open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Schönenberg an der Thur

**Schönenberg an der Thur** — ShveysariyanıńTurgau kantonında jaylasqan awıl bolıp ol burınǵı munisipalitet esaplanadı.

1996-jılda munitsipalitet qońsı Buxvil, Kradolf hám Neukirch an der Thur munitsipalitetlerimenen birlestirilgrn hám jańa Kradolf-Schönenberg munitsipaliteti payda etilgen.

Schönenberg an der Thur birinshi márte 883-jılda *Thuruftisthorf* sıpatında tilge alınǵan. Jáne sonday-aq1359-jılda ol *Schönnenberg* sıpatında tilge alınǵan.

Xalqı 1831-jılda 190 adam bolǵan bolsa, 1870-jılǵa kelip, 254 adamǵa jetken. 1910-jılda 820 adam bar bolǵan. Xalqı 1960-jılda 813 adam bolǵan bolsa, 1995-jılda 1249 adamǵa koʻbeygen.

## Derekler
Sankt Pelagiberg

**Sankt Pelagiberg** —Shveysariyanıń Thurgau kantonında jaylasqan awıl esaplanadı.

Awıl burınǵı Gottshaus munitsipalitetinde jaylasqan. 1996-jılda Gottshaus munitsipaliteti óz qońsısı menen taza hám úlkenirek Hauptwil-Gottshaus munitsipalitetin payda etiw ushın birlesti.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
5-fevral

**5-fevral** —  Grigorian kalendarı boyınsha jıldıń 36-kúni hám fevral ayınıń 5-kúni. Bul sáne kirip kelgende jıldıń aqırına shekem 329 (kabisa jılında 330-) kún qaladı.

## 

## 

## 

## 

## Qosımsha qarań

## Derekler

## Siltemeler
28-fevral

**28-fevral** —  Grigorian kalendarı boyınsha jıldıń 59-kúni hám fevral ayınıń 28-kúni. Bul sáne kirip kelgende jıldıń aqırına shekem 306 (kabisa jılında 307-) kún qaladı.

## 

## 

## 

* 1955 — Gilbert Gottfried, amerikalı kino hám televideniye aktyorı.

## 

* 1925 — Friedrich Ebert, nemec siyasatshısı, Germaniyanıń birinshi prezidenti (1919-25).

## Qosımsha qarań

## Derekler

## Siltemeler
12-mart

**12-mart** —  Grigorian kalendarı boyınsha jıldıń 71-kúni (kabisa jılında 72-kúni) hám mart ayınıń 12-kúni. Bul sáne kirip kelgende jıldıń aqırına shekem 294-kún (kabisa jılında 295-kún) qaladı.

## 

## 

## 

* 1958 — Catherine Nolan, amerikalı siyasatshı.

## 

## Qosımsha qarań

## Derekler

## Siltemeler
20-yanvar

**20-yanvar** —  Grigorian kalendarı boyınsha jıldıń hám yanvar ayınıń 20-kúni. Bul sáne kirip kelgende jıldıń aqırına shekem 345 (kabisa jılında 346-) kún qaladı.

## 

## 

* 1932 — «Jetkinshek» gazetası shıǵa basladı.

## 

## 

## Qosımsha qarań

## Derekler

## Siltemeler
Qarakól (qala, Qırǵızstan)

**Qarakól** 1889-1921 hám 1939-90-jıllarda Prjevalsk) — Qırǵızstan Respublikası Íssıkól wálayatındaǵı qala, wálayat orayı. Terskay Alatawdıń arqa eteginde, Qarakól dáryası boyında jaylasqan. Avtomobil jolları kesispesi. Xalqı 64,3 mıń adam (1999). 1871-jıldan Jetisuw wálayatındaǵı uyezd qalası. Azıq-awqat, miywe-sharap, júweri ónimleri, nan, balıq zavodları, sút, góshkombinatları hám jeńil sanaat (ayaq kiyim hám tigiwshilik fabrikaları); elektr-texnika zavodı, elektr ıssılıq orayı, aeroport bar. Qurılıs materialları islep shıǵarıladı (temir-beton birlespeleri, gerbish-shaǵal zavodları). Pedagogika institutı, Íssıkól universitetiniń joqarı ekonomika kolleji, úlketanıwshılıq muzeyi bar. Q. átirapında "Aqsuw" hám "Jetiógiz" balneologik kurortları jaylasqan.

## Jaylasıwı
Qarakól ortasha teńiz betinen 1792 m joqarıda jaylasqan. Batısında Shelpek, arqasında Burlyubas, Kunduy hám Tegizshil, shıǵısında Maman hám qublasında Jol-Golot aymaqları menen shegaralasqan. 

## Derekler
11-may

## 11-may kúni orın alǵan áhmiyetli waqıyalar hám zárúr sáneler menen tanıstırıp barıwdı dawam etemiz:

- 11 mayda Astronomiya kúni belgilenedi. Bul bayram jılına eki ret — báhárde hám gúzde bayramlanadı. Astronomiya kúni 1973-jılı Kaliforniyada belgilendi. 

- Sonday-aq búgin dúnyajúzlik kóshpeli quslar kúni. Bul global ekologiyalıq akciyanıń maqseti — adamlardıń kóshpeli quslar haqqında kóp maǵlıwmat alıwına imkaniyat jaratıw. Quslardı qorǵaw haqqındaǵı xalıqaralıq konvenciyaǵa 1906-jılı qol qoyılǵan. 

- Búgin Niderlandiya elinde velosipedshi kúni atap ótiledi. Bul eldiń turǵınları ǵalabalı túrde velosiped aydawdı dástúrge aylandırǵan. Rásmiy statusı bolmaǵanı menen, keń kólemde bayramlanadı.

## 11 MAYDA DÚNYADA BOLǴAN WAQÍYALAR
- 1928-jılı Nyu-Yorkte dúnyadaǵı eń dáslepki telebaǵdarlamalardı sistemalı túrde translyaciyalaw baslandı;

- 1991-jılı shveciyalı Roxette dueti Joyride qosıǵın atqarıp, amerikalı xit-paradta birinshi orınǵa iye boldı;

- 2000-jılı Hindistannıń milliardınshı azamatı — Asta Arora dúnyaǵa keldi;

- 2003-jılı Kolizey arenasında dáslepki ret rok-muzikant — Pol Makkartni dóretiwshilik koncert berdi.

## 11 MAYDA DÚNYAǴA KELGEN ATAQLÍ TULǴALAR
1864-jılı angliyalı jazıwshı, kompozitor Etel Lilian Voynich dúnyaǵa keldi;

1904-jılı ispaniyalı súwretshi, músinshi, rejissyor, jazıwshı Salvador Dali dúnyaǵa keldi. 

1963-jılı ukraynalı kompozitor, muzikalı prodyusser, Ukrainaǵa miyneti sińgen kórkem-óner ǵayratkeri (2012) Konstantin Meladze dúnyaǵa keldi;

1988-jılı rossiyalı aktrisa Agniya Ditkovskite dúnyaǵa keldi.

https://web.archive.org/web/20230510182000/http://taqvim.uz/uz/event/all/1/05/11

https://www.calend.ru/day/5-11/

https://www.inform.kz/kz/11-mamyr-kazakparat-atauly-kunder-okigalar-esimder_a3247693
12-may

## Bul sánedegi waqıyalar

12 mayda dúnyada qanday qızıqlı waqıyalar hám zárúr sáneler belgilenedi? Usılar haqqında bilgińiz kelse tómendegi maǵlıwmatlar siz ushın:

Búgin dúnyada Miyirbiyke kúni xalıqaralıq kólemde belgilenedi. Dáslepki medicinalıq bilim alǵan adamlar ǵana miyirbiyke bola aladı, olar nawqaslarǵa qaraw ushın shıpakerdiń kórsetpelerin orınlaydı. Yaǵnıy pútkil emleniw basqıshında nawqas penen jumıs isleytuǵın shıpakerlerdiń járdemshileri degen sóz.

Jıl sayın 12 mayda Rossiya hám ǴMDAnıń basqa ellerinde ekologiyalıq bilim beriw kúni belgilenedi. Bul bayram 1991-jılı dúzildi, onıń maqseti — barlıq ilimde hám adam xızmeti tarawlarında ekologiyalıq bilimdi aktuallastırıw. Bul kúni hár túrli ekologiyalıq akciyalar menen is-ilájlardı ótkeriw dástúrge aylanǵan.

