jılanın háreketlendiriwi kerek bolǵan birneshe dárejeden ibarat kampaniya rejiminen, sheksiz joqarı upayǵa tiykarlanǵan arkada rejiminen, saxna qurıwshıdan hám tórt adamǵa shekem birge joqarı upay yamasa ólim matchı variantlarında oynawǵa imkaniyat beretuǵın kóp oyınshılı rejimnen ibarat edi. Jámiyetshilikke shıǵarıw ushın hesh qashan arnalmaǵan bul oyın ápiwayı grafika hám menyularǵa iye bolıp, bir ǵana chiptyun stilindegi audio trekti qayta-qayta oynap turdı.

### Apparatlıq támiynat
Iske túskende, Stadianıń bultlı apparatlıq támiynatı 2.7 GGc tezlikte isleytuǵın, AVX2 hám 9.5 megabayt L2+L3 keshine iye arnawlı Intel x86 processorın paydalandı. Onda HBM2 yadı, 56 esaplaw blogı hám 10.7 teraflops ónimdarlıǵına iye Vega arxitekturasına tiykarlanǵan arnawlı AMD GPU bar edi. Xızmet qattı deneli disk saqlaǵıshın hám GPU menen CPU arasında bólisilgen 16 GB RAM (sekundına 484 GB/s ótkizgishlikti qollap-quwatlaytuǵın) paydalandı.

#### Kontroller
Google Stadia ushın óz kontrollerin islep shıqtı. Onda eki bas barmaq stiki, baǵdarlawshı panel, tórt tiykarǵı bet túymesi, eki qatar iyin túymeleri hám bes qosımsha kontroller bet túymeleri bar. Kontrollerdi paydalanıw ushın oyınshılar onı USB kabeli arqalı úylesimli qurılmaǵa jalǵawı yamasa kirgiziw keshigiwin azaytıw ushın jergilikli tarmaq arqalı Wi-Fi arqalı Googledıń Stadia serverlerine tikkeley jalǵawı múmkin edi. Kontroller úsh reń sxemasında usınıldı: «Clearly White», «Just Black» hám «Wasabi»; «Founder's Edition» toplamı sheklengen nusqadaǵı «Midnight Blue» kontrollerin óz ishine aldı.

Google basqa birneshe reńdegi prototiplerdi de islep shıǵardı, al Stadiada islegen adamlarǵa sıylıq retinde kontrollerdiń ıqsham versiyaları berildi.

Stadia kontrollerinde Bluetooth Low Energy radiosı bolsa da, ol dáslep óshirip qoyılǵan edi. Google 2023-jıl 17-yanvarda kontrollerde Bluetoothdı qosıw ushın vebke-tiykarlanǵan quraldı shıǵardı, bul onı Stadianıń jabılıwınan sál aldın hám keyin kompyuterler hám basqa qurılmalar menen paydalanıwǵa imkaniyat berdi. Kontrollerdi Wi-Fidan Bluetoothǵa ótkeriwdiń sońǵı múddeti 2023-jıl 31-dekabrde tamamlanıwı rejelestirilgen edi, keyin ol 2024-jıl 31-dekabrge, sońınan 2025-jıl 31-dekabrge shekem sozdırıldı.

### Programmalıq támiynat
Stadia Debian Linux serverlerinde qurılǵan hám olardıń grafikalıq API Vulkan boldı.
 «Bul [Stadia] biziń Linux hám Vulkan platformalıq tiykarlarımızdan baslanadı
 hám ashıq derek kodlı drayverleri hám quralları bar GPUlardı tańlawımızda kórinedi.
 Biz LLVM hám DirectX Shader Compilerdi integraciyalap atırmız, bul sizge biziń kompilyatorlarımız
 hám dúzetiwshilerimizden úlken ózgeshelikler hám ónimdarlıq alıwıńızdı támiyinleydi.» — Dov Cimring, Stadia baǵdarlamashılar platformasınıń basshısı.
2020-jıl noyabr ayında Google tárepinen járiyalanǵan iOS qurılmaları ushın progressiv veb-qosımshaǵa tiykarlanǵan Stadia versiyası 2020-jıl 16-dekabrde shıǵarıldı. Ol Appledıń oyınlar kitapxanaların tikkeley aǵımlaytuǵın qosımshalar ushın qoyǵan sheklewlerin boldırmaw ushın Chrome yamasa Safari veb-brauzerlerinde isledi. Bul brauzerge tiykarlanǵan usıl GeForce Now tárepinen de uqsas túrde qabıl etilgen edi.

