Ingmar Bergman

**Ernst Ingmar Bergman** (1918-jıl 14-iyul — 2007-jıl 30-iyul) — shved kino hám teatr rejissyorı hám scenariy jazıwshısı. Kinematografiya táriyxındaǵı eń ullı hám áhmiyetli kinodóretiwshilerden biri, ásirese, Evropa kino sanaatınıń da, Shveciya kinosınıń da úlken ǵayratkeri sıpatında kózge taslanadı. Onıń filmleri "psixika hám jan aldında turǵan kóplegen gúreslerge tereń jeke meditaciyalar" sıpatında táriyplengen.

«Sight & Sound's Greatest Films of All Time» jurnalınıń 2012-jılǵı basılımına kirgizilgen. Sonday-aq, jurnal tárepinen 2002-jılı dúzilgen «Barlıq dáwirlerdiń eń ullı rejissyorları» diziminde 8-orındı iyeledi. Jáne de belgili shıǵarmaları qatarına pıshıq untaǵı hám temir talshıqlar (1953), *[[:en:Sawdust_and_Tinsel|Sawdust and Tinsel]]* (1953), *[[:en:A_Lesson_in_Love_(1954_film)|A Lesson in Love]]* (1954), *[[:en:Smiles_of_a_Summer_Night|Smiles of a Summer Night]]* (1955), *[[:en:The_Virgin_Spring|The Virgin Spring]]* (1960), *[[:en:Through_a_Glass_Darkly_(film)|Through a Glass Darkly]]* (1961), *[[:en:Winter_Light|Winter Light]]* hám *[[:en:The_Silence_(1963_film)|The Silence]]* (ekewi de 1963), Rejissordıń urıstıń sońǵı jeke kózqarası dep atalǵan *[[:en:Shame_(1968_film)|Shame]]* (1968), *[[:en:Cries_and_Whispers|Cries and Whispers]]* (1972), *[[:en:Scenes_from_a_Marriage|Scenes from a Marriage]]* (1973) hám *[[:en:Autumn_Sonata|Autumn Sonata]]* (1978) kiredi. Onıń filmleri xalıqaralıq tán alıwǵa alıp kelip, onıń karyerası dawamında Akademiya sıylıǵınıń jeńimpazları hám nominaciyaların, sonıń ishinde, onıń jeke Irving G. Thalberg estelik sıylıǵın, shved tili boyınsha eń jaqsı shet tili filmine qabıl etilgen úsh tańlaw jeńisin qolǵa kirgizedi.

Bergman 60 tan aslam film hám hújjetli filmlerge rejissyorlıq etip, olardıń kópshiligine ózi de jazǵan. Onıń kópshilik filmleri Shveciyada súwretke alınıp, 1961-jıldan baslap kópshilik filmleri Qarjo atawında súwretke alınǵan. Ol óziniń operatorları Gunnar Fisher hám Sven Nikvist penen dóretiwshilik birge islesiwdi jolǵa qoyǵan. Bergman, sonday-aq, Stokgolmdaǵı Shveciyanıń Korollik drama teatrı hám Myunxendegi Germaniya rezidenciya teatrınıń jetekshi direktorı lawazımlarında islegen. 170 ten aslam piesalarǵa rejissyorlıq etken. Onıń aktyorlar toparı arasında Harriet Andersson, Bibi Andersson, Liv Ullmann, Gunnar Björnstrand, Erland Josephson, Ingrid Thulin, Gunnel Lindblom hám Max von Sydowlar bar edi.

## Ómiri
Ernst Ingmar Bergman 1918-jılı 14-iyulde Uppsala qalasında tuwılǵan. Ol miyirbiyke Karin hám lyuteran wáziri (hám keyin Shveciya koroli kapellanı) Erik Bergmannıń balası. Onıń anası vallon milletinen edi. Bergmanlar shańaraǵı tiykarınan Järvso qalasınan bolǵan. Ákesi tárepinen Bergman fin, nemis hám shved milletine tiyisli dvoryan Brems, Ehrenskiyeld hám Shtokenstrem ruwxanıy shańaraqlarınıń áwladı edi. Onıń ákesi de shved Riddarhusetinde tanıstırılǵan Flach (aqsúyekler shańaraǵı) hám de Frese nemis dvoryan shańaraqlarınan tuwılǵan. Bergmannıń ákesi tárepinen kempir apası hám anası tárepinen atası tuwısqan bolıp, onıń ata-anası tuwısqan tuwısqan bolǵan. Anası tárepinen XVII ásirde Gollandiyadan Shveciyaǵa ketken gollandiyalı sawdager Pol Kalvagenniń áwladı; Poldiń golland-shved zayıbı Mariya van der Xagen saray xudojnigi Laurens van der Plastıń áwladı. Bergmannıń anası da dvoryanlar Tigerschiold hám Vaynxols, sonday-aq, Bure [sv] shańaraǵınıń áwladı edi.

