2024-jılǵı Jazǵı Olimpiada oyınları

**2024-jılǵı Jazǵı Olimpiada oyınları**, rásmiy túrde **XXXIII Olimpiada oyınları** hám **Parij 2024** dep ataladı, 2024-jıl 24-iyul hám 11-avgust aralıǵında Franciyada ótkeriletuǵın xalıqaralıq kóp sport túrlerinen ibarat is-ilaj. Ashılıw saltanatı 2024-jıl 26-iyulda ótkerildi. Parij qabıllawshı qala bolıp tabıladı.

Franciya, Parij qalası 2017-jıl 13-sentyabrde Lima qalasında (Peru) ótkerilgen XOK-tiń 130-sessiyasında 2024-jılǵı Olimpiada oyınlarınıń qabıllawshı qalası bolıp bir awızdan saylandı. Burın 1900 hám 1924-jılları Olimpiada oyınların ótkizgen Parij Ullı Britaniya paytaxtı Londonnan (1908, 1948 hám 2012) keyin úsh ret Olimpiada oyınların ótkizgen ekinshi qala boldı. Sonday-aq, 2024-jıl Parij-1924 oyınlarınıń júz jıllıǵı, sonıń menen qatar Franciyada ótkerilgen altınshı Olimpiada oyınları menen atap ótiledi.

Parij 2024 Olimpiada ilajı retinde breyk-danstıń debyutın kórsetedi, hám Tomas Baxtıń XOK baslıǵı dáwirinde ótkerilgen sońǵı Olimpiada oyınları boladı. 2024-jılǵı Oyınlardıń bahası 9 milliard evro boladı dep kútilmekte.

## Tayarlıq

### Ótkeriletuǵın orınlar,
Olimpiada jarıslarınıń kópshiligi Parij qalasında hám onıń paytaxt aymaǵında, sonıń ishinde qońsılas Sen-Deni, Le Burje, Nanter, Versal hám Vayres-syu-Marn qalalarında ótkeriledi.

Basketboldan aldınnan jarıslar menen gandboldan final jarısları qabıllawshı qaladan 225 km (140 mi) jerde jaylasqan Lillide ótkeriledi; jelkenli júziw hám ayırım futbol oyınları qabıllawshı qaladan 777 km (483 mi) aralıqta jaylasqan Jerorta teńizindegi Marsel qalasında boladı; Sonıń menen qatar, serfing ilajları Parijden, qabıllawshı qaladan 15 716 km (9 765 mil) aralıqta jaylasqan Francuz Polineziyasınıń sırt el aymaǵındaǵı Teaxupuo awılında ótkeriledi dep kútilmekte. Futbol taǵı bes qalada ótkeriledi, olar Bordo, Desin-Sharpye (Lion), Nant, Nicca hám Sent-Etyen, olardıń ayırımlarında Liga 1 klubları jaylasqan..

#### Úlken Parij aymaǵı

#### Parijdiń oraylıq aymaǵı

#### Versal aymaǵı

#### Shetki aymaqlar

### Medallar
Parij-2024 prezidenti Toni Estangue 2024-jıl fevralda Olimpiada hám Paralimpiada oyınlarınıń medalların usındı, onıń aldınǵı tárepinde Eyfel minarasınıń dáslepki qurılısınan alınǵan oyınlardıń logotipi oyıp salınǵan altımúyeshli temir sınıqları súwretlengen. Shama menen 5084 medal francuzdıń Monnaie de Paris sarayında shıǵarıladı hám ol Parijde jaylasqan Chaumet kórkem zergerlik firması tárepinen islengen.

Medallardıń artqı tárepinde 1896-jılı birinshi zamanagóy Olimpiada oyınları ótkerilgen Panatenaik stadionınıń ishinde grektiń jeńis qudayı Nike súwretlengen. Parfenon menen Eyfel minarasın da medaldıń eki jaǵınan da kóriwge boladı. Hárbir medaldıń salmaǵı 455–529 g (16–19 unciya), diametri 85 mm (3,3 dyuym) hám qalıńlıǵı 9,2 mm (0,36 dyuym) boladı. Altın medallar 98,8 procent gúmis penen 1,13 procent altınnan, al qola medallar mıs, cink, qalayıdan jasalǵan.

## Oyınlar

### Ashılıw saltanatı
Ashılıw saltanatı 2024-jıl 26-iyulda saat 19:30-da (CEST, GMT+2) baslandı. Tariyxta ekinshi ret Olimpiada oyınlarınıń ashılıwı stadion sırtında ótkerildi, birinshisi 2018-jıl jas óspirimler arasındaǵı jazǵı Olimpiada oyınlarınıń ashılıw saltanatı edi. Milletler paradı Sena dáryası boyı menen Pon d’Osterlicten Pont-D’Ienaǵa shekem qayıq paradı sheńberinde bolıp ótti, al rásmiy protokol Trokadero maydanında waqıtsha «kishi stadionda» boldı. 320 000-ge shamalas tamashagóy ataqlı sportshılar mingen 80 qayıqtıń ótiwine gúwa bolıw ushın Sena dáryasınıń jaǵasına sapqa diziledi dep kútilmekte. 6 kilometrlik parad marshurtı ilajdiń mádeniy elementlerin hám Parijdiń kórnekli jerleriniń kórinislerin kórsetti. 2024-jılǵı Jazǵı Olimpiada hám Paralimpiada oyınlarınıń ilajların Tomas Djolli basqaradı.

