IPhone 5

**iPhone 5** ‒ bul Apple Inc. tárepinen islep shıǵarılǵan hám bazarǵa usınılǵan smartfon. Ol 6-áwlad iPhone bolıp, iPhone 4s modelinen keyin hám iPhone 5s penen iPhone 5c modellerinen aldın shıǵarılǵan. Ol rásmiy túrde 2012-jıl 12-sentyabrde baspasóz ilajında kórsetilip, keyin 2012-jıl 21-sentyabrde satıwǵa shıǵarılǵan. iPhone 5 sentyabrde járiyalanǵan birinshi iPhone boldı hám bunnan keyingi iPhone shıǵarılıwları ushın dástúr qáliplestirdi, sonday-aq Tim Kuk basshılıǵında tolıq islep shıǵarılǵan birinshi iPhone hám Stiv Djobs baqlawındaǵı sońǵı iPhone boldı. iPhone 5 tiń dizaynı úsh márte qollanıldı: dáslep 2012-jılı iPhone 5 tiń ózinde, sońınan 2013-jılı iPhone 5s modelinde hám aqırında 2016-jılı birinshi áwlad iPhone SE modelinde.

iPhone 5 óziniń aldıńǵı modellerine salıstırǵanda úlken dizayn ózgerislerin usındı. Bularǵa aldıńǵı modellerge qaraǵanda jińishke hám jeńil alyuminiy tiykarındaǵı korpus, biyikligi 4 dyuymlik derlik 16:9 ólshemli ekran, Apple A6 sistema-chipi, LTE qollaw, hám aldıńǵı iPhone modellerinde qollanılǵan 30 pinli dizayndı almastırǵan jańa ıqsham Lightning baylanıs portı kiredi. Bul iPhone 4s ten keyin Apple kompaniyasınıń Sony islep shıǵarǵan jańa 8 MP kamerasın qollanǵan ekinshi iPhone boldı.

Apple 2012-jıldıń 14-sentyabrinde aldın ala buyırtpa qabıllawdı basladı hám 24 saat ishinde eki millionnan aslam buyırtpa alındı. 2012-jıldıń 21-sentyabrindegi satıwǵa shıǵarılǵan waqıtta iPhone 5ke bolǵan dáslepki talap usınılǵan sanınan asıp ketti hám Apple bunı "ádetten tıs" dep táriyiplep, aldınnan buyırtpalardıń aldıńǵı modellerge qaraǵanda jigirma ese tezirek satılǵanın ayttı. iPhone 5 ke ulıwma qabıllaw jaqsı bolǵanına qaramastan, tutınıwshılar hám sınshılar túsirilgen súwretlerde kútilmegen sıyatúr reńniń payda bolıwı hám telefon qaplama qatlamınıń tez shıtnawǵa beyim ekenligi sıyaqlı apparatlıq támiynat máselelerin atap ótti. Sonday-aq, Appledıń basqa baylanıs portı dizaynına ótiw sheshimi haqqında da pikirler hár túrli boldı, óytkeni bul ózgeris iPhone 5 tiń aldıńǵı modeller menen sáykes bolǵan aksessuarlar menen úylesimligine tásir etti.

iPhone 5 rásmiy túrde 2013-jıl 10-sentyabrde onıń miyrasxorları iPhone 5s hám iPhone 5c modelleriniń járiyalanıwı menen Apple tárepinen óndiristen shıǵarıldı. iPhone 5 tek on eki ay óndiris dawamında bolıp, jańa model shıqqanda bar iPhone modellerin tómenletilgen bahada satıw boyınsha Apple kompaniyasınıń standart ámeliyatın buzıp, házirge shekem shıǵarılǵan iPhone modelleri arasında ekinshi eń qısqa jasaw múddetine iye. Bul rekord 2017-jıldıń noyabrinen 2018-jıldıń sentyabrine shekem on ay óndiris dawamında bolǵan iPhone X tárepinen buzıldı hám 2018-jıldıń sentyabrinen 2019-jıldıń sentyabrine shekem on eki ay óndiris dawamında bolǵan iPhone XS penen teńlesti.

iPhone 5 orta klass hám keyin tómengi klass qurılması sıpatında iPhone 5c menen almastırıldı; iPhone 5c modeliniń ishki apparatlıq támiynat kórsetkishleri arzanıraq polikarbonat sırtqı qabıǵınan basqa iPhone 5 penen derlik birdey. iPhone 5 iOS 6, 7, 8, 9 hám 10 operaciyalıq sistemaların qollaydı. iPhone 5 32-bitli qurılmalardı qollawdıń toqtatılıwına baylanıslı iOS 11 di qollamaydı. iPhone 5 iPhone 4s ten keyin iOS tiń bes tiykarǵı versiyasın qollaytuǵın ekinshi iPhone boldı.

## Tariyxı
iPhone 5 haqqındaǵı gáp-sózler iPhone 4s tiń járiyalanıwınan keyin dárhal baslandı, biraq tolıq maǵlıwmatlar 2012-jıldıń iyun ayına shekem payda bolmadı. 2012-jıldıń 30-iyulinde iPhone 5tiń járiyalanıw hám satıwǵa shıǵarılıw sáneleri, sonday-aq onıń ayırım ózgeshelikleri haqqında anıq boljawlar payda boldı. 2012-jıl 4-sentyabrde Apple 2012-jıldıń 12-sentyabrinde San-Franciskodaǵı Yerba Buena kórkem óner orayında ilajdı ótkeretuǵının járiyaladı. Mediaǵa jiberilgen mirát xatlarında 5 sanı kóleńkesi kórsetilip, bul ilajda jańa iPhone-nıń járiyalanatuǵının bildirdi.

