Jon Cooper

**Jonatan D. Cooper** (aytılıwı:Jonatan D. Kuper; 1967-jıl 23-avgustta tuwılǵan ) — kanadalı-amerikalı xokkey boyınsha professional trener, Milliy Xokkey Ligasınıń (NHL) Tampa Bay Lightning toparı bas tárbiyashısı. Cooper «Lightning» bas treneri retinde 2020 hám 2021-jıllarda izbe-iz Stenli kubogi chempionlıǵın qolǵa kirgizdi hám házirde NHLdagi eń uzaq múddetli trener esaplanadı.

## Jaslıǵı
Cooper Britaniya Kolumbiyasining Britaniya Kolumbiyasınıń Prince George qalasında tuwılǵan. Ol Saskachevan shtatınıń Wilcox qalasındaǵı Notre Dame'da orta mektep xokkeyinde oynaǵan.1989 -jılda Xofstra universitetiniń biznes basqarıwı bakalavriatın tamamlaǵan. Aldın lakros boyınsha tájiriybesi boks túri bolıwına qaramay, ol Jan Danovskidiń universitet programmasınıń bas tárbiyashısı retindegi iskerliginiń dáslepki tórt jılınıń hárbirinde dala lakros boyınsha xat jazıwshı bolǵan. Sońın ala yarım qorǵawshıǵa aynalǵan hújimshi Cooper 74 gol urıp, 25 gollı jetkiziwdi 99 ochkoga jetkerdi hám óspirimler hám úlkenler retinde Arqa qırǵaq konferenciyası chempionat jámáátleriniń aǵzası edi. Sonıń menen birge, ol «Hofstra»da islegen waqtında bir jıl klub xokkeyinda oynaǵan.

Michigan shtatınıń Lansing qalasındaǵı Thomas M. Cooley yuridikalıq mektepti tamamlaǵan. Cooper bes jıl dawamında advokatlıq penen shuǵıllanǵan hám eki jıl dawamında jámiyetlik qorǵawshı bolǵan, usınıń menen birge jeke ámeliyatın saqlap qalǵan.Cooper huqıqtanıw fakultetinde oqıp atırǵanda taǵı xokkey oynawdı basladı hám nátiyjede Lansing katolik orta mektepte xokkey boyınsha birinshi trenerlik tájiriybesine jetti.

## Trenerlik iskerligi

### Jaslar toparları
Cooper óziniń trenerlik iskerligin 1999—2000-jıllarda Lansing katolik orta mektebinde baslaǵan hám topardı 25 jıl ishinde birinshi regionlıq xokkey chempionatına alıp shıqqan.Keyingi máwsimde (2000—2001) ol Arqa Amerika Xokkey Ligasınıń Capital Center Pride kompaniyasında járdemshi bolıp isledi, Cooper trenerlik iskerligi dawamında birden-bir waqıt járdemshisi bolǵan. 2001—2002-jılǵı máwsimde Cooper Arqa Amerika 3 xokkey ligasında Metro Jets bas treneri bolǵan hám Jetsti Gúmis Kubogi — AQSh Xokkey óspirimler milliy B chempionatına alıp shıqqan. 2002—2003-jıllarda Cooper Honeybaked Midget Major AAA jámáátine trenerlik etken.

2003-jılda Cooper Texarkana Bandits keńeyiwine trenerlik qılıw ushın Arqa Amerika Xokkey Ligasına (NAHL) qayttı. 2004—2005-jıllarda ol Banditsti 36 -15-5 rekordi menen basqarǵannan keyin NAHLda jıldıń eń jaqsı treneri dep tabıldı. Cooper 2006—2007-jıllarda Sent-Luisǵa kóship ótkende Bandits franshizasın dawam ettirdi. 2006—2007-jılǵı máwsimde banditler liga chempionı retinde Robertson kubogın qolǵa kirgizedi. Keyingi máwsimde banditlar taǵı Robertson kubogin qolǵa kirgizdi. Bunnan tısqarı, Cooper sol máwsimde ekinshi NAHL jıldıń eń jaqsı treneri atına erisedi.Cooper Amerika Qurama Shtatları Xokkey Ligasınıń Green Bay Gamblers jtoparına trenerlik etiwden aldın NAHLda jámi bes máwsimdi ótkerdi. NAHLda Bandits franchayzaǵa trenerlik etken bes máwsiminde Cooper 198-74-18 ulıwmalıq rekordttı ornattı.

