Aqtawdaǵı Embraer E190 apatı

**Aqtawdaǵı Embraer E190 apatı** — 2024-jılı 25-dekabrde azanda Embraer E190 somalyotı menen bolǵan qayǵılı aviaapatı. Ázerbayjan transport ministrliginiń maǵlıwmatlarına bola somalyot, Azerbaijan Airlines hawa kompaniyasına tiyisli jolawshı tasıwshı somalyotı «Baku-Groznıy» baǵıtı boyınsha ushıp baratırǵanda, Aqtaw aeroportı janında apatqa ushıradı.

Baku-Groznıy baǵıtı boyınsha 8243 reysin atqarǵan Embraer E190 somalyotı Aqtaw aeroportına jaqın jerde apatqa ushıradı. Somalyot aeroport ústinde eki ret aylanıp, qaladan 3 km uzaqlıqta ushıw-qonıw jolına jaqın jerde qulap órtendi. Bortta 67 adam (62 jolawshı hám 5 ekipaj aǵzası) bolǵan, sonıń 29ı tiri qalǵan.

## Somalyot
Apatqa ushıraǵan Embraer ERJ-190AR somalyotı (Bort nomeri 4K-AZ65). 2013-jılı 22-iyulda somalyot San-Joze-dus-Kampus qalasındaǵı (Braziliya) Embraer zavodınan ushırılıp, Baku qalasına qaray sapar baslaǵan. Somalyot Natal, Las-Palmas hám Palma-de-Malorka aeroportları arqalı ushıp ótti. 24-iyulda Bakuǵa barǵanda, somalyotqa 4K-AZ65 nomeri menen «Gusar» atı berildi. Bul at Ázerbayjannıń Gusar qalasınıń húrmetine qoyılǵan. Keyinirek somalyot Ázerbayjan hawa jolları hám olardıń kásipler Buta Airways hawa kompaniyasında paydalanıldı. 2017-jıldıń oktyabrinde somalyottı Buta Airways kompaniyası satıp alǵan hám ol jerde 2023-jılǵa shekem xızmet etken. 2023-jıldıń oktyabrinde somalyot AZAR kompaniyasınıń quramına qayta alıp kelingen.

Apat aldında, 2023-jıldıń 25-dekabrinen 2024-jıldıń 19-oktyabrine shekem somalyot aviakompaniyası jaylasqan Baku aeroportında toqtap turdı.

## Ekipaj hám jolawshılar
Somalyot ekipajı tómendegilerden ibarat edi:

* Kshnyakin Igor (Kapitan)
* Kalyaninov Aleksandr
* Álieva Hokuma
* Asadov Zulfuǵar
* Raximli Aydan
Ekipaj quramında usı joqarıdaǵı 5 adam bolǵan. Aldın ala xabarlar boyınsha, apattıń kesirinen ushıwshılar qaza tapqan Somalyot kapitanı Igor Kshnyakin 15 000 saattan aslam ushqan, onıń 11 200 saattan aslamı kapitan xızmetinde bolǵan. Tiri qalǵanlar arasında styuardessa Hokuka Alieva joq. Styuard Asadov Zulfuǵar menen styuardessa Raximli Aydan hár qıylı dárejedegi jaraqatlardı alǵan.

Somalyot bortında bolǵan 67 adamnıń 15i Rossiya Federaciyasınıń puqaraları, 37si Ázerbayjan puqarası, 6awı Qazaqstan puqarası, 3ewi Qırǵızstan puqarası ekenligi belgili boldı.

## Barısı
### Waqıya
UTC waqtı menen 2024-jılı 25-dekabr saat 03:55te, somalyot Baku qalasındaǵı Geydar Aliev atındaǵı xalıqaralıq aeroportınan ushıp, Groznıy aeroportına qaray usha baslaǵan. Keyin duman sebepli somalyottı Maxachkalaǵa burdı. Saat 06:07 (UTC), Kaspiy teńiziniń ústinde bolǵanda, somalyot ekipajı 7700 siganlın jiberip, ayrıqsha jaǵday haqqında xabarladı. Onnan soń komandir Aqtaw qalasındaǵı qosımsha aerodromǵa qaray ushıwǵa sheshim qabıl etti. Saat 09:28 (МСК) tómen biyiklikte hám aldınǵı bólegi tómen qaraǵan halatta somalyot aeroporttıń ushıw-qonıw jolınıń qasındaǵı jerge soqlıǵıstı. Qutqarıw jumıslarına 150 qutqarıwshı menen 45 texnika xızmet kórsetti.

