open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Product Sans

**Product Sans** – bul Google tárepinen brending maqsetleri ushın jaratılǵan geometriyalıq sans-serif shrifti. Ol 2015-jıl 1-sentyabrde Google kompaniyasınıń burınǵı logotibin almastırdı. Google brendingi hár túrli qurılma túrlerinde kóbirek kórine baslaǵan sayın, Google óz dizaynın logotibi sheklengen orınlarda da sáwleleniwi hám paydalanıwshılar ushın hár qıylı platformalarda birdey bolıp qalıwı ushın beyimlestiriwge umtıldı.

## Dizayn
Dizayn toparı aldınǵı logotiplerdegi ápiwayı hám qolaylı stillerdi saqlap qalıwdı, biraq sonıń menen birge geometriyalıq formalardı da kirgiziwdi qáledi. Atap ótiliwinshe, Product Sans dizaynı Futura shriftinen ilhamlanǵan. Ekewiniń arasındaǵı eń áhmiyetli ayırmashılıq – bul eki qabatlı 'a' háribi bolıp, ol basqa belgilerdiń dóńgelek formalarına kontrast (qarama-qarsılıq) jaratıw ushın kirgizilgen. Product Sans shriftinde shtrix (sızıq) tóbeleriniń shama menen 45 gradus múyeshte tamamlanıwına ústinlik beriledi, hám bul kesilis shtrixqa tiyiwshi sızıqqa perpendikulyar boladı.

Sonday-aq, geometriyalıq formalarǵa azǵantay optikalıq dúzetiwler de kirgizildi. Bas «G» háribiniń dóńgelek forması kóldeneń sızıq penen tutasqan jerinde biraz ishke tartılǵan. '6', '8' hám '9' sanlarınıń ishki boslıqları (konturları) derlik ideal dóńgelek formasında. Bul vizuallıq dúzetiwler oqılıwın jaqsılaw ushın kirgizilgen.

## Licenziya
Product Sans jeke menshik bolıp tabıladı hám ashıq kodlı licenziya menen shıǵarılmaǵan.

## Qollanılıwı

Házirgi Google logotibi Product Sans shriftine tiykarlanǵan. Logotipte shrift penen salıstırǵanda biraz ózgerisler bar; eń itibardı tartatuǵını – bul qıya 'e' háribi. Logotip penen Product Sans arasındaǵı ayırmashılıqlar Google logotibi menen ónim atamasın ajıratıwǵa imkaniyat beredi. Product Sans tiykarınan Google kompaniyasınıń Maps (Kartalar), Drive (Disk), News (Jańalıqlar) hám Earth (Jer) sıyaqlı kóp sanlı xızmetleriniń logotiplerindegi tekstte qollanıladı. Shrift sonday-aq Google Store dúkanında, hám Androidtıń ayırım versiyalarında qollanıladı.

## Variaciyaları
2018-jılı Google kompaniyası Google Sans shriftin jarattı, ol Product Sanstıń ólshemge qaray optimallastırılǵan versiyası bolıp, Google Material Designnıń sazlanǵan hám beyimlestirilgen versiyası – «Google Material Theme» da displey shrifti sıpatında qollanıladı.

2018 hám 2020-jıllar aralıǵında bir waqıtları, Google sonday-aq **Google Sans Display**di de jarattı, ol Google Sanstıń bir variaciyası.

2020-jılı Google kompaniyası **Google Sans Text**ti usındı – bul Google Sanstıń jáne bir variaciyası bolıp, ayırım qollanılatuǵın ónimlerde ushırasadı, onıń eń áhmiyetli ayırmashılıǵı bas «G» háribine qosımsha spur elementiniń qosılǵanlıǵı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Project Sunroof

**Project Sunroof** – bul Google injeneri Karl Elkin tárepinen baslanǵan quyash energiyası boyınsha baslama. Baslamanıń járiyalanǵan maqseti – «planetanıń quyash potencialın hárbir úydiń tóbesi boyınsha kartaǵa túsiriw».

## Usılı
Project Sunroof tiykarınan quyash panellerin satıp alıw hám ornatıwdı ańsatlastırıw ushın bir qatar qurallardı usınıw arqalı jeke tártipte quyash energiyasın qollanıwdı xoshametlewge (úgitlewge) xızmet etedi. Google Maps-tan alınǵan joqarı ajıratqıshlıqtaǵı 3D súwretlew maǵlıwmatların qollanıp, jaqın átiraptaǵı imaratlar hám tereklerden túsetuǵın kóleńkelerdi esaplaw hám tariyxıy hawa-rayı menen temperaturalıq kórsetkishlerdi esapqa alıw arqalı, Project Sunroof veb-saytı paydalanıwshınıń quyash energiyasınan paydalanıw arqalı jıl sayın qansha aqsha únemlewi múmkin ekenligin esaplaydı. Sonıń menen birge, Project Sunroof veb-saytı sol aymaqta quyash panellerin ornata alatuǵın jergilikli quyash energiyası menen shuǵıllanıwshı satıwshılardıń dizimin de usınadı.

## Tariyxı
Project Sunroof Google injeneri Karl Elkin tárepinen onıń «20% waqıt» joybarı sıpatında jaratılǵan. Dáslepki waqıtları tek Boston, San-Francisko hám Fresno qalalarında iske qosılǵan bolsa da, házirgi waqıtta joybar AQSHtaǵı 43 million úy ushın quyash potencialın kórsetedi. Google burın da quyash energiyası jetkerip beriwshi SolarCity kompaniyası menen birgelikte joybarlarǵa investiciya kirgizgen.

Project Sunroof tárepinen usınılǵan quyash energiyası boyınsha analitikalıq maǵlıwmatlar dáslep jeke úy tóbelerindegi quyash potencialı boyınsha maǵlıwmat beriw ushın qollanılǵan bolsa da, Google tárepinen bul maǵlıwmatlar ushın qosımsha qollanıw usılları islep shıǵıldı.

Project Sunroof veb-saytında Google 'Data Explorer' (Maǵlıwmatlar Izertlewshisi) quralın iske qostı, bul paydalanıwshılarǵa toplanǵan (ulıwmalastırılǵan) quyash energiyası boyınsha analitikalıq maǵlıwmatlardı, mısalı, úy tóbesine quyash panellerin ornatıwǵa jaramlı imaratlardıń ulıwma sanın, yamasa pútkil jámiyetler yaki qalalar ushın ulıwma quyash potencialın (megavattlarda kórsetilgen) kóriwge imkaniyat beredi.

2018-jıl sentyabr ayında Google Environmental Insights Explorer (Qorshaǵan Ortalıqtı Izertlew Platforması) platformasın iske qostı. Bul qural qalalarǵa ózleriniń uglerod izin (karbon qaldıǵın) ólshewdi ańsatlastırıw hám klimat maqsetlerin qollap-quwatlaw boyınsha háreket etiw ushın islep shıǵılǵan. Qural Google Mapstan alınǵan tolıq geo-keńislik maǵlıwmatlarınan paydalanıp, qalanıń jıllıq uglerod shıǵındıları ushın boljamlı esaplardı usınadı. Ol Transport hám Imaratlar sektorlarınan shıǵatuǵın shıǵındılardıń boljamlı muǵdarın kórsetedi hám Project Sunroof maǵlıwmatlarınan paydalanıp, quyash energiyası arqalı shıǵındılardı kompensaciyalaw potencialın kórsetiw ushın pútkil qalanıń ulıwma quyash potencialın da bahalay aladı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Project Zero

**Project Zero** – bul Google tárepinen jumısqa alınǵan, «nol kúnlik» kemshiliklerdi tabıw wazıypası júklengen qáwipsizlik analitikleri toparı. Ol 2014-jıl 15-iyulda járiyalandı.

