Google

**Google LLC** ‒ bul Amerikalı kóp milletli korporaciya hám texnologiya kompaniyası bolıp, ol onlayn reklama, izlew sistema texnologiyası, bultlı esaplaw, kompyuter baǵdarlamalıq támiynatı, kvant esaplaw, elektron kommerciya, tutınıwshı elektronikası hám jasalma intellekt (JI) tarawlarına itibar qaratadı. Ol "dúnyadaǵı eń kúshli kompaniya" dep atalǵan hám bazardaǵı ústemligi, maǵlıwmat jıynawı hám JI tarawındaǵı texnologiyalıq artıqmashlıqları sebepli dúnyadaǵı eń qımbatlı brendlerdiń biri bolıp esaplanadı. Google kompaniyasınıń bas kompaniyası Alphabet Inc. - Amazon, Apple, Meta hám Microsoft penen bir qatarda bes Big Tech kompaniyalarınıń biri bolıp tabıladı.

Google 1998-jılı 4-sentyabrde amerikalı kompyuter ilimpazları Larri Peydj hám Sergey Brin tárepinen shólkemlestirildi. Olar sol waqıtta Kaliforniyadaǵı Stenford universitetinde PhD studentleri edi. Birge olar kompaniyanıń ashıq bazardaǵı akciyalarınıń shama menen 14% iyelik etedi hám super-dawıs beriw akciyaları arqalı akcionerlerdiń dawıs beriw huqıqınıń 56% ın basqaradı. Kompaniya 2004-jılı dáslepki ashıq usınıs (IPO) arqalı ashıq akcionerlik jámiyetke aylandı. 2015-jılı Google Alphabet Inc. kompaniyasınıń tolıq iyeliktegi filialı sıpatında qayta shólkemlestirildi. Google Alphabet kompaniyasınıń eń úlken filialı bolıp, Alphabet kompaniyasınıń internet múlkleri hám mápleri ushın xolding kompaniya bolıp xızmet etedi. Sundar Pichai 2015-jılı 24-oktyabrde Google kompaniyasınıń bas direktorı etip tayınlandı, Larri Peydjdiń ornın basıp, ol Alphabet kompaniyasınıń bas direktorı boldı. 2019-jılı 3-dekabrde Pichai jáne de Alphabet kompaniyasınıń bas direktorı boldı.

Kompaniya sońınan Google Izlewden tısqarı kóplegen ónim hám xızmetlerdi usınıw ushın tez pát penen ósti, olardıń kópshiligi bazarda ústem orındı iyeleydi. Bul ónimler hár qıylı qollanıw tarawların qamtıydı, sonıń ishinde elektron pochta (Gmail), navigaciya hám kartalastırıw (Waze, Maps hám Earth), bult esaplaw (Cloud), veb-navigaciya (Chrome), video bólisiw (YouTube), ónimdarlıq (Workspace), operaciyalıq sistemalar (Android), bultlı saqlaw (Drive), til awdarıw (Translate), foto saqlaw (Photos), videotelefoniya (Meet), aqıllı úy (Nest), smartfonlar (Pixel), kiyiletuǵın texnologiyalar (Pixel Watch hám Fitbit), muzıka aǵımı (YouTube Music), talap boyınsha video (YouTube TV), JI (Google Assistant hám Gemini), mashinalıq oqıtıw API leri (TensorFlow), JI chipleri (TPU) hám basqalar bar. Toqtatılǵan Google ónimlerine oyın (Stadia), Glass, Google+, Reader, Play Music, Nexus, Hangouts hám Inbox by Gmail kiredi. Google kompaniyasınıń internet xızmetleri hám tutınıwshı elektronikasınan tısqarı basqa proektlerine kvant esaplaw (Sycamore), ózi júretuǵın avtomobiller (Waymo, burınǵı Google Self-Driving Car Project), aqıllı qalalar (Sidewalk Labs) hám transformer modelleri (Google DeepMind) kiredi.

