open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Júregim bolǵanda

**«If I Had a Heart»** () — shved muzıkantı Fever Ray (Karin Dreijer) tárepinen atqarılǵan, jazılǵan hám prodyuserlik etilgen qosıq. Ol Dreijerdiń burınǵı «The Knife» toparınan keyingi jeke iskerligindegi dáslepki singli retinde onıń óz atı menen atalǵan dáslepki albomınan (*[[Fever Ray (albom)|Fever Ray]]*, 2009) shıǵarıldı. Trek dáslep 2008-jıl 15-dekabrde Rabid Records tárepinen Shveciyada hám pútkil Evropada cifrlıq formatta járiyalandı, sonnan keyin 2009-jıl 26-yanvarda cifrlıq EP formatında shıqtı. 2009-jıldıń basında ol CD, 7-dyuymli hám 12-dyuymli plastinka formatlarında da satıwǵa shıǵarıldı. Singldiń B-tárepi singl shıǵıwınan úsh kún aldın Stereogum saytında kórsetildi, ol inglis eksperimental dueti Fuck Buttons tárepinen islengen remiks edi.

## Fon
Qosıq óziniń áste tempi, organ akkompanementi, tákirarlanıwshı sint-bit hám ózgeshe vokalı menen ádettegi emes, qarańǵı hám eksperimental stilge iye. Dreijer «Júregim bolǵanda» qosıǵın tayarlawda kóp jıllıq sherigi Kristoffer Berg (onıń The Knife toparı menen isleskeni belgili) penen birge isledi. Singl albomdaǵı basqa trekler sıyaqlı Dreijerdiń ózi tárepinen jazılǵan. Qosıq tekstine onıń kishkentay perzentlerin baqlawı tásir etken — bul «Terezeden shayqalıp turǵan ayaqlar / Olar qashan polǵa jeter eken / Ber maǵan kóbirek, ber maǵan kóbirek» () degen qatarlarda kórinedi. Singlde, sonday-aq, Stokgolmdaǵı texno/elektropop atqarısıwshısı Familjen tárepinen islengen remiks te bar.

Andreas Nilsson tárepinen súwretke alınǵan rásmiy video 2009-jılǵı UK Music Video Awards sıylıǵınıń «Eń jaqsı indi/alternativ» nominaciyasına usınıldı.

## Sınshılardıń pikirleri
Singl túrli muzıka sınshıları tárepinen júdá joqarı bahalandı. Daily Music Guide bul trekti Jim Jarmuschtıń filmlerindegi saxnalarǵa, sonday-aq, Francis Ford Coppolanıń «Apokalipsis búgin» () (1979) filmine uqsattı. Olardıń sholıwında qosıq «qarańǵı hám gipnotikalıq» dep táriyiplendi. Pitchfork Mediadan Mark Pitlik qosıqtı «ashkózlik, ádepsizlik hám hákimiyetke degen qumarlıq haqqındaǵı qaltırawıq oylanıw» dep atadı. The Observer basılımınan Greym Tomson bul trekti «iPhone arqalı berilip atırǵan áyyemgi shamaniy qosıq» dep atadı.

2011-jıl oktyabrde NME jurnalı bul qosıqtı «Sońǵı 15 jıldıń eń jaqsı 150 treki» diziminde 145-orınǵa qoydı.

## Trekler dizimi
;iTunes EP
#"If I Had a Heart" – 3:48
#"If I Had a Heart" (Familjen remiksi) — 3:54
#"If I Had a Heart" (Fuck Buttons remiksi) — 8:26

***Shveciyalıq promo CD singl**
#"If I Had a Heart" — 3:50

***Shveciyalıq 12" singl**
:A. "If I Had a Heart" (Fuck Buttons remiksi) — 8:26
:B. "If I Had a Heart" (Familjen remiksi) — 3:54

***Ullı Britaniya 7" singl**
:A. "If I Had a Heart" (Original versiya) — 3:50
:B. "If I Had a Heart" (Fuck Buttons remiksi) — 8:26

## Nominaciyalar

## Chartlar

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
* «Júregim bolǵanda» Fever Ray YouTube
Etnomifologiya

`redaktorlanbaqta`**Etnomifologiya** - etnostıń mifologiyalıq kózqarasları, áyyemgi isenimleri hám simvollıq oylawın úyrenedi.
Etnotoponomika

`redaktorlanbaqta`**Etnotoponimika** - etnos atamaları, ruw-qáwim atamaları hám olardıń jer atamaları (toponimler) menen baylanıslılıǵın úyrenetuģın bagdar.
Margaret Aliyatul Maimunah

**Margaret Aliyatul Maimunah** (1978-jıl 11-may — 2026-jıl 1-mart) — Fatayat Nahdlatul Ulama (NU) shólkeminiń baslıǵı lawazımında islegen hayallar aktivisti. Ol Qubla Sumatranıń Palembang qalasında ótkerilgen Fatayat NUdıń XVI kongressinde saylanıp, 2022-2027-jıllar dáwirinde baslıq bolıp xızmet etti.

Margaret 2026-jıl 1-martta Jakartadaǵı Fatmavati emlewxanasında qaytıs boldı.

## Shańaraǵı
Margaret Aliyatul Maimunah — Shıǵıs Java provinciyasınıń Jombang okrugı, Denanyar awılındaǵı K.H. Mohammad Faruq hám Hj. Lilik Chodijah Aziz Bisri shańaraǵınıń ekinshi qızı.

## Bilimi

## Derekler
Vadim Zelichyonok

**Vadim Borisovich Zelichyonok** (; 1950-jıl 1-may — 2026-jıl 1-mart) — sovet hám rossiyalı trener (jeńil atletika), sport funkcioneri, arbitr, SSRAǵa miyneti sińgen trener (1992) hám Rossiyanıń (1996) miynet sińirgen treneri, búkilawqamlıq kategoriyadaǵı sudya (1980), pedagogika pánleri kandidatı (1998).

## Biografiyası
1977-jılı GTsOLIFKtı tamamlaǵan. 1977—1983-jılları SSRA Ministrler Keńesi janındaǵı Dene tárbiyası hám sport komitetiniń Jeńil atletika basqarmasınıń treneri hám úlken treneri bolǵan. 1983—1990-jılları SSRA jaslar saylandı komandasınıń úlken treneri bolıp islegen. 1990—1991-jılları SSRAnıń jeńil atletika boyınsha saylandı komandalarınıń bas treneri hám SSRA jeńil atletika federaciyasınıń vice-prezidenti lawazımların qatar alıp barǵan. 1992-jılı Barselonadaǵı Jazǵı Olimpiada oyınlarında birlesken komandanıń bas treneri boldı. 1992—1998 jılları Rossiya saylandı komandasınıń bas treneri boldı.

1994—2000 jılları Pútkilrossiya jeńil atletika federaciyasınıń (VFLA) Bas xatkeri bolǵan. 2000-jıl oktyabrdan 2015-jıl fevralǵa shekem VFLAnıń birinshi vice-prezidenti bolıp isledi. Sonnan keyin 2016-jıl yanvarǵa shekem federaciya prezidentiniń wazıypasın atqarıwshı boldı. Evropa jeńil atletika associaciyası rawajlanıw komitetiniń hám Evropa jeńil atletika trenerler associaciyasınıń aǵzası.

1998-jılı «Jeńil atletika boyınsha milliy saylandı komandalardı saralaw hám qáliplestiriw kriteriyaları» degen temada kandidatlıq dissertaciyasın jaqladı. Sol waqıtta Xalıqaralıq jeńil atletika federaciyaları associaciyasınıń Moskva regional rawajlanıw orayı direktorı etip tayınlandı. Xalıqaralıq jeńil atletika federaciyaları associaciyası texnikalıq komitetiniń aǵzası bolǵan. Rossiya mámleketlik dene tárbiyası, sport, jaslar hám turizm universitetiniń jeńil atletika kafedrası docenti.

Moskvada jasaǵan. 2026-jıl 1-martta 70 jasında dúnyadan ótti.

## Bibliografiya
# 
# 
# 

## Derekler

## Ádebiyatlar
#
Diştaş (Refahiye)

**Diştaş** — Túrkiyanıń Erzincan wálayatı Refahiye rayonına qaraslı awıl. Xalıq sanı 2022-jılda 27 adamdı quraǵan.

## Derekler
Laguna Beach (Florida)

**Laguna Beach** — Amerika Qurama Shtatlarınıń Florida shtatında jaylasqan xalıq punkti.

## Geografiyası
De Leon Springs xalıq punktiniń maydanı —  km². Statistikalıq kishi bólimniń shegaraları huqıqıy statusqa iye emes.

Teńiz qáddinen  m biyiklikte jaylasqan.