Cooper 2008-jıldan baslap Amerika Qurama Shtatları Xokkey Ligasınıń (USHL) Green Bay Gamblers toparınıń treneri bolǵan.Ol 2008—2009 hám 2009—2010 -jıllarda topardı 84-27-9 ulıwmalıq rekordqa jetkergen.2010-jıldatopar Liga chempionlıǵı ushın Klark kubogin qolǵa kirgizdi hám Cooper USHLda jıldıń eń jaqsı treneri dep tabıldı.Ol Qurama Shtatlarda óspirimler xokkeyiniń hár úsh basqıshında chempionlıktı qolǵa kirgizgen birden-bir trener.

### Pro xokkey
2010-jılda Cooper Tampa Bay Lightning tárepinen jámááttiń Amerika Xokkey Ligası (AHL) filialı Norfolk Admirallarına trenerlik qılıw ushın jollanǵan.2011—2012-jılǵı máwsimde admirallar AHL chempionı retinde Kalder kubogin qolǵa kirgizgen. Admirallar, Arqa Amerika professional sport rekordın izbe-iz 28 oyında eń uzın úzliksiz máwsimdegi jeńisli seriyasi boyınsha ornattı.Bunnan tısqarı, Cooper 2012-jılǵı Louis AR Pieri Memorial sıylıǵın AHLdıń eń kózge kóringen treneri bolıp tabıldı.

2012—2013-jılǵı máwsimde Lightning AHLǵa tiyisliligin ózgertirgennen keyin Cooper Syracuse Crunch bas treneri boldı. Crunch menen 65 oyında Cooper topardı 39 -18-3-5 rekordina shekem alıp shıqtı, bul óz lawazımına kóterilgen waqıttaǵı AHLdagi eń jaqsı nátiyje edi.

### Tampa Bay Lightning
2013-jıldıń 25-martında bas trener Guy Baucher jumıstan bosatılǵannan keyin Tampa Bay Lightning Cooper bas trener etip járiyalandı.«Lightning»di ochkolar (108) hám jeńisler (50) boyınsha franchayzing tariyxındaǵı eń jaqsı máwsimine alıp barǵanınan keyin, Cooper Tampa Bay Lightningdi Arqa konferenciya chempionı retinde ekinshi Uels shaxzadası kubogina trenerlik etken.«Lightning» 2015-jılǵı Stenli kubogi finalida " Chikago Blekxoks ga altı oyında jeńiliske ushıraǵan.

2016-jıldıń 22-martında Cooper Lightning bas trener retinde óziniń 143-jeńisin belgiledi.Bul jeńis Cooperdi Terri Krispti artta qaldırıp, franchayzing tariyxındaǵı ekinshi jeńiske eristi.2017-jıl 8-noyabr kúni Cooper Lightning bas trener retinde iskerligindegi 200-jeńisin belgiledi. Cooper Jan Tartorellaga franchayzing tariyxında 200 dana jeńisti belgilegen birden-bir trener retinde qosıldı.2018-jıl 7-yanvarda Florida shtatınıń Tampa qalasındaǵı Ámeli Arenada ótkerilgen 63-Milliy xokkey ligası juldızlar oyını ushın Atlantikalıq divizioni bas treneri etip tayınlandı. Tańlaw, sebebi «Lightning» Atlantikalıq bóliminde eń joqarı ball toplaǵan topar edi.2018-jıl 30 -mart kúni Cooper Madison Square Gardenda Nyu-York Reynjersga qarsı NHLdagi 240-jeńisin belgiledi.Bul jeńis Cooperni Jan Tartorellani artta qaldırdı hám franchayzing tariyxındaǵı eń kóp jeńislerge eristi.