Google Izlew hám YouTube dúnya júzi boyınsha eń kóp kiriletuǵın eki veb-sayt bolıp, olardan keyin Facebook hám X (burınǵı Twitter) turadı. Google jáne de bazar úlesi boyınsha dúnyadaǵı eń iri izlew sisteması, kartalastırıw hám navigaciya qosımshası, elektron pochta provayderi, ofis baǵdarlaması, onlayn video platforması, foto hám bultlı saqlaw provayderi, mobil operaciyalıq sisteması, veb-brauzer, mashinalıq oqıtıw freymvorki hám JI virtual járdemshi provayderi bolıp tabıladı. Eń qunlı brendler diziminde Google Forbes boyınsha ekinshi hám Interbrand boyınsha tórtinshi orındı iyeleydi. Ol jeke ómir qupıyalıǵı máseleleri, salıqtan qashıw, cenzura, izlew biytárepligi, antimonopoliyalıq hám monopoliyalıq jaǵdayın asıra paydalanıw sıyaqlı máselelerge baylanıslı ádewir sınǵa ushıradı. 2024-jıldıń 5-avgustında Kolumbiya okrugi apellyaciya sudı sudyası Amit P. Mexta Google kompaniyasınıń internet izlewinde nızamsız monopoliyaǵa iye ekenin qarar etti.

## Tariyxı

### Dáslepki jıllar

Google 1996-jıldıń yanvar ayında Larri Peydj hám Sergey Brinnіń Kaliforniyadaǵı Stenford universitetinde PhD studentleri bolǵan waqtında izertlew proekti sıpatında baslandı. Proekt dáslep rásmiy emes "úshinshi qurıwshı", dáslepki Google Izlew sisteması ushın kodtıń kóp bólegin jazǵan baslı programmist Skott Xassandı da óz ishine alǵan edi, biraq ol Google rásmiy túrde kompaniya bolıp qurılmastan burın ketip qaldı; Xassan robototexnika tarawında karera qurıwdı dawam etti hám 2006-jılı Willow Garage kompaniyasın dúzdi.

Ádettegi izlew sistemaları nátiyjelerdi bette izlew sózleriniń qansha ret payda bolǵanın esaplaw arqalı dárejelegen bolsa, olar veb-saytlar arasındaǵı baylanıslardı analizleytuǵın jaqsıraq sistema haqqında teoriya jarattı. Olar bul algoritmdi PageRank dep atadı; ol veb-sayttıń áhmiyetliligin betler sanı hám dáslepki saytqa qaytadan baylanıs jasaytuǵın betlerdiń áhmiyetliligi boyınsha anıqladı. Peydj óz ideyaların Xassanǵa ayttı, ol bolsa Peydjdiń ideyaların ámelge asırıw ushın kod jazıwdı basladı Peydj hám Brin 1998-jılı izlew sisteması ornatılǵanda óz dostı Syuzan Voycickiydiń garajın keńse sıpatında da paydalandı..

Peydj hám Brin dáslep jańa izlew sistemasına "BackRub" degen laqap at berdi, sebebi sistema sayttıń áhmiyetliligin bahalaw ushın keri baylanıslardı teksergen. Peydj hám Brin Google-dıń rawajlanıwında Xassan hám Alan Steremberg sheshiwshi rol oynaǵanın atap ótti. Keyinirek Radjiv Motvani hám Terri Vinograd Peydj hám Brin menen birge proekt haqqında birinshi maqalanı jazıp shıqtı, onda PageRank hám Google izlew sistemasınıń dáslepki prototipi súwretlenip, 1998-jılı járiyalandı. Ektor Garsiya-Molina hám Djeffri Ullman da proektke úles qosqanlar qatarında kórsetildi PageRank 1996-jılı Robin Li tárepinen islep shıǵılǵan RankDex ushın burın qollanılǵan uqsas bet-dárejelew hám sayt-ballaw algoritminen tásirlengen, Larri Peydjdiń PageRank patentinde Lidiń aldıńǵı RankDex patentine silteme bar; Li keyinirek qıtay izlew sisteması Baidu-dı dúzdi..

Aqır-aqıbetinde, olar atın Google-ǵa ózgertti; izlew sistemasınıń atı googol sóziniń qáte jazılıwı edi, bul 10100 (1 hám onıń izinen 100 nol) túrinde jazılatuǵın júdá úlken san bolıp, izlew sistemasınıń úlken muǵdardaǵı informaciyanı beriwge mólsherlengenin ańlatıw ushın tańlanǵan edi.