Járiyalanıw waqtında Apple iPhone 5 ti járiyaladı hám jańa iPod Nano hám iPod Touch modellerin de tanıstırdı. Olar jáne de aldınnan buyırtpalardıń 2012-jıldıń 14-sentyabrinen baslap qabıl etiletuǵının bildirdi. 24 saat ishinde eki millionnan aslam aldın ala buyırtpa alındı. iPhone 5 xalıqqa satıw ushın 2012-jıldıń 21-sentyabrinde qoyıldı. Jańa telefonǵa bolǵan dáslepki talap birinshi úsh kún ishinde 5 millionnan aslam danasın satıp, óziniń aldındaǵı iPhone 4s ornatqan rekordtan ozıp ketti. 2012-jıldıń 30-noyabrinde Apple óziniń AQSH onlayn dúkanına iPhone 5tiń blokirovkadan azat etilgen versiyasın qostı, 16 GB modeli 649 AQSH dollarınan baslandı.

iPhone 5 rásmiy túrde 2013-jıl 10-sentyabrde onıń miyrasxorları (izbasarları) iPhone 5s hám iPhone 5c modelleriniń járiyalanıwı menen Apple tárepinen óndiristen shıǵarıldı 5c iPhone 5 penen derlik birdey ishki apparatlıq támiynatqa iye bolǵanına qaramastan, 5c dáslepki 5tiń alyuminiy korpusı ornına arzanıraq polikarbonat plastik korpustı qollandı. 5c modeliniń shıǵarılıwı aldıńǵı iPhone modeli óndiris dawamında qalıp, jańa modelden tómenirek bahada satılatuǵın Applediń aldıńǵı bazar strategiyasınan ózgeshe boldı..

2014-jıldıń 28-aprelinen Apple 2013-jıldıń martına shekem óndirilgen iPhone 5 modelleriniń islemey atırǵan quwat túymelerin kepillik múddeti pitkennen keyin de tólemsiz almastırıw baǵdarlamasın basladı. 2014-jıl 23-avgustta Apple 2012-jıldıń sentyabrinen 2013-jıldıń yanvarına shekem satılǵan iPhone 5 modelleriniń "kútilmegende qısqaraq batareya jumıs waqtın kórsetiwi yamasa jiyirek zaryadka qılıwdı talap etiwi" múmkin bolǵan batareyaların almastırıw baǵdarlamasın járiyaladı.

### Sud dawları
iPhone 5tiń shıǵarılıwınan keyin Samsung Apple kompaniyasınıń óziniń segiz patentin buzǵanı haqqında sud iskerligin baslaytuǵının járiyaladı. Is 2014-jılı baslanıwı kerek edi. Óz málimlemesinde Samsung "innovaciyalarımız hám intellektual múlk huqıqlarımızdı qorǵaw ushın zárúr qádemlerdi qoyıwdan basqa saylawımız joq edi" dep ayttı. Eki kompaniya arasındaǵı patent buzıw menen baylanıslı sud dawları dawam etip atır hám pútkil dúnya boyınsha bir neshe sud islerinde sheshilmekte.

## Óndiris
Eń ápiwayı iPhone 5 ti jaratıw ushın kerek bolǵan komponentler hám miynet shıǵınları 207 AQSH dolları muǵdarında bahalanadı, bul sáykes iPhone 4s modeli komponentleriniń qunınan 19 AQSH dollarına qımbat. Tek iPhone 5 tegi LTE moduliniń ózi 34 dollar turıp, iPhone 4s tegi mobil baylanıs modulinen 10 dollar qımbat. Usıǵan uqsas, iPhone 5te qollanılǵan ekranlar 44 dollarǵa túsip, aldıńǵı model ekranınan 7 dollarǵa qımbat. Mashable iPhone 5 tiń 649 AQSH dollarına satılatuǵının esapqa alıp, hárbir qurılmanı satıwdan túsetuǵın payda shegarası "júdá úlken" ekenin atap ótti.

Qurılmanıń járiyalanıwınan keyin usınıstıń jetispewshiligi kórinip qaldı. Bul ekran sıyaqlı komponentlerdiń jetispewshiligine baylanıslı edi. Sharp kompaniyasınıń iPhone 5 tiń debyutına shekem ekrandı jetkerip bere almaǵanı hám basqa óndiriwshilerdiń talaptı qanaatlandırıwda qıyınshılıq kórip atırǵanı haqqında xabarlar payda boldı. Nátiyjede, usaqlap satıw dúkanlarındaǵı zapastıń anıq emesligine baylanıslı aldın ala buyırtpalar sanı arttı hám aldınnan buyırtpalardı jetkerip beriw sáneleri qurılmanıń dáslepki shıǵarılıw sánesinen keyingi waqıtlarǵa qaldırıldı.