2021-jılǵı Consumer Electronics Showda Google jaqın arada shıǵarılatuǵın birneshe LG smart televizorlarında Stadia Smart TV qosımshası bolatuǵının járiyaladı.

## Tariyxı hám rawajlanıwı

### Iske túsiriw hám studiyalardıń keńeyiwi (2018–2020)

Project Stream Googledıń video oyın ónimlerine qızıǵıwshılıǵınıń birinshi járiyalanǵan belgisi boldı. Kompaniya burınnan, keminde 2016-jıldan berli Project Yeti dep atalatuǵın xızmet ústinde islep atırǵanı haqqında gáp-sózler bar edi. Google sonday-aq oyın industriyasınıń basshısı Fil Xarrisondı jumısqa alǵan hám 2018-jılı industriya ilajlarında baǵdarlamashılardı jallap atırǵanı kórilgen edi. Project Streamniń OnLive, GeForce Now hám PlayStation Now sıyaqlı burınǵı xızmetlerden tiykarǵı ayırmashılıǵı onıń hár qanday stol ústi Chrome brauzerinde isley alıwında edi, sonlıqtan qosımsha programmalıq támiynat ornatıwdıń keregi joq edi. Xızmet AMD Radeon grafikalıq apparatlıq támiynatın paydalandı. Ishki tártipte, xızmet 2016-jılǵı Doom oyını tiykarında islep shıǵıldı, bul koncepciyanıń jámiyetlik internette realistlik sharayatlarda isleytuǵının dálillew ushın boldı.

Google xızmetti 2018-jıl oktyabr ayında járiyaladı hám kóp ótpesten Assassin's Creed Odyssey oyınına kiriw imkaniyatı bar beta-testerler ushın mirát etiwlerdi ashtı. Oyınshılar kiriw ushın arza bere alatuǵın edi hám internet tezligi boyınsha minimal talapqa juwap beretuǵınlar oyındı óz Chrome brauzerlerinde oynay alǵan. Qatnasqanlar beta-testlew múddeti pitkende oyınnıń biypul nusqasın aldı. Stadia 2019-jıl mart ayında 2019-jılǵı Oyın islep shıǵarıwshılar konferenciyasındaǵı Googledıń tiykarǵı bayanatında rásmiy túrde járiyalandı.

Stadia menen birge Google 2019-jıl mart ayında Stadia Games and Entertainment bólimin shólkemlestirdi, onıń basshısı sıpatında industriya veteranı Djeyd Reymond tayınlandı. Bul bólim tikkeley Stadia ushın oyınlardı ishki islep shıǵıwǵa qánigelesken edi. Birinshi studiya 2019-jıl 24-oktyabrde Monrealda shólkemlestirildi. 2019-jıl dekabr ayında Stadia Games and Entertainment bólimi platforma ushın qosımsha kontent islep shıǵıw ushın Typhoon Studiostı satıp aldı. Ekinshi Stadia studiyası, Los-Andjelestiń Playya-Vista qalasında jaylasqan bolıp, 2020-jıl mart ayında burınǵı Santa Monica Studio basshısı Shennon Stadstilldiń basshılıǵında ashıldı.