Google dáslep 1998-jıldıń avgust ayında Sun Microsystems kompaniyasınıń qurıwshılarınıń biri Endi Bextolsxaymnıń $100,000 investiciyası menen qarjılandırıldı Bul dáslepki investiciya qarjını paydalanıw ushın kompaniyanı rásmiy dizimnen ótkeriwge túrtki boldı.. Peydj hám Brin dáslep Devid Cheritonǵa másláhát sorap bardı, sebebi onıń Stenfordta jaqın ofisi bar edi hám olar onıń jaqında ózi qurǵan Granite Systems kompaniyasın Cisco-ǵa $220 millionǵa satıp, startap tájiriybesine iye ekenin biletuǵın edi. Devid Peydj hám Brin menen óziniń Granite dúziwshisi Endi Bextolsxaym arasında ushırasıw shólkemlestirdi. Ushırasıw Devidtiń Palo-Altodaǵı úyiniń aldıńǵı háwlisinde saat 8:00 de belgilengen edi hám ol qısqa bolıwı kerek edi, sebebi Endidiń satıp alıwdan keyin házir isleytuǵın Cisco-da saat 9:00 de basqa ushırasıwı bar edi. Endi veb-sayttıń demo versiyasın qısqasha sınap kórdi, kórgenin unattı, sońınan chekti alıw ushın mashinasına qayttı. Keyinirek Devid Cheriton da $250,000 investiciya menen qosıldı.

Google 1998-jılı eki basqa «perishte» investorlardan qarjı aldı: Amazon.com qurıwshısı Djeff Bezos hám isbilermen Ram Shriram. Peydj hám Brin dáslep venchurlıq kapitalist bolǵan Shriramǵa qarjılandırıw hám másláhát sorap barǵan edi, hám Shriram 1998-jıldıń fevral ayında Google-ǵa $250,000 investiciya saldı. Shriram Bezostı biletuǵın edi, sebebi Amazon Shriram prezident bolǵan Junglee kompaniyasın satıp alǵan edi. Google haqqında Bezosqa aytqan Shriram boldı. Bezos Shriramnan Google tiykarshıları menen ushırasıwdı soradı hám olar Shriram óz investiciyasın salǵannan keyin altı ay ótkende, Bezos hám onıń hayalı Bey aymaǵına demalıs saparı menen kelgende ushırastı. Google-dıń dáslepki qarjılandırıw raundı álle qashan rásmiy jabılǵan edi, biraq Bezostıń Amazon bas direktorı sıpatındaǵı mártebesi Peydj hám Brindi raundtı keńeytiwge hám onıń investiciyasın qabıl etiwge kóndiriw ushın jetkilikli boldı.

Usı dáslepki investorlar, dosları hám shańaraq aǵzaları arasında Google shama menen $1,000,000 jıynadı, bul olarǵa Kaliforniyadaǵı Menlo-Parkta ózleriniń dáslepki ofisin ashıwǵa múmkinshilik berdi.
Stenfordtaǵı PhD studenti bolǵan Kreyg Silversteyn birinshi xızmetker sıpatında jumısqa alındı.

1998-jıldıń aqırınan 1999-jıldıń basına shekem bir neshe qosımsha, kishi investiciyalardan keyin 1999-jıldıń 7-iyuninde jańa $25 millionlıq qarjılandırıw raundı járiyalandı,, onıń tiykarǵı investorları arasında Kleiner Perkins hám Sequoia Capital venchurlıq kapital firmaları bar edi Dáslep eki firma da Google-ǵa birgelikte investiciya salıwǵa qısınıp turdı, sebebi hárbiri kompaniyanıń úlkenirek procentin óz baqılawında saqlap qalıwdı qáledi. Biraq Larri hám Sergey eki tárepten de investiciya alıwda qatań turdı. Aqır-aqıbette, eki venchurlıq kompaniya da Google-dıń úlken potencialına isengenlikten hám burınǵı «perishte» investorlar Ron Konvey hám Ram Shriramnıń venchurlıq kompaniyalardaǵı baylanısları arqalı dáldállıǵı sebepli hárbiri $12.5 millionnan birgelikte investiciya salıwǵa kelisti..

