IWork

**iWork** — bul Apple tárepinen óziniń macOS, iPadOS hám iOS operaciyalıq sistemaları ushın jaratılǵan keńse qosımshaları toplamı hám sonday-aq iCloud veb-saytı arqalı kross-platformalı túrde qoljetimli.

iWork prezentaciya qosımshası Keynote, tekst processorı hám stol ústi baspa qosımshası Pages, hám elektron keste qosımshası Numbers-tı óz ishine aladı. iWorktı jaratıwdaǵı Appledıń dizayn maqsetleri Mac paydalanıwshılarına macOS-tıń keń shriftler kitapxanasın, integraciyalanǵan imla tekseriwshisin, jetilistirilgen grafikalıq API-lerin hám onıń AppleScript avtomatlastırıw freymvorkın paydalanıp, tartımlı hújjetler menen elektron kestelerdi ańsat jaratıwǵa múmkinshilik beriw edi.

Pages, Numbers hám Keynote-qa sáykes keletuǵın Microsoft Office qosımshaları – bul Word, Excel hám PowerPoint. Microsoft Office qosımshaları iWork hújjetlerin asha almasa da, iWork qosımshaları Office hújjetlerin redaktorlaw ushın asha aladı hám hújjetlerdi iWork-tıń jergilikli formatlarınan (`.pages, .numbers, .key`) Microsoft Office formatlarına (`.docx, .xlsx, .pptx` hám t.b.), sonday-aq PDF fayllarına eksport ete aladı.

iWork-taǵı eń eski qosımsha – bul Keynote, ol dáslep 2003-jılı Stiv Djobstıń óz prezentaciyalarında paydalanıwı ushın jeke qosımsha retinde shıǵarılǵan. Stiv Djobs Keynote-tı járiyalap atırıp: «Bul siziń prezentaciyańız shın mánisinde áhmiyetli bolǵanda» dep ayttı.

Pages birinshi iWork toplamı menen birge 2004-jılı shıǵarıldı; Numbers 2007-jılı iWork '08 shıǵarılıwı menen qosıldı. Keyingi reliz, iWork '09, sonıń menen birge paydalanıwshılarǵa hújjetlerdi vebke júklewge hám bólisiwge múmkinshilik beretuǵın onlayn xızmet iWork.com-ǵa beta kiriwin óz ishine aldı, házir bul Appledıń iCloud xızmetine integraciyalanǵan. iOS ushın iWork versiyası 2010-jılı birinshi iPad penen birge shıǵarıldı hám qosımshalar sol waqıttan berli turaqlı túrde jańalanıp keledi, sonıń ishinde iPhone qollap-quwatlawı da qosıldı. 2013-jılı Apple iCloud-ta iWork veb-qosımshaların iske qostı; degen menen, bir neshe jıl ótkennen keyin de, olardıń funkciyaları stol ústindegi ekvivalentlerine salıstırǵanda sheklengen.

iWork dáslep 79 dollarǵa toplam retinde satıldı, keyinirek OS X-te hár bir qosımsha ushın 19.99 dollarǵa, al iOSta hár bir qosımsha ushın 9.99 dollarǵa satıldı. Apple 2013-jıldıń oktyabr ayında sol waqıttan baslap satıp alınǵan barlıq iOS hám OS X qurılmaları, barlıq úsh iWork qosımshasın biypul júklep alıwǵa huqıqlı bolatuǵının járiyaladı: qurılma ornatılǵannan keyin, paydalanıwshı App Storeda qosımshalardı «talap ete» aladı, sonnan keyin olar paydalanıwshınıń Apple ID-ine turaqlı túrde baylanıstırıladı. Hújjetlerdi xosting etiw xızmetin de óz ishine alatuǵın iWork for iCloud barlıq iCloud paydalanıwshıları ushın biypul. iWork 2017-jıldıń aprel ayında macOS hám iOS-ta (sonıń ishinde eski yamasa qayta satılǵan qurılmalar da) biypul etip shıǵarıldı.

2016-jıldıń sentyabr ayında Apple real waqıtta birge islesiw funkciyası barlıq iWork qosımshaları ushın qoljetimli bolatuǵının járiyaladı.