## Tariyxı
Kóp sanlı sońǵı paydalanıwshılar tárepinen qollanılatuǵın programmalıq támiynatta bir qatar kemshiliklerdi, mısalı, áhmiyetli «Heartbleed» kemshiligin izertlew waqtında anıqlaǵannan keyin, Google tek ǵana óz programmalıq támiynatında emes, al onıń paydalanıwshıları qollanatuǵın hár qanday programmalıq támiynatta usınday kemshiliklerdi tabıwǵa arnalǵan tolıq waqıtlı komanda dúziwge qarar etti. Jańa joybar 2014-jıl 15-iyulde Googledıń qáwipsizlik boyınsha blogında járiyalandı. Ol iske qosılǵanda, Project Zero usınǵan tiykarǵı innovaciyalardıń biri – qatań 90 kúnlik járiyalaw múddeti hám de kemshiliklerdi járiyalaw procesi hújjetlestirilgen, jámiyetshilikke kórinetuǵın bagtreker (kemshiliklerdi baqlaw sisteması) boldı.

Project Zero ideyası 2010-jılǵa barıp taqalsa da, onıń shólkemlestiriliwi Edvard Snoudenniń 2013-jılǵı globallıq qadaǵalaw haqqındaǵı maǵlıwmatlardı járiyalawınan keyingi Googledıń qadaǵalawǵa qarsı baslamalarınıń úlken tendenciyasına sáykes keledi. Komandanı burın Kris Evans basqarǵan, ol burın Googledıń Chrome qáwipsizlik toparınıń basshısı bolǵan hám keyinnen Tesla Motors kompaniyasına qosılǵan. Basqa belgili aǵzalar qatarına qáwipsizlik izertlewshileri Ben Xouks, Yan Bir hám Tavis Ormandi kiredi. Xouks keyinirek komandanıń menedjeri boldı hám keyin 2022-jıl 4-mayda jumıstan ketti.

Komandanıń tiykarǵı itibarı tek ǵana kemshiliklerdi hám jańasha hújimlerdi tabıw emes, al sonday-aq bunday kemshiliklerdiń ámelde qalay paydalanılıwı múmkin ekenligin izertlew hám jámiyetshilikke hújjetlestiriw bolıp tabıladı. Bul qorǵawshılardıń hújimler haqqında jetkilikli túsinikke iye bolıwın támiyinlew ushın isleniledi; komanda ayırım hújimlerdi tolıq súwretleytuǵın maqalaları bar keń kólemli izertlew blogın júrgizedi.

## Kemshiliklerdi tabıw hám xabarlaw
Project Zero toparı tárepinen tabılǵan kemshilikler (baglar) islep shıǵarıwshıǵa xabarlanadı hám tek ǵana jamaw (patch) shıǵarılǵannan keyin yamasa jamaw shıǵarılmay 90 kún ótkennen keyin jámiyetshilikke járiyalanadı. 90 kúnlik múddet – bul Googledıń «juwapkershilikli járiyalaw» usılın ámelge asırıwınıń bir kórinisi. Bul, programmalıq támiynat kompaniyalarına mashqalanı dúzetiw ushın 90 kún berip, soń paydalanıwshılardıń ózleri hújimlerden qorǵanıw ushın zárúrli ilajlar kóre alıwı maqsetinde jámiyetshilikti xabardar etiwdi ańlatadı. Komanda tárepinen jámiyetshilikke járiyalanǵanǵa shekem, jetkerip beriwshi (islep shıǵarıwshı) anıqlanǵan kemshilikler ushın 90 kún ishinde hesh qanday sheshim usınbaǵan jaǵdaylar da bolǵan, bul olsız da hálsiz paydalanıwshılar ushın qáwipti arttıradı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Kvantlıq jasalma intellekt laboratoriyası

**Kvantlıq jasalma intellekt laboratoriyası** (sonday-aq **Kvantlıq JI Laboratoriyası** yamasa **QuAIL** dep te ataladı) – bul NASA, Universitetler Kosmoslıq Izertlew Associaciyası hám Google (atap aytqanda, Google Research) tıń birgeliktegi baslaması bolıp, onıń maqseti kvantlıq esaplawlardıń mashinalıq oqıtıw hám basqa da qıyın kompyuter ilimi máselelerine qalay járdem bere alatuǵının izertlewde jetekshi bolıw. Laboratoriya NASA nıń Eyms Izertlew Orayında jaylasqan.

## Tariyxı
Kvantlıq JI Laboratoriyası 2013-jıldıń 16-mayında Google Research tárepinen blog jazbasında járiyalandı. Iske qosılǵan waqıtta Laboratoriya D-Wave Systems kompaniyasınıń D-Wave Two atlı eń rawajlanǵan kommerciyalıq jaqtan jetilisken kvantlıq kompyuterin paydalanǵan.

2013-jıldıń 10-oktyabrinde Google Kvantlıq JI Laboratoriyasınıń házirgi awhalın súwretleytuǵın qısqa film shıǵardı.

2013-jıldıń 18-oktyabrinde Google Minecraft oyınına kvantlıq fizikanı kirgizgenin járiyaladı.

2014-jıldıń yanvar ayında Google laboratoriyadaǵı D-Wave Two nıń jumısın klassikalıq kompyuterler menen salıstırǵan nátiyjelerdi járiyaladı. Nátiyjeler eki mánisli bolıp, internette qızǵın talqılawlarǵa sebep boldı.
2014-jıldıń 2-sentyabrinde Kvantlıq JI Laboratoriyasınıń UC Santa Barbara menen birge asıra ótkizgishli elektronika tiykarında kvantlıq informaciya processorların jaratıw boyınsha baslama baslaytuǵını haqqında járiyalandı.

2019-jıldıń 23-oktyabrinde Kvantlıq JI Laboratoriyası kvantlıq ústemlikke eriskeni haqqında maqalada járiyaladı.

## Házirgi waqıta
2024-jıldıń 9-dekabrinde Google Willow dı tanıstırıp, onı «eń zamanagóy kvantlıq chip» dep táriyplegen. Google bul jańa chiptiń dúnyadaǵı eń tez kompyuterler on septillion jılda sheshetuǵın máseleni bes minutta sheshe alatuǵının tastıyıqlaydı. On septillion jıl - bul Álemniń jasınan da kóp.

Biraq, ekspertlerdiń aytıwınsha, Willow házirshe tiykarınan eksperimental qurılma. Real dúnyadaǵı keń kólemli mashqalalardı sheshe alatuǵın kúshli kvantlıq kompyuter jaratıwǵa ele jıllar – hám milliardlaǵan dollarlar – kerek.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Google hám Wikipedia arasındaǵı qatnas

**Google hám Wikipedia arasındaǵı qatnas** Wikipedianıń dáslepki kúnlerinde birge islesiw tiykarında boldı, sol waqıtta Google keń tarqalǵan, redakciyalanbaytuǵın hám vizual reklama fermaları bolǵan Wikipedia klonlarınıń bet reytingin (pagerank) tómenletiwge járdem berdi. 2007-jılı Google jámiyetlik enciklopediya jaratıwdıń tikkeley básekilesi bolǵan Knol-dı tanıstırdı, ol keyin 2012-jılı jabıldı. Keyinirek Google Wikimediaǵa kóplegen grantlar menen járdem berdi hám YouTubetaǵı nadurıs informaciya máselesin sheshiw ushın Wikipediaǵa súyendi, informaciya izlewshilerge tekseriletuǵın hám jaqsı dereklerge iye informaciyanı usındı. 2021-jılı Google hám Wikimedia Enterprise sheriklik qatnasların basladı.

## Tariyxı
2007-jılı Google paydalanıwshılar tárepinen jaratılǵan kontentke iye Knol enciklopediyasın tanıstırdı. Sol waqıtta The New York Times Wikipedia nı Knol menen salıstırdı, hám ol kóbinese tikkeley básekiles sıpatında qabıl etildi. Knol kóbinese sátsizlik dep esaplandı hám joybar 2012-jılı jabılıp, keyin óshirildi.

2008-jılı hár túrli jańalıqlar derekleri Wikipediaǵa keliwshi trafiktiń kópshilik bólegi Google izlew sistemasınan keletuǵının xabarladı.

2010-jıldıń fevral ayında Google Wikimedia Foundationǵa óziniń birinshi grantı sıpatında 2,000,000 AQSH dolların berdi. Google tiykarın salıwshı Sergey Brin «Wikipedia internettiń eń ullı jetiskenlikleriniń biri» dep pikir bildirdi.

