Kóp top sisteması

Futboldaǵı **kóp top sisteması** matchtıń tiykarǵı tobı oyın maydanınan shıǵıp ketkende, basqa top penen dárriw dawam etiwge múmkinshilik beredi. Xalıqaralıq Futbol Associaciyası Keńesiniń oyın nızamlarına 2006/2007-basılımında bir oyında birden artıq toptı paydalanıwǵa ruqsat beriw ushın ózgerisler kirgizilgen.

Dástúrli túrde professional futbol matchlarında bir top qollanıladı hám top oyın maydanınan shıǵıp ketkende, top qaytarılǵanǵa shekem oyın toqtatıladı. Oyın Nızamlarına muwapıq, top «jarılıp ketse yamasa jaramsız bolsa», onı «tóreshiniń ruqsatı» menen almastırıwǵa boladı, biraq ádette ol stadionnan sırtqa tebilip ketken jaǵdayda da almastırıladı

Degen menen, ayırım futbol ligaları hám associaciyaları tárepinen bir oyında qollanılatuǵın toplar sanın kóbeytiw ushın jańa sistema engizildi. Kóp top sistemasında, kóbinese jeti top maydannıń shetinde top beriwshi, topshı balalar tárepinen uslap turıladı. Bir top oyın maydanınan shıǵıp ketkende, eń jaqın topshı bala oyınshıǵa basqa toptı beredi, bul oyınnıń dárhal dawam etiwine múmkinshilik beredi. Bul sistema házirgi waqıtta UEFA Evropa klub turnirlerinde, xalıqaralıq jarıslarda hám FIFA Jáhán Kubogında qollanıladı. Angliya Futbol Ligasında úy komandaları bul sistemanı qollanıw yamasa qollanbawdı ózleri tańlay aladı, biraq tóreshi match dawamında bul sistemanı toqtatıwı múmkin. Bir neshe top hám top beriwshi balalardı qollanıw shólkemlestirilgen futbolda keń tarqalǵan, top tasıwshı balalar kóbinese úy komandasınıń jas oyınshılarınan alınadı.

## Sın
Ayırım kommentatorlar hám menedjerler bul sistemanı oyınnıń tezligi hám aǵımın saqlaw ushın qollap-quwatlasa, basqaları sistemanıń ámelge asırılıw usılı úy komandasına artıqmashılıq beretuǵının aytadı. 2005-jılı «Nottingem Forest» komandasınıń sol waqıttaǵı menedjeri Geri Megson óz komandası gol urǵannan keyin «maydan átirapındaǵı toplar menen támiyinlewdiń kemeyiwine» sebepshi bolǵanı ushın tóreshiniń match esabatında kórsetilgen. Yan Xollowey basqa stadionlarda oynaǵanda, top beriwshi balalar onıń oyınshılarına top beriwdi kóbinese keshiktiretuǵının, biraq «qarsı táreptiń gezegi kelgende top beriwshi balalar óz komandasınıń oyınshılarına toptı júdá tez jetkizetuǵının» aytadı.

## Top beriwshi balalardıń matchlarǵa tásiri
Zamanagóy futboldıń tez pátine baylanıslı, kóp top sisteması qollanılǵanda, top tasıwshı balalar topqa bolǵan zárúrlikke tez juwap bermegende oyınshılar ushın qıyın jaǵday payda boladı, bul kóbinese top beriwshi bala úy komandasına tiyisli bolıp, nátiyje olardıń paydasına bolǵan jaǵdayda júz beredi. 2013-jılı Eden Azar Suonsi komandasına qarsı matchta 17 jaslı top tasıwshı bala Charli Morgan menen dawlasqannan keyin maydannan shıǵarılǵan, Morgan Suonsidiń direktorlarınıń biriniń ulı edi. Top dárwaza maydanınan sırtqa shıǵıp ketkennen soń, Morgan toptı Suonsi dárwazamanına qaytarmaqshı bolǵan Azardan alıp qashıp, onıń ústine jıǵılıp, toptı denesi astına qısıp, oyınnıń qayta baslanıwın keshiktirgen. Ashıwlanǵan Azar toptı Morgannıń astınan tewip shıǵarǵan hám kóp ótpey qızıl kartochka alǵan, al Morgan bolsa ishin uslap, jaraqat alǵanday kórinip maydannan ketken. Azar 3 oyınǵa sheklengen, Suonsi nátiyjeni saqlap qalıp, finalǵa shıqqan hám Bredford Sitidi 5-0 esabı menen jeńip, Angliya futbol sistemasındaǵı birinshi hám jalǵız úlken oljasın utqan.

2017-jılǵı Avstraliya FFA Kubogınıń finalı Sidney FK komandasınıń úy stadionında ótkerilgen, biraq biytárep Avstraliya Futbol Federaciyasınıń shólkemlestiriwinde bolıp, top beriwshi balalar biytárep FFA kurtkaların kiygen. Usı biytáreplik bolıwına qaramastan, qosımsha waqıttıń aqırında Adelaida Yunayted bir gol esabında utılıp atırǵanda, orta sızıqtaǵı top beriwshi bala Adelaida oyınshısı Maykl Marronege toptı beriwden bas tartqan. Marrone toptı alıwǵa urınǵanda, top beriwshi bala burılıp ketip, kózge túsip jaraqat alǵanday bolıp jerge jıǵılǵan. Bul Sidney FK oyınshısı Mett Saymonnıń Marronege qarsı taslanıwına alıp kelip, oyınshılar, trenerler shtabı hám almastırıw oyınshıları arasında úlken dawdı keltirip shıǵarǵan. Marrone qızıl kartochka alıp, keyin tórt oyınǵa sheklengen, al Mett Saymon nızamlardı ashıq buzǵanına qaramastan sarı kartochka almaǵan hám qosımsha jazadan qutılǵan. Sidney FK jeńisten keyin, top beriwshi balaǵa Maykl Zullo óziniń jeńimpaz medalın sawǵaǵa bergen hám ol oyınshılar trofeydi kótergende olar menen birge bayramlawǵa ruqsat etilgen.

2023-jıldıń 26-dekabrinde Bornmutqa qarsı sırtqı maydanda oynap atırıp, Fulxem dárwazamanı Bernd Leno top oyınnan shıǵıp ketkennen keyin onı Bornmut top beriwshi balasınan alıp atırıp ashıwlanıp onı iyterip jibergen. Tóreshi Tim Robinson Bornmut stadionınıń top beriwshi balaların óz xızmetlerinen bosatıwdı talap etken, nátiyjede matchtıń qalǵan bóliminde kóp top sisteması biykar etilgen. Leno keyin oyındaǵı úziliste baladan keshirim soraǵan.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__