Apattıń anıq sebebi házirshe belgisiz. Tiykarǵı boljam — quslar menen soqlıǵısıp qalıw. Bul nusqanı somalyot iyesi, Azerbaijan Airlines aviakompaniyası da aytqan.

### Reakciya
Qazaqstan Prezidenti Qasım-Jomart Toqaev, Serbiya prezidenti Aleksandr Vuchish, Pakistan primyer-ministri Shaxbaz Sharif, Qırǵızstan prezidenti Sadır Japarov, Rossiya prezidenti Vladimir Putin, Túrkiya prezidenti Rejep Tayyip Erdoǵan, Arqa Kipr Túrk Respublikasınıń prezidenti Ersin Tatar, Iran prezidenti Masud Pezeshkian, Tájikistan prezidenti Imamali Raxman, Israil prezidenti Icxak Gercog, Belarus prezidenti Aleksandr Lukachenko, sonday-aq AQSh, Ullı Briataniya hám Franciya elshilikleri, Gruziya menen Rumıniyanıń Sırtqı isler ministrlikleri Ázerbayjanǵa aviaapatqa baylanıslı kewil bildirdi.

Aviaapatqa baylanıslı Ázerbayjan prezidenti Ilham Aliev Rossiyaǵa saparın toqtattı.

Rossiya prezidenti Vladimir Putin apat ornına medicina xızmetkerleri hám kerek úskeneleri menen MChS Rossiya somalyotı jiberiletuǵının málimledi.

### Ázerbayjan
25-dekabrdegi waqıya nátiyjesinen kóp adamnıń qaza bolıwına baylanıslı Ázerbayjanda aza tutıw kúni járiyalandı. Ázerbayjan futzal ligasınıń hám Ázerbayjan Kubogınıń 8-turı bir minutlıq sessizlik penen baslanatuǵın boldı. Aza tutıw kúnine baylanıslı Ázerbayjanda taekvando chempionatı menen birinshiliginiń ushırasıwları keyinge qaldırıldı. 26-dekabr Ázerbayjanda aza tutıw kúni dep járiyalandı.

## Járdem
Waqıya ornına kómek kórsetiw ushın 22 tez járdem brigadası menen apat medicinası jámiyetiniń altı brigadası jiberildi.
«Wálayat xirurgiya emlewxanasında 30 xirurgiyalıq hám travmatologiyalıq orın, sonday-aq 10 reanimaciyalıq orın tayarlandı. Balalar emlewxanasında 20 orın menen 10 reanimaciyalıq orın ashıldı»
 — dep tolıqtırdı basqarma wákilleri.

Sonıń menen bir qatarda, 11 jastaǵı bala hám 16 jastaǵı jas óspirim de emlewxanaǵa jatqarıldı. Shıpakerler menen qutqarıwshılar zardap shekkenlerge kómeklesip atır.

Qazaqstannıń Ortalıq qan banki aviakatastroba saldarınan zardap shekkenlerdi emlew ushın qan tapsırıw kerek ekenligin xabarladı. Keyinirek, shama menen, 300 adam qan tapsırıw ushın jıynalǵan.

## Tergew
Embraer E190 somalyotınıń Aqtaw wálayatında apatqa ushırawına baylanıslı Ázerbayjan Bas prokuraturası Jınayat kodeksiniń 262.3-babı (aero kóliginiń qozǵalısı menen paydalanıw qáwipsizligi bólimlerin buzıw, abaysızdan eki yamasa onnan da kóp adamnıń ólimine sebep bolıw) hám 314.3-babı (nemquraydılıq) boyınsha is qozǵadı. Qazaqstan huqıq qorǵaw organınıń Jınayat kodeksiniń 345-babı (kólik paydalanıw waqtında qáwipsizlik quralların buzıw, abaysızdan eki yamasa onnan da kóp adamnıń ólimine sebep bolıw) boyınsha jumıs baslandı. Al Rossiya Federaciyasınıń Tergew komiteti Jınayat kodeksiniń 263-babi (aero kóliginiń qozǵalısı menen paydalanıw qáwipsizligi qaǵıydaların buzın) boyınsha jınayat isi qozǵadı.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
* Qulaǵan somalyottıń jolawshıları arasında tórt mámlekettiń puqaraları boldı — FOTO — VIDEO — JAŃARTÍLDÍ

* Baku-Groznıy somalyotı apatqa ushıradı — RBK