Kalmar oyını

**Kalmar oyını** (koreysshe: 오징어 게임) — Xvan Don-xyok tárepinen Netflix ushın dóretilgen, jazılǵan hám rejissyorlıq etilgen Qubla Koreya distopiyalıq aman qalıw triller qorqınıshlı teleserialı. Serial tereń finanslıq qıyınshılıqta bolǵan 456 qatnasıwshı qatnasatuǵın jasırın jarıs átirapında júz beredi, onda olar ₩45.6 milliard (39.86 million AQSH dolları) sıylıqtı utıw múmkinshiligi ushın ólimge alıp baratuǵın balalar oyınların oynap, óz ómirlerin qáwip astına qoyadı. Serialdıń ataması koreys balalar oyını «ojingeo» («kalmar») sózinen alınǵan. Serialdıń bas qaharmanı Son Gi-xundı sáwlelendiretuǵın Li Djon Dje aktyorlar quramına basshılıq etedi.

Xvan bul ideyanı óziniń ekonomikalıq qıyınshılıqları, sonday-aq Qubla Koreyadaǵı klasslıq teńsizlik hám kapitalizmge tiykarlanıp oylap tapqan. Ol bul tariyxtı 2009-jılı jazǵan bolsa da, Netflix 2019-jıl átirapında shet el programmalıq támiynat usınısların keńeytiw baǵdarlamasınıń bir bólegi sıpatında qızıǵıwshılıq bildirgenge shekem, Xvan bul ideyanı qarjılandıratuǵın óndiriwshi kompaniyanı taba almaǵan.

Kalmar oyınınıń birinshi máwsimi 2021-jılı 17-sentyabrde dúnya júzi boyınsha shıǵarılıp, sınshılardıń maqtawına hám xalıqaralıq itibarǵa eristi. Ol Netflix tiń eń kóp kórilgen serialına aylandı hám kóplegen sıylıqlarǵa, sonıń ishinde altı Primetime Emmy sıylıǵı hám bir Altın globusqa eristi. Ekinshi máwsimniń óndirisi 2023-jılı iyulda baslandı hám 2024-jılı 26-dekabrde shıǵarıldı. Úshinshi hám sońǵı máwsim ekinshi máwsim menen birge túsirildi hám 2025-jılı 27-iyunda shıǵarıldı.

## Syujet
Qubla Koreyada, ajırasqan áke hám qarızǵa batqan qumar oyınshısı bolǵan, qartayǵan anası menen jasaytuǵın Son Gi-xun úlken aqshalı sıylıq utıw múmkinshiligi ushın balalar oyınlarınıń bir qatarın oynawǵa mirát etiledi. Usınıstı qabıl etip, ol belgisiz orınǵa alıp barıladı, onda ol ózin tereń finanslıq qıyınshılıqta bolǵan basqa 455 oyınshı arasında tabadı. Oyınshılarǵa jasıl sport kiyimlerin kiyiwge májbúr etiledi hám olar hámme waqıtta qızǵılt kombinezon kiygen maskalı qarawıllar tárepinen baqlanadı, al oyınlardı qara maska hám qara forma kiygen Aldıńǵı Adam basqaradı. Oyınshılar dárhal oyında jeńiliwdiń olardıń ólimine alıp keletuǵının hám hárbir ólimniń potencial 45,6 milliard von (39,86 million AQSH dolları) bas sıylıqqa 100 million von (87 400 AQSH dolları) qosatuǵının bilip aladı. Gi-xun oyınlardıń fizikalıq hám psixologiyalıq burılıslarınan aman qalıw ushın basqa oyınshılar menen, sonıń ishinde balalıqtaǵı dostı Cho San-vu hám Arqa Koreyadan qashqan Kang Se-byok penen birlesedi, al detektiv Xvang Djun-xo bolsa joǵalǵan tuwısqanın tabıw ushın qarawıllardıń biri sıpatında oyınlarǵa sińip kiredi.

Ekinshi máwsimde, oyındı jeńgennen úsh jıl keyin ósh alıwǵa ant ishken Gi-xun, Aldıńǵı Adamnan ósh alıw hám oyındı birotala jabıw ushın oǵan jáne qatnasadı hám oǵan policiya xızmetkeri Djun-xo, Aldıńǵı Adamnıń tuwısqanı qosıladı. Oyınnıń dóretiwshisi Il-namnıń óliminen keyin oyındı tolıq baqlawǵa alǵan Aldıńǵı Adam Gi-xunǵa adamlardıń haqıyqıy tábiyatı sebepli oyınlardı toqtatıwdıń múmkin emesligin kórsetiwge háreket etedi.

Úshinshi hám sońǵı máwsimde Gi-xun hám oyınshılar barǵan sayın qáwipli bolıp baratırǵan oyınlarda aman qalıw ushın gúresedi, bul oyınlardıń awır aqıbetleri bar. In-xo VIP lerdi qarsı aladı, al onıń tuwısqanı Djun-xo atawdı izlewdi dawam etedi, olardıń arasındaǵı satqınnıń bar ekenligin bilmeydi.