## Tariyxı
iWorktıń birinshi versiyası, iWork '05, 2005-jılı 11-yanvarda Macworld Konferenciya hám Kórgizbesinde járiyalandı hám 22-yanvarda Amerika Qurama Shtatlarında, al 29-yanvarda dúnya júzinde qoljetimli boldı. iWork '05 eki qosımshadan ibarat edi: Keynote 2, prezentaciya jaratıw programması hám Pages, tekst processorı. iWork '05 79 AQSH dollarına satıldı. 30 kúnlik sınaq versiyası da Appledıń veb-saytında júklep alıw ushın qoljetimli boldı. Dáslep iWork atına huqıqlar IGG Software kompaniyasına tiyisli edi.

iWork Apple tárepinen «AppleWorkstiń miyrasxorı» dep atalsa da, ol AppleWorkstiń maǵlıwmatlar bazası hám sızıw quralların qaytalamaydı. Degen menen, iWork Appledıń iLife toplamındaǵı bar qosımshalar menen Media Browser arqalı integraciyalanadı, bul paydalanıwshılarǵa muzıkanı iTunesten, filmlerdi iMovieden hám súwretlerdi iPhoto hám Aperture-den tikkeley iWork hújjetlerine súyrep aparıwǵa múmkinshilik beredi.

iWork '06 2006-jılı 10-yanvarda shıǵarıldı hám Keynote hám Pages-tiń jańalanǵan versiyaların óz ishine aldı. Eki programma da birinshi ret universal binar fayllar retinde shıǵarıldı, bul olarǵa PowerPC processorlarında da, jańa iMac stol kompyuterleri hám MacBook Pro noutbuklarında qollanılǵan Intel processorlarında da jergilikli túrde islewge múmkinshilik berdi, olar jańa iWork toplamı menen bir kúni járiyalanǵan edi.

Toplamnıń kelesi versiyası, iWork '08, 2007-jılı 7-avgustta Kaliforniyanıń Kupertino qalasındaǵı Apple kampusında ótkerilgen arnawlı media ilajında járiyalandı hám shıǵarıldı. iWork '08, aldıńǵı jańalanıwlar sıyaqlı, Keynote hám Pages-tiń jańalanǵan versiyaların óz ishine aldı. Jańa elektron keste qosımshası, Numbers da usınıldı. Numbers basqa elektron keste qosımshalarınan, sonıń ishinde Microsoft Excel-den, paydalanıwshılarǵa bir qatar ornatılǵan shablonlardı paydalanıp, iykemli maydanda bir neshe elektron kestelerden ibarat hújjetler jaratıwǵa múmkinshilik beriwi menen ayırmashılıq etedi.

iWork '09, 2009-jılı 6-yanvarda járiyalandı hám sol kúni shıǵarıldı. Ol toplamdaǵı barlıq úsh qosımshanıń jańalanǵan versiyaların óz ishine aladı. iWork '09 sonıń menen birge paydalanıwshılarǵa 2012-jıldıń iyul ayınıń aqırında toqtatılǵanǵa shekem hújjetlerdi onlayn bólisiwge múmkinshilik bergen iWork.com xızmetiniń beta versiyasına kiriwdi de óz ishine aldı. iWork '09 paydalanıwshıları hújjetti tikkeley Pages, Keynote yamasa Numbers-tan júkley alatuǵın hám basqalardı onı onlayn kóriwge shaqıra alatuǵın edi. Kóriwshiler hújjette eskertpeler hám pikirler jaza alatuǵın hám nusqasın iWork, Microsoft Office yamasa PDF formatlarında júklep ala alatuǵın edi. iWork '09 sonıń menen birge 2011-jılı 6-yanvarda Mac App Store-da hár bir qosımsha ushın $19.99 bahada shıǵarıldı hám usı noqattan keyin turaqlı jańalanıwlar aldı, sonıń ishinde iCloudqa siltemeler hám Appledıń Retina displeyli MacBook Pro-sına sáykeslestirilgen joqarı anıqlıqtaǵı DPI versiyası da bar edi.

