Dúnya júzlik baǵdarlamashılar konferenciyası

**Dúnya júzlik Baǵdarlamashılar Konferenciyası** *([[Inglis tili|ingl]]. Worldwide Developers Conference; WWDC)* — Apple Inc. tárepinen hár jılı ótkeriletuǵın informaciyalıq texnologiyalar konferenciyası. Házirgi waqıtta konferenciya Kaliforniyadaǵı Apple Park kompleksinde ótkeriledi. Bul is ilaj macOS, iOS, iPadOS, watchOS, tvOS hám visionOS shańaraqlarındaǵı jańa baǵdarlamalıq támiynat hám texnologiyalardı, sonday-aq basqa da Apple baǵdarlamalıq támiynatların kórsetiw ushın paydalanıladı; geyde jańa apparatlıq támiynat ónimleri de járiyalanadı. WWDC sonday-aq iPhone, iPad, Mac hám basqa Apple qurılmaları ushın qosımshalar islep shıǵaratuǵın úshinshi tárep baǵdarlamalıq támiynat baǵdarlamashıları ushın shólkemlestirilgen is iláj bolıp tabıladı. Qatnasıwshılar Apple injenerleri menen ámeliy laboratoriyalarǵa qatnasıwı hám kóp sanlı temalardı qamtıytuǵın tereń sessiyalarǵa qatnasıwı múmkin.

Birinshi WWDC 1983-jılı Apple Basic-tiń tanıstırılıwı menen ótkerilgen, biraq Apple bul konferenciyanı jańa ónimlerdi baslawdıń tiykarǵı maydanı sıpatında paydalanıwdı 2002-jılı ǵana basladı. 1987-jıldan baslap, WWDC Santa-Klarada ótkerildi. Jaqın jaylasqan San-Xosede 15 jıl ótkerilgennen soń, konferenciya San-Franciskoǵa kóshirildi, ol jerde aqıbetinde Apple-dıń jıl sayınǵı tiykarǵı media waqıyasına aylandı hám úziliksiz túrde tolıq satıldı. 13 jıldan keyin WWDC San-Xosege qaytıp keldi.

COVID-19 pandemiyası sebepli WWDC 2020 hám WWDC 2021 tek onlayn formatta ótkerildi. WWDC 2022 COVID-19 pandemiyasına qaramastan, úsh jıldan keyin birinshi ret baǵdarlamashılar hám baspasóz wákillerin Apple Park-ke mirát etti. Tutınıwshılar hám keń jámiyetshilik bul is ilajdı onlayn tikkeley translyaciyalar arqalı baqladı. Bul waqıyalardıń barlıǵı Kaliforniya shtatınıń Kupertino qalasındaǵı Apple Park-te ótkerildi. WWDC 2023 hám onlayn, hám júzbe-júz formatta ótkerildi; eń sońǵı konferenciya, WWDC 2024 de 2024-jıldıń 10-iyun hám 14-iyun aralıǵında hám onlayn, hám júzbe-júz formatta ótkerildi.

## Qatnasıw
2020-jılǵa shekem, konferenciyaǵa kiriw ushın 1,599 dollar turǵan bilet talap etiletuǵın edi. Biletler onlayn lotereya arqalı alınatuǵın edi. Studentler hám STEM shólkemleriniń aǵzaları ushın stipendiyalar bar. Qatnasıwshılar 13 jastan úlken bolıwı hám Apple Baǵdarlamashılar baǵdarlamasınıń aǵzası bolıwı kerek.

2007-jılǵa shekem, qatnasıwshılar sanı 2,000 hám 4,200 arasında ózgerip turdı; biraq, WWDC 2007 waqtında Stiv Djobs 5,000-nan aslam qatnasıwshı bar ekenin atap ótti. 2008-jıldan 2015-jılǵa shekem ótkerilgen WWDC is ilajları 5,000 qatnasıwshı (arnawlı qatnasıwshılardı qosqanda 5,200) menen sheklengen hám tolıq satılıp ketken. WWDC 2018-de 77 elden 6,000 qatnasıwshı boldı, sonıń ishinde 350 stipendiya alıwshı bar edi.

## Mazmunı
WWDC hár jılı iyun ayınıń bir háptesinde dúyshembiden jumaǵa shekem ótkeriledi. Konferenciya tiykarınan kirisiw sózi, prezentaciya sessiyaları, jeke "laboratoriya" másláhátleri hám arnawlı ushırasıwlar hám waqıyalardan ibarat.

Konferenciya dúyshembi kúni azanda Tim Kuk hám basqa Apple basshıları tárepinen beriletuǵın kirisiw sózi menen baslanadı. (1998-jıldan 2011-jılı jumıstan ketiwi hám qaytıs bolıwına shekem, Stiv Djobs-qa kirisiw sózin bergen, onı media kóbinese Stivnout dep ataǵan.) Oǵan konferenciya qatnasıwshıları da, media wákilleri de qatnasadı, sebebi Apple bul ilajda únemli túrde ónim járiyalawların ámelge asıradı. Kirisiw sózi waqtında járiyalanǵan apparatlıq támiynat keyin konferenciya zalında kórsetiliwi múmkin. Kirisiw sózinen keyin tústen keyin Platformalar jaǵdayı haqqında bayanat beriledi, onda Apple-dıń baǵdarlamalıq támiynat platformalarındaǵı ózgerisler kórsetiledi hám atap ótiledi, olar hápte dawamında sessiyalarda tolıǵıraq túsindiriledi. Apple Dizayn sıylıqları da konferenciyanıń birinshi kúni járiyalanadı.

Siyshembiden jumaǵa shekem bir neshe sessiya baǵdarları parallel túrde ótkeriledi. Prezentaciyalar programmalastırıw, dizayn hám basqa temalardı qamtıp aladı hám baslanǵısh dárejeden joqarı dárejege shekem boladı. Derlik barlıq jobalastırılǵan prezentaciyalar Apple xızmetkerleri tárepinen ótkeriledi. Bul prezentaciyalar tikkeley efirde kórsetiledi, al jazbaları Apple Developer veb-saytında, konferenciyanıń iOS hám tvOS qosımshalarında talap boyınsha kóriw múmkin. Túslik waqtındaǵı sessiyalar texnologiya hám ilim tarawındaǵı hár qıylı qonaq sóylewshiler tárepinen beriledi; bul sessiyalar translyaciya etilmeydi yamasa jazıp alınbaydı. Burın ayırım sessiyalarda soraw-juwap waqtı bolǵan, al mashqalanı sheshiwde qánigelerdi sınaw sessiyası Apple xızmetkerleri menen qatnasıwshılar arasındaǵı óz-ara tásiri menen belgili bolǵan..