2012-jıldıń may ayında Google Google Knowledge Graph dep atalǵan joybardı iske qostı, ol dástúrli izlew nátiyjeleri menen birge tez juwap beriw panellerin payda etti. Keyinirek, bilimler grafiginen soraw nátiyjeleri de qatar tekstke tiykarlanǵan izlewge qosılıp, izlew nátiyjeleriniń reytingli dizimin payda etiwge járdem berdi. Bilimler panelindegi informaciya qutılarında berilgen informaciyanıń úlken bólegi Wikipedia hám CRU nıń Dúnya faktları kitabınan alınǵan.

2019-jıldıń yanvar ayında Google Wikimedia Foundation ǵa 3 million dollar járdem berdi.

2022-jıldıń iyun ayında Google hám Internet Archive Wikimedia Enterprisetiń birinshi klientleri sıpatında járiyalandı, biraq tek Google ǵana bul xızmet ushın tóleydi.

## Jalǵan informaciya menen gúresiw
I2018-jıldıń mart ayında YouTube veb-sayttaǵı jalǵan informaciya máselesin sheshiw ushın Wikipediadan informaciya paydalanatuǵının járiyaladı. 11-sentyabr hújimleri, Apollon baǵdarlaması, 2020-jılǵı AQSH prezident saylawları hám COVID-19 pandemiyası sıyaqlı belgili temalar haqqındaǵı videolardıń astında informaciyalıq paneller kirgizilgen. Bul paneller jalǵan informaciya menen gúresiw ushın arnalǵan. Olar tikkeley Wikipediadan, sonday-aq Encyclopædia Britannica, The World Factbook, Associated Press hám Awırıwlardı qadaǵalaw hám aldın alıw orayları sıyaqlı basqa veb-saytlardan alınǵan informaciyanı óz ishine aladı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Proceratium google

**Proceratium google**, sonday-aq **Google qumırsqası** dep te atalatuǵın, Kaliforniya Ilimler Akademiyasınıń Entomologiya boyınsha associaciyalanǵan kuratorı Brayan L. Fisher tárepinen Madagaskarda ashıldı. Bul qumırsqanıń ózgeshe pishimdegi qursaǵı bar bolıp, ol tek órmekshilerdiń máyekleri menen awqatlanıwǵa beyimlesken.

Fisher bul qumırsqaǵa Google Inc. izlew sisteması kompaniyasınıń atın berdi, bul onıń izertlewlerinde Google Earth diń paydalılıǵına húrmet retinde islendi. Ol bılay dep jazdı:

Google kompaniyasınıń qollap-quwatlawın tán alıw ushın ataldı. Men Google kompaniyası óz talantın biohártúrlilik jámiyetine, qorǵaw jobalastırıwshılarına hám ulıwma xalıqqa tiyisli maǵlıwmatlardı usınıw ushın qollanıwdı dawam etedi dep úmit etemen. «Zoogle» di dóretiw arqalı Google túrler haqqında taksonomiyalıq hám biohártúrlilik maǵlıwmatlarına erkin hám demokratiyalıq jetisiwdi támiyinlewge járdem bere aladı. P. google diń sonday-aq órmekshilerdiń máyeklerin ańlawshı qánigelesken jırtqısh ekenligi gúman etiledi, bul da usı qumırsqanıń Google atına ılayıqlı ekenligin kórsetedi — siyrek oljanı izlep tabıw uqıplılıǵı ushın. Túrdiń atı erkin dúzilis bolıp, apoziciya sıpatında qabıl etiliwi kerek.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Izlew sistemasın manipulyaciyalaw tásiri

**Izlew sistemasın manipulyaciyalaw tásiri (SEME)** – bul psixolog Robert Epshteyn tárepinen 2015-jılı oylap tabılǵan termin bolıp, izlew sistemaları arqalı tutınıwshılardıń qálewleri hám saylaw qálewleriniń gipotezalanǵan ózgerisin súwretleydi. Advokatlar, veb-saytlar hám biznesler izlew sistemasınıń algoritminde óz orınların optimallastırıwǵa háreket etetuǵın izlew sistemasın optimizaciyalawdan ayırmashılıǵı, SEME izlew sisteması kompaniyalarınıń ózlerine dıqqat qaratadı. Epshteynniń pikirinshe, izlew sisteması kompaniyaları tutınıwshılar hám saylawshılardıń pikirlerin úlken kólemde manipulyaciyalaydı hám bunı ózleri qollap-quwatlaytuǵın talabanlardıń jeńiske erisiwin támiyinlew ushın isleydi. Epshteynniń izertlewleri kórsetkenindey, bunday manipulyaciyalar qararı joq saylawshılardıń saylaw qálewlerin 20 procentke yamasa onnan da kóbirek, al ayırım demografiyalıq toparlarda 80 procentke shekem ózgertiwi múmkin hám milliy saylawlardıń 25 procentinen kóbiniń nátiyjelerin ózgertiwi múmkin.

Bul ayıplawlarǵa juwap retinde Google paydalanıwshılardıń pikirlerin manipulyaciyalaw ushın izlew nátiyjeleriniń reytingin qayta dúziwdi yamasa saylawlar yamasa siyasiy kandidatlar ushın reytingti arnawlı túrde ózgertiwdi biykarladı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Sensorvault

**Sensorvault** – bul paydalanıwshılardıń tariyxıy geo-orın maǵlıwmatlarınıń jazbaların óz ishine alǵan Googledıń ishki maǵlıwmatlar bazası.

Ol huqıq qorǵaw organları tárepinen geo-qorshaw orderin orınlaw hám jinayat bolǵan jerdiń átirapındaǵı (geo-qorshalǵan aymaqtaǵı) barlıq qurılmalardı izlew ushın qollanılǵan. Sol qurılmalardıń qozǵalısların kórip shıǵıp hám olardı potencial gúmanlanıwshılar yamasa gúwalar dárejesine shekem qısqartqannan keyin, Googledan sol qurılmalardıń iyeleri haqqında informaciya soraydı.

Biraq, geo-qorshaw orderlerin qollanıw qupıyalıq máselelerin kóterdi, sebebi olar qatnası joq adamlardı da qamtıwı hám adamlardıń qupıyalıq huqıqların buzıwı múmkin. Orderler kóbinese itimal sebeplerdi belgilew ushın «amerikalılar uyalı telefonlarǵa iye hám Google kóp telefonlardıń orın maǵlıwmatlarına iye» degen tastıyıqlawǵa súyenedi.

Ósip baratırǵan alańlawshılıqlarǵa juwap retinde, Google paydalanıwshılardıń orın maǵlıwmatları ushın geo-qorshaw orderi sorawlarına juwap beriw tájiriybesin toqtatıw rejelerin járiyaladı. Kompaniya «Orın tariyxı» maǵlıwmatların qalay islewine bir neshe ózgerisler kirgizedi:

# Orın tariyxı maǵlıwmatları Google bultında emes, paydalanıwshılardıń qurılmalarında ádepki boyınsha saqlanadı.
# Maǵlıwmatlar keminde 18 ay saqlanıwdıń ornına úsh aydan keyin óshiriliwge belgilenedi.
# Eger paydalanıwshılar óz maǵlıwmatların bultqa rezerv kóshiriwdi tańlasa, Google onı avtomatlı túrde shifrlaydı.