### Strategiyanıń ózgeriwi hám jabılıwı (2021–2023)

#### Stadia Games and Entertainmenttiń jabılıwı
Google 2021-jıl 1-fevralda Stadia Games and Entertainmentti japtı. Bul sheshim sonday-aq Typhoon Studiostıń jabılıwına sebep boldı. Ashıq oyın islep shıǵıw hám jetkerip beriw boyınsha Stadianıń prioritetleri haqqındaǵı sheshimler qabıl etilgennen keyin ámelge asırıldı. Xarrison bul sheshimniń platformanı úshinshi tárep baǵdarlamashıları ushın baspa platforması sıpatında ele de qolaylı etiwge baǵdarlanǵanın aytıp, bılay dedi: «Biz bul Stadianı uzaq múddetli, turaqlı bizneske aylandırıwdıń hám industriyanıń ósiwine járdem beriwdiń eń jaqsı jolı dep esaplaymız». Jabılıw shama menen 150 xızmetkerge, sonıń ishinde sol kúni Googledan ketken Reymondqa da tásir etti. The Vergeden Shon Xollister jabılıw Cyberpunk 2077niń Stadiadaǵı tómen satılıwınan kelip shıqqan ba degen sorawdı qoydı, bul «xızmet ushın sheshiwshi máwrit» edi, al Kotaku jazıwshıları Googledıń studiyalardı jabıw haqqındaǵı sheshimi Microsofttıń 2020-jıl sentyabr ayında Xbox Game Studios ushın ZeniMax Medianı satıp alıw niyetin járiyalaǵannan keyin qabıl etilgenin xabarladı.

Bloomberg News hám Wiredtıń Stadiada islegen adamlardıń informaciyasına tiykarlanǵan esabatlarında, Google ushın oyın islep shıǵıw Stadianı isletiw texnologiyasın qurıwdan ayırmashılıǵı, ádettegiden tıs koncepciya bolǵanın hám kompaniyanıń tolıq qollap-quwatlawına hesh qashan iye bolmaǵanın aytılǵan. Sonıń menen birge, Xarrisonnıń basshılıǵı astında, Red Dead Redemption 2 sıyaqlı iri oyınlardı xızmetke alıw hám eksklyuziv kontent islep shıǵıw ushın Djeyd Reymondtı jallaw ushın millionlaǵan dollarlar jumsalǵanına qaramastan, Stadia maqsetli paydalanıwshılar sanı hám tabıs kórsetkishlerine áhmiyetli dárejede jete almadı, bul Google óz studiyaların jabıw haqqındaǵı sheshimine úles qostı. Typhoon Studionıń tiykarshıları Google joqarı dárejeli oyın islep shıǵıw ushın kútiletuǵın «masshtabqa erisiw ushın talap etiletuǵın investiciya dárejesin» támiyinlewge finanslıq yamasa korporativlik qollap-quwatlawı joq ekenine qosıldı, Google bul tarawdı dım qáwipli dep esapladı. Video Games Chronicle sonday-aq, studiyalardıń jabılıwı aldında xızmet ushın rejelestirilgen birneshe oyınlardıń biykar etilgenin xabarladı. Olardıń qatarında Typhoon Studiostıń Journey to the Savage Planet oyınınıń dawamı, Xideo Kodzima hám Yu Suzuki basshılıǵındaǵı rejelestirilgen joybarlar hám burınǵı Assassin's Creed baǵdarlamashısı Fransua Pelland basshılıǵındaǵı iri kóp oyınshılı oyın bar edi, hám Harmonixtiń juwmaqlanıw aldında turǵan oyını belgisiz qaldırıldı, Harmonix onıń ele de shıǵarılıwı múmkin ekenin aytadı. Keyinirek Axios Supermassive Gamestiń The Quarry hám Squanch Gamestiń High on Life oyınları da dáslep studiyalar jabılǵanǵa shekem xızmet ushın islep shıǵılıp atırǵanın xabarladı. Birinshisin keyin ala baspashı 2K satıp aldı, al ekinshisi aqırında Squanch tárepinen óz betinshe basıp shıǵarıldı. Xollisterdiń pikirinshe, jabılıw Stadianıń Google oyın baspashılarına tez oyın demoları sıyaqlı nárseler ushın licenziyalay alatuǵın white-label platformasına baǵdar alıwınıń ózgeriwi boldı. Bul Nvidianıń GeForce aǵımlı sheshimleri menen islegen nársesi boldı.

