open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qarakól

**Qarakól** ( )—Altay Respublikasınıń Anguday rayonındaǵı awıl. Qarakól awılı xalıq punktiniń hákimshilik orayı.

## Tariyxı
Awıl 1820-jılı dúzilgen.Altayda «qara kool» tolıqlay «jer astı suwları menen azıqlanatuǵın mol, bulaq, aǵım, kanal, dárya, dárya oazisi».

## Geografiyası
Altay Respublikasınıń oraylıq bólegindegi tawlı zonasında, Ursul dáryası jaǵasında, dáryanıń quyılatuǵın jerinde jaylasqan. Qarakól awılı shıǵısta Kurota awılı menen tutasqan.

Kósheler tarmaǵı bes geografiyalıq ózgeshelikten ibarat: st. Altayskaya, st. G. VA. Chunjekova, st. G. Choros-Gurkin (repressiya bolǵan xudojnik esteligine, I. VA. Shishkin (G. VA. Gurkina), st. L. Kokishev (L. húrmetine). DA. Kokisheva , Altay ádebiyatınıń tiykarshılarınan biri), st. Ursulskaya.

Anıq bálentligi teńiz betinen 885 metr.

## Xalqı

; Milliy kompoziciya

2002-jılı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına bola, jergilikli xalıq quramında altaylar 440 adamnan ibarat ulıwma xalıqtıń 80%in quraydı.

## Infradúzilisi
Qarakól orta mektebi. Mektep imaratında úlketabıw múzeyi bar.

«ÚSh-ENMEK» turistlik kompleksi.

Janılǵı quyıw shaxapshasu, dúkanlar, stadion.

Jeke járdemshi xojalıq. Sharwashılıq. Turizm.

Kekseler úyi.

## Transportları
Awıl P-256 «Chuysky Trakt» federal avtomagistralı boyınsha jaylasqan.

## Derekler
Qaratal (Shalqar rayonı)

**Qaratal** () — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı Shalqar rayonında jaylasqan hám házirgi waqıtta saplastırılǵan awıl. Toǵız awıl okrugı quramına kirgen. KATO kodı - 156445480  . 2019-jılda awıl rásmiy saplastırılǵan.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 29 kisi (15 erkek hám 14 hayal)dı quraǵan.2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre awılda 30 kisi (14 erkek hám 16 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Airdrie (Alberta)

**Airdrie** (AIR-dree) - Kanadanıń Alberta okrugi, Kalgari wálayatındaǵı qala. Airdrie Kalgaridan arqada, Kalgari-Edmonton dálizi ishinde, Elizaveta II shossesi (2-magistral) hám 567-magistral kesilispesinde jaylasqan.

Airdrie qalası Kalgari aymaǵınıń bir bólegi hám qala Rocky View okrugi menen oralǵan.

## Xalqı
2021-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarında, Airdrie 74, 100 xalıqqa iye bolıp, ol AlbertadaǵıKalgari, Edmonton, Lethbridge hám Red Deerden keyin 5-orında turadı.

## Derek

## Derekler
Qawıljır

**Qawıljır** (), 1999-jıjǵa shekem — **Kompressor**) — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı Shalqar rayonına qaraslı bolǵan awıl. Qawıljır awıl okrugınıń hákimshilik orayı. Rayonnıń hákimshilik orayı bolǵan Shalqar qalasınan 37&nbsp;km arqa-batısta jaylasqan. KATO kodı - 156443100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 1246 kisi (603 erkek hám 643 hayal)dı quraǵan. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre, awılda 1246 kisi (623 erkek hám 643 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Abay (Qorǵaljın rayonı)

**Abay** ()— Qazaqstannıń Aqmola wálayat Qorǵaljın rayonına qaraslı awıl. KATO kodı — 116030200  .

## Geografiyası
Awıl Nura dáryasınıń shep jaǵasında, rayon basqarıw orayı hám Qorǵaljın awılınıń arqa-shıǵısınan shama menen 6 kilometr uzaqlıqta jaylasqan.

Klimatı suwıq-ortasha, ıǵallıǵı jaqsı. Ortasha jıllıq hawa temperaturası unamlı hám 4, 6°C tı quraydı. Iyul ayında ortasha aylıq hawa temperaturası +21, 3°C qa jetedi. Yanvar ayında ortasha aylıq temperatura -14, 3°C qa jaqın. ortasha jıllıq jawın muǵdarı 360 mm ge jaqın. Jawınnıń tiykarǵı bólegi iyun hám iyul ayları arasında jawadı.

Jaqın mákanlar: Qubla — batısta Qorǵaljın awılı, arqa-batısta Mayshúkir awılı.

Awıldıń batısında R-2 Nur-Sultan Qorǵaljın avtomobil jolı (Qorǵaljın qorıqxanasınan kiriw jolı menen) ótedi.

## Xalqı
1989-jılda awıl xalqı 527 adamdı (100% qazaqlar ) quraǵan. 1999-jılda awıl xalqı 320 adamdı (212 er adam hám 108 hayal) quraǵan. 2009-jıldıń maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda awılda 83 adam (46 er adam hám 37 hayal) jasaǵan  .

## Derekler
Bulaq (Abay wálayatı)

**Bulaq** () — Qazaqstan Respublikasınıń shıǵıs tárepindegi Abay wálayatındaǵı awıl. Jańasemey rayonı Novobajenovskovo awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 632853300.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 729 adam (364 er hám 365 hayal adam) edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatları boyınsha, awılda 675 adam (331 er hám 344 hayal adam) jasaǵan.

## Derekler
Qopatay

**Qopatay** () — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı Shalqar rayonında jaylasqan hám házirgi waqıtta saplastırılǵan awıl. Toǵız awıl okrugı quramına kirgen. KATO kodı - 156445500. 2019-jılda rásmiy túrde awıl sıpatında saplastırılǵan.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 51 kisi (26 erkek hám 25 hayal)dı quraǵan. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre awılda 60 kisi (31 erkek hám 29 hayal) jasaǵan .

## Derekler
Abay (Qostanay rayonı)

**Abay** () — Qazaqstan Respublikasınıń Qostanay wálayatı Qostanay rayonındaǵı awıl. Zarechniy awıl okrugı quramına kiredi. Qostanay qala orayınan shama mene 16 km qubla-shıǵısta jaylasqan. KATO kodı —395431200 .

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 413 adam (204 er adam hám 209 hayal)  edi. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 470 adam (236 er adam hám 234 hayal) jasaǵan  .

## Derekler
Klimentyevka (Abay wálayatı)

**Klimentyevka** () — Qazaqstan Respublikasınıń shıǵıs tárepindegi Abay wálayatındaǵı awıl. Jańasemey rayonı Novobajenovskiy awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 632853400.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 410 adam (197 er hám 213 hayal adam) edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatları boyınsha, awılda 308 adam (151 er hám 157 hayal adam) jasaǵan.

## Derekler
Bókenshi

**Bókenshi** () — Qazaqstan Respublikasınıń shıǵıs tárepindegi Abay wálayatındaǵı awıl. Jańasemey rayonı Jienalinskovo awıl okrugınıń hákimshilik orayı. KATO kodı — 632849100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 828 adam (415 er hám 413 hayal adam) edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatları boyınsha, awılda 786 adam (388 er hám 398 hayal adam) jasaǵan.