Bul ózgerisler Google ushın geo-qorshaw orderlerine juwap retinde kóplegen orın maǵlıwmatların beriwdi ádewir qıyınlastıradı, hátte múmkin emes etedi dep kútilmekte.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Dilnozaxon Kattaxonova

**Dilnozaxon Kattaxonova** — ózbek siyasatshısı, 2020-jıldan baslap Ózbekstan Jaslar isleri agentligi direktorınıń birinshi orınbasarı lawazımında islep kelmekte. Kattaxonova burın eń iri mektep oqıwshıları awqamı bolǵan «Kamalak» balalar shólkeminiń baslıǵı (2018-2020) lawazımında islegen. 2021-jıl iyun ayında Ózbekstan Prezidenti tárepinen «Doslıq» mámleketlik sıylıǵı menen sıylıqlanǵan. Sonday-aq, ol siyasattanıw boyınsha filosofiya doktorı.
## Karyera
Ol 2014-jılı Mırza Ulıǵbek atındaǵı Ózbekstan Milliy universitetinen bakalavr dárejesin alıp shıqqan. 2016-jılı Ózbekstan Milliy universitetinde magistratura dárejesin tamamlaǵan. 2014-2016-jıllar aralıǵında "Kamolot" jaslar jámiyetlik háreketiniń Oraylıq Keńesiniń Sociallıq-huqıqıy joybarlar bóliminde jetekshi qánige sıpatında xızmet etken. 2016-2017-jıllar dawamında Ózbekstan Hayal-qızlar komitetiniń Xalıqaralıq baylanıslardı rawajlandırıw hám mámleketlik emes, kommerciyalıq emes shólkemlerdi qollap-quwatlaw bóliminiń bas qánigesi lawazımında islegen. 2017-jıl 5-iyul kúni Jaslar máseleleri boyınsha respublikalıq keńestiń májilisinde Ózbekstan jaslar awqamı Oraylıq Keńesi baslıǵınıń orınbasarı etip saylandı. 2018-2020-jıllarda "Kamalak" balalar shólkeminiń baslıǵı lawazımında jumıs alıp barǵan. 2018-jıldan Ózbekstan Respublikası Prezidenti janındaǵı Mámleketlik basqarıw akademiyasınıń erkin izertlewshisi. 2022-jıl mart ayında PhD diplomın aldı. 2020-jıl 10-iyul kúni jańadan shólkemlestirilgen Ózbekstan Respublikası Jaslar isleri agentligi direktorınıń orınbasarı lawazımına tayınlandı. 2023-jıl 20-dekabr kúni Jaslar isleri agentligi direktorınıń birinshi orınbasarı lawazımına tayınlandı.

## Derekler
Robot konstituciyası

**Robot konstituciyası** – bul Google DeepMind tárepinen 2024-jıldıń yanvar ayında óziniń jasalma intellekt ónimleri ushın belgilengen AutoRT toplamınıń bir bólegi bolǵan qáwipsizlik qaǵıydalar toplamı. Bul qaǵıydalar Azimovtıń Robototexnikanıń úsh nızamınan ilham alınǵan. Qaǵıydalar járdemshi robotlardıń tiykarındaǵı úlken til modellerine qollanıladı.
1-nızam boyınsha robot «adamǵa zıyan keltirmewi kerek».

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Google student elshisi baǵdarlaması

**Google student elshisi baǵdarlaması** () barlıq akademiyalıq tarawlardaǵı belsendi joqarı oqıw ornı studentlerine baǵdarlanǵan global baǵdarlama edi. Bul studentlerge Google menen óz universitetleri arasında baylanıstırıwshı bolıw múmkinshiligi, sonday-aq Google ushın keleshektegi jetekshilerdiń bilim alıwına úles qosıw imkaniyatı boldı.

## Tariyxı
Baǵdarlama bakalavr hám magistr dárejelerindegi kampus jetekshilerin tańladı, bul studentler ushın ózleriniń jumsaq kónlikpelerin jetilistiriw, kásiplik qábiletlerin rawajlandırıw hám kontinent boylap basqa qızıqlı hám aqıllı adamlar menen birge islesiw múmkinshiligi edi.

Baǵdarlama 2016-jılı toqtatıldı, Google bunıń tásir nátiyjesi emes, al ózgerip atırǵan global bilimlendiriw talapların qanaatlandırıw zárúrligi ekenin ayttı.

## Maqseti
Baǵdarlama Googledıń studentlerdi qollap-quwatlaw hám tańlanǵan studentlerge Google texnologiyalarınan eń jaqsı paydalanıwǵa hám keleshek kásiplerine jetkilikli tayarlanıwǵa járdem beriw boyınsha talpınısların kúsheytiw ushın islep shıǵılǵan.

GSA jumısı tómendegilerdi óz ishine aldı:

* Google hám universitet arasında baylanıstırıwshı xızmetin atqarıw.
* Jergilikli Google komandaları menen birge islesiw.
* Óz kampuslarında Google ónimleri hám brendi haqqında xabardarlıqtı arttırıw.
* Google baǵdarlamaları, waqıyaları hám basqa múmkinshilikler (jarıslar, oqıw múmkinshilikleri, stipendiyalar hám t.b.) haqqında jańalıqlardı tarqatıw.
* Google atınan kampusta oqıtıwshılar hám student toparları menen baylanıslar ornatıw.
* Jańa Google ónimlerin hám funkciyaların sınap kóriw.
* Googledıń jaqsı niyetin óz kampuslarındaǵı studentlerge en jaydırıw.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Solve for X

**Solve for X** – bul jámiyetlik sheshim tabıw joybarı hám Google tárepinen baslap berilgen ekspert orayı sıyaqlı ilaj bolıp, ol birge islesiwdi xoshametlew, global máselelerdi sheshiw hám innovatorlardı qollap-quwatlaw ushın dúzilgen. Atamadaǵı «X» birew yamasa topar álleqashan izlep atırǵan ilajdı ańlatadı hám 2012-jıldan 2014-jılǵa shekem dawam etti.

## Tariyxı
Joybar 2012-jıl 1-fevralda Kaliforniyadaǵı San-Martin qalasındaǵı CordeValle kurortında ótkerilgen úsh kúnlik konferenciya menen baslandı. Google komandası hár qıylı sheshimler ústinde islep atırǵan adamlardı izlegen. X ushın sheshim tabıw bayanlamaları innovatorlar tárepinen 50 qatnasıwshıǵa usınıldı, keyin olar birge oylasıp, sheshimlerdi izlep atırǵanlarǵa járdem beriw birgelikte oy almastı. Bul iske Google basshıları Erik Shmidt, Megan Smit hám joybardı birge dúzgen Astro Teller jetekshilik etken. Konferenciya hár jılı ótkerilgen. Veb-sayt 2012-jıl 6-fevralda iske túsirilgen.

Solve for X tiń prezentaciya bólimi TED sóylesiwlerine uqsatılǵan sebebi eki joybar da innovatorlar tárepinen seminarlardı ótkeredi, olardı basqalar onlayn kóre aladı. Evropa direktorı Bruno Djussani Google talabı haqqında bılay dedi: «Dúnyaǵa kóbirek ideyalar kerek, azıraq emes hám olardı erkin hám ashıq bólisiwge kóbirek minnetleme kerek, solay etip biz birgelikte olardı sınap kórip, haqıyqatqa aylandıra alamız... Google bunıń kelip shıǵıwında bolǵanlıqtan, álbette texnologiya hám injenerlik Solve For X te úlken rol oynaydı».

Solve for X, Googledaǵı eki basshı tárepinen Erik Shmidttiń qollawı menen birgelikte dúzilgen, dáslebinde veb-baylanıslı qurılmalar, transport basqarıwshısız avtomobiller hám kosmos liftleri sıyaqlı jańa texnologiyalar ústinde isleytuǵın Google X laboratoriyası menen baylanıslı dep esaplanǵan edi.

