Arxitekturalıq kelisim analizi metodı

Programmalıq injiniringde, **Arxitekturalıq kelisim analizi metodı (AKAM)** ‒ bul programmalıq támiynattı islep shıǵıw ómirlik cikliniń erte basqıshlarında qollanılatuǵın qáwipti azaytıw procesi bolıp tabıladı.

AKAM Carnegie Mellon Universitetiniń Programmalıq Injeneriya Institutı tárepinen islep shıǵılǵan. Onıń maqseti - kelisimler hám sezimtal noqatların anıqlaw arqalı programmalıq sistema ushın qolaylı arxitekturanı tańlawǵa járdem beriw.

AKAM programmalıq támiynattı islep shıǵıw ómirlik cikliniń erte basqıshlarında, arxitekturanı ózgertiw bahası minimal bolǵan waqıtta eń paydalı boladı.

## AKAM paydaları
AKAM procesiniń tómendegi paydaları bar:

* Ómirlik cikliniń erte basqıshlarında anıqlanǵan qáwip-qáterler.
* Mápli tárepler arasında baylanıstıń jaqsılanıwı.
* Sapa atributları talaplarınıń anıqlanıwı.
* Jaqsılanǵan arxitektura hújjetlestiriwi.
* Arxitekturalıq sheshimler ushın hújjetlestirilgen tiykar.

## AKAM procesi
AKAM procesi mápli táreplerdi bir jerge jıynap, biznes drayverlerin (sistema funkcionallıǵı, maqsetler, sheklewler, qálegen funkcional emes qásiyetler) analizlewden hám usı drayverlerden scenariyler dúziw ushın qollanılatuǵın sapa atributların alıwdan ibarat. Keyin bul scenariyler arxitekturalıq kózqaraslar hám arxitekturalıq sheshimler menen birge qollanılıp, kelisimler, sezimtal noqatları hám qáwip-qáterler (yamasa qáwip-qátersiz jaǵdaylar) analizin jaratıw ushın qollanıladı. Bul analiz qáwip temaları hám olardıń tásirlerine aylandırılıwı múmkin, sońınan process qaytalanıwı múmkin. Hárbir analiz ciklinde, analiz procesi ulıwmadan ayrıqshaǵa qaray jıljıp, aldıńǵı ciklde anıqlanǵan máselelerdi izertleydi, arxitektura jetilistirilgenshe hám qáwip temaları sheshilgenshe dawam etedi.

## AKAM procesiniń basqıshları
AKAM rásmiy túrde toǵız basqıshtan ibarat, tómende keltirilgen:

# AKAMdı tanıstırıw – Mápli táreplerge AKAM koncepciyasın tanıstırıw hám process haqqında qálegen sorawlarǵa juwap beriw.
# Biznes drayverlerdi tanıstırıw – procestegi hárbir adam qarastırılıp atırǵan sistema ushın biznes drayverlerin tanıstıradı hám bahalaydı.
# Arxitekturanı tanıstırıw – arxitektor komandaǵa joqarı dárejeli arxitekturanı "sáykes detallastırıw dárejesi" menen tanıstıradı.
# Arxitekturalıq kózqaraslardı anıqlaw – komanda tárepinen sistemaǵa qaratılǵan hár qıylı arxitekturalıq kózqaraslar tanıstırıladı hám talqılanadı.
# Sapa atributlarınıń utilitalıq teregin dúziw – sistemanıń tiykarǵı biznes hám texnikalıq talapların anıqlaw hám olardı sáykes arxitekturalıq qásiyetke sáykeslestiriw. Berilgen talap ushın scenariy tanıstırıw.
# Arxitekturalıq kózqaraslardı analizlew – Hárbir scenariydi analizlep, olardı áhmiyetliligi boyınsha bahalań. Sońınan arxitektura hárbir scenariyge qarsı bahalanadı.
# Scenariylerdi miyge hújim etiw hám áhmiyetliligin anıqlaw – úlken mápli tárepler toparı arasında házirgi scenariylerdi tanıstırıń hám keńeytiń.
# Arxitekturalıq kózqaraslardı analizlew – Úlken mápli tárepler jámiyetiniń qosımsha bilimi menen 6-adımdı jáne bir márte orınlań.
# Nátiyjelerdi tanıstırıw – barlıq hújjetlerdi mápli táreplerge usınıw.

Bul basqıshlar eki fazaǵa bólinedi: 1-faza 1-6 basqıshlardan ibarat hám bul fazadan soń joybardıń halatı hám konteksti, arxitekturanı basqarıwshı talaplar hám arxitekturalıq hújjetlerdiń jaǵdayı belgili boladı. 2-faza 7-9 basqıshlardan ibarat hám bahalawdı juwmaqlaydı.

## Derekler