## Geografiyalıq jaylasıwı
Irtish dáriyasınıń batıs jaǵasında, Semipalatinsktan 36 km arqa-batısta jaylasqan. Eń jaqın temir jol stanciyası — Semey—Astana temir jolındaǵı Taldı.

## Tariyxı
Birinshi esletpe XIX ásirge tiyisli bolıp, Tolıq huqıqlı Auezovtıń «Abay jolı» romanında «Bókenshi» awılı taponimi qısqasha tilge alınadı. Bul aymaqta patsha dáwirinde naymanlardıń áyyemgi qazaq urıwınan bolǵan qóndibaylar ıqsham jasaǵan.

## Ataqlı adamları
Kaliyev Naubat Kaliyevich — siyasat ilimleri doktorı, ENU professorı, Qazaqstan Respublikası Parlamentı Majlisi deputatı 8 jıllıq mektepte tariyx páni oqıtıwshısı bolıp islegen. Bókenshi awılı (1966).

Suleymenov Orazbek Suleymenovovich (1932-2006) — SSSR eń miynet húrmetlisi, «Dańq hám ataq belgisi» ordenı iyesi, rezervtaǵı motorlı mıltıq áskerleri kapitanı, fizika oqıtıwshısı, áskeriy instruktor hám on jıllıq mektep direktorı bolıp islegen.

## Derekler
Qorǵanjar

**Qorǵanjar** () — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı Shalqar rayonına qaraslı bolǵan awıl. Aqtoǵay awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 156438300.

## Xalqı
1999-jıl maǵlıwmatlarına kóre awılda turaqlı xalq bolmaǵan edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre awılda 214 kisi (101 erkek hám 113 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Qotırtas

**Qotırtas** (**Kotrtas**, ) — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı Shalqar rayonına qaraslı bolǵan awıl. Aqtoǵay awıl okrugınıń hákimshilik orayı. Rayonnıń hákimshilik orayı Shalqar qalasınan 80&nbsp;km arqa-batısta, teńiz jaǵasınan 281 metr bálentlikte jaylasqan. KATO kodı - 156435100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 1668 kisi (839 erkek hám 829 hayal)dı quraǵan. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre, awılda 606 kisi (297 erkek hám 309 ahyal) jasaǵan.

## Derekler
Kókentaw (awıl)

**Kókentaw** (, 2019-jılǵa shekem — *Znamenka*) — Qazaqstan Respublikasınıń shıǵıs tárepindegi Abay wálayatındaǵı awıl. Jańasemey rayonı Znamenskiy awıl okrugınıń hákimshilik orayı. KATO kodı — 632851100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 1677 adam (821 er hám 856 hayal adam) edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatları boyınsha, awılda 1518 adam (747 er hám 771 hayal adam) jasaǵan.

## Derekler
Abay (Sarqan rayonı)

**Abay** (qazaqsha: Абай) — Qazaqstan Respublikasınıń Almatı wálayatı, Sarqan rayonındaǵı awıl. Almalı awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 196043200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 670 adamdı (344 er adam hám 326 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 683 adam (352 er adam hám 331 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Qoyanqulaq (awıl)

**Qoyanqulaq** (, 1999-jılǵa shekem — *Южное (Qubla)*) — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı Shalqar rayonına qaraslı bolǵan awıl. Bozoy awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı - 156437300.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 226 kisi (122 erkek hám 104 hayal)dı quraǵan. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre awılda 131 kisi (74 erkek hám 57 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Qaraqaw

**Qaraqaw** — Qırǵızstannıń Íssıkól wálayatınıń Toń rayonındaǵı awıl. Aq-Rerek awıl okrugınıń adminstrativlik orayı.

Íssıkólden 5 km túslik tárepte jaylasqan. Bozshól hám Tegerek tawlarınıń ortasında, Barbulaq-Jókótóy oazisiniń shıǵıs tárepinde jaylasqan. Balıqshı temir jol stanciyasınan 58 km shıǵısta, Toń rayonınıń hákimshilik orayı — Bókónbaev awılınan 33 km batıs tárepinde jaylasqan.

Awıl arqalı Bishkek-Qaraqol avtojolı ótedi.

## Xalqı
Xalqı — 4058 adamdı quraydı.

## Infradúzilisi
Tolıq sanı 800-850. Awılda bir orta mektep (Rashit Janǵaziev, oqıwshılar sanı 800), emlewxana, shańaraq emlewxanası, eki dárixana, awıl hákimligi imaratı, mádeniyat úyi, klub, eki kitapxana, sport kompleksi, aymaqlıq miliciya bólimi, pochta bólimi hám kóplegen dúkanlar bar. 

## Geografiyası
Qaraqaw awılınıń uzınlıǵı 3143 metr. Keńligi 450den 1170 metrge shekem jetedi. Jer maydanı 3021 metr² yamasa 300 gektar. Avtojoldıń ulıwma uzınlıǵı 33.7 km (awıl ishindegi), onıń 4 kilometri asfaltlanǵan.

Awılǵa jaqın aralıqta Barbulaq mineral suwı (arqa-batıs tárepte, kól jaǵasına 300 metrden az, awıldan 6.4 km alıslıqta) hám Tuzkól (arqa-shıǵıs tárepte, kól jaǵasına 500 metrden az) bar.

Klimatı-ortasha. Yanvardıń ortasha temperaturası -3.7°С, iyuldıń ortasha temperaturası 17.9°С. Jawın-shashın 120-150 mm, 220-250 kún ashıq bolıp turadı. Qısta qar az muǵdarda jawadı.

Alakóz Qabanıń áwladları jasaydı.

## Derekler

* «Кыргызстан» улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2016. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9
Abay (Sozaq rayonı)

**Abay** — Túrkstan wálayatı Sozaq rayonındaǵı Sholaqqorǵan awıl okrugı quramındaǵı awıl.

## Geografiyalıq jaylasıwı
Rayon orayı — Sholaqqorǵan awıldan 22 km batısta.

## Xalqı
1999-jılda jergilikli xalıq sanı 471 adam (230 er adam hám 241 hayal), 2009-jılda bolsa 529 adamdı (258 er adam hám 271 hayal) quraǵan.

## Derekler
Birshoǵır (awıl)

**Birshoǵırr** () — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı Shalqar rayonında jaylasqan awıl . Birshoǵır awıl okrugınıń hákimshilik orayı esaplanadı. Rayonnıń hákimshilik orayı — Shalqar qalasınan shama menen 103 km arqa-batısta, teńiz boyınan 396 metr bálentlikte jaylasqan. KATO kodı — 156438100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 1491 kisi (734 erkek hám 757 hayal)dı quraǵan. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre awılda 1370 kisi (679 erkek hám 691 hayal) jasaǵan.

## Galereya

Fayl:Район ж.д.станций.jpg|Birshoǵır. Temir jol stanciyası aymaǵı
Fayl:Биршогыр. Общий вид.jpg|Birshoǵır. Ulıwma kórinisi.


## Derekler

## Paydalanılǵan ádebiyatlar
Maraldı (Abay wálayatı)

**Maraldı** () — Qazaqstan Respublikasınıń shıǵıs tárepindegi Abay wálayatındaǵı awıl. Jańasemey rayonı Jienalinskiy awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 632849200. 

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 180 adam (91 er hám 89 hayal adam) edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatları boyınsha, awılda 195 adam (103 hám 92 hayal adam) jasaǵan.

