open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Google domenleri

**Google domenleri** Google tárepinen basqarılatuǵın domen atların dizimge alıwshı hám domenlerdi basqarıw xızmeti edi. Ol 2014-jılı iske qosıldı hám tiykarınan beta-xızmet sıpatında jumıs islewin dawam etti, 2023-jıl 7-sentyabrde onıń aktivleriniń kóp bólegi Squarespace tárepinen satıp alınǵanǵa shekem. Satıw dizimge alınǵan domenlerdiń maǵlıwmatlar bazaların, klientlerdiń akkauntların hám dizimge alıw akkreditaciyasın óz ishine aldı.

## Qásiyetleri
Xızmet domenlerdi dizimge alıwdı, DNS xostingin, dinamikalıq DNS-ti, domenlerdi qayta baǵdarlawdı hám elektron pochtanı qayta baǵdarlawdı usındı. Ol Google Cloud DNS hám Google Workspace ushın tikkeley integraciyanı qollap-quwatladı. Ol sonday-aq domenlerdi Blogger, Google Sites, Squarespace, Wix.com, Weebly, Bluehost, Shopify hám Firebase penen baylanıstıratuǵın bir basıw arqalı DNS konfiguraciyasın usındı. Ol domen qupıyalıǵın, arnawlı atamalar serverlerin (nameservers) hám DNSSEC-ti qollap-quwatlaydı.

Domenlerdi dizimge alıw xızmeti ICANN tárepinen akkreditaciyalanǵan edi – ICANN tárepinen Google LLC kompaniyasına berilgen IANA nomeri 895 boldı. Bul nomer 2023-jıl sentyabr ayında satılǵannan keyin Squarespace kompaniyasına ótkerildi. 

## Tariyxı
Google 2005-jılı domen atların dizimge alıwshı boldı. Google Domenleri 2015-jıl 13-yanvarda beta-test rejiminde jámiyetshilikke usınıldı.

2022-jıl mart ayında Google, Google Domenlerin rásmiy túrde beta-sınaqtan shıqqanın járiyaladı. Sol waqıtta ol 300 den aslam joqarı dárejeli domenlerdi qollap-quwatladı.

2023-jıl 7-sentyabrde Google Domenleri kompaniyasınıń barlıq aktivleri, sonıń ishinde barlıq klient akkauntları hám shama menen 10 million dizimge alınǵan domen atları — Squarespace tárepinen shama menen 180 million dollarǵa satıp alındı. Squarespace ótiw dáwirinen keyin ámeldegi domenlerdi óziniń Squarespace Domains platformasına ótkeriwin járiyaladı. Sol kúni Google Domenleri jańa domenlerdi dizimge alıwdı (jańa domenlerdi satıwdı) toqtattı hám paydalanıwshılarǵa tikkeley Squarespace-ten paydalanıwdı usınıs ete basladı. Barlıq domenler 2024-jıl 10-iyulǵa shekem Squarespace-ke kóshirildi.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Google Fiber

**Google Fiber, Inc.**, geyde **GFiber** dep te ataladı, bul Alphabet Inc. tárepinen basqarılatuǵın optikalıq-talshıqlı keń polosalı Internet xızmeti. ol Amerika Qurama Shtatlarınıń 19 shtatındaǵı qalalarda ósip baratırǵan úy xojalıqlarına xızmet kórsetedi. 2016-jıldıń ortalarında Google Fiber shama menen 453,000 keń polosalı internet klientlerine iye dep bahalanǵan.

Xızmet dáslep 2012-jılı Kanzas-Siti metropoliten aymaǵında usınılıp, úsh jıl ishinde Kanzas-Siti aymaǵındaǵı jigirma qala átirapın qamtıp ósti. Dáslebinde eksperimentallıq joybar sıpatında usınılǵan bolsa da, Google Fiber 2012-jıl dekabr ayında, Google atqarıwshı baslıǵı Erik Shmidt The New York Times' DealBook konferenciyasında: «Bul haqıyqatında eksperiment emes, biz onı biznes sıpatında alıp baramız», - dep málimlegende, uzaq ómirli biznes-model dep járiyalandı.

Google Fiber 2013-jıl aprelde Ostin (Texas) hám Provo (Yuta) qalalarına keńeyiwin, al 2014 hám 2015-jılları Atlanta, Sharlott, Research Triangle, Neshvill, Solt-Leyk-Siti hám San-Antonio qalalarına keyingi keńeyiwlerin járiyaladı. GFiber keńeyiwdi qayta basladı hám 2024-jıldıń basına kelip, GFiber sonday-aq Xantsvill (Alabama), Marikopa okrugi (Arizona), De-Moyn hám Batıs De-Moyn (Ayova), Omaxa (Nebraska) hám basqa da jerlerge xızmet kórsetti.

2015-jıl avgust ayında Google kompaniyanı qayta shólkemlestiriw niyetin járiyaladı, onda az áhmiyetli xızmetler menen ónimlerdi jańa bas kompaniya – Alphabet Inc. quramına kirgizdi. Bul qayta shólkemlestiriw jobasınıń bir bólegi sıpatında, Google Fiber Alphabet-tiń sıńar kompaniyası bolıwı hám Access and Energy biznes bóliminiń bir bólegi bolıwı múmkin edi.

2016-jıl oktyabrde barlıq keńeyiw jobaları toqtatıldı hám ayırım jumıs orınları qısqartıldı. Google burınnan ornatılǵan qalalarda Google Fiber xızmetin kórsetiwdi dawam etetuǵının ayttı. Sonnan berli, GFiber qosımsha 5 shtatta óz xızmetin usınıw ushın Webpass kompaniyasın satıp aldı. 2022-jıl mart ayında Google Fiber De-Moyn (Ayova) metro aymaǵına joqarı tezliktegi internet alıp keletuǵının járiyaladı, bul bes jıl ishindegi birinshi keńeyiw boldı. GFiber bir neshe jańa shtatlarda júdá belsendi keńeyiwdi qayta basladı.

2022-jıl avgust ayında Google Fiber bes shtattaǵı (Arizona, Kolorado, Aydaxo, Nebraska hám Nevada) 22 metro aymaǵına keńeyetuǵının járiyaladı, sonıń ishinde burın járiyalanǵan Mesa (Arizona) hám Kolorado-Springs (Kolorado) qalalarına keńeyiwler de bar, bul tezlikler artta qalıp atırǵan dep esaplaǵan jerlerge tiykarlanǵan. Ol sonday-aq Arqa Karolinaǵa qosımsha investiciya járiyaladı. CNET bunı keń polosalı internet urıslarında tez optikalıq talshıqtıń jeńisiniń mısalı dep sıpatladı.2023-jıl oktyabrde Google Fiber atamasın GFiber dep ózgertti hám jaqın keleshekte 20Gig internet hám Wi-Fi 7 apparatlıq támiynatın usınıwdı baslaw jobaların járiyaladı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Burbonlar

**Burbonlar** (, , ) — Evropa dinastiyası, Kapetingler korollıq úyiniń kishi bólimı, Lyudovik IX kishi balası Robert (1256 — 1317) graf de Klermondan kelip shiqqan. Ol Birinshi Burbon úyi múlklerinıń miyrasxorı de Burbon xanım Beatrisa Burgundiyalıǵa úylendi, sonıń nátiyjesinde onıń balası Lyudovik I de Burbon 1327-jılı gercog ataǵın alıp, Senyora Burbonnıń miyrasxorı boldı. Onıń áwladlarınan biri Navarra patshası Genrix de Burbon 1589-jılı Kapetinglerdıń basqa bir bólimı Valua dinastiyası toqtatılǵannan keyin Genrix IV atı menen Franciya taxtına otırdı.
Google Free Zone

**Google Free Zone** – bul Google Internet kompaniyası tárepinen mobil telefonǵa tiykarlanǵan Internet-provayderler menen birgelikte ámelge asırılǵan global baslama bolıp, onda provayderler Google Search, Gmail hám Google+ sıyaqlı ayırım Google ónimlerine kiriw ushın maǵlıwmat (trafik) tólemlerinen (nol-tarif dep te ataladı) bas tartadı. Bul xızmetten paydalanıw ushın paydalanıwshılardan Google akkauntı hám internetke jalǵanıw imkaniyatı bar telefon bolıwı talap etilgen.