2013-14-jılları Solve for X komandası bir neshe sherikles shólkemler menen birlesip, olardıń sóylesiwler-plyus-auditoriya-jámiyet-oylasıw formatın sherikles jıynalıslarına engiziwdi qolladı. 2012-jılı ótkerilgen birinshi jıynalısta oylap tabıwshı hám isbilermen Rob MakGinnis «Global suw jetispewshiligi» temasında sóyledi. Ira Glass 2014-jılǵı sammitti «Ira Glass sizdi ayǵa ushıwǵa májbúrlewge háreket etedi» dep atalǵan klimat ózgeriwi haqqındaǵı sóylesiw menen ashtı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Stenford cifrlı kitapxana joybarı

**Stenford cifrlı kitapxana joybarı** (SCKJ) (sonday-aq Stenford integraciyalanǵan cifrlı kitapxana joybarı hám Stenford cifrlı kitapxana texnologiyaları joybarı dep te ataladı) 1990-jıllardıń ortasınan 2004-jılǵa shekem Stenford universitetinde Gektor Garsiya-Molina, Terri Vinograd, Den Bonex hám Andreas Pepke tárepinen alıp barılǵan izertlew baǵdarlaması boldı. Komandaǵa sonday-aq kitapxanashılar Rebekka Uesli hám Viki Reyx kirgen. SCKJ joybarınıń tiykarǵı maqseti «hár túrli hám avtonom cifrlı kitapxana xızmetleri arasında óz-ara islesiwdi támiyinleytuǵın infrastrukturanı támiyinlew» bolǵan hám basqa jerde «payda bolıp atırǵan tarmaqlanǵan informaciya derekleri hám toplamlarınıń úlken sanına birdey kiriw múmkinshiligin bere otırıp, jalǵız, integraciyalanǵan hám 'universal' kitapxana ushın imkaniyat beretuǵın texnologiyalardı rawajlandırıw» dep sıpatlanǵan.

SCKJ Google tariyxında Larri Peydj hám Sergey Bringe (Bringe sonday-aq NSF Magistratura Izertlew Stipendiyası járdem bergen) Google izlew sistemasınıń dáslepki versiyaların hám onıń aldınǵıların rawajlandırǵan dáwirde, Google jeke kompaniya sıpatında dizimnen ótkerilgenge shekem, qarjılandırıwdıń tiykarǵı deregi sıpatında belgili. Sonday-aq, Larri Peydj Stenfordta SCKJ boyınsha jumıs islep atırǵan waqıtta PageRank ushın óziniń patentin rásmiylestirgen.

SCKJ ózi Milliy Ilim Fondı kiretuǵın federal agentlikler koaliciyası, sonday-aq sanaat qáwenderleriniń járdemi tárepinen qarjılandırılǵan.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Sky Map

**Sky Map** – bul Android ushın arnalǵan planetariy programmalıq qosımshası.

## Tariyxı
Sky Map Google kompaniyasınıń Pittsburg, Pensilvaniyadaǵı injenerler toparı tárepinen olardıń 20% waqtınıń bólegi sıpatında joybarlastırılǵan hám islep shıǵılǵan.

Házir ol «qayırqomlıq hám ashıq kodlı» bolıp tabıladı.

## Licenziyalaw
2012-jıl 20-yanvarda Google Karnegi-Mellon universiteti menen studentlik baǵdarlamashılar sherikligin járiyaladı hám Sky Maptı Apache 2.0 ashıq kodlı licenziyası boyınsha shıǵardı.

## Kod
Proekt házirgi waqıtta GitHub repozitoriyi túrinde ashıq.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
UTM parametrleri

**Urchin Tracking Module (UTM) parametrleri** – bul marketologlar tárepinen onlayn marketing kampaniyalarınıń nátiyjeliligin hár túrli trafik derekleri hám járiyalaw mediaları arqalı baqlaw ushın qollanılatuǵın URL parametrleriniń bes túri. Olar Google Analyticstiń aldıńǵısı Urchin tárepinen engizilgen hám, nátiyjede, Google Analytics tárepinen tikkeley qollap-quwatlanadı. URL-degi UTM parametrleri belgili bir veb-saytqa trafik jiberetuǵın kampaniyanı anıqlaydı hám brauzerdiń veb-sayt sessiyasın hám kampaniya atribuciya aralıǵı pitkenshe bolǵan keyingi sessiyalardı oǵan baylanıstıradı. Parametrler analiz qurallarınan ótkere aladı hám esabatlardı toltırıw ushın qollana aladı.

Bul mısal URL-de bes UTM parametriniń tórtewi ajıratıp kórsetilgen:

: utm_content=buffercf3b2&utm_medium=social&utm_source=snapchat.com&utm_campaign=buffer

## Qollanılıwı
URL-degi UTM parametrleri belgili bir veb-saytqa trafik jiberetuǵın marketing kampaniyasın anıqlaydı. Tiyisli UTM parametrlerin anıqlaw hám olardı sáykes URL-lerge qosıw ushın, marketologlar ádette ápiwayı, elektron kestege tiykarlanǵan yamasa avtomatlastırılǵan UTM qurıw quralların qollanadı, sonıń ishinde veb-saytlar ushın Google Analytics URL qurıwshısı. Gipersilteme UTM parametrleri bar URL-di óz ishine alǵanda, maqsetli veb-sayttıń veb-analitika programmalıq támiynatı parametr informaciyasın interpretaciya qıladı hám onı brauzerdiń veb-sayt sessiyasına hám kampaniya atribuciya aralıǵı pitkenshe bolǵan keyingi sessiyalarǵa baylanıstıradı (standart boyınsha, Google Analyticste altı ay).

URL-lerge berilgen UTM parametrleri Google Analytics hám Adobe Analytics sıyaqlı analitika quralları tárepinen analiz etiledi, al maǵlıwmatlar standart hám arnawlı analitika esabatların toltırıw ushın qollanıladı. Veb-analitika programmalıq támiynatı parametrlerdi brauzerdiń házirgi hám keyingi sessiyalarına kampaniya aralıǵı pitkenshe baylanıstırıwı múmkin.

## Parametrler
Bes túrli UTM parametri bar, olar qálegen tártipte qollanılıwı múmkin:

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Unity (kabel sisteması)

**Unity** – Yaponiya menen Amerika Qurama Shtatları arasındaǵı Trans-Tınısh okeanı suw astı baylanıs kabeli bolıp, ol 2010-jıldıń aprel ayında tamamlanǵan.

Unity 10,000 km sızıqlı kabel sistemasınan ibarat bolıp, onıń ótkiziw qábileti 7.68 Tbit/s ke shekem jetetuǵın «kóp terabitli» quwatqa iye. Kabeldiń qurılısı 2008-jıldıń fevral ayında qurılǵan konsorcium tárepinen qarjılandırılǵan bolıp, oǵan Bharti Airtel, Global Transit, Google, KDDI Corporation, Pacnet hám SingTel kompaniyaları kiredi. Unity diń ornatılıwı shama menen 300 million AQSH dollarına túsken hám onıń tamamlanıwı Trans-Tınısh okeanı kabel quwatın shama menen 20 procentke arttırǵan.

## Tariyxı

2008-jıldıń fevral ayında Bharti Airtel, Global Transit, Google, KDDI Corporation, Pacnet hám SingTel kompaniyalarınan quralǵan konsorcium Qurama Shtatlar menen Yaponiyanı baylanıstıratuǵın joqarı ótkiziw qábiletine iye suw astı optikalıq talshıqlı kabelin qurıw boyınsha kelisimlerge qol qoyǵanın járiyaladı. Qurılıstıń boljamlı qunı 300 million AQSH dolları dep belgilendi.

2008-jıldıń 23-fevral kúni Tokioda ótkerilgen qol qoyıw ilajında Unity konsorciumı NEC Corporation hám Tyco Telecommunications kompaniyalarına sistemanı qurıw hám ornatıw boyınsha shártnama berdi. NEC hám Tyco joybar ústinde jumıstı 2008-jıldıń iyun ayında basladı. Testing of the cable was completed, and it became ready for service, in April 2010.

## Texnikalıq sıpatlamaları
Unity - Tokioǵa jaqın jaylasqan Chikura menen Los-Andjeles hám Qurama Shtatlardıń batıs jaǵalawındaǵı basqa tarmaq noqatları arasındaǵı 10,000 kilometrlik Trans-Tınısh okeanı kabeli. Chikurada Unity basqa kabel sistemalarına qosılǵan.

Jańa bes talshıqlı jup kabel sisteması bes talshıqlı jupqa iye, hárbir talshıqlı jup sekundına 960 gigabitke (Gbit/s) shekem maǵlıwmat jetkize aladı. Joqarı talshıq sanına iye bolǵanlıqtan, Unity tómenirek birlik bahasında kóbirek ótkiziw qábiletin usınıw múmkinshiligine iye.