## Derekler
Sarıdúlek

**Sarıdúlek** () — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı Shalqar rayonında jaylasqan hám házirgi waqıtta saplastırılǵan awıl. Kishiqum awıl okrugı quramına kirgen. KATO kodı - 156442500. 

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 67 kisi (32 erkek hám 35 hayal)dı quraǵan.2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre awılda 85 kisi (46 erkek hám 39 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Brooks (Alberta)

**Brooks** - Kanadanıń qubla -shıǵısındaǵı Alberta provinsiyasindaǵı qala, Nyuell okrugi menen oralǵan. Qala 1-magistral (Trans-Kanada avtomagistralı) hám Kanada Tınısh okean temirjolında jaylasqan, shama menen  Kalgaridan qubla -shıǵısta hám  Medicine Hat arqa-batısında jaylasqan. Qala teńiz júzesinen  biyiklikte jaylasqan.

## Xalqı
Brooks 1910 -jıl 14-iyulda awıl retinde, keyininen 1911-jıl 8-sentyabrde qalasha retinde shólkemlestirilgen. 1911-jılǵı xalıqtı dizimge alıwda onıń xalqı 486 nı quraǵan.

1996 -jılǵı xalıqtı dizimge alıwda Brooks xalqı 10 093 ke jetti, bul bolsa onıń qala statusin alıwına sebep boldı. Brooks 2005-jıl 1-sentyabrde rásmiy xalqı 11 604 bolǵan qala retinde qayta shólkemlestirilgen.

## Derekler
Shilikti (Aqtóbe wálayatı)

**Shilikti** () — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı Shalqar rayonına qaraslı bolǵan awıl. Kishiqum awıl okrugınıń hákimshilik orayı. Rayonnıń hákimshilik orayı Shalqar qalasınan shama menen 83&nbsp;km qubla-shıǵısta, teńiz jaǵasınan 78 metr bálentlikte jaylasqan. KATO kodı — 156442100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 1511 kisi (831 erkek hám 680 hayal)dı quraǵan. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre, awılda 1492 kisi (779 erkek hám 713 hayal) jasaydı.

## Derekler
Muqır (Abay wálayatı)

**Muqır** () — Qazaqstan Respublikasınıń shıǵıs tárepindegi Abay wálayatındaǵı awıl. Jańasemey rayonı Irtish awıl okrugınıń hákimshiligi orayı. KATO kodı — 632845100. 

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 1133 adam (560 er hám 573 hayal adam) edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatları boyınsha, awılda 1258 adam (627 er hám 631 hayal adam) jasaǵan.

## Derekler
Ábdiqádir

**Abdiqadir** (, 2007-jılǵa shekem — Leninskiy Put) — Qazaqstan Respublikasınıń Jambul wálayatı Jualiy rayonındaǵı awıl. Bilikól okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 314237600.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 252 adamdı (133 er adam hám 119 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 313 adam (151 er adam hám 162 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Dikmeli (Çilimli)

**Dikmeli** —Túrkiyanıń Düzce wálayatı Çilimli rayonına qaraslı awıl. 2022-jıl xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına bola awılda jasawshılar sanı 685 adamdı quraǵan.

## Derekler
Shoqısuw

**Shoqısu** ) — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı Shalqar rayonına qaraslı bolǵan awıl. Kishiqum awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı - 156442800.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 258 kisi (130 erkek hám 128 hayal)dı quraǵan.2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre awılda 319 kisi (155 erkek hám 164 hayal) jasaydı.

## Derekler
Barawlyany (Minsk rayonı)

**Barawlyany** (; ) — Minsk wálayatınıń Minsk rayonındaǵı awıllarınan biri. Hákimshilik tárepten Baravlyaniy selsovet quramına kiredi. 2010-jilda 8219 adam jasaǵan.

## Tariyx
2021-jılı Belarus prezidenti Aleksandr Lukashenko Leskavka awılı menen 70 mıńǵa shamalas xalıq jasaytuǵın qalaǵa birlestiriwdi usınıs etken. Keyin tez arada bul pikirden bas tartqan.

## Derekler
Qarakól (Abay wálayatı)

**Qarakól** (, 1990-jılǵa shekem — Repinka) — Qazaqstan Respublikasınıń shıǵıs tárepindegi Abay wálayatındaǵı awıl. Jańasemey rayonı Ozerskiy awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 632857200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 115 adam (68 er hám 47 hayal adam) edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatları boyınsha, awılda 139 adam (70 er hám 69 hayal adam) jasaǵan.

## Derekler
Taldıqum

**Taldıqum** () — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı Shalqar rayonına qaraslı bolǵan awıl. Chelqar awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 156447300.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 361 kisi (197 erkek hám 1604 hayal)dı quraǵan. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre awılda 224 kisi (119 erkek hám 105 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Qaynar (Jańasemey rayonı)

**Qaynar** () — Qazaqstan Respublikasınıń shıǵıs tárepindegi Abay wálayatındaǵı awıl. Jańasemey rayonı Karaulenskiy awıl okrugınıń hákimshilik orayı. KATO kodı — 632855100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 2404 adam (1225 er hám 1179 hayal adam) edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatları boyınsha, awılda 1888 adam (941 er hám 947 hayal adam) jasaǵan.

## Derekler
Tasbulaq (awıl)

**Tasbulaq** () — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı Shalqar rayonına qaraslı bolǵan awıl. Toǵız awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı - 156445600.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 125 kisi (70 erkek hám 55 hayal)dı quraǵan. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre awılda 107 kisi (62 erkek hám 45 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Qızemshek (Abay wálayatı)

**Qızemshek** (, 1990-jılǵa shekem — *Sherbakovka*) — Qazaqstan Respublikasınıń shıǵıs tárepindegi Abay wálayatındaǵı awıl. Jańasemey rayonı Znamenskiy awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 632851200. 

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 288 adam (156 er hám 132 hayal adam) edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatları boyınsha, awılda 250 adam (144 er hám 106 hayal adam) jasaǵan.

## Derekler
Tumalıkól

**Tumanlıkól** () — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı Shalqar rayonına qaraslı bolǵan awıl. Shetirgiz awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 156451200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 344 adam (180 erkek hám 164 hayal)dı quraǵan. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre, awılda 292 adam (146 erkek hám 146 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Úshquwray

**Úshquray** () — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı Shalqar rayonında jaylasqan hám házirgi waqıtta saplastırılǵan awıl. Toǵız awıl okrugı quramńna kirgen. KATO kodı - 156445700. 2019-jılda awıl rásmiy túrde saplastırılǵan.

## Xalqı
Úshquray 1999-jılda awıl xalqı 49 kisi (25 erkek hám 24 hayal)dı quraǵan. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre awılda 47 kisi (25 erkek hám 22 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Qızılotaw

**Qızılotaw** () — Qazaqstan Respublikasınıń shıǵıs tárepindegi Abay wálayatındaǵı awıl. Jańasemey rayonı Znamenskiy awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 632851300.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 36 adam (24 er hám 12 hayal adam) edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatları boyınsha, awılda 57 adam (38 er hám 19 hayal adam) jasaǵan.

## Derekler
Novobajenovo

**Novobajenovo** () — Qazaqstan Respublikasınıń shıǵıs tárepindegi Abay wálayatındaǵı awıl. Jańasemey rayonı Novobajenovskiy awıl okrugınıń hákimshilik orayı. KATO kodı — 632853100. 

