Old Firm

**Old Firm** — bul Shotlandiyanıń «Seltik» hám «Reyndjers» futbol klubları arasındaǵı derbi matchlarına berilgen at, eki klub ta Glazgo qalasında jaylasqan. Bul eki klub Shotlandiyadaǵı eń tabıslı hám belgili klublar bolıp, olar arasındaǵı básekileslik Shotlandiya mádeniyatına tereń sińip ketken. Sonıń nátiyjesinde, olar arasındaǵı matchlar pútkil dúnya júzinde turaqlı qızıǵıwshılıq oyatıp kelmekte.

Bul eki klub birgelikte dúnyadaǵı eń kóp titulǵa iye klublar qatarına kiredi, olar birgelikte Shotlandiya Ligasınıń 110 chempionatlıǵın (hárbir komanda 55), 76 Shotlandiya Kubogın («Seltik» 42 hám «Reyndjers» 34), hám 50 Shotlandiya Ligası Kubogın («Reyndjers» 28 hám «Seltik» 22) jeńip alǵan. Olardıń ústemligine tosqınlıqlar siyrek ushırasqan, tiykarınan Ekinshi jer júzilik urıstan keyingi, 1946-jıldan 1965-jılǵa shekemgi jigirma jıllıqta, bul waqıtta liganı basqa bes klub jeńip alǵan, hám 1980-jıllardıń birinshi yarımında «Aberdin» hám «Dandi Yunayted»tiń «New Firm» básekisi menen. 1985–86-jılǵı máwsimnen baslap, hárbir máwsimde Shotlandiya Ligasın «Old Firm»nıń bir wákili jeńip aldı, hám 1995–96-jıldan 2011–12-jılǵa shekemgi on jeti máwsimniń birewinen basqasınıń bárinde eki klub ta joqarı eki orındı iyelegen. 

2010-jıllardıń basında «Reyndjers» finanslıq qıyınshılıqlarǵa ushıradı hám onıń xolding kompaniyası 2012-jılı saplastırıldı. Sonıń nátiyjesinde, komanda Shotlandiya ligasınıń eń tómengi (tórtinshi) divizionına kiriw ushın arza beriwge májbúr boldı. Saplastırıw nátiyjesinde, kópshilik «Seltik» ıqlasbentleri házirgi «Reyndjers»ti 2012-jılǵa shekemgi klubtan basqasha dep esaplaydı hám bul básekileslik endi «Old Firm» ataması negizinde ámelde emes dep biledi. Onıń ornına, olar (hám kóp jaǵdayda «Seltik»tiń ózi de) bul básekileslikti belgilew ushın anaǵurlım ulıwma «Glazgo derbisi» terminin qollanadı. «Reyndjers» divizionlar arqalı qayta kóterilip atırǵanda, «Seltik» keyingi toǵız máwsimniń hár birinde chempion boldı; «Reyndjers» 2020–21-jılǵı máwsimde tituldı jeńip, «Seltik»tiń onınshı chempionlıǵına jol qoymadı, eger «Seltik» jeńgende, bul olardıń 1960/70-jıllarda ornatqan hám «Reyndjers»tiń 1980/90-jıllarda qaytalaǵan rekordın jańalaytuǵın edi.

«Seltik» hám «Reyndjers» iri jarıslarda bir-birine qarsı 447 márte oynaǵan; «Reyndjers» 171 matchta, «Seltik» 170 matchta jeńiske erisken, al 106 oyın teńlik penen juwmaqlanǵan.

Klublar Glazgo hám Shotlandiya boylap úlken ıqlasbentler bazasına iye hám pútkil Shotlandiyanıń kópshilik qalalarında hám dúnya júziniń qalalarında ıqlasbent klubları bar. 2005-jılı «Reyndjers» hám «Seltik»tiń barlıǵı Shotlandiya ekonomikasına hár jılı 120 million funt sterling muǵdarında payda keltiriwi bahalanǵan.

## ‘Old Firm’ atamasınıń kelip shıǵıwı
Terminniń kelip shıǵıwı anıq emes, biraq ol eki klubtıń dáslepki matchınan kelip shıqqan bolıwı múmkin, onda kommentatorlar komandalardı «eki eski, bekkem dos sıyaqlı» dep ataǵan, yamasa basqa bir versiya boyınsha, bul atama 1904-jılǵı Shotlandiya Kubogı finalı aldınan «The Scottish Referee» sport gazetasında járiyalanǵan satiralıq karikaturadan kelip shıqqan bolıwı múmkin, onda moynına ««Old Firm»dı qollap-quwatlań: Rangers, Celtic Ltd» dep jazılǵan taqtaysha taqqan bir ǵarrı adam sáwlelengen bolıp, bul olardıń ushırasıwlarınıń óz-ara kommerciyalıq paydasın kórsetip turǵan. Sonday-aq, bul atama 1890-jılı dúzilgen Shotlandiya Futbol Ligasınıń dáslepki on bir aǵzasınıń qatarına kirgen usı eki komandaǵa silteme bolıwı múmkin (biraq sol topardan bolǵan «Xart of Midlotian» hám «Sent-Mirren» sıyaqlı basqa komandalar da búgingi kúnge shekem joqarı dárejede oynawdı dawam etpekte).

XXI ásirdiń basında eki klub «Old Firm» terminin Intellektuallıq múlk basqarmasında birgelikte dizimnen ótkerdi; bul atamanıń 2021-jılı da tovar belgisi retinde jańalanıp atırǵanı tastıyıqlandı.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__