Búgin sonday-aq Cheburashkanıń tuwılǵan kúni. Cheburashka — 1966-jılı jazıwshı Eduard Uspenskiy oylap tapqan qaharman. Ol arqa tabanları menen júretuǵın, salpańqulaq, kózleri úlken hám shashı qońır qaharman. 

## 12 mayda dúnyada bolǵan waqıyalar:
1931-jılı Qıtay xalıqlıq jıynalısı 1 iyunda kúshke kirgen konstituciyanı qabılladı;

2008-jılı 69197 adam qaytıs bolǵan Sıchuan jer silkiniwi júz berdi, 18 mıńǵa shamalas adam joǵalıp ketip, 288431 adam jaraqat aldı;

2017-jılı dúnyanıń 150 den aslam mámleketinde Microsoft Windows-tıń 200 mıńnan aslam kompyuterin zıyanlaǵan WannaCry tarmaqlıq qurt baǵdarlaması tarqala basladı. 

## 12 mayda dúnyaǵa kelgen ataqlı tulǵalar:
1907-jılı amerikalı teatr hám kino aktrisası Ketrin Xepbern dúnyaǵa keldi ("Долгий день уходит в ночь", "Угадай, кто придет к обеду?", "Лев зимой" filmleri). Tórt «Oskar» aldı.

1933-jılı gruzin aktyorı Givi Berikashvili dúnyaǵa keldi. Gruzin xalıq artisti (1979).

1937-jılı stend-ap kamedi janrındaǵı amerikalı komik, aktyor, jazıwshı, scenariyshi, prodyusser Djordj Karlin Djordj dúnyaǵa keldi. Tórt ret «Gremmi» sıylıǵınıń hám Mark Tven sıylıǵınıń jeńimpazı. 5 kitap hám 20 dan aslam muzikalı albomnıń avtorı, 16 filmge tústi. 

1983-jılı rossiyalı sportshı (kórkem gimnastika),  jámiyet hám siyasıy ǵayratker Alina Kabaeva dúnyaǵa keldi. 

1949-jılı qazaqstanlı qosıqshı, «Gúller» respublikalıq estrada ansamblinde qazaq xalıq qosıqların atqarıwshı Qapash Qulısh dúnyaǵa keldi.
Robototexnika

**Robototexnika** (chex. — májúriy miynet +  — kórkem óner; ingl. robotics — robotika) – robotlardıń dúzilisi menen, jumısı hám qollanılıwı menen shuǵıllanatuǵın, sonıń menen bir qatarda basqarıw, seziniw hámde maǵlıwmattı qayta islew menen shuǵıllanatuǵın mexanikalıq, elektr hám elektronlı injeneriya menen kompyuter ilimleriniń birlesken tarawı.

Robototexnika robotlardan basqa avtomatlastırılǵan texnikalıq sistemalar menen óndirislik processlerdiń eń jańa texnikalıq dúzilisin tayarlaw menen qollanıw usılların izertleytuǵın ilim.

Avtomatlastırılǵan mashinalar, adamlardıń ornına qáwipli jerlerde yamasa zavodtaǵı awır jumıslardı isley aladı. Robotlar sırtqı kelbeti boyınsha, adamlarǵa uqsas bolıwı múmkin. Házirgi waqıtta alımlar gumanoid robotlardı qoldan kelgenshe adamlarǵa uqsas etip islep shıǵıwǵa háreket etip atır.

Avtonom túrde jumıs isleytuǵın robotlar tuwralı maǵlıwmat burınnan baslap payda bolǵan, biraq sol temadaǵı izertlewler XX ásirge shekem baslanbaǵan. Búgingi kúnde robototexnika tez alǵa ilgerlep baratırǵan taraw. Texnologiya qalay tez rawajlansa, robototexnika da solay tez rawajlanadı, óytkeni robototexnika texnologiya menen tıǵız baylanısta.  Texnologiya rawajlanǵan sayın izertlewlerde artadı, sonıń nátiyjesinde robotlardı qollanıw sheńberide keńeyedi. Házirgi waqıtta robotlar úyde, zavodlar menen áskeriy tarawda qollanıladı. Kóplegen robotlar minalar menen bombalardı zıyansızlandırıw sıyaqlı ámellerdi orınlaydı, bul bolsa adamlarǵa tikkeley zıyan keltiriwdiń aldın aladı.

Robototexnikada qandayda bir robotlardı izertlep tayarlamasa da, ol robotlar Ayzek Azimovtıń úsh nızamına boysınıwı tiyis. Ol nızamlardı 1942-jılı jazılǵan «Xorovod» atlı gúrrińinde bayanlanǵan. Ol nızamlar tómendegishe jazılǵan.

# Hár qanday robot adamǵa zıyan keltirmewi kerek, yamasa háreketsizligi menen zıyan keltiriwge ruqsat etilmeydi.
# Robot adamnıń buyrıqların birinshi nızamǵa qarsı kelmegen jaǵdayda ǵana orınlawǵa minnetli.
# Birinshi hám ekinshi nızamlarǵa qarsı kelmese, robot óz qáwipsizligin támiyinlewi kerek, robototexnika

## Etimologiyası
**"Robototexnika"** (yamasa «robotika», «robotics») sózi eń birinshi ret Ayzek Azimovtıń 1941-jılı járiyalanǵan ilimiy-fantastikalıq «Jalǵanshı» («Лжец») atlı gúrrińinde qollanılǵan.

## Paydalanılǵan ádebiyatlar
14-may

**14 maydaǵı áhmiyetli waqıyalar hám zárúr sáneler**

Búgin Rossiyada Frilanser kúni belgilenedi. 2005-jılı 14-may kúni Rossiyada eń dáslepki frilanser birjalarınıń biri shólkemlestirilgen.

Búgin — vazelinniń tuwılǵan kúni. 1872-jılı belgili ximik Robert Chezbro vazelindi tayarlaw texnologiyasın oylap tawıp, jánede jetilistirdi. 1878-jılı 14 mayda usı dárini patentlestirdi. Sonnan berli bul kún vazelinniń rásmiy tuwılǵan kúni bolıp esaplanadı.

## Dúnyada bolǵan waqıyalar
1869-jılı Qazaqstanda Aqtóbe qalasına tiykar salındı;

1968-jılı The Beatles toparı Apple Corp atlı jańa dawıs jazıw kompaniyasın kópshilik názerine usındı;

1975-jılı kievli «Dinamo» dáslepki ret futboldan «Kuboklar Kubogın» utıp aldı;

2009-jılı belgili astronom Uilyam Gersheldiń húrmetine «Gershel» teleskopı orbitaǵa ushırıldı;

## Bul kúni dúnyaǵa kelgen tulǵalar
1553-jılı Margo Margarita de Valua patshayım dúnyaǵa keldi. Fransuz patshayımı. 1572-1599  jılları Genrix de Burbon, Navar patshası, Franciya patshası Genrixtiń IV hayalı bolǵan;

1941-jılı britaniyalı aktyor Djon Fordjem dúnyaǵa keldi. Ataqlı filmleri — «Костолом», «Жены футболистов», «Ограбление по-итальянски»;

1975-jılı ukrain muzikantı, «Океан Ельзи» toparınıń jetekshisi Svyatoslav Vakarchuk dúnyaǵa keldi;

1984-jılı Facebook sociallıq tarmaǵınıń tiykarshısı, bas direktorı Mark Cukerberg dúnyaǵa keldi.
15-may

Búgin dúnya ellerinde xalıqaralıq klimat kúni bayramlanadı. Usı rásmiy emes ekologiyalıq bayram meteorologlardıń klimattı qorǵaw haqqındaǵı úndewine juwap retinde maqullandı. Klimattı saqlaw — adamzat turmısındaǵı global másele. Dúnyajúzlik ıssı hawa, atmosfera qabatındaǵı ozonnıń kóbeyiwi, tábiyiy kataklizmalar, planetadaǵı hawa-rayınıń — ózgeriwi bunıń barlıǵı Jerdiń klimatın buzıp, kesirinen azıq-awqat, adamlardıń turmısı menen múlkine keri tásir etedi, tábiyiy resurslar menen mámlekettiń turaqlı rawajlanıwına kesent etedi.

Búgin — xalıqaralıq shańaraq kúni. 1993-jılı BMSh tárepinen usınday qarar qabıllaǵan, sonnan berli dúnyanıń kóplegen ellerinde bayramlanıp atır. Shańaraq — jámiyet penen mámlekettiń tiykarı, rawajlanıw menen turaqlılıqtıń deregi. Sonlıqtan mámleket onı qorǵawǵa úlken itibar beredi. Bayramnıń maqseti — jámiyet itibarın shańaraqtaǵı máselege itibar qaratıw.

