Google baǵdarlamashılar

**Google Developers** (burınǵı atı **Google Code**) — bul Googledıń programmalıq támiynattı islep shıǵıw quralları menen platformaları, qosımshalardı programmalastırıw interfeysleri (API) hám texnikalıq resurslarına arnalǵan sayt. Saytta Googledıń baǵdarlamashı ónimlerin qollanıp atırǵan baǵdarlamashılar ushın talqılaw toparları hám bloglardı qosqanda, Google baǵdarlamashı quralları hám APIlerin qollanıw boyınsha hújjetler bar.

Googledıń derlik barlıq belgili tutınıwshı ónimleri, mısalı, Google Kartalar, YouTube, Google Apps hám basqalar ushın APIler usınıladı.

Saytta sonday-aq, arnawlı túrde baǵdarlamashılar ushın jaratılǵan túrli baǵdarlamashı ónimleri hám quralları bar. Google App Engine – bul veb-qosımshalar ushın xosting xızmeti. Project Hosting paydalanıwshılarǵa ashıq kodlı derek ushın versiyalardı qadaǵalaw imkaniyatın beredi. Google Web Toolkit (GWT) baǵdarlamashılarǵa Java programmalastırıw tilinde Ajax qosımshaların jaratıwǵa múmkinshilik beredi.

Saytta Google qatnasatuǵın jámiyetlik baǵdarlamashı ónimleri, mısalı, Open Handset Alliancetıń Androidı hám OpenSocial Foundationnıń OpenSocialı sıyaqlı ónimler haqqında maǵlıwmatlar bar.

## Google API-leri
Google, tiykarınan, veb-baǵdarlamashılar ushın túrli API-lerdi, kópshiligi veb-API-lerdi usınadı. API-ler Google Kartalar, Google Earth, AdSense, Adwords, Google Apps hám YouTubetı qosqanda, belgili Google tutınıwshı ónimlerine tiykarlanǵan.

### Google Data API-leri
Google Data API-leri baǵdarlamashılarǵa Google xızmetlerinen maǵlıwmatlardı oqıytuǵın hám jazatuǵın qosımshalar jaratıwǵa imkaniyat beredi. Házirgi waqıtta olar Google Apps, Google Analytics, Blogger, Google Base, Google Book Search, Google Calendar, Google Code Search, Google Earth, Google Spreadsheets hám Google Notebook ushın API-lerdi óz ishine aladı.

### Ajax API-leri
Googledıń Ajax API-leri baǵdarlamashıǵa tolıǵı menen JavaScript hám HTMLde bay, dinamikalıq veb-saytlardı ámelge asırıwǵa múmkinshilik beredi. Baǵdarlamashı saytqa karta, dinamikalıq izlew qıstırmasın isley aladı yamasa bir neshe qatar javascript kodı menen lentalardı júklep ala aladı.

### Reklama API-leri
SOAP maǵlıwmat almasıw standartına tiykarlanǵan AdSense hám AdWords API-leri baǵdarlamashılarǵa óz qosımshaların usı Google xızmetleri menen birlestiriwge imkaniyat beredi. AdSense API veb-saytlar hám bloglar iyelerine AdSenseke dizimnen ótiwdi, kontentti hám esaplardı basqarıwǵa múmkinshilik berse, AdWords API AdWords klientlerine ózleriniń AdWords akkauntları hám kampaniyalarına programmalıq kiriw imkaniyatın beredi.

## Baǵdarlamashı quralları hám ashıq kodlı joybarlar

### App Engine
Google App Engine baǵdarlamashılarǵa Google Cloudta veb-qosımshalardı iske qosıwǵa imkaniyat beredi. Google App Engine bir neshe programmalastırıw tilinde jazılǵan qosımshalardı qollap-quwatlaydı. App Enginenıń Java orınlaw ortalıǵı menen, siz óz qosımshańızdı standart Java texnologiyaların, sonıń ishinde JVM, Java servletlerin hám Java programmalastırıw tilin – yamasa JavaScript yamasa Ruby sıyaqlı JVMge tiykarlanǵan interpretator yaki kompilyatordı qollanatuǵın hár qanday basqa tildi paydalanıp dúze alasız. App Engine sonday-aq, tez Python interpretatorın hám Python standart kitapxanasın óz ishine alǵan arnawlı Python orınlaw ortalıǵına iye.

### Google Plugin for Eclipse
Google Plugin for Eclipse (GPE) – bul Java baǵdarlamashılarına bultlı esaplaw qosımshaların jobalastırıw, qurıw, ońlaw hám jaylastırıwǵa múmkinshilik beretuǵın programmalıq támiynattı islep shıǵıw qurallarınıń jıyındısı. GPE baǵdarlamashılarǵa qıyın paydalanıwshı interfeyslerin jaratıwǵa, Google Web Toolkit járdeminde Ajax kodın generaciyalawǵa, Speed Tracer menen islew ónimdarlıǵın qayta islewge hám qosımshalardı Google App Enginege jaylastırıwǵa járdem beredi. GPE keńeytiletuǵın plagin sisteması arqalı Eclipse integraciyalanǵan islep shıǵıw ortalıǵına (IDE) ornatıladı. GPE Google xızmet kórsetiw shártleri licenziyası astında qoljetimli.