## Tariyxı

* Noyabr 2012: Google Free Zone Google tárepinen 2012-jıl 8-noyabrde járiyalandı, Filippinde Globe Telecom menen birgelikte iske qosıldı, eksperimentlik basqıshı 2013-jıl 31-martqa shekem dawam etiwi jobalastırıldı. Qubla Afrikadaǵı Telkom Mobile, sol waqıtta 8ta brendi astında belgili bolǵan, 2012-jıl 13-noyabrden baslap Google Free Zone xızmetin usındı, biraq 2013-jıl 31-mayda xızmetti toqtattı.
* Aprel 2013: Shri-Lankada Dialog mobil tarmaǵında iske qosıldı.
* Iyun 2013: Google Hindstanda Airtel mobil Internet-provayderi menen birgelikte, hám Tailandta AIS tarmaǵında Google Free Zone xızmetin iske qostı.
* Dekabr 2013: Airtel Nigeriyadaǵı óz xızmetlerine Google Free Zone-dı keńeytti.
* Mart 2014: Keniyadaǵı Safaricom 60 kúnlik reklamalıq Free Zone akciyasın iske qostı.

## Qabıllaw hám tásiri
Bir qatar Internet sholıwshıları Google Free Zone-dı Facebook Zero-dan ilhamlanǵan hám oǵan potencial básekiles sıpatında qaradı.

Chilidiń Telekommunikaciyalar boyınsha kishi xatkerligi (Subsecretaria de Telecomunicaciones) Wikipedia Zero, Facebook Zero hám Google Free Zone sıyaqlı mobil maǵlıwmat tutınıwın subsidiyalaytuǵın nol-tarifli xızmetler tarmaq neytraliteti nızamların buzadı dep sheshim shıǵardı hám bul ámeliyat 2014-jıl 1-iyunge shekem toqtatılıwı kerek dep qarar qabıl etti.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
G-Day

**G-Day** – bul Google tárepinen Latın Amerikası, Jaqın Shıǵıs, Afrika hám Hindstanda baǵdarlamashılar, texnologiya ıqlasbentleri hám isbilermenler ushın ótkeriletuǵın keń kólemli ilajlar seriyası. Ol G-Africa baslamasınıń bir bólegi sıpatında baslanıp, 2012-jılı Latın Amerikası ellerine keńeytildi. Bul ilajlar ádette eki kún dawam etedi hám olar baǵdarlamashılar kúni (baǵdarlamashılar hám texnologiya ıqlasbentleri ushın) hám biznes kúni (isbilermenler ushın) dep bólinedi. Onıń maqseti – qatnasıwshılarǵa Internet hám mobil tárepinen usınılatuǵın imkaniyatlardan paydalanıw ushın Google qurallarınan qalay nátiyjeli paydalanıwdı kórsetiw.

## Waqıyalar
Búgingi kúnge shekem on jeti ret ótkerildi:

* G-Bangladesh 2014 (GDayX): 12-aprel, Dakka.
* G-Gana 2014: 18–19-fevral, Akkra, Gana.
* G-Deli 2012: 13–14-sentyabr, Deli, Hindstan.
* G-Mumbay 2012: 6–7-sentyabr, Mumbay, Hindstan.
* G-Xaydarabad 2012: 21–22-avgust, Xaydarabad, Hindstan.
* G-Bangalor 2012: 2–3-avgust, Bangalor, Hindstan.
* G-Chennai 2012: 19–20-iyul, Chennai, Hindstan.
* G-Marokko 2012: 7–8-iyun, Moxammediya, Marokko.
* G-Kot-d'Ivuar 2012: 14–15-may, Abidjan, Kot-d'Ivuar.
* G-Senegal 2012: 9–10-may, Dakar, Senegal.
* G-Meksika 2012: 27-aprel, Mexiko, Meksika.
* G-Saudiya Arabiyası 2012: 24–25-mart, Jidda, Saudiya Arabiyası.
* G-Gana 2012: 19–20-mart, Akkra, Gana.
* G-Nigeriya 2012: 15–16-mart, Lagos, Nigeriya.
* G-Efiopiya 2012: 7–8-fevral, Addis-Abeba, Efiopiya.
* G-Tanzaniya 2012: 2–3-fevral, Dar-es-Salam, Tanzaniya.
* G-Angola 2011: 8–9-noyabr, Luanda, Angola.
* G-Qubla Afrika 2011: 3–4-noyabr, Yoxannesburg, Qubla Afrika.
* G-Keniya 2011: Sentyabr, Nayrobi, Keniya.
* G-Uganda 2011: Sentyabr, Kampala, Uganda.
* G-Kamerun 2011: 15–16-iyun, Duala, Kamerun.
* G-Nigeriya 2011: 3–4-may, Lagos, Nigeriya.
* G-Gana 2011: 28–29-aprel, Akkra, Gana.
* G-Senegal 2011: 21–22-fevral, Dakar, Senegal.
* G-Qubla Afrika 2010: Keyptaun, Qubla Afrika.
* G-Uganda 2010: Kampala, Uganda.
* G-Keniya 2010: Nayrobi, Keniya.
* G-Gana 2010: Gana.
* G-Nigeriya 2010: 18–20-fevral, Lagos, Nigeriya.
* G-Mısır 2010: 9–11-dekabr, Kair, Mısır.
* G-Senegal 2009: 20–21-noyabr, Dakar, Senegal.
* G-Mavrikiy 2009: 3–4-sentyabr, Mavrikiy.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Google (feyil)

Google izlew sistemasınıń ústemligi sebepli, **«gugllaw»** ótpeli feyilge aylandı. Bul neologizm ádette dúnya júzilik tarmaq betinde informaciyanı izlewdi, kóbinese Google izlew sistemasın qollanıwdı ańlatadı. Amerika Dialekt Jámiyeti onı «2002-jıldıń eń paydalı sózi» dep tańladı. Ol 2006-jıl 15-iyunda Oksford inglis tili sózligine, hám 2006-jıldıń iyul ayında Merriam-Webster Collegiate sózliginiń on birinshi basılımına qosıldı.

## Etimologiyası
«Google» sóziniń dáslepki jazba túrde qollanılıwı gerundiy sıpatında 1998-jıl 8-iyulda Google tiykarshılarınıń biri Larri Peydj tárepinen boldı, ol pochta dizimine: «Kewilli bolıń hám gugllawdı dawam etiń!» dep jazdı. Onıń Amerika televideniesinde ashıq túrde ótpeli feyil sıpatında eń dáslepki belgili qollanılıwı «Buffy the Vampire Slayer» serialınıń «Járdem» bóliminde (2002-jıl 15-oktyabr) boldı, onda Uillou Baffiden: «Sen onı ele gugllamadıń ba?» dep soradı.

Óziniń sawda belgisiniń ulıwmalasıwınıń hám potencial joǵalıwınıń aldın alıw ushın, Google bul sózdiń feyil sıpatında qollanılıwın, ásirese ulıwma veb-izlewdiń sinonimi retinde qollanılǵanda qollap-quwatlamadı. 2003-jıl 23-fevralda, Google Word Spy saytınıń dúziwshisi Pol MakFedriske toqtatıw hám bas tartıw xatın jiberdi, bul sayt neologizmlerdi qadaǵalaydı. The Washington Post gazetasındaǵı maqalasında Frank Arens Google yuristinen alǵan xattı talqıladı, onda «google» feyilin qollanıwdıń «durıs» hám «nadurıs» usılları kórsetilgen edi.

Bul máselege juwap retinde, Merriam-Webster Collegiate sózliginiń leksikografları «google» sóziniń ózin kishi háripler menen jazıwǵa qarar etkeni xabar etildi. Hám olar óz anıqlamasında izlew sistemasınıń atın úlken hárip penen saqlap qaldı: «onlayn informaciya izlew ushın Google izlew sistemasın paydalanıw» (bul másele Oksford redaktorların eki «jaǵdaydıń» da tariyxın saqlap qalıwdan toqtata almadı). 2006-jıl 25-oktyabrde Google jámiyetshilikke «Siz 'Google' sózin tek Google Inc. hám biziń xızmetlerimizge haqıyqattan da tiyisli bolǵan jaǵdaylarda ǵana qollanıwıńız kerek» degen ótinish jiberdi.