2010-jılı 27-yanvarda Apple iPad ushın iWork-tı járiyaladı, ol App Store-dan úsh bólek $9.99 bahadaǵı qosımsha retinde qoljetimli bolıwı kerek edi. Bul versiya da turaqlı jańalanıwlar aldı, sonıń ishinde qaltalı iPhone hám iPod Touch qurılmaları ushın versiya hám Retina displeyli qurılmalardıń hám sońǵı iPhonelardıń úlkenirek ekranlarınan paydalanıw ushın jańalanıw da bar edi.

2013-jılı 22-oktyabrde Apple Mac hám iOS ushın iWork programmalıq támiynatınıń qayta islengenin járiyaladı. Eki toplam da tiyisli App Store-lar arqalı qoljetimli etildi. Jańalanıw házirgi iWork iyeleri ushın biypul hám 2013-jıldıń 1-oktyabrinen keyin OS X yamasa iOS qurılmasın satıp alǵan hár qanday adam ushın biypul etildi. Jańadan biypul etilgen iWork qosımshaların sáykes qurılmada aktivlestirgen hár qanday paydalanıwshı sol qosımshalardı sol App Store akkauntına kirgen basqa iOS yamasa OS X qurılmasında da júklep ala aladı.

Jańa OS X versiyaları bir neshe tańlaw, baylanıslı tekst qutıları, bet belgileri, 2 betli kórinisler, xatlardı biriktiriw, izlenetuǵın pikirler, RTF faylların oqıw/eksport etiw qábileti, defolt masshtab hám bet sanı, AppleScript penen integraciya sıyaqlı funkciyalardı joǵaltqanı ushın sınǵa alındı. Apple funkciyalardı qayta kirgiziw ushın jol kartasın usındı hám keyingi altı ay ishinde ayırım joǵalǵan funkciyalardı qayta kirgiziwge úmit etetuǵının bildirdi. 2014-jıldıń 1-apreline kelip, bir neshe funkciyalar — mısalı, defolt masshtabtı ornatıw qábileti — qayta kirgizilgen edi, degen menen kóplegen funkciyalar ele de joq edi.

macOS, Windows hám kópshilik veb-brauzerlerde onlayn iCloud veb-qosımshaların paydalanıp isley alatuǵın pútkilley jańa fayl formatın paydalanıwı sebepli, iWork 13-ten baslap iWork versiyaları iWork '09-ǵa shekemgi versiyalarda jaratılǵan hújjetlerdi ashpaydı yamasa redaktorlawǵa ruqsat bermeydi, eski iWork faylların ashıwǵa urınǵan paydalanıwshılar jańa iWork 13 qosımsha versiyalarında bunday fayllardı ashıw hám redaktorlaw ushın aldıńǵı iWork '09-dı (paydalanıwshınıń mashinasında bolıwı yamasa bolmawı múmkin) paydalanıw kerekligi haqqında qalqıp shıǵıwshı xabar aladı. Sáykesinshe, OS X ushın házirgi versiya (dáslep tek OS X Mavericks 10.9 hám onnan keyingiler menen ǵana sáykes edi) aldınnan ornatılǵan hár qanday iWork '09 qosımshaların paydalanıwshınıń mashinasındaǵı iWork '09 papkasına (/Applications/iWork '09/) kóshiredi, bul paydalanıwshılarǵa eski iWork hújjetlerin jergilikli túrde óz mashinasında ashıw hám redaktorlaw ushın aldıńǵı toplamnan paydalanıwdı dawam etiwge múmkinshilik beretuǵın sheshim retinde islengen. 2015-jıldıń oktyabr ayında Apple bul máseleni jeńilletiw ushın jańalanıw shıǵardı, bul paydalanıwshılarǵa iWork '06 hám iWork '08 formatlarında saqlanǵan hújjetlerdi Pages-tiń sońǵı versiyasında ashıwǵa múmkinshilik berdi.

2016-jılı Apple real waqıtta birge islesiw funkciyası iWork for iCloudtı paydalanıw menen sheklenbesten, barlıq iWork qosımshaları ushın qoljetimli bolatuǵının járiyaladı. Bul funkciya Google Docs-qa uqsas.