Unity dáslep Trans-Tınısh okeanı jaqtılandırılǵan kabel quwatın shama menen 20 procentke arttıradı dep kútilmekte, bul Tınısh okeanı arqalı sekundına 7.68 terabitke (Tbit/s) shekem ótkiziw qábiletin qosıw múmkinshiligin beredi.

## Ǵalaba xabar qurallarınıń juwabı
2007-jıldıń sentyabr ayında The New York Times gazetasında Saul Xansell Google kompaniyasınıń Unity joybarına qatnasıwı haqqında bılay dep jazdı:

«Google eń joqarı dárejedegi ózi isleytuǵın kompaniya bolıwı múmkin. Basınan-aq, Google óziniń injenerlik ústinligine bolǵan isenimi menen birge únemshil kózqarası onı óz serverlerin qurıwǵa alıp keldi. Ol óziniń operaciyalıq sistemaların jazadı. Házir ol sımsız baylanıs tasıwshı spektrin satıp alıwǵa qáwip salmaqta hám Tınısh okeanı arqalı maǵlıwmat almasıw kabelin tóseytuǵın kemelerdi jallawǵa tayarlanıp atır...»

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Lana Del Rey

**Lana Del Rey** (, negizgi atı — **Elizabet Vulridj Grant**, ; 1985-jıl 21-iyun, Nyu-York, AQSh) — amerikalı qosıqshı, qosıq jazıwshı hám shayır, «Gremmi» sıylıǵına on bir mártebe kandidat. Ol óziniń ayrıqsha usılı sebepli zamanagóy muzıka sanaatındaǵı eń áhmiyetli shaxslardan biri bolıp, ol melanxolik estetika, 1950-1970-jıllardaǵı Amerika pop mádeniyatına bolǵan nostalgiya hám dawıstıń kinematografiyalıǵın ózinde jámlegen. Lana Del Reydiń dóretiwshiligi sınshılar arasında da, keń auditoriya arasında da tán alıwǵa eristi. *[[Variety]]* jurnalı onı «XXI ásirdiń eń abıraylı avtor-atqarıwshılarınan biri» dep atadı hám ''Rolling Stone'' onı «XXI ásirdiń eń ullı amerikalı qosıq avtorı» dep atap, «Barlıq dáwirlerdiń 200 eń ullı qosıqshıları» dizimine kirgizdi.

Nyu-Yorkta tuwılǵan, balalıǵın kishi Lyek-Plesid qalasında ótkizgen. Onıń dóretiwshiligi 2000-jıllarda óz ambiciyaların ámelge asırıw ushın Nyu-Yorkqa qaytqanında baslanǵan. Dáslep ol óziniń haqıyqıy atı-familiyası menen ǵárezsiz joybarlar shıǵardı.

## Derekler
VisBug

**VisBug** – bul Google tárepinen jaratılǵan ashıq kodlı chromium keńeytpe paneli. Ol 2018-jılı shıǵarılǵan hám aldıńǵı qatar veb-dizayn ushın FireBug sıpatında reklamalanǵan. Ol veb-bet maketlerin ózgertiw ushın qurallarǵa iye hám kishi CSS ózgertiwlerin ámelge asırıwǵa járdem beredi.

## Ózgeshelikleri

# Kóshiriw quralı
# Súwret almastırıw
# Shetki qural

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Weave (protokol)

**Weave** tarmaq qosımshaları qatlamınıń protokolı hám ámelge asırıwda, tiykarınan tutınıwshılarǵa hám turaq jaylarǵa arnalǵan qosımshalarǵa itibar qaratıp, Internet zatları (IoT) dárejesindegi baylanısqan qosımshalardı qurıw ushın hár tárepleme qurallar jıynaǵı bolıp esaplanadı. 

Weave bir neshe IPv6 protokolın qollap-quwatlaytuǵın, máselen, Ethernet, Wi-Fi, mobil baylanıs hám Thread sıyaqlı baylanıs texnologiyalarında isleydi hám Bluetooth Low Energy sımsız baylanısları ushın da beyimlestirilgen.

2019-jıl 19-dekabrde Google kompaniyası «Connected Home over IP» jumısshı toparın shólkemlestiriw ushın Amazon, Apple hám Zigbee Alliance penen birleskenin» málimledi... Google bul baǵdarlamanıń bir bólegi sıpatında Weave protokolın usındı». Usı sebepli, Google Weave protokolın rawajlandırıwdı toqtatıp, onıń ornına jańa Matter (standart) protokolın usındı.

## Tariyxı
Weave dáslepki ret Nest Labs tárepinen jaratılǵan hám 2013-jılı óziniń Nest Protect (1-áwlad) ónimi menen birge iske qosılǵan. Sonnan berli bul protokol 2014-jılı Google kompaniyası Nest Labstı satıp alǵannan keyin Google tárepinen qabıl etilgen hám dawam ettirilgen. Weave protokolına Nest Secure qáwipsizlik sistemasın, Nest Connect hám Nest x Yale Lock qurılmaların qollap-quwatlaw ushın arxitekturalıq ózgerislerdiń ekinshi tolqını kirgizildi. Nest Labstı satıp alǵannan berli, Google IoT qurılmaları ushın tolıq sheshim jaratıw maqsetinde Weave protokolın óziniń Android Things (kodı Brillo) engizilgen operaciyalıq sisteması menen birlestiriwdi rejelestirgen.

## OpenWeave
Google Weave protokolınıń ámelge asırılıwın OpenWeave degen at penen ashıq kodlı joybar sıpatında 2017-jıl iyun ayında GitHub platformasında Apache 2.0 licenziyası tiykarında járiyaladı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Web Intents

**Web Intents** veb-qosımshalar arasındaǵı baylanıs hám xızmetlerdi tabıw ushın arnalǵan eksperimentlik freymvork edi.

Web Intents Android sistemasındaǵı Intents (niyetler) sisteması úlgisinde modellestirilgen, veb-qosımshalar arasında xızmet kórsetiwshi tárepinen orınlanatuǵın háreketke teńlestirilgen, tabıw mexanizmi hám júdá jeńil RPC (alıstan proceduralardı shaqırıw) sistemasınan ibarat.
Web Intents eki veb-qosımshaǵa bir-birin biliwi shárt bolmaǵanda baylanıs ornatıwǵa imkaniyat beredi.

## Qollap-quwatlaw

### Klient

* Google Chrome brauzeriniń 18-versiyasınan 23-versiyasına shekem Web Intents sistemasın tikkeley qollap-quwatlaǵan . Bul qollap-quwatlaw 24-versiyada «API hám Chromedaǵı belgili bir paydalanıwshı tájiriybesinde rawajlandırıw ushın bir qatar tarawlar» bar ekenligi sebepli óshirilgen.
* IE 8, IE 9, Opera, Safari, Firefox 3+ hám Chrome 3+ ushın qollap-quwatlaytuǵın JavaScript kitapxanası (shim) bar.

### Server

* Házirgi waqıtta «Intents» sistemasın qollap-quwatlamaytuǵın ayırım xızmetler ushın Web Intents proksi-betleri bar.
* AddThis xızmeti brauzerdiń qollap-quwatlawına qaramastan, bólisiw quralları arqalı Web Intentsti qollap-quwatlaydı.

## Tariyxı
Google xızmetkeri Pol Kinlan 2010-jıl dekabr ayında Web Intents joybarın járiyaladı. Kóp ótpey ol GitHubta prototip APIdi usındı. 2011-jıl avgust ayında Google kompaniyası Chrome brauzeri Web Intentsti qollap-quwatlaytuǵının málimledi. Google hám Mozilla birdey mashqalanı sheshiwge urınıp atırǵan Web Intents hám Mozillanıń Web Activities joybarların bir usınısqa birlestiriw ushın birge islesiwdi basladı.

2012-jıl noyabr ayında Google xızmetkeri Greg Billok Chrome brauzerinen Web Intentstiń tájiriybelik qollap-quwatlawı alıp taslanǵanın járiyaladı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Google Web Server

**Google Web Server (GWS)** Google óziniń veb infrastrukturası ushın paydalanatuǵın menshikli veb-server programmalıq támiynatı. GWS tek Google ekosistemasınıń ishinde veb-sayt xostingi ushın qollanıladı.

