Interfeys metaforası

Paydalanıwshı interfeysin proektlestiriwde **interfeys metaforası** – bul paydalanıwshılardıń basqa tarawlar haqqındaǵı bar bolǵan arnawlı bilimin paydalanatuǵın paydalanıwshı interfeysi kórinisleri, háreketleri hám proceduralarınıń toplamı. Interfeys metaforasınıń maqseti paydalanıwshıǵa paydalanıwshı interfeysi menen qalay óz-ara tásir etiw haqqında operativ bilim beriw bolıp tabıladı. Olar fizikalıq obektlerge uqsas etip proektlestiriledi, biraq ózleriniń jeke ózgeshelikleri de bar (mısalı, jumıs stolı metaforası hám veb-portallar). Olar háreketke, obektke (skeuomorfizm) yaki ekiwiniń kombinaciyasına tiykarlanıwı múmkin hám paydalanıwshılardıń tanıs bilimi menen isleydi, olarǵa "tanıs bolmaǵan" nárseni túsiniwge járdem beredi hám paydalanıwshı jaqsıraq túsiniwi ushın terminlerge jaylastırıladı.

Interfeys metaforasınıń mısalı – operaciyalıq sistemanıń fayl sisteması ushın fayl hám papka analogiyası. Basqa mısal – fayl basqarıwshısındaǵı sıyaqlı fayl sistemasınıń terek kórinisindegi kórsetiwi.

## Metaforalardı jaratıw

### Tariyxıy úles
XX ásirdiń ortalarında kompyuterler dım siyrek bolǵan hám tek ǵana qánigeler tárepinen qollanılǵan. Olar tek ǵana usı tańlawlı adamlarǵa túsinikli bolǵan qıyın interfeysler menen úskenelengen. 1968-jılı Duglas Engelbart Xerox-taǵı basshılardı hayran qaldırǵan kórsetiw ótkerdi. Olar aqırı Xerox Alto-ǵa aylanatuǵın nárse ústinde jumıs basladı. 1973-jılı Xerox aynalar, belgiler, menyular hám kórsetkishti óz ishine alǵan qıyın grafikalıq paydalanıwshı interfeysi (GUI) bolǵan birinshi jeke kompyuter Xerox Alto ústindegi jumıstı tamamladı. (WIMP) Tilekke qarsı, Xerox Alto hám onıń dawamshısı Xerox Star ortasha tutınıwshı ushın dım qımbat boldı hám unamsız marketingten zıyan kórdi. 1984-jılı Apple Computer grafikalıq paydalanıwshı interfeysin óz ishine alǵan birinshi qoljetimli hám kommerciyalıq tabıslı jeke kompyuter Apple Macintosh-tı iske qostı. Macintosh grafikalıq paydalanıwshı interfeysi menen jetkizilgen ekinshi Apple Computer boldı, Apple Lisa birinshisi boldı. 1985-jılı Microsoft Macintosh-qa hám Alto-nıń interfeysine úlken uqsaslıǵı bolǵan Microsoft Windows-tı shıǵardı. Windows aqırı PC bazarında Apple-den ozıp, ústem GUI-ge tiykarlanǵan operaciyalıq sistemaǵa aylandı.

## Bahalaw
Baǵdarlamalıq támiynat proektlewshileri paydalanıwshılardıń real dúnya tájiriybelerine uqsas konkret metaforaların jaratıw arqalı jańadan baslaǵan hám tájiriybeli paydalanıwshılar ushın kompyuter qosımshaların qollanıwdı ańsatlastırıwǵa umtıladı. Úziliksiz texnologiyalıq jaqsılanıw metaforalardıń bul real dúnya tájiriybelerin aqırı interfeys ónimdarlıǵın jaqsılaw ushın anaǵurlım real túrde kórsetiwge imkaniyat berdi. Biraq, jańadan baslaǵan paydalanıwshılar járdem qutısınıń bir túrin qollanıwı múmkin, óytkeni baǵdarlamashılar onı paydalanıwshılar túsinetuǵın nársege uqsatıwǵa qansha kúsh jumsasa da, metafora olarǵa túsiniw ushın bárqulla jetkilikli dárejede anıq bolmaydı. Ekinshi jaǵınan, tájiriybeli paydalanıwshılar interfeys metaforasınıń texnikalıq aspektleri menen ne bolıp atırǵanın túsinedi. Olar ne istewdi qálewin biledi hám olar onı qalay islewdi biledi – hám olar óz maqsetlerine erisiwdi jeńillestiriw ushın qısqa jollardı proektlestiredi.

Interfeys metaforalarınıń artındaǵı koncepciya ańsat bolıp kóringen menen (kompyuterdiń anaǵurlım nátiyjeli jeńillestiriliwin alǵa ilgerletpekshi), bul talaplardı qollap-quwatlaw ushın empirikalıq dálil jetispeydi. Metaforalardı kompyuter sistemalarında qollanıwdıń artıqmashlıqların, sonday-aq metaforanı eń nátiyjeli etetuǵın nárselerdi kórsetetuǵın izertlewler az orınlanǵan.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__