Búgin — Moskva metropoliteniniń tuwılǵan kúni. 1935-jıl 15 mayda Moskva xalqı menen qonaqları ushın zárúr waqıya júz berdi. Bul kúni tańǵı saat jetide Moskva metropoliteniniń dáslepki tarmaǵı saltanatlı túrde iske qosıldı.

## Dúnyada bolǵan waqıyalar
1918-jılı AQSHta dúnyadaǵı dáslepki hawa poshtası jumıs isledi;

1928-jılı Mikki Maus qaharmanı dáslepki ret payda boldı;

1969-jıl Pol Makkartni bolajaq zayıbı Linda Istmandı birinshi ret kórip qalǵan;

2001-jılı «CSX 8888 waqıyası» boldı: Ogayo shtatında heshkim basqarmaǵan poezd eki saat ishinde 76&nbsp;km/saat tezik penen 106&nbsp;km aralıqtı basıp ótti. Poezd júginiń arasında qáwipli ximikatlarda bolǵan edi.

## Dúnyaǵa kelgen ataqlı tulǵalar
1881-jılı rus jazıwshısı, dramaturg, teatr rejissyorı hám aktyorı Mixail Bulgakov dúnyaǵa keldi;

1938-jılı francuz aktrisası Mirey Dark dúnyaǵa keldi. 15 jıl Alen Delonnıń azamatlıq nekedegi zayıbı boldı;

1940-jılı rossiyalı aktrisa Svetlana Svetlichnaya dúnyaǵa keldi. Filmleri — «Бриллиантовая рука», «17 мгновений весны» hám «Место встречи изменить нельзя»;

1980-jılı rossiyalı qosıqshı hám aktrisa Anastasiya Slanevskaya (Слава degen at penen belgili) dúnyaǵa keldi.
Shıǵıs Qazaqstan

**Shıǵıs Qazaqstan** — Qazaqstan Respublikasınıń ekonomikalıq-geografiyalıq regionı esaplanadı. Onıń quramına orayı Semey qalası bolǵan Abay wálayatı hám orayı Ust-Kamenogorsk qalası bolǵan Shıǵıs Qazaqstan wálayatı kiredi. Region Qıtay hám Rossiya Federaciyası menen shegaralasadı. Arqa Qazaqstan ekonomikası dástúriy túrde energetika, mashinasazlıq, toǵay xojalıǵı hám ótmishte áskeriy-texnika óndirisine tiykarlanǵan.

Regionnıń ishki aviareysleri:

SCAT

* Ust-Kamenogorsk — Semey
* Ust-Kamenogorsk — Urjar
* Ust-Kamenogorsk — Zaysan
* Semey — Urjar

## Derekler

## Ádebiyatlar
* Mámleketler hám xalıqlar. Kavkaz Respublikası. Oraylıq Aziya Respublikası. Qazaqstan , 180000 экз, Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'. — 365—380 bet.
16-may

Búgin xalıqaralıq — Biograflar kásiplik bayramı keń kólemde dúnya ellerinde belgilenedi.

Sonday-aq búgin xalıqaralıq jaqtılıq kúni. Bul bayram jaqtılıqtıń rólin, ilim hám bilimlendiriwge, kórkem-óner menen mádeniyatqa, medicina, kommunikaciya, energetika tarawlarına qosqan úlesin belgileytuǵın dúnyajúzlik baslama. Bayram jaqtılıq penen jaqtılıq texnologiyalarınıń búgingi kúndegi ilimdegi rólin keń túrde úgit-násiyatlawǵa, jaqtılıq texnologiyalarına tiykarlanǵan bilim menen ilimniń rawajlanıwın xoshametlewge iytermeleydi.

## Dúnyada bolǵan waqıyalar
1881-jılı Germaniyanıń Berlin qalasında dúnyadaǵı eń dáslepki elektr tramvayı júrip ótti;

1919-jılı amerikalı ushqısh Albert Ris Atlantika okeanınıń ústinen birinshi ret ushtı;

1929-jılı AQSHta «Oskar» sıylıǵı menen xoshametlew saltanatı ótkerildi;

2004-jılı ukrainalı qosıqshı Ruslana 49-xalıqaralıq «Evrovidenie» muzikalı tańlawında birinshi orındı iyeledi.

## Dúnyaǵa kelgen ataqlı tulǵalar
1910-jılı rus shayırı, prozashı, dramaturg, jurnalist Olga Berggolc dúnyaǵa keldi;

1953-jılı irlandiyalı aktyor, ataqlı «Djeyms Bondlardıń» biri Pirs Brosnan dúnyaǵa keldi;

1965-jılı ukrainalı aktyor hám házil-dálkekshi Sergey Olex tuwılǵan sáne.

1966-jılı amerikalı pop-juldız, qosıqshı, aktrisa hám oyınshı Djanet Djekson dúnyaǵa keldi. Ol ataqlı qosıqshı Maykl Djeksonnıń qarındası.
ICD-10, B35-B49: Mikozlar

**Mikoz** keselliginde patogen zamarriqlar sebepshi bolib keledi. O’lar o’simliklerdin’ en’ apiwayi tu’ri bo’lib, miceliy h’am sporalarg’a iye bolib, adamlarda shash ham onin’ qosindilarina geyde ishki organlardi ziyan keltiriwshi bolib esaplanadi. Patogenli zamarriqlar qo’rshap turg’an do’gerekte ken’ tarxalgan, adewir kontagiozliq penen ayirip turiwshi, adamnan adamg’a, haywanlardan adamg’a ha’m zamarriq elementlerin saqlaytug’in buyimlar menen kontaktta bolganda jug’idi. Mikozlardin’ a’dewir da’rejede ken’ rawajlanib ketiwi makroorganizmnin’ jag’dayina tiyisli (beyimlewshi awiriwdin’ barlig’i, miynet xa’m dem aliwdin’ sanitar-gigienik rejimi). Antibiotiklardin’ ken’ qollaniwi, kortikosteroid ha’m basqa immunosupressiv terapiya, xaliqtin’ uliwma ummunoreaktivlig’i paseyib ketiwi tendenciyasi jag’daylardin’ jiyeleniwi ha’m epidermomikoz, kandidoz ha’m o’lardin’ ken’ tarqalg’an tu’rlerinin’ torpid barisina sebep bo’ladi.

**Kesellikti kelib shig’ariwshilar (botanikaliq klassifikaciya boyinsha):**

-	en’ apiwayi tu’rlerdegi zamarriqlar (zigomicetlar);

-	en’ joqarg’i tu’rdegi zamarriqlar (askomicet ha’m dewteromicetlar).

**Infekciyanin’ rezervuarlari:**

-	kesel adam (antroponozli mikozlar);

-	kesel haywanlar (zooantroponoz mikozlar);

-	topiraq (geofil mikozlar).

**Adamlarda u’shirautig’in mikozlardin’ klassifikaciyasi:**

1. **Keratomikozlar (juzeki)**

•	Turli ren’li temirew (kepekleniwshi temirew)

•	Tuyinli trixosporiya (P’yedra)

2. **Dermatofitiyalar**

•	Shat epidermofitiyasi

•	Taban epidermofitiyasi

•	Rubrofitiya

•	Trixofitiya - qirma temirew (antroponoz, zoonoz)

•	Mikrosporiya (antroponoz, zoonoz)

•	Favus

3. **Kandidoz**

•	Juzeki

•	Ken’ tarqalg’an xronikaliq

•	Visceral

4. **Shuqir mikozlar**

•	Kokcidioidoz

•	Gistoplazmoz

•	Xromomikoz

•	Sporotrixoz

•	Aspergillyoz

•	Mukoroz

•	Penicilliyoz

•	Cefalosporioz

•	Kladosporioz

•	Rinosporidioz

•	Mycetoma

•	Blastomikozlar:

-kriptokokkoz;

-arqaamerikaliq blastomikoz;

-qublaamerikaliq blastomikoz;

-keloidli blastomikoz.

