Mac App Store

**Mac App Store** (sonıń menen birge **App Store** dep te ataladı) — bul Apple tárepinen jaratılǵan hám basqarılatuǵın, kóbinese Mac qosımshaları dep atalatuǵın macOS qosımshalarına arnalǵan cifrlı tarqatıw platforması. Platforma 2010-jılı 20-oktyabrde Appledıń «Mac-qa qaytıw» ilajında járiyalandı. Apple onıń iske túsiriliwine tayarlıq retinde 2010-jılı 3-noyabrden baslap dizimnen ótken baǵdarlamashılardan qosımsha arzaların qabıl ete basladı.

Mac App Store 2011-jılı 6-yanvarda barlıq házirgi Snow Leopard paydalanıwshıları ushın biypul Mac OS X 10.6.6 jańalanıwınıń bir bólimi retinde iske qosıldı. Shıǵarılǵanınan 24 saat ótkennen keyin, Apple bir millionnan aslam júklep alıw bolǵanın járiyaladı. 

## Qaǵıydalar
iOS hám iPadOS-taǵı App Store sıyaqlı, Mac App Store de Apple tárepinen basqarıladı.

Qosımshanı qarap shıǵıwǵa usınıw ushın baǵdarlamashı Apple Developer Program-ınıń aǵzası bolıwı kerek. 2023-jıldıń mart ayına kelip, aǵzalıq tólemi jılına 99 AQSH dolların quraydı.

Qosımshalar dúkanda qoljetimli bolıwınan aldın Apple tárepinen tastıyıqlanıwı kerek. Apple tárepinen ruqsat etilmegen qosımsha túrleri qatarına tómendegiler kiredi:

* macOS-tıń jergilikli paydalanıwshı interfeysi elementlerin yamasa háreketlerin ózgertetuǵın qosımshalar.
* Apple Macintosh Adam Interfeysi Kórsetpelerine sáykes kelmeytuǵın qosımshalar.
* Házirgi Apple ónimlerine (mısalı, Mac App Store-nıń ózi, Finder, iTunes hám iChat) kórinisi yamasa funkciyası boyınsha uqsas bolǵan qosımshalar.
* Mac App Store-da álleqashan bar bolǵan basqa qosımshalarǵa uqsas (mısalı, Adobe Illustrator hám CorelDraw, Adobe Photoshop, Adobe Lightroom hám Apple Aperture, Cinema 4D hám Autodesk 3D Max).
* Pornografiyalıq materialdı óz ishine alǵan yamasa kórsetetuǵın qosımshalar.
* Bólinetuǵın komponentler bolıp tabılatuǵın yamasa ornatatuǵın qosımshalar (yadro keńeytpeleri, brauzer plaginleri, QuickTime komponentleri hám t.b.).
* Jaramlılıq múddeti ótetuǵın mazmun yamasa xızmetler usınatuǵın qosımshalar.
* macOS-tıń házirgi shıǵarılıp atırǵan versiyasında islemeytuǵın qosımshalar.
* Beta, demo, sınaq yamasa test versiyaları bolǵan programmalıq támiynatlar.
* Baǵdarlamashınıń anıq paydalanıw ruqsatı bolmaǵan sawda belgilerine silteme beretuǵın qosımshalar.
* Tek GPL astında licenziyalanǵan biypul programmalıq támiynatlar (sebebi App Store paydalanıw shártleri GPL menen sáykes kelmeytuǵın qosımsha sheklewler qoyadı).
* Apple tárepinen macOS paydalanıwshıları ushın qosımsha túrde ornatılatuǵın yamasa eski dep esaplanǵan programmalıq kitapxanalardı paydalanatuǵın qosımshalar. Berilgen mısallar:
** Appledıń Java SE 6 ámelge asırıwı (degen menen Java SE 7-niń OpenJDK ámelge asırıwı eger qosımsha ishine engizilse ruqsat etiledi).
** Rosetta-nı talap etetuǵın PowerPC kodı.
* Sandboxed (qum qutısında) bolmaǵan qosımshalar (2012-jıldıń 1-iyunınan baslap). WWDC 2013-te Apple bul qaǵıyda endi qollanılmaytuǵının hám qosımshanıń qum qutısında bolmawına sebep bolǵanda «waqıtsha shetleniwler» paydalanılıwı múmkin ekenin járiyaladı
* 64-bitli bolmaǵan qosımshalar (2018-jıldıń 1-yanvarınan baslap).
* Zıyanlı kodtı óz ishine alǵan qosımshalar.

iOS hám iPadOS App Store sıyaqlı, Apple dúnya júzi boyınsha qosımshalardı olardıń mazmunına qarap bahalaydı hám hár biriniń qaysı jas toparına sáykes keletuǵının belgileydi. macOS Sistema Sazlawlarında unamsız qosımshalardı bloklawǵa múmkinshilik beredi.

## Apple tárepinen paydalanılıwı
Mac App Store ashılǵannan berli, Apple onı óziniń ishki programmalıq ónimlerin tarqatıwdıń tiykarǵı quralı retinde barǵan sayın kóbirek paydalanıp, óziniń usaqlap satıw dúkanlarında satılatuǵın qutıdaǵı versiyalar esabına bul poziciyanı kúsheytti. Bul poziciya 2011-jıldıń iyul ayında OS X Lion shıǵarılıwı menen jáne de arttı, bul OS X-tiń DVD qutıları túrinde satılmaǵan birinshi relizi edi. Bul usıl operaciyalıq sistemanıń tarqatıw sheńberin házirgi waqıtta Mac OS X 10.6.6+ paydalanatuǵınlarǵa shekledi, degen menen relizden keyin Apple usınǵan basqa usıllar operaciyalıq sistemanı óz ishine alǵan USB flesh-disk hám Apple Store orınları arqalı operaciyalıq sistemanıń cifrlı dúkan ishindegi júklep alınıwın qamtıdı. OS X Mountain Lion-dan baslap, Appledıń operaciyalıq sistemaların tek Mac App Store-dan ǵana júklep alıwǵa boladı.