## Xalıq sanı

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
* 
*
Jahanara Arzu

**Djahanara Arzu** (; 1929-jıl 1-iyun — 2026-jıl 2-mart) — bangladeshli shayır. Ol bengal ádebiyatına qosqan úlesi ushın 1987-jılı Bangladesh húkimeti tárepinen Ekushey Padak sıylıǵı menen sıylıqlanǵan. Arzu hám Sufiya Kamal 1949-jıl 14-yanvarda Shıǵıs Bengaliyadan basıp shıǵarılǵan birinshi hayal-qızlar háptelik jurnalı — «Sultana»nıń tiykarın salıwshı redaktorları bolǵan.

## Jeke turmısı
Arzu Bangladeshtiń burınǵı vice-prezidenti hám sudya A. K. M. Nurul Islam menen turmıs qurǵan. Olardıń sudya Md. Ashfaqul Islam hám professor Minara Zaxan sıyaqlı perzentleri bar.

## Derekler
Islam tariyxınıń waqıt kesteleri

Islam tariyxı boyınsha bul waqıt kestesi Islam tariyxında Grigoriy kalendarı hám Islam (hijriy) kalendarın óz-ara baylanıstırıp kórsetedi. Bul waqıt kestesi Muhammed payǵambar dáwirinen baslanadı; musılman bolmaǵanlar Islam áyne sol dáwirde baslanǵan dep esaplaydı, biraq musılmanlar bunday kóz-qarastı qabıl etpeydi.

## Keń dáwirler (Grigoriy hám Islamiy sáneler)
;Muhammed hám Rashidun xalifaları
* VI ásir biziń eramızdıń (23-jılı – 13-jılı)

;Dáslepki islam tariyxı waqıt kestesi, Umawiyler, Abbasiyler xalifalıǵı hám onıń bólshekleniwi, Mamluk hám Deli sultanlıǵınıń waqıt kestesi
* VII ásir eramızdıń (23-jıl – hijriy 81-jıl)
* VIII ásir eramızdıń (81-jıl – 184-jıl)
* IX ásir eramızdıń (184-jıl – 288-jıl)
* X ásir eramızdıń (288-jıl – 391-jıl)
* XI ásir eramızdıń (391-jıl – 494-jıl)
* XII ásir eramızdıń (494-jıl – 597-jıl)
* XIII ásir eramızdıń (597-jıl – 700-jıl)
* XIV ásir eramızdıń (700-jıl – 803-jıl)

;Aymaqlıq imperiyalar hám dinastiyalar (Osmanlılar imperiyası, Safaviyler imperiyası, Baburiyler imperiyası)
* XV ásir eramızdıń (803-jıl – 906-jıl)
* XVI ásir eramızdıń (906-jıl – 1009-jıl)
* XVII ásir eramızdıń (1009-jıl – 1112-jıl)
* XVIII ásir eramızdıń (1112-jıl – 1215-jıl)
* XIX ásir eramızdıń (1215-jıl – 1318-jıl)

;Kolonializmniń aqırǵı dáwiri hám kolonializmnen keyingi milliy mámleketler dáwiri
* XX ásir eramızdıń (1318-jıl – 1421-jıl)
* XXI ásir eramızdıń (1421-jıl – present)

## Islam ásirlerinen Grigoriyge shekem

; Islam ásirleriniń Grigoriy kalendarındaǵı sáykes jılları
* I ásir-jıl (eramızdıń 622 – 719)
* II ásir-jıl (719 – 816)
* III ásir-jıl (816 – 913)
* IV ásir-jıl (913 – 1009)
* V ásir-jıl (1009 – 1106)
* VI ásir-jıl (1106 – 1203)
* VII ásir-jıl (1203 – 1299)
* VIII ásir-jıl (1299 – 1397)
* IX ásir-jıl (1397 – 1495)
* X ásir-jıl (1495 – 1591)
* XI ásir-jıl (1591 – 1688)
* XII ásir-jıl (1688 – 1785)
* XIII ásir-jıl (1785 – 1883)
* XIV ásir-jıl (1883 – 1980)
* XV ásir-jıl (1980 –  2077)

## Qosımsha qarańız
* Islam tariyxı

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
* Graphical Timeline of Islamic Rulers/Caliphate
Alfredo Bengzon

**Alfredo Rafael Antonio Bengzon**, sonday-aq **Alfredo R. A. Bengzon** atı menen belgili (1935-jıl 20-oktyabr — 2026-jıl 3-mart) — filippinli shıpaker, oqıtıwshı hám burınǵı mámleketlik xızmetker. Ol, sonday-aq, Ateneo de Manila universitetiniń kásiplik mektepler boyınsha vice-prezidenti, Ateneo medicina hám jámiyetlik densawlıqtı saqlaw mektebiniń dekanı, Ateneo biznes joqarı mektebiniń húrmetli dekanı (dean emeritus) hám «The Medical City» emlewxanasınıń prezidenti hám bas direktorı bolıp xızmet etken.

## Bilimi
Bengzon 1956-jılı Ateneo de Manilanı Gumanitar pánler bakalavrı dárejesi menen tamamlaǵan. Ol Filippin universitetiniń (UP Manila) medicina kolledjinde medicina doktorı dárejesin aldı, keyinirek 1972-jılı Ateneo biznes joqarı mektebinde biznes basqarıw magistri dárejesin tamamladı.

## Iskerligi
Bengzon tek nevrolog retinde emes, bálkim, jeke hám mámleketlik sektorlarda jetekshi hám menedjer retinde de uzaq hám abıroylı iskerlik alıp bardı.

Ol Korazon Akino prezidentligi dáwirinde Densawlıqtı saqlaw ministri, Tınıshlıq máseleleri boyınsha komissar hám AQSh áskeriy obyektleri boyınsha Filippin shártnamalar paneliniń vice-baslıǵı boldı. Ol, sonday-aq, medicinalıq xızmetler menen shuǵullanatuǵın birneshe jeke kompaniyalardıń bas operacion direktorı bolıp isledi.

Ol 1992-jılǵı Filippin Senatı saylawlarında áwmetsiz qatnasıp, 25-orındı iyeledi, saylanǵan senator Butz Akinodan tek 900 dawıs az jıynadı. Bul saylaw tariyxındaǵı jeńimpaz hám jeńilgen kandidat arasındaǵı eń kishi parıq esaplanadı. Ol óziniń jeńilisin saylaw protesti arqalı dawaladı, biraq keyinirek onnan bas tarttı.

1993-jılı Bengzon Ateneo biznes joqarı mektebiniń dekanı hám Ateneo de Manila universitetiniń kásiplik mektepler boyınsha vice-prezidenti etip tayınlandı.

Keyinirek ol «The Medical City» prezidenti hám bas direktorı hamda Ateneo medicina hám jámiyetlik densawlıqtı saqlaw mektebi (ASMPH) dekanı boldı.

## Tán alınıwı
1989-jılı Bengzonǵa Ateneo de Manila tárepinen ilim doktorı (*honoris causa*) dárejesi berildi.

1991-jılı ol Ramon Magsaysay sıylıǵı menen sıylıqlandı.

2010-jılı oǵan Ateneo de Manila universiteti tárepinen «Lux In Domino» sıylıǵı berildi.

2012-jılı ol «Asia CEO» tárepinen 2012-jılǵı «Ómir boyıǵı jetiskenlikleri ushın» sıylıǵın aldı.

## Ólimi
Bengzon 2026-jıl 3-martta 90 jasında dúnyadan ótti.

## Derekler
Islamda Muxammed

Islamda Muhammed () Jábreyil perishte () arqalı Qudaydıń máńgi sózin () insanlar hám jinlerge jetkergen payǵambarlardıń móri sipatında qádirlenedi. Musılmanlar Quran - Islamnıń oraylıq diniy teksti, Muhammedke Alla tárepinen násil etilgenine isenedi hám Muhammed adamlardı Islamǵa jollaw ushın jiberilgen dep biledi; Islam bolsa óz aldına din emes, bálkim insaniyattıń ózgermegen tiykarǵı isenimi () bolıp, ol aldınǵı payǵambarlar — Adam ata, Ibrahim, Muwsa hám Isa tárepinen de jetkerilgen dep esaplanadı. Muhammedtiń Quran arqalı belgilep bergen diniy, jámiyetlik hám siyasiy principleri Islam hám musılman áleminiń tiykarına aylandı.