5. **Jalg’an mikozlar**

•	Eritrazma

•	Qoltiq asti trixomikozi (Pattersonnin’ tugunli trixomikozi)

•	Aktinomikoz

•	Nokardioz
Motiv (psixologiyada)

**Motiv** (psixologiyada) — insan iskerliginde belgili bir maqsetti ámelge asırıwǵa sebep bolıwshı faktor. M. shaxstı háreketke hám iskerlikke keltiriwshi, mútájliktiń joqarı forması sıpatında payda bolıwshı ishki túrtki esaplanadı. Mútájlik hám instinkt, meyil hám tuyǵı, ideal hám basqa M.lar qatarına kiredi Házirgi zaman psixologiyasında M. ataması subyektti háreketke keltiriwshi túrli hádiyse hám jaǵdaylardı sáwlelendiriw ushın qollanıladı. Is-háreket hám iskerlik M.lerdiń kompleksi motivaciya delinedi. M. mútájlik tiykarında júzege keledi hám qáliplesedi. Mútájliktiń anıqlasıwı motivaciyanıń nátiyjeli qáliplesiwin támiyinleydi. Háreket iskerliktiń quramı bolǵanı sebepli ol iskerliktiń maqseti hám M.i arqalı basqarıladı..Ayrım jaǵdaylarda "M." túsinigin "emociya", "maqset", "ustanovka" atamalari menen almastırıw jaǵdayları ushıraydı. Geyde túrtki, qozǵawshı, úndewshi túsinikleri menen almastırıladı.

## Derekler
Ájayıp balalar

**Ájayıp balalar** (Túrkshe: Şimdiki Çocuklar Harika) - tanımalı túrk jazıwshısı Aziz Nesinniń 1967-jılı jazǵan romanı. 2014-jılı aprel ayındaǵı halatı boyınsha bup kitap Túrkiyada 68-basılımında jarıq kórdi hám usı waqıtqa deyin 525 000 dana basıldı. Aziz Nesinniń eń kóp satılǵan kitabı.

Bul roman qaraqalpaq tiline Muratbay Nızanov tárepinen awdarıldı hám 2016-jılı "Bilim" baspasında 148 bet kólemde, jámi 7200 nusqada basıp shıǵarıldı.

## Mazmunı
Axmet penen Ziynep atlı eki bala bir-birine basınan ótkergenlerin xat almasıw arqalı aytıp beredi. Axmet penen Ziynep bir mektepte oqıydı, Ziynep keyin shańaraǵı menen Ankaraǵa kóship ketedi. Olar xat jazısıp turıwǵa wádelesedi. Ziyneptiń Metin, Axmettiń bolsa Fatosh degen ájaǵası bar. Axmet Ziynepke, Ziynep Axmetke mektep, úyde basınan ótkergen waqıyların aytıp beredi. Bul kitap balalardıń ata-analarına hám muǵallimlerine qalay qaraytuǵının sıpatlaydı jáne balalardıń ózin-ózi qorǵawǵa úyretedi.

## Derek
* Aziz Nesin. Ájayıp balalar. -Nókis, "Bilim", 2016. ISBN 978-9943-4433-6-5
Túrkiya Bursları

**Türkiye Bursları** (qaraqalpaqsha: *Túrkiya Stipendiyası*) — Túrkiya húkimeti tárepinen qarjılandırılǵan xalıqaralıq stipendiyalıq baǵdarlama. «Túrkiya Stipendiyası»nıń 28 mámlekette asossaciyası bar, solardıń ekewi Kosovoda. Olardıń maqsetlerinen biri — eller arasındaǵı jaqınlıq.

## Tariyxı
Birinshi ret 1992-jılı «Úlken studentlik joba» (Büyük Öğrenci Projesi) atı menen dúzildi. Onı dúziwden maqset 90-jılları ǵárezsizlik alǵan mámleketler menen doslıq qarım-qatnasta bolıw boldı. 2012-jılı Shet eldegi túrkler hám tuwısqan qáwimler basqarması (Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı, YTB)na berilgennen keyin «Túrkiya Stipendiyası» (Türkiye Bursları) dep ataldı. Pitkeriwshiler menen turaqlı qarım-qatnasta bolıw ushın 2017-jılı Túrkiya Pitkeriwshileri Baǵdarlaması (Türkiye Mezunlar Programı, TMB) dúzildi. 2022-jılı «Túrkiya Stipendiyası»na 171 elden talabanlar arza tapsıradı. 2022-jıldıń iyul ayınadaǵı maǵlıwmatlarǵa bola, usı baǵdarlama menen 145 mámleketten studentler oqıp atır.

## Stipendiyanıń beretuǵınları
*Aylıq stipendiya
*Jataqxana
*Bir jıllıq biypul túrk tili kursı
*Qamsızlandırıw
*Bir mártelik barıw-keliw ushın aviabilet
*Universitet qárejetleri

## Áhmiyetli adamlar

* Nazgúl Kenjetay
* Yoshi Enomoto

## Derekler
25-may

25-may dúnya ellerinde qanday waqıyalar menen este qaldı? Zárúr sáneler hám áhmiyetli waqıyalar — bul kún tariyx betlerinde. 

Búgin — xalıqaralıq joytılǵan balalar kúni. Bul sáne AQShtan baslanǵan. 1979-jılı 25-may kúni altı jasar amerikalı oqıwshı Evian Peyts joǵalıp ketti. Bul waqıya jámiyette keń túrde talqılanıp, balanı pútkil dúnya izledi. Biraq Evian tabılǵan joq. Aradan tórt jıl ótip, 25 may sánesin joytılǵan balalar kúni retinde atap ótiw járiyalanǵan. 

Sonday-aq, 25-may — Dúnyajúzlik qalqansha bezi kúni. 2009-jılı Evropalı tireoidologiyalıq jámiyetlik baslaması qurılǵan. Ol qalqansha bezine baylanıslı máselelerdi izertlew menen shuǵıllanatuǵın shólkem.

Búgin Qazaqstannıń Almatı qalasında fontanlar bayramı belgilenbekte. Bayram 2005-jıldan baslap jıl sayın ótkeriledi.

25-may Rossiyada til qánigeleriniń bayramı. 

Al, Germaniyada búgin qulpınay kúni bayramlanıp atır. 

## Dúnyada bolǵan waqıyalar
1869-jılı Vena operasınıń imaratı ashıldı;

1936-jıl Rossiyada «Cirk» kinokomediyası kópshilik názerine usınıldı;

1953-jılı Texas shtatındaǵı Xyuston qalasında dáslepki kommerciyalıq emes bilim telekanalı jumısın basladı;

2003-jıl «Ежик в тумане» multfilmi Tokiodaǵı festivalda eń ayrıqsha multfilm dep tán alındı.

## Dúnyaǵa kelgen ataqlı tulǵalar
1931-jılı belgili kosmonavt Georgiy Grechko dúnyaǵa keldi;

1939-jılı britaniyalı kino hám teatr aktyorı, prodyuser Ien Makkellen dúnyaǵa keldi;

1949-jılı belorussiyalı estrada qosıqshısı «Pesnyarı» toparınıń aǵzası Leonid Bortkevich dúnyaǵa keldi;

1971-jılı rossiyalı qosıqshı, aktrisa, Rossiyaǵa miyneti sińgen artist (2013) Kristina Orbakayte dúnyaǵa keldi.
Lepton

**Lepton** kúshli oʻz-ara tásirde qatnaspaytuǵın yarım spinli elementar bólekshe bolıp tabıladı. Leptonlar fermionlar shańaraǵına kiredi. Leptonlardıń úsh túri bar: elektron, muon hám tau lepton.

**Leptonlar** (yun. leptos -jeńil, kúshsiz) -óz-ara kúshli tásirlespeytuǵın elementar bólekler; olar tek kúshsiz, elektromagnit hám gravitatsiyası-az waqıt óz-ara tásirlerde qatnasadı. Barlıq leptonlar1/2 spiniga iye, yaǵnıy olar fermionlar esaplanıp, Fermi — Dirak statistikasına boysunadı. 1975-jılǵa shekem massası protonning 0,12 massasınan kishi bolǵan, leptonlar bıraq-elektron, myuon, elektron hám myuon neytrino sonıń menen birge olardıń antibóleksheleri málim bolǵan. Elektron element quramına kiretuǵın birden-bir turaqlı lepton esaplanadı. Pozitron elementindegi elektron menen qosılıp, júdá qısqa waqıtta annigilyasiyalanadi, yaǵnıy fotonlar (eki yamasa ush) ǵa aylanadı. Tábiyatda neytrino hám antineytrinolar yadrolardıń R-jemiriliw processlerinde hám elementar bóleklerdiń jemiriliwinen payda boladı. Olardıń massası nolge jaqın. Yadro reaktorlari neytrinolarning deregi esaplanadı. Jańa maǵlıwmatlar protondan salmaqlilaw leptonlar dıń bar ekenligin kórsetip atır. Quramında lepton bolǵan elementar bóleklerdiń bir jaǵdaydan ekinshi jaǵdayǵa ótkende lepton hám antilepton sanları arasındaǵı parq ózgermeytuǵın shama bolıp qaladı.