2021-jıl may ayında Stadianıń keminde altı jetekshi xızmetkeri Googledan ketti, solardıń ishinde Googledaǵı Stadia boyınsha vice-prezident Djon Djastis; Stadianıń bas menedjer Sebasten Puel; hám Stadianıń kreativlik xızmetler hám baspa bóliminiń basshısı Kori Mey. Sońǵı ekewi Reymondqa onıń jańa studiyası Havende qosıldı, bul Stadianıń keleshegin ele de soraw astına qoydı. Epic Games v. Apple sud processi waqtında Epictiń bas direktorı Tim Suini Stadianıń iske túskennen berli «júdá áhmiyetli dárejede qısqartılǵanın» ayttı. Google bul waqıyalardıń izinen Stadianıń «iskerligin hám jaqsı jaǵdayda» ekenin, 2021-jılı keńeyiw boyınsha áhmiyetli rejeleri bar ekenin málimledi.

Platformaǵa kóbirek baǵdarlamashılardı tartıw ushın Stadia 2021-jıl iyul ayında jańa tabıs bólisiw baǵdarlamasın járiyaladı. 2023-jılǵa shekem Stadia platformadaǵı oyın tabısınıń tek 15% úlesin, 3 million dollarǵa shekem alatuǵın boldı. Sonnan keyin, olardıń úlesi ózleriniń standart stavkasına qaytatuǵın boldı, bul industriya boyınsha ortasha 30% ke jaqın dep esaplanadı, Google bunı «básekige shıdamlı tabıs bólisiw shártleri» dep atadı. Sonıń menen birge, Stadia 2021-jıl iyul ayınan baslap xızmetke kirgen oyınlar menen Stadia Pro aǵzalıq tólemleriniń 70% in bólisetuǵın boldı, bul úles Stadia paydalanıwshıları tárepinen oynalǵan saatlarǵa tiykarlanıp bólinedi. Qosımsha, birge islesiw marketing sxemasında, Stadia xızmetke jańa paydalanıwshını tartqan hárbir baǵdarlamashıǵa jańa Stadia Pro aǵzalıǵınıń birinshi aylıq tólemin tóleytuǵın boldı. Typhoon Gamestiń burınǵı aǵzaları jańa studiya Raccoon Logicti shólkemlestiriw ushın qarjılandırıwdı, sonıń ishinde Tencentten de bir qansha qarjını ala aldı hám Google menen sóylesiwler arqalı Journey to the Savage Planet hám onıń islep shıǵılıp atırǵan dawamına bolǵan huqıqların saqlap qaldı.

Google 2021-jıl oktyabr ayında Stadianıń texnologiyasın «Immersive Stream for Games» degen at penen white-label ónimi sıpatında licenziyalay basladı, bul Googledıń basqa biznes sheshimlerine keńeytiliwine arnalǵan. Bul ónimdi paydalanǵan birinshi jaǵdaylardıń biri AT&T klientlerine Batman: Arkham Knight oyınınıń Stadiada isleytuǵın versiyasın biypul oynaw usınısı boldı. Ekinshi bir erte mısal, Capcomnıń 2022-jıl iyun ayında hár qanday veb-brauzer arqalı Resident Evil Village oyınınıń biypul demo versiyasın usınıw ushın Stadia texnologiyasın paydalanıwı boldı. 2021-jıl dekabr ayında Stadianıń WebOS 5.0 yamasa onnan jańa versiyada isleytuǵın LG televizorlarına kóshirilgeni járiyalandı. 2022-jıl 4-fevralda Business Insider Googledıń Stadiadaǵı dıqqatın video oyınlardan oynawǵa bolatuǵın tájiriybelerge hám onlayn demolarǵa ótkeriw niyetinde ekenin xabarladı, sebebi Stadia «tómenletilgen» edi. Sol kúni Google Twitterde Stadianıń 2022-jılı platformaǵa 100 den aslam jańa oyın qosatuǵının hám olar ele járiyalanbaǵan jańa ózgeshelikler ústinde islep atırǵanın járiyaladı.