## Aktyorlar hám personajlar

### 1-máwsimde tanıstırılǵan

* Li Djon Dje Song Gi-xun (성기훈, [sʌŋɡihun] ⓘ) (456) rolinde, ajırasqan transport basqarıwshı hám qumar oyınlarına berilgen adam. Ol anası menen birge jasaydı hám qızın finanslıq jaqtan qollap-quwatlawǵa qıynaladı. Ol kóp qarızların tólew ushın hám qızın ǵamxorlıqqa alıw ushın jetkilikli finanslıq turaqlı ekenin dálillew ushın oyınǵa qatnasadı, sebebi qızı anası hám ógey ákesi menen AQSHqa ketpekshi. Oyınlardı jeńgennen keyin, ol oyınlardı hám Aldıńǵı Adamdı toqtatıw ushın jolǵa shıǵadı.
* Pak Xe-su Cho Sang-vu (조상우, koreys tilinde aytılıwı: [tɕosaŋu][c]) (218) rolinde, bahalı qaǵazlar kompaniyasınıń investiciya bóliminiń burınǵı basshısı. Ol Gi-xunnıń kishkene klasslas joldası bolǵan hám Seul Milliy Universitetinde oqıǵan. Ol klientleriniń aqshasın urlaǵanı hám sátsiz investiciyalardan úlken qarızǵa batqanı ushın onı izlep atırǵan policiyadan qashıw ushın oyınǵa qosıladı. (1-máwsim; miyman, 2-máwsim)
* Vi Xa-djun Xvang Djun-xo (황준호, koreys tilinde aytılıwı: [hwaŋdʑunho]) rolinde, policiya xızmetkeri hám jasırın detektiv, ol joǵalǵan tuwısqanın tabıw ushın oyınǵa qarawıl sıpatında jasırın kirip, tuwısqanınıń Oyınlardıń shólkemlestiriwshisi bolǵan Aldıńǵı Adamnıń ózi ekenin ashadı.
* Djung Xo-yon Kang Se-byok (강새벽, koreys tilinde aytılıwı: [kaŋsɛbjʌk̚]) (067) rolinde, Arqa Koreyanıń Arqa Xamgyong provinciyasınan qashqan arqa koreyalı. Ol ata-anasın shegaradan ótkeriw ushın brokerge tólew hám qayta birlesken shańaraǵı ushın úy satıp alıw ushın oyınǵa qatnasadı. (1-máwsim; miyman, 2 hám 3-máwsim)
* O Yong-su O Il-nam (오일남, koreys tilinde aytılıwı: [oiɭɭam]) (001) rolinde, miyinde isik keselligi bar ǵarrı adam, ol sırtqı dúnyada ólimdi kútip otırǵannan góre oyındı oynawdı maqul kóredi hám keyinirek onıń oyınnıń dóretiwshisi ekeni ashıladı. (1-máwsim)
* Xeo Sung-te Djang Dok-su (장덕수, koreys tilinde aytılıwı: [tɕaŋdʌks͈u]) (101) rolinde, xojayınınan hám qol astındaǵılardan urlaǵan aqshanı qosqanda, úlken qumar qarızların tólew ushın oyınǵa kirgen gangster. (1-máwsim)
* Anupam Tripati Ali Abdul (알리 압둘) (199) rolinde, jumıs beriwshi bir neshe ay dawamında aylıq haqısın uslap qalǵannan keyin, jas shańaraǵın támiyinlew ushın oyınǵa kirgen Pákistannan kelgen migrant jumısshı. (1-máwsim)
* Kim Dju-ryong Xan Mi-nyo (한미녀, koreys tilinde aytılıwı: [hanminjʌ]) (212) rolinde, dawıslı hám hiyleker hayal. Onıń oyınǵa kiriw sebepleri túsindirilmegen. (1-máwsim)
* Li Yu-mi Dji-yong (지영, koreys tilinde aytılıwı: [tɕi.jʌŋ]) (240) rolinde, Se-byok penen doslıq ornatqan jas hayal, burın óziniń qorlaǵan ákesin óltirgeni ushın qamaqta bolǵan (1-máwsim)
* Li So-xvan Park Djung-be (박정배) (390) rolinde, bardı basqaratuǵın hám keyinirek Kalmar oyınına qatnasatuǵın Gi-xunnıń jaqın dostı. (2-máwsim; miyman, 1-máwsim)
* Li Byong-xun Xvang In-xo (황인호, koreys tilinde aytılıwı: [hwaŋdʑinho]) rolinde, Aldıńǵı Adam, oyın baqlawshısı hám 2015-jılǵı oyın jeńimpazı, qatnasqannan keyin haqıyqıy jaqsı adamlar bar dep isenbeydi. Ol 2-máwsimniń kópshilik bóliminde O Yong-il maskası astında 001-oyınshı sıpatında jasırınadı, keyin qaytadan Aldıńǵı Adam laqabın qabıl etedi. (2–3-máwsimler; miyman, 1-máwsim)

### 2-máwsimde tanıstırılǵan:

* Im Si-van Li Myong-gi (이명기) (333) rolinde, ózi qatnasqan kripto aldawı nátiyjesinde aqshasınan ayırılǵan burınǵı YouTube paydalanıwshısı. Ol Djun-xiniń burınǵı jigiti.
* Kang Xa-nyol Kang De-xo (강대호) (388) rolinde, burınǵı teńiz piyada áskeri.
* Park Sung-xun Cho Xyon-dju (조현주) (120) rolinde, jınısın ózgertiw operaciyası ushın aqshası jetpey atırǵan transgender hayal hám burınǵı arnawlı kúshlerdiń áskeri.
* Li Djin-vuk Park Gyong-sok (박경석) (246) rolinde, qızınıń qan ragin emlew ushın aqsha tabıw maqsetinde oyınǵa qatnasqan adam.
* Yang Dong-gın Park Yong-sik (박용식) (007) rolinde, ókinishli qumarpaz hám Gım-djanıń ulı.
* Djo Yu-ri Kim Djun-xi (김준희) (222) rolinde, Myong-giniń kriptosın satıp alıp aqshasınan ayırılǵan hám jasaw ushın jol izlep atırǵan ekiqabat burınǵı qızı.
* Kang E-shim Djang Gım-dja (장금자) (149) rolinde, ulınıń qarızların tólewge járdem beriw ushın oyınǵa qatnasqan Yong-siktiń anası.
* Park Gyu-yong Kang No-ıl (강노을) rolinde, Arqa Koreyada qalǵan qızın tabıw ushın oyındı qorǵaw hám shıǵıp qalǵan oyınshılardı óltiriw wazıypası menen oyın saqshısı sıpatında isleytuǵın burınǵı ásker hám Arqa Koreyadan qashqın.
* Che Guk-xi Son-nyo (선녀) (044) rolinde, dawıslı, nevrotikalıq ózin shaman dep járiyalaǵan hayal.
* Li David Park Min-su (박민수) (125) rolinde, óz pikirin aytıwda qıynalatuǵın úndemes hám uyalshaq adam.
* Choy Sıng-xyon Choy Su-bong / «Tanos» (최수봉) (230) rolinde, onıń kripto aldawlarınıń biriniń qurbanı bolǵanı ushın oyın dawamında Myong-gige maqsetli bolǵan menmen, ózine isengen reper hám náshebent. (2-máwsim, 3-máwsimde miyman aktyor)
* Ro Dje-von Nam-gyu (남규) (124) rolinde, Myong-gidiń kripto aldawınıń jáne bir qurbanı. Ol Tanostıń oń qolı sıpatında háreket etedi hám onıń menen birge basqa oyınshılardı, ásirese Myong-gi hám Min-sudı qıynawǵa qosıladı.
* Von Dji-an Se-mi (세미) (380) rolinde, Min-su menen dos bolǵan er balaǵa uqsaǵan jas hayal. (2-máwsim, 3-máwsimde miyman aktyor)
* Song Yong-chang [ko] Im Djong-de (임정대) (100) rolinde, úlken qarızların tólew ushın oyınlarǵa qatnasqan jası úlken adam.
* Kim Si-ın Kim Yong-mi (김영미) (095) rolinde, Xyon-dju menen dos bolǵan jas hayal. (2-máwsim)
* Djon Sok-xo Choy Vu-sok rolinde, burın Gi-xun qarızdar bolǵan akula.
* O Dal-su Teńiz Kapitanı Park rolinde, Djun-xoǵa, keyin Gi-xunnıń akulalarına oyınlardıń ornın tabıwǵa hám joqarı lawazımlı adamlardı qulatıwǵa háreket etiwde járdem beretuǵın teńizshi.