## Derekler
Ózbekstan xalıq shayırı

**Ózbekstan xalıq shayırı** (Sovet Awqamı dáwirinde **Ózbekstan SSR xalıq shayırı** dep atalǵan) — dáslep Ózbekstan SSRda, keyinshelik Ózbekstan Respublikasında jetik shayırlarǵa beriletuǵın medal.

## Iyeleri
*Qarań:<nowiki/> [[:Kategoriya:Ózbekstan xalıq shayırları|Kategoriya:Ózbekstan xalıq shayırları]]*

## Derekler
Ózbekstanda xızmet kórsetken jaslar ustazı

**«Ózbekstanda xizmet kórsetken jaslar ustazı»** — húrmetli ataǵı jaslarǵa kásip-óner úyretiwde, miynetke halal hám hújdánlı múnásibetin, joqarı watanpárwarlıq hám etikalıq páziyletlerdi tárbiyalawda ayrıqsha xizmet kórsetken xalıq xojalıǵı jumısshıları hám qániygelerine beriledi.

## Minezlemesi
* Kókirek belgisi diametri 30 millimetrli sheńber formasında boladı hám 925 probalı gúmisten tayarlanadı. Nıshannıń qalıńlıǵı 2,2 millimetr.
* Nıshannıń jıyeklengen tegis júz tárepi ortalawında alaqanlar izzetindegi, ashıla baslaǵan gúl ǵumshası, tómengi oń shekesinde dafna putaǵı súwretlengen. Nıshannıń sheńberi boylap «XIZMAT KOʻRSATGAN YOSHLAR MURABBIYSI» degen jazıw orın alǵan.
* Nıshannıń arqa tárepinde Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi súwretlengen. Súwretler hám jazıw qabarıq.
* Kókirek belgisi ishki bólegine Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik bayraǵi reńlerindegi shayı lenta sırılǵan túymewishke sheńber hám ilmek járdeminde jalǵanadı.
## Sıylıq iyeleri

## Derekler
28-may

Dúnya ellerinde orın alǵan eń ahmiyetli sáneler hám qızıqlı waqıyalar menen tanıstırıp baramız. Bul kún tariyx betlerinde qanday máwritleri menen adamlar esinde qaldı?! Búgin qanday bayramlar dúnyada bayramlanıp atır? Bul haqqında maǵlıwmatlar siz ushın.

Búgin kóplegen mámleketlerde Qara shashlı qızlardıń kúni keń kólemde bayramlanbaqta. Bayramnıń kelip shıǵıw tariyxı júdá qızıq. 2006-jıldan berli Dúnyajúzlik Sarı shashlı qızlar kúni bayramlanatuǵınlıqtan, qara shashlı qızlarda bunday baslamanı keń jámiyetshilikke usındı hám bul kúndi Qara shashlı qızlar kúni retinde belgilewdi maqulladı. Qara shashlı qızlar kúni — rásmiy emes bayram, degen menen jaqın arada rásmiy statusqa iye bolıwı itimal. 

28 mayda mayonezdiń tuwılǵan kúni. Ápsanalardıń birinde, ol urıs waqtında payda bolǵan. 1756-jılı Franciyanıń Maon qalasın inglis áskerleri basıp aldı. Aradan kóp waqıt ótpesten qala ishindegi marshal Lui dyu Plessi baslaǵan francuz garnizonına azıq-awqat jetispey qaldı. Sol dáwirde bar azıq-awqattan máyek, ósimlik mayı hám limon ǵana bolǵan. Áskerler omletke betley almaǵan waqıtta, aspaz usı ingridientlerden sous tayarlaǵan.Mazalı bolǵannan keyin, tayarlaw usılı pútkil Franciyaǵa en jayadı. Soustı atalǵan qalanıń atı menen mayonlı, yaǵnıy francuzsha «mayonnaise» dep ataǵan eken. Házirgi kúnde soustıń recepti azǵana ózgergen. Oǵan ósimlik mayı menen máyekten tısqarı sút, qısha, uksus hám basqada dám beriwshiler qosıladı.

Sonday-aq búgin, SEO optimizator yamasa SEO administrator kásiplik bayramı. SEO degenimiz izlew sistemaları menen jumıs islew usılları, onıń maqseti — paydalanıwshılardıń belgili bir sorawlarına súyenip, izlew sistemaları arqalı ózińizge kerekli maǵlıwmatlardı rawajlandırıw. SEO-optimizator qánigeligi ótken ásirdiń toqsanınshı jıllarınıń ortasında payda boldı. Sonnan berli izlew sistemaları bir neshe márte algoritmlerin ózgertti, sáykesinshe SEO optimizaciyada rawajlandı. 

## Dúnyada bolǵan waqıyalar
1742-jılı Londonda dáslepki jabıq basseyn qurıldı;

1754-jılı Franciya menen Hindistan urısına sebepshi bolǵan Jumonvil waqıyası júz berdi;

1997-jılı Kievte Rossiya menen Ukraina Qara teńiz flotın bólisiw haqqında hújjetlerge qol qoyıldı.

## Dúnyaǵa kelgen tulǵalar
1908-jılı oficer, jurnalist hám jazıwshı Yan Fleming dúnyaǵa keldi. Ol agent 007 Djeyms Bond tuwralı kitap jazǵan;

1971-jıl rossiyalı kórkemlep sırǵanawshı Sergey Grinkov penen birge jarısqa qatnasqan Ekaterina Gordeeva dúnyaǵa keldi. Eki márte olimpiada chempionı (1988, 1994), tórt ret jáhán chempionı, úsh márte Evropa chempionı hám professionallar arasında úsh márte jáhán chempionı. Rossiyaǵa miyneti sińgen sport sheberi (1988, 1994). 

1968-jılı avstraliyalı qosıqshı hám aktrisa Kayli Minoug dúnyaǵa keldi.
Shımbay hawazı

**«Shımbay hawazı»** gazetası — Shımbay rayonınıń jámiyetlik-siyasiy gazetası. Gazeta uranı — «Xalıq mápin oylaǵan jeter muratqa!»

## Tariyxı
Gazeta 1932-jıldıń noyabr ayınan shıǵa basladı. Eń dáslep «Ílǵallı» degen atamada shıǵa baslaǵan.

## Házirgi waqıtta
Gazeta shólkemlestiriwshileri: Xalıq delutatları Shımbay rayonlıq Keńesi hám redakciyası miynet jámááti
Gazeta házirgi waqıtta «Golden Print Nukus» JShJ baspaxanasında basılmaqta. A-3 formatta ayına 2 márte, 1 baspa tabaq kólemde, 2000 nusqada shıǵıp tur. Gazetanıń usı kúnge deyin 8600 dan zıyat sanı shıqtı.

Redaktor — Aynura Óteniyazova

## Derekler
Aziz Nesin

**Aziz Nesin** — tanımalı túrk jazıwshısı.

## Balalıǵı
Aziz Nesin 1915-jılı 20-dekabrde Xeybeliadada (Xeybeli ataw) dúnyaǵa kelgen. Ákesi Ábdiwláziz bey Giresunnıń Shebinkaraxisar rayonındaǵı Gólve awılınan shıqqan, Istanbulǵa qonıs basıp, baǵbanshılıq penen kún kórgen.

Nesin balalıq waqtında Istanbuldı basıp alǵan jerde ómir súrgenin bılay dep jazǵan edi: *"Meni júgiriwshiler júk mashinasınıń astınan alıp shıqtı. Policiya da keldi. Ákem aydawshını jiberse óltirejaq...*
- Men dawagermen!
*Miliciyalar ákeme túsindirip atır: «Onı jazalawǵa bolmaydı. Óytkeni júk mashinası ingliz okkupaciya armiyasınıń júk mashinası. Aydawshı da grek... Usını keyinen barıp oylaǵan soń túsindim, Istanbuldıń shet ellilerdiń sızǵan sızıǵınan júrer eken».*
Gúlnara Ibragimova

**Gúlnara Ibragimova** (Гүлнара Ибрагимова; 1962-jıl 13-sentyabr) — qaraqalpaq shayır, jazıwshı, dilmash.

## Ómiri
G.Ibragimova 1962-jılı 13-sentyabrde dúnyaǵa kelgen. Shayır Saǵınbay Ibragimovtıń ómirlik joldası. 2020-jıldan Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamı aǵzası.