### Ósiw
1999-jıldıń mart ayında kompaniya óz keńselerin Kaliforniyadaǵı Palo-Altoǵa kóshirdi, bul jer bir neshe belgili Silikon maydanı texnologiya startaplarınıń mákanı bolıp esaplanadı. Kelesi jılı Google izlew gilt sózleri menen baylanıslı reklamalardı satıwdı basladı, bul Peydj hám Brinniń dáslepki reklama menen qarjılandırılatuǵın izlew sistemasına qarsı poziciyasına qarama-qarsı edi Betti tártipli saqlaw ushın reklamalar tek tekst túrinde boldı.. 2000-jıldıń iyun ayında Google sol waqıttaǵı eń ataqlı veb-saytlardıń biri bolǵan Yahoo! ushın ádepki izlew sisteması bolatuǵını járiyalandı, Inktomi ornın iyeledi.

2003-jılı, eki basqa orınnan ósip shıqqannan keyin, kompaniya Silicon Graphics firmasınan Kaliforniyadaǵı Mauntin-Vyude jaylasqan 1600 Amphitheatre Parkway mánzilindegi ofis kompleksin ijaraǵa aldı. Bul kompleks Googleplex dep atalıp ketti, bul "googolplex" sóziniń oynatılıwı edi, yaǵnıy bir sanı hám onnan keyingi gugol nóller. Úsh jıldan soń Google bul múlkti SGI kompaniyasınan $319 millionǵa satıp aldı. Sol waqıtqa kelip "Google" ataması kúndelikli tilge kirip bolǵan edi, nátiyjede "google" feyili Merriam-Webster Collegiate sózligi hám Oxford English sózligine qosıldı, ol jerde bılay anıqlama berilgen: "internetten informaciya alıw ushın Google izlew sistemasın paydalanıw". Bul feyildiń televideniede birinshi ret qollanılıwı 2002-jıldıń oktyabr ayında "Buffy the Vampire Slayer" serialınıń bir bóliminde boldı.

Oǵan qosımsha, 2001-jılı Google-diń investorları kúshli ishki basqarıwdıń zárúrligin sezdi hám olar Erik Shmidtti Google-diń baslıǵı hám bas atqarıwshı direktorı etip jallawǵa kelisti Erikti Kleiner Perkins kompaniyasınan Djon Dyorr usınǵan edi. Ol bir neshe ay dawamında Sergey menen Larri qabıl etetuǵın bas atqarıwshı direktordı tabıwǵa háreket etken edi, biraq olar bir neshe kandidattı qabıl etpedi, sebebi kompaniya ústinen qadaǵalawdı saqlap qalıwdı qáledi. Hátte bir waqıtta Sequoia Capital kompaniyasınan Maykl Moritc, eger olar bas atqarıwshı direktordı jallaw haqqındaǵı wádesin orınlamasa (bul wáde investiciya sóylesiwleri waqtında awızsha berilgen edi), Google-den Sequoia-nıń $12.5 million investiciyasın dárhal qaytarıp beriwdi talap etiwi múmkinligi menen qorqıttı. Erik dáslep Google-ge qosılıwǵa qızıqpadı, sebebi sol waqıtta kompaniyanıń tolıq potencialı ele keń tán alınbaǵan edi hám ol Novell kompaniyasındaǵı bas atqarıwshı direktor lawazımındaǵı wazıypaları menen bánt edi. Qosılıwınıń bir bólegi sıpatında, Erik óziniń baǵdarlanǵanlıǵın kórsetiw hám Google-ge kerek bolǵan qarjını beriw ushın $1 millionlıq Google artıqmashılıqlı akciyaların satıp alıwǵa kelisti..

### Dáslepki ashıq satılıw
2004-jıl 19-avgust kúni Google dáslepki ashıq satılıw arqalı ashıq kompaniyaǵa aylandı hám Nasdaq Global Select Market birjasında GOOG tiker belgisi astında dizimge alındı. Sol waqıtta Peydj, Brin hám Shmidt Google-de 20 jıl birge islewge, yaǵnıy 2024-jılǵa shekem islewge kelisti. Kompaniya 19,605,052 akciyanı hárbiri $85 bahasında usındı. Akciyalar onlayn aukcion formatında satıldı, bunda kelisimniń anderrayterleri bolǵan Morgan Stanley hám Credit Suisse tárepinen dúzilgen sistema qollanıldı. $1.67 milliard muǵdarındaǵı satılıw Google-ge $23 milliardtan aslamıraq bazar kapitalizaciyasın berdi.