«Ungoogleable» (gugllap bolmaytuǵın) degen sóz «gugllaw» múmkin emes nárseni ańlatadı – yaǵnıy, onı veb-izlew sisteması, ásirese Google arqalı ańsat tabıw múmkin emes. Eger sóz yamasa sóz dizbegi «ungoogleable» bolsa, bul onı gugllaw múmkin emes degendi ańlatadı. 2013-jılı Shveciya Til Keńesi bul sózdiń shved tilindegi versiyasın (Ogooglebar [sv]) jańa sózler dizimine kirgiziwge háreket etti, biraq Google anıqlamanıń tikkeley Google kompaniyasına baylanıslı emesligine qarsılıq bildirdi, hám keńes Google menen nızamlı túrde dawlasıwǵa jol qoymaw ushın onı dárhal alıp taslawǵa májbúr boldı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Googlizm

**Googlism** — Google-da tekst boyınsha sorawlar jiberetuǵın hám nátiyjeler arasında terminniń qollanılǵan kóp túrli usılların kórsetetuǵın veb-qosımsha. Tiykarǵı mánisi bir sózdi terip, Google sol sóz haqqında ne «oylaytuǵının» kóriw edi. «Ol Google izlewiniń nátiyjelerin analizlep, «dick cheney is not dead yet». sıyaqlı sırlı sóz marjanların shıǵarıp aladı». Onıń rásmiy veb-saytında táriyiplengenindey: «Google nátiyjeleri ishinde mıńlaǵan hár túrli temalar, adamlar, atlar, nárseler hám orınlar haqqında sizlerdiń mıńlaǵan pikirlerińiz benen oylarıńız bar, biz tek ǵana Googledan izleymiz hám veb-sayt iyeleriniń siz usınǵan atama yamasa tema haqqında ne oylaytuǵının sizge bildiremiz.»
Googlism Pol Cherri hám Kris Morton tárepinen jaratılǵan. Sayt PCMag.com, About.com hám ZDNet.com saytlarında kórsetilgen.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Google Pay

**Google Pay** tómendegilerge silteme beredi:

* Google Pay (tólem usılı), cifrlı tólem usılı
** Google Pay (2018–2022), cifrlı shıjlan qosımshası, burınǵı Android Pay dep atalǵan, házir Google Wallet
* Google Pay (mobil qosımsha), mobil tólemler qosımshası
** Google Pay (Tez), Hindstan ushın jergilikli qosımsha
* Google Pay Send, teń dárejeli tólemler xızmeti

## Sonday-aq qarań:

* Google payment apps, joqarıdaǵılardıń diagramması
* Google Checkout, dáslepki Google Wallet-tiń aldınǵısı
KidRex

**KidRex.org** – «Google Programmable Search Engine» tárepinen basqarılatuǵın balalar ushın qáwipsiz izlew mashinası. Veb-sayt Google SafeSearch texnologiyasın paydalanadı hám óziniń sáykes emes veb-saytlar hám gilt sózler maǵlıwmatlar bazasın saqlaydı. Sonıń menen birge, sociallıq tarmaq veb-saytları KidRex tárepinen bloklanǵan. Kidrex Pro - bul veb-sayttıń kóbirek funkciyalarǵa iye premium versiyası. Házirgi waqıtta Kidrex Pro pútkilley jańa xızmet sıpatında qayta islep shıǵılmaqta.

## Format
Sayttıń teması reńli qol menen sızılǵan qálem hám túsli marker menen stillestirilgen. Kidrex izlew nátiyjeleri hám reńli, hám kórnekli bolıp, kompyuter ushın dizayn islengen. Sayt mobil qurılmalar ushın qolaylı emes. Burın bloklanǵan izlew sózin izlew 404 qálem stilindegi qáte betin shıǵarıp, paydalanıwshıdan «qayta urınıp kóriwdi» soraytuǵın edi.

2021-jıl 8-avgusttan baslap, izlew nátiyjeleri Google-ǵa qayta baǵdarlanadı hám joqarıda aytılǵan izlew sózleri endi bloklanbaydı.

## Tariyxı
KidRex.org 2008-jıldıń dekabr ayında iske qosıldı. 2013-jılı Time jurnalı KidRex ti 2013-jıldıń eń jaqsı 50 veb-saytı dizimine kirgizdi hám onı Google menen salıstırdı.

2018-jılı KidRex ti Alarms.org satıp aldı. Blog jazbasında Alarms.org paydalanıwshılarǵa jaqın keleshekte hesh nárse ózgermeytuǵınına isendirdi. Olar paydalanıwshılarǵa «házirshe bizler tek bas bet tómenindegi qolaysız reklamalardı alıp tasladıq» dep xabarladı. Bunnan tısqarı, Alarms.org «KidRex ushın mobil qosımsha, mektebińiz ushın arnawlı versiyalar hám basqa da kóplegen funkciyalardı óz ishine alǵan uzaq dizimge iye ekenligin» málim etti.

## Dodalaw
2018-jılı qáwipsizlik izertlewshisi izlew mashinasın paydalanıp, úlkenlerge arnalǵan kontenttegi izlew nátiyjelerin alǵannan keyin, KidRex tiń «qáwipsiz izlew» talaplarına gúman payda boldı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Liftware

**Liftware** – bul Parkinson keselligi yamasa tiykarǵı qaltırawlar sıyaqlı medicinalıq jaǵdaylar menen baylanıslı qaltırawdı joq etiwge arnalǵan qasıqtıń brend atı. Joybarlardı islep shıqqan kompaniya, Lift Labs, Michigan universitetiniń Ph.D. studenti Anupam Patxak tárepinen shólkemlestirilgen.

Qurılma akselerometr járdeminde qaltırawlardı anıqlap, olarǵa aktuator arqalı juwap beredi. Ónim dáslep 2013-jıldıń dekabr ayında satıwǵa shıǵarıldı.

Liftware qasıǵın islep shıǵarǵan Lift Labs 2014-jıldıń sentyabr ayında Google tárepinen satıp alınıp, Google X tiń sol waqıttaǵı ómir ilimleri bólimine integraciyalandı. Anupam Patxak bólimniń texnikalıq basshısı boldı.

Google óziniń qasıq versiyasın 2014-jıldıń noyabr ayında 195 dollar bahası menen satıwǵa shıǵardı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Liquid Galaxy

**Liquid Galaxy** – bul Google tárepinen shólkemlestirilgen ashıq kodlı joybar. 2008-jılı Google xızmetkeri Djeyson Xolt tárepinen jaratılǵan Liquid Galaxy dáslep panoramalı kóp displeyli Google Earth kóriw quralı sıpatında baslanǵan, biraq keyin operaciyalar, marketing hám izertlewler sıyaqlı hár túrli maqsetler ushın ulıwma maǵlıwmat vizualizaciya quralına aylanǵan.

Liquid Galaxy paydalanıwshılarǵa Google Earth-te navigaciya islewge, video hám súwretlerdi kóriwge, interaktiv sayaxatlardı islep shıǵıwǵa hám GIS maǵlıwmatların grafikalıq túrde kórsetiwge múmkinshilik beredi.

Liquid Galaxy-ler ádette Google tárepinen Google diń geokeńislik texnologiyaların kórsetiw hám sawda kórgizbeleri menen ekspoziciyalarda óz imidjin reklamalaw ushın qollanıladı. Ayırım kompaniyalar, kommerciyalıq emes shólkemler (mısalı, Sylvia Earle Alliance/Mission Blue) hám universitetler (mısalı, Obern universiteti, Nort-Karolina universiteti Chapel-Xill, hám Vestfild mámleketlik universiteti) Liquid Galaxy lerden paydalanadı.

## Islep shıǵıw boyınsha sherikler
Liquid Galaxy-dıń kópshilik ómirlik ciklinde, Liquid Galaxy-di dúziw hám qollap-quwatlaw End Point Corporation kompaniyasına tapsırılǵan. Tietronix hám GLGteam sıyaqlı basqa kompaniyalar da Liquid Galaxy sistemaların islep shıǵarǵan.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Anna Karenina

**Anna Karenina** (; 1873—1877) — turmıs qurǵan xanım Anna Karenina hám ájayıp oficer Aleksey Vronskiydıń qayǵılı muhabbatı haqqındaǵı Lev Tolstoy romanı dvoryanlar Konstantin Lyovin hám Kiti Sherbatskayanıń baxıtlı shańaraqlıq turmısı fonında. XIX ásirdıń ekinshi yarımında Peterburg hám Moskvadaǵı dvoryanlar ortalıǵınıń úrp-ádetleri hám turmısınıń keń kólemli kartinası, avtor alter ego Lyovinnıń filosofiyalıq oy-pikirlerin rus ádebiyatındaǵı aldınǵı psixologiyalıq súwretler, diyqanlar turmısınan kórinisler menen birlestirgen.