### Google Web Toolkit
Google Web Toolkit (GWT) – bul baǵdarlamashılarǵa Java programmalastırıw tilinde Ajax qosımshaların jaratıwǵa imkaniyat beretuǵın ashıq kodlı qurallar jıynaǵı. GWT hár qanday Java IDEsinde klient-serverdi tez islep shıǵıwdı hám qátelerdi dúzetiwdi qollap-quwatlaydı. Keyingi jaylastırıw basqıshında, GWT kompilyatorı islep turǵan Java qosımshasın DHTML usılların qollanıp, veb-brauzerdiń HTML DOMın programmalıq túrde basqaratuǵın ekvivalent JavaScriptke awdaradı. GWT qaytalanatuǵın Ajax mashqalalarına, atap aytqanda, asinxron aralıqtan procedura shaqırıwları, tariyxtı basqarıw, bet belgilerin qoyıw hám brauzerler aralıq úylesimlilikke qayta qollanılatuǵın, nátiyjeli sheshimlerge itibar qaratadı. Ol Apache License 2.0 versiyası astında shıǵarılǵan.

### OR-Tools
Google OR-Tools qayta islew hám sheklewlerdi sheshiw sıyaqlı operativlik izertlew quralları ushın programmalastırıw tili «oraǵıshların» usınadı.

### Google Code
Google burın Google Code dep atalatuǵın joybar xostingi xızmetin basqarǵan. Ol Subversion, Mercurial hám Git-ti (Bigtable-dı saqlaǵısh sıpatında ashıq-aydın qollanıp ámelge asırılǵan) usınatuǵın reviziyanı qadaǵalawdı, mashqalalardı baqlaw sistemasın hám hújjetler ushın vikidi usınǵan. Xızmet barlıq OSI tastıyıqlaǵan Ashıq kodlı joybarlar ushın qoljetimli hám biypul edi (2010-jıl jaǵdayına, toǵız belgili ashıq kodlı licenziyalardıń birin: Apache, Artistic, BSD, GPLv2, GPLv3, LGPL, MIT, MPL hám EPLdi qollanıw qattı usınıs etilgen, biraq endi májbúriy emes edi). Sayt bir adamnıń iye bola alatuǵın joybarlar sanın 25 penen sheklegen. Bunnan tısqarı, bir kúnde jaratılatuǵın joybarlar sanına sheklew, 200 MB standart júklew fayl ólshemine sheklew (onı kóteriwge bolatuǵın edi) hám hárbir joybar ushın ulıwma 5 GB ólshem sheklewi bar edi. Xızmet fayldı júklep alıw ózgesheligin usınǵan, biraq 2013-jıldıń may ayında jańa júklewlerdi jaratıw óshirildi hám onı 2014-jıldıń 14-yanvarında tolıǵı menen óshiriw rejelestirilgen edi. 2015-jıldıń mart ayında Google 2016-jıldıń 15-yanvarında Google Codetı jabatuǵının járiyaladı. Sayttaǵı barlıq joybarlar 2015-jıldıń 24-avgustinde tek oqıw rejimine ótti, tek Android hám Chrome sıyaqlı belgili Googleǵa tiyisli joybarlar buǵan kirmedi.

Amerika Qurama Shtatlarınıń Sırtqı aktivlerdi qadaǵalaw basqarmasınıń (OFAC) sankciyalar dizimine kirgizilgen mámleketlerdiń, sonıń ishinde Kuba, Iran, Arqa Koreya, Sudan hám Siriya puqaralarına Google Code saytına informaciya jaylastırıw yamasa oǵan kiriw qadaǵan etilgen.

### Gears
Gears — bul Google tárepinen usınıs etilgen, ádette tek onlayn isleytuǵın xızmetlerge offlayn kiriw imkaniyatın beretuǵın beta-versiyadaǵı programmalıq támiynat boldı. Ol klient sistemasına jergilikli maǵlıwmatlardı keshlew ushın SQLite tiykarındaǵı maǵlıwmatlar bazasınıń sistemasın ornattı. Gears qosılǵan betler onlayn xızmetten emes, usı jergilikli keshtegi maǵlıwmatlardan paydalandı. Gears járdeminde veb-qosımsha jergilikli keshtegi maǵlıwmatlardı onlayn xızmet penen waqtı-waqtı menen sinxronlastırıp turıwı múmkin. Eger tarmaq baylanısı bolmasa, sinxronlaw tarmaq baylanısı ornatılǵanǵa shekem keshiktiriledi. Usılayınsha, Gears veb-qosımshalardıń tarmaq xızmetine kiriw imkaniyatı bolmasa da islewine imkaniyat berdi. Google 2011-jıl 11-martta Gears-tan HTML5-ke itibardı awdarıwın sebep etip, Gears-tı islep shıǵıwdıń tamamlanǵanın járiyaladı.

## Google baǵdarlamashılar ushın ilajlar

* Google I/O — bul Googledıń eń iri baǵdarlamashı ilajı bolıp, ol ádette may ayında Mauntin-Vyu qalasındaǵı Shoreline amfiteatrında ótkeriledi.
* Google Summer of Code — bul ashıq kodlı joybarlar ushın studentlerdi tabıwǵa arnalǵan mentorlıq baǵdarlama. 2016-jılı baǵdarlamaǵa derlik 18,980 arza kelip túsken.
* Google Code Jam — bul xalıqaralıq programmalastırıw jarısı.

## Google baǵdarlamashılar toparları
Google baǵdarlamashılar toparları (GDGs) — bul Googledıń baǵdarlamashılar ushın texnologiyalıq ónimleri hám platformalarına qızıǵatuǵın baǵdarlamashılar jámiyetleri. GDG hár qıylı túrde bolıwı múmkin — bir neshe adamnıń jıynalıwınan baslap, demonstraciyalar hám texnologiyalıq sáwbetler menen ótkeriletuǵın úlken jıynalıslarǵa, kod sprintleri hám xakatonlar sıyaqlı ilajlarǵa shekem. 2020-jıl iyun ayınıń maǵlıwmatlarına sáykes, házirgi waqıtta dúnya júzinde 1000-nan aslam GDG bar. DevFest — usı ilajlardıń biri.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__