2006-jıl 13-noyabr kúni Google YouTube-tı $1.65 milliard muǵdarındaǵı Google akciyaları arqalı satıp aldı, 2007-jıl 20-iyul kúni Google FCC tárepinen ótkerilgen sımsız spektr aukcionına $4.6 milliard usındı. 2008-jıl 11-mart kúni Google DoubleClick-ti $3.1 milliardqa satıp aldı, bul arqalı DoubleClick-tiń veb-baspalar hám reklama agentlikleri menen bolǵan qunlı baylanısları Google-ge ótti. 2011-jılǵa kelip, Google kúnine shama menen 3 milliard izlewdi qayta islep shıǵarıp atırǵan edi. Bul jumıs kólemin basqarıw ushın, Google dúnya boylap 11 maǵlıwmat orayın qurdı, hárbirine bir neshe mıń server jaylastırıldı. Bul maǵlıwmat orayları Google-ge úzliksiz ózgerip turatuǵın jumıs kólemin kóbirek nátiyjeli basqarıwǵa múmkinshilik berdi.

2011-jıldıń may ayında Google-ge ay sayınǵı unikal keliwshiler sanı birinshi márte bir milliardtan astı. 2012-jıldıń may ayında Google óziniń eń iri satıp alıwı sıpatında Motorola Mobility kompaniyasın $12.5 milliardqa satıp aldı. Bul satıp alıwdıń bir bólegi Google-ge Motorola-nıń mobil telefonlar hám sımsız texnologiyalar boyınsha áhmiyetli patent portfelin alıwǵa járdem beriw ushın islendi. Bul Google-ge basqa kompaniyalar, tiykarınan Apple hám Microsoft penen bolǵan patent tartıslarında ózin qorǵawǵa, sonday-aq Android-ti burınǵıday biypul usınıwdı dawam ettiriwge múmkinshilik berdi.

### 2012-jıldan keyin
2013-jıldıń iyun ayında Google Waze kompaniyasın $966 millionǵa satıp aldı. Waze ǵárezsiz subekt bolıp qalsa da, onıń sociallıq ózgeshelikleri, máselen, jámiyetlik tiykarda jumıs isleytuǵın jaylasıw platforması, Waze hám Google Maps, yaǵnıy Google-diń óz kartagrafiyalıq xızmeti arasındaǵı qunlı integraciyalar sıpatında xabarlandı. Google 2013-jıldıń 19-sentyabr kúni Calico dep atalatuǵın jańa kompaniyanıń ashılǵanın járiyaladı, oǵan Apple Inc. kompaniyasınıń baslıǵı Artur Levinson basshılıq etedi. Rásmiy járiyalanıw málimlemede Peydj bul "densawlıq hám abadanlıq" kompaniyası "qartayıw hám oǵan baylanıslı kesellikler" máselesine itibar qaratajaǵın túsindirdi.

2014-jıldıń 26-yanvar kúni Google Londonnan shıqqan jeke jasalma intellekt kompaniyası DeepMind Technologies-ti satıp alıwǵa keliskenin járiyaladı. Texnologiya jańalıqları saytı Recode kompaniyanıń $400 millionǵa satıp alınǵanın xabarladı, biraq informaciya deregi ashıp aytılmadı. Google-diń wákili baha haqqında pikir bildiriwden bas tarttı. DeepMind-ti satıp alıw Google-diń jasalma intellekt hám robototexnika jámiyetindegi jaqında bolǵan ósiwine járdem berdi. 2015-jılı DeepMind-tiń AlphaGo baǵdarlaması Go oyınında joqarı dárejeli adam-isbilermendi jeńgen birinshi kompyuter baǵdarlaması boldı.

Interbrand-tıń jıllıq Eń Jaqsı Global Brendler esabatına muwapıq, Google 2013, 2014, 2015, hám 2016-jıllarda dúnyadaǵı ekinshi eń qımbatlı brend bolǵan (Apple Inc. kompaniyasınan keyin), onıń bahası $133 milliard bolǵan.

2015-jıldıń 10-avgust kúni Google óziniń hár qıylı qızıǵıwshılıqların Alphabet Inc. dep atalǵan konglomerat sıpatında qayta shólkemlestiriw jobaların járiyaladı. Google Alphabet-tiń eń úlken filialı hám Alphabet-tiń Internet qızıǵıwshılıqları ushın bas kompaniya boldı. Qayta qurıw juwmaqlanǵannan keyin, Sundar Pichai Google-diń bas direktorı boldı, Larri Peydj ornına, ol bolsa Alphabet-tiń bas direktorı boldı.

