Google Apps Script

**Google Apps Script** — bul Google tárepinen Google Workspace platformasında jeńil qosımshalardı islep shıǵıw ushın dúzilgen skriptlew platforması. Google Apps Script dáslep Mayk Xarm tárepinen Google Sheets te baǵdarlamashı bolıp islegen waqtında qosımsha joybar sıpatında islep shıǵılǵan.

Google Apps Script tiń tiykarǵı funkciyası shólkemler ushın arnawlı qurallardı jaratıwdı ańsatlastırıw bolıp, tiykarınan tapsırmalardı avtomatlastırıw hám sistema administraciyası processlerin ápiwayılastırıwǵa itibar qaratadı. Ol paydalanıwshılardı qollap-quwatlaw ushın jámiyetlik tiykardaǵı modeldi qollaydı.

Google Apps Script birinshi ret 2009-jıldıń may ayında sol waqıttaǵı Google Docs ónimniń menedjeri Djonatan Roshel tárepinen beta-testlew baǵdarlaması járiyalanǵanda jámiyetshilikke járiyalandı. 2009-jıldıń avgust ayında Google Apps Script barlıq Google Apps Premier hám Education Edition klientlerine jetkilikli boldı.

## Texnikalıq tárepleri
2020-jılǵa shekem Google Apps Script Mozilla nıń Rhino JavaScript (JS) interpretatorına tiykarlanǵan bolıp, onıń JS til qollap-quwatlawın 1.6-versiyası menen sheklep, ECMAScript 5 API niń bir bólegin ǵana qamtıǵan. 2020-jıldıń mart ayında Google V8 JS ortalıǵınıń engizilgenin járiyaladı, bul arqalı JS modullerinen basqa zamanagóy ECMAScript ti tolıq qollap-quwatlawdı ámelge asırdı.

Google Apps Script ushın islep shıǵıw ortalıǵı bultta jaylasqan bolıp, veb-brauzer ishinde tuwrıdan-tuwrı skriptlerdi islep shıǵıw ushın qátelerdi sazlawshısı bar IDE ge iye. Google tárepinen berilgen infrastruktura Apps Script joybarları ushın orınlanıw ortalıǵı sıpatında xızmet etedi. Bul platforma Google xızmetleri arasında tapsırmalardı avtomatlastırıwdı hám úshinshi tárep qosımshaları menen integraciyanı ámelge asıradı. Bunnan tısqarı, Google Apps Script Google Docs, Sheets hám Slides ushın qosımsha funkciyalardı islep shıǵıwǵa múmkinshilik beredi, olardıń funkcionallıǵın arttıradı.

## Sheklewler
Google Apps Script bir qansha hár qıylı sheklewlerge iye. Bult tiykarındaǵı xızmet sıpatında, Apps Script paydalanıwshınıń skripti jumıs isleytuǵın waqıttı, sonday-aq Google xızmetlerine kiriw múmkinshiligin shekleydi. Házirgi waqıtta Google Apps Script biznes qosımshaların qurıwda áhmiyetli bolǵan ishki maǵlıwmatlar bazasına tikkeley baylanısıwǵa ruqsat bermeydi. Degen menen, eger Google serverlerinen ishki maǵlıwmatlar bazası serverine baylanısıwǵa ruqsat etilgen bolsa, bunı JDBC xızmeti arqalı sheshiwge boladı. Bunnan tısqarı, Apps Script tiń bult tábiyatına baylanıslı, sáne hám waqıt penen baylanıslı funkciyalar maǵlıwmatlardıń waqıt zonalarınan ótiwi sebepli nadurıs nátiyjeler beriwi múmkin. Sáne/Waqıt obektlerin hám funkciyaların anıq járiyalawsız hám tolıq testlewsiz paydalanıw nadurıs nátiyjelerge alıp keliwi múmkin.

Sonıń menen birge, bir joybar ústinde bir neshe adam islegen waqıtta Apps Script penen islesiw qıyın bolıwı múmkin. App Script ti islep shıǵıw onlayn IDE arqalı ámelge asırılǵanlıqtan, App Script joybarların Git sıyaqlı dástúrli Versiyanı basqarıw sistemaları menen integraciyalaw qıyın bolıwı múmkin. Bunıń bir alternativası - baǵdarlamashılarǵa Apps Script joybarları ústinde veb-brauzer arqalı emes, al jergilikli kompyuterde islewge múmkinshilik beretuǵın Clasp sıyaqlı quraldı paydalanıw bolıp tabıladı.

## Qosımsha funkciyalar
2014-jıldıń mart ayında Google Docs hám Sheets ushın qosımsha funkciyalardı (keyin tez arada Forms te qosıldı) engizdi. Qosımsha funkciyalar dúkanı paydalanıwshılarǵa Google redaktorlarına xat biriktiriw, jumıs aǵımları hám diagramma qurıwshılar sıyaqlı qosımsha múmkinshiliklerdi qosıwǵa jol beredi. Barlıq qosımsha funkciyalar ya 100% Apps Script penen dúzilgen, yamasa tek ǵana ayırım tapsırmalardı orınlaw ushın sırtqı bek-endke súyenip, Google redaktorlarında interfeysti kórsetiw ushın Apps Script ti paydalanadı. Mısalı, xat biriktiriw quralı bolǵan MailChimp, xatlardı jiberiw ushın MailChimp platforması menen baylanısatuǵın Google Docs ushın qosımsha funkciyaǵa iye.

Qosımsha funkciyalardan aldın, Google Sheets ushın skriptlerdi Script Gallery de járiyalaw múmkin edi. Paydalanıwshılar bul galereya arqalı skriptlerdi ornatqanda, Apps Script kodınıń kóshirmesi paydalanıwshınıń Sheet ine ornatılatuǵın edi. Qosımsha funkciyalar menen derek kodı aqırǵı paydalanıwshıǵa kórinbeydi hám hámme baǵdarlamashı tárepinen járiyalanǵan sońǵı versiyanı paydalanadı. Bul jańa usıl bar kodtı qollap-quwatlawdı ańsatlastırdı hám MailChimp yamasa Lucidchart sıyaqlı bir qansha kompaniyalardı Apps Script ke investiciya salıwǵa isendirdi.

Qosımsha funkciyalardı shıǵarıwdıń bir bólegi sıpatında, Google baǵdarlamashılarǵa redaktorlarǵa integraciyalanatuǵın qosımsha funkciyalardı dúziwge járdem beriw ushın UI Style Guide hám CSS paketin de engizdi. Hárbir qosımsha funkciya járiyalanıwdan aldın Google tárepinen kórip shıǵıladı, hám baǵdarlamashılar jaqsıraq paydalanıwshı tájiriybesin beriw ushın Google xızmetkerleriniń másláhátlerinen paydalana aladı. Qosımsha funkciyalarǵa reklama jaylastırıw múmkin emes, biraq olardı monetizaciyalaw múmkin.

## Derekler

__BÖLİDİMÖNDEMEW__