## Epizodlar

### [[Kalmar oyını (1-máwsim)|1-máwsim (2021)]]

### [[Kalmar oyını (2-máwsim)|2-máwsim (2024)]]

### [[Kalmar oyını (3-máwsim)|3-máwsim (2025-jıl)]]

## Óndiris

### Rawajlanıw

#### 1-máwsim

2008-jıl átirapında, Xvan Don-xyok ózi jazǵan basqa film scenariyi ushın investiciya alıwǵa nátiyjesiz urındı hám qıyınshılıqlarǵa ushıradı. Ol bos waqtın manxuabangda (Qubla Koreya komiks kafesinde) «Battle Royale», «Liar Game» hám «Gambling Apocalypse: Kaiji» sıyaqlı yapon aman qalıw mangaların oqıp ótkerdi. Xvan bul shıǵarmalardaǵı personajlardıń jaǵdayın hám qarızlarınan qutılıw ushın usınday aman qalıw oyınına qatnasıp, aqsha utıp alıw ideyasın oyladı, bul onı 2009-jıl dawamında usı koncepciya boyınsha film scenariyin jazıwǵa alıp keldi. Xvan sol waqıtta syujet sızıǵınıń «túsiniw ushın júdá qıyın hám ájayıp» ekeninen qorıqtı. Xvan óz shıǵarmasın hár túrli Qubla Koreya óndiris toparlarına hám aktyorlarǵa satıwǵa urındı, biraq oǵan bul júdá qorqınıshlı hám real emes dep aytıldı. Xvan bul scenariydi bir shetke qoydı hám keyingi on jıl ishinde úsh basqa filmdi tabıslı tamamladı, olardıń ishinde «Silenced» (2011) jınayatshılıq draması hám «The Fortress» (2017) tariyxıy draması bar.

2010-jıllarda Netflix Arqa Amerikadan tısqarı kóriwshiler sanınıń úlken ósiwin kórdi hám basqa aymaqlarda, sonıń ishinde Qubla Koreyada óndirislerge investiciya ete basladı. 2018-jılı Netflix kompaniyasınıń birlesken bas direktorı Ted Sarandos shet ellik óndirislerden kóbirek tabıslardı izlep atırǵanın bildirdi: «Men ushın qızıqlısı - kelesi 'Stranger Things' Amerikadan tısqarı jerden kelse. Házirshe, tariyxıy jaqtan, bunday kólemdegi hesh nárse Gollivudtan basqa jerden kelgen emes.». Netflix 2018-jılı Aziyada bólim ashqan edi, hám olar ele Seulda waqıtsha ijaraǵa alınǵan keńse bólmesinde jumıs islep atırǵan waqıtta, Xvan óz scenariyin olardıń itibarına usındı. Kim Minyong, Netflix kompaniyasınıń Aziya aymaqları boyınsha kontent xızmetkerleriniń biri, Xvannıń talantın «The Fortress» hám onıń basqa filmlerinen tanıdı, hám onıń «Kalmar oyını» ushın scenariyin kórgende, bul xızmet ushın kerek ekenin bildi. Kim bılay dedi: «Biz dástúrli 'tabısqa erisken' nárselerden ózgeshe kórsetiwlerdi izlep atır edik, hám 'Kalmar oyını' tap sonday boldı». 2019-jıldıń sentyabr ayında Netflix Xvannıń jumısın túpnusqa serial sıpatında islep shıǵaratuǵının rásmiy túrde járiyaladı. Netflix kompaniyasınıń global televidenie operaciyaları boyınsha basshısı Bela Bajariya Xvannıń jumısına qızıǵıwshılıq haqqında bılay dedi: «Biz onıń Koreyada úlken bolatuǵının bildik, sebebi onıń batıl kózqarası bar joqarı bahalanǵan rejissyorı bar edi» hám «K-Dramalar da pútkil Aziya boylap jaqsı júredi». 

