Maǵlıwmatlar bazasına tiykarlanǵan arxitektura

**Maǵlıwmatlar bazasına tiykarlanǵan arxitektura** yamasa **maǵlıwmatlarǵa baǵdarlanǵan arxitekturanıń** bir neshe ayrıqsha mánisleri bar, ulıwma alǵanda maǵlıwmatlar bazaları sheshiwshi rol oynaytuǵın baǵdarlama arxitekturalarına baylanıslı. Kóbinese bul sıpatlama alternativ usılǵa qarama-qarsı qoyıw ushın qollanıladı. Mısalı, arxitekturanı «maǵlıwmatlar bazasına tiykarlanǵan» dep táriyiplew tómendegilerdiń hár qanday kombinaciyasın ańlatıwı múmkin:

* standart, ulıwma maqsetli relyaciyalıq maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sistemasın qollanıw, arnawlı yadta saqlanatuǵın yamasa faylǵa tiykarlanǵan maǵlıwmatlar strukturaları hám kiriw usıllarına qarama-qarsı. Kópshiligi ya biypul, yamasa operaciyalıq sistema menen birge keletuǵın kúshli MBBS baǵdarlamalıq támiynatınıń rawajlanıwı menen, baǵdarlamashılar standart maǵlıwmatlar bazası qurallarına, ásirese tez baǵdarlama islep shıǵıw maqsetinde kóbirek isenetuǵın boldı.
* dinamikalıq, kestege tiykarlanǵan logikanı qollanıw, aldın ala kompilyaciya etilgen baǵdarlamalarda jaylasqan logikaǵa qarama-qarsı. Kestege tiykarlanǵan logikanı, yaǵnıy maǵlıwmatlar bazasınıń mazmunı menen kúshli dárejede anıqlanatuǵın is-háreketti qollanıw, baǵdarlamalardı ápiwayıraq hám iykemlirek bolıwına múmkinshilik beredi. Bul qábilet dinamikalıq programmalastırıw tilleriniń oraylıq ózgesheligi bolıp tabıladı. Sonday-aq, ádette baǵdarlamalar ishinde maǵlıwmatlar strukturaları sıpatında kodlanǵan hám jaylastırılǵan (yaǵnıy, kompilyaciya etilgen operatorlar emes), biraq tegis fayldan, maǵlıwmatlar bazasınan yamasa hátte elektron kesteden oqıp alınıwı múmkin bolǵan basqarıw kestelerin de qarań.
* maǵlıwmatlar bazası serverlerinde jumıs isleytuǵın saqlanǵan proceduralardı qollanıw, kóp qatlamlı arxitekturada orta qatlam qollanba serverlerindegi logikaǵa kóbirek iseniwge qarama-qarsı. Biznes logikanı artqı qatlamǵa yamasa basqa qatlamǵa jaylastırıw kerek pe degen másele ele de talqılanbaqta. Mısalı, Tun Koppelaars biznes logikanıń jaylasıwı boyınsha hár qıylı Oracle tiykarındaǵı arxitekturalardıń tolıq analizin usınıp, maǵlıwmatlar bazasına tiykarlanǵan usıldıń rawajlandırıw hám texnikalıq xızmet kórsetiw jeńilligi hám ónimdarlıǵı kóz-qarasınan ámeliy artıqmashlıqlarǵa iye ekenligin juwmaqlaydı.
* bólistirilgen esaplaw qollanbalarında parallel processler arasında baylanısıw ushın ulıwma maǵlıwmatlar bazasın qollanıw, xabar jiberiw funkciyaları hám xabarǵa baǵdarlanǵan aralıq baǵdarlama arqalı processler arasındaǵı tikkeley baylanısqa qarama-qarsı. Bólistirilgen qollanbalarda maǵlıwmatlar bazasına tiykarlanǵan arxitekturanıń potencial paydası - ol joqarı dárejedegi isenimlilik, ónimdarlıq hám quwatlılıqqa erisiw ushın MBBS tárepinen berilgen tranzakciyalardı qayta islew hám indekslewdi paydalanıp, dizayndı ápiwayılastıradı. Mısalı, Base One tor hám klaster esaplawları ushın maǵlıwmatlar bazasına tiykarlanǵan bólistirilgen esaplaw arxitekturasın sıpatlaydı hám bul dizaynnıń qáwipsizlikti, qátelerge shıdamlılıqtı hám masshtablanıwdı jaqsılaytuǵının túsindiredi.
* hárbir qollanbanıń óziniń ayrıqsha maǵlıwmat modeline iye bolıwına jol qoyıwdıń ornına, ulıwma maǵlıwmat modellerin qollap-quwatlaytuǵın ulıwma kárxana arxitekturası.

Hátte MBBS-ǵana arxitekturası dep atalatuǵın ekstremal maǵlıwmatlar bazasına tiykarlanǵan arxitektura usınılǵan, onda qollanbanıń úsh klassikalıq qatlamı MBBS ishinde saqlanadı. Bul arxitektura MBBS-nıń MBPT-in (Maǵlıwmatlar Bazasın Programmalastırıw Tili) keńnen qollanadı. Bul arxitekturaǵa mısal retinde Oracle Application Express (APEX) baǵdarlamalıq támiynatın keltiriwge boladı.

## Derekler