Damasq

**Damasq** () yoki **Shom** (; ; táriyxıy atları — , ) — Suriya Arab Respublikasınıń paytaxtı. Damasq qorǵawınıń administrativlik orayı. Barada dáryası alabında, 690 m biyiklikte jaylasqan. Klimatı subtropikalıq, yanvardıń ortasha temperaturası 7 - 8°, iyuldiki 26 - 27°, jıllıq jawın 227 mm. Xalqı 3 mln. adam (1998), kópshiligi arablar; sonday-aq, armyan, kurd, cherkes, grek hám basqalar da jasaydı. Áyyemde Mısır, Palestina, Irak, Arabstan yarım atawına kárwan jolları Damasq arqalı ótken. Damasqtıń bes mıń jıldan aslam táriyxı bar. Áyyemde ol Timaski, Temasgi, Dimaska, Karanaski dep te atalǵan. Orta ásir táriyxshıları onı "Dúnya jánneti", "Shıǵıs jánneti" dep ataǵan. Mısır firaunları (b.e.sh. XVI ásir), arameyler (b.e.sh. X ásir), assuriyler (Assuriya, b.e.sh. 132), bavilonlılar (b.e.sh. 604), parsılar (b.e.sh. 538), Makedoniyalı Iskender (b.e.sh. 332), Rim imperiyası (64-jıl), Vizantiya (V-VII ásirler), arablar hám túrkler Damasqtı bir-birinen basıp ótken. Damasq ummaviyler dáwirinde (661 - 750) xalifalıq orayı bolǵan. Bul waqıtta qalada sawlatlı saraylar, meshitler qurılǵan. Mawarawnnaxr hám Shıǵıstıń iri filosofi Abu Nasr Farabiy Damasq medreselerinde sabaq bergen. Damasqta abbasiyler, tuluniyler (IX ásir), fotimiyler (X ásir), seljukiyler (XI ásir) húkimdarlıq etken. 1260-jılı Damasq mamluklar, 1401-jılı Amir Temur qol astına ótken. Mamluklar dáwirinde (XIII-XVI ásirlerde) Damasq - sawda hám ónermentshilik (gezleme, qural-jaraqlar islep shıǵarıw, zergerlik buyımların tayarlaw) hám de islamnıń tayanısh oraylarınan biri bolǵan. 1516-jıldan 1918-jılǵa shekem Osmaniyler mámleketi quramında bolǵan. 1918-jıl 1-oktyabrde Hijaz sárkardası ámir Faysal áskerleri Damasqtı iyeledi. Siriya 1920-jılı Franciya mandatına ótkennen keyin, Damasqqa francuz áskerleri bastırıp kirdi. Sol sebepli qalanıń shetindegi Maysalun degen jerde qattı sawash boldı; 1943-jılı Siriya ǵárezsizlikke eriskennen keyin, Damasqtıń paytaxtı bolıp qaldı.

Damask — iri sawda-sanaat hám finans orayı, áhmiyetli transport jolları túyini. Xalıqaralıq aeroport bar. Mámlekettegi kóplegen qalalar hám de Beyrut, Ammon hám Bagdad qalaları menen transport jolı hám hawa jolları; Evropa, Aziya hám Afrika menen xalıqaralıq hawa jolları arqalı baylanısqan. Qalada toqımashılıq, gilem toqıw fabrikaları, sabın iyelew, farmasevtika, elektrokabel, cement, ayna zavodları, azıq-awqat, avtomobil ońlaw, tigiwshilik, boyaw, teri islep shigarıw kárxanaları; mıs, altın, gúmiske kórkem islew beriw, qural-jaraq tayarlaw ustaxanaları hám basqalar bar. Mashinasazlıq hám metallsazlıq sanaatı rawajlanbaqta. Damasq xalqı milleti hám dinine qarap máhállelerge bólingen. Qalada Damasq hám Arab akademiyaları, Siriya universiteti (1923), Shıǵıs muzikası institutı, Joqarı pedagogika hám Joqarı politexnika bilim jurtları, Áskeriy akademiya, Milliy muzey (1919), Shıǵıs turmıs muzeyi, pútkil Shıǵısqa belgili bazar hám sawda orınları, kitapxanalar, teatrlar hám basqalar bar.

## Ekonomikası
Damasqtıń áhmiyetli sawda orayı sıpatındaǵı táriyxıy roli sońǵı jıllarda regiondaǵı siyasiy rawajlanıw hámde zamanagóy sawdanıń rawajlanıwı sebepli ózgerdi. Damasqta, sonday-aq Siriyada islep shıǵarılǵan ónimlerdiń kópshiligi Arabstan yarım atawındaǵı mámleketlerge tarqatıladı. Damasq ta 1954-jıldan berli hár jılı gúzde xalıqaralıq sawda kórgizbesin ótkerip keledi.

Damasqtıń turizm sektorı júdá kóp imkaniyatlarǵa iye, biraq puqaralar urısı bul perspektivalarǵa tosqınlıq etti. Damasqtaǵı mádeniy baylıqlardıń kópligi 1980-jıllardıń aqırınan baslap kóplegen turaq jay hám transport mákemeleriniń rawajlanıwı hám basqa da tiyisli investiciyalar fonında ápiwayı túrde paydalanılmaqta. 2000-jıllardıń basınan baslap eski qalada kóplegen butik miymanxanalar hám ıqsham kafeler ashıldı. 2009-jılı jańa ofis maydanı qurıldı hám kóshpes múlk bazarında payda boldı.

Damasqta toqımashılıq, azıq-awqat ónimlerin qayta islew, cement hám túrli ximiya sanaatı sıyaqlı kóplegen sanaat kárxanaları jaylasqan. Zavodlardıń kópshiligi mámleket tárepinen basqarıladı, biraq jeke sektor tárepinen basqarılatuǵın sheklengen menshiklestiriwge 2000-jıllardıń basınan sawdanı erkinlestiriw nátiyjesinde ruxsat berilgen. Eski qalada elege shekem dástúriy ónermentshilik hám mıs oymakerlik buyımları islep shıǵarıladı.

Damask fond birjası rásmiy ráwishte 2009-jıl mart ayında sawda ushın ashılǵan hám birja Siriyadaǵı birden-bir fond birjası esaplanadı. Ol Siriyanıń finans bazarları hám qımbat bahalı qaǵazlar komissiyası quramında, Barzeh okruginde jaylasqan. Onıń sońǵı mánzili Jafurdıń joqarı dárejedegi sawda okruginde jaylasqan edi.

## Galereya

دمشق التكية السليمانية.jpg|Sulaymaniya takyası


## Tuwısqan qalalar
*  Ankara, Túrkiya
* Buenos Ayres, Argentina
*  Buxarest, Ruminiya
*  Dubay, Birlesken Arab Ámirlikleri
*  Istanbul, Túrkiya
*  Kordova, Ispaniya
*  Astana, Qazaqstan 
*  Rabot, Marokash
*  Toledo, Ispaniya
*  Yerevan, Armanstan

## Derekler

### Bibliografiya
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Sırtqı siltemeler