Netflix buyırtpası menen, film koncepciyası toǵız bólimli serialǵa keńeytildi. Kim bılay dedi: «120 minutlıq formatta jazılǵannan góre kóbirek nárse bar edi. Sonlıqtan biz birge islesip, onı serialǵa aylandırdıq». Xvan scenariydi keńeyte alǵanın ayttı, sonda ol «adamlar arasındaǵı qatnaslarǵa [hám] hárbir adamnıń waqıyalarına dıqqat awdara aldı». Dáslep, Netflix serialdı Xvan usınǵan «Kalmar oyını» emes, al «Altınshı raund» dep ataǵan edi; Netflix kompaniyasınıń Aziya boyınsha kontent vice-prezidenti Kim Minyongnıń aytıwınsha, olar «kalmar oyını» atamasınıń koreys kóriwshilerine balalar oyınınan tanıs bolatuǵının bilse de, ol «kóp adamlar túsinbegenlikten rezonans bermeytuǵın edi», hám jarıstıń tábiyatın ózi sıpatlaytuǵın «Altınshı raund» (Round 6 dep stillengen) atamasın qollanıwdı sheshti. Ol Braziliyada usılay atalǵan. Óndiris dawam etken sayın, Xvan xızmetke «Kalmar oyını» atamasın qollanıwdı usındı; Kimniń aytıwınsha, onıń sırlı ataması hám ózgeshe vizual kórinisi qızıqqan kóriwshilerdi tartıwǵa járdem berdi. Xvan serialdı jazǵan waqıtta, onıń maqseti serialdıń hesh bolmaǵanda bir kún AQSHta Netflix boyınsha eń kóp kórilgen kórsetiw bolıwı edi. Xvan dáslep serialdı segiz bólim etip jazǵan edi, bul basqa Netflix kórsetiwlerine uqsas edi, biraq sońǵı bólimniń materialı ol jobalaǵannan uzaǵıraq bolǵanın kórdi, sonlıqtan ol ekige bólindi.

#### 2-máwsim
2021-jıldıń oktyabr ayınıń aqırında Xvan Netflix penen ekinshi máwsim boyınsha sóylesip atırǵanın bildirdi. Ol jáne 2021-jıldıń dekabr ayında Netflix penen úshinshi máwsim haqqında da sóylesip atırǵanın ayttı. Xvan dáslep basqa film islewdi, sonday-aq Netflix penen keleshektegi «Kalmar oyını» máwsimleri menen birge jaratıwı múmkin bolǵan qosımsha filmlerdi shıǵarıw ushın kelisim dúziwdi qáledi, usılayınsha tek «Kalmar oyını» menen tanılıp qalmawdı maqset etti. Xvan 2021-jıldıń noyabr ayında ótkerilgen baspasóz ilajında ekinshi máwsimniń koncepciyasın islep baslaǵanın tastıyıqladı hám Li Chon Chedi Gi-xun rolin qaytalaw ushın qaytarıw jobasın ayttı. Netflix Xvannıń pikirlerine juwap retinde ekinshi máwsimdi ele rásmiy túrde jasıl shıraqtı bermegenin, biraq Xvan menen bul baǵdarda sóylesiwler alıp barıp atırǵanın bildirdi. 2022-jıldıń yanvar ayında ótkerilgen tabıs haqqındaǵı konferenc-baylanısta Netflix kompaniyasınıń wákili Sarandos ekinshi máwsim haqqında sorawǵa: «Álbette... «Kalmar oyını» álemi endi ǵana baslandı» dep juwap berdi. Netflix 2022-jıldıń iyun ayında ekinshi máwsimge jasıl shıraq berilgenin tastıyıqladı. Ol 2024-jıldıń 26-dekabr kúni shıǵarıldı.

#### 3-máwsim
Ekinshi máwsim shıǵarılǵan kúni Xvan serialdıń úshinshi hám aqırǵı máwsimi 2025-jılı qaytıp keletuǵının tastıyıqladı. Úshinshi máwsim 2025-jıldıń 27-iyun kúni shıǵarıldı.

### Jazıw

#### 1-máwsim
Xvan bul jumıstı «jeńilgenler haqqında gúrriń» dep táriyiplegen. Personajlardıń atları – Son Gi-xun, Cho San-vu hám Il-nam – hámmesi Xvannıń balalıq doslarına tiykarlanǵan, sonday-aq Xvan Chun-xo personajınıń atı da haqıyqıy ómirde ájaǵası Xvan In-xo bolǵan balalıqtaǵı dostı edi. 

Xvan serialdıń barlıq bólimlerin ózi jazdı, tek birinshi eki bólimdi jazıwǵa shama menen altı ay waqıt ketti, sonnan keyin ol doslarına júzlenip, jumıstı dawam etiw boyınsha pikirlerin aldı. Xvan jáne de filmdi tayarlawdıń qıyınshılıqları haqqında ayttı, bul fizikalıq hám psixologiyalıq jaqtan qıyın bolǵanın, 1-máwsimdi islew barısında tis salamatlıǵına itibar bermegenin hám óndiris tamamlanǵannan keyin stomatologtıń altı tisin alıp taslawǵa májbúr bolǵanın ayttı. Sonlıqtan, Xvan bul bólimlerdi pitkergennen keyin dawamı haqqında dáslep isenimsiz bolǵan, biraq dawamı ushın potencial syujet sızıǵın saqlap qalıw maqsetinde juwmaqlawdı jazǵan. 

#### 2-máwsim
Toǵız bólimnen ibarat birinshi serialdı ózi jazıw hám óndiriwdiń stressi sebepli, Xvan dáslep «Kalmar oyını»nıń ekinshi máwsimin jazıw boyınsha tez arada jobalar islemegen edi. Onıń dawamı ushın jaqsı islep shıǵılǵan jobaları joq edi hám eger ol jazatuǵın bolsa, oǵan járdem beriw ushın jazıwshılar hám rejissyorlar komandası kerek bolatuǵının ayttı. Serialdıń úlken ataqlılıǵı menen, Xvan keyinirek ekinshi máwsimniń múmkinshiligi haqqında pikir bildirip, CNN ge bılay dedi: «Házirshe tastıyıqlanǵan hesh nárse joq, biraq kóp adamlar qızıǵıp atırǵanlıqtan, men bunı shınında da oylanıp atırman.» Xvan The Times qa bergen intervyuında ekinshi máwsim Aldıńǵı Adamnıń tariyxına kóbirek itibar qaratıwı hám policiya haqqında kóbirek maǵlıwmat qosıwı múmkin ekenin ayttı. Xvan bılay dedi: «Menińshe, policiya xızmetkerleri máselesi tek Koreyaǵa tán másele emes. Men dúnya jańalıqlarınan policiyanıń is-háreketlerinde keshigiwi múmkin ekenin kóremen - olardıń jetkilikli tez háreket etpewi sebepli qurbanlar kóbeyedi yamasa jaǵday jamanlasadı. Bul men kótermekshi bolǵan másele edi.» Ol jáne de Aldıńǵı Adam menen onıń policiya xızmetkeri bolǵan tuwısqanı Xvan Djun-xo arasındaǵı qatnasıqlardı, sonday-aq satıwshı personajınıń (Gon Yu oynaǵan) ótmishin izertlewdi qáleytuǵının qostı.

