Škoda Auto

**Qkoda Auto** (**Skoda** dep da ataladı ) — Chexiya avtomobil óndiriwshisi esaplanadi. 1895-jılda islengen kompaniya Laurin & Klement dep atalǵan bolıp, bas rezidenciyası Mlada Boleslav (Chexiya ) de jaylasqan.

1925-jılda Laurin & Klementn kompaniyasın Skoda Works sanaat konglomerati satıp alınǵan hám 1944-jılda konglomerat mámleket múlki aynalǵan. 1991-jıldan keyin kompaniya az-azdan jekelestirildi hám 2000-jılda Skoda volkswagen toparıning tolıq quramına kiretuǵın shóba kárxanasına aylandı. 

Skoda markalı avtomobiller 100 den artıq mámleketlerde satıladı hám 2018-jılda dúnya boylap satıwları 1, 25 million donaga jetti, bul ótken-jılǵa salıstırǵanda 4, 4 procentke kóp bolıp tabıladı. Operatsion payda 2017-jılda 1, 6 milliard evroni quradı, bul ótken-jılǵa salıstırǵanda 34, 6 procentke kóp.  2017-jıl jaǵdayına kóre, Skodaning payda tushum kórsetkishleri vW Group brendlari arasında Porschedan keyin ekinshi orındı iyeledi.  «SKODA AvTO» 1895-jılda Chexiyanıń Mlada-Boleslav qalasında islengen.

## Tariyx
1859 -jılda Skoda Works qural óndiriwshi kompaniya retinde islengen. SKODA AvTO (hám odan aldınǵı Laurin hám Klement) avtomobil islep shıǵaratuǵın eń áyyemgi kompaniyalar arasında 5-kompaniya bolıp, Daimler, Opel, Peugeot hám Tatra menen bir qatarda úzliksiz tariyxga iye. 

### Laurin hám Klement

Kóplegen avtomobil óndiriwshilar sıyaqlı, Skoda Auto 1890 -jıllardıń baslarında velosiped islep shıǵarıwdı basladı.  1896 -jılda velosiped óndiriwshisi retinde Skoda (keyin Laurin hám Klement) zavodlaritashkil etilgen. 

1894-jılda 26 jaslı václav Klement Mladá Boleslav, Bohemia Patshalıǵı (búgingi Chexiya, keyin bólegi Avstriya -Vengriya) bir kitap satıwshı edi, ol óziniń Germaniyada islep shıǵarılǵan velosipedin remontlaw ushın ol jaǵdayda ıqtıyat bólimlerin alıw múmkinshiligi bolmaǵan. Klement Zeydel hám Naumannga atlı velosiped óndiriwshi kompaniyaǵa chex tilinde xat tayarlap ol jaǵdayda velosipedin remontlap eriwdi sorap velosipedin olarǵa qaytarıp jiberedi, juwap xati nemis tilinde bolıp, ol jaǵdayda: «Eger siz bizdan juwap alıwdı qáleseńiz, biz sizdan talap etemiz xabarıńızdı biz túsinetuǵın tilde jetkezing» Juwaptan qaniqmagan hám óziniń isbilermenlik potentsialın ańlap jetken Klement, hesh qanday texnikalıq tájiriybege iye bolmaǵan halda, 1896 -jılda vaslav Laurin menen birgelikte Mlada Boleslavda velosiped remontlaw ustaxonasini ashıwǵa qarar etdi. Klement menen sheriklik etiwden aldın, Laurin jaqın átirap daǵı Turnov qalasında velosiped islep shıǵaruvch jay ashqan edi. 
1898-jılda olar jańa qurılǵan zavodqa kóship ótkennen keyin, Werner «Motocyclette»ni satıp aldı.  Laurin & Klementning birinshi mototsiklining aldı bólegine old dóńgeleklerin háreketlendiriwshi dvigatel ornatılǵan bolıp, bul sınaqlar nátiyjesinde qáwipli hám isenimsiz ekenligin tastıyıqladı, bul sınaq nátiyjesinde Laurin aldı tislerin yoqotishiga alıp keledi. Dvigatelge maslasqan hám qawipsizlew mashinanı proektlestiriw ushın, juplıq nemis qánigesi Robert Boschga basqa elektromagnit sistema boyınsha máslahát alıw ushın xat jazdı.

