Serena Uilyams

**Serena Jameka Uilyams** (1981-jıl 26-sentyabr) — amerikalı professional tennis oyınshısı. Ol hayal-qızlar tennis associaciyası (WTA) tárepinen 319 hápte dawamında (barlıq waqıtlarda úshinshi orında) hayal-qızlar jeke túrinde dúnyanıń 1-sanlı reytinginen orın aldı hám bes márte jıldıń juwmaǵı boyınsha 1-sanlı orındı iyeledi. Uilyams 73 WTA Tour dárejesindegi jeke túrdegi chempionlıq, sonıń ishinde, 23 tiykarǵı hayal-qızlar arasındaǵı jeke túrdegi chempionlıqlardı qolǵa kirgizdi. Ol jekke hám juplıqta «Altın dubulǵa» karyerasın juwmaqlaǵan birden-bir tennisshı.

Úlken ajapası Venera menen birge Serena Uilyamsqa ata-anası Oracene Price hám Richard Uilyams trenerlik etken. 1995-jılı professionalǵa aylanıp, ol 1999-jılı AQShtıń ashıq chempionatında óziniń birinshi iri jekke basqıshtaǵı chempionlıǵın qolǵa kirgizdi. 2002-jılı Franciya ashıq chempionatınan 2003-jılı Avstraliya ashıq chempionatına shekem ol ústemlik etip, kalendar emes «Úlken dubulǵa» («Serena dubulǵa» laqabı menen atalǵan) jılına erisiw ushın izbe-iz tórt tiykarǵı jeke túrdegi chempionlıqlardı (hár saparı finalda Venera ústinen) qolǵa kirgizdi. Keyingi bir neshe jıl dawamında Uilyams jáne eki iri birinshilikti qolǵa kirgizdi, biraq jaraqatlanıw hám sport formasınıń tómenlewi sebepli jábir kórdi. Biraq, 2007-jıldan baslap ol dawam etken jaraqatlarına qaramastan, áste-aqırın óz formasına qayttı hám jáhánniń 1-sanlı jeke tártip reytingin qayta tikledi. 2012-jılǵı Uimbldon chempionatınan baslap, Uilyams Olimpiada altın medalın qolǵa kirgizip (jeke túrde «Altın dubulǵa» karyerasın juwmaqladı) hám on úsh jeke túrdegi baǵdarlardıń segizinde, sonıń ishinde, 2014-2015-jıllarda izbe-iz tórtewinde jeńiske erisip, ekinshi «Serena dubulǵa» eristi. 2017-jılǵı Avstraliya ashıq chempionatında ol Steffi Graftıń Ashıq dáwir rekordın artta qaldırıp, 23-joqarı jekke sheńberdegi chempionlıqtı qolǵa kirgizdi. Hámiledar bolǵannan keyin Uilyams professional tennisten tánepis aldı, biraq oyınǵa qaytıp, tórt iri finalǵa shıqtı. 2022-jıldıń avgust ayında Uilyams professional tennisten uzaqta «evolyuciya» ámelge asırıp atırǵanın járiyaladı hám 2022-jılǵı AQSh ashıq chempionatında óziniń sońǵı oyının ótkerdi.

Sonday-aq, Williams 23 márte WTA Tour dárejesindegi juplıq chempionlıǵın qolǵa kirgizgen. Sonıń ishinde, 14 iri hayal-qızlar juplıq chempionlıǵı, hámmesi ajapası Venera menen jeńilgen hám iri juplıq finallarında jeńiliske ushıramaǵan (sporttıń hár qanday baǵdarı boyınsha iri finallarda jeńiliske ushıramaǵan eń jaqsı rekord). Apa-sińliler 2009-jılǵı Uimbldon chempionatı hám 2010-jılǵı Franciya ashıq chempionatı arasında kalendar emes «Úlken dubulǵa»ǵa eristi hám bul olarǵa juplıq boyınsha dúnyada 1-orındı berdi. Uilyams tórt Olimpiada altın medalın, úshinshisin hayal-qızlar juplıqlarında qolǵa kirgizdi. Bul juplıq «Open Era»da jeke hám juplıq boyınsha Olimpiada altın medalın qolǵa kirgizgen birden-bir hayal-qızlar esaplanadı. Uilyams, sonday-aq, 1998-jılı eki aralas juplıq boyınsha da jeńimpaz boldı. Ol úsh márte «Altın dubulǵa» chempionatın ótkergen jalǵız oyınshı bolıp esaplanadı — birewi hayal-qızlar jeke hám ekewi hayal-qızlar jup juplıqlarında.