### Sapanı baqlaw inspektorlarınıń qarsılıq bildiriwi
Nyu-York shtatına tiykarlanǵan húkimetlik emes shólkem China Labor Watch, Chjenchjowdaǵı iPhone 5 óndiris zavodında isleytuǵın Foxconn kompaniyasınıń "úsh-tórt mıń" jumısshısı 2012-jıl 5-oktyabrde jumıstı toqtatqanın xabarladı. Narazılıq shıǵıwlar Apple kompaniyası óz ónimlerine qatańıraq sapa standartın engizgennen keyin júz berdi, oǵan óndiris waqtında payda bolǵan basılıwlarǵa 0.02&nbsp;mm sheklew hám ramalar menen arqa qaplamalardaǵı sızıqlarǵa baylanıslı talaplar kiredi Narazılıq shıǵıwlar jáne de jumıs beriwshiniń jumısshılardı ulıwma demalıs kúni islewge májbúrlewi menen baylanıslı boldı. Esabatta sapa talapların orınlaw ushın oqıtıw jetkiliksiz bolǵanı hám bunıń nátiyjesinde jumısshılar standartlarǵa juwap bermeytuǵın ónimlerdi islep shıǵarǵanı aytıldı. Narazılıq shıǵıwlar waqtında sapanı baqlaw inspektorları menen jumısshılar arasındaǵı qarama-qarsılıqlar tóbeleske alıp keldi. China Labor Watch jáne de inspektorlar kótergen máseleler zavod basshılıǵı tárepinen qaralmaǵanın bildirdi. Foxconn wákilleri basqarıw máselesi bar ekenin moyınladı, biraq tek 300-400 jumısshı jumısqa shıqpaǵanın hám qarama-qarsılıqlar óndiris processlerine tásir etpegenin ayttı.. 2012-jıldıń noyabrinde Foxconn basqarma baslıǵı Terry Gou óndiristegi keshigiwdiń jıynawdaǵı ashıp aytılmaǵan qıyınshılıqlarǵa baylanıslı ekenin xabarladı.

## Ózgeshelikleri

### Operaciyalıq sistema hám programmalıq támiynat
iPhone 5 Apple kompaniyasınıń mobil operaciyalıq sisteması iOS penen támiyinlengen. iOS tiń paydalanıwshı interfeysi tikkeley basqarıw koncepciyasına tiykarlanǵan bolıp, kóp sensorlı háreketlerdi qollanadı. Interfeysti basqarıw elementleri slayderler, óshirip-jandırǵıshlar hám túymelerden ibarat. Operaciyalıq sistema menen tásirlesiw ısırıw, basıw, qısıw hám keri qısıw sıyaqlı háreketlerdi óz ishine aladı, olardıń hámmesi iOS operaciyalıq sisteması hám onıń kóp sensorlı interfeysi kontekstinde anıq anıqlamalarǵa iye. Ishki akselerometrler ayırım baǵdarlamalar tárepinen qurılmanı silkiw (bul kóbinese biykarlaw komandasına alıp keledi) yamasa onı vertikal baǵıtta aylandırıw (bul kóbinese portret rejiminen landshaft rejimine ótiwge alıp keledi) háreketlerine juwap beriw ushın qollanıladı.

iPhone 5 2012-jıl 19-sentyabrde shıǵarılǵan iOS 6 menen jetkerip berildi. iPhone 5tiń qosılǵan iOS 6.0 operaciyalıq sisteması menen isleytuǵın kóp ózgeshelikleri shıǵarılǵan waqıtta tek belgili aymaqlarda ǵana isledi. Apple bunıń izbe-iz ámelge asırılatuǵın baǵdarlama ekenin hám kóbirek regionlarǵa engiziw ushın kóbirek waqıt talap etiletuǵının ayttı.

Telefon xotspot sıpatında isley aladı, óziniń internet baylanısın WiFi, Bluetooth yamasa USB arqalı bólise aladı, sonday-aq App Store-ǵa kire aladı, bul — Apple tárepinen islep shıǵılǵan hám saqlanıp turılatuǵın iOS ushın onlayn qosımshalardı tarqatıw platforması. Bul xızmet paydalanıwshılarǵa Xcode hám iOS SDK menen islep shıǵılǵan hám Apple arqalı járiyalanǵan qosımshalardı iTunes Store-dan kóriw hám júklep alıw imkaniyatın beredi.

iPhone 5 muzıka, filmler, telekórsetiwler, elektron kitaplar, audio kitaplar hám podkastlardı oynata aladı hám óziniń media kitapxanasın qosıqlar, artistler, albomlar, videolar, pleylistler, janrlar, kompozitorlar, podkastlar, audio kitaplar hám toplamlar boyınsha sáykeslestire aladı. Opciyalar bárhama alfavit tártibinde kórsetiledi, tek pleylistler buǵan kirmeydi, olar iTunes-taǵı tártibin saqlaydı. Paydalanıwshılar qurılmasın gorizontal túrde landshaft rejimine burıp, Cover Flow-ǵa kire aladı. iTunes-taǵı sıyaqlı, bul funkciya hár qıylı albom muqabaların súwretler kitapxanası túrinde kórsetedi. Aylandırıw ekranda barmaqtı súykew arqalı ámelge asırıladı. Sonday-aq, naushniklerdiń basqarıw elementleri treklerdi toqtatıw, oynatıw, ótkizip jiberiw hám qaytalaw ushın qollanılıwı múmkin. iPhone 5-te dawıs qosılǵan Apple naushnikleri menen ózgertiliwi múmkin, al Dawıslı basqarıw funkciyası trekti anıqlaw, pleylisttegi yamasa belgili bir artisttiń qosıqların oynatıw yamasa Genius pleylistin jaratıw ushın qollanılıwı múmkin.