1905-jılǵa kelip, kompaniya avtomobillerdi islep shıǵarıwdı basladı, bul kompaniyanı Chexiya aymaǵındaǵı Tatrádan keyin ekinshi eń áyyemgi avtomobil óndiriwshisi bóishiga alıp keldi. Kompaniyanıń ulıwma maydanı 7800 kvd. metr bolıp, 320 jumısshı kúshine hám 170 dane arnawlı qozaqlarǵa iye edi, usınıń menen birge 100 at kúshine iye puw dvigatelinen quvat alınǵan.  Birinshi model voiturette A tabıslı boldı hám kompaniya Avstriya -Vengriya ishinde de xalıq aralıq kólemde islengen.

### Skoda

Birinshi jáhán urısınan keyin Laurin & Klement kompaniyası júk mashinalardı islep shıǵarıwdı basladı, lekin 1924-jılda máselelerge dus kelip, olardıń ımaratlarında órt júz bergeninen keyin kompaniya jańa serik qıdırdı.

Usı waqıtta, «ፄAkciová společnost, dříve Qkodovy závodyፄ» (aldınǵı Skoda Works kompaniyası ), bul qural óndiriwshi hám multi-sektorǵa iye kompaniya Pilsende jaylasqan bolıp, Yeropadagi eń iri sanaat kárxanalarınan biri hám Chexoslovakiyadagi eń iri korhona bolıp, quralsız islep shıǵarıw baǵdarın keńeytiwdi rejelestirgen hám 1925-jılda Laurin & Klementni satıp aldı. Hispano-Suiza menen sheriklikte avtomobiller islep shıǵarıwdı basladı. Keyinirek óndiristiń kóp bólegi Skoda atı menen chiqa basladı.
1930 -jıldan baslap islep shıǵarıw ushın jıynaw liniyasi isletilingen. Tap sol-jılı avtomobil islep shıǵarıwdı jańa kompaniya — ፄAkciová společnost pro avtomobili prysmyslፄ yamasa qısqartirilgan ፄASAP quradıፄ. ASAP Skoda Worksning tolıqqonli shóba kárxanası bolıp qaldı hám avtomobillerdi Qkoda markası astında satıwdı dawam ettirdi. Mlada Boleslav qalasındaǵı zavoddan tısqarı, onıń quramına firmanıń wákilxanası, sawda ofislari hám xızmetlerin, sonıń menen birge, Pragadagi oraylıq ustaxona da bar edi. Sol waqıtta Mlada Boleslav qalasındaǵı avtozavod 215000 kvadrat metr maydandı iyelegen hám 3750 kók jaǵalı hám 500 dane aq jaǵalı jumısshılardı jumıs menen támiyinlegen.

Ekonomikalıq krizistan keyin, 1930 -jıllarda Skoda aldınǵı zavodlarınan sezilerli parıq etetuǵın jańa avtomobil túrlerin usınıs etdi. Bas injener vladimir Matush basshılıǵında tiykarǵıorqa balkası hám kóp qırlı ǵárezsiz aspa shassilarning jańa dizayni islep shıǵılǵan hám Tatra qalasında Hans Ledvinka tárepinen usınıs etilgen birinshi modelde islep shıǵılǵan. 1933-jılda birinshi ret Skoda 420 Standart modelinen paydalanılǵan bolıp, ol teksheniń ramkasınıń burıwlı qattılıǵın sheshiwge qaratılǵan. 

Shassilarning jańa dizayni jańa Popular (845-1, 089 santımetr kub), Rapid (1, 165-1, 766 santımetr kub), Favorit (1, 802-2, 091 santımetr kub) hám Superb (2, 492-3, 991 kub) modelleri ushın tiykar boldı.  1933-jılda Skoda Chexoslovakiya avtomobil bazarınıń 14 procentlik úleske iye bolǵan, Praga hám Tatradan keyin úshinshi orındı iyelegen bolsa, 1936 -jılda jańa modeller onı bazardıń jetekshisine aylantırǵan hám 1938-jılda bazardıń 39 procent úleske iye bolǵan.

