Ayqulaq soqqısı

**Ayqulaq soqqısı** (sonday-aq, **Keri ókshe háreketi**, **Ayqulaq kóteriw**, Braziliyada **Karretilya** yamasa **Lambreta**, Italiyada **Lambretta**, Rumıniyada **Brazil**, Ullı Britaniyada **Ardiles kóteriwi**, Ispaniyada **Arko iris**, Germaniyada **Okocha-tryugi** hám Franciyada **Kup dyu sombrero** dep ataladı) — bul futbolda qollanılatuǵın tryuk, onda oyınshı toptıń qaptalına turıp onı joqarıǵa kóteredi. Toptıń traektoriyası bul tryukke óz atın bergen. Tryuk ádette top penen aldıǵa juwırıp baratırǵanda orınlanadı hám bir ayaq penen toptı ekinshi ayaqtıń artına tartıp alıp, turǵan ayaqtı joqarı kóterip toptı aldıǵa hám bastıń ústinen ótkeriw arqalı islenedi.

Ayqulaq soqqısınıń bir neshe túrleri bar, mısalı, Qánigelesken ayqulaq soqqısı hám Neymar tárepinen keń tarqatılǵan Neymar Raketası.

Qánigelesken ayqulaq soqqısı toptı bel biyikligine kóteriwdi (geyde Ronaldino kóteriwin qollanıp) hám aldıǵa iyilip, ayaq kiyimniń sırtqı tárepi menen toptı urıwdı óz ishine aladı. Neymar Raketası ádettegi Ayqulaq soqqısına uqsas, biraq toptı ayaǵıńız boylap tartıwdıń ornına, toptı ayaqlarıńız arasında, atap aytqanda tobıqlar arasında bekkem uslaysız. Bir waqıtta aldıǵa iyilip, ayaqlardı qaptalǵa shıǵarıp, hawada bekkem uslap sekiresiz. Top dize biyikligine jetkende, joqarǵı ayaǵıńızdı bosatıp, tómengi ayaǵıńız benen toptı ústinen ótkeresiz.

## Tariyxı
Bul tryuk - kóshe futbolı yamasa futzalda geyde kórinetuǵın tásirli sheberlik kórinisi. Ol házirgi kásiplik futbolda siyrek qollanıladı, sebebi salıstırmalı túrde tabıslılıq dárejesi tómen, biraq isenimi hám sheberligi joqarı oyınshılar onı geyde fint retinde, dribling waqtında qarsılas oyınshılardan ótiw ushın qollanıwı múmkin. Onı Djey-Djey Okocha yamasa Neymar sıyaqlı oyınshılar qollanǵan.

Ol birinshi ret 1968-jılı Aleksandre de Karvalo «Kaneko» tárepinen orınlanǵan. Onı Palermoda da oynaǵan hújimshi Vito Kimenti oylap tapqan dep aytıladı hám ataqlı «Jeńiske qashıw» filmindegi ayqulaq soqqısı onnan ilhamlanǵan delinedi. Ol 2002-jılǵı FIFA Jáhán Chempionatında Túrkiya oyınshısı Ilxan Mansızı tárepinen orınlanǵan, onda ol «tańqalarlıq sheberlik» penen «sombrero» háreketin islep, toptı óziniń hám Braziliyanıń shep jaq qorǵawshısı Roberto Karlostıń basınıń ústinen ótkerip, Karlostı qaǵıyda buzıwǵa májbúrlegen. Geyde ayqulaq soqqısı sıyaqlı tryuklerdi qollanıw kózge túsiw hám qarsılas komandaǵa húrmetsizlik dep qabıl etiledi. 2008-jıldıń mart ayında Sheffild Uensdey oyınshısı Frank Songoo bul tryukti qollanbaqshı bolǵanda, bir match esabatında aytılıwınsha, tóreshi «[qarsılas] oyınshılar [onı] linch etiwge qáwip salıp toplanǵanda tez arada oyındı toqtatqan».

Ayqulaq soqqısı 1981-jılǵı «Jeńiske qashıw» filminiń ataqlı epizodında kórinedi, onda tryukti Osvaldo Ardiles oynaǵan personaj qollanadı, bul «Ardiles kóteriwi» atamasınıń payda bolıwına alıp kelgen. Bir sın pikirde bılay dep jazılǵan: «eń jaqsı arnawlı effektler máwriti - bul Osvaldo Ardilestiń toptı basınıń ústinen kóteriwi».

Tryuk sonday-aq futbol kompyuter oyınlarında da kórsetilgen, sonıń ishinde FIFA 08de, onda ol «Eń ataqlı futbol háreketleriniń biri» dep súwretlengen. Braziliyalı superjuldız Neymar házirgi oyında ayqulaq soqqısınıń belgili sheberi bolıp esaplanadı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__