### Ólimi

Bergman 2003-jıldıń dekabrinde kino dóretiwshiliginen shıǵadı. 2006-jıldıń oktyabrinde jambasına operaciya islenip, qıyınshılıq penen tiklenip atırǵan edi. 89 jasında uyqlap atırǵanda qaytıs boladı; onıń denesi 2007-jıldıń 30-iyul kúni Qarore atawındaǵı úyinen tabıladı. Sol kúni jáne bir belgili ekzistencialist kinorejissyor Mikelanjelo Antonioni qaytıs bolǵan. Jerlew 2007-jıl 18-avgustta Färö shirkewinde jeke ótkerilgen. Onıń ushın qattı jasırın túrde Fyoryo shirkewiniń sharbaǵınan orın tayarlap qoyılǵan edi. Ol Fyoryo atawında jerlengen bolsa da, onıń atı hám tuwılǵan sánesi óliminen bir neshe jıl aldın Norrtalje munitsipalitetindegi Roslagsbro shirkew qábirstanındaǵı qábirde hayalınıń atı menen jazılǵan.

* *Four Screenplays: Smiles of a Summer Night, The Seventh Seal, Wild Strawberries, and The Magician* (1969) [scenariyler]
* *Three Films: Through a Glass Darkly, Winter Light, and The Silence* (1970) [scenariyler]
* *Persona and Shame: the Screenplays of Ingmar Bergman* (1972) [scenariyler]
* *Four Stories: The Touch, Cries and Whispers, The Hour of the Wolf, and The Passion of Anna* (1976) [scenariyler]
* *From the Life of the Marionettes* (1980) [scenariyler]
* *Fanny and Alexander* (1982) [scenariyler]
* *The Marriage Scenarios: Scenes from a Marriage, Face to Face, and Autumn Sonata* (1983) [scenariyler]
* *The Magic Lantern: An Autobiography* (1987) [kórkem ádebiyat]
* *The Best Intentions* (1991) [roman]
* *Sunday's Children* (1993) [roman]
* *Private Confessions* (1996) [roman]
* *Images: My Life in Film* (2017) [kórkem ádebiyat](originally published as *Bilder* (Norstedts Förlag, Stockholm, 1990))

* 1943-jıl 25-mart — 1945-jıl, Else Fisherge (1918-jıl 1-mart — 2006-jıl 3-mart), xoreograf hám ayaq oyınshı (ajırasqan). Balaları: Lena Bergman, aktrisa, 1943-jılı tuwılǵan.  
*1945-jıl 22-iyul — 1950-jıl Ellen Lundstremge (1919-jıl 23-aprel — 2007-jıl 6-mart), xoreograf hám kinorejissyor (ajırasqan). Balaları:  Eva Bergman, kinorejissyor, 1945-jılı tuwılǵan.  Jan Bergman, kinorejissyor (1946-2000).  egizekler Mats hám Anna Bergman 1948-jılı tuwılǵan, aktyor hám kinorejissyor.  1951—1959-jılları Gun Grut (1916-1971) jurnalist (ajırasqan). Balaları:  Ingmar Bergman-kishi, aviakompaniya kapitanı, 1951-jılı tuwılǵan.  
*1959—1969-jıllar — Kebi Lareteyge (1922-jıl 14-iyul — 2014-jıl 31-oktyabr), koncert pianinoshısı (ajrasqan) 
Balalar:  Daniel Bergman, kinorejissyor, 1962-jılı tuwılǵan.  
*1971-jıl 11-noyabr — 1995-jıl 20-may Ingrid fon Rozen (qızlıq atı Karlebo, 1930-jıl 17-yanvar — 1995-jıl 20-may). Balaları:  Mariya fon Rozen, avtor, 1959-jılı tuwılǵan.

## Derekler

## Qosımsha oqıw ushın
* *Bergman on Bergman: Interviews with Ingmar Bergman.* By Stig Björkman, Torsten Manns, and Jonas Sima; translated by Paul Britten Austin. Simon & Schuster, New York. Swedish edition copyright 1970; English translation 1973.
* *Filmmakers on filmmaking: the American Film Institute seminars on motion pictures and television* (edited by Joseph McBride). Boston, Houghton Mifflin Co., 1983.
* PDF
* 
* 
* **, Ingmar Bergman. Translated by Joan Tate New York, Viking Press, 1988,  
* *[http://www.berghahnbooks.com/title.php?rowtag=OrrDemons The Demons of Modernity: Ingmar Bergman and European Cinema]*, John Orr, Berghahn Books, 2014.
* 
* 
* 
* 
* Van Belle, Jono, Fernando Ramos Arenas, and María Paz Peirano, eds. *Ingmar Bergman Out of Focus: Film Cultures and International Reception*. Berghahn Books, 2025.