### Shańaraǵı tuwralı

## Dóretiwshiligi
G. Ibragimova óz dóretiwshiligi tuwralı mınalardı aytadı:

### Kitapları
* «Muxabbat qosıǵı» (gúrrińler) (1993)
* «Jaqsılıq et – dáryaǵa tasla» (qosıqlar hám poemalar) (2018)
* «Men awıl balasıman» (povest) (2019)
* «Labirint» (gúrrińler) (2020)
* «Haywanlar qaysı tilde sóylesedi?» (gúrrińler) (2021)
* «Úyin izlep júrgen shóje» (ertekler hám gúrrińler) (2022)
* «Muhabbat qosıǵı» (2022)

### Awdarmaları
* Antuan de Sent-Ekzyuperi. «Kishkene shaxzada» (kirill) (2020)
* Antuan de Sent-Ekzyuperi. «Kishkene shaxzada» (latın) (2020, 2024)
* Chex xalıq ertekleri «Aqıl hám Baxıt» (2021)
* Lev Tolstoy «Úsh ayıw» (2022)

## Qosımsha qarań
* Saǵınbay Ibragimov

## Derekler

## Sırtqı derekler
* Gúlnara Ibragimovanıń jeke Facebook beti;
* Gúlnara Ibragimovanıń jeke Telegram kanalı.
Leningrad (mánileri)

**Leningrad** Sankt-Peterburg qalasınıń eski atı. Leningrad sózi sonday-aq, tómendegilerdi de ańlatadı:
* Leningrad wálayatı — Rossiya federal subiekti.
* Leningrad (Tájikstan) — Tájikstandaǵı qala.
* Leningrad (topar) — rus muzıka toparı.
WikiStipendiya

*Joybar betin kóriw ushın Wikipediya: [[WikiStipendia marafonı]] hám Wikipediya:  betlerine ótiń*

WikiStipendiya - Ózbekshe Wikipediyadaǵı kontentti jaqsılawǵa qaratılǵan wiki joybar. Joybar Ózbekstan Respublikası Jaslar isleri agentligi tárepinen Ózbekstan informaciya hám ǵalaba xabar kommunikaciyalar agentligi, Jas dóretiwshiler keńesi hámde Ózbek tilinde sáwbetlesiwshi wikipediyashılar paydalanıwshı toparı menen sheriklikte shólkemlestirildi.

Joybardıń atı «wiki» hámde «stipendiya» sózleriniń birlespesi esaplanadı. Joybar ózbekshe Wikipediyada maǵlıwmatlar muǵdarın asırıwǵa qaratılǵan bolıp, onda tek ǵana studentler, bálki qálegen shaxs qatnasıwı múmkin. Joybardıń jáne bir maqseti ózbek tilindegi wikilarda korrektorlar sanın kóbeytiw esaplanadı.

## Tariyxı

WikiStipendiya ǵalaba xabar quralları konferenciyası WikiStipendiya Ózbekstan Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2019-jılda ózbek tili Internette múnásip orındı iyelewin támiyinlew boyınsha shıǵarǵan pármanı tiykarında jolǵa qoyıldı. Jaslar isleri agentligi iri sıylıqlar qorına iye wiki-marafondı jolǵa qoyıwǵa qarar qıldı hámde Informaciya hám ǵalaba xabar kommunikaciyalar agentligi hámde Jas dóretiwshiler keńesi menen sheriklikte jolǵa qoydı. Aradan kóp ótpey, Ózbek tilinde sáwbetlesiwshi wikimediashılar paydalanıwshı toparı joybardı tolıq qollawǵa qarar qıldı.

2022-jıldıń 13-may kúni Tashkent qalasında wiki-marafon haqqında jámiyetshilikke xabar tarqatıw maqsetinde ǵalaba xabar quralları konferenciyası ótkerildi. WikiStipendiya studentler arasında hám keń jámiyetshilikte úlken qızıǵıw oyattı, bir neshe baspada marafon haqqında maqala basıp shıǵarıldı. Marafon 20-may kúni rásmiy ashılıwǵa shekem marafonnıń rásmiy Telegram kanalına 15 mıńǵa jaqın insan aǵza boldı.

2022-jıldıń 14-may kúni Tashkent qalasında jańa paydalanıwshılar ushın uqıp sabaǵı shólkemlestirildi. Sonıń menen bir qatarda tálim mákemeleri xizmetkerleri menen bólek sessiya ótkerilip, olarǵa marafon hámde  haqqında maǵlıwmat berildi. 

Marafon rásmiy baslanıwınan aldın Jaslar isleri agentligi qollap-quwatlawı menen 12 videodan ibarat video qollanba jazıp alındı hámde ózbekshe Wikipediyanıń You Tobe kanalına júklendi.

## Metodologiyası

WikiStipediya 2022-jıldıń 20-may ayınan 2022-jıldıń 20-dekabrine shekem dawam etetuǵın wiki-marafon shólkemlestirildi. Qatnasıwshılar keminde 15 jasqa tolǵan bolıwı kerek hámde ózleriniń qızıqtırǵan qálegen temada kontent jaratıwı múmkin. Sonday bolsa da altı keń jóneliste maqala jaratıw usınıs etildi ( tábiyiy pánler hám tábiyat tanıwshılıq, tariyx, mádeniyat hám kórkem-óner, fılosofiya, texnika hám texnologiyalar, insan hám jámiyet, oyınlar hám sport, geografiya). Paydalanıwshılar temanı tańlawı ańsat bolıwı ushın jaratılmaǵan maqalalar dizimi dúzilip shıǵıldı.

Eń belsendi paydalanıwshılardı bir mártelik stipendiya menen sıylıqlaw ushın 320 million sómǵa jaqın qarjı ajıratıldı. Ózbek tilinde sáwbetlesiwshi wikimediashı paydalanıwshılar toparınıń belsendi aǵzaları marafon qatnasıwshıları qosqan úlesin bahalaw waziypasın óz moynına aldı.

## Derekler
Abanali

**Abanali** — Hindstan Karnataka shtatı qublasında jaylasqan awıl.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
* http://Belgaum.nic.in/
Ózbekstan xalıq jazıwshısı

**Ózbekstan xalıq jazıwshısı** — Ózbekstan Respublikasınıń húrmetli ataǵı.
## Iyeleri

## Derekler
Hofiz Asad

**Hofiz al-Asad** (arabsha: Ḥāfiẓ al-ʾAsad; 1930.6.10, Loziqiya wálayatı, Qardoha qalası — 2000.10.6, Damask) — Siriyanıń mámleket hám siyasıy ǵayratkeri, armiya generali (1968). Diyqan shańaraǵında tuwılǵan. 1955-jılı Halab qalasındaǵı Áskeriy-hawa kúshleri kolledjin tamamlaǵan. 1964-70-jıllarda Siriya Arab Respublikası (SAR) Áskeriy-hawa kúshleri hám hawa hújiminen qorǵaw áskerleri komandiri, usı waqıtta 1966-jıldan qorǵaw ministri. 1970-jıl noyabrden SAR bas ministri hám qorǵanıw ministri. 1971-jıldan SAR prezidenti hám Arab socialistlik oyanıw partiyası bas xatkeri. 1971-jıl 12-marttan 2000-jıl 10-iyunǵa shekem Siriya prezidenti lawazımında islegen.

## Sonıń menen birge qarań
* Bashshor Asad

## Derekler
Ózbekstan xalıq baqsısı

**«Ózbekstan Respublikası xalıq baqsısı»** húrmetli ataǵı — baqsıshılıq tarawın jáne de rawajlandırıwdaǵı, milliy qádiriyatlarımızdı izzetlew hám ózbek hám qaraqalpaq xalıq awızeki dóretiwshiligin keń en jayıwındaǵı, óz dóretiwshiligi hám atqarıwshılıq iskerligi menen xalqımızdı, ásirese jaslardı kóp mıń jıllıq mádeniyatımız úlgilerinen xabardar qılıwdaǵı hám de Watan rawajı hám dańq-ataǵın kótermelew jolındaǵı salmaqlı úlesleri hám de Ózbekstan Respublikası puqaraların xoshametlew maqsetinde shólkemlestirilgen. 

