Húsniddin Hamidov

**Húsniddin Hamidov** (1935-jıl 5-yanvar, Shoqtorańǵıl awılı, Shımbay rayonı, Qaraqalpaqstan ASSR, Ózbekstan SSR, SSSR — 2019-jıl 3-noyabr, Nókis qalası, Qaraqalpaqstan, Ózbekstan) — belgili qaraqalpaq tilshi, ádebiyatshı alımı hám jazıwshısı. Ilimpaz eski qaraqalpaq tili, sonday-aq, eski qaraqalpaq tiline tiyisli qoljazbalar, dárekler boyınsha ilimiy jumıslar islegen.

Ózbekstan Ilimler akademiyasınıń akademigi (2000), Oliy Májlis deputatı (1995-99).

## Ómirbayanı
Húsniddin Hamidov 1935-jılı 5-yanvarda Shımbay rayonınıń Shoqarıq awılında tuwıldı. 1955-jılı Qaraqalpaq mámleketlik muǵallimler institutınıń rus tili hám ádebiyatı fakultetin pitkerdi. 1963-jıl QMPI tariyx-filologoiya fakultetiniń rus tili hám ádebiyatı bólimin sırttan oqıp pitkerdi.

Ilimpaz 2019-jılı 5-noyabr kúni 84 jasında Nókiste qaytıs boldı.

## Iskerligi
Húsniddin Hamidov dáslep 1955-1959-jılları Shımbay rayonınıń mekteplerinde rus tili hám ádebiyatı páni muǵallimi, 1960-67-jılları Ózbekstan Ilimler akademiyası Qaraqalpaqstan filialı N. Dáwqaraev atındaǵı Til, Tariyx hám Ádebiyat institutında qaraqalpaq tili tariyxı hám dialektologiyası sektorında dáslep kishi, sońınan úlken ilimiy xızmetker bolıp isledi. 1967-71-jılları instituttıń Shıǵıs qoljazbaları sektorında úlken ilimiy xızmetker bolıp isledi, al 1971-83-jılları sol bólimniń baslıǵı, 1983-86-jılları revolyuciyaǵa deyingi qaraqalpaq ádebiyatı hám Shıǵıs qoljazbaları bólimniń baslıǵı, 1986-89-jılı sol bólimniń úlken ilimiy xızmetkeri bolıp isledi. 1989-jıldan baslap qaraqalpaq tili tariyxı, dialektologiyası hám qoljazbalar bóliminiń baslıǵı bolıp isledi.

2008-jıldan keyingi jıllarda QMUda «Túrkiy filologiyası» kafedrasınıń professorı bolıp jaslarǵa ustazlıq etti.

Sonday-aq, ilimpaz 1993-jılı Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası, 1994-jılı Ózbekstan Ilimler akademiyasınıń xabarshı aǵzası bolǵan bolsa, 2000-jıldan usı akademiyanıń haqıyqıy aǵzası bolıp saylanǵan.

### Siyasiy iskerligi
H.Hamidov jámiyetlik jumıslarında da belsene qatnasıp, 1995-jılı «Vatan taraqqiyoti» partiyasınan Oliy Majlistiń birinshi shaqırıq deputatı bolǵan.

## Dóretiwshiligi
### Ilim jolı
Til tariyxı boyınsha tereń izertlew jumısların alıp barǵan ilimpaz 1967-jılı Túrkmenstan Ilimler akademiyası Maqtımqulı atındaǵı Til hám ádebiyat institutında «XVIII-XX ásirlerdegi yuridikalıq dokumentlerdiń tili hám onıń házirgi qaraqalpaq tiline qatnası» degen temada kandidadtlıq dissertaciyasın, 1990- jılı ÓzIA Til hám ádebiyat institutında «Jazba estelikler boyınsha XIX–XX ásirdiń basındaǵı qaraqalpaq tili» degen temada doktorlıq dissertaciyasın jaqladı.

Ilimpaz qaraqalpaq tiliniń tariyxı boyınsha kóplegen ilimiy miynetlerdiń avtorı. Shıǵıs qoljazbaların jıynaw, olarǵa kommentariyler jazıp baspaǵa tayarlaw isleri menen de shuǵıllandı. Usı jolda aalım 1971-jılı belgili filolog, shayır Nawrız Japaqov penen Kegeyli rayonı aymaǵındaǵı Xalqabad elatında Berdaqtıń «Shejire» hám «Xorezm» dástánlarınıń kátip kóshirgen qoljazba nusqaların tawıp aldı. «Shejire»niń bul variantın H.Hamidov «Ámiwdárya» jurnalınıń 1977-jılǵı 5-sanında járiyalap, ilimiy hám ádebiy aynalısqa engizdi.

### Ádebiy dóretiwshiligi
H. Hámidovtıń jazıwshı retinde «Ómir ıshqı» (1980), «Ilham» (1986) atlı qosıqlar toplamları, «Estelik» (1981) degen gúrriń, povestler kitabı hám «Ushqın» (1993), «Óz úyim» romanları járiyalandı. 2007-jılı «Ómir mánzilleri» qosıqlar, gúrrińler, povestler toplamı basılıp shıqtı. Ol parsı tilinen Saadiydiń «Gúlistan» kitabınan qaraqalpaq tiline úzindiler awdardı.

## Kitapları
### Eski ózbek tilinen tilinen awdarǵan kitapları
# Мунис, Агаҳий. Фирдаус-ул-ықбал. —Нөкис, «Билим», 2019. 384 бет. ISBN 978-9943-4454-3-7

### Til bilimine baylanıslı kitapları
# Ҳамидов Ҳ. Қарақалпақ тили тарийхының очерклери. —Нөкис, «Қарақалпақстан», 1974. 360 бет.
# Ҳамидов Ҳ. Ески қарақалпақ тилиниң жазба естеликлери. —Нөкис, «Қарақалпақстан», 1985. 224 бет.
# Ҳамидий Ҳ. Шығыс тиллеринде жазба дәреклер ҳәм XIX әсирдеги қарақалпақ шайырлары. —Нөкис, «Билим», 1991. 212 бет.

## Ataq hám sıylıqları
* «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen ilim ǵayratkeri» húrmetli ataǵı (1993-jıl);
* «Shuxrat» medalı (1998-jıl).

## Ádebiyatlar
# Ахметов С. Қарақалпақстан Республикасының әдебиятшы—алымлары ҳәм сыншылары. —Нөкис, «Билим», 1993. 136 бет.
# Бекбергенов А., Пахратдинов Қ. Қарақалпақ тилин изертлеўшилер. Биобиблиографиялық очерклер. —Нөкис, «Қарақалпақстан», 2000. 52 бет. ISBN 5-8272-0196-0
# Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова —Ташкент: «Extremum press», 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0

## Derekler