Musılman dástúrlerine muwapıq, Muhammed arab jámiyetine olardı ádepsizlikten qutqarıw ushın jiberilgen. Ol 40 jasında Mekkedegi Xira úngirinde dáslepki wáhiy alǵanınan keyin, islamnan aldınǵı Arabstanda butparazlıqtı joq etiw maqsetinde Qudaydıń jalǵızlıǵın úgit-násiyatlay baslaǵan. Bul bolsa mekkelilerdiń qarsılıǵına sebep bolǵan; islam dástúrlerinde Abu Lahab hám Abu Jahl Muhammedtiń eń tanımalı dushpanları sıpatında tilge alınadı. Nátiyjede Muhammed hám onıń musılman izbasarları quwdalawǵa ushırap, Madinaǵa kóshiwge májbúr bolǵan; bul waqıya Hijrat atı menen belgili. Keyin ala Muhammed Mekkege qaytıp, butpazlarǵa qarsı gúresken hám bul process yarım ápsanalıq Badr sawashı menen juwmaqlanǵan. Islam dástúrinde bul sawash tek ǵana musılmanlar menen islamǵa shekemgi mushrikler ortasındaǵı soqlıǵısıw emes, al Muhammed tárepinde perishteler hám mekkeliler tárepinde jinler hám jalǵan qudaylar ortasındaǵı sawash sıpatında da súwretlenedi. Jeńisten soń, Muhammed Arabstandı butparazlıqtan tazalaǵan hám Qudaydıń birligi jolında izbasarları butlarǵa sıyınıwdan waz keshiwi kerekligin násiyatlaǵan dep esaplanadı.

Qudaydıń hidayatınıń kórinisi hám butparazlıqtan waz keshiwdiń úlgisi sıpatında Muhammed paziylet, ruwxıylıq hám ádep-ikramlılıq jetilisiwinde ibratlı úlgi sıpatında kórinedi. Onıń ruwxıylıǵı jeti aspan boylap etken sayaxatı (*Mi'raj*) arqalı ańlatılǵan dep esaplanadı. Onıń minez-qulqı hám násiyatları Súnnet atı menen belgili bolıp, Muhammed táliymatlarınıń ámeliy qollanılıwın shólkemlestiredi. Muhammed bir neshe ataq hám atamalar menen qádirlenedi. Húrmettiń kórinisi hám sálemlesiw forması sıpatında musılmanlar Muhammed atınan keyin arabsha duwa -  («Oǵan tınıshlıq hám amanlıq bolsın») sózin aytadı; bul geyde «SAW» túrinde qısqartıladı. Musılmanlar Muhammedti, kóbinese, «Payǵambar Muhammed», yamasa ápiwayı túrde «Payǵambar» yamasa «Rasul» dep ataydı hám onı barlıq payǵambarlardıń eń ullısı dep biledi.

## Derekler
Ahl ul-Bayt

**** () - bul Islam payǵambarı Muhammedtiń shańaraǵın ańlatadı. Sunniy islamda bul atama geyde Banu Hashimniń (Muhammedtiń qáwimi) barlıq áwladlarına, hátte ayırım talqılawlarda barlıq musılmanlarǵa da qarata qollanılǵan. Shia islamında bolsa bul atama tek ǵana Muhammed, onıń qızı Fatima, oniń ájaǵası hám kúyewi Ali hám de olardıń eki balası Hasan ibn Ali hám Huseyn ibn Alige qarata qollanıladı. Sunniylerdiń keń tarqalǵan kóz-qaraslarınan birine muwapıq, Muhammedtiń hayalları da usı bes adamǵa qosıladı.

While all Muslims revere the Ahl al-Bayt, Shia Muslims assert that members of the Ahl al-Bayt are spiritual successors to Muhammad, possessing divine knowledge and infallibility. The Twelver Shiʿa also believe in the redemptive power of the pain and martyrdom endured by the members of the Ahl al-Bayt, particularly Husayn. Sunni Muslims, who do not believe in spiritual succession to Muhammad, only hold the Ahl al-Bayt in high regard.

## Derekler
Anis Djaad

**Anis Djad** (1974-jıl 29-aprel — 2026-jıl 4-mart) — aljirli kinorejissyor, scenarist hám jazıwshı. Ol óziniń qısqa metrajlı filmleri hám «La Vie d'après» (2021) atlı dáslepki tolıq metrajlı filmi menen tanımal.

## Biografiyası
Anis Djad 1974-jıl 29-aprelde Aljir qalasında tuwılǵan hám Bab-el-Ued rayonında ósken. Ol kino tarawındaǵı iskerligin rejissyor járdemshisi retinde baslaǵan, keyinirek qısqa metrajlı filmler jazıw hám súwretke alıw menen shuǵıllanǵan. Rejissyorlıq penen bir qatarda, ol jazıwshı da bolıp, «Matins parisiens» hám «L'odeur du violon» sıyaqlı shıǵarmaların járiyalaǵan.

## Shıǵarmaları

### Filmografiyası

## Sıylıqları
* Arnawlı eskertpe — Amyen xalıqaralıq kinofestivalında «La Vie d'après» filmi ushın
* Afrika sınshıları sıylıǵı — 33-derekli Karfagen kinofestivalında «La Vie d'après» filmi ushın
* «El Kholkhal d'Or» tamashagóyler sıylıǵı — Saidadıǵı Milliy áyel ádebiyatı hám kino festivalında «La Vie d'après» filmi ushın

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
*
Hari Krishan Duası

**Hari Krishan Dua** (1937-jıl 1-iyul — 2026-jıl 4-mart) — hindistanlı jurnalist, diplomat hám Rajya Sabhanıń tayınlanǵan aǵzası.

Dua 1987–1994-jılları «Hindustan Times» gazetasınıń redaktorı, 1994–1996-jılları «The Indian Express» gazetasınıń bas redaktorı hám 2003–2009-jılları «The Tribune» gazetasınıń redaktorı bolıp isledi. «Indian Express»te islep júrgeninde, Duaǵa ǵalabalıq kommunikaciyanı rawajlandırıwshı «India Media» shólkemi tárepinen «1994-jıldıń media tulǵası» ataǵı berildi. 2001-jıl 10-maydan 2003-jıl 26-mayǵa deyin ol Hindistannıń Daniyadaǵı elshisi bolıp xızmet etti. 2008-jıl fevraldan 2009-jıl noyabrge deyin ol Milliy qáwipsizlik keńesiniń aǵzası boldı.

Dua 1998-jılı Padma Buxan ordeni menen sıylıqlanǵan. 2009-jıl noyabrde ol UPA húkimeti tárepinen Rajya Sabhaǵa tayınlandı, onıń deputatlıq múddeti 2015-jıl noyabrde tawsıldı.

Dua 2026-jıl 4-martta 88 jasında, úsh hápte burın belgisiz kesellik penen emlewxanaǵa jatqızılǵannan keyin dúnyadan ótti.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
*
Gökseki (Refahiye)

**Gökseki** — Túrkiyanıń Erzincan wálayatı Refahiye rayonına qaraslı awıl. Xalıq sanı 2022-jılda 92 adamdı quraǵan.

## Derekler
Patrick Pasculli

**Patrik L. Paskulli** (1947-jıl 10-avgust, St. Louis, AQSh — 2026-jıl 6-mart) — amerikalı Demokratiyalıq partiya siyasatshısı bolıp, ol 1988-jıldan 1993-jılǵa shekem ózi tuwılıp ósken Hoboken (Nyu-Djersi) qalasınıń 34-meri bolıp xızmet etken.

## Biografiyası
Paskulli 1947-jıl 10-avgustta tuwılǵan hám Hobokende ósip-óngen.

Ol 1988-jılı mer Tomas Veccetti qaytıs bolǵan waqıtta Hoboken qala keńesiniń prezidenti bolıp xızmet etip atırǵan edi. Paskulli qala keńesi tárepinen merdiń wazıypasın waqıtsha atqarıwshı etip saylandı. Ol keńestegi ornınan ketti hám 1989-jılı tolıq múddetke mer bolıp saylandı.

Ol 1989-jılı merlikke óz kandidaturasın qoyǵanda, Hoboken jaǵalawın rawajlandırıw ushın ashıwǵa wáde berdi. Paskullidiń saylawaldı kampaniyası «Jaqsıraq jaǵalaw ushın koaliciya»nıń dúziliwine alıp keldi. Bul koaliciya qalaǵa tiyisli jerlerdi kommerciyalıq qurılıslar ushın Nyu-York hám Nyu-Djersi port basqarmasına ijaraǵa beriw rejesine qarsı shıqtı. 1992-jılı General Foods kompaniyası 600 xızmetkeri bar kárxanasın jabıwın járiyalaǵanda, Paskulli bul kárxananaıń ketiwi «Jaǵalawda» (*On the Waterfront*) filminde súwretlengen aymaqta derlik biznes qaldırmaǵanlıǵın bildirdi.