## Minezlemesi
Kókirek nıshanı 0,25 mikron qalıńlıqta altın qaplanǵan 925 probalı gúmisten tayarlanıp, diametri 34 millimetrli sheńber formasında boladı. Nıshannıń qalıńlıǵı 2,2 millimetr. Nıshannıń jiyeklengen tegis júz tárepinde milliy saz ásbabı — duwtar shertip nama salıp otırǵan baqsı, tómengi oń shekesinde dafna náwshesi súwretlengen. Belgilerdiń joqarıraǵınan «XALÍQ BAQSÍSÍ» degen jazıw gorizontal halda jaylasqan. Nıshannıń arqa tárepinde Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi súwretlengen. Súwretler hám jazıw qabarıq. Kókirek nıshanınıń ishki bólegine Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik bayraǵı reńlerindegi shayı lenta sırılǵan ilgenshekke sheńber hám ilgish járdeminde jalǵanadı.

## Iyeleri

## Derekler
Ózbekstan xalıq súwretshisi

**„Ózbekstan Respublikası xalıq súwretshisi”** húrmetli ataǵı — ataqlı súwretlew óneri ǵayratkerlerine reńli súwret, grafika, músinshilik, ámeliy-dekorativ, teatr hám kino tarawın rawajlandırıwdaǵı ayrıqsha xızmetleri ushın beriledi.

## Minezlemesi
• Kókirek nıshanı 0,25 mikron qalıńlıqta altın qaplanǵan 925 probalı gúmisten tayarlanıp, diametri 34 millimetrli sheńber formasında boladı. Nıshannıń qalıńlıǵı 2,2 millimetr.

• Nıshannıń jiyeklengen tegis júz tárepinde molbert fonda taxta (palitra) boyawları menen, tómengi oń shekesinde dafna náwshesi súwretlengen. Nıshannıń shep tárepinde belginiń joqarıraǵında «XALÍQ SÚWRETSHISI» degen jazıw gorizontal halda jaylasqan.

• Nıshannıń arqa tárepinde Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi súwretlengen. Súwretler hám jazıw qabarıq.

• Kókirek nıshanı ishki bólegine Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik bayraǵı reńlerindegi shayı lenta sırılǵan ilgenshekke sheńber hám ilmek járdeminde jalǵanadı.

## Derekler
Ózbekstan xalıq sázendesi

**«Ózbekstan Respublikası xalıq sázendesi»** húrmetli ataǵı — qosıqshılarǵa joqarı atqarıwshılıq sheberligi, Ózbekstan mumtaz muzıka miyrasın hám muzıkalıq-qosıq óneriniń dástúriy formaların ózlestirgenligi hám rawajlandırǵanlıǵı, belsendi en jaydırǵanı ushın beriledi.

## Minezlemesi
Kókirek nıshanı 0,25 mikron qalıńlıqta altın qaplanǵan probalı gúmisten tayarlanıp. diametri 34 millimetrli sheńber formasında boladı. Nıshannıń qalıńlıǵı 2,2 millimetr. Nıshannıń jiyeklengen tegis júz tárepinde milliy saz ásbaplardan daira hám duwtar, tómengi oń shekesinde dafna náwshesi súwretlengen. Belgilerdiń joqarıraǵınan «XALÍQ SÁZENDESI» degen jazıw gorizontal halda jaylasqan. Nıshannıń arqa tárepinde Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi súwretlengen. Súwretler hám jazıw qabarıq. Kókirek nıshanınıń ishki bólegine Ózbekstan Respublikası Mámleketlik bayraǵı reńlerindegi shayı lenta sırılǵan ilgenshekke sheńber hám ilmek járdeminde jalǵanadı.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
*Mámleketimizde mádeniyat hám kórkem-óner, ádebiyat, ǵalaba-xabar quralları iyelerin rawajlandırıwǵa úlken úles qosqan bir topar marhum atqarıwshılardı sıylıqlaw tuwrısında
Ózbekstanda xızmet kórsetken baylanıs jumısshısı

**«Ózbekstan Respublikasında xızmet kórsetken baylanıs jumısshısı»** húrmetli ataǵı — baylanıs quralların rawajlandırıw hám jetilistiriwde, respublika xalıq xojalıǵına hám xalqına baylanıstıń bárshe túrleri menen úlgili xızmet kórsetiw jumısın shólkemlestiriwde ayrıqsha xızmet kórsetken baylanıs jumısshılarına beriledi.
## Minezlemesi
Kókirek nıshanı diametri 30 millimetrli sheńber formasında boladı hám 925 probalı gúmisten tayarlanadı. Nıshannıń qalıńlıǵı 2,2 millimetr.
Nıshannıń jiyeklengen tegis júz tárepinde xabar jetkerip atırǵan baylanıs joldası, parabolik antenna, tómengi oń shekesinde dafna náwshesi súwretlengen. Nıshannıń aylanası boylap «XÍZMET KÓRSETKEN BAYLANÍS JUMÍSSHÍSÍ» degan jazıw jaylasqan.
Nıshannıń arqa tárepinde Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi súwretlengen. Súwretler hám jazıw qabarıq.
Kókirek nıshanı ichki qismiga Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik bayraǵı reńlerindegi shayı lenta sırılǵan ilgenshekke sheńber hám ilmek járdeminde jalǵanadı.

## Derekler
Ózbekstan Respublikasında xızmet kórsetken mádeniyat xızmetkeri

**Ózbekstanda xızmet kórsetken mádeniyat xızmetkeri** — Ózbekstan Respublikasınıń ataǵı.

## Minezlemesi
Kókirek nıshanı diametri 30 millimetrli sheńber formasında boladı hám 925 probalı gúmisten tayarlanadı. Nıshannıń qalıńlıǵı 2,2 millimetr. Nıshannıń hoshiyalangan tegis júz tárepinde ashıq kitap fonında girjek hám reńli taqta (palitra) boyawları menen, tómengi shekesinde dafna náwshesi súwretlengen. Nıshannıń aylanası boylap **XÍZMET KÓRSETKEN MÁDENIYAT XÍZMETKERI** degen jazıw jaylasqan. Nıshannıń arqa tárepinde Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi súwretlengen. Súwretler hám jazıw qabarıq. Kókirek nıshanınıń ishki bólegine Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik bayraǵı reńlerindegi shayı lenta sırılǵan ilgenshekke sheńber hám ilmek járdeminde jalǵanadı.

## Sıylıqlanǵanlar

## Derekler
Ózbekstanda xızmet kórsetken oylap tabıwshı hám racionalizator

**«Ózbekstan Respublikasında xızmet kórsetken oylap tabıwshı hám ratsionalizator»** húrmetli ataǵı — xalıq xojalıǵına járiya etilgen hám úlken ekonomikalıq nátiyje bergen oylap tabılıwlar hám racionalizatorlıq usınıslarınıń avtorlarına, sonday-aq oylap tabıwshılıq hám racionalizatorlıqtı rawajlandırıwda, oylap tabılıwlar hám racionalizatorlıq usınısların islep shıǵarıwdı járiyalawda xızmet kórsetken shaxslarǵa beriledi.
## Minezlemesi
* Kókirek nıshanı diametri 30 millimetrli sheńber formasında boladı hám 925 probalı gúmisten tayarlanadı. Nıshannıń qalıńlıǵı 2,2 millimetr.
* Nıshannıń jiyeklengen tegis júz tárepi ortaraǵında shtangensirkul, tisli dóńgelek hám qaǵaz beti, tómengi oń shekesinde dafna náwshesi súwretlengen. Nıshannıń aylanası boylap «XÍZMET KÓRSETKEN OYLAP TABÍWSHÍ HÁM RACIONALIZATOR» degen jazıw eki qatar bolıp jaylasqan.
* Nıshannıń arqa tárepinde Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi súwretlengen. Súwretler hám jazıw qabarıq.
* Kókirek nıshanı ishki bólegine Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik bayraǵı reńlerindegi shayı lenta sırılǵan ilgenshekke sheńnber hám ilgek járdeminde jalǵanadı.
## Derekler
Ózbekstanda xızmet kórsetken irrigator

**«Ózbekstan Respublikasında xızmet kórsetken irrigator»** húrmetli ataǵı — suw xojalıǵı, qurılıs, joybar, ilimiy-izertlew hám basqa shólkemlerdiń suw xojalıǵı obiektlarin qurıw hám de olardan paydalanıw menen shuǵıllanatuǵın hám suw xojalıǵın hám de suwǵarılatuǵın diyqanshılıqtı rawajlandırıwda, sonday-aq respublika tábiyattı qorǵawda ayrıqsha xızmet kórsetken jumısshılarǵa beriledi.
## Minezlemesi
* Kókirek nıshanı diametri 30 millimetrli sheńber formasında boladı hám 925 probalı gúmisten tayarlanadı. Nıshannıń qalıńlıǵı 2,2 millimetr.