## Komponentler

### Ulıwma komponentler
iWork toplamındaǵı ónimler bir qatar ulıwmalıq komponentlerge iye, bul tiykarınan Cocoa hám uqsas ulıwmalıq qosımshalardı programmalastırıw interfeyslerinen (APIlerden) alınǵan tiykarǵı kodtıń bólisiliwi nátiyjesi. Olardıń arasında belgili universal kóp tilli imlanı tekseriw quralı bar, onı Safari hám Mail sıyaqlı ónimlerde de tabıwǵa boladı. Grammatikanı tekseriw, tabıw hám almastırıw, stil hám reń tańlawshılar – bular pútkil Apple qosımshalar keńisliginde ushırasatuǵın dizayn ózgeshelikleriniń uqsas mısalları bolıp tabıladı.

Sonıń menen bir qatarda, iWork toplamındaǵı qosımshalar hújjettiń jańa modelin de bólisedi. Kópshilik hújjetke tiykarlanǵan qosımshalarda qosımshanıń jumıs islew principiniń tiykarın quraytuǵın arnawlı bir maǵlıwmat túri bar. Mısalı, tekst processorlarında tiykarǵı element – tekst, al elektron kestede – bul kestedegi yacheykalar. Súwretler yamasa diagrammalar sıyaqlı basqa obektler tiykarǵı maǵlıwmat túrine jalǵanıwı yamasa oǵan silteme beriliwi arqalı basqarıladı.

iWork-ta barlıq qosımshalar ulıwmalıq tiykarǵı hújjet formatın, «kanvas» dep atalatuǵın, jaylasıw hám saqlaw mexanizmlerin támiyinleytuǵın ulıwma konteyner túrin bólisedi. Keyin hár bir qosımsha óziniń arnawlı obektlerin qosadı hám olardı kanvasqa jaylastıradı. Mısalı, Pages ádette kanvasta bir úlken tekst obekti menen ashıladı. Paydalanıwshıǵa bul ádettegi tekst processorı sıyaqlı kórinedi, biraq olar bet jaylasıwı qosımshasındaǵıday onıń múyeshinen uslap ólshemin ózgerte aladı. Numbers-ta bolsa, dáslep basqa hár qanday elektron kestedegidey yacheykalar torın kóreseń, biraq paydalanıwshı onıń ólshemin kanvastan kishirek etip ózgerte aladı, sonnan keyin bir kanvasqa bir neshe torlar, diagrammalar yamasa hátte sızıwlardı da qosa aladı.

Ayırmashılıq aytarlıqtay emes, sebebi bul funkciyalardıń kópshiligi Microsoft Excel sıyaqlı dástúrli baǵdarlamalarda da ámelge asırılǵan. Degen menen, paydalanıwshı interfeysindegi ayırmashılıq áhmiyetli bolıwı múmkin. Mısalı, Excel-de diagrammalar bettiń bir bólimi retinde saqlanadı hám tábiyiy paydalanıwshı háreketleri arqalı tosınnan jıljıp ketiwi múmkin. Numbers-ta diagrammalar, basqa hámmesi sıyaqlı, kanvastıń bir bólimi bolıp tabıladı hám bet(ler)tegi ózgerisler ádette ǵárezsiz boladı.

iWork modeli Appledıń aldıńǵı háreketi OpenDoc-qa biraz uqsaydı. OpenDoc ta bir pútin tiykarǵı hújjet mexanizmin hám bir pútin disktegi formattan paydalanǵan. Biraq, iWork-tan ayırmashılıǵı, OpenDoc sonıń menen birge bir pútin qosımshadan da paydalanǵan, onda túrli redaktorlardı shaqırıwǵa bolatuǵın edi. Mısalı, ulıwma hújjetti ashıp, elektron keste redaktorın baslap, sonnan keyin elektron keste qosıwǵa bolatuǵın edi. iWork-ta redaktorlaw jaǵınan bunday beyimlilik joq, biraq jaylasıw jaǵınan onı saqlap qaladı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__