iPhone 4s sıyaqlı, iPhone 5-te de Siri bar, ol paydalanıwshıǵa telefondı awızeki buyrıqlar arqalı basqarıwǵa múmkinshilik beredi. Baǵdarlama iOS 6-da jetilistirilip, restoranlarǵa orın bron etiw, qosımshalardı iske qosıw, Facebook yamasa Twitter-ge jańalanıwlardı diktovka etiw, filmler haqqında pikirlerdi hám tolıq sport statistikasın alıw imkaniyatları qosıldı.

iPhone 5-te xabar jazıw dawıslı járdemshi arqalı ámelge asırılıwı múmkin, ol sóylewdi tekstke aylandıradı. Ádettegi xabar jazıwdan tısqarı, iPhone 5-tegi xabar almasıw iMessage-ti qollaydı, bul arnawlı tez xabar almasıw baǵdarlaması hám xızmeti bolıp, iOS 5 yamasa onnan keyingi versiyalarda isleytuǵın Apple qurılmalarına sheksiz xabar jiberiwge múmkinshilik beredi. Bul xabarlarǵa súwretler hám ses sıyaqlı mazmundı qosıwdı, qurılmanıń dawıs arqalı basqarılatuǵın baǵdarlama járdemshisi menen integraciyanı hám jiberilgen xabarlar ushın oqılǵanlıǵı haqqında bildiriwlerdi qollaydı. Qurılmaǵa maǵlıwmat kiriw kóp sensorlı ekranda kórsetilgen klaviatura arqalı yamasa mikrofonǵa sóylew arqalı dawıstı tekstke aylandırıw jolı menen ámelge asırıladı. Kiritilgen tekst boljaw hám usınıs beriw baǵdarlamalıq támiynatı tárepinen qollanıladı; hár qıylı tillerdiń kóplegen regional akcentlerin tanıytuǵın kóp tilli orfografiya tekseriwshi bar.

iOS 6 bir neshe jańa hám/yamasa jańartılǵan qosımshalardı óz ishine aladı, olardıń qatarına Apple Maps hám Passbook kiredi. Google Maps tárepinen iske qosılǵan burınǵı Maps qosımshasın almastırǵan Apple-diń ornatılǵan Maps qosımshası ulıwma sınǵa alındı hám básekiles karta qosımshalarında bar kóplegen funkciyalarǵa iye emes edi. Ol keshiktiriwdi saplastıratuǵın hám tegis úlkeyitiwdi támiyinleytuǵın Apple-diń jańa vektorlıq dvigatelin qollanadı. Maps-qa jańadan qosılǵanı — aylanıs boyınsha sóylew baǵdarları, ayrım úlken qalalardaǵı 3D kórinisler hám real waqıt rejimindegi trafik. iOS 6 óziniń jańa Passbook qosımshası arqalı otırıw biletleri, kiriw biletleri, kuponlar hám sadıqlıq kartaları sıyaqlı hújjetlerdi ala aladı. Passbook-qa iye iOS qurılması úylesimli apparatlıq támiynatqa iye jerlerde mobil tólemdi islew ushın oqıw qurılmasınıń astında skanerleniwi múmkin. Bul qosımsha belgili bir dúkannıń jaqın átirapında bolǵanda tiyisli kuponlar ushın xabarlandırıwlar sıyaqlı kontekstke baǵdarlanǵan funkciyalarǵa iye.

Facebook iOS 6 menen Apple-diń jergilikli qosımshaları arqalı integraciyalanǵan. Facebook funkciyalarına Facebook waqıyaların sinxronlastıra alatuǵın Calendar sıyaqlı jergilikli qosımshalardıń ishinen tikkeley kiriwge boladı yamasa Apple App Store-nıń ishinen Facebook-tıń "layk" (unaydı) túymesin qollanıwǵa boladı.

Paydalanıwshı ushın jańa jeke parametrleri bar. Jaylasıw xızmetlerinen tısqarı, tómendegiler iOS 6-da qosıldı: súwretler (iOS 5-te bir qıylı sheklengen edi), baylanıslar (adres kitabı), kalendarlar, esletpeler, Bluetooth bólisiw, Twitter, Facebook hám Sina Weibo. iOS 6 sonday-aq paydalanıwshılarǵa maqsetli reklamanıń aldın alıw imkaniyatın beriw ushın ulıwma parametrler menyusinde "Reklama izlewdi sheklew" paydalanıwshı basqarıwı menen birge keledi. Apple-diń Reklama Identifikatori kompaniyanıń bar bolǵan Unikal Qurılma Identifikaciyası (UDID) standartın almastıradı. Apple-diń Reklama Identifikatori qurılma identifikator standartın ele qollanıp atırǵan reklama tarmaqlarına tásir etpeydi, biraq Apple keleshekte bul standarttı talap etedi.