Hápte dawamında ótkeriletuǵın laboratoriyalarda Apple injenerleri qatnasıwshı programmistler menen jeke másláhátlesiwler ótkeriw ushın ashıq bolǵan. Paydalanıwshı interfeysi dizaynı hám qoljetimlilik boyınsha qánigeler de aldınnan jazılıw arqalı másláhátlesiwler ushın ashıq aydın bolǵan.

Apple konferenciya dawamında hár túrli toparlar ushın jámiyetlik ushırasıwlar shólkemlestiredi, mısalı, texnologiyadaǵı hayal-qızlar yamasa xalıqaralıq keńeytiw ya bolmasa mashinalıq oqıtıw menen qızıǵıwshı programmistler ushın. Piyshembi keshki Bash-ke (burınǵı Beer Bash) jaqın jaylasqan parkte ótkeriledi, onda 21 jas hám onnan úlken barlıq qatnasıwshılar ushın janlı muzıka, awqat hám ishimlikler usınıladı.

## Tariyxı

### 1980-jıllar

#### 1983 — Apple Ǵárezsiz Baǵdarlamashılar Konferenciyası
1983-jılı birinshi WWDC ótkerildi. Bul waqıtta is ilaj "Apple Ǵárezsiz Baǵdarlamashılar Konferenciyası" dep atalǵan. Qatnasıwshılar qupıyalılıq kelisimine qol qoyıwı kerek bolǵanlıqtan, bul waqıya haqqında kóp nárse belgili emes, biraq belgili bolǵanı, adamlar dúnyadaǵı birinshi grafikalıq interfeysli jeke kompyuter Lisa menen tanıstı.

#### 1984 — Apple II Máńgi
1984-jılı Djobs ataqlı Macintosh-tı, ekinshi grafikalıq interfeysli jeke kompyuterdi, baǵdarlamashılarǵa tanıstırdı. Bul sonday-aq konferenciyanıń mediaǵa ashıq bolǵan birinshi jılı edi.

#### 1986 — Apple Dúnya júzlik Konferenciyası
1986-jılǵı Apple Dúnya júzlik Konferenciyası San-Franciskoda ótti, onda 400-den aslam kórgizbe hám 200 kompaniya Apple II hám Macintosh baylanıslı ónimlerin kórsetti. Qatnasıwshılar kompyuter aksessuarların, periferiya qurılmaların, apparatlıq támiynat hám programmalıq támiynattı satıp alıw múmkinshiligine iye boldı. Apple sonday-aq konferenciyada monoxrom lazer printeri LaserWriter Plus-tı tanıstırdı. Styuart Alsop II, Devid Bannell, Ester Dayson, Adam Grin hám Gay Kavasaki sıyaqlı belgili taraw ekspertleri bir neshe konferenciyalarǵa basshılıq etti.

#### 1987 — AppleWorld Konferenciyası
1987-jılǵı AppleWorld Konferenciyası Apple kompaniyasınıń onınshı jıllıǵın belgilew hám jańa ónimlerdi tanıstırıw ushın 1987-jıl 2-3-mart kúnleri Los-Andjeleste ótkerilgen eki kúnlik ilaj boldı. Tiykarǵı bayanlamada Apple Macintosh SE hám Macintosh II-ni tanıstırdı, ol A/UX-tı, Apple-dıń Unix implementaciyasın qollawshı birinshi Macintosh edi. Sonıń menen bir qatarda, Apple 3Com menen birge EtherTalk-tı, AppleTalk protokolınıń Ethernet úylesimli versiyasın islep shıǵıw boyınsha birge islesiwin járiyaladı. Ashılıw májilisinde Apple operaciyalıq direktorı Del Yokam, Stiv Voznyak hám bas direktor Djon Skalli sáykes túrde Apple-dıń tariyxı, filosofiyası hám maqsetleri haqqında sóyledi. Skalli Apple-dıń keleshektegi jobaları, sonıń ishinde joqarı tınıqlıqtaǵı ekranlarǵa baǵdarlanǵanı haqqında málimledi.

#### 1987 — Apple Baǵdarlamashılar Konferenciyası
1987-jılǵı DevCon aprel ayınıń birinshi háptesinde ótkerildi.

#### Báhár, 1988
Aprel ayınıń sońǵı háptesinde, System 6.0 shıǵarılıwın kútip, Apple bul versiyaǵa kirgiziletuǵın bir qatar funkciyalardı járiyaladı. Bul funkciyalarǵa aldıńǵı qatardaǵı qollanbalarǵa maǵlıwmat jibere alatuǵın bildiriw menedjeri, klaviatura makrosların jaratıwǵa arnalǵan Macro Maker baǵdarlaması, Quickdraw-dıń ónimdarlıǵın arttırıwshı Quickergraf hám sistemanıń baspa monitorına kirgizilgen jaqsılanıwlar kiredi.

System 7.0 ushın Apple qosımsha funkciyalardı, sonıń ishinde qollanbalar arasındaǵı baylanısqa qatnaslı funkciyalardı járiyaladı, hám MultiFinder operaciyalıq sistemanıń standart, integraciyalanǵan bólegine aylanıp, Finder-di almastıradı. Apple sonday-aq Color Quickdraw kiretuǵın 32-bitli grafikaǵa baylanıslı máselelerdi de qarap shıqtı.

Processler arasındaǵı baylanıs túrinde kóbirek kóp tapsırmalılıq ta atap ótildi.

Bul jańalanıwlardan tısqarı, Bill Atkinson HyperCard-tıń 1.2-versiyasın tanıstırdı, ol CD-ROM hám basqa da jazıwdan qorǵalǵan medialardı qollawdı támiyinledi.

