Telman Xojaev

**Telman Qasımovich Xojaev** (Тельман Хожаев; 1938-jıl 8-mart, Shoraxan awılı, Tórtkúl rayonı, Qaraqalpaqstan ASSR, Ózbekstan SSR — 2022-jıl 18-yanvar, Moskva) — sovet hám rossiyalı arxeolog hám antropolog; tariyx ilimleriniń doktorı (1982), professor; Rossiya ilimler akademiyası N. N. Mikluxo-Maklay atındaǵı Etnologiya hám antropologiya institutınıń Fizikalıq antropologiya bóliminiń bas ilimiy xızmetkeri.

## Biografiyası
Telman Xojaev Qaraqalpaqstan ASSR Tórtkúl rayonınıń Shoraxan awılında tuwılǵan.

1957-jılı Tashkent mámleketlik universitetiniń biologiya-topıraqtanıw fakultetine, antropologiya kafedrasına oqıwǵa kirdi. 1963-jılı oqıwdı tamamlaǵannan soń, Ózbekstan Ilimler akademiyası Qaraqalpaqstan filialınıń (Nókis qalası) Tariyx, til hám ádebiyat institutı Arxeologiya hám etnografiya bóliminde laborant bolıp isledi.

1964-1966-jılları — SSSR Ilimler akademiyası Etnografiya institutınıń Leningrad bóliminiń Antropologiya bóliminde aspirant boldı. 1967-jıldan 1971-jılǵa shekem Ózbekstan Ilimler akademiyası Qaraqalpaqstan filialınıń Tariyx, til hám ádebiyat institutı Arxeologiya hám etnografiya bóliminde isledi.

1972-jıldan 1988-jılǵa shekem Ózbekstan SSR Ilimler akademiyasınıń Arxeologiya institutında (Samarqand qalası) úlken ilimiy xızmetkerden Etnikalıq antropologiya bóliminiń baslıǵı lawazımına shekem isledi.

1988-jıldan 1996-jılǵa shekem Tashkent mámleketlik universiteti Tariyx fakultetiniń Etnografiya, áyyemgi dúnya tariyxı hám Orta ásirler tariyxı kafedrasınıń professorı, keyinirek kafedra baslıǵı boldı.

1998-jılı Rossiya Federaciyası puqaralıǵın qabıl etti.

1998—1999-jılları Rossiya IA Etnologiya hám antropologiya institutınıń Orta Aziya hám Qazaqstan bóliminiń jetekshi ilimiy xızmetkeri boldı. 2000-jıldan 2008-jılǵa shekem — jetekshi, al 2008-jıldan baslap qaytıs bolǵanına shekem Rossiya IA Etnologiya hám antropologiya institutınıń Fizikalıq antropologiya bóliminiń bas ilimiy xızmetkeri boldı.

2022-jıl 18-yanvarda dúnyadan ótti.

## Ilimiy dárejeleri
1969-jıl 16-fevraldan — tariyx ilimleriniń kandidatı, SSSR IA Etnografiya institutında (Moskva qalası) «Qubla Aral boyı xalqınıń antropologiyalıq tipiniń qáliplesiwi (Mizdakxan)» teması boyınsha dissertaciyasın jaqladı.

1982-jıl 26-yanvardan — tariyx ilimleriniń doktorı, SSSR IA Etnografiya institutında (Moskva qalası) «Orta Aziya paleoantropologiyası hám etnogenetikalıq mashqalalar» teması boyınsha doktorlıq dissertaciyasın jaqladı.

## Ilimiy xızmeti
Telman Xojaev 200 den artıq ilimiy miynetlerdiń avtorı, 100 den artıq ilimiy ekspediciyalarda qatnasqan, eki ilim kandidatın tayarlaǵan.

### Izertlewleriniń tiykarǵı baǵıtları
Fizikalıq antropologiya; Oraylıq Aziya xalıqlarınıń tariyxı hám etnografiyası; kraniologiya, etnogenez hám etnikalıq tariyx, osteologiya, Orta Aziya xalıqlarınıń paleodemografiyası.

### Saylanǵan miynetleri
* Ходжайов Т.К., Ягодин В.Н. Некрополь древнего Миздахкана. — Ташкент, 1970. — 246 с.
* Ходжайов Т.К. К палеоантропологии древнего Узбекистана. — Ташкент, 1980. — 167 с.
* Ходжайов Т.К., Джуракулов М.Дж. Антропология Средней Азии. — Самарканд, 1984. — 96 с.
* Алексеев В.П., Аскаров А.А., Ходжайов Т.К. Историческая антропология Средней Азии (палеолит — эпоха античности). — Ташкент, 1990. — 277 с.
* Ходжайов Т.К., Ходжайова Г.К. Антропология и этническая история узбекского народа. — Ташкент, 1995. — 111 с.
* Ходжайов Т.К. Население Согда по данным краниологии. — Расы и народы. Выпуск 30. — Москва, 2004. — С. 189—215.
* Внешний облик древних людей Узбекистана: (Скульптура и пластич. реконструкция) / Т. Ходжайов, К. Абдуллаев. - Ташкент: Фан, 1990. - 51,[1] с.: ил.; 20 см. - (История. Науч.-попул. брошюры).
* Антропологический состав населения эпохи бронзы Сапаллитепа [Текст] / Т.К. Ходжайов; АН УзССР, Ин-т археологии. - Ташкент: Фан, 1977. - 111 с., 21 л. ил.; 21 см.
* Палеоантропология юга Средней Азии эпохи энеолита и бронзы [Текст] / Т. К. Ходжайов, С. И. Мустафакулов, Г. К. Ходжайова; Российская акад. наук, Ин-т этнологии и антропологии им. Н. Н. Миклухо-Маклая. - Москва: Институт этнологии и антропологии РАН, 2011. - 201 с.: ил., табл.; 21 см.; ISBN 5-98115-173-0

## Sıylıqları
* Ábu Rayxan Beruniy atındaǵı Ózbekstan SSR Mámleketlik sıylıǵı laureatı (1985-jıl);
* «Miynettegi ayırıwshılıǵı ushın» (За трудовое отличие) medalı (1986-jıl 20-avgust);
* «Miynet veteranı» (Ветеран труда) medalı (1985-jıl 26-aprel).

## Derekler