Barbara Bel Geddes

**Barbara Bel Geddes** (31-oktyabr, 1922 – 8-avgust, 2005) karyerası bes on jılǵa jaqın dawam etken amerikalı saxna hám kino aktrisası, súwretshi hám balalar kitaplarınıń avtorı bolǵan. Ol Primetime Emmy sıylıǵı hám Altın globus sıylıǵı sıyaqlı hár túrli marapatlarǵa, sonday-aq Oskar sıylıǵı hám eki Tony sıylıǵına usınıwlarǵa iye bolǵan. Bel Geddes Dallas teleserialında Miss Elli Yuing rolindegi bas roli menen belgili, al onıń kórnekli filmlerine I Remember Mama (1948) hám Vertigo (1958) kiredi. Teatrda ol 1955-jılı Cat on a Hot Tin Roof tıń dáslepki Brodvey saxnalıq kórinisindegi Meggi roli menen eń jaqsı este qalǵan.

## Erte jaslıq dáwiri hám jeke ómiri
Barbara Bel Geddes 1922-jılı 31-oktyabrde Nyu-York qalasında, Xelen Bell (qız waqtındaǵı familiyası Shneyder; 1891–1938) hám saxna hám sanaat dizayneri Norman Bel Geddestiń (1893–1958) qızı bolıp dúnyaǵa kelgen. Mırza Bel Geddes Norman Melankton Geddes bolıp tuwılǵan edi. 1916-jılı shańaraq qurǵanda, mırza hám xanım Bel Geddesler onıń orta atı menen familiyasın biriktirip jańa familiya dúzgen. Bel Geddestiń ózinen altı jas úlken Djoan atlı ájapası bolǵan. Bel Geddes 1944-jılı teatr menedjeri Karl Soyerge (tuwılǵandaǵı familiyası Shreuer) turmısqa shıqqan; olardıń Syuzan atlı bir qızı bolǵan. Olar 1951-jılı ajırasqan. Sol jılı keyinirek, ol saxna rejissyorı Vindzor Lyuiske turmısqa shıqqan, olardıń Betsi atlı qızı bolǵan. Lyuis 1967-jılı awırıp qalǵanda, Bel Geddes oǵan qaraw ushın karyerasın toqtatqan; ol 1972-jılı qaytıs bolǵan.

## Karyerası

### Brodvey
Bel Geddes 1946-jılǵı Deep Are the Roots Brodvey saxnalıq shıǵarmasında kózge túsken. Bul rol oǵan Lorett Teylor tárepinen «Teatrdaǵı ayrıqsha jetiskenlik» ushın berilgen Klarens Dervent sıylıǵın, Theatre World sıylıǵın hám Donaldson sıylıǵın (Tony sıylıqlarınıń aldınǵısı) alıp kelgen. 1951-1953 jılları, Bel Geddes F. Xyu Xerberttiń The Moon Is Blue komediyasınıń 924 qoyılımında oynaǵan. 1955-jılı ol Tennessi Uilyamstıń Cat on a Hot Tin Roof pesasınıń Elia Kazan tárepinen qoyılǵan dáslepki Brodvey qoyılımında Meggi «The Cat» rolin dóretken, al 1961-jılı Djin Kerrdiń Mary, Mary komediyasında 1,500 den aslam qoyılım menen Brodveydiń eń uzaq dawam etken spektakli bolǵan bas roldi dóretken. Eki rol de oǵan Tony sıylıǵına usınıwlar alıp kelgen. Basqa ayrıqsha islerine Djon Steynbektiń Burning Bright i, Edvard Olbidiń Everything in the Garden hám Genri Fonda menen birge Silent Night, Lonely Night kiredi. Ol Maykl Redgreyv penen birge The Sleeping Princetiń Brodvey qoyılımında bas rolde oynaǵan. Film adaptaciyasında, The Prince and the Showgirl dep qayta atalǵan, rollerdi Merilin Monro hám Lorens Olive qaytalaǵan.