Google hám onıń filialı Deep Mind jaylasqan imarattıń kiriw bólimi, 6 Pancras Square, London

2017-jıldıń 8-avgust kúni Google xızmetkeri Djeyms Damordı jumıstan bosattı. Bul onıń kompaniya boylap taratqan memorandumınan keyin boldı. Memorandumda Damor Google-diń kóz-qarası hám "Google-diń ideologiyalıq hawazı" olardıń kóp túrlilik hám inklyuzivlik haqqındaǵı oylawın bılǵaytuǵının ayttı. Sonday-aq, ol tek kemsitiw emes, al biologiyalıq faktorlar da ortasha hayaldıń texnikalıq lawazımlarǵa erlerge qaraǵanda kemirek qızıǵıwına sebep bolatuǵının ayttı. Google-diń bas direktorı Sundar Pichai Damordı "jumıs ornımızda zıyanlı genderlik stereotiplerdi alǵa súriw" arqalı kompaniya qaǵıydaların buzǵanı ushın ayıpladı hám onı sol kúni jumıstan bosattı.

2018 hám 2019-jıllar aralıǵında kompaniya basshılıǵı menen xızmetkerleri arasındaǵı qarama-qarsılıqlar kúsheydi. Xızmetkerler kompaniyanıń ishki jınıslıq basım kórsetiw, Dragonfly (cenzuralanǵan Qıtay izlew sisteması) hám Project Maven (áskeriy dronlar ushın jasalma intellekt) boyınsha qararlarına qarsı narazılıq bildirdi. Bul proektler kompaniya ushın tabıs deregi sıpatında qaralǵan edi. 2018-jıldıń 25-oktyabr kúni The New York Times gazetası "Google Android-tiń ákesi Endi Rubindi qalay qorǵadı" degen áshkaralawshı maqalanı járiyaladı. Bunnan soń kompaniya "sońǵı eki jıl ishinde 48 xızmetker jınıslıq zorlıq-zombılıq sebepli jumıstan bosatılǵanın" málim etti. 2018-jıldıń 1-noyabr kúni 20 mıńnan aslam Google xızmetkeri hám shártnamalı jumısshıları kompaniyanıń jınıslıq basım kórsetiw shaǵımların sheshiw usılına qarsı dúnya júzlik narazılıq akciyasın ótkerdi. Bas direktor Sundar Pichaidiń bul narazılıqlardı qollap-quwatlaǵanı xabar etildi. 2019-jıldıń keyingi waqıtlarında ayırım xızmetkerler kompaniyanı ishki aktivistlerden ósh alıwda ayıpladı.

2019-jıldıń 19-mart kúni Google video oyınlar bazarına kirip baratırǵanın hám Google Stadia dep atalatuǵın bultlı oyın platformasın iske qosatuǵının járiyaladı.

2019-jıldıń 3-iyun kúni AQSH Ádillik ministrligi Google kompaniyasın monopoliyaǵa qarsı nızam buzıwların tekseriwden ótkeretuǵının xabarladı. Bul 2020-jıldıń oktyabr ayında monopoliyaǵa qarsı shaǵım ashılıwına alıp keldi. Shaǵımda kompaniyanıń izlew hám izlew reklaması bazarlarında monopoliyalıq jaǵdayın asıra paydalanǵanı aytıldı.

2019-jıldıń dekabr ayında PayPal kompaniyasınıń burınǵı operaciyalıq direktorı Bill Redi Google kompaniyasınıń jańa sawda bólimi basshısı boldı. Rediniń lawazımı Google Pay menen tuwrıdan-tuwrı baylanıslı bolmaydı.

2020-jıldıń aprel ayında COVID-19 pandemiyası sebepli Google bir qatar shıǵınlardı qısqartıw ilajların járiyaladı. Bul ilajlarǵa 2020-jıldıń qalǵan bóleginde strategiyalıq áhmiyetke iye bolǵan az sanlı tarawlardı esapqa almaǵanda, jumısqa qabıllawdı páseytiw, maǵlıwmat orayları hám mashinalar sıyaqlı tarawlarǵa investiciya salıw baǵdarı hám pátin qayta kórip shıǵıw, hámde biznes ushın áhmiyetli bolmaǵan marketing hám sayaxatlardı sheklew kiredi. Sonday-aq, kópshilik xızmetkerler COVID-19 pandemiyası sebepli úyden islep atır edi hám bunıń tabıslı bolıwı Google kompaniyasın ayırım jumıs orınların turaqlı túrde úyden isleytuǵın etip ózgertiwge alıp keldi. 