Shólkemlestiriwshiler bul ilajdı «Olimpiada tariyxındaǵı eń tásirli hám qoljetimli ashılıw saltanatı» retinde úgit-násiyatladı,  COJOP2024 prezidenti Toni Estangue oǵan qatnasıw biypul bolatuǵının aytıp, oǵan 600 000 tamashagóydi tartıwǵa bolatuǵının atap ótti, bul Parijdiń ulıwma maqsetin kórsetedi. 2024-jıl «xalıq olimpiadası» boladı. Sena dáryasınıń tómengi jaǵasındaǵı kóriw orınlarında bileti bar 100 000 tamashagóy hám joqarı jaǵalawdaǵı biypul kóriw orınlarına shama menen 200 000 tamashagóy boladı dep kútilmekte (ilaj basqa jámiyetlik orınlar menen imaratlardan kórinedi). 2024-jıl martta qáwipsizlik máselelerine baylanıslı francuz húkimeti joqarı bank orınlarına kiriw tek mirátnama arqalı bolıwın buyırdı, al 2024-jıl aprelde prezident Makron ilajdı qısqartıwǵa yamasa qısqa múddetli ótkiziwge bolatuǵının málimledi. Zárúr bolsa Stad de Fransta dástúrli túrde.

### Sport túrleri
2024-jılǵı Jazǵı Olimpiada oyınlarınıń baǵdarlamasında 32 sport túrinen 329 is-ilaj boladı, onıń ishinde 2016 hám 2020-jıllarda ótkerilgen 28 «tiykarǵı» olimpiada sport túrleri hám Parij shólkemlestiriw komiteti usınǵan tórt fakultativ sport túri: breyk óziniń olimpada oyınına aylanadı, al qosımsha sport túri retinde debyut, skeytbording, órmelew hám serfing 2020-jıldan baslap qaytadı. Awır atletikadan tórt jarıs alıp taslandı. Kanoede eskek esiwde eki sprint jarısı, eki slalom jarısı menen almastırıldı, ulıwma jıynaq kórsetkish 16-nı saqlap qaldı. Órmelew sportında aldınǵı «aralas» jarısı hár jınıs ushın bólek tezlikke órmelew hám tas penen qorǵasın baǵdarlarına bólingen.

2023-jıl fevralda AQSH boksı rossiyalı hám belarus sportshıları heshbir sheklewsiz básekilesetuǵın 2023-jılǵı jáhán chempionatına (Xalıqaralıq boks associaciyası shólkemlstirgen) boykot járiyalaw tuwralı sheshimin járiyaladı, sonıń menen qatar XBA-nı XOK tárepinen tastıyıqlaǵan kvalifikaciya baǵdarın buzıwǵa háreket etti dep ayıpladı.

## Qatnasıwshı Milliy Olimpiada komitetler
Tómende 2024-jılǵı Jazǵı Olimpiada oyınlarına keminde bir sportshıǵa jollama alǵan Milliy Olimpiada komitetleriniń dizimi berilgen. Rossiyanıń Ukraynaǵa basıp kiriwinen keyin XOK Olimpiada kelisim shártin buzǵanı ushın Rossiya menen Belarus Olimpiada komitetleriniń jumısın toqtattı. Rossiya hám Belarus sportshıları urıstı «belsendi» qollamaǵan jaǵdayda, onıń ornına milliy identifikaciyasız, «jeke biytárep sportshılar» (AIN) retinde jarısadı. Jeke biytárep sportshılardı hár sporttıń xalıqaralıq federaciyası , sonnan keyin XOK keńesi tárepinen tastıyıqlanıwı kerek. Jeke sportshılar retinde INA ashılıw saltanatında yamasa medallar kestelerinde delegaciya retinde qarastırılmaydı. Usılayınsha, 2024-jılǵı Jazǵı Oyınlarǵa Afrikadan 54, Evropadan 48, Aziyadan 44, Amerikadan 41, Okeaniyadan 17, jeke biytárep sportshılar hám bosqınlardıń olimpiadalıq quraması barlıǵı 206 Olimpiada quraması qatnasadı.

## Kalendar
Bul rásmiy keste, degen menen anıq keste oyınlardıń sońına shekem ózgeriwi múmkin.


: *Barlıq waqıt penen sáneler Oraylıq Evropanıń jazǵı waqıtın paydalanadı (UTC+2)*



 



## Medallar kestesi

## Derekler