## Jazılıw tariyxı

Tolstoy óz zamanlaslarınıń jeke turmısı hám qatnasıqları haqqındaǵı romanın 1870-jılı 24-fevralda oylap tapqan, biraq óz oyın ámelge asırıwǵa tek 1873-jılı fevralda kirisken. Roman bólek-bólek bolıp basılıp, olardıń birinshisi 1875-jılı «Russkiy vestnik» gazetasında basıldı. Roman áste-aqırın úlken tabısqa erisken fundamentallıq sociallıq miynetke aylandı. Romannıń dawamları asıǵıslıq penen kútildi. Jurnal redaktori epilogda bildirilgen sın pikir sebepli onı basıp shıǵarıwdan bas tarttı. Roman 1877-jılı 17-aprelde jazıp pitkerildi.

Dáslepki variantlardıń birinde roman «Eki neke» dep atalǵan. Basıp shıǵarılǵan materialdıń sońǵı babı Kareninanıń ólimi menen tamamlanıp, aqırında «dawamı bar» dep jazılǵan edi. Sońǵı bólimi Straxov tárepinen dúzetildi hám 1877-jıl 25-iyunda oǵan cenzura ruxsatı alındı. Tolıq baspası 1878-jılı basıp shıǵarıldı.

Sońǵı, segizinshi bólimde L. N. Tolstoy tap «Evropa hám Rossiyada mámleketshilik tiykarları hám formaların kózden ótkeriw tájiriybesi» dep atalǵan «miynet»ke qızıǵıwshılıqtıń joqlıǵın kórsetedi. Sergey Ivanovich Koznishev (Lyovinnıń tuwısqan aǵası) 6 jıl miynet etken kitapqa bir nadan feletonshı bala recenziya jazıp, onı masqara etken. Óz kitabınıń sátsiz shıqqanlıǵı sebepli Koznishev Serbiya urısında slavyan máselesine pútkilley berilip ketti.
 Ol gazetalardıń kóp ǵana kereksiz hám asırıp kórsetilgen nárselerdi basıp shıǵaratuǵının, tek ǵana basqalardıń dıqqatın ózine qaratıw hám baqırıp jiberiw maqsetinde basıp shıǵaratuǵının moyınladı. Ol jámiyettıń usı ulıwma kóteriliwinde qoldan kelmegen hám ókpelegenlerdıń hámmesi: armiyasız bas komandirler, ministrliklersiz ministrler, jurnallarsız jurnalistler, partizanlarsız partiya baslıqları aldına shıǵıp, basqalarǵa qaraǵanda qattıraq baqırǵanın kórdi. Ol bul jerde jeńil-jelpi hám kúlkili nárselerdiń kóp ekenligin kórdi…

### Roman kompoziciyası
Jol temir joldan baslanadı, temir jolsız qatnaw múmkin emes edi. Knyaginya Vronskaya Peterburgtan Moskvaǵa baratırıp Anna Kareninaǵa balası Aleksey haqqında aytıp beredi. Anna Dollini satqınlıqta anıqlaǵan hám pútkilley ayıplı bolǵan Stiva aǵa menen jarastırıw ushin keledi. Vronskiy anasın, Stiva qarındasın kútip aladı. Temir jolda poezd astında qarawıl qaytis boladı. Kórinip turǵan «waqıyalardıń tártipliligi» tek ǵana qaharmanlardıń ishki tártipsizligi hám albırawshılıǵınıń jaǵdayın ashıp kórsetedi - «hámme nárse aralasıp ketgem edi». Hám «parovozdıń ısqırıǵı» qaharmanlardı oylap tabılǵan uyqıdan oyanıwǵa májbúr etpeydi, ol túyindi kespeydi, kerisinshe, keyin ala sońǵı túskinlik sheginen ótetuǵın qaharmanlardıń saǵınıshın kúsheytedi.

## Derekler
Anna Karenina (personaj)

**Anna Arkadyevna Karenina** () — Lev Tolstoydıń «Anna Karenina» romanınıń bas qaharmanlarınıń biri. Karenina — Peterburgdaǵı ataqlı xanım, qızlıq familyası Oblonskaya, Peterburgtaǵı joqarı lawazımlı ámeldar Aleksey Aleksandrovich Kareninnıń hayalı, Stepan Arkadyevich (Stiva) Oblonskiydıń qarındası.

## Prototiplerı
T. A. Berstıń (Kuzminskayanıń) pikirinshe, «xarakter hám ómir tárepiden emes, sırtqı kórinis tárepiden» Anna Kareninanıń prototipı Mariya Aleksandrovna Gartung (Aleksandr Pushkinnıń qızı) edi. Jazıwshınıń qarındası Mariya Tolstoydıń táǵdiri de qaharmannıń táǵdirine uqsas edi. Jáne bir prototip — Vronskiy prototiplerinen biri — Rayevskiydıń súyiklisi, joqarı jámiyettiń hayalı, onı súyip ózin-ózi óltirgen. Bunnan tısqarı, ózin-ózi óltiriw haqqındaǵı gúrriń Tolstoydı tań qaldırǵan jáne bir xanım bar edi.

## Derekler
Aleksey Vronskiy

**Aleksey Kirillovich Vronskiy** () — Lev Tolstoydıń «Anna Karenina» romanınıń bas qaharmanlarınıń biri. Graf bay aristokrat rus shańaraǵınan shıqqan. Gvardiyashı oficer (fligel-adyutant), hayal-qızlar arasında tabısqa erisken sulıw adam. Ol Anna Karenina menen — Aleksey Kareninniń hayalı, Peterburgtaǵı belgili bir xanım menen jasırın emes, al ashıqtan-ashıq romantikalıq baylanıs jasaydı. Bir qatar sebeplerge baylanıslı Karenin menen Anna ajırasıwına erise almaydı. Onı belgili úylerdıń hesh qaysısına da shaqırmaydı, oǵan eń jaqın eki dostınan basqa hesh kim barmaydı, al Vronskiydi bolsa, kerisinshe, hámme jerde qabıl etedi hám bárháma oǵan quwanadı. Olar arasında túsinbewshilik kúsheyip baradı hám jánjellerden birinen keyin Anna poezddıń astına ózin taslap, ózin óltiriwge qarar etedi.

## Romanda
Vronskiy kelte boylı, kelte sınlı, shıraylı, júzi júdá sabırlı hám qatal adam edi. Onıń bet-álpetinde, kelte qırqılǵan qara shashınan, jańa qırılǵan iyeginen baslap, iynedey keń jańa mundirine shekem barlıq nárse ápiwayı hám birgelikte sulıw edi.

Graf Aleksey Kirillovich Vronskiy shıraylı adam, Peterburgtıń «altın jaslarınıń» wákili, úlken baylanısları bar, hayal-qızlar arasında tabısqa erisken bolǵan. Ol ruslardıń bay aristokrat shańaraǵınan shıqqan. Abıraylı Pajeskiy korpusında bilim alǵan. Ol bala waqtında ákesi Kirill Ivanovich qaytıs boldı. Ol anasına húrmet penen qaraytuǵın edi, biraq onı jeńil-jelpi turmısı ushın hám dunyadaǵı bos baylanısları ushın húrmet etpeytuǵın edi.