### Ekinshi jáhán urısı
Ekinshi Jáhán urısında Chexoslovakiyani basıp alınǵanında, Skoda Works ፄReichswerke Hermann Goringፄ dıń bir bólegine aylanıp Germaniya ushın xızmet etip, áskeriy jer transportı quralları, áskeriy samolyotlar, basqa qural komponentleri hám patron qutıların islep shıǵarǵan. Avtomobillerdiń islep shıǵarılıwı 1939 -jılda 7552 den 1944-jılda 683 ke shekem kemeydi, sonnan tek 35 tasi jeńil avtomobiller edi. 1945-jıl yanvar hám may ayları arasında jámi 316 júk mashinaları islep shıǵarılǵan.  Ullı Britaniya hám AQSh hawa kúshleri 1940 -1945-jıllarda Skoda Worksni bir neshe ret bombardimon etken. 1945-jıl 25-aprelde juwmaqlawshı ǵalabalıq hawa hújimi bolıp, Skoda qurallanıw bazaları derlik joq etildi hám 1000 ǵa jaqın adam qaytıs boldı yamasa jaralandi. 

### Ekinshi Jáhán urısınan keyingi dáwir

1945-jıl iyul ayında Mlada Boleslavdagi zavod qayta qurılǵan, Ekinshi Jáhán urısınan keyingi Skodaning birinshi 1101 ceriyali avtomobilin islep shıǵarıw baslandı. Bul tiykarınan Ekinshi Jáhán urısınan aldın ataqlı bolǵan Skodaning «Popular» modeli edi. 1948-jıldıń kuzida Skoda (basqa barlıq iri óndiriwshiler qatarında ) kommunistlik rejali ekonomikanıng bir bólegine aylandı, yaǵnıy ol bas kompaniya Qkoda Works den ajralıp shıqtı. Qolaysız siyasiy sharayatlarǵa hám kommunistlik siyasat bolmaǵan, texnikalıq rawajlanǵan mámleketler menen baylanıstı joytıwına qaramastan, Skoda 1960 -jıllarǵa shekem jaqsı abıraynı saqlap qaldı, hám kompaniya Qkoda 440 Spartak, 445-oktavia, Felisiya hám Qkoda 1000 MB sıyaqlı modellerdi islep shıǵardı.

1959 -jıl oxirlardagi tórt cilindrli, ıqsham kabriolet kupe bolǵan «Skoda Felicia» 1960 -jılda AQShga export etildi. Onıń usaqlap satıw bahası 2700 AQSh dolları átirapında edi, bunıń ornına úlkenlew, qolay hám kóbirek sánatli hám qolay ayrıqshalıqlarǵa iye bolǵan jaqsı úskenelestirilgen v8 markalı avtomashinanı satıp alıw múmkin edi (sol waqıtta benzin bir gallon ushın 30 tsentdan kem turar edi, sol sebepli benzin puxtalıǵı AQShda birinshi dárejeli áhmiyetke iye bolmaǵan ). Tez arada Felicias avtomobillerin harid etken Amerikalıqlarǵa avtomobil qatar mashqalalardi tuwdırdı, bul bolsa mashina abıraysına ziyan jetkezdi. Sonday etip, Felicias avtomobiliniń Shtatlardaǵı satıwı júdá tómen edi hám qalǵan mashinalar túp usaqlap satıw dizimdiń bir bóleginde qalıp ketti. Sol waqıttan berli «Skoda» markalı avtomobiller AQShga usaqlap satıw sawda ushın alıp kirilmadi.

1980-jılda, Skoda (keyin atındaǵı ፄAutomobilové závody, Narodni PODNIKፄ yamasa qısqartirilgan ፄAZNP) ፄ ele da konseptual 1960 -jıllarda qalǵan avtomobil islep shıǵarıwdı dawam etdi. Dvigateli moshinaning arqa bóleginde bolǵan Skoda 105/120 (Estelle) hám Rapid sıyaqlı modllar jaqsı satılıwdı dawam etti, usınıń menen birge 1970-1980-jıllarda RAC Rallining zamanagóy avtomobillerine qarsı báygede ózin uaxshi kórsete aldı. Olar 17-jıl dawamında RAC rallida óz klassların jutıwdı. Avtomobiller 120 tórmizlash otkuchiga iye, 1, 289 kub santımetrlik dvigateller menen úskenelestirilgen edi.

