open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hikmetulla Ayımbetov

**Hikmetulla Ayımbetov** (Ҳикметулла Айымбетов; 1948-jıl 2-sentyabr, Taxtakópir rayonı) — qaraqalpaq shayır hám jazıwshısı.

## Ómir jolı
H. Ayımbetov 1948-jılı 2-sentyabrde Taxtakópir rayonında Taxtakópir awılında tuwılǵan.

Ol 1972-jılı Qaraqalpaq mámleketlik pedagogikalıq institutın tabıslı pitkergennen soń «Jetkinshek» gazetasında, «Ámiwdárya» jurnalında, Qaraqalpaqstan televidenie-radio esittiriwleri komitetinde isleydi.

1991-jıldan «Árman» ádebiy gazetasınıń redaktorı lawazımın atqaradı.

2003-2005-jılları Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutında qaraqalpaq tili oqıtıwshısı bolıp isledi.

Házirgi waqıtta húrmetli dem alısta hám dóretiwshilik isler menen shuǵıllanıp atır.

## Dóretiwshiligi
H. Ayımbetov 1991-jıldan Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

H. Ayımbetovtıń «Jalǵız terek» (1976), «Tıńlańızlar» (1985), «Úlken shańaraq» (1991), «Aq qaǵaz» (1993) poeziyalıq kitapları, «Qarabuwra» (1998), «Taxtakópir ullı dárbent ústinde» (2007) romanları basılıp shıqtı.

Ol A. S. Pushkin, M. Yu. Lermontov, Mayakovskiy («Jaqsı» 1983) rus xalqınıń «Igor atlanısları haqqında dástan» shıǵarmaların, Á.Súyinniń qosıqlar toplamın awdarıp óz aldına baspadan shıǵardı.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык маглыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
1918

## 

## 

## 

* 17-iyul — Ekaterinburgta bolshevikler tárepinen Rossiya imperatorı Nikolay Romanov, onıń hayalı, bes balası, sonday-aq, leyb-medik, aspaz, kamerdiner hám xizmetker atıp taslandı.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
1926

## 

## 

* 21-aprel — Elizaveta II, 1952 - 2022-jılları Ullı Britaniya xanzadası (2022-jılı qaytıs bolǵan).

## 

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
Axmet Aqnazarov

**Axmet Aqnazarov** *(Ахмет Ақназаров; [[1948|1948-jıl]] [[1-sentyabr]] — [[2020|2020-jıl]] [[23-sentyabr]])* — jazıwshı, shayır hám dilmash.

## Ómir jolı
A. Aqnazarov 1948-jılı 1-sentyabrde Tórtkúl rayonında tuwılǵan.

Orta mektepti pitkergennen baslap baspasóz tarawında islep, ádebiy dóretiwshilik penen shuǵıllandı.

Ol 2001-jıldan Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń ádebiy másláhátshisi, «Ádebiyat» qorınıń baslıǵı, 2004-jıldan juwaplı xatkeri hám «Mushtum» jurnalınıń respublikamızdaǵı arnawlı xabarshısı, Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamı janındaǵı «Dóretiwshilik» qorınıń atqarıwshı direktorı bolıp isledi.

A. Aqnazarov 2002-jıldan Jazıwshılar awqamınıń
aǵzası.

## Dóretiwshilik jolı
A. Aqnazarov qaraqalpaq hám ózbek tillerinde dóretiwshilik etedi.

Ol «Shokoladı qánekey?», «Diafilm operaciyası», «Diplomattaǵı kupıya», «Bala menen ılaq», «Altın teńge», «Shaytannıń shataǵı» atlı yumorlıq qosıqlar, ertekler, gúrrińler, povestlerden ibarat onǵa jaqın kitaptıń avtorı.

### Awdarmashılıǵı
Sonday-aq, jazıwshı T.Qayıpbergenovtıń «Qaraqalpaqpan, táwekelshimen» kitabın, kórnekli satirik M.Nızanovtıń «Adam kúldirgeni ushın» povestin hám belgili qaraqalpaq satirikleri S.Jumaǵulov, K.Ernazarov, A.Sultanov, Q.Ámetov hám taǵı basqalardıń yumorlıq gúrrińlerin ózbek tiline, al, ayırım ózbek, qazaq, túrkmen, rus satirikleriniń shıǵarmaların qaraqalpaq tiline awdarǵan.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Qarmıs Dosanov

**Qarmıs Dosanov** (1922-1990) — qaraqalpaq shayır hám jazıwshısı.

## Ómir jolı
Q. Dosanov 1922-jılı 15-mayda Xojeli qalasında tuwılǵan. Usı qaladaǵı mektep-internatta oqıydı hám tárbiyalanadı. 1940-jılı Tórtkúldegi pedtexnikumdı pitkerip «Qaraqalpaqstan ádebiyatı hám iskusstvosı» jurnalında isleydi. Ol ekinshi jáhán urısı qatnasıwshısı.

Urıstan qaytqan soń rayonlıq, oblastlıq Jaslar komitetinde, «Jas Leninshi» gazetasında jumıs isledi. Tashkenttegi partiya mektebin pitkeredi (1950-1953). Moskvadaǵı joqarı ádebiy kursta oqıydı. 1957-58- jılları «Qaraqalpaqstan» baspasında kórkem ádebiyat bólimin basqaradı, 1958-63-jılları Jazıwshılar awqamında juwaplı xatker boldı. 1964-jıldan ómiriniń aqırına shekem respublikalıq televidenie hám radio esittiriw komitetinde isledi.

## Dóretiwshiligi
Q. Dosanov 1955-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

Q. Dosanovtıń «Qızıl bayraq» (1952), «Shayır hawazı» (1954), «Tań samalları» (1959), «Qádirli gúlzar» (1968), «Saxra sháshmeleri» (1983), «Pervaya tropinka» (1957) jıynaqları sonday-aq ózbek, tájik tillerinde toplamları basıldı.

Onıń «Azamatlar», «Qamıslıqtaǵı sawash», «Shamurat ata», «Ámiw aǵısı», «Birinshi salyut», «43-jıldıń jazı edi», «Razvedchik» degen povest hám romanları basılǵan. «Aral hawazı» pyesası teatr saxnasında qoyıldı.

Q. Dosanovtıń «Qamıslıqtaǵı sawash», «Shamurat ata» povestleri rus tilinde basılǵan. Ol jawıngerlik orden hám medallar menen sıylıqlanǵan.

«Láylim» qosıǵına nama jazılıp, Dawıtbay Qayıpov tárepinen kámine keltirilip atqarılǵan.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Ulmámbet Xojanazarov

**Ulmámbet Xojanazarov** *(Улмәмбет Хожаназаров;* 1938*,* Kegeyli rayonı *—* 2021*,* Nókis*)* — shayır hám jámiyetlik isker. «Qaraqalpaqstan xalıq shayırı», «Ózbekstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri».