* Nıshannıń jiyeklengen tegis júz tárepiniń ortalawında gidrostanciyadan aǵıp túsip máwjiregen suw tolqını, shebireginde ǵoza túbi, tómengi oń shekesinde dafna náwshesi súwretlengen. Nıshannıń aylanası boylap «XÍZMET KÓRSETKEN IRRIGATOR» degen jazıw jaylasqan.

* Nıshannıń arqa tárepinde Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi súwretlengen. Súwretler hám jazıwlar qabarıq.

* Kókirek nıshanı ishki bólegine Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik bayraǵı reńlerindegi shayı lenta sırılǵan ilgenshekke sheńber hám ilmek járdeminde jalǵanadı.

## Derekler
Ózbekstanda xızmet kórsetken ekonomist

**"Ózbekstan Respublikasında xızmet kórsetken ekonomist"** húrmetli ataǵı — xalıq xojalıǵınıń barlıq tarmaqlarınıń ekonomikasın jetilistiriwde ayrıqsha xızmet kórsetken joqarı tájiriybeli ekonomistlerge hám buxgalteriya esabı jumısshılarına beriledi.

## Minezlemesi
* Kókirek nıshanı diametri 30 millimetrli sheńber formasında boladı hám 925 probalı gúmisten tayarlanadı. Nıshannıń qalıńlıǵı 2,2 millimetr.
* Nıshannıń jiyeklengen tegis júz tárepinde xalıq xojalıǵı obiektleri belgileri túsirilgen Ózbekstan Respublikası kartası fonında kompyuter, tómengi oń shekesinde dafna náwshesi súwretlengen. Nıshannıń aylanası boylap **"XÍZMET KÓRSETKEN EKONOMIST"** degan jazıw jaylasqan.
* Nıshannıń arqa tárepinde Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi súwretlengen. Súwretler hám jazıw qabarıq.
* Kókirek nıshanı ishki bólegine Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik bayraǵı reńlerindegi shayı lenta sırılǵan ilgenshekke sheńber hám ilmek járdeminde jalǵanadı.
## Iyeleri

## Derekler
Ózbekstan kórkem-óner ǵayratkeri

**"Ózbekstan Respublikası kórkem-óner ǵayratkeri" nıshanı** — Ózbekstan Respublikasında kórkem-ónerdiń qanday da bir jónelisinde joqarı xızmetler kórsetken shaxslarǵa beriledi.

## Minezlemesi
* Kókirek nıshanı 0,25 mikron qalıńlıqta altın qaplanǵan 925 probalı gúmisten tayarlanıp,, diametri 34 millimetrli doira shaklida boʻladi. Nıshannıń qalıńlıǵı 2,2 millimetr.
* Nıshannıń jiyeklengen tegis júz tárepinde reńli taxta (palitra) boyawları menen, skripka hám ashıq kitap, tómengi oń shekesinde dafna náwshesi súwretlengen. Nıshannıń shep bóleginen «KÓRKEM-ÓNER ǴAYRATKERI» degen jazıw gorizontal halda jaylasqan.
* Nıshannıń arqa tárepinde Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi súwretlengen. Súwretler hám jazıw qabarıq.
* Kókirek nıshanı ishki bólegine Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik bayraǵı reńlerindegi shayı lenta sırılǵan ilgenshekke sheńber hám ilmek járdeminde jalǵanadı.

## Sıylıq iyeleri

## Derekler
Ózbekstan pán ǵayratkeri

**«Ózbekstan Respublikası pán ǵayratkeri»** húrmetli ataǵı — alımlarǵa pán hám texnika taraındaǵı oǵada qımbatlı shıǵarmaları, jańa ashılıw hám oylap tabıwları ushın, Pán hám texnikanı rawajlandırıwdaǵı, onıń jeńislerin keń en jaydırıwdaǵı, respublika xalıq xojalıǵı ushın ilimiy kadrlar hám joqarı maman qániygeler tayarlawdaǵı xızmetleri ushın beriledi.

## Minezlemesi
Kókirek nıshanı 0,25 mikron qalıńlıqta altın menen qaplanǵan 925 probalı gúmisten tayarlanıp, diametri 34 millimetrli sheńber formasında boladı. Nıshannıń qalıńlıǵı 2,2 millimetr.
Nıshannıń jiyeklengen tegis júz tárepinde yadro átirapindaǵı elektronlar trayektoriyası, tómengi oń shekesinde dafna náwshesi súwretlengen. Nıshannıń shep bóliminen «PÁN ǴAYRATKERI» degen jazıw gorizontal halda jaylasqan.

Kókirek nıshanı ishki bólimine Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik bayraǵı reńlerindegi shayı lenta sırılǵan qadawıshqa sheńber hám ilmek járdeminde jalǵanadı.

## Sıylıq iyeleri

## Derekler
Ózbekstanda xızmet kórsetken paxtakesh

**«Ózbekstan Respublikasında xızmet kórsetken paxtaker»** húrmetli ataǵı — jámáát, akcionerlik, diyqan, ijara, jeke hám basqa túrdegi xojalıqlardıń, kárxanalardıń, oqıw jurtları, ilimiy-izertlew hám tájiriybe mekemeleriniń pilleshilikti rawajlandırıwda ayrıqsha xızmet kórsetken jumısshılarǵa, sonday-aq basqa shaxslarǵa beriledi.

## Minezlemesi
* Kókirek nıshanı diametri 30 millimetrli sheńber formasında boladı hám 925 probalı gúmisten tayarlanadı. Nıshannıń qalinligi 2,2 millimetr.
* Nıshannıń jiyeklengen tegis júz tárepinde ortalawda alaqanlar izzetinde paxta shanaǵı, tómengi oń shekesinde dafna náwshesi súwretlengen. Nıshannıń aylanası boylap «XÍZMET KÓRSETKEN PAXTAKER» degen jazıw jaylasqan.
* Nıshannıń arqa tárepinde Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi súwretlengen. Súwretler hám jazıw qabarıq.
* Kókirek nıshanı ishki bólegine Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik bayraǵı reńlerindegi shayı lenta sırılǵan ilgenshekke sheńber hám ilmek járdeminde jalǵanadı.

## Derekler
Ózbekstan xalıq ustası

**«Ózbekstan Respublikası xalıq ustası» húrmetli ataǵı** — xalıq kórkem ónermentshiligi hám ámeliy kórkem-ónerdi rawajlandırıwda ayrıqsha xızmet kórsetken xalıq ustalarına olardıń milliy mádeniyattı jáne de rawajlandırıw hám talantlı jaslardı tayarlawǵa qosqan úlesleri ushın beriledi. 

## Minezlemesi
Kókirek belgisi 0,25 mikron qalıńlıqta altın qaplanǵan 925 probalı gúmisten tayarlanıp, diametri 34 millimetrli sheńber formasında boladı. Nıshannıń qalıńlıǵı 2,2 millimetr.
Nıshannıń jiyeklengen tegis júz tárepinde xalıq ustaları jasaǵan buyımlar (dúmshe, lágen hám xantaxta), tómengi oń shekesinde dafna náwshesi súwretlengen. Nıshannıń shep bólegi joqarıraǵınan «XALÍQ USTASI» degen jazıw gorizontal halda jaylasqan. Nıshannıń arqa tárepinde Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi súwretlengen.
Suwretler hám jazıw qabarıq. Kókirek nıshanınıń ishki bólegine Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik bayraǵı reńlerindegi shayı lenta sırılǵan ilgishine sheńber hám ilmek járdeminde jalǵanadı».

## Sıylıq iyeleri

* Ablakulov Numan Maxkamovich – Respublika «Ónerment» birlespesi aǵzası, gúlál, Samarqand wáláyati.
* Narzullaev Abdulla Ibadullaevich – Respublika «Ónerment» birlespesi aǵzası, gúlál, Buxara wáláyati.
* Asadov Mirjamal - Respublika «Ónerment» birlespesi aǵzası, aǵash oymashılıǵı ustası, Samarqand wáláyati.
## Iyeleri

## Derekler
Ózbekstanda xızmet kórsetken isbilermen

**Ózbekstanda xızmet kórsetken isbilermen** — Ózbekstan Respublikası húrmetli ataqlarınan biri. 2022-jıl 22-avgustta Ózbekstan Respublikası Prezidenti tárepinen tastıyqlanǵan.

## Nızamı

## Minezlemesi

## Iyeleri

## Derekler