Estelle hám odan aldınǵı modellerdiń sport versiyaları «Rapid» atınan paydalanıp islep shıǵarıldı. «Soft-tap» versiyaları da bar edi. Bir payıtlar Rapid «kambaǵal adamdıń Porschesi» dep tariyp berińan,  hám 1980-jıllarda Ullı Britaniyada sawda salasında úlken jetiskenliklerge erisken. 

1987-jılda Favorit ıqsham aldı ótkeriwshili avtomobil retinde satıwǵa shıǵarıldı hám sol waqıttaǵı Arqa Blokdıń ush tiykarǵı óndiriwshisiniń biri edi, qalǵanları vAZ dıń Lada Nátiyje hám Zastavaning Yugo Sáne edi. Favoritning kórinisi Bertone italyan dizaynerlik kompaniyasınıń jumısı edi. Batıs Evropadan litsenziyaǵa iye, lekin ele da Qkoda tárepinen islep shıǵarılǵan 1289 kub santimetorli dvigatelden paydalanılǵan halda, Skoda injenerleri batıs islep shıǵarıw menen salıstırıwlanatuǵın mashinanı jarattılar. Texnologiyalıq boslıq ele da bar edi, biraq demde yopila basladı. Favorit Chexoslovakiyada hám basqa Arqa blok mámleketlerde júdá ataqlı edi. Sonıń menen birge, ol Batıs Evropada, ásirese Ullı Britaniya hám Daniyada júdá arzan bahalarda sotilgan hám isenimli dep tabılǵan. Biraq, ol zamanagóy Batıs Evropa dızaynları menen salıstırıwlaganda ápiwayı dep qabıllandı. Favoritning bezew dárejesi jaqsılandi hám ol 1994-jılda Felicia engizilgunga shekem sotila basladı.
### volkswagen Group shóba kárxanası

velvet revolyuciyası m
enen kommunizmning qulashi Chexoslovakiyada úlken ózgerislerge alıp keldi hám ópshilik sanaat korxonalari jekelashtirildi. Skoda avtomashinası ushın mámleket shólkemleri kúshli shet el serikti alıp keldiler. volkswagen Chexiya húkimeti tárepinen 1990 -jıl 9 -dekabrde saylanǵan hám nátiyjede 1991-jıl 28-martda volkswagen menen qospa kárxana tuwrısında pitim tuzilib, 1991-jıl 16 -aprelde 30 procent úlesin volkswagen toparına tapsırilgan. 1990 -jılǵa shekem, Skoda ele da eski hám kishi dvigatelli avtomobillerdi islep shıǵarar edi.

Keyingi-jıllarda Skoda nemis toparınıń tórtinshi brendiga aylandı, sebebi 1994-jıl 19 -dekabrde volkswagen Group óz úlesin aldın 60, 3 procentke, keyin 1995-jıl 11-dekabrde 70 procentkeshe jetkezdi. 

Skoda ushın jarısta volkswagen fransuz avtomobil óndiriwshisi Renaultga qarsı oynaldi, sebebi onıń strategiyalıq jobası Chexiya zavodlarında joqarı bahadaǵı modellerdi islep shıǵarıwdı óz ishine almaydı ; Renault Renault Twingo markalı avtomashinalardı Qkoda zavodlarında islep shıǵarıwdı usınıs etdi.

Qarar qabıl etilgen waqıtta, Germaniyanıń iri kompaniyasın jekelestiriw bir muncha tartıslı edi, sebebi Chexiyada Ekinshi Jáhán urısınan keyin hám odan keyin áyyemgio Germaniya sezimleri saqlanıp qalǵan edi.

volkswagen AG baslıǵı Ferdinand Piech dizaynning basshısı retinde shaxsan Dirk van Braeckelni tańladı hám keyingi ፄOctaviaፄ hám ፄFabiaፄ modelleri Evropa Birlespei bazarlarına jol aldı. Olar ádetdegi volkswagen Group firmalarında qurılǵan. 1999 -jıl aqırında jumısqa túsirilgen Fabia, volkswagen Polo hám SEAT Ibizaning keyingi áwladı ushın jay jarattı, 1996 -jılda islep shıǵarılǵan Oktavia bolsa óziniń playformasini volkswagen eń ataqlı modelleri menen boldı, olardan eń tiykarǵısı bul Golf Mk4.