## Ómir jolı
U. Xojanazarov 1938-jılı Kegeyli rayonına qaraslı sol waqıttaǵı Engels sovxozınıń Shúyt awılında tuwılǵan. Ol 1960-jılı Qaraqalpaq mámleketlik pedinstitutınıń matematika fakultetin tamamlap, sol jıldan 1992-jılǵa shekem Kegeyli rayonındaǵı 3-sanlı mektepte muǵallim, oqıw bóliminin baslıǵı boldı. Áskeriy xızmetten soń, televidenie hám radio esitttiriw komitetinde jumıs isledi (1965), «Ámiwdárya» jurnalınıń bólim baslıǵı (1966-69), oblastlıq partiya komitetinde (1969-71), «Ámiwdárya» jurnalında bas redaktor (1971-78) lawazımında isledi. Moskvadaǵı Jámiyetlik ilimler akademiyasında oqıdı (1978-80), «Sovet Qaraqalpaqstanı» gazetasında bas redaktordıń orınbasarı, Oblastlıq partiya komitetinde bólim baslıǵınıń orınbasarı (1980-81), Bozataw rayonlıq partiya komitetinin sekretarı boldı, Qaraqalpaqstan televideniesi hám radio esittiriw komitetin basqardı (1985-92), 1992-2000-jılları Nókis rayonınıń hákimi, «Ruwxıylıq hám aǵartıw» orayınıń baslıǵı boldı.

1969-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

Shayır 2021-jılı 21-oktyabrde Nókis qalası Airoport kóshesinde ózi jasaǵan úyinde qaytıs boldı.

### Shańaraǵı
* **Ákesi** — Nurjan ulı Xojanazar (1914-1987);
* **Anası** — Daljan qızı Úmitgúl (1917-1978);
* **Ómirlik joldası** — Aysulıw Ismaylova (1942);
** **Perzentleri**:
** Xojanazarova Zamira (1965);
** Xojanazarov Mámbetnazar (1967, qaytıs bolǵan);
** Xojanazarova Arzayım (1970);
** Xojanazarova Malika (1973);
** Xojanazarov Muxammedreyim (1976, qaytıs bolǵan);
** Xojanazarova Genjegúl (1979);
** Xojanazarov Muratbay (1964, qaytıs bolǵan);
** Xojanazarova Zibagúl (1989).

## Siyasiy iskerligi
U.Xojanazarov eki márte Oliy Májlis deputatı, Joqarǵı Keńes deputatı bolıp saylanǵan.

## Dóretiwshilik jolı
Shayırdıń «Áwelemen-dúwelemen» (1969), «Kewil tuyǵıları» (1970), «Jıllarım meniń» (1976) «Napevı Amu», «Kewil qusım» (2010) atlı toplamları jarıqqa shıqtı. Qosıqları qazaqsha hám russha jurnallarda basılǵan. Ol A. Pushkin, Yu. Lermontov, V. Mayakovskiy, R.Babajannıń «Obi xayot», A. Tvardovskiydiń geypara shıǵarmaların qaraqalpaq tiline awdarǵan.

Sonday-aq, shayırdıń shıǵarmaları Rimma Kazakovanıń tárepinen orıs tiline awdarılǵan.

## Jetiskenlikleri
U. Xojanazarov «Ózbekstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri», «Qaraqalpaqstan xalıq shayırı» húrmetli ataǵına iye. Ol Ózbekstan Jaslar awqamı sıylıǵınıń laureatı, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Húrmet jarlıǵı, «Lenin» ordeni, «El-jurt húrmeti» ordeni, «Shuxrat» medalı menen sıylıqlanǵan.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0

## Derekler
1868

## 

## 

* 18-may — Nikolay Aleksandrovich Romanov, Rossiya imperatorı, Aleksandr III nıń ulı.

## 

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
1898

## 

## 

## 

* 4-fevral — Polat Shamshetov, Qaraqalpaqstan Respublikası Ishki isler ministrligi Jinayat qıdırıw basqarması bólimi baslıǵı.
* 4-sentyabr — Sherali Jurayev, ózbek qosıqshısı, kompozitorı, shayırı hám aktyorı, «El-jurt húrmeti» ordeni (2022).
* 29-oktyabr — Jiyenbay Izbasqanov, qaraqalpaq jurnalistı, Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan xalıq shayırı.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
Qalıy Jumaniyazov

**Qalıy Jumaniyazov** *([[1924]]-[[2004]])* — qaraqalpaq jazıwshı hám jurnalisti.

## Ómir jolı
Q. Jumaniyazov 1924-jılı 10-mayda Shımbay rayonındaǵı Tazajol awılında tuwılǵan. Ol 1941-45-jılǵa shekem ekinshi jáhán urısı frontlarında boldı, 1947-jılı áskerlikten qaytıp kelgennen soń mektepte muǵallim bolıp isledi. 1950-jılı pedagogikalıq uchilisheni sırttan oqıp pitkeredi, 1955-jılı Qaraqalpaq mámleketlik pedinstitutın pitkerip, «Sovet Qaraqalpaqstanı» gazetasına jumısqa keledi.

Q. Jumaniyazov bul jerde dáslep ádebiy xızmetker, sonınan bólim baslıǵı, 1958-72- jılları «Ámiwdárya» jurnalınıń juwaplı xatkeri, 1972-77-jılları «Sovet Qaraqalpaqstanı» gazetasınıń óz xabarshısı, keyingi jılları «Ámiwdárya» jurnalınıń proza bóliminiń baslıǵı xızmetlerin atqaradı. 

Q. Jumaniyazov 1961-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshilik jolı
Jazıwshınıń «Talpınıw» (1960), «Dáslepki oylar» (1961), «Qosıqlar» (1972), «Jırlarım menin» (1972) atlı qosıqlar hám poemalar toplamları basıldı.

Onıń «Qızıl qum qońırawları» (1969), «Qosbulaq qıssası» (1974), «Dáslepki adım» (1980) degen ocherk hám gúrrińler toplamları, povestleri hám romanı óz aldına kitap bolıp basıldı.

Q. Jumaniyazovtıń bir neshe shıǵarmaları tuwısqan xalıqlar tillerine de awdarılǵan.

## Jetiskenlikleri
Q. Jumaniyazov «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri» húrmetli ataǵına iye, sonday-aq ol «Qaharmanlıǵı ushın» medalı, Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Joqarǵı Keńesiniń húrmet jarlıqları menen sıylıqlanǵan.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
1732

## 

### Yanvar-mart
* 21-yanvar — Rossiya hám Iran Reshtte Ryasha shártnamasına qol qoydı. Kelisim shártlerine tiykarlanıp, Rossiya bunnan bılay Iran aymaqlarına dawagerlik ornatpaydı.
* 9-fevral — Shveciyanıń «Ost-Indiya» kompaniyası Kolin Kempbell komandirligindegi Friedericus Rex Sueciae kemesinde Gyoteborgtan shıǵıp, Qıtayǵa nátiyjeli birinshi ekspediciyasın baslaydı.
* 14-fevral — Londondaǵı Druri Leyndaǵı Korol teatrında Genri Fildingtiń «Zamanagóy kúyew» komediyasınıń premyerası.
* 25-fevral — Djon Stekxaus Britaniyanıń Ost-Indiya kompaniyası tárepinen Bengaliya prezidentliginiń jańa prezidenti etip tayınlandı hám jeti jıl dawamında xızmet etedi.

### Kúni belgisiz
* Herman Boerhaave ximiyaǵa tiyisli birinshi tekst sıpatında tán alınǵan «Elementa chemiae» shıǵarmasınıń avtorlastırılǵan basılımın basıp shıǵaradı.
* Dúnyadaǵı birinshi jaqtılandırıwshı keme Angliyanıń Temza dáryasındaǵı Nor dáryasında baylanısqan.
* Bıyılǵı Shotlandiya shirkewiniń Bas assambleyası 1733-jılǵı Birinshi seksaciyanı payda etedi.