2020-jılǵı Google xızmetleriniń úziliwleri Google xızmetlerine keri tásir etti: avgust ayındaǵı birinshi úzilis Google Drive hám basqa xızmetlerge tásir etti, noyabr ayındaǵı ekinshi úzilis YouTube-ti qamtıdı, al dekabr ayındaǵı úshinshi úzilis Google qosımshalarınıń pútkil toplamına tásir etti. Úsh úzilistiń hámmesi bir neshe saat ishinde saplastırıldı.

2021-jılı tiykarınan Google xızmetkerlerinen quralǵan Alphabet Workers Union (Alphabet Jumısshılar Awqamı) dúzildi.

2021-jıldıń yanvar ayında Avstraliya húkimeti Google hám Facebook kompaniyalarınan media kompaniyalarınıń mazmunın paydalanıw huqıqı ushın tólem talap etetuǵın nızam joybarın usındı. Oǵan juwap retinde Google Avstraliyada óziniń izlew sistemasına kiriwdi jawıp taslaw menen qorqıttı.

2021-jıldıń mart ayında Google kompaniyası Ubisoft oyınların Google Stadia-ǵa kóshiriw ushın 20 million dollar tólegeni haqqında xabarlar payda boldı. Google Ubisoft hám Take-Two sıyaqlı iri baspalardiń eń iri oyınlarınıń ayırımların Stadia-ǵa alıp keliw ushın "on millionlaǵan dollar" jumsadı.

2021-jıldıń aprel ayında The Wall Street Journal gazetası Google kompaniyasınıń bir neshe jıl dawamında "Bernanke joybarı" dep atalǵan baǵdarlamanı ámelge asırǵanın xabarladı. Bul baǵdarlama ótken reklama sawdalarınan alınǵan maǵlıwmatlardı basqa reklama xızmetleri menen básekilesiwde artıqmashlıq alıw ushın paydalanǵan. Bul maǵlıwmat dekabr ayında AQSH-tıń on shtatı tárepinen Google-ǵa qarsı qozǵalǵan monopoliyaǵa qarsı shaǵım boyınsha hújjetlerde ashıp berilgen.

2021-jıldıń sentyabr ayında Avstraliya húkimeti Google kompaniyasınıń maqsetli reklamalardı satıw múmkinshiligin sheklew jobaların járiyaladı. Húkimet Google kompaniyasınıń bazarda monopoliyaǵa iye ekenin hám bul baspalarǵa, reklama beriwshilerge hám tutınıwshılarǵa zıyan keltirip atırǵanın ayttı.

2022-jılı Google óziniń izlew nátiyjelerinen telefon nomerlerin, fizikalıq mánzillerdi hám elektron pochta mánzillerin alıp taslaw boyınsha sorawlardı qabıl etiwdi basladı. Burın kompaniya tek jasırın maǵlıwmatlardı, mısalı, sociallıq qáwipsizlik nomerlerin, bank esap-sanaq hám kredit karta nomerlerin, jeke qoltańbalardı hám medicinalıq jazbalardı alıp taslaw boyınsha sorawlardı qabıl etken edi. Jańa siyasatqa qaramastan, Google maǵlıwmatlardı tek ayırım izlew sorawlarınan alıp taslawı múmkin, biraq hámmesinen emes. Kompaniya "keń kólemde paydalı" bolǵan mazmundı, mısalı, jańalıqlar maqalaların yamasa álleqashan jámiyetlik jazbanıń bir bólegi bolǵan maǵlıwmatlardı alıp taslamaydı.

2022-jıldıń may ayında Google kompaniyası Kaliforniyada jaylasqan, MicroLED displey texnologiyasın rawajlandırıw hám óndiriw menen shuǵıllanatuǵın Raxium atlı jańa kompaniyanı satıp alǵanın járiyaladı. Raxium Google kompaniyasınıń Qurılmalar hám Xızmetler bólimine qosılıp, mikro-optika, monolit integraciya hám sistema integraciyasın rawajlandırıwǵa járdem beredi.