1990-jılı ol 1846-jıl 19-iyundaǵı beysboldıń birinshi oyını Hobokenniń Eliziya maydanlarında (Elysian Fields) ótkerilgenin járiyalap, Kuperstaun qalasınıń dawanı biykarladı.

## Derekler
Roy Book Binder

**Roy Alan Bukbinder** (1943-jıl 5-oktyabr — 2026-jıl 3-mart), kásiplik tárepten Roy Buk Binder retinde tanımalı, amerikalı blyuz gitarist, qosıqshı-kompozitor. Reverend Gary Davistiń shákirti hám dostı bolǵan, blyuz hám regtaym janrlarında birdey jaqsı atqara alatuǵın bolǵan. Ol ashıq sazlawlardan (open tunings) slayd aranjirovkalarına hám original kompoziciyalarǵa ótiwi menen tanımalı edi.

## Turmısı hám iskerligi
Roy Bukbinder Nyu-Yorktıń Kvins rayonında tuwılǵan. Orta mektepti pitkergennen keyin, ol AQSh Áskeriy-teńiz kúshlerine qosıldı hám Evropada xızmet etti. Birinshi gitarasın Italiyadaǵı áskeriy bazadan satıp aldı. Áskeriy xızmetin tamamlaǵannan keyin, ol Nyu-Yorkka qaytıp keldi hám óziniń gitarist qaharmanı Dave Van Ronk penen tanısıp, dos boldı. Buk Binder kóp ótpey Nyu-Yorkta jasaytuǵın Deyvisti izlep taptı hám onıń shákirti, keyinirek bolsa onıń shoferı hám gastrol sherigi boldı. Buk Binderdiń kópǵana original shıǵarmaları Deyvis penen birge ótkergen sayaxat jıllarına tiykarlanǵan.

1960-jıllardıń ortasınan aqırına shekem Buk Binder Kicking Mule hám Blue Goose Records studiyaları ushın jazba jumısların alıp bardı. 1969-jılı Arthur «Big Boy» Crudup hám Homesick James penen birge Angliyada gastrolda boldı.

Basqa bir muzıkalıq tásiri bolǵan blyuzshı Pink Anderson penen tanısqannan keyin, Buk Binder Adelphi studiyasında óziniń «Travelin' Man» atlı dáslepki albomın shıǵardı. Albom Andersonnan úyrengen qosıqlarınıń biriniń atı menen atalǵan.

1973-jılı ol skripkashı Fats Kaplin menen sheriklikti basladı hám olar 1973-jılı «Git Fiddle Shuffle» shıǵarmasın jazdı. Olar úsh jıl dawamında birge óner kórsetip, kóplegen koncertler berdi hám 1977-jılı «Ragtime Millionaire» atlı ekinshi albomın jazdı. Bul sheriklik tawsılǵannan keyin, Buk Binder motorlı úyde jasap, mámleket boylap sayaxat etiwdi basladı hám jantlı óner kórsetiwlerge dıqqat qaratdı.

Buk Binder gitara shertiwshi xillbilli blyuzshı retinde táriyplengen. Ol 12 albom shıǵardı hám AQSh hám Evropadaǵı eń iri blyuz hám folk muzıka festivallarında, mısalı Merlefestte óner kórsetti. Buk Binder menen bir saxnada bolǵan ataqlı muzıkantlar qatarına Bonnie Raitt, B.B. King, John Jackson, Sonny Terry, Doc Watson, Ray Charles hám Brownie McGhee kiredi.

Buk Binderdiń «Hillbilly Blues Cats» (Rounder) albomı 1992-jıldıń eń áhmiyetli on akustikalıq gitara albomınıń biri retinde ataldı.

Ol 2026-jıl 3-martta 82 jasında dúnyadan ótti.

## Albomları
* «Travelin' Man» (1971, Adelphi Records)
* «Git Fiddle Shuffle» (1975, Blue Goose Records)
* «Ragtime Millionaire» (1977, Blue Goose)
* «Goin' Back to Tampa» (1979, Flying Fish Records)
* «Bookeroo!» (1988, Rounder Records)
* «The Hillbilly Blues Cats» (1992, Rounder)
* «Live Book... Don't Start Me Talkin...» (1994, Rounder)
* «Polk City Ramble»  (1998, Rounder)
* «The Radio Show» (2000, PEGleg Records)
* «Singer Songwriter Bluesman» (2001, PEGleg)
* «Live at the Fur Peace Station» (2005, PEGleg)
* «In Concert ... Road Songs & Stories» (2009, PEGleg)
* «The Good Book» (2013, PEGleg)
* «In Concert Road Songs And Stories» (2017, PEGleg)

## Derekler

## Sırtqı siltemeler

* Roybookbinder.com – Rásmiy veb-saytı
* 
*
Ivan Hall

**Ivan Hall** (1933-jıl 13-fevral — 2026-jıl 2-mart) — britaniyalı arxitektura tariyxshısı, ol John Carrdıń arxitekturasına qániygelengen. Onıń ómir boyı qızıǵıwshılıqları, sonday-aq, neoklassikalıq arxitekturanı, tariyxıy imaratlardı (ásirese, Beverli hám Xulldaǵı) saqlawdı hám Thomas Chippendale mebelin óz ishine alǵan.

## Jaslıǵı hám bilimi
Hall Manchestarda injener Joseph Henry Hall hám onıń jubayı Ethel shańaraǵında tuwılǵan. Ol Manchester Grammar Schoolına oqıw ushın grant jeńip aldı, ol jerde dáslep arxitekturaǵa qızıǵıwshılıǵı payda boldı hám 12 jasında The Georgian Grouptıń eń jas aǵzası boldı. Ol Manchester universitetinde oqıwın dawam ettirdi. Hall dáslep Donald Buttress penen zamandlas retinde arxitekturanı oqıdı hám qayta tiklewshi arxitektor bolıwdı niyetledi, biraq keyinirek tarawın kórkem óner tariyxına ózgertti. Onıń doktorlıq dissertaciyası Manchestardaǵı neoklassikalıq imaratlar haqqında edi.

## Iskerligi
Ol 1984-jılǵa shekem Xull universitetiniń úlkenlerdi oqıtıw departamentinde akademiyalıq xızmetker bolıp isledi, keyinirek Londonǵa English Heritageda islew ushın kóship ótti. Onıń «English Heritage»daǵı keńes beriw jumısları London siti aymaǵına baǵdarlanǵan bolıp, oǵan Edwin Lutyens tárepinen neoklassikalıq stilde qurılǵan Angliya banki sıyaqlı mekemeler kirdi. Ol Britaniya arxitektorlarınıń korollik institutunda hám Arxitektura associaciyası mektebinde studentlerge konservaciya arxitekturasınan sabaq berdi. Eki jıldan keyin ol hám onıń jubayı Yorkshirǵa qaytıp keldi.

Hall hám onıń jubayı tariyxıy imaratlardı hám olardıń átirap-ortalıǵın qorǵaw ushın kampaniyalar júrgizdi. Atap aytqanda, Xull hám Beverli qalalarınıń tariyxıy orayların, sonday-aq, Derbishirdaǵı Buxton Crescent sıyaqlı milliy áhmiyetke iye imaratlardı qorǵawda «The Georgian Group», Save Britain's Heritage hám The Victorian Society sıyaqlı shólkemler arqalı belsendilik kórsetti. Ol tariyxıy binalardı dizimge alıw arqalı qorǵawdı dáslepki qabıllawshılarnıń biri boldı hám kóplegen jámiyetlik tekseriwlerde gúresti. 1980-jıllardıń basında ol hám onıń jubayı Yorkshirdaǵı Beverley Minster jaqınındaǵı qurılıstıń aldın alıw ushın Lordlar palatasına shekem barǵan kampaniyashılar arasında boldı. Hall sonday-aq Harewood House, Chatsworth House hám Burton Constable Hall sıyaqlı kóplegen tariyxıy imaratlarda isledi.

Halldıń járiyalanǵan shıǵarmalarına «Country Life», «The Georgian Group Journal» hám «Burlington Magazine» sıyaqlı jurnallardaǵı kóplegen maqalalarınan tısqarı, «Historic Beverley» (1973), «Georgian Hull» (1979), «John Carr of York, Architect: A Pictorial Survey» hám «John Carr of York: Collected Essays» (2023) kiredi.

## Jeke turmısı
Hall óziniń keleshek jubayı, Germaniyadan kelgen evrey qashqını Elisabeth Liebeschuetz (1995-jılı qaytıs bolǵan) penen Castle Howardqa saparı waqtında tanıstı hám olar 1961-jılı úylendi. Olardıń úsh perzenti bolǵan, olardıń biri — isker hayal Maggie Carver.