## 

* Yanvar — Abbas III, Iran shaxı (1740-jıl qaytıs bolǵan).
* 17-yanvar — Polshanıń sońǵı koroli hám Litvanıń ullı gercogı Stanislav Avgust Poniatovskiy (1798-jıl qaytıs bolǵan).
* 20-yanvar — Kontinental kongresstiń 12-prezidenti Richard Genri Li (1794-jıl qaytıs bolǵan).
* 24-yanvar — Per de Bomarshe, francuz jazıwshısı (1799-jıl qaytıs bolǵan).
* Fevral — Charlz Cherchill, inglis shayırı (1764-jıl qaytıs bolǵan).
* 6-fevral — Kontinental armiya generalı Charlz Li (1782-jıl qaytıs bolǵan).

## 

* 12-yanvar — Jon Xorsli, inglis arxeologı (1685-jılı tuwılǵan).
* 14-yanvar — Richard Genkorn, uelsli ruwxanıy (1687-jılı tuwılǵan);
* 22-yanvar — Lui de Sabran, inglis teologi (1652-jılı tuwılǵan).
* 6-fevral — Anna Skott, Bukleuxtıń 1-gercoginyası, bay shotlandiyalı per (1651-jılı tuwılǵan).
* 7-fevral — Uilyam Xizeland (William Hiseland), inglis (keyin Britaniya) áskeri, júz jıllıqtan asqan ataqlı ásker (1620-jılı tuwılǵan).
* 13-fevral — Sharl Rene d'Oze, francuz tariyxshısı (1640-jılı tuwılǵan).

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
Abat Áliev

**Abat Áliev** *([[1930]]-[[2012]])* — jurnalist, jazıwshı hám ádebiyatshı alım. «Qaraqalpaqstan xalıq jazıwshısı» (1992).

 == Ómir jolı ==
A. Áliev 1930-jılı 25-oktyabrde Shımbay rayonınıń Qamısarıq awılında tuwılǵan. Ol 1951-jılı Qaraqalpaq mámleketlik pedinstitutın tabıslı tamamlap, «Sovet Qaraqalpaqstanı» gazetasında ádebiy xızmetker, 1959-62-jılları aspiranturada oqıdı. Sońınan ÓzKP Qaraqalpaqstan Obkomında instruktor (1962-64), «Ámiwdárya» jurnalında bas redaktor (1964-66), Qaraqalpaq mámleketlik pedinstitutında aǵa oqıtıwshı, docent (1966-74), N. Dáwqaraev atındaǵı Til hám ádebiyat institutında ilimiy xızmetker (1974-76), «Sovet Qaraqalpaqstanı» gazetasında bólim baslıǵı (1976-81), «Ámiwdárya» jurnalınıń bólim baslıǵı (1985-90), J. Orınbaev atındaǵı pedagogikalıq ilim izertlew institutında aǵa ilimiy xızmetker, Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń juwaplı xatkeri lawazımlarında isledi.

A. Áliev 1963-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshilik jolı
A. Áliev 1965-jılı «Qaraqalpaq dástanı «Máspatsha» degen temada kandidatlıq dissertaciyasın jaqladı.

A. Álievtin «Jaslıq jiger» (1956), «Baxıt ushın gúres» (1959), «Biziń awıldıń jigiti» (1961), «Kútken kún» (1963), «Shınlıq shejiresi» (1973), «Meniń Gúljamalım» (1974), «Ómir táshwishleri» (1987), «Parız» (1988), «Kórmegenimiz kóp eken» (1991), «Dúnyanıń qızıǵı» (1993), «Mártlik» eske túsiriw kitabı (P. Xalmuratov haqqında, 2005) degen gúrriń, povest hám romanları shıqtı. Ol bir neshe tuwısqan xalıqlar jazıwshılarınıń dóretpelerin qaraqalpaq tiline awdarǵan.

## Jetiskenligi
A. Áliev Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Húrmet Jarlıǵı menen sıylıqlaǵan, 1992-jılı «Qaraqalpaqstan xalıq jazıwshısı» húrmetli ataǵına iye boldı.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Jańabay Saparov

**Jańabay Saparov** *([[1919]]-[[2002]])* — qaraqalpaq jazıwshısı.

## Ómir jolı
J.Saparov 1919-jılı Qońırat rayonında tuwılǵan.

Ol 1939-jılı Tórtkúlde awıl xojalıq texnikumın pitkerip, Qońıratta agronom (1943-44), rayonlıq «Jeńis bayraǵı» gazetasınıń redaktorı, «Qızıl Qaraqalpaqstan» gazetasınıń xabarshısı (1949-50), rayonlıq partiya komitetinde awıl xojalıǵı bóliminiń baslıǵı (1950-51), sonǵı jılları «Jas Leninshi», «Sovet Qaraqalpaqstanı» gazetalarında, 1961-jıldan baslap Qaraqalpaqstan televideniesi hám radio esittiriw Komitetiniń xabarshısı bolıp isledi.

J.Saparov 1960-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası. 

## Dóretiwshiligi
Jazıwshınıń dáslepki shıǵarmaları 30-jıllardıń ortalarında járiyalandı.

Onıń «Еskadron atlandı» (1957), «Shomanaydıń esigin ashqanlar» (1958), «Ústirtke hújim» (1962), «Jeti jılǵa bara-bar jeti kún» (1977), «Shomanay» (1973) atlı gúrriń, ocherk, povest hám romanları basılıp shıqtı. Baspasózde onıń «Baspashılar arasında» (1977), «Táslim» (1982), «Qızıl Qońırattıń jigitleri» (1989), «Oktyabr juldızları» (1968) degen povestleri de járiyalandı.

## Jetiskenlikleri
J.Saparov «Ózbekstan Respublikasına miyneti singen mádeniyat xızmetkeri» (1979), «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri» (1972) húrmetli ataqlarına iye, ol Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Kenesinin Húrmet jarlıǵı menen sıylıqlanǵan.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Seydabulla Pirjanov

**Seydabulla Pirjanov** *(Сейдабулла Пиржанов; [[1940]]-[[1997]])* — qaraqalpaq shayır.

## Ómir jolı
S. Pirjanov 1940-jılı 2-fevralda Shımbay rayonındaǵı Keńes awılında tuwılǵan. Ol orta mektepti pitkerip awıl xojalıǵı jumısında isleydi, 1967-jılı Qaraqalpaq mámleketlik pedinstitutın tamamlap, Qaraqalpaqstan televideniesi hám radio esittiriw komitetinde, Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamında, «Ámiwdárya» jurnalında isleydi.

S. Pirjanov 1978-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
Shayırdıń «Gúldáste» (1972), «Bayterek» (1975), «Sayaxattı súyemiz» (1977) «Jaǵıs» (1978), «Qırqınshı báhár» (1981), «Qıyal qanatı» (1984), «Balalıqtıń bir kúni» (1987), «Ómir aǵısı» (1990), «Jasıl jaǵıs» (1995) degen qosıqlar hám poemalar toplamları basılǵan.

## Jetiskenlikleri
Ol «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri» ataǵınıń iyesi hám Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Húrmet jarlıǵı menen sıylıqlanǵan.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Marat Qarabaev

**Marat Qarabaev** *([[1934|1934-jıl]] [[22-mart]])* — shayır.

## Ómir hám miynet jolı
M. Qarabaev 1934-jılı 22-martta Tórtkúl qalasında tuwılǵan. Ol Nókis medicinalıq uchilishesin pitkergennen son 1966-73-jılları Moynaqta, Nókiste medicinalıq mákemelerde isledi. 1973-79-jılları «Jetkinshek» gazetasında bólim baslıǵı, 1979-83-jıllarda «Qaraqalpaqstan» baspasında kórkem ádebiyatlar bólimin basqardı, sońınan Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamında kórkem ádebiyattı násiyatlaw byurosında isledi. Ol Qaraqalpaq mámleketlik pedinstitutın tamamlaǵan.