1952-jılı oǵan Amerikanıń eń eski teatr kompaniyası, Garvard Universitetiniń Hasty Pudding Theatricals tárepinen abıroylı Hasty Pudding Jıldıń Hayalı sıylıǵı berilgen; 1993-jılı, 15 Brodvey qoyılımında oynaǵannan keyin, ol Amerika Teatr Dańq Zalına (Nyu-York qalasındaǵı Gershvin Teatrında jaylasqan) kirgizilgen, bul ayırmashılıqtı ol ákesi, saxna hám sanaat dizayneri Norman Bel Geddes penen bólisken.

### Gollivud

Bel Geddes óziniń kino karerasın Genri Fonda menen birge 1939-jılǵı francuz filmi Le jour se lèvetiń qayta syomkası bolǵan The Long Night (1947) filminde bas rolde oynap baslaǵan. «Men Kaliforniyaǵa júdá jas kettim», degen ol. «Men Lillian Xellman hám Elia Kazannıń maǵan 'Ketpe, óz kásibińdi úyren' degenin esleymen. Biraq men filmlerdi jaqsı kóretuǵın edim.» Kelesi jılı ol Djordj Stivenstiń I Remember Mama filmindegi roli ushın Eń jaqsı járdemshi aktrisa kategoriyasında Oskar sıylıǵına usınılǵan.

Ol Kazannıń 1950-jılǵı qara filmi Panic in the Streetste Richard Vidmarktıń hayalı Nensi rolin oynaǵan. 1958-jılı Alfred Xichkok onı Djeyms Styuart penen birge Vertigo da uzaq azap shekken bogema, Midj roline alǵan. Bel Geddes sonday-aq Denni Key hám Luis Armstrong menen birge The Five Pennies ekran myuziklinde bas rolde oynaǵan.

1950-jıllarda Amerika qarsı iskerlik komitetiniń tergewi Bel Geddestiń atın Gollivud qara dizimine kirgizgende, bul onıń kino karerasın bir waqıtqa toqtatqan, hám ol Brodveyde aktyorlıq iskerligin hám televideniede geyde roller oynawın dawam etken. Bel Geddes televideniede jańa múmkinshilikti Alfred Hitchcock Presentstiń tórt epizodına alınǵanda tapqan, sonıń ishinde «Lamb to the Slaughter» de ol kúyewin muzlatılǵan qoydıń ayaǵı menen urıp óltirgen, jınayat quralın pisirgen hám keyin onı tergewshi policiyaǵa bergen úy biykesi rolin oynaǵan. Ol Playhouse 90, CBS Playhouse, Riverboat, Dr. Kildare hám Death Valley Days sıyaqlı seriallarda kóringen. 1977-jılı ol Xel Xolbruk penen birge Tornton Uaylderdiń klassikalıq Our Town shıǵarmasınıń joqarı bahalanǵan qoyılımında bas rolde oynaǵan.

### ''Dallas''

1978-jılı Bel Geddes Dallasta oynaw ushın kelisimge qol qoyǵan birinshi aktyor boldı. Shańaraqtıń anası, Miss Elli Yuing roli oǵan xalıqaralıq tanılıwdı qaytadan alıp keldi. Ol serialdıń derlik hár máwsiminde, 1978-jıldan 1990-jılǵa shekem ulıwma 276 epizodta kóringen (ol 1984–85 hám 1990–91 máwsimlerinde bolmaǵan) hám Emmy sıylıǵın (Dramalıq serial - Eń jaqsı bas roldegi aktrisa kategoriyasındaǵı Primetime Emmy sıylıǵı) hám Altın globustı (Altın globus sıylıqları dizimi: Televidenie, Eń jaqsı aktrisa, Drama) alǵan jalǵız aktyor bolǵan. 1985-jılı ol jáne Germaniyanıń Altın kamera sıylıǵın alǵan.