Ol 2026-jıl 2-martta 93 jasında qaytıs boldı.

## Derekler
Niaz Ahmed Jhakkar

**Niaz Axmed Jakxar** ( yamasa ) (1954-jıl 18-iyul — 2026-jıl 11-mart) — pakistanlı siyasatshı, 2018-jıl avgusttan 2023-jıl yanvarǵa shekem Pakistan Milliy Assambleyasınıń aǵzası bolıp xızmet etken.

Niaz Axmed Jakxar 2026-jıl 11-martta ózi tuwılıp ósken Pakistan, Pendjab, Layya qalasında qaytıs boldı.

## Siyasiy iskerligi
Ol 1988-jılǵı Pakistandaǵı ulıwma saylawda Pakistan xalıq partiyası (PPP) kandidatı retinde NA-139 (Layya-I) okrugınan Pakistan Milliy Assambleyasına saylandı. Ol 43 056 dawıs jıynap, Pakistan Avami Ittexad kandidatı Sayid Muxammed Xurshid Axmed Shax Buxariydi jeńip shıqtı.

Ol 1990-jılǵı Pakistandagı ulıwma saylawda Pakistan Demokratiyalıq Alyansı (PDA) kandidatı retinde NA-139 (Layya-I) okrugınan qatnastı, biraq jeńiliske ushıradı. Ol 43 180 dawıs aldı hám Islomiy Jamxuri Ittexad (IJI) kandidatı Sayid Muxammed Xurshid Axmed Shax Buxariydan jeńildi.

Ol 1993-jılǵı Pakistandagı ulıwma saylawda PPP kandidatı retinde NA-139 (Layya-I) okrugınan qayta Milliy Assambleyaǵa saylandı. Ol 64 650 dawıs alıp, Pakistan musılmanlar ligası (N) (PML-N) kandidatı Malik Ǵulam Xaydar Tindti jeńdi.

1997-jılǵı ulıwma saylawda ol PPP kandidatı retinde sol okrugtan qatnastı, biraq jeńiliske ushıradı. Ol 37 933 dawıs aldı hám PML-N kandidatı Malik Ǵulam Xaydar Tindten jeńildi.

Ol 2002-jılǵı Pakistandagı ulıwma saylawda PPP kandidatı retinde NA-182 (Layya-II) okrugınan jáne Milliy Assambleyaǵa saylandı. Ol 74 932 dawıs alıp, Pakistan musılmanlar ligası (Q) (PML-Q) kandidatı Malik Ǵulam Xaydar Tindti jeńdi.

Ol 2008-jılǵı ulıwma saylawda PML-Q kandidatı retinde qatnastı, biraq PML-N kandidatı Sayid Muxammed Saqlayn Shax Buxariydan jeńildi.

2013-jılǵı ulıwma saylawda ǵárezsiz kandidat retinde qatnasıp, 74 719 dawıs aldı hám PML-N kandidatı Sayid Muxammed Saqlayn Shax Buxariydan jáne jeńildi.

Ol 2014-jıl 7-dekabrde Pakistan Texrik-e-Insaf (PTI) partiyasına qosıldı.

2018-jılǵı ulıwma saylawda ol PTI kandidatı retinde NA-188 (Layya-II) okrugınan Milliy Assambleyaǵa saylandı. Ol 109 854 dawıs jıynap, PML-N kandidatı Sayid Muxammed Saqlayn Shax Buxariydi jeńip shıqtı.

## Qosımsha qarań
* Pakistan Milliy Assambleyası aǵzaları dizimi

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
*
Mohiuddin Ahmed (munshiganjlı siyasatshı)

**Moxiuddin Axmed** (1941-jıl 10-may — 2026-jıl 10-mart) — Bangladeshdiń Munshiganj okrugınan bolǵan siyasatshı. Ol 1986-jılǵı Bangladesh ulıwma saylawında Munshiganj-4 okrugınan parlament aǵzası bolıp saylanǵan.

## Tuwılıwı hám jaslıǵı
Moxiuddin Axmed Munshiganjdiń Banglabazar awqamındaǵı Kayzjar Char awılında, Osman Gani hám onıń zayıbı Maluda Begum shańaraǵında tuwılǵan. Ol 1981-jılı Munshiganj joqarı mektebin pitkergen, keyin Government Horganga kolledjinde hám Dakka universitetinde oqıǵan.

## Iskerligi
Moxiuddin Axmed oraylıq Chhatra ligasınıń úsh márte sport xatkeri bolǵan. Ol Munshiganj okrugı Avami ligasınıń prezidenti hám Munshiganj okrugı keńesiniń baslıǵı bolıp islegen. Sonday-aq, ol Sheyx Mudjibur Raxmannıń bas qáwipsizlik xızmetkeri bolǵan. Ol 1986-jılǵı ulıwma saylawda Bangladesh Avami ligası kandidatı retinde Munshiganj-4 saylaw okrugınan parlament aǵzası bolıp saylanǵan.

## Derekler
Kavuri Samba Siva Rao

**Kavuri Samba Siva Rao** (1943-jıl 1-oktyabr — 2026-jıl 11-mart) — Andxra-Pradesh shtatınan shıqqan hindistanlı siyasatshı, injener hám sanaatshı.

Ol 2013-jıl 17-iyunnan baslap UPA húkimetinde Tekstil sanaatı ministri bolıp xızmet etken.

Rao 2014-jılı Andxra-Pradeshtiń bólshekleniwine (ekige bólıniwine) qarsılıq bildirip, ministrlikten hám Kongress jumısshı komitetinen napaqaǵa shıqtı.

## Jaslıǵı hám bilimi
Rao 1943-jıl 1-oktyabrde Andxra-Pradesh shtatınıń Krishna okrugı Dosapadu awılında tuwılǵan. Onıń ákesiniń atı — marhum Shri Ragxavayya. Ol Vorangal milliy texnologiya institutında (NIT Warangal) bilim alǵan.

## Iskerligi
Ol Hindistannıń 8, 9, 12, 14 hám 15-shaqırıq Lok Sabxasınıń aǵzası bolǵan. Andxra-Pradesh shtatınıń Eluru saylaw okrugınan wákillik etken hám 2014-jıl 1-mayda Bharatiya Janata partiyasına (BJP) qosılǵan.

Rao bir waqıtları Kongress jumısshı komitetiniń turaqlı aǵzası edi. Aldınǵı jılları ol Andxra-Pradeshtegi Matchilipatnam Lok Sabxa saylaw okrugınan wákillik etken. Kavuri qurılıs hám densawlıqtı saqlaw tarawlarında iskerlik júrgizgen isbilermen bolǵan. Ol bes márte Hindistan parlamentine saylanǵan hám parlament komitetleriniń aǵzası bolǵan. 2013-jıl 17-iyunda tekstil sanaatı boyınsha Awqamlıq kabinet ministri retinde ant ishti.

2014-jıl 28-aprelde ol Hindistan milliy kongressinen shıqtı hám Bharatiya Janata partiyasına (BJP) qosılıw qararın járiyaladı. Budan bir ay aldın ol Telangana shtatınıń qurılıwına narazılıq bildirip, ministrlikten ketken edi. Ol, sonday-aq, Lok Sabxa saylawlarına Hindistan milliy kongressi bileti menen qatnaspaslıǵın bildirdi.

## Ólimi
Rao 2026-jıl 11-martta 82 jasında qaytıs boldı.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
Marie-Christine Boutonnet

**Marie-Christine Boutonnet** (1949-jıl 10-fevral — 2026-jıl 7-mart) — Franciyanıń Milliy front partiyasınan Île-de-France okrugı atınan saylanǵan Evropa parlamentiniń aǵzası bolǵan.

## Derekler
Melvin Steinberg

**Melvin A. Steinberg** (1933-jıl 4-oktyabr — 2026-jıl 10-mart) — gubernator William Donald Schaeferdiń dáwirinde 1987-jıldan 1995-jılǵa shekem Merilend vice-gubernatorı bolıp xızmet etken amerikalı siyasatshı. Ol budan aldın 1983-jıl yanvardan 1987-jılǵa shekem Merilend shtatı senatınıń prezidenti bolǵan hám 1967-jıldan vice-gubernatorlıqqa saylanǵanǵa shekem shtat senatınıń aǵzası bolıp xızmet etken.

## Bilimi
Steinberg Baltimor universitetin 1952-jılı kishi bakalavr (A.A.) dárejesi menen, al 1955-jılı yuridika ilimleri doktorı (J.D.) dárejesi menen pitkergen.