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 2040 adam (1046 er hám 994 hayal er). 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatları boyınsha, awılda 1914 adam (960 er hám 954 hayal adam) jasaǵan.

## Derekler
Abilda

**Abilda** (, 2022-jılǵa shekem — *Usharal*) — Qazaqstan Respublikasınıń Jambıl wálayatı, Sarısuw rayonındaǵı awıl. Toǵızkent awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 316043400.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 253 adamdı (135 er adam 118 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda awılda turaqlı xalıq jasamaydı.

## Derekler
Qoykeldi

**Qoykeldi** (qazaqsha: Қойкелдi) — Qazaqstan Respublikasınıń Aqmola wálayatı Arshalı rayonındaǵı awıl. Volgodonovskiy awıl okrugı quramına kiredi.

## Geografiyası
Awıl usı atamadaǵı kól boyında, rayonnıń arqa tárepinde, Arshalı awılı rayonı hákimshilik orayınan 32 kilometrge jaqın (tuwrı sızıqta) arqa-batısta, arqadan 7 km uzaqlıqta jaylasqan. Awıl okrugınıń hákimshilik oragı — Volgodonovka awılı.

Teńiz betinen bálentligi 380 metr.

Eń jaqın xalıq punktleri: qublada Volgodonovka awılı.

## Xalqı
1989-jılı awıl xalqı 452 adam (100% qazaqlar) edi.

1999-jılı awıl xalqı 375 adamdı (187 erkek, 188 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına bola, awılda 326 adam (163 erkek, 163 hayal) jasaytuǵın bolǵan.

## Kósheleri

* Abay kóshesi
* Astana kóshesi
* Jastar kóshesi

## Derekler
Abılqayır

**Abılqayır** () — Qazaqstan Respublikasınıń Jambıl wálayatı, Turar Rısqulov rayonı awıl. Novoselskiy awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı— 315045200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 186 adamdı (93 er adam hám 93 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 414 adam (206 er adam 208 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Camajuani

**Camajuaní** — Kubaniń Villa Klara provinsiyasında jaylasqan munisipalitet bolıp tabıladı.

## Tariyxı

1819-jılda Kaibarien qasında Tesiskoda jaylasqan eski port ornına jańa port qurıw haqqinda qarar qabıllandı. Sol waqıttan baslap kóshpenshiler átirapta jańa awıl jarattı. 1832-jılda jańa Kaibarien qalasınıń joybarları usınıldı. Sońında 1841-jılda bul qalaǵa tiykar salınǵan. 1864-jılda Kamajuani oypatlıǵınan qumshekerdi Kaibarienǵa alıp keliw ushın temirjoldı keńeytiw joybarlastırılǵan hám temirjol stanciyası qasında jańa xalıq punkti baslanǵan. Bul Kamajuani awılınıń baslanǵısh noqatı hám payda bolıwı.

1871-jıl 1-yanvarda Kamajuani «villa» dep daǵaza etildi hám 1879-jıl 1-avgustta qala hákimiyati dúzildi. Villaniń birinshi meri Hipolito Eskobar Martelo edi. 

## Derekler
Muzdıbay

**Muzdıbay** () — Qazaqstan Respublikasınıń shıǵıs tárepindegi Abay wálayatındaǵı awıl. Jańasemey rayonı Prirechniy awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 632859400. 

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 210 adam (105 er hám 105 hayal adam) edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatları boyınsha, awılda 268 adam (139 er hám 129 hayal adam) jasaǵan.

## Derekler
Abjan

**Abjan** (qazaqsha: Әбжан) — Qazaqstannıń Pavlodar rayonındaǵı Aqtoǵay rayonındaǵı awıl. Mutkenov awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 553249200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 301 adamdı (143 er adam hám 158 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 270 adam (121 er adam hám 149 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Chaychitsy

**Chaychytsy** (; )—Minsk wálayatınıń Slutsk rayonındaǵı awıllarınan biri. Rachkavichiy awıl keńesiniń quramına kiredi. Búgingi kúnde awılda bir neshe turaqlı xalıq bar. Slutsk qalashasınıń bir neshe dachaları bar.

## Derekler
Aqjar (Alakól rayonı)

**Aqjar** (, 1999-jılǵa shekem — Nikolayevka) — Qazaqstan Respublikasınıń Almatı wáláyatı, Alakól rayonındaǵı awıl. Aqjar awıl okrugı hákimshiligi orayı.KATO kodı — 193433100.
## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 1521 kisi (754 erkek hám 767 hayal)dı quraǵan. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre awılda 1429 kisi (687 erkek hám 742 hayal) jasaǵan.
## Derekler
Abjapar Jılqıshiev atındaǵı awıl

**Abjapar Jılqıshiev** (qazaqsha: Абжапар Жылқышиев ат.а., eski atı— Qızıltu) — Qazaqstan Respublikasınıń Jambıl wálayatı, Turar Rısqulov rayonındaǵı awıl. Órnek awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı— 315051200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 682 adamdı (346 er adam hám 336 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 533 adam (261 er adam hám 272 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Marie Kondo

Marie Kondo (近藤 麻理恵, Kondō Marie, aytılıwı kondoːmaɾie, 9-oktyabr 1984-jılı tuwılǵan ), Konmari atı menen de belgili [2] (こんまり), Yaponiyalı tártipke keltiriw máslahatshisi, jazıwshı hám telebaslawshı.

Kondo tártipke keltiriw haqqında dúnya boyınsha millionlap nusxada satılǵan tórt kitap jazǵan. Onıń kitapları yapon tilinen birqansha tillerge awdarmalanǵan hám *Tazalawdıń ómirdi órgertiwshi sıyqırı* (2011)atlı kitabı 30dan kóp mámlekette basıp shıǵarılǵan. Bul kitap Yaponiya hám Evropada bestseller boldı hám 2014-jılı Amerika Qurama Shtatlarında basıp shıǵarıldı.

2015-jılı ol  100 versiyası boyınsha dúnyadaǵı eń tásiri úlken adamlar qatarına kiritildi.

AQSHIn the United States and the United Kingdom, the profile of Kondo and her methods were greatly promoted by the success of the Netflix kompaniyası tárepinen 2019-jılı shıǵarılǵan hám Kondoǵa Emmi sıylıǵın keltirgen *Marie Kondo menen tártipke keltiriw * serialınıń sátli shıǵıwı sebepli Amerika Qurama Shtatları hám Ullı Britaniyada Kondo atı hám onıń metodları keń jayıldı. Kondo sol jılı KonMari atlı onlayn dúkanin ashtı. 2021-jıl Avgust ayında Netflix tárepinen *Marie Kondo menen quwanısh ushqınları* atlı show inám etildi.
Ábiw Sızdıqov (Qostanay wálayatı)

**Ábiw Sizdiqov atındaǵı awıl** (qazaqsha: Әбу Сыздықов ат.с) — Qazaqstan Respublikasınıń Qostanay wálayatı Amangeldi rayonındaǵı awıl. Qarasuw awıl okrugı quramına kiredi. Amangeldi awılınan shama menen 18 km arqa-shıǵısta jaylasqan. KATO kodı - 393459180.