M.Qarabaev 1977-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
M. Qarabaevtıń 1962-jılı «Gúlzar», 1968-jılı «Gúmis shıqlar», 1970-jılı «Meniń birinshi dostım», 1976-jılı «Tolǵan ay», 1979-jılı «Aprel shuwaǵı», 1982-jılı «Altın bosaǵa», 1973-jılı «Semser» atlı qosıqlar hám poemalar toplamları hám «Qara torǵay» prozalıq kitabı basılıp shıqtı.

### Awdarmashılıǵı
Abduraxman-al Xamisiydin «Gagarin menin qalamda» (1965), M. Tvenniń «Gúrrińler»in (1969), A. Bartonıń «Seniń bayramıń» (1969), K. Chukovskiydiń «Moydodır» (1971), Rudakiydiń «Ǵázzel hám rubayıların» (1976), P. Nerudanıń «Qashqın» (1978), M. Qanaattıń «Stalingrad sazası» (1980), Shekspirdiń «Sonetler»in (1981) qaraqalpaq tiline awdardı. M. Qarabaevtıń bir qansha awdarmaları «Júrekten júrekke» (1983) degen at penen de óz aldına toplam bolıp basıldı.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Ómirbay Ótewliev

**Ómirbay Ótewliev** *([[1954]])* — qaraqalpaq jazıwshı hám jurnalisti.

## Ómir jolı
Ó. Ótewliev 1954-jılı Shımbay rayonındaǵı «Keńes» awılında tuwılǵan.

1971-jılı orta mektepti pitkerip, Qaraqalpaq mámleketlik pedinstitutınıń qaraqalpaq tili hám ádebiyatı bólimine oqıwǵa kiredi.

Miynet jolın 1977-jıldan «Jetkinshek» gazetasında baslaydı, sońınan Qaraqalpaqstan radio esittiriw komitetinde, 1985-jıldan házirge shekem «Erkin Qaraqalpaqstan» gazetasında óz xabarshısı lawazımında islep kelmekte.

Ó. Ótewliev 1981-jıldan Jurnalistler awqamınıń, 1993- jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshilik jolı
Ó. Ótewliev «Ullı terek» (1983), «Qolıńa kus qonsın» (1986), «Qızıl kóylekli qız» (1991), «Hújdan hám húkim» (1992), «Adamlarǵa sırlas bolsań» (1993), «Teńizdiń jini» (2005) atlı kitapları óz aldına baspadan shıqtı hám olarda avtordıń gúrriń, novella jáne publicistikalıq shıǵarmaları orın alǵan.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Ábilqasım Ótepbergenov

**Ábilqasım Ótepbergenov** *([[1954|1954-jıl]] [[5-may]])* — shayır, jazıwshı hám publicist, «Qaraqalpaqstan Respublikası xalıq shayırı» (2025).

## Ómir jolı
Á.Ótepbergenov 1951-jılı 5- mayda Túrkmenstan Respublikasınıń Góne Úrgenish qalasında tuwılǵan. Ol orta mektepti pitkergennen soń 1968-jılı Qaraqalpaq mámleketlik pedinstitutınıń tábiyattanıw fakultetine oqıwǵa kiredi. Soń awıl-xojalıq jumıslarında isleydi.

Ol 1976-jıldan baslap «Jas Leninshi», «Erkin Qaraqalpaqstan» gazetalarında, «Ámiwdárya» jurnalınıń bas redaktorı wazıypasın atqaradı. Házirgi waqıtta Qaraqalpaqstan Respublikası Teleradiokompaniyasınıń televidenie boyınsha bas redaktordıń orınbasarı bolıp isleydi.

Á. Ótepbergenov 1993-jıldan Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshilik jolı
Á. Ótepbergenovtıń «Tamshılar» (1982), «Bulaqlar» (1990), «Dúnya bir ájayıp jaydur» (1993), «Dozaq ishinde» (1993), «Ashılmaǵan sır sandıǵı mendedur» (1994), «Eger kewlimdi xosh etse...» (1996), «Allańdı umıtpa» (1997), «Allada esap bar» (2007), «Еy, insan!» (2007), «Kún shıǵıs muxamları» (2007), «Sálmen iyshan dóxmet qurbanı» (2007), «Kimge keńdur, kimge tardur bul dúnya» (2008), «Xalıqtan danaman dep oylama» (2009) atlı qosıqlar hám «Oynama, bala» (1984) gúrrińler hám «Dozaq ishinde» (1993) romanı jarıq kórdi.

Ol túrkmen jazıwshısı B. Seytakovtıń «Qız salıǵı» romanın hám túrkmen shayırı A. Mamedovtıń «Kewlimnin shar aynası» degen qosıqlar toplamların qaraqalpaq tiline awdardı.

## Jetiskenlikperi
1994-jılı «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri», 1997-jılı «Shuhrat medalı» menen sıylıqlanǵan.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Húrliman Ótemuratova

**Húrliman Ótemuratova** *([[1965]])* — qaraqalpaq jazıwshı hám ádebiyat izertlewshisi.

## Ómir hám miynet jolı
H. Ótemuratova 1965-jılı Kegeyli rayonında tuwılǵan. Orta mektepti 1982-jılı tamamlap, Nókis mámleketlik universitetiniń filologiya fakultetine kiredi hám onı ayrıqsha bahalar menen pitkerip shıǵadı.

Ol Qaraqalpaq mámleketlik universtetiniń qaraqalpaq ádebiyatı kafedrasında oqıtıwshı, házirgi kúni Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutında oqıtıwshı bolıp islep atır.

H. Ótemuratova 1992-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
### Ádebiy dóretuwshiligi
H. Ótemuratovanıń shıǵarmaları 80-jıllardan baslap baspasózde daǵazalanǵan. Onıń bir qatar gúrriń, novellaları «Jaslar orbitası» (1986), «Toǵız toplam» (1988), «Anamnıń merwert sırǵası» (2026) sıyaqlı basılımlardan orın aldı. 1985-jılı «Juldızım joqarı» novella hám gúrrińler toplamı basılsa, 1991-jılı «Ámiwdárya» jurnalında onıń «Húrliman» romanı (1991, No2,3), 2006-2007-jıllardaǵı sanlarında «Tumaris» romanı járiyalandı.

### Ilimiy dóretiwshiligi
H. Ótemuratova 1988-jılı Ózbekstan Ilimler Akademiyasınıń Qaraqalpaqstan bólimi N. Dáwqaraev atındaǵı Tariyx, til hám ádebiyat institutınıń aspiranturasına kiredi hám qaraqalpaq prozası boyınsha kandidatlıq dissertaciyasın jaqlaydı.

Avtordıń «Qaraqalpaq tariyxıy romanı poetikası» (1995), «Roman hám obraz» (2026) ilimiy kitabı da basılıp shıqtı.
i

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Teńelbay Sársenbaev

**Teńelbay Sársenbaev** *([[1940|1940-jıl]] [[9-iyul]]-[[2005|2005-jıl]] [[29-oktyabr]])* — shayır.

## Ómir hám miynet jolı
T. Sársenbaev 1940-jılı 9-iyulde Kegeyli rayonınıń aymaǵında tuwılǵan.

Ol orta mektepti tamamlaǵannan keyin bir qansha waqıtlar dawamında awılda, jumıs isleydi, Qaraqalpaq mámleketlik pedinstitutın pitkerdi.

