Google Pay (mobil qosımsha)

**Google Pay**, sonday-aq **GPay** degen at penen de belgili, Google tárepinen islep shıǵılǵan mobil tólem qosımshası bolıp tabıladı. Ol paydalanıwshılarǵa Hindstandaǵı birden-bir tólemler interfeysi (UPI) hám Singapurdaǵı PayNow sıyaqlı usıllar arqalı smartfonlar járdeminde tólemlerdi ámelge asırıwǵa imkaniyat beredi. Qosımsha tulǵadan-tulǵaǵa (P2P) pul ótkeriwlerdi, NFC arqalı dúkan ishindegi tólemlerdi, onlayn satıp alıwlardı hám esap-sanaq tólemlerin qollap-quwatlaydı.

## Tariyxı

### Tez hám rebrending
Google Pay dáslep Hindstanda 2017-jıl sentyabr ayında UPI sisteması tiykarında Tez degen at penen iske qosılǵan. 2018-jıl avgustte ol dúnya júzilik bazarlarda Googledıń tólem platformaların birlestiriw maqsetinde Google Pay dep qayta ataldı. Jańa qosımsha keńirek tólem imkaniyatların qosıw menen birge UPI funkciyaların saqlap qaldı.

### Keńeyiwi
Hindstandaǵı jetiskenlikten soń, Google Pay Singapur hám Amerika Qurama Shtatların qosa alǵanda, basqa mámleketlerge de keńeydi. AQSHta 2020-jılı jańartılǵan qosımsha iske qosıldı, biraq keyinirek 2024-jıl iyunda Google shıjlan paydasına toqtatıldı. 2024-jıl sentyabr ayınıń maǵlıwmatlarına qaraǵanda, qosımsha Hindstan hám Singapurda ele de belsendi bolmaqta.

## Funkciyaları

### NFC hám QR tólemleri
Google Pay qollap-quwatlanatuǵın regionlarda QR kodlı tólemlerdi hám NFC tiykarındaǵı kontaktsız tranzakciyalardı qollap-quwatlaydı. Singapurda QR tólemleri PayNow hám FavePay arqalı ámelge asırıladı. Hindstanda Google Pay qosımshaǵa jalǵanǵan RuPay kredit/debet kartaları járdeminde NFC tiykarındaǵı «Tiyip tólew» (Tap & Pay) imkaniyatın usınadı.

### Tulǵadan-tulǵaǵa (P2P) pul ótkeriwler
Paydalanıwshılar baylanıstaǵı adamlardan aqsha jibere aladı yamasa qabıllay aladı. Hindstanda bul UPI arqalı, al Singapurda PayNow arqalı ámelge asırıladı.

### UPI integraciyası (Hindstan)
Hindstandaǵı Google Pay UPI infrastrukturasında isleydi, bul baylanıstırılǵan bank esapları arasında tez arada aqsha ótkeriwge imkaniyat beredi. Paydalanıwshılar UPI ID, QR kodlar yamasa mobil nomerler arqalı tóley aladı.

2024-jılı bir neshe baylanıslı funkciyalar engizildi: UPI Circle funkciyası paydalanıwshıǵa isenimli ekinshi dárejeli paydalanıwshılarǵa tolıq yamasa usaqlap qadaǵalaw menen tólem imkaniyatın beriwge múmkinshilik beredi, UPI vaucherleri paydalanıwshılarǵa mobil nomerler arqalı aldın ala tólengen aqsha qunlılıǵın jiberiwge múmkinshilik beredi, onı hátte bank esabın jalǵamastan-aq paydalanıwǵa boladı, al UPI Lite ushın Autopay funkciyası kishi kólemdegi offlayn tranzakciyalar ushın paydalanıwshınıń UPI Lite balansı belgilengen shegaradan tómenlegende onı toltırıp turadı. Paydalanıwshılar elektr energiyası yamasa texnikalıq xızmet kórsetiw sıyaqlı aldın-ala tólenetuǵın kommunal xızmetlerdi qosıp, olardı tikkeley qosımshadan toltıra aladı.

Google Pay xalıqaralıq UPI QR tólemlerin qollap-quwatlaydı, bul hindstanlı turistlerge valyuta almastırmastan-aq, jergilikli singapurlı satıwshılarǵa UPI arqalı tikkeley tólewge múmkinshilik beredi.

### ClickPay QR (Hindstan)
Google Pay, NPCI Bharat BillPay arqalı esap-sanaq shıǵarıwshılar tárepinen jaratılǵan QR kodlardı skanerlew arqalı esap-sanaq tólemleri ushın ClickPay QR xızmetin qollap-quwatlaydı.

### PayNow integraciyası (Singapur)
Singapurda qosımsha PayNow penen integraciyalanǵan, bul paydalanıwshılarǵa mobil nomerler yamasa NRIC/FIN arqalı aqsha jiberiwge hám qabıllawǵa múmkinshilik beredi.

### FavePay integraciyası (Singapur)
Fave penen birgelikte, Google Pay túrli sawda orınlarında SGQR sisteması arqalı keshbek múmkinshiligi bar QR tólemlerin qollap-quwatlaydı.

## Qáwipsizlik
Google Pay PIN-kod, barmaq izi yamasa betti tanıw sıyaqlı qurılma dárejesindegi qáwipsizlik usılların qollanadı. Tranzakciyalar shifrlanadı, hám qosımsha gúmanlı háreketlerdi anıqlaw ushın mashinalıq oqıtıwǵa tiykarlanǵan jalǵanshılıqtı baqlaw sistemasın qollanadı.

## Qoljetimliligi
2024-jılǵı maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, Google Pay tómendegi mámleketlerde qoljetimli:

* Hindstan: Tolıq UPI qollap-quwatlawı hám funkciyaları.
* Singapur: PayNow, FavePay hám xalıqaralıq UPI qabıllawı. 

Google Pay burın Amerika Qurama Shtatlarında da qoljetimli bolǵan, biraq 2024-jıl iyun ayında Google Wallet paydasına basqıshpa-basqısh toqtatıldı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__