2021-jıl fevral ayında Chromebooklar aldın-ala ornatılǵan Stadia menen shıǵarıla basladı.

#### Stadianıń toqtatılıwı
2022-jıl 29-sentyabrde Google Stadianı jabatuǵının járiyalap, onıń paydalanıwshılar arasında jetkilikli dárejede tartımlı bolmaǵanın sebep etip kórsetti. Xızmet 2023-jıl 18-yanvarda toqtatıldı, hám Google Google hám Stadia dúkanları arqalı satılǵan barlıq apparatlıq támiynat hám oyınlar ushın tólemlerdi qaytarıp berdi, al óz kontrollerin Bluetooth úylesimli etip qaldırdı. Ashıqlıq penen birge barlıq dúkan ózgeshelikleri óshirildi. Stadianıń artında turǵan texnologiya Googledıń basqa bólimlerinde, sonıń ishinde onıń sherikleri menen birge paydalanılıwı kerek edi, biraq, 2023-jıl mart ayında Axiostan Stiven Totilo Googledıń bul white-label xızmetin de toqtatqanın málimledi. Googledan Djek Buzerdiń aytıwınsha, «Biz bul aǵımlı opciyanı usınıp atırǵan joqpız, sebebi ol Stadianıń ózine baylanıslı edi. Sonlıqtan, tilekke qarsı, biz Stadia menen alǵa ilgerilemewge sheshim qabıl etkenimizde, sol [biznesten-bizneske] usınıs ta endi usınıla almaydı».

2022-jıl oktyabr ayında Stadianıń tamamlanıwın járiyalaǵannan kóp ótpesten, Google GeForce Now aldın-ala ornatılǵan hám Xbox Cloud Gaming, Amazon Luna hám Google Playdi tikkeley qollap-quwatlaytuǵın, bultlı oyınlarǵa arnalǵan jańa Chromebooklardı tanıstırdı.

Stadia xızmetkerleri de, oyın islep shıǵarıwshıları da bul rejeler haqqında járiyalanǵannan aldın xabardar etilmedi, bul xızmette jańa oyınlar shıǵarıwdı rejelestirgen baǵdarlamashılar ushın qáweter payda etti. Ubisoft Stadia oyınshıları satıp alǵan oyınların Ubisoft Connect platforması arqalı jeke kompyuter versiyalarına biypul kóshirip ala alatuǵının málimledi. Basqa studiyalar jabılıw aldında saqlanǵan oyın progressin Stadiadan basqa platformalarǵa kóshiriw usılların bahalap atırǵanın ayttı. Mısalı, Bethesda Softworks Elder Scrolls Online oyınshılarınıń Stadia akkauntların basqa platformalarǵa kóshire alatuǵının tastıyıqladı. Tequila Workstıń Gylt sıyaqlı Stadia-eksklyuziv bolǵan ayırım oyınlar kóp platformalı oyınlar sıpatında shıǵarılatuǵın boldı. Stadia jabılǵannan keyin barlıq eksklyuziv oyınlar basqa jerde qoljetimli emes. Mısalı, Splash Damageten Outcasters Stadia texnologiyasına súyengenlikten, baǵdarlamashılar oyındı basqa sistemalarǵa kóshiriwdi rejelestirmeydi.

