Natmeg (futbol)

**Natmeg**, sonday-aq onlaǵan milliy hám aymaqlıq variantları menen belgili bolǵan, tiykarınan futbolda, sonday-aq dala xokkeyinde, muz ústindegi xokkey hám basketbolda qollanılatuǵın sheberlik. Maqset — toptı (yamasa shaybanı) qarsılastıń ayaqları arasınan tebiw, dumalatıw, dribling penen alıp ótiw, ılaqtırıw yamasa ótkeriw. Bul pas beriw yamasa topqa soqqı beriw ushın islenedi, biraq natmeg kóbinese dribling sheberligi menen baylanıslı, sebebi ol oyınshıǵa qorǵawshınıń artına ótiwge imkaniyat beredi.

## Futboldaǵı sheberlikler

Toptı qarsılastıń ayaqları arasınan ótkerip, olardan ótip, toptı qaytadan ózine qaytarıp alıw — bul futbol oyınshıları arasında keń tarqalǵan dribling sheberligi. Nátiyjeliligi hám kórinisiniń tásirligi sebepli, ol oyınshılar arasında júdá belgili bolıp, bir oyın dawamında bir oyınshı yamasa kóp oyınshılar tárepinen bir neshe márte qollanılǵanın kóriwge boladı. Eń belgili sheberlerdiń ayırımlarına Rikelme, Ronaldo, Ronaldino, Robino, Krishtianu Ronaldu, Neymar, Luis Suares, Lionel Messi hám Eden Azar kiredi. Ásirese, Suares bul usıldı turaqlı túrde orınlawǵa beyimligi menen belgili, bul onıń «Liverpul» klubındaǵı waqtında «Suares suw perisiniń de ayaǵı arasınan toptı ótkerip jibere aladı» degen banner hám sózdiń payda bolıwına alıp keldi.

### Kóshe futbolı oyını
Sonday-aq, Niderlandıdan kelip shıqqan, panna (Sranan-tongo tilinde dárwaza) dep atalatuǵın kóshe futbolı oyını bar. Bul oyın usı usıldı qollanıwǵa tiykarlanǵan.

Franciyada hám basqa francuz tilinde sóylewshi aymaqlarda balalar (tiykarınan ul balalar) geyde petit pont massakreur yamasa «petit pont-baston» («kishi kópir qırǵını» hám «kishi kópir urısı» dep awdarıladı, biraq bul inglis tilindegi nutmeg slaughter hám nutmeg rumble yamasa Yamaykadaǵı string-a-kick sıyaqlı) dep atalatuǵın oyın oynaydı. Bul oyın dawamında kimge natmeg islense, ol basqa oyınshılardıń baǵıtına aylanadı, sońınan olarǵa oyın aymaǵındaǵı aldın-ala belgilengen obektke tiygenge shekem sol oyınshını tebiwge ruqsat etiledi. Bul oyınnıń zorlıq-zombılıǵı sebepli, 2000-jılları balalardıń emlewxanaǵa túsiwinen keyin ol ǵalaba xabar qurallarında keńnen sáwlelendirildi. Bul Ullı Britaniyada balalar oynaytuǵın «nutmeg rush» dep atalatuǵın oyınǵa hám Niderlandıda oynalatuǵın «Panna Knockout» oyınına uqsaydı.

## Etimologiya
Terminniń dáslepki qollanılıwı Brayan Glenvildiń «A bad lot» (1977) romanında ushırasadı. Aleks Leyttiń «Over the Moon, Brian - The Language of Football» kitabına sáykes, «nuts (ǵozalar) — bul top ayaqları arasınan ótkerilgen oyınshınıń máyeklerin bildiredi, al nutmeg (muskat ǵozası) — usı sózden kelip shıqqan». Kokni rifmalı slenginde nutmeg sóziniń ayaq mánisinde qollanılıwı da túsindirme retinde usınılǵan.

Oksford inglis sózligi (OED) tárepinen qollap-quwatlanǵan basqa bir teoriyanı Piter Seddon óziniń «Football Talk - The Language And Folklore Of The World's Greatest Game» kitabında usınǵan. Onıń pikirinshe, bul sóz XIX ásirde Arqa Amerika menen Angliya arasındaǵı muskat ǵozası eksportında qollanılǵan hiylekerlik ámeliyat sebepli payda bolǵan. «Muskat ǵozaları sonshelli qımbat tovar bolǵanlıqtan, insapsız eksportshılar Angliyaǵa jiberilip atırǵan qapshıqlarǵa aǵashtan islengen kóshirmelerin aralastırıp, aldaw jolına ótken», — dep jazadı Seddon. ««Nutmegged» bolıw (yaǵnıy, aldanıw) kóp uzamay aldanǵan jábirleniwshi tárepinen aqmaqlıqtı, al hiyleker tárepinen aqıllılıqtı ańlata basladı». Bunday hiyle bir márteden artıq qollanılıwı múmkin bolmasa da, Seddonnıń aytıwınsha, ol kóp ótpesten futbolda da qollanıla baslap, top ayaqları arasınan ótkerilgen oyınshınıń aldanǵanın yamasa «nutmegged» bolǵanın bildirgen.

## Basqa sport túrlerinde
Milliy Basketbol Associaciyasında Manu Djinobili hám Djamal Tinsli ayaqlar arasınan pas beriw variantın qollanadı. Ayırım kommentatorlar bunday jaǵdayda «five-hole» (besinshi tesik) terminin de qollanadı; bul termin muz ústindegi xokkeyde shayba dárwazamannıń ayaqları arasınan ótip, dárwazaǵa kirgende payda bolǵan.

Krikette Angliya oyınshısı Net Skiverdiń atı menen «Natmeg» soqqısı payda bolǵan, ol oyın waqtında kriket tobın ayaqları arasınan urıp ótkergen. 

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__