#### Jaz, 1988
Sentyabr ayınıń ekinshi háptesinde Apple VMS hám DECnet ushın AppleTalk qollawın járiyaladı.

#### 1989
1989-jılı System 7 járiyalandı.

### 1990-jıllar

#### 1991
1991-jılı WWDC-de QuickTime-nıń birinshi rásmiy demonstraciyası ótkerildi.

#### 1995
1995-jılı WWDC'95 derlik tolıǵı menen Copland proektine baǵıshlandı, bul waqıtqa kelip onı belgili bir dárejede kórsetiw múmkin boldı. Gil Amelio sistemanıń jazdıń aqırında beta-versiyada, al dáslepki kommerciyalıq versiyasınıń gúzdiń sońında shıǵarılıwı jobalastırılǵanın bildirdi. Biraq, júdá az sanlı tikkeley demonstraciyalar kórsetildi hám operaciyalıq sistemanıń hesh qanday beta-versiyası usınılmadı.

#### 1996
1996-jılı WWDC'96-nıń tiykarǵı dıqqat orayı OpenDoc dep atalǵan jańa programmalıq támiynat komponenti texnologiyası boldı, ol sońǵı paydalanıwshılarǵa ózleri eń kóp qálegen funkciyalardı usınatuǵın komponentlerden qosımsha dúziwge múmkinshilik berdi. OpenDoc konsorciumına Adobe, Lotus, basqalar hám Apple kirdi. Apple OpenDoc-tı Mac OS tiykarında qosımshalar qurılısınıń keleshektegi tiykarı sıpatında maqtadı. Koncepciyanıń dálili sıpatında, Apple Cyberdog dep atalǵan jańa sońǵı paydalanıwshı ónimin kórsetti, bul kompleksli Internet qosımsha komponentleri toplamı bolıp, paydalanıwshılarǵa integraciyalanǵan brauzer, elektron pochta, FTP, telnet, finger hám basqa da xızmetlerdi usındı, olar tolıǵı menen paydalanıwshılar almastıra alatuǵın OpenDoc komponentlerinen quralǵan edi. ClarisWorks (keyinirek AppleWorks dep qayta atalǵan), Apple-dıń tolıq iyeligindegi filialı Claris Corporation-nıń tiykarǵı ónimi, OpenDoc komponentlerin óz ishine ala alatuǵın etip modifikaciyalanǵan OpenDoc aldındaǵı komponent arxitekturası qosımshasınıń mısalı sıpatında kórsetildi.

#### 1997
1997-jılı WWDC Stiv Djobstıń konsultant sıpatında qaytıp keliwin belgiledi, hám onıń bir baǵdarlamashınıń mazaǵına bergen ataqlı juwabın. WWDC'97 NeXT satıp alınǵannan keyingi birinshi kórsetiw boldı hám OPENSTEP-ti kelesi Mac OS-tiń tiykarı retinde paydalanıw boyınsha háreketlerge dıqqat awdardı. Sol waqıttaǵı joba Rhapsody dep atalǵan jańa sistemanı tanıstırıw edi, ol Mac-ke uqsas kóriniske hám sezimge iye bolǵan OPENSTEP-tiń modifikaciyalanǵan versiyasınan, Yellow Box-tan, sonday-aq bar Mac qosımshalarınıń OS emulyaciyası negizinde islewine múmkinshilik beretuǵın Blue Box-tan ibarat bolıwı kerek edi. Kórsetiw tiykarınan atqarılıp atırǵan jumıslarǵa, sonıń ishinde eki islenbe komandası 4-fevralda birleskennen beri bolǵan islenbe háreketleriniń qısqasha tariyxına baǵıshlandı. Sonday-aq, sistemaǵa bir neshe jańa qosımshalar kórsetildi, sonıń ishinde vkladkalı hám strukturalı kórinisler hám jańa obyektke tiykarlanǵan grafikalıq qatlam (NSBezier) bar edi.

#### 1998
1998-jılı, baǵdarlamashılardıń jańa operaciyalıq sistema haqqındaǵı pikirlerine juwap retinde, WWDC'98-degi úlken jańalıq Carbon-nıń tanıstırılıwı boldı, bul ámelde OpenStep-te ámelge asırılǵan klassikalıq Mac OS API-sınıń versiyası edi. Dáslepki Rhapsody jobaları boyınsha, klassikalıq qosımshalar klassikalıq Mac OS-tiń izolyaciyalanǵan ornatıwında (Blue Box dep atalatuǵın) isleytuǵın edi hám jańa Mac OS X múmkinshiliklerine kiriw huqıqına iye bolmaytuǵın boldı. Qorǵalǵan yadro hám aldınnan kóp tapsırmalılıq sıyaqlı jańa múmkinshiliklerdi alıw ushın, baǵdarlamashılar qosımshalardı Yellow Box API-sin paydalanıp qayta jazıwı kerek edi. Baǵdarlamashılardıń sol waqıtta qısqarıp baratırǵan bazarǵa úlken portlaw háreketi haqqındaǵı shaǵımları hám olardıń ápiwayı túrde platformadan bas tartıwı múmkinligi haqqındaǵı eskertiwleri Apple kompaniyasın dáslepki jobanı qayta qarawǵa májbúr etti. Carbon bul máseleni kerekli háreketlerdi ádewir qısqartıw arqalı sheshti, sonıń menen birge tiykarǵı OS-tiń ayırım jańa funkciyaların ashıp berdi. WWDC'98-degi jáne bir úlken jańalıq Quartz súwretlew modeli boldı, ol Display PostScript-ti display PDF-ke uqsas nárse menen almastırdı. Bul ózgeristiń sebepleri anıq bolmasa da, Quartz klassikalıq OS-ten kelgen bar QuickDraw modelin jaqsıraq qollap-quwatladı hám (keyinirek belgili bolǵanınday) Java2D-ni de qollap-quwatladı. Grafikalıq modelde QuickDraw-dı tikkeley qollap-quwatlaw jáne bir baylanıslı járiyalanıwǵa alıp keldi: endi Blue Box kórinbeytuǵın boladı, óz aldına ayna emes, al bar desktopqa integraciyalanǵan boladı.

#### 1999
1999-jılı WWDC'99 tiykarınan WWDC'98-de belgilengen jobalardıń ámelge asırılıwı haqqındaǵı esabat boldı. Úsh tiykarǵı járiyalaw — jańa OS tiykarındaǵı operaciyalıq sistemanıń Darwin sıpatında ashılıwı, Macintosh Finder-diń jaqsılanıwı hám QuickDraw 3D-diń OpenGL menen tiykarǵı 3D API sıpatında almastırılıwı boldı. Burın OpenStep dep atalǵan hám rawajlandırıw barısında Yellow Box dep atalǵan sistema rásmiy túrde Cocoa dep qayta ataldı. 2,563 baǵdarlamashı qatnastı.

