Shama menen esaplaw

**Shama menen esaplaw** — energiyanı únemleytuǵın hám/yamasa joqarı ónimli dizayn ushın payda bolǵan paradigma. Ol kepillikli anıq nátiyje emes, múmkin bolǵan anıq emes nátiyjeni qaytaratuǵın kóplegen esaplaw usılların óz ishine aladı hám shama menen alınǵan nátiyje maqsetke jetkilikli bolǵan qosımshalar ushın qollanılıwı múmkin. Bunday jaǵdaydıń bir mısalı – bul izlew sisteması, onda belgili bir izlew sorawına anıq juwap bolmawı múmkin, sonlıqtan kóp juwaplar qabıl etiliwi múmkin. Tap sonday, video qosımshasında geyde ayırım kadrlardıń túsip qalıwı adamlardıń sezim sheklewleri sebepli sezilmey qalıwı múmkin. Shama menen esaplaw kóp jaǵdaylarda anıq esaplawdı orınlaw úlken resurslardı talap etse de, sheklengen shama menen esaplawǵa ruqsat beriw ónimlilik hám energiyanı únemlewde úlken payda keltire aladı, sonıń menen birge ele de maqul keletuǵın nátiyje anıqlıǵına erisedi degen baqlawǵa tiykarlanǵan. Mısalı, k-ortasha mánislerdi klasterlew algoritminde klassifikaciya anıqlıǵında tek 5% joǵaltıwǵa ruqsat beriw, tolıq anıq klassifikaciyaǵa salıstırǵanda 50 ese energiya únemlewin támiyinley aladı.

Shama menen esaplawdaǵı tiykarǵı talap – bul juwıqlaw tek kritikalıq emes maǵlıwmatlarǵa ǵana qollanılıwı múmkin, sebebi kritikalıq maǵlıwmatlardı (mısalı, basqarıw operaciyaların) shama menen esaplaw programma buzılıwı yamasa qáte shıǵıw sıyaqlı apatlı aqıbetlerge alıp keliwi múmkin.

## Strategiyalar
Shama menen esaplawdı orınlaw ushın bir neshe strategiyalardı qollanıwǵa boladı.

; Shama menen alınǵan sxemalar
: Shama menen alınǵan arifmetikalıq sxemalar: qosqıshlar, kóbeytkishler hám basqa logikalıq sxemalar apparatlıq támiynat qárejetlerin kemeytiwi múmkin. Mısalı, shama menen alınǵan kóp razryadlı qosqısh ótkiziw dizbegin esapqa almay, usılayınsha barlıq ishki qosqıshlarına parallel túrde qosıw operaciyasın orınlawǵa múmkinshilik bere aladı.
; Shama menen saqlaw hám yad
: Maǵlıwmat mánislerin anıq saqlaw ornına, olardı shama menen saqlawǵa boladı, mısalı, ózgermeli noqatlı maǵlıwmatlarda tómen bitlerdi qısqartıw arqalı. Jáne bir usıl – bul isenimliligi tómenirek yaddı qabıllaw. Bul ushın DRAM hám eDRAM-da jańalanıw tezligi tapsırmaların tómenletiwge yamasa basqarıwǵa boladı. SRAM-da quwat kernewin tómenletiwge yamasa basqarıwǵa boladı. Shama menen saqlaw MRAM-nıń joqarı jazıw energiya tutınıwın kemeytiw ushın qollanıwǵa boladı. Ulıwma alǵanda, hár qanday qátelerdi anıqlaw hám dúzetiw mexanizmleri óshiriliwi kerek.
; Programmalıq támiynat dárejesindegi shama menen esaplaw
: Programmalıq támiynat dárejesinde shama menen esaplawdıń bir neshe usılları bar. Este saqlaw yamasa anıq emes este saqlaw (keshten shama menen alıw ushın vektorlıq maǵlıwmatlar bazasın paydalanıw, yaǵnıy anıq emes keshlew) qollanılıwı múmkin. Nátiyjeni tezirek alıw ushın cikllerdiń ayırım iteraciyaların ótkizip jiberiwge boladı (bul cikl perforaciyası dep ataladı). Ayırım wazıypalar da ótkizip jiberiliwi múmkin, mısalı, orınlaw waqtındaǵı sharayat sol wazıypalardıń paydalı bolmaytuǵının kórsetse (wazıypanı ótkizip jiberiw). Monte-Karlo algoritmleri hám tosınnan algoritmler durıslıqtı orınlaw waqtı kepillikleri ushın almasadı. Esaplaw, qánigelestirilgen apparatlıq támiynatta, mısalı neyron qayta islew blogında, tezlestiriwge ańsat múmkinshilik beretuǵın paradigmalarǵa sáykes qayta dúziliwi múmkin.
; Shama menen alınǵan sistema
: Shama menen alınǵan sistemada, sistemanıń processor, yad, sensor hám baylanıs modulleri sıyaqlı hár túrli ishki sistemaları, ishki sistemalardıń hár birine jeke shama menen esaplawǵa salıstırǵanda, álleqayda jaqsı sistema dárejesindegi sapa-energiya almasıw iyin sızıǵın alıw ushın sinergiyalı túrde shama menen esaplanadı.

## Qollanıw tarawları
Shama menen esaplaw qátelerge shıdamlı bolǵan hár túrli tarawlarda, mısalı, multimedia qayta islew, mashinalıq oqıtıw, signal qayta islew, ilimiy esaplawlarda qollanılǵan. Sol sebepli, shama menen esaplaw tiykarınan adamnıń sezimi/túsinigi menen baylanıslı hám ózinde qátege shıdamlılıqqa iye bolǵan qosımshalar menen háreketke keltiriledi. Bul qosımshalardıń kópshiligi statistikalıq yamasa itimallıq esaplawǵa tiykarlanǵan, mısalı, qálegen maqsetlerge jaqsıraq sáykes keliw ushın hár túrli shama menen esaplawlar isleniwi múmkin.
Mashinalıq oqıtıwdaǵı bir belgili qollanıw – bul Googledıń bul usıldı ózleriniń Tensor qayta islew bloklarında (TPU, arnawlı ASIC) paydalanıwı.

## Tuwındı paradigmalar
Shama menen esaplawdaǵı tiykarǵı másele – bul shama menen esaplanıwı múmkin bolǵan qosımsha bólimin anıqlaw. Úlken kólemli qosımshalar jaǵdayında, shama menen esaplaw usılları boyınsha qánigelikke iye adamlardıń qosımsha tarawında jetkilikli qánigelikke iye bolmawı (hám kerisinshe) júdá keń tarqalǵan. Usı máseleni sheshiw ushın, programmalastırıw paradigmaları usınılǵan. Olardıń hámmesinde qosımsha baǵdarlamashısı hám qosımsha tarawı qánigesi arasında anıq rol bólistiriw ulıwma bolıp tabıladı. Bul usıllar eń keń tarqalǵan optimallastırıwlar hám shama menen esaplaw usıllarınıń tarqalıwına múmkinshilik beredi.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__