Óz miynet jolın Nókis rayonlıq DOSAAF komitetiniń baslıǵı, Qaraqalpaqstan televideniesi hám radio esittiriw komitetinde redaktor, sońǵı jılları «Ámiwdárya» jurnalında ádebiy xızmetker bolıp isleydi.

T. Sársenbaev 1980-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

### Shańaraǵı
* **Ákesi** — Sársenbay Joldas ulı (1900-1978);
* **Anası** — Zulhiya Mustafa qızı (1912-1984);
* **Ómirlik joldası** — Aygúl Dáwletmuratova (1947);
** **Perzentleri**:
** Timur Sársenbaev (1969);
** Gúlbáhár Sársenbaeva (1970);
** Bahadır Sársenbaev (1972);
** Gáwhar Sársenbaeva (1977);
** Ámir Sársenbaev (1980).

## Dóretiwshiligi
Shayırdıń «Jarshı» (1974), «Qubılıw» (1980), «Debdiw» (1977, 2026), «Qaynawıt» (1983), «Shabıwıl» (1989), «Dúnya menen dártlesiw» (1990), «Tańırqant» (1995) taǵı basqa da poeziyalıq toplamları baspadan shıqtı.

Ol N. Jarqınbaevtıń «Alataw boyawları» atlı shıǵarmasın qaraqalpaq tiline awdarǵan. Onıń geypara shıǵarmaları ózbek hám rus tillerinde de járiyalandı.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
* Shayır Teńelbay Sársenbaev haqqında «Kewil lirası» kórsetiwiniń 19-sanın kóriw
Orazbay Sátbaev

**Orazbay Sátbaev** *([[1955]])* — shayır hám jurnalist. «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen jurnalist».

## Ómir hám miynet jolı
Ol 1955-jılı Kegeyli rayonınıń Jalpaqjap awılında tuwılǵan.

1972-jılı orta mektepti pitkeredi, 1983-jılı Tashkenttegi rus tili hám ádebiyatı institutın tamamlaǵannan son «Erkin Qaraqalpaqstan» gazetasında dáslep ádebiy xızmetker, házir bólim baslıǵı bolıp islep kiyatır. «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen jurnalist».

O. Sátbaev 1993-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
O. Sátbaevtıń «Dáslepki qar» (1988), «Ay sıǵalaydı» (1992), «Dóńbekshigen dúnyasań» (1995), «Tırnalar» (1997), «Saldım súwretindi sezimlerime» (2009), «Ómir dápteri» (2010), atlı poeziyalıq kitapları basılıp shıqqan, «Evropa hám Okeaniya xalıq erteklerin» (1992) qaraqalpaq tiline awdarǵan.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Gúlayım Tursınova

**Gúlayım Tursınova** *([[1954|1954-jıl]] [[10-aprel]])* — qaraqalpaq jazıwshı. «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri» (2007).

## Ómir hám miynet jolı
G. Tursınova 1954-jılı 10-aprelde Tájikstannıń Xojent wálayatında tuwılǵan.

Orta mektepti pitkergennen keyin «Jetkinshek» gazetasında, Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamında jumıs isledi.

Ol 1978-jılı Moskvadaǵı ádebiyat institutın tamamlap, «Ámiwdárya» jurnalında proza boyınsha redaktor boldı. Házir Respublikalıq jas tamashagóyler teatrınıń ádebiy bólimin basqaradı.

G. Tursınova 1980-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
G. Tursınovanıń birinshi toplamı «Shuǵla» 1975-jılı basılıp shıqtı.

Onıń 1980-jılı «Minez», «Adamlar» atlı gúrrinler toplamları, 1990-jılı «Súlder» povesti, 1992-jılı «Músápir» atlı povestler jıynaǵı, balalarǵa arnalǵan «Ańızǵa tolı awılım» (2006) gúrriń hám povestler kitabı, orıs tilinde «Urok» (Sank-Peterburg, 2008) gúrrińler kitabı basılıp shıqtı.

G. Tursınovanıń dramaturgiya tarawında «Muxabbatım-ómirim» (2003) draması Tashkent qalasındaǵı dramalar boyınsha tańlawında jeńimpaz boldı hám teatr saxnalarında qoyıldı. «Sınaq» (2004) hám «Tentek maymıl» (2005) muzıkalı dramaları, «Qıyanet etpe dostıńa» (2008) draması Jas tamashagóyler teatrında qoyılsa, «Baxıtlı bolǵım keledi» video-filmi Qaraqalpaqstan telekanalınan kórsetildi.

Ol 2007-jılı «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri» degen ataqqa miyasar boldı.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Dáli Nazbergenov

**Dáli Nazbergenov** *([[1913]]-[[1942]])* — belgili shayır hám jurnalist. 

## Ómir hám miynet jolı
D.Nazbergenov 1913-jılı Qońırat rayonında tuwılǵan. 1919-jılı házirgi Nókis rayonınıń Qotankól awılına kóship keledi.

1933-jılı Tórtkúldegi awılxojalıq texnikumın pitkerip, Qaraózek rayonında agronom bolıp isledi. 1934-38-jılları «Qızıl Qaraqalpaqstan» gazetasında bólim baslıǵı, juwaplı xatker boldı.

Ol 1942-jılı Jazıwshılar awqamınıń baslıǵı bolıp saylandı hám sol jılı somalyot apatınan qaytıs boldı.

D. Nazbergenov 1939-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
Shayırdıń qosıqları 30-jıllardıń ortalarınan baslap járiyalandı.

Onıń «Baxıt nurı» (1936), «Qosıqlar» (1939), «Biz jeńemiz» (1942), «Tańlamalı shıǵarmaları» (1950-1955), «Shıǵarmaları» (1958-1966) toplamları járiyalanǵan.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Bazarbay Seytaev

**Bazarbay Seytaev** *([[1957]]-[[2009]])* — qaraqalpaq shayırı.

## Ómir hám miynet jolı
B.Seytaev 1957-jılı 14-mayda Kegeyli rayonındaǵı «Xalqabad» shirket birlespesi aymaǵında tuwılǵan. 1978-jılı Nókis mámleketlik universitetiniń filologiya fakultetin pitkergennen soń respublikalıq «Jas Leninshi» (házirgi «Qaraqalpaqstan jasları») gazetasında miynet jolın basladı.

Áskeriy xızmetten (1979-80) soń respublikalıq «Jetkinshek», «Ustaz jolı» gazetalarında, «Bilim» hám «Qaraqalpaqstan» baspalarında xızmet etti.

Sońınan «Kásiplik bilimlendiriw» gazetasında redaktor bolıp isledi.

B.Seytaev 1999-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
Onıń «Ashılar dúnya» (1990), «Kewil keshirmeleri» (1991), «Alma gúllegen pasıl» (2007) qosıqlar toplamları, «Arzıwlar kóshkisinde tawlanǵan sánem», «Shabandozlar» atlı hújjetli povestleri arnawlı kitap bolıp basılıp shıqtı.

2004-jılı Ózbekstan xalıq shayırı Muxammed Yusuftiń «Biz baxıtlı bolamız» atlı qosıqlar toplamı onıń awdarmasında jarıqqa shıqtı.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Xojamurat Turımbetov

**Xojamurat Turımbetov** *([[1922]]-[[1968]])* — qaraqalpaq shayırı.

## Ómir hám miynet jolı
X. Turımbetov 1922-jılı Taxtakópir rayonında tuwılǵan. Ol 1941-jılı Xojelidegi peduchilisheni pitkergen hám ózi tuwılǵan rayonda atqarıw komitetinde xızmet isledi.

