Grokipedia

**Grokipedia** — bul Ilon Mask tiykar salǵan jasalma intellekt kompaniyası — xAI tárepinen islep shıǵılǵan, 2025-jıl 27-oktyabrde iske túsirilgen jasalma intellekt (AI) járdeminde iske túsiriletuǵın onlayn enciklopediya bolıp esaplanadı. 2025-jıldıń 28-oktyabr jaǵdayına bola, saytta AI tárepinen jaratılǵan 900 mıńǵa shamalas maqala bar .

Grok tili modeli arqalı jazıwlar jaratıladı hám redaktorlanadı. Kóplegen maqalalar Wikipedia maqalalarınan alınǵan bolıp, ayırım maqalalar derlik sózbe-sóz kóshirilgenligi baqlanadı. Maqalalarda olardıń Grok modeli boyınsha fakt-chekingten ótkerilgeni kórsetilgen. Mask Grokipedianı Wikipediaǵa alternativ sıpatında kórsetti, ol Wikipediadaǵı «propagandalardı tazartıp taslaydı».

## Tariyxı
### Járiyalanıwı
2025-jıl sentyabr ayında Wikipedianıń ideologiyalıq ózgesheliklerine qarsı gúresiwler waqtında Mask xAI Grokipedia dep atalatuǵın jasalma intellekt tárepinen jaratılǵan jańa onlayn enciklopediyanı jaratıp atırǵanın járiyaladı. Joybar usı aydıń basında All-In podcast konferenciyasında David O. Sacks tárepinen usınıs etilgen hám atı qoyılǵan. Masktıń málim etiwinshe, bul Wikipediadaǵı kemshilikler, qátelikler hám ideologiyalıq qıysıqlıqlarǵa qarsı gúresiw ushın jaratılǵan AI bilimler bazası boladı. Gizmodo rejeni 2006-jılǵı «Conservapedia» joybarı menen salıstırdı.

2025-jıl 6-oktyabrde Mask Grokipedianıń dáslepki beta versiyası sol aydıń aqırında shıǵarılıwı rejelestirilgenin málim etti. Joybar oktyabr ayında kontenttiń sapası menen baylanıslı mashqalalardı sheshiw maqsetinde qısqa múddetke keyinge qaldırıldı.

### Iske túsiriliwi
Grokipedia 27-oktyabrde grokipedia.com saytında 900 000ǵa jaqın maqalalar menen iske túsirildi. Ayırım maqalalar Wikipedia maqalaları menen derlik birdey, biraq Grokipedia citatalarınıń formatı basqasha. Sayt onıń dáslepki "0.1" versiyası ekenin hám iske qosılǵannan keyin qısqa waqıtqa úziliske ushıraǵanın kórsetken.

## Qabıllanıwı

Grokipedia iske túskennen keyin onıń qabıl etiliwi aralas boldı, ayırım baqlawshılar AI dóretiwshilerdiń ózgesheliklerin sáwlelendiriw imkaniyatına baylanıslı onıń biytárepligine gúman menen qaradı. Sınshılar oǵada oń kózqaraslardı alǵa qoyıwshı yamasa Masktıń kózqarasların qollap-quwatlawshı shıǵarmalardı kórsetip ótken. «NBC News» atap ótkenindey, Grokipedianıń Mask haqqındaǵı maqalasında onıń 2025-jıl yanvar ayında islegen qol háreketi haqqında aytılmaǵan, kópshilik onı nacistler sálemi sıpatında bahalaǵan, al Wikipedianıń maqalasında solay. Sonday-aq, ol pútkilley jasalma intellektke súyengeni ushın sınǵa alındı. «Kraud-source onlayn enciklopediyası insan avtorları hám redaktorlarınan paydalansa da, Masktıń alternativası tolıǵı menen xAI Grok tárepinen jaratılǵan hám «fakt-tekserilgen» maqalalardan ibarat», — dep sınǵa aldı Forbes. Sonday-aq, olar «Grokipediadaǵı ayırım maqalalar, máselen, PlayStation 5, avtomashina islep shıǵarıwshı Lamborghini hám chip islep shıǵarıwshı AMD maqalaları Wikipediadaǵı tiyisli maqalalardıń derlik birdey nusqaları bolıp kórindi» — dep sınǵa aldı.

Ayırım kontentler Masktıń gender ótiwi hám Twitterdiń burınǵı bas direktorı Parag Agraval sıyaqlı temalardaǵı jeke kózqaraslarına sáykes keliwi ushın manipulyaciyalanǵanı atap ótilgen.

«Time» gazetası Ilon Mask haqqındaǵı maqala haqqında «Grokipediya Masktıń kózqarasları haqqındaǵı tolıǵıraq maǵlıwmatlardı, sonıń ishinde, «oyanǵan aqıl virusı» ideyasın da óz ishine aladı, onıń aytıwınsha, Mask onıń ózara ajırasqan, tiri bolǵan transgender qızın «óltirgen». Sonday-aq, olar Masktıń densawlıǵı hám turmıs tárizi haqqındaǵı bólimdi enciklopediyada ádette ushıraspaytuǵın kún tártibi haqqındaǵı tolıq jeke maǵlıwmatlardı kirgizgeni ushın sınǵa aldı.

Grokipediadaǵı kontent Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 Licence tiykarında licenziyalanǵan Wikipediadan alınǵan.

Wikipedianıń bilimleri insan tárepinen jaratılǵan bilimler bolıp esaplanadı hám bárqulla insan tárepinen jaratılǵan bilimler bolıp esaplanadı.

### Jalǵan maǵlıwmat
Grokipedia járiyalanǵannan soń, jalǵan maǵlıwmatlar járiyalaǵanı ushın sınǵa alındı. «Jasalma intellektke tiykarlanǵan Wikipedianıń jańa básekishisi pornografiya AIJS epidemiyasın kúsheytip jiberdi hám sociallıq tarmaqlar transgender adamlardıń kóbeyiwine sebep bolıwı múmkin, dep jalǵan aytadı», — dep xabar berdi Wired.

## Qosımsha qarań
* Wikipedianıń isenimliligi
* Wikipediaǵa sın kózqarastan qaraw
* Algoritmlıq jıljıw
* Ruwiki (veb-sayt)
* Gallyucinaciya (jasalma intellekt)

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
* Rásmiy sayt