Google Public DNS

**Google Public DNS** — bul Google tárepinen dúnya júzindegi Internet paydalanıwshılarına usınılatuǵın Domen Atamaları Sisteması (DNS) xızmeti. Ol rekursiv atama serveri retinde isleydi. Google Public DNS 2009-jıl 3-dekabrde «vebti tezirek hám qáwipsizirek etiw» dep súwretlengen baslama sheńberinde járiyalandı. 2018-jıl jaǵdayına, ol dúnyadaǵı eń iri jámiyetlik DNS xızmeti bolıp, kúnine bir trillionnan aslam sorawdı qayta isleydi. Google Public DNS DNS xosting xızmeti bolıp tabılatuǵın Google Cloud DNS-ke baylanıslı emes.

## Xızmet
Google Public DNS xızmeti tómende dizimge alınǵan tórt IP adresinde jámiyetlik paydalanıw ushın rekursiv atama serverlerin basqaradı. Bul adresler anycast marshrutizaciyası arqalı eń jaqın operativ serverge baǵdarlanadı.

Xızmet BIND sıyaqlı ádettegi DNS atama server programmalıq támiynatın qolanbaydı, onıń ornına IETF tárepinen belgilengen DNS standartlarına sáykes keletuǵın arnawlı dizaynlanǵan realizaciyaǵa súyenedi. Ol 2013-jıl 19-marttan baslap DNSSEC protokolın tolıq qollap-quwatlaydı. Burın Google Public DNS DNSSEC formatlanǵan xabarlardı qabıl etetuǵın hám jibergen, biraq tekseriwdi orınlamaytuǵın edi.

Ayırım DNS provayderleri sorawlardı qayta islewde DNS-tı alıp qashıwdı ámelge asıradı, bul joq domen ataması soralǵanda veb-brauzerlerdi provayder basqaratuǵın reklama saytına qayta baǵdarlaydı. Google xızmeti bolsa joq domen (NXDOMAIN) juwabı menen durıs juwap qaytaradı.

Google xızmeti sonday-aq, DNS qáwipsizligin de sheshedi. Keń tarqalǵan hújim vektori – bul veb-betlerdi nızamlı serverlerden zıyanlı serverlerge qayta baǵdarlawǵa erisiw ushın DNS xızmetine kesent etiw. Google DNS keshin zıyanlawǵa, sonıń ishinde «Kaminskiy qátesi» hújimlerine, sonday-aq xızmet kórsetkishten bas tartıw hújimlerine qarsı turaqlı bolıw ushın islengen háreketlerdi hújjetlestiredi.

## DNS64
Google Public DNS64 xızmeti tómende dizimge alınǵan eki IP adresinde NAT64 penen qollanıw ushın jámiyetlik paydalanıwǵa arnalǵan rekursiv atama serverlerin basqaradı.

## Qupıyalıq
Google nátiyjelilik hám qáwipsizlik maqsetinde soraw jiberip atırǵan IP adres 24-48 saattan keyin óshiriletuǵının, biraq internet xızmetin kórsetiwshi provayder (ISP) hám jaylasqan ornı haqqındaǵı informaciya olardıń serverlerinde máńgilikke saqlanatuǵının bildirdi.

## Tariyxı
2009-jıl dekabr ayında Google Public DNS ónim menedjeri Prem Ramasvami tárepinen rásmiy Google blogında járiyalanıwı menen iske qosıldı, qosımsha post Google Code blogında da járiyalandı.

2019-jıl yanvar ayında Google Public DNS DNS over TLS protokolın qabıl etti.

### DNSSEC
Google Public DNS iske qosılǵanda, ol DNSSEC-ti tikkeley qollap-quwatlamadı. RRSIG jazıwların sorawǵa bolatuǵın bolsa da, AD (Autentifikaciyalanǵan maǵlıwmatlar) bayraǵı iske qosıw versiyasında ornatılmaǵan edi, bul serverdiń barlıq maǵlıwmatlar ushın qoltańbalardı teksere almaytuǵının ańlatadı. Bul 2013-jıl 28-yanvarda jańalandı, sol waqıtta Google-dıń DNS serverleri únsiz túrde DNSSEC tekseriw informaciyasın usınıwdı basladı, biraq tek klient óz sorawında DNSSEC OK (DO) bayraǵın anıq ornatqanda ǵana. Klient tárepinen bayraq talap etetuǵın bul xızmet 2013-jıl 6-mayda ádepki boyınsha tolıq DNSSEC tekseriwi menen almastırıldı, bul barlıq sorawlar, eger klientler anıq bas tartpasa, tekseriletuǵının ańlatadı.

### Klienttiń kishi tarmaǵı
2014-jıl iyun ayınan baslap, Google Public DNS IETF joybarında anıqlanǵanday EDNS Client Subnet (ECS) opciyaların qollap-quwatlaytuǵın atama serverlerin avtomat túrde anıqlaydı (atama serverlerin tómen tezlikte ECS sorawları menen sınap hám ECS qábiletin keshlew arqalı) hám onday atama serverlerine ECS opciyaları menen sorawlardı avtomat túrde jiberedi.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__