Apa-sińli Uilyamslardıń rawajlanıwı hayal-qızlar professional tennis turında kúsh hám atletika boyınsha jańa dáwirdi baslap bergen dep esaplanadı. Serena bir waqıttıń ózinde tórt iri jekke sheńberde (2002-2003 hám 2014-2015) hám «Surface Slam»da (bir kalendar jılında qattı, topıraq hám shóp kortlarındaǵı tiykarǵı ataqlar) jeńimpaz bolǵan eń sońǵı hayal bolıp tabıladı. Sonday-aq, ol Venera menen birge bir waqıttıń ózinde tórt iri hayal-qızlar juplıq chempionlıǵın qolǵa kirgizgen eń sońǵı oyınshı (2009-2010).

Uilyams 2016-jılı derlik 29 million dollar islep, dúnyadaǵı eń kóp tólenetuǵın hayal sportshı edi. Ol bul kórsetkishti 2017-jılı da tákirarladı, sol waqıtta ol *Forbes* tanlawındaǵı eń kóp tólenetuǵın 100 sportshı diziminde 27 million dollarlıq sıylıq pulı hám reklamalar menen birden-bir hayal edi. Ol barlıq waqıtlardaǵı eń joqarı tabısqa erisken hayal sportshı.

Uilyams rekord túrde tórt márte (2003, 2010, 2016, 2018) «Jıldıń eń jaqsı hayal spotshısı» nominaciyasın qolǵa kirgizdi, bir márte (2007) «Jıldıń eń jaqsı spotshısı» nominaciyasın qolǵa kirgizdi hám 2015-jıldıń dekabr ayında *Sports Illustrated* jurnalı tárepinen «Jıldıń eń jaqsı sportshısı» dep tabıldı. 2020-jılı Tennis Channel Uilyamstı barlıq waqıtlardıń eń ullı hayal-qızlar tennisshisi dep bahaladı. Ol 2025-jılı sport boyınsha Asturiya malikası sıylıǵın aldı.

## Erte ómiri
Uilyams 1981-jıl 26-sentyabrde Michigan shtatınıń Saginaw qalasında Oracene Price hám Richard Uilyamslardıń shańaraǵında tuwıldı. Ol Praystıń bes qızınıń ishindegi eń kishisi, ógey apa-sińliler Yetunde, Lindrea hám Isha Prays hám tuwısqan ájapası Venera. Balalar kishkene waqtında shańaraq Kaliforniyanıń Kompton qalasına kóship ótedi hám ol jerde tórt jasında tennis oynay baslaydı. Ákesi onı hám Veneranı úyde oqıtqan. Ol hám onıń anası onıń rásmiy trenerleri bolǵan bolsa da, onıń basqa ustazları arasında ákesi menen atı birdey bolǵan Kompton adamı Richard Uilyams, keyin ala The Venus hám Serena Williams tennis oqıwshıları akademiyasına tiykar salǵan.

Uilyams toǵız jasında ol hám onıń shańaraǵı Komptonnan Floridanıń Batıs Palm-Bich qalasına kóship ótedi, sonıń ushın ol Rik Makchining tennis akademiyasında oqıwı múmkin edi, ol onı qosımsha trenerlik penen támiyinledi. Makki Uilyamstıń ákesi menen hár dayım kelise bermeytuǵın edi, biraq «ol óz qızlarına balalarday qaraytuǵınlıǵın, olarǵa kishkene qızlar bolıwına ruxsat beretuǵınlıǵın» húrmet etetuǵın edi. 1991-jılǵa kelip Uilyams Amerika Qurama Shtatları tennis associaciyasınıń jas óspirimler turında 46-3 rekordına iye boldı hám Floridada 10 jasqa shekem bolǵan tennisshılar arasında 1-orındı iyeledi. Uilyams 10 jasqa tolǵanında Richard qızların milliy jas óspirimler tennis turnirlerine jiberiwdi toqtattı, sebebi olar «ásten barıwın» hám mektepke itibardı qaratıwın qáledi hám professional bolıwdan aldın kúyip qalmawın qáledi. Bul qararǵa rasalıq tájiriybeleri de tásir etken, sebebi ol turnirler waqtında aq deneli ata-analar apa-sińliler Uilyams haqqında kemsitiwshi tárizde sóylegenin esitken edi. 1995-jılı Uilyams toǵızınshı klassta oqıp atırǵanında ákesi qızların Macci akademiyasınan alıp shıǵıp, úyinde barlıq trenerlikti óz moynına aldı. 2000-jılı olardıń jaslar aylanasında turaqlı oynawdıń ádettegi jolın tutqanı paydalıraq bolarmedi degen sorawǵa Richard juwap berdi: «Hár kim hár qıylı nárselerdi isleydi. Men oylayman, bizler Venera ekewimiz basqa joldan júriwge urınıp kórdik hám ol biz ushın payda berdi».

## Derekler