#### 3-máwsim
Xvan dáslep ekinshi hám úshinshi máwsimlerdi bir pútin etip oylaǵan edi, biraq bir máwsim ushın bólimler oǵada kóp bolǵanlıqtan, olardı bólip tasladı. Xvannıń aytıwınsha, ekinshi máwsimniń aqırında Gi-xun «júdá áhmiyetli ayrılıw noqatında» ózgergen adam boladı. Sonday-aq, bul máwsimde Xvan In-xonıń qalay Aldıńǵı Adam bolǵanı ashıp beriledi. Ekinshi máwsimniń sońǵı titrlarınan keyingi saxnada Yon-xidiń úlken robot quwırshaq dostı Chxol-su tanıstırıldı hám ol úshinshi máwsimde jańa oyın menen birge payda boladı.

### Aktyorlar tańlawı

#### 1-máwsim
Xvan Gi-xun roline Li Chjon-chjeni tańlaǵanın «onıń aldıńǵı rollerinde sáwlelendirilgen xarizmatikalıq obrazın buzıw» ushın ekenin ayttı. XoYon Chjuńnan onıń jańa basqarıw kompaniyası Meksikada túsiriliwdi juwmaqlap atırǵan hám Nyu-York Moda Háptesine tayarlanıp atırǵan waqtında serial ushın kastingke video jiberiwdi soraǵan. Bul onıń aktyor sıpatında birinshi kastingi bolsa da hám úmitleri tómen bolsa da, Xvan bılay dedi: «Nyu-Yorkten onıń kasting videosın kórgen waqtımda-aq, óz-ózime 'bizge kerek qız usı' dep oyladım. Ol haqqında birinshi tásirim - ol úyretilmegen at sıyaqlı jabayı hám erkin edi». Ali Abdul roline Anupam Tripatidi tańlaw haqqında Xvan: «Koreyada jaqsı shet ellik aktyorlardı tabıw qıyın edi» dedi. Ol Anupam Tripatidi onıń emocionallıq aktyorlıq uqıplılıǵı hám koreys tilin erkin biletuǵını ushın tańladı. Gon Yu da, Li Byon Xun da Xvannıń aldıńǵı filmlerinde, sáykes túrde «Únsiz» hám «Qorǵan»da islegen edi, hám Xvan ekewinen de «Kalmar oyını»nda kishi rollerde oynawın soraǵan edi. VIPler Aziyada jasaytuǵın koreys emes aktyorlar arasınan tańlandı; Chjun-xo menen baylanısqan VIPti oynaǵan Djeffri Djulianonıń jaǵdayında, onıń «Pusanǵa poezd: Túbek» filmindegi aldıńǵı roli onıń «Kalmar oyını»na tańlanıwına alıp keldi.

Serial ushın kasting 2020-jıldıń 17-iyunında tastıyıqlandı.

#### 2-máwsim
2022-jıldıń aprel ayında Xvan Gi-xun hám Aldıńǵı Adam personajlarınıń ekinshi máwsimge qaytatuǵının tastıyıqladı. Xvan Chji-yon sıyaqlı ólgen personajlardıń ayırımların qaytarǵısı keletuǵının ayttı hám sol waqıtta ekinshi máwsim ushın hesh qanday jobası bolmaǵanlıqtan, bir qansha súyikli personajlardı óltirgenine ókinishin bildirdi.

2023-jıldıń iyun ayında ótkerilgen Netflix kompaniyasınıń «Tudum: Global fanlar waqıyası» barısında Li Chjon-chje óz rolin Li Byon-xun, Gon Yu hám Vi Xa-chjun menen birge qaytalaytuǵını tastıyıqlandı. 29-iyunda Netflix jańa máwsimniń aktyorlar quramı haqqında qosımsha informaciya járiyaladı, oǵan Kan Xa-nıl, Pak Son-xun, Im Si-van, Yan Don-gın, Pak Gyu-yon, Li Chjin-uk, Von Chji-an, Chjo Yu-ri, Kan E-shim, Li Devid hám No Chje-von kiredi.

### Kostyum, saxna dizaynı hám súwretke alıw

#### 1-máwsim
Serialdıń óndirisi hám túsiriliwi 2020-jıldıń iyunınan oktyabrine shekem dawam etti, oǵan COVID-19 pandemiyası sebepli májbúriy bir aylıq úzilis te kiredi. Qala kórinisleri Tedjonda túsirilgen, al ataw saxnaları Ongjinde jaylasqan Songapdoda túsirilgen.Netflix globallıq auditoriyaǵa baǵdarlanǵanlıqtan, til tosqınlıǵına baylanıslı máselelerden qashıw ushın vizuallıq táreplerge ayrıqsha itibar berilip, balalar oyınlarınıń ayırım qaǵıydaları ápiwayılastırıldı. Reńli dekoraciyalar hám kostyumler fantastikalıq dúnyaǵa uqsap kóriniwi ushın dizaynlanǵan. Oyınshılar hám áskerler hár qaysısı ózine tán reńde kiyingen, bul jeke ózgesheliklerdi azaytıp, eki topar arasındaǵı ayırmashılıqtı kúsheytiw ushın islengen. Oyınshılar kiygen jasıl sport kiyimleri 1970-jıllardaǵı sport kiyimlerinen, yaǵnıy trainingbokten ilham alınǵan. Labirintke uqsaǵan dálizler hám teksheler M.S.Esherdiń «Salıstırmalılıq» qosıp alǵanda 4-ólshemli tekshe súwretlerinen ilham alǵan. Óndiris dizayneri Che Kyong-sun bul sheksiz kóringen teksheler «qatnasıwshılar ushın qullıqtıń bir formasın» sáwlelendiredi dep ayttı. Arena, jataqxana hám basqarıw keńsesi arasındaǵı quramalı tunneller tarmaǵı qumırısqa uyalarınan ilham alǵan.