Ol - gvardiyashı oficer (fligel-adyutant), xızmet oǵan unaydı hám polkta onı hámme jaqsı kóredi. Ol Anna Karenina menen sırlı emes, al ashıqtan-ashıq romantikalıq baylanıs jasaydı, ol Peterburgtaǵı ataqlı xanım, ózinen ádewir úlken joqarı lawazımlı shaxs Aleksey Kareninnıń hayalı edi. Olar Moskva vokzalındaǵı vagonda tanısadı, ol jerde Vronskiy Peterburgtan kelgen anasın kútip aladı. Ushırasqan waqıtta olardıń ekewinde de bir túrli sezim payda boladı: Anna menen Alekseyge olar burınnan tanıs bolǵanday bolıp kórinedi.
Klod Mone

**Klod Mone** (; 1840-jıl 14-noyabr, Parij, Franciya — 1926-jıl 5-dekabr, Jiverni, Franciya) — francuz súwretshisı, impressionizmnıń tiykarın salıwshılardıń biri. Ol modernizmnıń tiykarǵı dóretiwshilerinen biri bolip esaplanadı, ásirese, tábiyattı ol qanday kórgen bolsa, sonday etip súwretlewge urınıwları menen baylanıslı. Mone óziniń uzaq iskerligi dawamında tábiyattı qabıl etiwdi kórsetiwshi impressionizm filosofiyasınıń eń izbe-iz hám nátiyjeli izbasarı, ásirese, plener - ashıq hawadaǵı peyzaj súwretine tiyisli edi. «Impressionizm» ataması 1874-jılı Mone hám onıń pikirlesleri baslaması menen Salonǵa alternativ sipatında shólkemlestirilgen impressionistlerdıń birinshi kórgizbesinde kórsetilgen «Impression, soleil levant» súwretınıń atınan kelip shiqqan.

## Biografiyası
Oskar Klod Mone 1840-jılı 14-noyabrde Parijde tuwıldı. Ol baqqal Klod Adolf Mone hám Luiza Justinanıń ekinshi perzenti edi. Bala bes jasqa shıqqanda, shańaraq Normandiyaǵa, Gavrǵa kóship ketti. Ákesi Klodtı baqqal bolıp, shańaraqtıń jumısın dawam ettiriwdi qáledi. Keyin ala ózi aytıp ótkenindey, Monenıń jaslıǵı shın mánisinde sayaq jaslıǵı edi. Ol klassqa qaraǵanda kóbirek waqıtın suwda hám taslarda ótkeretuǵın edi. Mektep oǵan, tábiyatı boyınsha tártipsiz bolǵanlıqtan, bárqulla qamaqxana bolıp kórinetuǵın edi. Ol dápterlerinıń sırtına súwret salıp, onıń járdeminde óziniń muǵallimleriniń súwretlerin salıp, júdá ádepsiz, karikatura usılında islep, waqtın kewilli ótkerdi hám bul ermekte ol tez arada kámalǵa eristi. On bes jasında Mone pútkil Gavrǵa karikatura ustası sıpatında tanıldı. Ol óziniń abırayın sonshelli arttırdı, hár tárepten onıń súwretin karikatura qılıp beriwdi talap eter edi. Bunday buyırtpalardıń kópligi hám ata-anasınıń jeterli dárejede saqıy emesligi onıń shańaraǵın albıratqan batıl sheshimge alıp keldi: Mone óziniń portretleri ushın jigirma franktan ala basladı hám usı tárizde 2000 frankqa jaqın pul jıynadı.

## Derekler
Live Transcribe

**Live Transcribe** – bul Android operaciyalıq sisteması ushın Google tárepinen islep shıǵarılǵan, real waqıt rejimindegi subtitrlew ushın mobil qosımsha. Qosımshanı islep shıǵıw Gallaudet Universiteti menen birgelikte baslandı. Ol 2019-jıl 4-fevralda Google Play Store dúkanında Android 5.0+ ushın biypul beta versiyası sıpatında jámiyetshilikke usınıldı. 2023-jıldıń basına kelip, ol 500 millionnan aslam márte júklep alınǵan.

## Islep shıǵıw
Google kompaniyasınıń izertlewshileri Dmitriy Kanevskiy, Sagar Savla hám Chet Gnegi bul qosımshanı Gallaudet Universitetiniń, (gereńler hám esitiw qábileti tómen adamlar ushın bilim beriwshi Amerika universiteti) izertlewshileri menen birgelikte islep shıqtı. Qosımsha subtitrlerdi jaratıw ushın mashinalıq oqıtıwdı paydalanadı, bul YouTube-tıń avtomatlı túrde jaratılatuǵın subtitrlerine uqsas.

2019-jıl avgustta Google Live Transcribe qosımshasın ashıq kodlı joybarǵa aylandırdı.

## Qásiyetleri
Qosımsha 80 nen aslam tillerde hár túrli dárejedegi anıqlıq penen real waqıt rejiminde subtitrlerdi jaratıw ushın sóylewdi tanıw texnologiyasın paydalanadı. Islewi ushın Internetke jalǵanıwdı talap etetuǵın qosımsha Google Play Store dúkanında júklep alıwǵa boladı.

Qosımshanıń keyingi jańalanıwında shappatlaw, kúlki, muzıka, alǵıs hám ısqırıw sıyaqlı sesler haqqında informaciya kórsetildi.

2020-jıl may ayında qosımsha alban, birma, eston, makedon, mongol, panjab hám ózbek tillerinde transkripciyanı qollap-quwatlay basladı, nátiyjede 70 tildi qollap-quwatlaytuǵın boldı.

2022-jıl mart ayında qosımsha, eger tiyisli til paketi ornatılǵan bolsa, Internetke jalǵanbastan, offlayn rejiminde transkripciya etiw imkaniyatı menen jańalandı. Offlayn rejimi tek ǵana 6GB yadqa iye qurılmalar hám ayırım Google Pixel qurılmaları ushın qoljetimli.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Google Lunar X sıylıǵı

**Google Lunar X sıylıǵı** **(GLXP)** 2007–2018-jılları aralıǵında X Prize qorı tárepinen shólkemlestirilgen hám Google tárepinen qáwenderlik etilgen kosmos jarısı boldı. Bul jarısta jeke tártipte qarjılandırılatuǵın komandalar Ayǵa birinshi bolıp ay roverin qondırıwı, 500 metr aralıqtı basıp ótiwi hám Jerge joqarı anıqlıqtaǵı video hám súwretlerdi jiberiwi kerek edi.

Dáslepki múddet 2014-jıldıń aqırı boldı, al 2012-jılǵa shekem qonıw ushın qosımsha sıylıq aqshaları belgilengen edi. 2015-jılı XPRIZE, eger keminde bir komanda 2015-jıl 31-dekabrge shekem tastıyıqlanǵan ushırıw shártnamasın támiyinley alsa, jarıs múddeti 2017-jıldıń dekabr ayına shekem sozılatuǵının járiyaladı. Eki komanda usınday ushırıw shártnamasın támiyinledi hám múddet sozıldı. 2017-jıldıń avgust ayında múddet jáne, 2018-jıldıń 31-martına shekem sozıldı.

2018-jılǵa kelip, jarısta bes komanda qaldı: SpaceIL, Moon Express, Synergy Moon, TeamIndus hám Team Hakuto, olar Spaceflight Industries, Rocket Lab, Interorbital Systems hám ISRO (aqırǵı eki komanda ushın birgelikte) menen tastıyıqlanǵan ushırıw shártnamaların támiyinlegen edi.

2018-jıl 23-yanvarda X Prize qorı «hesh qanday komanda [2018-jıl 31-mart] múddetine shekem Ayǵa jetiw ushın ushırıw háreketin ámelge asıra almaytuǵının... hám 30 million AQSH dolları muǵdarındaǵı Google Lunar XPRIZE sıylıǵı hesh kimge berilmeytuǵının» járiyaladı 2018-jıl 5-aprelde X Prize Foundation Lunar XPRIZE jarısı aqshasız sıylıqsız jarıs sıpatında dawam etetuǵının járiyaladı.

2019-jıl 11-aprelde SpaceIL Beresheet kosmos kemesi Ayǵa qonıwǵa háreket etiw waqtında quladı.1 SpaceIL komandası Aydıń betine tiygeni ushın X Prize qorı tárepinen 1 million dollarlıq «Moonshot Award» sıylıǵı menen sıylıqlandı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Made with Code

**Made with Code** – bul Google tárepinen 2014-jıl 19-iyulda baslanǵan baslama bolıp, orta hám joqarı klass oqıwshı qızların kompyuter programmalastırıw kónlikpeleri menen támiyinlewge qaratılǵan. Made with Code Google kompaniyasınıń izertlewleri nátiyjesinde shólkemlestirildi, bul izertlewler xoshametlew hám tásir etiw jas qızlardıń kompyuter ilimi tarawında karera qurıwına túrtki bolatuǵın áhmiyetli faktorlar ekenin anıqladı. Atap ótiw orınlı, Google Made with Code ushın 50 million AQSH dolları muǵdarında qarjılandırıw ajıratqan, oǵan qosımsha 2010-jıldan berli Code.org, Black Girls Code hám Girls Who Code sıyaqlı shólkemlerge jumsalǵan dáslepki 40 million dollar da kiredi. Made with Code baslaması Shapeways hám App Inventor sıyaqlı belgili firmalar menen birgelikte onlayn shınıǵıwlardı hám haqıyqıy turmıs waqıyaların óz ishine aladı.