Awıl Socialistlik Miynet Qaharmanı shopan Ábiw Sizdiqov atı menen atalǵan.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 107 adam (59 er adam hám 48 hayal) edi. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 79 adam (38 er adam hám 41 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Dalidavichy

**Dalidavichy** ()—Valojyn rayonındaǵı awıl, Belarusiyanıń Minsk wálayatı quramına kiredi
.

## Derekler
Aǵıntay batır

**Aǵıntay batır** (qazaqsha: Агынтай батыр; 1998-jılǵa shekem Zlatogorka) — Qazaqstannıń Arqa Qazaqstan wálayatı Ayırtaw rayonında jaylasqan awıl. Arıqbalıq awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 593235300.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 1025 adamnan ibarat bolǵan (477 er adam hám 334 hayal).
2009-jılǵı sanaq nátiyjelerine kóre awılda 660 adam jasaǵan (538 er adam hám 326 hayal).

## Derekler
Ahuiyeh

**Ahuiyeh** () -Irannıń Baft rayonı Bezenjan okrugine qaraslı awıl.

= Xalqı =
2006-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarında, awıldıń xalqı 524 ti quraǵan.

= Derek =

## Derekler
Aqaral (Almatı wálayatı)

**Aqaral** () — Qazaqstan Respublikasınıń Almatı wáláyatı, Panfilov rayonındaǵı awıl. Úsharal okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 195657200.
## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 273 kisi (133 erkek hám 140 hayal)dı quraǵan.2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre awılda 553 kisi (267 erkek hám 286 hayal) jasaǵan.
## Derekler
Aqaral (Jambıl wálayatı)

**Aqaral** (, eski atı — Krasnooktyabrskoye) — Qazaqstan Respublikasınıń Jambul wáláyatı, Merki rayonındaǵı awıl. Aqaral awıl okrugı hákimshiligi orayı. (Qazaqstan . Milliy ensiklopediyasınıń maǵlıwmatlarına kóre, Sarımoldaev awıl okrugı quramına kirgen). Rayon orayı Merki awılınan 11&nbsp;km shıǵısta jaylasqan. KATO kodı — 315451100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 2186 kisi (1070 erkek hám 1116 hayal)dı quraǵan. 2003-jılda xalq sanı 2 mıń kisini quraǵan. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre, awılda 2206 kisi (1055 erkek hám 1151 hayal) jasaǵan.

## Ádebiyatlar
* Akaral // Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya (rus.). — Almatı: Qazaq ensiklopediyasi, 2004. — T. I. —ISBN 9965-9389-9-7

## Derekler
Aqay (Alǵa rayonı)

**Aqay** (, 2010-jılǵa shekem — Ilyinka) — Qazaqstan Respublikasınıń Aqtóbe wáláyatı, Alǵa rayonındaǵı awıl. Aqay awıl okrugı hákimshiligi orayı. KATO kodı — 153239100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 1229 kisi (608 erkek hám 621 hayal) edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre, awılda 624 kisi (321 erkek hám 303 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Aqbalıq (Jetisuw wálayatı)

**Aqbaliq** () — Qazaqstan Respublikasınıń Almatı wáláyatı, Sarqan rayonındaǵı stansiya. Lepsinskiy awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 196055200.
## Xalqı
1999-jılda xalqı 83 kisini (45 erkek hám 38 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre, awılda 90 kisi (46 erkek hám 44 hayal) jasaǵan.
## Derekler
Ab Bahri

**Ab Bahri** () - Irannıń Baft rayonı Gughar okrugine qaraslı awıl.

## Xalqı
2006-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarında, awıldıń xalqı 76 nı quraǵan.

## Derek
Ab Anari

**Ab Anari** () — Irannıń Dezful rayonı Mahur Berenji okrugine qaraslı awıl.

= Xalqı =
2006-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarında, awıldıń xalqı 57 adamdı quraǵan.

## Derekler
Ab Gareyu

**Ab Gareyu** () -Iranniń Dezful rayonı Emamzadeh Seyyed Mahmud okrugine qaraslı awıl.

= Xalqı =
2006-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarında, awıldıń xalqı 36 nı quraǵan.

## Derekler
Aqbaqay (Jambıl wálayatı)

**Aqbaqay** () — Qazaqstan Respublikasınıń Jambul wáláyatı, Moyınqum rayonındaǵı awıl (aldın posyolka bolǵan). AWıl Aqbaqay posyolkasınıń hákimshilik orayı hám ol jerdegi jalǵız xalq punktı. Rayon orayı Moyınqum awılınan 96&nbsp;km arqada jaylasqan. KATO kodı — 315632100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 1163 kisi (602 erkek hám 561 hayal)dı quraǵan 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre, awılda 1473 kisi (804 erkek hám 669 hayal) jasaǵan.
## Derekler
Aqbastaw (Abay rayonı)

**Aqbastaw(Abay rayonı)** () — Qazaqstan Respublikasınıń Qaraǵandı wáláyatı, Abay rayonındaǵı awıl. Oqbastaw awıl okrugınıń hákimshilik orayı hám jalǵız jasaw punktı.

## Táriyxı
1960-jılda shólkemlestirilgen .

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 958 kisi (sonnan 485 erkek hám 473 hayal)  edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına kóre, awılda 579 kisi (286 erkek hám 293 hayal) jasaǵan  .

## Derekler
Adır (Ózgen rayonı)

**Adır** — Qırǵızstannıń Osh wálayatı Ózgen rayonındaǵı awıl. Mırza-Ake awıl okrugı quramına kiredi.

## Xalqı
2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına bola, aymaq xalqı 1 001 adamdı quraydı.

## Derekler
Agrogorodok

Agrogorodok (qazaqsha: Агрогородок) — Qazaqstannıń Qaraǵanda wálayatı Abay rayonına qaraslı awıl. Rayonnıń basqarıw orayı Abay qalasınan shama menen 7 km arqa-batısta (WNW) jaylasqan. KATO kodı — 353267100.

## Tariyxı
1973-jılda shólkemlestirilgen.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 927 adam ( 442 er adam hám 485 hayal) edi. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, awılda 936 adam (481 er adam hám 455 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Axmetbulaq

**Axmetbulaq** (qazaqsha: Ахметбұлақ) — Qazaqstannıń Shıǵıs Qazaqstan wálayatı Tarbaǵatay rayonındaǵı awıl. Janaul awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 635839200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 608 adamdı (310 er adam 298 hayal) edi. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 336 adam (178 er adam hám 158 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Ajar (awıl)

**Ajar** (qazaqsha: Ажар — Qazaqstannıń Qızılorda wálayatı, Qazalı rayonına qaraslı awıl. Qızılqum awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı - 434445200..

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 171 adamdı (89 er adam hám 82 hayal) quraǵan. 2009- jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 304 adam (165 er adam hám 139 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Aqan sere

**Aqan seri** (qazaqsha: Ақан сере; 1990-jılǵa shekem Keneshi) — Qazaqstannıń Arqa Qazaqstan wálayatı,Ayırtaw rayonında jaylasqan awıl bolıp, Antonoviskiy okrugı quramına kiritilgen. KATO kodı — 593233200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 198 adamdı (107 er adam hám 91 hayal) quraǵan.
2009-jılǵı sanaq nátiyjelerine qaraǵanda, awılda 98 adam jasaǵan (50 er adam hám 48 hayal).