### 2000-jıllar

#### 2000
WWDC 2000 Mac OS X-tiń jaqın arada shıǵarılıwınan aldın jáne bir "progress esabatı" boldı. Sońǵı ózgerisler ózgertilgen dok hám baǵdarlamashı qurallarınıń jaqsılanǵan versiyaların óz ishine aldı. Kórgizbede Developer Preview 4 shıǵarıldı, al kommerciyalıq reliz 2001-jıldıń yanvar ayına keshiktirildi. Sonıń menen birge, WebObjects-tiń bahası 699 AQSH dollarına túsirildi. Shama menen 3,600 baǵdarlamashı qatnastı hám The Rippingtons toparı Apple kampusında koncert berdi.

#### 2001
2001-jılı Mac OS X jańa ǵana shıǵarılǵan edi, biraq WWDC'01-de Mac OS X Server hám WebObjects 5-tiń birinshi relizi qosıldı. 4,000-nan aslam baǵdarlamashı qatnastı hám qatnasıwshılarǵa arqasına úlken kók "X" kestelengen teri sırımaqlar (gúrteshe) tarqatıldı.

#### 2002
2002-jılı Mac OS X v.10.2, QuickTime 6 hám Rendezvous (házir Bonjour dep ataladı) kórsetildi. Apple sonday-aq Mac OS 9 menen jasalma jerlew arqalı xoshlastı hám baǵdarlamashılarǵa Mac OS 9 rawajlandırıwı endi bolmaytuǵının ayttı, Mac-tiń keleshegi endi tolıǵı menen Mac OS X-ke tiyisli ekenin tastıyıqlap, Classic Mac OS operaciyalıq sistemasın jawıp tasladı.

#### 2003
2003-jılı WWDC 2003-te Power Mac G5 kórsetildi, Mac OS X Panther (10.3) aldın ala kórsetildi, Safari 1.0-diń iske qosılıwı járiyalandı (beta basqıshı juwmaqlandı) hám iApps: iPhoto, iMovie, iDVD hám t.b. tanıstırıldı Qatnasıwshılar Apple-dıń birinshi iSight veb-kamerasın (iChat AV-niń iske qosılıwına sáykes), Mac OS X 10.3 hám Mac OS X 10.3 Server-diń aldınnan relizlerin, O'Reilly baspasınıń "Cocoa in a Nutshell" kitabın hám 17 dyumlik noutbuk sumkasın aldı. Apple sonday-aq qatnasıwshılar ushın Pixar-dıń "Finding Nemo" filmin kinoteatrlarda premerasınan aldın kórsetti. Dáslep 19-23-may aralıǵında Kaliforniyadaǵı San-Xosede jobalastırılǵan WWDC 2003, 23-27-iyun aralıǵında San-Franciskodaǵı Moscone orayında ótkerildi. Shama menen 3,000 baǵdarlamashı qatnastı.

#### 2004
2004-jılı WWDC 28-iyunnan 2-iyulǵa shekem ótkerildi. Djobs 3,500 baǵdarlamashı qatnasqanın, bul 2003-jılǵa salıstırǵanda 17% kóp ekenin atap ótti. 23 hám 30 dyumlik keń ekranlı jańa displeyler tanıstırıldı. Mac OS X Tiger (10.4) aldınnan kórsetildi hám iTunes 4.9, podkastlardı qollaw kirgizilgen birinshi versiyası, Djobs tárepinen demonstraciya etildi. Barlıq qatnasıwshılar Tiger-diń baǵdarlamashı versiyasın, aldıńǵı tárepinde Apple logotipi hám artqı tárepinde "WWDC 2004" jazıwı bar sur futbolka, 17 dyumlik PowerBook sıyatuǵın arqa sumka hám Apple Remote Desktop 2.0 versiyasın aldı. Jimmy Eat World toparı qatnasıwshılar Moscone Center West-ten avtobuslar menen alıp kelingennen soń Apple kampusında koncert berdi.

#### 2005
WWDC 2005 6-iyunnan 10-iyunǵa shekem ótkerildi. Bazar haqqında qısqasha maǵlıwmat bergennen soń, Djobs Apple kompaniyasınıń Mac-tı Intel processorlarına ótkeretuǵının járiyaladı. Tiykarǵı bayanatta Wolfram Research baǵdarlamashıları óz tájiriybeleri haqqında aytıp berdi, olar Mathematica-nı Intel platformasındaǵı Mac OS X-ke kóshirip islew boyınsha óz tájiriybeleri menen bólisti. Konferenciya 110 laboratoriya sessiyası hám 95 prezentaciya sessiyasınan ibarat boldı, 500 den aslam Apple injeneri 45 elden kelgen 3,800 qatnasıwshı menen birge jumıs alıp bardı. The Wallflowers toparı Apple kampusında koncert berdi.

#### 2006

2006-jılı Djobs jáne bir márte WWDC-de tiykarǵı bayanat penen shıqtı, ol 7-avgusttan 11-avgustqa shekem San-Franciskodaǵı Moscone Center West-te ótkerildi. Mac Pro Power Mac G5-diń ornın basıwshı sıpatında járiyalandı, ol Apple-dıń aldıńǵı kásiplik stol kompyuteri hám sońǵı qalǵan PowerPC tiykarındaǵı Mac edi. Standart Mac Pro eki dana 2.66 GHz eki yadrolı Xeon (Woodcrest) processorları, 1 GB RAM, 250 GB qattı disk hám 256 MB video kartası menen úskenelengen. Eki yadrolı Xeon-larǵa tiykarlanǵan Xserve jańalanıwı da járiyalandı. Rezervli quwat hám Lights Out Management Apple-dıń server qatarına qosılǵan qosımsha ónimlik jaqsılanıwlar edi. Mac OS X-tiń geypara tiykarǵı jaqsılanıwları ashıp aytılmaǵan bolsa da, kelesi Mac OS X Leopard (10.5) versiyasında 10 jaqsılanıw bar edi, sonıń ishinde: tolıq 64-bitli qosımshalardı qollaw, Time Machine, Boot Camp, Front Row, Photo Booth, Spaces (Virtual Stollar), Spotlight jaqsılanıwları, Core Animation, Universal Access jaqsılanıwları, Mail jaqsılanıwları hám Dashboard jaqsılanıwları (Dashcode hám iChat jaqsılanıwların qosqanda). Járiyalanǵan Leopard ózgeshelikleri menen birge, Mac OS X Server óniminiń úlken reviziyası da járiyalandı. Serverge qosılǵan jańa funkciyalar: ápiwayılastırılǵan ornatıw processi, iCal Server (CalDAV standartına tiykarlanǵan), Apple Teams (vebke-tiykarlanǵan birge islesiw xızmetleri toplamı), Spotlight Server hám Podcast Producer. 2006-jılǵı WWDC 48 mámleketten 4,200 baǵdarlamashını topladı, sonday-aq baǵdarlamashılar ushın 140 sessiya hám 100 praktikalıq laboratoriya boldı. Ilajda 1,000-nan aslam Apple injeneri qatnastı, al DJ BT Kupertinodaǵı Apple kampusında ónerlerin kórsetti.