### Dizayn
Apple óz baspasóz ilajında iPhone 5-tiń jaqsılanǵan qurılıs sapasın atap ótti. Aldınǵı versiyalarda qollanılǵan karkas alyuminiy kompozit karkastı qollanıw ushın qayta proektilendi. Stiv Djobs-tıń "kiygende ájayıp kórinedi" dep oylaǵan metalǵa bolǵan qálegeni sebepli iPhone 4 hám iPhone 4s alyuminiy ornına tatlanbaytuǵın polattı qollandı.

iPhone 5 óziniń aldınǵısı iPhone 4s-ke salıstırǵanda 18% juqa, 20% jeńil hám ulıwma kólemi 12% kem. Telefonnıń alyuminiy korpusınıń qalıńlıǵı 0,30 dyuym (7,6&nbsp;mm). 2012-jıldıń sentyabr konferenciyasında Apple onıń 7,6&nbsp;mm menen dúnya júzindegi eń juqa smartfonı ekenligin málim etti, biraq bul málimleme qıtaylı Oppo Finder-diń juqaraq bolǵanı hám basqa ayrım smartfonlardıń qalıńlıq qay jerden ólshengenine baylanıslı juqaraq dep esaplanıwı múmkinligi sebepli talasqa sebep boldı. Oppo Finder eń juqa jerinde 6,65&nbsp;mm (0,262 dyuym) hám eń qalıń jerinde 7,1&nbsp;mm (0,28 dyuym) ólshengen, bul onı ulıwma iPhone-nan juqaraq etedi. Bul dizayn úsh márte, dáslep 2012-jılı iPhone 5 penen, sońınan 2013-jılı 5s penen hám aqırında 2016-jılı birinshi áwlad iPhone SE menen qollanıldı.

### Apparatlıq támiynat
iPhone 5 Apple A6 dep atalatuǵın chiptegi sistemanı (SoC) qollanadı. SoC 1,3 GGc eki yadrolı processordan, 1 GB operativ yadtan hám 266 MGc jıyiliginde isleytuǵın úsh yadrolı PowerVR SGX543MP4-ten ibarat. iPhone 5-tiń operativ yadı (LPDDR2-1066 eDRAM) 512 MB-tan 1 GB-qa eki ese arttırıldı. Bar bolǵan yad sıyımlılıqları 16, 32 yamasa 64 GB etip belgilengen, 4s penen birdey; qosımsha yad kartaları qollap-quwatlanbaydı. Eki reń variantı bar: qara (qara shisha hám shifer reńli metall áshekóyi menen) hám aq (aq keramika hám gúmis reńli metall áshekóyi menen); jáne bir márte aldınǵısı 4s-tegi sıyaqlı birdey reń variantları (biraq basqasha ámelge asırılǵan). iPhone 5 iPhone 4s-tegi 8 megapikselli artqı kameranı saqlap qaladı, biraq tómen jaqtılıq jaǵdayındaǵı islew kórsetkishi jaqsılandı hám aldınǵılarına qaraǵanda 40% tezirek súwretke alıwǵa iye al súwrette kúshli jaqtılıq deregi bolǵanda sıyareńge iye boladı. FaceTime hám kamera qosımshası arqalı kiriwge bolatuǵın aldıńǵı kameranıń ajıratımlılıǵı tómen, 1,2 megapiksel. Zaryad sıyımlılıǵı 1440 mAch bolǵan qayta zaryadlanatuǵın litiy-ionlı batareya ornatılǵan hám paydalanıwshı tárepinen almastırılıwı múmkin emes; ol ≤225 saat kútiw waqtı hám ≤8 saat sóylesiw waqtı etip bahalanǵan. Telefonnıń úsh ayırım modeli bar: biri CDMA-dı hám eki GSM versiyasın qollap-quwatlaytuǵın. Bul qurılmanıń qay versiyasınıń qay mámleketlerde/regionlarda isleytuǵınına tásir etiwi múmkin. Telefon iPhone 4 hám iPhone 4s-tiń mikro-SIM-inen kishirek bolǵan nano-SIM-di aladı.

Geekbench hám GLBenchmark járdeminde ótkerilgen apparatlıq testlew Apple-diń óz veb-saytında kirgizgen hám qurılmanıń tanıstırılıwında aytıp ótken bir neshe málimlemesin tastıyıqlaydı, bular eki ese tez hám eki ese grafikalıq islew kórsetkishin óz ishine aladı. Geekbench-tegi ulıwma apparatlıq bahalawda iPhone 5 iPhone 4s-ten shama menen 2,5 ese joqarı ball aldı. iPhone 5 ushın GLBenchmark járdeminde ótkerilgen test iPhone 4s-ten 2 ese jaqsıraq ball qaytardı. Nátiyje Passmark járdeminde ótkerilgen 3D grafikalıq test iPhone 4s-ten tek shama menen 1,45 ese jaqsıraq ball qaytarǵanı sebepli turaqsız boldı. AnandTech tárepinen ótkerilgen batareyanıń islew waqtın bahalaw ayrım wazıypalardı orınlaǵanda iPhone 5-te batareyanıń islew waqtı aldınǵısına qaraǵanda qısqaraq ekenligin, biraq basqa wazıypalardı orınlaǵanda iPhone 5 batareyası iPhone 4s-ten uzaǵıraq isleytuǵının juwmaqladı.

Retina Display derlik dál 16:9 proporciyası menen 1136 × 640 pikselge iye (bir qosımsha gorizontal piksel qatarınan tısqarı). 4 dyuym diagonal menen onıń displey kólemi 6,7 kvadrat dyuymdi quraydı, bul iPhone 4 hám 4s-te 5,7 dyuymge salıstırǵanda. Piksel tıǵızlıǵı 4s modeli menen birdey qaladı, bul dyuymine 326 pikseldi quraydı. iPhone 5-tiń ekran belgisheleri hárbiri tórt belgisheden ibarat altı qatar matricasında jaylastırılǵan. Ekrannıń úlkeygen kólemi iPhone 4-te bolǵan bes qatarǵa altınshı belgishe qatarınıń qosılıwına múmkinshilik beredi. Sharp-tıń ishki sensorlıq texnologiyası ekrandı juqalatadı, bul telefonnıń juqaraq bolıwına múmkinshilik beredi. Ekrannıń reń qanıqlıǵı aldınǵısına qaraǵanda 44% joqarı.