Che jáne de 1970-jılları Qubla Koreyanıń jabanlıq jerlerin modernizaciyalawǵa baǵdarlanǵan Saemaul Undong siyasiy baslamasınan ilham alǵan. Kókshil-jasıl hám qızǵılt reńler teması pútkil kórsetiw dawamında 1970-1980-jıllardaǵı Qubla Koreya mektepleriniń ulıwmalıq teması bolǵan. Jasıl kiyimli personajlar qızǵılt reńnen qorqınısh sezimin rawajlandıradı, sebebi bul reń qarawıllardıń kiyiminde hám teksheli bólmede qollanılǵan.

Cheniń aytıwınsha, oyınshılardıń jataqxanası «jolda taslap ketilgen adamlar» koncepciyası menen oylap tabılǵan; bul koncepciya arqan tartıs oyınında da qollanılǵan. Bólme aq kafel menen qaplanǵan hám mashina tunneline uqsaǵan iymek kiriw jolı menen dizaynlanǵan. Dáslep krovatlar hám teksheler qoyma polkalarına uqsap kóriniwi ushın jaylastırılǵan, biraq epizodlar dawamında bul úskeneler qorǵanıw quralı sıpatında qollanılıp, sınǵan teksheler hám tekshelerge uqsap qalǵan, Cheniń aytıwınsha bul oyınshılardıń shıǵatuǵın jolı joq duzaqqa túskenin ańlatadı. Segizinshi epizodda bolıp ótken keshki awqat saxnası Djudi Chikagonıń «The Dinner Party» kórkem óner installyaciyasınan ilham alǵan. Oyınlar ótkerilgen kóp orınlardıń diywalları Rene Magrittiń «The Empire of Light» seriyasınan ilham alǵan aspan kórinisleri menen boyalǵan.

Syomka toparı eń kóp waqıttı Marbls oyını ushın dekoraciya islewge jumsaǵan, oyınlardıń ómir hám ólim tábiyatın sáwlelendiriw ushın reallıq hám jasalmalıqtıń aralaspasın jaratqan. Cheniń aytıwınsha, bul dekoraciya kishi teatr saxnalarınıń kombinaciyası sıpatında dizaynlanǵan, hár saxna 001-sanlı Oyınshınıń estelikleriniń bóleklerin sáwlelendiredi. VIP bólmesi eń sońǵı dizaynlanǵan bóleklerdiń biri bolǵan, hám Che olardıń kostyumler hám bólme ushın haywanatlarǵa tiykarlanǵan temanı tańlaǵanın ayttı; «VIPler basqa adamlardıń ómirin kewil kóteriw ushın qollanatuǵın hám olarǵa shaxmat taxtasındaǵı oyın bólekleri sıyaqlı qaraytuǵın adamlar, sonlıqtan men bólme ushın kúshli hám instinktiv kórinis jaratıwdı qáledim.».

Kópshilik dekoraciyalar ámeliy qurılmalar hám xroma-fon ekranlarınıń kombinaciyasınan ibarat bolǵan. Mısalı, Shiyshe teksheler saxnalarında, VIPler ushın oynap atırǵan oyınshılar cirk shatırındaǵıday etip dizaynlanǵan dekoraciya jerden tek 1.5 metr (4.9 fut) biyiklikte bolǵan, biyiklikti kórsetiw ushın post-produkciyada xroma-fon ekranları qollanılǵan. Syomka waqtında bul jerden jetkilikli dárejede biyik bolıp, aktyorlardı táshwishlendirgen, bul saxnanıń tásirsheńligine úles qosqan. Arqan tartıs dekoraciyası haqıyqatında jerden 10 metrden (33 fut) artıq biyiklikte ornalasqan, bul biyiklikten qorqatuǵın ayırım aktyorlardıń uwayımın jáne de kúsheytken.

Birinshi epizoddaǵı «Qızıl shıraq, Jasıl shıraq» robot-quwırshaǵı 1970-1980-jılları Qubla Koreya sabaqlıqlarınıń «Chul-su hám Yong-xi» muqabasında payda bolǵan Yongxi personajınan ilham alǵan al onıń shash úlgisi Xvannıń qızınıń shash úlgisinen ilham alǵan. Quwırshaq koreys tilinde «Mugunxua gúli ashıldı» dep qosıq aytadı, bul Qubla Koreyanıń milliy gúli bolǵan siriya gibiskusına tiykarlanǵan,. Cheniń aytıwınsha, bul tanıs personajdı qollanıw oyınshılardıń balalıq dáwir estelikleri menen tınıshsızlandırıwshı qorqınıshtı qarama-qarsı qoyıw ushın islengen. Sol sıyaqlı, dalgona oyını ushın úlken oyın maydanı úskeneleri qollanılǵan dekoraciya oyınshılardıń balalıq dáwir esteliklerin oyatıw ushın islengen, bul Qubla Koreya balaları dosları menen dalgona oynaytuǵın keń tarqalǵan orın bolǵan. «Zontikli Adam» epizodında qollanılǵan dalgona Dexangnodaǵı kóshe satıwshısı tárepinen islengen.

Serial dawamında sheńber, úshmúyeshlik hám kvadrat figuraları oyınshılardı jıynaw ushın berilgen kartochkalarda, qarawıllardıń maskalarında hám kópshilik til versiyalarındaǵı showdıń titul kartochkasında jiyi payda boladı. Bul figuralar balalardıń Kalmar (ojińeo) oyınınıń maydanı menen baylanıslı. Olar jáne de kompleks ishindegi qarawıllardıń ierarxiyasın kórsetiw ushın qollanıladı. Qumırısqa uyası menen salıstırǵanda, sheńberli qarawıllar jumısshılar, úshmúyeshlikliler áskerler hám kvadratlılar basqarıwshılar sıpatında qaraladı. 