2019-jıldıń 5-yanvarında Cooper 2019-jılǵı Milliy xokkey ligası juldızlar oyınında qatnasıwı múmkin edi. Bul Cooperning NHL All-Star oyınına izbe-iz ekinshi tańlawı edi. 2019-jıl 18-mart kúni Cooper Ámeli Arenada kelgen Arizona Coyotes ústinen jeńiske erisip, franchayzing tariyxındaǵı birinshi Prezidentler Kubogi ushın Lightningge trenerlik etti. 2019-jıl 21-mart kúni Cooper PNC Arenada Karolina Hurricanes ústinen 6 -3 esabında jeńiske erisip, NHLdagi 300-jeńisin belgiledi. 2019-jıl 26 -martta Cooper Lightning bas treneri retinde qalıw ushın kóp jıllıq shártnama dúzdi. 2019 -jıldıń 1-aprel sánesinde Cooper «Lightning»ǵa máwsimdegi 60-jeńisin qolǵa kirgizdi.Jeńis penen, Lightning NHL tariyxındaǵı jeńiske erisken 3topar boldı hám Cooper NHL tariyxında Skotti Boumanga qosılıp, 60 utqan topardı basqarǵan ekinshi trenerine aylandı. Tampa Bay 2018—2019 -jılǵı máwsimde 62 oyında jeńiske erisip, 1995—1996-jılǵı Detroyt Red Wings menen NHL tariyxındaǵı bir máwsimde eń kóp utqan. Sol máwsimde «Shaqmaq» birinshi raundda «Kolumbus Blue Jackets» tárepinen jeńiliske ushıraǵan boldı jáne bul olardı Prezidentler kubogin qolǵa kirgizgen hám sol jılı qandayda bir máwsimnen keyingi oyında jeńiske erise almaǵan birinshi toparǵa aylandı.

2020-jıl 28-sentyabrde Cooper «Lightning»dı altı oyında " Dallas Stars " ni jeńiliske ushıratıp, ekinshi Stenli kubogina alıp keldi. Cooper jeńisten keyin topar Virjiniya Kavalersi er adamlar basketbol programmasınan yosh alǵanın ayttı. 2019 -jılda Lightningning pley-offdagi jeńiliwine uqsap, birinshi orındaǵı Virjiniya 2018-jılǵı milliy turnirda birinshi oyında 16 raketka menen jeńiliske ushıradı, bul NCAA I divizioni er adamlar basketboli tariyxında birinshi ret 16 hám 1 oyındaǵı jeńiliw bolıp tabıladı.Bir jıl ótkennen, Virjiniya milliy chempionatta jeńimpaz shıqtı.

2021-jıl 30-may kúni Cooper óziniń NHL pley-off oyınındaǵı 100-oyınında PNC Arenada Karolina Hurricanes ústinen 2:1 esabında utıw ushın Lightningga trenerlik etti.

2021-yil 7-iyulda Cooper ámeldegi chempionlardı bes oyında Monreal Canadiens ústinen jeńiske erisip, Lightningnıń ushinshi Stenli kubogina alıp shıqtı. Cooper Stenli kubogin izbe-iz utqan birinshi trener boldı,sebebi Mayk Sallivan 2016 va 2017-jıllarda Pitsburg pingvinlari jeńisi menen bul jetiskenlikke eristi.

2021-jıl 9-dekabr kúni Cooper Scotiabank Arenada Toronto Maple Leafs ústinen erisilgen jeńiste óziniń iskerligindegi 400-jeńisin belgiledi. Cooper óziniń 659 -oyınında kelgen NHL tariyxındaǵı 400 dana jeńiske erisiw ushın eń kem oyınlar sanı boyınsha rekord ornattı.