## Iskerligi
Steinbergdiń gubernator Shefer menen qatnasları keskin bolǵan, olar bir-birin ashıq túrde sınǵa alǵan hám olardıń jeke múnásebetlerine baspasózde keń orın berilgen. Bul kelispewshiliklerge qaramastan, olar segiz jıl dawamında (1987–1995) birge isledi hám usı waqıt ishinde eki márte saylawda jeńiske eristi. Steinberg 1994-jılı gubernatorlıqqa kandidat retinde Demokratiyalıq partiyadan óz kandidaturasın qoydı hám óz kampaniyasın jınayatshılıqqa qarsı gúres uranı menen basladı, biraq Parris Glendeningten jeńildi. Shıǵınnan soń Steinberg lobbiylik iskerligi menen shuǵıllana basladı. 1998-jılı ol qayta saylawǵa qatnasqan Glendeningti qollawdıń ornına, respublikashı kandidat Ellen Sauerbreydi qollap-quwatlaǵanı ushın sınǵa ushıradı; Zauerbrey abortqa hám qural-jaraqtı qadaǵalawǵa qarsı bolıp, bul Steinbergtiń kózqaraslarına qarama-qarsı edi. 2018-jılı ol taǵı da respublikashı kandidat, házirgi gubernator Larry Hogandı demokratiyalıq kandidat Ben Jealoustan joqarı qoyıp, onı qollap-quwatladı.

## Ólimi
Steinberg 2026-jıl 10-martta Baltimorda xospis kútiminde 92 jasında qaytıs boldı.

## Derekler
Jerzy Józefiak

**Edji Marian Yuzefiak** (1937-jıl 1-dekabr — 2026-jıl 5-mart) — polshalı siyasatshı. Polsha social-demokratiyalıq awqamınıń aǵzası retinde, ol 1989-jıldan 1991-jılǵa shekem Seymda xızmet etti.

Yuzefiak 2026-jıl 5-martta 88 jasında qaytıs boldı.

## Derekler
Georgiy Galenchanka

**Georgiy Yakovlevich Golenchenko** yamasa **Heorhij Yakaŭlevič Halenčanka** (; 1937-jıl 28-fevral — 2026-jıl 9-mart) — belaruslı tariyxshı, medievist, bibliolog hám skarinatanıw boyınsha ekspert. Ol tariyx ilimleriniń doktorı (1965).

## Biografiyası
Georgiy Galenchanka 1937-jılı Petrozavodsk qalasında ukrain-evrey shańaraǵında tuwılǵan, biraq onıń balalıǵınıń kóp bólegi Minsk qalasında ótken.

Galenchanka 1960-jılı Belarus mámleketlik universitetiniń (BDU) tariyx fakultetin pitkerdi. 1960–1962-jılları Belorussiya SSR Mámleketlik kitapxanasında kitapxanashı bolıp isledi.

1965-jılı Moskva mámleketlik tariyx-arxiv institutında aspiranturanı tamamladı. 1965-jıldan 1968-jılǵa shekem Belarus mámleketlik universitetinde aǵa oqıtıwshı bolıp xızmet etti.

1968-jıldan baslap Belorussiya SSR Ilimler akademiyasınıń Tariyx institutında aǵa ilimiy xızmetker bolıp isledi. 1991–2005-jılları Belarus Milliy ilimler akademiyasınıń Tariyx institutında arnawlı tariyx pánleri bóliminiń baslıǵı boldı. 2020-jılǵı avgustqa shekem ol Orta ásirler hám erte jańa dáwir tariyxı bóliminde bas ilimiy xızmetker bolıp isledi.

Ol, sonday-aq, Evropa gumanitar universiteti hám Poznan qalasındaǵı Adam Mickiewicz universitetinde lekciyalar oqıǵan.

## Ilimiy iskerligi

Onıń izertlewleri tiykarınan XVI–XVIII ásirlerdegi belarus kitap baspa tariyxına baǵdarlanǵan.

Ol Francisk Skarina tárepinen jazılǵan «Kishi jol kitapshası» boyınsha izertlewlerdiń avtorı. YUNESKO tárepinen baspadan shıǵarılǵan «Francisk Skarina» atlı ilimiy-ǵalabalıq kitap avtorlarınıń biri (Parij, 1979–1980). «Belarus kitabı. 1517–1917» katalogındaǵı kirill alipbesindegi áyyemgi baspalar bólimin tayarlaǵan. Sonday-aq «XVI — XVII ásirdiń ortalarındaǵı shıǵıs slavyan xalqlarınıń ideologiyalıq hám mádeniy baylanısları» (1989) hám «Francisk Skarina — belarus hám shıǵıs slavyanlarınıń birinshi baspaxanashısı» (1993) kitaplarınıń avtorı.

## Sıylıqları
* Belarus Respublikası Mámleketlik sıylıǵı (1994) — «Skarina hám belarus mádeniyatı» shıǵarmalar ciklı ushın.

## Derekler

## Qosımsha oqıw ushın
* 
* 

## Sırtqı siltemeler
* Georgiy Galenchanka — NASB Tariyx institutı saytında
Catherine Nolan

**Ketrin T. Nolan** (1958-jıl 12-mart — 2026-jıl 11-mart) — AQSh siyasatshısı, Nyu-York shtatı assambleyası spikeriniń orınbasarı bolıp xızmet etken. 1985-jıldan 2022-jılǵa shekem Nolan 37-Assambleya okrugınan wákillik etti, bul okrugqa Kvinstiń Sunnyside, Ridgewood, Astoria, Woodside, Long Island City, Maspeth, Queensbridge, Ravenswood, Dutch Kills hám Blissville rayonları kiredi.

Nolan ómiriniń kóp bólegin ózi saylanǵan okrugta jasaǵan hám Grover Cleveland joqarı mektebin pitkergen. Ol Nyu-York universitetinde siyasiy pánler boyınsha kórkem óner bakalavrı (latınsha «maqtawlı») dárejesin alǵan. Ol dáslep 1984-jılı Assambleyaǵa saylanǵan. Nolan Assambleyadaǵı Demokratiyalıq basshılıqtıń aǵzası boldı hám óz iskerligi dáwirinde Miynet hám Bank komitetleriniń baslıǵı bolıp xızmet etti. 2006-jıl yanvarda Nolan Assambleyanıń Bilimlendiriw boyınsha turaqlı komitetiniń baslıǵı etip tayınlandı.

Ol 2008-jılǵı ulıwma saylawda qarsılaslarsız qatnastı hám 2010-jılǵı ulıwma saylawda 84 payız dawıs penen jeńiske eristi. 2022-jılı ol qayta saylawǵa qatnaspadı hám pensiyaǵa shıqtı.

Ketrin Nolan kúyewi Jerar Marsikano hám ulı Nikolas penen birge Kvinstiń Ridjvud rayonında jasaǵan.

## Derekler




## Sırtqı siltemeler
* Nyu-York shtatı assambleyası: Catherine Nolan: 37-Assambleya okrugı
* Nolan Assambleyanıń bilimlendiriw komiteti baslıǵı etip tayınlandı
Abdulvaxab Daravshe

**Abdulvaxab Daravshe** (, ; 1943-jıl 12-oktyabr — 2026-jıl 10-mart) — 1984-jıldan 1999-jılǵa shekem Maara (Alyans) hám Arab demokratiyalıq partiyası atınan Knesset aǵzası bolıp xızmet etken izrailli arab siyasatshısı.

## Biografiyası
Abdulvaxab Daravshe 1943-jıl 12-oktyabrde Mandatlı Palestinanıń Iksal awılında tuwılǵan. Ol Nazaret joqarı mektebinde oqıp, soń Xayfa universitetiniń bilimlendiriw hám tariyx fakultetin pitkergen. Ol muǵallim hám mektep direktorı bolıp islegen, sonday-aq, Bilimlendiriw ministrliginiń milliy baqlawshısı, Oqıtıwshılar kásiplik awqamı oraylıq komitetiniń aǵzası, Evrey-arab birge jasaw institutınıń basqarıw aǵzası hám Nazarettegi Arab bilimlendiriw hám grantlar associaciyasınıń baslıǵı bolıp xızmet etken.

Daravshe birinshi márte 1984-jılı Alyans dizimi boyınsha Knessetke saylandı. 1988-jıl 15-fevralda ol Alyans quramınan shıǵıp, óziniń jeke frakciyasın qurdı, al 7-martta bul frakciyaǵa Arab demokratiyalıq partiyası dep at berildi.

Onıń jańa partiyası 1988-jıl noyabrdegi saylawda 1,2% dawıs jıynap, saylaw shegarasınan (1%) ótti hám Daravshe iyelegen bir orındı jeńip aldı. Ol óz ornın 1992-jılǵı saylawda da saqlap qaldı, bul saylawdan keyin partiya jáne bir orınǵa iye boldı. Knessetindegi úshinshi múddeti dáwirinde Daravshe Arab bilimlendiriwi boyınsha kishi komitetke hám Arab hayallarınıń statusın jaqsılaw boyınsha kishi komitetke basshılıq etti.