Shawqımdı basıw hám video qońırawlar ushın úsh mikrofon (aldında, qırında hám artında jaylasqan) bar.

2014-jıldıń 28-aprelinde Apple 2013-jıldıń martına shekem islep shıǵarılǵan iPhone 5 modelleriniń isten shıqqan quwat túymelerin biypul almastırıw boyınsha garantiyadan tıs qaytarıp alıw baǵdarlamasın basladı.

2014-jıldıń 23-avgustında Apple 2012-jıldıń sentyabri hám 2013-jıldıń yanvarı aralıǵında satılǵan "batareyanıń islew waqtınıń qısqarıwın yamasa tez-tez zaryadlawdı talap etiwi múmkin" bolǵan iPhone 5 modelleriniń batareyaların almastırıw baǵdarlamasın járiyaladı.

### Aksessuarlar

iPhone 5, sonday-aq iPod Touch (5-áwlad), iPod Nano (7-áwlad), iPad (4-áwlad) hám iPad Mini 2003-jılı Apple tárepinen iPod-ta (3-áwlad) engizilgen 30 pinli Apple Dock konnektorın almastıratuǵın Lightning dep atalǵan jańa dok konnektorına iye. Apple Lightning konnektorı segiz pinge iye hám barlıq signal beriw cifrlı. Bul jańa konnektor aldınǵısınan kishirek, bul iPhone 5-tiń óz aldınǵılarınan juqaraq bolıwına járdem beredi. Apple Lightning kabelleri hárbir vikanıń eki tárepinde qaytalanatuǵın pinlerge iye, sonlıqtan onı eki tárepke de kirgiziwge boladı. Apple Lightning konnektorın eski 30 pinli Apple Dock konnektorına yamasa USB-ge aylandırıw ushın túrli aksessuarlar bar boladı, biraq barlıq eski aksessuarlar islemeydi, sebebi barlıq signallar bar emes, atap aytqanda video shıǵarıw hám BMW avtomobilleri ushın iPod Out funkciyası.

Apple EarPods dep atalǵan qulaqqa taǵılatuǵın qurılmalar iPhone 5 hám 2012-jıldıń 12-sentyabrindegi Apple media ilajında járiyalanǵan basqa qurılmalar menen birge qosıp beriledi. Olar aldınǵı áwlad iPhone hám iPod-lar menen qosıp berilgen qulaqqa taǵılatuǵın qurılmalardı almastırdı. Texnologiya kommentatorlarına muwapıq, qulaqqa taǵılatuǵın qurılmalardıń qayta proektileniwi hawanıń erkin kirip-shıǵıwına múmkinshilik beriw arqalı dawıs sapasın jaqsılawǵa qaratılǵan. Apple ózleriniń qulaqqa taǵılatuǵın qurılmalarınıń qayta proektileniwi oǵan "júzlegen dollarǵa qımbat bahadaǵı joqarı klaslı naushniklerge básekiles bolıwına" múmkinshilik beretuǵının málim etedi Gizmodo hám TechRadar tárepinen berilgen sınlar qayta proektilengen qulaqqa taǵılatuǵın qurılmalar óz aldınǵısınan jaqsıraq esitilgeni menen, sınshılar islep shıǵarılǵan dawıstıń sapası tómen dep oylaǵanın xabarladı..

### Tarmaq úylesimligi

AT&T, Verizon hám Sprint AQSHta LTE kiriw imkaniyatın usınadı, al Ullı Britaniyada tek EE hám Three ǵana LTE kiriw imkaniyatın usına aladı. 2013-jıldıń 26-martında T-Mobile iPhone 5-ti alıp júriw baslawın járiyaladı, bul onı Amerika Qurama Shtatlarındaǵı barlıq tórt ulıwma milliy operatorda bar bolǵan birinshi iPhone-ǵa aylandırdı. iPhone-nıń T-Mobile versiyası Advanced Wireless Services (AWS) qollap-quwatlawın iske qosıwshı A1428 iPhone 5 modeliniń modifikaciyalanǵan versiyasına iye. iPhone 5-ti satıwshı Kanadadaǵı barlıq operatorlardıń óz LTE tarmaqları bar, sonıń ishinde Rogers Wireless, Fido Solutions, Bell Mobility, Virgin Mobile Canada, Telus Mobility hám Koodo Mobile.

LTE ushın 42 rásmiy tán alınǵan diapazon bar, biraq tarqatıwlar tariyxta belgili bir regionlarda neniń bar etilgenine tiykarlanıp, eń tanımalı diapazonlar átirapında birlespekte. Evropada LTE ushın bar diapazonlarǵa 2,6 GGc (3G-keńeytiw diapazonı) hám 800 MGc (analog TV-dan tazalanǵan), Ullı Britaniyanı qosqanda bir neshe jerlerde 1800 MGc payda boladı. Germaniyada qollap-quwatlanatuǵın jalǵız operator tarmaǵı LTE-ge ajıratılǵan 1800 MGc diapazonına iye T-Mobile-diń tarmaǵı bolıp tabıladı. Evropadaǵı ayrım mámleketler, sonıń ishinde Daniya, Norvegiya, Shveciya hám basqaları — iPhone 5 arqalı ózleriniń házirgi LTE tarmaqlarında óz tutınıwshılarına LTE baylanısın usına almaydı, sebebi olar LTE-di iPhone 5 qollap-quwatlamaytuǵın 2,6 GGc diapazonında álleqashan tarqatqan. 2012-jıldıń noyabr ayında Swisscom wákili iPhone 5 tek Apple tárepinen testten ótken hám sertifikatlanǵan tarmaqlarda ǵana LTE-di qollap-quwatlaytuǵının xabarladı.