## Derekler
Aqanburlıq

**Aqanburlıq** (qazaqsha: Ақанбұрлық; 2009-jılǵa shekem Aqanburlıq)—Qazaqstannıń Arqa Qazaqstan rayonında, Ayırtaw rayonında jaylasqan awıl.Konstantinovskiy awıl okrugı quramına kiredi.KATO kodı—593242200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 365 adamdı quraǵan (olardan er adamlar sanı 186 adamdı hayallar sanı bolsa, 179 adam bolǵan). 2009-jılǵı maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, xalıq sanı 293 bolǵan (bunnan erkekler 157 adamdı, hayallar bolsa 136 adamdı quraǵan).

## Derekler
Akiyk

**Akiyk** — Qazaqstan Respublikasınıń Almatı wálayatı, Qaratal rayonına qaraslı awıl. Qanbaqtı awıl okrugı quramına kiredi.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 142 adamdı (66 er adam hám 76 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı awıldı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 150 adam (80 er adam hám 70 hayal) jasaǵan.

## Jergilikli xalıq arasınan shıqqan ataqlı adamlar

* Mawlen Mamirov (1970-jılda tuwılǵan) — erkin gúresshi palwan, 1996-jılǵı Olimpiada da bronza medalı iyesi.

## Derekler
Alaayǵır

**Alaayǵır** (qazaqsha: Алаайғыр) — Qazaqstan Respublikasınıń Jambıl wálayatı, Shuw rayonındaǵı stanciya. Shoqpar awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 316641200.

## Xalqı
1999-jılda stanciya xalqı 105 adamdı (51 er adam hám 54 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 227 adam (113 er adam hám 114 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Akjan

**Akjan** — Qazaqstannıń Arqa Qazaqstan wálayatı, Ǵabit Musirepov rayonındaǵı awıl.

## Derekler
Alabiye

**Alabiye** — Qazaqstannıń Arqa Qazaqstan wálayatı Esil rayonındaǵı awıl. Kato kodı — 594237200.

## Derekler
M'Chira

**M’chira** — Jazairdiń arqa-shıǵısında jaylasqan kishkene awıl.

## Aymaǵı
Awılda jergilikli mektep bar. Bul awıl Konstantinniń qubla-batıs bóleginen 65 km uzaqlıqta jaylasqan. Bul jerde, tiykarınan, Rim dáwirine tiyisli kóplegen áyyemgi estelikler bar bolıp, ol Rim shınıǵları (Bir Tashma:ar) degen at penen tanımalı. M’Chira kóp jollardıń kesilisken jerinde, qublada Jazairge, Batnaǵa hám shıǵısta Oum El Bouaghiga, batısta Setif hám arqa-shıǵısta Konstantinge shekem bolǵan aymaqta jaylasqan jalǵız awıl esaplanadı.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
* http://travelingluck.com/Africa/Algeria/Konstantin/_2489942_M%27Chira.html
* http://www.djazairess.com/fr/lqo/5125534
Alakól (Almatı wálayatı)

**Alakól** (qazaqsha: Алакөл) — Qazaqstan Respublikasınıń Almatı wálayatı, Alakól rayonındaǵı awıl. Qamısqalıń awıl okrugı quramına kiredi. Alakól qorıqxanası aymaǵında, Qoshqarkól aymaǵı boyında jaylasqan. KATO kodı — 193463200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 97 adamdı (48 er adam hám 49 hayal) quraǵan.1999-jılda awıl xalqı 97 adamdı (48 er adam hám 49 hayal) quraǵan.

## Derekler
Alataw (Jambıl wálayatı)

**Alataw** (qazaqsha: Алатау, 1992-jılǵa shekem — Andreevka) — Qazaqstan Respublikasınıń Jambıl wálayatı, Jualiy rayonındaǵı awıl. Qızılarıq awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 314257300.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 335 adamdı (170 er adam hám 165 hayal) quraǵan.1999-jılda awıl xalqı 335 adamdı (170 er adam hám 165 hayal) quraǵan.

## Derekler
Aldabergenov

**Aldabergenov** (qazaqsha: Алдабергенов) — Qazaqstan Respublikasınıń Almatı wálayatı, Eskeldi rayonına qaraslı awıl. Aldabergenov awıl okrugınıń basqarıw orayı. KATO kodı — 196433100.

## Geografiyası
Rayon orayı Qarabulaq awılınan 22 km batısta, oń tárepte, Kók suw dáryası boyında jaylasqan.

## Tariyxı

1977-jılǵa shekem Shubar dep atalǵan. Keyinirek, kolxoz háreketi shólkemlestiriwshisi, eki márte Socialistikalıq Miynet Qaharmanı Aldabergenov Nurmoldı atı menen atalǵan.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 3679 adamdı (1814 er adam hám 1865 hayal) quraǵan. Qazaqstan Milliy enciklopediya maǵlıwmatlarına qaraǵanda, 2003-jılda awılda 2,8 mıń adam jasaǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 3669 adam (1787 er adam hám 1882 hayal) jasaǵan.

## Dıqqatqa ılayıq jerler
Awılda N.Aldabergenov atındaǵı muzey, Batırovlar alleyası sıyaqlı kórnekli jerler bolıp, bul alleya 19 dana Sotcialistikalıq Miynet Qaharmanları, Eki márte Sotcialistikalıq Miynet Qaharmanı Nurmolda Aldabergenov, Sovet Birlespesi Qaharmanı Matay Baisovqa arnalǵan.

## Derekler

## Ádebiyatlar

* Aldabergenova // Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya (rus.). — Almati: Qazaq ensiklopediyasi, 2004. — T. I. — . (CC BY-SA 3.0)
*
Aleksandrovka (Qostanay wálayatı)

**Aleksandrovka** (qazaqsha: Александров) — Qazaqstan Respublikasınıń Qostanay wálayatı, Qostanay rayonındaǵı awıl. Aleksandrovskiy awıl okrugınıń basqarıw orayı. Qostanay qala orayınan shama menen 40&nbsp;km arqa-shıǵısta jaylasqan. KATO kodı — 395433100 .

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 1403 adamnan (677 er adam hám 726 hayal) ibarat edi  . 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 1277 adam (611 er adam hám 666 hayal) jasaǵan  .

## Ataqlı hám jergilikli xalqı

* Pivovarov, Vasiliy Sergeevich (1915-jıl )-Sotcialistikalıq Miynet Qaharmanı.

## Derekler
Álemdi

**Álemdi** (qazaqsha: Әлемді, 1993-jılǵa shekem — Karla Marksa) — Qazaqstan Respublikasınıń Almatı wálayatı, Alakól rayonındaǵı awıl. Kólbay awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 193457200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 210 adamdı (113 er adam hám 97 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 99 adam (49 er adam hám 50 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Alǵa (Qorday rayonı)

**Alǵa** (qazaqsha: Алға) — Qazaqstan Respublikasınıń Jambıl wálayatı, Qorday rayonındaǵı awıl. Alǵa awıl okrugınıń basqarıw orayı. Rayon orayı Qorday awılınan 22 km arqada jaylasqan. KATO kodı — 314832100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 718 adamdı (353 er adamdı 365 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda 605 adam (304 er adam hám 301 hayal) jasaǵan. 