#### 2007
WWDC 2007 11-iyunnan 15-iyunǵa shekem Moscone Center West-te ótkerildi hám Djobstıń kirisiw sózi menen baslandı. Apple, Mac OS X Leopard-tıń tolıq funkciyalı beta-versiyasın kórsetti, onıń shıǵarılıw waqtı oktyabrge qaldırılǵan bolsa da. Djobs Apple-dıń ózine tiyisli veb-brauzeri Safari-diń Windows ushın versiyası jaratılǵanın hám sol kúni onlayn beta-versiyası járiyalanǵanın atap ótti. Apple sonday-aq sol waqıtta shıǵıwı kútilip atırǵan iPhone ushın úshinshi tárep baǵdarlamaların rawajlandırıwdı qollap-quwatlawdı járiyaladı, bul telefondaǵı Safari arqalı isleytuǵın onlayn veb-qosımshalar arqalı ámelge asırıladı. Bul járiyalaw Apple-dıń, hesh bolmaǵanda házirshe, iPhone baǵdarlamalıq támiynatın rawajlandırıw jıynaǵın (SDK) shıǵarıw proektleri joq ekenin ańlattı, yaǵnıy baǵdarlamashılar standart veb-protokollardan paydalanıwı kerek. Sonday-aq, Djobs kirisiw sózinde WWDC 2007-de 5,000-nan aslam qatnasıwshı bar ekenin, bul aldıńǵı jılǵı rekordtı buzǵanın atap ótti. Ozomatli ansambli Yerba Buena Gardens-te koncert berdi.

#### 2008
2008-jılı WWDC 2008 9-iyunnan 13-iyunǵa shekem Moscone Center West-te ótkerildi. Apple birinshi ret konferenciyanıń tolıq satılıp ketkenin xabarladı. Baǵdarlamashılar ushın úsh baǵdar bar edi: iPhone, Mac hám IT. Kirisiw sózinde járiyalanǵan jańalıqlar arasında iPhone hám iPod Touch ushın App Store, iPhone SDK-nıń turaqlı versiyası, dúnya júzlik bazarlar ushın subsidiyalanǵan 3G iPhone versiyası, iPhone OS 2.0 versiyası, Mac OS X Snow Leopard (10.6), hám .Mac-tıń MobileMe sıpatında qayta atalıwı bar edi. Jeti jıl ótkennen keyin, Yahoo News 2008-jıldı "bálkim WWDC ónimleriniń eń kóp tanıstırılǵan jılı" dep sıpatladı, biraq bul MobileMe menen baylanıslı máseleler sebepli "Apple tariyxındaǵı eń úlken jámiyetshilik penen baylanıs apatlarınıń biri" boldı. 12-iyunde ótkerilgen keshede Barenaked Ladies toparı Yerba Buena Gardens-te koncert berdi.

#### 2009
2009-jılı WWDC 2009 8-iyunnan 12-iyunǵa shekem Moscone Center West-te ótkerildi, hám Apple 2009-jılǵı konferenciyanıń aprel ayınıń sońında tolıq satılıp ketkenin xabarladı. Kirisiw sózinde járiyalanǵan jańalıqlar arasında martta baǵdarlamashılarǵa járiyalanǵan iPhone OS 3.0 baǵdarlamalıq támiynatınıń shıǵarılıwı, Mac OS X Snow Leopard (10.6) demonstraciyası, jańa 13" MacBook Pro, 15" hám 17" MacBook Pro-lardıń jańalanıwları hám jańa iPhone 3GS bar edi. Bul jılı Djobs ornına, ol jıldıń basınan medicinalıq sebepler boyınsha jumıstan bos bolǵanlıqtan, Apple kompaniyasınıń ónim marketingi boyınsha aǵa vice-prezidenti Fil Shiller WWDC kirisiw sózin usındı. Qatnasıwshılar neopren xabarshı sumkasın aldı hám Cake toparı Yerba Buena Gardens-te koncert berdi. Bul basılǵan qaǵaz beydjikler ornına plastik beydjikler qollanılǵan birinshi jıl boldı.

### 2010-jıllar

#### 2010

WWDC 2010 2010-jıldıń 28-aprelinde járiyalandı hám 7-iyunnan 11-iyunǵa shekem Moscone Center West-te ótkerildi. Apple kompaniyası biletler satıwǵa shıǵarılǵannan keyin 8 kún ishinde konferenciyanıń biletleri tolıq satılıp ketkenin xabarladı, biletler tek tolıq bahası 1599 AQSH dolları bolsa da (2009-jıl hám onnan burın, biletlerdi 300 AQSH dolları erterek satıp alıw jeńilligi menen satıp alıw múmkin edi). 2010-jıl 7-iyunda Djobs iPhone 4-ti járiyaladı, onıń texnikalıq mashqalaları hám Djobs-tıń bul mashqalalar ushın telefon iyelerin ayıplawı konferenciyadan keyingi dáwirde ústemlik etti ("Antennagate"). Sonday-aq, WWDC 2010-da iPhone OS atınıń iOS dep ózgertilgeni járiyalandı. FaceTime hám iPhone ushın iMovie qosımshası da járiyalandı. OK Go toparı Yerba Buena Gardens-te koncert berdi. Qatnasıwshılar qara trek sırımaq aldı, onıń kókirek bóliminde "WWDC" háripleri, arqa tárepinde bolsa "10" sanı tigilgen edi.