2022-jıldıń dekabr ayında Google OSV-Scanner dep atalatuǵın quraldı islep shıqtı. Bul Go tilinde jazılǵan qural ashıq kodlı baǵdarlamalıq támiynatta qáwipsizlik kemshiliklerin tabıw ushın arnalǵan. Ol óz túrindegi eń úlken ashıq kodlı hálsizlikler bazasınan paydalanıp, támiyinlew dizbegi hújimlerine qarsı qorǵanıwǵa járdem beredi.

2023-jıldıń basında, ChatGPT-diń tabısqa erisiwi hám Google kompaniyasınıń jasalma intellekt jarısında artta qalıp atırǵanı haqqındaǵı táshwishler sebepli, Google kompaniyasınıń joqarı basshılıǵı "qızıl kod" hám "bir milliardtan artıq paydalanıwshısı bar barlıq eń áhmiyetli ónimler bir neshe ay ishinde generativlik jasalma intellektti óz ishine alıwı kerek" degen buyrıq berdi.

2023-jıldıń may ayınıń basında Google Ogayo shtatında eki qosımsha maǵlıwmat orayın qurıw jobasın járiyaladı. Kolumbus hám Lankaster qalalarında qurılatuǵın bul oraylar kompaniyanıń quralları, sonıń ishinde jasalma intellekt texnologiyasın quwatlandıradı. Atalǵan maǵlıwmat orayı Kolumbus qalası janında házirden islep turǵan orayǵa qosılıp, Google kompaniyasınıń Ogayodaǵı ulıwma investiciyasın 2 milliard dollardan asıradı.

2024-jıldıń avgust ayında Google 2020-jılı tómengi sudta baslanǵan dawda jeńiliske ushıraydı, sebebi kompaniyanıń Internet izlew tarawında nızamsız monopoliyaǵa iye ekenligi anıqlanadı. Okrug sudı sudyası Amit Mexta bul monopoliyanıń Sherman nızamınıń 2-bólimin buzǵanın tastıyıqlaydı. 2024-jıldıń sentyabr ayında Evropada jaylasqan Evropa Awqamı Ádillik sudı da Google kompaniyasınıń, bul jaǵdayda onıń satıp alıw izlew xızmetine baylanıslı, nızamsız monopoliyaǵa iye ekenligin anıqlaydı hám kompaniya 2,4 milliard evro mólsherindegi shtraftan qutıla almaydı. Evropa Awqamı Ádillik sudı Google kompaniyasınıń básekiles satıp alıw izlew xızmetlerine qatnasın "kemsitiwshi" dep atap, onıń Cifrlı bazarlar haqqındaǵı nızamdı buzǵanın anıqlaydı.

2024-jıldıń oktyabr ayında Google kompaniyası Kreml tárepdarı propagandanı bloklaǵanı ushın Rossiya tárepinen 2,5 decilion dollar mólsherinde shtrafqa tartıldı.

2024-jıldıń noyabr ayında Google Saud Arabstanında jańa jasalma intellekt (JI) orayın qurıw haqqında járiyaladı. Bul oray patshalıqtıń ekonomikalıq ósiwi hám texnologiyalıq rawajlanıwın qollap-quwatlawdı maqset etip, onıń 2030-jılǵı kórinisi baslamasınıń bir bólegi bolıp tabıladı. Bul JI orayınıń aymaqtıń ózine tán mútájliklerine ılayıqlastırılǵan JI tiykarındaǵı sheshimlerdi rawajlandırıw hám jergilikli talantlardı oqıtıw arqalı Saud Arabstanı ekonomikasına 71 milliard dollarǵa shekem úles qosıwı kútilmekte.

Google hám Saud Arabstanı arasındaǵı sheriklik Mámleketlik investiciya fondı (PIF) sıyaqlı tiykarǵı mápli tárepler menen birge islesiwdi óz ishine alıp, densawlıqtı saqlaw, finans, neft hám gaz, logistika sıyaqlı tarawlarǵa payda keltiretuǵın JI qollanbaların rawajlandırıwdı názerde tutadı. Bul baslama jergilikli JI texnologiyaların jaratıwǵa baǵdarlanǵan bolıp, arab tili múmkinshiliklerin integraciyalawǵa hám keń kólemli bult texnologiyaların qabıllawǵa ayrıqsha itibar qaratadı.

## Derekler