Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik muzıkalı-akademiyalıq teatrı

**Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik muzıkalı-akademiyalıq teatrı** — Qaraqalpaqstannıń eski teatrlarınan. 
## Tariyxı
1926-jıl «Tań nurı» truppası tiykarında shólkemlestirilgen. Shólkemlestiriwshileri Zarip Qasımov, Ábdiraman Ótepov, Qasım Áwezov hám Asan Begimov. Birinshi kórkem basshısı — Zarip Qasımov. A.Ótepov, J.Aymurzaev, G.Ubaydullaev, M.Matjonov, B.Seytov, J.Seytova, T.Seytmamutovlar teatrdıń dáslepki dóretiwshileri bolıp tabıladı. 
## Repertuarı
Teatr «Tilek jolında» (Qasım Áwezov) spektaklı menen ashılǵan. Teatr iskerligin «Odekolon», «Áneqalas», «Teńin tapqan qız», «Seytmurat jalqaw», «Kóz boyamashı wákil», «Bul kim» sıyaqlı spektakller menen baslanadı. 1930-jıl «Qaraqalpaq mámleketlik teatrı» mártebesi beriledi. 1934-jıl Moskva mámleketlik teatr kórkem-óneri institutı qasında Qaraqalpaq studiyası ashıladı. 1939-jıl teatrǵa sol instituttı tamamlap kelgen 27 aktyor hám rejissiorlar kelip qosıladı. Bulardıń arasında Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan xalıq artistleri Joldas Sharıpov, Tóresh Allanazarov, Xalmurat Saparov, Joldas Mamutov, Sabırbay Ótepbergenov, Mádreyim Mátjanov, Yaqut Allamuratovalar bar edi. Teatr turmısında jańa dáwir baslanadı. 1939-jıl teatrǵa K.S.Stanislavskiy atı beriledi hám teatr «Stanislavskiy atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik muzıkalı drama hám komediya teatrı» dep júritile baslaydı. «Vassa Jeleznova» (M.Gorkiy), «Maysaranıń isi» (Hamza), «Kámbaǵallıq ayıp emes» (A.Ostrovskiy), «Skapenniń focusları» (Molyer), «Alpamıs» (N.Dáwqaraev), «Orıs adamları» (K.Simonov) hám basqa da spektakller milliy rejissura hám aktyorlıq kórkem-óneri óz shıńına jetti.
### Urıs jıllarında
1941-45-jılları teatr jámááti óz repertuarın milliy hám tuwısqan xalıqlar dramaturgiyasi úlgileri menen bayıttı. «Leytenant Elmuratov» (J.Aymurzaev), «Jábirleniwshi Umarov» (S.Abdulla, Chustiy), «Áptápxan» (K.Jıldırım), «Tayır hám Sholpan» (S.Abdulla; T.Jalilov muzıkası), «Bes somlıq kelin» (Urdubodu) sıyaqlı muzıkalı drama hám publicistikalıq baǵdardaǵı saxna dóretpeleri usılar qatarına kiredi. 1950-jılı teatr Tashkent teatr hám súwretshilik kórkem-óneri institutın tamamlap kelgen jas qánigeler menen toldı. Rejissiyorlıq bólimin tamamlap kelgen T.Allanazarov birinshi qaraqalpaq professional rejissiorı boldı.
### Urıstan keyingi jıllarda
Urıstan keyingi jıllarda teatrda A.Shamuratova, Ámet Shamuratov, B.Kamenev, A.Hashimov, G.Sherazieva, T.Rahmanova, R.Seytov, S.Xojaniyazov, G.Doshumov, Z.Zaripov. S.Ótepbergenov, T.Jolımbetova, S.Yusupova, S.Qarabaeva, Ya.Allamuratova, X.Saparov, S.Allamuratova, S.Áwezova, O.Dáwletova, O.Úmitqulov hám basqalar iskerlik kórsetken.
### 1950-jıllarda
Teatrdıń keyingi repertuarı tema hám janr tárepinen bayıdı. Zamanagóy, tariyxıy temalarda, milliy dramaturgiya, ózbek hám qazaq dramaturgiyası úlgileri hám de Batıs Evropa dramaturgiyasınıń eski dóretpeleri saqnalastırıldı: «Aygúl hám Abat» (J.Aymurzaev), «Súymegenge súykenbe» (S.Xojaniyazov), «Altın kól» (Uyqas; M.Leviyev muzıkası), «Shohi qol óneri dóretpeleri» (A.Qahhor), «Ǵarip ashıq» (A.Begimov, T.Allanazarov), «Tartyuf» (J.Molyer), «Urlıq baxıt» (I.Franko), «Júrek sırları» (B.Rahmanov), «Qozı Kórpesh hám Bayan sulıw» (G.Musrepov) hám basqa «Berdaq», «Qádirdan doktor», «Sheberxannıń shırmawıǵı» (J.Aymurzaev), «Talwas», «Ziyada», «Baxıt» (S.Xojaniyazov), «Tasbalta ashıq» (Ǵ.Ǵulam), «Dayılı-jiyenliler» (R.Babajon), «Gúman» (Uyqas), «Prokuror» (Yo.Shukurov) sıyaqlılar 50—60-jıllardıń eń jaqsı spektaklleri boldı.
### 1960-jıllarda
60-jıllardıń aqırlarına kelip, teatrda áwladlar almasıwı nátiyjesinde turaqlılıq dáwiri baslandı. 70-jıllar jaslar esabına teatr taǵı óz poziciyasin tiklep aldı. Teatrǵa kelgen Quwatbay Ábdreymov, Nájimatdin Ańsatbaev, Dosbergen Ranov, Rayxan Saparova, Jalǵas Sultanbaev, Bayram Mátjanov hám basqalar qaraqalpaq teatr kórkem-ónerin jańa ideyalar hám sheshimler, obraz hám temalar menen bayıttı. «Otello» (U.Shekspir), «Tartyuf» (J.Molyer), «Eki bayǵa bir malay» (K.Goldoni), «Ana jer, ana» (Sh.Aytmatov), «Revizor» (N. Gogol), «Ay tutılǵan túnde» (M.Saqıy), «On úshinshi baslıq» (A.Abdullin), «Tabıttan dawıs» (A.Qahhor), «Arzasına kóre» (Ó.Umarbekov), «Andermushlik Atmandar» (T.Minullin), «Xonuma» (Sagareli) sıyaqlı spektakllar qoyıldı. 1987-jıl teatr jámááti I.Yusupov librettosına N.Muhammeddinov muzıkası menen birinshi qaraqalpaq operası «Ájiniyaz» saxnalastırdı. 1991-jıl teatrǵa Berdaq atı berildi. Keyinirek, «Maysaranıń isi», «Aleko» operaları, 1996-jıl birinshi qaraqalpaq baleti «Ayjamal» saxnaǵa qoyıldı.

## Saxnalastırılǵan shıǵarmalar
1926-2022-jıllar arasında teatr saxnasına qoyılǵan shıǵarmalar dizimi:

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
berdax-teatr.uz - Teatrdıń rásmiy saytı