## Joybarlar
Made with Code tiykarınan óziniń veb-saytında jas qızlardıń kodlawdı úyreniwi ushın onlayn shınıǵıwlardı usınıwǵa baǵdarlanǵan. Made with Code joybarlarınıń kópshiligi Blockly programming, yaǵnıy ayırım bloklardı jıynaw arqalı programmalar jazatuǵın vizual redaktordı qollanadı. Paydalanıwshılarǵa jol kórsetiw ushın basqıshpa-basqısh kórsetpeler beriledi. Jol-jónekey, jumıslardı óshirip taslawǵa yamasa saqlap, júklep alıwǵa boladı.

### Ayaq oyındı vizualizaciyalawshı
Oyındı vizualizaciyalawshı oyınshınıń háreketlerin sáwlelendiretuǵın vizualizatordı modellew arqalı ayaq oyındı kod penen birlestiredi. Blockly programmalastırıwın qollanıw arqalı paydalanıwshılar oyınshı denesiniń bas, kókirek, jambas hám tórt aǵzası sıyaqlı hár qıylı bóleklerin baqlap baradı. Kerekli maǵlıwmatlardı kirgizgennen keyin, sáykesinshe sazlanǵan vizualizaciya jaratıladı.

### Muzıka miksheri
Muzıka miksherinde paydalanıwshılar notalar sanın basqaradı hám hárbir instrumenttiń tezligin belgilep, reńli aylanıwshı vizual muzıka miksherin payda etedi. Qoljetimli instrumentler qatarına Acapella, Country, Electronic, HipHop, Pop hám Rock kiredi.

### Bitler
Bitler Blockly programmalastırıw tilin hám virtual instrumentlerdi bir-birine jalǵap, bitler izbe-izligin payda etedi. Paydalanıwshılar tezlikti minimum 30 dan maksimum 300 bitke shekem belgileydi. Qoljetimli virtual instrumentler qatarına xay-xet, klave, kovbell, cimbal, tom, kik, sner hám shapalaq kiredi.

### Avatar joybarı
Avatar joybarı paydalanıwshılarǵa ózleriniń jeke avatarın sazlawǵa imkaniyat beredi. Blockly programmalastırıw tili arqalı paydalanıwshılar virtual 2D jumıs keńisligine hár qıylı formalardı kirgizedi, keyin bul formalardı 3D avatarǵa ornalastıradı.

### Aksessuarlawshı
Aksessuarlawshı Blockly programmalastırıw tili arqalı selfige aksessuarlar (bezendiriwshi buyımlar) qoyıwǵa imkaniyat beredi. Birinshi basqısh – súwretti tańlaw, yaǵnıy súwretke túsiriw yamasa Doroti, Rouz, Smush, Raul hám Blansh sıyaqlı qoljetimli personajlardı tańlaw. Keyingi adım – aksessuarlardı personajdıń yamasa súwrettiń ústine jaylastırıw. Aksessuarlarǵa kózler, awızlar, kóylekler, shlyapalar hám parikler kiredi.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Matter (standard)

**Matter** – bul aqıllı úy hám IoT (Zatlar Interneti) qurılmaları ushın texnikalıq standart. Ol hár túrli óndiriwshiler arasındaǵı óz-ara islesiwdi hám úylesimlikti, sonday-aq qáwipsizlikti jaqsılawǵa baǵdarlanǵan hám bárqulla jergilikli basqarıwdı variant sıpatında usınadı.

Matter 2019-jıl dekabr ayında Amazon, Apple, Google hám házirgi Connectivity Standards Alliance (CSA) dep atalatuǵın Zigbee Alliance tárepinen shólkemlestirilgen Project Connected Home over IP (CHIP) jumısshı toparı sıpatında payda boldı. Keyingi aǵzalar qatarına IKEA, Huawei hám Schneider kiredi. Specifikaciyanıń 1.0 versiyası 2022-jıl 4-oktyabrde járiyalandı. Matter programmalıq támiynattı islep shıǵıw jıynaǵı Apache licenziyası boyınsha ashıq kodlı bolıp tabıladı.

Programmalıq támiynattı islep shıǵıw jıynaǵı (SDK) royaltisiz (tólemsiz) usınıladı, biraq tayar ónimdi Matter tarmaǵına ornatıw ushın sertifikatlaw hám aǵzalıq tólemleri talap etiledi, bul bir mártelik, qaytalanatuǵın hám hárbir ónim ushın tólemlerdi óz ishine aladı. Bul ashıq gilt infrastrukturası (PKI) hám qurılmanı tastıyıqlaw sertifikatları dep atalatuǵın nárseler arqalı ámelge asırıladı.

Kópshilik ámeldegi xablar ushın Matter'ǵa sáykes programmalıq támiynat jańalanıwları 2022-jıldıń aqırında qoljetimli boldı, al Matter menen isleytuǵın qurılmalar hám programmalıq támiynat jańalanıwları 2023-jıldan baslap shıǵa basladı.

## Tariyxı
2019-jıl dekabr ayında Amazon, Apple, Google, Samsung SmartThings hám Zigbee Alliance birgelikte islesiw hám Project Connected Home over IP jumısshı toparın dúziw haqqında járiyaladı. Joybardıń maqseti – aqıllı úy ónimleri brendleri hám óndiriwshileri ushın islep shıǵıwdı ápiwayılastırıw, sonıń menen birge tutınıwshılar ushın ónimlerdiń úylesimligin arttırıw bolıp tabıladı.

Standart Internet Protokolında (IP) isleydi hám jergilikli tarmaǵıńızdaǵı qurılmalardı jalǵaytuǵın hám basqaratuǵın bir yamasa bir neshe kontrollerler arqalı jumıs isleydi, bul bir neshe menshikli xablarǵa bolǵan zárúrlikti joq etedi. Matter sertifikatına iye ónimler jergilikli túrde islew ushın dúzilgen hám olardıń tiykarǵı funkciyaları ushın internet jalǵanıwına baylanıslı emes. IPv6 adreslewin qollanıp, standart bultlı xızmetler menen úziliksiz baylanıstı támiyinleydi. Onıń maqseti – mDNS hám IPv6 sıyaqlı IP-ǵa tiykarlanǵan tarmaq texnologiyalarınıń belgili bir toplamın qollanıp, aqıllı úy qurılmaları, mobil qosımshalar hám bultlı xızmetler arasında óz-ara úylesimlilikti jeńillestiriw. OSI 7 qatlamlı modeliniń Qosımshalar qatlamında isleytuǵın tarmaq dizaynına ámel etiw arqalı, Matter Zigbee yamasa Z-Wave sıyaqlı protokollardan ózgeshelenedi hám teoriyalıq jaqtan hár qanday IPv6 qollap-quwatlaytuǵın tarmaqta isley aladı. Házirgi waqıtta rásmiy qollap-quwatlaw Wi-Fi, Ethernet hám sımsız torlı tarmaq Thread penen sheklengen.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Pari Sen-Jermen

**Pari Sen-Jermen** (; ) yaki **PSG** () — Parij qalasında jaylasqan francuz professional futbol klubı. 1970-jılı shólkemlestirilgen. Mámlekettıń eń ataqlı klubı. «Trebl» qolǵa kirgizgen jalǵız francuz klubı. «Pari Sen-Jermen» on úsh márte Franciya chempionı, on altı márte Franciya kubogi, toǵız márte Franciya ligası kubogi hám on úsh márte Franciya Superkubogi jeńimpazı bolǵan. Klub Evropa maydanında 1996-jılı finalda Venanıń «Rapid» komandasın jeńip, UEFA kubogi jeńimpazları kubogin qolǵa kirgizdi.