2008-jılı GWS komandasın Bxarat Mediratta basqarǵan. GWS kóbinese Google infrastrukturasınıń eń qatań qorǵalǵan komponentleriniń biri sıpatında táriyiplenedi.

2010-jılı GWS dúnyadaǵı barlıq veb-saytlardıń 13% in basqarǵanı haqqında maǵlıwmat berilgen.
2015-jıldıń may ayında GWS Apache, nginx hám Microsoft IIS ten keyin internettegi tórtinshi eń kóp qollanılatuǵın veb-server bolıp, aktivli veb-saytlardıń shama menen 7.95% in basqarǵan. Kópshilik Google betlerindegi veb-bet sorawları HTTP atamasında qollanılıp atırǵan veb-server programmalıq támiynatınıń kórsetkishi sıpatında «gws» di (versiya nomerisiz) kórsetedi.

GWS haqqında maǵlıwmatlar az ushırasadı. 2011-jılı Google kompaniyasınıń Chikago keńsesiniń blog jazbasında, Google GWS haqqında ayırım maǵlıwmatlardı usınǵan:

*«Google Web Server (GWS) komandası Google veb-izlew
hám basqa da kóplegen Google izlew xızmetlerin quwatlandıratuǵın menshikli veb-xızmet
kórsetiw infrastrukturasın quradı hám jetilistiredi. GWS google.com saytındaǵı paydalanıwshıǵa
kórinetuǵın derlik hárbir ózgeriske qatnasadı, bul bolsa jiyi jańalıqlar bolıp
turatuǵının ańlatadı. Biz bárqulla sistemalar boyınsha tájiriybege hám úlken
C++ derek kodları bazası menen islesiw tájiriybesine iye bolǵan qızǵın baǵdarlamashılardı
izleymiz.»*

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
WebP

**WebP** — bul Google tárepinen JPEG, PNG hám GIF fayl formatların almastırıw ushın islep shıǵılǵan rastrlı grafikalıq fayl formatı. Ol shıǵındı da, joǵaltpay qısıwdı, sonday-aq animaciyanı hám alfa-ashıqlıqtı qollap-quwatlaydı.

Google 2010-jıl sentyabr ayında WebP formatın járiyaladı; kompaniya 2018-jıl aprelde onı qollap-quwatlawshı kitapxanasınıń birinshi turaqlı nusqasın shıǵardı. WebP qısqartpası Web Picture (Veb súwret) sózlerinen alınǵan.

## Tariyxı
WebP birinshi ret Google tárepinen 2010-jıl 30-sentyabrde vebtegi shıǵındı qısılǵan haqıyqıy reńli grafika ushın jańa ashıq format sıpatında járiyalandı, ol salıstırmalı súwret sapası ushın JPEG fayllarınan kishirek fayllardı jaratadı. Ol Googledıń On2 Technologies kompaniyasın satıp alıw arqalı iye bolǵan texnologiyasına tiykarlanǵan. VP8 video formatınıń tuwındısı retinde, ol WebM multimedialıq konteyner formatına sıńar joybar bolıp tabıladı. WebPge baylanıslı programmalıq támiynat BSD erkin programmalıq támiynat licenziyası tiykarında shıǵarıladı.

2011-jıl 3-oktyabrde, Google animaciya, ICC profili, XMP hám Exif metamaǵlıwmatları hám plitkalaw (eń kóp degende 16384 × 16384 plitkadan júdá úlken súwretlerdi dúziw) ushın WebPdi qollap-quwatlawǵa múmkinshilik beriwshi «Keńeytilgen fayl formatın» qostı. Plitkalawdı qollap-quwatlaw hesh qashan tolıq juwmaqlanbadı hám specifikaciyadan qaytadan alıp taslandı. Eskirek animaciyalıq GIF faylların animaciyalıq WebPge aylandırıwǵa boladı.

2011-jıl 18-noyabrde Google jańa shıǵınsız qısıw rejimin hám shıǵınsız da, shıǵınlı da rejimlerde ashıqlıqtı (alfa-kanaldı) qollap-quwatlawdı járiyaladı; bul qollap-quwatlaw libwebp 0.2.0 (2012-jıl 16-avgust) versiyasında standart túrde qosıldı. Googledıń 2011-jıl noyabrdegi ólshewlerine sáykes, vebten tabılǵan PNG fayllarınan baslaǵanda PNGden WebPge aylandırıw fayl ólsheminiń 45% ke kemeyiwine, al pngcrush hám PNGOUT járdeminde qayta qısılǵan PNGlar menen salıstırǵanda 28% ke azayıwına alıp keldi.

2016-jıl iyul ayında Apple, macOS Sierra hám iOS 10nıń dáslepki beta-nusqalarına WebP qollap-quwatlawın qostı, biraq keyinirek bul qollap-quwatlaw 2016-jıl sentyabrde shıǵarılǵan iOS 10 hám macOS Sierranıń GM úlgi nusqalarında alıp taslandı. 2020-jıl sentyabrde WebPdi qollap-quwatlaw Safaridiń 14-versiyasına qosıldı.

Qollap-quwatlawshı libwebp kitapxanası 2018-jıl aprelde 1.0 versiyasına jetti.

2024-jılǵı maǵlıwmatlarǵa sáykes, WebPdi qollap-quwatlaytuǵın veb-brauzerler bazar úlesiniń 97% iyelegen.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Google Bookmarks

**Google Bookmarks** — Google tárepinen 2005-jıl 10-oktyabrde iske qosılǵan onlayn betbelgi xızmeti. Bul paydalanıwshılarǵa veb-betlerdi saqlap qoyıwǵa hám olarǵa belgiler yamasa esletpeler qosıwǵa múmkinshilik bergen dáslepki bult tiykarındaǵı xızmet edi. Bul xızmet Google paydalanıwshıları arasında keń tarqalmadı.

Paydalanıwshılar óz Google akkauntına kiriw arqalı qálegen qurılmada óz betbelgilerine qáwipsiz kire alatuǵın edi. Bul onlayn xızmet betbelgilerdi bólisiwdi xoshametleytuǵın sociallıq hám kárxanalıq onlayn betbelgi xızmetleriniń ornına bir paydalanıwshınıń betbelgilerin saqlawǵa arnalǵan edi. Betbelgilerdi izlew múmkin bolıp, izlewler betbelginiń tolıq tekstinde ámelge asırıldı; oǵan bet ataması, belgiler hám esletpeler kiretuǵın edi.

Sonıń menen bir qatarda, Google Bookmarks betiniń tómengi bóliminde Google Bookmark dep atalǵan ápiwayı bukmarklet (JavaScript funkciyası) bar edi, onı betbelgi qoyıwdı qolaylastırıw ushın hár qanday brauzerdiń úskeneler paneline súyrep aparıwǵa bolatuǵın edi. Bul betbelgini Google Bookmarksqa saqlaw hám esteletpeler menen belgiler qosıw processin ápiwayılastıratuǵın aynanı ashatuǵın edi.

Bul xızmet 2021-jıl 30-sentyabrde toqtatıldı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Android bulttan qurılmaǵa xabar jiberiw

**Android bulttan qurılmaǵa xabar jiberiw** (ádette **C2DM** dep ataladı) — bul Google tárepinen islep shıǵılǵan hám keyin ala Google Cloud Messaging xızmeti menen almastırılǵan, háreketten toqtatılǵan mobil xabarlandırıw xızmeti. Ol baǵdarlamashılarǵa serverlerden Android qosımshalarına hám Chrome keńeytpelerine maǵlıwmatlardı jiberiwge imkaniyat berdi. C2DM dáslepki ret 2010-jılı iske qosıldı hám Androidtiń 2.2 versiyasınan baslap qollanıw múmkin boldı. 2012-jıl 27-iyunda Google autentifikaciya hám jetkerip beriwdi jaqsılaw, jańa API sońǵı noqatları hám xabar jiberiw parametrleri, sonday-aq API aqırǵı noqatları hám maksimal xabar ólshemlerin alıp taslaw sıyaqlı jaqsılanıwlarǵa súyene otırıp, C2DM di almastırıwǵa arnalǵan Google Cloud Messaging xızmetin usındı. Google 2012-jıldıń avgustında C2DM xızmetiniń rásmiy túrde eskirgenligin járiyaladı hám baǵdarlamashılarǵa jańa xızmetke ótiwge járdem beriw ushın hújjetlerdi shıǵardı. C2DM xızmeti ámeldegi qosımshalar ushın toqtatıldı hám 2015-jıl 20-oktyabrde tolıǵı menen jabıldı.

