IPod Touch

**iPod Touch** (**iPod touch** retinde stillestirilgen) — Apple Inc. tárepinen islep shıǵarılǵan hám burın satılǵan, sensorlı ekran menen basqarılatuǵın paydalanıwshı interfeysi bar, iOS tiykarındaǵı mobil qurılmalar liniyası bolıp, házir óndiristen shıǵarılǵan. Basqa iPod modelleri sıyaqlı, iPod Touch kóshpeli media pleyeri hám qol oyın qurılması retinde paydalanılıwı múmkin, biraq sonıń menen birge cifrlı kamera, veb-brauzer, elektron pochta hám xabar almasıw ushın da paydalanılıwı múmkin Ol dizayn jaǵınan iPhone menen derlik birdey hám App Store dúkanınan kópshilik iPhone úshinshi tárep qosımshaların iske túsire aladı, biraq ol Internetke tek Wi-Fi arqalı jalǵanadı hám uyalı baylanıs maǵlıwmatların paydalanbaydı, sebebi onda uyalı baylanıs modemi joq.

iPod Touch 2007-jıl sentyabrde tanıstırıldı hám 2013-jıl mayǵa shekem shama menen 100 million dana satıldı. 2019-jıl 28-mayda shıǵarılǵan sońǵı iPod Touch modeli – bul jetinshi áwlad modeli.

iPod Touch modelleri saqlaw ornı hám reńi boyınsha ajıratıldı; birdey áwladtıń barlıq modelleri ádette birdey funkciyalar, ónimlilik hám operaciyalıq sistema jańalanıwların usındı. Besinshi áwladtaǵı tómen dárejeli (16 GB) model dáslep artqı kamera bolmastan hám bir reńde satılǵanlıǵı ayrıqshalıq bolıp tabıladı.

iPod Touch 2017-jıl 27-iyulda iPod Nano hám iPod Shuffle toqtatılǵannan keyin Appledıń iPod ónimler liniyasındaǵı sońǵı ónim boldı, sonnan keyin Apple iPod Touch ushın saqlaw ornı hám bahasın 32 hám 128 GB saqlaw ornı menen qayta qarap shıqtı. 2022-jılı 10-mayda Apple iPod Touchtı toqtattı, bul iPod ónimler liniyasın nátiyjeli túrde juwmaqladı. Jetinshi áwlad iPod Touchtı qollap-quwatlaytuǵın sońǵı iOS versiyası iOS 15 boldı, OStıń úziliksiz texnikalıq xızmet kórsetiwin esapqa almaǵanda.

## Ózgeshelikleri

### Programmalıq támiynat
iPod Touch iPhone operaciyalıq sisteması iOSta isledi. Oǵan Safari, Google Maps, Mail qosımshası, Muzıka hám Videolar ushın qosımshalar hám bir neshe basqa qosımshalar kirdi. Paydalanıwshılar ekranda kórsetilgen virtual klaviaturada teredi. Apple onlayn dúkanlardı basqaradı, bul paydalanıwshılarǵa muzıka, videolar hám úshinshi tárep programmalıq támiynatın satıp alıwǵa hám tikkeley júklep alıwǵa múmkinshilik beredi. Shıǵarılǵannan baslap, iPod Touch jurnalistler tárepinen «telefonsız iPhone» dep xarakterlengen hám hárbir keyingi iPod Touch modeli sol waqıttaǵı iPhone modeli menen birdey iOS relizi menen usınıldı.

2010-jılı 8-aprelde Apple Arnawlı Ilajında Apple iPhoneOS 4.0-di járiyaladı, ol kóp wazıypalılıq, papkalar, pochta jaqsılanıwları, iBooks, jaqsılanǵan kárxana funkciyaları, Oyın Orayı hám iAd sıyaqlı jeti tiykarǵı jańa funkciyanı qamtıdı. Ol ekinshi, úshinshi hám tórtinshi áwlad iPod Touch modellerin qollap-quwatlaydı hám bul birinshi áwlad iPod Touchtı qollap-quwatlawdan bas tartqan birinshi iOS relizi boldı. Relizden aldın, iOS 4 kóp wazıypalılıq hám Bas Ekran fon súwretleri bolmaǵanlıǵı sebepli tómen ónimlilik hám belgishe animaciyalarınıń ásteligi ushın ekinshi áwlad iPod Touch ushın kóbinese sınǵa alındı, al úshinshi hám tórtinshi áwlad iPod Touchlar bolsa Arnawlı Ilajda qamtılǵan barlıq jeti tiykarǵı hám basqa jasırın funkciyalardı tolıq qollap-quwatladı.

iOS 4 ke shekemgi iPod Touch modellerine iOS jańalanıwların olardıń iyeleri satıp alıwı talap etilgen. Apple bul sheshimi ushın hám belgili bir iPhone funkciyaların iPod Touch programmalıq támiynatınan shıǵarıp taslaǵanı ushın sınǵa ushıradı. Appledıń poziciyası, olar iPhoneǵa funkciyalardı biypul qosa alatuǵınlıǵı boldı, sebebi ol bir márte tólem emes (sol waqıttaǵı iPhonelar ádette tasıwshı shártnaması menen satılǵanlıqtan), al jazılıw arqalı tabıs alatuǵın edi. 2010-jıldıń iyun ayındaǵı WWDC-de, iOS 4-ten baslap, Stiv Djobs Appledıń keyingi OS jańalanıwların iPod Touch iyelerine biypul etiwdiń «jolın tapqanın» járiyaladı.