J. R. Yuing rolin oynaǵan Larri Hegmen (ol Bel Geddesten tek toǵız jas kishi bolǵan), Associated Press ke: «Ol Dallastıń tiykarı edi. Ol haqıyqattan da jaqsı hayal hám ájayıp aktrisa edi. Ol barlıq nárseni birge uslap turǵan jelim sıyaqlı edi» degen. «Ultimate Dallas» veb-saytı ushın keyingi intervyuda Hegmen: «Men showdı alıwımnıń sebebi, olar Barbara Bel Geddes siziń anańız rolin oynaydı dedi, hám men: 'Yaqshı, bul klass belgisi, bilesiz be,' dedim, sonlıqtan álbette men onıń menen islegim keldi» degen.

1971-jılı Bel Geddes radikal mastektomiya operaciyasın basınan ótkergen, bul tájiriybeni ol Dallastıń 1979–1980 máwsiminde Miss Elli rolin oynaǵanda qayta basınan keshirgen. Bul rol oǵan Emmy sıylıǵın alıp kelgen. Ol sonday-aq emshek ragı haqqında xabardarlıqtı arttırıwǵa járdem bergeni ushın Birinshi xanım Betti Ford tárepinen xoshametlengen.

1983-jılı 15-martta, 1982–1983 máwsimi ushın túsiriwdi tamamlaǵannan keyin bir neshe kúnnen soń, Bel Geddes shuǵıl tórt tamırlı shuntlaw operaciyasın talap etetuǵın awhaldı shıpakeri anıqlaǵanda júrek hújiminen aman qalǵan. Keyin ol 1983–1984 máwsiminiń dáslepki 11 epizodında qatnasa almaǵan hám dawlı sheshim menen, 1984–1985 máwsiminde aktrisa Donna Rid penen almastırılǵan. Densawlıǵı jaqsılanǵannan keyin, CBS-TV Lorimar Productions Bel Geddesti 1985–1986 máwsimi ushın Miss Elli roline qaytarıwǵa kóndirgen. Rid jumıstan bosatılǵannan keyin, ol kelisim buzılǵanı ushın arza bergen, keyin sudsız 1 million dollarǵa jaqın summa menen kelisimge kelgen. Praym-taym televideniesinde rolden bas tartqan hám keyin onı qayta alǵan jalǵız aktyor retinde, Bel Geddes bul roldi 1990-jılı Dallastıń sońǵı aldındaǵı máwsimine shekem oynawdı dawam etken.

## Dallastan keyingi ómiri
Bel Geddes 1990-jılı aktyorlıqtan pensiyaǵa shıqqan hám Meyn shtatınıń Nortist-Xarbor hám Nyu-York shtatınıń Putnam-Velli qalalarındaǵı úylerinde jasaǵan, onda súwretshi retinde jumısın dawam etken. Ol eki balalar kitabınıń, I Like to Be Me hám So Do I diń avtorı, sonday-aq keń tarqalǵan qutlıqlaw miratnamaları seriyasınıń dóretiwshisi bolǵan. Óz karerasına názer taslap, Bel Geddes People jurnalına: «Olar meni hámme waqıtta jaqsı tárbiyalanǵan xanımlar rolin oynawǵa májbúrleydi. Men onsha jaqsı tárbiyalanbaǵanman, hám men onsha xanım da emespen» degen.

## Qaytıs bolıwı
Bel Geddes 2005-jılı 8-avgustta, 82 jasında, Meyn shtatınıń Nortist-Xarbor qalasındaǵı múlkinde ókpe ragınan qaytıs bolǵan.Onıń kúli ápiwayı aǵash qayıqtan onıń múlki shegaralanǵan aydın suwlarına shashılǵan. 2012-jılı Dallastıń qayta tiklengeninde, Patrik Daffi (dáslepki serialda onıń eń kishi ulı, Bobbi rolin oynaǵan): «Barbara biziń tariyxımızdıń úlken bólegi, hám onı húrmetlew men ushın áhmiyetli». «Pútkil birinshi máwsim dawamında, Sautfork hám jer haqqında sóz bolǵanda Mama filmin eske almaytuǵın epizodları bolmaydı dep oylayman» dedi ol.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__