Skoda volkswagentomonidan pútkilley satıp alǵannan keyin, Batıs Evropada bul avtomobillerge salıstırǵanda bolǵan tasurot pútkilley ózgerdi, 1980-jıllardaǵı olarǵa «Kúlkili» dep qaralgan bolsa, bul fikir pútkilley ózgergen edi. Texnikalıq rawajlanıw hám ózine tartatuǵındor jańa modeller satılıwı menenoq, Skodaning abıraysı aste jaqsılana basladı. 2000-jılda Ullı Britaniyada Fabia islep shıǵilıwı baslanǵanında, «Bul Qkoda, hadal» kampaniyası ilgeri surildi. 2003-jılda Britaniya televideniesidi shıqqan reklama róligida, islep shıǵarıw liniyasida jańa xızmetker jańa avtomobil kapotiga Skoda birkasini ornatdı. Bir qncha waqıt ótpey, bir neshe ózine tartatuǵınlı kórinistegi mashinalar kelip, ol birkalarni almastan, bul avtomobiller áp-áneydey bolǵanı sebeplik «Skoda» bólolmaydi deydi.  Bul reklama kampaniyası, Skoda imidji menen bolǵan mashqalasına qarsı gúresiw qaratılǵan boladı — bul kompaniyanı marketing mutaxassilari júdá táwekel dep taktika dep esaplawǵan edi. 2005-jılda Skoda Ullı Britaniyada -jılına 30 mińnen aslam avtomobil satqan, bazar úlesi 1 % ten artıqtı shólkemlestirgen. Ullı Britaniya tariyxında birinshi ret Skoda jetkiziw ushın kútiw dizimi tuzildi. 1990 -jıllardıń aqırınan berli Skoda avtomobillerin turaqlı túrde klientler mútajliklerin qandırıw boyınsha ótkerilgen sorawlarda Ullı Britaniya daǵı aydawshıla eń joqarı orınlarǵa bahalawǵan.

### Ósiw strategiyası

2010 -jıl Skoda Auto ushın islepchiqarish hám basqarıw kózqarasınan eń zárúrli-jıllardan biri boldı. 2010 -jıl 1-sentyabrde prof. Doktor HC Winfried vahland Qkoda Auto bas direktorı bolıp kompaniyanı basqarıw ushın juwapkerlikti óz moynına aldı. Tap sol-jılı, 2018-jılǵa kelip kompaniyanıń -jıllıq satılıwın keminde 1, 5 millionǵa asırıwdı rejelestirgen (keyinirek «Ósiw strategiyasi» dep ataladı, Láń-cs|Růstová strategie). 

2010 -jıl sentyabr ayında Parij avtosalonida kompaniya Octavia Green E Line liniyasini kórsetiw etdi. Bul elektr avtomobil kontseptsiyası Skodaning 2012-jılda shıǵarılǵan elektr mashinalardıń tiykarlawshisi bolǵan. Aqırǵı áwlad Octavia (Tour) 2010 -jıl noyabr ayında Mlada Boleslav zavodında islep shıǵarılǵan. Bul modeldiń dúnya boylap islep shıǵarılıwı 1996 -jılda shıǵarılǵanınan berli 1, 4 million donadan asdı. 2010 -jılda Kitay tariyxda birinshi ret Germaniyadan ózib Skoda ushın eń iri jalǵız bazarına aylandı. 

2011-jılda Skoda Auto óziniń volkswagen toparı menen 20 -jıllıq sheriklikti bayramladı. Aprel ayında Mlada Boleslavda ótkerilgen ilajında 75000 den artıq qonaq keldi. Sol -jıldıń basında kompaniya 2018-yilgi ósiw strategiyası haqqında tolıq maǵlıwmatlardı usınıs etdi: hár altı ayda keminde bir jańa model yamasa qayta ózgertirilgen model islep shıǵilıwı názerde tutılǵan.  Sonı esapqa alıp, kompaniya 2011-jılda Jeneva avtosalonida kórsetiw etilgen logotip hám CI-ni qayta islep shıqtı. Ilajdıń tiykarǵı dıqqatqa iye jayı Skodaning vision ፄDፄ dizayn konsepsiyası boldı ; keleshektegi 3-áwlad Oktaviya ushın birinshi edi. Skoda sentyabr ayında Frankfurt-Maynda IAÁke Mission ፄLፄ dizayn izertlewin usınıs etdi, bul kompaniyanıń bolajaq Rapid modeliniń hasası kórinisi edi.