#### 2-máwsim
Ekinshi máwsimniń tiykarǵı syomkası 2023-jıldıń iyul ayında baslanıwı rejelestirilgen hám «keminde 10 ay» dawam etiwi kútilgen. 10-iyulda óndiris toparınıń xızmetkerleri Inchxon Aeroportında syomka waqtında puqaralarǵa jaman qatnasta bolǵanı haqqındaǵı ayıplawlarǵa baylanıslı qarama-qarsılıqqa ushıradı. Óndiris kompaniyası bul másele boyınsha rásmiy keshirim soradı. Xabarlarǵa qaraǵanda, 2023-jıldıń avgust ayında syomka bolıp atır edi. Súwretke alıw úshinshi máwsim menen bir waqıtta alıp barılıp, 2024-jıldıń iyun ayında juwmaqlandı.

### Muzıka

Burın «Parazit» filminiń saundtregin jazǵan Chung Che-il «Kalmar oyını» nıń muzıkasın jazǵan hám dirijyorlıq etken. Zeriktirmewi ushın ol kompozitorlar Park Min-ju hám kompozitor sıpatında «23» saxna atın qollanatuǵın myuzikllar muzıka direktorı Kim Sung-sudan járdem soraǵan.

Filmde eki klassikalıq muzıka shıǵarması oyınshılardıń kúndelikli rejiminiń bir bólegi retinde qollanılǵan: Yozef Gaydnnıń «Truba koncerti»niń úshinshi bólimi oyınshılardı oyatıw ushın, al Iogann Shtrauss II niń «Kók Dunay» shıǵarması jańa oyınnıń baslanıwın bildiriw ushın qollanılǵan. Lyudvig van Betxovenniń «Besinshi simfoniyası» da VIP bólmesinde esitiledi. Chung tárepinen qayta islep shıǵılǵan hám Qubla Koreyalı artist Ju Von Shin tárepinen aytılǵan «Fly Me to the Moon» qosıǵınıń kaver versiyası birinshi epizoddaǵı «Qızıl shıraq, Jasıl shıraq» oyını ústinde qollanılǵan.

«Way Back Then» qosıǵı ushın, yaǵnıy balalardıń Kalmar oyının oynawına sáykes keletuǵın qosıq ushın, Chung ózi baslawısh mektepte úyrengen fleyta hám kastanet sıyaqlı ásbaplardı qollanıwdı qáledi. Qosıqtıń ritmi Qubla Koreyada birewdi qollap-quwatlaw ushın keń qollanılatuǵın 3-3-7 qol shappatlaw ritmine tiykarlanǵan.«Round VI» qosıǵın Budapesht Skoring Orkestri orınlaǵan. Saundtrek 2021-jıldıń 17-sentyabrinde shıǵarılǵan.

Chung ekinshi máwsimniń muzıkasın jazıw ushın qaytıp kelgen, saundtrek albomı 2024-jıldıń 27-dekabrinde Netflix Music arqalı shıǵarılǵan. Chung 2023-jılı óziniń qatnasıwın tastıyıqlap, BBC ge ekinshi máwsimde birinshi máwsimniń muzıkasınan ayırım elementler saqlanıp qalatuǵının, biraq «kóbirek ájayıp hám ózgeshe sesleniw» bolatuǵının aytqan. Ekinshi máwsimde jáne de Djakomo Puchchinidiń «Turandot» operasınan «Nessun dorma» ariyası hám Sara Braytman hám Andrea Bochellidiń «Time to Say Goodbye» qosıǵı qollanılǵan.

## Shıǵarılıwı
«Kalmar oyını»nıń birinshi máwsimi 2021-jıldıń 17-sentyabrinde 190 nan aslam mámlekette shıǵarılǵan.

Ekinshi máwsim 2024-jıldıń 26-dekabrinde shıǵarılǵan. «Kalmar oyını»nıń úshinshi hám sońǵı máwsimi 2-máwsimniń premerası menen birge járiyalanǵan hám 2025-jılı shıǵarılıwı kútilgen.

Úshinshi hám sońǵı máwsim 2025-jıldıń 27-iyunında shıǵarılǵan.

## Marketing

Filippinde serialdıń birinshi epizodında qollanılǵan quwırshaqtıń kóshirmesi 2021-jıldıń sentyabr ayında Keson-Sitidegi Ortigas gúzarında kórgizbege qoyılǵan.

«Kalmar oyını» quwırshaǵı 2021-jıldıń 25-oktyabrinde Seuldaǵı Olimpiada parkine ornatılǵan. «Kalmar oyını» dekoraciyasınıń kóshirmesi 2021-jıldıń 5-sentyabrinen baslap Seuldaǵı Itevon stanciyasında kórgizbege qoyılǵan. Biraq, kórgizbe COVID-19 ǵa baylanıslı uwayımlar sebepli múddetinen aldın jabılǵan.

«Kalmar oyını»nıń waqıtsha dúkanı 2021-jıldıń 2-3-oktyabr kúnleri Parijde ashılǵan, hám eger adam 1 minut 30 sekund ishinde dalgonadan durıs figuranı alıwǵa erise alsa, bir aylıq biypul Netflix jazılıwın utıp alıwı múmkin bolǵan.

Niderlandiyalılarda Netflix Maastrixt hám Rotterdamda adamlar «Qızıl shıraq, Jasıl shıraq» oyının oynay alatuǵın óziniń «Kalmar oyını»n shólkemlestirgen. Quwırshaqtıń kóshirmesi kórgizbege qoyılǵan hám xızmetkerler qarawıllar kiyimin kiygen. Jeńimpazlarǵa «Kalmar oyını» estelik buyımları berilgen. Ilaj júzlegen adamlardı jámlegen. Quwırshaqtıń kóshirmeleri qollanılǵan usınday ilajlar dúnyanıń hár qıylı jerlerinde, sonıń ishinde Sidney[124] hám Birlesken Korollikte ótkerilgen.