Apple tárepinen islep shıǵarılǵan jalǵız "dúnya telefonı" bolǵan iPhone 4s-ten ayırmashılıǵı, iPhone 5-tiń qollanılatuǵın jıyiligi menen ózgeshelenetuǵın úsh versiyası bar. Úshewi de Amerikada qollanılatuǵın 800 hám 1900 MGc diapazonlarında hám basqa jerde qollanılatuǵın 900 hám 1800 MGc diapazonlarında 2G GSM/GPRS hám 3G UMTS/EDGE tarmaqlarında isleydi. CDMA A1429 modeli Sprint hám Verizon sıyaqlı CDMA tarmaqlarında isleydi. Basqa versiya tek 1700/2100 MGc AWS diapazonında hám AQSH-ta cifrlı televideniege ótkeriwden keyin qaytarıp alınǵan 700 MGc diapazonında (52-den 56-ǵa shekemgi kanallar) LTE-ni qollap-quwatlaydı, házirgi waqıtta bul diapazondı qollap-quwatlaytuǵın jalǵız tarmaq AT&T bolıp tabıladı. GSM A1429 basqa mámleketlerde bar bolǵan basqa LTE diapazonların, mısalı LTE 1, 3, 5 diapazonların qollap-quwatlaydı.

## Qabıl etiw

### Sın pikirler

iPhone 5 kommentatorlar hám sholıwshılardan tiykarınan unamlı pikirler aldı. Engadget basılımınan Tim Stivens iPhone 5 tiń joqarı ajıratımlılıqtaǵı ekranın maqtadı, onı iPhone 4s tikinen de jaqsıraq dep esapladı hám bazardaǵı eń jaqsı telefon ekranlarınıń biri dep bahaladı. Stivens jańa konnektorǵa sın kóz benen qaradı, sebebi ol aldınǵı 30 pinli konnektordı qollanatuǵın qurılmalar hám kabeller menen úylespeydi. Degen menen, LA Times basılımınıń xabarlawınsha, bul ózgeris qurılmanı aldıńǵısınan kishirek etiw ushın zárúr bolǵan. Engadget Apple-diń óz veb-saytında aytılǵan "batareyanıń jaqsıraq islew kórsetkishi", "grafikalıq islew kórsetkishiniń eki ese artıwı" hám "eki ese tez" sıyaqlı kópshilik wádelerin orınlaǵanına kelisken. The New York Times-tan Devid Pog 4 dyuymli Retina displeydi "jaqsı, biraq ómirdi ózgertip jiberetuǵın ózgertiw emes" dep esapladı hám Lightning konnektorın onıń kólemi, bekkemligi hám qaytarımlılıǵı ushın maqtadı, sonıń menen birge onıń eski aksessuarlardı qollap-quwatlamawın atap ótip, "Apple-diń jámiyetshiliktiń jaqsı kórgen texnologiyaların qolaysız hám qımbat bahada joq etiwdiń uzaq tariyxı bar" dep belgiledi. USA Today-dan texnologiya kolumnisti Ed Beyg Apple-diń básekiles bazarda iPhone 5 ushın jámiyetshiliktiń "joqarı úmitlerin" aqlaǵanına tásirlendi. iFixit ońlawǵa jaramlılıq recenziyasında iPhone 5-ti óz aldınǵısına qaraǵanda ajıratıw hám ońlaw ánsat ekenligin anıqladı.

Wired basılımınıń xabarlawınsha, iPhone 5 dizaynı (iPhone 5s hám birinshi áwlad iPhone SE de qollanılǵan) "uzaq waqıt dawamında Apple telefon dizaynınıń altın standartı hám ulıwma telefonlar ushın etalon" dep esaplanǵan, al onnan keyingi iPhone 6/6s dizaynı sınshılar tárepinen onsha maqullanbaǵan, sebebi ol "biraz nadurıs sezilgen, tap qolıńızda 650 dollarlıq tayǵaq sabın uslap turǵanday". Wired iPhone 5 ti "alyuminiy hám shiysheniń birge islesiwine tiykarlanǵan náziklik" dep táriyiplegen. Ol ıqsham, biraq salmaqlı bolıp kóringen, bul iPhone 6 dan parq qıladı, sebebi 6-model tek ólshemi menen salmaqlı seziledi. Sonıń menen bir qatarda, 6-modeldiń keń tarqalǵan dóńgeleklengen múyeshlerinen ayırmashılıǵı, iPhone 5 sol waqıtta bazardaǵı basqa hesh nársege uqsamaytuǵın edi". Degen menen, iPhone 5 tiń dizaynı úlkeytiwge qolaysız bolǵan, al iPhone 6/6s bolsa, ekran ólshemleriniń úlkeyiwine qaray ósip baratırǵan tutınıwshılıq tendenciyaǵa jaqsıraq sáykes kelgen hám hátte 6/6S Plus fablet modellerin payda etiwge alıp kelgen.