1942-jıldan ekinshi jáhán urısına qatnastı. Shımbaydaǵı muǵallimler institutın tamamlap rayonda, sońınan muǵallim, rayonlıq gazetanıń redaktorı lawazımın atqardı.

Moskvadaǵı ádebiyat institutın pitkerip, Jazıwshılar awqamında másláxátshi, juwaplı xatker, «Ámiwdárya» jurnalınıń bólim baslıǵı xızmetlerinde isledi.

X. Turımbetov 1955-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
Shayırdıń shıǵarmaları 40-jıllarda járiyalana basladı. Onıń «Gúlistan» (1954), «Baxıtlı jaslıq» (1955), «Eki dos» (1957), «Baxıtlı qız» (rus tilinde, 1954), «Kóp kúttirgen báhár» (rus tilinde, 1957), «Tuwısqanlıq sálemi» (ózbekshe, 1958), «Talas» (1962), «Máńgige tiri» (1961), «Jáne báhár keldi» (1970), «Shayır jolı» (1959), «Tań» povesti taǵı basqa toplamları basılǵan. 1974-jılı shayırdıń «Tańlamalı shıǵarmaları» járiyalandı.

X. Turımbetov Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Húrmet jarlıǵı menen sıylıqlanǵan.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Shárigúl Payzullaeva

**Shárigúl Payzullaeva** (Шәригүл Пайзуллаева; 1962-jıl 10-mart, Xojeli rayonı) — qaraqalpaq jurnalist hám shayırı. «Qaraqalpaqstan Respublikasına xızmet kórsetken mádeniyat xızmetkeri».

## Ómir hám miynet jolı
1962-jılı 10-martta Xojeli rayonında tuwılǵan. Qaraqalpaq mámleketlik universitetin tamamlagannan soń, miynet jolın 1986-jıldan Úlketanıw muzeyinde xızmetker bolıp islewden basladı.

Házirgi kúnde Berdaq atındaǵı milliy muzeyiniń direktorı.

Sh. Payzullaeva 1995-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
Onıń «Soqpaq», «Analardı uran etken xalıqpız» qosıqlar toplamları, «Az emesdur, qaraqalpaq kóp», «Ómiri óner bolǵan azamat», «Alıstaǵı aǵayinler» publicistikalıq toplamları basılıp shıqqan. Ol «Shuxrat» medalının iyesi.

## Iskerligi
Muzey jumıslarınan tısqarı 1987-jıldan Qaraqalpaqstan televideniesinde «Yosh», «Miyras», «Yadnama» kórsetiwlerin alıp baradı.

«Alıstaǵı aǵayin» kórsetiwiniń avtorı hám alıp barıwshısı.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Ábdiqádir Qayıpov

**Ábdiqádir Qayıpov** *([[1963|1963-jıl]] [[5-fevral]])* — shayır, sportshı.

## Ómir hám miynet jolı
1963-jılı 5-fevralda Qanlıkól rayonınıń házirgi Qulamet jıraw atındaǵı diyqan-fermer xojalıǵında tuwılǵan.

Orta mektepti pitkergennen 1984-jılǵa shekem qurılıs mákemesinde jumısshı, 1984-87-jılları shofer bolıp isledi. Ol 1989-jılı Nókis mámleketlik universitetinin filologiya fakultetin sırttan oqıp pitkeredi.

Házirgi waqıtta Qaraqalpaqstan Respublikası Eskek esiw Federaciyasınıń direktorı lawazımında islep atır. Jáne de Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamı janındaǵı Poeziya keńesin basqarıp kelmekte.

Á. Qayıpov 2002-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
Á.Qayıpovtıń «Jorajan» (2000) qosıqlar kitapshası, «Dáslepki sawǵa» (2001) atamasında prozalıq shıǵarmaları, «Tiri jetim» (2002) povesti hám Baxadır Qayıpov penen avtorlıqta «Qaraqalpaq boksı» (2002) atamasındaǵı publicistikalıq shıǵarmalar jıynaǵı, S. Jániev penen avtorlıqta «Babalar eskegine sadıq mektep» (2008) atamasındaǵı kitabı basılıp shıqtı.

## Jetiskenlikleri
2001-2002 jılları «Eń jaqsı sport jurnalisti» nominaciyalardıń jeńimpazı. 2020-jılı Orta Aziya Jazıwshılar hám tariyxshılar awqamınıń «Turan birligi - mıqlı qálemger» medalı menen sıylıqlanǵan.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Keńesbay Reymov

**Keńesbay Reymov** *([[1958|1958-jıl]] [[26-may]]-[[2024|2024-jıl]] [[3-iyul]])* — qaraqalpaq shayır, jurnalist, mámleketlik hám jámiyetlik ǵayratkeri. «Ózbekstan Respublikasına xızmet kórsetken jurnalist».

## Ómir hám miynet jolı
K. Reymov 1958-jılı Kegeyli rayonında tuwılǵan.

Sol jerdegi orta mektepti pitkerip, sońınan 1980-jılı Tashkent mámleketlik universitetiniń jurnalistika fakultetin tamamlagannan soń «Jas Leninshi» házirgi «Qaraqalpaqstan jasları» gazetasında ádebiy xızmetker, bólim baslıǵı bolıp isleydi.

K. Reymov Ózbekstan Jasları Qaraqalpaqstan oblastılıq komitetinde instruktor, lektorlar toparınıń baslıǵı, 1991-1994-jılları «Erkin Qaraqalpaqstan» gazetası redaktorınıń orınbasarı, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesinin sociallıq rawajlandırıw hám jámiyetlik birlespeler máseleleri komiteti baslıǵı lawazımların atqardı. Házir «Erkin Qaraqalpaqstan» hám «Vesti Karakalpakstana» gazetalarınıń bas redaktorı bolıp islep atır.

K. Reymov 1991-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
Onıń «Appaq tırnalar» (1991) atlı qosıqlar toplamı basılıp shıqtı.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Mámbetalı Qayıpov

**Mámbetalı Qayıpov** *([[1944]]-[[2009]])* — qaraqalpaq jazıwshısı.

## Ómir hám miynet jolı
M. Qayıpov 1944-jılı 20-aprelde Qanlıkól rayonında tuwılǵan.

Ol 1963-jılı Xojelidegi muǵallimler tayarlaytuǵın bir jıllıq kurstı pitkerip muǵallim bolıp isleydi.

1967-68-jılları «Jas Leninshi» gazetasında, 1968-73-jılları «Jetkinshek» gazetasında isleydi. M. Qayıpov sońınan «Ózbekkinoxronikada» (1973-76), «Qaraqalpaqstan» baspasında (1976-81) isledi.

M. Qayıpov Qaraqalpaq mámleketlik pedagogikalıq institutın oqıp pitkergen.

M.Qayıpov 1977-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
Jazıwshınıń «Ushırasıw» (1976), «144-biyiklikte» (1977), «Teńiz kúshigi» (1984) degen povest hám gúrrińler toplamları hám «Qara chemodan» (1980) atlı romanı basılıp shıqtı.

Onıń «Ushırasıw» povesti (1979) hám «Qara chemodan» romanı rus tilinde jarıq kórdi.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Joe Flaherty

**Joseph** "**Joe**" **O'Flaherty** (1941-jıl, 21-iyunda tuwılǵan) — amerikalıq kino hám televideniye aktyorı.
Dáwletiyar Qasımov

**Dáwletiyar Qasımov** *([[1904]]-[[1973]])* — belgili xalıq shayırlarınıń biri.

## Ómir hám miynet jolı
D. Kasımov 1904-jılı Moynaq rayonındaǵı Aqbóget degen jerde tuwılǵan.

Ol awıl xojalıq jumıslarında islep júrip shayırshılıq penen shuǵıllanadı, shayırdıń dáslepki qosıqları jigirmalanshı jıllardıń aqırında jazıladı.