## Texnikalıq maǵlıwmatlar
C2DM xızmeti qáwipsizlik hám isenimlilikti saqlaw ushın zárúr bolǵan kishi xızmetlerden hám interfeyslerden ibarat edi. Qosımsha C2DM xabarları hám maǵlıwmatları ushın dizimnen ótkende, ol xızmetten C2DM dizimnen ótiw identifikatorın (C2DM Registration ID) alatuǵın edi. Bul identifikator qurılmadaǵı qosımsha ushın unikal bolıp, maǵlıwmat yamasa xabar sorawı arnawlı qurılmanı anıqlaw ushın qollanıldı. Bul identifikator ádette baqlaw hám statistikalıq maqsetler ushın klient qosımshası tárepinen baǵdarlamashı yamasa shólkemlestiriwshige tiyisli serverge jiberiletuǵın edi. Maǵlıwmat yamasa push-sorawdı jibergende, server autentifikaciya sorawın hám qurılmanıń C2DM dizimnen ótiw identifikatorın C2DM autentifikaciya xızmetine jiberedi, ol sátli bolǵan jaǵdayda autentifikaciya tokenin qaytaradı. Sońınnan úshinshi tárep serveri eki identifikatordı da náwbetke qoyıw hám qurılmaǵa jiberiw ushın sońǵı maǵlıwmat sorawınıń ishinde usınadı. Qurılma C2DM-nen informaciya alǵanda, soraw C2DM náwbetinen óshiriledi.

## Google Cloud Messaging xızmetine kóshiw
Google Cloud Messaging xızmetin járiyalaǵannan keyin kóp ótpey, Google qosımsha baǵdarlamashılarına C2DM-nen jańa xızmetke ótiwge járdem beriw ushın hújjetlerdi járiyaladı. Xızmetke ótiw SDK hám kodqa ózgerisler kirgiziwdi, sonday-aq júklep alıw hám jańalaw ushın basıp shıǵarıw repozitoriyine (mısalı, Google Play) qosımsha jańalanıwın shıǵarıwdı talap etti. C2DM hám Google Cloud Messaging xızmetleri bir-biri menen úylesimli emes edi; bir xızmetti qollanıp jiberilgen maǵlıwmat sorawların, ekinshisi arqalı klient qosımshasında qabıllap alıw hám qayta islew múmkin emes edi. Kóshiw sonday-aq baǵdarlamashı tárepinen basqarılatuǵın úshinshi tárep serverinde de (jiberilgen maǵlıwmatlarǵa baylanıslı quramalılıq hám qollanıw jaǵdayına qaray) ózgerisler kirgiziwdi talap etti.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Blogger (xızmet)

**Blogger** — 1999-jılı dúzilgen amerikalı onlayn kontentti basqarıw sisteması bolıp, paydalanıwshılarǵa waqıt belgisi qoyılǵan jazbalar menen bloglar jazıwǵa múmkinshilik beredi. Onı Google kompaniyası 2003-jılı satıp almastan aldın Pyra Labs islep shıqqan edi. Google bloglardı xosting etedi, olarǵa blogspot.com subdomeni arqalı kiriwge boladı. Bloglarǵa jáne DNS qurılmaları arqalı domendi Google serverlerine baǵdarlaw arqalı paydalanıwshınıń óz domeni (mısalı, www.example.com) arqalı kiriwge boladı. Bir akkauntta 100-ge shekem blog yamasa veb-sayt bolıwı múmkin.

Blogger 2010-jıl 1-mayǵa shekem paydalanıwshılarǵa FTP arqalı bloglar hám veb-saytlardı ózleriniń veb-xosting serverine járiyalawǵa múmkinshilik berdi. Bunday barlıq bloglar hám veb-saytlar blogspot.com subdomenine qayta baǵdarlanıwı kerek edi yamasa DNS arqalı óz domenlerin Google serverlerine baǵdarlawı kerek edi.

## Tariyxı
Pyra Labs Bloggerdi 1999-jıl 23-avgust kúni iske qostı. Ol blog járiyalawdıń dáslepki arnawlı qurallarınıń biri sıpatında bul formattı keń qollanıwǵa kirgizgeni ushın tán alınadı. Google kompaniyası Pyra Labstı 2003-jıldıń fevral ayında járiyalanbaǵan summa ushın satıp aldı. Pyra haqı alıp usınǵan premium funkciyalar satıp alıwdıń nátiyjesinde biypul boldı. Pyra Labstıń tiykarshılarınıń biri Evan Uilyams 2004-jıldıń oktyabr ayında Googledan ketti. Google 2004-jılı Picasanı satıp aldı, Picasa hám onıń súwret bólisiw xızmeti Hello Bloggerge biriktirildi, bul paydalanıwshılarǵa óz bloglarına súwretler júklewge múmkinshilik berdi.

Blogger 2004-jıl 9-mayda úlken qayta dizaynlanıwdan ótti, oǵan veb-standartlarǵa sáykes shablonlar, jazbalar ushın jeke arxiv betleri, pikirler hám elektron pochta arqalı jazba járiyalaw kirgizildi. Bloggerdiń «Invader» dep atalǵan jańa versiyası 2006-jıl 14-avgustta tolıq jańalanıw menen birge beta-versiya sıpatında shıǵarıldı. Paydalanıwshılar Google serverlerine kóshirildi hám francuz, italyan, nemis hám ispan tillerindegi interfeys sıyaqlı jańa funkciyalar qosıldı. 2006-jıldıń dekabr ayında Bloggerdiń bul jańa versiyası beta-versiyadan shıqtı. 2007-jıldıń may ayına kelip, Blogger tolıǵı menen Google basqaratuǵın serverlerge kóshirildi. 2007-jılı Blogger unikal kiriwshiler sanı boyınsha joqarı 50 domen diziminde 16-orındı iyeledi.

### Qayta dizaynlaw
2006-jılǵı Blogger qayta dizaynlawınıń bir bólegi sıpatında paydalanıwshınıń Google akkauntına baylanıslı barlıq bloglar Google serverlerine kóshirildi. Blogger serverlerdiń sapası sebepli xızmet endi isenimlirek ekenin tastıyıqlaydı.

Google serverlerine kóshiw menen birge bir qatar jańa funkciyalar kirgizildi, sonıń ishinde belgi menen shólkemlestiriw, shablondı súyrep aparıw arqalı redaktorlaw interfeysi, oqıw ruqsatları (jeke bloglar jaratıw ushın) hám jańa Veb lenta opciyaları bar. Sonıń menen birge, HTML faylların qayta jazıwdıń ornına bloglar dinamikalıq túrde jańalanadı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Google Attribution

**Google Attribution** — bul 2017-jılı iske qosılǵan, Alphabet Inc. internet reklama kompaniyası tárepinen islep shıǵılǵan monitoring programması. Ol dizimnen ótken AdWords yamasa DoubleClick Search akkauntı menen baylanıslı Google Analytics kórinisi menen baylanıstırılıwı kerek. Atribuciya modeli - bul satıw hám konversiyalar ushın kredittiń konversiya jollarındaǵı tiyisiw noqatlarına qalay bólistiriletuǵının kórsetetuǵın qaǵıydalar toplamı. Mısalı, Analyticstiń Sońǵı Tásir modeli satıw yamasa konversiyadan aldın bolǵan aqırǵı tiyisiw noqatlarına (yaǵnıy basıwlarǵa) 100% kredit beredi. Kerisinshe, Birinshi Tásir modeli konversiya jolların baslaytuǵın tiyisiw noqatlarına 100% kredit tayınlaydı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__