Google Stadianı 2023-jıl 18-yanvarda PST saat 11:59da (07:59 UTC) rásmiy túrde japtı.

## Qoljetimlilik hám akciyalar

Stadia dáslep 2019-jıl 19-noyabrde 14 mámlekette iske túsirildi: Belgiya, Kanada, Daniya, Finlyandiya, Franciya, Germaniya, Irlandiya, Italiya, Niderlandı, Norvegiya, Ispaniya, Shveciya, Ullı Britaniya hám Amerika Qurama Shtatları. Xızmettiń iske túsiwinen aldın 129 AQSH dollarına aldın-ala buyırtpa beriw ushın qoljetimli bolǵan «Founder's Edition» toplamı tómendegilerdi óz ishine aldı: Chromecast Ultra; sheklengen nusqadaǵı «Midnight Blue» Stadia kontrolleri; úsh aylıq Pro xızmeti; dostıńa sawǵa etiw ushın qosımsha úsh aylıq Pro xızmeti; paydalanıwshı atınıń qasında Founder's belgisi; hám paydalanıwshı atın dizimnen ótkeriw ushın birinshi kiriw. «Founder's Edition» aldın-ala buyırtpaları satılıp bolǵannan keyin, Google 129 AQSH dollarına «Premiere Edition» toplamın járiyaladı, onıń ishinde Chromecast Ultra, «Clearly White» Stadia kontrolleri hám Pro dárejesine úsh aylıq jazılıw bar edi. Iske túskende Stadia tek jazılıwǵa tiykarlanǵan Pro dárejesi menen sheklendi.

Xızmet 2020-jıl fevralda birneshe Samsung Galaxy, Razer Phone hám ASUS ROG Phone qurılmalarına keńeytildi, ol iske túskennen berli birneshe ay dawamında tek Google Pixel qurılmalarında ǵana qoljetimli bolǵan.

2020-jıl mart ayında Google Chromecast Ultra qurılmalarınıń iyelerine Stadia Pro xızmetiniń úsh ayın biypul paydalanıw ushın usınıs etetuǵın reklamalıq elektron xatlar jiberdi. Kelesi ayda, COVID-19 pandemiyası waqtında kóp adamlar úyde karantinde bolǵanda, Google Stadianıń biypul versiyasın shıǵardı, onı qolaylı mámleketlerdegi jaramlı Google akkauntı bar hárbir adam ushın qoljetimli etti. Barlıq jańa hám bar bolǵan platforma paydalanıwshılarına eki aylıq Pro jazılıwı biypul berildi.

2020-jıl iyun ayınan baslap Stadia OnePlustiń 5, 6 hám 7 seriyalı telefonlarında qoljetimli boldı, hám basqa Android telefonları hám planshetlerinde Android 6 hám onnan joqarı versiyası menen «eksperimental» ózgeshelik sıpatında kiriwdi qosıw múmkin boldı. Sol waqıtta sensorlı ekranlı Android qurılmaları ushın qollap-quwatlanatuǵın kontrollerdi paydalanıwǵa alternativa sıpatında sensorlı basqarıwlar qoljetimli boldı. Sol ayda «Premiere Edition» toplamınıń bahası 99 AQSH dollarına shekem tómenletildi.

2020-jıl noyabr ayında Google eki akciya ótkerdi, olar arqalı olar «Premiere Edition» toplamların biypul tarqattı. Birinshisi, 10-noyabrde baslanǵan, 6-noyabrge shekem jazılǵan AQSH hám Ullı Britaniyadaǵı YouTube Premium jazılıwshılarına toplamlardı biypul usındı. Akciya Googledıń barlıq qorın tamamlaǵannan keyin AQSHta eki kúnnen soń tamamlandı. Ekinshi akciya Stadianıń 19-noyabrdegi birinshi jıllıǵına tuwra keldi hám Stadiada Cyberpunk 2077 oyınınıń nusqasın satıp alǵan paydalanıwshılarǵa biypul toplamlardı usındı. Google Kanadada 10-dekabrde hám basqa barlıq regionlarda 13-dekabrde óz qorın tawısqannan keyin akciyanı erte toqtattı. 2021-jıl mart ayında Google Resident Evil Village oyınınıń shıǵarılıwı aldınan Stadia akciyasın járiyaladı. Akciya oyınnıń Standart yamasa Delyuks basılımların satıp alǵannan keyin biypul Stadia Premiere toplamın usındı. Barlıq Stadia Pro aǵzalarına Resident Evil 7 Gold Editionnıń biypul basılımına kiriw imkaniyatı berildi.