D. Qasımov 1939-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
Xalıq shayırınıń dáslepki shıǵarması 1938-jılı «Qaraqalpaqstan ádebiyatı hám iskusstvosı» jurnalında
járiyalandı.

Mine, usı jıllardan baslap onıń dóretpeleri jergilikli baspa sóz betlerinde jiyi-jiyi járiyalana basladı.

Shayırdıń «Qosıqlar» (1956), «Miyras» (1971) degen toplamları basılıp shıqtı.

Xalıq shayırı Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Húrmet jarlıqları menen sıylıqlandı.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0

## Derekler
Ádilbay Qojıqbaev

**Ádilbay Qojıqbaev** *([[1934|1934-jıl]] [[18-yanvar]]-[[2005]])* — qaraqalpaq ádebiyat izertlewshisi.

## Ómiri hám miynet jolı
Á. Qojıqbaev 1934-jılı 18-yanvarda Qońırat rayonınıń Sorkól awılında tuwılǵan.

Ol 1955-jılı Qaraqalpaq mámleketlik pedinstitutın pitkerip mektepte muǵallim, mektep direktorı (1955-61), sońınan «Ámiwdárya» jurnalında ádebiy xızmetker, televidenie hám radio esittiriw komitetinde redaktor (1962-64), pedinstitutta oqıtıwshı (1964-68), N. Dáwqaraev atındaǵı Tariyx, til hám ádebiyat institutında ilimiy xızmetker, «Qaraqalpaqstan» baspasında kórkem ádebiyat bóliminiń baslıǵı, sol baspanıń bas redaktorı bolıp isleydi.

Á.Qojıqbaev 1982-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
### Ilimiy dóretiwshiligi
Ol 1972-jılı «Qaraqalpaq romanında konflikt hám qaharman» degen temada filologiya ilimleriniń kandidatı degen ilimiy dárejeni alıw ushın dissertaciya jaqladı.

Ádebiyatshınıń «Qaraqalpaq romanı» (1977), «Tariyxıy qosıqlar» (1980) degen miynetleri basılıp shıqtı. Sonıń menen birge ol «Qaraqalpaq folklorı tariyxınıń ocherkleri» (1977) degen kitaptıń avtorlarınıń biri.

### Awdarmashılıǵı
Á. Qojıqbaev J. Sháripovtıń «Xorezm» romanın, S. Zunnunova, D. Yultıy, V. Solouxinniń povestlerin qaraqalpaq tiline awdarǵan.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
Qazaqbay Ámetov

**Qazaqbay Ámetov** *([[1941|1941-jıl]] [[23-sentyabr]])* — satirik jazıwshı.

## Ómir hám miynet jolı
Q. Ámetov 1941-jılı 23-sentyabrde Xojeli rayonı Qolap awılı, házirgi «Qaraqalpaqstan» diyxan-fermer xojalıǵında tuwılǵan.

1958-jılı Jdanov atındaǵı orta mektepti pitkergennen soń, Qaraqalpaq mámleketlik pedagogikalıq institutınıń tariyx-filologiya bólimine oqıwǵa kiredi.

1963-jılı pedagogikalıq instituttı tabıslı tamamlap, 1969-jılǵa shekem mektepte muǵallim, 1973-jılǵa shekem rayonlıq gazetada bólim baslıǵı, sońınan rayondaǵı Kúnxoja atındaǵı mektepte direktor, 1997-2001-jılǵa shekem 1-sanlı oqıwshılardıń ekologiyalıq-tábiyat orayında direktor bolıp isledi.

Házirgi waqıtta húrmetli dem alısta. Ol «Ózbekstan xalıq bilimlendiriwi aǵlası».

Q.Ámetov 1995-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
Q.Ámetovtıń «Abısınlar» (1974), «Hámelparazdıń túsi» (1993), «Jala» (1995) atamasındaǵı gúrrińler toplamları baspadan shıqtı.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0

## Derekler
Qállibek Begjanov

**Qállibek Begjanov** (Қәллибек Бегжанов; 1931-2004) — qaraqalpaq jurnalist hám jazıwshı.

## Ómir hám miynet jolı
Q.Begjanov 1931-jılı Shımbay rayonınıń «Keńes» awılında tuwılǵan. Orta mektepti pitkergennen soń, Nókis poligrafkombinatında hárip teriwshi hám korrektor bolıp jumıs basladı. Sonınan Qaraqalpaq mámleketlik baspasında tex redaktor, redaktor, óndiris bóliminiń baslıǵı, «Jetkinshek» gazetasınıń bólim baslıǵı, «Qaraqalpaqstan jasları» gazetasında redaktor bolıp isledi. 1952-56-jılları jumıs islep júrip Qaraqalpaq mámleketlik pedagogikalıq institutın sırttan oqıp pitkeredi. Ol Moskvadaǵı jurnalistika fakultetin pitkeredi (1964-66), Baspa sóz basqarmasında bas redaktor, baslıqtıń orınbasarı, Nókis poligrafkombinatınıń direktorı, Baspa sóz boyınsha mámleketlik komitettiń baslıǵı (1966-80), Qaraqalpaqstan Oraylıq saylaw komissiyasınıń baslıǵı (1989-94), «Erkin Qaraqalpaqstan» gazetasınıń bas redaktorı, Qaraqalpaqstan Respublikası Jurnalistler awqamı, Respublika kitapkumarlar jámiyeti awqamınıń baslıǵı, «Aral hawazı» gazetasında bas redaktor bolıp isledi.

Q.Begjanov 1995-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
Q. Begjanovtıń «Maydı tókken kim?», «Sút ishkiń kele me?», «Sońǵı ketpen», «Júrek hámiri menen», «Gúllengen kolxozda», «Álipbeden basladık» atlı prozalıq shıǵarmaları shıqtı. Ol qazaq folklorınan «El awzınan», túrk ádebiyatınan «Hamidke at joq» atlı shıǵarmalardı qaraqalpaq tiline awdardı.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0

## Derekler
Mariya Bekbergenova

**Mariya Bekbergenova** *([[1953|1953-jıl]] [[3-dekabr]])* — ádebiyat izertlewshisi.

## Ómir hám miynet jolı
Ol 1953-jılı 3-dekabrde Moynaq qalasında tuwıldı.

1971-jılı Moynaq qalasındaǵı M. V. Lomonosov mektebin pitkerip, 1971-1976-jılları Taganrog mámleketlik pedagogikalıq institutınıń rus tili hám ádebiyatı fakultetinde oqıydı.

M. Bekbergenova xızmet jolın 1976-jılı Ózbekstan Respublikası Ilimler Akademiyasınıń Qaraqalpaqstan bóliminiń N. Dáwqaraev atındaǵı til hám ádebiyat instititutınıń «Ádebiyat teoriyası hám ádebiy baylanıslar» bóliminde úlken laborantlıqtan baslaǵan. Sońınan usı institutta ilmiy xızmetker, ilimiy xatker bolıp islese, soń Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutınıń qaraqalpaq ádebiyatı fakultetinde dekannıń oqıw isleri boyınsha orınbasarı, 2004-jıldan kafedra docenti wazıypasında islep kiyatır.

