Artqa pas beriw qaǵıydası

Futbolda, **artqa pas beriw qaǵıydası** dárwazamannıń kópshilik jaǵdaylarda komandalası tárepinen berilgen pastı qolı menen uslawına qadaǵan etedi. Bul qaǵıyda Oyın Nızamlarınıń 12-bóliminiń 2-bóliminde súwretlengen.

## Jaza
Dárwazamanlarǵa ádette óz jaza maydanı ishinde toptı qolı menen uslawǵa ruqsat etiledi, hám olar toptı qollarına alǵannan keyin qarsılas komanda oyınshıları olarǵa qarsı talasa almaydı. Biraq artqa pas beriw qaǵıydası dárwazamanlarǵa komandalası tárepinen qasaqana berilgen pastı yamasa komandalası tárepinen islengen aut taslawdan keyin tuwrı alınǵan toptı qolı menen uslawǵa tıyım saladı. Ayaqtan basqa dene bólekleri menen, mısalı bas penen berilgen artqa paslar ruqsat etiledi. «Artqa pas beriw qaǵıydası» degen atına qaramastan, nızamlarda pas yamasa aut taslawdıń artqa qaray bolıwı talap etilmeydi; toptıń qaysı baǵıtta júriwine qaramastan, dárwazamannıń onı qolı menen uslawına qadaǵan etiledi.

Bul qaǵıydanı buzǵanı ushın jaza - janapay erkin soqqı. Bul soqqı toptı qol menen uslaǵan orınnan beriliwi kerek, eger bul 6 yardlıq dárwaza maydanı ishinde bolsa, onda soqqı qaǵıyda buzılǵan jerge eń jaqın 6 yardlıq sızıqtıń ústinen beriliwi kerek.

### Qaǵıydanı aylanıp ótiw ushın tryuklar
Dárwazamanlarǵa top olarǵa ayaq penen tebiw yamasa auttan taslawdan basqa háreket penen (mısalı, bas penen) qaytarılsa, onı qolı menen uslawǵa ruqsat etiledi. Biraq qorǵawshılarǵa qaǵıydanı aylanıp ótiw ushın qasaqana usıl qollanıp, toptı ayaqtan basqa dene bólegi menen dárwazamanǵa qaytarıwǵa ruqsat etilmeydi. Buǵan toptı ayaq penen kóterip, keyin bas penen dárwazamanǵa qaytarıw, yamasa ádette ayaq penen oynalıwı múmkin bolǵan jerdegi toptı bas penen qaytarıw kiredi.

Amerika Qurama Shtatları Futbol Federaciyası (AQSHFF) dárwazamanlarǵa jaza maydanında toptı qashan qolları menen uslay almaytuǵını haqqında tómendegi kórsetpelerdi bergen:

*Qaǵıyda buzılıwı úsh waqıyanıń tómendegi izbe-izlik penen júz beriwine tiykarlanadı:*

*Top dárwazamannıń komandalası tárepinen tebiledi (ayaq penen oynaladı, dize, san yamasa baltır emes),*

*Bul háreket qasaqana islengen dep esaplanadı, toptıń baǵıtın ózgertiw yamasa qátelik penen tebiw emes,*

*Dárwazaman toptı tikkeley qolı menen uslaydı (basqa hesh kim topqa tiymeydi yamasa onı oynamaydı)*

*Tóreshiniń pikirinshe, bul úsh shárt orınlanǵanda, qaǵıyda buzılǵan bolıp esaplanadı. Toptıń «beriliwi», toptıń «artqa» ketiwi yamasa komandalastıń qasaqana háreketiniń dárwazamanǵa «baǵdarlanǵanı» shárt emes.*

Djim Allen (AQSHFF Milliy instruktorı hám Milliy bahalawshısı), Futbol tóreshisinen soraw.

## Tariyxı hám tásiri
Artqa pas beriw qaǵıydası 1992-jılı waqıttı sozıw hám shamadan tıs qorǵanıw oyının sheklew ushın engizilgen. Bul 1990-jılǵı Jáhán chempionatınıń júdá zerigiwli ótkeni, artqa pas beriwler kóp bolǵanı hám dárwazamanlardıń waqıttı sozıw ushın toptı uslap turǵanı ushın keń sınǵa ushıraǵanınan keyin boldı. Bul qaǵıyda engizilmesten aldınǵı sońǵı turnir UEFA Evro-1992 boldı.

Jańa qaǵıyda menen oynalǵan dáslepki oyınlar 1992-jılǵı Jazǵı Olimpiada oyınlarında boldı. Jańa qaǵıyda menen oynalǵan dáslepki oyınlarda qorǵanıwda ayırım túsinbewshilikler boldı; hátte birinshi oyında Italiya jańa qaǵıydanı buzıp qoydı hám AQSH qaptaldan dárwazadan 15 yard qashıqlıqta berilgen erkin soqqıdan keyin gol urıwǵa eristi.

1997-jılı artqa pas beriw qaǵıydası keńeytilip, dárwazamanlardıń komandalasınıń aut taslawınan keyin toptı qolı menen uslawına tıyım salındı.

2000–01-jıllardaǵı Bundesligada Bavariya Myunxen menen Gamburg arasındaǵı oyınnıń aqırında artqa pas beriw ushın berilgen qaptaldan erkin soqqıdan Bavariya Myunxenniń urǵan golı, olardıń chempionattı jeńiwinde sheshiwshi rol oynadı.

Artqa pas beriw qaǵıydası zamanagóy futboldaǵı eń áhmiyetli hám tabıslı qaǵıyda ózgerisleriniń biri dep esaplanadı. Bul qaǵıyda jalıqtırıwshı oyınnıń aldın alıw menen birge, dárwazamanlardan toptı ayaq penen oynawda kóbirek sheberlik talap etti hám pleymeyker «sıpırıwshı-dárwazaman» evolyuciyasınıń baslanıwı retinde atap ótildi.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__