2020-jıl dekabr ayında Stadia Evropanıń segiz jańa bazarına keńeydi: Avstriya, Chexiya, Vengriya, Polsha, Portugaliya, Rumıniya, Slovakiya hám Shveycariya. 2021-jıl iyun ayında Stadia kópshilik Android TV qurılmalarında, sonıń ishinde Chromecast with Google TV, Nvidia Shield TV hám Android TV qollap-quwatlawı bar basqa smart televizorlarda iske tústi.

## Qabıl etiliwi

### Shıǵarılıw aldınan
Beta-testlew waqtında xızmet sınshılardan ulıwma alǵanda unamlı bahalar aldı, olar onı kútilgennen de joqarı dep esapladı hám PC oyınlarına potenciallı túrde jaramlı alternativa ekenin atap ótti. Ars Technica Project Streamniń kiriw izbe-izliginiń basqa xızmetlerge qaraǵanda ádewir ápiwayı ekenin belgiledi. Degen menen, ayırım kishi sáykessizlikler hám texnikalıq máseleler de atap ótildi.

Sholıwshılar aǵımlı xızmettiń tómen keshigiwge iye ekenin hám oyınlardıń jergilikli oynalıp atırǵanday sezilgenin xabarladı. Soǵan qaramastan, Wi-Fi tezligine baylanıslı, oyınlar geyde ekran ajıratımlılıǵın tómenletti yamasa toqtap qaldı. The Verge tárepinen ótkerilgen sınaq sımlı Ethernet jalǵanıwında hesh qanday toqtap qalıw máselelerin tappadı, biraq ortaq Wi-Fi jalǵanıwında waqıtsha toqtawlar boldı. Degen menen, hátte sımlı jalǵanıwda da, aǵım 4K ajıratımlılıǵında shıqpadı hám waqıtsha qısıw artefaktları menen budır bolıp qaldı. Ekspert eń jaqsı tájiriybeni Googledıń Pixelbook-ında alǵanın xabarladı. Polygon xızmettiń ses qısıwınıń aytarlıqtay ekenin bayqadı. Digital Foundry beta-versiyadaǵı xızmette Pixelbookta Assassin's Creed Odyssey'di sınap kórdi hám sınaq ortalıǵında keshigiwdiń qabıllanıw kóringenligin, biraq kóriniste aytarlıqtay soqqı bolǵanın taptı. Olar sonday-aq, Assassin's Creed Odyssey'diń sekundına 60 kadrda islemegeni sebepli, sınaq ushın eń jaqsı mısal emesligin atap ótti.