 

#### 2011

WWDC 2011 2011-jıl 6-iyunnan 10-iyunǵa shekem Moscone Center West-te ótkerildi. Xabarlarǵa qaraǵanda, 2011-jıldıń 28-martında satıwǵa qoyılǵan 5,000 bilet tek 12 saat ishinde tolıq satılıp ketti. Bilet bahası 2010-jılǵı WWDC-daǵı menen birdey bolıp qaldı, yaǵnıy 1,599 AQSH dolları edi, biraq keyin bazardaǵı bilet bahaları 2,500 AQSH dollarınan 3,500 AQSH dollarına shekem jetti. Tiykarǵı bayanatta Apple óziniń kelesi áwlad baǵdarlamalıq támiynatın kórsetti: Mac OS X Lion, Mac OS X operaciyalıq sistemasınıń segizinshi úlken relizi; iOS 5, iPad, iPhone hám iPod Touch qurılmaların basqaratuǵın Apple kompaniyasınıń aldıńǵı qatarlı mobil operaciyalıq sistemasınıń jańa versiyası; hám iCloud, Apple kompaniyasınıń keleshektegi bult xızmetleri usınısı. Maykl Franti menen Spirxed 9-iyun kúni Yerba Buena Gardens-tegi keshede dóretiwshilik etti. Qatnasıwshılar aldıńǵı jılǵıǵa uqsas qara trek sırımaq (gúrte) aldı, biraq aldıńǵı tárepinde kishirek "WWDC" jazıwı, arqa tárepinde bolsa "11" sanı tigilgen edi. Bul Djobs qatnasqan sońǵı Apple waqıyası boldı, ol bunnan tórt ay keyin qaytıs boldı.

#### 2012
WWDC 2012 2012-jıl 11-iyunnan 15-iyunǵa shekem Moscone Center West-te ótkerildi. Bilet bahası 2010-jılǵı WWDC-daǵı menen birdey bolıp qaldı, yaǵnıy 1,599 AQSH dolları edi. Apple satıp alıw procesin ózgertip, biletlerdi tólengen Apple baǵdarlamashı esabına baylanıslı Apple ID arqalı satıp alıwdı talap etti. Biletler 2012-jıldıń 25-aprel sárshembi kúni shıǵıs waqtı boyınsha saat 8:30 dan keyin satıwǵa shıqtı hám 1 saat 43 minut ishinde tolıq satılıp ketti. Tiykarǵı bayanatta Apple Maps-tiń iske qosılıwın atap ótti, sonday-aq MacBook Air hám MacBook Pro-nıń jańa modellerin, sonıń ishinde Retina displeyli bir modeldi járiyaladı. Apple jáne de OS X Mountain Lion hám iOS 6 operaciyalıq sistemaların kórsetti.

Aldıńǵı jıllarda qatnasıwshılar keminde 18 jasta bolıwı kerek edi. 2012-jılı Apple bul talaptı keminde 13 jasqa ózgertti, sebebi 2011-jılı "tosınnan" túrde studentlik stipendiya alǵan jası jetpegen bala Tim Kukke tabıslı túrde baylanısıp, sıylıqtı saqlap qalǵan edi. Buǵan qaramastan, Beer Bash qatnasıwshıları jergilikli hám federal nızamlarǵa sáykes hámme waqıtta 18 jasta, al alkogol ishiw ushın 21 jasta bolıwı talap etildi. WWDC Bash-te Neon Trees toparı dóretiwshilik etti.

#### 2013
2013-jılı WWDC 2013 10-iyunnan 14-iyunǵa shekem Moscone Center West-te ótkerildi. 2013-jıldıń 25-aprelinde Tınısh okean waqtı boyınsha saat 10:00 de satıwǵa shıqtı hám 71 sekund (1 minut 11 sekund) ishinde tolıq satılıp ketti., Apple jáne de jas qatnasıwshılardıń konferenciyanıń kóplegen seminarlarınan payda kóriwi ushın 150 biypul WWDC 2013 Studentlik Stipendiya biletlerin beriwdi járiyaladı.

Tiykarǵı bayanatta Apple Mac Pro, AirPort Time Capsule, AirPort Extreme hám MacBook Air-diń qayta dizayn islengen modellerin kórsetti, sonday-aq OS X Mavericks, iOS 7, iCloud ushın iWork hám iTunes Radio dep atalǵan jańa muzıka aǵımlı xızmetin tanıstırdı. 13-iyun kúni Yerba Buena Gardens-te ótkerilgen Bash-te Vampire Weekend toparı dóretiwshilik etti. Qatnasıwshılarǵa aldıńǵı tárepinde "WWDC" háripleri hám arqa tárepinde "13" sanı tigilgen qara sırımaq (gúrteshe) berildi.

#### 2014
WWDC 2014 2-iyunnan 6-iyunǵa shekem Moscone Center West-te ótkerildi. Birinshi ret bilet satıp alıw múmkinshiligi konferenciya járiyalanǵan waqıtta Apple baǵdarlamashı programmasınıń aǵzaları bolǵan hám Apple-dıń baǵdarlamashı veb-saytında dizimnen ótken baǵdarlamashılarǵa tosınnan berildi. Apple jáne de 200 biypul Studentlik Stipendiya biletlerin berdi. Tiykarǵı bayanat 2-iyunda baslandı hám Apple bir neshe jańa programmalıq ónimlerdi, sonıń ishinde App Store shıqqannan berli iOS-tıń eń úlken jańalanıwı iOS 8 hám iOS tásirinen dizaynı qayta islengen OS X Yosemite-ti kórsetti. Járiyalanǵanlar arasında jańa programmalastırıw tili Swift, iOS 8 ushın kóplegen baǵdarlamashı jıynaqları hám quralları bar edi, biraq jańa apparatlıq támiynat joq edi. Bastille Yerba Buena Gardens-te dóretiwshilik etti, al qatnasıwshılarǵa aldıńǵı tárepinde "WWDC" háripleri hám arqa tárepinde "14" sanı tigilgen qara sırımaq, sonday-aq WWDC-nıń 25 jıllıǵın belgilew ushın 25 AQSH dolları bahasındaǵı iTunes sawǵa kartası berildi.