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
Alǵabas (Kurshim rayonı)

Alǵabas (qazaqsha: Алғабас) — Qazaqstannıń Shıǵıs Qazaqstan wálayatı Kurshim rayonındaǵı awıl. Kurshim awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 635230200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 863 adam (438 er adam hám 425 hayal) edi. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 809 adam (422 er adam hám 387 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Alǵabas (Qumarıq awıl okrugı)

**Alǵabas** (qazaqsha: Алғабас) — Qazaqstan Respublikasınıń Jambul wálayatı, Turar Risqulov rayonına qaraslı awıl. Qumarıq awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 315041200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 535 adamdı (294 er adam hám 241 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 565 adam (288 er adam hám 277 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Mahrane

**Mahrane** yamasa **Mehrene** — Jazairdiń Boumerdès wálayatınilıń Kabylie qalasında jaylasqan awıl.

## Jaylasıwı
Awıl átirapında Meraldene dáryası hám de *Khachna* taw dizbegi Thénia qalası bar.

## Derekler
Mahsas

**Mahsas** — Jazairdiń Boumerdès wálayatınıń Kabylie qalaaında jaylasqan awıl.

## Jaylasıwı
Awıl átirapında Meraldene dáryası, Boumerdès dáryası hám de *Khachna* taw dizbegindegi Thénia hám Tidjelabine qalaları jaylasqan.

## Derekler
Alǵa (Shuw rayonı)

**Alǵa** (qazaqsha: Алға) — Qazaqstan Respublikasınıń Jambul wálayatı Shuw rayonındaǵı awıl. Alǵa awıl okrugınıń basqarıw orayı.Ol Shuw qalasınıń batıs shegarasında, temir jol stanciyasınan 2 kilometr uzaqlıqta jaylasqan. KATO kodı — 316631100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 2042 adamdı (1012 er adam hám 1030 hayal) quraǵan. 2003-jıldaǵı maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, xalıq sanı 2,1 mıń adam bolǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 296 adam (162 er adam hám 134 hayal) jasaǵan.

## Derekler

## Ádebiyatlar

* Алга (Шуский район) // Казахстан. Национальная энциклопедия (рус.). — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2004. — Т. I. — ISBN 9965-9389-9-7. (CC BY-SA 3.0)
Alǵabas (Aqsuwat rayonı)

**Alǵabas** (qazaqsha: Алғабас) — Qazaqstan Respublikasınıń Abay wálayatı Aqsuat rayonına qaraslı awıl.Kindik awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 635849200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 183 adam (96 er adam hám 87 hayal) edi. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 124 adam (78 er adam hám 46 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Alıbay

**Alıbay** (qazaqsha: Алыбай) — Qazaqstannıń Shıǵıs Qazaqstan wálayatı Katon-Qaraǵay rayonına qaraslı awıl. Novoxayruzovskiy awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 635455200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 254 adam (130 er adam hám 124 hayal) edi. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 118 adam (57 er adam hám 61 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Maksim Gorkiy (Berislav rayonı)

**Maksim Gorkiy** (ukrainsha: Максима Горького) — Ukrainanıń Xerson wálayatı Berislav rayonındaǵı awıl.

2001-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına bola, awılda xalıq sanı 645 adamdı quraǵan. Pochta indeksi — 74310. Telefon indeksi — 5546. KATO kodı — 6520683601.

## Jergilikli keńesi
Xerson wálayatı, Berislav rayoni, Maksim Gorkiy awılı, Gorkiy kóshesi, 2.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
Aliya (Qobda rayonı)

**Aliya** (, 2005-jılǵa shekem *Alpaysay*) — Qazaqstannıń Aqtóbe wálayatınıń Qobda rayonındaǵı awıl. Bulaq awıl okrugınıń basqarıw orayı. KATO kodı — 154239100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 1103 adamdı (560 er adam hám 543 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 1001 adam (480 er adam hám kak va 521 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Manaq

**Manaq** — Andijan wálayatı Xojaabad rayonında jaylasqan awıl. Awıl atamasınıń etimologiyalıq kelip shıǵıwı qırǵızlardıń kishkene bir ruwı manaqqa barıp taqaladı. Manaq sózi parsı tilinen kirip kelgen «miyon» sóziniń aytılıwındaǵı ózgeriwinen payda bolǵan. «Orta oray, orta awıl» degen mánide paydalanıladı.

## Ádebiyatlar
Do‘simov Z. Egamov X. «Joy nomlarining qisqacha izohli lug‘ati». T.: «O‘qituvchi».
Matrosivka (Xerson viloyati)

**Matrosivka** (ukrainsha: Матросівка) — Ukrainanıń Xerson wálayatı Berislav rayonındaǵı awıl. 2022-jılı Rossiyanıń Ukrainaǵa bastırıp kiriwi waqtında awıl basıp alınǵan. Házirgi waqıtta ol Rossiya Federeciyası Qurallı Kúshleri tárepinen basıp alınǵan.

2001-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına bola, awılda xalıq sanı 93 adamdı quraǵan. Pochta indeksi — 74323. Telefon indeksi — 5546. KATO kodı— 6520680603.

## Jergilikli keńes
Xerson wálayatı, Berislav rayonı, Visokoe awılı, Shirokaya kóshesi, 2.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
Nurlan Pirjanov

**Nurlan Baxtiyarovich Pirjanov** (1996-jıl 6-oktyabr, Xojeli rayonı, Qaraqalpaqstan Respublikası — 2024-jıl 26-iyun, Qaraqalpaqstan Respublikası) — qaraqalpaq internet pidayısı, qaraqalpaqsha Wikipedianıń burınǵı administratorı. Qaraqalpaqsha Wikipediada PirjanovNurlan atı astında iskerlik alıp barǵan.

## Ómiri
Nurlan Pirjanov 1996-jılı 6-oktyabrde Qaraqalpaqstannıń Xojeli rayonında tuwılǵan. 2023-jılda Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde algoritmlestiriw hám baǵdarlamalastırıw texnologiyaları kafedrasında stajyor oqıtıwshı sıpatında jumıs islep baslaǵan.

## Iskerligi
2023-jıldan «Detection.uz» saytınıń qaraqalpaq tilindegi versiyasın jaratıp baslaǵan.
### Wikipediadaǵı iskerligi
Nurlan Pirjanov 2022-jıl 2-avgustta qaraqalpaqsha Wikipediada dizimnen ótken bolıp, eski imláda qalıp qoyǵan joybardı qaytadan háreketke keltirdi. Wikipedianıń nızam-qaǵıydaların jaqsı bilgenligi hám qısqa waqıt ishinde sapalı maqalalar jaratqanlıǵı ushın qaraqalpaqsha Wikipedia paydalanıwshıları bergen dawısları tiykarında 2022-jıl 6-sentyabrde qaraqalpaqsha Wikipedia administratorı huqıqın aldı. 

## Ólimi
2024-jıl 26-iyun kúni Nurlan Pirjanov suwǵa ketip qalıw aqıbetinde dúnyadan ótti.

## Derekler
26-iyun

**26-iyun** —  Grigorian kalendarı boyınsha jıldıń 177- (kabisa jılında 178-), iyun ayınıń 26-kúni. Bul sáne kirip kelgende jıldıń aqırına shekem 188 kún qaladı.

## 

## 

## 

*1698 — Pyotr I Venaǵa keldi.

## 

*2024-jıl Nurlan Pirjanov suwǵa ketip qalıw aqıbetinde dúnyadan ótti.