2022-jıl 1-aprelde Cooper NHLdaǵı iskerligindegi 700-oyınında trenerlik etdi. Onıń jeńiske erisken waqıttaǵı 426 jeńisi NHL tariyxındaǵı bas trenerlerr arasında birinshi 700 oyında eń kóp jeńis bolıp tabıladı.

### Xalıq aralıq
2015-jıl 13-noyabr kúni Arqa Amerika toparı bas direktorı Piter Kyarelli Cooperni Arqa Amerikatoparı bas treneri Todd MakLellan qol astında xokkey boyınsha 2016 -jılǵı Jáhán kubogi ushın járdemshi trener etip tayınladı.

2017-jıl 11-aprel kúni Kanada xokkeyi Cooperdi 2017-jılǵı IIHF jáhán chempionati turniri ushın Kanadanıń er adamlar milliy xokkey toparı bas treneri etip tayınladı. Cooperǵa járdemshi trenerler Jerar Gallant, Deyv Hakstol hám Deyv King qosıldı. 2017-jıldıń 21-may kúni Cooper Kanada saylandı toparın basqarıp, gúmis medaldı qolǵa kirgizdi. Kanada toparı Shvetsiyaǵa 2:1 esabında jeńiliske ushıradı.

2021-jıl 9 -avgust kúni Cooper 2022-jılda Pekinda bolıp ótetuǵın Qısqı Olimpiada oyınları ushın Kanada saylandı toparı bas treneri etip tayınlandı, biraq sońında NHLdıń COVID-19 pandemiyası sebepli jarıstan shıǵıp ketiwi sebepli qatnasa almadı.

## Jeke turmısı
Cooper AQSh hám Kanadanıń eki puqarası Cooperdiń anası amerikalıq, ákesi bolsa Kanadalıq edi. Erjetken Cooperdiń shańaraǵı Toronto Maple Leafsdiń ıqlasbentleri edi. Cooper jáne onıń zayıbı Jessidiń egiz qızı hám bir balası bar.

2016-jıl 16-sentyabrde V Fond menen sheriklikte hár jılı «Coop's Catch for Kids» qayırqomlıq balıq tutıw turniri dúziliwi daǵaza etildi. Turnirdiń maqseti Moffitt saratan orayı hám barlıq balalar emlewxanasında balalar saratani izertlewlerinen payda alıw edi. Hár jılı balıqshılarǵa Lightning oyınshıları hám trenerler menen birgelikte balıq awlaw hám aqsha jıynaw menen shuǵıllanadı. Hár jılı ótkeriletuǵın iri temirden jasalǵan áskeriy bas kiyim turniri «Lightning» juldızların eki qatnasıwshı menen basqarılatuǵın qayıqta juplastıradı. Dáslepki ilaj 2016-jıl 11-oktyabrde bolıp ótti hám sol kunge shekem 750 000 dollardan artıq aqsha jıynaldı.

## Bas trenerlik rekordı

### AHL

*** — 2013-yil 25-martda Tampa qırńańına koʻterildi**

* Stenli kubogi (NHL): 2020, 2021
* Prezidentlar kubogi (NHL): 2018—2019
* NHL yulduzlari oʻyini (NHL): 2018, 2019
* Uels shahzodasi kubogi (NHL): 2014—2015, 2019—2020, 2020—2021, 2021—2022
* Jek Adams mukofoti *finalchisi* (NHL): 2013—2014, 2018—2019
* Kalder kubogi (AHL): 2011—2012
* Pieri Memorial mukofoti (AHL): 2011—2012
* USHL yilning eng yaxshi murabbiyi : 2009—2010
* Klark kubogi (USHL): 2009—2010
* Robertson kubogi (NAHL): 2006—2007, 2007—2008
* Yilning NAHL murabbiyi : 2007—2008, 2004—2005

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
* Biografik maǵlıwmatlar va iskerlik statistikasi Eliteprospects.com, yamasa The Internet Hockey Database