Masturbaciya

**Maturbaciya** — súykeliw arqalı jınısıy baylanıs sıpatında jınısıy organnıń kóbinese orgazm payda bolǵansha qozǵalıw háreketi. Jalǵız ózi yamasa basqa birew tárepinen qol arqalı (barmaq penen), ayaq arqalı yamasa jınısıy qatnasta bolmastan deneniń basqa bólekleri yamasa jınısıy oyınshıqlar menen isleniwi múmkin. Sherikli masturbaciya — jınısıy sherik penen ótkeriletuǵın masturbaciya bolıp, jınısıy sheriktiń jınısıy organların qol menen qozdırıw (barmaq penen qozdırıw yamasa qol menen qozdırıw) yamasa penetrativ emes jınısıy forma sıpatında paydalanıw múmkin.

Ilimpazlar tárepinen alıp barılıp atırǵan izertlewler nátiyjesinde masturbaciya hár eki jınıstaǵı hár qıylı jastaǵı adamlar tárepinen ámelge asırılatuǵınlıǵı anıqlanǵan. Seksual belsendilik, ásirese, masturbaciya sıyaqlı mashqalalarǵa salamat qatnasta bolıwdıń medicinalıq hám psixologiyalıq jaqtan paydalı tárepleri kóp ekenligi atap ótilgen. Maturaciya hám qandayda bir ruwxıy hám fizikalıq kesellikler arasında sebepli baylanıs bar ekenligi belgili emes. Maturbaciya medicina xızmetkerleri tárepinen jınısıy házliktiń normal hám salamat bólegi dep esaplanadı. Búgingi kúnde dinlerdiń masturbaciyaǵa kózqarasları hár qıylı bolıp, ayırımları bunı ruwxıy jaqtan zıyanlı ámeliyat, ayırımları ruwxıy jaqtan zıyanlı emes dep esaplaydı, ayırımları bolsa jaǵdayǵa baylanıslı kózqaras qabıl etedi.

Maturbaciya tariyxqa shekemgi dáwirlerden beri kórkem-ónerde súwretlengen hám júdá áyyemgi jazıwlarda tilge alınǵan hám talqılanǵan. XVIII-XIX ásirlerde ayırım evropalı teologlar hám shıpakerler bunı unamsız sózler menen táriyiplegen, biraq XX ásirde bul tabu sózler ulıwma kemeygen. Kórkem-óner, tanımalı muzıka, televidenie, kino hám ádebiyatta masturbaciyanı talqılaw hám súwretlewdiń artıwı júz berdi. Masturbaciyanıń huqıqıy statusı da tariyx boyınsha ózgergen hám kópshilik mámleketlerde jámiyetlik maydanda masturbaciya nızamǵa qayshı esaplanadı. Haywanlardıń masturbaciyası jabayı tabiyatta da, tutqınlıqta da kóplegen túrlerde baqlanǵan.

## Etimologiyası
Maturbaciya sózi grekshe mezea (μεζεα, «erkektiń jınıslıq organları») hám latınsha turbare («aralastırıw») sózleriniń qosılıwınan kelip shıqqan dep esaplanadı. Jáne bir etimologiyası — latınsha: manu stuprare («qol menen kirletiw»), «Oksford inglis tili sózligi»nde «eski boljaw» sıpatında sıpatlanǵan.

## Jiyilik, jas hám jınıs

Masturbaciya jiyiligi kóplegen faktorlar, máselen, shaxstıń jınısıy keskinlikke qarsı turaqlılıǵı, jınısıy qozǵalıwǵa tásir etiwshi gormonlar dárejesi, jınısıy ádetler, teńlesler tásiri, salamatlıq hám shaxstıń masturbaciyaǵa múnásibeti sıyaqlı mádeniy faktorlar menen belgilenedi.

Hár qıylı izertlewler masturbaciyanıń adamlarda kóp ushırasatuǵının anıqladı. Alfred Kinseydiń 1950-jıllarda AQSh xalqı ústinen ótkergen izertlewleri erkeklerdiń 92%i hám hayallardıń 62%i ómiriniń erte dáwirlerimde masturbaciya qılǵan. 16-44 jas aralıǵındaǵı shaxslar arasında ómiriniń belgili dáwirinde erkeklerdiń 95 %i hám hayallardıń 71 %i masturbaciya etkenligi anıqlanǵan. Erkeklerdiń 73% hám hayallardıń 37% sáwbetlesiwden aldınǵı tórt háptede masturbaciya etkenligin, erkeklerdiń 53% hám hayallardıń 18% aldınǵı jeti kúnde masturbaciya islegenin bildirgen.

## Derekler