## Tariyxı

### 1970—1974

1970-jılı 12-avgustta arnawlı shólkemlestirilgen «Parij» klubı Parij átirapındaǵı Sen-Jermen-an-Le qalasındaǵı *Stade Saint-Germain* komandası menen birlesti. 1904-jildan beri bar bolǵan *Stade Saint-Germainois* usi jılı 3-francuz divizionınan 2-francuz divizionına shıqtı. *Paris Saint-Germain* jańa klubına Gi Kresan hám Per-Etyenn Gyuyo basshılıq etti.

1970/1971-jılǵı máwsim juwmaqları boyinsha PSJ «Monako» hám «Lill» menen birge joqarı divizionǵa shıqtı. 1971/72-jılǵı máwsimde klub 16-orındı iyeledi, máwsim aqırında finanslıq krizis hám onıń menen baylanıslı basqarıwdaǵı kelispewshilikler kelip shıǵıp, klub «Parij» hám «Pari Sen-Jermen» komandalarına bólinip ketti. «Parij» joqarı divizionda qaldı, PSJ bolsa jáne háweskerler komandasına aylandı hám úshinshi divizionǵa qaytarıldı. Tez arada PSJ elitaǵa qaytıp keldi hám onnan hesh qashan shiqpadı. «Parij» PSJ nıń ekinshi márte joqarı ligaga kóteriliwinde 2-divizionǵa túsip ketti.

## Derekler
Wikipedia eskertkishi

**Wikipedia eskertkishi** — Polshanıń Slubice qalasında jaylasqan, armeniyalı músinshi Mixran Xakobyannıń Wikipediaǵa úles qosqanlardı húrmetlew maqsetinde islegen músini.

2014-jıl 22-oktyabrde Frankfurt maydanında (Plac Frankfurcki) jergilikli Wikimedia bólimleri hám Wikimedia Fondı wákilleriniń qatnasıwındaǵı máresimde tanıstırıldı.

## Túsinik
Collegium Polonicumnıń pitkeriwshisi, armeniyalı xudojnik Mixran Xakobyan tárepinen islengen, biyikligi 2 metrden úlken bolǵan eskertkishte Wikipedia logotipin sáwlelendiretuǵın shardı hawada uslap turǵan tórt jalańash figura súwretlengen. Skulptura derlik 50 000 zlotiyge (shama menen 13 500 dollar; 11 700 evro) satıldı hám Słubice wálayatı hákimiyatı tárepinen qarjılandırıldı.

## Sáne
Eskertkish 2010-jılı Kshishtof Voysexovski tárepinen usınıs etilgen. Qala hákimi orınbasarı Pyotr Luchinskiydiń pikirinshe, estelik «qalashanıń ilimiy oray sıpatındaǵı áhmiyetin kórsetedi». «Wikimedia Polska» wákili shólkem bul joybar «web-sayt haqqında xabardarlıqtı arttıradı hám adamlardı úles qosıwǵa shaqıradı» dep úmit etetuǵının aytqan.

## Eskertkish
 Usı estelik penen Slubice puqaraları siyasiy, diniy yamasa mádeniy shegaralarǵa qaramastan, adamlar tárepinen birgelikte jaratılǵan eń úlken joybar — Wikipedianı jaratıwǵa óz ıqtıyarı menen úles qosqan dúnyanıń barlıq aymaqlarınan kelgen mıńlaǵan anonim redaktorlawlarǵa húrmet kórsetpekshimen. Bul estelik ashılǵan jılda Wikipedia 280 nen artıq tilde bar bolıp, 30 millionǵa jaqın maqalalardı óz ishine aldı. Bul estelik artındaǵı qayırqomlar Wikipedianıń sútinlerinen biri sıpatında málimleme jámiyeti biziń civilizaciyamız, sociallıq ádilligimiz hám xalıqaralıq tınıshlıǵımızdıń turaqlı rawajlanıwına úles qosıwına isenim bildiredi. 

## Derekler

## Sırtqı siltemeler

* Press-reliz: Polshada ashılǵan birinshi Wikipedia eskertkishi — Wikimedia Foundation
Neatx

**Neatx** – bul NoMachine kompaniyasınıń NX texnologiyasına tiykarlanǵan ashıq kodlı NX serveri. Ol Google tárepinen jaratılǵan. Neatx tiykarınan Python tilinde jazılǵan, tek az ǵana orawshı skriptler bash tilinde hám bir programma C tilinde jazılǵan. Neatx - biypul hám ashıq kodlı programmalıq támiynat bolıp, GNU General Public License (GPL) 2-versiyasınıń talaplarına boysınadı.

## Tariyxı
Google Neatxtiń shıǵarılǵanın 2009-jıl 7-iyulda járiyaladı; házirgi waqıtta joybar boyınsha belsendi rawajlanıw joq.

Derek kodı repozitoriyi sońǵı ret 2010-jıldıń fevral ayında jańalanǵan.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
O3b Networks

**O3b Networks Ltd.** tiykarınan mobil operatorlarǵa hám Internet xızmet kórsetiwshilerge dawıs hám maǵlıwmat baylanısın támiyinlew ushın orta Jer orbitasında (MEO) jasalma joldas toparın qurıp hám paydalanǵan tarmaq baylanıs xızmeti kórsetiwshi edi. O3b Networks 2016-jılı SES kompaniyasınıń tolıq iyeligindegi sıńar kompaniyaǵa aylandı hám keyinnen operator atı SES Networks, SES bólimi paydasına alıp taslandı. Házirgi waqıtta SES flotınıń bir bólegi bolǵan jasalma joldaslar O3b atın qollanıwdı dawam etpekte.

## Sholıw
Tarmaq jasalma joldastıń salıstırmalı túrde úlken qamtıw maydanın joqarı tezlik hám ortasha keshigiw menen biriktirip, rawajlanıp kiyatırǵan bazarlarǵa jasalma joldas arqalı Internet xızmetlerin hám mobil baylanıs xızmetlerin jetkerip beredi. «O3b» atı «Other 3 billion» (Basqa 3 milliard) degendi ańlatadı, bul házirgi waqıtta keń polosalı Internetke iye bolmaǵan dúnya júzi xalqına tiyisli. 

8,062 kilometr (5,009 milya) biyiklikte aylanıp júrgen, geostacionar jasalma joldaslar biyikliginiń tórtten birinen de kem bolǵan O3b jasalma joldaslar toparı, 20 Ka-diapazonlı jasalma joldastan ibarat bolıp, baylanıs keshigiwin ádewir qısqartadı. 

Dáslep 2010-jılı iske qosıwdı jobalastırǵannan keyin, birinshi tórt jasalma joldas 2013-jıldıń 25-iyunında ushırıldı. Ekinshi tórt jasalma joldas 2014-jıldıń iyul ayında, al jáne tórtewi 2014-jıldıń dekabr ayında ushırılıp, jasalma joldaslar toparınıń sanı 12-ge jetti. Úsh jıldan soń, 2018-jıldıń mart ayında qosımsha tórt jasalma joldas ushırıldı, al 2019-jıldıń aprel ayında sońǵı tórt jasalma joldas ushırılıp, topardıń ulıwma sanı 20 jasalma joldasqa jetti, sonıń ishinde házirgi waqıtta orbitada awısıq sıpatında paydalanılatuǵın úsh jasalma joldas ta bar.

2017-jıldıń sentyabr ayında, SES kompaniyası keń polosalı internet xızmetleri ushın O3b jasalma joldaslarınıń keyingi áwladın - O3b mPOWER-di járiyaladı hám Boeing Satellite Systems kompaniyasına dáslepki jeti jasalma joldasqa buyırtpa berdi. O3b mPOWER orta Jer orbitasındaǵı (MEO) jasalma joldaslar toparı «teńizdegi hár qanday kemege júzlegen megabitten 10 gigabitke shekem tezlikti» 30,000 noqatlı nur arqalı jetkize aladı, bunda programmalıq támiynat tárepinen anıqlanatuǵın marshrutlastırıw MEO jasalma joldasları menen SES kompaniyasınıń geostacionar flotı arasındaǵı trafikti basqaradı. O3b mPOWER jasalma joldaslarınıń buyırtpa berilgen sanı 11-ge, keyin 13-ke kóbeytildi, hám 2022-jıldıń 16-dekabrinde birinshi eki O3b mPOWER jasalma joldası sátli ushırıldı, 2023-jılı jáne tórtewi ushırıldı, al 2024-jıldıń aprel ayında xızmet kórsetiw bar O3b toparı menen birge baslandı. Jetinshi hám segizinshi (jańalanǵan) jasalma joldaslar 2024-jıldıń dekabr ayında topardıń quwatın arttırıw ushın ushırıldı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
People Cards

**Google People Cards** – bul Google hám onıń xızmetleri tárepinen Hindstandaǵı adamlardan jıynalǵan informaciya menen óziniń izlew sistemasınıń nátiyjelerin jaqsılaw ushın paydalanılǵan bilimler bazası boldı. Hindstanda iske túsirilgennen keyin, Google bul xızmetti Afrika ellerinde, máselen, Keniya, Nigeriya hám Qubla Afrikada iske qostı. Bul xızmet jeke adamlarǵa Google izlew sistemasında óz profilin jaratıwǵa imkaniyat beredi.

