Etalon arxitekturası

Programmalıq támiynat arxitekturası yamasa kárxana arxitekturası tarawında **etalon arxitekturası** belgili bir taraw ushın arxitekturanıń úlgi sheshimin usınadı. Ol sonday-aq ámelge asırıwlardı talqılaw ushın ulıwma leksikanı beredi, kóbinese uqsaslıqtı atap ótiw maqsetinde. **Programmalıq támiynattıń etalon arxitekturası** ‒ bul programmalıq támiynat arxitekturası bolıp, onda strukturalar hám tiyisli elementler hám qatnasıqlar belgili bir tarawda yamasa programmalıq támiynat sistemaları toparında konkret arxitekturalar ushın úlgilerdi beredi.

Etalon arxitekturasınıń ámelge asırılıwı freymvork yamasa qollanba platforması dep ataladı.

Etalon arxitekturası kóbinese funkciyalar diziminen hám olardıń interfeysleriniń (yamasa API) hám bir-biri menen hám etalon arxitekturası kóleminen tısqarı jaylasqan funkciyalar menen óz-ara tásiriniń ayırım kórsetkishlerinen ibarat boladı. 

Etalon arxitekturaları abstrakciyanıń hár qıylı dárejelerinde anıqlanıwı múmkin. Joqarı dárejeli abstrakciya kommunikaciya tarmaǵındaǵı hár túrli úskenelerdi kórsetiwi múmkin, olardıń hárbiri hár qıylı funkciyalardı támiyinleydi. Tómengi dárejedegisi bolsa, belgili bir wazıypanı orınlaw ushın anıqlanǵan kompyuter programması ishindegi proceduralardıń (yaki metodlardıń) óz-ara tásirlesiwlerin kórsetiwi múmkin.

Etalon arxitekturası kóbinese bir qatar sheshimlerdiń ulıwmalastırılıwına tiykarlanǵan úlgini támiyinleydi. Bul sheshimler bir qatar tabıslı implementaciyalarda baqlanǵan bir qatar úlgilerdi jıynaw negizinde bir yaki bir neshe arxitektura strukturaların súwretlew ushın ulıwmalastırılǵan hám strukturalanǵan bolıwı múmkin. Sonıń menen birge, ol bul bóleklerdi birgelikte sheshimge qalay dúziw kerekligin kórsetedi. Etalon Arxitekturaları belgili bir domen yaki konkret proektler ushın instanciyalanadı.

Shólkem ishinde etalon arxitekturasın qabıl etiw nátiyjeli sheshimdi qayta paydalanıw arqalı jetkerip beriwdi tezlestiredi hám shólkem ishinde texnologiyanı qollanıwdıń turaqlılıǵın hám qollanıwǵa jaramlılıǵın támiyinlew ushın basqarıw ushın tiykar jaratadı. Programmalıq támiynat arxitekturası tarawında kóplegen empirikalıq izertlewler shólkemlerde programmalıq támiynattıń etalon arxitekturasısın qabıl etiwden kelip shıǵatuǵın tómendegi ulıwma paydalar hám kemshiliklerdi kórsetti: (a) standart sheshim hám maǵlıwmat almasıwdıń ulıwma mexanizmlerin ornatıw arqalı programmalıq támiynat sistemalarınıń óz-ara islesiwsheńligin jaqsılaw; (b) ulıwma aktivlerdi qayta paydalanıw arqalı programmalıq támiynat proektleriniń islep shıǵıw qárejetlerin azaytıw; (v) mápli tárepler bir túrdegi arxitekturalıq oylawın bóliskenligi sebepli shólkem ishindegi kommunikaciyanı jaqsılaw; hám (g) islep shıǵıwshılardıń oqıw processine onıń ózgesheliklerin úyreniw zárúrligi sebepli tásir etiw.

## Mısallar

* Java Platform, Enterprise Edition (Java EE) arxitekturası Java tilinde islep shıǵılǵan kóplegen kárxana sistemaları ushın úlgili sheshimdi usınatuǵın qatlamlı etalon arxitekturası bolıp tabıladı. Glassfish hám Wildfly implementaciyalawshı freymvorklarǵa mısal boladı.
* IBM Insurance Application Architecture - bul Qamsızlandırıw domeni ushın etalon arxitekturası.
* AUTOSAR - bul qáwipsizlikke kritikalıq hám avtomobil programmalıq támiynatı ushın komponentlerge tiykarlanǵan etalon arxitekturası - Automative Open System Architecture.
* Eclipse Microprofile - Java-ǵa tiykarlanǵan mikroservisler sistemaları ushın etalon arxitekturası - Eclipse Microprofile.
* Eulynx - temir jol signal beriw sistemaları ushın etalon arxitekturası.
* The Open Group tárepinen házirgi waqıtta islep shıǵılıp atırǵan Health Enterprise Reference Architecture (HERA) densawlıqtı saqlaw domeni ushın etalon arxitekturası bolıp tabıladı.
* Studentlerdiń jazıwları ushın kárxanalıq etalon arxitekturası.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__