#### Sın
Sholıwshılar hám kommentatorlar iOS 6 da Google Maps ornına kelgen jańa Maps qosımshasın sınǵa aldı. Bul qosımshada belgili jerlerdiń belgileriniń qáte jaylastırılıwı, paydalanıwshılardı nadurıs orınlarǵa baǵdarlaw hám sapasız sputnik súwretleri sıyaqlı qátelikler bar ekenligi xabar etilgen. Maps shıǵarılǵannan toǵız kún ótkennen soń, Apple paydalanıwshılarǵa keltirgen qıyınshılıqlar ushın keshirim sorap, basqa karta xızmetlerin qollanıwdı usınıs etken málimleme járiyaladı.

#### Qátelikler
Gizmodo redaktorı Diaz iPhone 5 kamerası menen túsirilgen súwretlerdegi sıyareń haqqında Apple hám oqıwshı arasındaǵı xat almasıwdı talqıladı. Apple bul máselege bul normal jaǵday ekenin hám súwretke túsirgende kameranı jaqtı dereklerinen alıslatıwdı usınıs etti. TechCrunch júrgizgen sınaqlar bul máseleniń iPhone 4s te de bar ekenin, biraq iPhone 5 te onıń anıǵıraq hám ayqınıraq kórinetuǵının kórsetti. Consumer Reports basqa óndiriwshilerdiń, sonıń ishinde Samsung Galaxy S III hám Motorola Droid Razr Maxx telefonlarında da sıyareń effektiniń bar ekenin hám onıń iPhone 4s ten kem emes ekenin anıqladı. Esabatta ulıwma alǵanda, joqarı dárejeli SLR kameraların qosqanda, barlıq cifrlı kameralarda linza jarqırawı bolıwı múmkin ekenligi hám bunda sıyareńli effekttiń keń tarqalǵan qubılıs ekenligi juwmaqlandı.

#### Mashqalalar

Tiykarınan qara reńli iPhone 5 telefonlarınıń qaplama qabatınıń shıǵıp ketip, astındaǵı jarqıraǵan alyuminiydiń kórinip qalıwı haqqında ayırım xabarlar boldı. Apple basshısınıń bul mashqaladan zıyan kórgen tutınıwshı menen xat almasıwındaǵı juwabında alyuminiydiń sızılıwınıń tábiyiy ekenligi aytılǵan. iPhone 4 ke tásir etken "antennageyt" ke silteme retinde "skaffgeyt" termini CNET, Yahoo News hám All Things Digital sıyaqlı hár qıylı derekler tárepinen sızılıw mashqalasın súwretlew ushın qollanıldı.

Ayırım paydalanıwshılar Internette aq modeldiń ekran artınan jaqtılıq shıǵarıp atırǵanın xabarladı, biraq bul mashqala tek iPhone 5 ke ǵana tán emes edi, ol basqa Apple qurılmalarına da tásir etken.

### Kommerciyalıq qabıllaw
Techcrunch kompaniyasınıń xabarlawınsha, iPhone 5 modeliniń satılıwı 4 hám 4s modellerine salıstırǵanda jigirma ese tezirek bolǵan. Apple kompaniyası "tutınıwshılardıń juwabına tańqalǵanın" bildirdi. Apple kompaniyasınıń dúnya júzilik marketing boyınsha vice-prezidenti Fil Shiller birinshi 24 saat ishinde eki millionnan aslam iPhone 5 buyırtpası alınǵanın ayttı. AT&T kompaniyası iPhone 5 tiń olar usınǵan eń tez satılǵan iPhone ekenin, dáslepki hápteniń aqırında bes millionnan aslam dana satılıp, bar bolǵan támiynattı asıp ketkenin málim etti. iPhone 5 tiń shıǵarılıwı hám satılıwı Android operaciyalıq sistemasınıń ósiwin páseytkeni Kantar Worldpanel ComTech kompaniyası tárepinen járiyalanǵan bazar úlesi esabatlarında kórsetilgen. Telefonnıń dáslepki shıǵarılıwınan keyingi 16 kún ishinde ol usı dáwirde satılǵan barlıq telefonlardıń 20% nan kóbiregin quradı.

J.P. Morgan kompaniyasınıń bas ekonomisti Maykl Feroli "iPhone 5 satılıwları AQSHtıń jıllıq JIÓ ósimin 3,2 milliard dollar yamasa jıllıq esapta 12,8 milliard dollarǵa kóteriwi múmkin" dep ayttı. iPhone 5 járiyalanǵannan keyin hám onıń satıwǵa shıǵıwınan aldın, Apple kompaniyasınıń akciya bahası rekordlıq 705,07 dollarǵa jetti, biraq úsh ay ishinde 507,48 dollarǵa tústi. Erik Savictiń analizi boyınsha, Apple akciyalarınıń qunsızlanıwı hám nátiyjedegi joǵaltıwlar jańa Kartalar qosımshasındaǵı mashqalalar sebepli emes, al investorlardıń úmitsizleniwi sebepli bolǵan. Ol baslı sebep sıpatında dáslepki apparatlıq támiynat satılıwlarınıń tek bes million bolǵanın, al boljawlar bunnan eki ese kóp bolǵanın kórsetedi.

iPhone 5 shıqqannan berli, aldıńǵı áwlad iPhone larınıń arzanlawı Apple kompaniyasına AQSH hám Yaponiya bazarlarında jetekshilikti saqlap qalıwǵa múmkinshilik berdi, biraq dúnya júzilik bazarda iPhone ulıwma Android telefonlarınıń ulıwma sanınan artta qalıwdı dawam etti.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__