Degen menen, 2024-jıl 7-aprelde Google People Cards funkciyası hám jańa adamlar kartochkaların jaratıw yamasa bar bolǵanların jańalaw imkaniyatı toqtatıldı. Bul xızmet kútilgenindey paydalı bolmadı dep málimlendi.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Pimp My Search

**Pimp My Search** – bul «Google» sózin paydalanıwshı tańlaǵan sóz yamasa fraza menen almastırıp, Google kompaniyasına uqsas veb-bet jaratıwǵa arnalǵan jańa veb-sayt boldı. Pimp My Search 2006-jılı iske qosıldı, biraq tek 2008-jılı kópshilik media veb-saytlarında hám YouTube videolarında kórsetilgennen keyin ǵana belgili boldı. Sayt keyinirek 2009-jılı «sawda belgisi máseleleri» boyınsha kelispewshilikke tiykarlanıp jabıldı.

## Google menen kelispewshilikler
2009-jıl fevral ayında Pimp my Search Google izlew imkaniyatların toqtattı hám tómendegi mazmundaǵı xabardı jariyaladı: «Sawda belgisi máseleleri sebepli Google endi bizden izlewlerge ruqsat bermeydi...». Sayt jabıq jaǵdayda qaldı, bir qansha waqıt (2009-jıldan baslap) «Sawda belgisi máseleleri sebepli Pimp my Search máńgilikke jabıldı» degen xabardı kórsetti hám basqa veb-saytqa silteme berdi.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Poly (veb-sayt)

**Poly** Google tárepinen paydalanıwshılarǵa 3D obektlerin kóriw, tarqatıw hám júklep alıw ushın jaratılǵan veb-sayt. Ol 2017-jılı iske qosıldı hám dóretiwshilerge 3D obektlerin ańsat bólisiw hám olarǵa kiriw imkaniyatın beriwge arnalǵan edi. Onda virtual reallıq hám tolıqtırılǵan reallıq qosımshalarında paydalanıw ushın mıńlaǵan 3D obektlerinen ibarat biypul kitapxana bar edi.

2020-jıldıń dekabr ayında Google Poly 2021-jıldıń 30-iyunında jabılatuǵının járiyaladı.

## Qásiyetleri
Paydalanıwshılar Poly modeller kitapxanasınan belgili bir gilt sózler arqalı izley aladı hám modellerdi OBJ fayl formatında júkley aladı yamasa júklep aladı. Kópshilik modellerdi Tilt Brush hám Google Blocks qosımshalarınıń integraciyası arqalı «remikslewge» bolatuǵın edi; remikslengen obekt Poly platformasında avtomatlı túrde dóretiwshige silteme hám onıń atı kórsetilgen jaǵdayda járiyalanatuǵın edi. 3D obektlerin Google Cardboard yamasa Daydream View arqalı kóriwge bolatuǵın edi. Paydalanıwshılar sonday-aq júklep alıw ushın qoljetimli bolǵan obektlerdiń ápiwayı animaciyalanǵan GIFlerin isley alatuǵın edi.

### API
2017-jıldıń 30-noyabrinde Google Poly API-in shıǵardı. Bul baǵdarlamashılarǵa 3D obektlerin óz joybarlarına ańsat integraciyalawǵa imkaniyat berdi hám qosımshanıń ózi islep turǵan waqıtta paydalanıwshılarǵa obektler kitapxanasına kiriw imkaniyatın berdi. API sonday-aq Poly Upload API arqalı 3D obektlerin tikkeley Poly platformasına júklewge de imkaniyat berdi. API-di veb, Android hám iOS qosımshaları ushın paydalanıwǵa bolatuǵın edi, al Poly Toolkit Unity hám Unreal baǵdarlamashıları ushın talap etiletuǵın edi.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__
Ferdinand I (Rumıniya patshası)

**Ferdinand I** (; tolıq atı Ferdinand Viktor Meynard Albert, 1865-jıl 24-avgust, Zigmaringen, Prussiya patshalıǵı — 1927-jıl 20-iyul, Sinaya, Rumıniya patshalıǵı) — 1914-jıl 10-oktyabrden 1927-jıl 20-iyulǵa shekem Gogencollernler dinastiyasınan bolǵan Rumıniya Patshalıǵı patshası. Rumıniya marshalı (1918-jıl 18-noyabrdan).
Sayt siltemesi

**Sayt siltemeleri** – bul paydalanıwshılarǵa saytta nátiyjeli háreketleniwge járdem beriw ushın Google dizimleriniń astında payda bolatuǵın veb-sayt betlerine iye giper siltemeler. Sayt iyesi hesh qanday sayt siltemesin qosa almaydı; Google olardı óziniń jeke avtomatlastırılǵan algoritmleri arqalı qosadı. Eger sizde Google Adwords baǵdarlaması bar bolsa, siz kampaniya hám reklama toparı dárejesindegi sayt siltemelerin jarata alasız. Biraq, sayt iyesi jeke sayt siltemelerin bloklay aladı, eger olardı paydasız dep esaplasa, bul paydalı bolıwı múmkin. Googleda hárbir sayt ushın keminde bir hám eń kóp on sayt siltemesi bar. Djon I Jerkovichtiń aytıwına qaraǵanda, «Hárbir sayt sayt siltemelerin alıwǵa umtılıwı kerek, sebebi olar abıray hám de veb-sayttaǵı ornın bildiredi. Sayt siltemeleri qosımsha izlew nátiyjeleri ekranındaǵı orındı da iyeleydi, bul orın siziń básekileslerińizdi nátiyjeler betinde tómengi orınǵa túsiredi — bul qálegen nátiyje.» Sonday-aq, sayt siltemeleri «Google bir nátiyjeni basqa nátiyjelerden ádewir áhmiyetli dep esaplaǵan (mısalı, navigaciyalıq yaki brendke baylanıslı izlewler) ayırım izlew nátiyjelerinde» payda boladı dep aytıladı.

Izlew sistemaların optimallastırıw (SEO) qánigeleri sayt siltemelerin sayttıń qanshelli «isenimli» ekenliginiń áhmiyetli kórsetkishi dep esaplaydı hám usıǵan muwapıq olardıń payda bolıwına ne sebep bolatuǵının anıqlawǵa háreket etti. Bul háreketler Google patentlerin úyreniwdi óz ishine alǵan. Usı patentlerge muwapıq, sayt siltemeleri paydalanıwshı minez-qulqınan, atap aytqanda, betke kiriw sanınan, bette ótkerilgen waqıt muǵdarınan hám bettiń mazmunınıń ózinen — bette kommerciyalıq operaciyalar bar yaki joq ekenliginen kelip shıǵadı. Alternativ variantta, veb-sayt provayderleri izlew sistemasına óz veb-saytları ishindegi maqul kórgen veb-betler dizimin usınıwı múmkinligi aytılǵan.

Google ónimleri boyınsha aǵa menedjer Djerri Dischlerdiń aytıwınsha, 15 belgiden kem bolǵan sayt siltemeleri eń jaqsı nátiyje kórsetetuǵın sıyaqlı. Sonday-aq, Google qáwenderligindegi siltemeler menen baylanıslı bolmaǵan tólemli Sayt siltemeleri funkciyası da bar, ol sayt iyelerine 10 ǵa shekem silteme jiberiwge hám Googleǵa izlewge eń sáykes keletuǵın 4 siltemeni tańlawǵa múmkinshilik beredi.

## Derekler