## Qosımsha qarań

## Derekler

## Siltemeler
Ozerki (Abay wálayatı)

**Ózerki** () — Qazaqstan Respublikasınıń shıǵıs tárepindegi Abay wálayatındaǵı awıl. Jańasemey rayonı Ozerskiy awıl okrugınıń basqarıw orayı. KATO kodı — 101057100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 2075 adam (1008 er hám 1067 hayal adam) edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatları boyınsha, awılda 2082 adam (1011 er hám 1071 hayal adam) jasaǵan.

## Derekler
Avrora (Shıǵıs Qazaqstan wálayatı)

**Avrora** () — Qazaqstannıń Shıǵıs Qazaqstan wálayatı Glubokoe rayonındaǵı stansiya. Krasnoyarsk awıl okrugı quramına kiredi. Wálayat orayı Glubokoe awılınan 30&nbsp;km arqa-batısda jaylasqan.

## Xalqı
1999-jılda stansıya xalqı 145 adam (75 er adam hám 70 hayal) edi. 2009-jılǵı xalqtı esapqa alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 93 adam (46 er adam hám 47 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Allouville-Bellefosse

**Allouville-Bellefosse** — Franciyanıń Seine-Maritime departamentinde jaylasqan kommuna.

## Xalqı
Kommuna xalqı 2021-jılı 1,150 adamdı quraǵan.

## Geografiyası
Kommunanıń ulıwma jer maydanı — 14.66&nbsp;km2. Teńiz qáddinen  m biyiklikte jaylasqan. Tómendegi aymaqlar menen shegaralasqan: .

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
Franciya departamentleri

Franciyada **departament** () Tiykarǵı aymaqliq birlik bolıp tabıladı. Fransiyada jámi 101 departament ámeldegi bolıp, olardan 5 tasi teńiz artı departamentler bolıp tabıladı (teńiz arti regionlar retinde de klassifikaciyalanadı ). Departamentler óz ornında 332 arrondissementge bólinedi, ular esa kanton () larǵa bólingen.

## Departamentler dizimi

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
DST

**Jazǵı waqıt** — jıldıń jaz aylarında tiyisli (regionlıq waqıt) sheńberinde málim bir muǵdarda (ádetde 1 saatqa) saat waqtıniń aldınǵa jılısıwı bolıp tabıladı.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
* Jazǵı waqıt ámelde bolǵan hám bolmaǵan mámleketler dizimi
* http://wwp.greenwichmeantime.com/ (inglizshe)
Achı

**Achı**() Qırǵızstan Respublikasınıń Jalolobod wálayatı Suzoq rayonına qaraslı awıl. Barpı awıl okrugı quramına kiredi.

## Xalqı

Xalqı - 449 adam.

## Derekler
Alǵabas (Qayındın awıl okrugı)

**Alǵabas** (qazaqsha: Алғабас) — Qazaqstan Respublikasınıń Jambul wálayatı, Turar Risqulov rayonına qaraslı awıl. Qayındın awıl okrugına kiritilgen. KATO kodı— 315040200.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 284 adamdı (145 er adam hám 139 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 365 adam (182 er adam hám 183 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Álibay (Rudakiy rayonı)

** Álibay** — Rudakiy rayonındaǵı Zaynapabat awıl puqaralar jıyınına qaraslı awıl. Álibaydan rayon orayına shekem 7 km, máhálle orayına shekem 2 km uzaqlıqta jaylasqan. Xalqı 2310 adam (2017), tájikler.

## Derekler

* Tojikiston Respublikasining maʼmuriy boʻlinishi D : SIEMT, 2017. — 580 b. — ISBN 978-99947-33-68-
Aljan

**Aljan** (qazaqsha: Альжан; 2008-jılǵa shekem Aljanka) — Qazaqstannıń Arqa Qazaqstan wálayatı Ayırtaw rayonındaǵı awıl. Lobanovskiy awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 593248200 
.

## Geografiyası
Beloye kóli jaqınında jaylasqan.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 521 adam(279 er adam hám 242 hayal) bolǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda awılda 325 adam (188 er adam hám 137 hayal) jasaǵan.

## Derekler
Áljan ana

**Áljan ana** (, 2017-jılǵa shekem — Kasik) — Qazaqstan Respublikasınıń Jambıl wálayatı, Qorday rayonındaǵı awıl. Qasıq awıl okrugınıń basqarıw orayı hám ol jerdegi jalǵız xalıq punkti. Rayon orayı Qorday awılınan 10 km arqa-batısta jaylasqan. KATO kodı — 314845100.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 2968 adamdı (1436 er adam hám 1532 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda awılda 3378 adam (1603 er adam hám 1775 hayal) jasaǵan.

## Jergilikli xalıq arasınan shıqqan ataqlı shaxslar
* Bultrikova Baljan Bultrikovna

## Derekler
Almalı (Panfilov rayonı)

**Almalı** (qazaqsha: Алмалы) — Qazaqstan Respublikasınıń Almatı wálayatı, Panfilov rayonındaǵı awıl. Baskunchin awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 195635200.
Awıl Jarkent qalası orayınan 30 km, Qazaqstannıń Qıtay menen shegarasınan 5 km uzaqta jaylasqan.
Awıl jaqınınan (Qıtay aymaǵında) áyyemgi Almalı qala qaldıqları tabılǵan.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 2803 adamdı (1395 er adam hám 1408 hayal) quraǵan. 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 3007 adam (1506 er adam 1501 hayal) jasaǵan.

## Ádebiyat

* Almali // Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya (rus.). — Almati: Qazaq ensiklopediyasi, 2004. — T. I. — . (CC BY-SA 3.0)

## Derekler
Grumesnil

**Grumesnil** — Franciyanıń Seine-Maritime departamentinde jaylasqan kommuna.

## Xalqı
Kommuna xalqı 2021-jılı 459 adamdı quraǵan.

## Geografiyası
Kommunanıń ulıwma jer maydanı — 11.16&nbsp;km2. Teńiz qáddinen  m biyiklikte jaylasqan. Tómendegi aymaqlar menen shegaralasqan: .

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
Almalı (Bayterek rayonı)

**Almalı** (qazaqsha: Алмалы, 2020-jılǵa shekem — **) — Batıs Qazaqstan wálayatınıń Bayterek rayonında jaylasqan awıl. Egindibulaq awıl okrugı quramına kiredi. KATO kodı — 274459200.
Awıl Derkul dáryası boyında jaylasqan.

## Xalqı
1999-jılda awıl xalqı 170 adamdı quraǵan (90 er adam hám 80 hayal). 2009-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına qaraǵanda, awılda 85 adam jasaǵan (42 er adam hám 43 hayal).

## Derekler
Qoqan uyezdi

**Qoqan uyezdi** — Túrkstan general-gubernatorlıǵına qaraslı Ferǵana wálayatındaǵı aymaqlıq birlik. Aymaqlıq oray — Qoqan qalası. Maydanı — 13312 kv.verst, xalqı — 366.407 adam.

## Tariyxı
Uyezd 1876-jılda Qoqan xanlıǵınıń Rossiya imperiyasına qosıp alınıwı hám Ferǵana wálayatı shólkemlestirilgen soń payda bolǵan.

## Xalqı
1893-jılda uyezdda 246 880 adam jasaǵan. Xalqısartlar, túrkler hám tájikler, qırǵızlar, ózbekler. 1883-jıl maǵlıwmatlarına kóre ruslar sanı 360 adamnan aspaǵan.

## Derekler

## Ádebiyatlar

* Massalskiy V. I. Kokand // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.