#### 2015
WWDC 2015 8-iyunnan 12-iyunǵa shekem San-Franciskodaǵı Moscone Center West-te ótkerildi. Tiykarǵı járiyalanıwlar iOS 9-dıń jańa qásiyetleri, OS X El Capitan dep atalǵan OS X-tiń kelesi versiyası, Apple Watch-tıń birinshi úlken programmalıq jańalanıwı, 30-iyunda Apple Music-tiń debyuti hám Swift tiliniń iOS, OS X hám Linux-ti qollaytuǵın ashıq kodlı programmaǵa aylanıwı haqqındaǵı xabarlar boldı. Beer Bash 11-iyunde Yerba Buena Gardens-te ótkerildi. Sol jerde Walk the Moon dóretiwshilik etti.

#### 2016
WWDC 2016 13-iyunnan 17-iyunǵa shekem San-Franciskodaǵı Bill Graham Civic Auditorium hám Moscone Center West-te ótkerildi. Is-ilajda járiyalanǵanlar arasında OS X-tiń atın macOS-ke ózgertiw, macOS Sierra dep atalǵan jańa versiya, sonday-aq iOS 10, watchOS 3 hám tvOS 10 jańalanıwları bar edi. Apple tiykarǵı bayanatta baǵdarlamashılar ushın eń úlken bolatuǵının járiyaladı; bul haqıyqatqa aylandı, sebebi olar úshinshi tárep baǵdarlamashılarına Messages, Apple Maps hám Siri funkcionallıǵın keńeytiwge ruqsat berdi. Cisco Systems hám Apple 2016-jılǵı WWDC-da sheriklik haqqında járiyaladı. Cisco DevNet arqalı kiriletuǵın Cisco API-leri Apple iOS hám API-leri menen kóbirek úylesimli bolıwı kerek edi.

Tiykarǵı kiris sóz kóbirek programmalıq támiynat jańalanıwları hám qásiyetleri haqqında boldı, sebebi hesh qanday jańa apparatlıq támiynat usınılmadı. Apple úy ushın funkciyalardı támiyinleytuǵın barlıq úshinshi tárep qosımshalarınıń basqarıw orayı sıpatında HomeKit penen isleytuǵın Home App-ti shıǵardı. Sonday-aq, Swift Playgrounds Apple-dıń Swift programmalastırıw tilin jas adamlarǵa úyretiwge járdem beretuǵın iPad ushın ǵana arnalǵan qosımsha sıpatında járiyalandı. Apple-dıń jańa fayl sisteması APFS tanıstırıldı.

Bash Bill Grem Civic Auditorium-da Gud Sharlotta tárepinen orınlandı.

#### 2017
WWDC 2017 (WWDC17 dep stillengen) 2017-jıldıń 5-iyunnan 9-iyunǵa shekem Kaliforniya shtatınıń San-Xose qalasındaǵı San-Xose Konvenciya Orayında ótkerildi, bul 2002-jıldan berli konferenciyanıń bul qalada ótkerilgen birinshisi boldı Programmalıq támiynat járiyalanıwlarına iOS 11, watchOS 4, macOS High Sierra hám tvOS 11 kiredi. Apparatlıq támiynat járiyalanıwlarına iMac, MacBook hám MacBook Pro jańalanıwları, sonday-aq jańa iMac Pro, 10.5 dyumlik iPad Pro hám aqıllı dinamik HomePod kiredi.. Fall Out Boy 8-iyunde Discovery Meadow-da ótkerilgen Bash-ta atqarıwshılıq ónerin kórsetti. 

#### 2018

WWDC 2018 2018-jıl 4-iyunnan 8-iyunǵa shekem Kaliforniya shtatınıń San-Xose qalasındaǵı San-Xose Konvenciya Orayında ótkerildi. Ilajda járiyalanǵan jańalıqlar qatarına iOS 12, macOS Mojave, watchOS 5 hám tvOS 12 kiredi. 2016-jıldaǵıday, taǵı da jańa apparatlıq támiynat járiyalanbadı. Panic! at the Disco Discovery Meadow Park-taǵı Bash-ta atqarıwshılıq ónerin kórsetti.

#### 2019
WWDC 2019 2019-jıldıń 3-iyunınan 7-iyunına shekem Kaliforniya shtatınıń San-Xose qalasındaǵı San-Xose Konvenciya Orayında ótkerildi. Ilajda járiyalanǵan jańalıqlar qatarına iOS 13, macOS Catalina, watchOS 6, tvOS 13, iPadOS 13, 3-áwlad Mac Pro hám Pro Display XDR kiredi. Weezer Discovery Meadow Park-taǵı Bash-ta dóretiwshilik etti.

### 2020-jıllar

#### 2020
WWDC 2020 2020-jıl 22-iyunnan 26-iyunǵa shekem dawam etip atırǵan COVID-19 pandemiyası sebepli birinshi ret tek onlayn konferenciya sıpatında ótkerildi. Onlayn Apple Arnawlı Waqıyasında járiyalanǵan jańalıqlar qatarına iOS 14, iPadOS 14, watchOS 7, tvOS 14, macOS Big Sur, hám Apple kompaniyasınıń Macintosh jeke kompyuterler toparı ushın arnawlı ARM processorlarına ótiwi, sonıń ishinde baǵdarlamashılar ushın ARM tiykarındaǵı prototip Mac kiredi. Ilajdıń video materialları Kaliforniya shtatınıń Kupertino qalasındaǵı Apple Park-ta jazıp alındı. Ulıwma, ilajdı 22 millionnan aslam kóriw hám shama menen 72 saatlıq kontent penen tamamlandı.

#### 2021
WWDC 2021, "Jarqıra hám kór" uranı menen, 2021-jıldıń 7-iyunınan 11-iyunına shekem COVID-19 pandemiyası sebepli jáne bir ret tek onlayn konferenciya sıpatında ótkerildi. iOS 15, iPadOS 15, watchOS 8, tvOS 15, macOS Monterey hám basqa da baǵdarlamalıq támiynat jańalanıwları járiyalandı. Konferenciyada jańa apparatlıq támiynat járiyalanbadı. 2020-jıldaǵıday, ilajdıń video materialları Kaliforniya shtatınıń Kupertino qalasındaǵı Apple Park-ta jazıp alındı.