2011-jıl iyunda, iOS programmalıq támiynatınıń besinshi iri relizi bolǵan iOS 5 Appledıń WWDC 2011 ilajında járiyalandı hám oǵan xabarlandırıw, xabar almasıw hám esletpe funkciyaları qosıldı. Apple ayırım funkciyalardı shekledi, mısalı, dawıslı basqarıw sisteması Siri tek iPhone 4S ushın ǵana eksklyuziv boldı hám iPhone 4 hám 3GS sıyaqlı, úshinshi hám tórtinshi áwlad iPod Touchlarda da bolmadı.

Keyingi jılı, 2012-jıl 19-sentyabrde tórtinshi hám besinshi áwlad iPod Touch modelleri ushın shıǵarılǵan iOS 6, Passbook, Facebook integraciyası hám Apple Maps sıyaqlı 200 jańa funkciyanı óz ishine aldı. Besinshi áwlad iPod Touch panorama súwretlerdi túsiriw qábiletine iye boldı, bul funkciya iPhone 4S hám iPhone 5 penen ortaq boldı.

2015-jıl 8-iyunda WWDC-de besinshi áwlad iPod Touchtıń basqa A5 chipli qurılmaları menen birge iOS 9-dı qollap-quwatlaytuǵını járiyalandı, bul onı iOStıń tórt tiykarǵı versiyasın qollap-quwatlaǵan birinshi iPod Touchqa aylandırdı.

#### Ornatıw hám sinxronizaciya
iOS 4 yamasa onnan erterek versiyalarda isleytuǵın iPod Touch qurılmaları birinshi márte ornatıw ushın Mac yamasa JKge jalǵanıwı kerek edi. iTunes Store hám App Store dúkanlarınan qosımshalar yamasa media júklep alıw ushın kompyuter talap etilmeydi, degen menen iTunes Store arqalı satıp alınbaǵan medialar ele de kompyuter arqalı qosılıwı kerek.

2011-jıl 12-oktyabrden baslap islep shıǵarılǵan iPod Touch qurılmalarında iOS 5.0 yamasa onnan keyingi versiyaları aldınnan júklengen; olardı JK yamasa Macqa mútáj bolmastan, sımsız túrde ornatıwǵa boladı.

#### Kontent satıp alıw
iPod Touchta kontent satıp alıw ushın paydalanıwshı Apple ID jaratıwı yamasa bar akkauntqa iye bolıwı kerek. Bul akkaunt penen birew iTunes Storedan muzıka hám videolar, App Storedan qosımshalar yamasa Apple Books Storedan kitaplar júklep ala aladı. Kredit kartasız jaratılǵan Apple ID akkauntı biypul kontent alıw ushın paydalanılıwı múmkin hám sawǵa kartaları kredit kartası ornına qosımshalar ushın tólewge paydalanılıwı múmkin.

#### Úshinshi tárep qosımshaları
iPod Touch ushın úshinshi tárep qosımshaların alıwdıń jalǵız rásmiy jolı – bul iTunestıń bir bólimi bolǵan Apple App Store dúkanı. iOS 2.0 versiyasınan baslap barlıq versiyalarda qoljetimli bolǵan App Store qosımshası paydalanıwshılarǵa iTunes Store menen birge bir pútin onlayn repozitoriydan (Apple tárepinen xosting etilgen) qosımshalardı kóriwge hám júklep alıwǵa múmkinshilik beredi.

App Storedan sırttaǵı qosımshalardı qaptaldan júklew Xcode qosımshası arqalı ámelge asırıladı. Ol baǵdarlamashılar hám kárxanalar ushın arnalǵan, degen menen Xcodetan sırttaǵı qaptaldan júklew quralları da bar hám olar tiykarınan App Storeda ruqsat etilmegen qosımshalar ushın qollanıladı.

### Dizayn hám apparatlıq támiynat
iPod Touch ulıwma alǵanda iPhone 6-ǵa shekemgi iPhone modellerine uqsaydı. Birdey áwladtaǵı iPhone-ǵa salıstırǵanda, iPod Touch juqaraq, jeńilirek hám arzanıraq, biraq ayırım apparatlıq támiynat hám programmalıq támiynat funkciyaları joq. Stiv Djobs bir ret iPod Touch-tı «iPhone ushın shınıǵıw dóńgelekleri» dep ataǵan.