Bul sonday-aq Appledıń óz veb-saytı arqalı burınǵı tarqatıw usıllarına da tásir etti, 2011-jıldıń iyul ayında Júklep Alıwlar galereyası alıp taslanıp, onıń ornına Mac App Store informaciya betine siltemeler qoyıldı. Biraq, bul Dashboard vidjet galereyasına tásir etpedi, sonday-aq Safari Keńeytpeler galereyasına da tásir etpedi, olardıń ekewi de onlayn hám vebke tiykarlanǵan bolıp qaldı (degen menen, Safari 12-de eski túrdegi keńeytpeler eskirdi hám tek Mac App Store-da qoljetimli bolǵan jańa túr menen almastırıldı). Apple Qollap-quwatlaw Júklep Alıw bólimi de onlayn qaldı, sebebi ol tiykarınan házirgi hám eski programmalıq qosımshalar menen operaciyalıq sistemalar ushın qáwipsizlik jańalanıwların usınadı, olardıń kópshiligi 1998-jılǵa shekemgi sánelerge tiyisli.

## Jasalma qosımshalar
Ǵárezsiz oyın baǵdarlamashısı Wolfire Games óziniń Lugaru oyının Mac App Store-ǵa Lugaru HD atı menen 9.99 dollarǵa jaylastırǵannan kóp waqıt ótpesten, baǵdarlamashı App Store-da óz oyınınıń 0.99 AQSH dollarına satılıp atırǵan jasalma nusqasın bayqadı. Baǵdarlamashı 2011-jılı 31-yanvarda Apple menen baylanıstı hám 2011-jılı 10-fevralda oyınnıń jasalma nusqası App Store-dan alıp taslandı.

Bir qatar jańalıqlar saytları Appledıń óz dúkanında dizimge alınǵan qosımshalarǵa qoyatuǵın barlıq qatań tekseriwlerine qaramastan, bar qosımshanıń jasalma nusqası processten ótpewi kerek ekenin hám baǵdarlamashınıń Appleǵa jasalma programmalıq támiynat haqqında eskertkeninen berli ótken kúnler baǵdarlamashılardı alańlatadı dep atap ótti.

## Tariyxı
Mac App Store 2011-jılı 6-yanvarda 1,000-nan aslam qosımsha menen iske qosıldı, sonıń ishinde Appledıń óziniń iWork '09, iLife '11, Aperture hám iOStan kóshirilgen úshinshi tárep qosımshaları, mısalı Angry Birds, Flight Control, Things hám Twitter for Mac. Qosımshalardıń kópshiligi Oyınlar kategoriyasına tiyisli edi, bul kategoriyada ekinshi eń úlken kategoriya, Utilitlerge qaraǵanda derlik úsh ese kóp qosımsha bar edi. Eń kóp tarqalǵan baha aralıǵı $20–50 boldı. iOS App Store-da ataqlı video oyın Angry Birds birinshi kúni Mac App Store-da birinshi nomerli pullı qosımsha boldı.

2015-jılı 11-noyabrde Mac App Store arqalı satıp alınǵan bir qatar qosımshalar iske qosılıwda sátsizlikke ushıray basladı. Dúnya júzindegi paydalanıwshılar qátelik xabarların aldı hám zıyanlanǵan qosımshalardı óshirip, qayta júklep alıwǵa májbúr boldı. Keyingi kúni Tapbots baǵdarlamashısı Pol Xaddad bul máseleniń jaramlılıq múddeti ótken qáwipsizlik sertifikatı menen baylanıslı ekenin anıqladı. 17-noyabrde Apple baǵdarlamashılarǵa túsindirmeleri bar elektron xat jiberdi. Kompaniya máselelerdiń kópshiligi sheshilgenin hám AppleCare qollap-quwatlaw toparına nasazlıqlardı sheshiw informaciyası berilgenin bildirdi.

2015-jılı 17-dekabrde App Storenı baqlaw juwapkershiligi Appledıń Dúnya júzilik marketing boyınsha joqarı lawazımlı vice-prezidenti Fil Shillerge berildi. Aldın App Store-nı Appledıń Internet programmalıq támiynatı hám xızmetleri boyınsha joqarı lawazımlı vice-prezidenti Eddi Kyu basqarǵan edi.

2018-jılı 1-yanvarda Apple Mac App Store-da endi 32-bitli qosımshalardı qabıl etpeytuǵının járiyaladı, al App Store-daǵı bar 32-bitli qosımshalar 2018-jıldıń 1-iyunına shekem 64-bitli arxitekturaǵa sáykeslestirilip jańalanıwı kerek edi.

2018-jılı 4-iyunda Apple iOS 11-de usınılǵan qayta dizayn etilgen App Store-ǵa tiykarlanǵan App Store-nıń jańa versiyası macOS Mojave-ge kirgiziletuǵının járiyaladı. Bul qosımshalar ushın jańa Jaratıw, Jumıs, Oynaw hám Rawajlandırıw kategoriyaların hám Appledıń redaktorları tárepinen basqarılatuǵın Discover salıp qoyıw betin óz ishine aldı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__