M.Bekbergenova 2005-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Ilim jolı
M. Bekbergenovanıń bir qansha ilimiy miynetleri respublikalıq baspa sózde járiyalanǵan.

Ol «Qaraqalpaq ádebiyatında dástúr, miyraslıq hám kórkem awdarmanıń ayrım áhmiyetli máseleleri» (2004) kitabınıń hám «Qaraqalpaq ádebiyatı» (Akademiyalıq liceylerdiń 3-kursı (2007) ushın) sabaqlıqtıń avtorlarınıń biri.

### Miynetleri
# M.Bekbergenova, K.Allambergenov, Q.Orazımbetov, Á.Paxratdinov XX ásir qaraqalpaq ádebiyatı tariyxı Darslik. Tashkent, «Sano-standart», 2018 39 baspa tabaq
# M.Bekbergenova, K.Allambergenov, Q.Orazımbetov, Z.Bekbergenova Qaraqalpaq ádebiyatı (11-klass ushın sabaqlıq) Darslik. Nókis, «Bilim», 2018 16 baspa tabaq
# M.Bekbergenova, K.Allambergenov, Á.Paxratdinov «Bozataw» hám tariyxıy shınlıq Wquv qwllanma.  Nókis: NMPI kishi tipografiyası 2014 1,5 b.t
# M.Bekbergenova, K.Kurambaev Kórkem ádebiyat hám ilim dárbentiniń úlken darǵası. (oqıw kollanba) Wquv qwllanma. Nókis. NDPI tipografiyasi, 2016. 2,5 b.t.
# M.Bekbergenova Jáhán ádebiyatı. Wquv qwllanma. Tashkent, «Fan va texnologiya»  2019 192 bet.
# M.Bekbergenova Ulıwma bilim beriw mekteplerinde ádebiy dóretiwshilikti úyretiw máseleleri. Wquv qwllanma, Tashkent, «Tafakkur bustoni» 2019. 128 bet
# M.Bekbergenova Ádebiyattanıw tiykarları. Wquv qwllanma. Tashkent, «Tafakkur bustoni» 2019. 200 bet

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0

## Derekler
Dániyar Belasarov

**Dániyar Belasarov** *([[1952|1952-jıl]] [[25-fevral]])* — jazıwshı hám publicist.

## Ómir hám miynet jolı
D. Belasarov 1952-jılı 25-fevralda Xojeli rayonında tuwılǵan. Ol 1977-jılı Alma-Ata Politexnikalıq institutın, 1983-jılı Moskva injenerlik qurılıs institutın tamamlaydı. Soń Xalıqaralıq Akademiyanıń yuridika fakultetin sırttan oqıp pitkergen. 1977-jıldan Taqıyatas rayonındaǵı ońlaw-mexanika zavodında cex baslıǵı bolıp jumıs islewden baslaydı. Házirgi waqıtta ol Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesinin sociallık rawajlanıw bóliminde juwaplı xızmetker bolıp isleydi hám «Qasharman top» Federaciyasınıń Prezidenti.

D. Belasarov 2006-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
D. Belasarovtıń dáslepki shıǵarmaları 70-jıllardıń baslarında jarıq kórdi. Házirge shekem onıń «Er Qosay» (1996), «Satıpaldı palwan» (2000), «Tabın shejiresi» (2001), «Ádil batır kim edi» (2006), «Qasharman top» (2007) sıyaqlı gúrriń hám publicistikalıq shıǵarmaları kitap bolıp shıqtı.

### Awdarmashılıǵı
D. Belasarov Tacittin, L. Gumilevtıń, Murad Adjidin, P.Ivanovtıń shıǵarmaların qaraqalpaq tiline awdarǵan. Jazıwshınıń bir qatar shıǵarmaları ózbek hám qazaq tillerine awdarılǵan.

## Jetiskenlikleri
D. Belasarov «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen jaslar ustazı» hám Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Húrmet jarlıǵı menen sıylıqlanǵan. Greciya xalıqaralıq Akademiyası sıylıǵınıń laureatı.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0

## Derekler
Mátibay Berdiev

**Mátibay Berdiev** *([[1951|1951-jıl]] [[5-may]])* — shayır.

## Ómir hám miynet jolı
M. Berdiev 1951-jılı 5-mayda Xojeli rayonı Sarıshúńgil awılında tuwılǵan.

1973-jılı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutın pitkergennen keyin 43-sanlı mektepte qaraqalpaq tili hám ádebiyatı páni muǵallimi, direktordıń oqıw-tárbiya isleri boyınsha orınbasarı bolıp islegen.

1983-1985-jılları Jambıl atındaǵı mekteptin direktorı, «Xojeli haqıyqatı» gazetası redaktorınıń orınbasarı lawazımında islegen.

M. Berdievtıń bunnan keyingi xızmeti tikkeley baspasóz benen baylanıslı.

M. Berdiev 1994-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
Dáslepki shıǵarmaları 70-jıllardıń ortalarında kórine basladı. «Ámiwdárya», «Aral» jurnallarında, «Erkin Qaraqalpaqstan», «Qaraqalpaqstan jasları», «Ustaz jolı», «Jipek jolı», «Jetkinshek» gazetalarında bir neshe dúrkin qosıqları járiyalanǵan. Qosıqları qazaq hám noǵay tillerine awdarılǵan.

Onıń «Quyash kúlip qaray basladı» (1992), «Haqıyqatlıq» (1994), «Janǵırıq» («Bilim», 1996), «Mángilik reńler» (1997) hám balalarǵa arnalǵan «Awıl balası» (1997) toplamları jarıq kórgen. Belgili palwan S.Mıltıqbaev haqqında «Palwan-Satıbaldı Mıltıqbaev» atlı kitap tayarlaǵan («Qaraqalpaqstan», 1997).

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0

## Derekler
Gúlistan Dáwletova

**Gúlistan Dáwletova Ótemisovna** *(Гүлистаң Дәўлетова Өтемисовна, [[1959|1959-jıl]] [[20-noyabr]])* — qaraqalpaq shayırı. «Qaraqalpaqstan xalıq shayırı» (2025).

## Ómir hám miynet jolı
G. Dáwletova 1959-jılı 20-noyabrde Shımbay rayonınıń Shaxaman awılında tuwıldı.

Usı rayondaǵı Gagarin atındaǵı orta mektepti 1976-jılı tamamlap, awılda jumısshı bolıp isledi.

1983-jılı Nókis mámleketlik universitetinin roman-german filologiyası fakultetiniń anglichan tili, 1993-jılı universitettiń filologiya fakultetiniń qaraqalpaq tili hám ádebiyatı qánigeligin pitkergen.

Mektepte muǵallim, universitette assistant oqıtıwshı, Nókis qalalıq xalıq bilimlendiriw bólimi baslıǵı bolıp isledi.

G. Dáwletova 2006-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

## Dóretiwshiligi
G. Dáwletovanıń tuńǵısh qosıqları «Ámiwdárya» jurnalında, respublikalıq hám rayonlıq gazetalarda jarıq kórdi.

Onıń «Ájiniyaz poeziyasında dástúr hám jańashıllıq» (1997) monografiyası menen «Ájiniyaz poeziyasında ruwxıy derekler» (1998), «Ruwxıylıq-ádebiyat ólshemi» (1998), «Insan tárbiyası balalıqtan baslanadı» (1999) degen kitapshaları hám «Seniń dártiń menen jasayman, hayal» (2001) «Ayol ishqi», (2001) «Qız taxtım» (2009) qosıqlar toplamları jarıq kórgen.

## Ádebiyatlar
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0

## Derekler