Penalti maydanı

Penalti maydanı penalti qutısınıń belgileri hám dárwazaǵa parallel penalti doǵası menen. Kishirek qutı kóbinese 6-yardlıq maydansha dep ataladı.Futbol maydanınıń sxeması, penalti maydanları maydannıń eki shetindegi dárwazalardıń átirapındaǵı eki tuwrı múyeshli aymaqtıń úlkeniregin quraydı.

**Penalti maydanı** yamasa **18-yardlıq qutı** (sonday-aq, rásmiy emes túrde penalti qutısı yamasa ápiwayı maydansha dep te ataladı) — bul futbol maydanınıń bir bólegi bolıp tabıladı. Ol tuwrı múyeshli bolıp, dárwazanıń hár tárepine 18 yard (16 m) hám onıń aldına 18 yard (16 m) aralıqqa sozıladı. Eger toptıń qálegen bólegi penalti maydanın belgilewshi sızıqtıń qálegen bóleginiń ústinde bolsa, top penalti maydanınıń ishinde dep esaplanadı. Penalti maydanınıń ishinde penalti noqatı bar, ol dárwaza sızıǵınan 12 yard (11 m) aralıqta, dárwaza orayı menen bir sızıqta jaylasqan. Penalti doǵası (kóbinese rásmiy emes túrde «D» dep ataladı) penalti maydanına tutasıp, penalti noqatınan 10 yard (9.1 m) aralıqtaǵı maydandı qorshap aladı. Ol penalti maydanınıń bólegi emes hám tek penalti tebilip atırǵan waqıtta áhmiyetli, sol waqıtta doǵanıń ishindegi oyınshılar qaǵıyda buzǵan dep esaplanadı.
Penalti maydanınıń ishinde dárwaza maydanı (awızeki tilde «altı yardlıq qutı») dep atalatuǵın jáne bir kishkene tuwrı múyeshli maydan bar, ol dárwaza baǵanalarınan 6 yard (5.5 m) aralıqta dárwaza sızıǵınan baslanıp, dárwaza sızıǵınan maydanǵa qaray 6 yard (5.5 m) sozılatuǵın eki sızıq hám olardı biriktiriwshi sızıq penen sheklengen. Dárwaza maydanınan tebiwler hám qorǵanıwshı komandanıń hár qanday erkin soqqısı bul maydannıń qálegen jerinen tebiliwi múmkin. Dárwaza maydanı ishinde hújim etiwshi komandaǵa berilgen tuwrı emes erkin soqqılar qaǵıyda buzılǵan jerge eń jaqın dárwaza sızıǵına parallel sızıqtan («altı yardlıq sızıq») tebiledi; olar dárwaza sızıǵına bunnan jaqınıraq tebiliwi múmkin emes. Sol sıyaqlı, dárwaza sızıǵına jaqınıraq bolıwı kerek bolǵan tómen taslanǵan toplar da usı sızıqtan taslanadı. Burın penalti maydanları maydannıń tolıq enine sozılǵan; olar 1901-jılı házirgi ólshemlerine qısqartılǵan.
 

## Funkciyaları

Qorǵanıwshı komanda tárepinen penalti maydanı ishinde islengen tuwrı erkin soqqı menen jazalanatuǵın qaǵıyda buzıwshılıqlar (yaǵnıy, toptı qol menen oynaw hám kópshilik fizikalıq qaǵıyda buzıwshılıqlar) penalti menen jazalanıwı múmkin. Penalti soqqısı penalti noqatınan tebiledi. Penalti noqatı dárwaza sızıǵınan 12 yard (11 m) aralıqta jaylasqan.

Penalti maydanınıń basqa funkciyaları bar, sonıń ishinde: 

* Dárwazamanlar: Dárwazamannıń nızamlı túrde toptı qol menen uslay alatuǵın maydanın sheklew;
* Dárwaza maydanınan tebiwler hám qorǵanıwshı komandanıń erkin soqqıları: qarsılaslar top tebilip, anıq qozǵalǵanǵa shekem maydannan tısqarı hám toptan keminde 10 yard aralıqta turıwı kerek;
* Penalti tebiw: soqqı beriwshi hám dárwazamannan basqa oyınshılar soqqı tebilgenge shekem maydannan (hám penalti doǵasınan da) tısqarı turıwı kerek.

## Oyın barısında
Ádettegi oyında, kópshilik waqıtta penalti maydanında tek dárwazaman boladı. Hújim etiwshi komanda ádette toptı hám óz oyınshıların qorǵanıwshı komandanıń penalti maydanına kirgiziwge háreket etedi, hám professional futboldaǵı gollardıń úlken procenti penalti maydanınıń ishinen urıladı. Ádette múyesh soqqıların qosqanda, hújimlik standart jaǵdaylar waqtında penalti maydanında kóp sanlı hújim etiwshi hám qorǵanıwshı oyınshılar boladı hám, nızamsız bolsa da, oyınshılar arasında gúres jiyi baqlanadı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__