1996-jılǵı saylawda Daravsheniń partiyası Birlesken arab dizimi (Ra'am) menen birlesken dizim quramında qatnasıp, tórt orındı iyeledi hám Daravshe alyanstıń parlamentlik toparına basshılıq etti. Ol 1999-jılǵı saylawda óz ornın joǵalttı. 2009-jılǵı saylawda ol Birlesken arab dizimi-Taxal diziminde 114-orında boldı.

Daravshe 2026-jıl 10-martta 82 jasında Iksaldaǵı óz úyinde qaytıs boldı.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
*
Tamal Roy Chowdhury

**Tamal Roy Choudxuri** (1946-jıl — 2026-jıl 9-mart) — Batıs Bengaliyalı hindistanlı aktyor.

Ol «Challenge», «Le Halua Le», «Bindass», «Amazon Obhijaan» hám «Chander Pahar» sıyaqlı tanımalı bengal filmlerinde rol atqarǵan.

Tamal Roy Choudxuri 2026-jıl 9-martta 80 jasında Qubla Kalkuttadaǵı óz úyinde uqlap atırǵan waqtında júrek toqtap qalıwı (cardiac arrest) aqıbetinde qaytıs boldı. Ol qaytıs bolıwınan aldın kardiostimulyator implantaciyası balasınan ótken edi.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
*
Philip Bourne

**Filip Erik Born** (1953-jıl — 2026-jıl 8-mart) — avstraliyalı bioinformatik, ilimiy ádebiyat avtorı hám isbilermen. Ol Maǵlıwmatlartanıw boyınsha Stivenson kafedrasınıń baslıǵı, Maǵlıwmatlartanıw mektebiniń tiykarın salıwshı dekanı, biomedicina injeneriyası professorı hám Milliy densawlıqtı saqlaw institutlarınıń (NIH) maǵlıwmatlartanıw boyınsha birinshi direktor orınbasarı bolıp xızmet etken. Onıń qızıǵıwshılıqları strukturalıq biologiya, medicina informatikası, informaciya texnologiyaları, strukturalıq bioinformatika hám farmacevtika pánlerin qamtıp alǵan. Onıń jumısları 100 000 nan aslam citata menen Virjiniya universitetiniń eń kóp silteme beriletuǵın izertlewshileriniń biri bolǵan.

## Bilimi
Born 1970-jıllardıń ortasınan aqırına shekem fizik-ximik retinde tayarlıqtan ótken hám 1979-jılı Flinders universitetinde PhD dárejesin alǵan.

## Iskerligi hám izertlewleri
PhD dárejesin alǵannan keyin, Born 1979–1981-jılları doktoranturadan keyingi izertlewler júrgiziw ushın Sheffild universitetine kóshti. 1981-jılı Nyu-Yorktaǵı Kolumbiya universitetine, al 1995-jılı San-Diyegodaǵı Kaliforniya universitetine (UCSD) ótti hám sol jerde farmakologiya bóliminiń professorı boldı. 2014-jılı ol NIHtiń maǵlıwmatlartanıw boyınsha direktor orınbasarı boldı. 2017-jıl yanvarda onıń Virjiniya universitetiniń Maǵlıwmatlartanıw institutı direktorı lawazımına ótkeni járiyalandı.

Ol 1990-jılı jazılǵan «Unix for VMS Users» kitabı menen belgili. 1999-jılı ol Belok maǵlıwmatlar bankiniń (Protein Data Bank) birlesken direktorı boldı. Born, sonday-aq, Xalıqaralıq esaplaw biologiyası jámiyetiniń (ISCB) prezidenti (2002–2003) bolıp xızmet etti. 2005-jılı «PLOS Computational Biology» jurnalınıń tiykarın salıwshı bas redaktorı boldı. 2007-jılı SciVee platformasınıń tiykarın salıstı.

## Jeke turmısı
Born 1983-jılı Roma Chalupaǵa úylengen hám olardıń Skott háp Melani atlı eki perzenti bar. Ol motocikl aydaw, ushıw hám piyada sayaxat qılıwǵa qızıqqan. Born 2026-jılı mezotelioma (seroz pardalardıń qaterli isigi) menen uzaq waqıt gúreskenen keyin qaytıs boldı.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
*
Mantana Morakul

**Mantana Keartiwongs** (), dáslepki atı **Mantana Morakul** (; 1923-jıl 30-mart — 2026-jıl 8-mart) — tailandlı qosıqshı hám aktrisa. Ol Jámiyetshilik penen baylanıs departamenti ansambliniń birinshi hayal qosıqshısı hám eń kekse aǵzası, Luk Krung janrınıń atqarıwshısı hám «Suntaraporn» toparınıń dáslepki dáwir qosıqshısı bolǵan. Mantana sonday-aq 2009-jılı atqarıwshı kórkem óner (Tailand muzıkası — qosıq aytıw) baǵdarı boyınsha Milliy artist ataǵın alǵan.

## Jaslıǵı
Mantana 1923-jıl 30-martta Siamda (házirgi Tailand) tuwılǵan. Onıń ákesi Luang Siriratchasap (Chai Morakul) (1896–1961) Mámleketlik baqlaw departamentiniń xızmetkeri bolǵan.

Mantana atın birneshe márte ózgertken: tuwılǵanında ákesiniń xızmet baǵdarındaǵı jetiskenlikleri húrmetine «Charoen» (bul sóz rawajlanıw degendi bildiredi) dep atalǵan. Keyinirek ol teatr toparlarında óner kórsetip júrgeninde «Saengchamroen» hám «Churee» atların qollanǵan. 1942-jılı Plaek Phibunsongkhram onıń atın «Mantana» dep ózgertti.

Ol ekonomikalıq qıyınshılıqlar sebepli tek 8-klasqa deyin oqıǵan, biraq muzıka tarawında ózin rawajlandırıwdı dawam ettirgen. 1939-jılı dáslepki qosıqların jazdıra basladı.

## Iskerligi
1940-jıl 24-iyulda Mantana Dusit sarayıda shaxzada Aditya Dibabhanıń tuwılǵan kúninde qosıq aytıw baxtına miyasar boldı. Sonnan keyin ol Reklama departamentiniń ansambline qosıqshı bolıp jumısqa shaqırıldı. Sol waqıtta ol 17 jasında bolǵanlıǵı sebepli, mámleketlik xızmetker bolıw ushın jası jetpeytuǵın edi, sonlıqtan dáslep rásmiy emes xızmetker bolıp isledi.

Óziniń iskerligi dáwirinde Mantana 200 den aslam qosıq jazdırdı. Ol 1950-jılı patsha Bhumibol Adulyadej hám xanım Sirikittiń toy saltanatında qosıq ayttı. Mantana Batıs muzıka stilin qollanǵan tailandlı dáslepki áyel qosıqshılarnıń biri boldı. Ol 1951-jılı mámleketlik xızmetten ketip, Bunyong Keartiwongsqa turmısqa shıqtı hám tórt perzentli boldı.

Mámleketlik xızmetten ketkennen keyin, ol kúyewi menen birge Bangkokta «Sri Phran Nok Cinema» kinoteatrı biznesin basladı. 1973-jılı ol «Marn Rak» filmin isledi. 1945-jıldan keyin densawlıǵına baylanıslı qosıq aytıwdı tolıq toqtattı, biraq ayırım arnawlı koncertlerde kórinis berip turdı.

## Ólimi
Mantana 2026-jıl 8-martta Bangkoktaǵı úyinde 102 jasında qaytıs boldı. Ol «Suntaraporn» toparınıń elege shekem tiri qalǵan eń kekse aǵzası edi.

## Sıylıqları
* 2010-jıl 7-yanvarda Tailand Mádeniyat ministrligi tárepinen 2009-jılǵı Atqarıwshı kórkem óner (qosıq aytıw) baǵdarı boyınsha Tailand milliy artisti etip saylandı.

## Derekler
Fahd bin Maxmud

Sayyid **Faxd bin Maxmud Al-Said** (; 1944-jıl — 2026-jıl 12-mart) — Oman Sultanlıǵındaǵı Ministrler Keńesi boyınsha Bas ministrdiń orınbasarı bolǵan. Ol bul lawazımda 1972-jıl 23-iyunnan 2026-jıl 12-marttaǵı ólimine shekem xızmet etti.