### Shıǵarılǵannan keyin
Metacritictiń sholıw agregatorına sáykes, Stadia shıǵarılǵannan keyin hár qıylı pikirlerge ushıradı. Wired Magazine súwret sapasın «birtúrli» dep sıpatladı, biraq Destiny 2-ni úlken oyın noutbugına qaraǵanda Chromebookta oynawdı maqul kóretuǵının moyınladı. VentureBeat xızmettiń baha modelin sınǵa alıp, onı Xbox Game Pass sıyaqlı jazılıw xızmetleri menen unamsız salıstırdı hám Stadianıń «áhmiyetsiz» ekenin málimledi. Digital Foundry xızmettiń barlıq oyınlardı 4K ajıratımlılıǵında oynatpay atırǵanın taptı: Red Dead Redemption 2-niń tek 1440p-de, al Destiny 2-niń tek 1080p-de (biraq konsol versiyalarına qaraǵanda joqarı kadr tezliginde) isleytuǵını anıqlandı. Digital Foundry sonday-aq, Red Dead Redemption 2 sıyaqlı oyınlardıń turaqlı sekundına 60 kadrdı saqlap turıwǵa qıynalǵanın aytıp, olardıń Chromecasttaǵı oyın sınaǵınıń tek turaqlı 30 FPSke eriskenin, al Chrome brauzerindegi sınaqtıń turaqsız, jiyi-jiyi túsip ketetuǵın 60 FPS kórsetkenin málimledi. The Guardian Stadiaǵa besten úsh juldız berdi, xızmettiń texnikalıq ónimdarlıǵın maqtap, biraq oyın tańlawın dım eskirgenligi hám tek bir ǵana eksklyuzivke iyeligi ushın sınǵa aldı. Ars Technica bılay dep juwmaqladı: «Dáslepki qabıl etiwshiler bul jerde beta-ónim alıp atırǵanın sezip atır. Kelesi jılǵa shekem kútiń, Google qıyınshılıqlardı sheshe ala ma hám xızmettiń uzaq múddetliligin dálilley ala ma ekenin kóriń». S&P Global Market Intelligence bılay dep xabarladı: «Stadia analitikler hám dáslepki qabıl etiwshilerden suwıq qızıǵıwshılıq penen qarsı alındı, olar xızmettiń iske túsiw oyınlarınıń dizimin hám reklamalanǵan ózgeshelikleriniń joqlıǵın sınǵa aldı». The Verge-den Diter Bon bılay dedi: «Men jetkilikli saatlar dawamında, jetkilikli sharayatlarda isledim, bul beta-ónim ekenin ayta alaman, hám Google onı solay dep belgilep, basqasha iske túsiriwi kerek edi. Sebebi hátte eń jaqsı sharayatlarda da, bul eń jaqsısı emes».

2020-jıl yanvar ayınıń aqırına qaray Stadia paydalanıwshıları Googledıń Stadia haqqında, ay sayınǵı biypul oyın qosımshaların járiyalawdan tısqarı, baylanıs jetispewshiliginen qáweterleniw bildirdi. Bul paydalanıwshılar Googledıń dáslepki rejesinde tek birneshe ay qalǵan, biraq ele de dodalanbaǵan, 4K aǵım ajıratımlılıǵın qollap-quwatlaw sıyaqlı rejelestirilgen ózgesheliklerden qáweterde bolǵan. Google jámiyetshilik menedjerleriniń biri bul sáwbetlerdi baqlap barǵan hám informaciya kútip atırǵan paydalanıwshılarǵa túsiniw menen qarap, jaqın arada jańalıq bolatuǵının aytqan edi. Googledıń rásmiy juwabı paydalanıwshılardı óziniń Stadia jámiyetshilik saytına baǵdarlaw boldı, onda ol Stadia ózgeshelikleriniń alǵa barıwı haqqında háptelik jańalıqlar berip turdı hám jańa oyınlardıń Stadiada qashan qoljetimli bolatuǵının járiyalawdı baspashılardıń ózlerine qaldırǵanın ayttı.

Cyberpunk 2077 segizinshi áwlad konsolleri, mısalı PlayStation 4 hám Xbox Oneda oyındı úlken ónimdarlıq mashqalaları hám qátelersiz isletiwge qıynalǵanlıqtan,awır iske túsiwdi bastan keshirdi, hám ayırım jaǵdaylarda oyındı júklep alıwda keshigiwler bayqaldı.. Oyındı Stadia arqalı oynaǵan oyınshılar azıraq toqtap qalıw jaǵdaylarına hám ulıwma alǵanda tegisirek tájiriybege ushıradı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__