#### 2022
WWDC 2022, "Kodlawǵa shaqırıw" uranı menen, 2022-jıl 6-iyunnan 10-iyunǵa shekem, COVID-19 pandemiyasındaǵı jaqsılanıwlarǵa qaramastan, onlayn konferenciya sıpatında ótkerildi, biraq 6-iyun kúni Apple Park-ta arnawlı kún bolıp, baǵdarlamashılar hám studentlerge onlayn ilajlardı birge kóriwge múmkinshilik berildi. COVID-19 pandemiyasına qaramastan, bul waqıya 2019-jıldan keyin birinshi ret júzbe-júz konferenciya sıpatında da ótkerildi. Konferenciyada iOS 16, iPadOS 16, watchOS 9, tvOS 16 hám macOS Ventura járiyalandı. Sonday-aq, dáslepki prezentaciya waqtında Mac kompyuterleri ushın Stage Manager de tanıstırıldı. Apparatlıq támiynat jańalıqları qatarına M2 chipi hám oǵan tiykarlanǵan jańalanǵan MacBook Air hám 13 dyumlik MacBook Pro modelleri kiredi.

#### 2023
WWDC 2023, "Jańa dúnyalardı kodlań" uranı menen 5-iyunnan 9-iyunǵa shekem onlayn formatta ótkerildi, kórsetiwdiń birinshi kúni Apple Park-ta júzbe-júz tájiriybe menen. Aldıńǵı jıllardaǵıday, Apple 2020-jılı birinshi ret baslanǵan Swift Student Challenge jarısın ótkerdi, arza beriw múddeti 19-aprelge shekem hám nátiyjeler 9-mayda járiyalandı. Sıylıqlar qatarına WWDC sırtqı kiyimi, AirPods Pro, arnawlı znachoklar toplamı hám Apple Developer Program-ǵa bir jıllıq aǵzalıq kirdi. Jeńimpazlar arasınan ayırımları tosınnan tańlaw arqalı Apple Park arnawlı ilajına qatnasıwǵa mirát etildi. Baǵdarlama támiynatı boyınsha, Apple macOS 14 Sonoma, macOS-tiń 20-shi tiykarǵı relizin, sonday-aq iOS 17, iPadOS 17, watchOS 10, tvOS 17 hám AirPods ushın programmalıq támiynat jańalanıwların tanıstırdı. Apparatlıq támiynat boyınsha, olar Mac kompyuterleri ushın Apple M2 Ultra SoC, M2 chipi menen 15 dyumlik MacBook Air, M2 Max hám Ultra menen Mac Studio hám M2 Ultra menen Mac Pro-nı járiyaladı. Olar jáne de "Apple Vision Pro" atı menen AR/VR garniturasın ashıp kórsetti, ol Unity menen islep shıǵılǵan oyınlar hám tájiriybelerge iye boladı.

#### 2024
WWDC 2024, "Háreketke tolı" uranı menen, 2024-jıl 10-iyunnan 14-iyunǵa shekem onlayn formatta ótkerildi, 10-iyun kúni Apple Park-ta júzbe-júz ilaj benen birge. Bul is ilajda iOS 18, iPadOS 18, watchOS 11, macOS 15 Sequoia hám visionOS 2 járiyalandı, onıń tiykarǵı dıqqat oraylarınıń biri Apple Intelligence dep atalǵan iOS, iPadOS hám macOS ushın arnawlı islengen jasalma intellekt boldı. 2021-jıldaǵıday, konferenciyada hesh qanday jańa apparatlıq támiynat járiyalanbadı.

## Stipendiyalar

2020-jılı, COVID-19 pandemiyasına baylanıslı, Apple hár jılǵı WWDC Stipendiyaların Swift Student Challenge benen almastırdı, bul WWDC aldında ótkeriletuǵın, Swift programmalastırıw tiline tiykarlanǵan programmalastırıw jarısı. 2020-jıldan baslap, baǵdarlama Apple baǵdarlamashılar marketingi baslıǵı Ester Xer tárepinen basqarıldı. 350 jeńimpaz tańlanadı, olar WWDC temasındaǵı kiyim, metall kókirek belgisi toplamın, Apple injenerleri menen ushırasıw múmkinshiligin, bir jıllıq Apple Developer Program aǵzalıǵın hám 2022-jıldan baslap AirPods Pro qulaqlıǵın aladı. 2022-jılı Tim Kuk jeńimpazlardıń 12-si menen ushırastı. 2023-jılı studentler Apple Park-taǵı WWDC-ge júzbe-júz qatnasıw ushın lotereyaǵa da qatnasa aldı. 2024-jılı júzbe-júz qatnasıw lotereyadan 350 jeńimpazdıń ishinen eń jaqsı 50 proektke ózgertildi, bular "Ayrıqsha jeńimpazlar" dep ataladı.

Tapsırma — Swift Playgrounds ishinde*,* Apple-dıń baslawısh programmalastırıwdı úyretetuǵın qosımshasında, 3 minuttan qısqa interaktiv saxna jaratıw. Proektler texnikalıq jetiskenlik, dóretiwshilik hám usınıs penen birge kelgen tekst tiykarında bahalanadı.

Jarıs tek AQSH-ta 13 jas yamasa onnan úlken, yamasa óz yurisdikciyasındaǵı minimal jastaǵı (mısalı, Evropa Awqamında 16 jas) házirgi waqıtta akkreditaciyalanǵan oqıw ornında oqıytuǵın yamasa jaqında pitkergen, hám tolıq jumıs kúni baǵdarlamashı bolıp islemeytuǵın studentler ushın ashıq. Studentler bul sıylıqtı tórt mártege shekem utıp ala aladı. Studentler "Ayrıqsha jeńimpaz" sıylıǵın bir márte ǵana uta aladı.

## Baylanıslı ilajlar
Hár jılı WWDC penen bir waqıtta bir neshe úshinshi tárep konferenciyaları ótkeriledi, sonıń ishinde AltConf, Layers hám NextDoor. Belgili podkasterler Djim Dalrimpl hám Djon Gruber jaqın jerde is ilajlar ótkeredi, al burınǵı Apple evangelisti Djeyms Dempsi qayırqomlıq koncertin beredi.

Previously, Apple also announced new products at Macworld Expo and Apple Expo. Apple continues to hold "special events" throughout the year for product introductions, and on rare occasions releases products without holding an event.

## Jáne de qarań

* Apple Inc. reklaması
* Apple Music festivalı
* Google I/O
* Microsoft Build
* Apple Inc. media is ilajlarınıń dizimi

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__