Ol Kair universitetiniń sawda fakultetin pitkergen. 1971-jılı Sırtqı isler ministrliginiń direktorı, 1971-jıl noyabrde mámleketlik ministr hám 1972-jıl dekabrde informaciya hám mádeniyat ministri etip tayınlanǵan. Sonday-aq ol Sultan Qabus bin Saidtiń óliminen keyingi geypi-tábiyǵıy sessiyada Korollik shańaraǵı keńesiniń rásmiy wákili bolǵan.

Faxd francuz hayalǵa úylengen edi. Olardıń bir ulı hám úsh qızı bar: Kamel bin Faxd, Mona bint Faxd, Nadya bint Faxd hám Lubna bint Faxd.

## Sıylıqları
Oman:
*  Qurılıs ordeniniń 1-dárejeli aǵzası (2010-jıl 23-noyabr)

Baxreyn:
* Sheyx Isa ibn Ali Al Xalifa tárepinen usınılǵan «Iqtıyarlı miynet» sıylıǵı (2016-jıl 20-sentyabr)

## Derekler
Enrika Bonakkorti

**Enrika Bonakkorti** (1949-jıl 18-noyabr — 2026-jıl 12-mart) — italiyalı telebaslawshı, aktrisa hám qosıq tekstleri avtorı.

## Jaslıǵı
1949-jılı Liguriya regionınıń Savona qalasında tuwılǵan. Ákesiniń policiya polkovnigi retindegi xızmeti sebepli, Bonakkorti jaslıǵın birneshe qalalarda, mısalı Sassari hám Genuyada ótkergen.

## Iskerligi
Bonakkorti óz iskerligin teatr saxnasında baslaǵan hám keyinirek Domenico Modugno hám Paola Quattrininiń teatr kompaniyasına qosılǵan. Ol Modugno menen birgelikte birneshe qosıqlarǵa tekst jazǵan, olar arasında eń tanımalıları «La lontananza» hám «Amara terra mia» xitleri bar. 1970-jılları ol kópǵana filmlerde hám teleseriallarda kórindi.

1974-jılı ol radiobaslawshı retinde «L'uomo della notte» baǵdarlamasın basladı. Al 1978-jılı «Il sesso forte» viktorinası arqalı telebaslawshı retinde tanıstı. Onıń iskerliginiń eń bálent shıńı 1980-jıllardıń ortasınan 1990-jıllardıń basına shekem boldı. Ol usı jılları «Pronto, chi gioca?» (1985–1987), «Cari genitori» (1988–1991) hám «Non è la Rai» (1991–1992) sıyaqlı tanımal shoulardı basqardı.

## Jeke turmısı hám ólimi
Bonakkorti ateist edi. Ol 2026-jıl 12-martta 76 jasında uyqı astı bezi rakınan qaytıs boldı.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler

*
K. P. Unnikrishnan

**K. P. Unnikrishnan** (1936-jıl 20-sentyabr — 2026-jıl 3-mart) — hindistanlı siyasatshı hám jazıwshı. Ol Awqamlıq ministr hám Vatakara okrugınan parlament aǵzası bolıp xızmet etken.

## Jaslıǵı hám bilimi
Unnikrishnan 1936-jılı Malabar jaǵalawınan bolǵan shańaraqta tuwılǵan. Ákesiniń atı — E. Kunxikannan Nair. Chennai qalasındaǵı Madras xristian kolledjinde bilim alǵan. Sonday-aq, Chennai qalasında yuridikalıq fakultetti pitkergen. 1977-jılı Amrita Unnikrishnanǵa úylengen hám eki qızı bolǵan.

## Iskerligi
Jaslıǵında Socialistlik partiya hám Praja socialistlik partiyası menen baylanıslı bolǵan. 1960-jılları Hindistan milliy kongressine qosıldı hám 1962-jılı Pútkil Hindistan kongressi komitetiniń aǵzası boldı. Arnawlı korrespondent retinde «Mathrubhumi» hám basqa da dáwirli baspalar ushın maqalalar jazdı.

Ol dáslep 1971-jılı Vatakara saylaw okrugınan Hindistan milliy kongressi kandidatı retinde Lok Sabxaǵa saylandı. Ol 1977, 1980, 1984, 1989 hám 1991-jılǵı Lok Sabxa saylawlarında qatarı menen bes márte jeńiske eristi. 1989-1990 jılları Vishvanat Pratap Singx húkimetinde Baylanıs, kemeshilik hám júze transportı ministri bolıp xızmet etti. Ministr bolıp islegen dáwirinde ol Parsı qoltıǵı urısı waqtında Quveyttegi indiyalılarǵa járdem beriw hám olardı evakuaciya qılıw jumıslarına basshılıq etti.

Ol 1996-jılı saylawda birinshi márte jeńildi. Bunnan keyin Unnikrishnan aktiv siyasattan ketip, Kojikode rayonındaǵı Panniyankara awılındaǵı ata-babasınan qalǵan úyine kóship ótti hám ózin kitap oqıw hám jazıwǵa baǵıshladı.

## Ólimi
Unnikrishnan 2026-jıl 3-martta 89 jasında qaytıs boldı.

## Derekler
Valentin Gneushev

**Valentin Aleksandrovich Gneushev** (; 1951-jıl 20-dekabr, Sverdlovsk wálayatı, RSFSR, SSSR — 2026-jıl 11-mart, Moskva, Rossiya) — rossiyalı cirk rejissyorı hám xoreograf.

## Biografiyası
Gneushev Sverdlovsk wálayatınıń Nijniy Tagil qalasında tuwılǵan. Ol Moskva mámleketlik cirk mektebinde masqarapazlıqqa oqıǵan hám keyinirek Rossiya teatr kórkem-óneri akademiyasın (GITIS) cirk rejissyorı qániygeligi boyınsha tamamlaǵan.

Onıń cirktegi dáslepki jumısı bolǵan «Tırnalar» (1985) atlı hawa gimnastları toparınıń shıǵıwı tez arada úlken tabısqa eristi. Bul nomer kóplegen mámleketlerde gastrolda boldı hár túrli sıylıqlarǵa iye boldı.

1986-jılı Vladimir Carkov tárepinen atqarılǵan Gneushevtiń «Qızıl Arlekin» nomeri Parijdegi Xalıqaralıq cirk festivalında Altın medal menen sıylıqlandı.

1989-jılı ol Vladimir Kexayal ushın hawa gimnastikası nomerin jarattı. Bul aktyor keyinirek Cirque du Soleildiń «Nouvelle Expérience» shousında isledi hám Las-Vegastıń juldızına aylandı.

1991-jılı onıń «Cirk Valentin» shousı Brodveydegi Gershvin teatrında kórsetildi. Haywanlar qatnaspasın dep, teatr saxnası ushın arnalǵan bul cirk shousı tolıǵı menen Gneushev tárepinen jaratılǵan nomerlerden ibarat edi. Shoudıń original muzıkasın kompozitor Bobbi Previt jazǵan.

Valentin Gneushevtiń kóplegen nomerleri hár túrli cirklerde, mısalı Moskva mámleketlik cirkında (ol kóbinese AQShta gastrolda bolatuǵın edi), Cvetnoy bulvarındaǵı Moskva cirkında, Cirque du Soleilde hám Las-Vegasta paydalanılǵan.

Onıń cirk nomerlerin jaratıwdaǵı ózgeshe jondasıwı onı jıllar boyı zamanagóy cirktiń eń tásirli rejissyorlarınıń birine hám hár jılǵı abıroylı Monte-Karlo xalıqaralıq cirk festivalınıń turaqlı miymanına aylantırdı.

1990-jılları Gneushev ataqlı rus klounı Yuriy Nikulin menen birge isledi hám Moskvadaǵı Nikulin cirkiniń kórkemlik basshısı boldı.

Valentin Gneushev Andrey Konchalovskiy sıyaqlı kózge kóringen rus kinorejissyorları, sonday-aq, Roman Viktyuk hám Konstantin Raykin sıyaqlı teatr rejissyorları menen birgelikte islesken.

Ol, sonday-aq, 1977-jılǵı sovet balalar filmi bolǵan «Álwan gúl» (Alenkiy cvetochek) filminde de kórindi.

Gneushev 2026-jıl 11-martta 74 jasında Moskvada qaytıs boldı.

## Derekler

## Sırtqı siltemeler
* Brodveydegi «Cirk Valentin»
*
Natale Amodeo

**Natale Amodeo** (1933-jıl 1-iyun, Pozcallo, Italiya — 2026-jıl 2-mart, Pozcallo, Italiya) — italiyalı siyasatshı. Italiya socialistlik partiyasınıń aǵzası retinde 1979-jıldan 1992-jılǵa shekem Deputatlar palatasında xızmet etti.

Amodeo 2026-jıl 2-martta 92 jasında Pozcallo qalasında qaytıs boldı.

## Derekler