Barlıq iPod Touch modellerinde biometriyalıq autentifikaciya, 3D Touch, NFC, GPS, sóylesiw dinamigi hám shawqımdı basıwshı mikrofon joq. Áwladına baylanıslı, iPod Touch iPhone-ǵa salıstırǵanda kishirek yamasa tómenirek sapalı displeyge hám kamera(lar)ǵa iye bolıwı múmkin. Jańaraq modellerde (besinshi, altınshı hám jetinshi áwlad) avtomatikalıq jaqtılıqtı támiyinleytuǵın átiraptaǵı jaqtılıq sensorı joq. Birinshi áwlad iPod Touch-ta integraciyalanǵan dinamik joq, al tórtinshi áwladqa shekemgi barlıq iPod Touch-larda mikrofon, kamera hám jaqtılandırıwshı joq. 4-áwlad iPod Touch-tan baslap kamera hám mikrofon qosıldı, al besinshi áwlad iPod Touch-tan baslap LED jaqtılandırıwshı qosıldı.

iPod Touch-ta uyalı baylanıs modemi joq, sonlıqtan ol tikkeley jámiyetlik kommutaciyalanǵan telefon tarmaǵında telefon qońırawların ámelge asıra almaydı. Biraq, ol FaceTime sıyaqlı VoIP qońırawların ámelge asıra aladı hám Apple ID menen basqa iPhone, Mac, iPad hám iPod Touch modellerine iMessage jiberiwge boladı. Besinshi áwlad iPod Touch hám onnan keyingileri Wi-Fi qońıraw funkciyası menen bólek iPhone arqalı standart telefon qońırawların jiberip hám qabıl ete aladı (iOS 8-de usınılǵan funkciya). Eki qurılma birdey Apple ID-ge baylanıslı bolıwı hám iPhonenıń tasıwshısı bul funkciyanı qollap-quwatlawı kerek.

#### Jalǵanıw imkaniyatı
 iPod Touch kompyuter menen Wi-Fi arqalı yamasa kabel hám dok konnektorı arqalı USB menen baylanısa aladı.

2012-jılǵa shekem shıǵarılǵan iPod modellerinde analog signallardı tasıytuǵın 30 pinli dok konnektorı (awızsha iPod dok konnektorı dep atalǵan) bar edi.

iPod Touch-tıń besinshi, altınshı hám jetinshi áwladlarında iPhone 5, tórtinshi áwlad iPad hám birinshi áwlad iPad Mini hám de jetinshi áwlad iPod Nano modelleri menen birge usınılǵan jańa cifrlı dok konnektorı, Lightning bar. Bul jańa konnektor aldıńǵısınan kishirek bolıp, juqaraq forma faktorına múmkinshilik beredi hám eki tárepleme qollanılıwı múmkin. Apple Lightning konnektorın eski 30 pinli dok konnektorına yamasa USB-ge jalǵaw ushın hár túrli aksessuarlar bar, degen menen barlıq eski aksessuarlar islemeydi, sebebi Lightning konnektorı analog signallardı basqara almaydı.

## Paydalanıwshı tárepinen islengen modifikaciyalar
Appledıń barlıq iOS qurılmaları sıyaqlı, iPod Touch da qatań baqlanatuǵın yamasa jabıq platforma. Qosımshalar arasındaǵı baylanıs sheklengen hám baqlanadı, al Apple mikrobaǵdarlama hám qosımshalar ushın jalǵız rásmiy programmalıq támiynat jetkerip beriwshisi. Xakerler barlıq iOS qurılmaların «djeylbreyk» etiwge háreket etti, bul iOS 4.0-ge shekemgi versiyalardaǵı kóp wazıypalılıq, bas ekran ushın temalar hám batareya procent kórsetkishin iske qosıw (jetinshi áwlad iPod Touch-qa shekem iPhone-ǵa sheklengen) sıyaqlı qadaǵan etilgen yamasa qollap-quwatlanbaytuǵın funkciyalardı iske qosıw ushın edi. iPod Touch ushın djeylbreykler birinshi ret 2007-jıl sentyabrde dáslepki model shıqqannan bir ay ótkennen keyin payda boldı, sol waqıtta xakerler iPhone OS 1.1.1-di djeylbreyk etiw ushın JailbreakMe 1.0 (sonday-aq «AppSnapp» dep te ataladı) shıǵardı. Bul Apple iPhone OS 2 menen buǵan ruqsat bergenge shekem paydalanıwshılarǵa óz qurılmalarına úshinshi tárep baǵdarlamaların ornatıwǵa múmkinshilik berdi.

Apple kompaniyasınıń kepillik bayanatı djeylbreykten yamasa rásmiy emes usıllar menen islengen basqa modifikaciyalardan keyin iPod Touch Appledıń kepilligi menen qamtılmaytuǵının ańlatadı. Djeylbreyk iOStı paydalanıw shártlerin buzw bolıp tabıladı. Djeylbreyk procesin ádette iTunes arqalı qayta tiklew orınlaw arqalı biykar etiw múmkin bolsa da, qurılmanı paydalanıwǵa jaramsız etip qoyıw qáwpi bar.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__