Sol -jılı kompaniya Indiyanıń Pune qalasında (2011-jıl oktyabr) jańa Rapid modelin islep shıǵarıwdı basladı hám volkswagenning Bratislava zavodında (2011-jıl noyabr) Qkoda Citigo ni jumısqa túsirdi.
2012-jılda Skoda ǵalabalıq óndiristiń eki jańa modelin usınıs etdi. Parij avtosalonida Rapidning Evropa nusqası kórsetildi. Bul mashina bahaları tárepinen birinshi áwlad Octavianing miyrasxorı bolǵan. Ekinshi model — bul 2012-jıl dekabr ayında kórsetiw etilgen 3-áwlad Octavia. Tap sol ayda Nijniy Novgorod GAZ zavodında Yeti ónimin jergilikli islep shıǵarıw jolǵa qoyıldı. 

2012-jılda Skoda Chexiya jollarında sırtqı serikler paydalanıwı ushın Octavia Green E Line elektron mashinalarınıń shıǵındılarsız parkini usınıs etdi. 2011-jıl aqırında flotda ótkerilgen ishki sınaqlardan keyin, E-fleet 250 mıń km basıp ótti. Sol -jıl dawamında, Skoda bir neshe zárúrli waqıyalardı bayramladı, sonday-aq 1905-jıldan beri islep shıǵarılǵan on tórt million dana Skoda avtomobilleri,  úsh million Fabias (May),  500 mıń Superbalar Kvasiny zavodında (iyun )  hám 5 Kitayda Skoda zavodlarında. 

2013-jıl Qkoda modellerdi ǵalabalıq túrde jasartirish zárúrligi sebepli: Chexiya avtomobil óndiriwshisi úshinshi áwlad Octavia Combi hám Octavia RS, sonıń menen birge, ájayıp Superb hám Superb Combini jumısqa túsirdi. Olarǵa Rapid shańaraǵınıń jańa aǵzaları — Rapid Spaceback, ıqsham segment degi birinshi Qkoda xetchbek avtomobili hám Rapidning Kitaysha versiyası qosıldı. Yeti da saldamlı ózgerislerge dus keldi. Sırtqı kórinisi ózgertirilgen halda, házirde Skodaning ıqsham SUv-larining eki variantı ámeldegi: qalaǵa mókjallangan Yeti hám qaladan tısqarı jaylarǵa mslashgan Yeti Outdoor. Kitaylıq qarıydarlarǵa sonıń menen birge uzaytırılǵan dóngelek bazalı Yeti islep shiǵarıladı.

2015-jılda volkswagen kóplegen mashinalarında pataslantıratuǵın programmalardı ornatganini tán aldı, sebebi olardıń mashinaları emissiya standartlarına juwap beredi, tiykarınan olar mámleket standartlarına qaraǵanda talay joqarı dárejelerde pataslanǵan. Bul shıǵındılardı azaytatuǵın apparat menen dúnya boylap 1, 2 million dana Skoda avtomobilleri bar edi.  Skoda atap ótiwishe, volkswagen shıǵındıların sınaqtan ótkeriw jánjelinen azap shetn barlıq avtmobillar ushın ǵárejetlerdi qaytarıp aladı hám qoplaydi.

2015-jılda Skoda Ullı Britaniya daǵı eń isenimli avtomobil brendi dep tán alındı.  2015-jılda 2019 -jıldan baslap bir qatar elektr mashinaların islep shıǵarıw boyınsha korporativ strategiya baslandı. 

Qkoda Auto úlken, jeti orınlı Qkoda Kodiaq markalı avtomobildi 2016 -jılda islep shıǵarıwdı basladı,  ol 2016 -jıl oktyabr ayında Parij avtosalonida usınıs etilgen hám satıwlar 2017-jıl basında baslanǵan. 2017-jıldıń ekinshi yarımında rásmiy túrde Qkoda Yeti ornın basatuǵın jańa kompakt Skoda Karoq avtomobili sotila baslandı. Avtomobil óndiriwshisi 2018-jıl dekabr ayında jańa shańaraqqa tiyisli avtomobil — Qkoda Scala usınıs etdi. 2019 -jıl fevral ayında kompaniya Jenevade jańa Skoda Kamiq krossoverini usınıs etdi.

## Derekler