Rus tili hám ádebiyatı kafedrası (QMU)

**Rus tili hám ádebiyatı kafedrası** — Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń Shеt tillеri fakultеti quramındaǵı kafedra.

## Tariyxı
Kafedraǵa 1937 jılda Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı Rus tili bólimi shólkemlestirilgende tiykar salınǵan. Kafedranıń ótken tariyxıy jolına, onıń házirgi jaǵdayına, erisken jetiskenliklerine itibar qaratıp, óz miyneti hám úziliksiz izertlewleri menen bilimlendiriw shólkeminiń qáliplesiwi hám dúziliwine úlken úles qosqan tulǵalardı maqtanısh hám minnetdarshılıq sezimi menen eslew kerek. Kafedranıń tiykarshısı jetik pedagog hám shólkemlestiriwshi A. Sidorov bolǵan. Kafedrada túrli dáwirlerde uqıplı oqıtıwshılar islegen: professorlar – Petrov G.D., Urumbaev N.A., Umarov A.U., Xvan L.B.; docentler – Senin P.I., Djaksibaev A.D., Xvan R.P., Jarimbetov A. J., Karimxodjaev Sh.K., Nawrizbaeva S.T., Beknazarova R.S., Kim Ya.A.; aǵa oqıtıwshılar – Sedleckiy N.B., Martemyanova N.B., Fisher N.F., Ivanova T.A., Berezovskaya G.P., Rodionova L.L., Matevich M.B., Kulakova Z.M., Ligay L.I., Zubreeva A.A., Maksetova J.K., Erejepova G.S., Abdirova V.K. hám t.b.

Kafedranı professorlar Umarov A.U., Xvan L.B., docentler Senin P.I., Djaksibayev A.D., Xvan R.P., Jarimbetova A.J., Karamatdinova T.K. hám t.b. basqarǵan. Kafedranıń ilimiy, pedagogikalıq hám tárbiyalıq jumıs dástúrlerin dawam ettirgen, ilimiy kadrlardı oqıtıw hám tayarlaw sapasına birinshi dárejeli áhmiyet bergen. Student jaslarǵa barlıq kúsh hám bilimlerin berip, úlken tárbiyalıq islerdi ámelge asırǵan jáne universitet studentleriniń etikalıq túsin qáliplestiriwge kútá úlken úles qosqan.

## Professor oqıtıwshılar
Házirgi waqıtta docent Karimxodjaev N.Sh kafedra baslıǵı. Kafedra shet tiller fakulteti quramına kiredi. Rus tili hám ádebiyatı kafedrasında 26 professor-oqıtıwshı jumıs alıp barmaqta. Olardan: 8 ilim kandidatı hám docent, 5 aǵa oqıtıwshı, 5 assistent hám 8 oqıtıwshı- stajyor. Kafedranıń ilimiy dárejesi 30,7% ti quraydı.

## Bilimlendiriw baǵdarları
Rus tili hám ádebiyatı kafedrası 60230100 - Filologiya hám tillerdi oqıtıw (rus tili) bakalavriat baǵdarı boyınsha qánigeler tayarlaydı.  Kafedra qasında 70230101 - Lingvistika (rus tili) hám 70230502 - Ádebiyattanıw ilimi (rus ádebiyatı) magistratura qánigelikleri iskerlik kórsetip atır. 

## Ilimiy-metodikalıq jumıslar
Kafedra hár jılı jańa innovaciyalıq pedagogikalıq texnologiyalardı esapqa alıp lekciya tekstlerin, ámeliy sabaqlar jobaların jańalaydı. Kitapxanada kafedranıń barlıq pánleri boyınsha elektron variantlar bar. Kafedra studentlerge orıs tili hám ádebiyatınıń eń zárúrli hám qıyın máselelerin túsiniwge hám ózlestiriwge járdem beretuǵın arnawlı kurslar hám arnawlı seminarlarǵa bólek itibar qaratadı. Hár jılı kafedra tárepinen «Til hám ádebiyattıń zamanagóy tendenciyaları» hám «Zamanagóy sharayatlarda ilim hám ruwxıy mádeniyat dúnyası» atlı ilimiy-ámeliy konferenciyalar ótkeriledi. Sońǵı 3 jıl ishinde kafedra professor-oqıtıwshıları tárepinen 1 sabaqlıq, 4 monografiya, 3 oqıw qollanbası hám 1 oqıw-stilistikalıq qollanba baspadan shıǵarılǵan.  60 tan artıq ilimiy maqala hám tezisler baspadan shıǵarılǵan.

## Baylanıslar
Kafedra shólkemleskeninen berli jetekshi joqarı oqıw orınları menen jaqın baylanıslar ornatqan: Astraxan mámleketlik universiteti (Rossiya), Novosibirsk mámleketlik universiteti (Rossiya), Tombov mámleketlik universiteti (Rossiya), Sochı mámleketlik universiteti (Rossiya), IKaRuS TO (mádeniyatlararalıq kommunikaciya hám rus tili) (Germaniya), Uluǵbek atındaǵı Ózbekstan Milliy universiteti, Ózbekstan mámleketlik jáhán tilleri universiteti, Tashkent mámleketlik shıǵıstanıw institutı.

Joqarı bilimlendiriw mákemelerinde bilimlendiriw sapasın arttırıw hám xalıqaralıq sheriklikti jaqsılaw maqsetinde, KMU orıs tili hám ádebiyatı kafedrası menen IKaRuS TO shólkemi arasındaǵı shártnama tiykarında, «Milliy mádeniyatlararalıq bilimlendiriw baǵdarıdaǵı innovciyalıq texnologiyalar» xalıqaralıq laboratoriyası basqarıwshısı, filologiya ilimleri kandidati Ekaterina Kudryavtseva hár jılı bilingvizm máseleleri, mádeniyatlararalıq baylanıslar hám orıs ádebiyatın oqıtıwdıń innovciyalıq texnologiyaları boyınsha túrli aktual temalarda vebinar-sabaqlar ótkeredi.

2020 jılda Rus tili hám ádebiyatı kafedrasında «Filologiya baǵdarı bolmaǵan studentler ushın orıs tili sabaqlıǵı. Lingvomádeniy aspektlergi intensiv kurs» joybarı iske tústi. Bul joybar «Rus dúnyası» (Rossiya) fondı tárepinen ámelge asırılǵan hám orıs tilin úyreniwde jańa kognitiv, lingvomádeniy, mádeniyatlararalıq baylanıs tásillerdi ámelge asırıwdıń birinshi talpınıslarınan biri esaplanadı. 

## Derekler