2021-jıldıń oktyabr ayında Hollywood Reporter Netflix Asia nıń basqarıwshısı Kim Minyong menen intervyu alǵan, ol kompaniya serialdıń video-oyın versiyasın islep shıǵarıw múmkinshiligin qarap atırǵanın aytqan.

Netflix «Kalmar oyını»nıń tovarların islep shıǵarıw ushın licenziya alǵan. Yong-xi vinil figurası 2022-jıldıń yanvar ayında shıǵarılǵan. Funko 2022-jıldıń may ayında «Kalmar oyını» temasındaǵı Funko Pop! figurkalar toplamın shıǵarǵan.

Netflix Geeked Week dawamında 2024-jıldıń sentyabr ayında 2-máwsimniń posteri hám tizeri shıǵarılǵan. 2024-jıldıń 19-dekabrinde Londonda máwsimge baylanıslı keshe ótkerilgen. Belgili strimer Ibay Lyanos KFC menen birge «Kalmar oyını»nıń óz versiyasın shólkemlestirgen. Filippinli jurnalist MJ Marfori máwsimge arnalǵan úsh kúnlik ilajǵa qatnasqan hám Li Chung-che menen intervyu alǵan.

Call of Duty «Kalmar oyını» menen birlesip arnawlı toplam dóretken, onda Tom Choy Front Mannnıń maskalı dawısı rolin qayta orınlaǵan. Filmnen alınǵan frontman túrinde jańa operator payda bolǵan, operatorlar oyınshılar hám qarawıllar ushın skinler alǵan. Call of Duty ǵa serialdan alınǵan jańa oyın rejimleri qosılǵan.

## Qabıllaw

### Sınshılar tárepinen qabıllanıwı

Birinshi máwsim sınshılar tárepinen joqarı bahalanǵan. Pikirlerdi jıynawshı Rotten Tomatoes veb-saytında birinshi máwsim ushın 78 pikirdiń 95% i unamlı, ortasha bahası 8.2/10. Metacritic te birinshi máwsimniń 13 sınshıǵa tiykarlanǵan salmaqlı ortasha ballı 100 den 69, bul «ulıwma unamlı pikirler»di bildiredi.

Ekinshi máwsim unamlı pikirler alǵan. Pikirlerdi jıynawshı Rotten Tomatoes veb-saytında 92 sınshınıń pikirleriniń 83% i unamlı, ortasha bahası 7.2/10.. Metacritic te ekinshi máwsimniń 36 sınshıǵa tiykarlanǵan salmaqlı ortasha ballı 100 den 62, bul «ulıwma unamlı pikirler»di ańlatadı.

### Kóriwshiler sanı
Serialdıń birinshi máwsimi Netflix tiń dúnya júzi boyınsha háptelik eń kóp kórilgen TV showlar reytinginde birinshi orınǵa shıqqan birinshi Koreya draması boldı. Ol AQSH hám Birlesken Korollikti qosqanda 94 mámlekette birinshi orınǵa shıqtı. Netflix tiń bahalawı boyınsha «Kalmar oyını» shıǵarılǵannan keyin 17 kún ishinde dúnya júzi boyınsha 111 millionnan aslam abonent shańaraq aǵzaların, al 28 kún ishinde 142 millionnan aslam abonent shańaraǵın tartqan hám xızmettiń shıǵarılǵan waqtındaǵı eń kóp kórilgen serialı bolǵan. Netflix 2021-jıldıń noyabr ayında kóriwshiler sanın esaplaw usılın serialdıń ulıwma kórilgen saatları tiykarında qayta islegennen keyin de, «Kalmar oyını» xızmettegi eń kóp kórilgen show bolıp qalǵan, dáslepki 28 kún ishinde «Bridgerton»nıń 625 million saatına salıstırǵanda 1.65 milliard saattan aslam.

### Jámiyetlik juwap hám tásir
«Kalmar oyını» Koreya tolqınınıń eń sońǵı mısallarınıń biri sıpatında qaraladı, bul 2010-jıllardıń basınan baslap Qubla Koreya mediasınıń xalıqaralıq dıqqattı tartıw tendenciyası bolıp, BTS sıyaqlı belgili Koreya pop toparları hám «Parazit» sıyaqlı Koreya dramaları hám filmlerine uqsaydı. Bunday shıǵarmalar Netflix hám YouTube sıyaqlı striming xızmetleriniń, ádette mámlekettiń milliy telekanalları tárepinen baqlanatuǵın Qubla Koreya kontentin pútkil dúnyaǵa jetkerip beriwi arqalı kóbirek dıqqat tarttı. Bunnan tısqarı, The New York Times tıń jurnalisti Chxve San-Xunnıń aytıwınsha, Qubla Koreya dóretiwshileri shet el shıǵarmalarınan ideyalardı alıp, olarǵa kóbirek auditoriyanı tartatuǵın ózleriniń mádeniy ózgesheliklerin qosıw usılına iye.

## Xoshametler

### Sıylıqlar hám nominaciyalar
Birinshi máwsimniń tórt SAG Award nominaciyası tariyxta birinshi inglis tilinde emes serial hám birinshi Koreya serialı sıpatında Dramalıq Serialdaǵı Ansambldiń Ayrıqsha Orınlanıwı kategoriyasına usınıs alıwı menen tariyx jarattı. Jeke tárepinen, Li Chung-che Aziya hám Qubla Koreyadan jeke SAG Award nominaciyasın alǵan birinshi erkek aktyor boldı, al Xo Yon Chung usınday jetiskenlikke erisken Aziya hám Koreya shıǵıslı ekinshi aktrisa boldı. Eki aktyordıń da jeńiske erisiwi menen show SAG Awards ta jeńiske erisken birinshi inglis tilinde emes teleserial bolıp tariyx jarattı. Show jáne de Primetime Emmy Awards tıń 14 nominaciyasın, sonıń ishinde Eń jaqsı drama nominaciyasın aldı, bul kategoriyaǵa usınıs alǵan birinshi inglis tilinde emes show boldı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__